Hf157-1

INSTTTUTIONES
IURIS ECCLESIASIICI.

Edidit
P. PHILIBERTUS OBERNETTER

IINORITA CONVENTUALIS,
In Caſareo Regio & Academico

Lyceo Conſtantienſt o6. Lau.
& H. E. Profſeſſor P. & 0.

P AR& Y.

CONWSTAIlIII
umtibus Martini Wagner, Bibliop.
MWDCCLXXXII.

Approbattuer.

Conſtautic Calendis Maji
1782.

&σ ALOBUS FRIR, Sacerdos
ſæc. Studii theolog. Director,
Dogmaticæ & Polem. Profeſſor,
nec non Biblioth. Præfectus.

HE A, — e,
FS S SS SS

2

PRAEFAIIO.

Juatuor ſunt, quorum rationem erudito
Lectori a me reddendam exiſtimo; ni-
mirum — cur has juris eccleſiaſtici Inſtitutio-
nes ſcripſerim; — cur ſcripſerim hac metho-
do; — cur hoc ſtilo ſcripſerim; — cur
denique, Religiofus cum ſim, eas tamen
ſententias plerumque defendam, queis Ec-
cleſiæ ſalus peſlumdatur; immunitas imperio
civili ſubjicitur 5 jura denique conculcantur.
Ad ſingula paucis reſpondebo.

Ad Inſtitutiones has in publicam lucem
emittendas me impulit grande præjudicium,
quo Religioſi, Præſertim Mendicantes, in
Jure eccle eſiaſtico vapulant. Quis, inquiunt
nonnulli, ſanam jurisprudentiam eccleſiaſti-
cam expectabit ab his Viris, qui pro Curiæ
Romanz placitis veluti bro aris, ac focis
pugnant? àa Viris, quibue obedientia oculos
Plaudit, ne veritatem videant 2 a Viris deni-
que, qui ſalutem Eccleſiæ in Cleri, præſer-
tim regularis, ſplendore co“ locant ² Aegre
tuli hoc præjudicium. Ut igitur ejusmodi
vituperium non in omnes Religioſos cadere
palam oſtenderem, ad cond. tibendas has juris

9 ec-

eccleſiaſtici Inſtitutiones animum adjeci. Et
Imam quidem Partem, quæ jaus publigun
uuiverſale complectitur, hoc anno exhibeo
Partem alteram, quæ jus privatum cum
publico Germania contin lebit, anno ſub ſequent
exhibiturus. Duces ſequor Viros de juris-
prudentia e ccleſiaſtica inſigniter meritos
Efperiium, Petrum de Marca, Thomaffinum,
Boſſuetum, 22 lweinium, Bartheli ium, Mar-
tinium, Rieggerum, Eybelium, Lakikfium,
quos ego cuin reverentia ſemel hoc loco

1r/

7
116
QD

nomihatos volo. Cur autem duces afſpernor,
Engelios, S chmalzgruberos, Wieſtneros
Schmiere eros, Böknios, Keil leuſtulios, Pich-
leros, qui tamdiu in choli is noſtris trium-
pharunt? — Non equidem afſpernor hos

Viros; neque de ipſorum laudibus uidcuam
detractum velim: at in eorum veſtigia ingredi
non poſſum: nam Jurisprudentiam tcſasſi.
cum, non vero Pontiſicium profiteor.

Methodum ſelegi, quæ ad ſcientificam ita
accederet, ut de ſcho aſtica non tamen nihil
haberet. In id incubui, ut præcedentia fub-
ſequentibus lucem afte rrent. Atque hæc ratio
fuit, cur in Prolegomenis a more aliis uſitato
recederem, meêmor, me diſcipulis (cribere,
quorum plurim Jurisprudentiæ, eccleſaſticæe
antea operam navant, quam vel prima juris
naturzæ ac civitatis principia edocti fuerint.
Neque id mirum: nam Fheologi noſtri ad
ejusmodi ſtudium in Univerlitatibus aron
20-

mon sſſn
nen

errren
4 rorln.

oti leſnt.
i mii
tatiug nun
4.

adſtringuntur; in Lyceis vero non inveniunt
Doctorem, qui illud ex officio profitgatur.
Id quoque Fyronibus dedi, ut nonnunquam
Adveriariorum oppoſitiones conceptis verbis
adjicerem: ſiquidem plusquam viginti anno-
rum experientia didici, eos duntaxat, qui
& ingenio & diligentia eminent, argumentis
contrariis, niſi ea palam proſtent, diluen-
dis ſufficere;

Stilo uſus ſum plano, qualem & me-
diocriter in Latio verſati intelligant, nec
tamen ob ſcholaſticam barbariem purioris
latinitatis cultores averſentur. Identidem
enim præ oculis habui, me in gratiam
diſcipulorum ſcribere, qui averſantur libros,
in quibus ſtudere, rebus ipſis nequeant, niſi
antea verbis ſtuduerint.

Qui ſententias ſaluti Eccleſiæ pernicio-
ſas me amplexum criminantur, eos mihi
rogare liceat, num Chriſtus in ſpiritualibus
tantum, an etiam in temporalibus bonis Ec-
cleſiæ ſuæ ſalutem conſtituerit. Si totam N. T.
Scripturam pervolvo; Traditionem cum divi-
nam tum apoſtolicam ſi conſulo, nonniſi
bona ſpirituulia Fidelibus a Chriſto promiſſa
reperio. Won monſtrabunt, puto, inquit S.
Bernardus L. I. de Conſid. cap. 6., Abi ali-
quando quisquam Apoſtolorum judex ſederit
hominum, aut diviſor terminorum, aut diſiri-

.

butor terrarum. tetiſſe lege Anoſtolos

7 10 1-

gzandos; ſediſſe judicantes non lego. Ergo in
criminipus, non in poſſeſſionibus poteſtas veſtra:
quonidm pr pter illa & non propter kas ac-
cepiſtis claves regni calorum, pravarictatores
utique excluſuri, non poſſeſſores. Habent, pergit
Vir ſanttus, hac inſima &, terrena udices
ſuos & Keges & Printipes. quid fines alienos
invadlitis? quid falcem veſtram in meſſ .
nam extenditis 2* Ita Romanum Pontificem
allocutus eſt S. Bernardus, & ipſe Religio-
ſus. An & hunc jurium eccleſiaſticorum
proditorem vocabitis? Sit igitur. Malim
ego cum 8S. Bernardo audire proditor Eccleſia;
quam cum centum Decretaliſtis defenſor Ec-
cleſic appellari.

7,
1Al16⸗

LL0) 1

C OQ NSPECIOS
Imæ PARI. 7§.

PROLEGOAMIENA & VURIS ECcLPESIASTICI.

CAPUT I.
DE LEGIBUS. Pag.

AErT. I. De obligatione Morali. - ⸗ 7.
Akr. II. De Motione Legis. - -⸗ -
AkRT. III. De Effeltibus Legum. - - ⸗- 11.
ART. IV. De Interpretatione Legum. - — 15.
AkRT. V. De Modis, quibus ceſſant leges,
præſertim de Conſueiudine. - - 79.

O
.

CAP UT II-
DE SoclETATE HUMIANIA.

ART. I. De Notione Sacietatis. - ⸗ 25.
AnT. II. De Imperio Sacietatis. - ⸗ 30.
ART. III. De Societate æquali & inæguasli 36.
Akr. IVY. De Societate civilii. - -⸗ ⸗ 43.

0A

C AD U T III.
DE RELIaIOWL.

RT. IJ. De kKeligione in Genere.
* Sα

2 — 29.
ART. II. De keligione naturali. - - 52.
ART. III. De Religione revelata in genere. 55. ul
AkT. IV. De Keligione reveluta V. T. - §Fo. 1.
Aknr. V. De Religione revelatu W. T. Mr.I. D
Jeu (hriſtiang. 2 634. MM. .
INSTITUTIONUM
JURIS ECCLESIASTICI *
P ARS I.
]
Inſtitutiones uris Eccleſiaſtici vublici Ntens
univerſalis.
DISSERTATIO I. N
De Guribus Eoccleſic in genere.
SE CTIO I. A
De Quribus Eccleſix ſecundum ſe ſpeltat. in l 4

CA-

.

52.

genere e⸗
genere, z5.

1. . 36

0ʃ

. 66.

CAP UT. I.
De Wotione Eecleſix. - -

90

C APUT II.
DE WFFERIO ECCLESIA.
ARr. I. De Motione & juribus imperii
eccleſiuſtiti. - - - 79.
AkRr. II. De Weceſſitate imperii eccleſiaſtici. 36.
AkrT. III. De Forma imperii eccleſiaſtici. 93.

SE C T10O lI.

DE ORIBUS ECoLESIAD. COMPA-
RATAL AD CIVIIATEI.

CAPUT k.

De nexu Eccleſic cum civitate. - =- 100.

CAPUT II.
E VRIBVS WrERII UlIIS
IN ECCLESIA.
AkRT. I. An imperio civili competat jus
tixca Sucra. - = . 105.
AnT. II. An imperio civili competat jus

do Sacrak. - . —⸗ II.

C APU T. III.

DE GUIIBVS IWFPhRII EoCE-
SIASTICI IW OIVITATE.

ART. I. An imperio eccleſiaſtico competat
J

jus cireaà temporalig, - — I119.

Akr. II.

An imperio eccleſiuſtico competat
jus in temporalia. . —124.
CAPUI IV.
De jaribus utriusgue imperii circa tole-
ranutiam diverſarum keligionum. - 131.
DISSERTATIO II.
DE & URIBVS ECCLESIAX CHIRISTIANAM.
SECLIO. I.

DE HURIBUS EOLESIA CHRISIIATNN.
DUM SE SPECVATXA.

—

SECCN

CAPUT I.

De Wotione & attributis Eccleſic chri-
ſtianw., — = - 143.

II .
t. IleY

CAbPUT II.

DE IPERIO ECULESIILCHI. ISTIATNA.
SECUNDUM STSTEMA CATHUOFEICOR UAI.

Anr. I. De imperio eccleſiaſtico Epiſco-
vorum. - - - 148.

AkRT. II. De Primata imperii eccleſiaſtici. 161.

CAP UTI II.
DE IIPERIO ECCULESIIE CHRISTIANXT
SECUNDUAA SLSTYEWIA ACATHOLICORUI.
ART. lI. Refutantur argumenta Acutho-
icorum contra imperium eccle-
ſiuſticum Epiſcoporum . - - 177.
ART. II. Diluuntur argumenta Acutholi-

corum contra Primatum imper ii
eccleſiuſtici. ⸗ - - 192

CAP UT IV.
De Hierurchiu Eccleſic chriſtianc. 203
AxRT. IJ. De Hierarchia per divinam
ordinationem inſtituta. - - 204.
ART. II. De Hierarchia ver humanam
inſtitutionem introdutta. - - 275.

CA-

CAPDUT w.
DE SVURIBUS EPISOUPORUII.
AkT. I. De Guribus Eyiſcoporum in

Couciliis congregatorum. - - 245.
AkRT. II. De Conciliis generalibus Orienutis. 266.
ART. III. De Conciliis generalibus Occidentis. 375
ART. IV. De Guribus Epiſcoporum extra

Pag.

Concilia diſperſorum. ⸗ — 7186.
CAPUT VI.
De juribus Epiſcopi Romani, tanquum
Primatis Epiſcopvorum. - 495⁵.
ARrT. l. De jaribus eſſentiulibus Primatus
eccleſiaſtici. - - 499:
AkRT. II. De juribus accidentalibus Primatus
eccleſiaſtici. - - - 531.
AkT. III. De juribus controverſis Primatus
eccleſiaſtici. ⸗ —55.
SECTIO lII.

De juribus Eccleſiv Cchriſtianag comparata
acl civitatem. ⸗ ⸗ ⸗ 5⁵3.

.
CA-

fungtan

4.

CAPUII
Pag
De nexu Eccleſiæ chriſtianæ cum civitate 587.
C APUT 1.
De juribus Principum in Eccleſia cwriſtiana. 591.
ART. l. De jure Princtipum cirea officia

Religionis chriſtiang. - - 592.
ART. II. De jure Principum circa decreta
eccleſiaſtica. - - 5 97.⸗
ART. III. De jure Principum circa immu-
nitätem eccleſiaſticam. - — 603.
— Circu Perſonas eccleſiuſticas. -— - 604.
— Circa Bona eccleſiaſtica. - = bzT.
— Circa loca eccleſiuſticu. — - 633.

CAPUT II.
De juribus Epiſcoporum in Civitate. 639.
ART. I. Propugnatur Sententia negans
jus indireltum Eviſcoporum in
temporalia. - - = 641.
ART. II. Refututur ſententia affrmans
jus incdlirettum Hſecprr ten in
temporalia. - - 646.

*= a,

POSITIONES

UNIVERSO URE
ECCLESIASTICO

TUM PUBLICO TUM PRIVATO.

1 7 3 à2.

JURE ECCLESIASTICO PUBLICO
UNIVERSALI

De
IURIBUS ECCLESIE IN GENERE.

H. J.

DE VRIBVS ECCLE I.
SECUNDUM SE SPECLVATX.

Eecleſa eſt ſocietas hominum per eandem
Religionem ad internam æternamque fe-
licitatem tendentium. 2. Quæ felicitas cum
ex ſolis bponis ſpiritualibus oriatur; hinc pa-
lam eſt apertumque, finem Eccleſiæ ſolis
bonis ſpiritualibus obtineri; contra ſolis
malis ſpiritualibus impediri, 3. Lex eccleſia-
ſti⸗

N

ſtica eſt norma moraliter obligans ad aliquid
conſequendæ felicitatis internæ, cauſſa vel
agendum, vel omittendum. 4. Dividitur
in dogmaticam & diſciplinarem. Per hanc
accidentalia; — per illam eſſentialia religio-
nis determinantur. 5. Eccleſia ſocietas per-
fecta non eſt, ſi communi imperio careat.
6. Eſt autem imperium eccleſiaſticum jus
perfectum actiones ſociorum pro arbitrio ſuo
DUSLIC Ita determinandi, ut per candem religionem
ad internam ternamque felicitatem perve-
niant. 7. Imperium hoc, quamquam po-
teſtate legislativa ad actus etiam internos
neceſſario ſe extendat, neque tamen liber-
ei tati conſcientiæ, qua nemo non hominum
ENEN gaudet, ullo modo adverſatur, neque domi-
natum quempiam in ſubditos exercere poteſt.
§. Nihil plane impedit, quo minus impe-
rium eccleſiaſticum vel penes unum, vel pe-
nes plures, vel penes omnes ſocios ſimul
LESIA fumtos reſideat. 9. Hinc ſi Deus ipſe for-
1415. mam imperii hujus non determinavit, ſocii
1 omnes jure gaudent illud aut univerſitati ſuæ
reſervandi, aut in unum pluresve ſocios
transferendi.

un per Auncen
Ptennungne i
lcims un
Locele ll⸗
n los

4 —3*
F. II.

DE RIBVS ECOLESII COMPA.
RATNE AD CIITATEMI.

Ecleſia cum civitate eatenus nectitur, qua-
tenus qui ſunt membra civitatis, lidem
etiam Membra Eccleſiæ ſunt., 2. Hi igi-
tuùr duplici imperio ſubjecti ſunt; eccleſia-
ſtico nimirum, quatenus Eccleſiæ; — ci-
vili vero, quatenus civitatis membra ſunt.
3. Utrumque imperium in ordine ad conſe-
Gandum finem ſuun ita fupremum eſt, ut
alterum ab altero nullo môdo pendeat. 4.
Quemadmodum enim imperio eccleſiaſtico in
temporalia; — ita imperio civili in ſacra
nullum jus directum competit. 5. Nam
per jus in Sacra determinantur negotia ec-
cleſiaſtica, quatenus eccleſiaſtica, hoc eſt,
quatenus ſpiritualia ſunt, internamque feli-
citatem vel promovent, vel impediunt. 6.
E contrario per jus in temporalia determinan-
tur negotia temporalia, quatenus tempo-
ralia ſunt, externamque felicitatem vel pro-
movent, vel impediunt. 7. Cum porro
nec ſpiritualia qua talia ad externam; — nec
temporalia qua talia ad internam felicitatem
uidquam conferant, inde elucet, ne cogitari
quidem poſſe jus indirectum, quod vel im-
erio civili in Sacra; — vel eccleſiaſtico in

temporalia conveniat. §. Mutuam hane
vtri⸗

Ie ean I

„ NVec,

(ONPA.
A.

nedtitur, un.
ide WZ

lunt; eccleſin.
cele; — li.

1

n ſont,
Oraine ad coule⸗
ptenbm N, ut
0 Vellett 4
elclelal o in
in 1 Kcnn
„. Nem

heciunt 0,
a cetermimnr.
Mtenus tennhe.
tren e ⸗
„ (m
enn n,—
mun tel icl e
e autri

5

e.

utriusque imperii independentiam nec ever-
tit jus regium circa ſacra, quod civili; —
nec jus eccleſiaſticum circa temporalia, quod
eccleſiaſtico imperio inſeparabiliter annexum
eſt. 9. Nam per jus regium circa Sacra
determinantur externa fubditorum negotia
eccleſiaſtica, quatenus ut temporalia conlſide-
rantur, ſeu quatenus felicitatem externam
vel promovent, vel impediunt. 7o. Jus
circa Sacra dividitur in jus Advocatiæ ec-
cleſiaſticæ, & jus cavendi, quo etiam jus
Placiti regii continetur. Ut negotia ecclefia-
ſtica ſalutem civitatis promoveant, priori;
ne eam impediant, poſteriori jure eiiciur.
II. Viciſſim per jus eccleſiaſticum circa tem-
poralia determinantur negotia ſubditorum tem-
poralia, quatenus ut ſpiritualia, ſeu ut mo-
raliter bona vel mala ſpectantur- nam ea-
tenus duntaxat felicitatem internam promo-
vent, impediuntve. 12. Itaque Rector ci-
vitatis per temporalia externam; — Rector
Eccleſiæ per ſpiritualia media internam tan-
tummodo ſalutem ſubditorum ſuorum promo-
vendi jus habet; ita tamen, ut- neque illi
per temporalia internam; — neque huic per
ſpiritualia media externam ſubditorum ſalu-
tem liceat impedire. 13. Atque hi ſunt
limites, quos Jus naturæ utrique imperio
immobiliter poſuit. 124. Cum itaque Prin-
ceps jure in Sacra careat; tenetur is, niſi
obſtent pacta ſpecialia; ſubditis ſuis conce-

dere tolerantiam eivilem eujuscunque reli-
L10-

e. 6 N

gionis civiliter innoxiæ, etiamſi hæc falſa
ſit 15. Non tenetur tamen extraneis in-

1

dulgere ejusmodi tolerantiam, niſi & heac
civiliter utilis ſit aut neceſſaria, & ſimul a
ſubditis ablit periculum ſeductionis.

DEZ
IURIBUS ECCLESIE CHRISTIANE.

H. J.

DE RIBVUS EOoLESIAX OHRISTIATNA
SECVNDUM SE SPECTADTA.

Eezleſa chriſtiana, cum àa Chriſto, a quo

omen traxit, fundata ſit, ſocietas le-
galis eſt; 2. eademque ex inſtitutione divina uni-
verſalis, ac perpetua. 3. Eſt porro ex
eadem divina inſtitutione in ſacris eſſentiali-
bus una, atque ab Eccleſia V. T. tam No-
achica quam Moſaica plane diverſa. 4. Ex
legibus denique fundamentalibus, quas Chri-
ſtus condidit, ſocietas inæqualis eſt. 5. IS
enim imperium eccleſiaſticum ſolis Apoltolis
comtulit, atque ita quidem, ut omnes plena
atque æquali poteſtate ſacra gauderent. 0.
Ne imperium hoc unquam deficeret, con-
ſtituit Chriſtus, ut ſemper eſſent qui Apo-
ſtolis in eodem usque ad conſutnmationer m
ſeculi ſerie nunquam interrupta ſuccederent.
7. Succefſores hi ſunt Epiſcopi: qui proinde
po-

n hee iin
elttaneis in.
niki & hc
Enul
is.

ISTIANE.

t, ſocienis .

Ginina umi
3t porro er
I. tam No.
etla. 4.
s, Iuns n.
is ell. 5.
lis Aponohs
Ut oones pen
gunletent.

leicelet,

-ZB

poteſtatis eccleſiaſticæ plenitudinem, quæe
ipfis per ſacram ordinationem communicatur,
& in Apoſtolis & cum Apoſtolis immediate a
Chriſto receperunt. 8. Atque hac pote-
ſtate quemadmodum ex divina inſtitutione
fupra Presbyteros eminent, ita inter ſeſe
mutuo, perinde ac olim Apoſtoli, prorſus
quales ſunt. 9. Major enim minorve am-
plitudo diocefſium, intra quas ſingulorum
Epiſcoporum poteſtas continetur, Majorem
duntaxat minoremve numerum ſubditorum;
neutiquam vero plus minusve poteſtatis de-
ſignat. 10. Poſita plurium divceſium di-
ſtributione, quæ evitandæ turbationis ergo
introducta eſt; imperium ſacrum totius, qua
late patet, Eccleſiæ chriſtianæ jure divino
immediate convenit omnibus Epiſoopis ſimul
ſumtis. 11. Qui illud exercent per con-
cluſa vel collegialia, vel extracollegialia. Hæc
partim formantur, partim innoteſcunt per
literas communicatorias, ſic dictas, quod Epi-
ſcopi ſua de rebus ad religionem pertinenti-
bus ſenſa per eas invicem exquirant, com-
municentque. Illa vero perficiuntur in con-
cilio generali: in quo omnes & ſoli Epiico-
pi ex divino jure gaudent fuffragio defini-
tivo planeque libero. 72. Sicuti totum
collegium Epiſcoporum, ita etiam, quod
huic æquivalet, Concilium generale in de-
finiendis fidei morumque dogmatibus dono in-
fallibilitatis ex largitione divina inſtructum
eſt. 13. Hanc Eccleſiæ docenti prærogativam
qui

N= 8 =*

qui denegat, is Eccleſiæ chriſtianæ vel per-
petuitatem, vel univerſalitatem, vel unita-
tem inficietur neceſſe eſt. 14. Ut poſita
epiſcopalis poteſtatis æqualitate ſchismatis
inter Epiſcopos tollatur occaſio, unus co-
rum ſit oportet, qui ceteris ſaltem ſfingil-
latim acceptis in rebus ad ſervandam Ec-
clelie unitatem pertinentibus cum impe-
rio preſit: quam quidem prærogativam
Primatum poteſtatis appellamus. 15. Cum
igitur Chriſtus Eccleſiæ ſuæ de medio ad
conſequendum finem a ſe intentum neceſſa-
rio indubitanter providerit; primatum po-
teltatis vel ipſe per ſe inſtituiſſe, vel eun-
dem inſtituendi jus ſaltem Apoſtolis eorum-
que ſucceſſoribus reliquiſſe cenſendus eſt. 16.
Cum ex S. Scriptura, tum ex perpetua Tra-
ditione luculenter conſtat, ejusmodi Prima-
tum ab ipſo divino Servatore fuiſſe inſtitu-
tum, ſanctoque Petro ita collatum, ut ad
finem mundi usque ſemper aliquis eſſet,
qui eidem in hac digaitate ſuccederet. 17.
Neque Eccleſia chriſtiana a divina hac inſti-
tutione unquam deflexit: in Romano enim
Epiſcopo ſemper hactenus S. Petri in primatu
ſucceſſorem venerata eſt. 15. Itaque im-
berium eccleliaſticum ex inſtitutione Chriſti
ſolis & omnibus Epiſcopis æquali jure com-
Petit, ita tamen, ut quamquam bapa uni-
verſitati Epiſcoporum, adeoque generali etjam
Concilio teneatur obedire, reliquos tamen
Epilcopos lingillatim ſumtos in rebus ad ſer-
Vadl-

Ilde nelan

alva uanae

Mohus Prirn

Iin ultun

5

inx el .
1, Vel Unitr.
Ut halti
e Thisratis
„ Unus ed.
Altem lnei.
Vandam Eo.
cum ime.
Drerogatiran
8. J. Cun
le medio a
unm neceſſa.
Mimmrum po.
le, vel eun.
Ctolis eorum
edus et. 4.
Lerpetus IIr.
Mmodi Prima.
fnile inltitu.
tun, Ut ad
liguis elet,
Ctellelet. n

jina hac inli-

= 5 = *

vandam Eccleſiæ unitatem pertinentibus ſibi
ſubjectos habeat. 19. Quemadmodum con-
gregati kpifcopi in Concilio generali uni-
verie Eccleiæ; — in nationali integræ cui-
dam Nationi; — in provinciali toti alicui Pro-
vinciz; — ſic extra concilia diſperſi ſuæ dic-
cefſi cum ea eccleſiaſticæ potetſtatis plenitu-
dine imperant, ut ſpectato jure divino, &
ſalva unitate eccleſiaſtica, omnia ſacri impe-
rii jura ibidem pollint exercere. zo. Jura
eſientialia Primatus eccleſiaſtici tot ac tanta
ſunt, quot & quanta ad conſequendum finem
hujus Primatus ſufficiunt. 21. Reliqua om-
nia tantum accidentalia ſunt, atque adeo,
quamquam tempore immemoriali cum Pri-
matu cohæſerint, ſi e re publica fore iis,
quorum intereſt, viſum fuerit, Papz denuo
auferri, priſtinisque Poſſeſſoribus licite reſti-
tui poſſunt. 22. Porro quatuor potiſſimum
ſunt jura Primatus efſentialia, nimirum jus
ex univerſa Eccleſia de rebus ad unitatem
eccleſiaſticam pertinentibus recipiendi relatio-
nes; jus convocandi Concilia generalia, iis-
que cum przrogativa ſuffragii præſidendi;
jus Canones univerſales exequendi vindican-
dique; denique jus novos etiam Canones
ſtatuendi, qui tamen univerſalem eccleſiam
nonniſi falvis juribus Epiſcoporum obligant.
23. Omnia hæc jura continentur unico jure
fupplendi ea, quæ Epiſcopi vel in Nationi-
bus,; — vel in Provinciis; — vel in Diceceli-
bus quique fuis aut nolunt eſficere, aut non
5D91⸗

100 — *

poſſunt. 24. Inde corruunt duo præcipua
Romanenſium Principia, nimirum Papam
independenter a Conſenſu ceterorum Epiſco-
porum in definiendis fidei morumque dogma-
tibus eſſe infallibilem; &, Eidem in omnes
Eccleſiæ chriſtianæ diceceſes jurisdictionem
immediatam competere. 25. Ad hierarchiam
divina ordinatione inſtitutam præter Epiſcopos
Presbyteri quoque & Diaconi pertinent. 26.
Reliqua officia eccleſiaſtica, uti Cardinalium,
Patriarcharum, Metropolitarum, Gc. ex
humano inſtituto promanant.

§. II.

DE GRIBUS EOOLESIA. CHRISTIANA
COMPARATA AD COIVITATEII.

MNuoes limites jus naturæ utrique imperio,
tam civili quam eccleſiaſtico, immo-
biliter poſuit, hos Chriſtus per religionem
ſuam immotos reliquit. 2. Quemadmodum
igitur in Eccleſia chriſtiana Principibus in
Sacra; — ſic Kpiſcopis in temporalia nullum
jus ſeu direttum ſeu indirettum competit. 3.
tem ſicut Epiſcopi jus ſupremum & indepen-
dens cum in Sacra tum circa temporalia
immediate a Deo recipiunt: ita Principes
jus fupremum tam circa Sacra quam in
temporalia retinent. 4. Denique uti Chriſtus
Plincipes quoque jum Epiſcoporum in Sacra
G

— —

1o prxcigu
fumn Bylto.
m in omnes

Rieratchiam
t! Ti COS
Cutn in
d, E. ex

NMATAAX.

ddenn
uds
11 naln In
entiChri S

un in dinn

&

& circa temporalia ſubjecit; ita ne Epiſcopos
quidem a jure Principum in temporalia &
circa Sacra exemit. 5. Hæc principia, quæ
tam certa ſunt, quam que certiſſima, ſi
quis rite intellexerit, nullo modo dubitabit,
quin Principes jure ſibi divinitus conceſſo
poſſint — a) Placitum regium in conſtitu-
tionibus eccleſiaſticis non tantum diſciplina-
ribus ſed etiam dogmaticis ſibi vindicare;
— b) Excluſtvum, ut vocant, dare in ele-
ctionibus Prælatorum; — c) condere legem
amortizationis; — d) recipere appellationem
ab abuſu; - e) immunitatem eccleſiaſticam
in temporalibus tam ber ſonalem quam realem
& localem reſtringere; — f) Epilcopos alios-
que Clericos cum ſeculares tum regulares
ad ſacrorum canonum oblervantiam poenis
temporalibus adigere; — 2) Concilia Epiſco-
porum ad ſervandam Sder & diſciplinæ chri-
ſtianæ, integritatem celebranda convocare;
— k) maturiorem ætatem profeſſioni religiofe
præfigere; — ¹) nimiam Regularium utrius-
que ſexus multitudinem diminuere; — ½) hos
a nexu paſſivo, quo Superioribus extraneis
en obſtringebantur, in foro non tantum
externo ſed etiam interno penitus abſolvere,
atque ordinariæ jurisdictioni ſuorum Epiſco-
porum, quibus jure divino alioqui ſuberant,
denuo ſubjic ere; — 9) Epiſcopis ſuæ ditionis
Præcipere, ut ad jurium fuorum antiquorum

exerckium, Papa etiam invito, redeant; &

W; 12

Ex
JURE ECCLESIASTICO PUBLICO
GERMANI .

J. I.

DE GRIBUS CONVORDATORVUI IWTER
PAPAM ET GkKMANWOUS IWITORUII.

His accenſetur ſic dicta Transattio Calliætina,
quꝰ ferali quinquaginta fere annorum
diſſidio inter Pontifices & Imperatores finem
impoſuit. In ea Henricus V. Imp. Eccleſiis
Germaniæ liberam ſuorum Epiſcoporum ele-
ctionem reliquit initio ſeculi XII. 2. Huic
ſeculo XV, ſucceſſere Concordata Germanid,
quꝰ conſtant Concordatis Principum, & Con-
cordatis Aſchaſſenburgenſibus ,„ quorum illa
Regulam; — hæc vero non niſi exceptionem
conſtituunt. 3. Utraque non tantum Ger-
manos ſed & Romanum Pontificem ita obli-
gant „ ut hie ne quidem ex plenitudine
poteſtatis Apoſtolicæ iis derogare, nec ſolus
eadem authentice interpretari valeat. 4. Id
quod tamen non impedit, quo minus præ-
ſcriptio vel confuetudo ſaltem immemorialis
adverſum Concoerdata hæc locum habeat.
5. In his Papy non reſervantur Beneficia,
ab electo ad Epiſcopatum ante confirmationem
Romanam reſignata. 6. Alternatione men-
ſium non comprehenduntur Dignitates, przæ-
ſertim elettir. z. Vacante Sede Papali
znenſes Pontificii omnino ceſſant.
r.

Dalica, O

P

1. A morme
Dneciaro In

hluern
ten fnmatum
n kolhent

ek er elto

DbIC

NWNM MTE
UITON.
ho Caligtin,
ſete aunorun
eratores finem
h. Peclelis
lcnntom ele.
UI. 1. Mie
lata Curnanie,
ivu, or⸗
orum i
I liñtionn
tantum Gel-
enn in Obl⸗
DEitwdin
Ue, nec s
Aleat. 4. 1

0 Münus t .

mmwenorils
Peuan Mabeni
Penekein,
Couirwatonen
latone Nen.
litnes, r.
dele Puprl

ſnt.
lan.
1

13 =

pE HBUS CONWOORDATORUM IWIER
STATUS CATHOLICOS ETACATRO-

LICOS INI TORUI.

In his principem locum obtinet Pax Weſt-
phalica, quæ & licite & valide fuit inita.
2. Ad normam hujus Pacis cuilibet Statui
immediato lmperii, comprehenſa etiam No-
bilitate immediata, cum jure territorii &
Superioritatis, competit jus reformandi,
adjecta tamen exceptione anni normalis 1624.
3. Quare jus reformandi inſtar Regulæ ſe
habet reſpeéctu Statuum; ſubditisque contra
illud excipientibus onus probandæ exceptionis
incumbit. 4. Quapropter & Dominis terri-
torialibus jus Simultanei innoxii denegari
nequit. 5. Principi catholich non minus
quam proteſtantico competit jurisdictio eccle-
ſiaſtica in ſubditos ſuos acatholicos. 6. Jus
primarum precum, quo Imperator non quidem
ex privilegio a Papa conceſſo, ſed ex diu-
turna confuetudine jam antea gaudebat,
eidem firmatum eſt. 7. Religioſus apoſtata
non recuperat bona aliave jura temporalia,
queis per religioſam profeſſionem renunciavit.

EX

= 14 =3*
JURE ECCLESIASTICO PRIVATO.

F. 1.
DE PERSONIS ECCULESTASTICIS.

CQlerici quemadmodum Deo ejusque miniſte-
rio ſpecialiter conſecrati ſunt : ita id
ipfum vita etiam ſua oſtendant oportet. 2.
Jus divinum exigit, ut ad Beneficia eccle-
ſiaſtica non promoveantur niſi digniores, ii
nimirum, quos ſpes eſt Eccleſiæ magis fore
proficuos. z. Huic legi non adverſantur
variorum Germaniæ Capitulorum ſtatuta,
queis cavetur, ne aliis quam illuſtri proſapia
natis Canonicatus conferantur: dummodo
itidem caveatur, ut ex illis quoque digniores
minus dignis præferantur. 4. Ad divinæ legis
præſcriptum prohibuit Synodus Tridentina,
ne quis plura ſimul Beneficia poſſideat, quorum
officia ab eodem ſimul præſtari nequeunt,
vel quorum ſingula congruam ſuſtentationem
ſuppeditant. 5öß. Quod de proventibus eccle-=
ſiaſticis ultra vitæ honeſtæ ſuſtentationem
ſupereſt, impendere Beneficiatus in uſus
pios obſtringitur adeo, ut, ſi in profanos uſus
eroget, ad reſarciendum obligetur. 6. Quare
neque conſuetudine effici poteſt, ut de redi-
tibus ſuperfluis ad cauſſas proſanas teſtari
Clericis ſit integrum.
F. I..

1 irinr legs
6 Tridentinn,

V. T.
DE REEUS EoCLESIASTICIS.

Eeccielia non jure proprio ſed tantum ex
conceſſione Principum ſtatuit impedimenta
contractum matrimonialem dirimentia. 2.
Id quod tamen juri Epiſcoporum in Sacra
nequidquam derogat. 3. Matrimonium in
infidelitate contractum per profeſſionem reli-
gionis chriſtianz alterutrius conjugum haud
ſolvitur. 4. Etfſi in caufſis juris patronatus
controverſis jure Decretalium judex competens
ſit eccleſiaſticus: ex tamen in Auſtria ad
Regimen excelſum pertinent. 5. In Teſta-
mentis & legatis ad pias cauſias nulla eſt
neceflaria ſolennitas, modo de ultima vo-
luntate conſtet ſive per duos teſtes ſive per
idoneum inſtrumentum defuncti. 6. Jure
auſtriaco nequeunt Clerici conficere teſtamenta
aliena; & qui de Clero regulari funt, ne
teſtium quidem numero defungi in iis poſſunt.
7. Qui ad teſtandum omnino inhabiles ſunt,
neque ad cauſſas pias valide teſtantur. 8.
Juris ſatis eliquati eſt, decimas jure divino
miniſtris Eccleſiæ non deberi, etſi ſuſtentatio
congrua iisdem debeatur. 9. Principum ea
eſt auctoritas, ut, ſi Reipublicæ ſalus poſceret,
decimarum uſum omnino tollere, atque in
ejus locum ſubrogare alium modum poſſent,
quo congrua ſuſtentatio ſuppeditetur Clericis.
10o. Quare etiam cauſſæ decimarum ad Ju-
dicem civilem in Auſtria pertinent.

J. I..

= 16 =**
J. IlII.
DE POENIS EOUULESIASTICIS.

us puniendi, Eccleſiæ a, Chriſto datum,
ultra cenſuras ſeu pœnas ſpirituales ſe non
exporrigit. 2. Harum maxima eſt, quxæ
excommunicatio major vulgo appellatur. 3.
Ex effectibus temporalibus, qui nonniſi ex
Principum placito excommunicationi potue-
runt annecti, eorundem Principum jura quæ-
dam circa excommunicationem orta tunt.
4. Quibus uſa Auguſtiſſima Imperatrix Maria
Thereſia Ann. 1768. præcepit, ut ante ſen-
tentiæ incurſze excommunicationis executio-
nem Platitum regium exquiratur. 5. Ex-
communicationis, quam lata ſententiæ
dicimus, per novem Eccleſiæ ſecula;
immo in ipſo Gratiani Decreto
vix ullum veſtigium
reperitur.

P
oh.

4

TX&

hrito cunm,
a e, (e
n PROLEGOMENA
ui nonniſ e .
AE URIS ECCLESIASTICI.

eld Orta lunt,

CAP T.

tionis exernto-
Aur. 5, L.

l DE LEGIBUS.

WM DE OBLIGEALIOWE WORALI.
IFwIS eſt, cujus obtinendi
caufla aliquid fit. Quod ra-

tionem ſufſficientem conſe-
quendæ alicujus rei in ſe
Ccontinet, medium dicitur.
Id vero, in quo invenitur ratio fufficiens „
cur rem quamdam non aſſequamur, impedi-
mentum appellatur.

AA Qua-

Quare qui vult finem, debet & velle media,
& impedimenta reſpuere. Item qui habet jes ad
finem, jus ad media quoque habeat neceſſe eſt.

G. 2. Res quædam tum dicitur perfetta,
cum ea omnia habet, quæ ad finem ipfius
conſequendum fſufficiunt. Sin minus; imperſe-
fta cenſetur. Hinc rei perfettio per conſenſum;
— imperfeltio per diſſenfſum vel per negatio-
nem conſenſus cum fine recte exponitur.

F. 3. Mutationes, quæ fiunt in homine,
vel altiones ſunt, quæ in ipfo homine; — vel
perpeſſiones, quæ in alio rationem ſufficien-
tem habent. Potentia viribus naturalibus ali-
quid efficiendi, facultas ſeu poteſtas phijſica
nominari ſolet. Facultas ex pluribus phi’ſice poſ-
ſibilibus eligendi id, quod magis placet, Uiber-
tus plufſica ſeu liberum arbitrium vocatur. Huic
opponitur neceſſitas phyſica, quæ eſt determinatio
ad unum, viribus naturæ inſuperabilis. Et hæc
quidem, ſi in ipſa rei natura rationem ſufficientem
habeat, neceſſtas interna; — ſi vero a cauſſa
quadam externa proficiſcatur, neceſſtas ex-
terna, ſeu vis & coaftio phiſica appellatur.

H. 4. Akctiones hominis phuſßicas dicimus,
quæ & quatenus vi motuque ipfſius naturali
producuntur. Liberas vero appellamus, quæ
& quatenus a phwiſica illius libertate (3) pro-
cedunt, ſeu quæ, & quatenus ita aàb homine
ſuſcipiuntur, ut pro ſuo arbitrio eas etiam
Pol-

uerya

e⸗

—

3 N

poſſit omittere. Porro actiones liberas homi-
num, ad certum quemdam modum exactas,
mores nominamus. Inde liberas quascunque
actiones hominum etiam morales vocare ſo-
lemus.

§H. 5§. Status kominis eſt complexus om-
nium determinationum, quæ enunciari de eo
poſſunt. Eſt autem

) Phifſicus, qui phifitis; — vel moralis,
qui moralibus determinationibus conſtat. Mo-
rales autem aut phiſicæ appellantur determi-
nationes hominis, quatenus a phyſica homi-
nis libertate dependent, aut non dependent
(3 & 4).
b) Externus, qui externas; — vel inter-
us, qui internas determinationes comple-
ctitur. Exiernas voco determinationes, quæ
extra mentem humanam exiſtunt; internas,
quæ menti humanæ inheærent.

*) Waturalis, qui ex naturalibus; — vel
Jupernaturalis, qui ex ſupernaturalibus de-
terminationibus conſtituitur.

Status naturalis iterum dividitar in origina-
rium ſeu abſolutum, & in adventitium ſeu kiy-
votheticum. Ille conſtat determinationibus, quæ
communi omnium hominum naturæ communes
ſunt. Hic ex iis determinationibus coaleſcit,
quæ naturæ humanæ undeunde ſuperveniunt.

A 2 O. 6.

A = 4 =5*
H. 6. Perfektiones humanas dicimus eas
nominis determinationes, quæ cum ipfius
fine conſentiunt (2). Pro varietate igitur ejus-
modi determinationum perſectiones humanæ
itidem variæ ſunt; atque adeo in phyſicas &
morales; in externas & internas; in naturales
& ſupernaturales abeunt (5). Quibus totidem
claſſes imperfectionum humanarum (2) reſpon-
dent.

S. 7. Bonum eſt, quod per ſefktionem; — ma-
tum, quod imperſeltionem affert. Inde patet,
tot hominis bona vel mala numerari poſſe, quot
perfectiones vel imperſectiones humanzæ funt
(2 & 6). Præcipua eſt ejusmodi bonorum vel
malorum diviſio in temporalia & ſpivritualia:
quorum illa externum; — hæc vero internum
hominis ſtatum perfeftiorem reddunt vel im-
perfeftiorem. Porro bona aut mala ſpiritualia
hominis vel in pfkiloſophico tantum, — vel
etiam in theologico ſenſu talia ſunt, prout
nimirum ſtatum hominis internum vel phiſicum
duntaxat, vel moralem quoque perfectiorem red-
dunt, aut imperfectiorem (5. a.).

Nos, quoniam inſtituti noſtri ratio ita exigit,
nomine bonorum & malorum ſpiritualium dein-
ceps ea ſolummodo deſignabimus, quæ ſtatum
hominis moralem perfectiorem efficiunt, vel im-
perfe Rtiorem.

F. 8. Sicut fieri nullo modo poteſt, ut
aliquid velimus, aut nolimus, niſi illud ſub

12
10—

„

ratione boni; — hoc vereo ſub ratione mali a
nobis ante ſit cognitum: ita neceſſe eſt, ut
bonum qua tale cognitum appetamus; atque
e converſo malum qua tale cognitum averſe-
mur. Itaque motivum ſeu ratio ſufficiens ali-
quid volendi vel nolendi in bonitate vel mali-
tia nobis repræſentata continetur

§. 9. Si inter duo bona minus ſit impedi-
mentum majoris, illud cenſetur comparative
malum: eo enim caſu plus imperfectionis quam
perfectionis inde oritur. Contra ſi ex duobus
malis minus ſit medium evitandi majoris, illud
erit comparative bonum: cum plus perſectionis
quam imperfectionis inde promanet. Quaprop-
ter inter duo mala, ſi quod eligendum eſt, ne-
ceſſario minus eligimus, tanquam comparative
bonum: viciſſim cum inter duo bona nobis optio
datur, majus neceſſario amplectimur, & mi-
nus, tanquam comparative malum repudiamus.

F. 10. Quemadmodum alio modo in bo-
num; — alio in malum — abſens ferimur: illud
enim deſiderium; — hoc timorem in nobis ex-
citat: ita pariter alia eſt animi noſtri affectio,
quæ ex bono, quod poſſidemus; — alia, quæ
ex malo, quod nos affligit, naſcitur. Ila
nobis grata ac jucunda eſt; & voluptas dicitur:
hec ingrata eſt & moleſta; atque tadium ap-
pellatur. Durabilem voluptatem, felicitatam; .
durabile tædium, miſeriam nominamus.

A 3 O. II.

= ⁶ == 3*

§. 11. Dividitur felicitas pro varietate bo-
norum ſeu perfectionum, unde oritur, in natu-
rulem & ſupernaturalem ( 6 & 7.); in te mpora-
riam & æternam; in exter gam. vulgo tempora-
lem, quæ temporalibus; — & internam, vulgo
ſpiritualem, quæ ſpiritualibus — bonis (7) ac-
quiritur.
Quæ felicit-s externa eſt, proſperitatem; —
quæ vero interna, beatitatem appellamus.

G. 12. Conſectarium, nod actioni li-
beræ, tanqua m motivum (3), eſt annexum, me-
ritum dicitur. Hoc “M bonum ſt, pramium; —
ſi malum; — pœna appellatur. Utrumque vel
internum eſt, cujus ratio ſufficiens in ipſa actio-
ne continetur; adeoque a propria illius bo-
nitate vel malitia morali ſeparari non bPoteſt 3

4
7

7
vel externum, quod ab aliena voluntate pendet.

Quare uti promia interna ab externis; — ita
& pœnass internas ab externis oportet diſtingue-
re. In pœnis externis cave negligas diſcrimen
inter temporales & ſpirituales: illæ enim tem-
pvoralibus; — hæ ſpiritualihus — malis (7) conti-
nentur. Idem diſcrimen facias inter præmia /pi-
ritualia & temporalia.

G. 13. Si conſequi velimus bonum, quod
cum actione quadam connexum eſt, ipſam quo-
que actionem ſuſcipiamus neceſſe eſt. Contra
ſi evitare velimus malum, quod cum actione
aliqua copulatum eſt, ipfam pariter actionem
neceflario omittimus. Inde igitur neceſſitas
agen-

Cin tun
(o oforg
nihorfe ſt

s heries e

„5.
4 lytirna
1

fovarietate d
Nlitur, in zut.
)) W tempora

N.

Vulgo Ienpora.

honis (.

Proptritaten;

pellumns,

iner h 6

6s bonum,
eh igan d.
a len

*

agendi vel omittendi nobis imponitur, unde
boni malive, ſeu præmii aut beenee, tanquam
motivorum (7, 8, & 12.), cum actionibus
vel omiſſionibus connexio profluit.
Neceſſitas hæc, ut per ſefe patet, non eſt
abſoluta, ſed tantum iypothetica. Cumque phy-
ſicam hominis libertatem plane illæſam relinquat;
non phiſica, ſed moralis tantum dicenda eſt (3
& 4).

§. 14. Ad actionem quamdam vel ponen-
dam vel prætermittendam moraliter obligari
tum dicimur, cum moralis neceffitas aliquid
agendi vel omittendi nobis imponitur. Quare
cum ejusmodi neceflitas ex nexu motivorum
cum actionibus proveniat 73); conſequitur,
ut ille nos moraliter obligare dicendus ſit, qui
cum actionibus liberis mnotiva canneckit. Ita-
que moralis obligatio afliva eſt motivorum cum
liberis actionibus connexio. Weceſitas moralis
vero agendi vel omittendi id, quocum motiva
conjuncta ſunt, moralis obligatio pa ſſivu eſt.

Cum tota vis obligationis bendeat a motivis;
quo majora hæc ſunt, vel minora, eo major
minorve ſit obligatio neceſſe eſt.

§. 15. Obligatio moralis eſt varia. Præ-
cipuas ſpecies recenſeo: nimirum eſt
) Interna, quæ internis; — vel exter-
na, quæ erter nis meritis (12), tanquam moti-
vis internis aut externis (3), nititur.

A 4 „)

N= 8 =3*

b“) Afirmativa, quæ ad agendum; — vel
negativa, quæ ad omittendum quidpiam nos
impellit.
6) Perfelta, quæ pœna externa; — vel
imperſefta, quæ poena tantum interna, aut
præmio quocunque inducitur.

Diviſio hæc inde ortum traxiſſe videtur, quod
poœna externa in officio ſæpe contineat impios,
quos nec pœna interna, nec præmium ullum
continere poteſt. Nam, ut canit poeta, Ode-
runt peccare boni virtutis amore: oderunt pec-
care mali formidine pœëna.

d) Divina, quæ, Deum; — vel humana,
quæ hominem — auctorem habet.

IIla etiam obligatio in conſcientia ſeu in foro
interno; — hæc vero, obligatio in foro externo
ſolet appellari.

e) Poſitiva, quæ a libero Dei hominum-
ve arbitrio pendet; vel naturalis, quæ ex ipſa
rerum, Dei præcipue hominumque, natura, ope
ſolius rationis, intelligi poteſt. Hæc, ſi ex na-
tura humana ſecundum ſe ſolam ſpectata cog-
noſcitur, abſoluta; — ſecus iypothetica dicitur.

Quemadmodum omnis obligatio poſitiva, cum
a libero Dei vel hominum arbitrio pendeat, con-
tingens eſt & mutabilis: ita e contrario obli-
gationes naturales ſunt immutabiles & neceſſa-
rich: nam & ipſa Dei rerumque ab Eo condi-
tarum natura, in qua ejusmedi obligationum ra-
tio continetur, neceffaria eſt & immutabilis.

1)

Gd p) Determinata, qua certa quædam actio;
1 uichum n . — vel indeterminata, qua ex pluribus actioni-
bus aliqua tantum disjunktim ſuſcipienda pro-
ponitur.

In omni obligatione indeterminata continetur
Z permiſſio inter plures actiones aliquam pro ſuo
arbitrio eligendi. Exemplo ſit obligatio nutrlendi
nos: qua quidem adſtringimur, ut alimenta ſu-
mamus; ſed ut ex pluribus æque idoneis hæc
potius quam illa ſumamus, non adſtringimur.

8 W.
N
— el hanun, ART II.

Habel,

DE MWOIIONE LEEGIS.

D. 10 Nomine leꝶhis generatim ſumtæ intelli-
gimus regulam „ quæ ad agendum
vel omittendum quidpiam nos moraliter obli-
gat (14). Duabus partibus conſtat, propoſitio-
ne ſeu edifto, & ſaunltione. Quid ſit 'aciendum,
aut omitten ndum, propoſitio enunciat. Obliga-
tionem moralem (14) ſanétio continet. Inde
non immerito lex ab aliquibus definitur, pro-
politio obligationem moraletn enunciaus.

Vim direktivam Scholæ vocant, quod nos edi-
Rum; — vim coaktivam vero, quod nos ſanttio-
nem appellamus.

e
oble rati on 11⸗

–æ Data definitio non minus præcepto quam legi
convenit: illud enim, perinde atque hæc, eit
9) A 5 re-
9 .

A, ℳ

regula moraliter obligans. Diſcrimen utriusque
inde eſt repetendum, quod præceptum pro uno
tantum alterove caſu; — lex vero ſtabiliter ob-
liget.

H. 17. Lex pro varietate obligationis varie
dividitur, nimirum in externam & internam;
in aſirmativam, quæ & iacipiens, — & ne-
gativam, quꝰ? & „ ohiben?s dicitur; in perfe-
Fanm & impe/ fobtam; in divinam & humanam;
in determinatam & indeterminatum in pvoſiti vam
& naturalem: quæ poſtrema rurſum in abſolutam
& hupotheticam diſpeſcitur (15).

De lege perfelta intelligendus eſt PAULUS,
dum J. Tim. 1. 9. ſcribit: Lex juſto non eſt po-
ſita; ſeod injuſtis, impiis &c. Juſtis enim ſufficit
lex imperfekta (15. C.).

§. 18. Cum lex ſine morali obligatione
ad agendum vel omittendum quidpiam ne co-
gitari quidem poſſit (16): leges mere panales,
ut vocant, e numero legum haud immerito ex-
cluduntur. Ejusmodi enim lex, prout à ſuis
patronis defenditur, pugnantia continet. Ea
quippe, inquiunt, actionem quamdam punit
quidem, ad quam tamen omittendam non obli-
gat. Exempl i loco adducunt hanc legem: Qui
JFrumentum extra provincium diſtraxerit, trigin-
ta florenis multabitur. Atqui hæc lex multam
pecuniariam copulat cum frumenti extra pro-
vinciam diſtractione. Ergo ad omittendam ejus-
modi diſtractionem moraliter obligat (14),

§.

8, min etale,
d immerto er.
er, Nront Alun
1 Continet
Cvumcdum ut

gen Wm onl 6

ne

xe er n
genti ennd Mo.
gn e⸗

F. 19. Lex naturam obligationis, quam
continet, imitatur. Quare inprimis eo fortior
eſt lex, vel debilionr, quo major minorve ejus
obligatio (14). Deinde leges poſitivæ, perinde
ac obligatio poſitiva, mutubiles ſunt, & contin-
gentes. At leges naturales, inſtar obligationis
nuturalis, pariter ſunt immutabilos ac neceſfuric

(15. d.).

V. 20. Cum duæ leges, quæ ſeorſim ſpe-
ctatæ obligant, peculiari quodam caſu ita con-
currunt, ut ambæ ſimul nequeant obfervari,
dicuntur collidi. Et tum quidem lex debilior
cedere debet fortiori (19): nam & bonum ma-
jus præe minori; - & viciſſim malum minus præ
maſjori neceſſario eſt eligendum (9).

G ☚ẽ,
A RT. III.
DE EFFEOIIBVS LEEGUM.

G. 21. I4, ad quod faciendum vel omitten-
dum moraliter obligamur, offcium
dicitur: quamquam & ipſa obligatio moralis
vulgo, & recte quidem, officium appellari ſo-
let; vel affrmativum ſcilicet, ſi aftione; — vel
negativum, ſi omiſſione impletur. Officiorum au-
tem tria umma iunt genera, nempe oficia erga
LDeum, officiu erga nos ipſos, oHicia erga alios.
Hæc poltreina iterum abeunt in oficia juſtitia,
quæ

ℳ
E

= I2

quæ perfefta; — & in oFicia &quitatis, quæ im-
Per⸗ fetta vocantur, eoquod ad illa quidem, non
item ad iſta, pœnis externis ab homine cogi
poſſimus (15. C).

G. 22. Obedire legi, ſeu moraliter ſervare
legem dicitur, qui ibere vel facit, quod præ-
ceptum; — vel omittit „ quod prohibitum
lege eſt. Qui ſecus agit, inobe liens legi, ſeu
moraliter violare legem dicitur. Libera actio
vel omiſſio, ſi conformis ſit legi; moraliter bo-
na; — ſi eidem difſformis morualiter mala
leu peccatum nominatur.

7

G. 23. Peccatum vel dolo committitur, vel
culpa. Dolo peccat, qui conſcius legis agit con-
tra legem. Culpa eſt omiſſio debitæ diligentiæ.
Quæ ſi voluntaria ſit, culpa theologicæ dicitur.
Si vero ſit involunturia, qu' tamen a legisla-
tore præſumitur eſſe voluntaria , culpu juridlica
vocatur. Itaque culpa theologica peccat, qui
ex ignorantia vel inadvertentia vincibili legem
transgreditur. Culyam vero juridicum committit,
qui contra legem agit ex ignorantia vel inad-
vertentia quidem invincibili, quam tamen le-
gislator vincibilem eſſe præſumit.

G. 24. Potentia aliquid licite agendi, po-
teſtas ſeu facultas moralis dicitur. Atque ic
alio nomine eti⸗ am j⸗ 15 appellatur. Libertas 10-
ralis eſt jus aliquid pro arbitrio vel agendi vel
omittendi: quod propterea etiam jus permiſſi-
vum

1 pec, gui
licibin ſegenr

Ne 13 * .

yum vocatur; diſtinguiturque a jurze ſtritto, quod
eſt facultas moralis vel agendi, quod præcep-
tum;,; — vel omittendi, quod prohibitum
eſt. De jure permiſſivo intelligi duntaxat poteſt
axioma: Memo tenetur uti jure ſuo.

Cavendum vel maxime, ne libertas phuſica (2)
cum morali confundatur. Nam libertas phyſica
per ſolam neceſſtatem phuſicam; — moralis vero
per neceſſtatem moralem, quam legis obligatio in-
ducit (14 & 16.), extinguitur. IIla circa plusſice
poſſibilia, ſive licita ſint, ſive illicita; — hæc
circa licita tantum verſatur.

G. 25. Ex data notione juris (24) haud
difficulter intelligitur, omne jus ex aliqua lege
derivari. Nam ex lege determinata (17 & 15. e)
jus ſtrittum; — ex indeterminata vero jus per-
miſſwum oritur. Inde patet, juris cujusvis
eſſentiam ex natura legis, unde deducitur, eſ-
ſe eſtimandam.

Hinc petenda eſt ratio, cur jus ſæpe pro lege
quadam; ſæpe etiam pro complexu plurium le-
gum accipi ſoleat. Jus nempe nunc objeſtive, —
nunc ſubjeffive ſpeétatur. Obieftive leges; — ſub-
jeltive facultatem moralem deſignat.

F. 26. Jurium variæ ſunt claſſes: eſt
nempe

a) Abſolutum ſeu connatum, quod ex com-
muni hominum natura derivatur; ſecus avo=
theticum ſeu adventitium dicitur.

b)

N= 14 =*

b) Privativum, quod quis & ſolus habet,
& ſine alterius concurſu exeil reere poten Huic
8 ponitur commune, quod pluribus competit;
& cumulativum, quo uis ſine alterius concur-
ſu uti non potelſt.

) Pr. oprium, quod quis ſuo inpſi „§5; — vel
adminiſti atorium ſeu delegatum, quod quis non-
niſi alterius nomine exercere poteſt.

A) Afirmativum, cui per atltie
vel negativum, cui per omiſſiones alioi
tisfit.
e*) Perſeltum, cui perfefta; — vel imper-
li

Jeltum, cui imperſelta aliorum officia (21) re-
ſpondent.

um ſa-

) Diretltum vel indirettum, prout nimi-
rum eſt facultas moralis aliquid agendi vel
propter ſe, vel propter aliul, cum quo eſt con-
nexum. Sic habeinus jus direſtum conſervan-
di vitam noſtram propter ſe, ſeu quia eſt vita
noſtra. Habemus jus indireftum aggreſſorem
injuſtum vitæ noſtræ, ſalvo moderamine in-
culpatæ tutelæ, occidendi, non quia eſt occiſio
aggreſioris; ſed propter vitam noſtram, quæ
ab ejusmodi occiſione tanquam medio necefſario
pendet.

1 ART. IV.
tüs Kinen DE IMWIERPREIAIIONE LEEGVUII.

O. 27. VVerum legis ſenſum tenet, qui men-
tem legislatoris intelligit. Qui ve-
rum legis ſenſum determinat, legem interpre-
tari dicitur. Interpretatio legis igitur nil aliud
eſt quam determinatio veri ſenſus legis. Ea
autem triplex eſt, nempe authentica, doctrina-
lis, & judicialis.

O. 28. Qüæ verum Nenſum legis infalli-
biliter aſſequitur, interpretatio authentica dici-
tur, atque ideo Juidem, quonia am eandem vim

habet, quam ipſa lex. Cum vero mentem le-
gislatoris nemo, niiſi ipſe, per ſe ſcire poſſit:
hinc nemo pariter per ſeſe, niſi ipſe, leges ſuas
avthentice interpretari potelt. Quare C. 31. de
ſentent. excom. dicitur: Vnde jus prodiit, in-
terpretatio quoque ocalr. Porro interpreta-
tio authentica dividitur in expreſſam, qu' fit
verbis; & in fascitasre ſeu aſualem, ut vocant,
quæ fundatur in obſervantia, ſciente & tacen-
te legislatore continuata. Optima enim legum

interpres conſuetudo eſt. L. 37. fl. de LL.

29. Interpretatio doktrinalis eſt, quæ
fit, adhibitis hermeneut ticæ regulis verum
le egis ſenſum inveſtigando. Is autem vel ex
verbis, — vel ex ratione — legis eruitur. Quæ
ex verbis, — Phi ica; — quz ex ratione
legis fit, philoſophica interpretatio dicitur.

k!

Cum Doctores per ſeſe nulla gaudeant po-
teſtate legislatoria; perſpicuum unicuique eſt,
interpretationi doctrinali præciſe tantam ineſſe
vim, quanta reſpondet probabilitati vel certitu-
dini, qua verum illa legis ſenſum aſſequi cogno-
ſcitur.

J. 30 Interpretatio philologica duplici po-
tiſſimum modo in explorando vero legum
ſenſu verſatur. Vel enim, quæ in verbis
ſunt, vitioſa emendat, interpolata reſtituit,
ſpuria a genuinis diſcernit; vel quæ in iis re-
perit, obſcura atque ambigua declarat. Pri-
mum ſi fit; critica; — ſi alterum; grammatica —
interpretatio appellatur.

Inſtituti noſtri non eſt, interpretationis criticæ
grammaticæque regulas tradere; ſed monere tan-
tum, ne quis ante; quam eas ex ſaniori Logica per-
ſpectas habeat, legum interpretem agere audeat.

G. 31. Legum rationes, quibus interpre-
tatio philoſophica innititur, vel interna ſunt,
quæ etiam morales & philoſophicæ vocantur;
vel externæ & Hüſtorick. lzæ derivantur ex
ipſa bonitate vel malitia actionum, circa quas
verſantur leges. Hæ in rerum, temporum,
locorum, & perſonarum adjunéctis continentur.
Utriusque generis rationes, ſi legibus ipſis ex-
primantur; legales —; ſecus doftrinales appodlan-
tur. Ceterum ſunt nonnunquam & arcanck
legum rationes, quas nimirum legislator ce-
lare quam proferre ſatius ducit.

e. 17 = *
Inde colliges, quam temere ad leges inter-
pretandas accedant, qui vel nullam vel tenuem
duntaxat philoſophiæ aut hiſtoriæ notitiam tenent.
Nam ut nihil de Logicæ & Metaphyſicæ neceſ-
ſitate commemorem: quibus diſc'plinis qui præ-
clare imbutus non fuerit, in jurisprudentia cum
laude verſari nullatenus poteſt: certe eam phi-
loſophiæ partem, quam moralem dicimus, qui
nen penitus cognitam habet, næ is in legum ſtu-
dio magnos progreſfus nunquam faciet. Qui
autem fine hiſtoria judicat de legibus, perinde
ac cæcus de coloribus jndicat.

G. 32. Interpretatio doctrinalis vulgo etiam
dividitur in extenſivaum, reſtrittivem, & de-
clarativam. Si ratio legis latius pateat, quam
verba; hoc eſt, ſi ad plura, quam verba ex-
primant, ratio legis ſe extendat; extenſiva; —
ſi verba pateant latius, quam ratio exigat;
reſtrittiva; — ſi denique ratio verbis ex uo
reſpondeat; declarutiva interpretatione uti-
mur.

rretitionis eriice

R. 33. Regulæ præcipuæ, quibus conſen-
tanea eſſe debet dolctrinalis interpretatio legum,
ſequentes ſunt.

2) Interpretatio rationibus potius quam
verbis reſpondeat. Nam intelligentia diktorum
eX cauſſis eſt aſſumenda dicendi: quia non ſermoni

es; ſed rei eſt ſermo ſubjeltus. C. 6. de V. &.
5⁵) Ubi eadem eſt ratio, eadem eſſe legis
diſpoſitio cenſenda eſt. De ſimilibus enim idem
Mi jadicium ferendum. C. 2. de translat.

. B Huic

. 18 Ne

Huic tamen regulæ non eſt locus niſi tum,
cum vel ex omni; — vel ex ea ſaltem parte,
ex qua comparatio inſtituitur, eadem eſt ratio.
4c) Lex generalis & indefiita etiam gene-
raliter & indefinite eſt intelligenda. Nam
legislator omnia, quæ generali & indefinita
appellatione comprehenduntur, incluſiſſe me-
rito cenſetur, ſi, cum potuerit excepiſſe,
nihil exceperit. C. 2. de privil. Unde juridicum
illud axioma: abi lex non diſtinguit, neque
nos diſtinguere debemus.

d) Lex, quæ limitat legem univerſalem,
eandem confirmat reſpectu caſuum vel homi-
num non exceptorum. Inde natum prover-
bium : Exceptio firmat regulam in contrarium
in cuſibus non exceptis.
e₰) Leges favorabiles extenſiva; — odioſæ
vero reſtriktiva interpretatione (32) expo-
nendæ ſunt. Odia enim reſtringi; & favores
convenit ampliuri. Reg. XV. ]. in 6.

Illæ leges, ut advertit PUFENDORFIUS de
off. H. & C. c. 17. C. 9. cenſendæ ſunt ſavorabiles,
qu& utriusque partis a alem faciunt conditionem:
quæ communem uatilitatem Iektant: gqu alkkas
quoslibet conſervant: qug paceni promovent &c.
Odioſæ vero, quæ anam duntaxat partem, aut
unam magis quam alteram gravant: ducx poe-
nam in ſe continent: quæ akum reddunt irri-
tum; aut priora immutant. Inde patet, latio-
rem, quam par eſt, uſum huic regulæ paſſim

tribui: plerumque enim, quod in unius favorem
cedit, alteri odioſum eſt.
F. 34·

—

8.

1. e

N M⸗

IICN, hi

. 19

H. 34. Interpretatio judicialis eſt, quæ fit
per Judicem Legislatori ſubordinatum. Hæc
partes litigantes, ſolas tamen, ita obligat,
ut eidem, niſi ad judicem ſuperiorem appel-
lent, acquieſcere debeant. Cum nempe non
poſſint omnes articuli ſingillatim legibus compre-
hendi : cum in aliqua cauſßa ſententia earum
maniſeſta eſt, is, qui jurisdittioni praeſt, ad
ſimilia procedere; atque ita jus dicere debet.

L. 12: FV. de LL..

Cum juder obſervare debeat, ne aliter judicet,
quam legibus, aut conſtitutionibus, aut mori-
bus proditum eſt. pr. Inſtit. de of. jud. plane con-
ſicitur, interpretationem judicéalem debere efſſe
ſimul dorinalem (29).

ape e e a,
ARkT, V.B

DE MODIS, CQUIBUS CESSANT
LEGES, PRESERTIM DE CONSUE.-
TUDINE.

§. 35. Qublata rei eſſentia, res ipſa tollitur.
—+ Cum igitur moralis obligatio eſſen-
tiam legis conſtituat (16); conſequitur, ut
ceſſlante obligatione morali, lex ipſa pariter
ceſſet. Id autem quinque modis fieri poteſt,
ſcilicet abrogatione, derogatione, diſpenſatio-
ne, privilegio, & conſuetudine.
B 2 §.

G. 36. Abrogatur lex, cum ſecundum om-
nes ſuas partes; — derogatur legi, cum lſe-
cundum aliquam tantum partem omnes,
quos antea obligaverat, deinceps oblig
ſinit. Nimirum derogatur legis, cum pvars
detrahitur; abrogatur, cum prorſus tollitur.
L. 102. ff. de V. G.
S. 37. Lex poſterior legem priorem ſibi
oppoſitam abrogat, & quidem generalis ge-
neralem; ſpecialis vero ſpecialem.
Cum enim ſubditi ad impoſſibilia obligari ne-
queant; leges autem oppoſitæ ſervari fimul ab
’isdem non pofſint: certe legislator legem prio-
rem, poſita lege contraria, penitus ſuſtuliſſe cen-
ſendus eſt. Conſtitutiones tempore poſteriores, onen gvame
potiores ſunt his, quæ ipſas præceſerunt. L. 4. t uegiur,
V. de Conſtitut. mneg g
G. 38. Lex ſpecialis poſterior legi priori elinee nenn
generali eatenus ſolummodo derogat, quate-
nus hanc ſibi contrariam invenit.
Quandoquidem expedit concordare jura juri-
bus, &s eorum correktiones, ſi ſuſtineri valeaut,
evitari. C. 29. de eleckt. in 6. Hinc quidquid lege
(ſcilicet poſteriori) ſzecialiter non videtur ex-
preſſum, id veterum legum conſtitutionumque
regulis reliktum eſt. L. 32. 5 6. ff. de &ppell.

G. 39. Diſpenſatio eſt relaxatio legis, ad
certum duntaxat tempus vel caſum conceſſa.
Differt ab epiikia: nam Diſpenſatio aliquem
4 1.

lege comprehenſum in quodam caſu lege ſol-
vit: epiikia vero declarat, aliquem in caſu
quodam lege non comprehendi.

aV 10
gare de-

In-

Mor 0.

7
wauſeruit la

1. I

R 21 ℳ☛

Intelligis hinc diſcrimen inter diſpenſationem
& abrogationem aut derogationem legis. Hæ
enim faciunt, ut ſtabiliter & pro quocunque ca-
ſu lex deſinat obligare (36). Diſpenſatio nonniſi
ad aliquod tewpus vel pro determinato quodam
caſu legis obligationem non tam tollit, quam
ſuſpendit. Quare diſpenſatio ad derogationem &
abrogationem legis fere ſe habet, ut præceptum
ad legem (16).
G. 40. Privilegium eſt jus, uni vel plu-
ribus contra legem conceſſum, & quidem ſine
reſtrictione ad certum tempus vel caſum. Di-
viditur in privilegium verfonæe ſeu perſonale,
quod intuitu perſonæ conceditur; & in privi-
legium cauſſæ ſeu reale, quod tribuitur ob ra-
tionem quamdam permanentem. Utrumque eſt
vel grätuitun, quod ex mera gratia; — vel
remuneratorium, quod propter merita; — vel
denique oneroſum, quod nonniſi fuſcepto quo-
dam onere eſt impetratum.
Diſcrimen inter privilegiaum perſonale & veale
cognoſcimus ex L. 196. F. de R. I. ubi dicitur:
Privilegia, quæ cauſſæ ſunt, ad heredem trans-
mittuntur; quæ perſonæ ſunt, ad heredem non
tranſeunt.
S. 41. A ſolo legislatore vel abrogatio
aut derogatio legis fieri, vel diſpenſatio aut
privilegium concedi poteſt.
Nam commemoratis quatuor modis vel omnes,
vel aliqui ſaltem; — vel ex omni, vel ex ali-
qua ſaltem parte; — vel pro omni, vel pro ali-
quo ſaltem tempore aut caſu lege ſolvuntur
(36, 39, & 40). Solus autem legislator lege
fua ſolvere quemquam poteſt. Ergo &c.
B 3 §. 42.

= 22 = *

F. 42. Quæcunque privilegia & diſpen-
ſationes ſtrittam interpretationem exigunt (32).

Quæ enim exorbitant a jure, oportet velut ouio-
Ja reſtringi. C. 2. §. I. de filiis presbut. in 6.
(33. e).

H. 43. Cum leges divinæ ſolum Deum
auctorem habeant (17, & 15. c); nemo niſi
Deus vel abrogatione aut derogatione eas mu-
tare; — vel diſpenſationis aut privilegii quid-
quam circa illas concedere poteſt. Imm
divinam adeo poteſtatem excedit, ut leges
vinæ naturales, cum ſint neceſſariæ & 1
biles (19), aliquam ejusmodi mutationem ſu-
1 5
eant.

NLKA-

§. 44. Conſuetudo eſt frequentia actuu
moralium, diuturno tempore continuata. Si
rectæ rationi conformis, nec legi cuidam divi-
næ contraria ſit, rationabilem; — ſecus irra-
tionabilem vocamus. Si actus, ex quorum
frequentia conſurgit conſuetudo, legibus ſint
conſentanei, ſecundum legem; — ſi iisdem con-
trarii, contra legem; — ſi nulla lege prohibiti,
vel præcepti, prater legem dicitur.
Cum conſuetudo ſecundum legem a dinturna
ipſius obſervantia non differat; de ea pluribus
agere ſuperfluum foret. Iltaque tantum de con-
ſuetudine contra legem pauca dieemus: ita ta-
men, ut ob argumenti connexionem neque eam
conſnuetudinem, quæ præter legem introducitur,
intactam relinquamus.

oportet velut oto⸗

1 presbyt ig ,

ſolum Deun

Ne 23 N*

H. 45. Conſuetudo contza legem, ſi ſit ra-
tionabilis & legitime raſcripta, tollit legem
humanam ſibi contrariam.

C. 1II1. de conſuetud. ſic ſtatuitur: Licet lon-
gavæ conſuetuainis non ſit vilis auktoritas: non
tamen eſt usque adeo valitura, ut juri poſitivo
(ſcilicet humano) debeat præjudicium generare,
niſi fuerit rationabilis & legitime prælcripta., Er-
go conſuetudo, ſi fuerit rationabilis & legitime
praſcripta, legibus ſibi oppoſitis præjudicium
generat; ergo eas tollit.

H. 4⁰. Conſuetudo-rationabilis præter le-
gem, ſi ſit longa, poteſt novam legem inducere.

Diuturna conſuetudo pro jare & lege in his,
quæ non ex ſeripto adeſcendunt, obſervari ſolet.
L. 33. ., de LL. Quare etiam L. 2. C. quæ
Jit longa., præcipitur, ut conſuetudo cuſtodia-
twr: & ne quid coutra longam conſuestudinem
Kat, ad ſolicitudinem ſuams revocet praæſes pro-
vincic.

F. 47. Quemadmodum igitur conſuetudo
contru legem, ſi ſit rationabilis & legitime pra-

ſceripta, quoniam legem veterem ſibi adverſam

abrogando aut derogando tollit (45), jus
permiſſivum (24) tribuit: ita ex conſuetudine
prater legem, ſi ſit longa, cum legem novam
inducat (46), jus ſniffum, (24) nalcitur. In-
de orta elt divilio in conſuetuilinem falti, quam
ſupra (44) definivimus, & conſuetuclinem juris,
quæ eſt ipſum jus ex conſuetudine facti deri-
vatum.

B 4 Con-

24 N

Gonſuetudo juris vræter legem Haſu vocari
ſolet lex non ſcripta; diciturque C. «. D. 1. jas
moribus inätntum, quodâ vro ge akiigitnr cum
deficit lex.

H. 48. At quantum tempus requiritur,
ut per conſuetudinem vel tollatur lex prior, vel
nova inducatur? Ego diſtinguendum efſe exi-
ſtimo inter confuetudinem, quæ conſcio; — &
inter illam, quz inſcio legislatore introduci-
tur. Prior, ſi contra legem ſit, per conniventiam;
— poſterior per praſcrivtione m vim ſuam ob-
tinere dicitur.

7

H. 49. Conſuetudo rationabilis, inſcio le-
gislatore decem annis cColtinuata, poteſt, ſi
contra legem ſit, hanc tollere; ſi vero prater le-
gem ſit, novam inducere.

Nam conſuetudo rationabilis, ſi præter legem
ſit & longa, novam legem inducit (46); ſi vero
ſit contra legem & legitime pr zſeripta legem
priorem tollit (45). Decennium autem £ ſuſfi-
cit & requiritur cum ad appellationem longi
temporis, tum ad præſcriptionem legitimam, ut
patet ex tot. tit. fF. de præſcript. long. temp.
Ergo &c.

Hoc tamen aſſertum intelligimus de ea tantum
conſuetudine, quæ confurgit ex actibus, quos
vel omnes vel plures ſaltem ſubditi, & quidem
ſine interruptione, frequentarunt. Neque exi-
ſtimamus, ad leges, quæ rariſſimum duntaxat
uſum habent, vel tollendas vel introducendas de-
cennium fufficere: quo enim rarior datur oc
implendæ legis, eo longiori tempore 0

in haſin wen
E C. .. D.1. i

eſſeipitir, ion

e. 2§ *

quo lex aut antiqua tolli, aut nova induci per
conſuetudinem poſſit.

G. 50. Cum nulla lex, niſi volente legis-
latore, introduci tollive poſſit: neceſſe eſt, ut
vim, quvæ conſuetudini tribuitur (49), non
tam ab ipſa conſuetudine repetamus, quam a
voluntate legislatoris, in legem confuetudine
vel introducendam vel tollendam conſentien-
tis. Ejusmodi autem conſenſus eſt varius, ni-
mirum
α) Expreſſus, qui conceptis verbis decla-
ratur; — vel tacitus ſeu intervretativus, qui
ex verbis vel factis legislatoris per neceſſariam
conſecutionem deducitur: ut ſi ille confuetu-
dinis contra legem invaleſcentis conſcius, ei-
dem, utut valeat reſiſtere, non reſiiſtit.

*“) Generalis, quo univerſim quælibet; —
vel ſpecialis, quo determinata conſuetudo
longa & rationabilis approbatur.

6) Perſonalis, quem legislator peculiari
ſuæ voluntatis ſignificatione teſtatum facit; vel
legalis ſeu praſumtus, qui continetur legibus,
ejusmodi conſuetudines probantibus.

F. 51. Itaque confuetudo rationabilis, in-
ſcio legislatore decem annis continuata, vim
ſuam (49) recipit a conſenſu legislatoris non
quidem perſonali, ſed legali, eoque ſaltem ge-
nerali (50 b & c). utpote contento legibus,
queis ejusmodi conſuetudines univerſim pro-
bantur (45, 46, & 49.). Verum aliter judican-
dum

dum eſt de conſuetudine, qu conſcio legislato-
1e ſeu contra — ſeu prater legem invaluit.
Hanc enim utpote ſibi cognitam ille conſenſu
perſonali vel expreſſo vel ſaltem tacito (50 àa &
b) firmare antea poteſt, quam decennium ef-
fluxerit. De conſenſu quidem expreſſo haud dif-
ficile eſt judicare. At quando legislator con-
fuetudini ſibi cognitæ eam vim, ut legem vel
veferem tollat, vel novam inducat, tacito con-
ſenſu tribuere cenſendus ſit, prudentum judi-
cio ex circumſtantiis decidendum eſt.

F. 52. Diuturni mores, conſenſu utentium
comprobuti, legem imitantur. §F. 9. Inſtit. de I.
W. & C. Itaque conſuetudo generalis genera-
lem; — ſpecialis vero ſpecialem legem & tol-
lere' poteſt, ſi contra (37); — & inducere, ſi
prater legem eſt. Immo conſuetudo ſp ecialis,
quamvis legem generalem neque tollat omni-⸗
no, neque inducat, efficere tamen po-
teſt, ut ibi, ubi eſt introducta, non tantum
obligare deſinat lex generalis; ſed etiam ut ipſa
inſtar legis ſpecialis incipiat obligare.

G. 53. Ex ratione mox allata (52) lex ge-
neralis generalem, & ſpecialis ſpecialem conſue-
tudinem jam introductam tollit. Lex tamen
generalis conſuetudinem ſpecialem Prcoden-
tem non tollit, niſi tum, cum adjectam habet .
hanc clauſulam: MWon obſtante quacunque con-
ſuetucdine.

Nam

ſein legelt,.
enm innani
ille co
latito ( 1
Gecenniun ei.
legislator

Müdentum ud.

n ett.

le tänlen po-
,Mon Ulum
d etiam ur i
igate,

n ) ergr
iuten confue.
Lex tamnen
leten⸗

abet

tetim M
an

Nn

Nam legislator, quia locorum ſpecialium &
verſonarum ſingularium conſuetudines & ſtatuta
voteſt probabiliter ignorare, ipſis, dum tamen
ſiut rationabilia, per conſtitutionem a ſe noviter
editam, niſi expreſſe caveatur in ipſa, non in-
telligitur in aliguo derogare. C. I. de Conſtit.
in 6.
H. 54. Cum denique nulla ſit lex huma-
na, quæ per conſuetudinem contrariam ratio-
nabilem & legitime praſcriptam (45) non tol-
latur: inde perſpicuum redditur, per clauſu-
las conſuetudinibus derogantes neutiquam im-
pediri, quo minus conſuetudo juris coutra le-
gem, ejusmodi clauſula munitam, vim ſuam
exerat.
Recétius igitur ſentiunt, qui tales clauſulas de-

rogantes ad conſuetudines futuras extendi poſſe
negant.

H. 55. Conſuetudinem ab obſervantia diſ-
cernas oportet. Latiori quidem ſignificatu om-
nis conſuetudo eſt quædam obſervantia. At ſi
hæc ſtrictiori ſenſu capiatur, eſt jus, tacito
conſenſu eorum, quorum intereſt, per facta
introduétum.
Inde patet præcipauum diſcrimen inter con-
ſuetudinem & obſervantiam ſtriſte ditam. IIIa
nimirum a conſenſu legislatoris (50); — hæc
vero a conſenſu eorum, quorum intereſt, vim
ſuam recipit. Porro conſenſus ad obſervantiam
ſufficiens interdum ex pluribus; — nonnunquam
ex paucioribus zctibus; — immo aliquando
ex unico majoris momenti adctu cencluditur,
ſi nempe ii, quorum intererat, cum & tempus

& locus eſſet contradicendi, non contradixerunt.
Ex

N === 28 – 3

Ex quo relucet alterum diſcrimen: obſervantia
enim ex paucioribus quidem actibus, ſed non-
niſi conſciis iis, quorum intereſt, juris robur
obtinere poteſt. Conſuetudo vero, legislatore
quidem inſcio, ſed nonniſi ex frequentibus aëti-
bus legem vel novam inducit, vel antiquam
abrogat.

7„ „

CALP. Y.

DE SOCIETATE HUMANA.

ART. I.
DE NOTIONE OCIETLATIS.

J. 56. Noadetas humana eſt numerus perſona-
rum, quy viribus conjunctis tenen-
tur ad communem aliquem finem contendere.

Perſona alia dicitur ſingularis & phuſica; alia
moralis., Illa eſt unicum individuum humanum.
Hæc conſtat pluribus individuis, quatenus iſta
pro uno tantum individuo habentur. Quoties au-
tem plura individua intellectu & voluntate in
unum finem conſpirant, toties pro uno tantum
individuo haberi merentur, utpote cum eatenus
ſolo numero corporum diſtingui videantur.
O. 57. Tria igitur ad cujuscunque ſocie-

„

tatis eſſentiam pertinent, nempe

%) Plures perſonæ, quæ ſoci ſeu membra
dtis vocantur.

CMllunenn

Uer etuum

finen: oblenni
Gidus, ſe n
reſt, jui Ober
ſen lge
iene lus cti.
lt, gel micun

UMAN.

Zrr
IAN.,

16 igies: D
luum Rumannn,
Us, guttenuu
ntut. ntg 1⸗
& lnttte
3g Pr, I, tintun
e cun estends

1i fientun.

e

b) Finis communis, quem plures ejus-
modi perſonæ aſſéequendum ſibi præfigunt. Di-
citur is commune bonum ſocietatis; non impe-
ditus vero ad eundem obtinendum progreffus,
ſulus ſocietatis nominatur.

) Communis obligatio, qua plures per-
ſonæ junctis viribus eo conniti tenentur, ut ad
communem finem perveniant. Quare obligatio
hæc etiam ſocialis appellatur.

F. 58. Originem ſocietatis ſi ſpectemus,
dividitur
α) In abſolutam, quæ ex communi homi-
num natura; — & hupotheticam, quæ ex facto
quodam vel proprio vel alieno oritur.

*) In paftitium ſeu voluntariam, quxæ
mutuo plurium perſonarum pacto; — & lega⸗
lem ſeu neceſariam, quæ legi aut precepto
ſuam exiſtentiam debet.

F. 59. Habita ratione perſonarum, ex
quibus coaleſcit ſocietas, eſt

) Simplex, ſi ex pliſſicis; — vel compoſi-
ta, ſi ex moralibus perſonis ſeu ex aliis mi-
noribus ſocietatibus (56) conſtituitur.
b6“) Particularis, cui aliqui tantum; — vel
univerſalis, cui omnes homines aggregati funt,
vel ſaltem aggregari debent.

3*) qgualis, vel inæqualis. De utraque
ſpeciatim infra (75 & 86) agemus.

H. 60.

= 30 = I;

H. 60. Finem ſocietatis ſi conſideremus,
ea elt
a) Secularis, ſeu proſana, ſi exiernam &
temporariam; vel ſpiritualis ſeu ſacra, ſi inter-
nam & &æternam felicitatem pro fine habet (11).
b*“) Perfelta, ſi mediis ad finem ſuum con-
ſequendum ſufficientibus inſtructa eſt; vel im-
perfetta, ſi ejusmodi mediis caret.
«) Libera, ſi nulli alteri; — ſubordinata,
ſi alicui ſocietati alteri in ordine ad finem
ſuum proſequendum ſubjecta eſt.
Societas verfeta & libera pver excellentiam
ſolet STATUS (5) appellari: eaqque omnia, quæ

ad hujusmodi ſocietatem qua talem pertinent,
vublica vocantur.

AKRT. II.
DE IWPERIO SOCIELIATIIS.

H. 61. Homines ita ſunt natura comparati,
ut, ſi ingentem, quy inter eos
eſt, tam ingeniorum quam affectuum varie-
tatem ſpectemus, ſpes nulla appareat, fore,
ut plures ad conſequendum communem finem
diu vires ſuas conſungant, niſi determinentur
media, queis ad illum contendere omnes pger-
ſefte obligentur (15. c.) Quo plures igitur in
ſocietatem quamdam conveniunt, eo magis
neceſſarium eſt jus perfeſtum (26. e) delgn n⸗
1

(n ind
eientit ſon
let, imper.
imeid ert

1

S
=

1
6z Imn

dlem complen

Se

Conſicerenn

inem fuumon.
hn ett, win.
let.

.4. 1.

ſhon

Udine ad finen

i: auge omnin,
6 tuln hettident,

di media, queis ſocii ad conſequendum fi-
nem communem uti teneantur; ſeu juas per-
Jeikum liberas ſociorum actiones ad finem
ſocietatis pro ſuo arbitrio determinandi. No-
mine autem hujus juris imperium ſocietutis
intelligimus: quod quidem vulgo & per ex-
cellentiam ſolet etiam poteſtas ſocietatis appel-
lari, eoquod cetera omnia jura ſeu faculta-
tes morales (24) ſociorum fua dignitate an-
tecedat.

Cum itaque imperium ad obtinendum finem
ſocietatis ſumme neceſſarium ſit: luculenter pa-
tet, imperfeltam ſocietatem eſſe (60. b) , quæ
imperio caret.

§. 62. Imperio reſpondet ſubjefltio, quæ
eſt moralis obligatio paſſiva (14), eaque perſe-
Ra (15. c.), alterius voluntati obediendi (22).
Qui imperio pollet, imperans ſeu ſuperion; —
qui alterius voluntati morem gerere tenetur,

ſubditus ſeu inſerior nominatur. Porro ex-

ercitium imperii, zegimen ſocietatis; — medio-
rum ad finem ordinatio, volitia ſocietatis ap-
pellatur.

J. 63. Imperium ſocietatis triplicem po-
teſtatem complectitur, nimirum

a) Legislatorium, ſeu jus perſectum ſocios
ad actiones aliquas pro conſequendo fine ſo-

cietatis vel ſuſcipiendas vel omittendas mo-
raliter obligandi.

*) Coattivam, ſeu jus perfectum pœnas
externas legum transgreſſoribus inferendi.

)

22 2

c) Guditiarium, ſeu jus perfectum cauſ-
ſas & controverſias ad finem ſocietatis perti-
nentes decidendi.
Cum ex poteſtate judiciaria jus dicatur ſociis;
hinc ea vulgo ſolet jurisdiktio vocari. Quamquam
hoc nomen ipfi imperio ſocietatis ſæpe tribuitur.

G. 64. Ad triplicem poteſtatem modo com-
memoratam eſt revocanda duplex alia poteſtas,
nempe inſpettoriu, ſeu jus perfectum in-
quirendi in actiones ſociorum, fintne ad pro-
movendam, an ad impediendam ſocietatis ſalu-
em comparatæ; & executoria, qu? eſt jus perfe-
Gum tum univerſim omnia, quæ ad commu-
ne bonum ſocietatis conducunt, tum præcipue
ea efficiendi, quæ ad leges executioni man-

dandas quidquam conferunt.

F. 65. Socii junctis viribus ad conſequen-
dum finem ſocietatis conniti debent, ita qui-
dem, ut, ſi bono ſingulorum impediatur bonum
mniverſorum, vel majoris partis ſociorum, il-
lud tanquam minus bonum negligere; — iſtud
vero tanquam bonum mäajus eligere teneantur
(9). Jus ea efficiendi, queis cum detrimento
ſalutis ſingulorum promoveatur ſalus univer-
ſorum, vel majoris ſaltem partis ſociorum, ab
aliis gus eminens imperii; — ab aliis poteſtas
dominativa ſeu dominatus appellatur.

Jus koc imperanti non competit niſi tum, cum
ſalus ſingulorum impedit ſalutem univerſorum,
vel ſaltem majoris partis ſociorum.

§. 66.

Cun iin
ONLiDds in
Cnmbni
merito con

6n C⸗

Im annonnan
II ocung

le⸗

ſinche
ndas,

Vel Aons
tes erercen

Nltati

166 He

lns dicatur iris;
ri. Or

8A Clelben⸗

H. 66. Juribus imperii cuſuscunque duo
attributa conveniunt, quæ præcipuam conſi-=
derationem merentur. Inprimis enim jura illa,
cum notione ipfius imperii contineantur, nullo
modo ſeparari ab eo poſſunt. Quare ab impe-
rio ſocietatis ad jura imperii; — & viciffim a
juribus imperii ad imperium ſoejetatis recte
argumentum ducimus. Deinde cadem jura ex
fine ſocietatis, utpote propter quem imperium
eſt, menſuram capiunt, hoc eſt, tanta ſunt,
quanta exigit finis ſocietatis, cujus eſt im-
perium.
Cum igitur imperium ſocietatis inſtruétum fſit
omnibus juribus, quæ ad finem ſoeietatis per
communia media conſequendum neeeſſaria ſunt;
merito concludimus, perfefgtam eſſe ſocietatem
illam (60. b.): quæ imperio regitur.

K. 67. Cave imperium cum direftorio vel
cum quocunque oſcio ſeu munere ſotietatis con-
fundas. Diretorium ſocietatis eſt jus proprium
(26. c.) diſponendi tantum media, ueis ne-
gotia ſocietatis expediuntur. MWunus ſocietatis
eſt jus ſolummodo adminiſtratorium vel omnes
— vel aliquas ſaltem imperii aut directorii
Partes exercendi. Qui ejusmodi munera obeunt,
oficiules ſocietatis vocantur.

H. 68. Imperium ſocietatis dividitur

4) In deſpoticum, cui omnes; — & tem-
Veratum, cui aliquzæ tantum actiones ſocio-
rum ſubjiciuntur.

. *)

„) In abſolutum, quod a ſolo fine ſocieta
tis; — & limitatum, quod ab aliis præterea
conditionibus jurium ſuorum menſuram capit.

*) In plenum, quod omnia; — & minus
ptenum, quod aliqua tantum imperii jura
complectitur.
d) In ſacxrum ſeu ſpirituale, quo ad inter-
nam; — & nrofanum, temporale, ſeculare,
quo ad externam felicitatem actiones ſociorum
determinantur.
e) In ſummum, quod a nullo alio; — &
ſubordinatum, quod ab alio quodam imperio
humano in ordine ad finem ſuum afſequendum
dependet.

F. 69. Imperium ſocietatis vel uni vel
pluribus perſonis competit. Ejusmodi perſonæ
determinatio fonrmam imperii conſtituit. Si im-
perium plenum (68. c.) eſt penes unam tantum
perſonam ſeu phificum ſeu moralem (56); tum
quidem forma imperii ſimplex dicitur; mixta
vero ſeu compoſita, ſi jura imperii inter plures
perſonas ſeu morales, ſeu phyſicam unam &
reliquas morales, ſint diſpertita.
. 70. LEGES FUVIVDAEITIALES ſeu
PRAGEMATIOA cujuscunque ſocietatis e* vo-
cantur, quæ illius exiſtentiam vel eſſentiam
determinant. Huc referimus eam, qua ſocie-
tas inſtituitur; eam, qua imperium introdu-
citur; eam, qua imperii forma deſignatur;
eam,

1enle Cub

Dlgentur, ne y

Donen ele 4
le lum

unis,
Ven
8
ke,lent

E guum Pon

N. 35 X

eam, qua modus exercendi imperii ſtabilitur;
aliasque ſimiles.

F. 71. Qui quod alteri jure perſelto (26. e.)
debetur, eidem rationabiliter invito vel aufert,
vel denegat, jus alienum violare dicitur. Qui
jus alterius culpa vel dolo (23) violat, alte-
rum ladere cenſetur. Cum igitur ſubditus im-
peranti obedire obligatione perſeltu teneatur (62);
quoties ille contra hujus legem vel mandatum
delinquit, toties rem jure perfetto debitam,
nempe obedientiam, eidem denegat. Inde ma-
niſeſtum redditur, toties imperantem lædi a
ſubdito, quoties hic mandatum vel legem il-
lius culpa vel dolo transgreditur.

§. 72. Cum nihil ſit certius, quam lege
nafurali prohibitum eſſe, ne quis alterum læ-
dat; neque dubium eſſe poteſt, quin ſubditi
lege divina, atque adeo in conſcientia (15. C),
obligentur, ne vel culya vel dolo contra man-
datum vel legem Superioris quidquam deſig-
eti iret Pues nent, ſeu quod eodem recidit, ut imperantis
ann Wuun mandato vel legi obediant.

n. Quilibet, me non monente, intelligit, ſer-
monem eſſe de iis duntaxat præceptis legibus-
gue humanis, quæ legibus divinis non adver-
antur. Nemo certe hominum habet jus nos
moraliter obligandi ad id, quod divinæ cuidam
legi repugnat: cum Deo magis oporteat obe-
dire quam hominibus. Act. IV. 19.

C2 F. 73.

G. 73. Itaque palam eſt apertumque, ne
quidem cogitari poſie ullam legem humanam,
quæ ſubditos in conſcientia non obliget. Quam-
obrem etſi legum humanarum transgreſſores
poenam humanam interdum effugiant: divinam
tamen nunquam effugient.

Veritatem hanc luculenter confirmat S. PAU-
LVS, dum ROI. XIII. 1. & ſegq. ſeribit:
Won eſt poteſtas niſi a Deo. .ç Itaque qui reſi-
ſtit voteſtati, Dei ordinationi reſiſtit: qui autem
reſiſiunt, ipſi ſihi damnationem acquirunt
Ideo neceſſitate ſubditi eſtote, non ſolum propter
iram (ſcilicet propter pœnam a Superiore hu-
mano infligendam ); ſea etiam propter conſcien-
tiam (nempe propfter ebligationem divinam.

No 3
N

AR. III.
DE SOöUIETATE EUALI & INICVALI.

H. 74. Mraliter quales ſunt, quorum alteri
in alterum nihil imperii compe-
tit. Secus moraliter ſunt inæquales. Aequa-
litati morali juncta eſt naturalis libertas mora-
lis (24), quæ eſt independentia ab imperio hu-
mano. Qui hac libertate gaudent, homines li-
beri & ſui juris nominantur. .
In ſenſu latiori moraliter æquales dicuntue,
qui iisdem omnino juribus gaudent, ita ut ne-
mini plura aut pauciora; nemini majora aut
minora conveniant. Tales ſunt omnes homines,

in ſtatu originario conſiderati (5.c), utpote qui
jura

nürwat 5, P4.

(uorumm Aeri

erl

tii cole. .

jura tantum connata (26), atque adeo emnibus
heminibas communia, compleétitur. Quare etiam
ſtatus ille ſatus αualitatis & libertatis unatu-
rlis appellatur.

F. 75. Societas oqualis eſt, cujus mem-
bra oinnia ſunt moraliter equalid (74J. Ejus-
modi ſoc ietas ſi per fefta ſit (60. b. 61& 06),
non poteſt habere imperium, 1 niſi quod reſi-
deat penes ſocios omnes ſimul ſumtos : qui-
bus propterea ſinguli revera ſubjecti ſunt.
Societas æqualis, præſertim ſi ſubordinata ſit
(60. c), Collegium vocatur.

§. 76. Negotia ſocietatis tractanda ſunt
arbitrio Alius, penes quem elt ſocietatis im-
perium (61). 'Cum itaque ſociis n, Leiſ com-
petat imperium ſocietatis æqualis (75.); hu-
jus negotia non aliter niſi communi omnium
ſociorum conſenſu tractari poſſunt. Quoniam
vero quo plures ſunt ſocii, eo minus ſperari
poteſt, fore, ut omnes ſemper in unum con-
1pirent: hinc neceſſe eſt, ut ipſo exortu ſo-
cietatis unanimi omnium ſociorum ſententia
inprimis determinentur media, ad obtinendum
finem ſocietatis conſtanter deinceps adhiben-
da; deinde defniatur modus, quo deinceps va-
ria media pro varietate circumſtantiarum ſint
getrtrninancha. Atque id quidem ſufſfragiis per-
lcitur.

—

S. 77. uſragium, quod vulgo votum di-
citur, eſt propoſitio, qua quis declarat ceteris
C 3 ſo-

38

ſociis, quid ipſe communi eorum conſenſu de-
terminandum eſſe cenſeat. Quod per ſociorum
ſuffragia determinatum eſt, concluſum ſocieta-
gtis appellatur. Suffragium, ad quod in for-
mando concluſo neceſſario attendendum eſt,
defmitivum ſeu deciſivum; — ſecus conſaltivum
ſeu deliberativum duntaxat nuncupatur.

G. 78. Suffragiorum variæ conditiones
ſunt. Nam

α Wumerantur, cum ad eorum numerum
ſolummodo reſpicitur. Ponderantur, cum,
quænam ex iis ſaniora ſint, diſquiritur.
b“) Virilia dicuntur, quæ ex phiſicarum;
— curiata, quæ ex moralium perſonarum (56)
numero computantur.

c) Unanimia ſunt, vel diverſa. Hæc di-
viduntur in paria & diſparia. Ex iſtis rur-
ſum alia ſunt minora; maſjora alia. Qu?e de-
nuo abeunt in

4) Abſolute - & reſpeltive majora, prout
nimirum reſpectu numeri vel omnium; — vel
diverſorum tantummodo ſuffragiorum majora
ſunt.
Demus, agi de eligendo Epiſcopo. Sint 25
perſonæ eligentes. 10 fuffragia Titio; 8 Sem-
pronio; reliqua 7 Cajo faveant. IIla 10 fuffragis
erunt tantum reſpective majora. Contra ſi Cajus
12; Titius autem 13 ſuffragia habeat; hæc erunt
abſolute majora.

kte ndum et,
els on
Upa tur.

ie Conditions

. s m.
e. Cr Ee.

niorum Mhol

4 ſt: 9 den⸗
o ſufgi
(otta 1 Ciu
uer; ec erun

hi⸗ nn Knt 15
l
1

e. 35 N

F. 79. Omnia membra ſocietatis qua-
15 X*ιuο gaudent jure ſuffragii: atque adeo
gulo rum ſociorum ſuffragia ejusdem om-
lino valoris Iunt. Quapropter, niſi communi
omnium conſenfu aliter prius ſit conventum
S 6) 5
Wumer auda ſunt ſuffragia; non vonde-
„ Debent eſſe virilia (78. b).
) singulorum ſuffragia ſunt definitiva (77.).

— —. —

G. 80. Negotia ſocietatis æqualis com-
muni tantum conſenſu omnium ſociorum ex-
pediri poſſunt (76). Cum igitur ejusmodi con-
ſenſum, ut per ſeſe patet, ſuffragia unanimia
exprimant; diverſa non item; conſequitur, ut
vota unanimia ſemper concludant; e contra-
rio diverſa non concludant, niſi aliter antea
communi omnium ſociorum ſententia ſit, con-
ſtitutum (76).

G. 81. At enimvero, cum ſperare zons
liceat, fore, ut in pertractandis ſocialibus ne-
gotiis ſocii omn es ſemper in idem conſentiant:
vix ullam ſocietatem reperias, in qua ſolus
mocus per unanimia concludendi receptus ſit:
am propemodum ubique mos obtinet, ut ſuf-
. igia abſolute majorau concludant (78. , : unde
tritum illud: Pars major ad ſe traluit mino-
em. Quamquam etiam ſunt negotia quædam,
in quibus duæ tertig partes ſuffragiorum re-
C 4 qui-

. 40 Nℳ

quiruntur; — immo aliqua, in quibus vota
tantum reſpettive majora fufficiunt ad conclu-
dendum.

§. 82. Vota paria nihil agunt; adeoque
cauſſam in ſtatu priori einanunt. Quare ſi
res moram non ferat; nec paritas iſta per no-
vam confukationem tolli pol lit: nihil aliud
reſtat, quam ut negotium forte decidatur:
niſi forſan jam ante per fuffragia unanimia
fuerit decretum, ut in ejusmodi caſibus ſoc'io-
Trum aliquis gaudeat ſuffragio eminente, quo
ceterorum fuffragiorum paritas ad dif Parita-
tem redigatur.

In cauſſis criminalibus, ſi condemnantium &
abſolventium vota fint paria, more ubique gen-
tium recepto, calculus Minervæ valet, hoc eſt,
reus a poena criminis abfolvitur.

S. 83. Ad negotia ſocietatis *qualis per-
tractanda, in loco quodam congregari ſolent
ſocii. Atque hæ congregationes vocantur con-
tentus ſocietatis, & quidem publici, ſi ſocietas
Statum (68. e) conſtituat. Quem in finem com-
muni ſociorum ſententia alicui ex ſociis dan-
dum eſt jus indicendi conventus, ſeu convo-
candi ſocios; deliberanda in conventibus pro-
ponendi; colligendi ſuffragia; formandi conclu-
la, eaque Promulgandi. Ejusmodi poteſtate
qui gaudet, direltorio ſocietatis (67) gaudere
dicitur.

N Cem

§. 84. Cum ſocii omnes quo jure fuf-
fragii in ſocietate quali gaudeant (79); em-
nes etiam ad prædictos conventus vocandi ſunt.
Ex vocatis cui venire aut non poſſunt, aut
non volunt, juri ſuo tacite renunciare, idque
in præſentes transferre cenſentur: atque adeo
jus abſentium accreſcit præſentibus.

£

Ut a
1t ald conch.

F. 85. Concluſa ſocietatis qualis funt
veræ leges: ſingulos enim ſocios, tanquam
ſubditos univerfitati, penes quam eſt impe-
rium (75), moraliter obligant. Speciali tamen
nomine leges conventionales appellantur, eoquod
conventioni eorum, quos obligant, ſuam ori-
Einem debeant.

ore Uhihbe gel⸗
nir let, H. 36. Societas inæqualis eſt, eujus mem-
n. bra ſunt moraliter inæqualia (74). Hujus ſo-
cietatis imperium vel eſt penes verſonum phy-
cam ſeu unum numero hominem; vel plu-
ribus numero hominibus ſimul fumtis, tan-
quam uni nerſong morali, competit. Perſona
hæc ſeu phyſica ſeu moralis, in ordine ad per-
ſequendum finem ſocietatis, omnium ſocio-
rum voluntates viresque ſibi ſubjectas tenet.
Hæc in rebus ad finem præſatum pertinenti-
bus totam ſoctetatem repræſentat. Hæc deni-
que omnibus juribus cum ſocietatis imperio
connexis (63-67), perfruitur.

c panalis per⸗
Eagals er

§. 87. Quemadmodum igitur negotia ſo-
cialia communi tantum conſenlu omnium fſo-
g. C S cio-

£W

N= 42 – *

ciorum, quorum univerſitati imperium con-
venit, in ſocietate quali determinanda ſunt
(76): ita eadem negotia in ſocietate inæquali,
cujus imperium penes plures conjunktim accep-
tos reſidet, communi pariter eorundem plu-
rium conſenſu definienda ſunt. Cumque hi
inter ſeſe mutuo moraliter æquales ſint, collegium
quoddam (75) conſtituunt: cui proinde appli-
canda ſunt, quæcunque præcepimus fupra de
mediorum ad finem ſocietatis determinatione
(76); de ſufſfragiis ſociorum (77 - 83); de
conventibus ſocietatis (83 & 84), deque ejus-
dem concluſis (77 & 85), & directorio (83 .

G. 88. In ſocietate vero inæquali, cujus
imperium uni tantum homini competit, is “
ipſe ſuo unius arbitrio determinat media, queis

ſocii ad finem ſuum communem conniti de- R—
beant. Quamquam enim unus per ſe ſolum —

omnia imperii jura nequeat exercere; atque
adeo aliis indigeat, inter quos varias regimi-
nis partes diſpenſet: quicunque tamen hi ſint, 1
vel quocunque nomine compellentur, nonniſi
officiales ſocietatis ſunt (67).

G. 89. Itaque in ſocietate æquali univer-
ſitas ſociorum eſt imperans; ſinguli autem ſo-
cii ſunt ſubditi. In ſocietate inæquali, ſi unus
eſt imperans; reliqui ſocii tam univerſi quam
ſinguli ſubditi ſunt. Si autem imperans eſt
collegium plurium; huic collegio inprimis re-
liqui ſocii cum univerſi tum ſinguli; — de-
inde

nperinn a
etnnimmndn fun

ber ſe ſe lyr I

ecete; Atque⸗
rus legini
tumen hin,,
lenrur, Uuni

N = 43 =&*

inde vero ipſi etiam Collegæ ſingillutim ſpecta-
ti ſubſunt.

G. 90. Qu hactenus dicta ſunt (75-90),
ſocietatibus, quæ ſimplici imperii fſorma gu-
beruantur (69), conveniunt. Haud tamen eſt
difficile, ea illis quoque ſocietatibus accom-
modare, in quibus miæta forma imperii ob-
tinet. Quemadmodum enim, ubi fimplex eſt
forma imperii, omnia ejus jura vel ab uno
pro ſ⸗ nius arbitrio; — vel a pluribus aut
omnibus ſimul ſumtis per ſußragia exercentur:
ita, ſi imperium forma mixta conſtat, ea, ju-
a, quæ uni competunt, ab uno etiam pro
ſuo unius arbitrio; — quæ vero pluribus
aut omnibus conjunttim acceptis conveniunt,
ab iisdem, pariter per ſußragia exercentur.

ARNT IV.
DE SOoUIETALE CIII.

S. 91. Cgitemus multitudinem hominum
ſui juris (74), absque communi
imperio ſeculari 68. 4) viventium: cum ex
una parte nemo ſit, qui ad conſectandam fe-
licitatem tam externam quam internam ſti-
mulis naturalibus non incitetur; ex altera
vero parte felicitas externa per aliorum par-
tim pravitatem partim imprudentiam variis
mo-

modis turbari ſoleat: certe recta ratio, at-
que adeo lex naturalis, ejusmodi homines
eo impellit, ut mutuo pacto in ſocietatem
quamdam coeant, quæ obtinendæ fſecurita-
tis cauſſa communi imperio gubernetur. At-
que hæc ſocietas, quæ quidem omnium fſo-
cietatum ſecularium perfectifſima eſt, civitas
appellari ſolet.

J. 92. CIVIIAsS igitur eſt ſocietas per-
fecta hominum fui juris, ad communem ſe-
curitatem obtinendam inita.,. Inde conſtat, no-
tione civitatis contineri
a) Plures perſonas ſui juris, quas cives
appellamus;
*) Communem ſecuritatem, quv eſt fi-
nis civitatis; proptereaque bonum commune ci-
vitatis; — ſicut non impeditus ad eandem
conſequendam progreſſus, ſalus civitatis no-
minatur;
4c) Commune imperium, utpote ſine quo
tanquam medio maxime neceſſario ſocietas
perfecta nequit ſublſiſtere (61);
d) Communem obligationem perfectam
ſociorum, qua ad obtinendam communem
ſecuritatem ſub communi imperio junctis vi-
ribus incumbere tenentur.

Obligatio hæc dicitur obligatio civilis. Qua-
re lex civilis eſt regula, ſecuritatis communis

cauſſa moraliter obligans (16.). Inde deriva-
tur

UI Myerehin
In Imgue con
e Nech
Urine ho

.
I .
1 onnrti
e borh
ionmnni,,

Gtvote ine gon
eſorio lockiss

to euiis. u.
Ueitatts combl

4 N

tur jus civile (25). Heoc autem dividitur in
jus civitatis, quod competit civibus ſimul ſum-
tis; & jus civium „ quod civibus ſingillatim
acceptis convenit.

F. 93. Cum, qui in civitatem conve-
niunt, omnes ſui juris (92), atque adeo mo-
raliter &uales (74) fint; conſequitur, ut ci-
vitas origine ſua ſocietas gqualis ſit, cujus
imperium reſideat penes cives univerſos (75):
ita tamen, ut hi jus habeant, illud uni tantum
pluribusve committendi. Poſſunt igitur legi-
bus fundamentalibus (70) unam aut plures
perſonas imperantes determinare, & formam
imperii civilis vel ſimplicem vel mixtam de-
finire (69).

H. 94. Si formam ſimplicem eligant, &
imperium plenum penes univerfitatem ſuam
retineant, ODEIIOCRAIIAM; — ſi id pluri-
bus e ceterorum ſociorum numero ſelectis
concedant, ARISTOUOCRAIIAM; — ſi vero in
unum duntaxat hominem illud transferant,
MOIWARCHIAI, conſtituere dicuntur. Si for-
ma mixta iis placeat, poſſunt Democratiam
cum Monarchia aut Ariſtocratia ſola, vel
cum utraque conjungere; vel Democratia pe-
nitus neglecta, Monarchium cum Ariſtocra-
tia ſociare (90).

In Wonarchia qui imperat, Wonarcha, Rex,
Iimperator; alibi Dux, alibi rurſum aliter;
denique vocabulo omnibus civitatum imperan-
tibus communi, PRINCEPS nominatur. In
Ari-

Ariſtocratia qui civile imperium tenent, O P-
T1WADIES, Primores, Ariſti, Senatores vo-
cantur: Collegium vero, quod conſtituunt,
SEMWANUS SUPREMI nomine infigniri ſo-
let. In Democratia denique univerſitas ſocio-
rum , penes quam civile imperium relidet,

POPULEVUS appellatur.

G. 95. Quemadmodum omnes ſocietates
in ordine ad felicitatem externam civitati, in
qua continentur, ſubjectæ ſunt, ita quidem,
ut hæc comparate ad eundem finem nulli
alteri ſocietati ſubordinetur: ſic imperium
quoque cujuslibet alterius ſocietatis in rebus
temporalibus ab imperio civili ita pendet,
ut hoc in iisdem rebus nulli alteri imperio
humano ſubſit. Inde factum eſt, ut civile
imperium, cum ſecularem quamcunque po-
teſtatem ſua magnitudine & dignitate ſupe-
ret, eminentiori illo nomine MAESTAlIIS
inſigniretur, atque per excellentiam ſimplici-
ter IIPERIVUIM diceretur. Quare etiam ju-
ra, cujuslibet ſocietatis imperio communia,
quatenus imperio civili inhærent, MAE-
8IALICA vocantur.

F. 96. Quamquam imperium civile in-
ter ommnja jura temporalia ſupremum ſit (95):
limites tamen menſuramque capit cum ge-
neraliter ex fine civitatis; tum ſpecialiter ex
conditionibus, ſiquæ, per leges Jundamentales
adjectzæ ſint (66 & 70). Porro cum finis ci-
vitatis ſit communis civium ſecuritas (92. b),
quæ

Cnturis ciwn
clcte eWern
tim vutwo
In iero

nſt e⸗
n ſnum⸗

, Ve u

Met citita

fum tenent, 0.
i, ratone⸗ 10.

ſcio.
nherium zeltet,

Unnes ſoeletites

t, itn guten,
em mlli

I Nhs

eiet,
Ui Aeri Inere
I &, ut ene

Cumanmte .
Eigniare ſpe⸗
MAYLNANS
utiant lnplie⸗
Cue etanm Il.
eti⸗ Comni,
gelt, Ml.

N 47 =*

quxæ procul dubio ad felicitatem externam
pertinet 11); inde conſequitur, ut & cjivile
imperium nonniſi temporale ſit (68. d); at-
que adeo jura majeſtatica ſicut ad omnia, ita
etiam ad ſola temporalia ſe extendant, nimi-
rum ad ea, quæ & quatenus ſecuritatem
communem quoquo modo vel promovent,
vel impediunt (2).

§. 97. Civitas itaque eſt ſocietas

4) Secularis (5o. a): finis enim ejus eſt
communis civium ſecuritas (92. b), quæ fe-
licitate externa (11) continetur;

b5) Paktitia (58. b): ſuam enim exiſten-
tiam mutuo civium pacto debet (91);

*) Perfetta (60. b), utpote inſtructa com-
muni imperio (92. c).

d) Libera (60. c): nam in ordine ad fi-
nem ſuum perſequendum nulli alteri ſocie-
tati ſubjecta eſt (95);

e) Wqualis, ſi democratice (75 & 94); —
inæqualis, ſi ariſtocratice vel monarchice regi-
tur (86 & 94); partim qualis, partim inæ-
qualis, ſi democratia cum ariſtocratia aut mo-
narchia, vel cum utraque miſcetur.

Poteſt civitas aliquo ſenſu etiam dici ſocie-
tas legalis (58. b): ſi nimirum ſpectemus remo-
tam ejus originem, quam trahit ex lege natu-=
rali haipothetica (15. d): qua Deus hominibas
Jui juris præcipit, ut ad impedimenta ſecurita-

t18⁸

Wé = 48 = 3*

tis vel avertenda vel ſaltem diminuenda, ci-
vilem ſocietatem conſtituant (91).

F. 98. Cum civitas ſit ſocietas perfefta
& libera (97. c & d); merito S AIVS dici-
tur (60. c): atque ideo quæcunque civitatis
qua talis ſunt, publica appellantur. Inde in-
valuerunt heec nomina: ſecuritas publica, ſa-
Ins publica, bonum publicum, jus vublicum,
officiales publiti &c. Ipſa quoque civitas vo-
catur REPSP*“BLEICA: quamquam hac appel-
latio iis potiffimum civitatibus, quæ demo-
cratice aut ariſtocrutice gubernantur, tribui
conſuevit.

Bono publico, juri pvublico, ſaluti pvublica
Ec. pponitur bonum privatum, jus privatum,
Jalus privata &c. Illæ denominationes civita-
tem qua talem; hæ vero cives ſingillatim
Jſumtos reſpiciunt. (92. d).

DE

Dr M

6I, (ten

Pectati, e

1000 colenl

ne V.
) 100, erg

19, ſiitj pule
r, iten
nüntines cit
eifes ,iglin

V. 49

CAP. II!.

DE RELIGIONE.

AR T. I.
LDE KEILIEIoNe V CEWNERE.

H. 99. (olere Deum dicitur, gui ex cogni-
tione cujuscunque perfectionis di-
vingæ, præſertim voluntatis, ad actionem vel
omillionem quamdam determinatur. Itaque
cultus divinus ſua notione includit & cogni-
tionem aliquarum perfectionum divinarum,
& actiones quasdam ejusmodi cognitioni con-
formes; quy quidem ſi internæ ſint, inter-
num; — ſi externæ, externum quoque cultum
conſtituunt. Determinatus Deum colendi mo-
dus appellatur KELIGIO. Hec ſi divinis
perfectionibus ſit conformis, vera; — ſi diſ-
formis, falſu eſt.
Data definitio, ut patet, non convenit veii-
gioni, quatenus eſt virtus: hec enim ſenſu
ſpeétata, eſt habitus, determinato, quo oportet,
modo colendi Deum.

F. 100. Vera igitur religio & veram
cognitionem perfectionum divinarum, & actio-
nes ejusmodi cognitioni conſentaneas collple-
Stitur. Weritates, quas ſalva religione non li-
D cet

= 50 =*

cet negare, dogmata; — actiones, quas re-
ligionis caufſa vel ponere vel omittere te-
nemur, offcia - religionis dicuntur. Dog mata
ſunt vel theoreticu, queis quæ juſſu divino
aſſerenda; — vel p=altica ſeu dogmata morum,
queis quæ juſſu divino agenda vel omitten-
da ſunt, proponuntur.

F. 101. Qui actionem quamdam propter
Deum vel fuſcipit, vel omittit, is colit De-
um (99.). Omnes itaque actiones, quæ pro-

pter Deum fſufcipiuntur, merito religioſæ eſſe
cenſentur. Nullum proin dubium eſt, quin
non ſolum actiones, per quas officia erga
Deum implemus; ſed e etiam, per quas
officils erga nos ipſos, aliosque propter Deum
ſatisfacimus, religioſeæ ſint. Vitandæ conſu-
ſionis cauſſa, eas actiones, quæ officiis erga
Deum continentur, in ſtriktiori; — eas vero,
quzæ officiis erga nos ipſos aliosve homines
reſpondent, in latiori - ſenſu religioſas voca-
mus.

F. 102:. Quxzcunque ad religionem per-
tinent, &SACRA ſunt; eaque, ſi fub ſenſus
corporeos cadunt, externa; — ſecus interna
appellamus. Dividuntur in eſſentialiga, quz:
cum a Deo conſtituta ſint, ſalva religione ab
hominibus mutari nequeunt; & in acciden-
talia ſeu diſciplinaria, quæ ſicut ab homini-
bus determinata ſunt, ita pariter ab homi-
nibus ſalva religione mutari pofſunt.
Hæc

= 51 =E*

Hæc diviſio eo præcipue ſervit, ut officia te-
ligionis (100.) eſſentialia ab accidentalibus accu-
rate diſcernantur.

J. 103. Religiones tam variæ ſunt, quam
varius eſt modus colendi Deum. Varietas au-
tem hyec vel accidentalis tantum eſt, vel etiam
eſſentialis. Nempe accidentaliter eæ differunt
relig iones, quæ, Sacris tantum atccidentalibus
(101) diſcrepant. Quod vero e Serts eßſen-
tialibus oritur, diſcrimen pariter eſſentiale cen-
ſetur.

F. 104. Quam certum eſt, omnes homi-
nes ſtimulis naturalibus ad conſectandam in-
ternam ætternamque ſelicitatem impelli: tam
eſt exploratum omnino planeque indubitatum,
ad illam pervenire neminem prorſus poſſe,
qui eo modo, quo ipſe Deus ſe coli præce-
pit, eundem colere vel culpa vel dolo neg-
lexerit. Inde perſpicuum fit, quemlibet ho-
minem jure divino obligari, ut veram reli-
gionem inquirat, cogsitamque profiteatur;
falſam contra & intus apud animum ſuum
& exterius quoque rejiciat: Deus enim ad
ſe colendum niſi eo modo, qui ipfius per-
fectionibus reſpondeat, nos obligare non po-
teft. Talis autem Deum colendi modus, vera
religio eſt (99).

F. 105. Qui religionem quamdam ſeu
veram ſeu falſum amplectitur, religioſus dici-
2 tur;

A= 52 =*

tur; & quidem orthodoxus, qui veram; —
heterodoxus, qui falfam profitetur. Qui nulli
religioni adhæret, irreligioſus; — qui officia
religionis, cui ſe addixit, implere ſatagit,
vius; — qui ea negligit, impius appellatur.

.

ART. II.
DE RELIEIOWI WAIVRALI.

§. 106. Qeligio naturalis eſt modus colendi
Deum, per lumen rectæ rationis
a Deo ipſo neceſſario determinatus. Hujus
dogmata funt veritates naturales, quas ſalva
religione naturali non licet negare. Oficig
autem ſunt actiones, ad quas religionis cauſ-
ſa vel ponendas vel omittendas jure natu-
rali obligamur.

G. 107. Dogmata religionis naturalis præe-
cipua ſunt,

a) Theoretica quidem: unicus exiſtit DE-
US; qui eſt Univerſf hujus Creator; omnipo-
tens, providentiſſimus, uiſſimus tam emune-
rator bon orum, quum vindex malorum onerum:
paucis: OPIIMVS, MAXIIVUS. —
*) Praftica vero: DEUS eſt ſuper om-
nia aman dus: omnis ſiductia in Eo collocandu:
Ejus voluntati obediendum; — providentig ac=
quieſcen-

N 3

lu ann⸗ quieſcendum: — revelationi credlendum; — Ma-
ul. Cui ul Oeſtati tam externus quam internus cultus ex-

(ll ofen hihendus Ec.

§. 108. Ohicia religionis naturalis vel
negutiva ſunt, vel afirmativa (21).

4) Per negativau tenemur, inprimis vi-
tare ignorantiam culpabilem divinarum per-
feétionum, quas afſſequi ratio humana po-
eſt; deinde abſtinere ab actionibus non ſolum
is, quæ ejusmodi perfectionibus adverſantur,
veluti odio Dei, blaſphemiu, perjurio &c; ſed
etiam ab illis, quæ lege quacunque naturali
prohibentur, ut homicidio, adulterio, calum-
nia, ehrietate &c.

†

—. —

b*) Per afßirmativa obſtringimur, primum
quidem, ut divinarum perfectionum cogni-
tionem, quæ humanz rationis vires non ex-
cedit, pro virili quique parte ſtudeamus &
acquirere, & acquiſitam augere; tum vero
ut non tantum quæ, Deo; — ſed etiam quxz
nobismet ipfis, vel aliis jure naturæ præſta-
re tenemur, curatiſſime exequamur.

H. 109. Jus naturale equidem attiones
NRrilte religioſus (101.) non tantum internas,
ſed externas quoque præcipit. Nam gratitudo
ber on⸗ oh beneficia a Deo accepta; fiducia, qua di-
vinæ providentiæ innitimur; promtitudo Cre-
dendi, ſi quæ divinitus revelata eſſe conſti-
D 3 terit;

.

. oliotande⸗

J,mtie
leleſ⸗

17

L. 54 N

terit; caritas præcipue, qua Deum ut ſum-
mum Bonum proſequimur, ſimilesque aliæ
actiones internæ ad integritatem religionis na-
turalis non ſufſiciunt: ſed requiruntur quxæ-
dam etiam actiones externæ, quibus tanquam
ſignis religionem noſtram internam maniſeſta-
mus. Huc pertinent ymni ad Dei laudem
compoſiti, preces ore ad Deum prolatæ, ſJacri-
lieia, templorum ereltio, dierum feſtorum cele-
bratio &. At jus naturale ejusmodi actio-
nes externas non perinde atque internas de-
terminavit. Certe leges naturales neutiquam
definiunt, quoties, quibus diebus, quo in loco,
quibus ceremoniis exhibendum ſibi cultum ex-
ternum Deus depoſcat. Quandoquidem ad
religionem naturalem nihil refert, utrum quo-
tidie aliquot horas, an ſingulis hebdomadis
integrum“ diem determinatum cultui divino
impendas: utrum diem ſabbati, an alium ex-
ternæ religionis exercitio conſecres: utrum
domi tuæ, an alibi; — his, an aliis ceremo-
niis ſupremum Numen adores. Contra actio-
nes religionis internæ legibus naturalibus pla-
ne ſunt determinatæ, ita tamen, ut tempora,
queis ponere ejusmodi actiones debeamus,
lisdem legibus ex quo determinata non
ſint.

kun It inr.
lilesqe zit
leligiorig

W 55 — *
AR T. III.

DE RELIGIOIE RuIELELAIA
IN GENERE.

J. I10. Religio revelata, quæ etiam noſitiva
& ſupernaturalis dicitur, eſt mo-
dus colendi Deum, a Deo ipſo per lumen re-
velationis libere determinatus. Hujus dogmæ-
ta ſunt veritates revelatæ, quas ſalva religione
revelata negare nefas eſt. Oficia ſunt actio-
nes, ad quas religionis caufſa vel ponendas
vel omittendas jure poſitivo nos obligari per
revelationem cognoſcimus.
Complexus officiorum jus agendorum; — com-
plexus dogmatum jas credendorum conſtituit.
Inde etiam leges dogmatice dicuntur, queis

cuicunque veritati a Deo revelatæ firmiſſimum
aſſenſum præſtare jubemur.

F. III. Inter religionem nat uralem & re-
velatam memorabile diſcrimen verſatur. Nam

4½) Naturalis neceſſario (106); — revelata
libere a Deo præſcripta eſt (110).
b*) Naturalis per ſolam rationem huma-
aam poteſt innoteſcere (100): revelata per
per ſolam vevelationem divinam cognoſcitur
(110). Hinc
⁰½) Dogmata religionis naturalis poſſunt
ſcini „ revelate religionis dogmata debent
Crοαaαl·ä.

D 4 )

E. 56 N

d) Naturalis neceſſario eſt univerſalis:
nam & ratio, propter quam obligat (15. e);
& ratio, per quam promulgatur (706), uni-
verſo generi humano communis eſt. E con-
trario revelata poteſt eſſe varticularis, cum
& ratio, propter quam obligat; — & revela-
tio, per quam promulgatur, ad aliquos tan-
tum homines ex libero Dei arbitrio poſſit per-
tinerée.

e) Dogmata utriusque religionis ſunt
quidem immutabilia: nam fieri nequit, ut
vera eſſe deſinant, quæ Deus ſeu per rectam
rationem ſeu per revelationem nobis mani-
feſtavit. At officiorum utriusque religienis
non eadem eſt ratio. Officia enim religionis
nldturalis, cum ex lege naturali deriventur
(106), immutabilia ſunt (19), ita ut nullo
tempore modove ceſſare poſſint. Verum officia
religionis revelatæ, cum ex jure poſitivo pro-
fluant (110), ſunt mutabilia 6 19); ſed aucto-
ritate divina tantum, ſi eſſentialia (43 & 102);
— bnumana etiam, ſi nonniſi accidentalia ſint.

J. 112. Pro intelligenda utriusque re-
ligionis mutua inter ſeſe relatione ſequentes
regulæ ſerviunt.

a) Religio revelata adeo non adverſatur
naturali, ut hanc potius includat, perficiat-
que. Hinc
b5) Revelata nec poteſt prohibere, quod
proe-

„

Cifend
tionis/.
elle lit

N.⅓

Ar — —
E 87 N

Pcipit turalis: . ec' are .—
præcipit nuturalis; nec præcipere, aut per
1

mittere, quod naturalis prohibet.
6) Revelata poteſt determinare, qu' per
ulturalem nondum determinata ſunt. Quare

d) Revelata poteſt vel præcipere, vel
prohibere, quæ per naturalem permiſſa ſunt.
e Revelata nullum poteſt continere dog-
ma, quod rectæ rationi adverſetur. Quidquid
enim recte rationi repugnat, eſt falſum: ut
ex Logica diſcimus. Deus autem, cum ſit
falli & fallere neſcius, nihil falſum poteſt re-
velare.

Cavendum tamen, ut quod maxime, ne, quæ
rationis humanæ captum fſuperant, propterea
rectæ rationi repugnare exiſtimentur.

F. 113. Religio revelata, alia VETE-
RIS; — alia WOVI TESTAMEIVII eſt. Utra-
que continetur in &SAORA SCORIPIVRA.
Cujus libros, quemadmodum a COMWILIO
KIDEIVIIIVO ſeſſ. IV. Decret. de Canon.
Acript. recenſentur, & divinos efſe, & genui-
nos atque ſecundum ſubſtantiam ſaltem incor-
zuptos ad nos perveniſſe, Theologi noſtri ſo-
lidiſſimis argumentis demonſtrant.
Itaque ſuppoſita certiſſima veritate esrum,
quæ in ſacris his libris continentur, ad religio-

nem utramque, prout inſtituti noſtri ratio exi-
git, paucis exponendam accedimus.

D 75 AkRT.

e
ART. IV.
DE KleLIalIVE KRl, EILAl A V. TI.

S. II4. Religio revelata V. T. eandem cum
mundo originem habuit. Nam
GEW. III. 15, ait Deus ad cacodæmonem,d
qui ſub ſerpente latitans, Evam ſeduxerat:
Iimititias ponam inter te & mulierem, & ſemen
usm & emen illius: IPA (juxta textum
hebraicum, WPo DM, id eſt, Semen ſeu Fi-
lius mulieris) conteret caput tuum. Quæ ver-

ba, ſecundum unanimem & conſtantem S. Nt ADRA
Scripturæ Interpretum ſententiam, continent Deus hee
reveilationem, qua humani generis Redem- ſt, er ſen
tor e muliere naſciturus prædicitur. Atque MI AN.

hæc revelatio jam tunc fuerat primarium ca-
put religionis, qua coli Deus ab hominibus
Voluit.

. IIS. Religionem ſibi divinitus reve-
latum AlDAlMVS ſuis Liberis; — & hi po-
ſteris ſuis porro communicarunt. Inter quos
eminuere nati ex progenie SEIHI, GEIV.
V. qui forſan propterea, quod preæ ceteris
hominibus religioni ſe dederent, FIEII DleI
ſunt appellati. GEMW. VI. 2. & 4.

H. 116. Lapſu temporis omnis caro corru-
verut viam ſuam ſuper terram. GEIW. VI. 12.
Solus WOAUIVS, qui & ipfſe ex ſtirpe Sethi
deſcenderat, GEW. V. 28 & 29, cum ſua fa-
1IHIa

44 V 1

einten cun
hobuit.

üm

Grinitus rere⸗

-& I p.

I. Ier us

59 =3*

milia veræ religionis integritatem retinuiſſe
legitur. Quapropter Deus hos ſolos ex uni-
verſali diluvio ſervavit, eosque promiſſione
dignatus eſt, nunquam fore deinceps, ut ejus-
modi inundatio orbem terrarum diſperdat.
CGEN. VI. - 1X.

F. 117. Poſteris Noachi ſuper faciem cun-
Ktarum regionum diſperfis, GCEW, XI. 9, cum
plures eorum in idololatriam deflexiſſent;
vera religio potifſimum conſervata fuit in
familia HhBERI, unde originem fuam tra-
Xxit ABkAIIAMVS. CEW. X. & XI. Cum
iſto Deus ſpeciale fœdus iniit, eique promi-
ſit, ex ſemine ipſius naſciturum eſſe MES-
dIAI. GEW. XVIII. 18, & XXVI. 4.

G. 118. Fœdus cum Abrahamo initum
perfecit Deus in POPULO IoskAbLIIICO,
qui ad &ACOBVUM, cui Deus nomen Io-
KRAhL impoſuit, GEW. XXXII. 28. & XXXV
10,; Abrahami ex Iſaaco nepotem, ſuam ori-
ginem referebat. Huic enim populo, e dira
ſervitute Ægyptii Pharaonis educto, triplicis
generis leges dedit, nempe judiciales, cere-
moniales, & morales: quæ omnes communi
nomine appellantur MsAloA, eoquod Iſ-
raelitis per MOLSEMW fuerint promulgatæ.

F. 1I19. Leges judiciales, quæ etiam civi-
& politicæ dicuntur, jus civile (92. d) Ju-
el publieum vel privatum (98) con-
t quidem 4)

— △B —

N 60 = *

4½) Ad jus pvublicum Hereinelat lex, qua
Deus iis prohibuit, ne, ſi aliquando Regem
Nuper ſe eſſent conſtituturi, . . . alterius gen-
is hominem Kegem facenent, qui non ſit fruter

ipſorum. OEVL. XVII. 14. &c.

5) Ad jus privatum referuntur lex de
emtione venditione: Qai vendiderit domun
intra urbis muros, habebit licentiam redimen-
di, donec unus impleutur aunus. PElII. XXV.
29. Lex de hereditate capeſſunda: Homo cum
mortuus ſixrit absque filio, ad filiam ejus tran-
ſobit heret,tas. &t filiam non hahnerit , huabe-
bit ſucceſores ſratres ſuos. MWVIWER. XXVII.
8. &c. alizque plures.
G. 120. Leges ceremoniales cultum Dei
externum ordinabant, præcipiendo varia ſa-
crificia, oblationes decimarum, diverſos dies
feſtos, nimirum Sabbati, Neomeniæ, Paſchæ,
Pentecoſtes &c.; conſecrationem & veſtimenta
ſacerdotum, varias purificationes &c. Ejus-
modi ceremoniæ, ſi Chriſtum ejusve inſtitu-
ta præfigurarunt ipicæ; — ſecus ſimpliciter
religioſoe appellantur. Ad priorem claſſem cir-
cumclſio, agnus paſchalis, varia ſacrificia &c;
— ad poſteriorem oblatio decimarum, veſti-
menta & unctio ſacerdotum, accenſio lumi-
narium in templo &c. revocantur.

Vid. EXOD. XII. . XXII. & XXV. - XXXII
TElVIL. I. — VIII. Xl. — XVI. & – XXIII.
WU;WER. XVIII. XIX & XXVIII. LDEUT.
XVI & - X XVII.

S. 121.

O

ſeiutes
Vinins 1e

n n ſ in

6

mrt he er de

lE

Ne.
1 esre !

= 61 =*

. 121. Leges morales non erant aliæ,
niſi naturales (17), quas Deus Judæis per Moy-
ſen denuo inculcavit, & perinde ac ceremo-
niales & politicas, temporalium præmiorum
poœnarumque ſanctionibus adjectis roboravit.
Hujusmodi ſanctiones longa ſerie recenſitas
invenimus DEVUL. XXVII & XXVIII.

Legum hactenus enumeratarum colleétio Jus
MWoſaicum agendorum nominatur. A quo di-
ſtingui oportet jaus credendorum ſeun leges dog-
maticas judæorum (110): queis nimirum ii
veritates per Moyſen aliosve prophetas fibi di-
vinitus revelatas credere jubebantur.

§. 122. Cum lex non obliget niſi eos,
quibus eſt promulgata (18); ſolos Judæos le-
gibus Moſaicis fuiſſe obl igatos, tam certum
eſt, quam quod certiſſimum. Eas enim ſo-
lis judæis fuiſſe promulgatas, non obfcuris
ſacræ Scripturæ teſtimoniis edocemur. Id
quod e0 Præcipue ſactum fuiſſe conſtat, quod
Deus populum illum, tanquam ſibi præ ce-
teris carum, utpote ex quo Meſſias eſlet naſ-
citurus, a ceteris quoque gentibus diſtinguen-
dum ſtatuerit.
PSALAM. CXLVII. legimus: Deus annun-
ciat verbum ſuum Sacob: Juſtitias & judicia
ſua Irael. Non jecit taliter omni nationi; &

Judicia ſua non manifeſtavit eis. Vid. etiam
DEVUT. IV. Ss. & EXOD. XIX. 4 - 6.

H. 123. WOAUHIDAS vocant Rabbini
quoscunque homines ab Hebræis diſtinctos.
Quam-

E, 62 NE

Quamquam hi Moſaica religione non obliga-
rentur (122): fuere tamen non pauci, qui
iponte ſua eidem nomen darent, appeljlati
bropterea PROSELLII GUoIIIIAI. Talis
fuit AlHIIOKE dux Ammonitarum, qui videns
virtutem, quam ſecit Deus Irael, relilto genti-
litatis ritu, coredidit Deo, & circumcidit car-
nem praputii ſui, & appaſitus eſt ad pvopnlum
Irael, & ommnis ſucceſſio generis ejns. Judith.
XIV. 6. Tales pariter fuerunt plures alterins
gentis & ſette, qui ſudæorum religioni &
ceremoniis junfti fuiſſe leguntur, E&TVHIER
VIII. 17. Ab his ſecernendi ſunt PROoE-
L1I. FOKIVM ſeu VoMIeoIIII, ita dicti,
quod, licet Judæi non eſſent, ad civilem ta-
men Ifraelitarum convictum admitterentur,
dummodo jus naturæ ſe obſervaturos promit-
terent. In horum numerum referendi ſunt
WAAMAIN Syrus, poſteaquam per Eliſæum
a lepra curatus eſt. IV. KPG. V; CORkM-
LIVo Ccenturio, AT. X. 2; plurimique alii,
qui feſto die Pentecoſtes Hieroſolymæ fuiſſe
narrantur, ATY. II. I1.

G. 124. Eſt igitur, quam hactenus ex-
poſuimus, KReligio revelata V. T. modus co-
lendi Deum, a Deo ipſo per revelationem
ante adventum Chriſti determinatus. Dividi-
mus eam in univerſalem, quæ omnes prorſus
homines, tam Judæos quam Woackhidas (126);
& in particularem, quæ ſolos Iſraelitas jure
divino obligaverat (122). Quare priorem il-
lam

. 41
tinum, n
3, de nt

63 Nℳ

lam merito Woahicam; hanc vero poſteriorem
MWoſaicam quoque appellamus.
Pr

F. 125. Dogmata religionis Woachicæ fu-
erunt veritates revelateæ, quas ſalva eadem
religione negare non licuit. Oficia eſſentilia
fuere actiones, ad quas religionis caufſa vel
ſuſcipiendas vel omittendas jure divino poſi-
tivo omnes omnino homines obligabantur.
Reliqua religionis illius officia, quæ libero
hominum arbitrio determinata ſunt, ad acci-
dentuliu referebantur.

An & quænam, præter fidem ſaltem implici-
tam, ut vocant, in Chriſtum venturum (114),
fuerint oſficia eſſentialia hujus religionis, quæ
quidem ex legibus tautum poſitivis derivari poſ-
ſint, non conſtat inter Vires eruditos. Rabbini
plerumque ejusmodi leges quatuordecim fſia-
tuunt, easque præcepta Woachidarum vocant,
atque in ſeptem majora & ſeptem minora di-
vidunt. Sunt autem SEPTEW MWAAhẽj“ :

I. de cultu extraneo, quo idololatria; — 2. de
malediéctione nominis ſanctiſſimi, quo blaſphe-
mia; — 32. de effuſione ſanguinis, quo homi-

cidium injuſtum; — 4g. de revelatione turpitu-
dinum, quo inceſtus concubitus prohibetur.
5. de furto & rapina. 6. de regimine forenſi
& obedientia civili, quo nimirum obedientia
imperio civili debita præcipitur. z. de membro
animalis viventis non comedendo, quo veta-
tur eſus membri cujusdam, a heſtia adhuc vi-
vente reſeéti. &SEPTEIUII MIWORA: 1. de
ſantificando Sabbato. 2. de arbore vetita. 3. de
polygamia prohibita. 4. de matrimonii indiflo-
lubilitate. 3j. de poteſtate mariti in uxorem
6. de

6. de vitando eſu ſanguinis. 7. de homicida ca-
pitalicer puniendo. Aliqua ex Majoribus, uti
imum, zdum, 3tium, stum, & étum, ad jus
naturale pertinere, liquido patet. Quid de
reliquis ſentiendum ſit, operoſius diſcutere hu-
jus loci non eſt.

F. 126. Dogmata religionis Moſaicæ fue-
runt veritates, per Moyſen aliosque Viros
theopneuſtos revelatæ, quas ſalva eadem re-
ligione negare non licuit. Oſicia eſſentialia fuere
actiones, ad quas religionis cauſſa vel ſuſci-
piendas vel omittendas jure divino poſitivo
ſoli Ifraelitz obligabantur. Reliqua illius re-
ligionis officia, quæ libero judæorum arbitrio
determinata ſunt, inter accidentalia numera-
bantur.

ARkRT. V.

DE RELIEIONWE REVELAIA N. T.
SEU CHRISIIAINA.

J. 127. Uei venit plenitudo temporis „ Miſit
Deus Filium ſuum. GAL. IV. 4.
Qui fuit verus MESSIAS, in V. T. primum
quidem Adamo (114); — deinde Abraha-
mo (117) —; aliisque porro viris ſanctis promiſ-
fus. 1s cum eſſet PERFECIOUS DEVUS &
PEREFROTLOS HOMO; ſecundum naturam
humanam, quam ex B. M. V. aſſumſerat,
imperante TIBERIO, in Judæa pro ſalute
noſtra

e conu
nitte W
ttloos e

L. 65 N.

noſtra cruci affixus, vitam quidem morta-
lem poſuit: ſed ad vitam immortalem tertia poſt
die reſurgens, transactis in terra quadraginta
diebus, in cœlum glorioſus aſcendit.

Si argumenta velis, quibus hæ veritates vel
oſtendantur, vel illuſtrentur, Theelogos dog-
maticos conſule.

G. 128. CHRISTUS leges naturales con-
firmavit.

LUC. X. 25. & ſeqq. cuidam legis perito,
quid ad conſequendam vitam æaternam fier
oporteret, roganti, reſpondit: In Lege quid
ſcriptum eſt à GQuomodo legis? Cumcque ille
affirmaret, ſeriptum eſſe: Diliges Dominum
Deum tuum ex toto corde tu & c. & proxi-
maim, ſicut te ipſum; inquit: rekte reſpondi-
Ni: hoc fac, & vives. — WATTH. XIX.
16, & ſeqq. ad quemdam de ſalute ſua ſolici-
fum, Si vis, ait, ad vitam ingredi, ſerva
mandata,.. Won homicidium facies. Non adul-
terabis. Non facies furtum. Non falſum te-
ſtimonium dices. Honora vatrem tuum & ma-
trem tuam. Et diliges vproximum tuum, ſicut
te ipſum.

S. 129. Idem easdem leges authentice eſt
interpretatus.

Nam MWATTH. V. 21. & ſeqq. ait: Audi-
ſtis, quia ditfum eſt antiquis: Non occides.
Ego autem dico vobis: quia omnis, qui iraſ-
citur fratri ſuo, reus erit judicio. . Audiſtis,
quia diſtum eſt antiquis: Non mœchaberis. Ego
autem dico vobis; quia omnis, qui viderit mu-

lierem

N= 66 — *

lierem ad concupiſcendum zam, jam machatus
eſt eam in corde ſuo &c.

§. 130. Idem dogmata partim nora re-
velavit, partim vetera magis explicavit.

Argumento ſunt dogmata de SS. Trinitate,
de divina Incarnatione, de reali præſentia Chri-
ſti in Euchariſtia, de reliquis Sacramentis, alia-
que plura, de quibus Theologi dogmatici
agunt.

H. 131. Idem novas leges dogmaticas
(110) ſtatuit.
Cum enim jure naturali teneamur credere,
quæ divinitus revelata eſſe noſcuntur (107. b, &
109); non potuit nos Chriſtus non obligare, ut dog-
matibus a ſe vel explicatis vel revelatis firmiſſimum
aſienſum præſtemus. Et revera MARC. XVI. 15
& 16, Euntes, ait ad Apoſtolos, in mundum uni-
verſum, prædicate Evangeliuns omni ereaturk. Qui
crediderit, & baptizatus fuerit, ſalvus erit: qui
vero non crediderit, condemnabitur. Et L. UC. XII.
8 & 9: Quicunque confeſſus fuerit me coram ho-
minibus, & Filius hominis confitebitur illum co-
ram Angelis Dei: qui autem neg me coram
hominibus, negabitur coram Angeli Chriſtus
igitur veritates quasdam propoſuit, quibus fidem
internam externamque adhiberi juſſit.

G. 132. Idem denique novas leges cere-
moniales ſanxit.
G ⅞.AMa1πτπ½. III. 5, ait: Wiſi quis renatus Fu-
erit ex aqua & Spiritu ſantto, non poteſt introire
in regnum Dei. Et I61D, VI. s4 Wiſi manduca-
veritis carnem Filii hominis, &s biberitis Ejus ſan-
gui-
£

*2.
R

1 ſa ntn

A.

L 67

guinem, non habebitis vitam in vobis. En leges
ceremoniales ſuſcipiendi Sacramenta Baptiſmi &
Euchariſtiæ!
F. 133. Quæ cum ita ſint, perſpicue in-
tellignnc. Chriſtum fuit le non tantum Do-
ctorem, ſed etiam legislatorem, utpote qui
non ſolum doctrinam ſanctiſſimam mundo pro-
poſuit; ſed latis etiam legibus jaus quodpiam
um woaaenναοabbv ο quam agendorum (I1II10) con-
ſtituit.
Merito igitur Synodus Tridentina ſeſſ. VI.
Can. 21. ſtatuit: Si quis dixerit, Chriſtum
SJeſim a Deo hominihus datum fuiſſe ut Re-
demtorem, cui fidant; non etiam at Legisla-
torem, cui obediant; anathema lit.

G. 134. Itaque Religio revelata M. Z.
ſeu RELFIGIO OIRISTIAWA eſt modus co-
lendi Deum, a Chriſto determinatus. Hu-
jus dogmata ſunt veritates revelatæ, quas
ſalva eadem religione non licet negare. Offi-
cia eſentialia funt actiones, quas ipſe Chri-
ſtus religionis cauſſa vel ſuſcipi juſſit, vel
omitti. Quæcunque alia religionis officia ex
libero hominum arbitrio adjiciuntur, acciden-
tulia ſeu diſciplinuria ſunt.
Inde conſtat, Sacra eſſentialia religionis chri-
ſtianæ ea omnis & ſola efle, quæ Chriſtus de-
terminavit: kæc enim, ſalva eadem religione,
ab hominibus mutari non poſſunt (102). Ce-
tera, quæ inſtituto humano ſuam originem de-
bent, in claſſem Sacrorum accidentalium re-

ferenda ſunt. .
E 2 He

F. 135. Officia eſſentialia religio
ſtianæ ad tria potiſſimum, genera revoca ntur .
nempe
a) Ad fidem internam externamque dog-
matum religionis chriſtiange (131).

*“) Ad piam adminiſtrationem & ſuſcep-
tionem Sacramentoerum, quæ Chriſtus inſti⸗
tuit (132). Huc referendum eſt etiam ſan-
ctifſimum MISSAXL ſacrificium.

Ad obſervationem legum naturalium,
prout a Chriſto ſunt confirmatæ (128), &
ſenſu authentico explicatæ (129).
Obſervant Theologi cum 8. HOA. 7. 2.
gq. 105. art. 1., in religione Chriſtiana nullum
contineri præceptum divinum „ quod non ſit
naturale, exceptis „quæ ad fidem & ad Sacra-
menta pertinent. Ad fidem antem pertinent
non ea tantum, quæ in N. 7. — ſed etiam
illa, quæ in V. TZ. divinitus ſunt revelata: dog-
mata enim cuosc mque religionis revelatæ ſunt
plane immutabilia (111. e.).

G. 136. Chriſtus ex ceterorum, quos ha-
buit, diſcipulorum numero primum quidem
elegit duodecim, quos & Apoſtolos nominuvit,
eUC. VI. 13; deinde vero Shesnaa & alios
ſeptuaginta duos. IBID. X. I. Atque eos
quidem omnes religionis ſuæ in Judæa pree-
dicandæ ſocios eſſe voluit. Apoſtolis vero,
cum in cœlum aſcenderet, præcipue negotium
dedit, ut illam ubique terrarum promulga-
rent, Enntes, inquiens, docete omnes gentes.

ſer-

4 i untt
loge.

I0os pon

ſt

&α rr.

7
n

entes
ires genid

egotiun

Momnutgt

111

G⸗

We 69 3*

ſervare omnia „ quæcunque mandavi vobis.

MWAl H. ULI. 19 & 20.

F. 137. Chriſtiana religio eſt ita univer-
ſalis, ut nemo ſit hominum, qui ad eam
amplectendam divino jure non obttringatur.

Nam Chriſtus præcepit Apoſtolis, ut eam
docerent omnes gentes (136), & prædicarent
omni creature, adjecta comminatione æternæ
damnationis, ab iis incurrendæ, qui illam re-
pudiaverint (131).

Cum tamen lex ante promulgationem nemi-
nem obliget; liquido patet, iis tantum ample-
ctendæ religionis chriſtianæ obligationem in-
cumbere, quibus illa fuerit ſufficienter promul-
gata.
JK. 138. Poſt religionis Chriſtiane pro-
mulgationem, leges Moſaicæ omnes fſunt ab-
rogatæ.
Aétum agerem, ſi veritatem hane, quæ
apud omnes in confefſo eſt, pluribus conarer
demonſtrare. Eam certe Apoſtoli in concilio
Hieroſolymitano definierunt. ACT. XV. Præ-
cipue S. Paulus cum ſæpe alias, tum præſer-
tim in epiſtola ad Galatas abrogationem legum
Moſaicarum luculenter docet. Præter alia enim
ibi ſcribit C. III. 24 & 25. Lex vaœdagogas
noſter fuit in Chriſto, ut ex fide juſtiſicemur.
At ubi venit ſides, jam non ſumus ſub vada-
gogo.

H. 139. Omnes igitur leges Moſaicæ
ceſſarunt obligare; & inprimis quidem
E. 3 4)

= 270 =*
a) Ceremoniales (120). Has enim præci-
pue S. Paulus kolege egena element vo-
cat, GCAL. IV. 9. TFlinc & COLO. 16
& 17, ſcribit: Wemo vos judicet in “ d ut
Jn potu (lege Molaica ſcilicet prohibito), aud
in pvarte diei feſti, aut neomenic, aut ſabba-
torum. Deinde etiam

6) Gudiciales (119). Nam hæ, diſſolu-
ta civitate, pro qua perlatæ fuerant, ſubſiſte-
re deinceps non potuerunt. Ex 4uo autem
Hieroſolyma per 1IIVUII everſa eſt, Judæi
per univerſum orbem diſperſi, perpetuum
exilium trahunt, tracturi usque ad finem mun-
di: eo usque nimirum juxta divinum vati-
cinium, DAMWIELE. IX. 27, hebræzæ gentis
perſeverabit deſolatio.

7*) Morales (121) quidem non ceſſarunt,
quatenus ſunt naturales: eatenus enim ſunt
immutabiles (19), & ab ipſo Chriſto confir-
matze (128): quatenus tamen funt Moſaicaæ,
priſtina ſua auctoritate exciderunt.

Quamobrem cum præmiorum temporalium
promiſſiones, tum pœnarum temporalium com-
minationes, queis in V. T. præſertim Deut.
XXVII —- XXXI., Jeges etiam morales a Deo
firmatas legimus, ad MW. 7. ſeu ad religionem
Chriſtianam neutiquam pertinent.

G. 140. Idem tamen judicium cave fe-
ras de legi ibus dogmaticis V. T. (121). Cum
enim dogmata cujuscunque religionis revela-
te

0

Se G. I

ter ſint immutabilia (I1II. e); nunquam pro-
fecto ceflare poſſunt leges dogmaticæ; cum
Deus fidem veritatibus a ſe revelatis adhi-
bendam ſemper exigat.

F. 141. Quemadmodum igitur ad oſten-
dendam veritatem dogmatum religionis chri-
tianæ ex legibus dogmaticis V. T. argumenta
recte depromimus: ita operam omnino per-
dunt, qui eſſentialia quxædam Chriſtianæ reli-
gionis officia ex legibus Moſaicis vel judicia-
libus vel ceremonialibus derivare aut probare
conantur. Deus prohibuit Judæis DEVI.
XIV. 7, ne leporem comederent. Ergo Chri-
ſtianis H hoc cibo interdictum a Deo
eſt. Quis ferat ſic ratiocinantem?
H non deſunt Viri ceteroquin docéti,
qui ſimilibus argumentis ludant, dicam, an
pugnent, neſcio. Immo multos pugnare dixe-
rim: ita ſerio agere videntur. Meminerint quo-
que Concionatores chriſtiani, neque Poenarum
neque præmiorum temporalium ſanctiones, queis
conſtant leges Moſaicæ, a Chriſto fuiſſe con-
firmatas (139. c).

F. 142. Memorata legum Moſaicarum ab-
rogatio nullo modo impedit, quo minus il-
larum aliquæ recipi poſſint ufu noſtro, vel
religioſo, ſi ceremoniules; — vel politico, ſ ju-
diciales ſint. Sic oblationes decimarum, un-
étio Regum, altaria, candelabra, plurima-
que alia legum Moſaicarum inſtituta apud
Chriſtianos obtinent; non quod eorum obli-
E 4 gatio

* = „ =N

gatio hodie etiam ex præcepto divino oriri
credatur; ſed quod legislatores humani illo-
rum obſervantiam ad imitationem antiqua le-
gis divinæ urgeant. Hoc ſenſu explicamus
C. 15. de decimis, ubi decimæ divina inſtitu-
ione deber; — & XVI. 4. 7. C. 1. (ſ. 1. „
ubi edem præcipiente Domino oferri dicun-
tur.
Eas tamen legis Moſaicæ ceremonias, quas
typicas vocamus (120), eoquod figura in ve-
ritatem jam tranſierit, reducere deinceps nun-
quam licet.

§. 143. Finis religionis chriſtianzæ eſt
cum major Dei gloria, tum interna atque
terna hominum felicitas.

TI. II. 11, &c. ſcribit Paulus: Apparuit
gratia Dei Salvatoris neſtri omnibus homini-
bus, erudiens nos, ut abnegantes impiztatem
& ſecularia deſideria, ſobrie & juſte & pie
vivamus in hoc ſeculo, expekantes beatam ſpem
& adventum gloriz magni Dei & Salvatoris
noſtri geſu Chriſti, qui dedit ſemetipfum pro
nobis, ut nos redimeret ab omni iniguitate, E&5
mundaret ſibi populum acceptabilem, ſektatorem
bonorum operum. En felicitatem hominum
internam!

G OAN. III. 16, ait Chriſtus: SKic Deus
dilexit mundum, ut Filium ſuum unigenitum
daret: it omnis, qui eredit in Eum, non pe-
reat; ſed habeat utam &ternam. En felicita-
tem hominum æternam!
IBID. XVII. 4 & 6, ſic Chriſtus Patrem
ſuum alloçutus eſt: Ego Te glorificavi ſuper

ler-

*
2

S,

W
2

terram. Opus conſummavi, quod dediſti mihi,
ut ſaciam . . . manifeſtavi nomen tuum homi-
nibus. En majorem Dei gloriam!

H. 144. Cum ex religiones eſſentialiter
differant, quz Sacris eſſentialibus diſcerepant
(103): 'nihil videant necelſe eſt, qui reli-
gionem Moſaicam inter & Chriſtianam eſſen-
tiale diſcrimen non vident. Certe in chri-
ſtiana religione inveniuntur Sacra eſſentialia,
queis Molaica religio caruit (130 - 36). Vi-
ciſſim officia eſſentialia religionis Moſaicæe in
chriſtiana religione penitus ſunt abolita (138
& 39 ). Accedit, quod, præter alia dogma-
ta religionis chriſtianæ, quzæ in V. T. non-
dum revelata fuerant, Caput omnium dog-
matum utriusque religionis idem non fit:
Judæi enim credebant in MVEIWVDVI; —
Nos in MISS& U Ccredimus HUMANWI GE-
WERISO KRlEDEIMIOREI.
Si religio MWoachica V. T. (124) cum re-
ligione chriſtiana comparetur; inter has etiam
eſſentiale diſcrimen verſatur. Nam & illa ni-
tebatur fide in Meſſtam venturuni; carebatque

allis officiis eſſeutialibus, queis religio chrifti-
ana conſtat.

G. 145. At inquis: EVoEBIUS L. I.
Demonſtrat. evangel. C. 5. ſcribit: & velis
eum, quam Chriſtus per onmes geutes diſſemi-
navit, religionem cum eo & religionis & juſti-
tic iuſituto comnarare, quo & Abraham &
Abrahk ſimiles uſos divinæ litera pradicant;
. 5 Jacile

facile unim atque idem agnoſces. Igitur reli-
gio X. I. eſt eadem cum religione . Z.
R. Eadem quidem eſt religio chriſtiana, quæ
fuit Abrahami aliorumque Juſtorum V. T.,
ſi utrinsque religionis fundementum & decri-
nam moralem confideres: utraque enim niti-
tur fide in Mediatorem: utraque iisdem utitur
legibus moralibus. Inde tamen neutiquam ſe-
quitur, nullum diſcrimen eſſentiale inter utram-
que religionem inveniri.

J. 146. Religionem, quam Chriſtus tra-
didit, Apoſtoli partim ſeriptis conſignarunt,
partim ore tantum promulgarunt. Igitur chri-
itianæ religionis dogmata oſſiciaque eſſentialia
non in ſola S. Ncriptura, ſed in divinis etiam
Wraditionibus continentur.

Divinarum Traditionum exiſtentiam Theolo-
gi noſtri adverſum Proteſtantes ſibi ſumunt de-
monſtrandam.

— 5 . P a g. 75.
. hic titulus ſubſtituatur
In ſtitutionum
JURIS ecCCIecſia ſtici
Pars I.

Reliqua errata minutiora prudens lector
Typographo indulgeat.

4

—

INSTITUTIONES WUB

SIASTICIL PUBLIC

P AK S TI
INSTITUTIONES JURIS ECCLESIASTICI
PUBLICI UNIVERSALIS.

.Y
Dif'ſertatio I.
DE IURIBUS EcCLESIE IN GENERE.

„ο— i0 Y.
DE IURIBUS EccCLESIEZE SECUNDUN SE
SPECTATE.

CAPD. I.

DE WOTIOE ECULESId.

§. 147. PCLESIA eſt ſocietas hominum,
— per eandem religionem ad inter-
nam zternamque felicitatem tendentium: ſeu
evius-: eſt ſocietas hominum, eandem reli-
gionem profitentium. Hujus igitur & futuræ
Præſertim vitzæ beatitas commune bonum; —
expeditus vero ad ejusmodi beatitatem pro-
greſſus ſalutem - Eccleſiæ conſtituit (56).

N 7

F. 148. Media rationem fufficientem, cur
finis ad exiſtentiam perveniat, continent (1).
Cum itaque finis eccleſiæ ſit beatitas homi-
num (147), quæ ſolis bonis ſpiritualibus ac-
quiri poteſt (11); dilucide patet, non alia
media, niſi ſpiritualia, ad obtinendum eccle-
ſiæ finem conducere. Bonorum temporalium
uſus moraliter bonus (22) medium quidem eſt,
quo ſalus eccleſiæ, promovetur: at hic ipfe
ufus, quatenus eſt moraliter bonus, inter bona
Wiritudlia locum habet (7).
Sicuti ſola bona ſpiritualia ſunt media ad
finem eccleſiæ conſequendum: ita e contrario
ſola mala ſpiritualia ſunt impedimenta, quo
minus eccleſiæ finis obtineatur. Itaque mala
temporalia tam nequeunt impedire ſalutem ec-
cleſizæ; quam promovere eandem bona tempo-
ralia non poſſunt.

§. 149. Quare nullo modo dubitandum
eſt, quin Ecclefia ſit ſocietas ſacra tantum
& ſpiritualis (60. a). Cuamquam enim mem-
bra eccleſiæ corpore & ſpiritu conſtent: qua-
tenus tamen membra eccleſiæ ſunt, cogita-
tiones omnes ac vires eo intendunt, ut ſibi
aliisque beatitatem comparent; &, quæ cum
ea connexa eſt, gloriam Dei in ſe aliisque
promoveant. Quidquid alio fine agunt, non
ut membra eccleſiæ agunt.
Ad heæc qui non attendunt, miris modis &
ſe & alios ſæpe decipiunt. Peſſumdari com-
mune bonum Eccleſiæ, ejusque ſalurem everti
lamentantur, dum illam malis temporalibus ve-
Xarl

toa

Un etiam ſo
UoVeant- Nem
1e Cunnn ge

lell

ffcieten e
Continent .
Petitas Hon..
intualſur .
et, Wn zin
Endlun ere.

N euin Wen.
Conktert: eur.

nirs m
umni cun⸗
ſluen ein

Cerlibos ⸗
lenp i

udre nl

s A

Nati vident, audiuntve. Sed deſinant, quicon-
que tales ſunt, defſinant aliquando querelarum,
weminerintque, commune bonum eeccleſiæ non
temporale; ſed toeum, quantum quidem eſt,
Wpirituale eſſe. Sciant, ſalutem eccleſiæ ſolo
progreſſu in perfeétionibus moralibus (6) con-
tineri. Nihil aliud quam divinæ gloriæ inere-
menta, ſedulam veræ virtutis curam, unani-
mem in religione confenſum, internam æter-
namque hominum felicitatem cogitare debemus,
dum commune bonum & ſalutem eccleſiæ co-
gitamus.

G. 150. In ſocietatibus ſecularibus, ſi,
ut nen raro contingit, ſalus ſingulorum im-
pediat ſalutem univerſorum; neglecta illa, ad

hanc promovendam potius eſt incumbendum

(65). Verum ad ſpiritualem ſalutem uni-
verſorum cum propriæ ſalutis detrimento
promovendam nemo undquam obligatur: pro-
priæ enim ſalutis ſpiritualis jacturam facere,
niſi per offenſam Dei, nullus poteſt. Quis
autem ad offendendum Deum obligari quem-
quam poſſe vel ſomniavit aliquando? Quam-
vis igitur ſocii eccleſiæ eo conniti debeant,
ut ſinguli non fuam duntaxat, ſed reliquo-
rum etiam ſociorum ſalutem ſpiritualem pro-
moveant; nemini tamen licet ita ſalutis alie-
næ curam gerere, ut propriam negligat.

GJ. 151. Regula, quæ membra eccleſiæ
qua talia, ſeu obtinendæ felicitatis internzæ
cauſſa, ad agendum vel omittendum quidpiam
obligat, Lex eccleſiaſtich eſt. Hæc, præter-
quam

78

quam quod dividatur in naturalem & poſi-
tivum; in divinam & humanam (17), præci-
pue diſpeſcitur in dogmaticam (110), & dij-
ciplinarem, qua officium quoddam accidentule
religionis (102) determinatur.
Si hanc legis eccleſiaſtick notionem cum no-
tione legis civilis (92. d) conferas; utriusque
diſcrimen inde potiſſimum intelliges repeten-

dum, quod lex civilis externam; — eccleſi-
aſtica vero internam felicitatem pro fine ſuo
habeat.

G. 152. Cum eccleſia ſit ſocietas homi-
num eandem religionem profitentium: hinc
primaria illius diviſio a religione, quam pro-
fitetur, repetenda eſt; atque ita quidem, ut,
pro religionum diverſitate vel eſſentiali vel
accidentali, ipſæ etiam eeccleſiæ vel eſſentiali-
ter vel accidentaliter inter ſe mutuo differant
(103). Quare merito dividitur ecclefia in
naturalem, qux naturali (106); — & poſi-
tivaum, quæ revelutæ religioni (110) adhret.
Eccleſia poſitivv rurſum in eccleſiam V. YZ.
& in eccleſiam M. I. abit.

Quoniam alia religio V. Z. fuit univerſalis,
nempe MWoachica; alia particularis, ſcilicet Mo-
ſaica (124): idcirco eccleſiam V. T. denuo
dividimus in Moachicam & Moſaicam: qua-
rum illa ad ſocietates univerſales; hæc vero ad
varticulares referenda eſt (59. b).

CdAb.

„ — *
W, rn 79 ———r, *

C A EP I..

9⁹

DE IML. ERIO ECCILESIX.

A R L., I.
VIV NOIIOWE EZ RIBVS IWPERII
EooLLEoIAbLICI,

D. 153. Der IILFPERIVII ECIrSIA. in-
telligimus jus perlectum actiones
ſociorum pro arbitrio ſuo ita determinandi 5
ut per eandem religionem felicitatem inter-
nam ternamque conſequantur, &, quæ cum
utraque conjuncta eſt, gloriam Dei promo-
veant: ſeu, quod eodem recidit : Imperium
eccleſiaſticum eſt jus perſectum pro ſuo arbi-
trio determinandi media, quorum uſu ſocii
ber eandem religionem ad felicitatem inter-
nam &tternamque contendere, & gloriam Dei
Promovere teneantur. Juris hujus exercitium,
regimen ccleſix; — ordinationem vero medio-
rum, politiam eccleſie vocamus. Hæc vel ex-
terna eſt, qua erternis; — vel interna, qua
internis actionibus norma Præſcribitur.

. G. 154. Sicut cum imperio cujuscunque
ſocietatis nexu indivulſo cohælet poteſtas le-
gisla-

= 80 =

gislatoria, coactiva, judiciaria, inſpectoria,
& executoria (63 & 64): ita & imperio ec-
cleſiaſtico continetur

ℳ) Poteſtas legislatoria, qua actiones
quædam fubditis vel precipiuntur tanquam
moraliter bonæ, vel prohibentur ut moraliter
male (22): ille enim media; — hæ vero
impedimenta ſunt ſelicitatis internæ (7 & 11).
*) Poteſtas coattiva, qua legum ecclefſia-
ſticarum transgreſſoribus inferuntur ponzæ
ſpirituules (12).
*) Poteſtas judiciaria, qua controverſiæ
de rebus ad finem eccleſiæ pertinent bus de-
ciduntur.
d) Poteſtas inſpeftoria, qua inquiritur in
actiones ſubditorum, ſintne ad promovendam,
an ad impediendam eccleſiæ ſalutem compa-
rat.
*₰) Poteſtas executeriu, qua ea omnia exe-
cutioni mandantur, quæ ad conſequendum
eccleſiæ finem quidquam conferunt.

G. 155. Dominatus tum ſolummodo lo-
cum habet, cum ſalus ſingulorum ita colli-
ditur cum ſalute univerſorum, ut, neglecta
illa, hanc eligere ſocii teneantur (65). Id
quod cum in eccleſia nunquam contingat (150);
liquido-patet, imperium eccleſiaſticum adeo
eſſe a domindtu alienum, ut hic cum illo co-
pulari nunquam poſlit.

Larlum ein

1 egotio,
Ain 1 a
e leigioni

Chlegvemum

erund.
Elle.

81 = *

G. 156. Imperium ſpirituale eſt, quo acti⸗
ones ſociorum ad beatitatem diriguntur (68.
d). Quoniam igitur imperium eccleſiaſticum
ad ſolam felicitatem internam ſociorum or-
dinatur (153); neque ad finem hunc con-
ſequendum aliis mediis niſi ſpiritualibus uti
Poteſt (148); conſequitur, ut illud, ſeu finem

ejus ſeu media ſpectes, duntaxat ſpirituale
ſit.

§. 157. Imperium eccleſiæ procul du-
bio gaudet jure, leges kumanas, quz eccle-
ſiuſticæ ſunte, utpote ſua auctoritate condi-
tas (154. a), authentice interpretandi (28).
Sed an idem jus circa interpretationem dog-
matum religionis legumque divinarum ei-
dem competat, altioris indaginis eſſe vide-
tur. Antequam mentem meam explicem,
pauca quædam de libertate conſcientig &
de infallibilitate duxi præmittenda.

G. 158. Libertas tonſcientia generatim
ſumta eſt independentia conſcientiæ a pacto
vel imperio humano, quod juri divino con-
trarium eſſe judicamus. Speciatim vero &
in negotio religionis conſiderata, eſt indepen-
dentia a pacto vel imperio humano „ quod
veræ religioni, atque adeo divingæ legi ad-
verſum (104) eſſe cenſemus.

F. 159. Nemo eſt hominum, qui con-
ſcientiæ libertate non gaudeat.
F Nam

E 2 932 =—

Nam agere contra conſcientiam, ſen, agere;
quod prohibitum; — aut omittere, que 0 præ-
ceptum a Deo eſie judicamus, jure naturali
illicitum efſt. Sed ad rem illicitam certe nemo
unus hominum in conſcientia obligari poteſt.
Itaque repugnat etiam, ex pacto vel imperio
humano quemquam in foro interno obligari;
ut contra conſcientiam agat. In hac autem in-
dependentia libertatem conſcientiæ conſtitui⸗
mus (158). Ergo &c.

H. 160. At nunquid, ais, qui errante
conſcientia laborant, obligantur in foro in-
terno, ut, hac etiam reluctante, legem hu-
manam pactumve ſervent?

R. Qui vincibiliter errant, in conſcientia te-
nentur errorem deponere, &, conſcientia ſie
mutata, legi pactove ſatisfacere. Hæc autem
obligatio, ut per ſeſe patet, libertatem con-
ſcientiæ non evertit. Qui vero errore invin-
cibili detinentur, neque ad eum deponendum,
eo ipſo quod invincibilis ſit, neque ut, re-
nitente conſcientia, pactum aut mandata im-
pleant, in foro interno obligantur.

G. 161. Verum excipis: Qui, conſcien-
tia licet invincibiliter erronea impediti, im-
perata facere, aut pacto ſtare detrectant,
Jure puniuntur àa Superiore humano. Ergo
etiam obligantur.
R. In foro quidem externo obligantur; non
item in interno (15. 4). Bonum enim com-
mune ſocietatis exigit, ut ejusmodi hominum
ignorantia præſumatur efle voluntaria; atque adeo

ipſi, quamquam theologice culpabiles nor ſint,
ane

Nun
enngnen
ſiy ſerſel
htrl ez
1 ſenn
¹ leiͦ dulo

1 neion.

Ulclel⸗

. Peo
. b

Uyntnt, an

n ein nn
li doinnn
n igne idel
Gon 1n!
l⸗

V 83 = *

tanquam jauridite culpabiles puniantur (23 ).
Secus ſi fieret, certe plerique ſuam inobe-
dieatiam aut infidelitatem, non ſine gravi
detrimento ſalutis communis, obtentu conſcien-
tiæ purgare conarentur.

F. 162. Infallibilitas eſt perfectio, qua
dditur vel falli vel fallere neſeius.
Ulibilitas altiva efficit, ut quis fallere; —
puſſiva, ut falli non poſſit. Utraque dividi-
tur in extrinſecam & intrinſecam. Hæc ra-
tionem fuhicientem habet in ipſa natura per-
ſonæ, quæ eſt infallibilis. IIla provenit ex
aſſiſtentia Dei, impedientis, ne quis aut fal-
latur, aut fallat.

Quemadmodum emnino certum eſt, inſalli-
bilitatem intrinſecam tam aktivam quam pvaſſi=
vam foli Deo competere: ita nemini pruden-
ti in mentem venit dubitare, quin Deus uni
aut pluribus hominibus infallibilitatem eætrinſe-
cam poffit concedere.

§. 163. Si imperium eccleſiaſticum do-
natum eſt infallibilitate extrinſeca in decla-
randis dogmatibus religionis, tum certe gau-
det poteſtate leges divinas authentice in-
terpretandi.

Nam dauthentice interpretari leges poteſt.
quicunque verum earundem ſenſum infallibi-
liter perſpectum habet. (28). In data autem
hypotheſi ea eſt imperii eccleſiaſtici conditio,
ut verum legum divinarum ſenſum ſine erro-=
ris periculo afſequatur (162). Ergo &c.

F2
E

A, £

§. 164. Poteſt Deus imperio eccleſia-
ſtico concedere donum leges fuas authentice
interpretandi.

Si enim imperium eccleſiaſticum in decla-
randis dogmatibus religionis ex divino bene-
ficio ſit infallibile, tum profeéto gaudet po-
teſtate leges divinas authentice interpretandi
(163). Nihil autem obſtat, quo minus Deus
ejusmodi infallibilitatem illi conferre poſſit (162).
Ergo &c.

Q. 165. Infallibilitas extrinſeca imperii
eccleſiaſtici in declarandis dogmatibus reli-
gionis libertatem conſcientiæ in negotio re-
ligionis prorſus integram relinquit.
Ejusmodi libertas eſt independentia a pacto
vel imperio humano, quod veræ religioni con-
trarium eſſe judicamus (158). Sed infallibi-
lem divinorum dogmatum declarationem ne-
mo, qui ſanæ quidem mentis ſit, veræ re-
ligioni contrariam cenſere poteſt (162). Ab
illa igitur infallibilitate nullum libertati con-
ſcientiæ periculum imminet.
An detur eccleſia, cujus imperium illufſtri
hoc dono inſignitum ſit, alibi diſcutiemus.

C. 166. Ejusdem eccleſiæ membra non
poſſunt Sacris ſentialibus inter ſe mutuo
diſſentire.
Eccleſia eſt ſocietas hominum eandem re-
ligionem profitentium (147). Itaque cæcus

ſit oportet, qui non videat, prorfus repug-
nare, ut ejusdem eccleſiæ membra Sacra eſſen-

tialiter diverſa amplectantur (152).
§. 167⸗

ine mani
6o P
lit et

d e0

Kentie ſie

elian K

,

G. 167. Imperio eccleſiaſtico neceſſario
competit poteſtas dogwata religionis leges-
que divinas declarandi interpretatione ſaltem
jadiciali (34), cui omnia ejusdem eccleſiæ
membra in conſcientia teneantur acquieſcere.

Tolle hanc poteſtatem; omnes profeéto ejus-
dem e cleſiæ ſocii pro ſua quique libertate
dogmata religionis legesque divinas multifa-
riam interpretabuntur; atque adeo alii aliis
ſacris eſſentialibus, prout uniuscujusque judi-
cium proprium tulerit, adhærebunt. Atqui hoc
ſine manifeſta contradictione admitti nullo mo-
do poteſt (166). Ergo &c. Et ſane nunquid
hic eft finis imperii ecclefiaſtici, ut in id po-
tiſſimum vires ſuas impendat, quo omnes ſub-
diti per eandem religionem ad beatitatem con-
tendant (153)? Patet autem quam manifeſtiſſi-
me, id effici nunquam poſſe, niſi eæ pro-
ferantur dogmatum divinorum declarationes,
quibus omnia ejusdem eccleſiæ membra aflur-
gere in conſcientia teneantur.

J. 168. Neque libertati conſcientiæ ob-
ſunt interpretationes judiciales imperii eccle-
ſiaſtici, etiam ſi dono infallibilitatis careant.

wheimn Uni

dlcotienm
Nam ſi infallibiles non ſunt, nihil obſtat,
e enmn mn quo minus aliqui eas veræ religioni contrarias
eſſe judicent. Qui autem ita ſentiunt, in foro

Ne! interno non tenentur illis acquieſcere (159)⸗

Ergo eo quoque caſu integram retinent con-

Nlen e. ſcientiæ libertatem.
n an en

lle ctin . .
oins lelb⸗ H. 169. Quicunque igitur imperium ec-
n n . cleſiaſticum in declarandis dogmatibus divi-

) n 1 3 nis

= 386 = *

nis infallibile eſſe admittunt, ii conſcientiæ
libertate nequeunt impediri, quo minus ejus-
modi declarationibus ſeſe fubjiciant. E con-

trario, qui conſcientiæ libertatem obtendunt,

quo minus declarationibus illis acquieſcere
teneantur, ii prædictam imperii eccleſiaſtici
infallibilitatem inficientur neceſſe eſt.

ART. II.

DE WECOESSIIATIE IWPERII
ECoLEoIASIII.

F. 170. Imperium ſacrum ad perlectionem
eccleſiæ prorſus eſt neceſſarium.
Nulla enim ſocietas, ut perfetta ſit, im-
perio carere poteſt (64). Cum itaque eecleſia
ſit ſocietas (147), ne imperſetta ſit, imperium
ſacrum habeat neceſlſe eſt.
Quamquam certiſſima ſit hujus aſſertionis

veritas: non deſunt tamen, qui variis eam
argumentis impugnent. Præcipua diluemus,

K. 171. Oppon. I. Officia eſſentialia re-
ligionis jam ſunt a Deo determinata; acci-
dentalia vero, cum, ſalva religione, alia at-
que alia eſſe queant (102), determinatione
non indigent. Nulla eſt ergo imperii eccle-
ſiaſtici neceſſitas.
R. Officia quidem eſſentialia religionis vel
per reétam rationem vel per revelationem Deus
jam determinavit. At quænam fint illa offi-
Cla,

FIiII repu

. = 87 =*&

cia, nunquid ſatis clare conſtat ſemper? Nun-
ee quid de pluribus quot eapita, tot fere ſen-
tentiæ ?2? Nonne ecclefia erit ſumme imper-
e. felta, ſi medio careat tot ac tantas diſſenſio-
H nes circa eſſestialia religionis officia diſpel-
lendi? Quodnam porro eſt medium illud, ſi
imperium ſacrum non eſt, quo ejusmodi offi-
cia vel authentice vel ſaltem judicialiter de-
clarentur (162 - 71) ? Sacra accidentalia ne-
ceſſitate quidem abſoluta determinationem non
exigunt: quis tamen eſt, qui non videat, ad
religionis tam revelateæ quam naturalis per-
fectionem plurimum conducere, fi ejusdem
. eccleſi? membra in aliquibus ſaltem Sacris
8 accidentalibus inter ſeſe conſentiant ? Cum
utem ejusmodi conſenſus ine communi im-
perio vel obtineri, vel diu ſaltem conſervari
eo minus poſſit, quo pluribus membris eccle-
ſia conſtat; inde merito concludimus, eam
fore ſocietatem imperfeltlam, ſi imperio de-
ſtituatur, quo aliqua ſaltem Sacra accidenta-
lia determinentur.

F. 172. Oppon. II. Actiones religioſæ,
cum ex motivo divinarum perfectionum ſuſ-
cipiende ſint (I,1), humang coactioni non
polſunt elle obnoxigæ. Ergo humanum, im-
perium repugnat religioni.

R. Actiones religioſæ excludunt quidem
coaftionem plijſicam, utpote quæ phyſick li-
bertati adverſatur (3): neutiquam tamen re-
fugiunt coaktionem moralem, quæ confiſtit in
ipſa obligatione morali perfelta (15. c). Nam
actiones , quæ procedunt ex coactione phyſfi-
ca, cum liberæ non fint, religioſe quidem
non ſunt. Sed cur hæe przrogativa denege-
4 tur

= 88 =3*“

tur iis actionibus, ad quas Superior humanus
externa ſanétione pœnali nos obligat? Dum
enim is ad actiones quasdam religioſas propo-
ſita porna externa nos obſtringit, neutiquam
præcipit, ut ſolo metu illius pœnæ eas fuſci-
piamus: immo legi ſuæ vel maxime ſatisfie-
ri çenſet, ſi, nulla pœnæ habita ratione, im-
perata faciamus. Demus, Superiorem humanum
ſubditis poœnam externam minari, ni tem-
pore paſchali SSmum Euchariſtiæ Sacramentum
ſuſcipiant. Putasne, huic præceptioni humanæ
non ſatisfieri ab iis, qui ſola, qua in Deum
feruntur, caritate duéti, ad ſacram Synsxin
accedunt? Nonne ipſe Deus ad ſe faper om-
nia diligendum æterni ſapplicii comminatio-
ne nos obligat? Quis dicet, primum hoc &
maximum mandatum non ſervari a nobis, ſi
Deum propter & diligamus ?

G. 173. Oppon. III. Imperio ecolefiaſtico

continetur poteſtas coaftiva per pœnas ſpi-
rituales (154. b. Hæ autem, cum ſint mala
rritualia (12), felieitatem internam, atque
Adeo finem eccleſiæ impediunt.

R. Pœna ſpiritualis eſt quidem matum ſpi-
rituale: quod tamen nunquam licite infertur
niſi tum, cum eſt minus malum; adeeque re-
ſpectu majoris mali ſpiritualis fit com arative
bonum ſpirituale. Id autem eo caſu contingit,
quo ſpes eſt, fore, ut vel reus ſalutari hor-
rore perculſus ad meliorem frugem redeat;
vel, ſiquidem ille in fua obſtinatione perfi-
ſtat, alii ſaltem fimilis pœnæ metu perter-
riti ab ejusmodi criminibus deinceps abſti-
neant.

O. 174.

4

4

Cün
Honi con

ſatione don

inde nnl
linm aot
uun ſpin
eſ, gon
Monorunm
ne
Urun

e tenzor

N H
um leg
weto een
le, lleßl
les igit⸗
Mon Int
entum
Ein ſiit
nteralt
un Mi

voe hetl⸗

Detl Neſſe

1 adl⸗

einceſ⸗

teet;

*
*

Ne. 89

G. 174. Oppon. IV. Pœnz ſpirituales
non funt medium, quo finis eccletiæ obti-
neatur. Nam actiones, qu'æ tantum metu
poœnarum ſpiritualium fuſcipiuntur, religio-
122 non ilunt.

C

R. Cum, quidquid fit metu mali, amore
boni oppoſiti fiat; poenæ autem ſpirituales pri-
vatione bonorum ſpiritualium contineantur (12):
inde manifeſtum redditur, bonerum ſpiritua-
lium amore fieri, quidquid fit metu poœna-
rum ſpiritualium. Quoniam igitur dubium non
eſt, quin religioſæ fint aétiones, quæ amore
bonorum ſpiritualium ſuſcipiuntur; illas quo-
que actiones, ad quas ſolo licet metu pœ-
narum ſpiritualium impellimur, religioſas eſſe,
quis jure inficiabitur?

H. 175. Oppon. V. Pœnzæ ſpirituales
ſine temporalibus non fufficiunt ad coercen-
dos improbos: hi enim iſtas magis quam
illas timent. Itaque imperium eccleſiaſticum
vel inefficax eſt ad finem fuum conſequen-
dum, vel poteſtate coactiva etiam tempo⸗
rali gaudet.

R. Homo improbus, qui actionem exter-
nam lege ecclefiaſtica præceptam non niſi
metu pœnz temporalis, ab hominibus infligen-
dæ, fſuſcipit, certe Deum non colit. Aétio-
nes igitur tali metu extortæ, cum religioſæ
non fint (99-102), ad finem eccleſiæ afſſe-
quendum nihil conferunt. Quare poteſtas co-
activa ſpirituslis ad finem eceleſiæ conducit; —
temporalis non conducit. Efficacia ſcilicet hu-
man poteſtatis coaſttivæ ex fine ſocietatis æſti-
F 5 man-

e. 90 ℳ☛

manda eſt. Per pœnas femporales finis ecele-
ſiæ nunquam obtinetur; per ſpirituales ſaltem
obtinetur in iis, qui illarum metu legibus
eccleſiaſticis obediunt.

14

F. 176. Oppon. VI. Imperium eccleſia-
ſticum non poteſt nos obligare ad actiones,
quæ non funt in noſtra poteſtate. Actiones
autem religioſe in noſtra poteſtate non ſunt:
dependent enim a gratia fupernaturali, quzæ
certe non eſt in noſtra poteſtate.
R. Neque Deus poteſt nos obligare ad
actiones, quæ in noſtra poteſtate non ſunt.
Cum igitur Is ad actiones religioſas nos ob-
liget; hæ in noſtra poteſtate ſint neeeſſe eſt,
nimirum adjuta per gratiam, cui & obicem
ponere, & refiſtere propriis viribus poftu-
mus.

G. 177. Oppon. VII. Religio ſine acti-
bus internis nequit conſiſtere (99). Imperi-
um igitur humanum eſt inefficax ad promo-
vendam religionem, ſi ad ejusmodi actus
ſe non extendat. Atqui illud eousque ſe
non exporrigit: nam Superior humanus cum
actibus internis, utpote ſibi incognitis, ne-
quit motiva connectere.
R. Imperlum ececlefiaſticum non quidem in
externo; — ſed in interno tamen foro (15. e)
ad actiones internas nos poteſt obligare: quæ
obligatio non eſt inutilis ad finem eccleſiæ,
utpote qui in felicitate noſtra interna æter-
naque ſitus eft. Imperium nempe eccleſiaſti-
cum cum actibus internis connectit poznam
a Deo infligendam. §. 178.

eousgde de

r

H. 178. Oppon. VIII. Inter ipſos Catho-
licos ſunt Doctores non pauci, qui imperio
eccleſiaſtieo abnegant poteſtatem actus in-
ternos vel præcipiendi vel prohibendi.

R. Hi Doctores imperio ecclefiaſtico attri-
buunt poteſtatem ſaltem indireltam ut vo-
cant, nos obligandi ad actiones internas, Dum
enim, ajunt, Superior eccleſiaſticus nos ob-
ligat ad actiones quasdam externas, indireſte
ſimul nos obſtringit ad eas actiones internas,
ſine quibus externæ non ſunt religioſæz. Id
quod ad efficaciam imperii eccleſiaſtici ſuffice-
re credunt: atque ut ita ſentiant, eo potiſſi-
mum moventur, quod circa actiones mere
internas nec inſpekoric, nec judiciarig, nec
soakivæ poteſtati humanæ locus ſit.

At ego vehementer vereor, ne per hanc
ſententiam tota poteſtas legislatoria, prout
eſt imperio eccleſiaſtico propria (154. a), ever-
tatur. Nam Superior humanus nec inſpicere
poteſt, nec jusdicare, an ſubditi aétionem in-
ternam cum externa copulaverint, nec ne;
atque fi hoc facere neglexerint, neque eos
pvunire poterit. Si igitar prædiéta ratio ſub-
iſteret, imperium ecclefiaſticum neque gau-
deret poteſtate indireda actiones internas vel
prehibendi vel præcipiendi. Quare imperio ec-
cleſiaſtico competeret poteſtas legislatoria circa
actiones tantum externas. Hæ autem cum
ſine internis religioſeæ non ſint; tota poteſtas
legislatoria imperii ſacri ad conſequendum ec-
cleſiæ finem prorſus foret inutilis.

C. 179. Si quis rationes noſtras cum

Aariorum argumentis animo præjudiciis non

occu-

o

occupato comparaverit, haud difficulter, ni
me omnia fallunt, perſpiciet, in eccleſia,
uf ſocietas perfecta ſit, revera neceſlſarium
eſſe imperium ſacrum, cui inhæreat pote-
ſtas, pro conſequendo illius fine ad actiones
ſ

quidem internas in ſoro tantum interuo; —
ad externas vero in externo pariter atque
interno ſubditos moraliter obligandi. *

G. 180. Nimirum duplicem hanc pote-
ſtatem obligandi duplex eccleſiæ volitia (153) tmiinn

exigit. Cum enim Deus non internum dun- n Kit
taxat, ſed externum quoque cultum a no- .
bis poſtulet (109); volitia eccleſiæ externa D
depoſcit, ut actiones quædam externæ, quas n
divinæ leges indeterminatas (17) reliquerunt, mllir
ad colendum Deum determinentur; aliæ ve- I
ro, quas divinum jus jam ſatis determina- en

e i
vit , nova ſanctione urgeantur. Quoniam
vero actiones externæ ſine internis ad finem
eccleſie non ſufficiunt, interua quoque eccle-
ſiæ politia requirit, ut ſubditi obligentur ad

actiones internas vel actibus externis conjun- , Wl
gendas, vel ſe ſolis etiam ſuſcipiendas. Ad Antnt n
politiam erfernam pertinet poteltas legislato- bet

ria, coakttiva, judiciuria, inſpeltoria, & exe-

cutoria (154); ad internam ſufficit ſola po- HD
teſtas legislatoria imperii eccleſiaſtici: legi- ni i
bus enim ejus auctoritate latis, ſolus Deus euer, 8
eſt Inſpector, Judex, & vel Remunerator, ſi u ien
obſerventur; vel Vindex, ſi non obſerven- in li

tur:

In eccleg.

N 23 =3*

tur: Id quod, etiamſi non fufficiat ad con-
ſequendum finem’ imperii civilis: fufficit ta-
men ad obtinendum finem imperii eccle-
ſiaſtici.

ART. III.
DE FORIA IMPFERII EooLESIASIICI.

O. 181. Si ponamus, nullam fſacri imperii
formam in eccleſia a Deo fuiſſe
determinatam; tum certe illud origine ſua
non fuit niſi penes omnes ſocios ſimul ſum-
tos.

In data quippe hypotheſi, cum omnes ſocii
moraliter inter ſeſe æquales ſint (74), eccle-
ſia ut ſocietas æqualis concipitur. Hujus au-
tem imperium nonniſi omnibus ſociis conjun-
ctim acceptis competit (75). Ergo, ſi &c.

H. 182. Neque tamen imperium eccle-
ſiaſticum univerſitati ſociorum ita annexum
eſt, ut unanimi eorum conſenſu in unum
duntaxat aut plures ſimul fumtos transferri
nequeat.

Certe imperium civile, quamquam origine
ſua toti civium univerfitati conveniat; com-
muni tamen omnium ſententia uni pluribusee
conferri poteſt (939). Nihil vero obſtat, quo
minus idem judicium de imperio eccleſiaſire
ferre liceat.

J. 183.

= 94 = *

§. 183. Opponunt equidem Aarii: Re-
ligio pendet a cognitione divinarum perfe-
ctionum (99). Cum igitur cognitiones noſtræ
ab alieno arbitrio pendere nequeant; conſe-
quitur, ut nec ipfſa religio alieno arbitrio
ſubjici poſſit: id quod tamen contingeret, ſi
imperium eccleſiaſticum non foret penes uni-
verſitatem. Sed

R. Cognitiones noſtre non ita quidem ſub-
jacent arbitrio alterius, ut vel pro vero ha-
bere debeamus, de cujus falſitate; — vel
FJalſum judicare, de cujus veritate convicti
ſumus: nihil autem impedit, quo minus cog-
nitiones noſtræ ita ab imperio alterius! pen-
deant, ot & eo precipiente wveritatibus
quibusdam cognoſcendis operam dare, & ju-
diciali ejus fententi? „ quamdiu conſcientia
non renititur, acquieſcere in conſeientia te-
neamur.

H. 184. Itaque triplici modo Superiori
humano in negotio religionis ſubeſſe pofſſu-
mus. Is enim poteſt nos obligare, inprimis
ut ad cognoſcendas quasdam veritates reli-
gionis intellectum applicemus; deinde ut
jJudiciali ipſius ſententiæ circa religionis dog-
mata, quamdiu conſcientia non relucttatur,
morem geramus (167); denique ut, ſalva
conſcientiæ libertate, & omittamus actiones,
quas religionis cauſſa prohibet; & quas præ-
cipit, ſuſcipiamus.

1 ärino mün

n Ge inann
m vero
Intlblltars
gions n

1 Dev Eyeltti

rents ſohnimn
Ulüte Cenminn

A 95 = 3&*

G. 185. Præteren ſi Deus uni vel plt
ribus, penes quos eſt imperium eccleſiaſti-
cum, in declarandis dogmatibus religionis
donum infallibilitatis concedat, id quod fieri
poteſt (162); tum profecto nullum ſfſupereſt
dubium, quin ejusmodi declarationi ſuum
quisque judicium & poſſit & debeat ſubmit-
tere, utpote certus, ſe falli non pofſle, ſi
judicio alterius infallibili acquieſcat. Immo
in data hypotheſi non tam ab humano quam
a divino arbitrio circa Sacra eſſentialia quis-
que dependet. Nam jure divino tenemur pro
certiſſime veris habere, quæ a Deo revela-
ta eſſe indubitanter cognoſcimus (107 & 8).
Jam vero ſi imperium eccleſiaſticum dono
infallibilitatis in declarandis dogmatibus re-
ligionis eſt præditum, certiſſime conſtat, ea
a Deo revelata eſſe, quæ ut taliu illius auco-
ritate definiuntur. Ergo jure divino tene-
mur firmiſſimum aſſenſum præſtare verita⸗
tibus', quas imperium eccleſiaſticum divi-
nitus revelatas eſſe definit.

H. 186. Innumeros de plebe homines
profecto reperire eſt, quibus vel a natura
vel ab educatione negatum videmus, dog-
mata religionis perſcrutando intelligere. Cur
his alieno judicio ſubmittere ſeſe non li-
ceat ?2? Demus etiam, imperium eccleſiaſti⸗
cum eſſe penes univerſitatem. Vel heæc po-
teſt, vel non poteſt dogmata religionis ex

communi omnium ſociorum conſenſu decla-

raré

N. 96 Nℳo

rare interpretatione judiciali, quam finguli

deinceps ſocii amplecti teneantur? — Si
non poteſt; ergo ATonnalis unitas peſſumeat,
neceſie eſt (102). — Si vero poteſt; ergo

poſteri ab arbitrio Majorum in negotio re-
Hgionis pendent.
Itaque aut nullum admittendum eſt impe-
rium eceleſiaſticum; in qua hypotheſi eccleſia
ad ſortem ſocietatis imperfeltæ detruditur (170);
vel dicamus oportet⸗, illud non minus uni
vel pluribus tantum, quam omnibus ſociis
conjunctim ſumtis poſſe competere.

§. 187. Potuit Deus eccleſiam poſiti-
vam ita Inſtituere, ut ejus imperium ſa-
crum vel ſociorum uni erſitati, vel uni tan-
tum aut pluribus conuiate acceptis comit-
teret.
Quandoquidem ecclefia ſibi relicta jus ha.
bet de imperio ſacro ita diſponendi (181 &
82); quis erit, qui idem jus Deo abnegare
auſit ? Is nempe, qui ſoctetatem quamdam
inſtituit, gaudet poteſtate, per leges Junaa-
mentales & imperium inttoducendi & ejus
formam determinandi.

F. 188. De Imperio eccleſiæ Woachicæ
(152), quoniam certis documentis deſtitui-
mus, nolim quidquam afleveranter pronun-
ciare. Simillimum vero eſſe videtur, nullum
a Deo imperium in ea fuiſſe conſtitutum;
adeoque relictum arbitrio ſociorum, ut, cui
vVellent, imperio ſeſe ipfi ſubjicerent. Si'con-
jectu-

0 M

luf⸗

lnam ſini

= 97 =*
jecturis locum dare velimus, ceteris forte
probabilius ſentiunt, qui exiſtimant, initio
quidem, & antea, quam in civitates con-
veniri coptum eſt, tot eccleſias ſaltem ac-
cideutaliter diverſas (152) extitiſſe, quot fu-
erunt familiæ, queis cum imperio tam ſacro
quam profano przæerant Patresfamilias. Ex
quo autem hi nexu civili inter ſe mutuo
copulati ſunt (91), an & quinam imperium
ſacrum in fſuas familias retinuerint; — an
& quinam communi imperio eccleſiaſtico, &
qua forma, ſe ſubdiderint; — an & quinam
imperium iſtud cum civili conjunxerint;
hæec & ſimilia nos ignorare profitemur.
Legimus quidem GEN. XIV., Melchiſede-
cum fuiſſe fimul Regem & ſacerdotem Dei
altiſimi. Inde tamen „ ceterorum Regum
eandem conditionem fuifſſe, neutiquam ſequi-
tur.

H. 189. Quamquam imperium ſacrum
eccleſix univerſalis poſitivæ V. T. ſeu Wo-
achicæ ſit ejusmodi ambiguitatibus implica-
tum : id tamen videtur exploratum, nullum
extitiſſe imperium ſpirituale, quod omnibus
illius eccleſie membris commune fuerit.
Nullum ſaltem talis imperii veſtigium,
etiamſi omnia retro acta ſecula ad ram
usque chriſtianam percurramus, occurrit.
Quare mirum non eſt, quod, cum omnes
illius eccleſiæ ſocii communi imperio ſacro
carerent, lapſu temporis varii in varios eos-

que turpiſſimos circa religionem errores pro-
G lapſi

= 92⁸ =*

lapſi ſint: ut ſfingulæ propemodum n
vel civitates religionem gſſentialiter aliar
fiterentur, Quo factum eſt, ut fere tot ec-
cleſiæ eſſentialiter diverſæ, quot nationes aut
civitates, exiſterent.

¼
.

G. 190. In eccleſia . Moſaica Deus &
ſoli & toti tribui LEVI ſexus maſculini
ſacrum externæ religionis miniſterium jure
hereditario commiſit. Ex ea Tribu AAlkO-
W ejusque poſteris ſacerdotium proprium
eſſe voluit. Porro Sacerdotum erat ſacrifi-
cia peragere, ceteris EEVIIIS reliqua mi-
niſteria, ad cultum Dei externum pertinen-
tia, obeuntibus.

H. 191. Sacerdotes, præter mox com-
memoratum jus propriis manibus ſacrificia
offerendi, ex divina inſtitutione gaudebant
poteſtate
a) Leges divinas populum edocendi.
Labia ſacerdotis cuſtodient ſcientium; & le-
gem requirent ex ore ejns. WäAlLACUII. II. 7.

5*) Judiçandi de lepra, eaque infectos a
ceterorum communione excludendi. LEVII.
XIII. 1 - 47.

*½) Statuendi pretium rerum Deo de-
votarum. Animal immundum, quod immolari
Domino non poteſt, ſi quis voverit, adducetur
ante ſucerdotem; qui judicans, utrum bonum
vel malum ſit, ſtatuet pretium. Quodſi dare
v.-

6
“SS N = 99 =*

voluerit is, qui offert, addet ſupra æſtimatio-
nem quintam purtem. LEELVII. XXVII. 11 &c.

d) Leges Moſaicas vel authentice vel
ſaltem judicialiter interpretandi (28 & 34).
. diſicile & ambiguum apud te judicium eſſe
perſpexeris inter ſauguinem Sα Hanseren n oe
eſt, ſitne homicidium voluntarium, in-
voluntarium); caußam & caußſum Cnum
juſta ſit, an injuſta); lepram & leprum
(utrum munda ſit, an immunda); & ju-
dicum intra pvortas tugs videris verba vuria-
i: ſurge, & aſcende ad locum, quem elegerit
Dominus Deus tuus; veniesque ad Jacerdotes
Levitici generis, & ad Gudicem, qui fuerit
illo tempore, quxresque ab eis: qui indicabunt
tibi judicii veritatem; . ſequerisque ſententiam
corum . . . Qui autem ſuperbierit, nolens
obedire ſacerdotis imperio, qui eo tempore mi-
niſtrat Domino Deo tuo; & decreto judicis;
morietur homo ille: & auferes malum de Ijſ-
rael. DEVI. XVII. 8 - 13.

H. 192. Sacerdotium eccleſiæ Moſaicæ
prædictis quidem juribus ornavit Deus: quæ
tamen tanta fuiſſe non videntur, ut impe-
rium plenum quarent (68. c.). Jure igitur
dicendum exiſtimem, apud Iſraelitas 1HEO-
CRAIIAIM EooLESIASTICAIM obtinuiſſe,
Aaermainodun à Moyſe usque ad Regem
Saul THIEOCRAIIA OIIILIS apud eosdem
viguit: ita ut Deus imperium tam eccleſia-
G 2 Ni-

3 nn nin
6 eniſ in

. 100

Nicum quam civile ſibi reſervarit: cum Aloy-⸗
ſes primum & Joſue, poſtea vero Judices
civitatem; — Sacerdotes vero eccleſiam Ju-
dæorum poteſtate tantum adminiſträtozia
(26. C) gubernarent.

Quale imperium Chriſtus in eccleſia ſua in-
ſtituerit, inferius ſuo loco diſcuti emus.

SECITIO II.

DE & URIBVUS ECOELESIA COMPARATA.
AD OIVILVATEMW.

CAP. I.
DE MEXVU ECCLESIE CUIM CIIIIIATE.

G. 193. PFccleſia cum civitate eatenus ne-
(titur, quatenus qui ſunt mem-
bra civitatis, iidem etiam membra eccleſic
funt. Quare eorum actiones duplici reſpectu
conſiderari poſſunt, altero ad civitatem; ad
eccleſium altero. Quatenus ſalutem eccleſiæ
promovent, vel impediunt, eccleſiaſtice bonas
vel malas dicimus: quatenus vero fini ci-
vitatis proſunt, aut obfunt, civiliter bonas
aut malas appellamus-

H. 194.

ſe.
EMends

ICNTA.

F. 194. Cum finis eccleſiæ ſit beatitas
hominum (147), quz ſolis actionibus mo-
uliter bonis „ tanquam mediis ſpiritualibus,
obtinetur; & viciflim ſolis actionibus mora-
liter mulis, tanquam impedimentis itidem ſpi-
11tudlibus, amittitur (148): omnes & Jolas
actiones umanas, quatenus moraliter bonc
aut malæ ſunt, eccleſiaſtice pariter bonas aut
mualas eſſe, merito ſtatuimus. Porro quam-
quam actiones tam internæ quam externa
Lonitatem vel malitiam eccleſtaſticam conti-
neant: hæ enim, ut ille, moraliter bongæ
aut malæ eſſe poſſunt: bonitas tamen vel
malitia civilis in ſolas actiones externas
cadit: nam internæ quu tales, niſi ſcilicet
foras prorumpant, ſecuritatem publicam,
quæ tinis eſt civitatis (92. b), nec promo-
vent, nec impediunt.

S. 195. Quoniam ſocii junctis viribus
ad conſequendum finem ſocietatis ſuæ ten-
dere debent (56); hinc
4) Qui ſunt membra eccleſiæ, debent
incumbere ad actiones moraliter bonas,
a moruliter malis abſtinere.
5*) Qui ſunt membra civitatis, non ſo⸗
lum ab actionibus civiliter malis abſtinere,
ſed etiam civiliter bonis operam dare tenen-
tur.
4) Qui ſimul funt membra eccleſix &
civitatis, ita actiones quascunque tam mo⸗

C 3 1li-

102 =

aliter quam civiliter malas declinent neceſſe
eſt, ut fuſcipiendis actionibus cum civiliter
tum moraliter bonis pro viribus ſeſe im-
pendant.

H. 196. Religio naturalis nihil lucu-
lentius docet, quam ad obedientiam divi-
nis legibus præſtandam in conſcientia nos
obligari (107). Nemo igitur, niſi qui re-
ligionem omnem abjecerit, divinis legibus
in conſcientia ſe obligari inficiabitur. Jam Cda Md
vero cum Deus ipſe pacta ſervari jubeat;
cives autem ad publicam ſecuritatem junctis
viribus promovendam ſe mutuo obſtrinxerint
(92. d); quicunque ſunt membra civitatis,
niſi omni penitus religioni nuncium remi-
ſerint, fateantur neceſſe eſt, ſe divina lege
& in conſcientia obligari, ut & operam dent
actionibus civiliter bonis, & a civiliten mali
ſeſe contineant.

Wr hums

F. 197. Eo meliores, ſi cetera ſint paria, en
cives ſunt, quo ſunt religioſiores, probiores- n ee
que; eo contra vejores, quo minus weligio-
nis & vietatts habent; omnium denique
veſſimi, qui omnino ſunt irreligioſi (104).

Civ enim „ cum religioſi ſunt, in con-
ſcientia ſe obligstos agnoſcunt, ut ſalutem pub-
licam promoveant (196). Cum vii ſunt, huic
obligationi conantur ſatisfacere, etiamſi ferte
ab hominibus nec præmium ſperent, rvec
ponam metuant. Impii contra, quemvis di-

vinha

A 10; yr

vina obligatione, ut ad ſalutem civitatis pro
virili incumbant, teneri ſe ſciant, ea tamen
plerumque neglecta, kumanæ tantum obliga-
tionis rationem habent. Denique irreligioſi,
cum divinam obligationem penitus rejiciant,
ad humanam duntaxat attendunt. Cives igi-
tur, ſi vel impii ſint, vel prorſus irreli-
gioſi, nonniſi temporalium — vel bonorum
ſve vel malorum metu in officio continen-
tur. His motivis ſi cereant, quam fſunt ſuæ
proſperitatis ſtudioſi, tam erunt publicæ ſa-
Tutis incurii. Accedit, quod tam prœæmial,
quæ actionibus civiliter bonis; — quam poœ-
næ „ quas actionibus civiliter malis legisla-
tor humanus, tanquam motiva temporalia,
annettit, variis artibus ſœpe eludantur. Quot
enim non videmus Viros, de republica civili
optime meritos, quos iniquorum hominum
aut vis aperta aut fraus occulta oppreſſit2
Nunquid e contrario cives conſceleratiſſimi,
præfertim ſi aut gratia Principis aut opibus
valeant, poœnam omnem ſæpe effugiunt?

FK. 98. Quæ cum ita ſint, inprimis
oppido patet, civitati non tantum utiliſſi-
mam, ſed plane neceſſariam efle tam vie-
tatem quam rveligionem ſaltem aliquam ci-
vium, eam nimirum, quæ doceat, Deum
& legislatorem eſſe, & juſtum tam vindi-
cem malorum, quam remuneratorem bono-
rum; neque præterea aliud quodpiam dogma
contineat publicæ ſecuritati nocivum. De-
inde vero manifeſtum redditur, nullum rei-
publicæ malum eflſe peftilentius i.ligioſi-

12
7Le.

04 J. 99

4

KN= 104 =6 *

F. 199. At ſi Religio, inquis, tantum
utilitatis affert civitati, qua ratione potuit
contingere, ut mala innumera in orbem ter-
rarum inde profluerent? Certe qui integras
ſæpe provincias diris calamitatibus religio-
nis cauſſa oppreſſas fuiſſe neſcit, neſcio,
an 'quidquam hiſtoriæ vel ſacræ, vel prola-
næ ſciat.
R. Cave religioni veræ adſcribas „ quæ
aut falſlæ tantum religioni, aut hominibus
vera religione abutentibus in acceptis refe-
renda ſunt. Nam fſicut religioſæ actiônes
interne damnum quodpiam civitati importare
non pofſfunt (194): ita nec ab actionibus
externis eſt quod fibi civilis respublica ti-
meat, ſi veræ religionis principia penitius
inſpiciantur.

G. 200. Cum enim vera religio, ut-
pote divinæ voluntati conformis (99), ne-
queat membris civitatis permittere vel præ-
cipere aliquid eorum, quæ divinis legibus
prohibita ſunt; actiones autem civiliter mala
membris civitatis ſint jure divino prohibi-
tæ (196); apertiſſime ſequitur, nullam eſſe
actionem civiliter malam, quam vera re-
ligio vel permittere poſſit, vel præcipere.
Quamobrem veriſſima fſunt, quæ inde de-
ducimus, corollaria, nimirum
a) Religio vera non eſt, quæ actio-
nem quamdam ciniliter malam membris ec-
cleſiæ aut precipit, aut permittit, afque
adeo

R

l, P
4

— = J.
e 105 N

adeo nec eccleſa vera eſt,, quæ ejusmodi

religionem profitetur.
„*) Actiones alioqui religioſæe, ſi civi-
tatis ſalutem impediant, relligioſe eſſe de-
ſinunt. .
4) Imperium eccleſiaſticum caret jure
ſubditos ſuos obligandi ad ſervandas leges

civitati nocivas.

C A L. I.

DE IURIBUS IMPERII CIVII.-IS
IN ECCLESIA.

ART f.
AN TIPERIO COIILI OCoWPEIAI
G& COERCA NACRA.

H. 20 1. Princeps ex oflicio ſuo, atque
adeo jure naturæ tenetur eo cu-
ras viresque ſuas intendere, ne civitati
quidquam deſit eorum, quæ ad promoven-
dam ejus ſalutem vel neceſſaria ſunt vel
utilia. Cum igitur religio pietasque civium
non modo utilis ſed etiam necefſaria ſit ci-
vitati (198): idcirco Principi mhil potius
G 5 eſſe

= 106 =E*

eſſe oportet atque antiquius, quam ut re-
ligionem ac pietatem inter fſubditos ſuos
tota, qua pollet, auctoritate defendat, at-
que adeo eccleſiam, & quæ ad eam perti-
nent, pro viribus tueatur.
Nomine Principis hoc loco & deinceps
intelligimus quamcunque perſonam ſeu phy-
Rcam ſeu moralem (56), cui civile impe-
rium competit (93).

G. 202. ADVooATIIA ECoIESIASTI-
CA eſt jus pro viribus tuendi religionem,
& quæ ad eam pertinent. Jus hoc cui-
libet Principi ita convenit, ut, tanquam jus
majeſtaticum, ab imperio civili prorſus in-
ſeparabile ſit.

Nam jura majeſtatica ſunt, quæ ſua natura
eivili imperio inhærent (95). Jus autem ad-
vocatie eccleſiaſtick ejusmodi nexum habet
cum civili imperio (201). Ergo &c.

G. 203. Jus iſtud menſfuram capit cum
ex natura civilis imperii, cui inhæret, tum
ex fine ſuo, qui eſt ſalus civitatis, per re-
ligionem promovenda. Quare cum ex una
parte ſalus civitatis ſolis actionibus exter-
nis promoveatur (194); ex altera parte im-
perium civile media temporalia tantum in
ſua poteſtate habeat (96); advocatia eccle-
NRiaſtica ad externa duntaxat negotia reli-
gionis pertinet; nec aliis mediis quam tem-
voralibus poteſt exerceri.
.204.

Uule ſibti pn
n Nocem

lt

at. anad „ze.
, i eil

§. 204. Itaque Princeps ex jure advo-
catic eccleſisſticæ
ℳ) Subditos obligat ad actiones quas-
dam erternas, vel ponendas, vel omitten-
das, prout eas religioni, quam illi profi-
tentur, aut conformes aut difformes efſe
conſtiterit.

b⁵) Transgreſſoribus legum, ad religio-
nem externam pertinentium, pœnas tempo-
rales infligit.

c) Inquirit, an ſubditi leges, queis re-
ligioni externæ conſulitur, ſervent, nec ne.

d) Controverſias civiles circa negotia re-
ligionis externa decidit, ut inde ſalus ci-
vitatis promoveatur.

Controverſias civiles, quæ ad jus advoca-
tie eccleſiaſtick pertinent, voco eas , queis
diſcepfatur, an actiones quædam externæ, quas
quidem religioni conſentaneas vel adverſas
ie conſtat, cwviliter etiam bonæ vel malæ
int.

G. 205. Imperio civili inhæret pote-
ſtas impediendi, ne quid in civitate agatur,
unde ſaluti publicæ damnum aliquod immi-
neat (64). Si igitur negotia eccleſiaſtica
cum quodam detrimento civitatis conjuncta
eſſe poſſfint, Principi jus competat neceſſe eſt
cavendi, ne obtentu religionis quidquam
fiat, quod civili reipublicæ aliquo modo no-
cere

= 1089 =*

cere poſlit. Hanc Principum poteſtatem & &
KEUIM CAVEIVI nominamus.

Nimirum actiones religioſæ, quæ a Deo
præceptæ non ſunt, cum inter Sacra tan-
tum accideutalia locum habeant (102), ſalva
vera religione, ſalva Dei Gloria, ſalva ho-
minum beatitate, omitti poſtunt; immo ſi
cum falute civitatis collidantur, omitti etiam
debent, præſertim cum eo caſu religioſæ eſſe
deſinant (200). Quid igitur, amabo, obſtat,
quo minus Princeps in data hypotheſi ejus-
modi actiones prohibere poſſit ?

H. 206. Etiamſi eccleſiaſtici Superiores
non ignorent, quze jure naturæ, tanquam
civiliter mala, generatim ſint prohibita: ne-
que tamen ſemper aut poſſunt aut debent
ſcire, quæ pro varietate circumſtantiarum
publicæ ſecuritati nunc commodum', nunc
incommodum afferant. Mirum igitur non
eſt nec vitio illis vertendum, ſi ſæpius
contingat, ut ea ſaluti civili innocua eſſe
exiſtiment, quz tamen cum illius detri-

mento conjuncta ſunt. Quo errore cum

detinentur, ſane fieri ſæpenumero poteſt, ut
conſtitutiones condant, quarum promulgatio
aut obſervatio publicæ proſperitati nocu-
mentum importet. Multo frequentius poteſt
contingere, ut homines de plebe religio-
nis cauſſa conſuetudines quasdam bono ci-
vili reipublicæ noxias foveant.

Hee Dümeiu
Dl aweln
len Colhitu
Wus.

lNle h
npi nel
Ibatenos
ſalias n

6tct Lelgione
elt, U, i
Inpeto c

n ein
tut ann i
Aaleni
indirulto o

U

Cln 1
iſc ſi er
e ni al
fttem,

,

4
Neltatem

uus.
(ue ¹ Del
et Mrg tan.

V. 109 ℳ

C. 207. EKx his maniſeſte conſectum
arbitror, jure ſuo agere Principem, ſi lata
lege ſanciat, ne conſtitutiones eccleſiaſticæ
antea in civitate promulgentur, quam ſibi
ad inſpiciendum fuerint exhibitæ, earumque
promulgationem prohibeat, ſi quid externæe
civium felicitati, nocivum in illis detexerit.
Hæc Principum poteſtas &U8 PLAlI!I
RKEGII appellatur: nomine enim placiti re-
gii conſenſum Principis in promulgatio-
nem conſtitutionum eccleſiaſticarum deſig-
namus.

Inde haud difficulter intelliges, Jus vlaciti
regii non eſſe niſi partem juris cavendi:
quatenus enim hoc circa ordinationes eccle-
anicas verſatur, jus vlaciti regii vocatur.

S. 208. GNO RleoIDImI OAVLNI
circa religionem cuilibet Principi ita com-
petit, ut, tanquam jus majeſtaticum, ab
imperio civili nequeat ſeparari.

Jura enim majeſtatica ſunt, quæ ſua na-
tura cum imperio civili eopulantur (95). Sed
jus cavendi ecirca religionem nexu hujusmodi
indivulſo cohæret cum imperio civili (205

& 7). Ergo.

Cum jus pliaciti regii ab jure vegio ca-
vendi ſejungi non pollit (207); perinde at-
que illud cuilibet principi, tanquam jus m
Zeſtaticum, inſevarabiliter conveniat necefie
eſt.

1I 10

H. 209. Jus regium cavendi inſtar ad-
vocatic scleſiaſtick, menſuram recipit par-
tim ex natura civilis imperii, partim ex
fine ſuo, qui eſt ſalus civitatis, obtentu
religionis non impedienda Cum igitur actio-
nes intervnæ quu tales nihil detrimenti in-
ſerant publicæ ſecuritati (194); nec impe-
rium civile alia, quam temporali, poteſtate
gaudeat (96); conſequitur, ut & utrumque
jus illud circa externa duntaxat religionis
negotia verſetur; nec aliis niſi temporalibus
mediis uti poſſit.

S. 210. Itaque Princeps ex jure cavendi

ℳ) Obligat ſubditos ad omittendas quas-
dam actiones externas, eoquod eas, utut
alioqui religioſas, cum tamen a Deo deter-
minatæ non ſint, reipublicæe civili noxias
eſſe judicet.

b*) Inquirit, an ſpecie religionis nihil
agatur in civitate, unde in hanc damnum
aliquod poſſit dimanare.

6) Poœnas temporales infert iis, qui
leges, ex jure regio cavendi circa religio-
nem externäm a ſe conditas, transgreſſi fu-
erint.

α, Controverſias civiles circa externa
religionis negotia decidit, ne inde ſalus ci-
vitatis impediatur.

Con-

6
oſſqſtiee
Pbll.

9
0Cun Wi a

DIN
Ponteve
Coltimeant.
) Sn
Hentert, i
ſeels enin

1 ſn
II uh⸗

tat! norien’r
l geroun

er co
lle inel
ignid u
le,

lenne ue

W III =

Controverſias civiles, quæ ad jus reginm
cavendi pertinent, eass appello, queis disqui-
ritur, an actiones, alias quidem religioſæ,
quæ tamen a Deo præceptæz non funt, civi⸗
liter malæ ſint.

K. 211. Ex jure autem placiti regii
Princeps ſpecialiter
ℳ) Prohibet, ne ullæ conſtitutiones ec-
cleſiaſticæ antea in civitate promulgentur,
quam ſibi ad inſpiciendum fuerint exhibitæ.

5) Inſpicit ejusmodi conſtitutiones, ex-
ploratque, an nihil bono civili adverſum
contineant.

*) Siquidem tale aliquid in iis depre-
henderit, illarum promulgationem prohibet:
ſecus enim eandem permittere tenetur,

In ſubditos, qui leges ex jure placiti
regii ſtatutas transgreffi fuerint, poœnis tem-
poralibus animadvertit.
e) Controverſias civiles circa conſtitutio-
nes eccleſiaſticas decidit, ne publicæ ſecuri-
tati periculum quodpiam immineat.
Per controverſias civiles, quæ ad jus pla-
citi regii revocandeæ ſunt, intelligo eas,

queis inveſtigatur, an ordinationes eccleſiæ

aliquid civiliter malum revera contineant, nec
ne.

K. 212. Ex prædictis duobus juribus,
nempe ex jure advocatig eccleſtaſticeæ, & ex
jure

N= 112 = 8

jure regie cavendi, coaleſcit ſic dictum 06
KEEIVI OARCA &ACRA:. quod proin
recte definitur, ſi dicatur eſſe jus perfectum
externa civium negotia eccleſiaſtica ita de-
terminandi, ut ad ſalutem civitatis partim
innocua ſint, partim proficua. Atque adeo
jus regium cirta Saq«ra nihil aliud eit quam
ipſum imperium civile, quatenus hoc ver-
ſatur circa externa civium negotia eccle-
ſiaſtica ,„ prout hæc cdiviliter bona vel mala
ſunt.
Vides jam, actum agere, qui contendunt,
jus regium circa Sacra numerandum eſſe
inter privilegia, quæ Principes Prælatis ec-
cleſiæ in acceptis referre debeant. Jus enim
hoc tam nequit ſeparari ab imperio civili,
quam ipfum imperlum civile a ſeipſo divelli
nequit. Qui igitur privilegium efſe poteſt ab
Eccleſia conceflum Begibus? Nunquid & ip-
ſum imperium civile inter privilegia eccle-
ſiaſtica numerabunt ?

ART. II.

ANV rERIO OCIITII ConPEIAr
SGS W S&ACRA.

F. 213. Nomine RIS IN SACRA
1N intelligimus jus perfectum de-
terminandi Sacra fubditorum, quatenus Sa-
Arα ſunt: ſeu, quod eodem recidit, eſt jus
per ectum determinandi negotia eceleſiaſtica

dubditorum, quatenus ſunt eccleſiaſtica, ſeu
mora-

ul.
61 hon nfe⸗
oe kebpiet
a, Not
(ea) imte

pohire.
) us in
tin tr

inn
Ulciptunt

Is onitn
Venit la⸗

N= 113 N

moraliter bona aut mala. Hanc notionem
qui expenderit, intelliget, jus in Sacra
nihil aliud eſſe quam ipſum imperium ec-
cleſiaſticum. Quatenus enim negotia noſtra
ſunt moraliter bona aut mala, eatenus pro-
movent aut impediunt beatitatem noſtram
(194). Ad hanc autem imperium eccleſia-

ſticum quoque illa determinat (153).

F. 214. Cum vero jus regium cirta Sa-
cra non differat ab imperio civili, quatenus
hoc reſpicit externa civium negotia eccleſia-
ſtica, prout ea civiliter bonag aut mala ſunt
(212) 5inde merito concludimus, tanto diſ-
crimine inter ſe mutuo diſtare jus in Sacra &
jus circa Sacra, quanto imperium eccleſiaſticum
ab imperio civili diſtinguitur. Nempe

a) Jus in Sacra actiones quasdam vel
præcipit propter moralem bonitatem, vel
propter malitiam morualem prohibet. Jus circa
Sacra actiones quasdam religioſas vel præ-
cipit ut civiliter bonas, vel ut civiliter ma-
las prohibet.

*“) jus in Sacra verſatur circa actio-
nes tam internas quam externas: illæ enim
perinde ac hæ bonitatem vel malitiam mo-
rulem ſuſcipiunt. Jus circa Sacra ad actio-
nes ſolummodo externas ſe extendit: nam
his ſolis bonitas vel malitia civilis con-
venit (194).

N= 114 = *

*) Jus in Sacra tantum ſviritualia; —
e contrario jus circa Sacra temporalia dun-
taxat media in ſua poteſtate habet (96 &

148).

F. 215. Itadque jus in Sacra ſpiritua-
le; — jus circa Sacra vero temporale eſt.
Quamquam enim utrumque circa Sacra
verſetur: ratio tamen, qua utrumque Sacra
attingit, plane diverſa eſt. jus in Sacra
nimirum reſpicit Sacra, quatenus Sacra
ſunt, ſeu quatenus beatitatem noſtram &
gloriam Dei vel promovent ut moraliter bo-
na, vél ut moraliter mala impediunt. Jus
circa Sacra itidem Sacris occupatur, qua-
tenus temporalia ſunt, id eſt, quatenus pro-
ſperitatem noſtram vel adjuvando (civiliter
bona; — vel turbando civiliter mala ſunt.
Iilud ſpiritualibus ad Spiritualem; — hoc
temporalibus mediis ad temporalem finem
ſubditos conatur perducere.

F. 216. Imperium civile poteſt finem
ſuum aſſequi absque jure in Sacra.

Nam ſecuritas publica, quæ eſt finis im-
perii civilis, ſolis actionibus externis civili-
ter bonis, & mediis temporalibus obtinetur
(96 & 194). Cum ergo poteſtas imperii ci-
vilis ad ejusmodi actiones mediaque ſeſe ex-
porrigat, etiamſi jure in Sacra careat; non
eſt, cur illud ad conſequendum finem ſuum
jure iſto indigere dicamus,
OJ. 217

V. 115

G. 217. Jus in Sacra non eſt neceſſario
connexum cum imperio civili.
Si enim hoc ſine jure in Sacra finem fſu-
um poteſt obtinere, tum profecto neceſſe non
eſt, ut id fibi annexum habeat. Nihil autem
deeſt imperio civili, quo minus etiam abs-
que jure in Sacra ad finem ſuum perveniat.
[216). Ergo.

H. 218. Imperium eccleſiaſticum non eſt
neceſſario connexum cum imperio civili.

Quandoquidem jus in Sacra cum imperio
civili neutiquam necefſario connectitur (277);
conſequens eſt, ut neque imperium eccle-
ſiaſticum, utpote quod a jure in Sacra nihil
plane differt (213) „ necefſario cum imperio
civili connexum dicere liceat,

H. 219. Sunt, qui jus in Sacra divi⸗
dant in divxeltum & indireſtum (26.f). Dire-
tum vocant, quod Superiori eccleſiaſtico
competit in ordine ad conſequendam felici⸗
tatem internam. Indirettum appellant, quo
wet fun Princeps gaudet ad obtinendam felicitatem
Sucn⸗ rternam. At ejusmodi jus indireltum in
Sacra videtur pugnantia includere. Felici⸗
tas enim externa ſolis mediis temporali-
bus acquiritur (11). Cum igitur jus in Sa-
cra nonniſi media Spiritualia in ſua pote-
ſtate habeat (214); non video, cur Prin-
cipi hoc jus ad aſſequendam civium pro-⸗
ſperitatem convenire debeat.

abH H 2 Nem-

Nempe ad promovendam ſecuritatem pub-
licam ſufficit Principi jas circa »αα (201-
13): quod forte Aarii a jure in Sacra non
ſatis diſcernunt.

G. 220. Ex lis,„ quæ cum de jure
circa Sacra, tum de jure in Sacra hactenus
diximus (193 - 220), quzdam ſummi mo-
menti corollaria deducimus: nempe
a) Imperium eccleſiaſticum nec direlte
nec indirefte fubjicitur imperio civili; atque
adeo ſua natura ſupremum eſt (68. e).

b“) Eccleſia in ordine ad perſequendum
finem ſibi proprium eſt ſocietas ab imperio
civili libera; adeoque SATUS (6o. c), a
Stutu civili plane diverſus (98).

4c) Subditi eccleſiæ in negotiis ſpiri-
tualibus, quatenus ſunt ſpiritualia, foli im-
perio eccleſiaſtico ſubjacent.
d) At in negotiis ſpiritualibus, quatenus
hæc ut temporaliu ſeu ut civiliter bona aut
mala conſiderantur, ſoli imperio civili obe-
dire tenentur.
e) Supremus Rector eccleſiæ in nego-
tiis ſpiritualibus, quatenus hæc ſpiritualio
ſunt, nulli imperio humano fubeſt.
) Sed in negotiis Spiritualibus, qua-
tenus hæc ſpectantur ut temporalia, impe-

rio civili ſubditur.
G. 221.

gettanoc 7.
AKtloles lelle

Ncka.

Len precl
1 nt et,

ſelgole,
e den

5

A = 117 = 3*

F. 221. Oppon. Aarii I: Cum imperio
civili debet eſſe connexum jus in omnia
ea, quæ ad ſalutem civitatis ſunt neceſſa-
ria. Religio autem eſt ad hunc finem ne-
ceſſaria (108). Ergo imperio civili jus in
religionem ſeu in Sacra conveniat neceſſe
eſt.

R. Religio quidem aliqua eſt neceſſaria ad
ſalutem civitatis: ad hunc tamen finem neu-
tiquam requiritur, ut cives uni religioni præ
altera adhereant, dummodo nullam ample-
ctantur, quæ aliquid civitati nocivum con-
tineat. Nulla igitur neceſſitas exigit, ut im-
perio civili conveniat jus in Sacra (213);
ſed ſufficit jus circa Sacra.

K. 222. Oppon. II: Imperium civile po-
teſt ex jure circa Sacra civibus præcipere
externas actiones religioſas, quatenus hæ
ſunt civiliter bonæ (204. a). Sed civiliter
bonæ ſunt, quatenus ſunt religioſæ. Ergo
imperio civili competit poteſtas præcipiendi
actiones religioſas qua tales; ergo jus in
Sacra.

R. Actiones, quas Princeps ex jure eirea
Sacra præcipit, funt civiliter bonæ, quate nus
ſunt exterius religioſeæz: eatenus enim inter
cives religionem pietatemque, & cum his ſe-
curitatem ac tranquillitatem publicam promo-
vent. Poflunt autem actiones exterius eſſe
religioſæ, etiamſi iuterius religioſæ non fint:
atque adeo poſſunt eſſe civiliter bonæ, etiamii
moraliter bonæ non ſint. Quamquam igitur
Princeps externas actiones religioſas qua ta-

H 3 le5,

N= 1II8 ☛n⁰ͤ *

ſes, ſeu quatenus ſunt ſigna cultus interni,
præcipiat: non tamen eas præcipit ut mora-
liter bonas: id quod ad jus in Sacra requiri-
tur (214 & 15). Ein

C. 223. Oppon. III: Imperio civili con. t
tinetur jus placiti regii (208). Eo autem fit,

ut imperium eccleſiaſticum a civili depen- —
deat.
R. Ex jure placiti regii nihil aliud ſequi-
tur, quam imperium eccleſiaſticum, ſeu po-
tius perſonas, quibus id competit, in tempo- N.
. * . —. . ⸗ . olr
ralibus dependere ab imperio civili. Nam jus E
placiti regii verſatur circa negotia religionis,
non quatenus ſpiritualia; — ſed quatenus
temporalia ſunt (214 & 15).
F. 224. Oppon. IV. Promulgatio legum A M
eccleſiaſticarum pendet a conſenſu Principis Arf

(207). Cum ergo leges absque promulga-
tione non obligent; conſequens eſt, ut ob-
ligatio legum eccleſiaſticarum a Principis
conſenſu pendeat. Quare ipſa quoque pote-
ſtas eccleſiaſtica imperio civili ſubjaceat ne-
ceſſe eſt.

R. Leges eccleſiaſticæ obligationem, quam
continent, non a conſenſu Principis, ſed àa vo-
luntate Saperioris eccleſiaſtici recipjunt: is
enim ſolus habet jus motiva ſpirituslia cum
actionibus conjungendi. Quoniam tamen hic .
caret jure obligandi ſubditos ad quidquan -„
c'vitati nocivum (200. c): hinc nunquam cen-
ſetur ſubditos obligare, niſi tacita hac con- ong ſel nn,
ditione: ſi conſenſerit Princeps, eujus eſt
dicare,

UINOd

Ne, = 119 *

dicare, an actiones civiliter bong, an malz
ſint. Quamobrem leges eccleſiaſticæ pendent
quidem a conſenſu Principis, tanquam a con-
ditione, ſine qua non obligant; ab eo autem,
tanquam a caußa , cur obligent, neutiquam
pendent.

C ALP. M.

DE IURIBUS IMPERII ECCLESIASTICI
In CIVITATE.

ART I.

AN MWIPERIO EoLEESIASTICOO COOM-
PELAT & VS OIRCA TEMPORALIA.

O. 225. Nesotia temporalia deliberate ſuſ-
cepta divinæ legi vel confor-
mia funt, vel diflormia. Si conformia; bo-
nitatem; — ſi difformia; malitiam moralem
continent (22). Ejusmodi igitur negotia
non tantum civiliter bona aut mala ſunt,
quatenus nimirum civitati commodum vel
incommodum afferunt; ſed etiam pro mo-
rali bonitate aut malitia ſua ſalutem eccle-
ſiæ promovent, vel impediunt (193 & 94):
atque hac ratione ſi conſiderentur, inter
bona vel mala ſviritualia non immerito nu-
merantur (27).
H 4 §. 226.

N= 120

§. 226. Cum hyæc ita ſint, quid mi-
rum eſt, ſi imperium eccleſiaſticum circa
negotia quoque temporalia ſibi aliquam po-
teſtatem vindicet? Quæ quidem &ο 1 EC-
CLESIASTIOVMI OIRCA TEIWIPORALIA
appellatur; eſtque jus perfectum negotia tempo-
ralia ſubditorum ita determinandi, ut ad ſa-
lutem eccleſiæ non tantum innocua ſint, ſed
etiam proficua. Neque dubium eſt, quin hoc
jus neceſſario competat imperio eccleſiaſtico.
Cum enim negotia temporalia, quatenus
bonitutem vel malitium moralem ſuſcipiunt,
ad obtinendam beatitatem aut media ſint,
aut impedimenta (225); de his quoque non
minus quam de aliis negotiis ſubditorum
moraliter bonis aut malis ad obtinendum
eundem finem diſponere, Superioris eccle-
ſiaſtici eſt (153).

Hinc oppido elucet, uti jus regium circa
Sacra nihil aliud eſt, quam ipſum impe-
rium civile, quatenus hoc verſatur circa ne-
otia ſubditorum ſpiritualia, prout ea con-
iderantur ut temporalig ſeu ut civiliter bona
vel mala (212), ita jus eccleſiaſticim circa
temporalia viciſſim nihil efſe aliud, quam ip-
ſum imperium eccleſiaſticim, quatenus hoc ſe
extendit ad negotia ſubditorum temporalia,
prout ea ſpectantur ut ſpiritualia ſeu ut mo-
raliter bona aut mala.

F. 227. Inde conficitur, imperio eccle-
ſiaſtioo circa temporalia convenire

4)

I Nel mala
mitrtt l
ilum gecl

0-
fam mor
us Hiti
9-
itualin co

yrp

t, gid i.
tienm n
Aliguanmn o.
in .
ENODRAA
nepotla leinpo.

lt ei l
1d airilter en
clofem d

weio ede⸗

enite

e= 121 *

a) Poteſtatem legislatoriam, qua nego-
tia quædam temporalia ob moralem, quam
continent, bonitatem aut malitiam præci-
piat, aut prohibeat;
9“) — Inſpettorium, qua inquirat, an
negotia temporalia ſubditorum moraliter bo-
na vel mala ſint.

c) — Gudiciariam, qua controverſias de
bonitate vel malitia morali ejusmodi nego-
tiorum decidat.

d) — Coabtivaum, qua fubditis ob ma-
litium moralem negotiorum temporalium pœ-
nas ſpirituales infligat.

*) — Executoriam, qua per media ſpi-
ritualia conetur efficere, ut ſalus eccleſiæ
ex prædictis negotiis utilitatem potius quam
detrimentum capiat.

F. 228. Quemadmodum poteſtas Prin-
cipum circa Sacra coaleſcit ex jure advo-
cutic eccleſiuſticekc, & ex jure regio cavendi
(212: ita imperii eccleſiaſtici poteſtas circa
temporulia duobus præcipue juribus conti-
netur, nimirum jure advocatiæ civilis, &
jure eccleſiaſtico cavendi. lud ſalutem eccle-
ſiæ, per negotia temporalia, quatenus ſunt
moraliter bona, promovendam; — hoc ean-
dem eccleſie ſalutem, per eadem negotia,
quatenus ſunt moraliter mala, non impe-
diendam, pro fine habet.

E 5 C. 229.

F. 129. Ex jure advocatic civilis Su-
perior eccleſiaſticus legum civilium oblſer⸗
vantiam tanquam moraliter bonam & Deo
gratam commendat, urget, præcipit; ad obe-
dientiam imperio civili præſtandam fubdi-
tos ſuos hortatur, & obligat; crimina ci-
vilia tanquam moraliter mala poenis ſpiri-
tualibus plectit.

= 122

K. 220. Ex jure ecclefigſtico cavendi Su-
perior eccleſiaſticus pro viribus fuis gene-
ratim curat, ne obtentu ſecuritatis publicæ
falus eccleiliæ detrimentum patiatur; ſpecia-
tim vero prohibet, ne ullæ leges civiles,
quꝰ felicitatem internam impediunt, pro-
mulgentur; & ſi promulgatæ jam ſint, exe-
cutioni mandentur. Immo ſi imperium civile
ejusmodi legum fſuarum oblſervantiam ur-
geat, Superior eccleſiaſticus jure obligat
ſubditos ſuos, ut ne illis obediant. Id ta-
men cauto opus eſt, ne propterea ab obe-
dientia ceteris legibus civilibus debita re-
cedatur.

F. 231. Sed an Superiori eccleſiaſtico,
quæris, competit etiam jus placiti eccleſia-
ſtici, ſeu jus prohibendi, ne leges civiles
ante promulgentur, quam ipſe eas inſpe-
xerit? Certe ejusmodi jus fupra tribui-
mus Principi circa leges eccleſiaſticas (207
& I1). Cur deterioris conditionis ſit po-
teſtas ecclellaſtica 2
Si

Dren

o an (de
Nelea 10 ⸗

Si tale periculum, quale civitati a conſti-
tutionibus ecclefiaſticis „ eccleſiæ quoque a
legibus civilibus immineat, memoratum jus
etiam Superiori eccleſiaſtico competere non
asbnuimus. At eccleſiæ & civitatis plane
diſpar eſt ratio. Millena enim funt negotia
eccleſiaſtica ,„ quæ ſaluti civili nocumentum
afferre poſtſunt: quod cum Superiores eccle-
ſiaſtic nec ſemper ſciant, nec fſcire tenean-
tur, merito ſane timendum eſt, ne obtentu
religionis leges condant, quæ ſfi promulga-
rentur, varia civili reipubliceæ damna impor-
tarent. Ad avertendum igitur hoc periculum
placito regio opus eſt. E contrario leges ci-
viles nunquam ſalutem eccleſiæ impediunt,
nifi quid moraliter malum contineant, ſeu niſi
quid vel præcipiant, qued Deus prohibet,
vel prohibeant, quod Deus præcipit. Quæ
leges cum ita raræ ſint, ut pro morali ea-
rum bonitate præſumtio pugnet; non eſt,
cur eccleſiam inde periclitari dicamus; peri-
culum enim adeſſe non dicitur niſi tum, cum
malum ſaltem probabiliter eſt eventurum.

§. 232. Quamobrem etiamſi imperio ci-
vili competat jus prohibendi, ne ullæ con-
ſtitutiones eccleſiaſticzæ ante inſpectionem
regiam promulgentur, eoquod, ea neglecta,
ſalus civitatis verſetur in generali periculo:
imperio tamen eccleſiaſtico reſpectu legum
civilium idem jus merito denegatur, eoquod
ſalus eccleſiæ neutiquam generale pericu-
lum fubeat, quamvis leges illæ ante inſpe-
Gtionem eccleſiaſticm ſoleant promulgari.
Quare fufficit imperio eccleſiaſtico jus pro-

hiben-

N = 124 –3

hibendi, ne, ſi qua lex moraliter mala fue-
rit promulgata, executioni mandetur: id
quod jus placiti ſubſequentis appellare H-
cet.

ART. II.

AN IWPERIO EooLEIASTIOO COW-
PETATI gVUS IN TEMWPORALIöA.

H§. 233. Per jus in temporalia intelligimus
jus perfectum determinandi ne-
gotia temporalia ſubditorum, quatenus tem-
voralia, ſeu civiliter bonæa aut mala fſunt.

Sicuti jus in Sacra ab imperio eccleſiaſtico
non diſtinguitur (212): ita etiam jus in tem-
poralia revera nihil eſt aliud quam ipſum
imperium civile:; nam eatenus negotia noſtra
eiviliter bona aut mala dicuntur, quatenus
promovent aut impediunt ſecuritatem publi-
cam (193 & 94): ad quam ceu ad finem ſibi
proprium illa ab imperio quoque civili de-
terminantur (92. b),

F. 234. Cum jus eccleſiaſticum circa tem-
voralia non differat ab imperio eccleſiaſtico,
quatenus hoc ſe extendit ad ſubditorum
negotia temporalia, prout ea ut ſpiritualia,
ſeu ut moralitenr bonag aut mala ſpectantur
(226); inde perſpicuum fit, tantum elſſe dilſ-
crimen inter jus circa temporalia & jus in
temporalia, quantum inter imperium eccle-
ſiuſticum & dulle deprehenditur. Nimirum

4)

un nd

bontten
, naltian

ure In te
Unere

ins en
11s intet
s nediis
Dane ire
i, ure

(23), 4

13.

Ar Conne

Nn 1
Unpium pe
banci oe
n, ttüunt

1 inen!
&

r niulg ie.
MAndetur:

TCAO C.
CNll

el 11 nen lbl

= 12 ½ = *

a) Jus in temporalia ad obtinendam fe-
licitatem externam ſubditis negotia quædam
temporalia vel præcipit ut civiliter bona, E.
g. ſolutionem veétigalium, vel ut civiliter
mala prohibet, ut homicidium. Jus circa
temporalia ad conſequendam felicitatem in-
ternam ejusmodi negotia vel propter mora-
lem bonitatem præcipit, vel propter mora-
lom malitium prohibet.

*) Jus in temporalia tantum tempora-
libus; — viciſſim jus circa temporalia non-
niſi ſpiritualibus mediis uti poteſt.

S. 235. Imperium eccleſiaſticum absque
jure in temporalia finem ſuum poteſt ob-
tinere.

Finis enim imperii ececleſiaſtici eſt felici-
tas interna ſubditorum (153). Hæc autem ſo-
lis mediis ſpiritualibus obtinetur (11). Ergo
absque iure temporalia qua talia determinan-
dis, atque adeo absque jure in temporalia
(233), ad finem ſuum pervenire poteſt.

F. 236. Jus in temporalia non eſt ne-
ceſſario connexum cum imperio eccleſiaſtico.

Nam fi hoc fine illo poteſt ad ſinem fibi
proprium pertingere, tum profecto non datur
ejusmodi connexio. Sed imperium eccleſiaſti-
cum, etiamſi careat jure in temporalia, po-
eſ tamen finem ſuum aflequi. (235). Ergo
c.

Cum

N 126 =—*

Cuin ab jure in temporalia imperium civile
non differat (233), conſequitur, ut hoc pe-
rinde atque illuad cum imperio eccleſiaſtico
neutiquam meteſtario ſit connexum.

J. 237. Jus in temporalia ab aliqui-
bus diſpeſcitur in direttum & indireftum.
Direltum vocant, quod alicui competit in
ordine ad conſequendam felicitatem exter-
nam., Indirettum nominant, quo quis gaudet
in ordine ad obtinendam felicitatem inter-
nam. At cum finis imperii eccleſiaſtici non
ſit felicitas externa, ſed interna (153); hæc
autem mediis temporalibus non acquiratur,
ſed ſviritualibus (11); manifeſte patet, im-
perio eccleſiaſtico nec direttum nec indire-
Kum jus in temporalia convenire. Immo,
ſicut jus indirefttum in Sacra (219), ita &
jus indireltum in temporalia contradictionem
involvit.

O. 238. EKx iis, quæ partim de jure
cirea temporalia, partim de jure in tem-
poralia diſſeruimus (225 - 38), hæc conſe-
Ctaria eruimus:

a) Imperium civile nec direfte nec in-
direlte ſubjicitur imperio eccleſiaſtico.

5) Civitas in ordine ad perſequendum
finem ſibi proprium eſt ſocietas ab imperio
eccleſiaſtico prorſus libera.

c) Subditi civitatis in negotiis tempo-
ralibus, quatenus ſunt temporalia, ſoli im-
perio civili ſubjacent. )

ſ Lhiry ri

leis lud

d) Subditi civitatis in negotiis tempo-
ralibus, quatenus hæc ut Spiritualiu ſeu ut
moraliter bona aut mala conſiderantur, ſoli
imperio eccleſiaſtico obedientiam debent.

e) Princeps in negotiis temporalibus,
quatenus temporalia ſunt, nulli imperio hu-
mano ſubeſt.

) Princeps in negotiis temporalibus,
quatenus hæc ſpeétantur ut ſpiritualia, im-=
perio eccleſiaſtico morem gerere tenetur.

G. 239. Oppon. Aarii J. Secundum
Syſtema hactenus expoſitum daretur Status
in Statu, nimirum eccleſia in civitate, vel
civitas in eccleſia, quarum utramque tatum
dicimus (98 & 220, b). Sed repugnat dari
ſtatum in ſtatun.

R. Repugnat quidem dari ſiatum in ſtatu
ejusdem ordinis, ſi nimirum utriusque idem
ſit finis. Certe ſtatus civilis in civili, vel
eccleſiaſticus in eccleſiaſtico locum habere ne-
quit. At nihil contradictionis involvit Status
in ſtatu diverſi ordinis, cum fſcilicet ambo
diverſum finem ſibi præfixum habent. Quid
enim obſtat, quo minus ſtatus vel civilis in
eccleſiaſtico, vel eccleſiaſticus in civili poſſit
exiſtere? In ſtatu enim civili Princeps pre
ſuo arbitrio determinat media temporalia,
queis ſubditi ad felicitatem erternam, tan-
quam finem civitatis, contendere debeant,
quin Superiori eccleſiaſtico quidquam juris in
temporalia competat (235 -38). Et Vcifl in
atu

N= 128 = *

ſtatu eccleſiaſtico Superior pro ſuo arbitrio de-
terminat media ſpiritualia, quibus ſubditi ad
felicitatem internam, tanquam finem eccleſiæ,
conniti teneantur, quin Principi quidquam ju-
ris in ſpiritualia conveniat (216 -= 20). Ita-
que imperium civile eſt ſummum in tempo-
ralibus, & in ordine ad felicitatem eternam;
imperium vero eccleſiaſticum eſt ſummum in
ſpiritzalibus, atque in ordine ad felicitatem
internam: ut proin alterum ab altero in or-
dine ad conſectandum finem fibi proprium
nequeat impediri. Verum ſi uterque Status
vel civilis foret, vel eccleſiaſticus, atque adeo
imperium utriusque pariter foret vel civile,
vel eccleſiaſtieum, tum certe alterum ab al-
tero in perſequendo fine ſuo poſſet impediri:
in ordine enim ad eundem finem ab uno
poſſet id ipſum præcipi, quod prohiberetur
ab altero. Quo caſu cum fubditi imperiis in-
ter ſe pugnantibus ſimul obedire nequeant,
alterutrum duntaxat imperium erit ſummum.

F. 240. Oppon. II: Poteſt contingere, ut
Superior eccleſiaſticus in ordine ad obti-
nendum finem eccleſiæ præcipiat, quod
Princeps in ordine ad conſequendum finem
civitatis prohibet; & viciſſim. Ergo cum
eo caſu ſubditi imperio utrique morem
gerere non poſſint, vel imperium civile in
temporalibus; — vel eccleſiaſticum in ſpiri-
tualibus non erit ſummum. Ergo etiam
repugnat dari ſtatum in ſtatu diverſi or-
dinis.
R. Eo caſu id neutiquam ſequi, quod

Aarii volunt. Nam ſi, reluctante Superiore
eccle-

R
Ne, 129 ℳ

tico, Princeps velit obligare fſubditos
noräliter maia, hic illi cedere debet,
cum non habeat jus obligandi ſubditos ad
morliter mala. E contrario ſi, repugnante
Principe, Superior ecclefiaſticus velit ſubdi-
tos obſtringere ad civititer mala; hic pariter
illi cedat neceffe eſt, cum careat jure obli-
gandi ſubditoes ad civiliter mala (200. c).
Guoniam porro penes imperium civile de ci-
— penes eccleſiaſticam vero de morali
6e vel malitia judicandi poteſtas ſuprema
refidet; illud quidem in temporalibus; — hoc
vero in ſziritualibaes ſemper eft ſummum.
Præteres imperio ſacro per jus eccleſiaſticum
cavendi (2238 & 30), ſalva imperii civilis in-
dependentia in temporalibus (235 - 39); —
huic vero per jus regium cavendi (205 - 13),
ſalva illius independentia in ſpirituslibus (216⸗
25, ſatis conſultum eſt.

§. 241. Oppon. III. Imperio eccleſiaſti-
co competit jus in cultum Dei externum;
ergo etiam in omnia ea, quæ ad illum
lunt neceſſaria; ergo etiam in bona tem-
Poralia: hæc enim ad illum plane ſunt ne-
ceſſaria.

R., Imperio eccleſiaſtico competit quidem
jus in coltum Dei externum, hoc eſt, jus
determinandi cultum Dei externum: ſed prop-
teres eidem non competit jus in temporalia,
ad hunc cultum necefſſaria. Nam fufficit jus
determinandi uſum religiofum bonorum tem-
boralium, tanquam moraliter bonum: quæ de-
erminatio pertinet ad jus eirca temporalio
(234. a).

„

C. 242.

Se,

N 130

K. 242. Oppon. IV.
ſuporiimatus fini eccleſiæ
externa certe ſubordinatur
Ergo ettamn imperium civ
tum, adeoque ſubjectum
ſtico.

R. Uſus felici
nus, non item ipfſa feli
ſubordinatur: hæc enim ſine illa & acquir
poteft, & ſepe acquicitur. Quare etiam uſi
morazaliter bonus imperii civilis e
Superiori eccleſiaſtich: hic enim ju
principem in ordine ad felicitatem i
obligandi, ut moraliter bene impleat officium
ſuum.

mord lite

externa inter

H. 243. Oppon. V.
eſt finis ultimus civitatis na
divino tenentur illam ordinare ad feli

ic ita-
tem internam conſequendam. Ergo eſt finis

ſubordinatus felicitati internæ.

R. Cives quidem id facere tenentur, non
tamen, quatenus ſunt cives, ſed quatenus
religioſi ſunt (105). Alia nimirun fi
cia religioſi; alia civis vel Prin
implet; hæc quoque pro viribus i
ligio enim præcipit, ut obligation
civilibus fatisfaclamus (1 96 — 99). po-
teſt quis officia civis vel Principis curate præ-
ſtare, etiamſi offieia religioſi negligat. Pau-
cis: qui bonus eſt religioſus, ſimul, ſaltem
pro viribus ſuis, eſt bonus civis vel Prin-
ceps. At bonus civis vel Princeps poteſt
ſimul eſſe malus religioſus.

Ca p.

— =

7D 7
CcAD. 5*
— A. +⏑

DE GURIBS TRIISQOVE IWPERII
OIRCA TOLERANTIAM PDIVERSARUMI
RhLIGIONVUII.

H. 244. Deligio tolerata dicitur, cujus pro-
Re ſeonem externam vel exerci-
tium leges humanze permittunt. Tolerantia
hæc dividitur lem, quam fſcilicet ci-
viles; — & eccle de eccleſiaſticæ
leges concedunt. nis Tolerantia, alio
nomine libertas vocatur.

11 116*

V. 245. Tolerantiam civilem diverſarum
religionum ſi ſpectemus, inprimis ratio ha-
benda eſt dogmatum, queis conſtat quæque
religio. Si enim illa doctrinam contineant
ſaluti civili pernicioſam, religio per ſeſe
nociva; — ſecus innoxia civitati elt. Quz
immortalitatem animæ; — quy liberum ar-
bitrium; — quæ divinam legislationem; —
quꝰæ obedientiam Principibus debitam &c.
negat; — vjiciſſim qu promiſcuam libidi-
nem; — quæ perjuria, autochiriam &c. Jure
divino permitti docet; ejusmodi religio pro-
fecto per ſeſe noxia eſt civitati: nam ſimi-
es doctrinæ ſectatores inos ad crimina in-
itant publicæ tranquillitati exitialia. E
12 con-

S

— E

132 eI
contrario ſi religio divinarum Perſonarum
Trinitatem; — ſi Spiritus ſancti a Filio pro-
ceſſionem; — ſi 1 ealem Chriſti in Euchari-
ſtia prxſentiam, aliave ejusmodi dogmata
inficietur; etiamſi falſa ſit, civitati tamen
per ſe innoxia eſt; hæ enim doctrinæ cum
civili bonitate vel malitia actionum huma-
narum nexum non habent.
Itaque religio falſa poteſt abſolute ſeu ex
objelto ſuo civiliter eſſe noxia, vel innoxia,

1
1
0

G. 246. Verum ſi ad rationes p
ut oportet, tolerantiam civilem e

non ſuſficit, religionem Jnamnamn eſſe Ci-
vitati abſolute innoxiam. Poſſunt enim ex
eſſe rerum, temporum, perſonar um, aut lo-

corum circumſtantiæ „in quibus religio quæ-
dam, utut per ſeſe civiliter innoxia, ſine
publicæ ſecuritatis detrimento nequeat to-
lerari. Certe experientia docuit, interdum
civitates non antea fuiſſe pacatas, quam
tolerantia religionis cujusdam, licet falſ,
conceſſa fuit, aut vicifſim deneg rata. E con-
trario legimus turbatas res publicas, cum
religio ſeu vera ſeu falſa, etiamſi abſolute
eſſet civiliter innocua, tolerari cepta eſt.
Poteſt igitur contingere, ut rel'gio Jalſa,
quæ abſolute eſt civiliter innoxia, ex circum-
ſtantiis ſeu reſpective ſit civiliter nociva,

G. 247. Denique circa tolerantiam civi-
lem religionum, alia civium; alia extraneo-
rum

e 133 = *

rum eſt ratio. Princeps & cives mutuis ſibi
obligationibus devincti ſunt, quæ ad extraneos
quam pertinent. Unde tam Principi quam
dam competunt, queis ille &
invicem carent.

—

G. 248. Superior eccleſiaſticus tenetur
ſubditis ſuis prohibere religiones eſſentialiter
In id nempe incumbendum eſt Saperiori ee-
cleſiaſtico, ut omnia ejusdem eccleſiæ mwembra
per unanimem ejusdem religionis profeſſionem
ad beatitatem contendant (153). Huic autem
ſini eſentialis diverſitas religionum apertiſſime
repugnat. Ergo &c.

Quare nulla libertas eccleſiaſtica religioni=
circa Sacra eſſentialia inter ejusdem eccleſiæ
membra vel unquam vel ullibi locum habet.

(244).

S. 249. Verum religiones accidentaliter
diverlas Superior eccleſiaſticus nunc poteſt,
nunc etiam tenetur ſubditis fuis vel permit-
tere, vel prohibere, vel precipere: prout
nimirum ejusmodi diverſitas pro diverfſitate
circumſtantiarum ſalutem eccleſiæ magis mi-
nusve Promovet.
Aliqua igitur libertas eccleſiaſtica circa Sacra
accidentalia ejusdem eccleſiæ membris vel po-
teſt, vel etiam debet relinqui, tanta fſcilicet,
quantam Superior eceleſiaſticus ad promoven-
dam animarum ſalutem prudenter judicaverit re-
linq uendam.

8

3⸗ V. 231.

7

*

K. 250. Sed inquis: Religiones eſſentiali-

ter diverſæ non poſlunt prohiberi, niſi antea
de eſſentiali earum diverſitate conſtet.
autem de ejusmodi diverſitate non conſtat.
R. Imperio eogleſiaſtico
authentice & infallibiliter, vel ſaltem judiciali-
ter definiendi, quænam Sacra fint eſſentialia
(162 - 72), Quæ igitur religiones hujusmodi
Sacris inter ſe invicem diſtentiunt, ess quoque
eentialiter differre intelligimus (103).

3PPDE
OWPeE

competit jus vel

O. 251. Princeps jure divino tenetur cum
ſubditis ſuis tum etiam extraneis denegare
tolerantiam civilem religionis jalſæa, quam
conſtat eſſe ſeu abſolute leu reſpeltive noxiam
civitati.
Nam Princeps jure divino tenetur cavere,
ne civitas undeunde detrimentum patiatur. Nulli
ergo dubitationi obnoxium eſt, quin ille e0
dem jure teneatur denegare civilem tolerantiam

religionis falſæ, ſiquidem eam civitati nocivam
eſſe conſtiterit.

Nihilominus ati Princeps ſæpe debet mala
quædam minora civitatis permittere, ur majo-
a evitet (9): ita etiam circumſtantiæ nonnun-
quam poffunt occurrere, in quibus religionem
quamdam civiliter noxiam, ne respublica in per-
nieiem graviorem incurrat, fatius eſt tolerare.

§. 252. Princeps tenetur ſubditis ſuis
concedere tolerantiam civilem cujuscunq
religionis civiliter innoxiæ, etiamſi hæc
ſa ſit.

& — 8 —- **
Telerandum profecto eſt, quod prohibere non
icet. Sed non licet Principi, ullam religio-
iliter innocuam, utut Jalſan ſubditis

enim eſt ratlo Tnfliciens
hore eſtatem?2 — Jus in
. mpetit (217). Jus

finis eſt felicitas exter-

11
34
religio quæcunque
ur; neque pote-

inde oriri cenſen-

iam Princeps multo magis
tribuere, ſi ea ad ſalutem
vel utilis ſir, vel omnino neceſſaria.
G. 253. Non licet Principi, concedere
extraneis civilem tolerantiam religionis fal-

ſaz», utut hæc ad ſalutem civilem vel inno-

vel utilis, vel etiam neceſſaria eſſe vi-
deatur, ſi probabile periculum perverſionis
jude civibus. octhiodoxis immineat, quod alio
modo licito nequeat removeri.

Inter duo enim msla minus eſt eligendum
Sed malum ſpirituale ſubditorum eſt certe
. a jus malo te mporali. Cum itaque perverſio
ſubditoram orthodoxorum ſit malum ſpirituale;
Principis eſt, potius eligere malum tempora-
ze qued timetur ex denegata ejusmodi tole-
12 ntia in civitatem redundaturum-

G. 254. Si tamen præſatum perverſionis
vel abfit, vel alio modo licito diſ-
Princeps tolerantiam civilem religio-
„ & civiliter innoxiæ, extraneis nec
dere tenetur, nec denegare,

;

= 136 =☚ * “

Nam inprimis non tenetur Princeps extra-
neis in ſuo territorio communionem jurium ci-
vilium concedere; ergo eque tolerantiam re-
ligionis falſæ, licet ea ſit civiliter innoxia: aut
quo jure, dic ſodes, illi eam poflunt exigere?
Deinde cum religio extraneorum ponatur eſſe
civiliter innoxia; ne que ſalus civitatis expoſ-
cit, ut illius tolerantia iis sdem denegetur. Qua-
re reliquum eſt, ut dicamus, Prince cipem ne-

que ad concedendam, neque ad denegandam
ejusmodi tolerantiam obligari.

§. 255. Demus autem, abeſſe periculum
Perverſionis. Demus præterea , tolerantiam
civilem religionis ſalſæ ad promovendam ſa-
lutem civitatis eſſe proficuam, vel omnino
neceſſariam: tum enimvero Princeps eandem
extraneis indulgere tenetur.

Is certe modo quoecunque licito commune
bonum civitatis curet neceſſe eſt. Cum igi-
tur tolerantiam religionis falſæ&, ſi hæc ſit civi-
liter i innoxia, licite Impertistur extraneis (254);
quidni teneatur eandem illis tribuere, ſi ad pub-
licam ſecuritatem vel proficua ſit, vel neceſtaria,
dummodo periculum ſeductionis removeatur?

H. 256. Princeps tam extraneis quam
fubditis fuis illicite denegat tolerantiam ci-
vilem religionis veræ, etiamſi hæc civitati
raſbeskiee noxia videatur.

Tolerandum eſt, quod prohibere non licet.
Sed non licet Principi, religionem veram, ut-
pote a Deo præeeptam (104), vel ſubditis ſuis
vel extraneis prohibere. Ergo &c.

= 137 =*

G. 257. Ex dictis ſequentia deducimus
corollaria:

a) Princeps tenetur fſubditis ſuis relin-
quere libertatem civilem religionis, non ſolum
veræ, etiamſi hæc civitati reſpeltive noxia
videatur (256); ſed etiam cujuscunque fal-
Jæ, ſi ejus tolerantia civiliter vel neceſſaria,
vel utilis, vel ſaltem innoxia ſit (252).

*) Princeps non quidem tenetur; licite
tamen poteſt extraneis concedere libertatez
eivilem cujuscunque religionis falſæ, ſi ea ſit
civiliter innoxia; dummodo periculum ſedu-
tionis a fubditis orthodoxis arceatur (254):
ſecus enim ejusmodi libertatem illis denegare
tenetur (253).

*) Princeps tenetur extraneis indulgere
libertatem civilem religionis cum veræ , licet
hæc civitati reſpeltive pernicioſa videatur (256),
tum etiam falſæ cujuscunque, fi ea cwviliter
vel utilis ſit, vel neceſſaria; dummodo ſatis
provideatur, ne in præfatum perverſionis pe-
riculum ſubditi orthodoxi incidant (255):
nam ſecus hujusmodi libertas illicite illis re.
linquitur (253).
d) Non licet Principi, libertatem civilem
cujuscunque religionis, nullo facto diſcrimi-
ne, vel ſubditis fuis vel extraneis imperti-
ri: nam veram a falſa; — civiliter innoxiam
utilemque a civiliter nociva oportet diſcerue
re.

§. 258. Oppon. Aarii I. Poteſt contin⸗
gere, ut Princeps religionem veram
a; — & viciſſim falſam pro ver'a
hac hypotheſi tenebitur veram religie
ditis luis prohibere, ſi ea vide eatur civiliter
noxia (25 1); & ſimul tolera
eſt (256). ſtem falſam keligionen
tolerare, quia cenſet eſſe veram (256;
tamen ſubditis ſuis prohibere, fi ea lit civ-
ter noxia (251). Hæc autem absque dubio
ſunt abfſurda.

R. In prædicta hypotheſi aut vincibili aut
invincibili errore detinetur Princeps? — 8Si
prius; tenetur errorem deponere, &, conſcie
tia mutata, veram religionem tolerate; falz
contra ſubditis ſuis prohibere. — poſteri
cum conſcientiæ invincibiliter erro
ceat adverſari, tenetur falſam
lerare; veram viciſſim iubditi
Id antem aſſtertionibus neſtris 1o de re-
pugnat (257 & 56): illæz enim ſolummodo do-
cent, quid , duce conſcientia recta, Principi
agenaum ſit.

O. 259. Oppon. II. Princeps tenetur re-
ligionem veram tueri. Ergo eodem jure tene-
tur ſubditis ſuis prohibere religionem falſum,
utut civiliter innoxiam vel utilem.

R. Princeps qua princeys tenetur quidem
religionem veram tueri; non tamen quatenus
vera eſt, ſed quatenus eſt utilis civitati (201
& 2). Si igitur tolerantia religionis falſc-
vitati pariter fit utilis, vel faltem innoxia,
eft, cur Princeps hanc ſubditis ſuis probibere
teneatur. J. 2

e, 139 *

F. 260. Oppon. III. Illicite agit Princeps,
Mo i. ſi bonum temporale ſubditorum fuorum boto
Mlent. eorum ſpirituali præponat. Cum igitur falſa
ionen lu. religio bonum ſpirituale ſubditorum impediat.
1 hn eandem utut civiliter utilem illicite tolerat.

18142

R. Hoc argumentum nil aliud probat, quam
illiceite agere Principem, ſi fubdites felicitatis
externæ cauſſa ad aliquid obliget, quod cum
detrimento felicitatis internz connexum eſt.
Remmge imperium civile menſuram capit ex fine
u0 (96): qui cum ſt publica ſecuritas; facile
)s illud neutiquam extendi ad reli-
gion quamdam ſubditis prohibendam, cujus,

utut jalſæ, tolerantia ſecuritati publicæ nihil
obeſt.

- Mhnn, F. 261. Oppon. IV. Principis eſt, peri-
ennner in culum perverſionis a ſuis ſubditis avertere.
Ergo ils falſæ religionis tolerantiam ſaltem
tum illicite concedit, cum hujusmodi peri-
culum ex civili convictu heterodoxorum or-
thodoxis imminet.

Obligatur quidem Princeps ad periculum ſe
duction's a ſubd tis orthodoxis avertendum; ſed
non aliis utique mediis, niſi quæ in ejus Po-
teſtate ſunt? Quare cum poteſtas religionem
civiliter innoxiam aut utilem inbditis prohiben-
di imperio civili non contineatur; permittendum
eſt ejusmodi periculum, niſi alio modo licite
vel tolli omnino, vel fal em diminui poſſit.

K. 262. Oppon. V. Ob prædictum peri-
culum tenetur Princeps extralleis denegare
tolerantiam religionis Taiſæ, etiamſi hæc cà
vili-

N== 140

viliter innoxia, vel utilis ſit
igitur eidem idem jus in fubd
veniat ²

R. Nemo Principi denegaverit jus ea tantum
conditione extraneos in civitatem adm irten di⸗
ut determinatam quamdam religi
tur, vel pon profiteantur. S igitur Palerantia
religionis falæ cum pericule ſcductienis con-
nexa ſit, tenetur ille hoc jure ſuo uti, neque
extraneis jura civitatis concedere, niſi adject
conditione, ut ne periculoſam ejusmodi reli-
gionem profiteantur. In quam conditionem ſi
conſenſerint, ad eam implendam ex pacto ob-
ligantur. At Obligatio civilis, qua Princeps &
ſubditi ſibi mutuo obſtringuntur, hujusmodi
conditionem pactumve non includit.

Hinc quam lubentiſſime concedimus, a Prin-
cipe 1 ſubditis jure denegari tolerantiam religio-
Jfalſæ, ſiquidem ea Sde re ita inter hor &
illum antea fuerit conventum.

263. Oppon. VI. Si Princeps poteſt
cum ſubditis paciſci de prædicta tolerantia in
poſterum deneganda; ergo etiam absque pacto
a

ſpeciali eam illis jure abnuit: nemini enim
licet ſeſe obſtringere pacto ad denegandum id,
quod quis concedere ex officio tenetur.

Licite obſtringimur pacto ad id deinceps
andum, quod antehac concedere ex oflicio
mur, ſi pacto inito extinguatur officium.
Id autem in cafu FBepelenti evenit. Cum enim
Princeps teneatur ſubditis concedere tolerantiam
falſæ religionis, ſiquider *M ſit civiliter in-

nocua (252); neceſie eſt, ut fabdi iti habeant jus

eam

re Menmnin
it auiltir
ii benn

eu

in, IA I eeeens⸗
7

eam tolerantiam exigendi. Huic jüri ſi per
initum cum Principe pactum renunciaverint,
tum certe is liberatur ab officio illam deinceps
concedendi.

G. 264. Oppon. VII. Si Principi conve-
nit jus ſubditis denegandi tolerantiam ſalſæ
celigionis ob ſalutem temporalem; cur eodem
jure non gaudeat ad evitandum periculum
lalutis ſpiritualis? Hæc certe illi eſt præpo-

nenda.

R. Diſcrimen inde eſt repetendum, quod
Principi competat jus circa Sacra; cujus finis
eſt felieitas externa civium, non item jus in
Sacra, quæ felicitatem internam pro fine ha-
bet. Menſura autem imperii civilis ex fine æſti-
matur.

S. 265. Oppon. VIII. Si Princeps præter
religionem veram deberet falſam quoque in
ſuo territorio tolerare; utramque teneretur
tueri. Duas autem religiones eſſentialiter di-
verſas, & ſibi invicem oppoſitas tueri non
potelt.

R. Nihil plane obſtat, quo minus Princeps
duas religiones ſibi mutuo adverſas ſimul poſſit
tueri, quatenus ambæ ſunt civiliter innoxiæ ant
utiles. Exempla luculenta videmus in Turcia,
in Rufſia, & in omnibus fere Provinciis Chri-
ſtianis, in quibus præter religionem Chriſtis-
nam Judaiea quoque toleratur.

G. 266. Oppen. IX. Religioſfimi Princi-
pes

pes extiterunt, qui tis ſuis tolerantiam
falſæ relig gionis, li iliter innexiæ, dene-
garent. An hi errarunt 2

R. Errsrunt, niſi id ſecerint vel publicæ
tranquillitatis cauſſa, vel peéëto publico obſtricti,
nunquam fore, ut falſæ religioni in ſuo terri-

torio locum præbeant.

nia ad ſalutem ci-
huic videat
tenstur eam prohibere. Faliiun
quod aſſeruimus (256).

R. Sicuti Princeps ſalutem civitatis non po-
teſt niſi mediis licitis defendere: ita ad aver-
tenda illius mala licitis tantum mediis uti po-
teſt. Quare cum tolersre veram eligionem ſit
licitum; eandem prohi ibere, illi citum; hinc ad
dam ſecuritatem publicam jus quidem
et Virelitzio⸗ new veram tolerandi, ſed ad pro-
shdea civitatis mala eandem prohibendi jus
tgquam habet.

man Xνσπ rn rr

DISSERIAIIO II.
DE URIBUS ECCLESILE CHRISTIANE.

SECIIO I.

ienenrt to. DE JURIBUS ECCLESLE CHRISTIANX

SECUNDUM SE SPECTATR.

CAP. I.

ECCEESIL CHIRIS TIANA.

G. 268. EOLESIA CHRISTIIAINA eſt ſo-
—☛ cCietas hominum, religionem chri-
ſtianam unanimiter profitentium.

Nemo nos jure reprehenderit, quod in data
definitione de Epiſcopis, & de Romano præſer-
tim Pontifice nullam mentionem fecimus. Ni-
hil enim, de quo inter nos & Acatholicos diſ-
ceptatur, in definitione ponendum videbatur.

§. 269. Eccleſia hæc a CHIRISZO, a quo
nomen traxit, inſtituta eſt.

Ille enim cenſetur inſtituere ſoeietatem, qui
plures homines moraliter obligat, ut junkéti
viribus ad Ccommunem quemdam finem conten-

2
N 144 —

6 & 57). Cum igitur Chriſtus omnes
nomines obliget, ut per religionem chriſtianam
ad beatitatem æternam enitantur (137); revera
ſocietatem quamdam inſtituiſſe cenſendus eſt,
eujus membra junétis viribus ad obtinendam
illam felicitatem ineumbere debeant. Atqui ta-
lis focietas eſt eccleſia chriſtiana. (268). Ergo

Ee.

S. 270. = Eſt ſocietas legalis.

Nam ſocietas le

Falis eſt, quæ ſuam eziſten-
tiam legi ſeu mandato Superioris debet (5˖3. b).
Societas autem chriſtiana ex divina Chriſti in-
ſtitione fuam traxit originem (269). Ergo &c.

Propoſitio hæc intelligenda tantum eſt de Sa-
cris eſſentialibus ecclefiæz Chriſtianæ, utpote
quæ ſola ſunt a Deo ipſo determinata (102).
Si enim Sacra accidentalia ſpeétes, eadem ec-
cleſia poteſt eſſe ſocietas non minus paktitia
quam legalis: cum nihil prorſus obſit, quo mi-
nus illius membra tam pacto mutuo quam im-
perio humano obligari poſſint, ut in quibusdam
Sacris accidentalibus conſpirent.

C. 271. — Eſt eſſentialiter diverſa ab

ecclefſja V. T. tam MWoachica quam Moſaica
(152).

Certe Religio chriſtisna eſſentialiter differt ab
utraque illa V. T. religione (144). Quidni etiam
eccleſia ehriſtiana ab utraque illa V. T. eccle-
ſia eſſentialiter diſcrepet ? Nam ex diverſitate
eſſentiali religionum eſſentiale diſcrimen eccle-
ſiarum neceſſaria eonſecçutione deducitur. (152)

J. 272.

Cehent 05
1r le An

CDrlanan

1,0
e e

11 t ren

Oblgrri
menden

lirſelim
aUs nemd
Uien tün

4

. A = 14 ==5*

§. 272. — Ex divina inſtitutione eſt ſo-
cietas univerſalis.

Societas quippe univerſalis eſt, cui omnes
prorſus homines vel aggregati funt, vel ſaltem
debent aggregari (59. b). Sed eccleſiæ chriſtia⸗
næ ſe aſſociare omnes omnino homines jure di-
vino tenentur: cum ad religionem chriſtianam
unanimiter proſitendam divino mandato omnes
ebſtringantur (737).

ife. §. 273. At religio chriſtiana, inquis,
non eſt omnibus hominibus ſufficienter pro-
mulgata. Ergo non omnes tenentur eam am-
plecti, adeoque nec omnes obligantur, ut ad
chriſtianam eccleſiam ſe adjungant.

R. Quibus religio ehriſtiana non eſt ſufficien-
ter promulgata, ſaltem ita animo comparati fint
neceſſe eſt, ut religioni veræ adhærere, at-
que adeo eccleſiæ eam profitenti adſeribi defſi-
derent (104). Cum igitar ſola religio chriſtia-
na ſit vera; dilucide patet, ejusmodi homines
debere ſaltem efſſe paratos ad chriſtianam reli-
gionem amplectendam, ut primum ejus verita-
tem fafficienter perſpexerint. Inde porro intel-
1 Cretkn 01 ligimus, omnes omnino homines divino jure
.. obligari, ut vel alta vel ſaltem deſiderio ſint
. membra eccleſiæ chriſtianz.

J. 274. — Eſt in Sacris eſſentiglibus una.

Eccleſiam in Sacris eſſentialibus unam voco“
S cujus membra omnia religionem eſſeutialiter ean-
dem profitentur. Sed quælibet eccleſia eſt ſo-
cietas hominum, eandem religionem profiten-
tium (147). Ergo unaquæque eccleſia, atque
adeo etiam chriſtiana, in Sacris eſſentialibus una

Hn eſt⸗ K §. 275.

. 275. Cum igitur eccleſia chriſtiana in
Sacris eſſentialibus una ſit (274), eademque
ex divina inſtitutions aniverſalis; luculenter
cognoſcimus, divini juris efſe, ut in Sacris
eſſentialibus chriſtianæ religionis homines om-
nes conſentiant, adeoque ad eccleſiam chri-
ſtianam eſſentialiter eandem vel altu vel deſi-
derio ſaltem ſint aggregati. Veritatem hanc
ſuo teſtimonio confirmat S. PAULUS EPHEG.
IV. ubi ait: Unus Dominus, una fides, unum
baptisma . . . . Chriſtus dedit quosdam qui-
dem Apoſtolos; alios autem puſtores & dokto-
res .. in &iſicutionem corporis Clriſti: donec
occurramus omnes in unitutem fidei & agnitio-
nis Filii Dei.. ut non jam ſimus parvuli flu-
uantes, & circumferamur omni vento dotktri-
nc, in nequitia hominum, ad circumventionem
erroris. Et rurſum COLOSS§. III. II. In reli-
gione chriſtiana non eſt gentilis & Hadwus,
circumciſio & præputium, barburus & cytha,
Jervus & liber; ſel omnia & in omnibus Chri-

ſtus.

§. 276. Eccleſia chriſtiana ex divina in-
ſtitutione eſt perpetua.

Chriſtus enim ad Apoſtolos ſuos in ultima
coena σ ρ ’INN. XIV. 16. ait: Ego rvogabo
Patrem, & alium Paracletum dabit vobis, t
maneat vobiscum in trnum, piritum veri-
tatis. Idem paullo ante ſuum in cæleos aſcen-
ſum eosdem in hæc verba eſt allocutus: Ecce
ego vobisecum ſum omnibus diebus uſque ad

66m=

6os ele conn
ſetli, l
ls rohnon
Pren unn

ehent,

= 11, =F

zonſummationem ſeculi. MATTH. XXVIII. 20.
Ergo Chriftus ſuam & Spiritus ſancti præſen-
jam Apoſtolis usque ad finem mundi adfuta-
ram promiſit. Cum autem hos morte fſubla-
tos eſſe conſtet: ne verbo divino veritas deeffe
videatur, neceſſe eſt, ut Eccleſiam ab Apoſto-
lis propagatam, id eſt, chriſtianam, usque ad
finem mundi duraturam efle dicamus.

O. 277. Ex his conficitur,

a) Inter plures eccleſias, quæ ſeſe chri-
ſtianas eſſe dictitant, ſi Sacris eſſentialibus diſ-
crepent, unam duntaxat vere chriſtianam
eſſe;
*“) Cum eccleſia catholica ſit eccleſia ve-
re chriſtiana, ceteras omnes eccleſias, quæ
Sacris eſſentialibus ab ea diſlentiunt, caſſo tan-
tum hoc nomine gloriari;

4₰) Solam eccleſiam catholicam ex divi-
na inſtitutione eſſe ſocietatem uaniverſalem;
adeoque omnes homines divino jure obliga-
ri, ut vel aftu vel ſaltem deſiderio ſint mem-
bra hujus eccleſizæ.

Nemo a nobis poſtulaverit, ut eccleſiam ca-
tholicam vere chriſtianam eſſe hoc loco demon-
ſtremus. Cum enim id Theologiæ dogmaticæ
Doctores catholici abunde præſtent, jure no-
ſtro agere nobis videmur, fſi lecteres noſtros,
ut ea de re illos confulant, admonemus.

N = 148 = *

C A LP TI.

DE IMPERIO ECCLESLE CHRISTIANE,
SECUNDUM SYSTEMA CATHOLICORUM.

ARTICDLUS I.

DE MWPERIO EooLEIASIIO
EPISCOPORUI.

§. 278. LVC. VI. . Chriſtus vocavit diſ-
cipulos ſuos, & elegit duodetim ex
ipſis, quos & S nominavit. Ad hos
MATIIIHI. XVIII. alt: Rua cunge e alliga-
veritis ſuper SS erunt guta G& in cælo:
G& quæunque ſolveritis ſuper terram, erunt ſo-
luta & in elo. Et rurſum poſt reſurrectio-
nem ſuam: Sicut miſit me Paten, & Ego
mitto vos. accipite piritum ſanftum: Juo-
rum remiſeritis peccata, remittentus is; & quo-
rum retinueritis, retenta ſunt. &OAlR W. XX.

2124.

Chriſtus igitur Apoſtolis ſuis, & quidem ſo-
lis (nam ad hos ſolos loc. cit. locutus eſt) de-
dit poteſtatem non tantum remittendi & reti-
nendi peccata, ſed etiam quæcunque alla ad pro-
movendam animarum ſalutem ita ligandi vel
ſolvendi ſuper terram, ut eadem pariter ligata
vel ſoluta ſint in cælo.

ten, id

1o
ofaliter
ninundi a0
Her anten
fun (13
e⸗ 18 Ke

Eiile

WSxr,

in ignti

149 =

S. 279. Poteſtas ligandi & ſolvendi, quam
Chriſtus dedit Apoſtolis, nihil eſt aliud quam
pſum imperium eccleſiaſticum.

Certe verba Chriſti non poſſunt intelligi de
ligatione vel ſalutione phyſica, ſed de merali
(14). Itaque Chriſtus dedit Apofſtolis poteſta-
tem, ad promovendam eccleſiæ ſalutem alios
moraliter ſolvendi obligandique, ſeu jus deter-
minandi actiones ſubditorum ad finem eccleſiæ.
Hæe autem poteſtas eſt ipſum eccleſiæ impe-
rium (753). Ergo Ec. Neque defunt exempla;
queis acceptam hanc a Chriſto poteſtatem ex-
ercuiſſe probantur.

F. 280. Nam orta controverſia, an Chri-
ſtianos oporteret circumcidi, & ſervure legem
Aozl, convenerunt Apoſtoli & Seniores videre
verbo hoc: habitoque concilio, Antiochiæ,
5 Scfriek, & Cilicic fratribus eæx gentilibus
ſcripſerunt: Viſum eſt Spiritui ſantto & No-
bis, nihil ultra imponere vobis onueris guam
ac neceſſariag, ut abſtineutis vos ab immolatis
ſimulac'orum, & ſanguine, & ſußocato, &
JVornicatione. Poſtea Paulus pverambulabat Sy-
riam & LCiliciam, pracipiens cuſtodire pracep-
a Apoſtolorum & Deniorum. AlT. XV.

—

Igitur Apoſtoli in concilio congregati leges
divinas adeoque eſentialia religionis chriffia-
næ authentice & auétoritate infallibili inter-
pretati ſunt; nevasque leges adjecerunt. Et
hanc quidem poteſtatem fibi divinitus datam
brædicarunt: PIs DimI ESsY S PIRITIVI
M οú 1τ W WOBI.
K 3

7

»—

= 155 = *

H. 281. S. Paulus poteſtatem legislatori-

um exercuit: Nam

I. COR. XI. laudavit Chriſtianos, quod præ-
cepta a ſe data tenerent. Item præcepit, ut
mulieres in eccleſia caput ſuum velarent.

I. TIM. II, 10 & II, ſeribit: MWulier in
ſilentio diſcat cunig omni ſubjeltione: docere au-
tem mulieri non permitto.

I. TII. III. ſequentia ſtatuit: Oportet Epiſ-
copum eſſe . unius uoris virum; . non neo-
pliytum . . . Diaconi probentun primum, &
ſic miniſtrent... Sint unius aworis viri.

H. 282. Idem poteſtatem coafktivam exer-

cuit, eandemque ſibi divinitus conceſſam præ-
dicavit. Nam

I. COR. V. inceſtuoſum Corinthium abſens
corpore, preſens autem ſpiritu judicavit tra-
dere Satanz in interitum carnis, ut ſpiritus
Jalvus ſit, id eſt pro excommunicato habendum
denunciavit: ſubjungit enim: auferte, o Co-
rinthii, malum, ſcilicet hominem inceſtuo-
ſum, ex vobis: nam textus græcus habet Tor
IIovnooy, genere maſculino.

I. IIA. 1, Humencum & Alexandrum,
qui circa ſidem naufragaverunt, tradidit Sata-
næ, ut diſcant uon blaſphemare.

II. CORK. X. 6 -9, ſeribit: In promtu habe-
mus ulciſci omnem inobeaienutiam DSi am⸗-
plius gloriatus fuero de poteſtate noſtra, quam
dedit nobis Dominus in æàdf(ipationem, & non
in deſtruktionem veſtram, unon erubeſcam.

1BID.

ert e
Dono
1iwanm

Fillus ple

(Rn

en , ittug. BID.,. XIII. 2 & 10, fimilibus verbis uti-
tur: Pradico iis, qui ante geccaverunt, guo-
niam, ſi venero iterum, non parcam . . NHac

gns, lot e abſens ſeribo, ut non præſens durius agam,
n Frectpi, Jecundum poteſtatem, quam Dominus dedit mihi
n veluent ins &dificationem, & non in deſtrutiionem.
in. D H. 283. Chriſtus imperium eccleſiaſticum
e: doe „ 1. 2 . . .
4 ſolis Apoſtolis tribuit.
1 Derit Ini⸗ His enim ſolis contulit poteſtatem ligandi

& ſolvendi ceteros chriſtianos (278): quæ re-
vera ab imperio ecclefiaſtico nihil differt (279).
Porro Apoſtoli poteſtatem legislatoriam & co-
attivam non ſolum exercuerunt, ſed & tan-
quam ſibi divinitus datam exerceri a ſe poſſe
edixerunt (238 0 - 83). Sed hujusmodi poteſtes
imperio eccleſiaſtico continetur (754. d & b).
Ergo &c.

. n o⸗
ie inn, 0
wir ini

F. 284. Omnes Apoſtoli plenam & aqua-
lem poteſtatem eccleſiaſticam, eamque a Chri-

ninn 4 ſto immediate receperunt.
al ertte 0 .
ninen inetn. Nam potektas eccleſiaſtica, quam Apoſtoli
Nrns Iiet l, acceperunt, exprimitur his verbis: Qugcuu-

que allig averitis &c. &: Sicut miſit ne Pater
Ec. (278). Cum igitur ea verba a Chriſto ad
Apoſtolos & immediate direéta ſint, & totam
Nt⸗ vim imperii eccleſiaſtici exprimant (279) 5 hi

Gt, ANN
4 ab IIlo & plenam & æqualem poteſtatem im-
e mediate aceepiſſe cenſendi fſunt. Profecto S.
red e⸗ Paulus plenum imperium ſacrum fibi divini-
„ . tus datum eſſe judicavit (281 & 82). Neque

Gin, guns ulla eſt ratio, cur ceteros Apoſtolos minori,
6, 8 ℳ quam Paulum, poteſtate præditos fuiſſe exiſti-
n memus.

K 4 A

N= 152 = *

Ad confirmandam hane veritatem fuffecerit
adducere verba SS. CPRIANI HIERO-
NLWI. Prior L. de unit. Eccl. ſic ſcribit: Hoc
erant utique & ceteri Apoſtoli, quod fuit Pe-
trus, pvari conſortio praæditi honoris & pote-
ſtatis. Poſterior L. I. contra Jovinian. hæc
habet: Super Petrum fundatur ecclefia: licet
hor ipſum alio in loco ſuper omnes Apoſtolos
Ffat; & canki claves regni cælorum accipi-
ant; & ex aquo ſuper eos eceleſiæ fortitude
Jſolidetur

H. 285. Cum itaque Apoſtoli a Chriſte
miſſi ſint ad docendas omnes gentes, Matth.
XXVIII. 19; quocunque pervenerant, om-
nia imperii eccleſiaſtici jura poterant exer-
cere. Ne vero aut religionis chriſtianæ pro-
pagatio retardaretur; aut alter alterum in
exercitio ſacræ poteſtatis impediret, commu-
ni conſilio alii alias ſibi provincias delege-
runt, in quibus comiſſum ſibi a Chriſto mi-
niſterium obirent.

H. 286. Eccleſia, ut ſit ſocietas perfefta,
imperio carere nequit (61 & 66). Quare
cum COhriſtus eccleſliam a ſe fundatam volu-
erit eſſe perpetuam (276); dubitare non li-
cet, quin id etiam decreverit, ut imperium
eccleſiaſticum àa ſe conſtitutum ad finem mun-
di usque perduret. Quapropter neceſſe fuit,
ut vel Apoſtolos, quibus illud primo con-
ceſſit, immortales redderet; vel iis largiretur
poteſtatem alios ordinandi, qui in eodem im-
Perio

ll onſi
m bmius
gulas keelſit
Durims Tin
I. UIN..
lonſtitueret
en Tehin
Minis
neront,

IE
(4
unls

lnnt, ,
ſi protat

CLENe
ſanter
17. lume
Frct Eyun
Süinung
ſitutinr,
alti aertor

N

ſe erihe
d lerlbit:

N.= 153 =*&1

Aaten e . . .ĩ .
1 in perio usque ad conſummationem ſeculi ſerie
le ſeiit: ii non interrupta ipſis ſuccederent.
on fuit h.
nlni & ⸗ F. 287. Apoſtoli ea etiam poteſtate uſi
ovinim, her ſunt.
lichhſa: hin zemrie . 1
ur Agfolr Id conſtat inprimis quidem ex S. Scriptura.
tenn anz⸗ Nam Paulus & Barnabas conſtituerunt per ſin-
lir ſrliun gulas eccleſias Presbyteros. ACZ. XIV. Idem

Paulus Timotheum Ephefſiis dedit Epiſcopum,
II. TIM. I. 6; & Titum Cretæ reliquit, ut..
., sonſtitueret per civitates Presbuyteros. Tum vero
¹ CMinhe ex Teſtimonio Patrum antiquifftimorum, qui
3, Much. primis duobus eccleſiæ chriſtianæ ſeculis flo-
Taerunt.

2

CLEMWENS& Roman. in epl. 1 ad Corinth
C. 44. apud G ALLANDIVM, fie ſcribit:
Apoſtoli ſupra diktos (ſcilicet Epiſcopos & Dia-
conos) conſtituerunt; & deinceys futurz ſuc-
ceſionis regulam tradiderunt: at, cum illi de-
cederent, miniſterium eorum ac munus alii vi-
ri probati exciperent.

CLEMWENS Alexandr. in orat. quis dives
Jalvetur. apud E VSEBIOIMI L. 3. H. E. C.
IZ. Joannes Evangeliſta, abi ex inſula Patmo
erat Epheſum reverſus, quorumdam rogatu ad
Enitimas gentes proficiſcitur, hic Epiſcopos con-
ſtituturus, illic integras eccleſias diſpenſaturas,
alibi certos homines, ſibi Sviritus ſankti in-
ſtinltu demonſtratos, in Clerum deleſturus.

TER TULEIANUS L. de rraſcript. C. 32.
ſic icribit: Edant heretici origines eccleſiarum
ſuarum. Evolvant ordinem Epiſcovorum, ita
rer ſucceſtones ab initio decurrentem, at pri=
mus ille Eviſcopus aliquem ex Avaſiolis vel
K 5 „àο=

N= 154 = *

apoſtolicis Viris, qui tamen cum Apoſtolis per-
ſeveraverint, habuerit aukorem & aunteceſſo-
rem: boc enim modo eccleſiz apoſtolicæ cenuſus
Jſuos deferunt: ſicut mgerncorum eicleſia Po-
Iycarpum a goanne collatum refert: ſitut Ro-
manorum Clementem a Petro ordinatum edit:
verinde utique ut ceteræ exhibent, quos ab Apo-
ſtolis in Epiſcopatum conſtitutos apoſtolici ſemi-
nis traduces habent.

H. 288. Epiſcopi jure divino ſunt Apo-

ſtolorum in imperio eccleſiaſtico ſuccefſores.

Chriſtuz enim imperium ecclefiaſticum con-
tulit Apoſtolis, in alios ſibi ſucceſſuros trans-
mittendum (286). Cum itaque Apoſtoli, con-
ceſſa ſibi poteſtate uſi, Epiſcopos conſtituerint,
qui ſibi ſuccederent (287); hi profecto illis
imre divino in imperio eccleſiaſtico ſuccedant
neceſſe eſt.

Veritatem hanc luculenter docet S. Paulus.
Eo enim teſte, Spiritus ſandkkus poſuit Epiſ-
copos regere eccleſiam Dei. ACT. XX. 28.
Idem ad Titum Cretæ Epiſcopum ſcribit: Hæc
loquere, & exhortare, & argue cum omni
imgperio. TIZ. II. 14. Et ad Hebræos: Me-
mentote Præpoſitorum veſiroriim, qui vohis lo-
cuti ſunt verbum Dei. . . Obedite Præpoſi-
tis veſtris, & ſubjacete eis: ipſi enim pervigi-
lant, quaſRi rationem pro animabus veſtris red-
dituri. HEBKR. XIII. 7 & 17.

Aceedit ſententis S. CPRIAIWI epl. 42.
ad Cornelium P. ſcribentis: Laborare debe-
mas, ut unitatem a Domino & per Apoſtolog
nobis ſucceſſoribus traditam obtinere curemus;

HIER-

Not
d 64
iinmgge
Arele,
itennn 5
Derto Cel

G
Atemn grde
(nncho wcen

u c
Aüs U⸗
redlü!
tat in
Giino
ͦe
4, g

Hx hxu⸗
Cinrin il
Detut onis
DMarun,

telatis oril
tingam
1o keceer
n.

) o,

5 = 155 =*

HIERONNLWI epl 53. ad Marcellam: ubi ait:
Apud nos Apoſtolorum locum Epiſcopi tenent;
aliorumque Patrum: quorum omnium verba ad-
ducere, ſuperfluum foret. Hinc & Synodus
Tridentina Seſſ. 23. Cap. 4. de Sacram. Ord.
merito docuit, Epiſcopos in Apoſtolorum locum

ſucceſſiſe.

F. 289. Omnes Epiſcopi ex jure divine
eadem gaudent poteſtate, quam Qpoſtoli a
Chriſto acceperunt.

Ea quippe eſt natura ſueceſſionis, ut, qui
aliis ſuccedunt, eadem poteſtate gaudeant, qua
præditi fuere ii, quibus ſuccedunt. Cum igi-
tur in imperie eccleſiaſtico Apoſtolis Epiſcopi
divino jure ſuccedant (288) ; his eandem cum
illis poteſtatem jure divino competere, nemo
eſt, qui non intelligat.

Hoc loco nobis ſermo non eſt de extraor-

dret 5 billu. dinaria illa Apoſtolorum poteſtate, quæ conti-
lr pont Eni- netur donis ſupernaturalibus miraculorum, lin-
47. M. 1. gzuarum, theopneuſtiv. Hæc enim Chriſtus
On Kriit: NuA¶ Apoſtolis tanquam Legatis ſuis contulit qui-
urgu Oun nf dem, ita tamen, ut ea in fuecefſores neuti-
Heprecs: quam pofſſent transfundere. Alia eſt ratio po-

teſtatis ordinariæ Apoſtolorum, quam ii fcilicet
tanquam Epiſcoxi & Rekkores ecclaic a Chri-
ſto receperunt, in alios Epiſcopos transmitten-
dam.

e HG. 290. Poteſtas eccleſiaſtica omnium
4 . 1, Epiſcoporum jure divino plena eſt & pror-

Ahorare lene. a. 7.
m A in lus ααalis.

. PANN, . 2 2- „2
tere curen Nam omnes Epiſcopi jure divinoe esndem
E. . ha-

= 156 = 3*

habent poteſtatem eccleſiaſticam, quam Chri-
ſtus Apoſtolis impertitus eſt (289). Hæc au-
tem fuit plena & æqualis (284). Ergo &c.

Aflertum hoc clariſſime expreſſit &ü HIER-
ONA MWVS epl. S;. adu Evangelum ſcribens:
Ubicunque fuerit Eriſcopus, ſive Romæ, ſive
Eugubii; ſive Conſtantinovoli, ſive Khegii; ſive
Aleæandrig, ſive Tanis; usdem eſt meriti,
ciessdem & ſacerdotit. Omnes Aroſtolo-

rum ſucceſſores ſunt. Hieronymo præiverat unmerie
COYPRIANUS, dum L. de anit. eccl., ſeripfit: ne fotisdid
Epiſcopatus unus eſt, α ſingetlis vars in en ütt
Jolidum tenetur. ne
euicn hon

F. 291. Neque tamen nullum eſt inter

. 17. 1 a Oun k⸗a
Epiſcopos Apoſtolosque diſcrimen. Apoftoli ul Uns
gaudebant poteſtate ſacra, nullis locorum li- n ing
. 2 Num Vinte

mitibus circumſcripta (285). E centrario fin-
guli Epiſcopi zeguluriter ſingularum dunta- eee
Nat diecefiüum Epiſcopi ſunt, ita ut extra Ne 1 Ni
illas poteſtatem ſuam exercere nullibi poſſint. le;
Atque ea quidem localis reſtrictio poteſtatis N!
Epiſcopalis facta eſt vel erx g eſu Chriſti ſen-
tentia, ut loquitur S. IWAIIVS M. epl.
ad Ephes C. 3. vel ex ordinatione Apoſtolo-
rum; vel certe mutuo Epiſcoporum Apoſto-
los proxime fubſequentium conſenſu. Nam

CMritans e

1

Synodus Antiochena ann. 341. celebrata, ſaeg 6
Can. 9. ſtatuit: ut Epiſconi, ſecundum auti- e Uprem
quum a Patribus regulam conſtitutam, ea tan- Ulopns i
um agant, gugæ ad Juam dicteſin pertinent, n meits
oljeſſionesque Jubjeltas. Nliän iaſit

O. 292.

10

ejtißent,
1

G. 292. Hæc dicœceſium eccleſiaſtica-
rum diſtributio jurium epiſcopalium qua-
litatem plenitudinemque adeo non tollit, ut
eam potius confirmare videatur. Aucéto enim
Epiſcoporum numero, ſingulos affigi ſingu-
lis diœceſibus, tanquam terminis, extra quos
nihil eccleſiaſticæ poteſtatis exercere poſſent,
ideo neceſſe fuerat; quod plurium Epiſcopo-
rum concordia cum æquali eorundem plena-
que jurisdictione aliter nequiret componi.
Sacra igitur ſingulorum Epiſcoporum pote-
ſtas limites locorum accepit; non jurium:
ea enim hodie tanta eſt Epiſcoporum, quan-
ta olim fuerat Apoſtolorum, eo diſcrimine,
quod illius exercitium intra ſtatutos dicece-
ſium limites ſeſe debeat continere, ne pax
chriſtiana lædatur, neve poteſtas, quæ data
eſt in ædificationem, cedat in deſtrubttionem:
quod divinæ voluntati repugnare docuit Pau-
lus II. COR. XIH. I0. Nam, ut &. CHERY-
80870MVS in epl. ad Innocentium I. P. con-
queritur: Si licebit cuivis in alienus invadere
provincias, ex auktoritate ſuæ quodlibet
agendo, ſcitis, omnia pveſſum itura.

§H. 293. Quodſi tamen ſalus animarum,
quæ ſuprema eccleſiæ lex eſt, exigat, ut
Epiſcopus aliquis extra dicceſin ſibi comiſ-
ſam poteſtatis ſuæ exercitium porrigat; tum
profecto ceſſat prædicta reſtrictio. Ita olim
Judicavit S. EPIPHIAWIVS. Is, cum eſſet

Sa-

*

Salaminæ in Cypro Epiſcopus, in diceceſi ta-
men Hieroſolymitana, inconfulto illius Epilſ-

copo Joanne, Presbyterum pro Monachis

Bethlehemiticis ordinavit. Poſtea Joanni,
factum hoc indigne ferenti, reſpondit, data
ad eum epiſtola, quæ reperitur inter Opera
S. Hieronymi: Cum monachi, ſcribit, non
haberent, qui ſihi Domini ſacramenta confice-
ret; .. ob Vei timorem hog ſumus facere com-
pulſi; maxime cum nulla ſit diverſitas in ſa-
cerdotio Dei, & ubi utilitati eccleſiaſtick pro-
vi detur. Wam etſi ſinguli Epiſcopi habent ſub
ſe eccleſias, quibus curam videntur impendere:
& nemo ſuper alienam menſuram extenditur:
tamen præponitur omnibus caritas Chriſti, in
qua nullo ſimnlatio eſt: nec conſiderandum,
quid faltum ſit; ſed quo tempore, & quo mo-
do, & in quibus, & quare fattum ſit.

Similia referunt Theodoretus L. 4. H. E.
c. 12, de S. EUSEBIO Samofatenſi; & Sozo-
menus L. 3. H. E. C. 20, de J. ATHA-
NASIO.

F. 294. Imperium eccleſiaſticum jure di-
vino penes ſolos Epiſcopos eſt.

Imperium enim ſacrum jure divino penes
illos duntaxat eſt, qui jure divino ſuccedunt
iis, quibus illud Chriſtus ipſe contulit. Sed
ſoli Epiſcopi jure divino in imperio eccleſiaſti-
co ſuccedunt Apoſtolis (288) „ quibus ſolis
Chriſtus hoc sonceſſit (2832). Ergo &c.

Plecuit n
Aris ſutbon
Goiden eo,

toncioten

ltane l.
ehſan cet
ls i Pyii
elgui Chnit
üivent lor
Ueſun Crent

i
in wem

in (iecei n.
Dro Monnets
ten Punni
khoncit, in
r inter Open
ſenbit, mo⸗
nerta cnpfte.
nuj fuun n.
lerf

4 L 4 H b.
ſteni; & o⸗

le 4 4.

Ghin gees
60 retont
e aunlt de
hen eglelili⸗
1 guidus ſolns

2

n &E.

195

.

H. 295. Ex dictis intelligimus, Epiſco-
pis & ſolis & omnibus jure divino competere

ſpirituulem poteſtatem legislatoriam, coaltivam,

judiciasiam, inipettoriam, & executoriam (154).
Hæc enim jura continentur imperio eccleſia-
ſtico, quo pleno ii omnes & ſoli ex inſtitu-
tione divina gaudent (290 & 94).

Placuit tamen Epiſcopis, leges eeclefiaſticas,
quas ſtatuunt , CANONES appellare, non
quidem eo, quod vi obligandi careant; ſed ne
coabtionem temporalem præ ſe ferre viderentur.

F. 296. Imperium ſacrum totius, qua
late patet, eccleſiæ chriſtianæ, jure divino
convenit omnibus Epiſcopis ſimul ſumtis.

Omnibus Epiſcopis jure divino plenum com-
petit imperium eccleſiaſticuom (290): cujus
tamen exercitium, turbationis vitandee cauſſa,
intra propriam cujusque dicceſin reſtriétum
eſt (291 & 92). Cum igitur omnes dicceſes,
tanquam totidem eccleſiæ particulares, in unam
coaleſcant eccleſiam univerſalem; ſicut Epiſco-
pi ſinguli fingulis dioœceſibus, ita univerfi ee-
cleſiæ univerſali ſacro cum imperio præſunt.

Itaque Epiſcopi omnes fimul fumti Colle-
gium quoddam imperantium conſtituunt, quod
eccleſiam docentem appellamus. Huic non mi-
nus ipſi Epiſcopi ſingillatim confiderati, quam
reliqui Chriſtiani tam univerfi quam finguli
ſubjacent. Porro Cœtum fidelium, qui ad ec-

cleſiam docentem non pertinent, eceleſiam diſ-
centem vocamus,

J. 297.

⸗ — 2
— 160 *

J. 297. Negotia communia ſocietatis,
quæ regitur a pluribus ſimul ſumtis, non-
niſi communi imperantium conſenſu, qui per
ſuffragia exprimitur, definiuntur (76, 77 &
37). Quare cum imperium totius eccleſiæ ic,. Won
chriſtiange jure divino reſideat penes Epiſco.
pos omnes conjunctim acceptos (296); ne- n Pyicopus
gotia ad eccleſiam univerſam pertinentia com- s Nel omn
munibus eorundem ſuffragiis, per Concluſa ileſals
vel collegialia vel extracollegialia (77 & 85),
oportet expediri.

Conventus publici, in quibus zoncluſa colle-
gialia Epiſcoporum perficiuntur, Concilia vo-
cantur. Concluſa vero extracollegialia tum for- Uneturde
mantur, tum innoteſcunt per litenas communi- ttulo ere
ratorias, ſic diétas, quod Epiſcopi per eas ſua r nen,
invicem ſenſa exquirant, communicentque. Ce- e en
terum ejusmodi concluſa nomine canonum ani-

verſalium promulgantur.

H. 298. Forma imperii eccleſiaſtici jure
divino eſt ſimilis ariſtocratia.

Ea nempe ſocietas ariſtocratice gubernatur,
cujus imperium eſt penes plures ſimul fumtos
(94). Imperium autem ſacrum totius eccleſiæ
revera omnibus Epiſcopis copulate ſpectatis
jure divino competit (296). Ergo, niſi inanem
de vocibus litem movere quis velit, formam
illiuz jure divino ſaltem analogice ariſtocra-
ticam effe, nemo jure inficiabitur.

An vero Chriſtus ariſtocratiam hanc Epif-
coporum monarchia quadam temperatam volue-
rit, ex dicendis patebit.

. A R-

tins eecſele
Penes Ppiſco.

1
5 el,
rue 1ioela⸗

e 161 —

ARTICULVUS II.
DE PRIIWIATIU IWIPERII EOoLESIASTICI.

§. 299. Nomine PKIMAIUS ECCIESIAS-
71OI intelligimus prærogativam,
qua Epiſcopus aliquis ſupra ceteros Epiſco-
pos vel omnes vel aliquos eminet. Prior,
univerſalis; — poſterior vero, particularis
tantum primatus appellatur. Uterque vel ho-
noris eſt, vel voteſtatis. Primatus honoris
nihil eſt aliud quam honor pracipuus, qui
uni Epiſcopo præ ceteris eſt exhibendus; con-
tineturque proedria, inſignibus peculiaribus,
titulo excellentiori, & aliis ejusmodi juribus:
quæ tamen illum, absque ullo in alios im-
perio, primum duntaxat inter pvares conſti-
tuunt. Primatus poteſtatis ſeu jurisdikctionis
eſt ipſius imperii eccleſiaſtici jus quoddam
Prctipnum, quo Epiſcopus aliquis ceteros ita
antecellit, ut iis ſaltem ſingillatim acceptis
imperet.

§. 300. Quemadmodum unitas in Sa-
cris eſſentialibus eccleſiæ eſt neceſſaria (274);
ita in accidentalibus ſaltem aliquibus eidem
eſt ſummopere utilis (171). Nulla autem
ſpes eſt, fore, ut ejusmodi unitas obtinea-
tur, aut conſervetur, niſi Sacra ipſa deter-
minentur (61 & 171). Porro hæc determina-
tio nonniſi communibus Epiſcoporum fuffra-

— 1¹62 —
güs perfſicitur (297). Jam demus, ad ſalu-
tem eccleſiæ novas leges vel dogmaticas vel
diſciplinares requiri. Demus, eile nonnul-
los Epiſcopos, qui unitatem eccleſiæe vel
ipſi turbent, vel turbantibus pro virili parte
ſe non opponant. An a ſolo concilio generali
Epiſcoporum remedium expectabis? Quid
ſi eorundem diſſenſus, aliæve circumſtantiæ
impediant, quo minus ejusmodi conventus
eccleſiaſticus celebrari poſſit ? Qua ratione
tum fidei & univerſalis diſciplinæ integritati
conſuletur, ſi nemo ſit Epiſcoporum, cui
Epiſcopi ceteri parere debeant? Nam eccle-
ſia chriſtiana, ut nunc eſt, in varias civita-
tes diviſa, cum omnes Epiſcopi poteſtate
Xquali inſtructi ſint (290), nullus erit eo
cafu, qui ceteros omnes cum imperio ad Sy-
nodum œcumenicam convocare poſſit. Quodſi
vero per Canones univerſales, communi Epiſ-
coporum conſenſu probatos, ſaluti eccleſiæ
proviſum fuerit; tum profecto opus erit ge-
nerali inſpeltione, an illi ubique obſerventur;
opus generali executione, ut ubique obſerven-
tur; opus generali vindicatione, ſi non ubi-
que obſerventur. Quis autem hominum id
effectum dabit, niſi Epiſcopus ſit, qui impe-
rare ceteris omnibus poſſit 2

. 301. Ad conſervandam univerſalis ec-
cleſiæ chriſtianæ unitatem neceſſarius eſt pri-
matus poteſtatis inter Epiſcopos.

Certe

Cun d ie
o ad con
Phne vecel
Ceitui i

n Mn ede.

Mniferals e⸗
luis en ⸗
1. .

VuE Crl.

= 153 —

Certe ad hune finem obtinendum neceſie eſt.
ut Epiſcoporum aliquis gaudeat jure impe-
randi ceteris Epiſcopis, ſaltem ſingillatim ac-
ceptis (300). Sed in eo jure reponimus pri-
matum poteſtatis (299). Ergo &c.

G. 302. Quæ cum ita ſint, nemo pru-
dens dubitabit, quin Chriſtus primatum po-
teſtatis eccleſiaſticæ vel ipfſe per ſe inſtitue-
rit, vel eundem inſtituendi jus ſaltem Apo-
ſtolis eorumve fucceſſoribus reliquerit. Neu-
trum ſi feciſſet, profecto eccleſiæ ſuæ de me-
dio ad conſequendum finem a ſe intentum
plane neceſſario non providiſſe videretur?
quod ſine injuria fapientiſſimi Fundatoris ne
cogitari quidem poteſt.

F. 303. Chriſtus ipſe per ſeſe inſtituit
primatum poteſtatis, eumque S. Petro con-
tulit. Aſſerti hujus veritas oſtenditur

%) Ex MWATITH. XVI. 13 - 20. Ibi enim
Chriſtus diſcipulis ſuis, quem ſe eſſe dice-
rent, interrogatis, ad Petrum, Zu es Chri-
Nus, ſilius Dei vivi, reſpondentem converſus,
ait: Beatus es Simon Bar jona, quia caro &&
ſanguis non revelavit tibhi, ſed Pater meus,
gui eſt in celis. Et Ego dito tibi: quia tu
sà Petrus; & ſuper hunc petrum adificabo ec-
leſiam meam: & vortæ inferi non pravale-
bunt adverſus eam. Et tibi dabo claves regni
alorum: & quodcunque ligaveris ſuper terram,

1 2 erit

erit hgasum & in calis; & gquodcunque ſolve-

ris ſuper terrum, erit ſolutum & in calis.

*) Ex &0AiW. XXI. 15 - 18; Ubi di-
vinus Servator poſt reſurrecétionem ſuam,
præſentibus aliis Apoſtolis, ſolum Petrum ſic
allocutus eſt: Simon Gounnis, diligis me plus
Zis 2 Dicit ei: Etiam, Domine: Tu ir
quiæ amo Te. Dicit ei: Paſce agnos meos.
Dicit ei iterum: Simon Goannis diligis me?
Ait illi: Etiam, Domine: Tu ſcis, quia amo
Te. Dicit ei: Paſce agnos meos. Dixit ei
tertio: Simon Goannis, amas me? Contri-
ſtatus eſt Petrus, quia dixit ei tertio, amas
me? Et dixit ei: Domine, Tu onmiu noſti:
Tu ſcis, quia amo te. Dixit ei: Paſce oves
meas.

S. 304. Dupinius Diſſert. 4. de antig. Eccl.
diſcipi. negat, primatum poteſtatis ex alla
tis S. Scripturæ verbis probari. Si quidem
ea, præciſis circumſtantiis, in quibus a Chri-
ſto prolata ſunt, accipiantur; nolim refragari
Viro eruditiſſimo. Nam poteſtatem ligandi
& ſolvendi omnibus Apoſtolis, inter quos &
Petrus fuerat, paullo poſt MAIH. XVIII.
divinus Redemtor promiſit; munus vero palſ-
cendi oves ſuas indiſcriminatim omnibus
etiam Apoſtolis, in quorum numero itidem
Petrus erat, paullo ante GO° ᷣA4NW. XX. com-
miſerat (278). Certe omnes ab Eo miſſi
ſunt ad Evungelium omni reature p &ican-
dum,

1. o.

en Dpito
mlan

0Dieunge i,

15; Ubi .
lonem ſuam

N= 65 er
dum, WARC. XVI. 14; & bPaulus, II. C0K.
XI. 28, fcribit, ſibi incumbere ſolicitudinem
omnium eccleſiuxum. Porro ecclefiam non fu-
per ſolum Petrum, ſed ſuper omines Apoſto-
los, tanquam fundamenta, dificatam eſſe,
ailexrit Paulus, daum, EPMd. II. 20, Chri-
iianos vocat cives Sankorum, & domeſticos
LDei, ſaperadiſicautgs ſuper fundumentum Apo-
ſtolorum. Id ipſum merito deducimus ex
APOCAL. XX. 14: ubi Joanni Evangeliſtæ
legitur apparuiſſe murus civitatis (Icilicet ec-
cleſiæ) habens funcdamenta duodetim „ & in
ipſis duodecim nomina duodecim Apoſtolorum.
Denique omnes Apoſtoli claves regni cælo-
rum acceperunt: poteſtas enim clavium a
poteſtate ligandi & ſolvendi nihil omnino
differt. Neque mirum hoc cuiquam videa-
tur. Nam antiquitus apud Hebræos januæ
alligabantur quibusdam vinculis, quibus con-
nectendis claves adhibebantur: ut proin illæ
ligando clauderentur, & ſolvendo aperiren-
Kdur.
Vid. Calmetus in Dictionario biblico vocab.
ciauis,

H. 305. Verum non is ego ſum, qui
cum Dupinio prædictis S. Scripturæ texti-
bus nullam vim ad probandum primatum
poteſtatis ineſſe exiſtimem. Immo, fſi illi rite
expendantur, inde ſolidiſſimum argumentum
depromi, mihi perſuaſifſimum habeo. Sic enim
ratiocinor: Si Chriſtus, dum verbis addu-
1

3 Etis

e 166 *

ſtis (303) Petrum ſolum, præſentibus reli-
quis Apoſtolis, allocutus eſt, præcipuam ei
poteſtatem non contulit; tum verba illa hunc
fenſum habent: Simon, quia præ ceteris Apo-
Rolis praſentibus confeſſus es divinitatem meum:
ideo tibi communem cum omnibus Apoſtolis po-
teſtatem dabo. Item: Sdimon goannis, quia
plus ceteris Apoſtolis me diligis; ideo comitto
tibi munus palcendi oves meus, quod commune
cum ceteris Apoſtolis tibi jam anten commiſi.
Quis non indigne ferat, ſapientiæ incarnatæ
ſermonem ſenſu ita ridiculo exponi 2 Nos
verbis illis longe alium, Magiſtro divino cer-
te digniorem, ſignificatum ſubjicimus, nimi-
xum hunc: Simon, quia prk reliquis Apoſto-
lis confeſſus es divinitatem meam: ideo præci-
vuam pariter pra religuis poteſtatem tibi con-
ſeram. Omnes quidem Apoſtoli erunt fundamen-
ta, ſuper quxæ adificabo eccleſiam: Tu tamen
Jfundamentum eris pracipuum. Omnibus dabo
claves regni cœlorum, ut, quidquid ligaverint
Juper terram, ſit ligatumim & in calis; &
quidguid ſolverint ſuper terram, ſit ſolutum &
in cælis: ſed Tibi dubo peculiarem quamdam
voteſtatem clavium, & ſingulare jus ſolvendi
ligancdique. Et rurſus: Simon, quia plus cete-
ris Apoſtolis diligis me: ideo non contentus, tibi
jam demandaſe communem cum reliquis Apoſto-
lis curam vaſcendi oves meus, pracipuum quod-
dum tibi ſoli munus paſtorale committo. Pro-
fecto hic verborum ſenſus minime eſt con-
tortus; eſt proprius; eit plane naturalis. Ver-
ba

e Maporen
cinn Egint
un ael
Cocd ſupe
CCæ u

enni cxlnn

IAN .

Utem non vin
etis is
Moprum cen
Dlod S. De
ilt, eclee
Utumn inter

lenths n

Drecipuun

erba iin h

.

Une
l

ſe Chrig .

llene
1 tan

Cnnibut dn

Gl atem run

= 167 =

ba autem Chriſti ſic intellecta primatum po-
teſtatis deſignant (299). Ergo Chriſtus pri-
matum poteſtatis S. Petro & promiſit ante
mortem ſuam MWATITII. XVIII; & poſt refur-
rectionem ſuam contulit 0AVW. XXI.

G. 306. Verba Chriſti L. c. adducta de
primatu poteſtatis ita conſtanter & unanimi-
ter tota intellexit antiquitas, ut vix ulla in
re majorem conſenſionem invenias. Pafſim
enim legimus, Petrum nominari Cauput, Prin-
cipem, ſummum Apoſtolorum,; neque aliam ha-
rum appellationum rationem legimus, niſi
quod ſuper Petrum fundata ſit eccleſia; quod
Chriſtus Eum voluerit eſſe ſolidiſſimam ec-
cleſiæ pvetram; quod Ipfi traditæ ſint claves
regni cælorum; quod juſſus ſit ſuſcipere cu-
ram omnium ovium Domini paſcendarum. Quis
autem non videt, hanc rationem a Viris ſana
ratione præditis aſſignari non potuiſſe, niſi
verbis illis poteſtatem aliquam ſoli Petro
propriam denotari credidiſſent ? Accedit,
quod SS. Patres unanimi conſenſu tradide-
rint, eccleſiaſticæ unitatis caufſa Petro pri-
matum inter Apoſtolos a Chriſto fuiſie colla-
tum. Propterea inter duodecim unus eligitur,
ut Capite conſtitute ſchismatis tollutur occaſio.
Ita ſcribit Hieronymus L. I. contra Ggorvinian.
Cum igitur ad hunc finem conſequendum re-
quiratur primatus poteſtatis (301) ; hunc
Petro a Chriſto conceflum fuiſle cenſuerint
neceſſe eſt.

Piures 88. Patrum textus in hane rem fi
expetas, Theologos dogmaticos conſule.

O. 307. Verum demus, primatum pote-
ſtatis argumento ſatis firmo e S. Literis non
evinci. Aliquem ſaltem primatum maniielſte
declarant Evangeliſttæ. Hi enim, quoties
Apoſtolos nominatim recenſent, etiamſi alio-
rum ordinem mutent, Petrum tamen primo
loco conſtanter ponunt: & alibi de Eo tan-
quam de reliquorum anteſignano mentionem
faciunt.

MWATTH. X. 2 - 5 Duodecim Apoſtolorum
nomina ſunt hayc: primas, imon, qui dici-
tur Petrus; & Angreas, Gacohus Ec.

MAKRC. I. 36. Proſecutus eſt & Eſam Si-
mon, Es qui cum illo erant. IBID. III. 14-
20. ſus fexit, ut eſſeut duodecim cum illo,
&n ut mitteret o äpragicare, . . Impoſuit
Simoni nomen Petrus; & GHacobim, &ι Jo-
anunem &c.

. DC. VI. 13 - 7. Vocavit diſcipulos ſuos,
elegit duodecim ex ipſis, quos & Apoſto-
los nominavit; Simonem, quem cognominavit
Petrum, &y Andream, Gacobum &c. I81D.
VIII. 45. Dixit Petrus, & qui cum illo erant.

4ACT. II. 14. & 37. Stans Petrus cum un-
decim, levavit vocem ſuam Diwerunt ad
Fetrum, & ad reliquos Apoftolos. IBID. V.
28 & 29. Interrogavit Apgoſtolos Princeps Sa-
cerdotum. . . Keſpondens autem Petrus &
Apoſtoli KHrunt.

PI. 1
Nortn ann
ſt Juni
tilerſt.
IPID.
Cornelio
Mgionem
Il0.
Ubi conn
no

.
DIventum:
8 Uetn contn
Cunn nt er
dente gnimann
Uünn A ilun
t Drimutus

Alle unitn

„9t

in hans tn
Conlule e,

imatn I Pote.

lpoit
, 7 . .

1iiteeps r.
Pitna 6

L 169

§. 308. Petrus ipſe aliquam ſupra ce-
teros Apoſtolos eminentiam fſibi propriam ite-
ratis vicibus oſtendit. Nam
ACT, I. 15, Exurgens in medio fratrum,
propoſuit negotium de novo Apoſtolo in lo-
cum Judæ proditoris eligendo.
IBID. II. 14, Stans cum undecim levavit
vocem ſuam, & primus Evangelium promulga-
vit Gudcis, & qui habitabhant Jeruſalem,
univerſis.
IBID. X. Primus quoque gentilibus, nempe
Cornelio centurioni, & qui cum eo erant, re-
ligionem chriſtianam prædicavit.
IBID. XV. In concilio Hieroſolymitano,
ubi convenerunt Apoſtoli & Seniores; cum
magna conquiſitio fieret, primus ſententiam
protulit.,

F. 309. Ex his jam ſequens formo ar-
gumentum: Si Chriſtus aliquem primatum
S. Petro contulit, & quidem eo fine, ut per
eum unitas eccleliæ Chriſtianæ ſervetur; tum
certe primatum poteſtatis eidem conceſſit:
nam ad illum finem cenſequendum non fſuffi-
cit primatus honoris; ſed requiritur prima-
tus poteſtatis (301). Chriſtus autem S. Pe-
tro aliquem primatum tribuit (307 & 8), &
quidem eo fine, ut per illum conſervandæ
eccleſie unitati conſultum eſſet (302 & 6).
Ergo primatus, quo Chriſtus S. Petrum iu-
Pra ceteros Apoſtolos extulit, primatus non
honoris tantum ſed etiam poteſtatis ſuit.

. „
.₰ N „; 7 –
5
1. 1 ⸗ 21

N = vo =y

G. 310. Chriſtus voluit, ut in primatu
poteſt/tis ecoleſiaſticzæ usque ad conſum-
mationem ſeculi ſemper aliquis Epiſcoporum
S. Petro ſuccederet.

Nam eccleſiaſticæ unitatis ſervandæ cauſſa
primatum hunc Chriſtus inſtituit (304 — 10).
Eccleſia autem chriſtiana ex divina inſtitutione
usque ad finem mundi eſt duratura (276). Igi-
tur primatum, quo tanquam medio unitas illa
jugiter integra cuſtodiretur, perpetuum quo-
que ſtatuiſſe cenſendus eſt. Atqui hoc fieri non
poteſt, niſi aliquis Epiſcoporum ſemper fſit,
qai Petro in ea dignitate ſuccedat. Ergo &Ec.
i Petri voteſtas ad poſteros noen eſt translata,
se ceterorum quidem Apoſtolorum pvoteſtatem ad
Juccedentes Epiſcovos transmiſſam agnoſcemus.
Ita nunc in Eccleſia nulla aut Epiſcovorum aut
Jacerdotum poteſtas erit. Ita ſolide ratiocina-
tur Melchior Canus L. 6., loc. theol. prop. 32.

§. 311. Univerſalis eccleſia chriſtiana
Epiſcopum Romanum tanquam S. Petri in
primatu poteſtatis fucceſſorem in hunc us-
que diem ſemper venerata eſt.

Omiſſis, quæ hanc veritatem demonſtrant,
innumeris 88. Patrum teſtimoniis, ex genera-
libus duntaxat concilis effata quædam profe-
ram.

4) Conc. Sardicenſe in epl. ſynod. ad Ja-
lium P. Hoc optimum & valde congruentiſſimum eſſt
videhatur, i ad Caput, id eſt, ad Petri Apo-
ſtoli Sedem de ſingulis quibusque pvrovinciis
referaut Domini Sacerdotes.

lert lar

†9
Cpun KNonn
fmnantano
umantgue

lica Frine

Mguamn In
Ilum pac
e) onner
Matur, „„
inn gacelun

n chnikiun
8. Deni in
in Nune u.
den temulm,,
i, er genenn

1 en ee
Orintin
gu frun

N= 171 =

5) Patres Conc. Cpltani I. in epl, ſynod. ad
Damaſum P. ſcribunt: Coolim venimus man-
dato literarum, a veſtra Reverentia ad Impe-
ratorem miſſarum. Ergo Epiſcopum Romanum
ſibi præcipere poſſe cenſuerunt.

c) Philippus Cæleſtini P. legatus Patres Conc.
Epheſini ſic eſt allocutus: Seculis omnibus
notum eſt, &. Petrum Apoſtolorum principem
&W Caput, fideique columnam & eccleſic catho-
licæ fundamentum, a Chriſto — cœleſtis regsi cla-
ves accepiſſe; .. verque H Juos ſemper vi-
vere, cauſſasque decernere, ſemperque vilkurzm.
Hujus dordinarius ſucceſſor Cœleſiinus n65
miſit.
d) Cone., Chalcedonenſe in epl. ſynod. ad
Leonem P. Tu nobis, ſicut Caput membris, vræ-
eras in his, qui tuas gerebant vices.

H. 312. Primatum poteſtatis penes Epiſ-
copum Romanum infigniter illuſtrant, con-
firmantque facta quædam ex hiſtoria eccle-
ſiaſtica primorum ſeculorum,

«ℳ) Teſte Eufebio L. 5. H. E. c. 24. Vi-
ctor P. totius Aſic eccleſtas eum aliis finitimis,
tanquam alterius fialei & opinionis (quod ni-
mirum Paſcha luna 14ta cum Judæis celebra-
rent) omnes a communi unitate eccleſiæ amputare
conatur . . . Verum iſta ceteris omnibus pu-
rum placebunt Epiſcopis. Illum igitur tontra
magnopere adhortabantur, ut pacis, concordig,
caritatis erga proximos diligentem curam
haberet. . . Inter quos Irenwus, quamquam

er literus ſcriptas ex verſona fratrum in Gaf.-
1 Eei. 7

lia,

liat ,quibus prcerat, tradit miſſterium t. reſurre-
kionis Domini Solo die dominico retolendlum
quidem eſſe, Vittorem tamen de hoc, riclelicet
ne tam multas eccleſias omnino propter tradi-
tionis ex antiqua conſuetucine inter illag ob-
ſervatæ obſervationem, a corpore univerſa Chri-
ſti eccleſi veuitus amputet . . convenienter
admonek. En Irenzæus ceterique Epifcopi in
Epiſcopo Romano agnoverunt poteſtatem co-
activam adverſus Epiſcopas Ali&! hujus enim
poteſtatis abuſum tantummodo in Victore
improbarunt.

5⁵) Montaniſtæ docuerunt, eſſe quædam
beccata, quxæ eccleſiaſtica poteſtate remitti
non poſſent. Epiſcopus Romanus edito de-
reto hunc errorem damnaverat. Tertullia-
nus, in eandem hæreſin lapſus, L. de pu-
dicit. C. I. in illud edictum invehitur, &
ſcribit: Audio, edittum eſſe propoſitum, & qui-
dem peremtosium; Pontifex ſcilicet maximus
quocdl eſt Eriſcon us Epiſcoporum, editit: Ego
& mæchiæg & fornicätionis delitta pæœnitentia
junltis dimitto. En Epiſcopus Romanus cre-
debatur Epiſcopus Epiſcoporum, ejusque edi-
cta habebantur pro peremtorüis! Neutrum
profecto ſine poteſtate in ceteros Epiſcopos
explicari poteſt.

½) Martianus Epiſcopus Arelatenſis ad
hereſin Novatiani defecerat. Ea de re per li-
teras 2 Fauſtino Epiſcopo Lugdunenſi mo-
nitus S. Cyprianus, data ad Stephanum P.
epi-

ne h hoc

ns lilanos

eketis 1
eN,
Ctorel ⸗
Dehkuuumn

CE—— , — — N

epiſtola, his eum verbis hortatur: Facere TE
oportet, Fruter cariſſime, pleniſſimas literas ad
Cæpiſcopos noſtros in Calliis ronſtitutos, ne
ultra Martianum collegio noſiro inſultare pa-
tiantur. . . Dirigantur in Provincium E&
ad plebem Arelate con ſiſtentem a TZe literæ, qui-
bus, abſtento Martiano, aliuns in locum ejus

ſubſtituatur. En Cyprianus credidit, Epiſco-
. YP Ult, Pp.

po Romano competere jus præcipiendi Epiſ-
copis Galliæ, ut Martianum deponant, alium-
que Epiſcopum eccleſiæ Arelatenſi in ejus
locum præficiant! Unde autem hoc jus niſi
ex primatu poteſtatis ²

d) S. Athanaſius de Dionyſio Epiſcopo
Alexandrino L. de Simnod. hoc factum comme-
morat: Cum quidam Alexandrinum Epiſco-
pum apud Romannm accuſarent, gquaſi gui Fi-
lium non conſubſtantiulem Patri diceret: & Swy-

nodus Romæ coakta indigne talit, & Romanus

(ſcilicet Dionyſius Papa) ad cognominem ſihi
Epiſcopum omnium ſententiam perſeripſit: ac
jam inde ille ſe ad defenſionem parans, libello
ſuo titulum refutationis & Apologic indi dit.

En Epiſcopus Alexandrinus apud Romanum

accuſatur; & ille apud eundem ſe purgat!
Nonne hoc ſignum fubjectionis eſt?

F. 313. Corde igitur credimus, & ore
confitemur, quod generale Concilium Floren-
tinum, ex Patribus tam græcis quam lati-
nis congregatum, definivit, nimirum Santtam

2
66)

— E
+ rrsn

& Apoſtolicam Sedem & Romanum Pontificem
in univerſum orbem tenere primatum; & ipſum
Pontiſicem Romanum ſucceſſorem eſſe B. Petri
principis Apoſtolorum, & verum Chriſti Vica-
rium, totiusque eccleſiæ Caput, & omninm Chri-
ſtianorum Patrem & Pottorem exiſtere; & ipſi
in B. Petro paſcendi, regendi, & gubernandi
eccleſiam auniverſalem a Chriſto plenam poteſta-
tem traclitam sſe, quem ad modum & in ge-
ſtis conciliorum æœcumenicorum & in &. Cano-
nibus continetur.

G. 314. At quo jure factum eſt, ut pri-
matus poteſtatis Epiſcopatui Romano anne-
Geretur? Divino, an humano tantum? Si
divino, dicas; oſtendas oportet, præcepiſſe
Chriſtum, ut non alius S. Petro in prima-
tu ſuccederet, niſi qui Epiſcopus Romanus
fuerit. Sed ejusmodi præceptum neque ex
S. Scriptura, neque ex divina traditione no-
bis innoteſcit. Scribunt quidem AMWBRO-
&drn S& in orut. contra Auxentium; Al HAIWA-
&diS in apolog. pro fuga ſuu; & Greg. M.
in falm. 5. vœnitentiulem, S. Petrum ali-
quando jam in eo fuiſſe, ut Roma diſcede-
ret; at cum in via Chriſtus ſe ei viſendum
dediſſet; rogatusque a Petro, quo vaderet,
Romam ſe vadere rurſus crucifigendum re-
ſpondiſſet; Eundem his Chriſti verbis ad
mortem Rom?æ ſubeundam ſe animari ratum,
ibidem perſtitiſſe. Verum ex hoc facto nil
aliud ſequitur, quam Chriſtum Yoluiſſe, ut
E=

ecedl

in
lccealt II

Pimatu un

Wot,

17

R 31.
Is, Mti
clclelx N.
Lox⸗
ſ

Nin.
ommms
Unn egne e
trudſtione no⸗
en AV8N.
1. AIAN.

nünati tatun,

lnr hied
5Cviſe,
ð

Petrus Romæ potius quam alibi moreretur.
Inſtitutio divina inde non evincitur, niſi
oſtendatur, eo, quod Petrus Romæ obierit,
Primatum cum Epiſcopatu Romano eſſe ne-
ceſſario connexum. Id autem quo argumen-
to ſatis probari poſſtt, non video. Factum
Petri anſam dedit, ut primatus imperii ec-
cleſiaſtici Romanæ potius quam alteri eccle-
ſiæ annecteretur: id equidem nolim abnuere:
inde ortam eſſe neceſſitatem, ut, qui Petro
ſuccedit in Sede Romana, eidem pariter in
primatu univerſali ſuccedat, hoc eſt, quod
inficior.

G. 315. Reliquum igitur eſt, ut dica-
mus, rationem ſufficientem, cur primatus
eccleſiæ Romanæ ſit annexus, nec in præ-
cepto quodam divino, nec in facto Petri
contineri, ſed in conſtanti conſenſu eccleſiæ
univerſalis, hoc eſt, in voluntate eccleſiæ,
a morte Petri in hunc usque diem conſen-
tientis, ut Epiſcopus Romanus ſimul gaudeat
primatu imperii eccleſiaſtici. An porro ex
poſſeſſione tot ſeculorum decurſu continuata
Sedes Romana jus acquiſierit, ut dignitatis
hujus Apoſtolicæ prærogativa cum alio Epiſ-
copatu deinceps conjungi nequeat; hæc quxæ-
ſtio inter illas numeranda eſt, queis diſcen-
tium præſertim auimi non ſunt diſiinendi, cum
alinnde manifeſtum ſit, ejusmodi novationem non
futuram e re eccleſic, ſocietatisque chriſtianæ
aſu, propterea quod ſine multa colliſione, no-
X0-

y 7
rraan —N7O0rr- 6

vioque ectleſiæ ſchismate fieri illa vix poſſet. Ita

prudentiffime monet Rvdimus Abb. Rautten-
ſtrauchius Inſt. j. eccl. JG. 117.

Quamobrem, etſi ſucceſſio in primatu impe-
rii eceleſiaſtici juris divini fit (310) : ratio,
ſucceſſionis tamen, ſeu ratio, cur Epiſcopus
Romanus potius quam alius quispiam ſucoe-
dat, non niſi juris humani efſe merito cenſe-
tur.

F. 316. Forma imperii eccleſiaſtici jure

divino eſt ſimilis ariſtocratiæ, monarchia
quadam temperatæ.

Eſt enim fimilis ariſtocratiæ, quam con-
ſtitaunt Epiſcopi (298). Inter Epiſcopos ex
divina inſtitntione aliquis gaudet poteſtate,
qua ceteri ſltem ſeorſim accepti carent, ni-
mirum primatu (310). Hæc autem dignitas
ſpeciem quamdam monarchiæ exhibet (94).
Non eſt igitur, cur formam imperii ecclefia-
ſtici ariſtocratiæ monarchia quadam temperatæ
ſimilem affirmare non lieeat.

ſ

THoLet
ICCL

e 177 =5*

Abb. Ninft

. C AP. III.

de dD DE IMPERIO EKCCLESIE CIIRISTIANA
copue

Nihiim ſocve. SECUNDUM SYSTEMA ACATHOLICORUM.

metito cenle⸗
ARTICULUsS I.

Malki n REFUIAWIVUR ARGUIENITIA AUA
Rruncin THOLIcoRUAI CoTRA TIPERIUI
ECCLESIASTICUM EPISCOPORUM.

enik, enn en⸗

geyi nen, 1⸗ tius in ore fuit, quam hæc ver-
7 mMen gnin ba: Cujus eſt regio, illius eſt religio. Con-
e elhet 9) tenderunt enim, eccleſiam chriſtianam ita
inzeii eteir eſſe a Chriſto inſtitutam, ut eſſet ſocietas

uin kenna⸗ ualis ſeu collegiumn, inſtar collegii cujus-

cunque ſecularis, imperio civili ſubjectum.
Neque ex recentioribus Proteſtantibus deſunt,
qui huic ſententiæ ſuum calculum adſiciant.
Atque hoc eſt ſyſtema, ut vocant, jurisdi-
.4 Kionis territorialis. Argumenta, queis hoc
Syſtema innititur, partim ex natura vel ec-

cleſiaſtici vel civilis imperii; — partim ex
inſtitutione Chriſti petita ſunt. Priora jam
ſuperius refutavimus (171 - 88. & 221 = 25).
Poſteriora hoc loco diluemus.

F. 318. Opponunt I. Imperium denotat
poteſtatem profanam, quæ fſolis Principibus
convenit. Ergo vel nullum eſt ex inſtitutio-
ne Chriſti imperium in eccleſia, vel cum
imperio civili conjunctum eſt.

R. Abjiciatur per nos licet vox imperium, dum-
modo concedatur id, quod nos per imperinn
eccleſiaſticum (153) intelligimus. Non enim ii
ſumus, qui litigare velimus de nomine.

G. 319. Oppon. II. Imperium eccleſia-
ſtichm ante legem Moſaicam fuit vel penes
Patresfamilias, vel penes Reges, ut conſtat
e Melchiſedeco, qui Rex Salem & ſimul
ſacerdos Dei altiſſimi fuiſſe ſcribitur, CGLEGN.
XIV. 18. In lege Moſaica vero, licet ſacer-
dotium ſoli tribui LEVI fuerit attributum
(190 & 91): imperium tamen ſacrum cum
oteſtate regia copulatum fuiſſe legitur. Nam
&ALOMOW ejetit Abiathar, ut non eſſet Sa-
cerdos Domini. III. KECG. II. 27. & OSAPIIAI.
quoque in Gernſalem conſtituit Leritas, E
ſacerdotes, & principes ſamiliurum ex Wracl,
ut judicium & cauſſam Domini judicarent ha-
bitatoribus ejus: pracepitque eis . . . ubicungue
quæœſtio eſt de lege, de mandato, de ceremo-
niis, de juſtificationibus, oſtendite eis, ut non

veccent in Vominum. Ergo Chriſtus quoque

imperium ſuæ eccleſiæ imperio civili an-
nexuiſſe cenſendus eſt, ne Principum pote-
ſtatem diminuiſſe videatur.

R.

zum erch
Cant, h
lumn

lelſones
lagre (

Cleens

1
er fiti⸗
Auol he⸗
clſln Re
DbNgun

Unpernumn i

tamgue

„£ℳ
Iy9

9

R. Etiamſi imperium eccleſiaſticum in V.
T. conſtanter fuiſſet conjunétum cum civili
imperio: id quod nec ex allatis exemplis,
nec aliunze ſufficienter probatur (188 - 93):
cum tamen ejusmodi conjunétio neutiquam ſit
neceſſaria (218 & 79); potuit certe Chriſtus
deinceps alterum ab altero ſeparare. Eeccleſia
Chriſti non judaizat: hoc proverbio utuntur
Proteſtantes. Neque nos illud rejicimus (141).
Sed cur ab imperio eccleſiæ judaieæ ad impe-
rium eccleſiæ chriſtianæ illi argumentum du-
cant, hoc equidem eſt, quod mirari ſatis non
poſſumus.

§. 320. Oppon. III. Ex diviſione impe-
rii civilis & eccleſiaſtici pernicioſiſſimæ difſ-
ſenſiones bellaque cruenta ſæpe exorta ſunt.
Itaque Chriſtus hujus diviſionis auctor eile
credendus non eſt.

R. Diſſidia non ex diviſione imperii, ſed
ex vitio imperantium orta ſunt, eo nimirum,
quod Reétores civitatis jus in Sacra; — vi-
ciſſim Rectores eccleſiæ jus in temporalia non-
nunquam contra, ac oportet (218 & 19, item
337), ſibi vindicarent.

K. 321. Oppon. IV. Saltem ſi utrumque
imperium in eodem ſubjecto eſſet conjunctum,
tot tamque funeſtzg turbationes integras res-
publicas non peſſumdediſſent. Ergo Chri-
ſtus, utpote pacis amantiſſimus, ejusmodi ſe-
junctionem non inſtituit.

R. Equidem tot diſcordiis turbatæ non fu-
iſſent respublicæ. At eccleſiæ chriſtianæ unitati
M 2. in

in hypotheſi adverſa peſſime etſſet conſultum.
GCum enim orbis terrarum in plures civitates,
quarum altera ab altera non dependet, divi-
ſus ſit; tot fere religiones eſſentisliter diverſæ
quot funt diverſi Principes, eccleſiam Chrilti,
diſcinderent, quam Is tamen in eſlentialibus
unam eſſe voluit (274).

. 322. Oppon. V. Homines toto orbe
diſperſi non po ſunt communi imperio regi.
Membra autem eccleſiæ chriſtianæ toto, qua
late patet, orbe diffuſa ſunt. Cum igit
hoc futurum Chriſtus præviderit, commune
imperium eccleſiæz a civili diſtinctum inſti-
tuiſſe cenſendus non eſt.

„

R. Admiſerim, repugnare commune zinle⸗
rium civile, præ ſertim democraticum, homina
toto orbe diſperſorum: communi enim eorun-
dem ſecuritati, qui tamen eſt finis imperii
civilis, vix ac ne vix quidem ſatis proviſum
foret, ſi uni omnes imperio ſubeflent. At dilſ-
parem eſſe imperii eccleſiaſtici rationem, arga-
gumento eſt Eccleſia catholica, utpote cujus
membra, utut toto orbe diſperſa ſint, commu-
ni tamen imperie ſacro ſubjecta ſe eſie pro-
fitentur.

F. 323. Hodierni Proteſtantes cum an-
tiquis docent quidem, Eccleſiam ex inſtitu-
tione Chriſti eſie ſocietatem gualem ſeu Col-
legium, majorem tamen Partem defendunt,
collegium hoc non efſe ſua natura ſubjectum
imperio civili, ſed proprio inſtructum impe-
rio ſacro, quod quidem penes univerſam
Chri-

hl iimm Cri
1 ellentili

ſtis Nn

6. 4A (Il-
ntionen, ald-

N= 181 =5*

chriſtianorum multitudinem jure divino re-
ſideat, ita tamen, ut hæc illud vel illius
ſaltem exercitium in unum aut plures com-
muni conſenſu transferre pofſit. Kx horum
ſententia Apoſtoli, ſi quod imperium exer-
cuerunt, id omne non jure proprio, ſed tan-
tum adminiſiratorio atque ex delegatione po-
pvuli (26. cC) exercuerunt, inſtar Officiulium,
juos in republica democratica Daguztek⸗ ſeu
Commiſſurios appellare ſolemus (62). In locum
Apoſtol orum non ordinatione divina ſed ſuf-

fragio populi ſucceſſerunt Epiſcopi: qui la-

plu temporis poteſtatem toti eccleſie commu-
nem ſibi folis vindicarunt. Donec denique
ſeculo decimo ſexto, abdicatis Epiſcopis 5
eccleſia in jus fibi proprium reſtituta eſt.
Ex eo tempore vel ipſum imperium eccleſia-
ſticum, vel faltem illius exercitium libero
chriſtiani populi conſenſu imperio civili an-
nexum eſt. Quamobrem Proteſtantes, qui
hanc ententiam amplexi funt, jura Princi-
pum intuitu religionis in collegialia & maje-
ſtatica diſpeſcunt. Hæec cum imperio civili
inſeparabiliter connexa funt; illa non item.
Collegialia jure in Sacra; — majeſtatica jure
dirc Sacra continentur. Jam ad argumen-
queis hoc ſiſtema ſuum, quod collegiale
vocant, probare nituntur, reſpondebimus.

j. 324. Oppon. I. Chriſtus M ATTHMI.
XVIII. ait: Si veccaverit in te frater tuus.

M 3 vade,

e. 182 ℳ*

vacle, & corripe eum inter te & ipſum ſolum.
,d te audierit, lucratus eris fratrem tunm. Si
autem te non audierit, adhibe teeum adhuc
unum vel duos: ut in ore duorum vel trium
teſtium ſtet omue verbum. Cuodſi non audierit
eos, dic eccleſic. di autem eccleſiam non au-
dierit, ſit tibi ſicut ethnicus & publicanus.
Ergo Chriſtus conceſſit eccleſiæ poteſtatem
judicandi & excommunicandi inobedientes:
ergo eidem etiam tribuit jus ligandi & fol-
vendi: nam immediate ibidem fubjungit :
Amen dico vobis, quxæcunque ualligaveritis &
(278). Eccleſia autem, ſeu vocis hujus ori-
ginem græcam ſpectes, ſeu ſignificatum,
quem S. Literæ eidem conſtanter tribuunt,
deſignat multitudinem congregatam. Ergo
Chriſtus imperium eccleſiaſticum toti mul-
titudini Fidelium contulit.

R. Communis quidem Catholicorum inter-
pretatio vult, per eccleſiam hoc loco nonniſi &a-
veriorem eccleſiaſticim, utpote qui eccleſiam
repræſentat, intelligi. Verum non eſt necefſe,
ut a communi ſignificatu, quem S. Scriptura
vocabulo eccleſia tribuit, recedamus: nam etiam-
fi, ut alias, ita etiam hoc loco multitudo con-
gregata defignetur: id tamen, quod Proteſtan-
tes volunt, inde neutiquam ſequitur. Nam cer-
tum eſt, Chriſtum L. c. ad ſolos Apoſtolos lo-
qui: quandoquidem allata verba, teſte L UOA
XVIIL. 7, dixit ad diſcipulos ſuos, qui ſoli,
juxta MAYTYH. XVIII. 71, IN ILLPA HORA
AD EUA ACCESSERUNT. Ergo his ſolis
quoque poteſtatem ligandi & ſolvendi cenſen-

ten tridn
gos andt
Cettunn

6

e lo0

Ne gii

m Non el

. Lco
aalenc

end

WN 183 =

dus eſt contuliffe, niſi eandem toti multitudi-
ni communicaſſe aliunde probetur. Certum por-
ro eſt, ex eo, quod Chriſtus velit, ut offen-
ſus offendentem ad ececleſiam deferat, neuti-
quam ſequi, multitudini competere jus judi-
candi criminoſos, quemadmodum jus hoc minime
convenit duobus illis, quos offenſus ad corre-
Dtionem oftendentis adhibere jubetur. Neque
ex verbis: ſi eccleſiam non auäierit, pro impe-
ri0 multitualinis quidquam licet concludere:
alioqui rurſum & duobus, qui ad correétionem
adhibendi ſunt; immo ipſi offenſo in offenden-
tem tribuendum effet imperium: nam paullo
ſuperius iisdem verbis utitur Chriſtus: Si te
non audierit. — Si non audierit ess. Denique
certum eſt, his verbis: Lit tibi ſicut ethnicus
ES publicanus, offenſo quidem concedi jus vi-
tandi offendentem velut ethnicum & publica-
num;,; ſed minime defignari, cui jus offenden-
tem excommunicandi competat. Verba itaque
Erangeli ca ſic esponimus: Si quis te oſfende-
rit, ne ulciſcaris injuriam ; ſeg clam & abs-
que arbitro eum corripe. Si errore agnito,
zmendationem ſpovonderit, lucratus eris fratrem
5. Si vero erratum ſuum noluerit agnoſ-
„ coram uno vel duobus teſtibus eum cor-
rige. Si neque ſic emendatus fuerit, vublice ſeu
conam eccleſia ſui eum officii aamone. Si tum
quogue ad frugem meliorem non redierit, pro
οa νauanäicato, ſicut etlhnicumn & puhlicanum,
eum habeto. Hic ſenſus certe planus eſt &
naturalis. Sed in eo nihil reperitur, quo mul-
titudini poteſtas judicandi vel excommunican-
di collata eſſe videatur. Quibus jus hoc com-
petat, verba immediste ſequentia declarant:
nimirum: Amen dico vobis, Apoſtoli, quæ-
ue aälligaveritis &c.

W 4. §. 325.

184 —☛6-*
8. 325. Oppon. II. Verba illa: Quxcun-

que alligaveritis &c. hunc ſenſum habent:
Quascunzhue injurias non remiſeritis offenden-
tibus vos, ecx nec a Leo remittentun; quas
vero remiſeritis ,„ a Deo quoque remittentur.
Nam, ut contextum legenti patet, agitur eo
loco tantum de remiſſione injuriarum. Ergo
illis verbis Chriſtus imperium ſacrum non
deſignavit.

R. Deus ſæpe remittit pœnitenti pecca-
tum injuriæ alteri illatæ, quamquam hic illi
non ignoſcat. Et viciſſim offenſus ſæpe offen-
denti injuriam ab eo fibi illatam remittit;
nec tamen propterea Deus ejusmodi injoriæ
veniam concedit: ſi nempe offendens de pec-
cato, quod offendendo alterum adverſus Deum
commiſit, ſerio non doleat. Itaque verba al-
lata eo, quo Aarii volunt, ſenſu exponi ne-
queunt.

§. 326. Oppon. III. Chriſtus, LUC. XXII.
25 & 26, ad Apoſtolos ait: Keges gentium
dominantur eorum &. Vos autem non ſic:
ſed qui major eſt in vobis, fiat ſicut minor;
& qui praceſſor eſt, ſicut miniſirator. Ergo
Chritus Apoſtolos ab omni imperio alienos
eſſle voluit.

R. Chriſtus Apoſtolis prohibuit imperium,
quale habent Reges, nimirum civile, & cum
dominata conjunckum (155). Imperium ſpiri-
tuale illis non prohibuit.

§. 327.

. Wi
indeio
Ennt ce
it verbn
Deo; -
Cocktium
ſpurmnt!
Ns (i
Une 1
Dpemodi
tine compo
i
Utuit nini⸗
Dirun
anchnun,
us reliur
teler Uiping
Geae zult

V

t

ererſe Denn
1iretlos

Denan

4

etium pi⸗

V.
p

G. 327. Oppon IV. Apoſtoli poteſtatem
a Chriſto acceptam nullibi imperium, ſed mo-
do miniſteriam verbi, modo miniſterium recon:
ciliationis; ſemel iterumque ſimpliciter Miul-
ſterium; — ſeipſos vero nunc miniſtros 110-

vi teſtamenti, nunc miniſtros Evuangeli; ſæpe

etiam ſimpliciter miniſtros, aut miniſtros
Chriſti, immo & miniſtros eccleſid nominant.
Sed miniſterium pugnat cum imperio. Er-
go &c.

R. Miniſterium, quo fungebantur Apoſtoli,
imperio ſacro ne minimum quidem adverſatur.
Erant certe miniſtri Chriſti, ab Eodem miſſi,
ut verbum fidei, — ut reconciliationem cum
Deo; — ut gratiam novi teſtamenti; — ut
doctrinam Evangelii omnibus gentibus mini-
ſtrarent. Erant etiam miniſtri eecleſic, dquate-
nus quidquid ſacræ poteſtatis habebant ,» id
omne ad ſalutem fidelium erat impendendum.
Ejusmodi miniſterium cum imperio ſacro op-
time componi, Chriſtus ſuo exemplo docuit.
Nam, MWATTH. XX. 27 & 28, ait ad Apo-
ſtolos : Quicungue voluerit inter vos primus
eſſe, erit veſter ſervus: ſicut Filius hominis non
venit miniſtrari; ſed miniſtrare. Alibi, ni-
mirum HEBR. VIII. 2 & 6, vocatur miniſter
ſanktorum, id eſt, Sacrorum; diciturque ſorti-
tus melius miniſterium, ſcilicet exeellentius
illo, quod obibant ſacerdotes V. T. Quis prop-
terea divino Servatori imperium ſacrum ablu-
dicare auſit? Denique S. Paulus ipſos Prin-
cipes appellat Dei miniftros, ROM. XIII. 4
& 6. Anne hi propterea eiyili imperio ca-=
rent ? .

M 5 F. 328.

H. 328. Oppon. V. Apaſtali negotia ec-

cleſialtica non niſi concurrente multitudine
deli

6£

delium tractarunt, definieruntque. Ergo im-
perium ecc leſiaſticum ex divina inſtitutione
penes multitudinem fidelium fuit, nec niſ
horum conſenſu ab Apoſtolis exercitum. Nam

,4) Apoſtoli convocarunt multitudinem diſ-
ipulorum, ut hi eligerent ſeptem diaconos
Fideles quoque eos elegerunt, & ſtatuer unt
ante conſpebtum Apoſtolorum. A. VI.

b*“) Petrus negotium eligendi alium Apo-
ſtolum in locum Judæ multitudini propoſuit,
Exurgens in medio fratrum . . Hi ſtutue-
runt duos . . Hi dederunt ſortes. ATI. I.

c) Concilie Hieroſolymitano interfuit om-
nis multitudo . . . Placuit Apoſtolis & Se-
nioribus ocum omni eccleſia, eligere viros. &c.

AT. XV.

d) S. Paulus inceſtuoſum Corinthium
non excommunicavit niſi congregatis Corin-
thiis: immo hortatus eſt, ut ipſi hominem
malum auferrent e medio ſuo. I. COR. V.

G. 329. Ad hoc argumentum R. I. Eti-
amſi omnia prorſus negotia eccleſiaſtica ab
Apoſtolis, adſcita communi multitudinis ſuf-
fragatione, fuerint pertractata; inde tamen
ſententia Aariorum neutiquam firmatur. Quæ-

—

ri-

ennt . „ .
lt. Nan

4) Lech

Atus im

dociano zm,
AKallone Imne

ritur enim, an Apoſtoli divino mandato ob-
ligati fuerint, ut ad negotia eccleſiaſtica va-
lide expedienda plebis ſuffragia adhiberent.
Id tamdiu jure inficiamur, quamdiu idoneis
documentis oſtenſum non fuerit: ex facto
enim neutiquam ſequitur obligatio faciendi.
Certe Apoſtoli potuerunt admittere fuffra-
gia plebis, quod ſperarent, fore, ut, quæ
omnium conſenſu ſtatuta fuiſſent, promtius
ab omnibus obſerventur. Si Monarcha qui-
dam nihil rerum illarum, quæ ad commu-
nem civium ſalutem pertinent, ſine conſenſu
ſuorum conſiliariorum agat; indene his im-
perium ipfum convenire concludes ²

§. 330. R. II. Apoſtoli non ad omnia,
ſed ad aliqua tantum negotia eccleſiaſtica
ſuffragantem multitudinem adhibuiſſe legun-
tur. Editas enim ab iis leges, poenasque
ſpirituales vel inflictas vel ſaltem intentatas
ſcimus, quin ulla communis deliberationis
mentio uspiam occurrat (280 - 83) Neque
exempla (328) allata imperium plebis evin-
cunt. Nam

a) Electio ad munia eccleſiaſtica non
eſt actus imperli facri. Ergo ex populari
electione imperium populare non probatur.
Accedit, quod Apoſtoli Epiſcopos ordina-
rint, quos ſuffragante al electos fuiſſe,
nullibi invenimus (287 & 328. 4 & b),

5)

*“) Concilio Hieroſolymitano interfuit
quidem multitudo: at aliquas imperii ſacri
partes exercuiſſe non traditur: quod enim
omni eccleſiz placuiſſe legatur, ut ſelecti qui-
dam viri Antiochiam mitterentur, qui Con-
cilii decreta perferrent, quomodo populare
imperium inde exſculpes (328. c) ²

«) Ex eo, quod Paulus ad excommu-
nicationem hominis inceſtuoſi Corinthios juſ-
ſerit congregari, nihil aliud deducitur, quam
eum przæcepiſſe, ut ille publice in eccleſia
tanquam excommunicatus denuncietur, atque
ut ab ejus conſortio eccleſiaſtico & familiari
omnes abſtineant (228. d).

§. 331. Oppon. VI. Imperium eccleſiæ
eſt jus pro ſuo arbitrio determinandi media,
queis eccleſiæ finis obtineatur (153). Chri-
ſtus autem ejusmodi determinationem non
permiſit arbitrio Apoſtolorum: dum enim
eos in mundum univerſum miſlit, docete, ait,
omnes gentes ſervare omnia, gquxcungue man-
Aavi vobis. WAIIH. XXVIII. 20. Ergo Chri-
ſtus imperium proprie dictum Apoſtolis non
conceſſit.

R. Chriſtus conceſſit Apoſtolis eorumque
fucceſſoribus jus pro arbitrio ſuo determinandi
tam eſſentialia quam acc identalia religionis chri-
Rianæ, ſed modo plane diverio. IIla decla-
rant pro ſuo arbitrio, id eſt, quoties decla-
rationem vel utilem vel neceſſariam eſe ju.
i⸗

(Iuoll enit

UI, Iul Cor.

N = 189

dicant. Hæc pro ſuo arbitrio præſcribunt, 1
eſt, ea, quæ, quoties, quibus, & ubi profi-
cua ad ſalutem eccleſiæ viſa fuerint. Sic Apo-
ſtoli, leges ceremoniales moſaicas ad ſalutem
æternam non eſſe neceſfſarias, tum primum
declararunt „ cum ad finiendam ea de re in-
ter chriſtianos controverſiam id neceſſarium eſſe
exiſtimarunt. Manducationem idolothytorum non
omnibus fidelibus, ſed iis tantum prohibue-
runt, qui in Cilicia & Syria degebant: quia
ibi tantum ejusmodi lex utilis effe videbatur

(71).

G. 332. Sunt demum Proteſtantium ali-
qui, qui admittunt quidem, a Chriſto Apo-
ſtolis tanquam Legatis ſuis imperium eccle-
ſiaſticum fuiſſe conceſſum, ita tamen ut il-
lud in ſucceſſores qnosdam neutiquam poſſent
transmittere. Ex horum Virorum' ſententia,
poſt mortem Apoſtolorum jure divino in ec-
cleſia chriſtiana obtinet ſyſtema vel collegiale
(323), vel jurisdifttionis territorialis (317):
ita ut, ſpectata inſtitutione divina, non aliud
inter fideles diſcrimen relictum ſit, niſi quod
inter docentes & diſcentes verſatur.

F. 333. Hi Doctores ſententiam fuam
præcipue roborari exiſtimant ex commercio
literarum, quas cum Apoſtoli eorumque dilſ-
cipuli ad eccleſias, tum ipſe eccleſi, ad ſe
invicem ſcripſerunt. Nam Paulus epiſtolas
ſuas inſoripſit, unam Omnibus, qui ſunt Ro-
mæ, dilettis Dei, vocatis ſanttis; duas Eccle-
ſia Dei, quæ eſt Corintlu; unam Eecleſüs CGa-

Ma.-

190 *

lati; rurſus unam Omnibus ſanktis, qui ſunt
Enheſi; iterum unam Eis, qui ſunt Coloſſis,
ſankttis; duas Eogleſiæ Teſalonicenſium, nlla
ullibi facta mentione Epiſcoporum. Solam
epiſtolam ad Philippenſes ſic exorditur: Pau-
us omnibus ſankftis, qui ſunt Philippis, cum
Epiſcopis & Diaconibus. Teſte Euſebio L. 3.
H. F. (C. 72,., UlEMWEMo Romanus zz Ko-
mank ecleſic perſona ad Corinthiorum ecle-
ſiam exaravit epiſtolam. Apud eund. Euſeh.
L. 4. C. 1, legimus epiſtolam, quam eccle-
ſia Dei, qu umdnam incolit, etcleſic, quæ
eſt Philomilii, & aliis omnibus ſankktls eccleſiis
inſcriplt. Ibid. L. 5. C. 1, reſeruntur Elcle-
ſio illuſtriſſma, qu& ucduni & Vienna in
Gallia ſunt, eccleſiis Aßiaæ & & Phrigia ſcripſiſſe
hoc exordio: Servi Ihſu Chriſti, qui Lug-
dunum & Viennam Gallia incolunt „ fratri-
bus, qui ſunt in Aſia & Phrigia &c.

H. 334. Verum enimvero argumentum,
quod ex 15 aliisque ſimilibus epiſtolis pe-
titur, cum negutivum ſit, ſententiam noſtram
nullo modo labefactat, niſi Aarii ſimul pro-
bent, illas vel nomine Epiſcoporum ſcribi,
vel E Diſcoßis inſcribi debuiffſe. Qua autem
ratione id probatum dabunt ? Certe argu-
mentum literarum, quæ commemoratæ ſunt,
ad pop ulum perinde atque ad Epiſcopos per-
tinet: cum igitur nomine ecc leſiæ tam hi
quam ille comprehendantur; profecto nihil

opus fuit, ut ſpecialis mentio Epiſcoporum
e⸗=

Aus ere
len epilcgne
ltem Duden
lelennt

jel eckͤ

gu

ti ili

*7
I/

zding 4 1

unn iu men

mn, in ia

eete dun I
Ucebo

. „.

191 =—

fieret, eo præſertim tempore, quo hi, ut
Apoſtolis propinquiores, ita ab omni faſtu
remotiores fuere. Accedit, quod S. Paulus
duas epiſtolas ad ſolum Timotheum Ephefl-
num; & aliam ad ſolum itidem Titum Cre-
tenſem Epiſcopum direxkerit, in quibus ni-
mirum de negotiis quibusdam epiſcopalibus
agere conſtituerat. .

H. 335. Poſtremo quzænam eſt heæc lo-
gica, ab aliquot epiſtolis, eceleſiarum nomine
ad alias eccleſias ſcriptis, adverſus poteſta-
tem epiſcopalem argumentum ducere, cum
idem Euſebius alias multo plures epiſtolds
referat, quas vel Epiſcopi ad alios Epiſcopos,
vel ad eccleſias quidem, ſed non ſine men-
tione Epiſcoporum, a quibus regebantur, de-
derunt? Exemplo ſit S. IIMWATTUS MI.
Is, ut Euſebius L. 3. C. 30. memorat, unam
epiſtolam ad eccleſiam Epheſinam ſcripfit, in
Jua Oneſimi, qui ibidem Paſtor fuit, mentio-
nem facit. Aliam autem eccleſi-, quæ erat
Magneſix, miſit, in quu rurſus Damam Epiſ-
copum in memoriam redigit: eccleſiæ Tralliaia
aliam, in qua Poliybium, qui tuni ibi præſuit,
inſerit . . . Lum eccleſia Snirnenſi, & ſe-
paratim cum Polycarpo, qui illi eccleſiz pra-
Juit, fuamiliariter per literaus eſt collocutus. In
eadem epiſtola ad Smyrnenſes hæc fſcribit:
Omnes Epiſcopum ſequimini, ut G Eſas Chri-
Rus Patrem; & Presbiterium ut Apoſtolox..
ine Epiſcovo nemo quidguam faciat eorunt,
Jua ad eccleſiam ſpeltant, A R.

WN I152 =
ARIICUI. US II.

DILVVIWIVR ARGUVMEIIA ACAIMO-
LICon En CoNTRA PkIIATUII
IMPERII ECoLESTIASIICI.

H. 336. Q ppon. I. Ex S. ſcriptura prima-
tus imperii eccleſiaſtici adeo non
probatur, ut inde potius impugnari poſſit.
Nam
2) Per petram, fuper quam Chriſtus pro-
miſit MAlIII. XVI. I18. ſe eccleſiam ſuam
*dificaturum, alii Patres intelligunt fidem
Petri; alii omnes Apoſtolos; alii denique
ipfum Chriſtum, utpote Jui I. COX. X. 4.
vetru; & IBIM. TIII. 1I. fundamentum appel-
latur, prkter quod nemo aliud poteſt vonere.

*) Chriſtus paullo poſt MAlIIHI. XVI.
23. ad bPetrum ait: Vade voſt me, Satana,
ſcandalum es mili.
6) LUC. XXII. 24. Fatta eſt contentio in-
ter Apoſtolos, quis eorum vider etur eſſe mujor.
d) Al. VIII. 14. Apoſtoli Samariam mi-
ſerunt Petrum & Goannem.
e) GAL. Il. II. Paulus ait, ſe Cephæ in 1d) Nir
faciem reſtitiſſe. n gce
f) Petrus nullibi in S. Scriptura legitur
exercuiſſe primatum.

ſen in Fe
4 neine
11 a (or

4N.
MATTX
C.

Ve= 193 *

H. 337. R. ad ſingula; & quidem

Ad a) Quidquid ſit de varia interpre-
tatione, quæ, ex diverſitate vocum Petrus,
& Petra lorſan orta eſt: nos non ex ſenſu,
quem vocabula hæc, pvetra, claves, poteſtas
ligandi & ſolvendi ſua inſtitutione habent;
ſed ex ſenſu, quem circumſtantiæ vocibus
illis conciliant, primatum deducimus (305).
Quamquam & nmulla interpretatio ſit magis
propria & naturalis, quam ea, qua per pe-
trum intelligitur Petrus. Nam idiomate the-
odiſco ſic reddenda ſunt verba Chriſti: Du
biſt ein Felſen: und auf dieſen Jelſen will
ich meine Kirche bauen. Quæ ex epiſto-
la ad Corinthios afferuntur, nobis pla-
ne non adverſantur. Chriſtus ſeu fides in
Chriſtum eſt fundamentum unicum religio-
nis & ſalutis noſtræ; Chriſtus eſt fundamen-
tum principale eccleſie. Judxæi biberunt in
deſerto de petra, quæ erat Chriſtus, hoc eſt,
per quam Chriſtus præfigurabatur. Hæc om-
nia certe non impediunt, quo minus Petrus
ſit fundamentum miniſteriale, ſuper quod ædi-
ficata eſt eccleſia.

Ad ?*) Miror, a Viris doctis argumen-
tum adeo ficulneum nobis opponi. Satanas,
latine adverſarius dicitur. Chriſtus igitur Pe-
trum, quod ſibi paſſionem pro hominum ſa-
lute ſubeundam diſſuaderet, adverſarium no-
N mi-

minavit. Ergo paullo ante primatum non
promiſit? Egregium, ſi Superis placet, ra-
tiocinium!

Ad c) Audierunt quidem Apoſtoli verba
Chriſti, MAl IH. XVI. Petro primatum pro-
mittentis: at ſenſum verborum illorum, ut-
pote rudes adhuc, necdum eo tempore, quo
contentio iſta contigit, intellexere. Nec mi-
rum id de Apoſtolis ante adventum Spiritus
ſancti; verba enim Chriſti multo clariora non
penetrarunt. Ecce aſcendimus Hieroſolymam,
ait ad eos LVU. XVIII. 31 - 35. & conſum-
mabuntur omnia, quæ ſcripta ſunt per Pro-
phetas de Filio hominis. Iradetur enim gen-
tibus, & illudetun, & flagellabitur, & con-
ſpuetur: E5 poſiquam fiagellaverint, occident
eum: & tertia die reſurget. Quid clarius 2
Et tamen ipſi nihil horum intellexerunt.

Ad d) Superior ab inferiore etiam mitti
dicitur, ſi hujus precibus vel conſilio per-
motus aliquo vadit. Deinde Petrus, utut
Primas, fuit inferior toto Collegio Apoſto-
lorum, ut infra ex propoſito defendemus
Miſſio igitur illa primatum non evertit.

Ad e) Cephas a Paulo reprehenſus veél
fuit aliquis tantum ex ſeptuaginta diſcipu-
lis Chriſti; vel etiamſi Petrus fuerit; ſfalvo
primatu, a Paulo Potuit reprehendi; Zuper ior
enim, quamquam ab inferiore puniri nequeat,
lici-

UI, eundenn
4

ugnme wonn
Cuod Nn

1, „Eithim

ot ſee

Primatunn ,
ls Placet

Cpottoni re
mimamm r.

N —— 0 — — &
—

licite tamen ab eo corripitur, occulte qui-
dem, ſi occulte; — publice vero, ſi pub-
lice deliquerit.

Ad †) Petrus quidem primatum pote-
ſtatis nunquam legitur exercuiſſe: id vero
non poteſtatis, ſed occaſionis defectui adſcri-
bendum. Primatus ſervandzæ unitatis caufſia
inſtitutus a Chriſto eſt. Quo pauciores, ii-
demque ſapientiores & ſanctiores ſunt ſocii,
cujusmodi fuerunt Apoſtoli- eo facilius ſine
exercitio imperii inter ſe mutuo conſentiunt.
Argumentum hoc Aaorum eſt negativum,
quod nullius eſt roboris: niſi probétur, Pe-
trum debuiſſe exercere ſuum primatum. Si-
mile argumentum efformant ex verbis S.
Pauli I. COR. XII. 28. Quosdam poſuit Veus
in Eccleſia, primum Apoſtolos, ſecundo prophe-
tus, tertio Doftores, deinde virtutes; exinde
gratias curationum &. & EPIIEd. IV. 11
& 12. Chriſtus dedit quosdam Apoſtolos, quos-
dum autem prophetas, dlios vero Evangeliſtas,
alios autem paſtores & doftores, ad conſum-
mationem Sankttorum, in adiſicationem Corpo-
ris Chriſti. Inde enim tantummodo ſequi-
tur, Paulum his locis nullam de primatu
mentionem feciſſe. Ex quo neutiquam dedu-
citur, eundem Paulo fuiſſe incognitum, niſi
ante probaverint Aarii, neceſle fuiſſe, ut
Apoſtolus ibi de illo mentionem ingereret.
Atqui nulla ejusmodi neceſſitas oſtendi po-
teſt. Paulus enim loc. cit. ſolummodo re
N 2 cen-

W 1I96 =

cenſet diverſas gratias, ut vocant, gratis
dutas, queis religionem fuam Chriſtus ini-
tio propagandam decrevit.

H. 338. Oppon. II. Primatus poteſtatis
evertit ε qualitatem poteſtatis, quam ſupra
ſtatuimus non ſolum inter Apoſtolos (284),
ſed etiam inter Kpiſcopos (289 & 90). Ergo
Chriſtus ejusmodi vel æqualitatis vel prima-
tus auctor non eſt.

R. Tantum abeſt, ut primatus æqualitatem
tollat, ut potius ex æqualitate Epiſcoporum
primatus eruatur (300). Nemo ſcilicet Epiſ-
coporum plura aut majora; nemo pauciora vel

tra diœceſin propriam exercenda. Eiſe u
Romanus poteſt quidem in ſua diccefi leges
eccleſiaſticas ferre; de cauſſis ad eccleſiam per-
tinenribus judicare; pœnis ſpirituslibus in con-
tumaces animadvertere. Sed Conſtantienſis, Cu-
rienſis, Auguſtanus, ceterique omnes Epiſcopi
in ſua quique dicœceſi iisdem omnino juribus
gaudent. Hactenus omnia ſunt æqualia; nec
ullus eſt locus primatui. Verum cereri Epiſco-
pi omnes, ſaltem fingillatim ſumti, in rebus
ad unitatem eccleſiaſticam pertinentibus, Epil-
copo Romano ſubjecti ſunt. Nonne hæc fſub-
jectio inæqualitatem aliquam inter hunc illos-
que deſignat, quæ tamen priorem æqualitatem
ſalvam integramque relinquit ? Nonne pote-
ſtatem denotat, qua Epiſcopus Romanus ſupra
ceteros eminet ? Afqui per primatum pote-
ſtatis intelligitur talis eminentia (299). Qua
ratione igitur æqualitatem Epifcoporum ſtatui-
mus, ea primatum excludimus: & vieiſſim
dua

minora jura eccleſiaſticæ poteſtatis habet, in-

cMrun, en
heint
Wrum, n
Gefan in in
tenn ſeotin
ſtrtin
130. 0
1 Fnodo C
n zebator,
eyf, .
lat ia

Endam Eoi
Uuhun pott
rartt pri

Ens poteltnis
(bam fu

olos (254

[463 1,

UP

t ENln; der
tuun cetetl

1 nti in denn

Nommms luhtn

H oe⸗
Finnum

porum ii
c. Vieldn
s:
l

1 4

= 197 =*

qua ratione primatum afſerimus, ea Epiſcopo-
rum æqualitatem inficiamur. Nullus eſt Epiſ-
coporum, cui non omnia ſacri imperii jura com-
petant. En qualitatem! Unus eſt Epiſco-
porum, nimirum Romanus, cui ſacrum im-
perium in ipſos quoque Epiſcopos omnes, ſal-
tem ſeorfim aeceptos, conveniat. En ingqua-
litatem!

G. 339. Oppon. III. Verba S. Cypriani
in Synodo Carthaginenſi, in qua de vebaptiſ-
mo agebatur, ſic loquentis: Supereſt, ut de
hac ipſa re ſinguli, quid ſentiumus, profera-
mus, neminem judicantes, aut a jure commu-
nionis aliquem, ſi diverſa ſenſerit, amoventes.
Weque enim quisquam noſtrum Epijſcopum ſe
PEpiſcoporum conſtituit, aut tyrannico terrore
all obſequencdli neceſſitatem collegas ſuos adigit:
quandlo habeut omnis Epiſcopus, pro licentia li-
bertatis & poteſtutis ſucx, arbitrium proprium,
samque judicari ab alio non poſſit, quam nec

ipſe poteſt alterum judicare: ſedl expebdtemus

univerſi jucdicium D. MW. G. C. qui unaus &

ſolus habet poteſtatem & præponendi nos in ec-

cleſic ſux gubernatione, & de abtu noſtro ju-
dicandi. Ergo Cyprianus negavit, exiſtere
quemquam Epiſcoporum, qui ceteros ad obe-
diendum poſſit cogere, judicare, punire. Er-
go negavit primatum poteſtatis.

R. Cyprianus negavit „ Romano Pontifiei
competere jus ceteros Epiſcopos in rebus non-
dum commu-ni conſenſu deciſis, qualis erat quæ-
ſtio de rebaptiſmo, ad obediendum ita cogen-
N 3 di,

„

di, ut non ſimul ſalva maneat Epiſcoporum in
ſuffragando libertas. Hoe autem jus primatui
occleliaſtico divinitus annexum non eft.

F. 340. Oppon. IV. Juxta S. Auguſti-
num Traktat. 50. in Ggoan. Petrus, qudnclo
aves attepit, eccleſiam ſanktam ſignificavit. &
L. de agon. Chriſt. C. 30. Eccleſic claves regni
cælorum data ſunt, cum Pero data ſunt.
Igitur Petrus non ſuo, ſed eccleſiæ, nomine,
claves accepit a Chriſto. Ergo imperium ec-
cleſiaſticum jure proprio ad eccleſiam ſeu to-
tam communitatem fidelium pertinet. Ergo
nec Apoſtolis poteſtas eccleſiaſtica, nec Petro
primatus hujus poteſtatis jure pioprio, led tan-
tum adminiſtrutorio (26. C) competebat.

R. Chriſtas omnibus Apoſtolis promiſit &
dedit poteſtatem clavium jure proprio exer-
cendam, dum ad omnes ait: Qucxcunge alli-
gaxeritis & c. icut miſit me Pater, E& Ego
mitto vos Ec. Eandem poteſtatem proprio
itidem jaure & modo quodam præcipue exer-
cendam uni Petro promifit & dedit, dum ad
eum ſolum dixit: Tibi dabo claves C&c. Paſce
oves meas 6c. unum eſt allocutus, quia vo-
luit, ut is unus & Collegii Apoſtolici Pri-
mas eſſet, & unitatem eccleſiæ univerſalis ſig-
nificaret. Quare Eceleſia binis vicibus claves
accepit, ſemel nimirum in Petro; & iterum
in Apoſtolis omnibus; & quidem ecclefia,
prout conſideratur ut univerſa multitudo fide-
lium, tantum denominative & repræſentative
accepit claves, quatenus nimirum nunc per
omnes Apoſtolos ut paſtores, nunc per ſolum

Petrum ut principem paſtorum fuit repræſen-
ta-

1h. Atpote
Gen EMhori
cen Pobhe
Prepttr 4o
nbat ſgu
un
clares Ee.
Kerm. 10
Prudkiun
tis tecle ſic
Iidi teu
At nobert
rn, 9
t omni
n d.
ccclelix 4
ſi, geis
her ecrlelin
than hiſtoru

.
nta alcs

4) Dum

litun

En klerit,

bus — Pet
Drecienre n

— 6*
N 199

tata: at eccleſia, ut eſt cœtus ex ſolis Paſto-
ribus coaleſcens, ſemel accepit claves Jubje-
Rive in Apoſtolis omnibus, utpote qui gam
conſtituebant; & iterum repraſentative in bPe-
tro, utpote qui tanquam Caput totam collectie-
nem Paſtorum repræſentabat. Hanc interpreta-
tionem ſuppeditat ipſe S. Auguſtinus, dum (cri-
bit Traft. 124. in Goan. Petrus Apoſtolus,
propter Apoſtolatus ſui primatum, eccleſßic gé-
rebat figurata quadam generalitate verſonam
. ., quando enim ei dittum eſt: Tibi dabo
claves &c. univerſam ſignificabat eccleſiam. Et
Serm. 105. de divers. Hinc Petri cellentia
pradi-atur, quia ipſius eniverſitatis & unita-
tis eccleſic figuram geſſit, quando ei dibtum eſt:
Tibi trado, quod omnibus traäitum eſt. Nanm
ut noveritis, eccleſiam accepiſſe claves regni c&-
lorum, audite in alio loco, quid Dominus di-
cat omnibus Apoſtolis: accipite piritum Jan-
RHum &c. En, Auguſtinus, ut prebet, reĩpſa
eccleſiæ datas effe claves, adducit verba Chri-
ſti, queis ſolos Apoſtolos eſt allocutus. Ergo
per eceleſiam, eui ait claves eſſe traditas, Coœ-
tum Paſtorum duntaxat intelligit.

F. 341. Reliqua contra Primatum argu-
menta paucis ſic diluenda exiſtimo.

a) Dum Paulus GAL. II. 7. ſoribit, ſibi
creditum eſſe Evungelium præputii, ſicut Petro
circumciſionis, ſenſus non eſt, quod eccleſia
gentium Paulo; — Judæorum vero Petro ſub-
jecta fuerit; ſed quod Paulus precipue gen-
tibus; — Petrus vero Judæis Evangelium
prædicare juſſus ſit.

N 4 b)

N= 200 =*

⁵⁹) A quibusdam Patribus Paulus Petro
vel comparatur, vel omnino præfertur, non
poteſtatis primatu, ſed fervore fidei, & am-
plitudine prædicationis, atque adeo meritis:
quare etiam ambo vocantur Printipes eccle-
Rarum: id quod Primatui Petri neutiquam
adverſatur. Præterea ambo dicuntur à S.
Epiphanio haæres. zy. Romæ Epiſcopi; a S. Ire-
næo L. 3. contra hares. C. 3. Eecleſik KRo-
mana jundatores; a S. Chryſoſt. hom. 32. in
epl. ad Kom. Oculi Romaæ &c. quia uterque
Romæ Evangelium prædicavit.

*) Quamquam in civitate modica per
demecratiam vel ariſtocratium ſine primatu
poteſtatis unitas coniervari poſſit: id tamen
in civitatibus amplioribus eo difficilius Gt,
quo plures ſunt, qui jure ſuffragii gaudent.
Cum igitur eccleſia chriſtiana ſit toto orbe
diffuſa, ejusque Epiſcopi, penes quos eſt im-
perium ſacrum, per omnem terram ſint di-
ſperſi, primatu opus eſt, quo illius unitati
jugiter conſulatur.

d) Unitas eccleſiaſtica fuit quidem in
hunc usque diem ſemper conſervata, etiamſi
Sedes Papalis nonnunquam unum alterumve
annum vacaverit; immo etiam duobus tri-
busve Pontificibus Sedem illam novem om-
nino & triginta annos occupantibus. Verum
inde adeo non ſequitur, unitatem illam fſine
Primate ſemper poſſie conſervari, ut, ſi res
pe-

Denllild Uh

ine,

¹ Wbtiquun

buntur 1 8

II, U,
e*

RN 201 —

penitius inſpiciatur, oppoſitum potius veriſ-
ſime concludamus. Nam quoties Sedes Pa-
palis vacabat, ne unitas ecclefiæ peyiclita-
retur, de novo; — quoties plures eam oc-
cupabant, ut eidem unitati periclitanti ſub-
veniretur, de uno Pontifice determinando
actum eſt.

e) C. 28vVus Conc. Chalcedonenſis: An-
tiqux Romæ throno, quod Urbs illa impera-
ret, jure Patres privilegia tribuerunt, agit de
poteſtate tantum Patriarchica: id quod elu-
cet ex contextu: nam ſubjungitur: eadem
con ſiderutione moti TSο. Epiſcopi (nempe in
conc. Cpltano I.) ſankftiſſimo novæ komaæ tho-
no ualia prirvilegia tribuerunt. Ad verba Va-
lentiniani III. Novell. III. ſic loquentis: Se-
dis Apoſtolicæ primatum S. Petri meritum, quti
princeps eſt epiſcopalis coronæ, & KRomand dig-
nitas civitatis, ſacræ etiam ſwynodi firmavit
auktoritas, Rdeo, ob meritum S. Petri &
dignitatem Urbis factum eſſe, ut Primatus
a Chriſto inſtitutus Ssedi Romanæ ex con-
ſenſu Epiſcoporum annecteretur, id quod no-
lumus inſiciari (315).

) Titulus Epiſcopi aniverſalis ſeu Oecu-
menici triplici ſenſu accipi poteſt. Inprimis
quidem denotat Patriarcham âmpliſſimæ Dice-
ceſeos: quo ſenſu etiam concilia quædam in-
tegræ nationis nonnunquam univerſalia olim
. N 5 ap⸗

. — 202 *

appellata ſunt. Deinde vero ſignificat Epiſ-
copum quemdam, cui ceteri omnes Epiſcopi
ſaltem ſeorſim ſumti unitatis cauſſa ſubjecti
funt. Denique deſignat Epiſcopum, cujus
Vicarii tantummodo ſunt reliqui Epifſcopi,
nonniſi poteſtate ab eo ſibi delegata inſtructi.
Primo tantum ſignificatu Patriarchæ Cplta-
ni, teſte Anaſtaſio bibliothecario in prcfat.
ad Syn. VII, hunc titulum fibi arrogare
cœperunt. Alteram notionem ſi ſpectes, no-
men hoc Romano Pontifici & convenit, &,
teſte Gregorio M. L. 4. epl. 32. ad Mauritium
Imp., per Chalcedonenſem ſunodum oblatum eſt.
Habita ratione ſenſus poſtremi appellationem
hanc idem Gregorius, tanquam nomen blaſ-
phemig, & profanum vocubulum repudiavit:
& quoniam pravo huic ſenſui obnoxius eſt
hic titulus; hinc eundem penitus rejecit. Ar
Bonifacius III. poſtea a Phoca Imp. edictum
impetravit, quo appellatio iſta Epiſcopo Cpl-
tano ademta, ſoli deinceps Pontifici Romano
reſervata fuit.

N M

†
141. N.
Ai ſ .
3

n Meid!
d.

Tntonen

1 Ceteris
Meutt
Wdtur. Pe
6314 umame⸗

4

lici Rooano

11

AP. W.

DE HIERARCHIA ECCLESIRE
CHRISIIANA.

J. 342. Nomine HIERARCHIIE ECCLE-
S& ASTICNW intelligimus ſeriem
hominum, quorum alii aliis poteſtate qua-
dam ſacra ſubordinati ſunt. Poteſtas heec vel
in imperio ſacro fita eſt, vel cirea admini-
ſtrationem Sacramentorum, præſertim Eucha-
riſtiæ, aliasque ceremonias eccleſiaſticas ver-
ſatur. A poteſtate poſteriori nierarchia ordi-
nis ſeu eka; — a priori vero kierar-
chia jurisdittionis ſeu imperii nomen obtinuit.
Jurisdictio hæc vel intra forum iuternum ſeu
conſcientiæ tantum continetur; vel ad forum
quoque externum ſeſe extendit (15. d). Qua-
re in externam internamque dividitur. Ad
hierarchiam qui pertinent, communi appel-
latione CLEkKkICI dicuntur, ut diſtinguantur
a ceteris fidelibus, quos LAlCOS appellare
placuit. Tota Clericorum collectio CLERVU
vocatur. Porro Hierarchia alia divinæ; —
alla humane duntaxat ordinationi ſuam ori-
ginem debet. .

A R-

A= 204 =3
ARTICULUS I.

DE HIERARCOHIdA PER DIVINWAM OR-
DIWATIONEII INSTITVUVTA.

H. 343. LDGrina Concilii Tridentini de
Hierarchia eccleſiaſtica ſequen-
tibus continetur:

ℳ) Seſſ. 23. Can. I1. Si quis dixerit, non
eſſe in novo Teſiamento Sacerdotium viſibile &
externum, vel non eſſe poteſtatem aliquam con-
Jecrandi & offerendi verum Corpus & Sangui-
nem Domini, & pvectata remittendi & retinen-
di; . . anathema ſit.

b*) Ilbid. Can. 2. quis dixerit, prater
Sacerdotinn non eſſe in eccleſia cutholica alios
ordines & majores & minores, per quos, ve-
lut per gradus quosdam, in Sacerdotium ten-
dutur; anathema ſit.

6*) Ibid. Cap. 2. de Sacram. Ord. diver ſi
ejusmodi Miniſirorum ordines, qui Sacerdotio
ex oſficio deſerviunt, recenſentur, nimirum
Diaconorum, Subdiaconorum, Acoluthorum, Ex-
orciſturum, Leltorum, & Oſtiariorum.

d) Ibid. Can. 6. Si quis dixerit, in ec-
cleſiu Catholica non eſſe tierarchiam, divina
ordinatione conſtitutam, quæ conſtat ex Epiſco-
pis, Presbiteris, & miniſtris; anathema ſit.

9

ior 6 cra

)Did
Cns Kon
ſaters pr
Ull tan,
niris lamn

ls,
1) e

kundl

Udliatione

2

3
I

A 0.
714

ſerrni ⸗

la legnen.

= 205 ==3*

e2) Ibid. Cap. 4. de Sacram. Ord. Epiſ-
copi, qui in Apoſtolorum locum ſucceſſerunt,
adl hierarchicum ordinem pracipue pertinent,
poſiti æ Spiritu ſankto regere eccleſiam Dei: ii-
que Presbiſteris ſuperiores ſunt; ac Sacramen-
tum Confirmuationis conferre; Miniſtros Eccle-
ſick ordinare; atque alia pleraque veragere voſ-
ſunt: quarum funttionum poteſtatem reliqui in-
ferioris ordinis nullam habent.

f) Ibid. Can. 7. &N quis dixerit, Epiſ-
copos non eſſe Presbiſteris ſuperiores; vel non
nabere poteſtatem confirmandi & ordinandi;
vel eam, quaum habent, illis eſſe cum Presby-
teris communem; anathema ſit.

F. 344. Definit igitur Tridentina Syno-
dus,
ℳ) Sacerdotes MW. T. gaudere poteſtate
conſecrandi & offerendi verum Corpus &
Sanguinem Domini; item remittendi & reti-
nendi peccata (343. a).

*) Eſſe in Eccleſia Hierarchiam divina
ordinatione conſtitutam ex Epiſcopis, Pres-
byteris, & miniſtris (343. d). Quinam vero
ex variis gradibus miniſtrorum, ſeu majori-
bus ſeu minoribus (343. b), quos recenſet
(343. e), ad hanc hierarchiam pertineant,
non definit.

4½) Epiſcopos eſſe Presbyteris ſuperiores,
ſpecta-

ſpectata voteſtate ondinis (242 & 43. e & f).
An autem conſiderata poteſtate jurisdictionis,
& quidem ex divina inſtitutione, iisdem ſu-
periores ſint, non definit.

F. 345. Epiſcopatus, Presbyteratus, Dia-
conatus, & Subdiaconatus vocantur ordines
majores & ſacri; vel quia per eos coônfertur
poteſtas propius concurrendi ad Euchariſtiæ
adminiſtrationem; vel quia his ordinibus ini-
tziati a matrimonio ſaltem contrahendo, ut
in Eccleſia græca; — aut a contracto etiam,
ut apud Latinos, abſtinere tenentur. Reliqui
ordines ex ratione oppoſita minores appellan-
tur. Hi in latina quidem Eccleſia quatuor-
ſunt, nempe Oſtiariatus, Lekctoratus, Exorci-
NRatus, & Acolithatus: ad quos per Tonſu-
ram clericalem quaſi via paratur. Græci vero
unicum Leltoratum numerant.

Benedictus XIV. cum Cl. Bertio aliisque
magni Nominis Theologis, exiſtimat in Conſtit.
Etſi vaſtoralis. de Ritib. Græcor. N. 7. Per
Suhdiaconatum rita graco collatum ,„ Aco-
lythatum W Oſtiariatum recipi. Græci enim,
ut conſtat ex pluribus Codicibus apud Mori-
num, in ordinatione Subdiaconi hæc verba ad-
hibent: Domine, da illi aſiſtene vortis templi
ſaukti tai (En Oſtariatum); accendere lumen
tabernaculi Gloriæ tuc (En Acolythatum).
Igitur ſolus Exorciſtatus apud Græcos defide-
ratur: quamquam & is, ut vult idem Bertius,
ſaltem apud Maronitas Catholicis unitos vel
eum Pſalmiſtatu, qui a Lectoratu noſtro non
dif-

N
o i er
Arr,

otur Mn

et, nilos

Eiten:

1S s de⸗

CCIIIhemora

–-ũ

Natut, M.
Mur ordines
s Conkertur
Uuauttie

Ne 207 3*

differt; — vel cum Diaconatu conferri vide-
tur. Nam in porreétione libri pſalmorum,
quo in eccleſia orientali energumeni exorci-
Zantur, Epiſcopus Deum orat, ut Pfſaltes me-
reatur tonculcare ſerpentes & ſcorpiones, id
eſt, malos dæmones.

J. 346. Ordines minores & Subdiacona-
tum eſſe quidem antiquiffimos, in conſfeſſo
eſt apud omnes. Nam ut cetera documenta
taceam: Cornelius P. in epl. ad Fabium An-
tioch. apud Euſebium H. E. L. 6. C. 43. in
eccleſia Romana refert extitiſſe Presbiſteros 46,
Diaconos 7, Subdiaconos 7, Acoluthos 42,
Exorciſtas & Lekttores unacum Oſtiariis 52.
Celeberrimi tamen Theologi his ordinibus
divinam inſtitutionem denegant; & merito
quidem : nec enim in ſfacris Literis ulla de
illis mentio reperitur: nec Traditio argu-
mentum, quo divina eorundem origo pro-
betur, ſatis firmum ſuppeditat. Certe S. Ig-
natius M. in genuinis, quæ extant, epiſto-
lis fuis de prædictis ordinibus nihil prorſus
commemorat: quamquam de Epilcopo cum
ſuis Presbyteris & Diaconis conjunctim duo-
decies omnino meminerit: id quod manife-
ſto indicio eſt, ordines illos poſtmodo pri-
mum auctoritate Epiſcopali fuiſſe inſtitutos.

F. 347. Jubcdiazonos aſcendendo excipiunt
Diaconii. Quin hi ad Hiearchiam divina or-
dinatione conſtitutam pertineant, eo minus
licet dubitare, quod, excluſis inde Ordini-
bus

AN 209 — N*

bus minoribus & Subdiactonatu (346), non
alii ſuperſint eccleſie miniſtri prater Diaco-
nos, qui, ſecundum definitionem Triden-
tinam (344. b), ad illam referri mereantur.
Atque ita Theologi unanimiter ſentiunt, tum
quia primos ſeptem Diaconos ab Apoſtolis
per impoſitionem munuum fuiſſe ordinatos S.
I.OCA narrat AbI. VII; tum quia S. IG.-
NAIIVS M. in epl. ad Smirn. C. &. præci-
pit fidelibus, ut revereantur Diaconos ut Dei
mandatum.

Nec alterius ſententiæ fuiſſe cenſendus eſt
S. C' PRIANUS, dum epl. 65. ad Rogatia-
num ſcripſit: Apoſtolos, id eſt, Epiſcovos &
Prapoſitos Deus elegit: Diaconos autem Avo-
Noli poſt aſcenſum Domini in cælos ſibi conſti-
tuere Epiſcopatus ſui & eccleſic miniſtros.
Nam S. Doctor Epiſcoporum ſupra Diaconos
eminentiam præter alia inde etiam repetit, quod
Chriſtus illos immediate & per ſe; — hos ve-
ro tantum mediate & per Apoſtolos conſtituerit.
Id quod neutiquam obeſt, quo minus tam dia-
conatus quam Epiccopatus divinæ ordinationi ſit
adſeribendus.

H. 348. IIli quidem ſeptem Diaconi,
quos Apoſtoli ordinarunt, ad profanum mi-
niſterlum menſæe deputati ſunt, 40OT. VII.
1. & 2. At officium hoc neque unicum fue-
rat; neque primarium, ad quod obeundum
deſtinabantur. Manuum quippe impoſitio, qua
ab Apoſtolis initiati ſunt, certe denotat ſa-
cram poteſtatem. Præterea oportebat Viros
il-

a

Feiitten
Mt Ceman

5 2

illos eſſe plenos Spiritu ſantto & ſapientia:
quæ dotes ad profanum minifſterium plane

en lite non requiruntur. Ad hæc nunquid &E-
Meremmn. PIIAMWVO & PHIIIPPVUS, qui erant ex
elllut, nun numero illorum ſeptem Diaconorum, ille
40 Anftis quidem Judæis, hic vero Samaritanis, Evan-
Clcluntos 5. gelium prædicarunt? AC. VII - X. quod
In 8 N. munus nemo profanum dixerit. Denique lu-

culentum huic veritati teſtimonium præbet
S. Iü WAIIVS M. epl. ad Trallan. C. 2. ubi
Diaconos vocat miſſteriorum glſu Chriſti mi-
niſtros: non enim, pergit, ciborum & po-
tuum, ſed eccleſir Dei miniſtri ſunt.

e Nrrci.

H. 349. Epiſcopi aliquam poteſtatem ſa-
cram cum Presbyteris communem habent;
aliquam ſibi ſolis propriam. Communem ha-
bent poteſtatem non ſolum Ordinis, qua Sa-
cramentum Euchariſtic conſiciunt; ſed etiam
Cltieit jurisdictionis internæ (342), quam in admi-
nint un ir niſtrando Sacramento Pænitentizæ exercent.
2 Wininil Sed ſibi ſolis propriam habent poteſtatem,
qua Confirmationis & 'Ordinationis Sacramen-
ta conferunt. Atque hanc poteſtatem ſi ſpe-
ctes, Epiſcopi jure divino fuperiores Pres-
byteris ſunt. Hinc etiam Sacerdotes primi
ordinis; — Presbyteri vero ſacerdotes ſecundi
ordinis dicuntur.

N
gen Duum,

Preſtio, Gn Veritatem hanc Theologi dogmatici ſibi ſu-
t d⸗ munt demenſtrandam. Noſtrum eſt, disquirere,
i an poteſtas Jurisdiktionis ter n& ſolis Epiſco-
Nent i pis, excluſis Presbyteris, jure divino compe-
ðWRU 0 tat,

tat, & ita quidem, ut eam a Deo immediate

recipiant; afque adeo an Kpiſcopi poteſtate non
ordinis tantum, ſed & jurisdiktionis Presbyte-
ros antecellant. Hac de re diu acriterque in
Goncilio Tridentino eſt diſputatum. Gallis Hi-
ſpanisque affirmantem; — Italis vero negan-
tem ſententiam propugnantibus, quæſtio in ne-
dio relicta eſt. Vid. Pallavicinus Hiſt. Conc.

Trid. I. XIII. C. 14 & 15.

C. 350. Epiſcopi non ordinis tantum ſed
etiam jurisdiftionis poteſtatem immediate a
Deo in conſecratione recipiunt.

Certe, ipſis Aariis fatentibus, poteſtatem or-
dinis immediate a Deo recipiunt Epiſcopi. Cut
non eodem actu eodemque modo pofeſtatem
jurisdictionis recipiant? Dum conſecratur Epiſ-
copus, accipe, ait ad eum Conſecrator, bac slum
voſtoralis oßicii. Idem ſic Deum orat: LDa
ei, tcilicet conſecrando, Domine, claves regni
cœlorum, ut utatur, non ut glorietur voteſtate,
quam trihuis, in ædifcationem, non in deſtru-
Kionem. .⸗ Ut tribuas ei cathedram epiſco-

“
/

A N. 6

4 „„
valem ad regendam eccleſiam tuam, & ple- Lyide
bem ſihi commiſam. Nonne hæc verba poteſta- 1n gitenn g⸗
tem jurisdictionis palam indicant ? Igitur & Gis erelith
hanc Epiſcopi immediate a Deo accipiunt, a hrbNdenk.
uo nimirum ipſi Apoſtoli eandem acceperunt lealt,
(283)0. Qui enim per ſucceſſionem obtinent ali- zakaurc ale⸗

quam poteſtatem, hanc immediate ab eo ha-
bent. a quo anteceſſor. Epiſcopi aufem ex
ſucceſſione apoſtolica eceleſiaſticæ jurisdikkionis
oteſtate gaudent (236 — 90). Ergo &c. Cur
enimeero Epiſcopus Romanus Primatum impe-
rii eccleſaſtici immediate a Chriſto habet, niſi
quia ſuccedit S. Petro (310- 14) 2 Nonne ea-
dem ratio pro Epiſcopis, tanquam Apoſtolornm
ſuceeſſoribus, pugnat ?2 . 35 17

N 211 =*

F. 351. Ad diluenda Aariorum argumen-
ta ſufficit animadvertere ſequentia:

ℳ½] Jurisdictio epiſcopalis, quam Papa tri-
buit Epifcopis, dum eos conſirmat, non eſt
propria & ordinaria, cum nemo ante conſe-
crationem ſit verus Epiſcopus; ſed tantum
eſt delegata & adminiſtratoria (26. c) , qua
etiam gaudent Capitula cathedralia, vacante
Sede epifcopali, &) Vicarii generules Epiſco-
Porum, utut ipfi non ſint Epiſcopi. Neque
aliud quid indicant verba, queis Papa in con-
firmatione utitur; ait enim: Aufſtoritate om-
nipotentis Dei, & BB. Apoſtolorum Petri &
Pauli, at noſtra, providemus Eccleſicd W. de
perſond M. & praſicimus eum in Patrem & Pa-
ſtorem ac Epiſcopum ejusdem eccleſiæ, comitten-
tes AD MWIIWISTRATIONWEM in temporalibus
& ſpiritualibus, in nomine Patris & Filii sc.

b5) Epiſcopi in partibus, ut vocant, ve-
ra quidem gaudent jurisdiltiong, quamquam
ejus exercitio careant, utpote cum ſubditos
non habeant, in quos illam exerceant. Neque
abſurdum dicas, admittere jurisdictionem ſine
ſubditis. Certe Apoſtoli a Chriſto miſſi ſunt
cum jurisdictione univerſali in omnes gen-
tes: nec tamen hæ tum illis erant ſubdi-
t.
*) Dum Papa deponit Epiſcopos, non
jurisdictionem ipſis ſubtrahit, ſed ſubditos:
quemadmodum id olim auctoritate vel Metro-
2 Po-

7 f.

politarum, vel ſynodorum provincialium fr-
ctitatum legimus.

d) Idem Papa jurisdictioni Epiſcoporum

nihil addere poteſt, nihil demere: ſed illie
exercitium ad promovendam eccleſiæ ſal
tem nunc reſtringit, nunc iterum ampliat.

4
₰

1
1
11=
U⸗

½) Epiſcopi ſinguli jure divino nulli qui-
dem determinato Apoſtolo, ſed cuicunque eo-
rum fuccedunt in epiſcopatu univerſali, cu-
jus exercitium ad certam diœceſin reguluriter
reſtrictum eſt (288 - 93).

) Sacerdotes quoque ſecundli ordinis po-
teſtatem jurisdiftionis interna immediate à
Deo in ordinatione; — fubditos autem ab
Epiſcopo recipiunt. Hi enim, ut Synodus
Tridentina Seſſ. 14. Cap. 6. docet, per vin tu-
tem Spiritus ſanfti in ordinatione collatam,
tanquam Chriſti miniſtri, funflionem remütten-
di peccata exercent. Quare dum eadem Syno-
dus ibid Cap. 7. ſtatuit, nullius momenti ab-
ſolutionem eam eſſe debere, quaum ſacerdos in
eum profert, in quem ordinariam aus ſubde-
legatüm non habet jurisdiktionem ; inde qui-
dem ſequitur, jurisdictonem internam nonniſi
in ſubditos valide exerceri; non item ſequi-
tur, dari ſacerdotes, qui jurisdictione interna
careant.
g) S. OPVALUS L. 7. contra Parmenian.
ait quidem: Bono unitatis Petrus & prafer-
ri

11S: Tibi
kedbas de

o imecl
Pokekaten:
ktosgue Area

)He

—,
6

ℳ

Le 213

ri omnibus Apoſtolis meruit, & claves regni cæ-
lorum, communicundas ceteris, ſolus accepit.
Item S. LWVNVOCENIIVS I. in epl. ad Couc.
Milev. S. Petrum vocat nominis & konoris
epiſcopalis aubtorem. Sed harum & ſimilium
ſententiarum non alius eſt ſenfus, quam po-
teſtatis eccleſiaſticeæ initium in ſolo Petro an-
te fuiſſe factum, quam ea à Chriſto ceteris
Apoſtolis communicaretur. Nam ante cete-
ros Apoſtolos ſoli Petro dixit Servator divi-
nus: Tibi dabo claves &c. Si ex ejusmodi
textibus Patrum eruere contendant Aarii,
epiſcopalem poteſtatem proxime a Papa con-
cedi; viderint, an non eodem jure inde con-
cludamus, ipſos adeo Apoſtolos non a Chri-
ſto immediate, ſed a Petro ſuam accepiſſe
poteſtatem: ſiquidem Patres inter Petrum ce-
terosque Apoſtolos comparationem inſtituunt.

) Hæc verba II. q. 6. C. 12. Ecclefha,
quæ prima eſt, ita reliquis eccleſtis vices ſuas
creclicdit largiendas, ut in purtem ſiut vocata ſo-
licitudinis, non in plenitudinem poteſtatis; hæc
verba, inquam, depromta ſunt, ex fragmen-
to epiſtolæ Vigilii P., quod cum fupleſtæ fi-
dei ſit, ut cenſent Eſpenius, Baluzius, &
Dupinius, ſententiæ noſtræ nihil præjudicii
infert. Eadem verba lbid. C. II. occurrunt,
quæ, ut notant Correctores Romani, viden-
tur deſumta ex epiſtola Gregorii IV., qui
cum vixerit circa medium ſeculi IX., ſpu-
riis Iſudori epiſtolis jam fuerat deceptus. S.
◻⏑32 LEO

LEO M. quidem, ut refertur III. q. 6. C. 8.,
ad Anaſtaſuum Epifcopum Theflſalonicenſem
diu ante utrumque illum Pontificem pariter
ſcripſerat: Vices noſtras ita tuæ credidimus ca-
ritati, ut in partem ſis vocatus ſolicitudinis,
on in plenitudinem poteſtatis. Verum Anaſta-
ſius ille erat Leonis in Illyrico Vicarius.

G. 352. S. Scriptura Epiſcopos a Pres-
byteris diſtinguit.

Nam APOCüAL. I⸗IV. ad feptem Angelos
ſeptem ecclefiarum Aſiæ ſcribere jubetur Jo-
annes Evangeliſta. Hos autem Epiſcopos fu-
ſe, nullum eſt dubism, ut cum Doktoribus
catholicis conſentiens, affirmat PAFEIUS&,
vir ex Proteſtantibus celeberrimus , RAIGEN.
J. E. C. 2. art. 7. lit, 2n. Jam vero ex una
parte ſolis illis Ingelis, ut ex confextu lucu-
lenter pateſcit, imperium ſacrum ſeptem illa-
rum eceleſiarum tribuitur: ex altera parte in-
eredibile dictu eſt, præter ſeprem Epiſcopos
ibi non alios extitiſſe Presbyteros. Hi igitur
ab illis in S. Scriptura diſtinguuntur.

F. 353. Traditio quoque manifeſtum in-
ter Epiſcopos & Presbyteros diſcrimen facit.

S. IG NATIUS, Apoſtolorum diſcipulus, in

epl. ag Smurn. ſic ſcribit: Omnes Epiſcopum
Jequimini. At &σ Eſies Chriſtus Patrem , 8
Presbifterium, ut Apeoſtolos . . Sine Erxiſto-
vo nemo quidquam faciat eorum, qux« aa Kc-
cleſiam ſpetkant . . Sine Epiſcopo neque bap-
tizare licet, neque Agapen celebrare. Idem in
epl. ad Polycarpum: Devovear ego pro iis,
qui ſubditi ſunt Epiſcopo, Presbyteris, & Dia-
co-

iude 2 te
Conſen
Arianus

Mine Nune
in herss Lit
4

iten Patiet
rididin
Ium Anata.
ficains,

N = 215 =

conis. Et iterum in epl. ad Epheſios: Hor-
tor, at hoc ſit veſtrum ſtudium, in Dei concor-
dia omnia agere, Epiſcopo vræſidente Dei loco,
& Presbyteris Geo Senatus apoſtolici Deni-
que in epl. ad Trallianos: Cungi reverean-
tur . . Epiſcovpum, ut eum, qui eſt figara Pa-
tris; Preshuteros autem at conſeſſu Dei, O&.
ut conjunktionem Apoſtolorum. Nihil plane vi-
deat necefſe eſt, qui in his verbis inter Epiſ-
copos & Preshvceros diſerimen non videt, &
tale quidem diferimen, quod Saperiores inter
ſubditosque verſatur. Porro hæc inæ qualitas
inde a temporibus Apoſtolorum tanto omnium
confenſu recepta erat, vt, cum Aerius, homo
Arianus, ſeculo IV. primus Presbyteros Epiſ-
copis æquaret, S. EPIPHANIVUS hæres. 75.
appellaret dogma illius ſupra hominis captum
furioſum & immane,

G. 354. Sacerdotes quidem communi no-
mine nunc Epiſcopi, nunc Presbyteri partim
in ſacris Literis„ partim ab antiquiſſimis
Scriptoribus appellantur. Id vero mirum non
eſt. Nam Epiſcopus & Presbuter voces græ-
cæe ſunt, quarum illa Inſpeltorem; — hæc
vero nunc ſeunuem, nunc Virum in publica
dignitate conſtitutum deſignat. Cum igitur
Epiſcopi in publica dignitate certe ſint poſiti;
ihil plane impedit, que minus & ipſos Pres-
buterorum nomine appellatos fuifſe dicamus.
Præterea cum teſte S. Hieronymo comment.
in C. I1. epl. ad Tit. primis chriſtianæ reli-
gionis temporibus, communi Presbyterorum
couſilio eccleſiæ gubernatæ fuerint; ſecundi quo-
que ordinis ſacerdotes merito Epiſcopos fuiſſe
4 no-

N 216 5*

nominatos arbitramur, utpote qui jure admi-
niſtratorio (26. C) jurisdictionem epiſcopalem
exercebant, quam Sacerdotes primi ordinis
Jure proprio tenebant. Quamquam igitur,
ut L. c. idem Hieronymus afſerit, Apud Ve-
kteres iidem fuerint Presbyteri, qui & Epiſ-
copi, nimirum nomine & exercitio jurisdictio-
nis eccleſiaſticeæ: re tamen ipſa atque jure
pronrio ſacræ poteſtatis veri Epiſcopi Pres-
byteris antecelluerunt.

Immo neque priſcis illis temporibus nulla
fuit appellatio, qua primi ordinis Sacerdotes
a ceteris diſtinguerentur. Nam ut Theodere-
tus Comment. in epl. t. ad Tim. C. 3. refert,
Quos Epiſcovos hodie nominant, tunc Apoſio-
los vocarunt. Procedente dein tempore Apoſto-
latus nomen iis, qui vere Apoſtoli dilti ſunt,
'eliquerunt: Epiſcopatus autem appellationem
iis impoſuerunt, qui quondam Apoſtoli nomi-
nabantur.

G. 355. Quare verba S. Hieronymi lo-
co ſupra (354) citato ſcribentis, Epiſconos,
muagis eccleſig conſuetudine quam diſpoſitionis
dominicæ veritate, Presbyteris eſſe majores, in-
telligenda ſunt de ea tantum Epifcoporum
Tupra Presbyteros eminentia, qu ecclefia-
ſticæ jurisdictionis externæ, exercitio conti-
netur, utpote quod, cum antea eſſet Epiſco-
pPis Presbyterisque commune, diſpoſitione hu-
mana ſolis deinceps Epiſcopis factum eſt
proprium. Quamquam enim Chrilſtus Impe-
rium ſacrum ſolis Epiſcopis contulerit (294):
1†-

lunt Dresor

Dnncori h

Nt, eo tan

iyt,
SRlern tauto

nn igitur
Aud Vi.

hctio.

N 217 =

ut ſoli tamen illud per ſeſe exercerent, ne-
que iisdem precepit, neque prohibuit. Ita-
que Epifcoporum arbitrio divinitus relictum
eſt, ut vel ſoli, vel communi Presbyterorum
conſilio gregem ſibhi commiflum gubernent,
prout nimirum modo hoc, modo illud eccle-
ſiæ ſalus poſtulaverit.

C. 356. Epiſcopi ex jure divino non or-
dinis tantum ſed etiam jurisdiftion:s poteſtate
ſunt Presbyteris ſuperiores.
Solis Epiſeopis jure divino vompetit impe-
rium eccleſiaſticum (294). Cum igitur & 5§.
Seriptuta & Traditio Presbyteros ab Epiſcopis
diſtinguat (352 & 53); manifeſte conſequitur, ut
illi ejnsmodi imperio fibi divinitus conceſſo glo-
riari nequeant; adeoque poteſtate jurisdictio-
nis ſint Epiſcopis ex jure divino inferiores.

F. 357. Itaque ad hierarchiam divina
ordinatione conſtitutam Epiſcopi, Presbyteri,
& Diaconi hoc- ordine pertinent, ut primum
quidem locum Epiſcopi; — ſecundum Pres-
byteri; — tertium Diaconi obtineant. Ad
hierarchiam miniſteris tam Diaconi quam
Presbyteri referuntuß: ſed hierarchia ju-
riscdiRionis ſolis Epiſcopis & Presbyteris con-
ſtat, eo tamen rurfus diſcrimine, ut illi non
interna tantum, ſed etiam externa; — hi
vero interna ſolummodo jurisdictione eccleſia-
ſtica ex jure divine gaudeant. Denique inter
Epiſcopos ipſos ſupremo jurisdictionis exter-
næ gradu Komanus Pontifex eminet,
5 Non

220

— 2198 —☛nr *

Non tantum Oſtiarios, Ezxorciſtas, Lekfo-
res, & Acolythos, ſed etiam Subdinconos
ad Rierarchiam, bumanitus inſtitutam referen-

dos eile, ex Theologia ſupponimus.

ARIICULUS

Dl HIIRARIIIN PEIè IHII WAIAW.
INW TITVLYIONEAMII INTYRODVOTA.

— —

*

H. 358. Ad hierarchiam humana inſtitutio-
ne fundatam revocamus Cardina-
les, & Apoſtolicos Vicarios, Legatos, Nun-
cios; Patriarchas, Exarchos, & Primates;
Netropolitas & Archi lepiſcopos ; Epiſcopos
titulares ſeu in partibus; Epiſcoporum Coad-
jutores, & Vicarios; Abbates, & Prypoſi-
tos generales Ordinum religioſorum; Chore-
piſcopos, Archipresbyteros, & Archidiaco-
nos; Canonicos, eorumque Præpoſitos, ac
Decanos; denique Parochos.

F. 359. CARDIIVALIVM nomen ſub fi-
nem ſeculi V. jam innotuit, ſed ſignificatu
communi omnibus Clericis, qui miniſterio
alicujus eccleſie jugiter affixi, & quodam
modo intardinati funt. Inde factum, ut Ca-
noniel egcleſiarum Compoſtellange, Mediola-
nenfis, & Neapolitanæ titulum Cardinalium
H XVI. adhucdum retinerent: donec S.
Pius V. honorifica hac appellatione ceteris
omnibus CLlericis interdixit, iisque tantum
pro-

. ,
Noprimn dl
1 4
l ti Cvn

h,nmern

le a

Polcoo

—

propriam eſſe voluit, quos Pontifex Roma-
nus tanquam conſiliarios & cooperatores ſu-
os delegit. Horum numerus variis tenpo⸗
ribus varius fuit. Concilium Baſileenſe ſeßj.
23. decrevit quidem, ne ultra viginti qua-
tuor Cardinales deinceps crearentur: quod de-
cretum in Concordata Princibum Germaniz
relatum, Eugenius IV. ejusque ſuccefſſor Ni-
colaus V. confirmarunt. At Sixtus V. ad
imitationem ſeptuaginta Seniorum in Syna-
goga, totidemque Diſcipulorum in Evange-
lio, numerum illorum fixit ſeptuagenarium,
atque ita uidem, ut ex iis deinceps eſſent
Epiſcopi ſex, Presbyteri quinquuginta, Dia-
coni quatuordecim. Qui numerus in hunc us-
que diem retentus eſt: quamquam rare fit
ex integro completus.

F. 360. Jura præcipua, queis gaudent
Cardinales, ſequentia ſunt:

a) A conſiliis ſunt Romano Paontiſici:
uæ tamen is ſequi per ſeſe non tenetur.
1 jusmodi Conſiliarios, PFr. esbifteiii nomine,
ſummi Pontifices atque alii Epiſe copi jam ſe⸗
culo III. habuiſſe leguntur.

9) Soli eligunt Papam. Id juris ſecule
XII. ad finem vergente in generali Concilio
Lateran. III. acquiſierunt.

3 Seculo XIII. primum in generali
Concilio Lugdun. I. ante Arc hiepiſcopos; —
&

= 220 =9*

& in Lugdunenſi II. ante ipſos adeo Patri-
archas prodriam obtinuerunt.

4) In eccleſüs, quarum titulis inſigni-
untur, jurisdictionem exercent quaſi epiſcopa-
lem.
e) In generalibus Conciliis gaudent ſuf-
fragio deſinitio (79).

teſtatem Papalem politicam; non item eccleſia-
Nicam.

) Sede Romana vacante obtinent po-

F. 361 Imperante Conſtantino M. Roma-
num imperium in quatuor Prafelturas poli-
zicas diviſum erat, nempe in Orientem, Illy-
icum, Italiam, & Callias; queis quatuor
Viri præerant, qui Præfetti prætorio diceban-
tur. Singulæ præfecturæ in Diaceſes; — hie
vero in Provinctias diſtribuebantur. Ilas Pro-
conſules vel Vicarii, — has vero Praſides
gubernabant.
F. 362. ORIEINVIIS diœceſes erant quin-
due, nimirum
a) Oriens, cujus Antiochia; —
b) Rguyptus, cujus Alexandria; —
*½) Pontus, cujus Caſaren Cappadocig; —
d) Aſiu, hodie Watolia, cujus Epheſus;—

e) Thratia, cujus Heraclez primum, po-
ſtea

. ,/
ſtea Wen

etopols

Pt
, gde

ſcet Vitar

S accel

ſtea vero Conſtuntinopolis, urbs princeps ſeu
Metropolis habebatur.

S. 1363. ILLLRICUM duas continebat
diocefes „ nempe Macedoniam, cujus urbs
primaria erat Zheſalonica; & Daciam, quæ
Tranſilvaniam, Moldaviam, & Wallachian
comprehendebat.

F. 364. ALIA duas dicceſes numera-
bat, quæ etiam Vicariatus dicebantur, ſci-
licet Vicariatus Romæ, & Vicuriains Lialid.
His acceſſerunt duæ aliæ dicceſes, ſcilicet
Africa octidentalis, cujus urbs preæcipua erat
Carthago; & Illyuricum occidentale, quod Han-
gariam, Dalmatiam, Slavoniam, Auſtriam,
Curniolam, & Carinthiam; item aliquam par-
tem Boſniæ ac Serviæ; Bavarig, Stirig, &
Turolis complectebatur.
C. 365. Ad Vicariatum Romæ pertine-
bant ſequentes decem provinciæ, qu& prop-
terea, quod Urbis Vicario ſubeſſent, ſuburbi-
cari« vocabantur, nempe — a) 1USCIA una-
cum UWBRIA; — b) VALERIA; — c) PICl-
WVNI ſuburbicurium, ubi Ancona; — d)
CAMDEDAIWIA unacum LATIO, quod hodie
CATWFPANIA ROIMAIA vocatur. — e) SAM-
WIVII, ubi Beneventum; — f) APULPIA cum
CALABRIA; — g) LCANIA cum BRU-
1IA; — h) AolLIAd; — i) SARPIIIA;
k) COkSIA.
5. 366.

Rs 222

H. 366. Ad Vicariatum Italix, cujus
Metropolis fuit Mediolanum, referebantur ſe-
ptem provinciæ, ſcilicet a) PIOEWVM an-
nonazinm, ubi Ariminum & Urbinum, una-
cum FLAMIMWI'A, ubi Ravenna; — b) W.-
MWLrIA, ubi Bononia, & Parma; — c) AL-
PES COTIIML,, ubi Auguſta Taurinorum, &
ienua; — d) LIüURIA, ubi Mecdiolanum,
Ticinum, & Brixia; — e) KEHEIIA prima,
ubi Curia; — f) kHTLTIIA ſecunda, ubi
Anguſta Vindelicorum; — g) BISTRIA, ubi
Tergeſtum, cum PEWEIIA, ubi Patavium,
Aquileja, & Tridentum ſunt.

G. 367. GALLIARUM præfectura tres
dioceſes ampliſſimas continebat, nempe Gal-
liam ipſam, Hiſpaniam, & Britanniam. Gal-
lia conſtabat decem & octo provinciis, inter
quas a Germanis notari merentur

a) ALDPES Grajixæ ſeu Penninæ, ubi Me-
tropolis ITarantaſia in Sabaudia, quæ ſibi fub-
jectum habet Epiſcopatum Sedunchſem in Val-
leſia, cui per Juppteſſionem unitus eſt Epiſco-
patus Oltoduranus ſeu S. Mauritii.

*) LUEDVNENWSTIS quinta, ubi Metro-
polis Veſontio, cui olim tres Epiſcopatus
Helvetiæ, ſubdebantur, nimirum Auguſtenſis
Räauracorum, qui in Baſileenſem; — Aventicen-
ſs, qui in Lanſannenſem; — & Vindoniſſen ſis,
qui in Conſtantienſem poſtea mutatus eſt.

ſienn cum pe
DOLIEE.-
Porto Mete
Atlin iali 1

ate.
t Lyarchos
Im, —
en;
lin; - .
Mu rined

Ne 223 N*
c) BELGIOA prima, ubi Metropolis Au-

guſta Irevirorum, cui ſubſunt Mediomatri-
cum, Tullum, & Verodunum in Lotharingia.
d) GERIWIANIA prima, ubi Metropo-
lis Moguntia, ſub qua Argentorutum, yi-
ra, & Wormatia.
*½ GEKIMWAIIA ſecunda; ubi Metropo-
lis Coloniæa Agrippina, ſub qua Jungri: qui
epiſcopatus poſtea in Leodienſem mutatus eſt.

F. 368. Prædicteæ diviſioni politicæk ma-
ximam partem, ut conſideranti facile patet, re-
ſpondebat diviſio eccleſiaſtich. Erant enim
Epiſcopi, qui,; cum in Metropoli alicujus pro-
vinciæ reliderent, ceteros illius provincizæ
Epiſcopos in cauſſis eccleſiaſticis fibi ſubje-
cos habebant. Erant etiam alii, qui, cum
in Metropoli cujusdam Diceceſeos ſedem fu-
am fixilſent „ reliquis dioeceſeos Epiſcopis
ſacra cum poteſtate præerant. IIIi WELRO-
POLIIADR; — hi vero EXKARCUII vocabantur.
Porro Metropolitæ, qui nulli Exarcho; — &
Epiſcopi, qui nulli Metropolitæ ſuberant,
Antocephali nominabantur.

F. 369. Tempore Concilii I. Nicæeni in-
ter Exarchos eminuere KOMAWVS, qui
primum; — ALEXANWDRKINVVS, qui ſecun-
dum; — & AWIIOCHEWVS, qui tertium
locum obtinebat. Poſt hos tres honoris con-

ſequentiam idem Concilium Can. 7. Epiſcopo
Hieroſo lymitano tribuit, ſalva tamen propria
dignitute Wetropolis, quæ erat Cæſarea Palz-
ſtinæ. Ordo hic primum cœptus eſt mutari
in Concilio I. Cpltano, utpote quod Can, 3.
Primatus honorem poſt Romanum LEpiſcopum
tribuit Epiſcopo civitatis Cyltang, propterea
quod ſit nova Roma, Deinde vero in Con-
cilio Chalcedonenſi Can. 25. eidem Epiſcopo
Clptano tres diœceſes, nimirum Ponti, Aßa,
& Thraci; — & Hlieroſolymitano alt. 7.
tres provinciæ Palæſtinæ, quas de ſua dio-
ceſi Epiſcopus Ant iochenus ei cel ſſerat, ſub-
jecte ſunt. Quinque hi Epiſcopi poſtmodum
PATRIARCHIL ſunt appellati, ita ut primum
quidem locum retineret &O WAWVS; ſecun-
dum vero COMWSTANTIIOFPOLVIIANVS;
tertium AlLEKXAMWDRINVS; — quurtum ANW-
1OOHIEWVS; — quintum denique HIERCO-
SOILLWIILATWVS deinceps obtinerent.

S. 370. Jura præcipua Metropolitarum

§.
fuere ſequentia:

a) Ordinabant omnes ſuæ provinciæ Epiſ-
CopOs. di duis pi&ter Hantontiam MWoetr opolita-
ni factus ſuerit Epiſcopus: hunc magna Sifno-
dus deſmivit Epiſcopum eſſe non Sot”e Ita
ſtatuit Conc. Nicænum. I. Can. 6.

»“) Eosdem ad Concilia provinciæ con-
vocabant. Propter utilitates eccleſiaſticas &

ab-

☛

V. 225 3*

uabſolutiones rerum, qux dubitationem controver-
ſiamque vecipiunt, placuit, ut pver ſingulas quus-
que proviucias Epiſconosum concilia celebrentur,
.. Metropolitano Epiſcopo provinciules admonen-
te. . . Wüullis vero liceat celebrare concilia,
prater eos, uibus MWetropoles ſunt creditæ. Ita
Concil. Antioch. ann. 341. celebratum. Can.
20.

6*) Gerebant ſolicitudinem totius provincia.
Quare ceteris Epiſtopis, qui eorum Suffraga-
nei dicuntur, konore pracellebant: his vero
nihil amplius, hoc eſt, nihil majoris momen-
ti, licebat agere præter Eum, id eſt, ſine
conſenſu ſui Metropolitæ, ſecundum antiquam
a Patribus noſtris regulam conſtitutam. Ita cit.
Conc. Antioch. Can. 9. Itaque cauſſæ majo-
es, quæ fſcilicet ad ſalutem totins provin-
ciæ pertinent, ad Metropolitam referendze
Erant.

G. 371. Prædicta totius provinciæ ſolici-
tudo exigit, ut Metropolita pro virili parte,
quidquid eſt mali, a provincia ſua avertere,
& quidquid eſt boni, eidem procurare cone-
tur. Hinc Metropolitæ merito competebat
jus.

%) Judicandi ſaltem unacum ſynodo pro-
vinciali cauſſas Epiſcoporum ſuæ provincize,
tam eas, quas ipfſi inter ſe mutuo; — quam
illas, quas alii adverſus eos movebant. De
priori caſu ſtatuit Conc. Chalcedenenſe Can.
P 17.

17. Si de vindicandis aut retinendis paro-
chuis ruſtictis inter Epiſcopos facta fuerit al-
tercutio, licere is, Nui ſe laſos aſſerunt, puck
ſanttam ſynodum! provincia movere cei tamen. De
poſteriori eadem ſynodus Can. 9. Si Clericus
habet cauſſam adverſus Epiſcopum vel propriun
vel alterum, apud adlum provineick judicetur.

*R) Recipiendi appellationes a ſententia
ſuorum Suffraganeorum. Qui abjiciuntur ab
aliis, ab aliis non recipiantun. Requiratur an-
tem, ne quis puſillanimitate „ dut contentione,
vel alio quovis Eniſcopi vitio videutur coug r-
gatione ſecluſus. Ut hoc ergo decentius inquira-
t ur „ placuit annis ſingulis per unaumquamgue
provincium bis in anno concilia celebrari, ut
communiter omnibus ſimul congregatis Epiſcopis
provincic, difſcutiantur ejusmodi quaſliones. ta
Nicæn. I. Can. 5.

«c) Suffraganeos ſui officii immemores
puniendi. Nam Lecxreta Wicæna ſive infeio-
ris gradus Clericos, ſive ipſos Epiſcopos ſuis
Maropol itanis apertiſlme omeniſorant id eſt,
illos quidem mediatæ; — hos vero immelliatæ
Metropolitarum jurisdictioni ſubjecerunt. Ita
ſcripſit Concilium Africanum CCXVII. Epiſ-
Ccoporum ad Cæleſtinum bP. I.

G. 372. Quæ fuere jura Metropolitarum
in ſuam cujusque provincium: eadem Exar-
chis ſen Patriarchis in ſuam cuique dicce-

e, 227

ſin (361 & 68) competebant. Nam juxta Can.
17. Concilii generalis Cpltani IV. Patriarchæ
Univerſonum Mettopolitanorum, qui ab ipſis pro-
moventur, . . . habebaunt poteſtatem, videlicet ad
convocandum eos, utgente neceſſitate, ad ſzmoda-
lem conventum, vel etiam ad coercendum illos,
& corrigendum. Item ex decreto ejusdem
Concilii Can. 26. tenebantur Epiſcopxi, qui
MWetropolitis ſuis talia ſe pertuliſſe futentur, d d
Patriarchale Caput concurrere, ut apud Patri-
archam & Metropolitas, qui ſub ipfo ſunt, ju-
ſtam ſententiam, quod movetur, negotium acci-
piat. Inſuper nullo modo quisquam MWetropoli-
tanorum vel Epiſcoporum, lieet quædam incur-
riſſe crimina perlübeatur, a vicinis Watxropoli-
tis vel Epiſcopis provinciæ ſu judicetur, ſed a
Jolo Patriurcha proprio judicetur.

H. 373. Patriancharum & MWetropolitarum
dignitas ex politica Imperii Romani diviſione
potiſſimum derivanda eſſe videtur (361-69)
Rationem ſuggerit Synodus Antiochena, dum
Can. 9. aflerit, Metropolitanum Epiſcopum ſoli-
Citudinem totius provinciæ gerere, nropteren quod
dd Metropolim omnes undlique, qui negotia vi-
dentur habere, concurrant. Neque tamen au-
ſim affirmare, Apoſtolos, dum in iis plerum-
que Urbibus, quæ vel dioceſium vel provin-
ciarum metropoles erant, Epiſcopatus erexe-
runt, nihil ad eccleſiaſticam hanc diſtributio-
nem contulifſe. Enimvero S, Petrus RKRoma-
uon quidem & Antiochenum Epiſcopatum per
P 2 ſe

5 — —

ſe ipſum; — Alexandrinum vero per Mar-
cum Evangeliſtam diſcipulum fuum funda-
vit. At Roma, Alexandria, & Antiochia
præcipuæ fuerunt Imperii Romani metropo-
les. Epiſcopatus contra Cyltanus ex ſola ra-
tione politica (369); — Hieroſolymitanus au-
tem ob inſtitutionem apoſtolicam ad digni-
tatem pvatriarchicam eſt ſublimatus. Nam ut
Clemens Alexandrin. L. 6. Hupotyp. apud Eu-
ſebium L. 2. N. E. Cap. I. Icribit, Petrus,
acobus, & Goannes pvoſt Servatoris ad calos
aſcenſum .. uno conſenſu Gacobum juſtum Hie-

roſolymorum Epiſcopum deſignarunt.

F. 374. De Patriarchis modo & ſupra
(369) commemoratis, qui Maſjores vocari con-
fueverunt, vix hodie quidquam reſtat præter
titulos, queis Papa Epiſcopos quosdam fſolet
inſignire. Dantur tamen aliqui Patriarchæ
minores, quibus quidem prærogativa honoris,
non item poteſtatis, ſupra ceteros Metropoli-
tas conceſſa eſt. Tales olim fuere Patriarchæ
Aquilejenſis & Grudenſis; nunc, extincta ut-
riusque dignitate, ſunt Venetus, Uliyſſivponen-
ſis, & Indicus.

§. 375. Poteſtas quoque Metropolitarum
recentiori diſciplina non parum reſtricta fuit.
Duo fſunt jura præcipua, qux illis ablata, &
in Romanum Pontificem translata novimus,
nimirum

*)

veno der N
Iuuun fund.
& Aptote

mant wetropn.

n W ign.

229 ℳ

a) Jus confirmandi Epiſcopos provinci-
ales , quod olim cum ordinatione conjun-
ctum fuerat (370. a). Nam Tridentina Syno-
dus ſeſſ. 2 4. Cap. 1I. de ref. præcipit, ut rela-
tio eorum, quæ circa perſonam ad Epiſcopa-
tum promovendam agenda præſcribuntur, ad
Romanum Pontiſicem transmittatur: ut ipſe,
plena totius negotii notitia hubita pro gregis
duminici commodo.. eccleſtis poſt utilius ro-
eiaere.

5*) jus Epiſcopos provinciales criminali-
ter judicandi. ITdem enim Concilium Trid.
ibid. Cap. 5. ſic ſtatuit: Cauſæ criminales gra-
ciores contra Epiſcopos, quæ depoſitione aut pri-
vuatione dignæ ſunt, ab ipſo tantum Romano
Pontifice cognoſcantur . . . MWinores vero cauſ-
ſœæ criminales Epiſcoporum in Concilio tantum

provinciali cognoſcantur, & terminentur, vel

devutandlis per Concilium provinciale.

§. 376. Secundum decreta ejusdem Con-
cilii Metropolitani ſequentibus adhuc hodie
juribus gaudent, nempe

%½) Suffraganeorum ſuorum legitimæ a ſuis
diœceſibus abſentiæ caußas in ſcriptis appro-
bandi. Seſſ. 23. Cap. I. de ref.

b⁵) Eosdem in erelttione & conſervatione Se-
minarii negligenses acriter corripiendi. ibid. Cap.
18.
c) Vatante Sede epiſcopali, Oeconomum
3

—

N== 330 N

& Officialem ſeun Vicarium deputandi, ſiqui-
dem Capitulum Cathedrale infra olto dies poſt
mortem Epiſea copi eos non conſtituerit. Seſfſ. 2 4¼.
Cap. 10. de ref.

d) Quolibet ſaltem triennio ſimnodum in e o-
vinid ua cosencdli, quo Epiſcopi omnes, & ali
qui de jure vel conſuet ucdline iniereſſe debent, con-
venire omnino teneantur, pro moder andis mo-
ribus, corrigendis exceſibus „ S controver ſiis
componendis. Ibid. Cap. 2.

F. 377. Spectato jure decretalium poſſunt
Metropolitæ

a) Appellationes a ſententia ſuorum Suf-
fraganeorum recipere. C. 3. de appell. in 6.

*“) Supplere eorundem negligentiam in
collatione beneficiorum eccleſiaſticorum. C. 5.
de ſuppl. negl. Prælat.

c) Totam provincium, Sußraganeos, &
Eorum fſubditos viſitäare „ & procurationes a
locis exigere viſitatis; neo non in viſitatione
notoria criminæg eorum, qui Suffraganeis fub-
ſunt, libere oer ore, Pæœnam pro illis debitam
inſigenclo. C. I. O. I. & 4. de Cenſib. in 6.

Ejusmodi tamen viſitatio Metropolitis hodie
permiſta non eſt, niſi caußa cognita, & pro-
bata in Concilio provinciali, juxta Tridenti-
um ſeſſ. 24. Cap. 3. de ref.

4
1 ll

8
f.

N
3

)Re

= 231 =

F. 378. Quodſi dubium moveatur, an
aliquod jus, quod juxta veterem diſciplinam
Metropolitis competebat, iisdem noſtra adhuc
tate competat, infiſtendum eſt huic regulæ:
CGueiscunque juribus olim MWetropolitez gaude-
bunt, iis adhuc hodie frunntur, niſi qucx per
Canones, vel Concordata, vel conſuetudinem con-
truriam illis ademta eſſe conſtiterit. Innititur
hec regula vulgato illi principio juridico: me-
lior eſt cauſſa voſſidentis. L. 126. J. de regul.
Ilur.

F. 379. Cauſſæ diminutorum jurium me-
tropoliticorum præcipuæ fuerunt
ℳα) Receptio ſpuriarum IoIDOlRI MWerca-
toris epiſtolarum, in quibus variæ caufſſæ,
quæ olim poteſtati Metropolitarum ſubjectæ
erant, ſoli Papæ reſervantur.

b*) Infrequentia Conciliorum provincia-
lium, cui eædem epiſtolæ anſam dedere, cum
illorum firmitatem a Romani Pontificis con-
ſenſu pendere aſſerant.

*) Conatus quorundam Epiſcoporum, Pa-
pæ potius quam Metropôlitarum tribunal eli-
gentium.
d) Incuria aliquorum Metropolitarum,
conſervandis juribus ſuis æquo minus invi-
gilantium.

e*) Utilitas eccleſiæ, quæ vel revera exi-
8 -

—

●
N

W= 232

gebat, vel Romanis Pontificibus ſaltem vide-
batur exigere, ut, Simonia ſeculo præſer-
tim undecimo palam graſſante, & fervente in-
ter Sacerdotium & Imperium diuturno diſfi-
dio, juribus metropoliticis arctiores limites
ponerentur.

H. 380. Seculo IV. ad finem vergente
jam cœperant Epiſcopi Romani vices pote-
ſtatis ſuæ vel Papalis vel Patriarchalis com-
mittere quibusdam Metropolitis infignioribus:
qui proptere⸗ VIoAkRII SEDIS AboslolI-
CAZ appellati ſunt. Horum auctoritas in eo
potiſſimum eminuit, quod gererent curam
generalem omnium eccleſiarum per plures
Provincias ſibi commendatas, ex quibus rela-
tiones cauſlarum Majorum, ad Sedem Roma-
nam pertinentium, recipiebant, &, cum opus
erat, Epiſcopos ad Concilia convocabant.

F. 38 1. Ejusmodi Vicariis ſimiles ſunt
LEGAII SRDIS APOSIOLIA: quorum
auctoritatem variis temporibus variam depre-
hendimus. Seculo IV. & deinceps usque ad
IXnum vel mittebantur ad Concilia generalia,
ut iis nomine Papz pr ræſiderent, uti 0810S
ad Niceænum; AkCADIVS & PROOECOLVS
ad Epheſinum. Vel e1d aPantn ad aulas
rincipum, ut ibi negotium quoddam majo-
ris momenti tractarent, eo rite expedito re-
verſuri, ut L UCIF'ER Calaritanus & EU-
EBIVS V'ercellenſis ad Conſtantium Impera-

Ie ccclelltien
ol Ankce
l II identi
intin innote

torem pro celebrando Concilio; vel ut ibi-
dem remanerent, cauſſas Eccleſiæ cum Ro-
manzg tum univerlalis acturi, qui propterea
APOCRISIARII, latine Reſponſales diceban-
tur. Seculis IX. & ſequentibus novum genus
Legatorum Apoſtolicorum occurrit: qui cum
in provincias veniſſent, jura non Epiſcopo-
rum tantum ſed & Metropolitarum paſſim
exercuiſſe leguntur: donec tandem vel per
Concordata Nationum, vel per Synodi Tri-
dentinæ decreta, nimia Eorum auctoritas ju-
ſtis limitibus fuit circumſcripta.

§, 382. Morem hodiernum ſi ſpectes,
tres lunt claſſes Legatorum Apoſtolicorum. Alii
nimirum vocantur LEGATI a Latere, eoquod,
Cardinales cum ſint, a latere Papzæ, dum in
provincias gravioris negotii caufſa mittuntur,
abſtrahantur. Alii appellantur NVUWOII APO-
S& OLICI, qui in locum antiquorum Apocri-

ſiuriorum ſucceſſiſſe videntur. Hi ſi cum po-

teſtate Legati aà Latere mittantur, jurisdictio-
ne eccleſiaſtica gaudent, cujus limites partim
ex voluntate Papæ mittentis, partim ex Con-
cilio Tridentino, atque ex Nationum obſer-
vantia innoteſcunt. Alii denique dicuntur
LEGATI NWAII: quorum originem a Vica-
riis Apoſtolicis (380) merito derivaveris: nam
ii plerumque Metropolitæ hoc titulo hodie
inſigniuntur, quorum Deceſſoribus vices Apo-
ſtolicæ olim demandatæ fuerant.

P S5 O. 383.

N= 234 =

H. H. 383. Metropolitæ omnes antiqui-
tus vocati ſunt PKIIWIAIES. ſi Africanos
excipias: inter quos præter Epiſcopum Car-
thaginenſem, qui totius Africæ ſemper Pri-
mas erat, provinciæ cujusque ſenior Epiſco-
pus idem & Primas habebatur. Seculo IX.
titulus hic iis tantum Epiſcopis tribui cœpit,
qui, cum eſſent Sedis Apoſtolicæ Vicarii, plu-
ribus provinciis earumque Metropolitis præ-
erant. Hodie hæc appellatio præter honoris
prerogativam vix quidquam complectitur. So-
lIum Lugdunenſem in Gallia Primatem exci-
piunt: hujus enim jurisdictioni plures Metro-
politz, ſcilicet Turonenſis, Senonenſis, & Pa-
riſienſis, ſubſunt.

F. 384. ARCIHIEPISCOPUS nomen eſt,
quod ante ſeculum IV. plane incognitum, in-
itio ſolis fſere Exarchis & Metropolitis inſig-
nioribus tributum legimus. Poſt ſeculum VIII.
omnes Metropolitani eam ſibi appellationem
vindicarunt. Hodie etiam Archiepiicopos re-
perire eſt, qui metropolitica poteſtate carent,
utpote cum nullum, cui præſint, auffragane-
um habeant.

H. 385. Duo ſunt præcipua, queis Ar-
chiepiſcopi iplendent, honoris inſignia, nempe
Crux, quæ iis præfertur; & Pallium, quo
induuntur, dum ſuas functiones obeunt. At-
que hoc quidem antequaum à Romano Ponti-
fice impetret, non licet Archieniſcovo convo-
arée

on ce

Ioln lede

5

un, cum
Uteſtrts in
Eun

=
=.ͤ[ .
= S

1, ene
. 135 in, „

hiſapun r.
ip ſen
ſt

Ne 23 5

cure contilium, conficere diriſma, dedicare Ba-
ſilicas, ordinare Clericos, & Epiſcopos conſecra-
re: cum id non tanguam ſimplex Epiſcopus,
ſed tanqudm Archiepiſcopus ſacere videutur. C. 28.
de elelt.
Plura de Pallio Archiepiſcopali apud clar. P.
Rupprecht in Notis hiſt. ad jus Can. tit. VIII.

G. 586. EPISCOPI TIIVULARES hodie
dicuntur, qui ad epiſcopatus in partibus in-
fidelium extinctos ordinantur. Originem eo-
rum recte referas ad ſeculum XIII., quo La-
tinis eccleſiarum, quas per Expeditiones ern-
Ciatas ac quiſierant, deperditarum vacuos titulos
in ejuswodi Epiſcopis conſervare placuit. Ce-
terum veri Epiſcopi funt, eadem cum aliis
Epiſcopis præditi poteſtate & ordinis & juris-
dikttionis: cujus tamen exercitio carent, cum
deſtituti ſint chriſtiana plebe, quam regant.

F. 387. C0O AD GVUIORES LEpiſcoporum,
jure etiam ſuccedendi donatos, jam primis Ec-
cleſiæ ſeculis extitiſſe legimus, ſed nonnifi
tum , cum majon utilitas Eccleſiæ id exige-
bat. Ejusmodi Coadjutor proedria honoris &
poteſtatis in Dicecefi cedit ſoli Epiſcopo, quem
adjuvat. Eundem deſignzare illorum eſt, quo-
rum eſt eligere, vel nominare Epiſcopum. Con-
ſenſus Papæ ex recentiori difciplina requiri-
tur, nempe ex decreto Synodi Tridentinæ
Jeſ. 25. Cap. . de zéf.

F. 388.

= 236=

§. 388. VIAhII EPISCOPORVII varii
ſunt pro varietate munerum, quibus obeun-
dis præficiuntur: alii enim in Ordinis; — in
Jurisdittionis functionibus alii vicariam Epil-
copo operam navant. Prioribus Archipresby-
teri, Chorepiſcepi, & Proepiſcopi; — poſterio-
ribus Archidiaconi, Officiales, & Vicarii vel
generales vel ſpeciales ſeu foranei, adnumeran-
tur.

F. 389. AROHIPRESPLVTERI olim erant
Vicarii Epiſcoporum urbici: illis enim vel
abſentibus vel impeditis, ſacra COrdinis mu-
nia, quæ Presbyteris conveniunt, in Urbe
epiſcopali obibant. Præterea invigilabant pub-
licam pæenitentiam agentibus: curam agebant
pupillorum, viduarum, ac peregrinorum: ce-
teros Presbyteros aliosque Clericos cathedra-
les in ſacris officiis dirigebant. Senior Pres-
byterorum regulariter fungebatur hoc mune-
re: quamquam id etiam juniori cuidam Pres-
bytero, a morum probitate prudentiaque præ
aliis commendato, deferri poterat. Seculo 1V.
jam hujus officii nomen innotuit. Nam in
Concilio Carthag. IV. de ann. 398. Can. 77.
legimus: Epiſcopus gubernationem viduarum,
& pupillorum, a peregrinorum non per ſe ipſum
ſed per Archüpresbiterum aut Archidiaconum agat.

§. 390. De CHOREPISCOPI& pariter jam
ſeculo IV. fit mentio in Conc. Ancyrano Can.
z2. & Neoczæſareensi Can 13. Erant hi Li-
Av1

11n Choleplo
ſecolum IN.
Vel anozant
yes Nellere

Abus negle

In Lorum lor
len MA
Urerttate ciee

Norun in P
EEAOA
ie 2 ſeulo
Cvorum gicee
meur,
lcopelis pie

WA N

, Cuihrs hnn

icarin Cy,.
Altirut,.

a, Wuneran.

5pnier n

lello.

*= 237 — 5

curii Epiſcopornm rarales: præerant enim ec-
cleſiis ruralibus earumque Presbyteris: curam
gerebant pauperum in vicis degentium: For-
muatas ſeu Pacificas communionis literas in
exteras regiones profecturis dabant. Quam-
quam vi Muneris ſui ſacro Epiſcopatus Ordi-
ne inſigniti non eſſent: nonnunquam tamen
contigit, ut veri Epiſcopi vacantes ad Chor-
epiſcopatum aſſumerentur, queis ex permiſſu
Epiſcopi civitatis Clericos ordinare licebat.
Hinc recte dixeris, neque nullos, neque om-
nes Chorepiſcopos fuiſſe veros Epiſcopos. Poſt
ſeculum IX. paullatim fſunt abrogati, eoquod
vel arrogantia ſua Epiſcopis civitatum gra-
ves acciderent, vel horum in ſfacris functio-
nibus negligentiam ſubſidio vicario foverent-
In Eorum locum ſucceſſerunt Archipresbyteri
ſeu DECAMI rurales, quorum auctoritas pro
diverſitate diœceſium diverſa eſt.

S. 391. PROEPISCOPIunt Vicarii Epiſ-
coporum in Poutificalibus, quos vulgo etiam
SVEERAGANEOS vocant. Ejusmodi officio
funguntur Epiſcopi titulures (386): quos jam
inde a ſeculo XIII. Epiſcopi, præſertim ii,
quorum dicœceſes latius patent, adoptare con-
ſueverunt, ut fuas in functionibus Ordinis
epiſcopalis vices obirent.

L. 392. ARCHIDIAUONI, quos ſeculo
IV. ſam extitiſſe conſtat ex Can. 17. Concilii
IV. Carchag. (389), erant Vicarii Epiſcopo-

rum

rum in exercendis quibusdam actibus ſacræ
jurisditlionis externeæ, ad quos primo delega-
tum, deinde lapſu temporis ordinariam quo-
que poteſtatem nacti ſunt, utut ſuborcdina-
tam Epiſcopo, ad quem appellationi locus
erat. Sed cum paullatim dignitate ſua tu-
midi, fimbrias ſuas, non ſine incommodis Epiſ-
coporum, plus juſto dilatarent; circa finem
ſeculi XII. de poteſtate eorum diminuenda cop-
tum eſt cogitari. Quare hodie alibi nullos; —
alibi ſola honoris prærogativa; — alibi aucto-
ritate plurimum acciſa præditos Archidiaco-
nos reperias.

H. 393. Quos hodie PIARIOS GENWE-
RALE Epiſcoporum in ſpiritualibus nomina-
mus, in locum Archidiaconorum (392) affum-
ti ſunt. Eorum poteſtas ex mandato genera-
i, quo inſtructi ab Epiſcopo ſuo ſunt, ad to-
tam dicceſin ſe extendit, & omnia, quz ad
jurisdictionem on dinariam epiſcopalem perti-
nent, jura complectitur, ſi ea excipias, quæ
Epiſcopus veriſimiliter in ſpecie ſibi reſervaſſe
cenſetur: nam in generali conceſſione nequaquam
illa veninnt, quæ non eſſet quis, veriſimiliter in
ſvecie conceſſurus. Cap. 3. de off. Vic. in 6. At-
que heec generalis eſusmodi Vicariorum juris-
dictio eſt ordinaria, utpote quæ per commiſſio-
nem ofitii generaliter fattam iis conceditur,
juxta C. 2. eod. in 6. eſtque eadem cum juris-
dictione Epiſcopi, ita ut a ſententia Eorum
hon ad Epiſcopum, ſed ad immediatum Epilſ-
COpI

S, in diril
innie;- 0
Detit, vel ut
tinennt.

Deshzter,

n, Ulece
hs Cinnt lla

8

copi Superiorem appellatio locum habeat,
quemadmodum deciditur C. 2. de conſuet. in 6.
ubi prohibetur, ne quis ab Oficiali Epiſcopi ad
eundem Epiſconum appellet: ne ab eodem ad ſe
ipſum, cum ſit idem auditorium utriunsgue, A-
pellutio interpoſita videatur.

§. 394. OFFIOIALES autem Epiſcopo-
rum iidem ſunt, qui Vicarii generales (393).
In multis tamen diccefibus generalis admini-
ſtratio jurisdictionis epiſcopalis inter Vicarium
generulem & Officialem, tanquam duas perlſo-
nas, ita diviſa eſt, ut Vicario generali volun-
taria; — Officiali contentioſa jurisdictio com-
petat, vel ut ad Hunc cauſſæ matrimoniales,
uti & decimales; — reliquæ vero ad illum per-
tineant.

F. 395. VIARII foranei Epiſcoporum in
Wviritualibus ſunt, queis pro aliqua parte dic-
ceſeos jurisdictio ſacra ad cauſſas quasdam de-
terminatas ab Epiſcopo delegata eſt. Commiſ-
Jarii epiſcopales in aliquibus dioecefibus appel-
lari ſolent. Ab horum ſententiis non tantum
ad Epiſcopum, ſed etiam ad generalem Ejus
Vicarium appellare licet.

O. 396. Primis Eccleſiæ chriſtianæ ſecu-
lis Presbyteri & Diaconi, miniſterio Eccleſiæ
cathedralis addicti, Senatum quemdam eccle-
ſiaſticum, græce Preshiſterion, conſtituebant,
cujus Cuput erat Epiſcopus. Scnuatus hic in
gu-

N 240 —*

gubernanda eccleſia & viventi Epiſcopo a con-
ſiliis erat, & defunéti vices ſupplebat, donec
alius Epiſcopus ſubrogaretur. pſi porro Cle-
rici hujusmodi dicti ſüunt CAWOWIOI, primo
quidem, quia inſerti erant canoni ſeu matri-
culæ eccleſiæ, e cujus bonis ſuſtentabantur:
ut eo nomine diſtinguerentur a Presbyteris,
qui, cum rem divinam obirent in Oratoriis
Magnatum, horum quoque ſtipendiis aleban-
tur: lapſu temporis vero appellatio hæc illis
attributa eſt a canone ſeu certa vivendi regu-
ia, quam ſub finem ſeculi VIII. Chrodegan-
gus Epiſcopus Metenſis, & paullo poſt Con-
cilium Aquisgranenſe, cæſarea Ludovici Pii
auctoritate ſuffultum, iis ſervandam propoſuit.
Canonici ſecundum hanc regulam communi
clauſtro, dormitorio, refectorio &cc. uteban-
tur. Aucto Clericorum numero, plures etiam
eecleſig parochiales in hujusmodi Canonico-
rum Collegia mutatæ ſunt: unde Eccleſic Col-
Isgiatæ ſuam traxere originem.

Decrevimus, ſic ſtatuit ann. 813. Concilium
Moguntinum Can. 9. ut Canonici Cerici eanoni-
ce vivant.. ut ſimul manducent, & dormiant.
Et in ſuo ciauſiro maneant.

§. 397. Sed ut inſtabiles ſunt hominum
animi, jam ſeculo X. vacillare; — deinceps
Vero penitus corruere cœpit inter Canonicos
vitæ communis Inſtitutum: dum Hi alibi qui-
dem citius, ſerius alibi, relicto clauſtro, di-
viſisque inter ſe reditibus eccleſiaſticis, ſepa-
ratim

irn .
N in wct

l, Drjm

= 241 ==&* .

ratim degere animum induxerunt. Veteris ta-
men inſtituti indicium hodieque præbent

o) Domicellares ſeu Domicelli: qui, cum
eſſent Clerici juniores, in Canonicorum clau-
ſtris educari, variisque exercitationibus pro-
bari ſolebant, donec ad communia cum reli-
quis Canonicis jura admitterentur.

9) Annus claußtralis ſeu ſtriltta reſidentig,
quæ ſpeciem præ ſe fert annui Wovitiatus,
quem Domicellares ſubire tenebantur.

c) Scholaſticus, qui eosdem ſtudiis neceſſa-
riis imbuebat; immorigeros caſtigabat; promo-
vendos ad Ordines examinabat; ſua e diſci-
plina dimiſſos emancipabat.

d) PRLEPOSIIVS, cui rerum tempora-
lium; — &

e) DECAMWVS, cui diſciplinæ ſacræ in-
ter Canonicos cura eſt demandata.

F. 398. Major quibusdam Canonicis ſplen-
dor accedit vel a Perſonatu, vel ab officio, vel
a dignitate; & quidem a Perſonatu, ſi Præemi-
nentiam quamdam ſine jurisdictione externa,
aut rerum eccleſiaſticarum adminiſtratione; —
ab Oſicio, ſi ejusmodi adminiſtrationem ſine
præeminentia & jurisdictione externa; — à Dig-
nitate, ſi præeminentiam cum hujusmodi ju-
risdictione vel adminiſtratione conjunctam ha-

beant. G. 390.

G. 399. Ex Conciliis Ancyrano Can. 2¾.
& Antiocheno can. 1§8. apud Gratianum D. 92.
C. 5. & 6. conſtat, nomine Parochicæ olim fu-
iſſe intellectum, quod modo Viæceſis nomine
intelligimus, nempe tractum quemdam, cui
Epiſcopus aliquis ſacro cum imperio bræelt:
antiquitus enim LDiceſis eccle Taſtic« comple-
xum plurium provinciarum, qui Exarcho ſeu
Patriarchæ cuidam in cauſſis eccleſiaſticis ſub-
erat, ſignificatu ſuo comprehendebat (361-69).
Hodie vero Parochia denotat determinatam
dieceſeos partem, cui ad curam animarum
præeſt eshyter Epiſcopo ſubordinatus, qui
PAROCHVUS, vel etiam Plebunus dicitur. Ori-
ginem parochiarum, adeoque & Parochorum
ad tempora apoſtolica, vel ſaltem apoſtolicis
proxima referendam cenſemus, eo præſertim,
quod, aucto Chriſtianorum numero, Epiſeopi
Viris indigerent, qui partes aliquas eccleſia-
ſticæ ſolicitudinis in ſe ſuſ ciperent.

F. 400. Ceterum poteſtas ſacra, qua Pa-
rochi gaudent, tam jurisdiftionis, quæ quidem
foro tantum interno continetur (342 & 56)
quam Ordinis, ſicut divinæ inſtitutionis eſt, ſi
ejus Iubſautiam ſpectes, ita immediute a Deo
deſcendit (351. f): id quod tamen immediatæ
Epiſcoporum jurisdictioni cum in ipſos Paro-
chos, tum in plebem iis commiſſam ne quid-
quam derogat.

O. 401. Ipſo Eccleſiæ chriſtianæe exordio
non

Etem dupe
Cemn in ſoe

ctiam conn
cacicandis

i hunin Ne
I —4 d.
Eelggoſe con
Dre ceters
ſi mn hrrifi
i Regulan

Ne. 243 = *

non defuere homines, qui vitam ſuam ad con-
ſilia evangelica exigerent, ab auſterioribus ex-
ercitationibus Aſcete dicti. Horum multi a
ceterorum hominum conſortio remoti degere
coperunt, Monachi propterea appellati: queis
ſub finem ſeculi III. exemplo ſuo præiverat S.
Paulus Thebæus. Pios ejusmodi homines fe-
culo IV. mirifice auctos ad vitam communem,
unde Cænobitarum nomen exortum eſt, in
Egypto SS. Antonius & Pachomius, in Pa-
læltina S. Hilarion, in Ponto S. Baſilius tra-
duxere. Convivebant hi ſub communi tecto
eidem Superiori religioſo ſubditi. Initio qui-
dem in locis deſertis; deinde vero in urbibus
etiam convenerant, auctore S. Baſilio, ut in
eradicandis Arii erroribus adchumento eſſent
Epiſcopis, quemadmodum referunt Socrates
L. 4. H. E. cap. 27. & Sozomenus L. 5. (ap-.
17. Sic religioſum vivendi genus per omnem
Orientem ad Indos usque propagatum eſt, Per
Oceidentem a S. Athanaſio Romæ; — a S.
Ambroſio Mediolani; — a S. Martino in Gal-
lia, — a S. Auguſtino in Africa occidentali
religioſæ communitatis domicilia exſtructa ſunt.
Præ ceteris S. Benedictus Difciplinam mona-
ſticam latiſſime propagavit. Sanctiffimi hujus
Viri Regulam, diſcretione pracipuam & ſermone
Inculentam, ſeculo. VIII. omnia fere monaſteria
in Occidente amplexa fſunt. Cum ſeculo XII.
religioſarum Congregationum & varietas &
multitudo magis ſemper magisque excreſce-
ret, ne nimia Religionum diver ſitas rare in
2 -

Eccleſiam Dei confuſionem induceret, generale
Concilium Lateran. IV. can. 13. firmiter pro-
hibuit, ne quis de cetero novam Religionem in-
veniret: ſed quicungue ad Religionem converti vo-
merit, unam de approbatis aſſumeret. At ne-
ſcio, quo fato factum fuiſſe dicam, ut poſt
idem Concilium Religioſorum Ordinum di-
verſitas inérementa multo ampliora ceperit.

G. 402. Antiquitus quidem Monachi, cum
Clericali Ordine carerent, Laicorum duntaxat
nomine venire ſolebant. Non deerant tamen,
qui e clauſtris ad functiones hierarchicas Pres-
byteratus, atque Epiſcopatus adeo, prevehe-
rentur. Subſequentibus feculis cum plerique
Religioſi ad ſacros Ordines promoverentur; in-
de mos cœpit obtinere, ut Cleras in decula-
rem & Regularem abiret. Clerici regulares, ſi
Prælati ſint, nimirum vel Generales, vel Pro-
vintiules, vel locales, ut Abbates, Priores, Guar-
diani, quamquam Ordine Presbyteratus tan-
tum ſint initiati, præter poteſtatem paternam
& Oeconomicam, etiam eccleſiaſtica quadam ju-
risdiftkione externæ in Religioſos ſibi ſubjectos
audent. Præ ceteris ejusmodi Prælatis emi-
nent ABBATIES, & GEWERALES Ordinum,
utpote quibus in Conciliis generalibus fufffa-
gium definitivum ex privilegio competit. Ke-
liqui Clerici regulares ad eum Hierar chia ec-
cleſiaſtick gradum pertinent, qui Ordini hier-
archico, quo ſunt conſecrati, reſpondet.

Quzæ

W
N ν

MR.

.

v
V

*
tt, Lccleſar

9

ntumn eccſeli

lſſ W.

1 uigin

lohs e we

= 245 =*
Quæ hactenus recenſuimus, præcipua funt
membra Hierarchiæ humanitus introductæ. At-
que ea quidem, uti variis in hunc usque diem
mutationibus obnoxia fuerunt, ita & variis dein-
ceps modis, prout e re publica eſſe viſum fuerit,
mutari denuo poſſunt.

fd
CALb, l.
DE JURIBUS EPISCOPORUM.

ARTICULUS I.

DE GRIBU.S EPISCOPORVIII TW
CONCOILIIS CONWGREGATORVUII.

G. 403. COWoIL.IOI „ græce Sfnodus, eſt
conventus perſonarum, imperio
eccleſiaſtico præditarum, ad negotia eccleſiæ
propria communibus ſuffragiis definienda. Eſt
vel univerſale, vel particulare. Ad ſynodum
univerſalem, quæ etiam plenaria, generalis, &
Cecumenica dicitur, ex univerſa, qua late pa-
tet, Eccleſia; — ad particulavem ex aliquibus
tantum ececleſiis Hierarcheæ, imperantes con-
vocantur. Poſterior hæc rurſum in Wationa-
lem & Provincialem abit, prout nimirum inte-
græ cujusdam Wationis, ut Germanicæ; — vel
Provincix, ut Moguntinzg, Prælatos ecclelia-
ſticos complectitur.

2 Con-

N= 2456 =*

Concilii plenarii immo & univerſalis appel-
latio ab antiquis Scriptoribus nonnunquam & Sy-
nodo nationali tribuitur; ſed plerumque addita
quadam limitatione, E.’ g. Concilium plenarinm
Africæ, Orientis &c.

G. 404. Negotia Eccleſiæ verſantur circa
officia religionis vel ehentialia, vel accidenta-
lia (134 & 35). Cum igitur Concilia eo fine
celebrentur, ut ejusmodi negotia communibus
ſuffragiis definiantur (403); ſequitur, defini-
tiones ſeu concluſa Conciliorum (77) eo perti-
nere, ut vel eſſentialia vel accidentalia chriſti-
anzg religionis officia communibus fſuffragiis
determinentur.

G. 405. Solis Epiſcopis jure divino com-
petit ſuffragium definitivum in Conciliis.
Illi enim duntaxat gaudent fuffragio deſinitivo
in Conventibus ſocietatis, penes quos imperium

eſt (79.c). Imperium autem eccleſiaſticum jure di-
vino ſolis Epiſcopis convenit (294). Ergo &c.

F. 406. Omnes Epiſcopi ex divina inſti-
tutione æquali gaudent jure ſuffragii defini-
tivi in Conciliis. .

Quibus imperium ſocietatis æqualiter compe-
tit, ii certe æquali gaudent jure ſuffragii defi-
nitivi (79). Cum igitur ſingulis Epiſcopis æqua-
lis plenitudo imperii eccleflaſtici a Domino con-
ceſſa fit (290); nullus dubitandi locus relinqui-
tur, quin omnes Epiſcopi &c. Omnibus ſane ea-
dem poteſtas ex divina inſtitutione competit,
qua Apoſtoli a Chriſto donati ſunt (289). Be
11⁸

.
Srtun Drmel
18, ſote ä
Ii in (Coneil
Hierolohmit

1 Ci
Prwpnonint
eeimus (t.
Drebpteror,
lle conki
inni t
kono Tn
1 biite

judentur,
cos Kelle
Dirit,

S

nilipſili: d
WonnGnin 8.
erumgne ait,
Mnellium „ezann

erlan

=.

tur ciren

de. = 247 =S

His auctoritatem, quæ definientium eſt, nemo
auſit denegare, qui quidem Apoſtolici Concilii
ſententiam A0UT. XV. 25. legerit, nomine om-
nium ſic pronunciatam: Viſum eſt Spiritui ſan-
o & NOBILS. Quare Epiſcopi non funt tan-
tum conſiliarii, ſed veri judices, in Concilio qui-
dem generali com Papa; in nationali cum Exar-
cho; in provinciali cum Metropolitano. Id quod
noe ipſe diffitetur Benedictus XIV. L. 13. de Syn.

K. 407. Sed nunquid Laicis etiam, præ-
ſertim Principibus, & multo magis Presbyte-
ris, jure divino datum eſt definiendo ſuffraga-
ri in Conciliis? Quandoquidem in Concilio
Hieroſolymitano Act. XV. 28. Seniores, græ-
ce Presbyteri, perinde ac Apoſtoli, ſcripſerunt:
Viſum eſt MOEIS.
R. Qui Laicis ejusmodi poteſtatem tribuunt,
propugnant ſyſtema collegiale, quod ſupra jam re-
jecimus (523 & 36). Qai vero cauſſam agunt
Presbyterorum, ii hos in eadem cam Epiſcopis
claſſe conſtituunt, itidem ſupra a nobis lam re-
futati (356). De jure Principum alibi agemus.
Porro Theologi & Jurisconſulti celebriores, qui
ab Epiſcopis vel Principibus ad Concilia venire
jubentur, ſuffragio tantum conſultivo gaudent ,
quod ſeilicet nullam concludendi obligationem
parit.

F. 408. Propterea tamen nihil obſtat,
quo minus Epiſcopi communi conſenſu Pres-
byteris aliisque Clericis jus ſuffragii definien-

tis concedere poflint. Benedictus XIV. L. c.

(406) duas producit ſynodos Romanas provin-
G4 ia-

N = 248 =

Eiales, unam ſub Symmacho P. ann. 499; alte-
ramſub Gregorio II. ann. 72 1. celebratas, in qui-
bus non tantum Presbyteri ſed etiam Diaco-
ni Actis fſubſcripſere. At lapfu temporis ſolis
Cardinalibus non Epiſcopis, Abbutibus, & Pra-
voſitis generalibus Ordinum religioſorum, ut-
pote jurisdictione quaſi epiſcopali præditis, da-
tum eſt, ut in Conciliis generatibus ue ac
particularibus fuffragio decidente gauderent (359

& 402).

Simile privilegium Eccleſia orientalis ceteris
etiam Presbyteris, quando in Conciliis genera-
libus abſentium ſuorum Epiſcoporum Procurato-
res agebant, olim contulit: tum enim illorum
& loco & nomine fubfcripfiſſe leguntur. Secus
accidit in generalibus Conciliis occidentalibus. In
Synodo Tridentina viſum quidem initio fuit,
Procuratoribus Epiſcoporum Germaniæ, utpote
ob Imperii ſuarumque eccleſiarum negotia legi-
time' abſentium, impertiendum efſe jus decigen-
tis ſuffragii. At ne privilegium hoc ceterorum,
qui aberant, Epiſcoporum invidiam excitaret, il-
ſis quoque eſt denegatum, ut refert Pallzvic. L

G. C. 2.

G. 409. Suffragia Epiſcoporum iu Conci-
liis libera ſint oportet.

Libherum quippe eſt ſuffragium, ſi ſolo ſuf-
fragantis arbitrio ita determinatur, ut ab alieno
non pendeat. Cum autem ſuffragia Epiſcoporum
ſint difinitiva (405 & 6), ad quæ in formando
concluſo ſocietatis eſt neceſſario attendendum (77);
ab alieno arbitrio pendere nequeunt. Demus de-
ecem Epiſcopos, ſub præſidio fui Metropolitæ in

1y-

4
.
.

el lalten

50 e,

Ne 249 3*

fynodo provinciali congregatos. Si hujus arbi-
trio illoram fuffragia fubjacent; ab ejusdem pa-
riter unius arbitrio concluſa concilii pendent: id
quod evertit totam notionem concilii, utpote cu-
jus concluſa non unins ſed communi conſenſu ni-
tuntur (403). Nempe quodlibet ſuffragium, cum
propriam fuffragantis de negotio propoſito men-
tem declaret, ſua natura liberum eſt.

F. 410. Concluſa Coneiliorum ſecundum
ſuffragia vel unanimia vel ſaltem majora Epiſ-
coporum conficienda ſunt.

Ejusmodi enim concluſa communi definientium
conſenſu determinanda ſunt (4io3). Talis autem
conſenſus nonniſi ex fuffragiis vel unanimibus
vel ſaltem majoribus cognoſcitur (80 & 81) Er-
g0° &c.

G. 411. Concluſa Conciliorum ſunt veræ
leges eccleſiaſtick, vel dogmaticæ, vel diſci-
plinares.
Nam concluſa collegialig pluriam, penes quos
reſidet inperium ſocietatis, ſunt veræ leges (85).
Cum ergo concluſa Conciliorum formentur ab
Epiſcopis, imperio eccleſiaſtico præditis; dubita-
(ei. re non licet, quin es ſint veræ leges eccleſiaſti-
cæ, & quidem dogmaticæ, ſi eſſentialia; — vel
diſciplinares, ſi accidentalia religionis chriſtianæ
officia illis determinentur.

G. 412. Omnes & ſoli Epiſcopi ad Conci-
lia jure divino vocandi ſunt.
Illi profecto omnes & ſoli jure divino ſunt vo-

candi, quibus eodem jure competit ſuffragium
5 de-

N= 250 = 3*

definitivum circa negotia eceleſiaſtica ſynodaliter
pertractanda. Sed ſolis & omnibus Epiſcopis ju-
re divino ejusmodi ſuffragium convenit (40; & 6).

Ergo &c.
Itaque ad ſynodum previncialem ex tota pro-
vincia; — ad nationalem ex tota natione; — ad

generalem ex toto orbe omnes & ſoli Epiſcopi
jure divino convocandi funt.
Cardinales non Epiſcopi, Abbates, & Præpo-
fiti generales Ordinum religioſorum, uti ſuf⸗
fragio definitivo in Conciliis generalibus ex hu-
mano tantum privilegio gaudent, ita ad eadem
ex eodem duntaxat privilegio vocandi funt.

F. 413. Vix ac ne vix quidem ſpes eſt,
fore, ut ad celebrandum, cum opus eſt, Con-
cilium Epiſcopi conveniant, niſi aliquis ſit,
qui eos cum imperio convocet. Porro jus hoc
nemini magis cenſendum eſt convenire, quam
ei, qui Epiſcopos omnes pro conſervanda Ec-
cleſiæ unitate ſibi ſubjectos habet. Ergo Papa
generalia; — Exarchi ſeu Primates uationa-
lia; Metropolitæ provincialia concilia indicen-
di jure gaudeant neceſſe eſt: nam eccleſiaſti-
cæ unitatis cauſſa Metropolitano in omnes ſuæ
provinciæ; — Exarcho in omnes integræ na-
tionis (370 - 73); Papæ in omnes totius mun-
di Epiſcopos ſacrum imperium competit (300).

G. 414. Juri vocandi cum imperio reſpon-
det in vocatis obligatio comparendi (71), niſi
impedimento phiſico vel morali, quo minus ſe
poſtint ſiſtere, prohibeantur. Itaque ſi hoc ab-

üt, ad Concilium generule omnes totius orbis;
ad
— 3

uas vel
Povlnele p

bis excedan

itwd 4).!

Hhil

nodo
nnero

—
B
ſaſtien

ibus

Confenit j

1

llen er toi⸗ dre.
n mtione; —

18 Ppileop

1,& Drrpo.
n, Ii ſu.

— *
W= 251 Nℳ☛

— ad nationale omnes nationales; — ad pro-
vinciale omnes provinciales Epiſcopi, rite ve-
cati, comparere tenentur.

G. 415. Quo major eſt numerus eorum,
qui ad Concilium vocandi ſunt: eo plures ple-
rumque ſunt, qui vel phyſice vel moraliter im-
pediuntur, quo minus compareant. Aliquos
enium; ægritado corporis alios; rurſum alios
alia caufſa legitima retinet. Immo ſi de Con-
cilio generali fſit ſermo; ipſa eccleſiarum uti-
litas vel maxime poſtulat, ne omnes Epifcopi
provinciæ præſertim amplioris e ſuis diœcefi-
bus excedant. Accedit nimia interdum loci,
ubi celebrandum eſt Concilium, diſtantia: quæ
procul dubio præter alias cauſſas effecerat, ut
in generalibus ſynodis orientalibus ex Oceiden-
te; — in occidentalibus ex Oriente Epiſcopos ad-
modum raros adfuiſie legamus. Denique in
tanta Epiſcoporum muſtitudine non deſunt,
qui ſynodum adire vel culpa vel dolo nolint,

G. 416. Jus abſentium accreſcit præſen-
tibus (84). De neceſſaria igitur auétoritate ni-
hil Synodo decedit, etiamſi prælentes abſen-
tibus numero cedant: dummodo tot ac tales
adſint Epiſcopi, qui reliquis vel omnibus in
generali; — vel nationalibus in nationali; — vel
provincialibus in provinciali Concilio repræſen-
tandis ſufficiant. Quot autem qualesve Epiſ-
copi ad ejusmodi repræſentationem requiran-
tur, determinari minime poteſt. 5
1

Ne 252 =—

Si abſentia vocatorum quidquam derogaret au-
Storitati Conciliorum; ſequeretur profeéto, hanc
eo fore minorem, quo plures Epiſcopi abſunt: id
quod tamen falſum eſſe, ex Conciliorum genera-
lium hiſtoria manifeſte elucet. Exempli loco ex
Conciliis orientalihus Nicænum I. cum Chalcedo-
nenfi; — ex occidentalibus Lugdunenſe II. cum
Tridentino conferamus. Nicæno tantum 318; —
Chalcedonenſi minimum 600 Epiſeopi interfuere.
Quis tamen propterea huic plus auétoritatis præ
illo tribuendum centet ? Lugduusenſi omnino
500; — Tridentino tantum 200 Epiſcopi ſubfcri-
pſerunt; neque tamen eſt, qui illud huic ea de
cauſſa anteferendum judicet.
§. 417. Modus ceteris aptior convocandi
Concilium generale is eſſe videtur, ſi omnes
Metropolitani ad illud convenire jubeantur,
addito mandato, ut tot e Sufſtraganeis ſuis ſe-
cum adducant, quot partim ſalus provinciæ,
cui præſunt, abire permiſerit; partim ad per-
tractanda Concilii negotia idoneos Metropolitæ
ipſi exiſtimaverint. Sic enim univerſalis Ec-
cleſiæ emolumentis ita proſpicitur, ut tamen
eccleſiarum particularium commoda non neg-
ligantur. Hoc modo Concilia generalia, Ephe-
ſinum I. & Chalcedonenſe, convocata fuiſie no-
vimus.

F. 418. IIius eſt præſidere Conventui,
qui primatu poteſtatis ſupra ceteros in Colle-
gio eminet. Nemini, qui jurisprudentiam pub-
licam vel a limine ſalutaverit, hæc wveritas
Peripecta non eſt. Cum igitur Romano Pontifici

18
4
PrI-
4

E

imatus elll

(), Cd n
un Eeiberan

Tomn Merun
meiit cenle⸗
tncltione an
Cilo Apolol

Epe

lullle comperte

—

primatus eccleſiaſticæ, poteſtatis in Epifcopo-
rum Collegio competat (311I -— 15); non eſt,
cur Eidem denegemus jus Conciliis generali-
bus vel per ſe præfſidendi, vel per Legatos
ſuos.

§. 419. Cum jure præſidendi ſeu Proed-
riæ connectitur Direktorium Synodi generalis
(67), quo Papa Collegio ceterorum Epiſcopo-
rum deliberanda proponit; & prarogativa ſuf-
fragii, qua primus de rebus in conſultationem
adductis ſuam ſententiam promit: ut proin re-
rum agendarum & ſanciendarum auctor efſſe
merito cenſeatur. Aſſertum hoc nititur etiam
traditione apoſtolica, ex qua S. Petrum Con-
cilio Apoſtolico Hierofolymis cum Dinektorio
& praroguativu ſuffragii ſemel iterumque præ-
fuiſſe compertum eſt. A1I. I. & XV.

G. 420. Neque tamen Direftorii, quod
Romano Antiſtiti competit, ea eſt conditio,
ut ceterorum Epiſcoporum juribus quidquam
in Concilio generali deroget. Exemplo eſt Sy-
nodus Tridentina. Cum. Seß. 1z. legeretur De-
cretum de Concilio ſub Pio IV. continuando,
in quo dicebatur, deinceps tractanda eſſe, quæ
proponentibus Leg atis & Br. & ſidentibus, ... iClo-
nea ſankbkæ Synodo videbuntur; teſte Pallavic.
L. 15. Cap. 15. quidam Epiſcopi interceſſere,
formulæ hujus novitatem cauſſati: ne quid
enim jurium ſuorum per eam diminueretur,
verebantur. Neque acquieverunt, donec Seſ.
24.

24. Cap. 21. de reſ. Synodus ipſa declaraverit,
meittis ſuæ non fuiſſe, ut in prædiltis verbis ſo-
lita ratio traktundi negotia in generalibus Con-
ciliis ulla ex purte immutaretur; negue novi quid-
Juam, priæter id, quod ſacris Canonihus vel
generalium ſqnodorum forma huaktenus ſtatutum
eſt, cuiquum adderetur, vel detrahenetur.

Quæ jura Romano Pontifici in Synodo gene-
rali competunt (41 & ſeqq), eadem Exarchi in
nationalibus, — & Metropolitæ in provincialibus
Conciliis merito ſibi vindicant.

H. 42 1. Ea eſt Societatis inæqualis natura,
ut per eos, queis imperium ejusdem conceſ-
ſum eſt, repræſentetur. Quamobrem cum pe-
nes Epiſcopos omnes conjunctim acceptos to-
tius, qua late porrigitur, Ecoleſiæ chriſtianæ
imperium jure divino reſideat (296): quin per
Collegium omnium Epiſcoporum univerſalis
Chriſti eccleſia repræſentetur, nemo jure du-
bitaverit.

SH. 422. Quamquam fieri nequeat, ut om-
nes totius Chriſtiant Orbis Epiſcopi ad gene-
rale Concilium conveniant (415): quoniam
tamen jus abſentium accreſcit præſentibus (84
& 416); hinc merito concludimus, Synodum
generalem toti omnium Epiſcoporum Collegio
quivalere, ſeu tantam elle Synodi generalis
auctoritatem, quanta eſt Univerſitatis Epiſ-
coporum. Hæc vero cum Eccleſiam univerſa-
lem reprzſentet (421,; ulterius conſequitur,
Ut

(i

u Dodo
irertutenn
Chrifianorun
Ut de ſyno
Auttenns i
cun integt⸗
nis ſnel

m.

18 foo Pyll

Inyerinn
henes onnes
Tun itne
Gi) Nn

lten, bent
yrorige
4
N 4.
Umn vel ar
Uciamn, ſi 3
fſetai Vel

Ece

f

edde ronnn

lin ger

Ne 255 N

ut Concilium generale univerſam pariter re-
prſentet eccleſiam. Hanc prærogativam haud
dubie ſibi vindicavit Concilium Nicænum, cum
Arianos damnando hanc phraſin adhihuit: Eos
anathematizat Catholica & Apoſtolica Eccleſiu.

Quæ modo diximus de Concilio generali, ad
univerſitatem vel Epiſcoporum, vel ceteroram
Chriſtianorum comparato; eadem quoque vera
ſunt de ſynodoe tam provinciali quam nationali,
quatenus illa cum totius provinciæ; — hæc vero
cum integræ nationis vel Epiſcopis vel Chriſtia-
nis ſimul famtis confertur.

F. 423. Quemadmodum quælibet dioece-
ſis ſuo Epiſcopo, — ſic tota provincia provin-
ciali; — integra natio nationali; — univerſitas
Chriſtianorum generali Concilio ſubjecta eſt.

Imperium enim univerſale totius Eccleſiæ eſt
penes omnes Epiſcopos fſimul ſumtos (296). Bo-
rum itaque univerſitati omnes Chriſtiani ſubſunt
(62). Jam vero Synodus generalis æquipollet to-
ti Collegio omnium Epiſcoporum (422). Ergo
Chriſtiani omnes univerfali Concilio ſubditi ſunt.
Idem, ſervata proportione, de Conciliis nationa-
li & provinciali judicandum eſt.

H. 424. Leges eccleſiaſticeæ obligant to-
tam vel dioceſin, ſi ab Epiſcopo, — vel pro-
vinciam, ſi a provintiali; — vel nationem, ſi a
nationauli; vel Eccleſiam omnino univerſam, ſi
Gnerals a generuli Concilio conditæ, aut receptæ ſint,
Il riteque promulgatæ.
Nam quælibet lex obligst fabditos Legislatori,
quibus rite eſt promulgata (18). Cum ergo una-
guc⸗

2 — —
256 — 3*

quæque diœcefis ſuo Epiſcopo; — provincia pro-
vinciali; — natio nationali; — Eccleſia denique
univerſalis generali Concilio fubditæ ſfint (420);

. commemorata obligatio in dubium revocari ne- Gin eins
quit. . en
felhut ch

§. 425. Leges diſciplinares nec tempori- erela ol
bus nec hominibus omnibus ſemper accommo dhiim,t

datæ ſunt. Sicut igitur ad promovendam Eecle- enhere ce
ſiæ ſalutem uno quidem tempore conducunt; non
item alio: ita etiam uni quidem dicceſi, pro- Digddr
vinciæ, aut nationi convenire poſſunt; alteri ſde
non item. Quamobrem, cum ejusmodi legi- dn
bus accidentulia tantum religionis officia de- (an. 1,
terminentur, eas pro varietate temporum & eat l
locorum varias eſſe, nemo mirabitur. Neque nier ri
ea Synodi ullius mens eſt, ut ſubditos obli-. e
gatos velit legibus ipſorum conditioni minus urkal
Convenientibus: cujusmodi ſunt, quæ conſue- D
tudinibus, diuturno uſu firmatis & alioqui in- umjde
nocuis, adverſantur. rpttgs ni
igo etun
Veritatem hanc fua auctoritate confirmat Con-
ciliam generale Epheſinum, quod aff. 7. ſic ſta- Cucunge
tuit: Placuit ſanttæ & Oecumenicæ suodo, Aadten ſe
ut unicuique provinciæ pnura & inviolata, quæ teſſeek,
jam inde ab initio hahuit, ſua jur'a ſerventur, ſtenis,
juxta veterem confuetudinem: n’ ſuh ſacerdotii
prætextu mundang poteſtatis faſtus irrenat: ne . ,
clam paullatim libertas amittatur, quam nobis wun
donavit ſanguine ſuo D. N. &G. C. omnium ho- Mruun in
minum liberator. Alue non do
Ad leges ecclefiaſticas diſciplinares ea perti-
nent, quæ diximus ſupra (27- 56).
G. 420. m

— 2 £

G. 426. Univerſalis Eccleſia Chriſti in ⁰
ſentiulibus religionis chriſtianæ nunquam er-
rare poteſt.

Si in ejusmodi errorem induceretur, ceſſaret
eſſe vera Eccleſia Chriſti: quæ enim in eSſen-
nec tempor,. tialibus chriſtianæ religionis errat, vera Chriſti
Nr Accomme. eccleſia non eſt (277). Sed univerfalis Eccleſia
S chriſtiana, cum ſit perpetua (276): nullo unquam
atam hark. tempore ceſſare poteſt. Ergo &c.

un teroczni ve.

Demus, hanc propoſitioem: Iqn &S§. Eucha-
riſtice Sacramento vere, realiter, & ſubſtantia-
liter totus Clwiſtus continetur! demus, inquam,
hanc propofitionem, prout Tridentinum ſeſj. 72.
Can. 1, definit, eſſe divinitus revelatam; tum
certe Eccleſia, quæ eandem ut jalſam unani-
miter rejicir, vera Chriſti Eccleſia non eſt. De-
mus viciſſim, propoſitionem hanc effle jalſam;
tum profecto vera Chriſti Eccleſia itidem noen eſt,
quæ eandem ut divinitus revelatam unanimiter
credit. Vera itaque Eccleſia Chriſti vel in fidei
morumque dogmatibus infallibilis eſt 162), vei
perpetua non eſt. Atqui perpetua eſt (276).
Ergo etiam infallibilis eſt.

Cuicunque igitur Eccleſiæ nomen dederis, vel
eandem veram eſſe Chrifti Eceleſiam neges ne-
ceſſe eſt; vel in dogmatibus infallibilem eile pro-
fitearis.

F. 427. Totum Collegium omnium Epiſ-
coporum in eſſentialibus chriſtianæ religionis
errare non poteſt.
Jura, queis ſocietas qua talis gaudet, iis etiam
competunt, per quos tanquam imperantes ea-

dem repræſentatur. Cum itaque univerſalis Ee-
cleſia

W
definie
infalli

cleſia chriſtiana in dogmatibus errare ne queat
(426); Collegiaum quoque Epiſcoporum, per quod
tanquam imperans eadem repræſentatur (421) ,
eodem dono inerrantiæ gaudeat neceſfe eſt.

G. 428. Totum Collegium Epiſcoporum in

endis eſſentiulibus religionis chriſtianæ eſie
bile, oſtenditur ex promifſionibus Chriſti.

Jic enim WσAlV. XIV. 16. in ultima Coœna
ad ſuos Apoſtolos ait: Ego rogabo Patrem, &
alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vo-
biscum in æ&ternum, piritum veritatis. Et rur-
ſum paullo ante ſuum in Cœlos aſcenſum: Zecce
Ego vobiscum ſum omnibus diebus usque ad con-
ſummationem ſeculi. WATVTH. XKXVIII. 20. His
verbis certe divinus Magiſter Apoſtolos ſaltem
ſimul ſumtos a Se & Spiritu veritatis usque ad
finem mundi nunquam deſertum iri promilit; at-
que adeo in definiendis chriſtéisnæ religionis eſ-
ſentialihus infallibilitatem iis eſt pollicitus: nam
Spititus veritatis procul dubio illos eo tempore
deſeruiffe dicendus eſſet, quo eosdem in hujus-
modi errorem prolapfos fuiſſe conſtaret. Cum
ergo Apoſtoli non efſent perpetuo ſuturi ſuperſti-
tes; conſequens eſt, ut Chriſtus Eorum ſucceſ-
ſoribus, nempe Epiſcopis, ſaltem copulate ac-
ceptis, eandem infallibilitatem promiſiſſe cenſen-
dus ſit. Quoniam vero divinus Servator certiſſi-
me implevit promiſſum ſuum; reſtat, ut dubitare
nullo modo poſſimus, quin totum Collegium om-
nium Epiſcoporum in ejusmodi definitionibus
prærogativa infallibilitatis a Chriſto donatum fit.

F. 429. Eadem infallibilitas ex attributis
Eccleſiæ chriſtianæ oſtenditur.

Eccleſia

entigiter
certe illin
Atgni nen

25

Ecoleſia chriſtiana ex inſtitutione divini Fun-
datoris ſui eſt univerſalis 272), in eentialitus
una (274), & perpetua (276). Sed hæc attri-
buta ſine præ diéta infallibilitate non poſſunt ſimul
conſiſtere. Vel enim Collegium Epilcoporam
habet jus in confſcientia obligandi omnes Chriſtia-
nos, ut definitionibus ſuis externum internumque
aſſenſum præſtent, vel non habet ? — Si jus
hoc ei competit; ergo univeris Chriſti Ecclefis in
errorem circa eſſentialia chriſtianæ religionis in-
duci, adeoque penitus interire poterit. Ergo
non eſt perpetua. — Si autem Collegio Epiſco-
pali jus illud neges convenire; ergo Chriſtianis
fas erit Sacra ecjentialiter diverſa, prout diver-
ſitas judiciorum tulerit, amplecti. Ergo Eccleſia
chriftiana vel non eſt univerſalis; vel ſſentiali-
ter una non eſt. Quiconque igitur Collegio Epif-
coporum in definiendis dogmatibus infallib litatem
abjudicant; ii Eccleſiæ chriſtianæ vel perpetui-
tatem, vel aniverfalitatem, vel unitatem pariter
inficientur neceſſe eſt.

H. 430. Collegium omnium Epiſcoporum
accepit a Deo jus eentiuliu chriſtianæ religio-
nis duthentice declarandi (28).
Si Collegium hoc in definiendis ejusmodi eſ-
ſentialibus extrinſeca infallibilitate gaudeat; tum
certe illius definitienes ſunt authenticz (163).
Atqui memorata infallibilitas ei divinitus conceſ-
ſa eſt (428 & 29). Ergo &c.

N 431. At nunquid, ais, ad ſervandam
Eccleſiæ chriſtianæ unitatem ſufficit interpre-
tatio judicialis, qua Collegium Epiſcoporum
Wentialin Cchriſtianæ religionis declarat (34);
J Præſertim cum hujusmodi eſſentialia ſolus Ceus,
Lrih K 2 utpo-

28 —

utpote qui eorundem eſt auctor (102), authen-
tice poſſit interpretari? (28).

R. Cum Chriſtiani, quo minus interpretatio-
ni tantum judiciali ſe ſubmittere teneantur, con-
ſcientiæ libertatem poſſint obtendere (169); hine
licet illa ad cuſtodiendam unitatem ſfufficiat: nec
tamen ad univenrſalitatem, nec ad pervetuitatem
Eccleſiæ chriſtianeæ conſervandam virium ſatis
habet.

G. 432. Concilium generale in definiendis
eſſentialibus religionis chriſtianæ ea gaudet in-
fallibilitate, ut jus illa authentice interpretan-
di merito ſibi vindicet.

Nam infignis hæe prærogativa ex divina lar-
gitione competit toti Collegio omnium Epiſco-
porum (428- 31). Sed Concilium generale &
æ quivalet huic Collegio, & univerſam adeo Ec-
cleſiam repræſentat (422). Ergo eadem præro-
gativa eidem a Deo conceffa eſt.

F. 433. Definitiones circa eſſentialia chri-
ſtianæ religionis, a Concilio generali editæ,
ad internum externumque affenſum firmiſſimum
omnes Chriſtianos in conſcientia obligant.

Interpretationes authenticæ ejusmodi ſſentia-
lium eodem modo, quo ipſa eſſentialia, obligant
(28). Atqui hæc, cum ab ipſo Chriffo determi-
nata ſint (154), ad hujusmodi aſſenfum omnes
Chriſtianos in conſcientia obligant (135 & 37),
Ergo eadem poteſtas obligandi convenit memo-
ratis definitionibus, utpote quibus eſſentialia illa
authentice declarantur (432).

J. 434.

Ulus len r

0O COncila

Inno el
ſele ine
ſilihiltet
oetat;
particu af
datr ſit,
Utate gan

N. 4RN

3. 495.

ommn

gung ittenhet.
ſe teremtur, ⸗
lere 169):; Mire
en ſüffizt: ger

n fikinn ſatis

iimn gerenle
niterun e -
o alen end

conenit nerr
ls ertinie

E, 261 ℳ£n

F. 434. Cum nulli Eccleſiæ particulari
divinitus promiſſa ſit perpetuitas; nulla quo-
que eſt, quæ in eſſentiulibus religionis chriſtia-
næ errare nequeat. Nonne plures provincias,
nonne integras adeo Nationes novimus, quæ,
cum olim religionem eſentialiter eandem cum
Escleſia Catholica profeſle fuerint, modo Sa-
cris eſſentialiter diverſis adhærent? Inde nec
Conciliis vel Collegiis Epiſcoporum ſeu uatio-
näalibus ſeu provincialibus donum infallibilitatis,
quo Concilia generalia gaudent, conceſſum eſſe
conſtat: quare etiam eſentialia chriſtianæ reli-
gionis cuthentice interpretandi poteſtate, utpo-
te quæ infallibilitate nititur (163), deſtituta
ſunt. At quoniam ejusmodi Collegiis Conci-
Jiisque imperium eccleſiaſticum competit (420),
jus interpretationis judicialis (34), cui omnes
ſubditi, ſalva libertate conſcientiæ, acquieſ-
cere teneantur (167 -70), circa ejusmodi eſ-
ſentialia illis denegandum non eſt.

Immo cum toti Collegio Epiſcoperum univer-
ſale imperium eccleſiaſticum (296), unacum in-
fallibilitate dogmatioa (428 & 29), jure divine
competat; inde conſequitur, ut Concilia quoque
particularia, ſi univerſalis Eccleſiæ conſenſu pre-
bata ſint, esdem cum Synodis generalibus auéto-
ritate gaudeant.

Dd. 435. Conciliorum generalium qua-
lis eſt omnium auctoritas.

Quodlibet Concilium generale æquivalet toti
Collegio omnium Epiſcoporum (422). Cum igi-
R 3 tur

WEe 262 —

tur hoc Collegium eadem ſemper auéctoritate pol-
leat, quin eadem omnibus Conciliis generalibus
pariter competat, non ambigimus.

ldem judicium ex eadem ratione ferendum eſt
de Conciliis nationalibus inter ſeſe mutuo com-
paratis; item de Synodis provincialibus, fi ha-
rum alteram cum altera conferas (422).

H. 436. Ceterum ut, quæ hactenus com
memoravimus, jura Conciliis competant, “
Sitima ſint oportet. Quinam autem funt Cha-
racteres, quibus inſigniri debent, ut legitima
ſint? Procul dubio, qui ipſa cujusque Con-
cilii notione continentur; nempe

a) Vocentur omnes, qui jure divino vo-
candi lunt (4124. Concilium enim non eſt
generale, niſi ex univerſo mundo; — non na-
tionule, niſi ex integra natione, — non provin-
ciale, niſ ex tota provincia omnes Epiſcopi
convocentur (403].

Conditio hæc non eſt extendenda ad eos Epiſ-
copos, quos conſtat eo tempore, quo celebra-
tionem Concilii neceſſitas urget, venire neuti-
quam pofſe: horum enim vocatus plane inutilis
foret.

b*) Singulorum ſuffragia lefricha ſ ſint &
libera. Negotia enim conciliaria determinanda
ſunt communi conſenſu (403): qui non niſi
per fuffragia definitiva liberaque obtinetur
(405 - 11).

V

der auckontre

I cin lüis Pelerit 8
nos,

16 ſen,

ne ferenn
e Mutuo con.

elanbos, A h.
lallbs, h.

W = 263 = 3*

6½) Negotia conciliaria maturo conſilio de-
liberatoque tractentur: ea quippe vel ad ſen-
tiuliu vel ad accidentalia religionis chriſtianz,
ſeu ad dogmata vel diſciplinum pertinent (404).
Illa ex Verbo Dei vel ſe ipto vel tradito hau-
rienda ſunt (113 & 46). Hæc circumſtantiis
locorum, temporum, perſonarum, accommo-
danda eſt (425). Neutrum vero absque dili-
genti ſtudio multaque cir cumſpectione fieri
poteſt.
Atque his quidem charaéteribus Concilia legi-
tima ab illegitimis certo diſeernuntur. An ſpe-
ciatim Concilia generalia Romani Pontificis con-
vocatiane, vr &ſſidio, & ermalkoe ad hunc
finem indigeant, & quo ſenſu indigeant, inter
ICtos eccleſiaſticos non convenit. *Nobis ea de
re ſermo erit, cum agemus de juribus eſentia-
libus Primatus hie rarchici.

S. 437. Sed unde nobis conſtabit, an hoc
ludve Coucili um prædictos characteres habu-
eiit ut Conciliis generalibus legitimis accenſe-
ri mereatur? — Certius criterium aliunde non
repetitur quam ex Eccleſie univerſalis conſenſu.
Hoc criterio uſi ſunt 88S. Athanaſius & Leo
P. IIIe enim in epl. ad E Epiſcopos Afric. Conci-
u Niceni auctoritatem cèlebrat „ quod ei uni-
erſus Orbis aſſenſum prabuit. Hic vero in epl.
as Leonem Imp., quæ eſt 15btu in Collelt. Con-
cilior. Manſi tana, definitiones Concilii Chalce-
donenſis retractandas negat, eoquod illas Ec-
cleſia univerſalis amplexa ſt. Nempe quidquid
auctoritatis habet Conciſium generale, inde
R 4 habet,

—

N = 264 =

habet, quod toti Collegio omnium Epiſcopo-
rum &quivaleat (432), atque adeo univerſa-
lem Eccleſiam repræſentet (422). Cum igitur
prudens dubium naſcitur, an Concilium, quod
dic itur generale, fuerit legitime celebratum, ve-
ritas non aliunde certius intelligitur, quam ex
Eccleſiæ univerſalis approbatione.

G. 438. Neque propterea Concilia genera-
lia in eandem cum Synodis particularibus claſ-
ſem conjicimus, utpote quæ & ipfæ, ſi ab
univeriali Eccleſia approbatæ ſint, infallibili
auctoritate pollent (434). Quod enim inter
utramque claſſem relinquitur, diſcrimen latiſ-
ſimum elſt: ſiquidem Concilia particularia, cum
toti Collegio Epiſooporum omnium, etiamſi
legitima ſint, neutiquam æ quivaleant, irrefra-
gabilem auctoritatem nondum habent; ſed
eam ex univerſalis Eccleſiæ ſuffragio primum
recipiunt. At Concilia generalia, ſi legitima
ſint, jam habent ejusmodi auctoritatem. Quodſi
tamen, an legitime celebrata ſint, dubitetur,
univerſalis Eccleſiæ conſenſio dubium hocce
diſpellit.

F. 439. Varia ſunt argumenta, queis Aa-
rii cum generalium Conciliorum, tum univer-
ſalis Eccleſiæ infallibilitatem impugnant: quo-
rum refutatio cum ad forum theologicum po-
tius pertineat, nos aliqua tantum diluenda
ufſcipimus. Et quidem

) Con-

eenin, 4
t, Congr—

)Dum

2

Unium Diiin
Aleo Inie,
3) (uigtn
ekbratun, e.
Elur, guamen

N= 265 =☚

a) Concedimus, infallibilitatem non eſſe
neceſſariam ad ſalutem æternam Chriſtianorum:
hanc enim, fi illa defit, obtinere ſinguli polſ-
ſent, dummodo oredant, quæ revelata; — agant,
quꝰ præcepta; — omittant, quᷣe prohibita a
Deo eſſe, vel certo vel probabilius faltem un-
decunque demum cognoſcunt. At infallibili-
tas requiritur, ut impleantur promiſſiones Chri-
ſti (428); utque EKccleſia, qualem ls futuram
prædixit, una ſimul atque univerſalis usque
ad finem mundi permaneat.

„y Non repugnat quidem, ſi phiyſicam dun-
taxat & abſolutam poſſibilitatem ſpectes, Ec-
cleſiæ chriſtianæ absque infallibilitate ſuam in
fidei morumque dogmatibus unitatem usque
ad mundi finem conſtare. At ſi infallibilitatem
ab Eccleſia ſuſtuleris, nunquid & phyſice ac
abſolute poſſibile eſt, ut unitas illa intercidat 2
Immo dum ingentem humanerum ingeniorum
atque affectuum varietatem conſideramus; ne-
mo prudens ſperabit, fore, ut prædicta dog-
matum chriſtianorum unanimis conſenſio perpe-
tuo maneat, niſi donum inerrantiæ Chriſtus
Eccleſiæ a ſe fundatæ conceſſerit.

«) Dum infallibilitatem Eccleſiæ ex au-
Gtoritate S. Scripturæ; — & viciſſim auctori-
tatem S. Scripturæ ex infallibilitate Eccleſiæ
probamus, neutiquam ambulamus in circulo,
ut vocant, vitioſo. Nam auctoritate S. Scrip-
turæ pro infallibilitate Eccleſiæ adverſum eos
R 5 dun-

NS 266 = .

duntaxat pugnamus, qui illam admittunt, &
iſtam negant. Contra iis tantum Eccleſiæ in-
fallibilitatem opponimus, qui eandem quidem
admittunt; ſed divinam S. Scripturæ auctori-
tatem inficiantur.

ARTITIC ULUS II.

DE CONCILIHS GENEKALIBUS ORIENTIS.
I. COWOILIVII GEIVERALE.
MICOALNUM. I.

H. 440. elebratum eſt ann. 325. Niczz

5„
hodie Isnich, in Bithynia, quxæ
eſt provincia Aſiæ minoris, nunc Natoliæ,
Turcico imperio ſubditzæ. Convenerunt ex tri-
bus mundi partibus, nimirum ex Europa, Alſia,
& Africa, Epiſcopi 318. Non a Silveſtro P.,
ſed ab Imperatore Conſtantino M., Ppræcipue
ob hæreſin Arii, qui Filium Dei Patri conſub-
ſtuntialem eſſe negabat, convocatum fuit.

MWandato ſanktiſſimi Imperatoris Conſtantini,
quiè nos ex varits provinciis & civitatibus in
unum congregavit, magnum & ſanktum Conci-
lium Nicænum coattum eſt. Ita ipfi Patres Ni-
cæni ſcripfere in epl. Synod. ad Ecct Alexan-
drin. apud Theoderetum L. 1. H. E. c. 9. Huic
teſtimonio conſentit Euſebius, teſtis coævus, in
Vita Conſtantini L. 32. C 6. Generale Concilium
ſcribens, Conſtantinus contra Arium en anum
locum coegit, & Epiſcoxos undique per literas
honorifice ſeriptas accivit. Plures hujus afſerti

4
teſtes

teſtes vid. apud Natal Alexand. Sec. V. Diſ-
ſert, 11. En Conſtantini Imperatoris jas circa
Sacra in convocando Concilio generali!

J. 441. Epiſcopus Romanus, ut Theodo-
retus L. z. H. E. C. 7. cribit, propter ætatem
ddmodam ingräavetcentem abjuit ab hoc Concilio.
Verum duos illo miſit Presbiteros, poteſtate il-
lis conceſſaæ, altis illius Concilii aſſentiendi. Fue-
runt hi duo Presbyteri, Vitus ſeu Vito, &
Vincentius, qui unacum Oſio Epiſcopo Cordu-
benſi nomine Romani Pontificis Synodo præ-
ſederunt. Id evinci exiſtimo ex ordine ſub-
ſcriptionum, quem omnes inter ſe diverſi MSS.
codices ſervant: quamquam enim, teſte Cl.
Manſio in Wota ad Diſſ. 12. Set. W. Watalis
Alexan., in collocandis aliis Patribus variant;
ſummo tamen conſenſu Oſium in capite una-
cum Legatis apoſtolicæ Sedis conſtituunt. Cur
autem id fattum, niſi quia Synodo præfuerunt?
Cur porro præfuerunt, niſi quia Romani Epiſ-
copi, tanquam Primatis univerfalis, vices
geſierunt?

Quæ huic ſententiæ adverſantur, argumenta
ſolvit Natalis Alex. cit. Difl. 12. — En jus Pa-
pale præſidendi Concilio generali!

G. 442. Conſtantinus quoque Imperator
Concilio huic interfuit. Eufebius in vita Con-
ſtant. L. 3. C. 10. ſequentia refert: Cum uani-
verſus Miniſtrorum Dei conventus decenti ordint
collocatus eſſet; . ſigno duto, quod Imperato-
1755

*
ris introitum indicabat, conſurrexiſſe omnes di-
cuntur. Imperator deinde. .. per medium con-
ſeſſum intrat . . . Simul ac vero ad ſummum
locum venit, primum in medio conventu ere-
Rus conſtitit; ac cum purva quadam ſella ex
auro fabricata illi eſſet loco poſita, non prius con-
ſedit, quälm Epiſcopi ad id annuiſſent. Tum bre-
vem ad Epiſcopos orationem habuit, in qua
præter alia, queis eos ad pacem & concor-
diam hortabatur, teſte eod Kuſeb. L. c. c. 12.,
næc eſlt elocutus: Ut primum diſſenſio veſira
ad aures meus proter omnem ſpem pvervenit; .
optans inprimis, ut huic rei mea operu & ſedu-
litate remedinm inveninreturn, omnes vos absque
mora dccerſebum. Socrates L. 1. H. E. c. 5.
ſubjungit: Conſtantinus, de concordia & pace
uhi uberius diſſeruerat, deincens de religionis no-
ſtræ dogmatis accuratius diſquirendi Epiſcopo-
rum arbitrio permiſit poteſtatem.

En jus imperatorium præſidendi Concilio cum
poteſtate circa Sacra; non item in acra! I43
alibi expreſſit Comſtantinus, cum ad aliquos Epiſ-
copos, Vos, ait, intra Eeccleſia m; — Ego extra
Eccleſiam aàa Deo Epiſcopus conſtitutus ſum. Eu-
ſeb. L. 4. Vit. Conft. c. 24.

F. 443. Condidit Synodus heec Symbo-
lum ſeu formulam fidei, quam refert Socrates
T. TI. C. 5. De Filio & Spiritu ſancto ibi hæc
dogmata ſtatuuntur? Credimus in unum
D. G. C. Filium Dei genitum ex Patre unige-
nitum, hoc eſt, ex ſubſtantia Patris, Deum de
Neo,

ilenetirut
67. Wronnenn
adr ſae bi

un Pe

(erorent, he
enikut Lon
End celebrars

Uüntinns de
Clates L. 1.
Ait promul

og opus

. — 1. — — 12

Deo, Lumen de Lumine, Deum verum de Deo
vero; genitum, non fattum; CONWSUBSTAI-
TIALEII Patri . Et in Spiritum ſanktum.
Qui vero dicunt, quod erat aliquando tempus,
cum non eſſet, autequam genitus erat Gc. eos
anuthematizat catholica & apoſtolicu Dei Eccle-
ſia. Sozomenus L. 1. C. 20 addit: Controver-
ſia de fide ſublata, Concilio viſum eſt, ut ommes
diem feſtum Paſchatis uno eodemque tempore ce-
lebrurent, nempe die dominico, qui proxime
ſequitur Lunam I4tam, qua Judæi illud ſo-
lent celebrare.

S. 444. Quemadmodum Synodus taum Ari-
um tum opinionis ſuzæ fautores pariter abdicavit;
quin immo & verba, quibus ejus explicabatur opi-
nio, & librum, quem de eadem ediderat,
legi vetuit: ita Imperator non tantum Arium
multavit exilio; ſed eum etiam, qui Concilii de-
cretis contraveniret, utpote divinas deciſiones la-
beſfabtantem, edixit, exilio multandum eſſe, ut
narrat Sozomenus L. 1I. C. 19. & 20. Idem Con-
ſtantinus de Arii ſcriptis decretum, quod So-
crates L. I. C. 6. exhibet, Epiſcopis & populo
juffit promulgari his verbis: Viſum eſt, ..
ſi quod opus ab Ario conſcriptum reperiutur, il-
lud cremandum eſſe, ut non modo execrabilis ejus
doftrina ſunditus tollatur; ſed etiam nullum mo-
numentum ejuscdem omnino relinquatur ad poſte-
itutem. Illud etiam mandamus, ut, ſi quis li-
brum ab Ario compoſitum occultaſſe deprehenſus
Vit, & eum non ſtatim in medium adduttum igne
combuſſerit, morte multetur. En

— .
–

En diſcrimen inter jus in Sacra ab Epiſco-
pis; — & jus circa Sacra ab Imperatore exer-
citum! IIIi pœnis ſpiritualibus; — Hic tempo-
ralibus plectit inobedientes.

KH. 445. Acta hujus Synodi promulgata
ſunt non ſolum ab ipſo Concilio per epiſtolam
ſynodicam, inſcriptam Ecdeſa Alexandring,
G dileltis fratr ibus, Aeguptum, Libyam, &
Pentupolim incolenti bus; ed etiam ab mpera-
tore per duas epiſtolas, quarum alteram ad
Eccleſias generatim; — alteram ad catholicaum
Alexandrinorum Beccleſiai m direxit. Primam re-
ferunt Socrates L. 1. C. 6. & Theodorgtus L.
1. C. 9. alteram Kuſebius in vit. Conſtant. L. 3.
C. 16 - 19. & iidem Socrates L. c. ac Theodore-
tus ibid. c. 10. tertiam denique idem Socrates

D. t.

En Conſtantinum Imperatorem Eccleſiæ Chri-
ſtianæ advocatum!

§. 446. Nullum exſtat documentum, quo
Synodus hæc ſuorüm decretorum confirmatio-
nem àa Silveſtro P. petiiſſe probetur. Circum-
fertur quidem ep iſtola Synodi ad Silveſtrum
unacum hujus ad illam reſcripto, e vetuſto
codice Colonienfi primum àa Surio edita. Sed
tanta eſt utriusque epiſtolæ barbaries, tanta
ineptia, atque obfcuritas, ut, teſte Eſpenio
Diſj. in ſnodl. Wican. G. 11., Eruditi paſſim uno
quaſi conſenſu eam tanquam fſuppoſititiam rej-
iciant.

En

Matit po⸗

Maers Len
Oderq 0

Irperitne eler

64;— HMi lehyye.

6 Drommulontn

en od

Lerkle (hi⸗

Hilte.

,⸗ 2

6 .
—2 r

En Epiſtolam Synodi Nicænæ ad Silveſtrum!
Beatiſſimo Papœ Urbis Roma. Oſius Epiſcopus
. . Cordubenſis, & Macarius Ep. Eccleſie Hie-
roſolymitanæ, & Vittor, & Vincentius Pres-
buteri Urbis Romæ, ordinati ex direktione tun.
Quoniam omnia corroborata de divinis muſteriis
eceleſiaſtick uatilitatis, quæ ad robur pertinens
Janttæ Eccleſiæ catholicæ & apoſtolicæ, ad Sedem
tuam KRomanam explanata, & de græco redakta
ſeribere confitemur. Nunc itaque ad veſtræ =-
dis argumentum recurrimus roborari Itaque
cenſeat veſtra apoſtolica docrina, Exilcopos to-
tins veſtræ avoſtoli æ Urbis in unum convenire,
veſtrumque habene concilium, ſicut docet myſtica
veritas: ut firmetur noſtra ſanktimonia, gra-
dusque fiæos vel textus ordinationis tuck ſankti-
moniæ noſtra voſſit habere regula: quoniam decet
nmumerum diktorum tuorum (vepiſcoporum a Te
diſcere gradus vel ordines conſtituere urhis. Quid-
quid autem conſtituimus in Concilio Wicæno, pre-
camur veſtri oris conſortio confir mari.

En reſcriptum Silveſtri! Silveſter Epiſcopus
Sedis apoſtolicæk, . Fratribus & (Coepiſcopis,
qui in NWicœnum Concilium convenerunt.. Gau-
deo, promtam vos benignitatem ſervare. Nanz
& confirmo, figoque ad doktrinæ veſtræ recla-
Mantes de mu’ſten io vel unitate Trini atis, chris-
matis vos ſecundum ditta & dottrinam evange-
licam ſantktam accepiſſe gratiam: de quo exami-
nationis probo veritate fuiſſe, & eſſe manfſura,
quæ in veſtrum noſtrumque manavere miſſterium:
meum chirographum & diſtivulorum meorum of-
fero, in veſtro ſankto Concilio quidquid conſii-
tuiſtis, una varem dare conſenſaum: atque in
gremio veſtræ Sunodi parva propter diſciplinauz
Eccleſie alligabo vræcepta. Propter Pikorinum,
qui arbhitrio ſuo, quidquid velltit, aßfirmabat;

2
S

Wr 272 —

& cycios Paſchæ pronunciabat fallaces: & cum
Epiſcopis totius urbis Italia exanminntam uni-
verſitas veſtri Janbti Concilii dignetur accipere
veritatem.

S. 447. Viginti tantum canones hoc Con-
cilium condidit, ut probant Eſpenius Diſſ. in
Simod. Wicæn. §. 72. & Natalis Alex. Sec. W.
Diſſ. 18. Ex his eos duntaxat adduco, qui ad
jus publicum eccleſiaſticum pertinent, ſecundum
verſionem Dionyſii Exigui.

a) Can. IV. Epiſcopi conſtitutio & ordina-
tio, tribus ſaltem Epiſcopis provincia in idipſum
convenientibus, celebretur. Frmitas autem eo-
rum, quæ geruntur per unamquamgue provin-
ciam, Metropolitano tribuatur Epiſcopo.

„) Can. V. De his, qui communione privan-
tur, ſen ex Clero, ſen ex laico ordine, ab Epiſ-
copis ner unamquamque provintiam, ſententiu re-
gularis obtineat, ut hi, qui abjiciuntur ab aliis,
ab aliis non retipiantur . Placuit annis ſin-
gulis per unamquamque provinciam bis in anno
celebrari concilia, in quibus, an ſententia Epiſ-
copi fuerit juſta, diſcutiatur.

*) Can. VI. Antiqua conſuetudo ſervetur per
Aegiptum, Libyam & Pentapolim, ita ut Ale-
xandrinus Epiſcopus horum omnium habeut po-
teſtatem: quia & Urbis Roma Epiſcopo varilis
mos eſt. Similiter autem & apud Antiochiam,
cterasque provincias, ſuis privilegia ſerue
⸗

—
—V

1ſalluu

ANoninaten j.

F —— =

IUllud autem generaliter clarum eſt:
odſi gutis prater ſententiam Weiropolitani fulius
Lpiſcopus; hunc magna Rοοοd.ρι defmivit
Epiſcopum eſſe non oportere.

Rufinns ſeculi IV. Scriptor L. z. H. E. c. 6.
priorem partem hujus canonis, prout eam ſuo
tempore exerceri viderat, ſic refert: Apud Ale-
am & in Urbe Roma vetufta confuetudo
tur, At vel ille Aegupti, vel hic & UBUK-
EIARUAI Ecclefiarum (365) ſolicitudinens
gerat. Ceterum inter Epiſcopum Romanum &
Alexandrinum comparatio poteſtatem tantum Pa-
triarchicam reſpicit.

4) Can. VII. Quia conſuetudo obtinuit &
auttiquc trucditio, ut Aecliæ, id eſt Hieroſolymæ,
Epiſcopus honoretur; kabeut honoris conſequen-
tiam, ſalva Metropolis propria dignitate,

e) Can. VIII. Sa una civitate duo Epiſcopi
non exiſtant.

. 448. Concilii Nicæni quodammodo ap-
pendix fuit Synodus Sardicenſis, utpote quæ
ad tuendam cauſlam S. Athanafii aliorumque
Epiſcoporum, quos Ariani ob fidei Nicænzæ
defenſionem perſequebantur, celebrata fuit ann.
347. Sardicæ in Dacia, Illyrici provincia (363):
eamque non Julius P., ſed Conſtantius Orien-
tis Imperator, inſtigante Conſtante Imperatore
Occidentis, convocavit.

Id teſtantur Socrates L. 2. C. 16. Edicitur Con-
cilium generale, ut omnes Sardicam commeent 5.
. idqus

idque de ſententia duorum Imperatorum, alterius
per literas illud NRuagitantis; alterius, qui in
Driente regnabat, alacri & parato animo eis-
dem obtemperantis. Et Theodoretus L. 2. C. «„.
Literis Conſtantis pverſuaſus Conſtantius manda-
taem dedit, ut Epiſcopi tum Orientis tum Occi-
dentis Sardicam. .adventarent. Similia ſcri-
bunt Sozomenus l, 3. C. 710. S. Athanaſius Apol.
2. Ipſi denique Patres Sardicenſes in epl. Synod.

ad omnes Epiſcopos.

G. 449. Interfuerunt huic Concilio Epiſ-
topi 250., juxta Theodoretum L 7. C. 7; juxta
Socratem vero L. 2. C. 16. Ex Oceidente circiter
300; ex Oriente 76. Socrati conſentit Sozome-
nus L. 3., C. II. Athanafiuns autem in epl. ad
Solitur. ſcribit, conveniſſe e Oriente & Occiden-
te, juxta editionem antiquam Bafileenſem,
us minus 7100; juxta Pariſienſem de ann.
1627, ut Eſpenius Diſſert. in &mnod. Sardic.
refert, plus minus centum & 7o; denique juxta no-
vas editiones, quas probat Natalis Alex. Sec.
IW. C. 3 art. 4. J. 13. plus minus ter centum.
Huic lectioni eo magis inhærendum exiſtimo,
quod idem Athanaſius in apolog. 2. teſtetur,
Innocentium ſuam fuiſſe in magno Sardico Con-
cilio comprobatam a pluribus duam 300. Epiſco-
pis, qui ex multis provintiis Orientis & Occiden-
tis eo ſe ad Concilium contulerunt.

G. 450. Synodo huic præſedit ſæpe jam
memoratus Oſius Epiſcopus Cordubenſis, una-
cum Archidamo & Philoxeno Presbyteris, 2
Julio P. ſuo nomine illuc ablegatis. Oſtendi-
tur

—— 275 *.

tur id ex S. Athanaſio, qui Apolog. 2. refert:
Eorum, qui Sdinodo ſubſcripſerunt, iſta ſunt no-
mind: Oſius ab Hiſpunia; Gulius Roma per
Archidamum & Piüilocxenum Presbijfteros ſuos;
Protogenes Sardicæ G&t. Cur enimvero reliquis
omnibus Epiſcopis anteponit Oſium cum Pres-
byteris Romanis, niſi quia cum his illorum
conventui præfuit ? Eandem prærogativam
ſio tribuunt Sozomenus, dum L. 3. OC. 11. ſcri-
bit: Oſius, & qui cum eo in unum conveniehant,
declararunt &c. & Concilium Chalced. in allo-
cutione ad Marcianum Imperatorem, ubi dici-
tur: IMis, qui apud Sardicaum contru reliquias
Arii convenerunt, Oſius ad proferendum ſenten-
tiam praerat Verum ex quo titulo Epiſcopus
Cordubenſis huic quoque Concilio præſedit 2
Ego ex delegatione Papali eum præſediſſe non
Ante deſinam affirmare, quam titulus alius ve-
roſimilior exhibeatur.

H. 451. Ex 20. Canonibus, quos Syno-
dus Sardicenſis ſtatuit, tres tantummodo, qui
de judiciis Epiſcoporum agunt, ſecundum edi-
tionem Dionyſii Exigui adduco. Sunt autem

a) Can. III. Oſius Epiſcopus dixit::.Si
aliquis Epiſcopus judicatus fuerit in aliqua cauſ-
ſa; & putet, ſe bonam cauſſam habere, ut ite-
rum Concilium renovetur: ſi Vobis placett, §.
Petri memoriam honoremus, ut ſeribatur ab his,
qui cuuſſam examinarunt, Julio Romano Epiſco-
vo. Etſi judicaverit, renovandum eſſe judicium,
2 reno-

276 = S

nv*α let udices. di autem probane-
rit, talem caußſam eſſe, ut non reſricentur,
alcta ſunt; quæ deczeverit, confirmäta unt;
vel ſecundum editionem græcam: Si autem
jucdlicaverit, renovandum eſſe juclicium; per pro-
pinquos provincix Epiſcopos renoretur: & cog-
nitores ipſe præbeut. Si autem probare non po-
teſt, cauſſam ejus eſſe talem, ut eam rurſus ju-
dicari opus ſit, quæ jucdlicata ſunt ſemel, non
infirmentur; qua autem ſunt, frma habeantur;

vel juxta verſionem Gentiani Herveti: Qua ju-

2˙4

Nrsin ſemel 1 zkhrmongu ,71 . ͤ5G 1
ditata ſunt ſemel, non infirmentur: ſed ruta ſis
lata ſententid.
Hoc eanone non tribuitur Papæ jus judicandi
in ſecundla, ut vocant, inſtantia; ſed tantum
jus novos Judices deſignandi, ſi ei videstur cauſ-
la novum judicium mereri. Adecque jus Pspale
recipiendi appellationes in ſecunda inſtantia inde
non probatur.

b) Can IV. Cum aliquis Epiſcopus depoſi-
tus fuerit eorum Epiſcoporam judicio, qui in vi-
einis locis commorantur; & proclamaverit, agen-
dum ſibi negoti um in Urbe Roma; alter Exiſco-
pus in ejus Catheltra poſt appellationem ejus, Aui
videtur depoſitus eſſe, omnino non ordinetur, niſi
cauſſa fuerit in judicio Epiſcopi Romani determi-

natu; vel ſecundum lectionem Gentiani & Græ-
corum: Won prins in Cathedram alins ſubſtitua-
tur, qunam Romanns Epiſcopus, cuuſſa cognita,

ententiam tulerit.

Hoc canone Papæ conceditur jus recipiendi
appellationem in tertia inſtantia, cum effeétu
devo-

r.

AUN.

—

De — —

— 297 ne

devolutionis & alicujus ſuſpenſionis. Si nempe ju-
dicatus a novis judicibus, quos Papa nomina
rat, denuo ad Sedem Komonan provocaver
hujus eſt judicare de caufſa, & ferre ſententis
Negque ante licet in locum Epifſcopi in ſec-
inſtautia depoſiti alium fſubrogare: quamquam ille
interea pro depoſito habeatur.

4) Can. V. & Epiſconus accuſatus fuerit,
S&& judicaverint congregati Epiſcopi regi jonis ipſi-
& de gradu huo eum clejecerint: ſ 1
vrit, gui = 145 eſt, & confr gerit (Ju

AlIuti apnel Mans conſugetit) ad Eviſco-

2 6°
g,

um Rbmanar Eccleſix, & voluerit ſe nclizt;
jaſtum pPutaverit Papa, ut venoi etur judicium,
Cribere g; Ppiſcopis dign etur, qui in fnitima &
10 inquu nI-. ovinciu ſunt, Ut iſſi CAilig enter om-
“ requitant, & jurxtiut ſidem veritatis defini-
ant. Hæc verba nil aliud exprimunt niſi cla-
riorem expoſitionem primæ Partis Canonis III.
Soc is, gui rogat ſuam cauſſam iterum au-
iri, d leprecatione ſua moverit Epiſcopum Roma-
naum, ut de latere ſuo Presbiſtenos mittut; erit
poteſtate Epij oyi Komani, quidl velit, Gα quid
ſtimet. Et ſi decreverit, mittendos ſſe, gui Mrrä-

ſeutes um Epiſcopis vicinæ provincic judicent,

habentes ejus auktoritatem, a quo de ſlinati g,
erit in ejus arbitrio. Si vero crediderit, Epiſco-

05S5 ſuß cere, ut negotio terminum imponant, fa-

ciet, qi ct ſapientiſimo conſilio ſuo judi caverit.

Hic canon eſt fſupplementum Canonis IV. Si
nimirum Epiſcopus in prima inſtantia judicatus,
diffidat ſolis Epiſcopis vicinis. & propterea ju-

3 8
28 3 10ces

N = 278 = *

dices aàa latere Papse mittendos petat; huic ins
attribuitur eos ablegandi, ut nomine mittentis
unacum Epiſcopis vicinis judicium renovent. Ce-
terum eres memorati canones non tam in favo-
rem Romani Pontifcis, quam S. Athanaſii alio-
rumque Orientis orthodoxorum Epiſcoporum, qui
eo tempore ab Arianis pſſim opprimebantur,
conditi eſſe videntur. Cur enim Juliam nomina-
tim expreſſit Synodus, fi jus reale Sedi Roma-
næ tribuere voluit?

J. 452. Tres ſuperſunt epiſtolæ ſynodicæ
hujus Concilii. Prima data elt ad Julium P.;
lere ad Ecclefiam Alexandrinam; tertia de-
nique ad omnes Epiſcopos. In prima Patres
Sardicenſes Papam quidem certiorem faciunt
de iis, quæ acta funt in Concilio; actorum
vero confirmationem neutiquam petunt. Præ-
ter alia in hac epiſtola ſcribunt: Ea, quæ be-
atiſſimis Auguſtis ſignificavimus, ecum legeritis 1
fuacile per videbitis, nihil nos prætermiſiſſe, quan-
tum ratio vat tiebatur. Inde patet, ad Impera-
tores quoque a Synodo miſſas fuifſie literas,
queis, quæ ibi acta ſunt, ad eos perſcripta
fnere. Hæc ad Julium P. 'epiſtola his verbis
clauditur: Tua excellens prudentia diſponere
debet, ut per tuu ſcripta, qui in Sicilia, qui
in Sardinia ,& in Italia, nempe in provinciis
ſuburbicariis (365), ſunt, Frutres noſtri, duc
afta ſunt, & qux definita, sognoſcant.

En Imperatori transmittunt Acta Concilii ad
inſpiciendum! Nonne hoc eft petere placitum
regium?

chafoeate,
le, legge

S

Notnine mie
lum feporent ,

e, 279 = 3&*

I. COoNCILIV M GENERAL.
CoSTYANTINOPOLITANUAMI. I.

G. 453. H' ob hæreſin Macedonii, qui Spi-
ritus fancti divinitatem negave-
rat, rercie celebratum fuit ann. 38t. Non
D amaſus B., ſed Theodoſius Imperator illud
convocavit. Adfuere 150. Epiſcopi: qui om-
nes, præter Acholium Ep. Thefſalonicenſem,
qul ex Occidente advenerat, erant Orientales:
neque enim alios Imperator acciver⸗

Theodoſius Imperator Concilium Eviſcoporum
libi conſentientium convocavit, par tim ut NWicæ-
ni Concilii decreta conſirmarentur; vartim at
ordinäaretur aliquis, qut Cpltauk vedis piſco-
patum adminiſtraret; pvartim etiam guod exiſe
maret, eos,; qtti Maced niani appellantur, cum
Eccſeſis kackone voſſe conciliari. Ita Sozome-
nus L. z. C. z. Similla taterun Socrates L. J. C.
S. & bsodoretus V. S. C. Qui omnes etiam
ſcribunt, Concilii hujus Eniſcobos fuiſſe 150.
Quin ſoii Orientales fuerint convecati, eo minus
dubitare licet, quod Theodoſius, cum ſoli Ori-
enti tum imperaret, Occidentales non potuerit
convocare. Quare etiam Damaſus P. neque per
ſe, neque per Legatos ſuos adfuit.

G. 454. In hoc Concilio conditum eſt Sym-
bolum fidei, quod propterea Cyltanum voca-
tur. In eo præter alia verba, etiam hæc con-
tra Macedonianos adjecta ſunt: Credimus in
Spiritum ſanktum, Dominum, &5 vi⸗ iſcantem,

ex Patre procedentem, S. cum Patre & Filio

S 4 C 70 0-

adorandum & congloriſicandum: qui locutus eſt
per Prophetas. Confecti præterea ſunt quidam
Canones. Ex iis duos exhibeo, utpote meino-
ratu digniores. Sunt autem

& 65) Epiſcopi, negquagudm aad Eccleſias, qJuc&
funt eta prafixos ſibi terminos, atcedant; nec
as hac praſumtione eonfundaut: ſed jaxta cano-
nes Alexanärinus Antiſtes, quæ ſunt in Aegnpto,
regat ſolummodo (361 & 62 6): & Orientis Epiſ-
copi Orientem tantum gubernent (ibid. à), ſerva-
tis privilegiis, quæ MWicanis canonibus Eccleſick
Antiochenæ tributa ſunt (147. C). Aſianc quo-
que diæceſeos Epiſcopi ea ſolun, quæ ſunt in Afi-
ana dicxceſi (362. d); nec non & Ponti Epiſcopi
ea tantum, qua ſunt in Ponto (ibid. c); — &
Thratiurum, quæ in Thraciis ſunt, gubernent
(ibid. e) Won vocati antem Epiſcopi ultra ſuam
dicceſin non accedant propter ordinationes fucien-
das, vel propter alias diſpenſationes eccleſiaſti-
us () Servata vero, qux ſcripta eſt de ga-
bernationibus, regula, manifeſtum eſt, quod illa,
ducdk ſunt per unamquamqgue provinciam, ipſius
provinciæ ſijnodus diſpenſet, ſicut NWicano decre-
tum eſe conſtat Concilio (447. b). 5b) Eccleſias anu-
tem Dei, in barbaricis gentibus conſtitutas, gu-
bernari convenit juxta conſaetudinem, guc eſt a
Patribus obſenvata (g).

ℳ) Can. II. Qui ſunt ſuper diœceſin (367

4a) En quinque Orientis dicœceſes (262) ita dif-
poſitas, ut Epiſcopis unius diœceſis nihil pote-
b] En

NUencann we

4)Cn.!
. 4 Hne

W= 281 = *

*) En Patres Cpltani cauffas eceleſiaſticas jux-
ta Can. Vtum Nicænum (447. b) a Synodo pro-
vinciali definiendas effle ſtatuunt!

c) Nihilominus Hierarchiam Ecclefiarum, ex-
tra Imperium Romsnum exiſtentium, in ſuis
conſuetudinibus, puta rationabilibus (44), relin-
quendam merito decernunt.

5*) Can. III. Verumtamen Cpyltanus Epiſco-
pus hubeut honoris primatum poſt Romanum Ppij
copum, propterez guod urbs ipſu ſit junior Roma.

J. 455. Dedit Concilium epiſtolam ſyno-
dicam ad Theodoſium, in qua hac legimus:
Weceſſario eu, quæ atta ſunt in Concilio, ad tu-
am referimus Pietatem. Expofitis, quæ circa
fidem & diſciplinam ſtatuta ſunt: Kogamus
tuam Clementium, ut per literas tua Pietatis
ratum eſſe jubeas, confirmesque Concilii deeretum.
S& ſicuti literis, guibus 205 convocuaſti, Eeccle, ſiam
honore pr oſecutus es, itu etiam ſummam eorum,
quæ detretæa ſunt, concluſionem ſententia atque
ſegillo tuo corrobores. Decretis Concilii, ut re-
fert Sozomenus L. 7. C. 9. ſunm ſußragium Im-
pverutor adjecit.

En Epiſcopi ſponte ſua placitum regium ab
Imperatore petunt!

F. 456. Actorum fuorum confirmationem
à Romano Pontifice non petierunt Patres Cpl-
tani. Sed ſequente anno 382., cum pluarimi
eorum, teſte Theodoreto L. 5. C, S. &ũ 9. Cpo-

2221

Ne 282 =*

lim denuo regreſſi, .. epiſtolam a Concilio Ep .
oporum in Oecidente coabkorum agccepere, gqucz 1l-
los hortabatur, ut Romum, ubi jam Epiſcopo-
um otus congregutus erat, accederent; tum
primum ſoripſer Aut epiſtolam ifjnodicam ad. .
rar es & Collegas Damaſum, Ambroſium &cc.
& coteros ſa inftos yiſeopo- in celebri urbe Romai
convocatos. Ex hac epiſtola ſequentia duxi ex-
cerpenda: Quoniam vos, quo fraternam veſtram
erga nos saritatem declararetis, Concilio . Ko-
mœ coakto nos velut membra propria per Impera-
toris .. literas acter ſiviſi — eſt certe nobis in
optutis, ſi poſſet ſieri, 1 ERoccleſtis venitus relidis,
veſtro deſiderio, aut neceſſario potius Recleſi ne⸗
gotio inſervire. . . Verum quoniam hoc modo
Eecleſia nuper fenovata nudarentur; & res
Pleri squ te fieri omnino non quent prop Pter. ℳοι “
Cvolim venimus mandato literarum . ſuper iore
Gnno a veſtra Keverentia poſt Concilium Aquile-
jenſe adl .. Imperatorem miſſarum; ad iter dun-
taxat Cpolim usque faciendum 205 Præpara- vi-
mus ; . .. neque de ullo dlio Contilio omnino ante
acceperamus, quam Cpoli in unum conventum eſ-
ſet. Tum expofitis iis, quz ſuperiori anno
tam circa fidem a Contilio generali definita,
quam circa diſciplinam ordinata ſfuere (454),
ſic epiſtolam claudunt: Quibus vebus tanguam
iime & ſecundum Eccleſiz canones conſtitutis,
ooναι+ veſtram Keverentiam, ut Congt atu-
ier⸗ .,. ut Dobltrina fidei ad hunc modum com-
muni conſenſu ſtabilita ſit; & caritas chriſtiana
113 oi, conſirmita.

Conci-

Moſumn &,
1,ℳ .

A = 233 =

Concilium Aquilejenſe, de quo in hac epiſtola
mentio fit, celebratum fuit menſe Septembri
ann. 381; atque adeo poſt Coneilium generale
Cpltanum, utpote quod ante menſem Auguſtum
ejusdem anni fuit abſolutum. Neſcio igitur,
qua ratione Bellarminus, Baronius, aliique ex
literis Damaſi Papæ poſt Concilium genersle
Cpltanum datis potuerint concludere, idem Con-
cilium ab Imperatore quidem, ſed nonniſi jubente
Papa, fuiſſe convocatum.
G. 457. De Præſide hujus Concifii inter
Eruditos non convenit: alii enim Meletium
Antiochenum; alii Nectarium Cpltanum; alii
denique Timotheum Alexandrinum nominant.
Heæc opinionum varietas inde videtur oriri,
quod Concilium iſtud generale cum a conven-
tu quodam prævio, tum a fynodo ann. 382.
habita non, prout oportet, diſcernatur. Nem-
pe S. Gregorius Nazianzenus communi conſen-
ſu Epiſcoporum, qui ante initium Synodi gé-
neralis jam Cpolim advenerant, in Urbis hu-
jus Epiſcopatu, quem hactenus adminiſtrave-
rat, confirmatus fuit. Huic conventui præ-
fuit S. Meletius Antiochenus, utpote qui ce-
teros omnes Epiſcopos, Romano & Alexand-
rino abſentibus, dignitate anteibat (369). Sy-
nodo, quæ ann. 382. celebrata eſt præſedit
Neqcëtarius. Is enim, cum in lecum Gregorii,
qui durante Concilio ſeſe Epiſcopatu Cpltano
abdicaverat, eſſet ſubſtitutus, can. 3. ejusdem
Concilii ſecundum a Romano Epiſcopo locum
jam obtinuerat (454. b). In ipfo denique Con-
cilio generali primas tenuit Timotheus Epil⸗

S⸗ — S£

Copus Alexandrinus. Hanc Proſecto rr
Civam ei tribuit Concilum generale VIII.,
NRt. 6. hujus Concilii mentionem facie
nquit, primus Jaltus aſt pradilta ſa,
, Lee
25, 1 vote . Ieαναrid Pa-
iancha. Huic certe ex c⸗ 1n. 6. Nicæno proed-
ria jure debebatur (447. c).

G. 45 8. Concilium hoc, ſeu convocatio-
nem, ſeu celebrationem ejus ſpectemus, tan-
tummodo fui nationt e Eccleſiæ Orientalis
(403): enin: ali niſi 10n entales Epiſ-
Copi, convocati egati fuere, ſi
ſolum Acholium pias (45) IIIud ig tur
Patres cpen n .
maſum (456) t
rale appe Wrnnt. Nih
cleſiæ occidentalis conſe
contra Macedonium d ratio habeatur
(454), ad dignitatem Concilii generalis eve-
ctum eſt. Id conſtat ex Greg. M. T. I. e 241.
apud Gratianum O. 15. C. 2. übi ait 8. I
Siout ſantti Evungelii gquatuor libros,
nor Conciliu Sdtr & venerari me fut⸗ .
onum, in quo perverſum Arii dogmat deſti iur,
C olitanum quodue in quo Eunomii, WMWacedo-
z error convincitur & c. Idem Gregorius L. 6.
.31. icribit: Romands Eccleſic in hoc Cplta-
21 am Sinodum accepit, quod contra N! acedouinm
nivit. Hoc itaque Concilium nonnifi ex
ceptatione Eccleſiæ univerſalis Sateren eſt

QOQYOQD
accedente

n ſi doctrinæ

urtir,
iid

lti uern

— „.
6 2 —.— „2 — „

III. COWOILIVM GEWERALE.

EPHESIWUM.

H. 459. Habitum fuit ann. 431. propter hæ-
roſin Neſtorii, qui, cum duas in
Chriſto perſonas, divinam nempe humar
que, admitteret, ſanétam Virginem Mariam
Dei Genitricem eſſe inficiabatur. Neutiquam a
Cæleſtino P., ſed ab Imperatore Theodofſio ju-
niore convocatum fuit: eidemque plusquam
200. Epiſcopi interfuere.

Supereſt epiſtola Theodoſii ad Cyrillum Ep.
Alexandrinum data, in qua præter aslia his ille
verbis utitur: ZTua Pietas. opveram duahbit,
at ad Kpheſiorum Aſie civitatem accurrat, non-
1 Crentis een. nullosque, quos nimirum idoneos judicabit,..
Cecenne e. vrovincieæ ſug Epiſcopos ſecum adducat: ita ut
megue neceſſarii.. ejusdem provincic Eeccleſiis de-
ſint, neque ii rurſum, gqui ad eam reim avti cen-
ſehuntur, in ſacra ſunodo deſiderentur. De in-
dica autem ſynodo noſtra Serenitaz ad omnes
. . MWetropolitanos literas ſcripfit. Epheſini Pa⸗
tres in epl. Synod. ad Cæleſtinum b. ſcribunt,
ſe ſecundum Imperatorum ſanktionem ex multis
variisque prsvinciis ſupra ducentos . ad dienz
Janbtæ Pentecoſtes conveniſſe. Hunc enim, per-
gunt, diem Imperatorum decretum, quo conva-
5 cati fusramus, præfixit. Quid multis? Ipfe
b. Cæleſtinus P. in epl. ad Imperatorem ait: Huic
Inodo, quam eſſe juſſiſtis, noſtram pvræſentians
i liis „ guos miſimass, exhibemas.

H⸗ 460. Miſit Imperator Candidianum Co-
mitem, qui ſuo nomine Synodo intereſſet Huic
Epi-

epiſtolam quoque dedit, Synodo inſeriptam,
qux ibidem alt. I. prælecta eſt. Aliqua inde
exſcribere operæ pretium duxi. Quia ordinis
quietisque, inquit, quam ſacræ veſtræ ſynodi con-
Jultationes jure depoſcunt, decentem curdam ad-
hibitam oportuit; ne hanc quoque pastem, quo
undique trunquillitas adeſſet,ö prætermittendam
exiſtimavimus . . . Lgitur Candidianum Co-
mitem ad ſucram veſtrum unodlum ubire juſſimus;
ſed eu lege, .. ut cum quæſtionibus, . AJuc circa
Fidei dogmata incidunt, nilil quidquam commune
hahbent. MWeſas eſt enim, gqui.. LEpiſcoporum ca-
tulogo adſcriptus non eſt, illum eccleſiaſticis..
negotiis ſeſe immiſcere; verum ut. .. diligenter

proſpiciat, nequc gravior diſſenſio, ex mutuo re-
vugnandi ſtudio coorta, . IJznodi conſultationem
. obtus bet.

En quam accurate Imperator jus circa Sacra,
quod ſibi vindicat, a jure in Sacra, quod Epiſ-
copis competit, diſtinguat!

F. 461. Actione 1. hujus Synodi, cum
Neſtorius, qui & ipſe Epheſum venerat, tri-
na licet vice per Epiſcopos concilialiter depu-
tatos honorifice invitatus, comparere detrecta-
ret; inprimis lettum eſt ſumbolum Wicanum (443),
quo ſententiis ad fidei doltrinam ſpeltantibus cum
ea expofitione collatis, conſentientes quidem con-
firmarentur; diſſentientes dutem ejicerentur. Po-
ſtea epiſtola ſecunda Cyrilli Alex. ad Neſtori-
um recitata eſt, omniumque bPatrum fuffra-
giis probata, tanquam fidei Nicang evidenter
con-

a.5 .
faoriun tet
A aun er
centr eant

ſo w 1t,
t, cs lyl.

Fn ui uln

E
Ne. -— — — .

conſentiens. At cum deinde epiſtola Neſtorii re
ſponſoria publice pariter lecta fuit, tum vero
Epiſcopi omnes, eandem ut fidei Nicænz con-
trariam reſicientes, uno ore conclamarunt:
GQuicunque Weſtoninum non anathematizat, ana-
thema ſit (a). Poſt hæc primum in medium
producéta eſt epiſtola Cæleſtini P. ad Neſtorium.
ad cujus finem hunc ille ſic alloquitur: Eoc
tibi perſuaſum Labeas velim, niſi de Chriſto Deo
noſtro eu tenneris & Gocueris, gquchk,. ivera
Eccleſia catholica tenet & docet ; & verfalum tn-
am novitatem,, intra decem dies, poſt hanc ad-
monitionem ad te verlatam numerandos, erta
ſcriptaque confeſſone deteſtäatus ſueris, ab mi-
verſa Eccleſic catholicæ communione qucmprimum
te expulſum iri (b). Denique auditis contra Ne-
ſtorium teſtimoniis, lectisque variis ſententii's,
quxæ cum ex Neſtorii- tum ex PP. 88. criptis 8
excerptzæ erant, hanc adverſus illum ſenten
tiam pronuntiarunt: Per Haaer canones
Romanxa Eccleſia Epiſcopi Cæleſtini literas . ..
ad lugubrem hanc ſen tentium us genur. () 18i
tur D. M. G. C... per ſacram hant ſcznodun
eundem Weſtorium omni morſus Gikkoral digni-
tate privatum „ & ab univerſo Sacerdotum con-
Jortio alienum eſſe deceruit. Finita hac afctione
miſere Patres Epheffni epiſtolam ſynodicam 26
Theodoſium, in qua omnia a ſe acta fideliter
perſcripſerunt. Epiſtolam claudunt his verbis:
Leſtraum Majeſtatem . . vogatam cupimns, ut..
W ſtori ii doltrinaum e ſunktis Eecleſti; ſubmoveri,
jusdemque libros.. fammis ſubeat abſumi.

—

28 — — 4

rrnn 2838 8 en

Quocſi quis veſizas ſauktiones ſpreviſſe vomper-
tus juerit, ille eſiræ Dominalioni: indignatio⸗
nem non absque formidine ſentiut (d).

(a) En Synodus generalis retrac at cauſſam Neſto- ad⸗
rii, a Papa jam deeiſam! Nonne ſic ſe eo fu-
periorem demonſtrat?

(HHujus ſententiæ ſuæ execntienem Papa jam an-
te, quam Concilium indicererur, Cyrillo per li-
teras commiſerat, WNoſiræ, ſcribens, Senis au-
Roritate adlcita, noſtrugque vice α voleſtatt
ſus, ejusmodi ſententiam exegueris. En uni-
verſalem Primatum poteſtatis penes Papam!

c) Synodus generalis non obligatur mandato
Papali, ſicut non obligatur eanonibus alterius ſy-
nodi Seneralis: omnium enim Conciliorum uni-
verſalium Poteſ tas æ ualis eſt (435). Itaque Epiſ-
copi, in Synodo generali congregati, non niſi
fſingillatim ſumti, potuerunt à Papa obligari ad
damnandum Neſtoribum, neque aliter, quam ſal-
va ſuffragandi libertate (407).

) En pgetunt placitum regium, jurisque advoca-
ti⸗ eccleſiaſticæ exercitium Cfali commendant!

§. D Actione ſecunda advenerunt Le-
gati, Roma a Cæleſtino P. ad ſynodum miſſi.
Initio lecta eſt ejusdem Papæ ad eandem Syno-
dum epiſtola, quæ his verbis terminatur: Mi-
ſimus adl vos ügagdku & Projelkum Epiſcopos
& Philippum Presbiterum, qui iis, quæ agen-
tur, mioyſiut, qua a Wobis anute ſtiatuta ſunt,
xequant, tur. Tum monente Projecto, ut, quæ
agenda ſunt, ad finem numeris omnibus abſo-
atum perducantur, ſubjunxit Firmus Ep. Cæe-
9-

lle le en ij.

en Dade,
a man.

Geerunt le.
TodfN M.

ſititn
, ) t
ribis ghe⸗
nns Loe

4⸗ .

= 2899 = *

ſareenſis: Caleſtinus per literas, quas pridlem
ad Cyrillum Alex. & Guvenalem Hieroſolymita-
num, & Knufum Theſſalonicenſem, net non ad
Janctas Cpolis & Antioctia Eccleſias miſit, cer-
tam de prælenti negotio ſententiam reguläamque
prerſcripſit (a), quam nos roinde ſecuti, forma
canonum diligenter ubique obſervuta, canonicum
Apoſtolicumque judieium in illum exercuimus. De-
nique Legatis Romanis, quæ hactenus acta
eſſent, ſibi, ut ea ſuo calculo confirmarent,
exponi poſtulantibus, acta ipia ad inſpiciendum
data funt (b).

4) Papa regulam non præſcripſit Synodo gene-
rali; ſed illis tantum Epiſcopis ſeorſim acceptis,
ad quos literas miſit, præſertim Cyrillo Ale-
xandrino.

5) In ſecreta inſtructione, quam Cæleſtinus
ſuis Legatis dederat, præter alia his verbis uſas
eſt: Aubltoritatem Sedis avoſtolicæ cueſtodiri de-
bere mandamus. . . Ad diſceptationen ſi fue-
rit ventum, vos de eorum, nempe Neſtoriano-
rum, ſententiis judicare debetis; non Jubire cer-
tamen.

§. 463. Afl. 3. Legati Romani nomine &
Loco Seclis apoſtolicæ, totiusgue ſynocli Occidenta-
lium Epiſcoporum depoſitioni & damnationi Ne-
ſtorii ſubſcripſerunt. Inde iterum miſſa eſt
epiſtola Synodica ad Imperatorem: in qua le-
gimus ſequentia: Occidentales Epiſcoi
Rimul coabti, Cæleſtino Komangæ Urbis Epiſcopo
Præſilente, noſtrum de ficle ſententiam ſummo
4

91-

= 290 — *

conſenſu prædicarunt Quia Legati Roma-
ni totius Oecidentalis Becleſig ſententiam noſtra
nuit ſunodo., expoſuerunt, judiciumque de ficte
noſtra & pietate noſtro per omnia confonum edi-
derunt: .. pronterea non pvotuimus id. . ad
Majeſtatem veſtram non referre: gquo nimirum
vietati veſtræ certo conſtet, judicium, quod paullo
ante à nobis exiit, alind nihil eſſe, quam com-
munem quemdum terrurum orbis conſenſum.
En Imperatori perſuadere conantur, fuam de
fide ſententiam eſſe veram, non ideo præciſe,
quod Papam; — ſed quod univerſum orbem chri-
ſtianum ſibi conſentientem habeant!

J. 464. Alt. 5. epiſtola ſynodica ad Pa-
pam exarata eſt: inde hæc viſa ſunt notatu
digniora: Guia neceſſitas exigebat, ut omnia,
quæ in huc Jacra ſynodo actiderunt, Sanktitati
tucx declararentur, non potuimus ad Sanktitaten
tuum non perſcribere. lis, quæ in Synodo acta
ſunt, prolixe narratis, quin confirmationem a
Papa petant, ſic epiſtolam finiunt PP. Ephe-
ſini: Ut omnia, quæ hic geſta ſunt, cognoſcas,
integros altorum commentarios miſimus, & ſumno-
di ſubſcriptiones.

§. 465. Afl. 6. Occaſione cujusdam
Symboli Neſtorianam hæreſin continentis, quod
per Lydiam ſpargebatur, decretum eſt, aliam
fidem nulli licere proferre, vel conſcribere, vel
componere, præter illam, qug confſtituta eſt a
§&S. Patribus, qui Wicak« convenerunt. Qui

ſecus

e, 291 ℳ

ſecus fecerint, alienos eſſe Epiſcopos ab Epiſcopa-
tu, & Clericos a clericatu Juclicamus.

F. 466. Synodo huic ante adventum Le-
gatorum Romanorum ſolus præfuit Cyrillus
Alex. cum jure proprio Sedis ſuæ (369), tum
nomine Cæleſtini P., utpote qui ſuas ei vices
adverſus Neſtorium commiſerat (461); poſtea
vero & illi in hujus prærogativæ partem, at
bar erat, cum ipſo admiſſi funt. Nam in Actis
hujus Concilii ſic legimus a“a. 1. quidem: Con-
ſidentibus . . Cyrillo Alexandricx, qui Caleſtinè
Juoque Romand Eccleſic Archiepiſcopi locum ob-
tinebut; Guvenale Hieroſolzymitano ét. Sed aft.
3., cui Legati Romani jam interfuere: Con-
Rdentibus Curlllo Alexandrino, qui Cœleſtini quo-
que Romanæ Eccleſic Archiepiſcopi locum obtine-
bat, & Arcadio Epiſcopo Komanaque Sedis Le-
guto, & Projelto Epiſcopo, qui & inſe Roma-
& Eccleſiza Legatus erat, & Philippo Presby-
tero & Legato, &J Guvenale &c.

De proedria S. Cyrilli plura teffimonia addu-
cit Natalis Alexander Sec. 5. Diſſ. 7. q. 2. ubi
tamen contendit, eundem poſt adventum Lega-
torum Romanorum Synodo non amplius præſe-

diſſe.

H. 467. Per hanc ſynodum pax Eccleſiæ
non eſt reſtituta. Nam Joannes Ep. Antioche-
nus, qui ſententia in Neſtorium, cui ipſe fa-
vebat, jam prolata, ad Synodum venerat, huno
odio Cyrilli potius quam hæreſeos cauſia de-
1 32 Poſi-

e = 292

poſitum fuiſſe conquerebatur: immo Cyrillum
oppoſitæ hæreſeos reum eſſe arguebat. Is enim
in ſuis ad Neſtorium ſcriptis ita anitatem Per-
Jſonæ in Chriſto defenderat, ut ſimul anitatem
nature adſtruere Joanni viderétur. Inde fa-
ctum eſt, ut Epheſina quoque Synodus, ut-
pote cui Cyrillus præfuerat, in eandem hæ-
reſin incidiſſe a Joanne ejusque ſectatoribus cre-
deretur. Sed ann. 432. urgente Theodoſio Im-
peratore, cum Orientales duce eodem Joanne
in dogmata a Concilio Epheſino definita con-
ſenſiſſent, inter utramque partem inita pax elſt.

W. LCOWeILIVM GEWERALE.
CHALCEDONENSE.

F. 468. Præcipua hujus Concilii cauſſa re-
petenda eſt ab hæreſi Eutychetis,
qui unam tantum in Chriſto naturam adſtru-
xit. Is, cum errori ſuo pertinaciter adhæ-
reret, in particulari ſynodo Cpltana a Flaviano
Ep. Cpitane damnatus, adjuvante Dioſcoro
Ep. Alexandrino, Imperatori Theodoſio juni-
ori ſuaſit, ut Concilium generale indiceret.
Annuit Imperator, & Concilium convocavit,
eidemque Epheſi ceiebrando przdictum Diol-
corum præſidere juſſit. S. Leonem P. quo-
ue ad hanc ſynodum vocavit. At Hic re-
pondit: Etiamſi tam evidens ſidei cauſßſa ſit;,
ut rutionabilibus canſſis ab indicenda ſumnodo ſuiſ-
ſet abſtinendum: tamen, in quuntum Dominus
ju-

n A Phriaro

ſ

V 293 ℳ

javare dignatur, meum ſtudium commodavi, ut
Clementic veſtra hNatutis aliquatenus pareatur,
orcdinatis luünt frutiibus meis, gqui.. pra ſentiæ
med impleant vicem. Miſit quoque Leo Lega-
tos julium Ep. Putevle anum, Renatum Pres-
byterum, & Hilarum Diaconum „ cum epi-
ſtolis, una ad Flavianum Ep. Cpltanum; al-
tera ad ipſam Synodum Epheſinam. Prior eſt
celeberrima illa epiſtola dogmatica, in qua to-
tum Dominicæ Incarnationis myſterium ex-
plicatur. In poſteriori hæc potiſſimum ratus
ium notatu digna: Quia pie ac velig gioſe chri-
Nianiß, mus Imper ator huberi volult iſiopeet Con-
cilium, ut pleniori judicio omnis voſſit error abo-
leri (2), Fratres meos (nominat Leégatos paullo
ante dictos ) miſi, qui vice mea ſantto conven-
tui veſtro inter ſint, && communi vobiscum ſenten-
tic, quæ Domtino ſunt placitura, conſtituant.
).
(a) En Leo P. non ſuo unius judicio, ſed com-

muni Epiſcoporum conſenſu errorem credit abo-
leri!

(5) En Papa ſuos Legatos mittit, non ut Sy-
nodo generali imperent; ſed ut- eum Synodo ju-
dicent!

G. 469. Habita eſt hæec Synodus Epheſi-
na ann. 449. In ea Eutyches, porreris fidei
libello, quo proli itebatur, ſe amplecti fidem
Riiaga& a &§. Patribus xpoſitam, & LEpheli a
Nanlta ſunodo confirmatam (465), tanquam con-
Jonæ Scnodo Nicæang & Epheſinæ credens, in
1 3 Pres-

Ne= 224 = *

Presbyteratus gradum & principatum ſui mona-
Iſterti, unde per ſententiam Flaviani dejectus
fuerat (468), reſtitutus eſtz Flavianus vero,
tanquam tentans aliquid addere fidei Nicankg
contra Concilii Ephelini prohibitionem (465),
ab omni ſacerdotali & epiſcovali dignitate judi-
catus eſt alienus. Sententia hac a Dioſcoro pro-
nunciata, Flavianus dixit: appello a Ze; vel ut
babent Acta græca: Recuſo Te. Hilarus vero
Legatus Romanus ait: Contradicitur. Hæc
illegitime & per vim, adeoque invalide acta
fuiſie (436), adeo manifeſtum eſt, ut nihil
magis. Nam inprimis, præſentibus licet Le- res
gatis Papalibus, Synodo Dioſcorus præſedit. e r Nn
Qui etiam impediit, ne epiſtola Leonis ad ean- Fn.
dem Synodum data (468) Epifcopis congrega- mg mig
tis, qui erant numero 135., prælegeretur. De- i,
inde Dioſcoro ſuggerente Epiſcopi commina-
tione exilii, prælentia militum, fuſtibus &
gladiis armatorum, inflictis adeo verberibus
adigebantur, ut in charta pura ſubfſcriberent.
Denique Dioſcorus, prohibitis aliorum Epil-
coporum Notariis, ſuos tantummodo fſcribere
permiſit. Horum factorum veritas patebit le-
genti actionem I. Concilii Chalcedonenſis.

Ob has fimilesque violentias fastum eſt, ut
Concilium hoc Epheſinum paſſim Synodus vræ-
datoria & Latrocinium Epheſiunm appellari ſo-
t; eo præſertim, quod, ut ſcribit Evagrius
L. 2. H. E. c. 2. 2uctore Dioſcoro, Flavianus
per vim eecleſia extrulus, calcibus verberatis,

& miſerandum in modum interteflus fuerit.

Y. 470.

S

F⸗ — 29 5 —

H. 470. Quzæ modo de Notariis retuli-
mus (469), anſam dedere, ut Acta hujus ſy-
nodi in iis, gu Dioſcori vel Eutychetis cauſ-
ſv ſavent, fubleſtæ fidei efſe merito cenſean-
tur. Certe falſa in iis contineri teſtati ſunt
E biſcopi Orientales. Hi enim in Concilio Chal-
cedonenſi aff. 1., ubi Acta illa publice lecta
unt, cum ventum eſſet ad ea verba:“ Sancta
Synodus dixit: Anathema, qui dixerit poſt
inhumanationem duas nuturas“; uno ore cla-
marunt: Wullus dixit iſta: Dioſcorus dixit:
iſta Aegiptii dixerunt. Et rurſus cum lege-
rentur hæc verba: „Kutyches dixit: Conſi-
teor ex duabus nuturis fuiſſe D. W. ane adu-
nationem; voſt vero adundtionem undm nuatu-
ram confiseer. Dioſcorus dixit: Conſeutimus
huic & nos omnes. Sancta Synodus dixit: Con-
Sas en *. Cum, inquam, hæc verba legeren-
tur, Orientales dixerunt . Ma nemo dixit:
Aesg vntii dixerunt.

Licet igitur ſecandum hoc Concilium Ephefi-
num, ſi ejus convocationem ſpeétemus, gene-
rale appellari mereatur, id quod abnuere nolu-
mus: ſi tamen celebrationis ratio, ut oportet,
habeatur; plane illegitimum fuit (436). Hinc
ab univerſali Eccleſia non tantum non eſt accey-
tatum, ſed præeunte etiam S. Leone P. repro-
batum (427).

J. 471. Is enim ſequentia ſcripſit ad The-
agi⸗ ium In nperatorem: Obſecramas, At
ia in eo ſtatu eſſe jubeatis, in guo Juerunt
4 1 4g. ante

N 296 = *

aunte omne judicium; doneg major ex toto orbe
dacerdotum numerus congregetur.. Omnes var-
tinm noſtrarum Eccleſic, omnes Manſuetudini
veſtræ cum gemitibus & lacrymis ſupplicunt Sa-
cerdotes, ut, quic & TWoſtii ſidoliter reclama-
runt, & eisdem libellam appellutionis Fiavianus
Epiſcopus dedit (469), generalem ſwynodum ju-
beutis intra Italiam celebrari, quæ omnes ohfen-
Kiones ita aut repellat, aut mitiget, ne aliquid
ſit vel in fide dubium, vel in curitate diviſum.
Et ad Archimandritas Cpltanos: Ea, quæ
Epheſi nuper contra juſtitiam vel canonum diſci-
plindm per unius hominis potentiam geſta ſunt,
nulla cutholicæ fidei ratio ratu eſſe permittit.

§. 472. Mortuo Theodoſio, a quo Leo
P. fruſtra petiit ſynodum generalem in Italia
congregandam (471), ſucceſſit Imperater Mar-
cianus. Is ſtatim ſcripſit ad eundem Papam:
i placuerit tux Beutitudini in hus partes ad-
venire, & Sumodum celebrare; hoc jacere reli-
gionis aſfeltu dignetun. Si vero hoc oneroſum
eſt, ut Iu ad hus partes advenias; hoc ipſum
nobis propriis literis tua Sunktitas maniſeſtet,
quatenus in omnem COrientem &; in ipfſam Thra-
ciam & Illgricum literæ noſtraz dirigantur, ut
ad quemdam definitum locum, ubi nobis placu-
erit, omnes Epiſcopi debeunt convenire. Re-
ſcripſit S. Leo Imperatori: MWe cujusquam
audaci impudentique verſutia quaſi de incerto,
quid ſequendum ſit, finatis inquiri . . . ni-
mis enim iniquum eſt, ut pver pancorum inſi-
pieu-

== 297 ℳ

vientiam ad. . diſputationum bella revocemur,
tanquum reparata diſceptutione traktandum ſit,
itrum Lutyclies impie ſenſerit E& utrum im pie
Dioſcorus judicavxtt. . Nam multis eorum
(qui nimirum Flaviani damnationi ſubſcripfe-
rant) jam ad ſatisfattionis emedia converſis,
&W veniam de intonſtanti trepidatione noſcentibus,

non, cufusmodi ſit Fdes, trultandlum eſt, ſed

J7

qualiter eorum precihis 3 unnuendlum. Unde ſoli⸗
citudini veſtræ, quam de indicenda ſynodo ha-
bere dignamini, pver legationem noſtram,
quie Mnid act caußſſar utilitutem ar bizze or. vertinere,
plenius & & opnortunius ſuggeretur.
En Papa, quam antea petiit ut necefſariam
(471), nunc, mutatis rerum circumſtantäs, in-
utilem judicat ſynodum generalem, ob modicum
numerum eorum, qui hæreſi adhuc adhæſerant!

G. 473. Interea Imperator Concilium ge-
nerale convocavit, literis ad przæcipuarum
Sedium pifcopos in hunc modum ſcriptis:
Aui dubitutiones Jucdanm irca orthodoxam
fidem mota ſunt, .. platuit nobis ſanktum Con-
ilium Fieri Wicaæ, quutenus cunktis concordau⸗
tibus, veritate examinata, . ſaluberrima fides
ſic omni mundo manifeſtetur, at de cetero omnis
dubitatio auferatur (a). Unde tua Sauktitas
cum quauntis unpr obaverit LEpiſcopis, Jae tuo au⸗
cerdotio conſtitutis, .. in doftrina orthoeloxa fiaei
eminentibus, .. advenire feſtinet. Inſcio Leone
P. hanc Concilii indictionem ab Imperatore
factam fuiſſe, conſtat ex literis ejusdem Pon-
5 Tifi⸗

W 2589 == .

tificis, quas & ipſe ad Synodum a Marciano
vocatus, in Orientem miſit.
(a) Imperator nonniſi communi conſenſu Epiſ-

coporum omnem de fide dubitationem auferri
exiſtimat.

G. 474. Is enim ſcripſit in hunc modum
ad Imperatorem: Credebumus, Clementiam ve-
Rram id deſiderio noſtro poſſe praſtare, ut, pra-
ſenti neceſſitate verſpelta, differri ad onpoutunius
tempus ſacer dotalem ſimodum juberetis, ut voca-
tis de cunftis provinciis ſacerdotibus, vere voſſet
eſſe univerſale Concilium. Et in alia ad eundem
epiſtola: Sanktum Clementic veſtra ſtudium,
quo ad reparationem pucis eccleſiaſtica ſumnodum
habere voluiſti, adeo libenter accepi, ut, quam-
vis euin ſieri intra Italiam nopoſciſſem, & apti-
us expettani tempus optaſſem: mox tamen ut
mihi Pietutis veſtidæ ſoripta ſunt trudita, direxe-
im, .. (hic nominantur Legati) qui vicem
meam ſußicienter implerenn Ad ipſam quoque
Synodum ſcripſit Papa: Ampleltendum eſt cle-
mentiſſimi Principis plenum religione conſilium,
quo ſanltam Fraiernitutem veſtraum .. voluit con-
venire, beatiſſini Petri jure atque honore ſerra-
72%, ut nos duogue ſuis literis invitaret, ut ve-
nerabili ſomodo noſtram praæſentiam maberemus:
quocl quidem nec neceſſitas temporis, nec ulla con-

Juetudo poterat permittere. Tamen in his Fratri-

bus Paſchiaſino & Lucentio Epiſcoyis, Bonifa-
cio & Baſilio Presbyteris, qui ab Apoſtolica Se-
de diretti ſunt, me Sumnodo veſtra Fraternitas
exiſtimet praſidere.

1 bnſenſu dit.
tlonem Allert

N 299 =

G. 475. Itaque juſſu Imperatoxis Epiſcopi
Nicæz convenerunt ad celebrandam ſynodum:
quze tamen paullo poſt Chalcedonem, eodenm
præcipiente, translata eſt. Quare ann. 451.
celebratum eſt Concilium Chalcedonenſe: cui,
teſte Liberato Greviar. C. 13., Epiſcopi 630
interfuerunt. Leo P. eidem per iuos Legatos
præſedit, ut patet ex epiſtola ejusdem Papeæ,
quam produximus ſupra (474). Non a Roma-
no Pontifice, ſed ab Imperatore Marciano fu-
iſſe convocatum, ex dictis (472 - 74) maniſeſte
elucet. Accedunt Acta Synodi, quæ ſingulis
fere actionibus, quemadmodum de Romani
Pontificis per ſuos Legatos proedria, ita de
ſola convocatione cæſarea mentionem faciunt.
Secundum a Legatis Romanis locum occupabat
Anatolius Fp. Cpltanus (a). Aderant etiam
plures Miniſtri aulici ab Imperatore miſſi, qui
paſſim in Actis Synodi nomine Gudicum ve-
nmiunt.
(a) Itaque Legati Romani tacite ſaltem con-
ſentiebant in canonem III. Cpltanum (454. “)

S. 476. Aff. 1. Legatis Romanis ex man-
dato Papzæ petentibus, & jubentibus judicibus
(a) Dioſcorus Ep. Alexandrinus debuit relicto,
quem antea tenuerat, loco, ſedere in medio,
tanguum reus, quia, ut inquiebant Legati,
cum perſonam judicandi non haberet, praſumſit,
& ſinoclum auſus eſt fäcere ſine anktoritate Se-
dis apoſtolicæ, quod nunquam licuit,‚, nunguam
Jaltum eſt. (b). Lectis deinde actis cum Szno-
1

di Cpltanæ, in qua a Flaviano damwnatus eſt
Eutyches (468), tum Latrocinii Epheſini, in
quo Entyche abſoluto, Flavianus a Dioſcoro
depoſitus fuit (469), Judices dixerunt: Quo.-
niam Flavianus... oſtenditur injuſte depoſitus;
vigletur nobis juſtum eſſe, ſi placuerit piiſſimo
Domino noſtro, Dioſconum .. eicdlem pœna ſuh.
jucere, & a ſankto Contilio ſecundum regulas ab
epiſcopali dignitate feri alienum, omnibus, qua
akta ſun acd ſacrum Apicem referendis (c).
Ka ſunt, ad Apic. ferencd .
Orientales clamarunt: Hoc juſtum judicium.
Illyriciani Epiſcopi dixerunt: CUmnes erravi-
mus! omnes veniam mereamur! ().
(a) Judices, ut ex hac & ſequentibus sctio-
nibus liquet, fere ſoli politiam externam Sy-
nodi (15½), Epiſcopis neutiquam repugnantibus,
dirigunt.
5) Puta Synodum generalem prædatoriam,
cui præſedit Dioſcorus, præſentibus licet Lega-
tis Papæ (468 & 69).
2₰) En placitum regium!
4) Hi nimirum damnationi Flaviani, licet co-
acti, ſubſcripferant (469).

G. 477. Akk. 2. Judices dixerunt: MWunct
Judicanduin eſt de vera fide, pro qua maxime Con-
Cilium falkum eſt.. Feſtinate igitur fdem puram
Xvonere, At, qui videntur non eadem cum om-
nibus ſapere, per veritatis agnitionem ad concor-
diam revocentur . Epiſcopi clamarunt: Ex-
poſitionem alteram nullus facit... Regula vult,
alium expoſitionem uon ſieri (465). Cecropius
Epiſ-

8

Nwimd, leet eo⸗

N 301 = *

Epiſcopus dixit: Emerſerunt, quæ ad LEuty-
chen pertinebant: & ſuper is forma data eſt ab
Archiepiſco Romanz Urhis; & conſtat nobis; &
epiſtolæ omnes ſubſczipfimus. Cum judices ab
Kpiivopis impetrare non poſſent, ut novam
fidei expoſitionem facerent; (à«) eorum rogatu
præceperunt, ut inprimis Nicæenum (443); —
deinde Cpltanum Symbolum (454); — denique
præter duas epiſtolas Cyrilli, quarum una in
Concilio Epheſino etiam lecta fuit (401), Leo-
nis quoque epiſtola dogmatica ad Flavianu
recitaretur (468). Quæ cum legeretur, Epiſ-
copi Illyriciani & Palæſtini, cum ſuper aliqui-
bus ejusdem epiſtole locis ancipites hærerent,
inducias ſibi dari petierunt, ut illam cum epi-
ſtola Cyrilli conferrent. Dati ſunt ipſis quin-
que dies ad hoc negotium (b). Reliqui vero
Epiſcopi, lecta Leonis epiſtola clamarunt: Om-
nes ita credimus. Woſtrum nullus dubitat. Wos

jum ſubſeripſimus. Hac Apoſtolorum fides. Pe-

trus per Leonem locutus eſt. Pie & vere Leo do=⸗
cuis. Cyrillus ita docuit. (c)

a) Cum de fide agitur, credunt Epifſcopi, ſe
non obligari ad obedientiam civili Imperio præ-
ſtandam.

5) En Epiſcopis & dubitare de orthodoxia epi-
ſtolæ Leoninæ, & eandem examinare permittitur
a Synodo!

*) Nimirum jam ante Synodum epiſtolæ iili
ſubſeripſerant. Sed an ſine examine? Vid. infra

(479).
O. 478.

— — J.

J. 478. Alt. 3. Abſentibus Commiſſariis
Cæſareis, diſcuſſa eſt cauſſa Dioſcori. A
variis variorum criminum accuſabatar: cum-
que trina vice citatus, Synodo ſe ſiſtere no-
luiſſet; tum vero unus Legatorum Romano-
rum dixit: Gzubet RKeligioſitas veſtra, ut eccle-
ſiaſticæ ultione adverſus eum utamur? Conlen-
titis? Sancta Synodus dixit: Omnes conſenti-
mus, gqua regulis ſunt placita, in eo fieri. His
auditis Legati Romani pronunciarunt: Ar-
chiepiſcopus.. Leo per nos &; per praſentem ſan-
tam Synodlum (a), unacum B. Petro Apoſtolo,
qui eſt petra & erepido eutholicw Eccleſip, &&
recta ſidei fundamentum, nudavit eum tam Epiſ-
copatus dignitate, quam etiam ub omni ſacerdo-
tuali alienavit miniſterio. Reliqui Epiſcopi ſuo
quique ſuffragio huic ſententiæ adſtipulati ſunt:
Synodusque hac de re ad Imperatorem fſcripfſit:
Dioſcorus ab univerſali Contilio ſacerdotio eſt nu-
datus, & ab epiſcopuli dignitate pronuntiatns
eſt alienus . HMHac autem pium veſtrum doce-
mus imperium, ut & Dioſcori malitiam, in
eum prolatæ noſtraæ ſententia ſinceritatem conſidler
retis (b). Credimus enim, & LVos nobis conſo-
nos ſieri. Et ad Pulcheriam Auguſtam: De-
poſitionem Dioſcori.. veſtro inſinuamus imperio,
ut illum pro ſuis erroribus execretur, noſtram
vero ſententiam probet. Ad Dioſcorum quoque
Patres miſere ſententiam depoſitionis his ver-
bis conceptam: Cognoſce, te ipfum.a ſanfto
& un verſali Concilio eſe ab Epiſcovatu depoſi-
fam, & ub omni eccleſiaſticu funktione ſubmo⸗
tum. ℳ) Mi-

e Ne., 203 *

a) Miror, efſe, qui ex his verbis ſequi con-
tendant, uti Legatos Romanos, ita & reliquos
Epiſcopos nonnifi Leonis miniſtros faiſſe ad
exequendam adverfus Dioſcorum ſententiam. Non-
ne Epiſcoporum conſenſus ante exquirebatur 2²
Nonne Dioſcorus, omiſfo etiam Leonis nomine,
a Synodo depoſitus paullo poſt bis enunciatur 2
Prædiéta igitur verba hunc ſenſum habent: Leo
tanquam Praſes Sunodi pver Legatos ſuos
Jecundum definitiva ceterorum Epifſcovorum ſuf-
fragia Dioſcorum devoſuit.

b*) En iteratam petitionem placiti regii!

J. 479. Afft. 4. Judices dixerunt: Quock
placuit Concilio de fide, ipfſum nos doceut. Re-
ſpondentibus Legatis, Synodum adhærere fidei,
in generalibus Conciliis Nicæno, Cpltano, &
Epheſino, nec non per epiſtolam Leonis expo-
ſitæ, Epiſcopi clamarunt: Omnes ſic credimus.
Judices dixerunt: Singuli Epiſcopi, qui con-
venerunt, doceant, ſi expoſitio Nicæna & Cpl-
tana conſonat epiſtolæ Leonis P. Anatolius Ep.
Cpltanus dixit: Epiſtola Leonis conſonat Sum-
holo Nicgno & Cpltano; & is, quch Epheſt..
ſub Cyrillo geſta ſunt in univerſali Concilio..
Guapropter conſenſi, & eidem libenter ſubſcripfſi.
Reliqui Epiſcopi nominatim ſinguli dixerunt:
conſonat, & ſubſceripſi. Epiſcopi Illvyriciani &
Pa!

0ſ †
11

tini, qui Aft. 2. (477) circa aliqua verba
epiſtolæe Leoninæ hæſitaverant, ſpeciatim di-
Xerunt: Aliqua nobis ex ipſa, ſcilicet epiſtola ,-
paruerunt verba, ut pvartitionem & ſeparatio-
nem aliquam demonſtrantiu.. . Sed audieba-
mus

mus a Legatis Romanis, quia nullam dicunt
vartitionem in D. G. C., ſed unum eundem-
que Dominum PFilium Dei - propter quost conſen-
ſimus, & tomo ſubſcripſimus.

En non ante ſubſcripſerunt epiſtolæ dogmaticæ
Leonis, quam eandem, inſtituto examine, or-
thodoxæ fidei regulis conſentaneam eſſe perſpe-
zxiſſent. Quis credat, eos Papas infallibilitatem
credidiſſe?

S. 480. Aff. 5. Jubentibus Judicibus lecta
eſt definitio fidei, quam pridie Patres condide-
rant. Poſt lectionem loannes Ep. Germani-
ciæ, dubitantibus aliquibus, dixit: Won bene
nabet definitio; ſed debet integre fieri. Tum Ana-
tolio Ep. Cpolitano quærente, an ea omni-
bus placeret; omnes Epiſcopi, præter Roma-
nos & aliquos Orientales, clamarunt: Defi-
nitio omnibus placet. . Anathema illi, qui ali-
ter tredit!. At Legati Romani dixerunt: &
non vonſentiunt epiſtolk.. Leonis, jubete nobis
reſcriptum dari, ut revertamur, ſcilicet in Oc-
cidentem, & ibi Synodus celebretur. Epiſcopis
incondito clamore contendentibus, ut omnes
definitioni lectæ ſubfſcriberent, Judices dixe-
runt: Dioſcorus dicebat, propter hoc ſe dum-
naſſe Flavianum, quia DUAS WALVRAS aje-
bat eſſe: definitio autem, EX DVABVUS WA-
TURIS, habet. Tumultu adeo excreſcente,
ut Epiſcopi quidam clamarent: WMi contra-
dicunt deſinitioni, Romam ambhulent (a) ; Ju-
dices dixerunt: Lioſcorus dicebat, quod ex
dua-

ſen conte

et
Mllinits⸗

Alrihe
S

X= 305 = *

duubus nuturis eſt, ſuſcipio. Leo autem. duas
eſſe naturas ditit in Chriſto unitas inconfuſe.
Guem autem ſequimini? Leonem, an Dioſcorum?
Epiſcopi clamarunt: VUt Leo, ſic credimus. Ju-
dices dixerunt: Ergo addite definitioni ſecun-
dum judicium Leonis, duus eße naturas incon-
fule unitas in Chriſto. Denique animis mitiga-
tis, Epifcopi quidam e ſingulis diœceſibus (361
& 68) ſelecti, juſſu Imperatoris, unacum Ju-
dicibus & Legatis Romanis peculiare aliquod
Oratorium intrarunt, ibique definitionem fidei
conſcripſerunt (?b), in qua Chriſtum in duabus
naturis inconfuſe & incommutabiliter, indiviſs
atque inſeparabiliter cognoſcendum profeſſi ſunt.
Hac definitione coram univerſo Concilio lecta,
omnes Epiſcopi clamarunt: BHac fides Apoſto-
lorum: huic omnes couſentimus. MWetropolitani
modo ſubſeribant. Judices dixerunt: Guc
&.5. Patribus ſlatuta ſunt, & omnibus placue-
runt, manifeſia fiunt divino Vertici, ſcilicet Im-
peratori ().

a) Si dicas, ex fuperioribus verbis Legatorum
Romanorum ſequi, Synodum generalem eſſe ſub-
jedtam Papæ; dicam ego, ex verbis horum Epiſ-
coporum ſequi, hane ſubjectionem a Synodo ge-
nerali fuiſſe abnegatam.

*) Vide, quantum Prineipes eorumve Miniſtri
ad concordiam Epiſcoporum etiam in rebus fidei
interdum conferant!

c) En placitum regium in dogmaticis etiam

sonſtitutionibus!
U J. 481.

= 30⁶ == 3*

S. 481. Aft. 6. Ipſe Imper⸗ ator Mareiniis
adfuit cum judicibus. Is primum

poſtmodum re Synodum eſt ailocutus.

præter alia inquicbat, acd fidem confu
non & Hotent,⸗ ium aäaliquam exercendlam j-
nodo intereſſe volums, ne ulterins populi prl-
ſeo arentur. Studium enim no-
. us, per verum & ſan,
in eandem reli-
catholicam colat,
um exponene con-
. io ve Hiret. Finita
Gn ane:vo multos
doxo multos ann
nirio!: cui Legati

161n53,

Hdei Geti

ſ.

rast . Weirobo⸗
litæ iqui pro e fraganeis abſentibus.

Tum fauſtis acclamationibus Marciano Impera-
tori & Pulcheriæ Auguſtæ, quod fidem robo-
rurint, hæœreticos fugarint, Eccleſias er exe rint,
Bene precati ſunt Epiſcopi. Imperator vero ad
Hytod um dixit: Gratias agimus Deo, gute⸗
multorum errantium cinca fidem dmputatl liſce
dia, in unam mque religionem omnes nunt
un voluntate . Denique ad omnen
ecaliemen m cont nis del fide penitus ampu-
nus: Si quis idiota, id

militaris ſeu Clericus,
0gεα gε, ſub obtentn
iquidem

W= 307 =

ſit, ab Urbe negia expelletur; militaris vero „S
Clericus gradus ſui periculum ſtinebunt, & pœ.-

S
nis aliis ſubjacebunt.

An unacum Imperatore Pulcheria quoque Au-
guſta huic AGtioni ſynodali interfuerit, Vid. Ef-
peninm Diſfl. in hanc Syn. C. 2. §. 10. Nota. a.
& Collectionem noviſſ. Concil. Manſianam.

ad Synodum dixit: Quadam capitula ſunt,
qucæ ad honorem veſtræ reverentic Vobis ſerva-
vimus, decorum eſſe Judicuntes, a Vobis hac re-
gulariter potius Jformari per ſymodum gquam
noſtra lege ſanciri (a). Hæc capitula jubente
Imperatore coram Synodo lecta ſunt. Primo
Præcipitur, ne Monachi ædificent monaſteri-
um ſine conſenſu Epiſcopi; ut huic ſint ſubje-
cti; ne ſervos ſine conſenſu dominorum ſuſ-
cipiant. Secundo ſtatuitur, ne Clerici bono-
rum temporalium vel poſſeſſiones conducant,
vel procurationem in ſe recipiant. Tertio cave-
tur, ne Clerici ab una Eccleſia ad aliam tran-
ſeant. Poſt hanc lectionem Epiſcopi omnes cla-
marunt: Sacerdoti Inperatori multos annos!

*

Deinde: Sunplicamus: dimitte nos pie Impe-

Finito negotio fidei, Imperator

rator, dimitie nos. Sed Imperator: Suſtinete
r'es adhut aut quatuor dies, &; praſentibus no-
Sris Gudicibus, Jua‿un.α-ne vultis, movete, co*dw⸗
petens adepturi ſolatiumn. Wullus veſtrum, an-
tequam perſelti termini ex onmibus proferuntut,
a ſantto Concilio diſcedat (?).

U 2 *)

N 308 = „

a) En Imperator reverentiæ
circa diſciplinam extern ram piſeopis
tuenda 8 guee
circa bSAEr*α potuiſſet 1

6⁶) Vides poteſtatem Principis religioſiſſimi in
ipſam Synodum 2⁹

F. 483. Aklt. S. Deciſa fuit cauſſa Theo-
doreti Pp. Cyrenſis. Is ob ea quæ adver-
ſus Cyrillum & legitimam Synodum Epheli-
nam, quamquam ante initam pacem (467),
ſc riple rat, in Latrocinio Epheſino indicta cauſ-
ſa & abſens fuit depoſitus. Cum autem Leoni
P. ſuam orthodoxiam per literas probaſtet, ab
eo quidem in communionem ſuſceptus eſt: at
juſ ſſu Imperatoris, cui preces obtulerat, ad
hanc ſynodum admiſſus, ut vere orthodo- xus
ab eadem ante nec receptus eſt, nec dignus ju-
dicatus, qui ſuæ Sedi reſtitueretur „ quam
aperte anat! ema diceret NWeſtorio, utpote cujus
amicitiam antehac foverat. Ceterum de ſcrip-
tis Theodoreti nulla hoc loco facta eſt mentio.

Certe Synodus haæc nec Papam infallibilem,
nec ſe eo inferiorem eſſe cenſuit: alioqui nec
caufſam fidei, nec cauffam Dioſcori, aut Theo-
doreti, utpote ab illo jam judicatas fuiſſet auſa
retractare.

F. 484. Akl. 9. G& 70. Jubente lnperatane,
agitata eit cauſſa lbe Ep. Edeſſeni, qui itiden
in Latrocinio Epheſino, quod Neſtorio adha--

ſiſſet, abſens licet, depoſitus eſt. Accuſato-
res,

N. 309 ℳ.

res, ut eum Weſtorianzæ hæreſeos reum eſſe
probarent, producebant epiſtolam ab illo ſcrip-
tam ad Marim Perſam. In ea Cyrillum ar-
guit hæreleos, tanquam unius in Chriſto na-
turæ afiertorem; præcipiti judicio Neſtorium
damnatum aſſerit; Theodorum Ep. Mopfueſte-
num laudat ut veritatis prædicatorem & Ec-
cleſiæ doctorem; immo ita duas in Chriſto na-
turaàs admittit, ut duas quoque in Eodem per-
ſonas videatur adſtruere, nempe perſonam hu-
manam, quam appellat Templum; & perfſo-
nam divina m, quam in hoc templo huabiture
dicit. In eadem tamen epiſtola Deum laudat
ob pacem inter joannem & Cyrillum initam,
& in eam conſentit. Hac epiſtola in Synodo
lecta, Epiſcopi aliqui Ilbam ſuæ Sedi relſtitu-
endum ſingillatim pronunciarunt. Præcipuam
attentionem merentur verba Legatorum Roma-
norum: Reletta ejus epiſtola, agnovimus eum
orthodoxum; item Maximi Ep. Antiocheni .
Ex relelto reſerinto epiſtolæ, . orthodoxa eſt ejus
declarata dittatio; denique Eunomii Ep. Ni-
comedienſis. Iu quibus dicendo male culpare
viſus eſt Cyrillum, in poſtremis relte conſeſſus,
illa, in quibus culpaverat, refutavit. Poſtremo
omnes Epiſcopi clamarunt: Omnes eadem di-
cimus. Weſorium modo anathematizelt. Tum
Ibas : Gam in ſcripto anathematizavi TWeſto-
rium ejusdqzue dogma, & nunc anathematizo eum
decies millies. Judices: Quxk judicata ſunt a
o Concilio de Iba Epiſcopo, propriam for-
vitudinem retinebunt.

U 3 Vides

Vides, Ibam a Synodo Chelzedonenſi orthodo-
Xxum declarari, cum quod angthema dixerit Ne-

₰àV

ſtorio ejusque d-

rinæ, tum quod in fua ad
Marim epiftola n inter Joannem Antioch. &
Cyrillum initam probaverit. Sieat igitur a. ⁵.
recepta eſt bexſana Theodoreti, quin ejus ſerlpta
Proba entur (483 : ita afft. 10. recepta eſt per-
ſona lbæ, quin ejus epiſtola probaretur: ille
enim poterat pro orthodoxo haberi, etiamfſi de
lecta ejas epiſtola nullum groferretur judigium
Quare neque doctrina neque her ſona Theodori
Mopfſueſteni in hoc Concilio prabata fuit, quam-
quam utriusque laus in prædiéta epiſtola conti-
neatur.

§. 485. Akt. rI. &à& rz. Juſſu Im peratoris
diſculla eſt cauſſa Baſliani & Step hani. Au-
dita ut raque parte hatuit, tam ab hoc quar
ab illo zpiſcopatum fuitle violenter occupatum.
Petentibus Judicibus, ut Epiſcopi f uam de
hac cauſſa ſententiam dicerent, hi Cla amarunt:
G' uſtitia Baſſiunem vocat. Move ebantur nempe
ad hanc ſententiam, quod Baſſanus Epiico-
patum Epheſinum, probante etiam Proclo Ep.
Cplitano, quatuor jam annis pacifi 11
dedit. At Iudices d
neque Baßfianun d,
vhanum; .. juſtu
Totum autem Jantt i
us ſententiam depromat. Santia 8)
mavit: Hac juſta ſententia eſt..
Vos judicat.. Cunones & leges vos 1
Orta dein controverlia de loco, ubi novus Epiſ-
Ccopus Epheſinus eſſet eligendus, cum Afiani
in

3

in Provincia; — Cpltani vero ab Epiſcopo
Cpltano id fieri debere contenderent; Judices
hujus quæſtionis deciſionem in alterum diem
difterendam cenſuerunt. Altero die omnes
Epiſcopi conceflerunt in ſententiam Anatolii
Ep. Cpltani roanKia uis Milu placet, ſi
etidm ſanbto Concilio videtur, neutrum horum
illius eſſe civitatis Epiſcopum, ſed alium ordina-
ri, eoquod prater canones Nbij net epiſcopatum
ſurpartint; habere auiem eos & dignitatem epiſ-
coputus, & 4 ſanblta paſcendos Eccleſiu. Judi-
ces confirmarunt hanc ſententiam, & addide-
runt: Ex röitibus Eccleſic Epheſing, nutri-
menti gratig & conſolationis, olidos ducentos
accipiant (b).

a) En Judiees corrigunt ſententiam Epiſcopo-
rum, & hi illis applaudunt!
9“) Primum hoc exemplum occurrit penſionis
eccleſiaſeicæ, quam Epiſcopi decernunt, & Ju-
dices determinant.

F. 486. Aft. 15. Habita fuit abſentibus
Legatis Komanis & judicibus. Finita enim
actione 14ta, diſcedentibus illis, ſoli reman-
ſerunt Epiſcopi reliqui, & ſequentem canonem
in favorem Eccleſieæ Cpltanæ condiderunt:
Santtorum Patrum decreta ubique ſequentes, &
canonem Io. Epiſcoporum agnoſcentes „ eludem
quoque decernimus de privilegiis Eccleſiæ Cnolis
novg Roma., Etenim antiqux Romaæ throno,
quod Urh imperavet, jure Patres privilegia
tribuerun eudem con/ ſake aot moti 150. Emiſ-

UA4 60 pi

N= 312

copi &no novæe Romæ Throno &ualia privile-
giu tribuerunt (454. b], rette judicantes, Urbem.
quuæ & imperio & Senutu honorata ſit, & &gua-
libus cum antiquiſſima Regina Roma privilegiis
Jruutur, etiam in rebus ccleſidſticis non ſecus,
ac illam, extolli, ſecundam poſt illam exiſtentem:
ut & Pontick, & Aſianx, & Thraciæx Metro-
polituni ſoli; præteren Epiſcopi diæceſium, qu&
Junt inter Barbaros, a Ihrono Cpyltanez Eccleſia
ordinentur, unoquoque ſcilicet Metropolitano cum
Provincicx Epiſcopis Provintic Epiſcopos ordi-
nante, quemugmodum divinis canonibus eſt tra-
ditam 447 a &c); oruinari autem, ſicut di-
um eſt, prædittarum diæceſium MWetropolitano;
Cyltano Archien., conſonis elettionibus de more
faltis, & ad ipjum relatis.

H. 487. Akt. 16. Legati Romani ad Judi-
ces dixerunt: Heri poſt veſtrum noſtrumque
diſceſſum quœdam geſta dicunzur, qux prater
canones eccleſiuſti cos ſtimamus eſfokta. Judices
d xerunt: Si qua poſt diſceſſum noſtrum geſtu
ſunt, relegantur. Aetius Archidiaconus Ec-
cleſie Cpltane dixit: Habuimus, hoc eſt, Cyl-
zana Eccleſia, certa im, quæ agere debere-
mus. Rogavimus Epiſropos de Koma, ut com-
muniturent lis geſtis. Keſutaverunt, dicentes:
Won; ſed alia ſe ſuſceniſſe mandata.
& ad veſtram MWagnifientiam, &
rœſens Conctilium id ipfum inſpiceret. Petenti-
hus Judicibus, lectus eſt canon, quem ſupra
adduximus (486,„ unaeum fublſcriptionibus
EKpilſco-

Ppileppnun

.

Gun en
Nonire,

499
N 00.

= 313 =3*

Epiſecoporum. Legatis Romanis, Epyiſcopos
ſubſer

„

7
re couktos fuiſſe, affirmantibus, hi cla-
marunx: Wemo coattus eſt. . . ponte ſubſcri-
pſimus. Cumque ludices ſua etiam ſententia
prædiétum canonem confirmaſſent, Epiſcopi di-
xerunt: Hac juſtu ſententia, hac omnibus pla-
cent. Quæ conſtitutu ſunt, valeant. At Lucen-
tius Legatus Romanus dixit: Quz in praju-
dicium canonum heſterna die geſta ſunt Wobis
abſentibus, Sublimitatem veſtram petimas, ut
circumduci jubeutis; ſin alias; contradibtio no-
NAra his geſtis inhreut. Judices reſponderunt:
Guod interlocuti ſumus, tota &ifnodus approba-
vit. Sic finita eſt Synodus.
En Synodus neutiquam credidit, a ſe ceden-
dum eſſe proteſtationi, quam Legati Romani
nomine Pontificis canoni Synodali oppoſuerunt!

G. 488. Edidit Synodus hæc 28. Ccano-
nes: quorum ultimus eſt, cujus paullo ante
meminimus (4 Ex reliquis aliquos tan-
tum adducam

atrum, per ſin-
o, Pr'opiium

gula nung asque Concilia
robur obtinere decrevimus.

Hoc canone confirmantur omnes canones quo-
rumcunque Conciliorum Orientslium, non ſo-
lum generalium, fſcilicet Nicæni & Cpltani; ſed
etiam particularium, nempe Ancyrani, Neocæ-
ſareenis, Gangrenſis, Antiocheni, & Lsodice-
ni: quorum ſecilicet Collectio quædam apud Oci-
entales jam tune extitit, ut ex Aétis bujus Sy-
nodi patet.

W

U 5S 5)

B. —
E 314 *
9) Can. IV. Placuit, . MWonachos .
ſubjettos eſſe Epiſcopo .. Woc eccleſi taſticis, net
ſeculari ibus negotiis communicent, vel in aliquo
ſint moleſti proptia monaſteriu deſerentes: niſt
forte his præcipiatur propter opus neceſſarium ab
Epiſcopo civitatis.

En Monachis denegatur quidem exemtio a
jurisdictione Epiſcoporum; non itemn habilitas ad
functiones ece Pleſiaſticas, etiam extra clauſtrum
exercendas, ſi ab Epiſe ſcopis ad eas evocentur!

3 Can. VI. Wullum abſolute ordinari de-
dut Diaconum, nec quemlihet
lico: niſt Wee 5 . li-
onis, aut dlut mo-

6rvUAL,

Prohibetur hoc canone, ne quis ordinetur ſine
deſignatione Eccleſiæ, cui deinceps debeat in-
ſervire, ſen ne quis poſt erectionem Beneficio-
Be

1
rum, absque Beneficio ordinetur.
d) Can. IX. &i quis Clericus adverſus Cle-
. negoli⸗ m , 01. deſerat pi oprium Epiſ-
copun ad ſecularia percurrat judicia: ſecd
eas ultio ventiletar apud Lpiſcopum proptium;
vel erte con ſilio jusdem Piron. gquos
trgue paries voluerint, judician i
uis autem prater haæc ſocerit, un § Correp-
8 1 bjaceb bit (4). Quodſi Cleiicus habet

ο ke e Epiſcovum propi ium,

viAm i0

„7.

A! ter . S 7 ijn um 7 aizet RℳMW .
αιαen Pi'ovink!&* e-

₰„

tevu

“
opvlt

e= 315 —

trapoßtanenn 1, viſcopus vel Clericus habet quere-
lam, petat Primatem, græce Exarchum, Dic-
ceſeos, ut Sedem reg & Urbis Cpyltank, & ibe

judicetut (b).
) Cave creds, privilegium fori Clericis hoct
loco tribui . „ Non enim prohibetur, ne Cleri-
ci a Laicis; — ſed ne Clerici a Clericis ad tri-
bunalia civilia deferantur.
5⁵) En ordinem judiciorum eccleſiaſticorum!
Clericns a ſuo Epiſcopo; — Epiſcopus a ſynodo

provinciali; — Metropolita a b Exarcho ſuo eſt
judicandus.

e) Can. X. Won licere Clericum in duarum
civitutum ſimul con ſcribi Eccle eſiis.

Canon hic pluralitatem Bentfiiorum eccleſia-
ſticorum prohibet.

Jf Can. XV. Diaconiſſum non ordinan Aäm
(a) ante uunum qua Seosrn. um (b) & hant cum
ſummo librami ine. Oi iens manus im-
14 in miniſterio
nuptiis 5 gi Atic
igριανι αιHς

Dei contume
copulatur .
coniſſæ, catechumenas ad baptis-
ent, manuum impoſitione, quæ
mente 9 habebatur, ad ſacrum

antur.

tamen pro s—

. TI † S.

non eli=

g₰ Can. XVI. Znsinem, quæ ſe Deo con-
ſecr avit, ſimiliter & Monachum, non licere nup-
tiulic jura contrukere. Quodſi õ inventi fue-
rint nerpetrantes , excommunicentur. Confiten-
tibus dutem decreimus, ut habeut auktoritatem
ejusdem loci Epiſcopus miſoricorciam eis humani.
tatemque lurgiri.

Canon hic matrimonia Monialium & Monacho-
rum prohiber quidem; ſed non dirimit.

2½) Can. XVII. Siqua civitas pvoteſtute im-
veriali.. innovetur, hoc eſt, nova erigatur
civiles & publicas dij ſpohtiones cleſi aſtica⸗ A
quoque nurocliarum ordines ſubſettuantur.
En quantum Synodus in rebus ad religionem
indifferentibus ſeie ordini politico accommodare
ſtudeat!

§. 489. Miſit Synodus hæc libellum
ad Imperatorem: in quo legimus: Veſtrum
deceb bat imperium, ut ſuc circa ſibi ſub jeltos gro-
videntiæ initinm ſumr et ex his, qux« ad VDeum
vertinent.. Deus in Romand Eodleſic Antiſtite
propugnatorem nobis provildit errore invulnerabi-
lem (à). Sed ne quis epiſtolam ejus accuſet, di-
cens, non licere Reri aliquam ſclei eX Pohtionen
prater eam, quc Wicau eſt falta .; Elcliſ. ε C-
non (465) vull, pracipuam guidem atlus naum
eſſe onfeſſi tonem Se lei Wicæang: gquam, velut co
mutiem Zt eſſeram, a Sanktis editam, tradimus ini-
tiandis (b). Et credentibus quidem acd utilitatem
non exrioſa cognitio. His autem,
T

uſſic 74

NAMNAMCR AN,

)Dens
tico immon
10 Uurin

4) Hi⸗

Mou

dn 1d

1 1

N= 3 7 =3

qui doctrinam reltam pervertere moliuntur, adh
ſingula, quxæ male pariunt, oportet occurrere,
& eorum machinis apta opponere vræſidia: nam
debemus eorum opiniones argumentis refutare,
non, ac ſi fidlei quidquam deſit, novum ſemper
aliquid exquirentes; ſed contra eu, qug ab il-
lis innovuntur, ſalubria excogitantes.. (c). Ve-
ſtrum pro unanimi fidei confeſſione ſtudium oſten-
dite, malignorum quldem molimina refzanantes;
omnibus vero piæ confefſionis concordiam propo-
nentes, & Cathedrk Petri pradicationem, ve-
lut ſucrorum dogmatum ſignaculum per Sifno-
dum a Vobis congnegatam confirmantes. Con-
fidere numque oportet veſtram pietatem, quia ni-
hil præter fidem, qux olim a S. Latribus an-
nuntiata eſt, Romanus Pontifex innovuvit. (A).

a) Deus nempe Leonem P. ab errore dogma-
tico immunem reddidit in ſua epiſtola dogmatica
ad Flavianum, Nonne inde infallibilitas Romano-
rum Pontificum meriteo concluditur? Ita ſane,
inquiunt aliqui. — Sed nonne Deus Cyrillum
quoque Alexandrinum in ſua ad Neſtorium epi-
ſtola (461) fecit errore invulnerabilem 2² Quid
inde ſequitur? .

5) En ſenſum decreti Epheſini (465), a PP.
Chalcedonenibus expoſitum!

c) His verbis exprimitur ratio, qua Epiſcopi
ad novas fidei definitiones edendas permoventur.

d) En non tantum plaeitum & patrocinium re-
gium ab Imperatore petit Synodus; ſed actorum
ſuogum rationem etiam Eidem reddit!

O. 490,

H. 490. Ad Leonem P. quoque epiſtolam
ſynodicam dederunt PP. Chalced donenſes. Præ-
ter alia his bis uſi ſur it: Zu Wobis, Ficut
Laput memkl pr. verds in his, gut i tuas gere-
bant nices (a). Fnznale, ad o nandum pra⸗-
ſidebat, ſient Zorobabel & Okſus, 1 celeſia tun-
quam G. . em renovare Circa
dogmata invitans (b) Dioſcorus contra
inſum, ui vi Sau 1
. , etendli ſt, tontra tudam quo-
gque Sanktitatem; & excon municationem meclita-
tus eſt contra Te, qui Corpus ichehn unire fe-
ſiinds. (. . . Hac ſunt, u& DTecnmn „ guli
yi itu praſens erds, .. gein . Facta
dein relatione de canone in favorem Epiſcopi
Cpltani condito (486), ſic claudunt epiſto-
lam: Rogamus igitur, & tuis decretis oſtrum
nonora judicium: 6, ſcut ⸗ 6 Capiti in bonis
atkecimus conſonantiam, ſic & 5 Summitas tua
Filiis, quod decet, adimpleat. Hoc & gratum
it niis Princtipibus, qui tuc Sanktitatis jucli-
cium tanquum legem fimaverunt: & remunera-
tionem actipiet dedes Cyltana, gquxk V'obis omne
ſemper tudium d cauſſa vm nietatis exhluibuit, &

. 1
ad concordiam eodem Zelo ſe ipſam Vobis con-

vatore commiſia

62

junxit. Ui autem cognoſcatis, quia nikhil gratia
tut inimicitiæ caußa fecimus, ſtat n ut nutu divino
gubernat i; omnem Vobis geſtorum vim inſinua-
vimus, d mut udm conſpirati tionem, & corum,
quxæ geſta ſunt, confirmationem ac' confen ſionem

()

4) En

1cripſit: Privilegia Eccleſiarum, .. Patrun

W 319 —

a) En Patres Chalcedonenſes proedriam & pri-
matum Papæ prædicant! Cave tamen, ex ap-
pellatione Capitis coneludas, eos credidifſe, il-
lum eſſe Concilio generali ſuperiorem: poteſt
enim quis eſſe caput alicujus Collegii, etiamſi
hoc illi ſubjeétum non fſit.

b) Præſidium hoc civile fuit, juri circa Sacra
annexum. Invitaverat Imperator Epiſcopos, ut
fidei unitatem in Eccleſia labefatatam repararent,
ſicut olim Zorobabel & JEſus ceteros Judæos ad
reſtaurationem Urbis Jeruſalem exhortabantur.

c) Luculentum hec eſt teſtimonium de primatu
poteſtatis eceleſiaſtieæ in Pontifice Romano.

d) En referunt quidem ad Papam, quid ecirca
fidem egerint; ſed actorum confirmationem ab
eo neutiquam petunt!

e) Attamen canonis 28vi confirmationem ab eo-
dem flagitant: merito enim verebantur, ne,
eum diſciplinaris eſſet, & , diſſentientibus Lega-
tis Romanis, conditus, abeque confirmatione
Papali in Eccleſia Occidentali non reciperetur.
Hinc' eandem confirmationem a Leone ipſe etiam
Imperator petiit: cui ſuas pariter preces Anata-
lius junxit. Ille enim ſcripſit ad Papim: Dig-
netur Sankitas tua etiam huic varti, ſcilicet
Canoni ſæpe dicto, proprium adhibere conſen-
ſum: quamvis Legati tui contrauixerint. Hic
vero, nempe Anatolius: Et Wos, at appro-
bationem confirmationemque conſequamun, obſe-
cramus.

G. 491. Nihilominus Leo P. eidem canoni
conſtantiſſime ſe oppoſuit. Ad Marcianum ſic

WRTrI
cunonibus inſtituu, & venerabilis Wicang -

or.

—

320 ——

nocli fiva deeretis, nulla poſtunt improbitate con-
velli, nulla novitate mutari. In quo opere fide-
liter exequendo neceſſe eſt me ner. ſever antem exhi-
bere famulatum: quoniam diſnenſatio mihi cre-
dita eſt; & ad meum kenckt reatum, ſi Mater-
narum reg- ul& ſanklionum, quæ in Sgnodo Wi-
cœna, ad totius H resimen, Spiritu Dei
inſiruente ſunt conditæ, me connivente, violen-
tur. (). tliens, Clementiam veſiram eccle-
ſiaſticæ Rudere con ordia, . . . Dos obtecro, At
auſus improbos, & unitati Ariſtiana, pacique
contrarios ab onmi abdicetis aſſenſu, & Anato-
lii cupiditatem compeſcatis. 0 ). — Ad Pulche-
riam: Crecdidit Anatolius, ntemperanti ſuæ cu-
viditati voſſe prodeſſe, a ei quorumdum con-
ſenſum ſuum prabniſſe dicitur evtorta ſubſcriptio.
C) . . . Conſenſiones Epiſconorum Sd. canonum
apud Wiccam conditorum regulis repugnantes,
unita nobisecum veſtraæ ſidei pietate, in iritum
mittimus, & per auktoritatem B. Petri Anoſtoli
generali rae es deffnitfone cuſſans: ita ut..
in nulla reverentia ſit habendum gilidquid fus
rit a prædittorum conſtitutione diverſum. d). —
Denique ad Anatolium: Illis 375 Trieott:
nullus quantumlibet copioſior numerns Sacerdo-
tum vel comparare ſe àudeut, vel praferre: cum
tanto divinitus privilegio Witana ſit ſqfnodus con-
ſecruta, ut ſive per pauciores ſve per plures c-
ceſiaßtica jacdicic celebrentur, omni pvenitus au-
ttoritate ſit vucuum Juiclquidl ab illorum ſit con-
Ritutione diverſum. . . . Won convéllantur
provinciuliumn jura primatuum; nec privilegiis
an-

4) Iuge

eligbend e

E ceten
8 Canin
N.

321 =

antiguitus inſtitutis MWetropolitani fraudentus
Antiflites. (f). Wihil Alexandrinæ Sedi ejus,
Juam ner . Marcum Evangeliſtam, B. Petri
diſcipulum, meruit, pereat dignitatis .ç An-
tiochena quoque LEccleſia, in qua pvrimum, B.
Petro Apoſtolo pradicante, chriſtianum nomen
ονtπ et, in paterna conſtitutionis ordine per-
Jeveret,; & in gradu tertio collocata nunguam
ſe ſiat inferion. (g). Aliucdt euim ſunt Sedes; aliuct
Praſi dentes., () . . i intonceſſa, Jquc ſie-
ris, ipſe Te, tuo opere atque judicio, univerſa-
lis Eccleſiæ pace privabis. (1).

a) Itaque credidit Leo, ebligationem canones
exequendi eſſe annexam Primatni.

5⁵) En Papa precibus duntaxat agit apud Im-
peratorem, ut eundem in ſuss partes pertrahat!

c) Leo nempe perſuaſum fibi habebat, ambis=
tione Anatolii faétum fuiſſe, ut Epiſcopi ſæpe
memorato canoni nonniſi coacti ſubſcriberent. At
demus, ambitionem Anatolii non fuiſſe ultimam
hujus novitatis cauſſam: coactio ſaltem ab hoc
negotio abfuit, niſi toti Epiſcoporum illerum
multitudini credere nolimus (482).

d) Non eſt aufſus Leo canonem Chalcedonen-
ſem in irritum mittere, niſi aecedente conſenſiu
regio: quem porro effectum habuerit Pontificia

hujus canonis antiquatio, paullo inferius dice-
mus.

e) Mirum, unde S. Leo tantam Concilii Ni-
cæni prze ceteris Conciliis auétoritatem deriva-
verit! Omnium certe Conciliorum generalinm
eadem eſt aucteritas (435). Car igitur Synodus
Chalcedonenfis non potuerit abrogare canonem
diſciplinarem, quem Synodus Nicæna condiderat?
X

²

E. 322 *

) Nonne hæc verba appliceri poftuiſſent S.
Leonis ſuccefforibus? Ubi enim funt jura Me-
eropolitarum, in Concilio Nicæno (447. a & c),
& alibi, antiquitus inſtituta (370 & 71. item
375 80) 2
g) S. Leo dignitatem Patriarchicam Sedium
Alexandrinæ & Antiochenæ inde videtur deri-
vare, quod eas S. Petrus fundaverit. Non reji-
cio hanc rationem: ſed unicam efſfe nego: cur
enim Eccleſia Alexandrina, quam Diſcipulus; —
Antiochenzæ, quam ipfe Magiſter erexerat, præ-
lata eſt, niſi quia Alexandria in regimine politi-
co Antiochiæ fuit præpoſita?
h) Per Sedem nempe dignitas; — per Præ-
ſidentem Perſona Epiſcopi deſignatur. Sunt, quæ
Sedi conveniant, etiamſi aliena fint a Praſi-
dente.
¹) En minatur exeommunicationem Anatolio,
niſi ab inceptis deſiſtat! Nonne Irenæus asliquis
Leonem his minis armatum, ſalvo ejus primatu,
recte increpuiſſet (312. a) ²

G. 492. Hæc S. Leonis contradictio, qua
canoni 28vo ſe oppoſuit, anſam dedit, ut
Eutychiani in Oriente definitionem dogmati-
cam Concilii Chalcedonenſis rejicerent, cauſ-
ſati, eam conſenſu Papæ ceterdrumque Epiſ-
coporum occidentalium deſtitui. Itaque Im-
perator ad Leonem ſcripſit: Literus mittere
dignaberis, per quas onmibus Eccleſtis manife-
ſtum ſiat, in ſautta Siznodo veraßta, a te rata
haberi . .. Cum nondum affrmaveris, cutho-
licæ & orthodoxæ fidei Chalcedonenſem ſwimodum,
ommibus conſentientibus Epiſcopis, eſſe obſecutam;
inc

R 323 *

hine decretum quam celerrime emittas, quo te
confinrmare Chalcedonenlem Spnodum maniſeſtiffi-
me oſtendas; ut ii, qui exoptant invia diverti-
cula, nullam poſſnt habere ſuſpicionem de judi-=
cio tuv Sanktitatis. (a). Papa, ut petito Im-
peratoris ſatisfaceret, dedit epiſtolam, ad om-
nes Epiſcopos, qui in Simnode Chalcedonenſi con-
gregati fuerunt, directam. In ea ſic ſcribit:
We per malignos interpretes dubitabile videatur,
utrum, qug in S/fnodo Chalcedonenſi pver unani-
miitatem veſtram de ſide ſtatuta ſunt, anprobem;
hic ad omnes Epiſconos, qux praditto Contilio
interfuerunt, ſcripta direxi:. . ut & fraterna
ziniver ſitas & omnium fidelium corda cognoſcant,
me non ſolum per frutres, qui vitem meam exe-
cuti ſunt, ſed etiam per approbationem geſtorum
Jvynodalium, propriam vobiscum uniiſſe ſententiam.
(9) . . . De cuſtodiendis Sunodi MWicæna decre-
tis - Vos admoneo, ut jura Ecclefarum, ſicut
ab illis 318. Patribus divinitus inſpinatis ſunt
ordinata, permaneant... infirmum enim erit,
quidquid a praditkorum Patrum canonibus diſ-
treparit. ().

—

RW

a & 5) En totam vim confirmationis Papalis!
per eam fſcilicet omnibus innoteſcit, Caput con-
ſentire cum ceteris membris Collegii epiſcopalis.

c) Quamquam Leo iteratis vicibus irritum de-
claret canonem 28vVum Chalcedonenſem: huic
tamen Concilio nunquam ſuam ipfius; — ſed
ſemper auctoritatem Concilii Nicæni opponit.
Inde igitur male concludes, hunc Pontificem

credidiſfe, ſe eſſe Concilio generali ſuperiorem.

.X 2 L. 493

H. 493. Neque effectum, quem optaverat
Papa, habuit repetita ejusmodi intercellto.
Orientales enim Epiſcopi tam firmiter conſti-
tutum habebant àa ſuo decreto non recedere,
ut julianus Epiſcopus Coenſis, cum (upra
dictam epiſtolam Leonis ad Patres Chalcedo-
nenſes (492) in Cpltano Epiſcoporum conven-
tu prælegeret, non auſus ſit legere ea verba,
quæ de abolendo illo canone agunt (492. C).
Ut concordiæ ſervandæ cauſſa aliquo modo
Pontifici Romano fieret ſatis, canon toties jam
memoratus e codice canonum Eccleſiæ Orien-
talis expunctus eit, donec uno alterove poſt
ſeculo in locum ſcum denuo eſt reſtitutus. Sed
tam Anatolius quam ſucceſſores jus ſibi eo ca-
none conceſſum exercere nihilominus perre-
xerunt. Nam licet Sedes Apoſtolica nunck usque
contradicat: quod a Scaoc Chalcedonenſi Fir-
muatum eſt, Impera toris patrocinio penmanet quo-
que modo., Ita ſub finem ſeculi VI. ſcripſit Li-
beratus Breviar C. 13. Immo Juſtinianus Imp.
WMWovell. 137. C. I. illud confirmavit, Santimus,
inquiens, ſecundum definitiones eg Sicar ue
regularum, quæ d &α. quatuon Contiltis ea po-
ſia ſunt, dut firmata, SSenam ſenioris Komæ
Papam primum eſſe on mium Sacer dotum; Bmum
antem A cChiepiſcopum Crolcoe; novk Roma, ſe-
cundum habere locnz. voſt, ſan nlfam Apoſtolicam
ſenioris Romæ Sedem; aliis autem onmibus e-
d ibus mi'adnponatur.

Dicant igitur licet, quibus Iubet, Leonem
ſibi majorem præ Cencilio generali auctoritatem
vin⸗

N 325 —☚

vindicaſſe: id tamen ex dictis, ni me omnia
tallunt, certum eſt, Epiſcopos Orientales eo ad-
duci non potuiſſe, ut huic opinationi affentiren-
tur.

F. 494. Præter alias epiſtolas, quas Leo
P. occaſione celebrati Concilii Chalced. ſcripſit,
ea, quam ad Theodoretum Ep. Cyrenſem de-
dit, wemorabilis viſa eſt. Gloriamur, ait,
in Domino, qui nullum nos in noſtris Fratribus
detrimentum ſuſtinere permiſit? ſed, quæ noſtro
prius miniſterio definierat, univerſe Fraternita-
tis irretrauftabili frmavit aſſenſu, ut vere a Le
prodiiſſe oſtenderet, quod prius a prima omnium
Sede formatum, totius &riſtiani orbis judicium
recepiſſet. (a) . . We aliarum Sedium ad eam,
quum ceteris Dominus ſtatuit praſidere, conſen-
Jus, aſſentatio videretur, aut alia quælibet ſub-
repere poſſet adverſa ſuſpicio, inventi prius ſunt,
qui de judiciis aoſtris ambigerent (477 & 79) .
inſa ſiquidem veritas & clarius reniteſcit,
firmius retinetur, dum, quæ ſides prius docue-
rit, examinatio confirmarit (b). Maltum deni-
que ſacerdotalis officii meritum ſplendeſcit, ubi
ſic Summorum ſervatur auktoritas, ut in nullo
Iuſeriorum putetur imminuta libertas. (O).

M, . a) Itaque non fibi, ſed judicio univerfſali tri-
felcnen buit Leo infallibilitatem.
lus N. b) Ergo examinata fuit epiſtola Papæ dog-
matica.

c) En libertatem Epiſcoporum in ſuffragando!

X 3 V. Con-

N= 326 e
V. COMILIUIMM GENWERALE.
CPLETANUM II.

F. 495. Huic anſam dedere ſic dicta tria
Capitula, nempe Perſona & ſcripta Theodori
Ep. Mopſueſteni, ſceripta Theodoreti Ep. “l
renſis, & lbæ Ep. Edefleni epiſtola ad Mar
Perlam. Eutychiani Synedum Chalcedonen-
ſem hæreſi Neltori laue ſaviſſe criminabantur:
ab ea enim tria illa Capitula, utut Neſtorii
erroribus infecta ellent, alt. §, 9 & 10. (483
& 84 probata fuiſſe ſpargebant. Quare Theo-
dorus p. Cæſareenſis, Au Synodum illam
magis ſuſpectam redderet, auctor fuit Juſtinia-
no imperatori, ut tria Capitula damnaret.
Annuit Imperator, juſſitque promulgari edi-
étum, quo Capitula illa damnat quidem; at
a Concilio Chalcedonenſi probata fuiſſe infi-
ciatur.

H. 496. Vigilius P. ab Imperatore evo-
catus venit Cpolim an. 547. Eidem, ut dam-
nationi trium Capitulorum ſubſcriberet, ur-
genti reſtitit primum; deinde vero fibi paſſus
eſt perſuaderi, ut ſcripto, quod Gudicatum
appellavit, illa pariter condemnaret, addita
tamen olauſula, ne per occe aſionem aliquam ij-
noclus Onulcedonen ſis pateretuy injuriam. Scrip
tum hoc ad Mennam Ep. Cpltanum transmi-
fit. Sic credidit Papa ſe Ategue parti ſatisfe-
ciſſe, iis nempe, qui damnationem urgebant;

. e. 327

& illis pariter, qui eam velut Synodo Chal-
cedonenſi adverſam reprobabant. Sed contra,
ac crediderat, accidit. Nam Orientales inſta-
bant, ut abſolute & ſine clauſula damnaret Ca-
pitula: Occidentalés vero, præſertim Afri-
cani & Dalmatiæ Sacerdotes ſe uaicato op-
poſuerunt; immo, ut Victor Tunens. in ſuo
Chronico ſcribit, Africani Antiſtites Vigilium,
damnatorem terium Capitulorum, ſwamodaliter a
catholicaæ communione, reſervato ei vœnitentig
loco, ſecluſerunt.
Hi Epiſcopi certe Romanum Pontificem nee
Concilio generali ſuperiorem, nec infallibilem
eſſe exiſtimarunt.

F. 497. Hisce anguſtiis coarctatus Vigi-
lius ſuaſit Juſtiniano, ut Concilium convoca-
ret ex omnibus provintiis: Quia, inquiebat,
ſine conſenſu omnium iſtu, quæ & Synodum Chal-
cedonenſem in dubium venire faciunt, & ſcanda-
lum Fratribus meis generunt, ſolus facere nulla-
tenus a†ιuieſcam. Annuit Princeps, atque ita
quidem, ut Papæ Gudicutum ſuum (496) re-
petenti publice in conventu reſtituerit, ea condi-
tione utrinque acceptata, ne usque ad Concilii
deſinitionem quidquam de præſatis Capitulis ab
aliquo feri tentaretur. Nihilominus Theodo-
rus Cæſareens., nomine imperiali tam in Eccle-
ſia Cpltana, quum in diverſis locis edifta ſu-
ſvendt ſecit, per quxæ eadem Cupitula damnaren-
tur. Tum vero Vigilius vocatis ad ſe omni-
bus Epiſcopis diverſarum partium, . ait: Ko-
XA 4 gate

N 328’ = *

gate Printipem, ut edikta ſua removere digne-
Zur; & conſtitutum commune debedt expeftare.
Quodſi forte preces veſrus audive noluerit, vos
nulli rei præbeutis aſſenſum, gqua ad diviſionem
tendit Eccleſic.. Si kog feceritis, noveritis,
vos e praſenti die, ut prævaricatores, à& B.
Letri Avoſtoli Sede per miniſterium vocis medc a
communione ſuſpenſos.
Itaque Vigilius credidit, plus anktoritatis
Concilio generali quam ſibi ſoll competere.

F. 498. Ea re irritatus Imperator extre-
ma quyque Summo Pontifici minitari cœpit.
Hic vero, ut ſecuritati ſuæ confſuleret, pri-
mum in Eccleſiam S. Petri; — deinde Chal-
cedonem quoque in Baßlicam S. Euphemixæ
confugit. Tum fJuſtinianus, mitiora conſilia
amplexus, ſuum contra tria Capitula Edictum
ſuſtulit (496), totumque negotium Synodo de-
finiendum reliquit. Propterea inter Eum &
Vigilium Chalcedone reducem conventum eſt,
ut Epiſcopi Orientales & Occidentales æquali
numero congregati Concilium celebrarent. Im-
perator equidem tam hos quam illeos ad Sy-
nodum convocavit. Sed Occidentalium pleri-
que venire noluerunt, veriti, ne quid contr
Synodi Chalcedonenfis auctoritatem ageretur
(496). Quare Eutychius Ep. Cpltanus ſcripfit
ad Papam: Petimus, pro ſiclente Wobis veſtra
Beatitudine, . communi trattatu tria Capitula
n mecdlio provonenda. conferri, & finem quc-
Kioni imponi Deo plutitum, & convenientem his,
qua

in 4.
.. Mi 4
IlICIS, Llle
1 A 8

enntn e
Lernſin.

„

inmd ,

N= 3295 =à *

quæ a ſan tis qnatuor Conciliis defnita ſunt ().
Reſcripfit quidem Vigilius.: Aunnimns, ut de
tribus Capitulis, . fakto regulari conventu,
sollationem cum unitis Frätribus kabeutis, &
finis detur placitus Deo, & conveniens HI., gu&
a ſunftis quatuor Conciliis definita ſunt. Verum
ipſe Concilio intereſſe detrectavit. Urgente
autem Imperatore, ut ſuum de trium Cupitu-
lorum negotio proferret reſponſum; flagitavit,
uit 20. dierum ſibi durentur inducia, Hudatenus,
nahito ſecum truftatu, definitionis ſuæ, conſti-
tuto die ſcripto ſententiam diteret.

(a) En Exiſcopi Orientales agnoſcunt in Romano
Pontifice jus præſidendi Concilio generali!

F. 499. Interea urgentibus Græcis, &
jubente Imperatore datum eſt initium Concilio
die 4. Maſi ann. 553. Præſentibus tribus Pa-
triarchis, ſcilicet Eutychio Cpltano, Apolli-
nari Alex., & Domnino Antioch., tribusque
Epiſcopis vicem gerentibus Euſtochil Patr.
FHieroiolymitani. Univerſim aderant Epiſcopi

circiter 100, omnes Orientales, exceptis 5.
Africanis. Cum E R adeſſe

noliet, Cpltanus Synodo præluit.
En obſervantiam 3tii Canon. Cpitani (484. 5)
& 28vi Chalcedonenfis (426)!

G. 500. Collatione 1. lectum eſt Impera-
toris ad Synodum Kefcriptul in .ter

alia ait Imperator: LVo
7. 1
Urhem, hortautes, ut commuanite

WE 330 —

quam habetis de tribus Capitulis, voluntatem
nianiſeſtetis. Hoc recitato, tres Patriarchæ
ſupra 498) dicti cum 17. partim Metropolitis
partim EKp Pi 0is acceſſerunt ex nomine totius
gilium, ut ad Synodum eundem

—,
S

Concilii ad
invitarent. (ℳ . Hi Collut. 2. renunciarunt:
Reſpondit Vigilius: Ge non pvoſſe ung nobiscum
convenire, eoquod pinzimt quidem hic ſunt Ori-
entales Epiſcopi; vuuci vero dum eco, . Nos
vero dicebamus . . .. Won decet omnium no-
ſirum conventum differri propter Occidentales:
net enim in ſantltis quatuor Synodis multitudo
Occidentalium Epiſcoporum inventu eſt vinquam;
Jed duo vel tres Epiſcopi. Wunc autem adeſt
veſtræ Beatitudo; multi etiam alii i a ſto Jant
ex Italia Epiſea ſcopi: ſunt etiam ex Africa Epiſ-
copi, & ab Illrico. IIe dixit: Cum multis
connenire non poſſum: ſed aquo nüumero conve-
niamus. (b). . . Diximus: Imperator tam ad
veſtram Beatitudinem, quaum ad Wos cripſit,
interrogans, Oujus de iribus Capitulis Jontentiæ
ſimus. lit non vultis.. convenire; ſciut ve-
ra, Beatitucdh 10, quocdt oportet nos communiter con-
enientes . maniſeſtare voluntatem
Mle dix t i imner

dιον*ρ ⸗ Aut 20. di erum
. . &, vobis ſimiliag dico,
„r ſi intida pr &‿Etos dlie *Dmelm vo-
maniſeſtum non faciam; ſeguor Vos

AνSο me a veſtra commu nione.

%

2

a) Hæc deputatioſynodal is ad Vigilium certo

fuit longe honorifcentiſſima.

Re⸗

—

N 331 =rn⁊*
5) Nimirum pauci illi Occidentales Epiſcopi,
qui prioribus quatuor Synodis generalibus in-
terfuere, toti eccleſiæ Occidentali, utpote quam
ſibi conſentientem habebant, repræſentandæ ſuf-
fecerant. In negotio trium Capitulorum con-
trarium fieri jam noverat Vigilius (496).

„

“ 5SoI. Examinatis tribus Capitulis,
quxæſtioneque diſcuſſa, an hæreticos poſt mor-
tem damnare liceat, poſtesquam Collat. 0.
lectæ ſunt cpiitol cum Cyrilli Alex. & Cæ-
leſtini P. ad Neſtorium, tum Leonis ad Fla-
vianum, quarum illas Epheſinum (aor); .
hanc vero Chalcedonenſe ceneille probave-
rat (479); tum Synodus dixit; Ex his, qua
recitata ſunt, manifeſtum faktum eſt, gonoat
ſanftzæ Scmnodli ea, quc Aud eus proſerunturt

ee obare ſo⸗/ lent. Cum enim illi Som Viri, qui

itatas epiſlolas ſcripſernsit, ſit plenduerunt:
nen epiſiolarum eoram comprobationem non
ſimpliciter nec ſine in uiſiti one ſeterunt, niſi per
omnid cognoviſſent conſonure eus expoſitioni &
doltrinæ & . Patrum, au quam & collatio fa-
ta eſt.
Quid ad hæc Patroni infallibilitatis Papalis 2
Qua vecifimilitadine audent rere , epiſtolas
, len tini Leoniz a Coneine 8 nerali ibus aha-
fuiſſe recep-

tas 2

Capitulit
Conſtitutum

WE= 332 = *
Capitulis § ſic loquitur Papa; inprimis de Theo-
doro Mopfueſteno: Ex ſcriptis hujus Viri 60.
capitula receniet, quorum fingulis & refuta-
tionem ſubjungit, & addit anathema. Cum
ex auctoritate Patrum WM vobaſſet, illicitum eſſe
damnare mortuos, ſic pergit : Itheodorum
Mopſneſtenum noſt'a non andemus danmare ſen-
tentia; Jed net b alio quoqguam damnari con-
cedimus. Ahſit tomen, At ipſius dogmuata non
Jolum ſe- ſecl vel etiam ure pütiamur ad-
mittere. — De Theodoreto: Statuimus, nithiil
in injmiam Theodorzeti Feh taxatione nominis
ejus à quogutνα fieri, vel proferri: ſed cuſtodita
nerſonæ ejus vererentig, Quk«kcungne ſcripta ejus
Weſtorii maniſeſtantur erroribus conſonare, ana-
thematizumns. — De lba: Apparet, Ibam
.. cum in ſcriptis Curilli ſuſpicat etur nnan
Chriſti pr naturam, orthoclox ſnf „
quod male diltum exiſtimaverat, epa obaſſe; G
voſt explanationem eor undem orthodox ſenſu,
quæ rekte dilta cognoverut, venerabiliter ſuſce-
viſſe. Propterea.. ſtatuimus, cum in omni-
vus, tum etiam in , ne epiſtolc intemeratum Pa-
trum Chalcedonenſinum mäanere judicium. Deni-
um finit: Epiſtolam, guam
Opltanum dederamus, nempe
, quantum ad trium Capitu-
inet, eracuamuss, Decer-
2 lines & dignita: *ecceßaßhi-
cus vertinenti licere 4 quicluam c0 öZum his,
niraſenti aſſeruimus Coſntnts S tribus
5 conſcibere, aut proferre, aut
ali-

†
,
3†1
4t1

„

.

que Couſtitutun

Jue ie atum (4965)

— —

N = 233 =3*

aliquum poſt praſentem deſinitionem movere quæ-
ſtionem. Subſcripſere præter Vigilium Epiſ-
copi 16, & tres R. E. Diaconi: miſſumque
fuit hoc ſcriptum die 25. Mali ad Imperato-
rem.
G. 503. Poſtero die, nimirum 26. Maji
celebrata eſt Collatio 7. In ea prælecta ſunt
varia ſcripta Vigilii, in quibus is tria Capitu-
la antehac condemnaverat. Hæc Imperator ad
Synodum miſerat, unacum ſua ad eandem epi-
ſtola: in qua, poſtquam tria Capitula iterato
aà Vigilio rejecta teſtatus eſt, ſic porro ſcripfit:
Contrarie fafctus eſt ſuæ voluntatis, ea defendens,
quaæ Weſtorii & Theodori ſaquaces ſapßiunt. Prœ-
terea ipſe ſemetipſum alienum Catholicæ Eceleſic
Jecit,. ſeparans ſemetipſum a veſira comma-
nione. His igitur ab eo ſaftis, ne Weſtorii &
Theodori impietati communituntes inveniamur,
in ſcriptis certum vobis ſjacimus, ut ejus nomen
ſacris Diptuchis non inferatur. Unitautem vero
ad Apoſtolicam Sedem & Wos ſervumus, & cer-
tum eſt, quod & Vos cuſtodietis: nec enim Vi-
gilii, nec cujuscunque alterius ad pejora Hans-
mutatio paci Eccleſarum nocere poteſt. Tum
Synodus dixit: Servemus unitatem ad Ano-
ſtolicam Sedem antiquionis Romaæ, omnia ſecun-
dum tenorem leltorum apicum peragentes.

En quam curate tam Synodus ipſa quam Im-
perator dignitatem Primatis a Perſona Primatis
ſecernant (497. h)! Salva unione cum illa, ab
hac ſejungi non dubitant. .
G. 504.

*

26

W 334 — *

K 504. Collat. §. Protulit Synodus ſen-
tentiam adverſus tria Capitula-: Anathemati-
2amus ria Capitula, id eſt, Theocdlorum impinm
Monſueſtenum usm nefandis ejus tonſcriptis; &
Juw impie Theodoretus conſcripfit; & impiam
epiſtolam, quæ dicitur Iba
rum; & qui ſcrip

„ & deſenſores eo-
eornnt, vel ſcrihnunt ad de-
fenſionem eorum; vel retta eca di'cere praſumunt;
vel omnino impietatem eorum nomine Sd., Pa-
rum aut Chalcedonenſis Concilii defenderunt;
aut defendere conantur. Subneétuntur 14. ana-
thematiſmi, quorum IImo præter alios hæ-
reticos etiam damnatur Origines cum impiis
ſuis ſcriptis. Denique ſententia his verbis
concluditur: & quis conatus fuerit contra
hac, qux pie diſpoſuimns, vel ti adere, vel do-
cere, vel ſcribere; ſiquidem Epiſcopus, vel Cle-
ricus ſis, . .= denudabitur Epiſcopatu vel Cle-
ricutu; ſi autem Monachus, vel Luicus Rt,
anathematizabitur.

Si quis ſententiam Synodi cum Vigilii Con-
ſtituto (5o2) comparet, haud difficulter intelli-
get, duo eſſe, in quibus Papa a Synodo diſſen-
ſit. Tudicavit ille, nec damnandos eſſe mortuos,
nee nominatim exprimendos, quorum doctrina
condemnatur. Utrumque fecit Synodus: nam &
Theodorum damnavit jam mortuum, & Theo-
doreti atque ibæ nomina expreſſit, dum eorum
ſcripta reprobavit.

F. 505. Vigilius quoque in Synodi defi-
nitionem ſe conſentire profeſſus eſt per epiſto-
lam, Eutychio & Synodo inſcriptam die 8.
Dec.

N= z3 5 =

Dec. ann. 553. quam Petrus de Marca Archiep.
Pariſiens. e regia bibliotheca in lucem edidit.
Hujus ſynopſis eſt hæc: Humani generis ini-
micus .. Wos unacum Fratribus & Coe niſcopis
noſtris in Urbe regia degentes, . in Aund cadlem-
que quatuor Synodorum Ridle ſincere per ſiſtentes,

.

ab iis dividere conatus Puit: ita 14 nosmetipſi,
qui ejusdem cum illis eramus & ſumus de Ficle
ſententix, inſuper habita dileltione fraterna, in
iſcorcliam abierimus. Sect Iron:an .. Aier
Wobis definiri debent, rerelante Domino, & ve-
ritate inveſtigata, impleta ſunt:.. anathema-
tizamus unacum aliis omnibus kœreticis..
Theodorum Monpſueſtene im, & impia ejus ſcripta;
el quoque, duc˖ 4 Tueodor eto ſcripta ſunt,
conutra reftam fidem; .. præterea epiſtolam ad
Warim Perſam, qux ab Iba ſcripta dicitur..
Prædilta igitur tria impiu Capitula anuthema-
tizamus . Qüuc˖k vero a me aut ab aliis a0
defenſionem illorum falta ſunt, præſentis lutjus
ſcripti noſtri dofmitione evacuamus.

G. 506. Concilium hoc, ſi ejus convoca-
tionem ſpectes, fuit generale (498 & 500). At
ſi ejus cel elebrationem conſideres, inter Concilia
generalia non videtur elſe relerendum: cum
enim ejusdem definitioni non tantum Papa,
ſed omnes fere Occidentales contradixerint
(496, & 98. item 502)« horum abfentium jus
præſentibus Orientalibus immerito cenſetur ac-
(416). Hunc autem defeétum poſtea
lis Eccleſiæ acceptatio ſupplevit. Nam,
Ut

—
—r—

ut Victor Tunens. in Chronico ſcribit, in IIIyri-
co ſolus Frontinianas Ep. Salonenſis decretis V.
Sinodi contradixit.. ceteri vero Epiſcopi. . con-
ſenſerunt. In Africa provintia p
Vumidia Epiſcopi, prater pvauciſmos, amplexi
ſunt communionem Primaſii Curthaginenſis, qui
damnationi trium Capitulorum alſenſunt piyag-
buerat. Hiſpani quidem Synodum hanc non
recepere: ſed a ceterarum Eccleſiarum, quæ
eam acceptarunt, communione non receſſe-
runt. Quare cum nullo alioqui errore fidei
detinerentur, a reliqua Eccleſia univerſali
benigne tolerati ſfunt. Verum Epiſcopi Tulſ-
eiæ, Iſtriæ, Liguriæ, & Venetiæ adeo per-
tinaciter huic Concilio ſeſe oppoſuerunt, ut
conflato propterea ab Eccleſa Romana ſe ab-
ſcinderent, conflato ſchismate, quod integro
deinceps ſeculo perduravit.

”s

VI. COWoILIM GENERALLE.
CPLTANVUiUI III.

F. 507. Celebratum hoc fuit ob hærefin Mo-
nothelitarum, qui unam in Chri-
ſto voluntatem, unamque duntaxat operatio-
nem adſtruxeérunt. Præcipui hujus erroris
defenſores fuere Theodorus Pharanenſis in
Arabia Epiſcopus, & ſex Patriarchæ, nimi-
rum Cyrus Alexaundrinus, Macarius Antioche-
nus, & Sergius, Pyrrhus, Paulus, ac Pe-
trus, Cpltani.
H. 508.

N= 337 =3*

H. 508. Hæreſin hanc ſua auctoritate fo-
Tehaut duo Imperatores, n Heraclius,
. ille enim ann. promulgari
ſeu expoſitior m faej, a Sergio
:„ cujus initio quidem dicitur:
enr,, &h bumanam operationem in
Gimu kgrar ete Deo Verbo tri=
. alicui unadm
perutiones in divina Domini in-
ne tamen additur: Sauktos
S in hoc ſeguentes, unam
voluntatem O. W. G. U. confitemur. Hic vero
nempe Conſtans, ad ſedandas, quas Ectheſis
excitaverat, querelas, ſuadente Paulo ſupra
commemorato (507), illam fſupprimi juſſit,
aliudque edictum promulgari, quod Zupus
appellatum eſt: in eo ſic eloquitur Impera-
tor: Sanctimus, Wobis ſubjettos, qui ſunt ca-
tholicæ & Aogonicr Recleſtc⸗ non habere li-
centiam invitem a præſenti de und voluntute aut
una operat tione, aut duasum voluntatum, aut
uarum ope erattonam qualemcungque proferye al-
ter. cationem.

51

H. 509. Sergius ann. 684. ampliſſimam
ad Honorium I. P. dedit epiſtolam „ ex qua
depromenda duxi ſequentia: Weceſſarium eſſe
judicavimus onme ſtudium adhibere ad abolen-
dam . . ſupervaculim de verbis, nimirum de
dicenda duplici vel una in Chriſto voluntate
ac operatione, contentionem: . proptereda guock
vX guidem unius 0 operationis, etiamſi dilta ſit
ℳ

E 338 —

„ nonnullis &S. Patribus, ſit tamen novu &

Siena; & conturbentur aures aliquorum,
ſtimantium, eam proſerri ad tollendas duds
quidem non ita eſt. («). imiliter
uocſue onerationum vox multos
MWuſtagogorum: ()
uds aſſerat voluntuates inter
ſe contrurias, tangna⸗ Dens quidem Verbum
velit ſalutarem impleri paſſionem; Eje
numanitas eidem reſiſtat . . . (6). Latm ergo
vidiſſemus hanc, qud accendi caperat, conten-
tionem, neceſſarium duximus, neqhut gquag 1a-

ſit ei conſequens, ut

autoeom

1 1
ro difta ſunt ab aliquibus Patribus, . . dedu-
cere Aαa 6oual Mſ Sα legem dog maticum, cujns-
„ 7

Ftum eſt de

mocli eſt etiam, quocdl ah eis
verdtione; neguée ad, Judk uααοι 1w

VeE

ſunt ab eximiis Patribus, ab aliquibus autem
nunt proferuntut, duas inquam operationes .
tanquam dogma proferre eccleſiaſticum (.

a) En Sergius dictionem unius operationis
in Chriſto non ideo rejicit, quod ea doctrinam
falſam exprimi credart, ſed ne aliqui, nempe
Catholici, inde turbentur, ufpote exiſtimantes,
eam proferri ad tollendas duas in Chriſto natu-
ras!
„ Falſo afſerit Sergius, neminem 88S. Pa-
trum duarum in Chrifſto operationum men iniſſe.
c) Sic ratiocinatur Sergius cum ceteris N
nothelitis: Si in Chriſto duæ effent voluntatées,
divina nimirum & humana, ez ſibi invicem fo-
contrariæ. Sed in Chriſto non ſunt duæ
vo-

rent

W= 339 =*

voluntates contrarlæ. Ergo nec duæ in Eo ſunt
voluntates. Vides, ſecundam quidem propoſi-
tionem efſe veram; at prima, & , quæ inde
deducitur, ultima ſunt falſiſſimæ.

d) Quamquan igitur unam volunfatem afque
Operatioberm in Chriſto adſtruar Sergias, de wna
tamen æque ac de daplici filentium eſſe ſer-
vandum judicat.

F. 510. Honorius P. epiſtola pariter ſa-
tis prolixa Sergio reſpondit. Inde pauca quxæ-
dam adduxifſe, inſtituto noſtro fuffecerit :
Unam, ſcribit, confitemur voluntatem D. W SG.
Chriſti: quoniam aperte a Divinitate aſumta
fuit noſtna natura, non peccatum: . . alia enim
lex in membris, aut voluntas diverſa, & con-
traria non juit in Servatore (4). . . Won opor-
tet ea convartere ad dogmata eccleſiaſtica, gquc
neqgne Sinodi examinarunt, neque canonita au-
Roritates vilz» ſunt declarare, ut unam anut duas
operationes audeat quis in D. G. Chriſto pradi-
care, quas nec evangelica nec apoſtolica ſcripta,
neqzne ſimnodica jndicia cernuntur defmitſſe, niſi
quidam , . balbutientes quadam docuerunt . .
Utrum propter divinitatis & humanitatis una
aut dux operattones debeant deduttz dici, auft
intellici, khac ad nos non debent pertinere: ſecdk
Telinquimus Grammaticis aut artium Scripto-
ribas. Nam ut idem in altera ad eundem Ser-
gium epiſtola ſcribit: Unius operationis vel
duarum eſſe vel fuiſſe D. O. Chriſtum, ſentire &
promere, ſatis ineptum eſt. (b).

2 )

— *

a) En Honoriuns non tantum negat duas in
Chriſto voluntates contrarias, Ejus pa-
troni 1 ſed fimplicei
affirmat, quia falſo
„ non poſſe eſſe duas, niſi fimul lint

in IIlo

41 bi cum Serg 10

volunt⸗

„5d Igitur Honorius non ſolum ter nam dro⸗
ternam gquoque inte
u operatioßlum reprob

§. 511 Ad abolendam hæreſin Monothe
litarum Martinus I. P. ann. 649. Con
lius Evi ſtylo Secretat ji vocab Sed
tia inde D inſtituto noſtro viſa ſunt memo-
ratu dig

— =
— —
— D
—
S
.
—
=

1P1 T
ALU.

4) Secret. z. Lectus eſt libellus ſupplex
Monachorum græcorum, cui fubſcripiere 5.
Abbates Presbyteri cum. 32. aliis Monachis,
ex quibus itidem erant 5. Presbyteri, & 10.
Diaconi. In hoc ſcripto Papan quidem vo-
cant Sacerdotem ſacerdotum, & Patrem Patrum,
edem Romanam vero appella ant Sammam 6
principalem. Omnium con da, inquiunt, in Vos
pendent, ſummum Eccleſiarum ſeientes Vos Ca-
put 6 Chriſto pr &ſitum. At ſubjungu unt ta-
men: Si quidquäam kutesritaten Fidei corv um-
pvens a V'eſtra tar mie Beatitudine; quod abſit:

hoc enim omnino Ucg e erle um nobis eſt; liberi ſine
dubio atque innocentes ab hoc, quod fet , exiſti-
mis.

Qui

S = 341 —

Qui ſie loquuntur, confidant quidem, fore
ut Papa cum ſynodo particulari nihil falfi defi
niat: an tamen id fieri ae . al-
tem videntur. Qua mꝗam ur Pri am uni-
verſa ler n Ramanæ Sedi . . 11 ita-

½) KEodem Secret. lecta piſtola Syn
dica omnium Epiſcoporum ex tribus provinclis
Africanis, nimirum Byzacena id

4 n
Ma uritanin, quam ſcripierunt ad Theodorum
P. Illam ſic exordiuntur: um & inde-

ficientem, omnibus Cuariſtianis Nuenta redundan
tem, apud , Sontcen edem con ſiſtere fontem,
gere poßit: cui in honore B. E etri

2

tran decreta peculiurem omnem decrevere re-
verentiam in requirendis Dei rebus, qux omni-
20% & ſolicite debent, maxime vero juſteque ah

„

ſo Pr. a ſulum exaominar. V'ertice apoſtolico, u-
jus vetiſta ſolicitudo eſt tam mala damnare,
que Am 0 bare laudanda.

Igitùr Afrieæ Epiſcopi, in rebus fidei defi-
niendis præcipuas eſſe partes Romani Pontificis,
magniſico elogio profeſſi ſunt.

e 6) Secret. 4. Lecta epiſtola Pauli Ep. Cpl-
ſi. tani ad Theodorum P. in qua unam tantum in
Chriſto voluntatem profitetur, additque inter
alia: Omnes pietatis dokkores & prerdicatore;
kujusme i n:ns volumststis me, ute detinentus
1 ordes fatti ſunt p. m. Sergins & Hor-
4S quidem novk; alier autem ant-
ſummi Sacer dotii ſecem decoruntes.

1 3 En

85

En baulus inter Monnothelitas Honoriam
*Wε que ie sergiun numerat! Neque tamen Mar-
tins P, neque alius Epiſcoporum eins caufſam
dafenditf.

d) Secret. 5. Conditi ſunt adverſus varios
hæreticos canones 20. inter quos can. Iemus
ſic habet: Si ais ſecundum ſcelerotos Laäareticos
unam LChriſti Dei noſtri voluntatem confitetur &
In onerationem; . . condemnatus ſit. Can.
13v us ic legitur: i quis non anathematizat
Tueodorum quondum Epiſcopum Pharanitanum,
Cyrum Alexaundrinum, Sergium Cpltanum, vel
ejus ſucceſſores Peyrrhum & Paulum, S& om-
nia impia eorum couſcripta, & eos, qui ſimilia
cam kis usJue aldt ſinem obſtinate ſapuerunt; &
fuper hat impiiſſimam Eltheſin, 6S ſceleroſum
1 Wum; . ujusmocdli condemmatus ſit.

En Hanorias nominatim non anathematizatur,

licet Ljus epiftola fimilis videatur epiſtolæ Sergii,
Eethelt & Typo (5so3 -11)!

e*) Acta hujus ſynodi promulgata ſunt per
epiſtolam Synodicam ad univerfios Chriſti Fi-
deles directam.

G. 512. Verum ſopiendis in Oriente tur-
bis non ſuffecerat Synodus Lateranenſis. Ita-
que Imperator Conitantinus Pogonatus, ut il-
lis finem faceret, literas dedit ad Donum
Romanum bontificem, queis Eum ad Con-
cilium Cpoli celebrandum invitavit. Adhorta-
muar, ait, veſtrum puternam Beatitudinem per
pra-

343 N

præſentem noſtram Satram, dirigere Viros uti-
les, . indutos perſonam veſtra apoſtolicæ Sedis,
ejusque Concilii; . . & omnem auktoritatem ha-
bentes, quutenus convenientes cum hic poſito..
Patriurcha & Mäacario Patriarcha Theopolita-
na civitutis, ſcilicet Antiocheno, pverſcruten
tur cum omui manſuetucine per gratiam ſankti
piritus- veritati inſſtere, G conſentire. . De
perſonis vero, quæ dirigentur a pater naj veſtra
Beatitudine, ita decernat: ex veſira quidem Ec-
leſia tres perſonas; quodſi & nures, Juuintæ
ei placuerint, dirigat; de Contilio vero uséue
ad T2. Metr opolitas Eypiſcopos. Similis extat
ejusdem Imperatoris epiſtola, qua Patriarchas
Cpltanum & Antiochenum cum fuis quemque
Metropolitis ad eandem Synodum vocat.

Itaque hec quoque Concilium non Papa con-
vocavit, ſed Imperator.

J. 513. Literas Imperatoris non Donus,
qui interea muortuus fuerat, ſed Agatho, qui
eidem in fumntno Pontificatu ſucceſſerat, rece-
pit. Hic Romæ quantocyus ex Occidentalibus
provinciis ſynodum 125. Epiſcoporum coegit.
In ea deleécti ſunt Legati ad Synodum Cplta-
nam, nomine Papæ quidem Theodorus & Ge-
orgius Presbyteri cum Joanne Diacono; no-
mine Concilii vero tres Epiſcopi, ſcilicet Jo-
annes Portuenſis, Abundantius Paternenſis 3
& Noannes Regienſis. His datæ funt duæ epi-
toleę, una ab Agathone; altera a Synodo
Raunana, ad Imperatorem directæ.

—

1

O„◻

4.

.

N= 344 = *

K. 514. Epiſtola Papæ eſt ampliſſima.
Inde lequentia excerpenda judicavi. Divalibus,
ſcribit, apicibus animatus ſum, qux per man-
ſaetiſſimax? Portitucdlinis veſte& acram präacepta
Jſunt, eſſicaciter pr'omtam obſequentiam exhibere
. . . ecundum piiſſimam jußſionem veſtram
obedlientia, quam debuimus, non pro conſidentia,
eorum ſcientia „ quos dirigimus, Praſentes con-
Jamulos noſtros (chic nom inantur Legati ſupr
(512) dicti) curavimus demandare. (a). My-
ſterio SS. Trinitatis & Incarnationis clare ex-
poſito, ſic pergit? Cujus, ſcilicet S. betri
aanitente praſidio, hurt apoſtolica ejus Eccle,
nunquam a via veritatis in qualibet erroris ar
te deflexu eſt“ cujus auktoritatem, utpote Apo-
ſtolorum omnium principis, ſem er omnis catho-
lica Chriſti Eccleſiu, & univerſules Sifnodli fide-
liter drep oHtontes, in ommibus ſüsnte⸗ ſunt . ..
Hæc, ſcilicet Romana Eccleſia, per Dei gra-
tiam a tramite apoſtolica tradlitionis nunqudm
erruſſe probubitur; nec haretitis novitatibus de-
pravatu ſuccubuit: ſed ut ab exord 22 fidei chri-
ſtianæ percepit ab aukctoribus ſuis, illibata ſmete-
nus permanet, ſesundum Salvato oris pvollicitatio-
nem, quum ſuoi um diſcipulorum Printipi fatus
eſt, Perre, Petre, inquiens, ecce Satanas expeti-
vit, ut cribraret vos, ſicut trikticum: Ego Au-
tem pyro te rogavi, 4 0τ defciat Fides tud:
zu aliquando converſus confarma ſrätres tuos (b)
Conſideret itaque veſtra Clementia, quoniam Sal.

2 .
,„ ei fidlem Petyi non deſetturam promiſit,
ſemare eum fratres ſuos admonuit quod
Apo-

= 345 =

oſtolicos Pontifices prædeceſſores meos confiden-
nper feciſſe, cunttis eſt cognitaum: quorum
puſillitas meck⸗. pediſſequa cupit exiſtere. Va
enim mihi erit, ſi veritatem Domini mei, qJuam
illi ſinc ceriter pra cilica, unt, pradicar neslexero.
.. UVncl . ex quo haæreticam
novitu! tuna Tict, he Praſule es introducer
conaban gnam neglexer unt eos hortari;
atque obſecrando commonere, ut ab hatetico er
rore ſaltem tacendo dehſter ent. Denique addit,
ſuos Prædeteſſores commonniſſe, rogaſſe, incre-
vaſſe, obſecraſe, auguiſſe, & omnem modlum ex-
hortationis exercuiſſe, quatenus medelam pvoſſet
recens vulnus accipere. (C),

a) En ex obedientia Imperatori debita Lega-
tos a ſe ad ſynodum mitti, fatetur Papa!

b) Etiamſi, quæ his verbis exprimitur, præ-
rog-tiva Eccleſiæ & Sedi Romanæ » quamdiu
univerſalis Primatus eidem annexus eſt, conve-

niat: eandem tamen bPerſonis Primatum geren-
tibus competere, neutiquam ſequitur.

6) Si animum redeend⸗ ad ea, quæ Honorius
ad Sergium fcripfit (516); dqu nam laudem ſuis
oribus Agatho tribuit „ non eruiſſe Ho-
diſpicies. Hoc tur elogium
exigendum non eR; „ nmec onz-
nibits omnino, ſed plerisque Romanis Epiſcopis,
qui Agathonem præcefſerant, applieandum.

m
igit

expolitionem aei ſeane⸗ ientia aglettitur
piſcopi ſe Cælſarei imperii ſamulos nominant.

XV 5 Im-

Imperatori gratias reddunt pro convocatione
ad Concilium. Legatos ſuos ſacra quidem,
non item ſecalari ſcientia præditos eſſe ſcri-
bune⸗ Won wſtimamus, inquiunt, quemquam
temporibus noſtris reperiri poſſe , qui de ſummi-
tate ſcientic ſecularis glor. ietur . quandoquidem
in noſtris regionibus dive, ſarum gentium quoti-
die æſtuat fur or, nunc coi,ſicen ,naunc diſcur-
endo, a räapiendo. Vude tota vita noſtra ſo-
Bicitudinibus plena eſt, quos gentium manus cir-
cumdat, & de labore cun poris viftus eſt, eoquocdh
pr- iſtina Eccleſiurum ſuſtentatio paullatim per
diverſas calamitates doſi, lendo ſuccubuit. Deni-
que Perſonæ, ajunt, quas dirigimus, omnium
noſtrum, icl eſt, univerſor. um per ſeptentrionales
vel octiduas régioxes Epiſcopo⸗ um ſuggeſtionem
ohfen unt.

G. 516. Itaque ann. 680. Præſidente..
Imperatore, cujus latus ſtipabant varii aulzæ
Cæſareæ Proceres, ſecundum imy. rialem ſan-
Rionem convenit Jankta & univerſalis SOiznodus,
id eſt, Theodorus & CGeorgius Proshe gjteri & So-
annes Miaconus . vicem agentes Agathonis Ae'-
ctien. antiqu˖k Koma, SG Geor gins Archiey.
Cpoleos novæ Komc («) & Petrus Presluſter &
1 nachus, lLocum ſervans Sedis Alexandrind,
& Macarins Archiey. Antiochic, és Georgins
Presb’j d Monachus & Apocriſiarins Theo-
dori Vicarie odis Hieroſolymor.
Ppiſe. 1. Portuenſis, Abundantius E
Goannes Ep. Regi ienſis locn

undtur.,
fooakur.

6) Uigo
N, 1
n lurt

duntan

„.
rp

=

347 9ℳ*

Epiſcoporum Concilii KRomani, & Tkheodorus
Preshiſter, locum ugens Theodori Archiep. Ka-
venngkc. Tum ſequuntur nomina ceterorum
Epiſcoporum Orientalium: qui ordo eſt ob-
ſervatus in omnibus I8. Actionibus; ex qui-
bus II. priores & ultima praſidente Imperato-
re; — reliquæ intermediæ pranoſito ſeſſu Im-
perutoris (?), & ex perſona ejas praſentibus
& audientibus Proceribus celebratæ in Actis
leguntur.

a) Ergo canones de prærogativa Sedis Cplta-
næ , præſentibus etiim Legatis Romanis, in
uſum ſunt deducéti (454. b, & 486).
⁵) En præſidium Cæſareum, utique voliti-
cum duntaxat, in Concilio generali, clariſſime
exptefſum! atque hoc quidem Imperator ita
exercuit: ut fere ſolus volitiam externam
Synodi dirigeret, prout Acta ipſa inſpicientibus
patet.
G. 517. Ex prioribus II. Actionibus hu-
jus Concilü ſequentia mihi viſa ſunt obſervan-
da.
a) Aklt. I. Macarius Ep. Antioch. alii-
que Monothelitæ dixerunt: Quidquid percepi-
mus dà Praſulibus hujus regicx Urbis, id Aſt,
Sergio, Paulo, Pyrrko, & Petro, uet non &
Honorio, qui fuit Papa antiqux Roma, & Ci,-
ro, qui fuit Papu Alexandric, de voluntate &
eperatione, ſic Gaimuas, & docemus.

En Honorium P. rurfus in hæreticorum nu-
mero collocatum!

Antiochenus, ab Imperatore inte terrogati, an
epiſtolas Agathonis & Synodi Romanvæ recipe-
rent, inducias petierunt „donec ſententias Pa-
trum in illis allegatas cum exemplaribus Bib-
liothecæ Cpltanæ contuliſſent. Imperator con-
ceſſit i inducias; nec ſynodus legitur abnuiſſe.

Potuiſſetne Synodus conſfentire in hanc diſcuſ-
Kionem, ſi Papam credidifſſet infallibilem?

heratori, ut ſupra, interro-
. gius, ſe ſacta collatione,
cognoviſſe „ add (ta Pat trum teſtimonia in
nullo ſſe 4 O0. Pea ihus diſci epamtid, 6α& con-
ſent tio eis, inquit, & ſRio prof. teor, & credo. Ean-
dem confeſſionem edidere alii Epilenh diæce-
ſeos Cpltanæ, qui antea Monothelismo adhæ-
ſerant. Sed Macarius dixit : Won dico duas
naturales voluntates aut duas operationes na-

turales, . nec ſi membra & mit-

2
△

tar in mare. Qui propterea

ganti,

4) Att. 9. Synodali ſententia ab omni ſa-
terdotali dignitute & miniſterio alienus eſt de-

claratus.

* A. rI. In variis Macarii ſcriptis,
quæ producebantur, hæc quoque ba oc-
currun Komanns "

tem

1
Imemorabilia con

N= 349 = 5*

a) Akct, r2. Cum præter alia ſcripta, quæ
Macarius Imper: atori obtulerat, lectæ eſſent
epiſtolæ Sergii & Honorii (5309 & 10), Judic
& Synodus easdem epiſtolas authenticas ex
Tabulario Ecoliæ Cpltanæ juſſerunt afferri,
ut cum illis, H lectæ ſunt, conferrentur.
Quo facto, inprimis epiſtola Sergii ad
rium collatu eſt cum codice, qui da-
tus eſt Principi: & conſtitit. Similiter prolat’r

Hono-

12

eſt e piſtolaj authentica latina Honorit ad Sergi-

um. . S collata eſt per Ep. Portu-
enſem: & conſtitit, hoc eſt, patuit, exemplar
eſſe conſentaneum autographo. Tum Iudici-

bus Synodi de his epiſtolis judicium requiren-
tibus, reſponderunt S ſe in proxima
Act tione ſententkm ſuam hac de re eſle dictu-
roS

b“) Akt. 13. Quxæ octo poſt diebus eſt ha-
bita, Concilium dixit: Epiſtolas dogmaticas
Sergii & Honorii invenientes omnino alienas exi-
ſtere ab Apoſtolicis dogmatibus; .. ſequi vero
falſas dobtrinas hoœreticorum , elts .. tanquam
animæ noxias execramur. Quorum autem im-
pia execramur dogmata, horum & nomina a
ſanbtu Dei Ec leſia pr. ojici judica ine, id eſt
dergii, . . Cuyrt, PBirrhi . 1 etri & Bun tli, ad
hac TVeodor: quondam LEpiſco r Pharan:
quurum omnium perſo⸗ arum mentionem fecit
doatho Papa antiqau-x KRomæ in ſuggeſtione
ad Imperutorem (513): quos nathemal, ſub-
mitti definimus. Cum his ver ſimul .

ſantza Dei catholica Eccleſiu, ſimulque andthemn-
tizavi præ vidimu? & Honorium, giti fuerat
Papa antiquz Romm, eoquod inven'n us per
ſcripta, quwx db e0 fakta ſunt ad Sergium, quia
in omnihus ejns mentem ſecutus eſt, & inmiriu
dogmata confinmavit.

Judicent modo æqui rerum arbitri, quam 6dem
mereantur Hoporii Defenſores, dum fſcribere
non dubitant, Orients-les ſine exzamine proruiſie
in condemnationem Honorii. Nonne ab ipfſo
Epiſcopo Portuenſi, qui erat unus ex Legatis
Romanis, collata eſt epiſtola Honarii? Nonne
Synodus inducias petiit ad negorium hoc rite
pertractandaum ?2 Nonne poſt octo primum dies
pronunciata ſententis eſt ?2

7) Eadem All. Cum poſtulantibus Judici-
bus ex Tabulario Patriarchali varia adhuc
ſcripta Monothelitarum proferrentur, altera
quoque Honorii ad Sergium epiſtola fuit pro-
ducta (510). Quibus lectis ſanctum Concilium
dixit: Quæ prolata ſunt opuſeula, comperi-
mus, in aunam zundemque perſonam concurrere:
& pravidimus, hac tanquum profana & ani-
mæ pernicioſa - concremari. Et tombuſta ſunt.

F. 519. Ex poſterioribus actionibus in
+△

rem noſtram pauca quædam ſunt obſervanda.

) Akt. 1I6. Sub finem exclamarunt Patres
univerſi: Thebdoro Pharanitano haretico ana-
thema! Sergio hæretico anathema! Cyro hare-
tico anathema! Honorio hæretico anathema!

Pyrrho

Aln Ber.
W

— z351 ℳ

Purrho hœretico anathema! Tau hœretico and-
thema! Petro haretico anathema! TWacario ha-
getico anathema! &c.

quam Synodus h'ec condidit. In ea, recita
Symbolo Cpltano, fubjungitur : duß⸗ iebat
quidem a perfottam orthoclox ſidei cognitionem
& confin mationem. . hoc Imnbolum: —ſed quo-
nium.,, inveterutor mualitia, Cacodæmon fſeilicet,
orgäana ad propriam ſudm voluntatem Apta Ye-
periens, Theodorum dicimus, . ergium, Pirr-
hum, Paulum, Petrum, .. inſuper & Hono-
rium,. . . E Cur. um; Macarium quoque; . non
vacuvit per eos§ nlenituclini Eecleſia eοiâ ſcun-
dala ſuſcitare &c. (a). Tum ſic pergunt Pa-
tres: Duas naturales voluntates in Clniſto,
& duas naturales operationes indiviſe, inconver-
tihiliter, inſepurabiliter, inconfuſe pradicamus.
Actio hæc claudebatur his exclamationibus:
Theodoro Pharunitano anathema! Sergio &
Honorio anathema! Peyrrho & Paulo anathe-
ma! &c. (b).

a) En rationem, qua Epiſcopi moventur, ut
novas fidei definitiones condant!

95) Sexta jam vice Honorius P. partim hære-
ticis accenſetur, partim ut hæreticus damnatur
(Si7. à & c. §1 8. b & c 519 a & ⁵) Stipites ne
fuerunt Legati Romani, ut nunquam reclamarent,
ſi quid habuiſſent, quo cauſſam ejus tueren-
tur Immo nonne ipfi etiam cum ceteris Pa-
tribus Honorium ut hæreticum damnarunt? At
de-=

Ss

demus, eum fuiffe ab hac labe immunem; ſal-
tem Synodus unir erſalis credidit, Primatum non
obſtare quo minus Papa cum aliquibus Epiſco-
pis poſſit ir zreſin conſentire,

§. 520. Att. 7S. Quvæ fuit ultima, præ-
ipſo Imperatore, & jubente, promul-
ata rurſum e eſt definitio fidei, cui 166. Patres
ble ripti leguntur, (ℳ) inter quos reperiuntur
, Papales, etiam alii 4. Pres-
, & 3. Dis ncor⸗ qui tamen Bnail no-
mine piſcoporum, a quibus delegati rant,
ſubſcripferunt. Dtimo ee Inrieratar. ſub-
ſcripfit his verbis . mus, & conſenſimus.
Tum ſermo proſphoneticus, id eſt, acclama-
torius ad Imperatorem leita us eſt: in quo qui-
dem Petrum per Agathonem locutum fuiſſe, in-
quiunt Patres: at cum ceteris Monothelitis

anathemati rurſus ſubjiciunt Honorium, utpote

eos ſecutum (519. b. Sub finem denique ſic
Conſtantinum alloquuntur: His, qux & Wo-
bis geſta ſunt, ſignaculum tribne; veſtr. am in-
ſeribito imperiala, m ratihabitionem, &, per edikta
divulia eorum omnium ſirmitatem, gaabenes nul-
lus his, quæ geſta ſunt, contradicat, novam-

que gaes trrte marcinstar. (b).

a) Cedrenus & Theophanes ſcriptores Græci
ducentos ostoginta novem numerant.

b) In eo nimirum ſita eſt firmitas, quam
Princeps Canonibus tribuit, ut, qui eos violat,
Principi quoque ſuo inobediens eſſe cenſeatur,
atque adeo pœnis etiam civilibus reddatur ob-
noxius,
S. 521.

N = 353 3ℳ

F. 521. Miſit Synodus epiſtolam ad Aga-
thonem cum inſcriptione: OQuiverſale Conci-
linum, quocl pver piam ſanktionem Imperatoris
gat eſt (SIY). In ea Agatho vocatur
Antiſtes ſtans ſupra frmam fidei petram. (ℳ).
Paullo poſt hareticos, inquiunt, anathemati-
bus interſecimus, ex ſententia per ſacras ve-
Rras literds de eis lata, videlicet Theodorum,
ergium, Mone orium, Cvrum &c. (b). In fine
addunt: Orthodoxz fidei ſplendidam lucem vo-
biscum clare pradicavimus: quum ut iterum
per honorabilia veſtra reſcr ipta confirmetis, ve⸗-
ram oramus paternam Sanktitatem. (c).

(a) Nempe ob Primatum, qui certe everti
nunquam poteſt.

b5) Agatho quidem Honerium nominatim non
damnaverat in fua ad Imperatorem epiſtola: at
cum is mentem Sergiis, quem Papa nominatim
anathematizavit, in omvihus ſit ſecutus (578 5) ;
merito dieitur etiam ex ſententia ejusdem Papæ
damnatus.

c) Confirmatio Papalis, quam Synodus pe-
tiit, nil aliud eſſe poterag, quam declaratio
publica, qua Agathonis cum Synedo in eandem
fidem conſenſio exprimebatur (493. 4 & *5).

F. 522, Extat pariter epiſtola Imperato-
ris ad Epiſcopos Synodi Romanæ, a quibus
mins, Cunn ante Concilium generale literas receperat.
aien ut Suſcepimus, inquit in illa, non tantum a Papa,
n r ſed etiam a Vobis directas Nobis literas, quæ
n ,tam ſqnodicis quam pateruis dolctrinis conſeu-
er Z tiunt.

8

394 = *

tiunt. neque enim negleximus, ſecdt diligentius
eus comparavimus: idcinco & omnes conſonuuter
mente & lingua concredimus; & tanquam ipſius
Petri vocem, Agathonis relutionem mira ti ſu-

S
1115.

Qui ex his verbis teſtimonium de infallibili-
tate Papali conantur deducere, non artendunt,
in eadem epiſtola aſſeri, literas Papæ fuiſſe di-
ligenter ante examinatas, quam a Synodo fue-
rint inſtar regulæ fidei acceptatæ.

F. 523. Leo II. P. data ad Imperatorem
epiſtola Synodum hanc generalem confirma-
vit. Sankka, inquit, univerſalis & magna
ta Siyjnodus, quam nutu Dei veſtra Clementia &
ſedulo convocavit (572), & cui pro Dei miniſte-
rio præfuit (a) apoſtolicam in omnibus regulam
& probabilium Patrum doctrinam ſecuta eſt: &&
quia definitionem rettæ fidei pleniſſime pradica-
vit; quam & apoſtolica Sodes B. Petri vene-
ranter ſuſcipit: idcirco & Wos, & per noſtrum
officium hac veneranda Sedes apoſtolica concor-

diter ac unanimiter his, quæ delkmita ſunt ab

Ea, conſentit, & B. Petri auftoritate confir-
mat (b). Poſtea antiquis hæreticis nomina-
tim damnatis, Pariter, proſequitur, amnathe-
matizumus novi erroris inventores, Theodorum
Ep. Pharunitanum, Cyrum, Sergium, Pyrrhum,
pPanlum, Petrum, nec non & Honorinm, qui
hanc apoſtolicam Eccleſiam non apoſtolicæ tradi-

tionis doltkrina luſtravit, ſed profana proditione

mmaeulatam maculari permiſit (c).

1 1I1

)

N= 377 =

4) Quis deinceps dubitabit, an Imperator
hanc ſynodam convocaverit, eique præſederit,
cum ipſe Papa idipſum luculenter teſtetur?
b“) En rurfus diſcrimen inter Sedem & Se-
dentem! Hic conſentit Concilio, quod illa con-
firmat, promulgando communem Capitis cum
ceteris membris conſenſum.
) Neſcio, quid ulterius deſiderari poſſit, ut
èonvinci vel pertinaciſſimus quisque poſſit, re-
vera Honorium tanquam verum hæreticum fuiſſe
ab Ecclefia condemnatum. Ipſa Eccleſia Roma-
na in veteri Breviario ad diem feſtum S. Leo-
nis II. in Lectionibus hæc verba recitari juſſit :
Hic ſuſcevit ſanktam ſextam Synoaum . . . 15
hac condemuati ſunt Cyrus, Sergius, Honorius,
Pynrhus & c. qui unam voluntatem & uanam ope-
rationem in D. G. Chriſto dixerunt, & pre-
dicaverunt. Has Lectiones refert P. Garnerius
in Diurno Romanorum PP.

VII. COWOIEVIVM GEWVERALE.
WICANUM II.

H. 524. Huic concilio occaſionem præbuit
Hæreſis lconoclaſtarum, qui nem-
pe cultum ſacrarum imaginum tanquam
illicitum impugnarunt. Hæreſeos hujus prz-
cipui propugnatores fuere Imperatores Leo
Iauricus, Conſtantinus Copronymus, eſjus-
que Filius Leo IV. „ & Leo V. Armenus: qui
Catholicos ob ejusmodi cultum diriſſime vexa-
runt. Immo Conſtantinus Copronymus ann.
754. Concilium Cpoli celebrandum indixit :
2 2 in

= 356⁶ =

in quo 338. Epiſcopi ad nutum Imperatoris
definierunt, omnem imaginem, ex guacuna
materia improba vibtorum arte fabtam, ab Ec-
eſia, Chwiſtianorum rejiciendam velut abominu-
bilem.

F. 525. Cum Taraſius, homo laicus,
qui Imperatoribus àa ſecretis erat, ea tantum
conditione Epiſcopatum Cpltanum ſuſcepiſſet
ut ad reparandam Eccleſiarum unitatem Con-
cilium generale cogeretur; Conſtantinus &
Irene Mater ejus id ſe facturos promiſerunt
Quare literas dedere ad Hadrianum I. P. Cun
Sacerdotibus, inquiunt, locuti ſumus, & cun
conſilio decrevimus, ut fieret univerſale Concilium.
Et rogamus veſtram paternam Beatitudinem,
ut aſcendas huc adl ſtabilitatem antiquæ tradi-
tionis ſuper venerabilibus imaginibus: debitum
enim eſt illi hoc fjacere. . i autem non po-
tuerit aſcendere huc, eligat Viros venerabiles,
& dirigat, ut inveniuntur hic ex perſona.
veſtræ Beatitudinis.

En Imperator ad Papam ſcribit, a ſe eſſe de-
cretam Synodum, & ad hanc illum vocat!

S. 526. Taraſius quoque de celebrando
Concilio cum ad Papam, tum ad reliquos Pa-
triarchas, nempe Alexandrinum, Antioche-
num, & Hieroſolymitanum ſcripſit. In con-
feſſione fidei ſuæ, quam epiſtolæ inſerit, and-
themute, ait, execror Cirum, Sergium, Hono-
rium , Puyrrlium, Paulum, & omnes, Aui eo-
NWom.

e 357 3ℳ*

rum decretis inſiſtunt, velut Sodomiticam vitem
& Gomorrhicum pulmitem, omaros botros pro-
dutentem, exoſos habeo . . . Ab Imperatoribus
noſtris, pergit, iyjnodum indici poſtulavi, mus.
Illi noſtraæ petitioni Aſſenſe erunt danbtitatem
veſtram precamur, quo uobis ſimul cum epiſtolio
veſtro duo mittantur, qui vices veſtras hic pera-
di quict autem ex Dei traditione hafte-
, quod ud hoc argumentum, ſcilicet de cultu
SS. Imaginum, jfacere poſſit, habueritis, velim
nobis declaretis: Ouo literd veſtra Simodita, Gα
drii a Vobis miſſi, hi uidem cum gradtia
r; illa vero legantar: atque id ſolum,
ne amplius HMange aliquod in Eccleſia Dei ma-
-at. Icd etiam a Primate veteris Romæ voſtu-
lavimus.

olut

8

F. 527. Itaque ann. 786. Cpolim, ubi
juſſu Imperatorum Synodus celebranda erat,
C0 anenere Legati Romani & trium Sedium
Patriarchalium cum plurimis Epifcopis. Sed
milites, qui maximam partem hæyreſi Icono-
claſtarum inftecti erant, ab Epiſcopis, qui
Concilio Conſtantini Copronymi interfuere,
excitati, facto tumultu, Concilii celebratio-
lem impediere. Quare juſſu Imperatorum il-
lud Nicæeam Bithyniz translatum, & ſequente
anno 787. ibidem inchoatum eſt, Te Ar-
chipresbytero Eccleſie &. Petri Ronne, & Petro
Presbijtero && Abbate, locum retinentibus apo-
Rolicæ Sedis Hadriani Archiep. ſenioris Romæ;
praſentibus Taraſio Arcliep. Cnoleos novæ Ro-
2 3 maä,

N= 358 = 5*

mæ, Goanne & Thoma Presbyteris & Mona-
chis, locum retinentibus apoſtoticarum ſecdium
Orientulis dixceſeos, nimirum Alexandrinzæ,
Antiochenæ, & Hieroſolymitanæ, aliisque
Epiſcopis, univerſim 350.; præſentibus quo-
que & audientibus quibusdam Miniſtris Cæla-
reis.
Adverte, non Romanam duntaxat, ſed & re-
liquas Sedes Patriarchicas, Alexindrinam, An-
tiochenam „ & Hieroſolymitanam, apoſtolicas
nominari, utpote cum & ipſæ ab Apoſtolis
fuerint fundatæ.

F. 528. Ex primis duabus actionibus hu-
jus Concilii hæc delibanda duxi:

a4) Alt. I. Lecta eſt epiſtola Imperato-
rum, ad Epiſcopos juſſu imperiuli in MWicæna
nodo congregatos. Ajunt illi in ea: Eccle-
ſiaſticum tatum eam, quam ab initio obtinuit,
legislationem & auktoritatem obtinere volumus.

9“) Alt. 2 Monente Miniſtro cæſareo lecta
eſt epiſtola Hadriani P. ad Iimperatores. In
ea commendat, probatque cultum imaginum.
Totam hiſtoriam de Conſtantino Imp. Romæ
baptizato refert: quæ tamen haud dubie com-
mentis eſt accenſenda. Invehitur in titulum
Patriurchæ univerſalis, quem Taraſius in li-
teris ad Papam datis ſibi attribuit.. Denique
obnixe, ait, obſecramus Clementiam veſtram, &
ver omnipotentem Deum conjuraumus, ut pio in- anmiſen
tuitu veſiras clementiſſimas Aures noſtrak humilli-
mic

N = 3 59 =*

mæœ deprecationi inclinare jubeutis, & ſacratiſſi
mas imugines in priſtino gradu conſtituere.
En bapa non jubet, ſed obſecrat Imperatores,
ut officio ſuo ſatisfaciant!

6) Eadem aft. Lecta quoque eſt altera
Papz epiſtola, ad Taraſium data: in qua
itidem laudat Ss. Imaginum cultum. Hac le-
cta, Taraſius Legatis Romanis, an his lite-
ris conſentiret, interrogantibus, reſpondit:
Hadrianus veteris Komæ Primas .. reftam eſſe
dectaravit cœtholicæ Eccleſia antiquam tradi-
tionem. Ob id & nos per ſcripturam inquiren-
do, argumentando & demonſtrando exquiren-
tes, & Patrum præceptis imbuti, ſic conſitemur,
concordamus, & vim literarum lettarum confir-
mamus. Legatis Romanis denuo quxærentibus,
an ſacra Synodus literas Papz reciperet, hæc
reſpondit: Sequimur, recipimus, & probamus.
Deinde Epilcopi ſingillatim juxta truditionem
veterem Eccleſic & literarum Hadriani P. a ſe
recipi & adorari, id eſt, coli, ſanktas imagi-
nes conſeſſi ſunt.
Igitur epiſtola Papæ ideo recepfa fuit, quia
inventa eſt veteri traditioni conſentanea.

G. 529. Alt. 3. Lecta eſt inprimis epiſto-
la Taraſii ad tres Patriarchas Orientales (5 26);
tum etiam Eorundem ad Taraſium, quem Pa-
triarcham univerſalem Cvoleos nominant,, re-
ſponſoria: Sacerdotalis dignitas, ſcribunt,
Inperii ſanktificatio eſt SrP Makio Imperi-
Am

N= 3 60%ο .b⸗= *

um vero Sacerdotalis dignitatis robur & poten-
tia... Maximu dona, quxk a Qeo hominibus
data ſunt, ſacerdotium & imperium eſt illud
enim cæleſtia cqurat & diſpenſat: hoc autem le-
gibus αuuis & juſtis omniz, quwx in terris Ffiunt,
diſpenſut. (4) . . Trinm apoſtolicarum Sedium
almorum Patriarcharum, & Epilcoporum, qui
Jub ipſis degunt, ablentia non ex ipſorum acci-
dit propoſito, ſed zx dominantium illis terribili-
bus minis & mortiſeris pœnis. . In umiverſali
ſerta Siynodo nullus eorum, qui per idem tempus
in his partibus Epiſcopi enant, propter burbaro-
gu iraonnidem conveniſſe repertus eſt: ſed nul-
lum ex hoc ſanlta adhaſit Sfnoco pra' judicium:.
pr &ſertim cum apoſtolicus Pupa Romanus don-
corda verit, & in ea inventus ſit per Apocriſiari-
„ ſuos. (5). Adjiciunt epiſtolam Syuodicam
Theodori Patriarchæ, Hieroſolymitani, in qua
dicitur: Apoſtolicas Eccleſia truditiones, quibeis
venei atio Sanktorum docetur, recipimus. . Eos
t n ut miniſtros, amicos, & Filios Dei ho-
norumus... Chrifti... Deiparck, „. &s Sankto-
um imagines colimus. Has literas tum uni-
verſi, tum ſinguli approbarunt. (W Quo facto
Taraſius dixit: KRixoſa contentio inter nos ſe-
data eſt: Oriens enim & Octidens, Septentrio,
& Meridies unam concordiam acceytant. Syno-
dus dixit: (loria TLibi, Deus, qui nos unos
ecdideris! (Aℳ).

2) En diſcrimen inter Imperium & Sacerdo-
tium, ab Orientalibus diſtinéte traditam!

ſen Oalen.
nido upen
ſo.

7

) Cre⸗

*
N N 361 =—

b) Inſigne hoc eſt teſtimonium de Primatu
Romani Pontificis a Patriarchis orientalibus ag-
nito.

c) Notanda eſt profeſſio Conftantini Ep. Con-
ſtantienfis in infula Cypro. Ea enim ſecundum
verſionem antiquam, quam utpote minus genui-
nam ab omnihits contemtam fuiſſe aſſerit Ana-
ſtaſius Bibliothec rius, fic haboit: Suaſcipio &
a plelbtor honorabiliter ſanttas imagines ſecun-
dum ſervitium adorationis, gquod conſuhſtan-
tiali & viviſicatrici Trinitati emitto. Verſio an-
tem genuina, quam idem Anaſtaſius adornavit,
eam profeſſionem his verbis exprimit: Saſcipio,
OW amplelttor venerandas imagines adbratio-
nem autem, quæ ſit ſecundum latriam, tantum-
modo ſuper. Mhanliat & vivificæ Trinitati con.

ſervo.
4) Credebatur igitur tota Eccleſia repræſen-
tari per Epiſcopos in ſynodo generali congre-
gatos.

F. 530. Ex tribus ſubſequentibus aflis-
nibus næc notari merentur:

a) Alt. 4. Allata ſunt teſtimonia quam
plurima tam ex S. Scriptura, quam e ex ſcrip-
tis So9. Patrum, variisque Hiſtoricis. Ex iis
tamen funt alie u a, 4 ab Kruditis hodie

vel falſa, vel ſuolititin eſſe exittimantur;

1

Vvel Publicum 88. Imaginum cultum non ſa-
tis probare videntur.

Inde conficitur, fieri poſſe, ut Concilium ge-
nerale dogma quoddam definiat „ quin tamen

l propferes quodlibet argumentam, quod ad pro-
1n doend band
.E Ne dum dogma adhibetur, dogmatis locum ob-
nneltam tineat,

2 5 5)

W 3 62

5*) Aa. 5. Inter alia monumenta, qux
contra lconoclaſtas producta ſunt, occurrit frag-
mentum ex ſermone Joannis Epilſcopi Theſſa-
lonicenſis, ubi is ait: De Angelis, quibus &
noſtras ani, mas adjungo, cutholica Eccleſia
ſantit, eſſe quicdem intelligibiles, ſed non omnino
corporis exper los & in vi ſibiles; verum tenui
corpore praditos, & aereo ſive igneo, ut ſerip-
tum ℳ: Jui fuacit Angelos ſuos ſpiritus, & mi-
niſtros ſuos ignem urentem: . . duare etiam in
loco exiſin nt, & circumferentiam habent: mul-
toties enim in pro r jio corpore 2 viſt ſunt ab illis,
ibus Deus oculos r veruit. Taraſius dixit
Oſtendit Pater, qnod & Angelos pingere opor-
teat, quundo circumſeribi poſſunt, & ut homi-
nes Apparuerunt. Sy nodus dixit. Etiam Do-
mine.

Joannes Theffſalonicenſis aſfſeruit, licite pingi
Angelos. Id triplici ratione probavit: quia ni-
mirum corporei ſunt; qu'a loco circumſcribun-
tur; quia ut homines ſæpe jam apparuerunt.
Synodus, præeunte Taraſio, aſſertum probavit:
& duas quidem rationes poſteriores admiſit; pri⸗
mam vero penitus neglexit: certe non roba-
vit: nam cum Aflt. g. lecta eſſet epiſtola S.
Germani Ep. Cpltani ad Thomam Ep. CI dio-
politanum, in qua ille ex S. Athanafio afferit,
Angelos Cherubin ab omni corporea Pgaratione
& natura eſſe alienos: Synodus non contradixit.

6) Akt. 6. Lecta & refutata eſt
quam Synodus a Conſtantino Copr
acta contra SS. Imagines edidit (

= 363 = 3*

mis negarunt Patres, Synodum illam dici
poſſe ani verſalem, utpote, in quum unegue om-
6 a utor em

nes o enſei, unt. . dJuk non habut
Komanum Papam, neque illius Saterdotes, ne-
Jue per icurio, neque per provintiales literas,
quemadmodum fieni in ufnoclis debet. Quin etiam
neqhue concordantes ſibi habuit COrientis Patriar-
dchus, Aoattgatri num , Antiochenum, & Urbis
ſanlta.

Etiamſi igitur Synodus contra imagines nu-
mero Epiſeoporum fuperaſſet Synodum pro ima-
ginibus congregstam: illa tamen nec convoca-
tione, nec celebratione, nec acceptatione fuĩt
univer ſalis (436 & 77.

J. 531, Alt. z. Edita eſt fidei definitio:
in qua 'atres inprimis ſex præcedentium Con-
ciliorum gener lalin uN Akka comprobant (ℳ).
Cumque in ſingulorum enumeratione ventum
eſſet ad Synodum ſextam: Deteſtamur, in-
quiunt, cum en Sergium, Honorium, LCiwrum,
Pyrrhum, WMacarium, impios iſtos nietatis im-
pnugnatores; omnesque illis conſentientes anathe-
muatizamus, b). Deinde ſtatuunt in hunc mo-
dum . Sanfttorum Patram doltrinxk inſiſten-
tes, & catholicæ Eccleſix traditionem obſervan-
tes, deſinimus, ſanktas Imagings ad modun ve-
nerunda & vivifekx Crucis e coloribus & teſſel-
lis, aut alia quavis materia commode puratas,
in empiis ſa kis Dei collocandas, m in ſucris
u5 & vuüſis, tum in varieti ihus & tabulis;
in &dibus privutis, & in viis publicis; maxime
dutem

—

—ä è3*2
α

deinde intemeratæ Do-
Aorum Angelo-
vaom, & omnium korum e, uo ſci-
licet per. kanc ma num pvikta⸗ 21 nſpeltionem
omnes, qui contemplas ntar. , d pr. gtote orum me-
mor iam Gα Tun veniant; illis ſalutatio-
nem &o' honos driam adorationem erhibeunt; non
tumen veram latriam, guck ſolum divinæ natu-
& omnetit: ſecl quemudmodum 1/ vivifica
Crucis, & ſanktis Evangeliis, & reliquis ſucris
monumentis intenſorum & luminum oblatio ex-
hibetur: Imaginis enim honor in prototipum re-
ſultat.
4) Hæc confirmatio certe nil aliud quam
conſenſum denotat: præcedentia enim Conci-
lia generalia aliam confirmationem recipere
nequeunt,

mind noſtri

ℳ* , venet

“) En hæc quoque Synodus generalis Hono-
rium, prœæſentibus & nullo mos- do reclamantibus
Legatis Romanis, inter hæreticos excommuni-
catos numerat!

juſſu Cpolim petierunt: ibique habito
tio im peria ai conſeſſu, quem Codices
12 Svyam dicunt, ad mandatum
Imperatorum lecta eſt fidei definitio : quam
Taraſius Imperatoribus obtulit, poſtulaa vitiéju
t conſignat e d , mus niretur ue piis LEorum
Feriptioribus. Et accipiens Imperatrix ſubſe

7,

Zue ſimul regnanti Filio, ut & inſe

F. 532. Fini ita Synodo, Patres Impera-

Non-

Nonne hoc eſt petere placitum regium in cen-
ſtitutionibus dogmaticis? At confirmatio Papa-
lis petita fuiſſe non legitur. Taraſius quidem
in epiſtola ad Hadrianum data, quæ 2cta ſunt
in Concilio, narra ſed epiſtolam his verbis
claudit: Hæc i fabta ſjunt, Chriſto Deo
noſtro, qui ſuper omnes eſt, rem procuraute.

q.

H. 533. Duo in hac Synodo pryter alia
ſunt ſpecialiter conſideranda. Primum eſt,
quod, licet Legati Romani, ut par eſt, præ-
ſederint (527), vel expreſſe tamen vel zacite
ſaltem conſenſerint, ut Taraſius, haud dubie
ob egregiam in rebus agendis dexteritatem,
græcæque linguæ peritiam, Direftorium præ-
cipue exercuerit. Alterum eſt, quod Monachi
Archimandritæ ſæpius vel quædam propoſue-
rint, vel de propoſita quæſtione ſuam ſenten-
tiam protulerint. Immo Act. 2. cum poſt le-
Gam Papzæ epiſtolam ſuam fingillatim ſenten-
tiam Epiſcopi dixiſſent; Synodus dixit: Ae-
quum eſt, ut & venerabiles Monachi pronun-
eient. Monachi dixerunt: Si ordo ita exigit,
pronunciabitur a nobis, ut mandatis. Tum 10.
Abbates ſuam quoque ſententiam protulere.

Quare, & quamdiu Eccleſia Gallicana huic
Concilio circa cultum Imaginum adverſata fue-
rit, Vid. Van. Eſpen. F. II. tit. 16, C. 1.

VII. COW-

1

X. = 366 =
VIII. COMWILIUII GEWNERALE.
CPL TANUD Il.

D. 534. Habitum hoc ſuit ad decidendam
cauſſam duorum Patriarcharum
Cpltanorum, S. Ignatii nimirum, & Photii,
quorum ille legitime inſtitutus; hic autem
intruſus fuit. juvat hujus cauſſæ ſynopfſin
hiſtoricam exhibere.

ℳ) Ann. 847. defuncto S. Methodio Ep.
Cpltano legitime ſuffectus eſt S. Ignatius.

*“) Ann. 858. Ignatio per ſummum ne-
fas in exilium miſſo, ſubrogatus eſt Photius,
homo laicus.

c) Ann. 859. Photius Ignatium abſentem
anathemate damnavit, depoſitumque declara-
vit. Inde exortum ſchisma, aliis Ignatio, aliis
Photio adhærentibus.

d) Ann. 861. celebratum fuit Cpoli con-
ciliabulum, ad quod ingens Epiſcoporum Pho-
tio devotorum numerus convenerat. In eo
Ignatius præſidentibus Legatis Romanis, quos
Photius partim minis partim muneribus in
ſuas partes pertraxerat, cum falſi teſtes auro
corrupti eum contra canones ordinatum aſſe-
ruiſſent, rurſum fuit depoſitus.

e*) Ann. 862. Nicolaus P. datis non ſo-
lum ad Imperatorem & Photium, ſed etiam

ad

tis pon

ſa.

Alll

l

. = 3 7 = &*

ad omnes totius Orientis Metropolitas literis,
ſententiam adverſus Ignatium latam irritam
declaravit.

p†) Ann. 863. Idem Nicolaus in Concilio
Romæ habito Photium ab omni ſacer dotuli ho-
nore ac nomine alienum, & omni clericatus offi-
cio prorſus exutum declaravit.

g) Eodem anno Photius e contrario, con:
gregata Synodo, cui Michael Imp. preeerat,
Nicolaum P. anathemate damnavit: cui ſen-
tentiæ 21. Epiſcopi, reliquis reclamantibus,
ſubſcripſerunt.

1) Ann. 863. Idem Photius literas ency-
clicas miſit ad ceteros Orientis Patriarchas,

queis eos ad celebrandam ſecum ſynodum in-

vitat, ut varii errores, quos Eccleſiæ Roma-
næ improperat, damnentur.

¹) Ann. 867. Idem Vir nefarius rurſum
congregata Synodo in Nicolaum P. ob errores,
quos Eccleſiæ Romanz in prædictis literis en-
cyclicis objecerat, exauctorationis & anathe-
matis ſententiam pronunciavit. Immo eo ma-
litiæ progreflus eſt, ut Lothario II. Imp. Oc-
cidentis per literas ſpoponderit, ſe effecturum,
ut is Orientis quoque Imperator Cpoli pro-
clametur, ſi ad expellendum e Sede Romana
Nicolaum ſuam ipfſi operam cominodaret. Hoc
facdum refert Nicetas Scriptor Græcus, idem-
que coævus.

— —

*½) Ann. 868. Michaeli in Imperio Ori-
entali ſucceſfit Baſilius Macedo Hic poſtri-
die ſtatim, quam Imperator eiſt ſalutatus,
PDhotium e Sede Cpltana dejectum, in mona-
ſterium detruſit, & Ignatium ab exilio revo-
catum priſtinæ dignitati reſtituit.
1) Ann. 869. Hadrianus II. P., qui Ni-
colao J. interea defuncto fubrogatus fuerat,
ad Baſilium Imp. Legatos miſit cum literis,
in quibus, volumus, ſcripſit, per veſlka pieta-
tis induſtriam numeroſum Cpoli celebruri Con-
cilium, cui noſtri Legati pruſideant.

F. 535. In prædicta hiſtoria præcipue in
rem noſtram memorabilis eſt quædam Nicolai
P. epiſtola ad Michaelem Imperatorem: ex
qua proinde aliqua huc tranfcribenda vide-
bantur:
Aa) Producto canone IX. (oncilii Chalce-
donenſis (488. 4), quem, ait, Primatem ſuntta
umodus dixerit, prater Apoſtoli primi Vica-
rium, nullus penitus intelligitur. Ipſe eſt enim
Primas, qui & primus habetur & ſummus.
We vero moveat, quia ſingulart numero dicece-
ſeos diltum eſt: ſciendum eſt, quia tantundem
vulet dixiſſe Primatem dioeceſeos, quantum ſi
verlhibuiſſet dioeceſeon.
Qui ipfum canonem legerit, mirabitur, tan-
tum Pontificem ſplendida Sedis ſuæ idea adeo
potuifſe occupari, ut interpretationem hanc pla-
ne abſonam ad Imperatorem perſcribere non du-
bitaret. . 5)

— R

1 Mnperin
e

t alutatus

N= 3 69 =

b*) Romana Eecleſia sollelta Concilia ſua
auktoritate ſirmat (492. & b); ſua moderatio-
ne cuſtodit (101.. .. Vude gquadam ecorum, quia
conſenſum Komaui Pontificis non khabuerunt, va-
letudinem perdiderunt. Quomodo non egeut quæ-
libet Sifnodus Romanz Sedis, quando in Ephe-
ſino Lutrocinio, cunctis Præſulibus & ipſis quo-
que Patriurchis prolabentibus, niſi magnus LZeo,
. . divinitus excitatus, os aperiens, totum Or-
bem & ipſos quoque Auguſtos concuteret, & ad
vietutem commoneret, religio catholica pvenitus
corruiſſet ²

6

Vereor, ne hæc magniſicentius quam verius
ſcripta ſint. Certe Latrocinium Epheſinum ideo
nec Romani Pontificis, nec reliqui Orbis chri-
ſtiani conſenſum habuit, qaia invalidum fuit 5
neutiquam vero valorem utpote quem nunquam
habuit, propterea perdidit, quod Papæ conſen-
ſum non obtinuerit.

c) Sedis Apoſtolicæ, cujus auktoritate ma-
jor non eſt, judicium a nemine eſt retrattanlklum,
eque cuiquam de ejus licet judicare judicio: ſiqui-
dem ad illam de qualibet mundi parte canones
auppellari voluerunt: ab illa autem nemo eſt ap-
vellare permiſſus.

Canones, de quibus hic loquitur Papa, pro-
cul dubio ſunt Sardicenſes (451). Cum ex re-
cenſitis hactenus Conciliis generalibus pateat ,
horum auétoritatem eſſe majorem auctoritate Se-
dis Romanæ; plane conſequitur, ut ab has ad
illa in aliquibus ſaltem caſibus liceat appellare.

A à 4)

d) Ut Photius & Ignatius Romam ad re-
novuncum examen veniant, hoc magnopere volu-
mus; &, ut Vos annuatis, ſalubriter admone-

mus . . . PFPorro ne dicatis, prater Eccleſiac le-
gem id a Wobis ſieri: ſcitote, nos Pracleteſſoris
ſteri Qulii in oc eſſe ſecutos exemplum:. Agui

Euſebianos Romam venire pracepit, & venera-

bilem Athunaſium ud judicium regulaiter evo-

cavit.
Minus convenienter in rem ſuam uſus eſt Pa-
pa hoc exemplo. Nam, ut ipſe Athansſius avo-
log. 2z. refert, Euſebiani a Julio Concilium indici
poſtularunt, literasque ad Euſebianos & ad
Athanaſium, quibus convocarentur, mitti, ut
coram omnibus juſto judicio de cauſſa cognoſci

vohſet.

e) Fuerumt hat ante adventum Chriſti, ut
quidam typice Reges ſimul & Sacerdotes exiſte-
rent: quod Melckuſedee fuiſſe ſacra prodit hi-
ſtoria . . Decl cum ad verum ventum eſt eun-
dem Regem atque Pontificem, ultra ſibi uet Im-
perator jura Pontificatus arripuit, nec Ponti-
fex nomen imperatorium uAſurpavit: quoniam.
Chriſtus ſic aftibus propriis & dignitutibus di-
ſtinttis oficia. poteſtatis utriusque diſcrevit: . ut
& chriſtiani Imnperatores pro æterna vita Pon-

tificihus incdligerent, & PFontifices Ero curſu tem-
voralium tantummodo rerum imperiulibus legibus
uterenturt.
En utriusque poteſtatis, eccleſiaſticæ nimwi-
rum & civilis, diſcrimen, mutuamque indepen-
dentiam!

3. 536.

15 N= 371 = 3*

§ 536. Celebratum fuit Concilium hoc
ann. 869. Convocavit illud Baſilius Impera-
tor. Sufficit teſtimonium ipfius Synodi cum
in epiſtola encyclica ad univerſos Epiſcopos,
ubi ait: Imperator ex omnibus Fatriarcha-
rum Dedibus Leguatos, omnesque Cpltana ic-
O eſeos Epiſcopos evocavit; tum in definitione
fidei, in qua legimus: Sautta univerſalis Syj-
nodlus, quæ per.. ſanktionem Imperatoris..
congreguta eſt, definivit &c. Præſedit Conci-
lio Hadrianus II. P. per ſuos Legatos Dona-
tum & Stephanum Epiſcopos, & Marinum
Diaconum. Hi enim primum ſemper locum
præ ceteris Patribus tenebant. Omnium etiam
primi Actis Synodi ſubſcripſere, quos ſecu-
ti ſunt Ignatius Cpltanus; deinde Legati re-
liquorum Patriarcharum Orientalium, ceteri-
que Epiſcopi, numero 101.

Adfuere etiam Miniſtri imperiales. Immo ipſo
Imperatore Baſilis præſidente Actiones VI.,
VIII., & X. habitæ fuiſie leguntur (516. ).
Qui etiam, non quidem definiens more Epiſco-
porum; ſed tantum couſentiens, Actis Synoda-
libus fubſcripſit poſt Legatos Patriarcharum:
quamquam Synodus honoris cauſſa primum ſub-
ſcribendi locum eidem obtulit.

G. 537. Synodus Io. Actionibus abſoluta
eſt. En geſta præcipua!

a) Aft. 1. Lectus eſt libellus, a Roma-
no Pontifice miſſus, cui Epiſcopi omnes te-
nerentur antea ſubicribere, quam ad Synodum
A àa 2 ad-

= 2372 E*

admitterentur. In eo notanda ſunt ſequentia
teſt DO. W. G. C. prwtermitti ſe

Won vote,

AAificabo Eccleſiam meltm. Hac, gue
rerum probantur eſſeltibus; gquia in Sede Apo-
olicu immaculata eſt ſemper catholica ſervata
. 1. . 6G —. 7. . 5 2 . . 7
religio, & ſankta celebrata dostrinnJ. Ab hu-

jus ergo ſidle atque doktrina ſeparari minime uü-

vientes, & Patrum, ac pracipue ſankkornm
apoſtolicæ Sedis Praſulum ſequentes in omnibus
conſtituta, anathematizamus omnes hareſes oum
Iconomachis. Anathematizamus etiam Photinm
SSc. . . De venerubili Ignatio Patriartha no-
ro. . quod auktoritas Apoſtolick Sedis decte-
vit, tota mente ſequimur, & religioſa devotio-
ne venerumur. Quoniam, ſicut pradiximus, ſe-
quentes in omnibus Apoſtolicam Sedem, & obſer-
vuantes omnia ejus conſtituta, ſperamus, ut in
und communione, quam Sedes Apoſtolicau pra-
dicut, eſſe mereÄeamur, in qua eſt integra & ve-
ræ chriſtian« religionis ſoliditas, promittentes
etiam, ſequeſtrutos a communione Eccleſic ca-
tholicæ, id eſt, non conſentientes Secli Apoſtoli-
caœ, eorum nomina inter ſacra non eſſe recitanda

MWijſſteriu. Synodus dixit: Omnibus placet li- ſliteſd
beltus à Sankla Romaunorum Eccleſia expoſitus. ir Ja

Itaque Eccleſia Orientalis univerſalem Ec-
cleſiæ Romanz Primatum ſeculo IX. adhuc
ſolenniter profeſſa eſt, omniumque Chriſtia-
norum cum ea communionem neceflariam præ-
dicavit. Nn

2

9“) Aft. 2. Plures Epiſcopi, qui ab Ig-
natio ordinati ad Photium defecerant, cum
libello prædicto ſubſcripſiſſent, ad conſeſſum
ſynodalem admiſſi ſunt.

c) All. 3. Alii vero ejusdem ordinationis
Epiſcopi, quod eidem libello fubſcribere re-
nuiſſent, a Synodo rejecti ſunt.

A) Aflt. 1o. Lectis, quos Synodus con-
didit, 27. canonibus, recitata eſt definitio fidei-
in qua dicitur anathema vari iis hereticis, in
quorum numero rurſus ponitur Honorius P.
Quamquam igitur Synodus hæc ſuperius Alt.
7. concelſerit, in Sede Romana reli gionem catho-
licam ſemper conſervatam eſſe immaculatam; id
tamen de Epiſcopis illius Sedis ſolenniter ne-
gavit.

H. 538. Porro præter canones 17 mum
& 2tum „qui, cum de poteſtate Patriarcha-
rum agant, ſupra (372) allati ſunt, pr. Ci-
pue mamorabilis eſt Canon 21mus, qui ſiæ
ſtatuit: &i S'mnodus univerſalis ſuerit congre-
gata, & falta fuerit etiam de ſanfta Romano-
2 Eccleſia Juc Vis controver ſia; 0or. tet venee-
rabiliter & cum convenienti reverentia de propo-
Eita, Jucſtione ſciſcitari, & ſolutionem accipere,
aut proſeltum facere; non tamen audakfter ſen-
tentiam dicere coutra ſummos ſenioris Romæ
Pontiſices.
Operam perdunt, qui ex hoc canone Romani
Po ntificis ſupra generale Concilum eminentiam
co nantur evincere. Nam non eſt ſermo in hoc
A a 2 ca-

N= 374 ☛*

sanone de Concilio provxrie univerſali, ſed de
nationali, cui Patriarcha præſidet (402), quale
Photius contra Papam congregavit (534 g. & ¹).
Quodſi contendant, Syn dum proprie univerſa-
lem eſſe intelligendam, neq ie hac ratione ſuam
ſatis ſenrentiam probs ant. Canon enim non pro-
hibet, ne ullo modo contra Pap- m ſententia di-
catur; ſed vetat tantam, ne id fiat audatfer &
temerarie, ut Photius itetato fecerat.

H. 539. Concilium hoc duas dedit epi-
ſtolas ſynodicas, unam ad univerſos Epiſco-
P S 5 alteram 20 Hadrianum P.

4) Epla ad Epiſcopos ſic clauditur: Pho-
tium reſiſtentem ſanlta huic & univerſali ſinodo
eekanzaaimer, atque a tota & apoſtolica
Lacleſiu ſecimus alienum, per dutam nobis vo-
teſtaltem in Spiritu ſanklto a primo G magno
Pontifice noſtro, & liberutore, & Salvutore om-
nium.

Itaque Synodaus hæc ſuam poteſtatem non a
Papa, ſed a Chriſto ſe accepiſſe credidit.

5) Epiſtola ad Papam his verbis finitur:
danktitute veſtra“. nniver, ſalis hujus atque ca-
tholicæ Sunocti conſenſum recipiente, pradlica eam
veluti nroß. iam, & ſolicite confir ma prcentio-
nibus & admonitionibus veſtris, ut per Japien-
giſſimum mäagiſterium veſtrum tiam aliis univer-
ſis Eccleſtis pverſonet, & ſuſcipistur veritatis
verbhum, & juſtitic decretum.

En rurſus documentum aliquod de effectu con-
firmationis, quam Papa Conciliis generalibus im-
pertitur (492. ₰ & °).

ARTI-

AS T3ERNE

ARI I1ULOUS III.

DE CONCILIIS GENERALIBUS
OCCIDENTIS.

X. COMNVILIUM GEIWERAILE.
LATERANENSE I.

S. 540. Qonvocavit Calliſtus II P. Celebra-
tum fuit ann 1123.; & quidem
eX triplici caru ſa, nimirum, ut pax inter Pa-
pam & Imperatorem paullo ante inita ſtabili-
retur; ut decerneretur ſacra Expeditio in Hi-
1PaI

niam & bPalæſtinam; denique ut diſciplina
eccleſiaſtica reſtauraretur. ſedit idem Pa-
pa. Adfuere 300. & amplius Epiſcopi, cum
Abbatibus plusquam 600. Confirmata fuit
tranſactio inter Calliſtum & Henricum V. Imp.
ſuperiori anno Wormatiæ inita, qua graviſſi-
ma inter Sacerdotium & Imperium de Inve-
ſtituris eccleſiaſticis diſcordia componebatur.
Conradus Ep. Conſtantienſis in hoc Conc ilio
eſt Sanctorum catalogo adſcriptus. Denique
Suacro approbante Concilie editi canones 22; Vel,

ut alii volunt, tantum 17.
7*

A a 4 X. CON.

N = 376 =☛☚ne
X. CO WILIVMW GEIVERkALLE.
LATERANENSE II.

H. 541. Convocavit Innocentius II. P. An-
ſaw dedere cum ſchisma Petri
Leonis, tum errores Petrobruſianorum. Ha-
bitum fuit ann. 1139. lIuterfuere Patres circi-
ter 1000. In eo conditi ſunt, Sacro appro-
bunte Contilio, 306. Canones: ex quibus me-
morabiles ſunt

4) Can. 15. Ni quis ſuadente diabolo hu-
jus ſucrilegii reutum incurrerit, quod in Cleri-
cum vel Monachum violentas manus injecerit;
unathematis vinculo ſubjaceÄat: & nullus Epiſco-
pornm illum praſumat abſolvere, niſi mortis ur-
gente vericulo, donec apoſtolito conſpeltui præ-
Jentetur, & ejus mundatum ſuſcipiat.
En ſic dictum privilegium canonis in hac Sy-
nodo Clericis & Monachis conceſſlum! Docto-
res juris canonici hunc canonem quidem de ex-
communicatione, ut vocant, latæ ſententiæ in-
tellexerunt. Sed, ut euilibet linguam latinam
callenti patet, hæc vox, Subjaceat, ejusmodi
interpretationem neufiquam exigit. Præterea ad-
vertit ad hunc canonem Natalis Alexander, an-
te hane Synodum nunquam faiſſe factum, ut
criminis cnjusdam abſolutio Romano Pontifici le-
ge lata reiervaretur.

5) Can. 23. Eos, qui religioſitatis ſpeciem
ſimulantes, dominici Corporis & Sanguiniss Sa-
erdsmentum, baptisma puerorum, Sacterdotiun

M0M
, M

N = 377 =

& ceteros eccleſiuſticos ordines, & legitimarum
damnant rs muzetu⸗ um, tanquam haæreticos
Eccleſia Dei pellimus, 2 dumnamus, &
1. vote/ Nat e5 Ri ℳ5 coerceri præcipimus. De-
H es quoque ipſorum ejasdem damuationis vin-
culo innodamus.
Canon hic fuit conditus adverſum Petrobruſia-
nos, qui ejusmodi errores in Gallia diſſemina-
bant.

6) Can. 30. Ordinationes fattas a Petro
Leonis, & aliis ſclismaticis, & hareticis, eva-
oudmus.
Petrus Leonis contra Innocentium II. legiti-
me electum in Sedem Pontificiam ſub nomine
Anacleti II, intruſus fuerat. .

XI. COMWVILIVU GEWERALE.
LATERANENSE III.

G. 542. Convocavit Alexander III. P. Cele-
bratum eſt ann. I179.; atque ideo
quidem, ut damnarentur errores W aldenſium;
ut diſcipli icæ per ſacros canones
conſuleretur; ut ab electione Romani Pontifi-
cis periculum ſchismatis deinceps removere-
tur. Comparuere 300. Epiſcopi, inter quos
fuerunt etiam aligule X Oriente, nimirum Wil-
lelmus Archiep. Tyrius, Albertus Ep. Eethle-
hemiticus , alitgue. Synodo idem Papa præſe-
dit. Satro appro obante Contilio, ſtatuti fſunt 27.
canones. Ex lis adduco ſequentes, nempe

A a S5 4)

1 1

nX GCCIEII

2
N
„

4) Can. 1I

ieilee Llcleſict

abegue ulla exceptione ab
mus Pontifex habeatur,
Cardinalium concordan-

receptus.
„) Can. II. Ordinationes, ab Oftaviano &

Guidone hareſiarchis faktas, & ab ordinatis ab
eis, irritas S. cenſemus.

ui
ibus giecki 45 fucrit

S

2
Ambo hi canones editi ſunt occaſione ſchis-
matis, quo cqntra Alexandrum III. legitime
eleétum Octavianus Cardinalis ſub nomine Vi-
Koris IV., eoque defuncto, Guido Cremonenſis
aſſumto nomine Paſchalis III. Sedem Romanam,
favente Imp. Friderico J. „ uſurpacunt.

“) Can. 14. Statuimus, Laicos æ commu-
nione Tae, ua. ſegregandos, qui eccleſiuſticus
pverſonas, & n etiam Epiſcopos ſuo jucdicio
ſtare 4 cetero praſumſerint compellere.

CI leric

9s; ne ipſi S

Quænam
it unquam ob

bi diicutiemus,

hujus canonis el
tio 2 — Id equidem ali-

4) Can, 109. Sdub anathematis diſtriltione
.. Lonſulibus & KRetloribus iitaagzen. . vr/ olti-
bemus, . . ne onera imponant Rocleſtis . . . niͤͦ
Epiſcopus & Clerus tuntam necefitatem v .

tatem inſpexerint, us absgite ulla cod ℳ
relevandas comn mes tilitates, vel neceſſitates,

ubi L. aicorum non ſuppetunt ſacultates , Jubſiclia

ver Kl „ ſias 6 .οſine 71 confer enda.

Canon

—

ℳ
e

e = 379 ☛ =

Canon hic nonniſi Rectores ſupremo Principi
ſubordinatos ceſpicit. Quodſi contendas, ſum
mos quoqde Prii ncipes comprehendi; ; tum certe
idem de eo ſentiendum, quod de præcedente
canone 14

e₰ Can. 27. Waldenſes, & defenſores co-
rum, & receptores anathemati deternimus ſub-
jacere: &σſub anutleekaete prolibemus, ue quts
eos vel in don ibus, vel in terra ſua tenere, vel
Ffovere, vel negotiutionem cum eis exercere pra
ſumat.

Hæretici hi & variis nominibus innotuere, &
in varias ſectas ſcindebantur, = variis errori-

bus infecti erant. Vid. Natal. Alex. Sec. II1. &
712. C. 4. Art. 12. Hic canon Ce lieis ob pe-

ricul im perverſionis prohibet converſationem cum
hisce hæreticis.

XII. COWILIM GEWERALh.
LEATHERANENSK II.

H. 543 Fnh zit Innocentius III. P. pro recu-
peratione terræ ſanctæ, hæreieon

extirpatie ne, & morum per univerſam Eccle-
pam reio Celebratum fuit ann. 1215.
dfuere 1 Cpltanus & Hierololymi-
tanus per ſe; Antiochenus vero & Alexar ndri-
nus per Legatos; Primates & Metropolitani
70.; Epiſcopi 412.; Abbates & Priores plus-
quam 800.; unacum ingenti numero Procu-

ra-

ratorum, qui abſentium Prælatorum vices ſup-
pleveran. Neque deerant Oratores Friderici
. Imperactoris ömul & Regis Siciliæ; item
ltani, Regumque Angliæ, Hun-
gariæ eroſolymæ, Arragoniæ, Franciæ,
Cypri, atque aliorum Principum. Synodo præ-
fuit ipſe Papa. Sacro approbante Contilio pro-
mulgati ſunt 70. canones.

G. 544 Can. I. definitum eſt, Chriſi
Corpus & ſanguinem in Sacrumento Altaris ſub
veciebus panis & Vini veratiter contineri, trans-
ſubſtuntiatis rane in Corvus & vino in Sanguinem
virtute divink.
Prima eſt hæc Synodus generalis, quæ ad
explicandam Euchariſtiz myſterium vocabulo
Transſubſtantiationis uſa eſt. Nec contra illud
potiori jure, quam olim Ariani contra vocem
Conſubſtäntialis, Proteſtantes conqueri poſſunt.

G. 546. Can. 3. contra hæreticos, præ-
ertim Albigenſes, eorumque fautores hæ pœ-
næ decernuntur:

32) Excommunicamus omnem hareſim,.

antes univerſos hareticos, quibusungque

nominibus coenſeantur.

b“) Dumnati vero ſecularibus poteſtatibus..
relinquuntur, animadver ſione debita puniendi,
ita quod bona eorum, ſt Laici fuerint, conſita
tur; ſi vero LClerici, anplicentur Eccleſtis,
bus iipendia perceperunt.

— *
N N 331 —3

c) Moneantur, & inducantun, & ſi ne-
ceſſe fuerit, per cenſurum eccleſiaſticum compel-
lantur ſeculares poteſtates, ginascnugue ſ. 9
tur officiis, ut, ſicut reyutari euniatzr & fa-
beri fideles, ita ro deſenß. one Fdei praſtent pub-
lice juramentum, quod dä terris ſuc jurisdikLio-
ni ſubjeftis univerſos ncreticos bona ſdle pro vi-

ribus exterminure ſtudebunt.

JuAno -

d) Si vero Dominus temporalis, rejuiſitus
& monitus ab Eccleſia, terrum ſuam. purgare
ſi higlit füre. neglexerit ab haretica faditate; per MWetropoli-
n Mgnen tanum & ceteros comprovintiales Phiſcopos ex-
communicutionis vinculo innodetur. Et ſi ſatis-
facere contemſerit intra aunum, ſignificetur hoc
ſummo Pontiſici, ut extunc ipſe Vaſallos ab ejus
fidelitate denuntiet abſolutos, & terrum exponat
Catholicis occupandam, qui eum, exterminatis
hæreticis, ſine ulla outradhickione voſſicleant
adtn jure Domini principalis, dummodo ſuper
hoc ipſe nullum praſtet obſtaculum, nec aliquod
impelitmentan opponaut; eudem nihilominus lege
ſervuta circa eos, qui non habent Dominos prin-
erri. cipales.

* Catholici vero, qui Crucis aſſumto cha-
raktere ad bæreticorum exterminium ſe accinxe-
riut, illa gaudeunt indulgentia, illogue) ſankto
privilegi 0 ſint muniti, quod accedentibus in ter-
1& ſanlta ſubſidium conceditur.

*£
2

— —
partem ejus primam (a) exci-
. Pr dnit „vel imperio civili in Sacra; vel
imperio eccleſiaſtico in temporalia jus ſaltem in-
aireltum competere. Cum tame utrumque f-⸗l-
ſum eſſe conſtet (219 & 379; di endum plane eſt,
generale 4 Conciliu im ert afſe zn ſu⸗ 1
modi autem error infallibilitati, in definiendo,
quam Conei ilie generali fupra tribuimus (432),

rorſus nihil derogat.
P

„ irge⸗ de, Ejus-

9071627

J. 547. Can. 5. Antigqua Patriarchalium
iri privileg ia renovantes.. ancimus, At
z Romanam Eccleſiam, gux dit vonente Ho.
5 ſuper omnes alias ordinarik poteſtatis ob-
tinet printipatum, tpote Water univerſorum
Curiſti Fidelin n & Magiſtra COultana primum,
Al- 4sen drina ſecundum, Antiochend tertium, Hie-
roſolzymitana quurtum ſosum 0 unt. . . In.
omnibus provintiis eorum jurisdikioni ſubjeltis
ad eos, ocum neceſſe fuerit, ſalvis
appellationibus ad Sedem Apoſtolicam inter voſitis,
quibus eſt ab omnibus humiliter deferendum

—

.

Cave exiſtimes, hoc canone definitum eſſe,
Romano Pontifici in fingula⸗ quasque diœceſes
immediatam & concurrentem cum Epiſcopis po-
teſtatem competere, ita uf etiim, omiſſo me-
dio, ad eundem appellare liceat. Quoniam hæc
opinio, adnitente potifſim im Curia Komana,
adeo tempore hojus Concilii jam inv luerat, ut
paſſim in uſum deduceretur: hine Nsan pluri-
moaque Epiſcopos Occidentis ifa quidem ſenfſiſſe
crediderim: ſed Kano minus id dcfinierint, 3pi-

O. 548.

Türim n

n 10 Roe

Otüin

iE⸗

— ₰S
— 383
H. 548. Can. 13. We nimia RKeligion umr
diverſitas gravem in Eccleſia Dei confuſionen, n in-
ducat“, ſr miter hibemus, ne Quis de cetero
220VOI religionem 17 veniat: ſcut quit⸗ Sn Oue volue-
rit ad religionem converti, unam de approbatis
aſſumat.
Utinam Canon hic executioni fuiſſet datus!
non tot profecto querelæ adverſus multiplicem
d.. Ordinum religioſorum varietatem fuiſſent ex-
1 ortæ&i.

G. 549. Can. 44. Cum Laicis diſponendli
de rebus eccleſiaſticis nulla ſit poteſtas, quos ob-
ſequendi man⸗t neceſſitas, non d ritas impe-
1 randi; . . conſtitutiones. . contra im nstasem:
eccleſiuſtica libertatis, quam necdum d. Patres,
ult, „, . ſecd etiam Princtipes ſeculares, multis privilegiis
ℳ. . munierunt, . d feud ornum alienatione at alia-
6 rum poſſeſſionum eccleſiuſticarum, .. ſine legitimo
Perſonurum eccleſtaſticarum aſſenſu praſumtas,
ſeuncin. .. decernimus non tenere, PEraſumtoribus Ber
cenſuram eccleſiaſticam coercendis.

Cum hic canon falſo fupponat, Eccleſiam quoad
bona ſua temporalia imperio civili non eſſe ſub-
jectam; hinc ad eandem claſſem cum canone 14.
Concilii Lateran. III. (542. c) & præcedente can-
(546) referendus eſt.

G. 550. Can. 62. Quia per indiſcretas &
“ indulgentias, gulds Znican Eoccleſia-
lati facere non verentur & claves Eccle-
contemnuntur, & paænitentialis ſatisfaftlio
ener-

2&£ — 4 £
E. ann 3 8 4 o

ener vukur; deternimus, ut, cum dedicatur Ba-
ſilic, on ertent Zazur. in dulgentia ultia anntun;
ac deinde in auniverſario Dellicutioni tomrore
quadraginta dies de injunktis Pc vnitentiis indulta
remiſſio non excedat. Hunc quogue dierum nu-
merum indulgentiarum literis præcipimus mode-
ruri; cum Romanus Dontifix, qui plenitudinem
obtinet poteſtatis, hoc in talibus moderamen con-
ſueverit obſervare.

En nimia Indulgentiarum multitudo ex mente
hujus Concilii nocet Eccleſiæ?! Hinc rseſtringi-
tur popeſtas Epiſcoporum. At neque plenitudo
poteſtatis Papalis poteſt effieere, quo miaus
ejusmodi multitudo, fſi Papam auétorem babeat,
Pariter detrimentum Eccleſiæ afferat.

XIII. CONWOILIVM GENWERALE.
LUGDUNENSRE I.

F. 551. Convocavit Innocentius IV. P. Ce-
lebratum eſt ann. 1245. Præſe-
dit idem Innocentius, qui in oratione, quam
ſeffione I. habuit, quinque convocati Concilii
caufſfas protulit, nimirum Tartarorum in Chri-
ſtianorum terras irruptionem; ſchisma Ec-
cleſiæ græcge; hereieon graſſantium extin-
ctionem; fſubſidium Chriſtianis Orientalibus
adverſus Saracenos ferendum; denique vexa-
tiones Eccleſiæ Romanv a Friderico II. Imp.
illatas. Adfuere præter Cardinales, ac duos
Patriarchas, nempe Cpltanum, qui & An-
tio-

ATPAMERν C.

= 385 =

tiochenus, & Aquilejenſem, Archiepiſcopi &
Epiſcopi circiter 140.; Abbatum & Priorum
conventualium plures, Generales duorum Or-
dinum, S Dominici & S. Franciſci; denique
Balduinus II. Imp. Cpltan us Latinus, & Re-

gum Galliæ, Angli *ε, aliorumque Principum
Oratores. Papa in Literis Indictionis lImpera-

torem quoque Fric leric um citavit, ut per
vel nuncios ſuos in celebrando Comecitio ompua-
, reſponſurus, inquiens, Mobis, & aliis,
Ini aliquid contra ipfum proponendum duxerint,
loti allkiouem idonedm praſtiturus. Miſit is
Thaddegeum de Sueſſa mperialis Cameræ Ju-
dicem, qui ſuam, ſcilicet lmperatoris, cauſ-
ſam in Synodo ageret.

F. 552. Tribus duntaxat ſeſfionibus abſo-
lutum fuit hoc Concilium. Septendecim ca-
nones eidem vulgo adſcribuntur Sed nihil
animadverſione dignius occurrit, quam depo-
ſitionis ſententia, in Fridericum' Imp. pronun-
ciata: quæ C. 2. de ſentent. & re judic. in 6.
his verbis refertur: Innocentius W. ſatro
præſente Concilio. Expoſitis variis Friderici
criminibus, Wos, inquit Papa, cum Slſu
Curiſti vices, lieet immeriti, teneamus in terris,
Wobisque in B. Petri perſona ditkum ſit: quocd-
ungque ligaveris ſuper terram, ligatum 3 S&
in elis, . Dmemoratum Principem .. omni ho-
nore at dignitate privatum « Domino denuncia-
mus, G ſententiundo privamus, omnes, qui
ei juramento fidelitatis tenentur adſtrilti . 4 ju⸗-

B b r-

= 386 = Y)&*

ramento hujusmodi perpetuo abſolventes, aukto-
ritate Apoſiolisa firmiter inlübendo, ne quisquam
de cetero illi tanqnam Imperatori vel Regi pa-
reut, & intendat; decernendo, quoslibet, qui ei
deinceps velut Imperutori vel Regi conſilium vel
auxilium praſtiterint ſen fjavorem, ipſo fakto ſen-
tentix excommunicationis ſubjacere.

Cum heæc ſententia nitatur falſo ſuppoſito,
quo jus ſaltem indireltum in temporalia impe-
rio eccleſiaſtico tribunitur (237) hinc de ea
idem judieium eſt ferendum, quod de canone
3. Concilii Lateran. IV. (546). Notandum tamen
eſt, ſententiam iſtam non ſcribi approbante; —
ſed tantum græſente Concilio pronunciatam. Plu-
ra hac de re Vid. apud Natal., Alex. Sec. 13. &
14. Diſſ. 5. & Van Efſpen Diſſ. in Conc. Lug-
dun. I.

XIV. COWOILIV GENERALE.
LUEDVUNNENSE II.

F. 553. Concilio huic anſam præcipue dedit
unio inter Eccleſiam latinam &
græcam ineunda. Negotio huic feliciter ex-
ediendo manum jam admoverant Innocentius
IV. Alexander IV. Urbanus IV. & Clemens
IV. Notari merentur propoſitiones, queis
Græci fua de Primatu Romanz Sedis ſenſa
explicarunt. Eas Romam miſſas Innocentius
IV. & Alexander IV. probarunt. Sunt autem
ſequentes:

N =

a) Romanza Sedli, ejusque ſummo Pontifri,
Pt'l- teris Patriar chalibe⸗; Sedibus, re itio-⸗
nem & profe m ſummi in Eccleha catholica
principitus, & canonicam obedi lentiam exleiben.-
dum.

=

b“) Prærogativam appellancli PEccloſtam Ro-
am, cum Jacræ Perſona eccleſiaſtica Crw-
corum a Superioribus ſuis Crediderint ſe gra-

c) Liberum recurſum ad Sedem Romanam
in quæſtionibus, quus inter Prqlatos & alias
Por ſonus ectleſiaſticas gracas contigerit ſuboriri.

d) Obedientiam in ſententiis, quas Pontifex

Romanus ſacris WOW APll. KS&AS&. cunonibus

☚2
omulg &bit.

e) In Conciliis eidem Pontifci primam Se-
& primam ſublcribendi vicem, sum Jub-
ſcriptiones fuerint ſaciendæ.

dem

fp) In quaſtionibus fdei, ſt quæ ibidem
emerſerint, prkx aliis dare ſententiam : quam,
DVIIWODOO Evangelicis & Canonicis WOW
6 y 1' inſtitutis, obedienter ceteri ſuſcipient,
6& ſequentur.

9) In afis vero æcleſiaſticarum Perſonarum
auſſis & negotiis, qux in Conciliis trabtabun-
zur, ſententüs, guas Romani Pontiſicis dittabit
B b 2 an-

= 3 —

auktoritus, DVWIIOUDO ſacrorum WOIWV AD-
EKRSEWIVRKConciliorum decretis, ceteri dcuie-
ſcent.
Itaque Sec XIII., probantibus ipſis Pontifici-
bus Komanis, ad obtinendam vel retinendara
cum Eccleſia Romana communionem fauffecerat,
de Primatu Romano ita ſentire, prout prædiétis
propoſitionibus exprimitur. Atqui hæ nec ba-
pam infallibilem, nec generali Conecilio ſuperie-
rem eſſe, manifeſte ſupponunt. Quare ſi Ur-
banus IV.; ſi Clemens IV.; aliique Pontifices
Remani iſta fibi jura divinitus concefſſa afſe-
ruerunt; vel hi, vel illi erraſſe dicendi ſunt.

F. 554. Ut coœptum unionis negotium
abſolveretur, Gregorius X. Concilium hoc
convocavit. Acceſſit alia duplex cauſſa, ni-
mirum Reformatio morum, & fubſidium ter-
rzæ ſanctæ ferendum. Præfuit idem Gregorius.
Præter Cardinales, inter quos S. Bonaventura
eminebat, duosque Patriarchas latinos, ſci-
licet Cpitanum, & Antiochenum, adfuere
Epiſcopi 500.; Abbates 70.; inferiores Præ-
lati 1000. His jungebantur Oratores Michae-
lis Palæologi Imperatoris Græcorum, Regum-
que Angliæ, Franciz, Germaniæ, Siciliæ, &
aliorum Principum. Initio ipfe etiam adfuit
Jacobus Aragoniæ Rex.

G. 555. Concilium iſtud celebratum fuit

905
ann. 1274. Tres menſes duravit; habitæque
ſunt ſefliones ſex. Poſt 3tiam ſeſſionem ad-
venere Græci: qui die feſto SS. Apoſtolorun

N 3989 =

Petri & Pauli, Papa ſolenniter Sacris ope-
rante, Symbolum lingua græca decantarunt
rum additione, Filioque, ter repetita. Seß. 4.
lectæ ſunt literæ lmperatoris ad Gregorium
X. In iis de Primatu Romano ſequentia pro-
titetur: Komana Eccleſia ſummunm G plenum
Primatum ſuper univerſam Eccleſiam catholicam
obtin t, qJuem ſe ab inſo Doöomino in B. Petro
Ap lorum Printiye, cujus Romanus Pontifex
eſi ſucceſſor, cum poteſlatis Plen’ tudine recepiſſe.
recognoſcit. Sa ſicut prä ceteris tenetur fadei
atem deſendere: ſic &S̈ ,4 zu& de fide ſub-
ortæ fuerint qua ſliones, ſu0 ihon jndicio défi-
niri (a). Acd quam poteſt Di intas quilibet ſu-
per negotiis ad ecc leßaſtitum forum pertinentibus
apvellare (b!: & in omnibus cauſſis ad eccleſia-
ſticum examen ſpektautibus ad ipſius poteſt ju-
chcinn recurri (6). Et eidem omnes Eecleſic
ubjette, & ipſarum Prælati obedientiam & re-
verentiam ſibi dunt (d). Ad hunc autem ſic
Iaienas voteſiatis conſiſtit, quod Eccleſias cete-
v&α ad ſolicitudinis partem admittit . Jua-
ͤum multas, & Patriarchules pracipue, diver-
ſis privilegiis dem Romana Eccleſiu honora-
vit (), ſua tamen obſervata prarogativa, tum
in generati yus Conciliis, tum in aliquibus aliis

ſemper ſalva. Recitata eſt etiam epiſtola Epiſ-

coporum grecorum, qua Primatum Ec-
cleſiæ Romanæ, ſuamque cum ea in dogma-
tibus conſenſionem profitebantur. Tum ſchis-
mate a Græcis ejurato, ſolennis unio conclu-
ſ 9
32 elit.
B b 3 Hanc

= *

Hanc profeſſionis formulam Græcis jam præ-
ſeripferat Clemens P. IV. Quxæ nin ea,; qua
bar eſt, ratione explicerar, plus juris Romano
Primatul attribuit, quam ex divina inftitutione
eidem competit. Nam

— 390

definiendæ ſunt: ſecus enim ad ejusmodi
niciones nunquam opus falllet Concilio gen

5) An jus hoc, & quo ſenſa Primatui divini-
tus ſit annexum, infra diſcutiemus

c) De hoc quoque jure ſalva fide, qua Ca-
tholici fſumaus, non immerito inter Doctores diſ-
ceptatur.

à) Oportet diſcrimen facere inter Epiſcopos
ſingalos & univerſos. Neque, ſi Epiſcopos fin-
gitletim accepos conüderemus, eadem in om-
nious rebas eſt obedlendi neceffitas.

Vid. dicta 3; I. 4).

J Huic aſſerto Acta Conciliorum Nicæni &
Chalcçedonenüs adverſantur (369).

§ 555. Canones 31. Gregorius X. bar⸗
tim in ipio hoc C voncido, partim paullo polſt
promulgavit. Ex quibus unicum, eundem-
que fatis prolixum affero, nempe canonem
23tium, qui lic legitur? Religionum diver ſi⸗
tatem nimam generale Contilium, ſcilicet Late-
ranenſe IV. (548), vetuit. Sed quia non ſo-
Lum innort ged petentium inhiatio ilurum poſt-
modum maltiplicationem erxtorſit; verum etiam
aliguaotam Piaazetaa temertas diverlorum or-
Al-

e

— 391 =—

dinum, præcipue Men licantium, effrenatam guaſi
multitudinem adinvenit : repetita conſtitutione
diſtribktius inhibentes, ne aliquis de cetero novum
rainem aut religionem adinveniat, vel habitum
nova religionis alſumat, cunktas aferin, religio-
nes S& 0Or. dines mendicantes poſt diltum Concilium
ginento, „ Yui nullam confirmationem edis
Apoſtolicæ meruerunt, pernetuæ prohibitioni ſub-
jicimus, & , quatenus proceſſerant, revocamus.
Confirmatos autem per eandem Saclem ,„Voſt idem
tamen Concilium inſtitutos, quibus .. per quæ-
ſtum publicuin tribuere vittum ſolet incerta men-

dicitas, tta decernimus ſubſiſtere, ut profeſſori-

bus eorundem Ordinum ita liceñut in illis rema-
nere, ſi velint, quod nullum deinceps ad eorum
Sen admittant. Aacd Pradicatorum
Minorum Ordines, quos evidens ex eis atili-
Has Eccleſia univerſali proveniens perhibet appro-
batos. praſentem non patimur conſtitutionem ex-
tendi. Céterum Eremitarum S. Auguſtini &S
Carmelitarum Ordines, quorum inſtitutio dilbtum
Concilium generule praceſſit, in ſuo ſtatu volu-
mus permanere, donec de ipſis aliter fuerit or-
dinatum.

Igitur Canones Eccleſiæ iteratis vicibus ad-
verſus multitudinem Ordinum religioſorum, præ-
ſertim Mendicantium, conqueruntur; ſed fru-
ſtra nimirum: nam adeo diminuti non funt, ut
eos potius auctos legamas. Denique ſuſcitavit
Deus ſpiritum Principum, qui, quod canones
non potuerunt, legibus civilibus nunc effici-
ant.

B bS Xr. Cow.

— **
N⸗= 2322 *☚

XV. CONCILIUM GENERALE.
IEZNVENSZ INW GALLI

H. 557. Cnvocatum eſt a Clemente V. P.
& celebratum ann. 131I prælſi-
dente eodem Pontifice. Preter Cardinales,
duosque Patriarchas latinos Alexandrinum &
Antiochenum, adfuere Epifcopi I14.; juxta
S. Antoninum, omnino 300.; Prælatorum
vero inferiorum ingens multitudo: quibus ac-
ceſſere variorum Principum Oratores. Conci-
lii cauſſe fuerunt quatuor, nempe Ordo
Templariorum, qui enormium criminum rei
agebantur; ſubſidium Terræ ſanctæ; pericu-
Ium fidei, variis hereſfibus laxeſſitæ; deni-
que reſtauratio diſciplinæ eccleſiaſticæ. Tri-
bus ſeſſionibus abſoluta eſt Synodus.

H. 558. Seſſ. 2. cui ipſe Rex Francia
Philippus Pulcher interfuit, pronunciata eſt
ſententia adverſus Templarios. In ea, Ordi-
mis hujus, ait Papa, ſtatum, habitum, atque
omen, ob infandas errorum & ſcelerum pra-
vitates, . ſatro approbunte Concilio, non per
modum deſinifivw ſententiv, cum eum ſuper hoc,
ſecundum Inquiſitiones & proceſſus ſuper his ha-
bitos, ferre non poſſemus de jure; ſed per vium
vrouiſionis ſen ordinationis Apoſtolicæ, irrefra-
gabili & pernetuo vulitura ſuſtulimus ſanktione.

Fuerit-

2
N 5
1 N. = 393 = N&*
VBRAI . 5
PKAN Faueritne Ordo hic eorum criminum, querum
accuſabatur, reus, an innorens, diſcutere, hu-
UA jus loci non eſt, Cum tamen publica jam diu
infamis laboraverit; atque adeo Eccleſiæz non

tantum inutilis, ſed etiam pernicioſus extiterit;
jure ex inétus eſt. Vid. Nafalis Alex. ec. 75.
E& 1r. Oiſ, quæſt. 2. & Van. Eſpen. Obſerv.

7.

in negotium Tenplar.

G. 559, Varii Canones partim dogmati-
ci, partim, & maximam quidem partem .
iſciplinare, nomine Conſtitutionum Clemen-
tinaru, in Concilio Viennenſi editarum,
Corpori Juris Canonici inſerti funt: quorum
tamen aliqui ante; — al liqui poſt idem Con-
cilium a Elemente promulgati fuerunt.

F. 560. In Concilio editi ſunt, qui con-
tinentur

4) Clement. un. de Samm. Trin. Mos ad
toſtimoninm Joal inis Kvangeliſtæ, ac ſanktorum
Patrnm & Toktorum communem ſententiam Apo-
ſtolicæ conſidlerat omzs guum duntaxat hat
declarare pertinet* atiem convertentes ſacro
avprobaute Coucilio, declaramus, Evangeliftam
SGoannem relkum ſubta rei ordinem tenuiſſe,
näarrando, quod Chriſto jwum mortuo anus mili-
la tum lancen lutus ejus aperuit.

* Heæc verba a Romanenſibus, qui Conſtitu-
tiones Clementinas collegerunt, afſuta viden-
tur. Quæ euim eſt poteſtas Epiſcoporum in
definiendis dogmatibus, ſi horum deglaratio ad
Papam duntaxat pertinet 2

, 5

394 =*

bid. & 1. Doftrinam omnem, .. gquod
ſatgontt dnimg rationulis vere ac per ſe hu-
mani orporis non ſit formaæ, velut erroneam,
ac veritati catholicæ inimicam fidei, ſacro ap-
probante Contilio, reprobamus, definientes, .
quod, quisquis deinceps aſſerere . per- tinaciter
ProX 1

ſumſerit „quod anima rationalis ſeu intelle-
Riva non ſit forma corporis humani per ſe &
eſſentialiten, tanquam hœreticus ſit cenſendus.

Hæe definitio eos tantum hæreſeos arguit,
qui animam rationalem formam hominis efle in-
ficiantur. Nemo enim hereticos dicere anfit
hodietnos Philoſophos, qui animam ,„ hominis
quidem, non item prœciſe corvoris humani for-
mam eſſe aſſerunt,

eE

*) Ibid. S. 3. Opinionem, quxæ dicit, tam
parvulis quam ddultis conferri in Baptismo in-
Jormantem gra! tiam & virtutes, tanquam Pro-
babiliorem, & diktis Sanftorum ac Dobtorum mo-
dernorum Theologic magis conſonam, ſacro ap-

probunte Concilio, duximas eligendam.

Hanc ſenten ntiam, quæ hoc loco nonniſi ut
probabilio or eligitur, Concilium Tridentinum ut
indubitatam proponit ſeſſ. 6. e & Nam nullo
facto diſcrimine inter parvulos & adultos, ho-
mo, ait, in ju ſtificatione citm remiſſione peccato-
rum hæc omnia ſimul infuſa accipit per lkſum
Chriſtum, cui inſer itur, Zidem, ſpem, & ca-
ritat em.

F. 561. Extra Concilium promulgati ſunt
eanones, qui leguntur

We⸗ — *
2975 .2=

a) Clement. un. de Immunit. Eccles.

Conſtitutionem . Bonifatii P. OIII. qua inci-
PVit. Cler iCis Laicos; 5 Wα ej us declarationem.
eig revocamas, G. ,as haheri vöolumus 9
/ “ . . . SaAb ohteſtutione divini judicii pra
ntn⸗ „5 oblervari, quod in Contiliis generalibus

. . von r A uoscunuͤ Laicos, e-
deſtix eccleſiu licisque Perſonis tributa qucxcungue
(542 ). Zalubriter eſt proviſum.
Bonifacius VIII. conſtitut. Clericis Laicos.
Que refertur C. 3. de Immuanit. Eccles in 6. non

ſolum giſtratibus ſubordinatis, ſed ſumin'is
eriam rincipibus ſub pœna excommu aicationis

latzæ ſe atent iæ & Romano Pontifici reſervatæ pro-
hibuit, ne absque auctoritate Sedis Apoſtoli jcæ
quocunque demum no mine Eceleſtis, vel Per-
ſonis eccleſiaſticis aut religioſis tribata impone-
rent: immo his quoque ſab eadem pœna vetuit,
ne ea ſolverent: CR noſtræ, ait, intenti iouis
exiſtat, tam hor- rulariam poteſtat

abulſum aullatesus ſah diſimulatione tranß
tus XI. C. in. de Im-

Hes vero ponas Benedic
munit, inter extrav. comma ad exigentes tan-
. dantes auxilium,

do, & d
confilium , vel fave
hanc conſtitotionem
tiſiceatus, adeoqae fex circiter

nis ar ante G on-

iliam Viennenſe in favorem Philippi Fulchri
revocavit.

nis Francort m,
difaitionen S der
Boazi aii 5B. ,. quæ incipit; unam lanctam,

7

„—

nultun m volumiis
nicolg am,
qubm anten exiſtel

In confſtitut. Vnam ſankam, quæ habetur,
C. 1. de Majer & obed. præter alia ait Boni-
facius: voteſt ate ecleſig .. duplex eſt gla-
dius, ſpirit-! licet & materialis. . Opor-
tet aute ſſe ſuh gladio „ Ez tempora-
lem auktftor taten ituali ſubiici voteſtati. . .
Ergo ſi deuiat terrenag pgoteſtas, judicabitur a
voteſtate ſpiritali: led ſi deviat ſpiritalis mi-
nor, a ſuo n ; — ſi vero ſuprema, a
Jolo Deo, nou 11 voterit zudicari, te-
Nante Apoſtolo: ſpiritalis home judicat omnia:
ipſe autem a nemine judicatur. Porro ſub-
eſſe Romano ontici 0 omnem humanam creatu-
ram, declaranus, dicimus, definimus, & pro-
uuciamus „ omnino eſſe de neceſſitate ſalutis.
Hac i itur Conſtitutione Boni faciana nullum Re-
gi aut regno Franciæ præjudieium generari de-
Slaravit Glemens V. ſub initium ſui Pontificatus.
Vid. Van Eſpen. Diß. in ö6tum Decretal.

XVI. CONWIILIVIM GEWERAlE.
*AN 1U M.

G. 562 H cilio occaſionem præbuit
* rande ſchisma, quod ortum eſt
defuncto Gregorio P. XI., qui Avenione, ubi
Clemens V. Reteri ique deinceps Pontifices an-
nis Eirciter 70., ob Italiam factionibus turba-
derant „ Romam rediit. Cum enim,
Car-

—,R.
1

8
9

ue hhetnr,
1n it hon.

* = 397 =– 5*

Cardinalibus in Conclavi congregatis, Romani,
veriti, ne creato Pontifice Gallo, Sedes Pa-
palis denuo in Galliam transferretur, non ſine
minis ac clamoribus Romanum vel ſaltem Ita-
lum eligendum depoſcerent; ann. 1378. Pon-
tifex renunciatus eſt Urbanus VI. Neapolita-
nus. Quoniam vero hic durius haberet Car-
dinales; duodecim ex iis Roma Anagniam
diſceſſerunt, ibique Urbanum, ob vim a Ro-
manis ſibi illatam, illegitime creatum edixe-
runt. Quare tribus Cardinalibus Italis in ſu-
am ſocietatem perductis, Fundis in regno Ne-
apolitano elegerunt Kobertum Cardinal. Ge-
bennenſem, qui aſſumto nomine Clementis VII.
Avenionem ſe contulit. Urbano Romæ ſuc-
cefſerunt ann 1389. Bonifacius IX. ann. 1404.
Innocentius VII. denique ann. 1406. Grego-
rius XII. In locum vero Clementis VII. Ave-
nione ann. 1394. fubrogatus eſt Petrus de
Luna Hiſpanus ſub nomine Benedicti XIII.

F. 563. Ad extinguendum igitur ferale
ſchisma Cardinales utriusque Obedientiæ Con-
cilium Piſanum convocarunt. Celebratum id
fuit ann. 1409. Præfuit Cardinalis Pictavien-
ſis, utriusque Collegii Decanus. Adfuere
Cardinales 22. Quatuor Patriarche latini,
nempe Alexandrinus, Antiochenus, Hiero-
ſolymitanus, & Gradenſis; Archiepiſcopi 12.
per ſe, & totidem per Procuratores; Epiſcopi
80. & aliorum 202. Procuratores; Abbates
56. aliorumque 200. Procuratores; Priores 41.;

Ge-

c. — —
nen 3 9 8 — N*

5

um Prædicatorum, Mino-
rum, Carmelisarum, & Auguftinianorum;
Magr nus Rnoe D Magiſter cum 16. Commenda-
to⸗ ribus: Prior generalis Equitum S. Sepulcri;
Procurator ge neralis Equitum Teutonicorum
Magni Magiſtri totiusque Ordinis nomine;
T heologixæ & Juris canonici Doctoôres plus-
quam 300. . Deputati Univerſitatum Pariſien-
ſis, Toloſanæ, B lianeniis, Andegavenſis,
MWonspe Uienkis, Bon nonienſis, Florentinæ, Cra-
covienſis, Vindobonenſis „ Pragenſis, Coloni-
enſis, Oxonienſis, Cantabrigienſis; denique
Oratores Regum, Galliæ, Angliæ, Luſita-
ni, Bohemiz, Bicnig, Poloniæ, & Cypri;
Ducum quoque, Burgundiæ, Brabantiæ, Lo-
tharingia Bavariæ, Pomeraniæ; Marchio-
nis Brandeburgi ici; Landgrafii Thuringiæ, ac
ſere omnium dermanig Princig pum.

enerales 4. nin

F. 564. Habitæ in hoc Concilio ſunt ſeſ-
ſiones 22.; & quidem
ℳ) Seſſ. 15. Exauctorationis ſententia in
Gregorium XII. & Benedictum XIII. tanquam
notorios & contumaces ſchismaticos lata eit.

9) Seſſ. 10. Publice lecta eſt ſchedula
Cardinalium, in qua pro ſe quisque Deo⸗
ſanctæ eelele, & gan⸗ ctæ huic ſynodo reli
ſi ex numero ſuo quem-
em c⸗ n Ringe ret, non ante
Ol-

10 nl

4) Lel un
tionem derti
Gtihu,

N 399 =*

UIENS REFORMATIO UWIVERSALIS EC-
OLESIA. ET STAIUS E& TAM IN CA-
PITrE GVUAM IW MWrIWIBRIS FACIA Eo-
SET. Quod ſi abſens eligeretur, decretum
eſt, ejus electionem non ante eſſe promulgan-
dam, quam is hujusmodi promiſlionem edi-
derit.

c) Seſſ. 18. A 24. Cardinalibus poſt 10.
dierum Conclave electus eſt Alexander V. ex
Ordine FF. Minorum, antea Cardinalis &
Archiep. Mediolanenſis: qui deinceps Conci-
lio præſedit.

d) Sefſſ. ult. Pontifex univerſalem refor-
mationem certis magnis & arduis cauſſis mo-
ventibus, ad proximum Concilium generale
poſt tres anhos celebrandum, ſacro approbante
Contilio, differendam fſtatuit; Synodumque di-
milit.

S. 565. At ſchisma per hanc Synodum
non tam extinctum, quam auctum fuit. Nam
Gregorio ſicut ante- ita & poſt illam adhære-
bant Neapolis, & Sicilia, Romandiola, Duces
Bavariæ, plurimique Germaniæ Epiſcopi. Be-
nedicto vero parebant Aragonia, Navarra,
aſtella, Scotia, Inſule Baleares, Corſica,
Sardinia. Reliquus Orbis catholicus Alexan-
dro V. ſe ſubjecerat: ita ut Eccleſia, quæ an-
tea in duas tantum partes diviſa exrat, nunc
in tres omnino ſcinderetur.

G pe-

4 400

Operam tamen perdunt, qui propterea Syno-
dum hanc e Conziliorum generalium namero
excludendam eſſe contendunt. Nusquid emm
Esheſinum, & Chalcedonenle non fuerunt Con-
cilia qcumenica, eoquod hereſes, Neſtoriana,
& Eutychiana, ad quas extingauendas congre-
gata fuere, in hanc usque dienm in Oriente re-
mwanſerint ?²

XVI. COWIEIM GEREKRAIlE
CONSTYANTIENSE.

§. 566. Yoanne XKXIII. ann. 1410. in iocum
defuncti Ponti Alexandri V.
fuffecto, continuatum eſt fuueſtum ſchisn na,
tribus de ſfummo Pontifie tu co. atendentibus:

ex quibus oannes Romæ, Gregorius iu reg
no Neapolitano; Benedictus Xn. in Arago-
nia ſedem fuam Rerant, Sigismundus Im-

berator nullum non lapide m movit, ut omnia
Kccleſiæ membra ad unum Caput reduceret.
Eo fine non fſolum Legatos ad Principes &
Kcspuinicas miſit; ſed ipfe etiam Gafliam ,
Angliam, Hifſpaniam, Italiam, & Germaniam
peragravit. Nec ante quievit, donec Joanni
XXII. perſuaſiſſet, ut is ad ſchismatis extin-
ctionem, ad fidei contra novos errores decla-
ratione m, ad univertalem Eccleſiæ reforma-
tionem Concilium hoc convocaret. Inchoa-
tum eſt ann 1414. & habiis 45. ſeſſionibus
terminatum ann. 2418. Adfuerunt Patres
fere 1000., inter quos fuerunt 4. Patriarchæ
la=

N= 401 =

latini, & 300. Epiſcopi. Horum numerum
ſua præſentia ſpeétabilem reddidere ipſemet
Imperator Sigismundus, aliique cum Princi-
pes, tum Principum Oratores.

H. 567. Ab initio Synodi usque ad fu-
gam Joannis P. ſequentia contigere memo-
ratu digna.

ℳ) Sefſſ. I. die 16. Novembr. ann. 1414.,
cui Papa Joannes præfuit, univerſum Conci-
lium in quatuor Nationes fuit diſtributum,
ſcilicet Italicam, Gallicanam, Germanicam, &
Anglicanam, per quas fſuffragia ita ferren-
tur, ut, quod pluribus Nationibus placuiflet,
in publiea ſeſlione a toto poſtea Concilio fir-
maretur.

b*) Sefl. 2. die 2. Mart. ann. 1415. Joan-
nes ſolenne hoc juramentum edidit: EZgo
Goannes P. promitto & juro Deo, & Eccleſic,
& huic ſacro Concilio, ſponte & libere dare pa-
cem Eccleſi per viam mewx ſimplieis ceſſionis Pa-
patus, . ſi & qunndo Petrus de Luna, Bene-
dittus XIII.; & Angelus de Corurio, Grego-
rius All. in ſuis Obedientiis nuncupati, Fa-
vatui, quem pratendunt,, ſimpliciter cedant;
S etiam in quocunque cuſzu, in quo per meam
ceſionem poterit dari unio Eecleſic Dei ad ex-
tirpationem praſentis ſchismatis. At cum recu-
perandi Pontificatus ſpe fruſtratum ſe cerne-
ret, die 21. Mart., clam Schafhuſiam aufugit.

C e J. 568.

N 402 =

F. 568. Seſſ. 4. die 30. Mart. Præſidente
Jordano Cardinal. & Epiſc. Albanenſi, præter
alia, leltum & per generalem Smnodum appro-
bautum eſt hoc decretum: Iyſa fnodus in pi-
ritu S&. legitime congregata, generale Concilium
faciens, Eccleſiam cutholicam repraſentans, po-
teſtatem a Chriſto, immedliute hubet, cui quilibet
cujuscunque ſtutus vel dignitatis, etiamſi Papa-
lis exiſtat, obedlire tenetur in his, quxæ pertinent
ad ſidem & extirpationem difti ſchismatis, &
reformationem generalem Eccleſiz Dei in Capite
& in membris.

Decretum hoc eſſe prorſus genuinum, invi-
ctis argumentis adverſus Schelſtratium demon-
ſtrat Natalis Alex. Sec. 75. & 16. Diſßſ. cg. art.
I. §. 0.

F. 569. Sefſſ. 5. die 6. April. eodem Præ-
ſide, denuo lectum decretum , quod modo
commemoravimus, ſeſſionis IV. Huic adje-
Gum eſt alterum, nempe quod quicunque cu-
juscunque conditionis, ſtatus, aut dignitatis,
etiam Papalis, qui præceptis hujus ſacra ij-
nocli, & cujuscunque alterius Concilii generalis
legitime congregdti, Juper pramiſſis, ſeu acdl eu
ſpeftantibus, Jabtis vel faciendis, obedire contu-

17

—

matiter contemſerit, niſi reſipuerit, condigucd
puœnitentiwc ſubjiciatur, & debite puniatur, etiam
ad alia juris ſubſidtiu, ſi opus fuerit, vecurren-

do. Ambo hæc decreta Concilium uniformiter
approbavit.

Nihil

W= 403 = *

Nihil eſft manifeſtins, quam per hæc decreta
Papam tam certum quam dubium Concilio ge-
nerali ſubjeétum declarari: neceſſitss enim vel
celebrandi Concilia generalia, vel damnandi hæ-
reſes, dogmataque definiendi, vel Eccleſiam in
Capite & in membris reformandi, ad ſolam hy-
pothefin Papæ dubii reſtringi nequit. Vid. Na-
tal. L. c. arf. 2.

At nonne edita ſunt hæc decreta ab una dun-
taxat, nempe ſolius Joannis, Obedientia ?2 —
Id equidem nullo modo impedit, quo minus ea
Concilii generalis auctoritate gaudeant Nam, ut
ex dicendis patebit, reliquæ duæ Obedientiæ
ſuo illa conſenſu firmarunt. Natalis L. c. art.
7. H. S.

F. 570. Seſſ. 8. die 4. Maji, præſidente
Joanne (ard. & Ep. Oſtienſi, 45. articulos ex
libris Wicleffi excerptos Synodus damnavit.
Aliquos nominatim recenſeo; nempe

4) 1mum. Subſtantia panis materialis &
Einuliter ſubſtantia vini materiulis manet in a-
.uäento Altaris.

*) zdum. Accidentia panis non manent
ſine ſubjelto in eodem Sac«cramento.

Senſus hujus propoſitionis damnatæ haurien-
dus eſt ex Philoſophia Peripateticorum, hujus
Concilii tempore fere ubique recepta. Docebent
ii, quantitatem, colorem, ſaporem, aliaque ac-
cidentia, eſſe abſoluta, hoc eſt, a ſubjeéto, cui
inhærent , Jupernaturaliten ſeparabilia (Cum igi-
tur Wicleffus aſſereret, in Euchariſtia manere
ſubſtantiam panis; neceflario quoque docuit, ac-
Ce 2 ci⸗

A= 04 —

cidentia panis ibidem non manere fine ſubjeo, .
ſeilicet pane: quæ propoſitio, tanquam corolla- (liter nmde,
rium primæ propoſitionis, in ſenſu hæretico Wi- utve 1
cleffi merito proin damnata eſt. Verum recen-
tiores Philoſophi, quamquam cum Wicleffo etiam cae
negent, accidentia panis in Euchariſtia manere
ſine ſubje o; qui tamen catholici ſunt, non ea-
dem cum Wicleffo ratione ducuntur: cum enim
nullum admittant accidens abſolutum; per trans-
ſuhſtantiationem unacum pane accidentia quoque
panis deſtrui, & ſolas ejus ſpecies ſeu apparen-
tias remanere afürmant. Eadem igitur propofi-
tio & damnata eſt, tanquam corollarium propo-
fitionis hæreticæ; & fine nota erroris theolo-
gici, tanquam corollarium ſanioris Philoſophiæ,
de fenditur.

4) 24tum. Fratres tenentur per labores
manuum viltum quarere, & non per mendicita-
tem. Huic propoſitioni hæc cenſura adjecta
eſt: Prima pars eſt ſcandaloſe & præſumtuoſe
aſſerta, pro quanto ſic generaliter & indiſtintte
loquitur. Secunda erronea, pro quunto ſſerit,
mendicitatem Fratribus non licere.
Hanc cenſuram igitur neutiquam incurreret, ſi
quis diceret, ſpectatis hodiernis rerum circum-
ſtantiis, Eccleſig & civitati melius conſultum
iri, ſi quibuscunque Religioſis de congrua ſu-
ſtentatione mediis a mendicitate diverfſis provi-
deretur.

d) 41mum. Won eſt de neceſſitate ſalutis,
credere, Romanam Eccleſiam eſſe ſupremam inte:
alius Eccleſias. Huic propoſitioni appoſita eit
hyæc cenſura: Error eſt, ſi ver Romanam Ec-
cle-

= 405 =E&

cleſiam intelligat univerſalem Eccleſium aut Con-
cilium generale; aut pro quanto negaret Pri-
matum ſummi Pontificis ſuper alias Eccleſias
narticulures.

lnt, on e. En Synodus tantum aſſerit, Romanum Ponti-
ficem ut Primatem eſſe aliis Eccleſiis particula-
ribus ſuperiorem! ex quo minime ſequitur, eun-
dem eſſe univerſa Eccleſia ſuperiorem.

F. 571. Seſſ. 12. die 29. Maji, pryæſidente
eodem Epiſcopo Oſtienſi, qui deinceps et iam
usque ad electionem novi Pontificis præfuit,
lata eſt ſententia depoſitionis in joꝛnnem XXIII.,
tanquam Virum ſcandaloſum, Simoniacum no-
torium, bonorum & jurium ecleſia ſticorum di-
lapidatorem incorrigibilem. Huic lententiæ ad
ſe transmiſſæ, Joannes, qui tum Ratoldi Cel-
læ detinebatur, ſumma cum modeſtia ſe ſub-
milſit.
Itaque Joannes XXIII. a ſua ipſius Obedientia,
id eſt, ab iis, a quibus pro legitimo Pontifice
habebatur, exauctoratus eſt, & quidem ob cri-
mina, queis toti Eccleſiæ ſcandalum præbuit.

.

G. 572. Sefſ. 1I4. die 4. Julii, Carolus de
Malateſtis, nobilis Domicellus Ariminenſis,
nomine Gregorii XII. realiter & cum eßeltu
juri, titulo, & poſſeſſioni Papatus in ſcriptis
renuntiavit. Ante tamen, przyſidente Sigis-
mundo Imperatore, Cardinalis Raguſinus,
auctoritate & nomine ejusdem Gregorii, Con-
cilium Conſtantienſe, perinde ac ſi nondum
CC3 legi-

RB

N 406 =

legitime indictum fuiſſet, in ſcriptis denuo
convocavit. Id enim Gregorius petiit, & Sy-
nodus pacis cauſſa fieri permiſit. Atque ſic
Obedientia Gregorii XII. juncta eſt Obedientiæ
Joannis XXIII. Eadem leſſ. memorabile hoc
decretum fuit conditum: &. Simodus ſta-
tuit, quod, quæcungue perſona cujuscungue ſtia-
tus, gruduas, aut preminentic exiſtat, Conti=
liunn quomodolibet perturbaverit, aut contra ejius
ſalutem quidqudm machinata füerit, . perpe-
tuo ſit inſamis, omnique dignitate & honore, .. . ſg
etiamſi imperiulis aut regalis exiſtat, ipto jure g,
privata ſit. S

En Synodus non quidem definit, ſupponit z
tamen, ſibi competere poteſtatem ſaltem indire-
Kam in temporalia (237 & 546. e)! . Whin,

G. 573. Seſſ rS. die 6. Julii pronunciata
eſt ſententia adverſus oannem Huffium: 6.
Simodus declarat, Joannem Huß fuiſſe & eſe⸗
ver am hareticum. incorrigibilem. . . Idcirco..
eundem .. degradandum decernit; . . & attento,
qupd LEccleſia Dei non habeat ultra, quid ge-
vere vulet, jadicio ſeculari relinquendum. Elu-
jus juſſu ille dein poenze ignis addictus eſt.
Ultimis his verbis videtur Synodus imperio
eccleſisſtico abjudicare poteſtatem temporalem,
quam tamen in decreto præcedentis ſeffionis ei-
dem artribuit (572). At evanefſcit hæc contra-
dictio, ſi ea verba interpretemur de poëna mor-
tis, utpote quam hæreticis inferre, a manſue-
tudine eccleſiaſtica alienum eſſe, Concilium ju-

dicavit.
§. 574.

, == 407 = 3*

F. 574, Seſſ. 19. die 23. Septembr. Hie-
ronymus Pragenſis hæreſin abjuravit: qui ta-
men in hærelin poſtea relapfſus, ſefſſ. 2 1., ean-
dem cum Huſſio ſententiam ſortemque fu-
biit. Poſtea editum eſt ſequens decretum:
Synodlus ex quovis ſalvo condultu, per Impe-
dtorem, Reges, & alios ſeculi Printipes hæ-
eticis conceſſo, nullum fidei catholicæ vel juris-
diktioni ecleſiaſticæ præjudicium generuri, vel
impeclimentum praſtari poſſe ſeu debere, decla-
raät, quo minus liceut Judici eccleſiuſtico.. hu-
jusmocdli perſonas punire, quuntum juſtitia ſua-
debit, ſi ſuos errores revocate pertinaciter re-
cuſaverint, .. nec ſic promittentem, cum Jece-
rit, quod in ipſo eſt, ex hoc in aliquo man-

7

Promulgatum fuit hoc decretum occaſione
ſalvi conductus, quem Imperator Joanni Huſſio
ad Coneilium Conſtantienſe profecturo dederat:
& quo eum in ſuam & ſacri Imperii proteftio-
nem recepit, ita ut, omni prorſus impedimento
remoto, tranſire, ſtare, morari, & redire li-
bere vermitteretur, ad honorem & reveren-
tiam Cæſärex Majeſtatis.

G. 575. Dicunt Proteſtantes, Synodum
Conſtantienſem non tantum fidem Hufſio da-
tam violaſſe, ſed etiam prædicto decreto (574)
definiiſſe, fidem hereticis ſervandam non
eſſe.
R. Atrox hæc calumnia eſt. Nam inprimis
Synodus ſalvum quidem conduktum Hieronymo
Pragenſi dedit, quo eum a violentia, ſalva ta-
C c 4

5 ⸗
= 40 E

men juſtitia, ſecurum eſſe voluit. At Huſſio
nullas ſecuritatis literas conceſſifſle legitur. In-
juriam igitur Synodo inferunt, qui eandem vio-
latæ fidei arguunt. Deinde neqse altera accu-
ſatio veritate nititur. Synodus enim decrevit,
ſecuritatem ab Imperatore promiflam non ob-
ſtare, quo minus Eccleſia pœenis ſpiritualibus
in hereticos animadvertere poſſit : id quod
plane veriſſimnum eſt; cum ſalvus conductas a
Principe datus nonniſi ſecuritatem temporalem
præſtare poſiit.

§. 576. Verum, inquiunt, Synodus pro-
miſſorem declarat liberum ab obligatione ſer-
vandi fidem hæreticis datam. Docuit igitur,
licite violari fidem heæreticis datam.
R. Synodus non quemlibet declarat liberum
ab ejusmodi obligatione; ſed eum duntaxat, qai
ſecuritatem temporalem promiſit heretico, ab
obligatione prontſſum implendi abſolvit eo caſu,
quo illud implere per leges non licet: id quod
rurſfus eſt veruam: nemo enim tenetur præſtare,
quod per leges prættare non licet. Inde autem
neutiquam le nitur, Synodum in eo fuifſſe, ut
. generaliter denniret, ſidem hæreticis obli gatam
licite falli.

G. 577. At nondum acquieſcunt Aarii.
Imperator enim, ajunt, nulla lege obſtringi-
tur, ut hæreticos vel morte plectat, vel ple-
(ti ſeraietat⸗ Ergo eidem licuit præltare
Huſſio ſecuritatem promiſſam.

R. Concilium Conſtantienſe ut veram ſap- en Wun
poſuit opinionem falſam, ac tum quidem in tri- laiantorn
bunalibus & ſcholis paſſim receptam, qua cre-
de-

lile legien
ui einten i.

egse Altenn en,

gert,1 *

euff r Tl.
1 Mll He

=

tumm ule

N = 409 .

debatur Princeps non poſſe hæreticis, ſi refi-
pilcere nolint, ſecuritatem temporalem vel pro-
mittere, vel præſtare, etiamſi promilerit, niſi
& ipſe excommunicari, regnoque privari velit
juxta Can. III. Concilii Lateran. IV. (546): quam
tamen doctrinam Synodus Conſtantienus nullibi
legitur definiiſſe.

G. 578. Seſl. 22. die I5. Octobr. 1416.
Legati Kegis Aragonizæ, & Siciliæ, qui Petro
de Luna adhæſerat, reliquis duabus Obe-
dientiis uniti ſunt, non ante tamen, quam
iterata Concilii convocatio facta fuit, prout
inter Sigismundum Imperatorem & Deputa-
tes Concilii ex una; & inter Regem Ara-
goniæ ex altera parte Narbone conventum
erat (572.). Decretum hac occaſione fuit,
ut quatuor Nationibus, queis eousque Con-
cilium conſtabat (567. a), quinta, ſcilicet Hi-
ſpanica accederet. Cui ſeſſione 26ta die 24
Decembr. Oratores Regis Navarræ; — & Seſ-
ſione 35ta die I8. Junii ann. 1417. Oratores
Regis Caſtelle & Legionis, quorum uterque
a partibus Petri de Luna ſteterat, uniti funt,
præmiſſa tamen iterata Concilii convocatione.
Atque ſic omnes tres Obedientiæ inter ſeſe
mutuo conjunctæ ſunt.

G. 579. Sefſſ. 37. die 26. Julii prolata eſt
ſententia depoſitionis in Benedictum XIII. tan-
quam hominem perjurum, univerſalis Eccleſicz
ſcandalizutorem, ſchismaticum, & nareticum,
utpote articuli zdei, unam ſanétam catholi-
CCS caN

cam Eccleſiam, violatorem incorrigibilem. Seſſ.
39. die 9. Octobr. editum eſt decretum de Con-
cilis in poſterum celebrandis, ita ut proxi-
mum poſt quinquennium; alterum poſt ſub-
ſequens ſeptennium; reli qua vero deinceps
ſingulis decenniis habeantur.

G. 580. Sefſſ. 40. die 30. Octobr. editum
eſt hoc decretum: &6. ynodus . . Ratnit,
quoc Romanus Pontiſex, de proximo aſumen-
dus, cum hoc ſacro Concilio, vel deputandis per
ſingulas nationes, debeut reſormare Eccleſiam
in Cœpite & in membiis, & Curiam Romanam,
auntequam hoc Conctilium diſſolvautun, ſuper ma-
teriis, quæ ſoquuntur. Fuere autem articuli
reformationis 18. Ex quibus præcipue no-
tari meretur 13tius: Propter quæ & quo-
modo Papa corrigi poſſit, & deponi.

Itaque Concilium Conſtantienſe, tribus Obe-
dientiis jam conjunctis, cenſuit Papam poſſe
exauctorari.

58I. Poſt ſeſſionem 41., quæ cele-
brata eſt die 8. Novembris, in Romanum
Pontificem die II. ejusdem menſis electus eſ
Otto ſeu Odo de Columna, qui nomen War-
tini V. aſſumſit, & deinceps Concilio præſe-
dit. Is fſefl. 43. die 21. Martii ann. 1418.
Sdacro approbante Concilio edidit quædam de-
creta reformationis, lelpondenti articulis
ſeſſ. 40. propoſitis (580.). Et quider m ad ar-
ticulum 13tium fupra citatum hæc relſolutio
pro-

Ne. 411 Nℳ

prolata eſt: Won videtur, prout nec viſum
fuit in pluribus Wationibus, circa hoc aliquid
novum ſtutui. Papa equidem approbunte pa-
riter ſucro Concilio declaravit, per decreta tam
leſta in præſenti ſeſſione, quam contordata cum
ſingulis Wationibus, ſuper artitulis prædictis
ſe« jam ſatisfaltum. Aſt ſubſecutæ Nationum
querelæ docuerunt, quid in negotio refor-
mationis actum fuerit. Denique ut etiam ſa-
tisfaceret decreto ſeſſ. 39. de celebrandis Con-
ciliis generalibus (579), proximam Synodum
generalem quinquennio poſt Ticini ſeu Papiæ
celebrandam, ſuero approbante Concilio, edi-
xit.

H. 582. Seſſ. 45. die 26. April. Conci-
lium Conſtantienſe abſolutum eſt. Hac ſelſſio-
ne Oratores Regis Poloniæ Magni Ducis
Lithuaniæ petiernnt nomine Dominorum ſuorum,
quemdam libellum Fratris Joannis de Falken-
berg. .’ nwreſes continentem, rite damnatum
tunquam hureticum per Deputatos in cauſſa
ſilei, ac etiam per omnes nutiones Concilii, at
per Collegium Cardinalium Concluſum, ⸗ in
ſeſſione publica per ſacrum Concilium dumnari,
ſen publice damnatum pronunctiari, autequam
praſens Concilium diſſolveretur. Papa dixit re-
ſpondendo, quod omnia & ſingula conciliari-
ter determinata, concluſa, & decreta in mate-
riis fidei per præſens Conctilium, tenuere, & in-
violabiliter obſervare volebat: . ipſagque ſic éon-
ciliaxiter fatta approbat, & ratiſicaut, & non
aliten, nec alio modo.

412
Hæc verba, ſi cireumſtantias, in quibus pro-
lata ſunt, conſideremus, hunc ſenſum habent :
Ex iis, qux in materiis ſigei concluſa ſunt:
illa tantumn avprobo, quæ CONOILEIARITER,
id eſt, more ſolenni Conciliorum in publica ſeſſio-
ne decreta ſSunt. Ex quo neutiquam ſequi-
tur, reliqua decreta, quæ ad materiam fidei
non pertinent, a Martino non fuiſſe approbata:
alias nec latam adverſus Joannem XXIII. &
Petrum de Luna depofitionis ſententiam, nec
ceſſionem Gregorii XII.; nec ſuam ipfius ele-
Gionem approbaſſe cenſendus eſſet.

F. 583. Martinus approbunte ſacro Con-
cilio edidit Bullam, in qua Epiſcopi ſuſpe-
cGos de hæreſi interrogare jubentur;
ℳ) Utrum credat, quod quodlibet Conci-
lium generale, & etiam Conſtantienſe, univerſa-
lem Eccleſiam repraſentet.

Igitur Martinus V. Concilium Conſtantienſe,
ſine ulla exceptione aliquarum ſeſſionum, Conci-
liis generalibus accenſuit.

b*) Utrum credat, quod condemnationes
Goannis Micleſß, Gounnis Huß, &g Hieronzgmi

de Praga .. fuerint rite & juſte faltæ per ſa-
eorum generale Contilium Conſtantienſe.

En Martinus V. condemnationes Wicleffi,
Hufſii, & Hieronymi Pragenſis afſerit factas a
Goncilio generali, etiamſi prima a ſola Obe-
dientia Joannis XXIII. (570); duæ poſteriores
vero a duabus tantum Obedientiis (573 & 74)
factæ ſint !

9)

I AMNI

Dron ninu
Murtno cteleſt
ſurenim poteliu
Hubſan, Pen
zeita kit n
ſſo)

).

lunte Mutin
niis, ithle
Auun etiti 4 le
Onnidus zpprohen

een

Aa

aolitanns in
, Ludorici 0
de Commwendat
Uenriam nn.
anſis etes

Decanns Ctutn

t, Clan

N= 4132 = *

c) Utrum credat, quod Papa canonice
edtus.. ſit ſucteſſor B. Leiri, habens ſupre-
muas aubtoritatem in Eccleſia Dei.

Dignum animadverfione eſt, quod fideles a
Martino credere jubeantur, Papez competere
ſupremam poteſtatem in Eccleſia; non item in
Eccleſiam, nempe conformiter cenſuræz, quæ
adjeéta fuit damnato articulo 41mo Wieleffi

(570. d).

A) Utrum credat, quod illud, quodh ſa-
cum Concilium Conſtantienſe, univerſalem Eccle-
ſiam reprakaſentans, approbavit in favorem fſidlei,
& ad ſalutem animarum, eſt ab univerſis Clri-
Nti fidelibus approbundum.

Itaque Martinus V. decreta Sefſ. 4. & 5. non
minus, atque alia hujus Concilii decreta, tan-
quam edita a legitimo Concilio generali, ab
omnibus approbanda decrevit.

F. 584. Fata trium Virorum, in quorum
locum Martinus V. electus eſt, hæc fuere.

a) Joannes XXIII. antea Balthaſar Coſſa
Neapolitanus, in Concilio Conſtantienſi depo-
ſitus, Ludovici Comitis Palatini Rheni cu-
ſtodiæ commendatus eſt. Inde fuga elapfus,
Florentiam ann. I419. ad Martinum V. venit.
Ad cujus pedes provolutus, cum omnia Con-
ſtantienſis Concilii acta probaret, ab eodem
Cardinalis Epiſc. Tuſculanus, & ſacri Colle-
gii Decanus creatus eſt, concefſa ſede paullo
minentiore, quam ceterorum Cardinalium,
Sed

414 —E
Sed non diu hac ei forte frui licuit. Nam
die 22. Decembr. ejusd. ann. 1419. FPlorentiæ
obiit.
5*) Gregorius XII., ante Pontificatum An-
gelus Corarius, patria Venetus, facta Ponti-
ficatus ceſſione, ab ipſo Concilio Conſtantieuli
ſefl. 17. die I5. Julii ann. 1417. Cardinalis
Epiſcopus & Sedis Apofſtolicæ in Marchia An-
conitana Legatus perpetuus eſt renunciatus
cum jure proedriæ ante reliquos Cardinales.
Obiit ann. 1417.

*) Benedictus XIII., ante Pontificatum
Petrus de Luna, natione Aragonenſis, in
Concilio Conſtantienſi exauétoratus, cum ſum-
ma pertinacia ſe legitimum eſſe Pontificem
crederet, moriens duobus Cardinalibus ſibi ad-
huc obſequentibus in mandat's dedit, ut alium
Papam poſt mortem ſuam eligerent. Hi im-
perata fecerunt. Nam in locum ejusdem,
ann. 1I424. defuncti, fuffecerunt Aegidium
Mugnos, patria Aragonium, Eccleſiæ Barci-
nonenſis Canonicum. Is tamen ann. 1429. de-
poſitis Pontificatus Inſignibus, Martino V. ſe
fubjecit: qui eum deinde EKpiſcopum Majori-
cenſem renunciavit.
Atque ita magnum ſchisma, quod 50. annis,
nempe ab anno 1378-1429., duravit, extinétum

eſt.

G. 585. Mirum eſt, quantum adlaborent
Romanenles, ſeu Viri Romanorum Curiali-

ſta-

is eilihe,

le

Degetun 5
ie interpol⸗

Annn irenit.

1, Hec er
Attm ineredib

N = 415 =3*

ſtarum opinionibus imbuti, ut Concilium
Conſtantienſe quoad decreta 4. & 5. ſeſſionis
(568 & 69.) legitimum & Oecumenicum non
fuiſſe evincant. Præcipua eorum argumenta
paucis exhibeo, refutoque. Dicunt',

a) Decretum Seſſ. 4. a Patribus Baſileen-
ſibus fuiſſe interpolatum, additaque hæc ver-
ba: Ad fidem, & ad refonmationem genera-
lem Eccleſiæ Dei in Capite & in membris. Ita
Emmanuel Schelſtrate Vaticanæ, Bibliotheceæ
præfectus: qui ea verba in aliquibus cCodici-
bus non invenit.

R. Heæc afſertio non tantum contumelioſa,
ſed etiam incredibilis ex eo potiſſimum videtur,
quod decretum ſefſionis 4., prout denuo ſeſſio-
ne 5. promulgatum eſt, ipſo Schelſtratio teſte,
prædicta verba in omnibus codicibus contineat.
Cum igitur nihil interfit, in quarta, an in quin-
ta ſeſſione decretum illud editum fit, ejus-
modi interpolatio plane inutilis erat. Nihil au-
tem minus vero fimile eſt, quam Patres Ba-
fileenſes in id incubuiſſe, ut nullo operæ pre-
tio ea verba decreto ſeffionis 4. inſererent, quæ
in decreto ſeſſionis s., jam contenta repererant.

„) Memorata decreta ab unica tantum
Obedientia fuiſſe edita.

E. Decreta adverſus Wicleffum etiam ab una(570);
— adverſus Huſüum & Hieronymum Pragen-
ſem a duabus tantum Obedientiis condita ſunt
(573 & 74): nihilo tamen minus Concilio ge-
nerali ab ipſo Martino V. adſcribuntur (583.6).
Nempe dubium non eſt, quin reliquæ Obedien-
tiæ

N 416 = *

tiæ poſt conjunétionem decreta in præcedenti-
bus conjunétionibus faéta in pexerint. Cum igi-
tur illis non contradixerint; vel expreſſe vel ta-
gite ſaltem iisdem conſenſiſſe merito cenſentur.
(58⁰).

c) Prædicta decreta non fuiſſe approbata
aàa Martino V.
R. Oppoſitum patet ex dictis (582 & 83).

d) Decreta illa non fuiſſe communi con-
ſenſu edita.

R. Fuerunt aniformiter approhata, ut in
Actis legitur. Etiamſi igitur ante ſeſſionem ali-
qui contradixerint; id non obeſt, quo minus
communi conſenſu firmata dici mereantur. Vid.
Natal. Alex. Sec. 215. & 16. D'j. 4. art. 1. d. 7.

XVII. COWTTLIII GEWERALE.
BASILEENSHE.

H. 586. Ann. 1423. nempe quinquennio poſt
Concilium Conſtantienſe, ex de-
creto ejusdem Concilii (579), & indiétione
Martini V. (581), inchoatum eſt Concilium
Papienſe menſe Majo. At graſſante ibidem
lue peſtifera, Senas translatum eſt; ibique
apertum menſe Novembri ejusdem anni. Ne-
que tamen ipſum hoc Concilium Senenſe diu
ſubſtitit. Nam Patres congregati, partim ob
numerum Preſulum, qui convenerant, juſto
minorem, partim ob metum bellorum, ma-
Xime

le aprrotata

Snde

commnunz en
(Wun con.

. It r.

VD TTV
A.

incuennio dol

No⸗
om 4nl. Me⸗
gem dl.

4 gerenle

N 417 *

xime vero ob conatus Alphonſi Aragoniæ
Regis, ſchisma renovantis, Martino P. con-
ſentiente, Synodum abruperunt menſe Feb-
ruario ann, 1424., & Baſileam ad Concilium
generale juxta normam decreti Conſtantienſis
ſeptennio poſt celebrandum deſignarunt, pro-
teſtantes, quod propter hoc Conctilium Senenſe
non cenſeatur diſſolutum eſſe, ſed quod ipfi Pra=⸗
ſidentes cum inclitis Wationibus ad omnem re-

formationem poſſibilem concurrere vellent.

F. 587. Ann igitur 1431. Inchoatum eſt
Concilium Baſileenſe. Cardinalis Julianus pri-
mum a Martino V., deinde vero ab Euge-
nio IV., qui eidem interea deſuncto ſucceſ-
ſerat, delignatus eſt, ut Romani bPontificis
nomine Synodo præſideret. Qui eum menſe
Septembri Baſileam veniſſet, Eugenius P.
eidem per literas die 12. Novembr. datas
pracepit, ut quod Concilii Baſileæ aderat,
diſſolveret, aliudque poſt ſesqui annum Bo-
noniæ celebrandum indiceret. Bulla quoque
ad univerſos Chriſti Fideles data Concilii hu-
jus diſſolutionem die 18. Decembr. promul-
gavit. Verum mandato Papali vel neglecto,
vel ignorato, Julianus die 14. Decembr. ejusd.
anni 1431. Imam ſeſſionem celebravit: in
qua preter alia plura ſtatutum, ut quatuor
Nationes, Italica, Gallicana, Germanica, &
Hiſpanica, in quatuor conventus diſtribue-
rentur, ad eum fſere modum, qui in Con-
cilio Conſtantienli obſervatus fuerat (567˖ℳ
D 4d H. 588.

N= 418

G. 588. Seſſ. 2. die 15. Febr. ann. 1I
poſteaquam lecta & confirmata fuerant
berrima illa decreta Conſtantienſia de au
tate Conciliorum generalium (568
declaravit Synodus, quod ipſa.. per nul,
quavis auktoritate, Slam Papali dignitute
prafulgeat, diſoli, aut ad alium lotum trans-
ſerri, ſeu ad aliud tempus prorogari debuis,
KAut potuit; debet, aut poteſt; debebit, aut po-
terit, absque ejasdem jnodi Baſileenſis delit
rutione, & conſenſu.
En Synodus Baſileenſis vi decretorum Con-
ſtantienſium Eugenium, atque adeo Papam cer-
tum, Concilio generali ſubditum efſſe declarat!

43
Ce

H. 589. Seſſ. 3. die 29. April. Synodus
innitens decretis Conſtantienſibus LEugenium
P. . . cum omni reverentia exoravit, ut præ-
tenſam diſſolutionem revocaret, & ipſam zvevo-
laitonen, quemadmodum &o Aiſſolutionem fetit,
Ver diverſas mandi partes publicaret. At cum
Papa huic petito non ſatisfaceret, Seſſ. 2.
die 18. Decembr. Synodus Eundem ſab obte-
ſatione divini judici admonuit, & eidem ex
purte omnipotentis Dei pracepit, quatenus infra
6o, dies , Ppratenſam diſſolutionem. ,. revotä-
ret, & huic ſacro Concilio pure & ſimplitites
adhareret realiter & cum eſſeltu. Secus; ſan-
ſta Scmodus absque ulteriori monilione, . Pro-
edet, prout Spiritus S. diktaverit, & tam de
jiure divino quam luumano fuerit procedendum.

5 = 419 =3*

H. 590. Seſſ. 14. die 7. Novembr ann.
1433., Præſente ipio sigismundo Imperatore,
terminus 60,. dierum Eugenio antehac con-
ceſſus (589), ad tres menſes eſt prorogatus 3
formaque præſcripta, qua Synodo adhærere
jubebatur. Ceſſit denique Synodo Kugenius;
Legatosque Baſileam cum literis, queis huic
Concilio ſe adhærere ſecundum formam ibi-
dem preæſcriptam profefſus eit.

1. Seſſ. 16. die 5. Febr. ann. 1434.
Bulla Eugenii, quæ incipit: Da-
n ea Pontifex ſacrum generale Baſile⸗=
enſe Concilium . . pro extirnatione hareſum
vace populi chri
Eccleſic in Capite & in membris . legitime in-
choatum eſſe aſſerit. Decernimus, pergit Papa,
præfatum generale Contilium a tempore inchoa-

5
ſtiani, uc generali reformatione

„7

ien fuit, tionis ſucx legitime continnatum fuiſſe, & con-=
tt. A cun tinuati debere ad pradiltau, perinde ac ſi nul⸗

4 diſſolutio falta fuiſſet. Quinimmo pra fatam
G diſſolutionem irritam declaranies, infum ſacrum
generule Contilium Baſileenſe pure, ſimpliciter,
& cum effeltu ommi devotione ac favore proſe-⸗
Juimur „ & proſequi intendimus. Przterea
quascunque literaus, & quidquid per nos aut
noſtro nomine in prwjudicium aut derogutionem
dilti Contilii, ſeu contra ejus auktoritatem fa⸗
Kum, ſeu aſertum eſt, rèvocumus, & irr'ta-
mus. Data eſt hæc Bulla die I1s. Decembr.
ann. 1433. Lectis his literis Synodus decre-
( e, D d 2 vit,

N 420 == E

vit, & declaravit, Eugenium per cas ſatisfe-
ciſz plenarie monitioni, citationi, & requi ſitio-
ni hujus ſacri Concilii.

Ex his manifeſtum redditur, Synodum Ba
ſfileenſem usque ad ſeſſionem 16. ab Eugenio

P

. fuiſſe exvreſſe confirmatam. Idem igitur ſæ-
pius jam memorata decreta Conſtantienfia (568
& 69), utpote quæ Seſſione 2. Baſileeênſi denuo
cônfirmata ſunt (y88), ſuo aſſenſu probavit.
Eugeniuzg qvidem, teſte Cardinale Joanne Tur-
recremata L. 2. de Eccleſia C. 100. Florentiæ in
publica diſputatione ad Card. Julianum dixit:
Nos quidem progreſſum Concilii approbavimus,
volentes, ut procederet, ut incevxerat: non ta-
men approbavimus ejus decreta. Verum incon-
ſiderantiæ cuidam hæc verba ſunt adſcribenda.
Quid enim, dic ſodes, probavit Papa, dum
Concilium Baſileenſe probavit, ſi ejus decreta
non probavit 2

F. 592. Die 24. April. in Congregatione
generali quatuor Legati Papales incorporati
ſunt Concilio nominibus privatis, ea tamen con-
ditione, ut nominibus propriis jurent . hu-
zjus Concilii decreta defendere, & ſpecialiter de-
creta Conſtantienſia (568 & 69), Bafileæ rur-
ſum firmata (588). In proxima dein ſeſſione
17., quz præſente rurſum Imperatore ha-
bita eſt die 26. April., iidem Legati Ponti-
ficii unacum Card. Juliano admiſſi ſunt in
Praſidentes nomine, vice, & loco Eugenii P.;
ſine ulla tamen jurisdiktione coaltivau, ſalvo eti-
am modo pvrocedendi haltenus obſervuto.

N= 421 =

H. 593. Seſſ. 25. die 7. Maji, poſt plura
decreta ſaluberrima in ſeſſionibus præcedenti-
bus edita, Concilium in duas partes diſciſ-
ſum eſt. Cum enim ageretur de loco Con-
cilii ad reparandam cum Eccleſia græca unio-
nem celebrandi, Major pars, quæ tamen fere
ſecundi tantum ordinis ſacerdotibus conſta-
bat, duce Ludovico Card. Arelatenſi, Baſi-
leam, Avenionem, vel aliquam Sabaudiæ
civitatem; — pars minor, ducibus Legatis
Papalibus, quos plerique Præſules ſequeban-
tur, Ferrariam, vel Florentiam ad hunc
finem determinavit. Eugenius edito diplo-
mate poſterioris partis electionem probavit.

it Ping, dun .
1 ejns benet F. 594. Seſſ. 26. die 31. Julii Synodus
deerevit, ut Eugenius P. intra 60. dies. . per
Je vel per aliam corum Sinodo Baſilex compa-
redt, ad objecta male adminiſtrati Pontifica-
tus vitia reſponfurus. Cumque Is hujus ci-
tationis nullam rationem haberet; ſeſſ. 28.
die t. Octobr. eadem Synodus declaragvit, eun-
dem eſſe contumacem, & ejus abſentia non ob-
ſtante contra eundem ad ulteriora fore proce-
denaum, prout ſacro Concilio videbitur. At
Eugenius Bulla, quæ incipit: Loktoris gen-
tium, eodem die edita, Concilium Baſilea
Ferrariam transtulit. Atque ad hanc asque
trunslationem Concilium Buſileenſe cum omni re-
verentia & devotione a ſe ſuſcivi, Idem pro-
feſfus eſt in literis die 22. Jul. ann. 1446. ad
ſuos in Germania Nuncios directis; absque ta-
9, D d 3 men,

We

men, Ut addit, prjudlicio juris, dignitatis, &
r‿uinentie ſankta Sedis Apoſtolit , a& pote-
hasis ibi & in eadem canonice ſadenti in ver-
ſona B. Petri à Chriſto conceſſc.

Poſt ſeſſionem 30. die 2 2². Decembr. celebra-
tam, Galianus Carqin alis, . . ut villit Baſi-
leenſzs in propoſito Pontiſicem deponendi obſti-
natos „ Baſiles, diſceſſit die o. gdanuar., ann.
1425. Et Patres concione advocata Enacyt-
cum Card. Arelatenſem, qui auicus iunc Ca
dinalis in Concilio Jer vererat, Præſideutem cre-
ant cum nlena poteſtate. Ita refert Auguſti=⸗
nus Patricius in Miſtor. huj. Concil. C. 66.

G. 505 Seſſ. 31. die 24. Januar., ann
1438. unodus Eugeni, um L. „ manifeſtum con=⸗
tunatem, & in aperta rebellione exiſtentem,
lc incorrig: ihiliter Eccleſiam Dei ſcundalizan=
te n, ab omni adminiſtratione Papazus im ſpi-

givuulibus & temporalibus ſuſpendit. Elienaticu
1 P

H. 596. Sefl. 33., quæ die 16. Maji ann.
1430. ‚truſtra reclamantibus & propterea
ablentibus Principgum Oratoribus, & viginti
tantum Abbatibus aut E Ppiſcopis præſentibus
habita eſt, Sgnodus definivit, prout ſequitur:

) Veritas de poteſiate Concilii generualis,
aniverſalem Eccleſiamn repraſentantis, Jupra
Papam & quemlibet alterum, declaruta per
Conuſtantienſe &e oc Baſileenſe generalid Concilia,

eſt ver itas ſide gi catholita.

— —
. = 42;3 = =*

9„) Veritas bc, quod Papa Conctilium ge-
nerale, univerſulem Eccteſiam repræſentans,
akta legitime congregatum ſuper declaratis in
præfata veritate, ſine ejus conſenſu nullatenus
auktoriiative poteſt diſſolvere, aut ad aliud tem-
pus prorogate, aut transferre, eſt veritas fidei
catholicc.

) Pradiktis duabus veritatibus pertinati-
ter repugnans, eſt cenſendus hæreticus.

G. 597. Seſſ. 34. die 25. Junii Synodus,
pro tribunali ſedens, per ſententium defiiti-
vam pronunciavit, Gabrielem, prius nomina-
tum Eugenium P. IW., eſſe notorium contuma-
tem, praceptis Eccleſiz univerſalis inobedien-
tem, aſſidunm contemtorem ſacrorum canonum,
unitatis Eccleſizc Dei perturbatorem, Simonia-
eum, chismuticum, pertindcem hareticum, di-
lapidatorem jurium & bonoxum Eccleſix, dum-
noſum ad adminiſtrationem Romani Pontificii:

10, Veiiam . — .
de Ni quem propteret aà Papatu, depoſuit, & abje-
1 Men cit. Teſte Auguſtino Patritio C. 114. huic

ſeſſioni ſeptem tantum Epiſcopi interfuerunt.

G. 598. Seſſ. 39. die 17. Novembr. Sy-
nodus promulgavit, Keligioſum & nobilem Vi-
rum Amadeum Ducem Sabaudic in ſolitudine
Kipalick jam a pluribus annis in virtute ton-
tinentiæ honeſte converſantem, & virtutum Do-
mino in ſpiritu humilitatis ac ſimplici & humili
4 D d 4 ha-

deinceps nomen Felicis V. aflumlit.

Hæc electio novum in Eccleſia ſch'sma ex-
cſtavit. Principes Germaniæ neutras partes
amplexi ſunt. Rex Aragoniæ, Regina Hun-
gariæ, Bavariæ & Auftriæ Duces Felici adhæ-
ſere, Galli, Angli, & Scoti, quamquam Ba-
ſileenſe Concilium reeiperent, in Eugenii ta-
men obedientia perſtiterant. Parifienſis Schola
Concilio Baſileenſi auhærere profea eſt: &
pluring Germaniæg gymnaſia, ut Viennenſe,
Erfordienſe, Colonienſe, & Cracovienſe in Po-
lonta: qux omnia ſuis ſeriptis adeclararunt,
ſupremam eſſe poteſtatem avud Concilium Baſi-
lezuſe, cui etiam Papa obedire teueretur. Hæc
ſcribit memoratus Patritius C. 114.

H. 599. Seſſ. 45. & ult. die 16. Maij
ann. 1443. ſtatult Synodus, ut infra trien-
nium. generule Conctiliun in civitate Lugdu-
nenſt celebretur. Attamen Concilium Bafle-
enle continuundum; & ſi quidem aliquod im-
pedimentum ſele objecerit, eo ipſo Lauſanam
Zrunslatum eſſe decrevit. Et revera, cum Fri-
dericus III. Imperator civibus Balſileenſibus
mandaſſet, ne Concilium hoc ultra in Urbe
ſua tolerarent, qui adhuc fupererant, Patres
Balileentes Lauſanam abierunt circa initium
ann. 1449., ibidem generale Concilium pro-
ſecuturi. Cum vero Irritos eſle cernerent co-
natus luos, Amadeus Regis Galliæ preci-
bus

kabitu deſervientem in ſummum Pontifſicem uni-
verſulis & Romankx Eccleſic eſſe eletiam. Qui

tutn bobatt,
1 Grnodunn b
eut, Aut ſ
ni maudarit.
Tindunn ett,

Alaut, rei
ein n tlum

= 425 =23*

bus permotus, Papatu ſe abdicavit die 7.
April. ann. 1449. eamque ceſfionem Synodus
Lauſanenſis ratam habuit die 19. ejusd. mens.
& anni, ſimulque Nicolaum V. „qui Eu-
genio IV. ann. 1447. e vivis ſublato ſucceſſe-
rat, Pontifiéem ſalutavit; Amadeum vero Sa-
binenſem Epiſcopum, Cardinalem, & Sedis
Apoſtolicæ in Sabaudia Legatum perpetuum
declaravit. Hæc omnia Nicolaus V. non tan-
tum rata habuit, ſed etiam quæcunque con-
tra Synodum Baſileenſem vel Lauſanenſem
aut contra Felicem V. ab Eugenio P. acta
fuerunt, aut ſcripta, irrita & pro infeltis
aberi mandavit. Sic & hoc ſchisma rurſus
extinctum eſt.

S. 600. Præ ceteris memorabile eſt de-
cretum, quo Patres Baſileenſes Lauſanzæ
congregati cum Nicolao V. pacem inierunt.
Sankta hac Synodus, inquiunt, in Spiritu §.
legitime congregata, univerſalem Eccleſiam re-
raſentans . . dileftiſſimum Eccleſic filium
Thomam in ſummuam eligit Pontiſicem, nomi-

ne, quo nune appellatur, Wicoluum V. appel-

landum: utque pro ſummo Pontifice kabeatur,
præſentis decreti tenore ſtatuit.. MWandat pra-
terea hac ſantta Snodus omnibus & ſingulis
Chriſtianjs, quutenus Eidem tanquam unico,
verg, & indubitato Pontifici obediant.

D d S H. 601.

2 —
== 426 ==E

F. 601. Cum de oecumenica Baſileenſis
Concilii auctoritate movetur quæſtio, in va-
rias ſententias tam ICti quam Theologi abe-
unt. Ego fic exiſtimo: Ssi, & quamdiu
Concilio Baſileenſi nihil defuit eorum, quæ
ad legitimum generale Concilium requi-
runtur, tum certe dubitandum non eſt, quin
tamdiu oecumenicam auctoritatem merito ſibi
vindicaverit. Jam vero nullum ex ejusmod
requiſitis huic Concilio, ſaltem usque ad ſeſ-
ſionem 25tam, defuiſſe, cuilibet, qui acta
inſpexerit, liquido pateſcit (586 - 94). WMihil
igitur eſt, cur ſaltem ad eam usque ſeſſio-
nem iſtud Concilium quisquam vere oecu.
menicum fuiſſe inficietur. Quoniam vero à
ſeſſione 25ta Synodus in duas partes disciſſa
eſt, ita ut unam Eccleſiam univerſalem non
amplius repræſentare videretur (5903); tum
quidem eandem auctoritate oecumenica ex-
cidiſſe qui cenſent, ſatis probabiliter ſenti-
unt. Neque tamen iis multum refragabor,
qui Concilium hoc usque ad ſeſſionem 28vam
legitimum fuiſſe contendunt, eoquod Euge-
nius IV. illud usque ad translationem a ſe
Hactam, quz tempore prædictæ ſeſſionis con-
igit (594), approbaverit.

Plura vid. apud Natalem Alex. Sec. 15. & 16.
Diſſ. 8. art. 4.

* ar
Inr, per (a
e!

lcn Baſlee
Urſtio, inn
. .
Theplogi ,
C Guamdir
eorum, glu
liuum xegni

no

Cbiltter

1
vVY NR-

= 427 = *
XIX CO NCILIUM GENERALE.
FERRARIENSE SEU FLORENTINUM.

F. 602. Hic Concilio initium datum eſt
Ferrariæ ann. 1438. die 8. Ja-
nuar., per Cardinal. Nicolaum Albergatum.
Poſtea primum advenere loannes Palæologus
Græcorum Imperator, quem comitabantur
Jolephus Patriarcha Cpltanus cum aliis 20.
Epiſcopis, inter quos erant tres, qui ſimul
Alexandrini, Antiocheni, & Hieroſolymitani
Patriarcharum vices obibant. Aderat ipfe
etiam Eugenius P. cum Epiſcopis occiden-
talibus circiter 72. Conventum fuit, ad re-
parandam utriusque Eccleſiæ unionem arti⸗
culos 6. eſſe diſcutiendos, nimirum de pro-
ceſſione Spiritus S.2 Filio; de additione EYi-
lioque in Symbolo Cpltano; de Primatu Pa-
pye; de igne purgatorio; de beatitudine San-
Gorum ante communem reſurrectionem; de-
nique de uſu panis azymi in Sacramento Eu-
Chariſtiæ.

G. 602. Seſſiones 16. Ferrariæ ſunt ha-
bitæ, in quibus inter Græcos & Latinos
de additione Filioque potiſſimum fuit diſpu-
tatum, cum IIIi eam rejiciendam; — Hi vero
retinendam eſſe contenderent. At ob exor-
tam in ea urbe peſtem, jubente Papa & con-
ſentiente Imperatore Græcorum, menſe Ja-
uario ann. 1439. 5 Synodus Florentiam trans-
lata eſt.

*

A.
Wr 428 — *

G. 604. In hac urbe adhuc novem ſeſſio-

nes ſunt celebratæ, in quibus præcipue diſ-

ceptatum fuit de proceſſione Spiritus S. a
Filio: ut proin hæc Synodus, quatenus ex
Ferrarienſi & Florentina coaluit, 25. feſſio-
nibus abſoluta fuerit. Finitis diſputationibus
de proceſſione Spiritus S., agitata efſt quæſtio
de Primatu Papg. Inprimis quidem Greci
conſtituerunt, ut is, quæcunque hahbebut ab
initio & ante ſchisma privilegia, rurſus Rct
ipſa habeat. Cumque Eugenius IIIis ſche-
dam obtuliſiet, in qua petiit, at Sedes Apo-
ſtolica ſeu Licarius D. MW. G. C. ſummus Bon-
tifex hubeut ſua privilegia, & licuerit ei ſuo
jure, quippe ut ſummo Pontifici, adjicere, quod
ſacro ſymbolo ADODIDI; reſponderunt, pvoſtu-
latum hoc eſſe iniquiſſimum. Wam quomodo, in-
quiebant, nobis aßirmure liceat, fucultatem
ſſe Romank LEccleſiz, addendi, ſeu demendi,

absque Fratribus ſuis Patriarckis 2 Cuaprop-

ter etſi vium eſt, Juod fuit additum; qui ta-
men hot pateate auſus fuerit citra coguitionem
Ijnodicaum, culpa neqguaquam vasabit.

F. 605. Aliquot poſt diebus Græci, ha-
bita de Eccleſiarum privilegiis confultatione,
admiſernuunt privilegia Papa, prætergnum duo;
ne convocet Synodum acumenicam ſine Impe-
ratore & Patriarcthis, ſt conveniunt, id eſt,
ſine eorum conſenſu. Quodſit advocentur, 6S
non veniant, ne proptereau impeclimento ſint,
gu minus nodus fiat. Alterum eſt, ut, ſi
quis

V

I1 cum Log

Anti ieiun

Eel wam de

8 el

Plrltus 8.

Gdtenns a

250 Lello.
tationibus
Lel guetti
len Crxri

.

W== 429 =5*

quis putet, ſe ab aliquo Patriurcharum Pati
injurium; & veniat, qui interpoſuit appellatio-
nem; une Patriurcha Ipſi ſeſe ſiſtant judlican-
dos: ſed Papa mittat in Provinciam quatnaue
inqui ſitores, & ibi per eos injuriam Puſſi Jus
ſuum obtineant. Hæc ubi Eugenio P. inno-
tuerunt, reſpondit, ſe velle omniu Eccleſic ſuæ
privilegia; velle ad ſe fieri appellationes; ec
non puſcere & regere univerſalem Clwiſti Ec-
cleſiam, uti Ovium Paſtorem. Auktoritatem
praterea ſibi eſſe & facultatem celebrundli Siy-
nodum COecumenicam, dum oρas fuerit; & om⸗
nes Patriarchas varere eius voluntuti. Tum
vero Imperator, kis auditis, deſperavit; Aet
aliud reſpondit, niſi: Curate de noſtra hinc
profeltione, ſi vobis eſt in animo.

G. 606. Ne vero unione adeo exoptata
fruſtrarentur, aliqui ex græcis Epiſcopis in
id incubuerunt, ut Imperatorem ad confe-
renda cum Eugenio conſilia permoverent.
Deputati igitur ſunt quatuor Viri ex utra-
que parte: quos inter habita conſultatione,
Græci ſuam de Papæ privilegiis ſententiam
his verbis declararunt: De Primatu Papa
fatemur, Ipſum eſſe ſummum Pontificem, &
Procuratorem, locum gerentem, α Vicarium
Chriſti; Paſtorem & Doktorem omnium Chri-
ſtianorum, regentem & gubernantem Dei Eccle-
ſiam, ſaluis privilegiis & juribus Patriarcha-
rum Orientis. His ſcriptis, ſtatuerunt nihil
amplius ſcribere, aut facere. Sed ſi hoc a Pa-

va von reciperetur, nikhil eſſe ultra faciendum.
Probabatur Pontifici hæc declaratio. Itaqu
conſcripta eſt fidei definitio: in qua cum Pa-
pa diceretur habere ſua privilegia juxta de-
terminationem ſacrx˖ Stripturg, & dilta San-
Korum; rurſum interceſſit mperator, an, in-
quiens, ſi quis Sauktorum in epiſtola honorat
Papam, excipiet hog pro privilegio? Quare ei-
dem ſignificavit, aut hoc corrigeret, aut de
edlitu ejus ogituret. Igitur definitio emendata
eſt, prout hodie extat, atque Imperatori ex-
hibita: cui cum placuiſſet, græce ac latine
conſcripta fuit.

H. 607. Tandem die 6. Julii ann. 1439.
facta eſt utriusque Eccleſiæ unio, lectaque
fidei definitio, cui Latini Græcique omnes,
excepto ſoloe Marco Metropolita Epheſino, qui
in ſchismate contumax permanſit, ſubſcripſe-
re. De Primatu Papz & przrogativis cete-
rorum Patriarcharum fic ſtatuitur: LDeſii⸗
mus, ſäanbtam Apoſtolicam Secdem & Romanum
Pontificem in univerſum Orbem tenere Prima-
tum ,; & inſum Pontificem KRomanum ſuc-
ceſſorem eſſe B. Petri Princtipis Apoſtolorum,
& vernm Chriſti Vicarium, totinsque Eccle-
ſic Caput, & omnium Clhriſtianorumim Patrem
d Vokctorem exiſtere; & Inſi in B. Petro pa-
ſcendi, regendi, & gubernandi univerſalem
Eccleſiam a D. W. G. C. plenum poteſtatem ()
ructitam eſſe, quemudmodum & (hb) in Akltis

Lonciliorum oecumenicorum & in ſacris canoni-
us

4) Per pote
itan (58.5)
t Ab olatt /n
vwane potent
abvlo non
dicarinnus (5

uleo
tim in NRir
, gue ht
ſiun iI Air
ſrit ANnenin
klni gero,
A i, . 7
lun, gi in
Gin ſurit en

Uemn BEecdltiamn
unn tizen ton
mnonet gieln
Leni l. Not

= 431 =*

bus continetur; renonantes inſuper ordinem tra-
ditum in cunonibus ceterorum venerabilium Pa-
triurcharum, ut Patriurcha Cpyltanus ſecundus
ſit pvoſt Sdmum Romanum Pontificem; tertius
vero Alexandrinus; quartus autem Antiochenus,
& quintus Hieroſolyjmitanus; ſalvis videlitet pri-
vilegiis omnibus & juribus Eorum.

ua cu b.

1

a) Per poteſtatem plenam cave intelligas ab-
ſolutam (68. 5), vel mere monarchicam (94) ,
aut abſolute ſupremam, quæ fcilicet nulli alteri
humanæ poteſtati ſubjecéta fit (68. *): huic enim
vocabulo non alia notio ſubjicitur niſi ea, quam
indicavimus (68. c).

*“] Vulgo quidem legitur: Quemadmodum
etiam in Actis &c. ut ſenſus ſit: Poteſtas Pa-
v&, quæ hac definitione exprimitur, continetur
etiam in Aktis Conciliorum generalium & in
Jacris canonibus.,. Sed noſtra lectio reſpondet
textui græco, qui ſic habet: Kad oν Troτ*
nα s Tο daνατνιο Rc. junta eum mo-
dum, qui & in Aktis Concilisrum generalium
& in jacris canonlbus continetur: quæ verba
hunc ſenſum habent: Poteſtas regendi auniver-
ſalem Eccleſiam Papæ eo modo convenit, quo
zam eidem convenire Altka Conciliorum & ſacri
canones declarant. Eodem plane modo ultima
hujus definitionis verba legunt Blondus Eu-⸗
genii IV. Notarius L. 3. Decad. 10. Marcus Vi=
gerius Cardinal. in Decachordo., chorda 10. Jo-
annes Fiſcherus Roffens Ep. artic. 25. contra
Lutherum. Joannes Eckius L. 2. de Primatu
S. Petri. C.25. Albertus Pighius L. 4. de Hieranch.
Eccles. apud Natal. Alexandrum. Sec. 17. & 16,
Dic. S&. art. 4. num. 12.

§. 608.

N= 42 = F
H. 608. Definitioni latinæ a latere dex-
tro Latini, aphenin Bulla Papxæ;— a ſiniſtro
vero Græci, appoſita Bulla aurea Imperato-
ris ſui, ſabic:iplbre. Dignum tamen animad-
verſione eſt, quod lmpertor primo loco ſub-
ſcripſerit, & ante ipfos Orientalium Patriar-
charum Vicarios. Nomen Patriarchæ (plta-
ni non legitur in fubfſcriptionibus, cum is
menſe præcedente ex hac vita FPlorentiæ mi-
graverit. In ejus cubiculo tamen hoc ſcrip-
tum, ipſius manu exaratum, inventum eſt?
oſenh miſeratione divina Cponis nor Romæ
Archiepiſcopus, & cumenicus Patriarchua. (a)
Quonium ad extremum vita mec pver veni, icdt-
circo pro meo munere dilettis Filiis benignitate
Dei meam ſententiam his literis valu m facio. RNam
quxæ D. W. G. Clniſti catholica S& apoſßtolica
Eccleſiu Romæ veteris ſeutit, ac celebrat, om-
nia me quoque ſentive, credereque rrofteor, at
ipſis plurimum acquieſco. Beutiſimum autem
Patrum Patrem, ats ſummum Fontificem, Ro-
mæque veteris Papam Domini W. G. C. Vica-
rium eſſe concedere b); atque animarum purga-
torium eſſe non inficior.

a) Oecumenicum Patriarcham ſe vocat, non uunt⸗ Nr
alio utique ſenſu,; niſ eo, quem explicavi= u n rſirt
lvt
mus (341. †).

5) En inſigne teſtimonium de Primatu Eccle-
ſiæ Romanæ, editum a Patriarcha græco, ad
mortis confinia jam deducéto!

§. 609.

9
N

HMitere

N = 433 = **

G. 609. Concilium Florentinum ut Oe-
cumenicum & legitimum Gallia diu non re-
cepit. Certe nullus ex Epiſcopis Galliæ,
Rege prohibente, huic ſynodo interfuit: &
omnes regni Galliarum Ordines, qui Bitu-
rici ann. 1440. convenerant, eam rejecerunt.
Preterea Cardinalis Lotharingus in Com-
monitorio ad Britonem Secretarium ſuum
tempore Concilii Tridentini ſcripſit: Apud
CGallos Conſtantienſe Conctilium in partibus ſuis
omnibus ut generale habetur; Baſileenſe in au-
Roritatem admittitur; Florentinum perinde ac
nec legitimum, nec generale reputatur. Ratio
repudiandi inde repetenda eſt, quod Galli
crediderint, definitionem Concilii Florentini
repugnare decretis Conciliorum Conſtantienſis
& Baſileenſis de ſuprema Conciliorum gene-
ralium auctoritate. Verum, ut Natalis Alex.
Jec. I5. & 16. Diſ. 1o. art. I. zum. 6. (cri-
bit, voſtquam attenta magis conſideratione in-
notuit, Florentinum Concilium decretis illis non
repugnare, ipſum & Galli plerique omnes Thee-
logi, excuſſo ſcerupulo, &umenicum absque haæ-
ſitatione appellarunt. Sane Synodus, ad quam
Orientalis & Occidentalis Eccleſiv Epiſcopi con-
currerunt, Romano Pontifice per ſe vel per
Legatos praſidente, ſemper æacumenica habita

6.

E e XX. COW-

A.
— — — JB2
434 *

XX. COWoILIUI GEWERALLE.

LATENANENSR. V.

+W

OV. 610. Rex Galliæ Carolus VII. ann.
1438. Biturici ſolennem om-
nium Ordinum Francigæ conventum celebra-
vit, præſentibus etiam cum Eugenii P. tum
Conciſi Baſileenſis Legatis. Ibi condita eſt
ſtitutio 84C D
ea nim 1.
rali ſubjici-
m eceleſiaſtico-
rum elesctionem Pellationi-
bus Romanis alibus Beneficiorum re-
ſervationibus, & Annatis modum ponunt;
quꝰ denique ad alia reformationis capita
pertinent.

Concilii
rum, quæ
und ; gu⸗

F. 611. Sanctionew hanc improbavit
Eugenius P. Immo Pius II. in conventu Man-
tuæ habito ann. 1459. coram Oratoribus Re-
gis Galliæ edixit, ſibi a ſacro cum Callis
cor nmercio abſtinendum eſſe, niſi Rac, ut
ait, Sanktionis macula ſen ruga d Francorum
deponutur. Certe, pergit Papa, non au-
Koritate generalis Synodi, necg Romanorum
Pontificum decretis retepta eſt? quumrvis de cauf-
s eccleſidtſticis traltatus absque platito Ko-
ma-

. 435 = 3*

mana Sedlis ſtare non poſſit. (a) Prakaſul Ro-
muanus, oujus Parochin Orbis eſt, cujus pro-
vintia nec Ocenno clauditur b), in vegno Fran-
um jurisdiltionis habebit, quuntum plüu-
cet Parlamento. Won ſacrilegum parritidam,
non hæreticum punire permittitur, niſi Pur-
lementi conſenſus adſit. («g) . . Diſceſtonem a
Romana Eccleſiu pr ſe ferre videntur, quæ

c vun

ſub obtentu prugmaticæ Sanktionis fieri dicun-

tur. (dA)

a) Si vera eſſet hæc Papeæ aſflertio, ſeque-
retur, omnes cauſſas eccleſiaſticas judicio Pa-
pali eſſe ſubjiciendas. Sed nimirum ejusmodi
poteſtatem monarchicam Primatui annexam vult
Curia Romana; Chriſtus non voluit.

5) En bPius II. credidit, ſibi competere po⸗
teſtatem immediatam & concurrentem in om-
nes diceceſes! Ex aétis Conciliorum & ſfacris
canonibus, ex quibus menſura jurium Papalium
juxta Concilium Florentinum cognoſcitur (607.5“),
contrarium innoteſcit.

c) Immerito Pontifex invehitur in Placitam
regium circa pœnas eccleſiaſticas: harum enim
abuſus graviflimas in Republica turbas jam ſæ-
Pe excitavit.

4) A principiis Curiæ Romanæ diſceſſio-
nem continet Sanctio pragmatica; non item ab
Eccleſia Romana. Dolendum, toties Romanam
Curiam cum Eccleſia Romana confundi.

E e 2 H. 612.

N= 436 — *

§. 6012. Ea de re certior factus Rex
Franciæ, (arolus VII., habito conventu om-
nium Ordinum regni, ſui, per Procuratorem
generalem, confecto publico inſtrumento, ann.
1460. à Papa ad Concilium generale appell a-
vit, ſalva in omnibus ſankta Sedlis apoſtolicæ re-
ver e i, , & illa, qua ſummo Pontifti juxta ſen-
tentias . pat: aan debetur, obedientiu. Quod ſi
Tabe aut congregare recuſet, aut nimium dif-
erat generale Concilium „promiſit Rex, ſe ope-
ram daturum, ut alii Principes cChriſtiani Sy-
nodum generalem curent convocandam.

En colliſionem Sacerdotii & Imperii ex abuſu
poteſtatis eccleſiaſticæ!

J. 613. Verum Pius II. Ludovico XL,
qui Carolo VII. fucceſſerat, perſuaſit, ut per
literas, Romano Pontifici inſcriptas „ San-
ctionem pragmaticam abrogaret ann. 1461.
Cum vero Parlamentum, Academia Pariſi-
enſis, & Clerus Gallicanus abrogationem in-
digne ferrent; hinc ea ſtabili effectu fruſtrata
eſt, bra lertün cum Julius II. P. cum Hi-
ſpaniæ & Angliæ Regibus, Venetisque, ac
Helvetis fodus adverſus Ludovicum XlII.
Galliæ Regem iniiſſet.

. 614. Fervente inter Julium P. &
Galliæ Regem diffidio, novem Cardinales,
ejusdem Regis & Maximiliani Imperatoris
auctoritate ſufful ti, Concilium generale Pifis
celebrandum indixerunt, eo obtentu, quod
ce-

us benerolos
1CAehratis,

I

unn, Digu,

1 in de 21.1

Ktione Pontiie

II nec Mectio

lanum ſen

0r ſicns
Conyent ,
DPocüntte
Iummento, an

t In Itel.
Aenin Doräd-
ogndanem ir
eBectu kerkdn
l.D. com H.
epells
—

Ninn .. A
Crünks
i lnhehnnt
enl 1
OMtentu,
l⸗

437 N

celebratio generalis Concilii eſſet necefſaria;
cum ob legem a Concilio Conſtantienſi la-
tam (579); tum quod Julius cum ceteris
Cardinalibus in Conclavi ejusmodi Synodum
ſe convocaturum edito jurejurando promiliſſet.
Synodum hanc Piſanam inchoarunt menſe
Novembri ann. I151I. Cumque Piſanos ſibi
minus benevolos experirentur, tribus ſeſſio-
nibus celebratis, Concilium transtulerunt Me-
diolanum, ibique habitis S. ſeſſionibus ann.
1512. die 21. Aprilis julium II. ab admini-
ſtratione Pontificatus ſuſpenderunt. Denique
cum nec Mediolani amplius ſatis tuti efſſent,
Lugdunum ſe receperunt.

F. 615. Interea Julius P., ut Piſano
Cardinalium conventui obicem poneret, Con-
cilium in Laterano celebrandum indixit. Cui
interfuerunt I14. Epiſcopi, ltali fere omnes.
Primis quatuor ſeſſionibus ipſe Julius P.; —
5tæ vero, Papa ex lethali morbo decumbente,
Raphael Card. Oſtienſis; — reliquis 7. ſeſſio-
nibus Leo X., qui Julio interea defuncto
ſucceſſerat, præfuit. Initium ei datum eſt
die 10. Maji. ann. 1512.

F. 616. Seſſ. 4. quæ habita eſt die 10
Decembr. ejusd. anni, Julius P. ſacro anpro-
1 .. . .
busnte Contilio, pver decretum in Mediolanenſis,
Aſtenſis, é Papienſis Eccleſiarum valvis Aſfi-
endum, Gällicos Prælatos, Parlamenta, &
. „ 7, . 9 . . 2 .
Laicos illis faventes cujuscungque dignitatis;
E e 3 etiamſi

etiamſi Regalis ekiſterent, . . Sanklionem prag-
muticam approbuntes. .. veremtorie citavit.
ad comparendum coram Conctilio Later anenſt
infra 60. dierum ſpatium, caußſasqne dicen, as,
quure Sanktio prafata.. abrogari non debeut.
Poſt ſeſſ. S5tam menſe Februario ann. 1513.
mortuus eſt Julius P., cui proximo menſe
Martio ſubſtitutus eſt Leo X., quo præſidente
Concilium deinceps continuatum elſt.

§. 617. Seff. 9. promulgatum eſt am-
pliffimum decretum reforr tiani S: in quo
animadverſione digna viden tur ſeduentia -
Cum frubtuum . . Beneficiorum c, ticorum
plenuria diſpoſitio S adminiſtratio ad Roma-
num Pontificem, & illos etiaum, qui ejusmodi
Beneßicia Jure . canonice obtinent, ſolum pver-
tineunt; ſecularesque Principes, nm ni etiam
divino jure id prokhibente, dillis Beneſiciis in-
tromittere ſe n- AUatenus deheant; ſtatuimus, At
Irultus ejusmodli Beneſiciorum per ſeculures ul-
los Principes, etiamſi Imperator, Kegesve. .
fuerint, ſizueltrari, oceupari, aut modo ali-
quo detineri; ipſique hujusmodi Beneſicia ob-
tinentes ſub prœtextu fabricæ, äaut eleemoſae na-
rum, ſeu quocçunqut alio colore, absgue
man Pontifiis expreſſa licentia, impediri non
debeant, quo minus de illis, ut antean, libere
diſponere valeunt. (ℳ). . Uum a jure tam divins
quum humano Luitis poseſtas nulla in perſo-
nas eccleſiaſticas attributa ſit; (b) innova-
mus omnes & ſingulus conſtitutiones.. in Ja-
vo-

= 439 *

vorem libertatis eccleſidſtick, & contra ejus
iolatores quomodolibet edita & pvanis etiam
„AAd contra talia pr. aſumentes in Bulla, gquc loi-
tur in Ca⸗ na Domini, contentis in ſuo robore

0 ment a) Jurisprudentia naturalis ex certis princi
1o prelcente piis Zoctt, ſoli brincipi c competere jus ſupre-
mum de bonis tempora etiam eecleſiaſti
in (uo territorio fitis, nendi. Ubi
Evangelica his principiis adverſatur 2 Ubi Ro-
mano Pontifici hoc jus extra ſuum territorium

2

tribuit ?

5) Jure naturali Principi cor mpetit poteſtas
in omnia membra civitatis An perſonæ ec-
cleſiaſtieæ non ſunt membra civitatis 2²

c) Omnes ejusmodi Conſtitutiones nituntar
fallſis principiis. Cum fuis igitur principiis cor-

ruunt.

§. 618. Seſſ. I1I. quæ celebrata eſt men-
cer ml br. ann. 1519. promulgata ſunt ab-
ragmat ticæ
X.

articulos illius etonis re-
Annatis Eiluit; Er quod'
præcipuum caput eſt, Jur
pos & Abbates Cabitulis de

Jdi
001
D

Regi Gallia ita tril

N = 440 =*

confirmandi penes Papam remaneat, excep-
tis Epiſcopatibus, qui per obitum in Curia
Romana vacaverint: hos enim ſine nomina-
tione Regia conferendi poteſtatem Sedi Roma-
næ Concordatum reſervavit.

H. 619. Ceterum in decreto abrogatio-

nis ſequentia notatu digna continentur
Sanctio illa dicitur corruptela, improbau, ne-
Jfaria, Eccleſic ſantta Dei nullatenus confſor-
mis, conjuncta cum maximo animarum pericu-
lo (4), ac detrimente Sedis Apoſtolicæ (b), ℳ
non hubentibus poteſtatem edita, & votoria
nullitati ſubjacens. (c) Wec iſtud nos movere
debet, ſic pergit Papa, quod Sanftio ipſa, &
in en contenta, ipſo Concilio inſtante, in Bi-
turicenſi Congregatione acceptata fuerunt, cum
ea omnia poſt translationem ejusdem Baſileenſis
Concilii, per fel. m. Engenium P. W. ſattam,
a Baßileenſi Conciliabulo ſen potius Conventiculo
,„ falta extiterint; ο propteren nullum robur
habere potuerint (d)- cum etiam ſolum Roma-
num Pontificem, tangucan auftoritatem ſuper
omnid Concilia habentem, Conciliornum indicen-
dorum, transferendorum, ac diſſolvendorum ple-
num jus &s poteſtatem habere, nedum ex ſacræ
doripturg teſtimonio, diktis &* . Patrum, ac Ro-
manorum Pontifieum, ſacrorumque canonum de-
retis, ſed propria etiam eorundem Conciliorum
sonfeſſone manifeſte conſtet. () In Alexandri-
na enim ſynodo, Athanaſio ibidem exiſtente,
PFelici Romano Pontifici ab eudem ſynodo ſcrip-
tum

lir ten
orunt
1ſanis Cnci
1a Nonanis
ionengue
1 Maana, 6

71 Cptan,

„
7
1

Nlet. (0) (
Utions, gu⸗

M⸗

4) Eine
ne Preiiol
Derleſm 6
Cutix Non

e

nent, e,
un in
Tine monnn.

0 Nmonti

ane

N 441 =*

tum fuiſſe legimus, MWicænam Synodum ſtatu-
iſſe, non debere absque Romani Pontificis au-
Koritate Concilia celebrari. (F) Weqgue MWos la-
tet, Leonem Pontificem Epheſinam Ildam Suj-
nodum ad Chalcedonem trunstuliſſe; g) . . Ephe-
ſinam quoque Synodum J. Cæleſtino, ac Chal-
slonenſem eidem Leoni,. . maximam reveren-
tiam exhibuißſe, eorundemque mandatis . hu⸗
militer obtemperaſſe. () . . CLonſueverunt an-
tiquorum Conciliorum Patres pro eorum, qud
in ſucris Conciliis geſta fuerunt, corroboratio-
ne aà Romanis Pontificibus ſubſcriptionem appro-
bationemque humiliter pvetere, & obtinere, pront
ex Wicæna, & Epheſina, a Chalcedonenſi, &
VI. Cpltana, & PII. eadem Wicana Synodis
conſtat. (i) Cum finita lectione hujus abro-
gationis, quæreretur ex Patribus, lan iis
placerent, quæ lecta ſunt; omnibus placue-
runt ſimpliciter, excepto Epiſcopo Tordonenſi,
qui dixit, quod non placebat ſibi revocatio eo-
rum, gudkg habuerint originem a Baſileenſi &

Bituricenſi Conciliis. (R)

a) Ergone hæc attributa meruit Sanétio,
quæ pretioſas antiquæ diſciplinæ reliquias in
Eccleſiam Gallicanam reduxit? Sed nimirum
Curiæ Romanzæ placitis adverſabatur.

5ê] Curia Romana; non item Sedes Apoſto-
lica ex Sanctione pragmatica detrimentum ſen-

ſit.

c) Primæ Eccleſiæ ignota certe erst has
nullitas.

ilium Baſileenſe usque
aſem (594) pro legi-
nKoritatem ccume-
ecretis Conſtantienſibus,
enerali inferiorem ſta-
ec enim diu ante illam
n jam ſeſſ. zda in eodem
firmata fuerunt (5883)

Concilio Ba
inprimis repugnat Concilio
deinde ex S. Sceriptura,
6Xx 8S veterum Romanorum Pon-
tiſicam ex antiquorum canonum
decretis, ex primorum octo Conclliorum Actis
adeo non probatur, ut potius veritas oppoſita
inde oſtendatur ise totum Articulum UI. im-
de Conciliis generalibus

Orientis.

F) Etiamſi Concilia generalia absque aucto-
ritate Romani Pontificis regulariter nequeant
i e tamen neutiquam ſequitur, hunc

g) Quantum hæc affertio a veritate hiſtorica
utriusque hujus Concilii aberret, patet ex di-
Etis (4638 — 76).

à) Utrumque Concilium his Pontificibus ma-
ximam reverentiam, ut par erat, exhibuiſſe,
non diffireor. Neque abnuerim, utrumque fe-

ciſſe, quod illi faciendum decreverant. At ha-
militer & ex obedientia id feciſſe, unde proba-
7 2

2½) An & quam confirmationem hæc Conc

a Romano Pontifice petierint, vide cit. grtic.
IIdum präcedentem.

1)

it, 1

yn gll 1

N = 443 == *

*½) Ergo uni tantum Epiſcopo ſatis animi
fuit, ut auétoritatem Bafileenſis Concilii contra
Papam publice tueretur.

H. 620. Teſte Clar. P. Richard. Analys.
Concil. Gallia Concilium hoc pro Gcumeni-
co non habet. Aliarum quoque Nationum
Theologi plures ſunt, qui prorſus, ut Galli,
ſen unt. Ipſe Bellarminus cuique integrum
relinquit, ut ocumenicam illius auctorita-
tem in dubium revocet. Nam Z. 2. C. 13.
de Concilior. auktoritate, admittit quidem ſu-
perioritatem Papx in Concilio Later auenſi V.
fuiſſe expreſiſſime definitam: at quia, ait, non-
nulli dubitunt, an fuerit vere generale, ideo
usu ad hanc diem Jucſtio ſupereſt etiam inter
Cuatholicos.

G. 621. Ingentes præcipue turbas in
Gallia excitarunt abrogatio Sanctionis prag-
maticæ & Concordatum novum. Nam fu-
bpremus Senatus ariſienſis ann. I1517. ab hac
abrogatione ℳ& T Papa Mé elius conſultum, S& fu
turum Conciliun generule legitime congregan-
dum ſuo & omnium Gallorum nomine provo-
cavit. Die 22. Martii ejusd. ann. Concorda-
tum quidem ex pracepto Kegis iteratis vicibus
faSo in Acta retulit: ſed Poſtero die 24.
ejusd. menſ. & ann. denuo declaravit, ſe nul-
lo modo probare vel auktorare publicationem
Concordatorum; immo vero appelt lationes Aute
editas iterare. Inſuper declararunt Patres, oh

SOAE-

⸗

e err 444 = *£

0

quagcungque alta, qux deinceps facient, aut fa-

ere poſſent, ſ⸗ nolle unquden a memoratis pro-

nocutionibus diſcedere. Academia quoque Pa-
riſienſis æ Papa non refte conſulto, & Prag-
maticæ Sanftionis abrogatione.. d futurum
Contilium legitime ac in loco tuto celebrandum
„ appellavit. Hæc ex Tom. z. Commentarior.
Cleri Gallic. tit. z. refert Natalis Alex. ec.
XV. & XVI. Diſf. II. art. 6. Denique eo-
dem teſte Clerus Gallicanus Regibus ſuis,
ut abrogato Concordato electiones Epiſcopo-
rum reſtituerent, ſexies omnino fſupplica-
vit, nempe ann. 1579. ann. 1581. ann. 1585.
die 14. Octobr. & rurſum die 19. Novembr.
ejusd. ann. Iterum ann. 1598. demum ann.
1605. Idem Clerus, ann. 1635. & 1636.
congregatus, declaravit, editionem Concor-
datorum non eſſe factam in majoris approba-
tionis argumentum.

F. 622. Etiamſi Concilium hoc ab uni-
verſa Eccleſia tanquam ocumenicum accep-
taretur: hæc tamen propoſitio ,„ Komanus
Pontifex habet aultoritatem ben omnia Con-
cilia, neutiquam, ut vult Bellarminus (620),
pro definita haberi meretur: quemadmodum
hæ duxz propoſitiones, fruttuum Beneficio-
rum eccleſiaſticorum plenaria diſpoſitio dd Ko-
munum Pontiſicem- pertinet; &, a jure tam
divino quam ſusmano Laicis poteſtas nulla in
nerſonas ecclefaſticas attributa eſt, quemadmo-
dum, inquam, hæ duz propoſitiones, quxæ
de-

ls ſellain

reto Ieil mn
ntiventut, d
iiis aueen ⸗
rti⸗
Ale Uan, t
. Catholci
u ler, Olni

s keih
es ce fnn
unm Elon
I1 Ee Uis di
1 ertineye;

1 ris Cletice

, Laicis

Meſilten.

III. (NX

-

d⸗ D
n

5 . 445 = 3*
bent, onii decreto reformationis ſupra (617) adducto
continentur, dogmatibus ab hoc Concilio de-
finitis accenſendæ non funt. Concilium enim,
ſeu potius Papa in Concilio, neque has,
neque illam, ut veritates, quibus ſalva fide,
qua Catholici ſumus, aſſenſum denegare
non liceat, omnibus Fidelibus propoſuit; ſed
tantum ſuppoſuit eſſe veras. Nempe abroga-
vit Sanctionem pragmaticam, licet a Conci-
lio Bafileenſi poſt translationem Ferrarienſem
approbatam, quia ſuppoſuit, Papam eſſe Con-
ciliis generalibus ſuperiorem; prohibuit, ne
Principes de fructibus Beneficiorum eccle-
ſiaſticorum diſponant, quia ſuppoſuit, plena-
riam de illis diſponendi poteſtatem ad Pa-
pam pertinere; vetuit denique, ne iidem
Principes Clericis tributa imponant, quia
ſuppoſuit, Laicis in Clericos nullam compe-
tere poteſtatem.

meyorutir

Mnnpturior,
5 Aler G.

XXI. COWVILIVII GENERALE.

TRIDENTINVUM.

§. 623. H' jam ann. 1542. a Paulo III.
„ P. indictum; ſed primum ann.
en 1545. die 13. Decembr. inchoatum; poſt
n gele 1 ſeſſion. Svam ann. 1547. ob luem contagio-
Teradre. ſam Bononiam translatum, habitisque ibidem
duabus ſeſſionibus ſuſpenſum; ann 1551. in

oe”, e. .
“ ur⸗

⸗

urbem Trideutinam a Julio III. P. reductum;
poſt ſeflionem I16tam ob tumultus bellicos
rurfus ann. 1552. ſuſpenſum, a Pio IV. b.
ann. 1562. denuo reſtitutum; ac denique
menſe Decembr. ann. 1563. poſt ſeſſionem
25tam abiolutum eſt. Synodo huic præfuerunt
nomine P AULIIII. Joannes Montanus Card.
Epiſc. Præneſtinus, Marcellus Cervinus Card.
Presbyter, & Reginaldus Polus Card. Dia-
conus; nomine SliIII III. Marcellus Car-
dinal. Creſcentius; Sebaſtianus Pighius Ar-
chiep. Sipontinus, & Aloyſius Lippomanus
Ep. Veronenſis; nomine PIl W. Hercules
Gonzaga Presb. Card. Mantuanus, in cujus
defuncti locum ſucceſſit oannes Moronus
Card. Ep. Præneſtinus Stanislaus Oüus
Presb. Card. & Warmienfſis in Polonia Epiſ-
copus, Ludovicus Simonetta Presb. Cardina-
lis, Marcus Sitticus Card. Diaconus Al-
tempſius, natione Germanus, & Hieronymus
Seripandus ex ord. Eremitar. S. Augauſtini
Presb. Card. cui Tridenti mortuo fubſtitutus
fuit Bernardus Navagerius Presb. Cardinalis.

H. 624. Negotia conciliaria hoc modo
pertractabantur. Res decernendæ in priva-
tis primum conventibus Patrum & Theolo-
gorum diſcutiebantur, & decreta præforma-
bantur. Heæc deinde in generali univerſo-
rum Patrum congregatione rurſus examini
ſubjiciebantur, relicta cuilibet, libertate ſuam
ſntentiam declarandi ; inque eam fermam,
quæ

3

Ullregtia

quæ vel omnibus, vel ſaltem pluribus pla-
cebat, redigebantur. Benique in publica &
ſolenni ſeſſione per ſuffragla virilia (278. 5)
comprobabantur, ac promulgabantur. In Pri-
mis congreſſibus acriter diſceptatum fuit,
num initium a definitione dogmatum, an à
reformatione morum efſſet faciendum. INHud
Papa, ejusque Legati optabant, ædificium a
fund amento fidei inchoandum eſſe, cauflati
Verebantur præterea, teſte ipſo Pallavicin
L. 6. C. 7. ne Synodus reformationem a Cu-
ria Romana inchoaret, ſupraq .
tificem ſeſe extolleret. Germani vero cum
Imperatore ſuo contendebant, ad hæreticos
in Eccleſiæ gremium revocandos, vel ad re-
tundenda ſaltem eorum convitia nihil eſſe
aptius, quam ſi negotium reformationis in
primis curis haberetur. Tandem conventum
eſt, ut Patres de fide & reformatione con-

. §

POoHI-

le inſum P

junctim tractarent.

J. 625. Seſſ. 4. editum eſt maximi mo-
menti decretum de canonicis Scripturig,, „ in
quo Synodus ita pronunciat: Sacroſe
— ufnodus. . . or thodoxorum Patrum reu-
pla ſecuta, omnes libros tam V. quaum W.
.. nec non Traditiones, tum ad fidem tum ad
mores pa nentes, Juc ipſius Chriſti ore ab
Apoſtolis cer teæ, aut ab Inſis Apoſtolis, yi-
ritu S. diktante, quaſi per manns traditæ, ad
0 AsAue Per venerunt, pvari vietatis äfeltu
ac reverentia ſuſcipit, &ö: veneratur. Inſerto

CA
4

N. = 448 == 3*

catalogo omnium S. Scripturæ librorum, /
quis autem libros ipſos integros cum omnibus
ſuis purtibus, prout in Eccleſia cutholica legi
conſueverunt, & in veteri vulgata latina ecdli-
tione habentur, pro ſacris & canonicis non ſus-
ceperit; & pradiktas Traditiones ſciens & pru-
dens contemſerit; anathema ſit.

F. 626. Occaſione hujus decreti conti-
nere me non poſſum, quin refutem Clar. Au-
Ktorem anonymum Princtipiorum I. v. E. dum
Is C. 2. ſ. 10. ſcribit: An dentur Lraditiones
dogmaticæ, a Verbo Dei ſoripto plane ſepa-
ratæ, quarum ne obſcura quidem mentio fiat
in S. Paginis, quæſtio eßt pure ſcholaſtica,
quæ tantas rixas haud meretur. Et §. 15.
Eccleſtia in dogmaticis nullam traditionem tan-
quam mere oralem Fidelibus propoſuit acceptan-
dam.

R. Enimvero, decipi hunc Auétorem, dum
defendit, nullum dari dogma catholicum, quod
ſola traditione contineatur. Libros, quos Ca-
non a Synodo Tridentina deſignatus complecti-
tur, eſſe divinos; Deiparam fuiſſe Virginem ſem-
per intemeratam; Sacramenta Baptiſmi, Coufir-
mationis & Ordinis propter characterem, quem
imprimunt, non poſſe iterari; Baptismum ab
heæreticis collatum effe validum; nunquid hæ
veritates ſunt dogmata catholica? Ubi autem ea
in Verbo Dei ſcripto reperies? Igitur dantur Tra-
ditiones mere orales, quas Eccleſia Fidelibus
dogmatum inſtar acceptandas proponit. Quare,
an dentur ejusmodi Traditiones, non eſt quæ-
ſtio ſcholaſtica, ſed vere dogmatica.
F. 617.

Catholie
toponi.
Nkte, . t
igt Nelhan

Ubrorun
NI on
utholila

ur Tmdtfnnee
tg

10

Aucten, Eun
lcum, Cvo

1 Ui nen
miunln
61 Hielbu

G. 627. Idem Auctor anonymus ad præ-
dicum Concilii decretum L. c. G. 2. ſic diſſe-
rit: De Traditione lis multa eſt inde a ſe-
culo XVI., fatti tamen potius duam juris.
Wemo enim negat, Verbo Dei tradito, ſi quod
reipſa exiſtat, omnem deberi reverentiam. Sed
hoc inficiuntur Proteſtantes, quod exiſtaut pra-
ter Scriptauram genuina Traditiones. Unde ana-
thema illud vagum (625) Concilii Tridentini
non videtur effcaciter fulminare Proteſtantes,
cum aemo illorum dicat, Truaditiones ipſius Chri-

/ .* 71 G / 77& 2„
ſti ore ab Apoſtolis acceptas, aut ab ipſis

Apoſtolis, ſpiritu O. dittanute, quaſi per ma-
nus truditas, a ſe ſcienter & prudenter con-
tommi.

R. An dentur Traditiones, quales Triden-
tina Synodus deſcribit, quæſtio facti quidem
eſt, ſed talis falti, a cujus veritate aliquorum
ſaltem dogmatum veritas pendet, eorum ſci-
licet, quæ in ſacris Scripturis fruſtra quæſieris
[626). Nonne, an exiſtat Verbum Dei ſcrip-
tum, ſimilis quæſtio facti eſt ?7? Sicut igitur
nec vagum eſt, nec inefficaciter fulminat illud
anathema Proteſtantes, qui, etſi ſciant, libros
Deuterocanonicos ab Eccleſia catholica pro divinis
haberi, eos tamen pro ſacris & canonicis non
ſuſcipiunt, eoquod præter Protocanonicos ne-
gent alios libros divinos exiſtere: ita nec va-
gum eſt illud anathema, nec inefficaciter fulmi-
nat Proteſtantes, qui, utut probe norint, ab
Eccleſia catholica aliquas Traditiones tanquam
divinas proponi, eas tamen contemnunt, eoquod
Ppræter Verbum Dei ſcriptum negent exifſtere
P Tra-

Ne 470°% = *

Traditiones divinas. Certe, ſi vera effet Au-
Storis hujus ſententia, nulli forent infideles.
Quis enim adeo inſanit, ut aſſenſum deneget
propoſitioni, quam novit eſſe a Deo revela-
tam 2

Ceterum ad exiſtentiam hodiernam Traditio-
num divinarum contra Proteſtantes demonſtran-
dam nolim uti argumento, quo vulgo utuntur
noſtri Theologi, ex S. Scriptura depromto,
dum E. g. adducunt verba Pauli II. THIES-
SAL. II. 14. ſcribentis: Tenete traditiones,
quas didiciſtis ſiue per ſermonem, ſive per epi-
ſtolam noſiram. Hæc enim & fimihia S. Scrip-
turæ verba tantummodo probant, tempore Apo-
ſtolorum, ante nimirum, quam Canon Scriptu-
r& clauderetur, extitiſſe Traditiones divinas.
Inde autem non ſequitur, Canone clauſo, id
eſt, poſt conſcriptos omnes libros canonicos
ejusmodi traditiones adhuc exiſtere; potuerunt
enim aliquæ veritates revelatæ, quæ initio tan-
tum erant traditzæ, ab Apoſtolis poſtea ſcripto

conſignari.

F. 628. Cum Carolus V. Bononienſem
Concilii translationem ægre ferret; cumque
Status Imperii etiam Proteſtantes ſe decretis
Concilii generalis obtemperaturos in Comitiis
Auguſtanis ann. 1548. promiſiſſent. Nam
Imperator in Recefl. ejusd. ann, ſic loquitur:
Churfuͤrſten, Fuüͤrſten, und gemeine ſtend
haben ſich ſolchem angefangenem Concilio
under würffig zu machen, und deſſelben erot⸗
terung zu erwarten, und zu geleben under⸗
thaͤniglich bewilligt, und angenommen; H
na

Uuperator:
meiten ſende,
ſcgnngen gene
len, fſenit
Ceben hinfor
ſindiglch be
Enmmn,. 2
ſbenmn ſinne
ulch, deß S⸗
ſteinen ſenden
habung ge
Ingen pnde
ſch doc
onn in
in aſne

.
ven eie ,,
Corent intis
fenum der
1¹ Deo leii,

es demonffen-
Inlgo wkuntu

ue Miin tur.

ls la ſaiſtn

Ponorienen
enet, Cundle
tes ſe leclis

R 45ꝙ1

e „

auch mit Uns derwegen einmuͤtiglich ver⸗
glichen Hinc ut ulterioribus novitatibus
circa religionem introducendis viam præclu-
deret, in Conſilium vocatis tribus præſtan-
tiſſimis Theologis, nimirum Julio Pflugio EKpiſ-
copo Naumburgenſi, & Michaele Heldingo
Ep. Sidonio Archiep. Moguntini Suffraganeo,
Catholicis; ac Joanne Agricola Concionatore
aulico Electoris Brandeburgici, Proteſtantium
Sacris addicto, conſtitutionem edidit, quæ
vulgo INTERIM dicitur.

F. 629. In ea Conſtitutione ſic præfatur
Imperator: „Keyſ. Maj. erſuchen die ge⸗
meinen ſtende, ſo bißher die ordnungen und
ſatzungen gemeiner chriſtlichen Kirchen ge⸗
halten, hiemit gnediglich begerend, daß Sie
dieſelben hinfuͤran auch halten, und darbey
beſtendiglich bleiben, noch verenderunng fuͤrs
nemmen . . Aber die anderen ſtend, ſo
newerung fuͤrgenommen, erſuchen K. Waj.
auch, daß Sie entweders widerumb zu ge⸗
meinen ſtenden tretten, und ſich mit Inen
in haltung gemeiner chriſtlichen Birchenſa⸗
gungen und ceremonien allerding vergleichen,
oder ſich doch mit irer lehr und Kirchen⸗
ordnungen bemeltem rathſchlag (Interims
dekret) in alweg gemaͤß halten, nnd wei⸗
ter nit greiffen, noch ſchreiten. Deinde tra-
ditur Synopſis doctriwe chriſtianæ, in qua
quidem nihil reperire eſt, quod dogmatibu
P F2 Ca-

catholicis adverſum jure cuiquan videri pof-
ſit. Memorabile eit, quod ad finem illius
Conſtitutionis decernitur, nempe: Wie
Wol man mit dem Apoſtel halten ſoll
daß der, ſo ohn ein weib iſt, für die bing
ſorge, die des Gerrn ſeindt. darumb es zu
wuͤndſchen were, daß der Clerici viel gefun⸗
n Y

7

vuͤrden; die, wie ſie one weiber ſein,
auch warhafftige Keuſchheit hielten: jedoch
dieweit iren ietzo viel ſeindt, die im ſtande
der Gei ſtlichen die Kirchenaͤmpter verwalten,
und an viel ohrten weiber. genommen haber .
ie ſie von inen nicht laſſen woͤllen; ſo ſoll
hieruber des gemeinen Concilii beſcheidt und
roͤr rrerung erwarter werden: dieweil doch
1 g1: wie itzt die zeyt und Leuff
Pine t: 4 airſt dißmal one ſchwere zerrüttung
nicht geſchehen mag. . EVben diße meynung
hat es auch mit dem gebrauch Kuchariſtien
unter beyder geſtalt, welcher ſich nun irer
viel gebrauchen, und deren gewonet ſein, und
moͤgen dißer ze yt one ſchwere bewegung da⸗
von nicht abgewendet werden . Demnach
Welche den gebrauch beyder geſtalt von dißer
ze yt angenommen haben, und davon nicht
abſtehen wollen, die ſollen hierüber gleichs⸗
fahls des gemeinen Concilii erôrterung und
entſchiedt erwarten. doch ſollen die, ſo den

gebrauch beyder geſtalt haben, die gewone
heit, die nun alt iſt, unter einer geſtalt zu
Communicieren nicht ſtraffen.

Ne-

lam pideri
d fnen i
0

haſten ſol
ſr dit dire

1:
u nie gefun⸗

weibet/ ſein

in
U .
ßc. o ch⸗
8
1 in in gande
W ſaonde

AWder
Nier dard Ren,

wowemen beben
nommen haden,

beſcheide
i beſcheidt

G,1I NAA
8

ewvell doch

Uen znitun
Oße neſnung
Lucheriſen
ſich nun nu
etſein, u
Uebenung N
9. 9. ennm
ſhlrrori .
n5 Dopon tict .
hieri Nit⸗
trotteg n
die,/ /) den
1, N Neben
1 ſan:

e.

A 453 r)

emo, qui ſmul & j jus Eiam cirea Sacra
b0 ircumſtantias ex-

dicta Car rol v. Gonſtituti 1 Pla s igitur ri⸗
Vato affetui quam v s ſtudio dedit Vir
Gallaus, Natalis r ſeilicet, dum Sec.
Xkl. & X VI. Cav. 10. art. 4. §. 1. ſcripſit:
Carolus V. infauſta religionis ſeun Potius irre-
ouis formusia . romilgata, auktoritatem fibi
in ſik de fidci & diſciplineæ eccleſiaſtie
ſtionihus decernendi, getoh laicis Prineig
non licet, qui over ſant, non Paſtores; ma-
numqque temere miſit ad Sacra „ nons tst Arcam
u bantens ſuſtentaret ſea 24
Unde non minori vaæn 16
illud IN TERIM dignam
Henoticon, Heraclii E
ſtantis.

tem conzcuteret.

fuit, qam Zenonis
,„ & Typvuas Cen-

F. 630. Ann. 1556. Qaro lus V. impe-
rio ſe abdicavit in favorem tris ſui Fer-
dinandi I., quem propterea Septemviri Impe-
ratorem nominarunt. At Paulus IV. P. Por-
dinandum pro legitimo Caſare non dgnofcen-

7
Aum puatäavit, absque detrin .
Koritatis: Juod, ocum Imperatores Maatg
eorumqjue Elekkores fuißſent ab Apaſtolica Soi
inſtituti; obtinuiſſentque Romani Bontißcos An-
igaiſemum je; „ ue quis ea 4 corona

ento

absque ipſorum Pontificum confiz agtione vide-

butur neque Caroli abdicatio adeogue neque

Ferdinundi ſubrogätio, tanquam leg eſſe,
comprobundu absue interventu Pontificiw du-
Roritatis. . . Wegue ipſius Phi 1pvi
Regis ſuaſio Fasklua da Rari di
P 1 3

fuit. Iſta rem hanc narrat Pallavicinus L.
14. C. 6. Quoniam vero, ut idem C. 1I.
ſubjungit, Pauli duritia, tanqu o nimis zi
gida & parum prudens, vaſſim improb alata,
Ferdinandum pro legitimo Inperatore ha-
buit, & veneratus eſt.

En Curiæ Romanæzæ principia, Romano Pon-
tifici in Imperium Romano - germanicum ſecu-
larem poteſtatem tribuentis ! Pro quantzæ ea
ætate adhuc tenebræ! Sed Deo fint laudes!
FEACTLA EST LVX!

D. 631. Ann. 1562. poſt 18Va·N
cilii Tridentini ſeflionem, Ferdinando I. pe
ſuos Oratores petente, ut Synodus Clero Ger-
manico diſciplinæ leges praſcriberet; cum vero

in Concilio prater Oratores Cſareos nullus ea-
rum regionum Praſul, nullus Orator, aut Pro-
curator adeſſet; plact uit, ut aliqua expendler en-
tur ad conſialonalamn univerſali emendationi. Hu-
jus autem ſupra modum cupidus erat Seri-
pandus, is nimirum, qui cum Purpuræ ſplen-
dore retinebat vita integritatem, quum ſemper
ſervarat inter ſepta religioſa, rutus, a nova
dignitate aditum ſibi non laxari adl Jaſtum au-
gendam, Jed ad pietatem promovendam. Quare
datum inſß vegotinm fuerat, ut a varüs Præ-
Julibus piis & cor datis exquireret, gqusz ipſo-
rum judicio opportunins eſſent cortigendla, Ju
Ecgleſia reniteret, & adverſarior um lingucx re-
zunkerentur. ra cipua dubitatio fuit,
num ducendum eſſet initinm a rebas graviori-
us,

N= 455 = 5&*

bus, &' ad aulam Romanam ſpettanutibus, an
4 min us ponderoſis, & cuicungue dicteſi com-
mi unihus. Acd Priorg. Se ipandus Patres kor-
tahätur. Hæc ſcribit Pallav. L. 10. C. I. Cum
vero Epiſcoporum norlulli dixifſent, à
ſtrifſmos Cardinales reformatione non indi-
gere, teltte Cl. Richard in Analys. Contil.,
Bartholomæus de Martyribus, Bracarenſis in
Luſitania Archiep. ex 0 d. S. Dominici, epil-
copäli vigore, ſe quidem, exclamavit, con-
tra cenſere, illuß 1 riſſimos 6. dinales perill Luſtri
eſormatione opus habere.

F. 632. Inter duodecim reformationis
articulos, qui proponebantur, primus ſpe-
Gtabat reſidentiam eorum, quibus cura anima-
rum concredita eſt, præſertim Epiſcoporum.-
Hinc idem articulus etiam primus in deli-
berationem adductus eſt. At initio ſtatim
Patres diviſit controverſia, num relidentia
divino; — an humano tantum jure Præcepta
ſit. Qui pro divino jure pugnabant, duce
Epiſcopo Granatenſi, ſententiam hanc a Sy-
nodo definiendam Poſt tulabant. Polt undecim
conſeſſus ea de re habitos„ dufta ſeutentiurum
ratione, ingens confuſio 65 Plig aitas comper-
ta eſt, definienda, nelne, res het. Cum igi-
tur in novo conſeſſu Patres denuo „ ut fuam
quisque ſententiam clare S. diſtintte prome-
rent, rogarentur, inventi ſunt Neregita
tem, qui alfirmarent; — & triginta
negarent, articualum hunc eſſe
FT 4

ſed triginta tres Juatuorve medii ſu ubſtitere:
eorum enim aliqui dixerunt,
ticulum definiri, quaſito prius Pon
alii, ſibi non placere illum defmiri, non petito
prius Pontificis ſenſu.

Depromta hæc ſunt ex Pallavicino L. 16. C.
1. &α 4. ubi etiam ſententiæ tam affirmant'is
quam negantis rationes adducuntur. Poſteriores
eim quæſtienem, an refſidentia divini juris fit,
ne quidem tangere videntur; ſed eo fere ten-
dunt, ut ſynodicam hujus juris definitionem e
re eccleſiæ minus futuram, atque adeo regulis
prudentiæ adverſam probent.

1

§. 633. Dum hac Tridenti ann. 1562.
agebantur, Legati Ba ales Komam ad Pium
IV. Nuncium miſere, qui eidem ſtatum Con.-
cilii ob oculos poneret. Huic quoque per-
ferendum tradidere Syllabum 95. capitum
reformationis, qux collegerant ex vuriis var-
tibus, utpote ab Epiſcovis, virisque religionis
Nudioſis expetita. Ober⸗ pretium duxi, ex
eodem Pallavicino L. 16. C. 4. JG. 15. de-
ſcribere mandata huic Nuncio tradita. Ea
erant huiusmodi: Patrum animos auc vota
converſa Pr0 9171 Eh, e Ad diſciplinam V616 6
ſincere rcſormandam. Hins ſolum ſneruri ab
ipſis remedium aliguod fidei diſſidiis, qux per
definitiones ſandri non voſſe viderentur. Pluri-
ma fuiſſe ubertim deſinita in ante ablis c&ti-
bas ſub Paulo & Gualio, ſed ab ne fruttu:
quoniam emendationes ſtatuta debiles ac tenues
fuiſſent pra morborum gruvitate, & pra mor-

2
e, = 4 5v7 = *

talium expettatione.. . Ciaras a PFatribus vo.

ces jaftari, non pvoſſe confici diſciplinæz leges

S 4. .
qua ſatis ſorent, piann Romæ tribunalibus non
admota. Velle quidem eos intaltum relinquere,

idquid eé mente Pontiſicis proxime proveniret;
9 P 2

ſed velle ſimul novas leges extendere ad Oardi-

nales, &z; in omues illins Aulz Magiſtratus,
de quibus acriter conquererentur. (a) Capita,
quorum huftenus mentionem feciſſent, eſſe Sa-
cerdotionum collationes, ecorum praſertim, gqui-
bus dignitas & animarum cura adnekteretur;
vrovocationes, ob quas complures abivent im-
punes; Wuncios; & breviter, multitudinem
impunitatum, qua fieret, ne illa ſußfulti Supe-
riorem haberent aut correltorem. . . Iactinco
tenſeri opportunum 4 Legatis ‚ ut Pontifex
iphis ſignificaret cuntta ſimul capita, de qui-
yus deliberandum in Contilio ſibi vidleretur: ewα&
enim ab Iyſis diſtributum iri per arigs ſeſſio-
nes; adeoque ceſſaturas obtreltationes, quod
Roma expettarentur decreta de cunktis decretis
Tridenti ſtatuendis (b).

a) Contigit, ut, dum Wicolaus Pſaulmeiss
Benedikinus, Ep. Verdunenſis, ſaam ea de re
ſententiam diceret, uſus acerba libertate de
Aula Romana, Sebaſtianus Vanzius, Urbheve-
tanus Antiſtes, ad proximos ſibi converſus, di-
ceret: Nimium cantat is Gallus. Zo audito.
Petrus Danzſius Ep. Vaurenſis ſubjetit: Uti-
nam ad haujus Galli cantum excitaretar Petrus,
& fleret amare! Id narrat igſe Pallavic. L.
21. C. ½

F f 5 )

=— *
= 478 =

Inde ortum eſt dictum illud, quod a Lan-
aco Oratore Ga lliæ primum Romam ſcriptum 2
Pie per ora valgi percrebuit, nempe, Spé-
vitum S. a Pontifige in tabellarii mantica Tri-
dentum mitti. Pallav. L. c. c. 10.

H. 634. Papa, teſte eodem Pallavicino
D. c. C. S., per eundem Nuncium KRoma rYe-
ducem Legatos ſuos monuit, aut morum emen-
datio moderate ſe haberet, ne perturba-
tionem Pol kes chriſtianc Konel 2 quam in
remellium abiret, aut in iflionei Potius
Jucdtm in rcſitut onem Aulx nä, quæg Ca-
put Aſet: nel ſolum leges daret reliqu Corpori,
ſed ipſum plane bonſtitueret. Hinc addidit Pa-
pa, it, cum aliquod, quod ad ipſos Romanos
Ponlifces attineret, ſanciendum ſe decretum,
ipſius nomine res cum hat inſeriptioner Pius
Papa IV. approbante ſacroſancta Synodo. At
Legati reſponderunt, eam inſcriptionem non-
niſi, cum ipff Pont ifces deſſent CLonciliis
uſurpatam juiſſe; .. negue opr⸗ § eſſe, ut huic
negotio ranlalae, ur ; oum ipſi varati eſſent ad
nabkr n . propterea quod par non eſſet, ut
, gainpe dua, inerior, manum ſuam
akendieret ſupia, ſüäi Capitis aultoritatem. 1ℳ)
In quo patet, it ad hec verba Palla-
viemus, quuntum ati Sinodo ab eo As-
vore a Pontifi noeſſzum ſit, cum ahb
accipere non gra
moclo, ut aan prarogativam i
ret, ipſe Legislator appareret. (b) De
reſidentiæ ſigniſcabat Pontifex, 4 Ilteru-
r En

„N

4
4, Jod 11
oman ſorigen
z Neane, .

E 459 RS

trum optari, vel ut diſputatio ſopiretur om-
nino, vel ut tantisper protraheretur, dum wæſtu
defer veſcente, de re tunquam in Senata, non
tunquam in prulio deliberari poſſet. Præterea
cum Papa in duobus Legatis, Mantuano ſci-
licet & Seripando, minus, quam par eſlet,
ſtudii pro tuenda Romanz Sedis eminentia
eſſe ſulpicaretur, ſtatuit avud ſe novos Lega-
tos audere, . . ſolum intentos ad Sedis Apo-
ſtolicæ commoda. ()

. a). Deſperata eſt majoris mivorisque Cleri .
præſ⸗ ertim Romani, reformatio, quamdiu Roma
ab his principiis non diſcedit.

*) Pius IV. quidem & cum eo Pallavicinus
videntur credidiſfſe, dum Papa, ſacro avpro-
hante Concilio, aliquid præcipere vel prohibere
ſcribitur, ab illo ſolo poteſtatem legislatoriam
exerceri. At oppoſitam veritatem edocemur
ex diétis (296-99. & 403 -=12).

c) Quiaſi Apoſtoljcæ Sedis commoda univer-
ſals Eccleſiæ comfnodis fint contraria ?²

H. 635. In generali Congregatione die
3. en tembr. ann. 1562. moveri cpta eſt
„ an Epiſcopi jure divino ſuperiores
ſint Presbyter is. Cumque omnes facile con-
tirent, ſpectata poteſtate Ordinis, ex di-
vina iaſtitutione illos iſtis antecell ere; hinc
orta eſt controverſia, an Epiſcopi ipſam quo-

O —
C
£
S

que Poteſtatem jurisdictionis non a Papa,

ſed aàa Deo immediate recipiant; atque adeo
hac

sbyter r0S jure

ſione hujus de po-

de Papz etiam

Pprxcedant. Deni ue oc
teſtate epiſcopa! 1 cont roverfii
Primatu Pius IV. ad Tridentinos Patres de-
finiendum miſit hunc canonem: Avatema

ſit, ſi quis, dixerit,, B. Petrum per i
nem Chriſti non fuiſe primum inter Arofofos .
SG ejus Vicarium in terra; vel neceſſe non eſſe,
t ſit in Eccleſia unus Pontſex, Petri ſuccef

ſor, eique cudlis in aubtoritate regimini 5s; A-
4 1 in Romana Sede legitimos ejus ſucceſſores
1hoc usque tempus non nahuiſſe us princi-
Nutus in Eccleſßia; net f. ißſe P
Doktores omnium orα£ .
pſis truditam a Domino W. 6. plenam po-
ſtatem paſcendi ,rgendi, G gubern&ndi Ec-
ofan univerſalem. Pallav. L.
ſeig. item L. 19. C. 12.„ 13:2 S 16.

G

☛

S. 636. Controverſia hæc, ut iden
Pallavicinus L. 2zo. C. 4. refert, Seyno in
uales quaſi partes diviſam, adeoque ſuſpen-
ſam tenebat ob co niratzas ſir masque ſententids
rinm ampliſſimarum Wationum. Galli vocem
q uv a bet airlalant, quæ ſummi Pontificis prä-
voga kvam ſupra Concilium ſondret, gua gue
aut Florentinum comprobaret, aut offi⸗ eret Bu-
Rleenſ, (a) Hiſpani tum de leg A E.
tini ſir mitäte, tum de pravo
Jupr’ Concilia con ſentiehant. Sedlt co,
ut anerte defini retur. Epiſcopo um inſtitutionem,
sos umne jurisdiftione m eſe juris di vini, tam-
etſi

N = 461 N

t Romano Pontifice dependentem. (b) Itaſi
S& pvauci quidam ex memorati
liisque Præſulum frequentia c
dum magis propitiam Ponti
Ituli decus ingens & emolu-
tum gentis ſux putabant conſervationem
majeſtatis & poteſtatis in hoc ecclefaſtico Prin-
cipatu, quo Italia religuis Wationibus praſtat;
quantum eadem ob defettum ſui Regis commu-
nis, & ex ſe orti, ab illis ſuperatur. QGua-
ter quibusdam exceptis, qui aut magis
imi, aut imbecilliores, ſe ab exteris regi
ent, hujuste regionis Praſules non alio
labant niſi ad ſuſtinendam edis Apoſtolica
vim at dignitatem: cum ipſis videretur hinc
gue pendere & honor pyrovincix, & Eccleſiæ
bonum; adeoque a ſe ſimul in eo partes probo-
rum Italorum, proborumque Chriſtianorum ex-

erceri. (c)

7

a) Quamobrem Galli, cum exiſtimarent, per
poteſtatem regendi Eccleſiam univerſalem Roma-
num Pontificem Concilio generali ſuperiorem
ſtatui, expunétis vocibus, Eecleſiam aniverſa⸗
lem, has eſſe ſubſtituendas, omnes Fideles ,
vel, omnes Eccleſias; præterea Papam non
ſimpliciter Chriſti Vicarium; ſed Jupremum
Chriſti Vicarium nominandum eſſe contende-
runt. Pallav. L. 19. C. 13.

5) Fuere tamen, eodem Pallavieino teſte L.
19. C. 6., quidam etiam ex Gallis, qui, eti-
amſi de prærogativa Papæ ſupra generale Con-
cilium cum Hiſpanis non ſentirent, de Epiſco-
P⸗

„ *

perum tamen jurisdictione eandem cum iis ſen-
tentiam tuerentur.
ec) Itaque, ſi Pallavicino Cardinali Italo cre-
dimus, non amor verifatis, ſed patrig; non
univerſalis ELecleſiæ, emolumenta ſpiritualia, ſed
propriæ, Nationis commoda temporalia Italos
impulere, quo minus in Hiſpanorum vel Gallo
rum ſententiam concederent. Turpis confeſſio!

G. 637. Tandem poſt diſceptationes in-
tegro circiter anno de prædictis tribus con-
troverſiis (632 - 637) continuatas, die 15. Jul.
ann. 1563. habita eſt ſeſſio 23tia. In ea de
Romani quidem Pontificis prærogativa ni-
hil omnino definitum eſt. (a) At de reſi-
dentia Paſtorum eccleſiaſticorum Synodus
ejuscd. ſeſſ. cap. 1. de reform., decretum edidit,
in quo quidem, an ejusmodi reſidentia juris
divini ſit, nec ne, conceptis verbis non de-
finitur; principium tamen ſtatuitur, ex quo
divinæ legis obligatio neceſſaria conſecutione
deducitur. Canones præterea promulgavit,
295 ſupra (343. J, s, †) jam adduximus.

a) Ferdinandus Imperator per literas Pio IV.
diſſuaſerat, ne declarandam curaret ſaam ſupra
sunodum prærogativam, niſi Patres ad id una-
nimes convenirent, propoſitis horrendis calami-
tatibus, quæ Reipublicæ chriſtiau imminerent,
ſ Concilium diſſolveretur, quod ex diſſenſu in
articulo tam gravi timendum eſſet. Pallavic. L.
215 C. 11.

un al kuj
Dio prorin
e

„6.

= 46z ==5*

) Cum Hiſpani obdurati contenderent, tis
qfirmnretur, eſſe in Eccleſia Epiſcopos ex inſti
tutione Chrifti; temperamentum adhibuit Ep
copus Hydruntints, quankem ſatis eſſet ad id,
quod certum erat, defniendum, vonens, gradum
Epiſcoporum in eccleſiaſtica Hierarchia non elſe
pro arbitravia Pontificis voluntate: ac proinde
ejus inventasm fuit, qusd in ſexto canong, vice

9
97¾

illorum verborum, geuqk petierant Hiſpani, ex
inſtitutione Chriſti, voneretur, ex ordinatione
divina; eo relikto, quod incertum erat, ninii-
rum an hujnsmodi ordinatio dedata Juihet 4
Deo proxime, an per ipſius Vicarium. Pallav.
L. c.

§. 638. Seſſ. 24. die 11. Novembr. ann.
1563. Synodus, impiorum hominum, gui per-
perum de venerabili Sacramento Matrimonii
ſenſerunt, . . temeritati cupiens occurrere, in-
ſigniores prædilftorum ſchismaticorum hareſes &
errores, . exterminandos duxit, hos in inſos
hareticos sorumque errores decernens anathema-
tismos. Ita Tridentinum in doctrina de Ma-
trimonio, quam canonibus præmiſit.
Itaque Synodus ſequentibus canonibus hære-
ſes tantuw damnare voluit ; neutiquam vero
doctrinam aliquam catholicorum, quæ eo tem-
pore in controverſiam nondum fuerat adducéta.

F. 639. Ex duodecim illis canonibus

a) Can. I. di quis dixerit, matrimo-
n non eſſe vere & proprie unum ex ſeptem
Legis evangeliew Sacramentis; „ anathema ſit.

9

— ——
4.654 = E.
W 7 7 ¾

9) Can. 4. Si quis dixerit, Eccleſiam non

iſſe onſtituere imp geclimenta matrimoniunm di-

16.

im entia, vel in iis conſlituendis ei v Ae; ana-

ſit

Neg averant, hodieque negant Proteſtantes,
Matri monium eſſe Sacramentum; & hac rstione
duéëti, imperio eccleſiaſtieo abjudicant poteſta-

tem ſtatuendi impedimenta contractum matri-
monislem dirimentia. Quid ſi Catholici fint,

1
qui, etiamſi admittant, matrimonium eſſe Sacra-
mentum 5 ejusmodi poteſta em tamen imperio
ecclefiaſtico eſſe jure proprio annexam inficien-
tur ? Hinc eodem cum Acatholicis anathemat
feriuntur? Id equidem non exiſtimo. Hæc
Doctrina, QUIA matrimoninm non eſt sacra-
mentum; Rre eis 2 non poteſt jure pro-
prio conſtituere impedimenta matrimonium Liri-
miéntia, 10 ge diverſa eſt aà

ab iſta Doctrina,
ETIAASI matrimonium ſit ſjacramentum: Ec-
cleſia TAWIEN non poteſt jure proprio conſti-
tuere impedimenta mat, imont um dirimentia. Prio-
rem doëcrinam damnavit Synodus ut hæreticam:
poſteriorem reliquit inta 3

ktam, utpote de qus
illo tempore nihil quæſtionis movebstur. Itaque
hæc propoſitio: Eccleſia non pot teſt jure vroprio
ſtatuere èimpvedimenta ,0 atrimoninm dirimentia,
damnata eſt ut corollarium hujus propoſitionis
hæreticæ, Watrimonium non eſt Sacramentum:
atque adeo doctrina catholica hæc eſt: Ratio
ſufficiens, cur Eccleſiæ deneg getur poteſtas im-
Pedimenta dirimentia ſtatuendi, inde repeti ne-
quit, quod matrimonium non ſit Sacramentum:
nam revera eiſt Sacramentum, Ceterum an alia
detur ratio ſufficiens ejusmodi’ poteſtatem Ec-
clefſiæ -bjudicandi, nec ne; id Tridentina Sy-
no-

zulnn 16 e

Doener
tatis &
its uhri
dee me
lret. 0
Contenern

N= 465 = 5*

nodus nec diſcuſſit, nee definivit. Vid. ſimile
exemplum in duabus primis propoſitionibus Wi-
cleffi, a Concilio Conſtantienſi damnatis (570.
a & ).

O. 640. Can. 3. ſic habet: &t gquis di-=
rerit, eos tantum conſanguinitatis & affnita-
lis grudus, gui Levitico exprimuntur, poſſe
impedire matrimonium coutrahendum, & diri-
mere contruttum; nec poſſe Eccleſiam in non-
nullis eorum diſpenſare, aut conſtitnere, ut
Pplures impediant, & dirimant; anathema ſit.

Docuere Proteſtantes, gradibus conſanguini-
tatis & affinitatis, qui Levitico continentur;
ita adſtringi Chriſtianos, ut eorundem numerum
nec augere, nec diminuere Superiori humano
liceat. Quare adverſus divinam legem errafle
contenderunt Prælatos Eccleſiæ, dum vel in
aliquo illorum graduum diſpenſarunt, vel no-
vos gradus ad jecerunt. Proteſtantes, Eccleſiam
hujusmodi erroris accuſantes, Synodus partim
hoc, partim præcedente canone II. damnat.

§. 641. Can. 6. his verbis exprimitur:
di quis dixerit, matrimonium rutum, non
conſummatum, per ſolennuem religionis profeſſio-
em alterius conjugum non dirimi ; unuathema

ſt.

Synodus hoc canone tantum definit; matri-
monium ratum per religioſam profeſſionem di-
rimi; quo jure 5num divino fcilicet, an hu=
mano, non definit.
G g 642. J.

J. 642. Can. 7. ſic modo legitur: &
qnuis dixerit, ern, Zum errare, tum docuit, α
Locet, rti eαι & apoßtolicam Stocke:
am, opter adulterium alterius con

mats imor tii igonilen non pvoß * diſſolvi;, »ana-
themäad ſit.

AOVn

Canon hic antea his verbis conceptus erat:
Si quis dixerit, matrimonia confummmata ob adul-
teriuni difjolvi; anathena ſit. Sed Oratores
Veneti ſolenniter expoſuerunt Conventui, niſi
is canon mederatione aliqua reformaretur, ti-
mendum effe, ne Græci in ſubjectis Reipnblicæ
ſuæ locis degentes, nimirum in Creta, Cypro,
Corcyra, Cephalonia, Zacyntho, aliisque mul-
tis, ad tumultum integramque a Sede Apoſto-
lica ſeceſſionem provocentur. Satis conftare,
in more poſitum apud Geæcos, ut uxorem
adulteram deſerant, & aliam ducant, veterri-
mam Majorum conſuet udinem, ut ipſi dicunt
ſecuti; nec ideirco illos anathemate percullos
ab ulla Synodo cumänen ica, etiamſi Romanæ &
Apoſtolieæ Eccleſiæ hujusmodi mos liquido in-

notuiſſet. Pallav. L. 22. C. 4.

§. 643. Can. 12. denique his verbis con-
tinetur: Si quis dixerit, cauſſas matrimonia-
les non ſveltare ad Gudices ectleſiaſlicos ; ana-

thema It.

Hoc anathemate rurſum percelluntur Prote-
Aantes, qui, cum matrimonium negent eſſe
Sacramentum, omnes cauflas matrimoniales d
judicem civilem referendas eſſe contendunt.
Itaque hac da mnatione non comprehenduntur ii, H
linde

qui caufſas matrimoniales, quæ & quatenus præ- lan

iſe la

N = 467 = *

ciſe circa contractum conjugalem verſantur, ad
forum civile; — quæ vero & quatenus Sacra-
ment Matrimonii reſpiciunt, ad forum eccle-
ſiaſticum pertinere docent.

C. 644. Ejusdem ſeſſ. 24 te C. 7. de re=
form. matrimonii Synodus in hunc modum
decrevit: Tametſi dubitandum non eſt, clan-
deſtinu matrimonia, libero contrahentium con-
ſenſu falla, rata & vera eſſe matrimonig,
quamdin Eccleſia en irrita non ſecit: & pro-
inde jure damnandi ſunt illi, ut eos ſankta
Sinocdlus anathemate daumnat, qui en vera ac
rata eſe negant; (u) quique ſalſo aßirmant,
matrimonia a filiisfamilias ſine conſenſu paren-
tum contrafta, irrita eſſe; & parentes ea a-
tu vel irrita ſucere poſſe: (b) nililominus ſanfka
Dei Eccleſia ex juſtiſſimis cuuſſis illu ſemper de-
teſtata eſt, atgue prohibuit... Deinceps vero
qui aliter quam praſente Parocho, vel alio Sa-
cerdote de ipſius Parochi ſen Ordinarüi licentia,
& duobus vel tribus teſtibus, matrimonium con-
trahere attentabunt, eos ſankta &ynodus ad ſie
contrahendum omnino inhabiles redldit; & hu-
jusmocdli contractus irritos & nullos eſe decer-
nit, prout eos praſenti decreto irritos facit,

& annullat. (6)

àa) Matrimonia clandeſtina antehac fuiſſe ver
& rata in ratione contractus, id hoc loco affir-
mat Synodus. n autem ſine benediétione ſa-
cerdotali rätionem Sacramenti obtinuerint, nec
ne, neque affirmat, neque negat. Teſte qui-
dem Pallavicino L. 20. C. g. ex Tridentinis fere
2

5
6 orn-

N = 468 =*

omnes ſentiehaunt, quodeunque inter Chriſtianos
roniugium eſſe Sacramentum. Fuere tamen,
quamquam pauci, qui illud ſolum matrimonium,
quod Sacerdotis benedittionem ſuſcipit, ad ra-
tionem Sacramenti evehi, magno conatu, ſe-
cændum Guilielmi Pariſienſis opinionem, defen-
derent.

b*) Contratum matrimonialem ſolo parentum
diſſenſu irritum fieri, id hoc decreto negant
Patres. Legibus Principum id effici poſſe, neu-
tiquam negant.

e) Pallavicinus L. z2. C. 1. narrat, Oratores
Gallos a Concilio Regis nomine ſolenniter pe-
tiiſſe, ut hujus modi matrimonia, nempe clan-
deſtina, in pvoſterum irrita decernerentur;.
emnul etiam redderentur irrita mäatrimonia con-
tralta a filiis absque varentum conſenſis Ex
condito hoc decreto patet, in poſtulatum prius
conſenfifſe Synodum; non item in poſterius.
Igitur, inquis, exiſtimavit Tridentina Synodus,
datam efle Eccleſiæ poteſtatem jure proprio ſta-
tuendi impedimenta contractum matrimonialem
dirimentia?

R. Nolim abnuere, Patres Tridentinos in
ea opinione fuiſſe. At eam dogmatis loco a
Fidelibus habendam non decreverunt. Teſtem
hujus rei luculentum habemus jam ſæpius com-
memoratum Pallavicinum Cardinalem, qui L.
22. C. 4. ſcribit: Quo facilius decretum de
matrimoniis elandeſtinis vedderetur, emendatio-
nis, non definitionis modo voſitum fuerat. Ete-
nim conſuetum non erat, ut in ſynodo ullum
dogma ſtatueretur, ubi complures diſſentirent:
at vero ad reparationem morum ſaciendam non-
niſi plurn ſuffragia gucærebantur. Porro Ma
uns

lcet he

ten flil

,

4

469 Nℳ

inter (lyiſtin

Fueje tare tum de clandeſtinis matrimoniis diſplicuit plus-
ätrinotin. quam 50. Patrihus, Ita colleétis ſuffragiis,
S81 elata voce pronunciavit Princeps Legatorum Pa-

gnt . palium apud Pallavicinum. L. 23. C. 9.

Hionen, geen.

§, 645. Denique ejusd. ſeſſionis 24tæ
C. 5. de reform. matrimonii ſtatuitur: Ut in

1 5 . . . 7 .
0l prentun contrahendis matrimonlis vel nulla omnino de-
rnle in. tur diſpenlatio, vel raro; idque ex caußa, &
eimal Polle, nes⸗ 14— . . —„
i, N gratis concedatur. In ſecundo gradu nunquam

diſpenſetur, niſi inter magnos Principes, &

lrnt, Urüne ob publicam cauſſam.

Oeccaſione hujus decreti non poſſum mihi
temperare, quin adducam, quæ ſeribit Palla-
. vicinus L. 23 C. 8., ſe nimirum audiviſſe ex
n e ore Alexandri VII. P., ſibi paucis poſt ſuam
ufliun hil creationem diebus percontanti, cur Romæ di-
ſpenſationes matrimoniales adverfſus Tridentinum
decretum nec gratis dentur, nec raro, a Vi-
re Noheo ir⸗ ris integerrimis reſpomium fuiſſe, eas dari gra-
mmfinilen tis, id eſt, ſine lucro eas concedentis: nam
pecunias ejusmodi diſpenſationum caufflſa Romam
mitti ſolitas mandato Pape ad cauſſas pias ap-

lüiein plicari. Præterea conſtare, a Pio V. P. pra-
lnn claræ ſeveræque probitatis, qui paullo poſt
tts finem Concilii Tridentini ad cavum ſeäaiſſet,

contrariaum afkum fuißſe, frequentioribus ſci-
licet diſpenſationibus, atque ipſius evemplo ea-
dem vi ejus ſuccefſores ieceßiſſe. Cauſſam au-
tem fuiſſe, quod, cum impedimenta dirimentia

ſur, d
, lit⸗ . .
tun ſat. 1e ſint multa, ſœpve contingat, at inter perſonas,
, mun hluc aliquo impedimento laborantes, immoderatæ ap-

unr Mentrini vetentiæ violentia duorum animi ita inflammen-

9 ſrenimn in. tur, ut, niſi lex ipſis relaxaretur, amhbo in
. Ponro Lun grave delikkum corraerent, aut alias inirent

nip-

= 470 ==

ntiptias cum anmi revugnantia, vitaque inſe-
licitate; & ſæpe ettam ſimularent cauſſas fal-
fas, pvoſtea in ſacrilegis matrimonits usguz
ad mortem verſiſtentes. Contra vero alios de-
licatiore conſcientia, quamquam veras caußſas
habeant ad relaxamenta obtinenda, ſi ex ea-
zum effcacia fiat relaxatio, ſemper vereri, ne
conjugium ob cauflarum fufficientium defectum
non ſit ratum. Guocirca malle ipſos relaxa-
tionem ſibi concedi nulla expoſita caaſſa, & lar-
giori eleemoſyna perſoluta, quo animi quietem
ſecuritatemque ſibi comparent. Ex altera parte
ravem cauſſam ad relaxandum eſſe rvinguem
zllam multkam, ſi ab impetrante promto animo
ſolvatur in pauperum piorumque operum Juhſi-
dium. Ita Pallavicinus At ſi allatæ rationes
ſatis validæ ſunt, ut toties Tridentinæ legis venia
detur; nonne ſatius eſt ejusmodi veniam a pro-
priis petentium Epiſcopis concedi? Ita pro
ſspientia ſua cenſuit glorioſiſſmus Imperator
nofſter Joſephus II., dum fubditos ſuos hujus-
modi diſpenſationes deinceps nonniſi a ſuo quos-
que Epiſcopo petere Juſſit, edito decreto ana.
1781.

G. 646. Seſſione 25ta & ultima, quæ
cœpta die 3tia, & abloluta eſt die 4ta De-
cembr. ann. 1563., promulgata ſunt decreta
de purguatorio, de invocatione & veneräatione,
reliquiisque Sanktorum, & ſacris imäginibus;
de Indulgentiis, de ciborum deleltu, & jejuniis,
deque diebus feſtis; multo plura vero, quæ
ad reformationem morum pertinent. Ex ali-
quibus pauca quzædam delibare confultum
auxi.

§. 647.

Ne 471 = 5

G, 647. In decreto de Purgatorio curare
jubentur Epiſcopi, ne apud rudem plebem dif-
e Lere es5 A Supkkores 4 de borgatori⸗ qudſtiones,
. Ft Hiekatis acceſſio,
Incerta
6, orlint, evulgari,
ac traffari no⸗ Ea vero, gucæ ad
urio ſitatem saedem ſuper ſtitionem ſpe-
Gant, vel turpe lucrum ſapiunt, täangquam ſcun-
dula proltibelut.

N. 4
ie mn, D qitæ

Sapiertiſſimum plane eſt hoe decretum. Sed
quam parum ebtervetur, teſtanrur conciones
populares, quæ in Eccleſiis præſertim rurali-
bus tam a barochis, quam a Religioſis non
raro habentur. Neque id mirum cuiquam vi-
deatur. Ad curam enim azanimarum admittuntur
homineg . qui Theologiam dogmaticam ne a
limine quidem ſalntaverint ; qui Concilium Tri-
Inum vix unquam viderint; qui alios ca-
es nunquam legerint ‚ niſi quoes Voeithins
idam, aut Marianns ab Angelis in fſaa Theo-
logis caſniſtica proferunt: admittuntur tamen,
dummodo aliquos caſas morales ex ſzapede, ut
ajunt, reſolvere norint.

2

=—

C. 648. In decreto de cultu Sanctorum
1 Me. præcipitur, rſtitio in Sanktoram
i ft. invocatione, religuia eratione, & Ima-
Md ginum ſucro ſu kollatur; omuis tar pis quck-
Iſtus eliminetun; omanis 6 gue laſcivia vitetud:
316 ut Sanktorum elehe atione ab Keliquiarum
viſitatione homines ad comefationes A1ne ebrie-
tates non abutantar. Paſon tanti circa kac

„. 5
. „£ 4 G-

N= 472 =*

diligentia & cura ab Epiſcopis adlübeatur, ut
nitil imondinatum, aut prapoſtere & tumul-
tarie accomodatumim, nihil profanum, nihilque
inkoneſtum appureat, cum domum LDei deceat

ſunbtitudo.

Inſigni prorſus Paſtorum prudentia opus eſt,
ut concreditam ſibi plebem revocent ab abofi-
bus, quorum alibi plures; paucieres alibi circa
hanc rem longa jam confſuetudine inveterati funt.
Abfſit turpe lucrum;: adſit Zelus, led ſecun-
dum ſcientiam, qua plebi ſana doctrina cum
manſuetudine proponatur. Sic Sanctorum, &
Reliquiarum, ac imaginum cultus intra debi-
tos ſe limites continebit; nec habebunt dein-
ceps Proteſtantes, quod contra eundem jure
conquerantur.

H. 649. In decreto de Indulgentiis hec
legimus: Cum poteſtas confſerendi indulgen-
tias a Chriſto Eccleſic conceſſo ſit; atque hu-
jusmocdi poteſtute divinitus ſibi trudita antiquiſ-
imis etiam temporibus illa uſa fuerit: ſacro-
ſankta Synodus indulgentiurum uſum curiſtiano
vopnulo maxime ſalutarem, & ſacrorum Conci-
liorum aubtoritate probatum, in Eccleſia reti-
nendum eſſe docet, & pracipit; eosque aua-
themate dumnat, qui aut inutiles eſſe aſßferunt,
vel eas concedendi in Eccleſia poteſiatem eſſe ne-
gant. (a) In his tämen contedendis modera-
tionem, juxta veterem & probatam in Eccleſia
conſuetudinem, adkiberi cupit, ne nimia Jaci-
litate eccleſiuſtica diſciplina enervetur. (b) Abu-
ſus vero, gui in his irrepſerunt, quorum occa-

ſione

in ton ertndl
ſen ppnih
Dnent igirur
gellig, guis
Eeniti geenis
xc finn ſen

—
SY e —
9 . ltin, ſione inſigne hoc indulgentiarum nomen ab ka-
Rere & iun 2. 2 . , .
, 0. eticis blaſphematur, emendatos capiens, ſta-
Ann vi . . . 2
ilſn, i tuit, pravos gquxſtus omnes pro his conſequen-
n. Mi dugg dis, unde plurima in chriſtiauo populo abuſu-
2 nc, Rie P, Ade e
um caußſa ſluxit, omnino abolendos eſſe, (6)

egtin opns e
Raet a) Utinam animarum Paſtores ad hoc decre-
tum curatius attenderent! Certe Tridentinum
duo tantum hoc loco definit dogmata, nempe
Imum, divinitus conceſſam eſſe Eccleſiæ poteſta-
tem conferendi induigenttias. IIldam , karum
aſusm populo chriſtiano elſe maxime ſalutarem.
Dogma igitur catholicum non eſt, per indul-
gentias, quas Eccleſia hodie ſolet concedere,
remitti poznas temporales, a Deo nobis ſeu in
hac vita ſeu in altera, ſcilicet in purgatorio,
infligendas. Immo ſpectato contextu decreti,
per indulgentiss directe tantum reisxantur poe-
nitentiæ canonicæ, id eſt, juxta antiquos ca-
nopes injungendæ. Nam Synodus non aliam
aſſerit Eccleſiz poteſtatem concedendi indul-
gentias, niſi eam, qua astiquiſimis tempori-
bus illa uſa fuit,. Sed ut ex hiſtoria eccleſiaſti-
ca patet, per indulgentias illorum temporum
directe tantum remittebantur pœnitentiæ cayo-
nicæe. Quoniam vero ex una parte per ejus-
modi poœnitentias Deo poſſumus ſatisfacere pro
poœnis temporalibus; ex altera parte uſus in-
dulgentiarum eſt utilis; hinc ſequitur, quoties
Eecleſia per indulgentias remittit pœnitentias
canonicas, toties nobis remitti tantum pœnz
temporalis, a Deo vel in hac vel in altera vita
irrogandæ, quantum per pœnitentigs ecanonicas
fuiſſet relaxatum. Hoc, inquam, ſequitur ex
dogmate; ſed quod ex dogmate ſequitur;, prop-
terea pro dogmate habendum non eſt,

COltus In
ſee hubebunt ter⸗
Nunt enen inn

6 25 5)

N=== 4,1 ==

b5“) En ex mente Concilii Tridentini per ni-
miam facilitatem concedendi indulgentias ener-
vatur diſciplina eccleſiaſtica! Itaque, ni me
omnia fallunt, nimis ejusmodi facilitas plus
detrimenti quam utilitatis ſpiritualis populo
Chriſtiano afferre, atque adeo ad eccleſiaſticæ
poteſtatis abuſus pertinere cenſenda eſt. Qai-
bus datum eſt veterem & probatam in Eccleſia
conſuetudinem inſpicere, norunt, Romanos Pon-
tifices in conferendis indulgentiis intra mode-
rationem, quam Tridenfina Synodus cupit, non
perſtitiſſe. An. & qui limites huic immodera-,
tioni fint ponendi, iis dijudicandum relinquo,
qui unacum cum Papa a Sviritu S§&. voſiti ſunt
vregere Eccleſiam DVei.

c) Nullibi plares indulgentias qusm in Ee-
cleſiis Religioſorum, præfertim Mendicantiaum,
reperias, & in piis, ut vocant, Confraternita-
tibus, quarum pleræque itidem in eorum Ee-
cleſiis erectæ ſunt. Dabito, an temeritatis ar-
gui jure poſſint, qui ſub pallio religionis tem-
porale lucrum latitare nonnunquam ſufpicantur.

§& 650. Ex decretis de reformatione Re-
gularium ſequentia viſa ſunt animadverſione
digna :⸗

4) Cap III. concedit ſunkta Synodus om-
nibus monaſteriis & domibus tam virorum
quum mulierum, & Mendicantium, exceptis do-
mibus Fratrum §. Franciſci Capucinorum, 6
eorum, qui de Obſavantia vocantur, ut dein-

== 475 = *

Ticenting ger

nigein ¹ Ex ee, quod monaſteria juxta Tridentinum
lar licite poſſideant bona immoebilia, non
8 H iis compe ere in hujusmodi bona deminium 1
ltas gu limitatum, ita ut de illis, quæ ex congrus ſa-
kituels ſtentatione ſuperſunt, in uſus etiam profanos,

ſalva juſtitia, diſponere poſſint. Bona enim
temporalia Mon- ſteriorum ſunt ecclefiaſtica: cum
igitur hæc fint vona Dei; non niſit ad caufſas
pias ſunt impendenda.

b) Eodem cap. przæcipit Synodus,, ut
3 Monaſteriäis tam virorum quam mulierum..
§ tantum numerus conſtituatur, ad in tade.
rum conſervetur, qui vel e redlitibus propriis

mondſteriorum, vel ex conſuetis eleemoſynis com-
mode poſſit ſuſtentari.

Dolendum ſane, ſaluberrimos canones ab iis
non obfervari, qui ſpecislem eorum obſervan-
tiam pra- ſe ferre videntur ! Poft Synodum
Tridentinam itentidem auctus eſt numerus Re-
l'gioſoraum quorundam mendicantium. Aucto
eorum numero, augendæz erant eleemoſynæ
quæ alepdo majori nomero ſufficerent. Quid
mirum, ſi modo Principes effecktum dent, quod
Patres Tridentini froſtra eretaretunt

4) Cap. XV. In quacunque religione tam
virors m qudtm mulierum rroſeſio non Ffat ante
16tum aunum expletum . profeſſio autem anted

falta ſit n ulta.

Concilium hoc deereto neutiquam prohibuit
Principibus, ne maturiorem ætatem, E. g. 24.
annorum, profeſſioni re ligiole deinceps præfi-
gerent.
J. 651.

= 476 — *

F. 651. De reformatione generali præ-
ter alia quam plurima ejusd. ſeſj. 25. Cup. 18.
Synodus ſtatuit: Sicut publice expedit, legis
vincula quundoque relaxare, ut plenius eve-
nientibus caſtbus & neceſſitatibus pro communi
utilitute ſatisſiat: ſic frequentius legem ſolvere,
exemploque potius quam certo perſonarum rerum-
que deletka, petentibus indulgere, nil aliud eſt,
quum unicuique ad leges trunsgrediendas adi-
zum aperire. Quapropter ſciant univerſi, ſa-
cratiſſimos canones exalke ab omnibus, &,
quoud ejus fieri poterit, indiſtintte obſervandos.
Quodſi urgens juſtaque rutio, & major quan-
doque utilitas poſtulaverint cum aliquibus diſpen-
ſandum eſſe; id, cauſſa cognita, ac ſumma ma-
turitate, atque grutis, a quibuscungue, ad
quos diſpenſatio pertinebit, erit praſtandum:
aliterque falta diſpenſatio ſubreptitia cenſeutur.
Omnes igitur diſpenfationes, quæ vel a Ro-
mano Pontifice, vel ab aliis Prælatis inferioribus
ſuper canonibus univerſalibus conceduntur, ſunt
invalidæ, niſi & gratis, & ex urgente juſta-
que caufla, vel majori utilitate Eccleſiæ con-
ferantur. Quomodo praxis Curigæ Romanæ,
quam fupra ex Pallavicino exhibui (645), cum
hoc decreto conciliari poſuüt, viderint Roma-
nenſes.

H. 652. EKjusd. Seſſ. 25 tε cap. 20. le-
gimus: Sauktta Sinodus . . ſeculares Prin-
cipes oficie ſui admonendos eſſe cenſuit „ (9)
confidens, eos, ut catholicos, quos Nens ſanktaæ
fidei Eccleſicgue LProgeltoies dJe voluit, . . non

ner-
5

6) Deceton
tontinedat met

r, Mieta
ti, Niſin
r in it
6 Uiſihehng⸗
m mttinn

Fenerall .
AAuit,

1t lerint

ujgtale r
1te Lecdelee a.
Cufie Rone
luini ee),
ſibeint Nun

1

== 477 =&*

permiſſuros, ut ofciales, aut inſeriores MWa-
giſtratus Eccleſic & Perſonarum eccleſiaſtica-
unm immunitatem, Dei ordinatione & canoni-
cis ſanftionibus conſtitutam, (b) aliquo cupidi-
tutis ſtudio ſeu incon ſideratione aliqua violent. De-
cernit ituque, & pracipit, ſacros canones, &
Contiliu generulia onniau, nec non alias Apo-
ſtolicas ſanbtiones, in favorem eccleſiaſticarum
Perſonarum, libertatis eccleſiaſticæ, & contra
ejus violatores editas, qua omnia etiam per-
ſenti decreto innovat, exalte ab omnibus obſer-
vuri debere. (c) Propterea admonet Imperato-
rem, ceterosque Printines, ut, . . qua eccleſia-
ſtici juris ſunt, tanquam Dei pracipua, ejus-
que patrotinio tetta, venerentur, nec ab aliis
adi patiantur; ſed ſerere in eos, qauti illius
libertatem, immunitutem, atque jurisdiktionem
impediiunt, animadvertant: quibus etiam iyſi-
met exemplo ad pietatem, religionem, Eccleſia-
rumque protetionem exiſtant, imitantes ante-
riores optimos religioſiſimosque Princtipes, qus
res Eccleſiæ ſun inpiimis aukfloritate ac muni-
ficentia auxerunt, nedum ab aliorum in jurid
vindicurunt. (dA)
a) Decretum hoc, prcout erat præformatum,
continebat anathema adverſus Principes, ſi quid
contra immunitatem eccleſiaſticam acturi eſſent.
At illis per Oratores ſuos ſeſe opponentibus,
placuit, ut teſtatur Pellavicinus, exemplum de-
ereti, miſſum a Pontifice, in quo renovaban-
tur jaſa Conciliorum sanonumque antiquorum
& adhihebantur paternæ admonitiones odioſo=
rum anathematum loco.
)

— 47 8 =9*

„) Cave exiſtimes, Synodum Tridentinam in
fui lie, ut hoc loco definiret, immunitatem
aſticam in temporalibus divini juris eſſe.
Videtur equidem Synodus ſuppon ere, immuni-
tatem eccleſisſticam non ſolum in virituklibus,
ſed etan in temporalibus: eſſe divina ordina-
tione riſtitutam : id vero neutiquam defi-
niiſſe cenlenda eſt; decretum enim hoc, cum
de reformatione inicribatur „ dogmatitum non

eſt.

g) Quamquam hoc decreto Principes tantum
adwe oneri videantur, ne quid contra immuni-
tatem eccleſiaſticam agant: revera tamen ſen-
tentia excommunicationis denuo feriuntur; eo-
quod Synodus innovet decreta, in quibus ejus-
modi ſententia pronunciatur.

4d) An Principes illi religioſiſſimi, qui Ec-
cleſiam ad abundantiam usque ditarunt, eidem
non plus nocuerint, quam profuerint, æ nigma
ſit. Id tamen ſolvit Fleuryus Diſſ. III. &
W. in Hiſt. eccl.

.653. Denique cap. XXI. ejusd. ſeſſ.

Kancin Synodus declaravit, omnia & ſingu-

uæ de morum reformatione atque ecclefa-

inn iſein, ina . . in hoc ſacro Contilio ſtatuta

ita decreta fuiſſe, ut in his ſalva ſem-

per Seldlis Apoſtolicæ auktoritas & t, G cſſe
intelligätur.

Si Romanenſes audiamus, hæc verba indi-
cant, Papam Concilii Tridentini canonibus
difciplinaribus non obligari. At quis credat,
Gallos, qui Romanum bontificem Concillo ge-
ne-

1 Trientinin;
et, immunituen

N == 479 =

nerali inferiorem ſtatuunt, in hæc verba fuiſle
conſenſoros, ſi hune ſubeſſe ſenſum credidiſtent?
Decretum igitur hoc eo ſenſu exponendum eſt,
quem Patres omnes admiſere, nimirum, omnia
decreta diſciplinaria ſic eſſe intelligenda, ut
ſalva ſit auctoritas Papalis diſpenſandi, juxta
normam Cap. 18. (657) præſcriptam.

G. 654. Decretis omnibus, etiam iis,
quæ ſub Paulo III. & Julio III. condita
fuerant, denuo publice prælectis, cum Pa-
tres interrogati, an placeret, ut Siimnolo ſinis
imponeretur; & omnium & ſingulorum, quc
tam ſub Paulo III. & Gulio UII. quam ſub Pio
IV. Romanis Pontiſitibus in ea decxeta & definita
ſunt, confirmatio, nomine ſantta hujus Sino-
di, per Apoſtolick Sedlis Legatos a KRomano
Pontifice peteretur; Reſponderent: Platet; ſo-
lus Archiepiſcopus Granatenſis, teſte Palla-
vicino L. 24. C. F. Yeſpondit: Placct, ut
Synodus abſolvatur: ſed confirmationem non
veto. (a) Tum inſonuerunt fauſtæ acclama-
tiones. Cardinalis de Lotharingia primus au-
ditus eſt multos ansos & aternam memoriam
precari Bmo Pio P. & Domino noſiro, ſanktæ
uni verſalis Eccleſic Pontifici. (?) Subſcripſere
Concilio Patres 255.; nimirum 4. Legati ;
2. Cardinales, ſcilicet Lotharingus Gallus,
& Epiſeopus Tridentinus Germanus; 3. Pa-
triarchæ, Hieroſolymitanus, Aquilejenſis, &
Venetus; 25. Archiepiſcopi; 168, Epiſcopi;
7. Abbates, nempe unus Claravallenſis, 4.
Caſſinates, unus Cluniacenſis, & unus ex
Hi-

Hiſpania; 39. Procuratores abſentium cum
legitimo mandato; 7. Generales Ordinum re-
ligioſorum, videlicet Prædicatorum, Eremita-
rum S. Auguſtini, Carmelitarum, Servorum
B. M. V., Societatis Eſu, Minorum Con-
ventualium, & de Obſervantia dictorum.

a) Epiſcopi Galliæ, qui Papam Concilio ge-
nerali inferiorem ſtatuerunt, confirmationem
hanc certe nen crediderunt eo eſſe neceffariam,
quod per eam decretis ſynodalibus firmitas ac-
cederet, qua ante caruiffent: quid enim foret
abſurdius, quam ſi ejusmodi confirmationem Su-
Perior ab inferiore peteret? In hanc igitur pe-
titionem conſenſerunt, ne controverſia de Papzæ
ſupra generale Concilium prærogativa recrudeſce-
ret (635½ - 38).

5⁵) Viſum eſt, ſcribit Pallavicinus L. 24. C.
8., a Lotharingo per hæc verba Pontifici Ro-
mano trihui prærogativam ſupra EZccleſiam
cuniverſalem, guæ ab zodem & a Gallis fuerat
impugnata. At hallucinati ſunt, quibus id
viſum eſt. Poteſt enim Epiſcopus Remanus no-
minari Pontifex Eccleſiæ univerſalis, etiamſi
Eccleſia univerſalis Eidem ſubjecta non fit.
Certe non pauci ex antiquis præiertim Epiſeo-
pis ſeſe ipſos appellarunt Epiſcopos Eccleſiæ
catholick: neque tamen univerſam Eceleſiam
ſibi eſſe ſubditam credidere Nempe Epitcopus
Romanus tanquam ſucceſſor S. Petri in Primatu
eſt Gontife ſupremus in Eccleſia aniverſali,
ſicut reliqui Epiſcopi ſunt Pontifices Eidem ad
ſervandam unitatem ſubordinati in eadem Ec-
AHeſia uni verſali.

F. 655.

Qenn
Ninn Lerter

Wino Von

Ariit,
n uſinn
35 Cleinluns
nmm wer
1, Lſtons
Aun Nl in
1 Munlan,

1

blentium en
Oinum 1.
fum, Eiernn.

m, Lerronn

Inorum (ox.
lietorumn,

Unt, Jllbis
Mmands M.
ſelis, einmn

F. 655. Pius IV. die 26. Januar. ann.
1564. omnia decreta Concilii Tridentini con-
firmavit edita Bulla, quæ incipit: Beue-
diktus Deas. In hac Bulla animadverſione
dignum videtur, quod dicat Papa: Sanftta
Synocdus, pro ſua erga Sedem Apoſtolicam re-

verentia, antiquorum etiam Conciliorum veſti-

giis inhærens, decretorum ſuorum omnium
confirmationem nobis petiit.

Quzænam fſunt illa Concilia antiqua, quæ om-
nium decretorum ſuorum confirmationem a Ro-
mano Pontifice eo ſenſu perierunt, quo peti-
tam faiſſe Romanenſes volunt ?²

G. 656. Concilium Tridentinum ab uni-
verſa Eccleſia tanquam œcumenicum eſt ac-
ceptatum. In Gallia variæ primum Synodi
provinciales illud promulgarunt; demum, ut
ſcribit Natalis Alex. ſec. . & 16. Diſ. 12.
art. 16., ann. 1615. idem CGallicani Praſules;
ceterique Viri eccleſiaſtici, Gallicanam Eccleſiam
reprxſentantes, in frequentiſſimis Comitiis Pa-
riſiis celebratis ſubſcriptione ac juramento re-
ceperunt, ſalvis Regni juribus. Reges Galliæ
quidem dogmata hujus Concilii ut ortho-
doxa ſuſcipiunt; multas quoque conſtitutio-
nes diſciplinares tanquam utiles & veterum
canonum menti conſentaneas amplectuntur;
at, Epiſcopis ſæpius licet ſolicitantibus, nun-
quam paſſi ſunt iſtius Synodi decreta in reg-
no promulgari, ut vim legis obtinerent. Ra-
H h tio⸗

= 482 = ä*

tones, quæ Francorum Reges ad hunc agen-
di modum permoverunt, teſte Cl. Viro Ri-
chard in Analys. Contil., ad duo capita re-
diguntur: primum eſt, ab hoc Concilio im-
petita Frincipum & Magiſtratuum juriscdiltio;
ulterum Gallican Ecclgſic libertatun & Regns
cnſuetullinum laſio.

F. 657. Przæcipui articuli, qui ad duo
illa capita referuntur, recenſente eodem Ri-
chard loc. cit. ſequentes ſunt, nempe

a) Sefſ. 4. ſtatuitur poena pecuniaria in
eos, qui imprimunt, vel imprimi faciunt libros
de rebus ſacris ſine nomine auktoris; vel qui
ilos vendunt, aut apud ſe retinent, niſi ante
examinati probatique fuerint ab Ordinurio.

½) Sefſ. S. capy. 7. & 2. de ref. decerni⸗
tur, ut Clerici per ſubtraftionem fruftuum
Beneficii, quod obtinent, ad preſtandum
officium ſuum ab Epiſcopis compellantur.

4) Sefſ. 6. cap. 1. de ref. Papyæ tribui⸗
tur jus alios Epiſcopos fubſtituendi in locum
eorum, qui rite moniti in fuis dioecefibus
reſidere neglexerint.

4) Sefſ. 7. cap. 14. de ref. ſancitur, ut
Qlerici ſeculures, aut regulares, extra Monke

Atn G n

ENINI.

n Pecunigtnn

, . Cecenni.
forem ſ— ni 1
1 Drrhandum

Tenaorur.

146 Cr 4

Né = 483 N

Rerium degentes, quomodolibet exemti, in civi-
libus cauſſis mercelum & miſerabilium perſona-
rum cordm locorum Ordinariis conveniri,
Jure medio ad ſolvendum debitum cogi pvoſſint.

e) Sefſ. 13. capy. S. de ref. Eidem ad-
judicatur poteſtas Epiſcopos pro criminis
objefti qualitate Romam ad ſuum tribunal evo-
candi.

) Seſſ. 21. cap. 4. de ref. Epiſcopis con-
ceditur jus compellendi populum ad congruam
ſuſtentationem Parochis fuppeditandam.

9) Seſſ. 22. cap. S. de ref ſtatuitur, ut
Epiſcopi.. omnium piurum diſpoſitionum tam
in ultima voluntate, quam inter vivos, ſint
exeutores ; habeunt jus viſitandi hoſpitalia,
collegia quæcungue, ac confraternitates laico-
rum, . . & pia locau omnia, etiumſi eorum
cura ad laicos pertineat.

„) Ejusd. Seſſ. cap. 17. de ref. præcipi-
tur, ut Patronus laicus Eccleſiæ, ſi hujus
bona, reditus, vel jura in proprios uſus con-
verteve præſumſerit, non ſolum anathemati
tamdiu ſubjaceat, quamdiu illa integre non re-
ſtituerit, ac deinde a Romano Pontifice abſolu-
tionem obtinuerit; ſed etiam jure patronatus eo
inſo privutus exiſiat.

Hhz 3)

i) Seſſ. 24. cap. 5. de ref. mandat Syne-

dus, ut caußa criminales graviores contra
Epiſcopos, etiam hareſis, qux depoſitione aut
privutione dignæ ſant, ab ipſo tantum Romano
Pontifice cognoſcuntur, & terminentur.

*½) Ejusd. Seſſ. cap. S. de ref. matrim.
jubentur Epiſcopi mulieres ſive conjugatas ſive
ſolutas, quk˖ cum adulteris ſeu concubinuriis
vublice v'vunt, ſi ter admonitæ non paruerint,
extra onpidum vel digceſin, invocato, ſi opus
fuerit, brathio ſeculani, ejicere.

1) Ejusd. Seſſ. capy. 20. de zef. concedi-
tur Papæ facultas, cauſſas eccleſiaſticas apud
Ordinarium pendentes ex urgenti gationabili-
gque cauſſa Romam evocandi.

m) Seſſ. 25. car. 3. de ref. tribuitur Epiſ-
copis jus, in cauſßis civilibus, ad forum ec-
cleſiaſticum quomodolibet- pertinentibus, contra
quoscunque, etiam laicos, per multtas pecunia-
rias, quæz locis piis, ibi exiſtentibus, aſg-
nentur, ſeu per captionem pignorum, per ſuos
proprios aut alienos executores faciendam, pro-
cedere.

2) Ejusd. Seſſ. eod. capy. ſtatuitur, ae-
ſas eſſe ſeculari cuilibet Magiſtratui, prolübere
eccleſiuſtico judici, ne quem excommunicet; Au
mandare, ut latam excommunitationem revocet.

9)

S N. = 485

alct G. ⁰) Ejusd. Seſſ. cap. S. de ref. Præcipi-
ratires n tur Epiſcopis, ut hofſpitalium, quorum finis
dlpoſtione i ceſſavit, frugus in alium pvium uſum, gur
lonmm Mnan cor um inſtitutioni proximior ſit, ac pro loco
inentur, & tempore utilior, convertant.
1 m. notin, „) Ibid. cap. 9. de ref. decernitur, qua

ratione jus patronatus laicale acquiri, præ-
ſcribi, ac ſupprimi poſſit.

4) Capy. 19. de ref. in ead. ſeſſ. ſequentia
legimus: Imperator, Reges, . . & quocun-
que alio nomine Domini temporales, qui Locum
ad monomachiam in terris ſuis inter Chriſtia-
205 conceſſerint, eo ipſo ſint excommunicati; at
ief itmii⸗ Jurisdictione & dominio civitatis, caſtri, aut
loci, in quo duellum fieri permiſerint, quod
ab Elcleſiu obtisgent, privati intelligantur; &
ſi fendali ſint, direttis dominis achuirantur:
qui vero vugnam commiſerint, qui eorum
vatrini vocantur, excommunicationis, al om-
nium bonorum ſuorum proſcriptionis, ac ver-
vetuc˖k infamig pnam incurrant.

r) Denique Gallos offendit, quod per
Synodum Tridentinam Epiſcopis nonniſi ut
Sedis Apoſtolicæ delegatis liceat multa agere,
quæ iplis jure divino ceteroqui jam compe-
tunt.

N 486 = *
ARTICULUS I.

DE S0“öhW“mBVUS EPISCOPORUII ENXTRA
CONOILIA DISPERSORUM.

§. 658. Cngu Epiſcopi plenam poteſtatem
eccleſiaſticom non Ordinis tan-
tum, ſed etiam jurisdiltionis im-
mediate a Deo recipiunt (290 & 3500. Cum
igitur poteſtas plena complexum omnium
jurium eidem cohærentium deſignet 68. 4);
plane conſequitur, ut, ſi divinam inſtitu-
tionem ſpectes, Epiſcopi in ſuis quique dice-
ceſibus omnia jura poteſtatis eccleſiaſticæ &
valide poſſint & licite exercere.

§. 659. Ordo epiſcapalis continet po-
teſtatem conferendi Sacramenta Confirmatio-
nis & Ordinis (343. e & 5). Itaque nullus
eſt Epiſcopus, qui hzeec Sacramenta intra
mmam diæceſin jure divino nequeat admini-
trare.

Cum Subdiaconatus & Ordines minores ex
probatiſſimorum Theologoram ſententia non
ſint Sacramenta; mirum non eſt, illos con-
ferendi poteſtatem poſſe delegari ſecundi or-
dinis Sacerdotibus. Immo quin hi eadem quo-
que delegata poteſtate Sacramentum Conſirma-
tionis vallde impertiantur, non videtur amplius
in dubitationem voſſe revocari, ut fſeribit Bene-
diétus XIV. L. 7. de Synod. C. 7. Vid. etiam
Cl. Bertieri Theol. dog. de Confirm.

H. 660.

wruscioen

Een kenlune
Onnibos caud

ai i.,

N 487 =*

F. 660. Eccleſiaſtica jurisdictio Epiſco-

77 VV „ — . . 1 6
NETN porum, qua ſuam ſinguli diceceſin regunt,
ON eſt ordinaridg.

Nam intisdictio ordinaria eſt, 9uæ- alicui
unn boteittten jure proprio (26. e) comperit. Epiſcopi aufem
tar. jure proprio, utpote peteſtate fibi divinitus
immediate conceſſa (350), ſnam quique dio-

, .

A Cun ceſin regunt. Quare jurisdictio eorum ordinaria
an Mer d ſit necefle eſt; unde etiam vulgo Orainari
Wlomn appellantur.

G. 661. Jurisdictio epiſcopalis in omnes
prorſus dioceſanos jure divino ſe extendit.

Deus certe neminem ab hac jurisdictiene
exemit. Ergo dubium non eſt, quin eidem
omnes dioeceſani tam Laici quam Clerici, iique-
ſen ſeculares ſint feun regulares, & quidem in
omnibus cauſſis ſpiritualibus, jure divino ſub-

jecti ſint.

Ellet Nnii: . J. 662. Imperium ecleſiaſticum com-
Pplectitur poteſtatem legislatoriam. lgitur qui-
libet Epifcopus ex inſtitutione divina gaudet
rünes in jure ferendi leges eccleſiaſticas, queis om-
nes diœceſanos ſuos, nemine prorſus ex-
cepto, obligare pofſit.

Qnia tamen ſinguli Epiſcopi toti Collegio
omnium Epiſcoporum ſubſunt (296) 3 hinc con-
dere nequeunt leges, quæ jauri eccleſiaſtico
unmiverſali adverſantur. Immo nec ſtatuere quid-
qusm pofſſunt juri nationali aut provinciali eon-
trariurn: quemadmodum enim ſinguli totias
Eecleſiæ Epiſcopi Collegio auiverſaliz — ie
H b 4 ob

= 118 =

ob paritatem rationis ſinguli nationales aatio-
uli; — provinctiales vero provinciali cœtui
Epiſcoporum obedientiam debent.

H. 663. Accidit interdum, ut relaxatio
legis eccleſiaſticæ in caſu quodam particu-
lari ad ſalutem Eccleſiæ plus quam ejus
obligatio conferat. Nomine autem ejusmodi
rcasationis inie ligitur diſpenſatio (39). Ergo l.
diſpenſatio nonnunquam ſalutem Eccleſiæ
magis quam obligatio moralis promovet.
Cum igitur imperium eccleſiaſticum ad ean-
dem ſalutem totum, quantum quidem eſt,
ordinetur; neceſſe eſt, ut diſpenſandi quo-
que poteſtatem comprehendat. Inde nullum
relinquitur dubium, quin ſinguli Epilcopi
pro ſuæ poteſtatis plenitudine, quoties ne-
ceſlitas vel utilitas Eccleſiæ exigit, ſubditos
ſuos humanis quibuscunque legibus eccle-
ſiaſticis ſolvere jure divino valeant.

Cum ad diſpenſationem merito referatur con-
ceſſio Indulgentiarum, utpote per quas remit-
tuntur pœnitentiæ canonicæ, hoc eſt, juxta
canones pœnitentibus impoſitzæ, vel jmponen-
dæ; hinc manifeſte conſequitur, eodem jure
divino conceſſam eſſe cuilibet Epiſcopo poteſta-
tem quascunque Indulgentias ſuis dicœceſanis
impertiendi, quo ipſis competit poteſtas di-
ſpenſandi.

on
gbaer

D iroen ce

G. 664. Verum, inferior, inquis, ne-
quit diſpenſare in lege Superioris: ſolus
nim legislator ſuis, quos ligavit, legibus
ſol⸗

*

Kationalet zit,
roigeigii c
ent.

lelurxt⸗
Ndm panten

Cuguni Epicn
e, goties ie⸗

evgt, Mtci

oibus eccle.

o teietuol er⸗
Net un ent⸗
, Me el, un
ce, Ner inhorer⸗
itor, ellen in

———

ſolvendi jus habet (41). Quare etiamſi Epiſ-
copi ſinguli ſubditos ſuos legibus dicece-
ſanis ſolvendi gaudeant poteſtate: earum
tamen legum, quæ vel univerſales fuerint,
vel nationales, vel provinciales, vehiam
dare nemini poſſunt, utpote cum ipſi non
tantum univerfali, ſed nationali etiam, ac
provinciali Collegio Epiſcoporum inferiores
ſint.
R. Nihil prorſus impedit, quo minus infe-
rior lege Superioris, ex conſenſu hujus vel
perſonali vel legali (50. c), ſolvere quem-
quam poſſit. Cum antem imperium eceleſiaſti-
cum careat dominatu (155½); nec niſi ad ædif-
cationem referendum fit, II. Corinth. X. 9.
certe conſenſus legalis, etismſi perſonalis de-
eſſet, in ipſa hujus imperii natura, atque
adeo in lege divina continetur: cui prsxis pri-
morum quoque ſeculorum reſpondet. Accedit
C. 20. de ſentent. excomm. ubi legimus: C'on-
ditor candnis . eo ipſo conceſiſſe videtur fa-
cultatem aliis relaxandi, quia gius abſolztio-
nem ſibi ſuecialiter non retinuit.

.665. Cum imperio eccleſiaſtico co⸗
hæret poteſtas judiciaria (154. 4). Itaque

Epiſcopi quascundque cauſſas eccleſiaſticas, in

ſua dioeceſi occurrentes, jure divino poſſunt
decidere. Ceterum cauſſe eccleſiaſticæ vel
ſunt dogmaticæ, vel diſciplinares. Illæ circa
eſſentialia; — hæ vero circa accidentalia re-
ligionis chriſtianæ, verſantur. Utrimque aut
de jure quæritur, aut de fakto. Quæſtio
juris eſt, cum difſceptatur, an lex aliqua
. H h S˖ vel

49 =

vel lata jam ſit, vel ferenda. Contra quæ-
ſtio falti dicitur, cum indagatur, an quis-
biam legem latam transgreſſus ſit, nec ne.

S. 666. Cum ex una parte eſſentialia
religionis chriſtianæ a Deo determinata jam
ſint (102); ex altera vero parte Epiſcopi
ſinguli dono infallibilitatis neutiquam gau-
deant, utpote quod ne Conciliis quidem par-
ticularibus conceſſum eſt (434); hinc deci-
ſiones juris dogmatici, quas Epiſcopi ſinguli
pro ſuis dicceſibus faciunt, nec majorem
nec minorem vim habent, quam interpre-
tatio quædam jndicialis (34), cui omnia
membra diœceſeos teneantur acquieſcere (167).
Deciſiones diſciplinares, ſi jus tantummodo
diæceſanum vel ſupponant, vel ſtatuant,
cum hoc ab arbitrio ſolius Ordinarii pendeat,
ſuprema auctoritaté pollent, niſi juri ani-
verſali, nationali, aut provinciali adverſen-
tur , utpote cui ipſi Epiſcopi ſingillatim
accepti ſubſunt (662) quare nec ejusmodi
Jus novum ſtatuere ſinguli poſſunt, nec ſta-
tutum alia quam interpretatione judiciali
declarare. Quod attinet ad factum tam dog-
muticum, quod dogmatick; — quam diſci-
plinave, quod diſciplinari legi vel adverſum
eſt, vel conſentaneum; de utroque quilibet
Epiſcopus ſuos ſubditos judicare poteſt.
Theologi nomine faſti dogmatici illud tan-
tummodo intelligunt, a cujus veritate ipfa
etiam veritas dogmatis dependet.

S. 667.

Cbibus kartn

iltenn peeni

(Coltta e.

k an l
5 ſt, nec ne,

1 En ori

an.

d
Ee der dlnn

F. 667. Imperio eccleſiaſtico inſeparabi-
liter annexa eiſt poteſtas coactiva (54. b).
Conſtat igitur, cuilibet Epiſcopo jure divino
competere poteſtatem, quoscunque diceceſa-
nos ſuos poenis ſpiritualibus ad obedientiam
legibus eccleſiaſticis præſtandam compellendi.

Omnes pœnas ſpirituales, quas Epiſcopi
poſſunt infligere, ad ſolam ecommunicationem
eccleſiaſticam reducendas exiſtimo. Hæc enim
nil aliud eſt quam privatio bonerum ſpiritua-
lium, quæ Chriſtas vel omnibus vel aliquibus
ſaltem Fidelibus per Eccleſiæ, Miniſtros com-
municari præcepit. Alia excommunicatio totalis
eſt, quæ omnibus; — vartialis aslia, quæ ali-
quibus tantum bonis eceleſiaſticis privat. Nulla
autem poœna ſpiritualis eſt, quæ ad alterutram
revocari nequeat. Sed hac de re plura in Jure
Pprivato.

F. 668. Cum imperio eccleſiaſtico nexu
indivulſo conjuncta eſt poteltas inſpectoria
(54. ). Quamobrem quivis Epiſcopus jure
divino agit, dum per univerſam dioecefin
ſuam inquirit, an leges eccleſiaſticæ ab om-
nibus curate obſerventur; quæ vitia ibi-
dem graſſentur; quibus mediis eorum pro-
greſfioni obviam eundum. Poteſtas hæc ex-
ercetux viſitatione dieceſeos.

De hac viſitztione Tridentinum Seſſ. 24. cap.
3. de ref. ſequentia ſtatuit: Epiſcopi propriam
diæceſin pver ſe ipſos, aut, ſi legitime impediti
Juerint, per Jaum generalem Vicarium , ut

Viſitatorem, ſi quot annis totam, propter ejus
la-

Ne 492 =

latitudinem, viſitare non poterunt, ſatem ma-
jorem ejus vartem, ita tamen, at tzota biennio
ver ſe vel Viſitatores ſuos comyleatur, viſitare
non prætermittant . . Fiſilationam autem
prœcipuus ſit ſeopus „ ſauam ortho oamque
dobtrinam, expulſis hœreſibhus, inducere; bonog
mores tueri, pravos corrigere; vopulam cohor-
tationibus ad religionem, atem, innocentiam-
que accendere. . Caveant PViſitatores, ne ipſi=
aut, quisquam ſuorum quidquam rocurationis
cauſſa pro viſitation)s,, gualitereunquz offera-
tus, accipiaut, non obſtaute quacunque con-
Juetudine, etiam immemoriali, e* ceptis tantum
vibtualibus, qux fibi ac ſuis frugaliter mode-
rategue, pro temporis tantum necsſſtate, ρ
non ultra, erunt miniſtranda. Sit tamen in
optione eorum, qui viſitautur, ſi malint ſol-
vere id, quod erat ab ipſis anteag ſolvi, certa
vecunia taxata, conſuetuns; an vero gradikta
vibtualia ſubminiſtrare.

F. 669. Divinam inſtitutionem ſi con-
ſideremus, conceſſum equidem cuilibet Epiſ-
copo eſt, imperii eccleſiaſtici jura hactenus
commemorata ſuo unius arbitrio exercere.
At executio eorundem tam ſuavior elit quam
fortior, ſi absque confilio eorum, quibus
Paſtoralis cura per dieceſin commiſſa eſt, non
luſcipiatur. Inde fluit jus epiſcopale Cleri-
cos ſibi ſubjectos ad negotia eccleſiaſtica ſuæ
dieceſeos communi conlilio definienda con-
vocandi. Atque hujusmodi congregatio di-
citur Synodus dicœceſana; quæ proin recte
definitur, Conventus Cleri diœæceſani, ad
negetia eccleſiaſtica diæœceſeos communi con-
ſilio

Uerrancu

(ON

1s Ferd comulo 1

u di) N⸗

d.

NN);-h

en

Cll Kia
nin gie

heniäüike on

Mofai

runt, ſititz .
1, t toig hin
theatuy, tiiin
atonun aie
1 orlio oranegl
irdcr,; ier
Lprlim coler.
n, imotentin.
ſtatprtt, n
ung n

1,
t yugrller atr
In gunitutt,
14, Gt tanen i
ur, 6 alet e
Unten ſui, ant
1s In rluft

tinem (or.
Cilbet yil.
ta aenus
Gtnio Selcel

Wiol ein i

N= 43

ſilio definienda, vocante & præſidente Epii-

copo, congregatus.

H. 670. Inter Synodos generales, natio-
nules, ac provinciales ex una; — & diace-
ſanas ex altera parte hoc præcipue diferi-
men eſt obſervandum, quod negotia ecclelia-
ſtica in illis communi conſenſu (403); — in
his vero conſilio tantum communi definian-
tur (669). In illis enim defmitivo (406); —
in his conſultivo duntaxat ſuffragio (77) vo⸗-
cati gaudent. Quare illarum decreta a ſuf-
fragiis vel unanimibus vel ſaltem majoribus
(80 & 81); — harum contra ab unius Epiſ-
copi arbitrio auctoritatem legalem recipiunt:
illic nempe omnibus Epiſcopis vocatis; —
hic ſoli Epiſcopo vocanti imperium ecclefia-
ſticum jure divino competit.
Inde haud difficulter intelliges, notione
Concilii ecclefſiaſtici, quam ſupra dedi (403),
Synodum diceceſanam non comprehendi: quare
etiam ab ea ibidem nominanda penitus abfſtinui.
Quamquam, ſi nomine Concilii intelligas con-
ventum Clericorum, ad definienda negotia ec-
cleſiaſtica legitime congregatum, hac notione
Synodam quoque diceceſanam ineludi, quam
lubentiſſime conſentio.

F. 671. Synodus Tridentina quidem Seſßj.
24. cap. 2. de ref. præcipit, ut Sunodi dic-
ceſanæ quot annis celebrentur. Verum hæ
tam raræ noſtra etate ſunt, ut, perinde ac
Concilia provincialia, quæ ex ejusdem S
c

Ae 494 = 3*

cilii Tridentini præſcripto ſingulis trienniis
celebranda ſunt (376. d), omnino deſiiſte vi-
deantur. Earum tamen vites Conſiſtoriu Ej iſco-
poruin ſupplent, quzx quuſi perpetuck &unodi
Jaciem referunt; nec non & Inſirubtiones pa-
ſtorales, qu˖ optimis legibus vefertiſſma ad
omnes animarum Curiones mittuntur. Ita ſcri-
bit Rvdmus Rauttenſtrauchius Iuſt. Jur. eccl.
F. 432. Utrum inde eadem, quzæ ex Sy-
10 lis dicceſanis, utilitas ſpiritualis in dice-
ceſin redundet, viderint ii, quorum eſt vi-
dere.

F. 672. Præter externam Epiſcoporum
jurisdictionem, de qua actum eſt hactenus,
alia dicitur interna, quæ ſita eſt in pote-
ſtate remittendi, retinendique peccata. Hanc
Chriſtus Apoſtolis eorumque fucceſſoribus
præcipue contulit hisce verbis: Accipite
Spiritum ſanfktum: quorum remiſeritis peccata,
remittentur eis; & quorum retinueritis, re-
tenta ſunt. Poteſtas hæc, cum pariter plena
ſit (290 & 350), ad omnia cujuscunque ge-
neris peccata ſe extendit, ita ut nullum
prorſus ſit, a quo Epiſcopus quoscunque e
dieæceſanis ſuis abſolvere nequeat. Sed hac
de re plura Theologi.

§. 673. Canoniſtæ jura Epiſcoporum,
more in ſcholis recepto, in quatuor genera
dividere conſueverunt, nimirum a) in jura
Ordinis; — b) in jura Status ſeu dignitatis;

— 4)

.

) imit

nn jin, gur

5

ſigulis trieni

nnino gelige

nſſln:
Anſſuin Liif.

S

MA aluu Shn

i
dun utcet hen
CNoscongde
1, in u MI
Chus ColNe
Neent. N

Im Ephünerun,
gumin ein
irum 4) In N
us ſel e

1

= 49 5 ==

— ₰°) in jura jurisdictionis; — d) in jura
legis dioeceſanæ.

àa) Ad jura Ordinis pertinet poteſta
ordinandi Clericos, confirmandi baptizatos,
conficiendi chrisma, conſecrandi Eccleſas,
benedicendi cœmeteria, Abbates, Abbatiſſas,
Virgines ſacras &c.

b) Ad jura dignitatis refertur uſus Thro-
ni, Mitræ, Pedi, annuli, Crucis pectora-
lis, Chirothecarum, Tunicelleæ, Sandaliorum
Ec.
De his vid. Thomaſſinus part. 1. L. z. C.
3°. & 59.

c) Ad jurisdiktionem revocanda ſunt ea
omnia jura, quæ expoſuimus (661 - 70).

d) Acdd legem diæceſanam reducitur jus
exigendi Cathedraticum, auxilium modera-
tum, quartam decimarum & mortuariorum,
ac procurationem canonicam.

Cathedraticum eſt annua penſio, quæ conſtat
duobus ſolidis, jaurxta C. 16. de off. ord., a
fingulis Ecclefis in gnum fabjeétionis ſol-
venda. — Auxilium moderatum, quod etiam
Juhſidium caritativum dicitur, man ifeſta
ationabilis cauſa, ſcilicet neteſſtatis, ex-
titerit, cum caritate voftalandum eſt. L. c. —
Quarta mortuariorum eſt quarta pars legato-
rum, quæ a piis teſtatoribus poſt mortem ſunt
C-⸗

1 .
N 496 = =
Eceleſiæ reliékta. Cap. 14. de Zeſtam. Tam hæc
quam quarta pars decimarum oritur ex anfiqua
partitione bonorum eccleſiaſticorum, utpote quæ,
volente Gelaſio P., in quatuor partes divide-

antur, quarum unam Epiſcopus ſibi zetinere

poterat. XII. q 2 c. 26. Quare etiam utraque
heæc quarta appellari confuevit portio canonica.
Nomine procurationis canonicæ intelligitur ho-
ſpitium, quod cum viétu congrao a Parochis
Epiſcopo diœcefin viſitanti præ bendum eſt (668).
Vid. plura apud Thomaſi. part. 3. L. 2. C. 32.

E& ſeq.

F. 674. Jura, quæ cujuscunque ſocieta-
tis imperium ſua notione comprehendit,
nullo modo ab eodem ſeparari poſſunt (66).
Quoniam igitur plenum imperium eccleſiaſti-
cum jure divino cum Epiſcopatu conjungi-
tur (658); conſequens eſt, ut nemo Epiſco-
porum juribus paullo ante explanatis (659 -
73) vel abdicare ſe ipſum, vel privari ab
alio valeat.

F. 675. Cum tamen, quidquid eſt po-
teſtatis eccleſiaſticææ, in adificationem Chriſtia-
norum a Chriſto datum ſit, non in deſtruffio-
nem, II. CORIWIH. X. 9.; inde luculenter
pateſcit, exercitium poteſtatis epiſcopalis per
canones Conciliorum, ſi quidem id major
Eccleſiæ utilitas exigat, reſtringi poſſe; ita
nimirum, ut generalia omnibus; — nationa-
lia vero nationalibus; — denique provincia-
lia provincialibus Epiſcopis limites quosdam
ponendi jure gaudeant. (296 & 422 & 23).
H. 676.

it l
etuche e R

. ) cn
n Amin b.
ns Inin h
Döns Aden
cenutie

in E⸗

Dliorinns etu
retren en
Iun iitt aere
1 ber Kgenl en
)trs Iuth⸗

es hiom
N Weht eri
en lenpn⸗
ecn r
tum, dn den
1n Cnlſturn n
Ahten lalie
Plehtis egiennl

S Ne 497 *

rnd F. 676. Quod legibus, id etiam con-
urum, Me fuetudine vel obſervantia introduci poteſt
r mwtn e (44 -56). Quare cum uſus jurium epiicopa-
onuu ſti lium ad majorem Eccleſiæ utilitatem legibus
te etlam

humanis limitari poſſit (o74); nihil obſtat,
quo minus eandem vim conſuetudini quoque
vel obſervantiæ tribuere liceat.

t wrti “
2 intelligitur ho
vrdno ¹ Hroch;
Wertun et (6995 . .
ylrC §H. 577. Quamquam itaque nihil ſit
eccleſiaſticæ, poteſtatis, quod Epiſcopi in
ſua quique dioceſi jure divino valide juxta
Uuenngteeig ac licite in uſum deducere nequeant (52):
oomnthedt, nihilominus poteſtatem quidem Ordinis illicite;
— poteſtatem vero Gurisdibtionis tam invalide
quam illicite exercent in iis caſibus, in quibus
illa per legem ſeu ſcriptam ſeu non ſcriptam
Per legenl ie 1 1
(47) fixis limitibus circumſcripta eſt.

F. 678. Epiſcopi in obeundis muneribus
ſuæ poteſtati annexis ſunt Miniſtri Chriſti
(327). IIlicite igitur agunt, ſi jurium ſuorum
gidenid er v⸗ exercitium contra Illius voluntatem reſtringi
men Crmk patiantur. Jam vero cum divinus Servator
ed in conſtituendo imperio eccleſiaſtico nonniſi
ſalutem Eccleſiæ ſpectaverit; liquido conſtat,
poteſtatis epiſcopalis exercitium non poſſe niſi

ob eandem ſalutem quocunque modo limitari.
Inde concludamus neceſſe eſt, Chriſtum ipſum
velle, ut ejusmodi limitatio tum ceſſet vel
grinr wimy perpetuo, cum perpetuam; — vel ad tempus
e 1

eenn ſaltem, cum temporariam illius ceſſationem
Eccleſiæ ſalus depopoſcerit (291⸗-94).
I i Quem-

limie

Quemadmodum igitur finguli Epiſcopi intra
diccefin ſuam exercere licite ac valide poſſunt
omnia imperii ecclefiaſtici jura, quorum uſum
per legem ſcriptam vel non ſcriptam iis ademtum
effe non conſtat: ita etiam illa, quorum uſum
ſibi ablatum ſcjiunt, tam licite quam valide
tum exercent, cum Eccleſiæ ſalus id poſtulat,

C A LP. T.

DE SU0RIBVUS EPISCOPI ROMANWIT,
TANQVAdAI PRIWIATIS EPISCoPORVUMI.

H. 679. Varia ſunt jura, quæ Epiſcopo
Romano tanquam S. Petri in
Primatu eccleſiaſtico fuccefſori attribui con-
ſueverunt. Is nempe ſolus — ,) novos
Epiſcopatus erigit; veteres disjungit, unitve;
— b) Epiſcopos nominatos aut electos con-
ſecrat, & confirmat; poſtulatos vero aut
renunciantes admittit; — c) Eorum aliquos
Pallio ornat, transfert, judicat, deponit;
— ) quibusdam Coadjutores dat; — e) om-
nes ſpeciali jurejurando ſibi devincit; — †)
Concilia generalia convocat, iisque cum
prærogativa ſuffragii præſidet; — g) a pec-
catis quibusdam gravioribus abſolvit; — ) in
aliquibus votis diſpenſat; — ⅛) Ordines re-
ligioſos approbat, reprobatve. — ½) Aliquos
a

Uieto Ne
ens Cutunn d
4 NA

An

AMauds

) Eind ei
Crilgo wchedbi
Diinen he⸗

Conkeniint, i
Gbhnent, Kene
Gnfunhi meln

Alle

—

guli Pyfton
e ac alte dor,
urs, gvorun i
eriptem ie Aent
ilz, Ovorum U
lelte bam P

ſalus i pohole.

1.

0I WN,
EENororer.

n, gur Hpin
Nun & Lktni Il
i Atnbui con.
- 4) s
At eedos onr⸗
Catds vend n
) Loum Nous
lcict, dehnt,
5 t;-, .
i ernct
cnt, jige C
et;-de
Ablolet:“
) Ctünes 6

1

A = 499

a jurisdictione Epiſcoporum fuorum exim,
& ſuæ poteſtati immediate ſubjicit; — 1) ca-
nones univerſales jam conditos exequitur
ubique, & vindicat; novos vero conſtituit;
— m) relationes & appellationes eccleſiaſticas
ex univerſo Orbe chriſtiano recipit; — a)
certas quasdam Indulgentias aliave privilegia
elargitur; — ε) Annatas ex variis previnciis
exigit; — „) Beneficia quædam eccleſiaſtica
extra dieceſin Romanam confert; — 9) in
aliquibus canonibus univerſalibus diſpenſat ;
— 7) Servos Dei Beatorum Sanctorumve
catalogo adſcribit.
Dividuntur hæc jura in eſſentialia & acci-
dentalig. Tertium quoddam genus es conſti-
tunnt, de quibus, an ullo modo Primafui
conveniant, in utramque partem ipfi Catholici

diſputant. Atque hæc propterea placuit jurs
controverſa appellare.

ARTICULUS I.

DE RIBIISS ESSENTIALIBIS
PRIMATVS ECCLESIASTICI.

e 680. J eſſentialia Primatus ſunt, quæ
J ejus notione continentur. (um
igitur hic nil aliud ſit quam imperium ec.
cleſiaſticum, quod alicui in ipſos Epiſcopos
ad canſervandam Eccleſiæ unitatem competit
(299 - 303); aperte conſtat, jura eſſentialia
Primatus nec pauciora eſſe nec plura, quam
1 i 2 quæ

= 5700 =*

quæ iſto imperio comprehenduntur. Quoniam
porro jura cujuscunque imperii menſiuram
ex fine capiunt (66); denue liquet, jura
eſſentialia Primatus præciſe tot ac tanta eſſe,
quot & quanta ut ſint, finis exigit, propter
quem Primatus ipſe a Chriſto eſt inſtitutus.
Quia denique finis hic eſt conſervatio uni-
tatis eccleſiaſticæ; neminem fore arbitror,
qui refragetur, ſi ſtatuimus, jura hujusmodi
eſentialia eſſe tam ea omnia, quæ requiruntur;
— quam ea ſola, quæ ſußiciunt ad conſervan-
dam Eccleſiæ chriſtianæ unitatem.

Jura hæc etiam vocantur neceſſaria, quia fine
iis finis Primatus obtineri nequit; grimigenia,
quis eidem ſua natura inhærent; divina, quia
àa Chriſto ipſo concefſa ſunt.

H. 681. Papa jure divino relationes de
rebus ad eccleſiaſticam unitatem pertinentibus
ex univerio Orbe chriſtiano expetere poteſt,
recipereque.

Finis Primatus eſt, mediis idonels unitatem
eecleſiaſticam conſervare (299 - 303). Ergo
Primas ſciat neceſſe eſt, an hæc unitas ubique
vigeat; an alicubi turbata fit; an periculum
turbationis immineat. Sed hæc ipfius, utpote
abſentis, notitiam fugiunt, niſi relationibus ad
ſe factis inſtruatur. Nullum igitur dubium re-
Knquitur, quin jus ejusmodi relationes & ers
petendi & recipiendi Romano Pontifici compe-
tat: qui enim habet jus ad finem; ad medis
quoque jus habest opertet (1).

H. 682.

Jers Mii e
a, Ar A
ſienlun Sients

) Alteit in⸗

Drionnun
cheemmmm, in
ie, alfinu t
An Mentnt n
l.D. le Woeuiſe
utr, ſuſt lo
u! 1 uttit
nſolee Nut ad
il ſalte nuſmnn
ipſtat amnignn
canos Uis n
it, en 1 nini⸗
uin Mnto get
Uun ſeng zuttin

00 Eip aner 1
ittun rin ⸗

atien ſer n
, in ijen ga

in. an /
n De gurr
I Artitign

eS

Untur. Quciin
perii menltnn
o liguet, ju
t ae tuntt el,
erigit, gontt
o et inſtitutus
Coſelyatio uni.
ine mWitr,
Mn huhasmodi
k ſifinter;
nt 1 cnlletan⸗
iten.
Degolt; nnſenn
etentz uing, git

Nelriones
ten eriencks

Ahetene zott,

Gnteks minn
9⸗ WM) i⸗
h bet Mins i
1ſtn piun
ſber Hiui an
oil mnuseinn

igitor tand Ne⸗
gen

A= v0= =

F. 682. Juri huic Papali fuffragata eſt
tota antiquitas: id quod exemplis fere innu-
meris hiſtoria eccleſiaſtica nos edocet. Præ-
ter ea, quæ ſupra ex Actis Conciliorum
generalium Orientis ſparſim attulimus (440-
540), ſuffecerit adduxiſſe epiſtolam ſynodicam
67. Epiſcoporum africanorum in Concilio
congregatorum, in quo hi Pelagium é6 Ca-
leſtium, auftores nefarii erroris, anathemati-
zari oportere cenſuerunt. In ea Innocentium
I. P. ſic allocuti ſunt: Hoc geſtum, Domine
Frater, ſantta Caritati Tua intimandlum duxi-
mus: ut ſtatutis noſtræ mediocritatis etiam
apoſtolicæ Sedis adhibeatur auktoritas, pro tu-
enda ſalute multorum, & quorumdam etiam
ververſitate corrigenda. Nemo, qui Epiſcopos
africanos illius ætatis ex hiſtoria eccleſiaſtica
novit, eos a nimio in Romanum Pontificem
ſtudio notandos credet. Huic teſtimonio ad-
jungo verba Juſtiniani Imp. ad Epiphanium
Patr. Cpltanum, quæ habentur L. 7. C. de
umm. Irin, ubi Ille, in omnibus, ait, ſervato
Ratu unitatis ſanttiſſimarum Eccleſiarum cum
⁸. Papa veteris Romæ, non patimur, ut
quidquam eorum, quax ad eccleſiaſticum ſpeltant
Natum, non etiam ad ejusdem referatur Beatitu-
dinem. cum Ea ſit Caput omnium ſanktiſſimo-
rum Dei Sacerdotum.

F. 683. Quapropter non minus ad ve-
ritatis quam Sedis ſuæ commendationem
ſcripſit Innocentius I. P. in epla reſponſoria

ad relationem Synodicam Epiſcoporum afri-

canorum , modo commemoratam (682) —

Antiqua traditionis exempla ſervantes,; &
eccleſiaſtiec memores diſcipling , ad noſtrum
referendum approbuſtis eſſe judicium, ſcientes
quid Apoſtolicæ edt debeatun. . Patres non
uusmana ſed divina decrevere ſententia, ut,
quidquid quamvis in zemotis provinciis agere-
tur, non prius ducerent finiendum, niſi ad
ujus edis notitiam perveniret: ut tota hujus
auttoritate, juxta du«˖k jfuerit pronunctiatio,
Frmaretur. Et in epl. ad Viétricium Rho-
toinag. Epiſcopum: In conctilio provinctiali,
ſi AGρKE& cauſſ in medium fuerint devo-
luta, ad Sedem Apoſtolicam ſicut Sgnodus
Natuit, & aniiqua conſuetudo exigit, voſt
judicium epiſcopale neferuntur.

Papa nomine Synodi, de qua mentionem hec
loco facit, non videtur aliam intelligere ,
quam Sardicenſem: hæc enim relationes eccle-
Daiticas ad Petri Apoſtoli Sedem faciendas efſſe
declarat (377. a).

§. 684. In ultimis Innocentii verbis
duo exiſtimamus curate obſervanda. Inprimis
cauflis, quas ad Sedem ſuam ſanctus Papa
contendit eſle referendas, non alias deſignat,
niſi MAOKkES Deinde docet, eas ad Ro-
mang Eccleſiæ Antiſtitem tum demum debere
devolvi, cum epiſcopali ante judicio fuerint
ſubjectæ. Per cauſias autem MAgOkES,

ſpectato quidem jure divino, intelligere ies

. kan-

1Nte ſeodtütur

Cendearam

60l cene ketendin
Uouerit,

tt, u Mll te
Plttin Atet Ni⸗
iniutigt, ben n
41 Eten Nonttan

SS N, = 503 = *

biſcoponm tantum potuit Innocentius, a quarum defi-
Natan ,, nitione unitas eccleſiæ vel dog matica vel
Iun diſciplinaris, utpote quæ ſola finis eſt Pri-
Son matus (300), dependet. Porro cum ea ſit
Nlint, ſiute eccleſiaſtici Primatus conditio, ut plenitudini
. an o poteltatis Epiſcoporum nihil prorſus deroget
lutnta, 7 (292 & 338); neque in Majoribus ejusmodi
Pnſtig age. caufſfis divina inſtitutio exigere cenſenda eſt,
findn, ſu ut ante recurratur ad judicium Papæ, quam
in: n hiſe Epiſcopi ſententiam ſuam vel ipfi tulerint,
rt rihegegnin vel certe ferendam Eidem conſenſu ſuo re-
lindm un liquerint.
Nliin gniini,

Utriusque hujus obſervation's neglectu faétum

un ſnit . eſt, ut lapſu temporis caufſæ aliæ ex aliis
n ſeu dtun partim inter Majores numerarentur, partim
tuch aryit, immediate, ſeun in prima, ut vocant, inſtantia,

“ ad Sedem Romanam referrentur.

u eg tai HF. 685. Papa jure divino canones uni-
e ie ac verſales jam conditos ubique poteſt exequi,
n nitnin & vindicare.
Is canones univerſales jam conditos exequi-
. tur ubique, & vindicat, qui uniformem eo-
lunocent ets rundem obſervantiam medüs idoneis ubique
errauck. Drime urget, promovetque. Id autem quin Papa jure
n ſaneus divina agst, eo minus eſt dubitandum, quo
anlnd e certius conſtat, unitatem eccleſiaſticam, cujus
conſervandeæ caufſſa Primatus eſt inſtitutus (299-
303), ab ejusmodi obſervantia pendere, ita
quidem, ut hæc, ſi canones fint dogmatici;
neceſſaria; — ſi vero diſciplinaves (151); utilis
ſaltem in aliquibus eſſe merito cenſeatur (171 &
274). Ne erge Papa jure relationum ecleſiaſti-
. Ii4 ca-

nelgete 1
⸗

.

N = 504 =*

carum incaſſum gaudeat (680); jure etiam exe-
quendi & vindicandi canones eundem divinitus
inſtruétum eſſe oportet.

§. 686. Neque facta deſunt, ex quibus
jus hoc, data occaſione, a Romanis Pontilſi-
cibus, reliquorum Epiſcoporum Collegio
neutiquam reclamante, exercitum fuifſſe no-
vimus. Nam

«) Sec. II. Victor. l. totius Aſiæ Eccle-
ſias, tanquam alterius fidei & opinionis, ſimul
omnes aà communi unitate Eccleſic.. ſecludendas

edixit. Euſeb. L. 5. H. E. c. 24. (312. a).

5) Sec. III. Stephanus I. S. Cypriano
ceterisque Africæ Epiſcopis ob rebaptismum
excommunicationem vel inflixit, vel certe
minatus eſt. Legimus equidem, Cyprianum
cum ſuis reſtitiſſe Stephano; ſed, quod hic
poteſtatem ſibi indebitam arrogarit, eidem
objeciſſe, non legimus. Nempe admiſerunt
Africani jus Papale vindicandi canones, ſi
qui eſſent violati. At hos a ſe violatos eſſe
pernegabant.

4) Sec. IV. Julius I. ſcripſit ad Epiſcovos
Orientis, eisqgue, umn decretis Concilit Wi-
cani ſtare nollent, minatus eſt, ſe de religua
non paſſurum, eos intltos eſe, niſi novis rebus
Nuadere deſiſterent.

1
ſeCn n
lichein unti
in Uikaf t,

anin ügbun in

letnis Aliit
Grltunt. In
unm Him ih
Gr ſus lon

) & Il

nlnunt Lchſe,

run Mnr on
in⸗ iftn
lut. Giann
kmnilt n
Ttumn keents

Nanes ie ſ n,
Phanes 166 Ueng

iln de
int, Gu nn
es elegleng
u Nem in
DMinat

0): .
0), jue eiin ,
elben gi

lunt, er Cnid
Nomanis Donti,.
Prum (olege
nkum kuile no.

ning Ain Na
orininit,
44. 6124)

„.

§ CYin
6s 0 Enncunun
Hrt, e een
en, Cfwrütnun
1, (ucd ie
togut, Ecen
he umlenun
Mid CuNe,
1 E fohn e!

ret al,
Nis ( N

Eiß it ch

A Soj = 3*

d) Sec. V. Cæleſtinus I. Neſtorium dig-
nitate epiſcopali & communione eccleſiaſtica
privari Juſſit, niſi intra decem dies meliora
ſaperet (461 & 62).

e) Sec. VI. Agapetus I. in ipſa adeo
Urbe Cpltana Anthimum Patriarcham, cum
Eutychetis errori inſiſtens, ad viam veritutis
redire contemſiſſet, neque catholico, neque ſacro
nomine dignum ſententiavit, . & Mennam
Cpyltanæx Eccleſica Epiſcopum propriäs manibus
ordinavit. Id refert idem Papa in epla ad
Potrum e Sasntaicn, quæ reperitur in
Attis ſynocdli CUritanæ ſub Menna.

Sec. VII. Theodorus P. plenitudine
convocata Eccleſix, ad ſepulcrum V'erticis Apo-
ſtolorum Romaæ acceſſtt; &q divino calice expo-
Rulato, ex vivifico Sanguine in atramentum
ſillavit: & ita propria mann depoſstionem
Pyrrhi Patr. Cpltani, ad hæreſin Monothe-
litarum redeuntis, excsmmunitati ſecit. Theo-
phanes in Chronographia.

G. 687. Exempla hæc poteſtatis coaftivæ
ſunt, qua Romani Pontifices eccleſiaſticos
canones exequendos vindicandosque cenſue-
runt. Verum iſtam adverſus horum infracto-
res Primati non antea licet exerere, quam
media leniora in vanum vel jam fuiſſe adhibita,
vet adhibitum iri, certo conſtiterit. Totum
imperium ecclelaſticum, cum miniſterium
A1 5 Chriſti

= f0S E

Chriſti ſit (327), imperium caritatis eſt.
Preces igitur præcedant, quas dilectio ſug-
gerat; addantur monita, quæ intellectum
erudiant; miſceantur hortationes, quæ vo-
luntatem exſtimulent; ſaccedant reprehenſo-
nes, quæ pudorem afferant. Si hæc remedia
nihil profecerint, tum denique veniendum
ad potias eccleſiaſticas eſt, & Medicorum
more agendum, qui morbidum membrum a
reliquo corpore prius non refecant, quam
medicamenta mitiora fruſtra applicuerint.

§. 688. Mirum eſt, quo ſtudio omnes
hujus quoque officii partes impleverint ſan-
ctiſſimi Præſules, qui primis Ecclefiæ chri-
ſtianæ ſeculis Primatum geſſere. Actum age-
rem, ſi veritatem hanc, ex Eorundem epiſtolis
teſtatiſſimam, pluribus exemplis demonſtratum
irem. Satis ſit, unicum adduxiſſe documen-

tum ex epiſtola Pelagii II. ad ſchismaticos

Epiſcopos iſtriz, ut eos ad recipiendam Sy-
nodum V. (495 - 507) permoveret, Utinam
ſcribentis, illaminet Dominus oculos cordis
veſiri, ut noſtri cordis gemitus pro vobis videre
poſſtis! . . Rogamus, & obſecramus, & per
divinum vos tremendumque Dei judicium obte-
Rtamur, ne ulterius per vos Dei dividatur
Eccleſia; ſed hereditatam Domini communi voſſi-
deamus ſtudio. Id nimirum plerique ſaltem
obſervarunt, quod Cæleſtinus I. ad Apuliæ
& Calabriæ Epiſcopos ſcripſerat: Quaæ ſola
admonitionis auftoritate non corrigimus, neceſſe

ℳ,

Uſerntimen whue
Nouts hel
Eyretenlo
Menut, ungn
Unms ackitte

Uknn, 0 Ken
Cniut, e

7 6), Cln,
lenio, gi

tones, Ir n
ant reneente⸗
Ehere reneti
ne veniendun

1 Werbram ¹
n, qun

Gvo Kudn onmn

mn ererint
Mpeerer I.

Uuuite Gumen.
1I ſhismations
lericlencn .

relet, Oudn,

al
1 L 1 Annſir
1 l. 1 Aun
ſerat!
rrigin 1

uE 0
a n

N = 507 =*

eſt, per ſeveritatem regulis congruum vindi-
cenus. *

§ 689. Jus hoc exequendi ubique &
vindicandi canones intra modeſtiæ, caritatis,
ac manluetudinis limites coarctandum præ-
cipue cenſuerunt antiqui Romæ Antiſtites,
quoties ipſis cum ſupremis Principibus chri-
ſtianis agendum erat. Quamquam enim Hos
etiam, perinde ac ceteros Fideles, legibus
eccieſiaſticis eſſe ſubjectos ſcirent: ne tamen
ſacla pote tate, quam in Eccleſiæ clifica-
tionem ſeſe accepifſe meminerant, in hujus
deſtruttionem abuterentur: nonniſi precibus,
aut monitis plerumque, aliquando etiam
reprehenſionibus adverſum illos locum eſſe
voluerunt; nunquam vero, utut conſcelera-
tiſmos eccleſiaſticæ pacis Turbatores, diro
excommunicationis fulmine nominatim per-
cellendos judicarunt.

F. 6900. Operæ pretium me facturum
arbitror, ſi celebriora, quæ in hanc rem
ſerviunt, exempla proferam.

a) Theodoſius Il. Imp. Latrocinium Ephe-
num (469), cum gravi orthodoxæ fidei
diſpendio, regia poteſtate protexit. Adeo
nihil durius in eum ſtatuit Leo P., ut ad
preces quoque confugeret (471).

b) Zeno Imp. Eutychianos nunc palam,
nunc occulte, cum ingenti catholicæ Eccleſigz
de-

N= 108 =3*

detrimento, fovebat. Fruſtra monitum à
Simplicio P., Felix III. in hæc verba horta-
tur: Quxcſo Te, Fili piiſſime, ne Tunicam
Domini, gquaæ deſaper tontexta per totum, ſanfto
Spiritu ubique zegente, individuam fore Chriſti
ſguravit Eccleſiam, alla putiaris ſorte violari.

c) Anaſtaſius Imp., cum fraudibus oc-
ecultis, tum vi aperta, fidem catholicam
evertere in Oriente conatus eſt. Quid Gelaſius
I., quid Anaſtaſius II., quid Symmachus,
quid Hormisda, ſummi Pontifices, eidem op-
poſuerunt? — Monita, preces, lacrymas.
Glorioſe Fili, ſcribit ad Eum Gelaſius, ſub
conſpettu Dei pure ac ſincere Pietatem Tuam
deprecor, obteſtor, & exhortor, ut petitionem
moam non indignanter accipias. Woli, precor,
iraſci mihi, ſi Te tantum diligo, ut regnum,
guod temporaliter aſſecutus es, velim Te kabere
perpetuum ,; & , gui imperas ſeculo, poſſis
regnare cum Chriſto.

4) Imperatores Heraclius & Conſtans,
ille quidem per ſuam, quam ediderat, Ekthe-
Jin; — hic vero per impium, quem promul-
gaverat, Tiypum, hæreſin Monothelitarum
Ermaverant. Ingemuerunt equidem Severinus,
Joannes V., Theodorus, Martinus I., Pon-
tifices vigilantiſſimi, ſcriptaque illa, tanquam
fidei orthodoxæ inimica, damnarunt. Mar-
tinus quoque Cyro Alexandrino, Sergio,
Pyrrho, & Paulo, Cpltanis Patriarchis,
110-

⸗

Uunm uin
Lckig mun
Coträun Menn
iuumcn funen

Eenren)
wvelümon Cunn
Krlelahice ſcett

6) Min e
lamum Romee
Mrecidmn Contn
Dom ſnciüim
ellne ninent,
Et, ton mutum
Kin, cun Kome
onn heronfcen

n ſenm
Inn Meenie
Inpis Myumm
elſugtan xen
i Uininm Aui
Rgllm, Kunt
utis guhe
d. 4Amlin
m. . HZ
Men i ⸗

S
enecten

5

ſtra onitn
c Verba hyn
ne, ze Tninn
per tt ſt, ſnis
ſuun ſyn Cri
nſir ſyh iin,

n nnndibis oe.
iühn cintian
Cuid Srumncnu,
ontiſcs iten e
Neces, Menu
Dun Cehi i
n Piutn ur
trny, , ii
zin. M, u
Alyr, N,
6, Muin l1 ilinn
1 /udt, h

Ains C,
an eldent,
um, goen Monn⸗
n Movocelums
llilen oilid
Martimel, Dor⸗
Nne U, ude
kamnant. M
audri, vet
nis Ptili

N= 509 = 5*

nominatim anathema denunciavit. At nullus
illorum Pontificum vel Heraclio vel Conſtanti
eccleſiaſtica communione interdixit.

e) Taceo Julium I, Liberiumque, qui
Conſtantium Imperatorem, ſummum illum
Arianorum fautorem, tolerarunt.

f) Prætereo Damaſum, qui in Valentem,
ferocifſlimum Catholicorum vexatorem, nihil
eccleſiaſticæ ſeveritatis exercuit.

g) Nolim denique commemorare Vita-
lianum Romanæ Eccleſiæ Preæſulem, qui
prædictum Conſtantem, etiamſi hic Martinum
Papam ſanctiſſimum, Cpolim abſtractum,
peſſime tractaverit, exulemque inedia confe-
cerit, non tantum non Ecclefia ejecit, ſe
etiam, cum Romam veniret, ſolenni cum
apparatu honorificentiſſime excepit.

G. 691. Verum nonne ſunt, qui ſanctiſ-
ſimos hosce Pontifices, quod tanta adverſus
impios Imperatores lenitate uſi ſint, ignaviæ
cujusdam accuſent ? — Sunt etenim; ſed
ii nimirum, qui non legerint auream illam
regulam, ſecundum quam exercitium po-
teſtatis coaftivæ in Eceleſia temperandum
eſſe, S. Auguſtinus L. 2, contra epi. Parme-
nian. C. 2. monet, Si quis Chriſtianorum,
inquiens, in aliquo peccato fuerit deprehenſus,
nt anathemseta dignus habeatur; fiat hoc, ubi
vYe-

N 510 e

periculum ſchismatis nullum eſt; atque id cum
ect dilettione, de qua ipſe Apoſtolus dicit: Ut
inimicum eum non exiſtimetis; ſed corripite
ut fratrem. Won enim eſtis ad eradicandum;
Jed ad corrigendum. Cum enim Dominus dixit
ſervis Zizania colligere volentibus : Sinite
utraque creſcere usque ad meſſem, prœmit-
tendo cauſſum hanc: Ne forte, cum vultis
colligere Zizania, eradicetis ſimul & triti-
cum, ſatis oſtendit, oum metus iſte non ſubeſt;
ſed omnino de frumentorum ſtabilitate certa
ſecuritas munet, id eſt, cum ita crimen notum
eſt omnibus & execrabile, ut vel nullos pror-
Jſus, vel non tales habeat defenſores, per quos
voſſit ſchisma contingere, non debere dornüre
ſeveritatem diſciplinæ: tune enim ille timore
vercutitur, & pudore ſaunatur, cum ab univerſa
Eccleſia ſe anathematizatum videns , ſotiam
turbam, quacum in doelifto ſuo gaudenat, &
bonis inſultet, non poteſt invenire. Cum vero
idem morbus plures occupaverit, nihil aliud
bonis reſtat, quam dolor &z gemitus . . Wam
tum conſilia ſeparationis & inania ſunt, &
perniciola, atque ſacrilega, quin & impia, &
ſupaba; & plus perturbant infrmos bonos,
quum corrigant animoſos malos.

O quot malis caruiſſet Eccleſia, ſi poſterſo-
ris ævi Pontifices ad hanc Epiſcopi Hipponenſis
regulem aftendiſſent! Nec tamen, quod mi-
reris, hodie deſunt, qui ron alios Pontifices
magis extollant, qvem qui vaticano fulmine
ſuas adverſus Reges dexteras armarunt.

ſtthh enn
Uint Me) - S

Uulee !-
npti inne

1

.

rt,

N; atn ie

etis:, ſel ChTir

lus

neſen, remni.
Cnm pultis

Etit.

1 itn Giner fie
t iu tuln r.
iinrn, ſcr i
or Gil Arn
e Mik i, tnn
r, un a Mnini
o goutct, G

mie. (em itfe
Uurtt, iid alu
cerites .. N

unin ſatt, d
gin G inntt,
Git ifrnm kun
Noh.

⸗
Peleſi,1 6 6
Ipiſan and
Be tnnd i n
pon i Pontſies

wi itiend funtn
nunt,
48 AMn
N

W 5I —

K. 692. Papa jure divino poteſt novos
canones dogmaticos univerſales conſtituere.
Nemine hujusmodi canonum intelligo decreta,
queis controverſiæ dogmaticæ, ubicunque loco-
rum recens exortæ, deciduntur. Jus autem
talia decreta ſtatuendi neceſſario cum Primatu
connexum eſt. Nam Eccleſia chriſtiana in g/-
Jentialibus necefſario uns eſt (274). Si igitur
a controverfiis dogmaticis, ut ſæpe contingit,
periculum ſchismatis immineat, quod niſi facta
definitione removeri nequeat; Primsti pro fuo,
quo unitatem ecclefiaſticam conſervare tenetur,
officio jus competat neceſſe eſt edendi decreta,
queis ejusmodi controverſiæ in quibuscunque
Eccleſiis extinguantur.

H. 693. Poflent quidem Epiſcopi in
ſua quique provincia pro ea, qua pollent,
auctoritate ejusmodi controverſias definire
(665 & 66). Verum ſi pigritentur? Si dor-
miant adeo? — Si aut ancipites hæreant,
aut ſibi mutuo contradicant 2 — Si celebrare
Concilia particularia vel nolint, vel nequeant?
— Si denique ipſi ad Cathedram Petri ſen-
tentiam exquiſituri confugiant ? — Nonne
tunc Papz incumbit, malo ingruenti obicem
ponere ?2 — WNiſi forte ad generale Concilium
id negotii ſemper referendum efſſe exiſtimes.
At næ peſſime Chriſtus Eccleſiæ ſuæ con-
ſulnuit, ſi quoties unus alterve luxuriantis
ingenii homo contra ſanam fidei morumque
doctrinam rebus novandis ſtudet, toties Orbem
terrarum univerſali Concilio commovendum
eſſe voluit.
§. 694.

N 512 *

H. 694. Canones dogmatici, quos au-
Gtoritate Primatus ſui Papa conſtituit, pro
decretis ſaltem proviſoriis habendi ſunt, queis
nimirum Chriſtiani omnes reverentiam &
obſequium iuterim exhibere teneantur, quam-
diu ceterorum Epiſcoporum univerſitas non
cognoſcitur reclamare. Fruſtra enim Papzæ
tribuitur jus ſanciendi canones, niſi in iis,
ad quos illi diriguntur, obediendi obligatio
ſtatuatur. Neque tamen Decretis hujusmodi
proviſoriis talem vim ineſſe cenſemus, ut
nullo diſcrimine qualem ab Epiſcopis ce-
terisque Chriſtianis obedientiam exigant.
G'udiciariam poteſtatem in controverſiis dog-
maticis Chriſtus ſingulis etiam Epiſcopis
dedit (665 & 66); ceteris Chriſtianis non
dedit (294). His igitur relicta eſt ſola gloria
parendi; IIli vero nonniſi ſalva, qua etiam
in Conciliis gaudent, ſfuffragandi libertate
(409), obtemperare tenentur.

695. Quamquam in canonibus diſcipli-
naribus abſolute neceſſaria non ſit univerſa-
lis Eccleſizæ unitas: quin tamen ea ad
perfectionem religionis plurimum conferat,
nemo eſt, qui dubitet (171) 2 Sunt enim-
vero leges divinæ cum naturales tum po-
ſitivæ, quarum obligatio, ſi tempus, ſi
modum, ſi locum ſpectemus, aàa Deo deter-
minata non eſt. Nunquid utile foret, eas
determinari ?2 — Sunt actiones non paucæ,
quzæ legum divinarum obſervantiam magno-

. nnme
eheln, u 1
Puntn, tis
Cnieniis, in
Duibis e,
e tunnn Cten
uue htis et,
ENI- Nn
Di etenm ine
n ienun wir
r De goin
Leenl weſcht
Cnoles Wiqul,
Dorunn loentie
Aluten mimunm
Donibus etuſctert

14

„„

eklvanr cones

lemi tndder
mnbtie
in

es
Cete niln
rin
6d Lo nlien
Ledertle nnn
Cum httir

lie

ui

natici, glos
Conltitit,
beng int, dui
Teyerentiam 4
tenenntut, gun.
1 uniyerltas nen
in enm Pyn
NR, M in is,
Deöenii wigrio
Nokis rannil
ſe cklenns I
6b Eylons e⸗

conteti
8 ttin Epicn
is Chrituns m
Nlcn A gen
1n, gnn etin
ngumn Lenn
Ir

Anonits dlchl

on Nt WNete.

lin turen a 1
uhimum onten,
1)! n em.
tutle n 1
9, ſi tennd,
, 1 en
tie ine, l

E== 513 = *

pere vel promovent, vel impediunt. Nunquid

expediret, canonibus generalibus pofſteriores
prohiberi; priores præcipi? = Sunt pig
conſuetudines, communibus Chriſtianorum
moribus introductæ, quæ a paucis quibusdam
ſine ceterorum oflendiculo negligi nequeant.
Nonne ſatius foret, ſi lege univeriall firma-
rentur? — Sunt ceremoniæ, quæ cultum
Dei externum ita exornant, ut fignificatione
ſua internum mirifice promoveant. Nonne
major Dei gloria exigeret, ut conſtitutione
generali præſcribantur ? — Sunt denique
canones antiqui, quorum neglectus multiplici
morum licentiæ viam aperuit. Quis neget,
ſalutem animarum Poſere, ut novis ca-
nonibus reſuſcitentur S

F. 695. Papa jure divino poteſt novos
diſciplinares canenes univerſales condere.

Ejasmodi canones interdum ſunt utiliſſimi ad
ſalutem Eccleſiæ per eadem media promovendam
62. Ergo jus illos ſtatuendi ex divina diſpe
tione penes Primatem reſidere merito cenſetur.
Certe Concilio generali illud nemo abjudicaverit:
quidni & Papæ competat, deficiente Concilio 2
Nonne injuriam Chriſto facimus, ſi neminem
ab Ko conſtitutum dicamus, qui extra Concilium
generale communibus Eccleſiæ emolumentis
cum poteſtate proſpiciat, ne tum quidem,
quando Ülud nequit celebrari *

J. 697. Juri præcipiendi reſpondet obli.
gatio obediendi (62). Meind igitur in dubium
. K XE=

N= 514 = 6 *

vevocabit, quin Epiſcopi canomes Pontificios
acceptare, in diœæcefihus ſuis promulgare,

& exequi teneantur. Quemadmodum vero

canonibus dogmaticis Romani Pontificis non
tenentur ſubſcribere, niſi ſalva, qua gaudent,
faffragiorum ſuorum libertate (694): ita
paritèr obligari non poſſunt, ut canones illius
diſciplinares antea recipiant, promulgentque,
quam eos ſuæ, cui præeſunt, dioeceſi utiles
efſe perſpexerint. Sic profecto intelligendum
exiſtimo, quod Nicolaus I., ut refertur C.
z. D. 19., ad Epiſcopos Galliæ ſcripſit: Quæ
Sedes Apoſtolica pro catholica fide, pro ſanis
dogmatibus, pro variis Eeccleſic neceſſitatibus
& Fidelium moribus, diverſo tempore ſcripſit,
omiuni debent honore praeferri, & ab omnibus
prorſus in quibuslibet opportunitatibus, DIS-
CRETIOWE VEL DlsPETWSAIIOVE MöA-
GISTRA, reverenter aſſanti. Voluit igitur
ſapientiſſimus Pontifex, ut Epiſcopi decreta
Romana tum demum recipiant, cum ea
Eccleſiis, quas ſinguli regunt, proficua eſſe,
diſcretionis & diſpenſationis magiſterio rite
cognoverint.

F. 698. Verum ſi Epiſcopi decreta diſci-
plinaria Romanorum Antiſtitum Kccleſiis
ſuis vel minnus accommodata, vel noxia
adeo, attentis rerum circumſtantiis, judicent;
nunquid tamen ea recipere, ac promulgare
tenebuntur? — Abſit, ut ſententiæ a Spiritu
Chriſti tam alienæ ſubſcribamus. Rene eſt
. pil⸗

Neſts Alenet in
lnlgen, ugeune
cn Dümnci daun
adfuinn:

Nreiſu N
Hit l 9)
inlol, ft
ſius urinn giſ
liini a, /ttimer
nyluntiu
11 /nzmin afen⸗
hufft, niliuint
lruit, tuin
mit ſu mmm,
e mertutus e
tines n
unnendun;
Uune n
Uler Ken in
Dik in
Ulus, e
lli fic

— —
Muams ſoni

is prume Epiſcopis, pro dioeceſibus fuis canones con-
nadnote dere, quos ſubditis ſuis minus eſſe convenien-
i bortfcsn tes exiſtimaverint. Quidquid enim ſacræ
, aedn poteitatis habent, in Eccleſiarum ſuarum
te (594): . ”kificationem habent; non in deſtrubtionem.
Ut nenes n Quis igitur erit, qui eos affirmet obligari,
ontkese ut canones Pontificios, quos dioeceſibus ſuis
Gerei m nocivos prudenter autumaverint, nihilominus
Ein inglikudnn promulgent, urgeantque? An forſan poteſtas
l, un wennn ,, ſacra Primati data eſt in deſtruttionem; non
Alr Kit: A. en dificationem?

Benedictus XIV. aſſerit equidem L. 9. de
Synod. C. §& n. 3 & 4 „ Epiſcopum, cum
intelligit, Apoſtoicæ Sedis legem in diæceſi
ſua noxium aliquem effeftum pvoſſe produtere,
teneri ad rationes ſuas Romano Fontifici re-
ir præſentandas. Weque & uuum eſſe, pergit, illum -
WANWAN A. in ſententia obſirmate per ſiſtere, cum ſummus
Wur tu Pontifex, reclamantis rationibus auditis, atqise
Ceeleti libratis, easdem tanti eſſe non reputat, ut
Ciolart, cum d. . mandata ſua revocare, vel generales leges mo-
h mete derari opportunum cenſeat. At licet reverentiæ
, roc 3 ſit, ſummæ Sedi debitæ, ad eam referre ra-
6 Ungſenn N tiones, quæ a promulganda lege Papali Epiſco-
pum retrahunt: æquitatis tamen neutiquam eſt,
hunc a Papa urgeri, ut, quam ipſe noxiam
aion „legem ſuæ diceceſi promulget, Videtur
ontifex alioqui ſapientiſſimus hoc loco, ut alibi
ſæpius, præconceptis de Sedis ſuæ prærogati-
vis opinionibus fuiſſe occupatus. 2

Ne 699. At, inquis, Legislator univer-
AÄlis ad obſervandam legem, quæ ſalutem
totius civitatis promovet, obligare eos etiam
K k a ci-

X== 516 = 5*

cives poteſt, quibus eadem lex pernicioſa
eſſe videtur. Quid obſtat, quo minus Papæ,
tanquam Legislatori univerſali, ſimilem po-
teſtatem in ceteros Epiſcopos, atque Eccleſias
ipſis commiſſas, tribuamus

R. Obſtat enimvero, quod imperium eccle-
ſiaſtieum, atque adeo etiam Primatus, careat
poteſtate dominandi (155). Hac de re dudum
jam S. Bernardus Eugenium III. P. L. 2. de
Conſid. C. 3. mmonuit in hac verba: Dare
ZTibi Petras, quod non habuit, aon votuit.
Quod habuit, hoc dedit, ſolicitudinem ſuper
Kccleſias; nunquid dominationem? Audi ipſum:
Non deminantes in Clero; ſed forma facti gre-
Zis. Et ne dibtum ſola humilitate putes; non
etiam veritate; vox Domini eſt in Evangelio
Reges gentiumn dominantur eorum, & qui po-
teſtatem habent ſuper eos, benefici vocantur.
Et infert: Vos autem non fic. Planum eſt:
Apoſtolis interdicitur dominatus. I ergo Tu,
W Tibi uſurpare aude aut dominans Apoſto-
latum, aut Apoftolicus dominatum, Plane ab
alterutro prohiberis. Si utrumque ſimpliciter
habere velis; perdes utrumque.

G. 700. Igitur, excipis, arbitrio Epiſco-
porum relinquitur, ut decreta Pontificia,
quæ ad diſciplinam pertinent, vel acceptent,
ſi utilia; — vel reſpuant, ſi noxia ſuis Ec-
cleſiiis eſſe cenſuerint.

R. Ita ſane. Neque rationem invenio, quæ
ab. hac ſententia me dimoveat. Nonne Epiſcopi
in ſua dicceſi Paſtores ſunt ? Legislatores
ſunt? Judices ſunt? An evertere hxg juts
. 1I=

eune⸗ n
re higrig d.

.. A!

is lco Lii
N Cun hi
gentt le ilgl
cNr ilt, 1n
40 Mrinns obl
lates legen
61 laltun ovotl
ſ lunm Hiinn
ſninn animt.
Chrihus Ninteui

Cuin en iie wie

tetren Ee

1 Ch
nt mnli
1n ii
8 Peglg,
ſanus atmn
4 . 9

N = 517 =5*

kem ler erwi . ?M
quo Ninnsh, Primati datum eſt? Statuat hic canenes, queis.
erial, ſci 4 diſciplinæ eccleſiaſticeæ unitas vel integra ſer-
e ¹ MMng vetur, vel collapfa reparetur. Primatis univer-
0ö, Ntſue hackee ſalis hoc jus eſt. Judicent tamen Epiſcopi,
3 utilesne illi canones ſuis Eccleſiis, an noxii
fint. Reſpuant, quos noxios cenſent. Epiſco-
oos inherinm ertt porum hoc jus eſt. Acceptent contra, promul-
ſen Pinatig, autt gentque, quos utiles exiſtimant, Epiſcoporum
) Au de ne Audnn hæc obligatio eſt.
in M LL ne . .
tin he ide in F. 701. Sed nunquid ſic auctoritas Pri-

Mi uu matis judicio Epiſcoporum ſubjicitur ²
t, leitdinen en .
Pien tuin R. Cum Papa ex una parte nequeat ſcire, le-
Latinen! Adi pin, 2 . .
gesne ſuæ ſingulis quibusque dicœceſibus profi-
cuæ ſint, an nocivæ; ex altera vero parte
ad nocivas obligare non poſſit (698 & 99) ;
quoties legem eneralem edit, merito cenſetur,
ea tantum conditione obligatas velle Eccleſias,
ſi harum Epiſcopi utilem eſſe hujusmodi legem
fuerint arbitrati. Sic autem auétoritati, quam
Chriſtus Primatui tribuit, nihil derogatur.

0; ſet hunn ſalte
uriltetz tu un
onini e, in uani
tnr einnn, & gü ,
s, bebetel fhenmnn
n fe Mnge /
Diunt I5 1

un inunmj eſfo.
Gginatun, Plunt e
Gnngn uhrim Q. 702. Ergo, concludis, leges Pontifi-
mmg. cias Epiſcopi ideo tantum recipere tenentur,

quia eas eſſe utiles judicant? Id quod certe
18, Mindi“ Ppoteſtatem legislatoriam Primatus evertit.

Cectetu Durf R. Qui ita concludunt, theoriam obligatio-
nent, ſel Meßte nis moralis nondum intelligere videntur (12-
Gud le 21): eo igitur hos ablego. Tenentur Epiſcopi
. 0A

leges Papales, quas ovibus ſibi commiſſis pro-
ficuas autumant, recipere ex duplici motivo,
nimirum interno, quod ipſa legum utilitate; —
H & externo, quod ſanctione Pontificia contine-
vekſe tur: ſeun tenentur ejusmodi leges recipere,
, partim qaia ſunt utiles; partim quia Papales
aſelge , ſunt.

1.
K k 2 §. 703.

F. 703. Neque dicas, ſic fore, ut vis
legum Pontificiarum ab Epiſcoporum, atque
adeo ſubditorum arbitrio pendeat: id quod
procul dubio abſurdum eſt. Nam

R. Mirum, apud quosdam adeo eviluiſſe dig- erv br
nitatem Epiſcoporum, ut ad communem ſubdi- (IIlli Aton
torum Papalium claſſem eos deprimant. Im- Chen gekulun
perium totius Eccleſiæ non ſoli Papæ, ſed e Cumen Chltdan
omnibus Epiſcopis ſimul ſumtis divino jure col- Mudvm in un
latum eſt (296): hi igitur unacufn illo Legis- ciin Ainunun
latores funt. Quis ergo nobis vitio vertet, ſi 0n Clrtelet in
leges univerſales non a ſolius Papæ, ſed a ce- n ad
tetorum quoque Epiſcoporum conſenſu pendere Uennſietionlten
dicimus? Epiſcopi ſunt Papæ ſubjeéti: id non ohlet, (uln in
abnuimus. Sea fubjectio hæc æſtimenda ex fine Dtroductone äonn
Primatus eſt: quem in unitate ecclefiaſtica re- Dltesne Pnte in
6er . . . me 4
poſitum eſſe, jam ſape indicavimus. Itaque
Epiicopi ſunt Papæ ſubjecti, cum unitas eo-
rundem fubjeétionem exigit; cum nan exigit,

el mins imyen

ſubjecti non ſunt. Chriſus nempe ſic tempe- Coronuts
ravit jura Primatus, ut ſimul ialvs eſſe voluerit it, Nnn er
jura Epiſcopatus. e ie nnſ
. d ur Muletn

794. Canones Pontificios, quos Epiſ-
copi ſalva, quam Primati debent, reverentia,
merito non recipiunt, ad triplicem præcipue
claſſem revocamus. Præter eos enim, qui 9 Dune 1
univerſim tanquam damnoſi jure non admit- te,,i Eini
tuntur (698), — a) aliqui conſuetudinibus; int, gi
— b) alii Concordatis; — &) alii denique aliis n
Juribus cujusdam Nationis, provinciæ, dice-
celeos adverlantur.

SS

ſe ſoe, e
Coponmn 1
engent, ig
Nam

den eyſiit e
com nuen ſbe,
8 ertinant. In.
dnn Ull Dir, kel
is dvira Ae di
NNdis diid enet,
lllis bape, et 10.
un conſelll heuen
Pine ſltjiecl: itn

lenpe ſe tenpe⸗

13

lüha ele lleit

n, aues i
Cent, leſelen
ioiden gerhe⸗
1 cos enin 1 in
une Hon Wl.
Conluenitis

N 15 =

a) Ipſa Concilia generalia non ægre
ferunt, canones ſuos diſciplinares non ac-
ceptari, ſiquidem ii pugnent cum inveteratis
conſuetudinibus, quas absque perturbatione
extirpare vix ac ne vix quidem poſſis. Ar-
gumento ſunt tot canones diſciplinares Con-
ciliorum generalium, quos ſcientibus licet,
nec tamen contradicentibus Epiſcopis, alicubi
nunquam in uſum deductos novimus. Cum
enim animarum ſalutem magis, quam jura
ſua quærerent amantiſſimi Patres, maluerunt
permittere conſuetudines, quas lex divina non
prohibet, quam importuna novorum canonum
introductione filiorum ſuorum turbare quietem.
Putasne Pape plus datum eſſe poteſtatis,
vel minus imperatum caritatis 2

*) Concordatis, ſiquæ cum provinciis
iniit, Papam per nova decreta derogare non
poſſe, inde manifeſtum eſt, quod jus naturæ,
quo pacta humana fulciuntur, poteſtatis quo-
que Papalis plenitudini, quantacunque eſt,
limites ponat.

c) Denique non fit injuria ſummo Pon-
tifici, ſi Epiſcopi refcripta Romana detrectent
ſuſcipere, queis vel ſua vel ſubditorum ſuo-
rum jura ledi cognoverint. Neque enim
adverſus jnſtitiam, quæ jus ſuum cuique
tribuit, agere quidquam Primati licet. Sicut
ab aliis noſtra exigimus, ita ſingulis ſua jura
Jervamus, ſcribit Gregorius M. L. 2. epl. 29.
XK1 4 F. 705.

N= 20 =

§. 705. Quod Primati divinitus tributum
hactenus defendimus jus canones novos uni⸗
verſales tam dogmaticos quam diſciplinares
ſtatuendi, id Romani Pontifices „probante
univerſo Orbe catholico, ſemper exercuerunt.
Et quidem

4) Si dogmaticos quæris; &T EPHANITS
P. contra Rebaptizantes decrevit, Si quis &
quacunque ereß venerit, nihil innovandum eſſe,

nißt gnod traditum eſt, ut manus illi impona-

tar in voœnitentiam. Cyprianus epi 74. Ste-
phano contra Cyprianum poſtea Patres Are-
latenſes Nicænique in Concilio plenario aſſen-
ſerunt. — DAMASUS P. hæreſin Apollinaris,
aliasque tum graſſantes damnavit, millis literis
cum ad Orientales univerſim, tum ſingulari-
ter ad Paulinum Antiochenum, quas exhibet
Theodoretus L. 5. H. E. c. 10. & II. Dam-
nationi Papali, reliquorum Epiſcoporum con-
ſenſus acceſſit. — 20SIIUS P. per epiſtola m,
guæ Iraltoria dicitur, Pelagium & Czæleſtium
damnavit. Hæc quoniam, ut Marius Mercat.
Commonitor C. 3. ſcribit, Cpolim & per totum
Orbem miſſa, ſubſcriptionibus &5. Patrum t
roborauta; Ille revera ad impiorum detruncäa-
tionem gladio Petri dexteras omnium armaſſe
Antiſtitum „ merito dicitur a S. Proſpero
contiq Colator. c. 21. — LEO I. ad Flavia-
num miſit celeberrimam illam epiſtolam dog-
maticam de dominicæ Incarnationis myſterio:
Auam poſtea univerſale Concilium Chalcedo-

nen⸗
—

de

l ri

(lon mmeu

uns

ie el enl
ſein.
CNrCSeN. 1
leut kwnpon
ond: Krti
Drcpt, kas
ouco iecs
CHos ctn, 4
ConNnendnnd
* Nl
Rlttongg os
it oniu,-
glecppr glie
in ilie
WcKS
1n Cutunr in
AANde

lt Nr eutin

Degonnn ten
e Cnninnn
e 1 Ckieun
Rüicen
inte

S

fvinitus tiht⸗
Ones NoroS
ites, mitmn
hper evetonenn

NLDEAY&
inſt, git
flimmariun
runts ll inſn
g el 14 N
Nlen binss A
in enrti

6 Gn Dn.
Pioorun dn⸗
1. der iſnan,
m & CYetin
1t Marns Nent.
Pin n i
Pilun 9
urun .
ontis 1ℳ1
4 Nhen
, 1. 1 Eün⸗
ne tun
ntions uytei
Hiun Chndh

N= 521 =

nenſe probavit; immo quam, ut ipſe Leo e”.
§S. apud MWanſium teſtatur, ante hoc Con-

cilium univerſalis Eccleſiâ jam amplea ſuerat.

⁵) Canones diſciplinares non paucos re-
erire eit in epiſtolis genuinis antiquorum
ontificum. Ex præcipuis aliquos profero. —
SIRIVIVS epl. ad Himerium Ep. Tarracon.
ſtatuit tempora Baptismi ſolenniter admini-
ſtrandi; Sacerdotibus & Diaconis cælibatum
præcipit; laicos, pœnitentizæ publicæ ali-
quando ſubjectos, prohibet ordinari; Mona-
chos contra, aà morum gravitate & doctrina
eommendatos, ad clericatum jubet promoveri.
=- IWWVNOCEWIIVS I. epl ad Victricium
Rhotomag. Eos, qui viduam duxerint, ve-
tuit ordinari. — CELESIIWVS I. epl. ad
Epiſcopos Galliæ, Clericos, doftrina, non
veſte; converſationg, non habitu; mentis pvuri-
tate, non culta, a plebe diſcernendos ſanxit.
— SIMPLLIS epl. 3. Bona eceleſiaſtica
in quatuor portiones diſtribuenda decrevit. —
GEIlASIVS epl. ad Epiſcopos Lucaniæ, ſta-
tuit, ut exactiones in adminiſtratione Sacra-
mentorum vitentur; ut ſervi & Originarii,
ſine dominorum conſenſu nec in monaſteria,
nec ad clericatum admittantur; ut Clerici ne-
gotiationem non exerceant. Quam plurimis
aliis hujusmodi epiſtolis decretalibus Ro-
mani Pontifices jam olim canones vel antiquos,
cum in defuetudinem abierunt, reſuſcitarunt,
K k 35 VA

= 722 = 5*
vel novos condiderunt, ut ſalutari Eccleſize
diſciplinæ conſulerent.

F. 706. Verum lapfu temporis contigit,
ut non pauca decreta Romana ederentur,
quæ potius proſperitatem Romanorum quam

beatitatem Chriſtianorum promoverent. Hinc

decreta Cathedræ Romanæ a decretis Curiæ
Romanæ merito diſtinqui coœpta ſunt: illa
nimirum felicitatem internam Chriſtianorum;
— hec vero felicitatem externam Romanorum
pro fine habent. Decreta Cathedræ Romanc
reverenter ab omnibus, ſalva tamen poteſtate
Epiſcoporum, ſuſcipienda ſunt. Decreta Curiæ
Romanæ nonniſi ad Romani Pontificis ſecu-
lare territorium pertinent.

Nunquid decreta Epiſcoporum in duas pari-
ter claſſes dividi merentur, ut alia Cathedlræ;
— alia Curiæ epiſcovxali adſcribenda fint 2
Nonne enim ſæpe prodeunt decreta dicœceſana,
quæ potius proſperitatem Gleri, quam gregis
diceceſani beatitatem augendam ſpectant?

§K. 707. Romanæ Curiæ decretis ad-
numerandæ funt plures Conſtitutiones, quyæ in
Corpore jur. canon. reperiuntur: cujusmodi
uat
4) C. 34. de eleſt. ubi Innocentius III.
aſſerit, ad Germanige Principes jus & pote-
Ratem eligendi Imperatorem ab Anoſtolica Sede
Der veniſſe; eidemque Sedi tribuit jaus & au-
Koritatem examinandi per ſonam eleltam in
Imperutorem.
*)

9)Cenent.
6 Pyermme
ratmcun eſe

)Ckner
ilen Cemen .
taten ud aprin
s/udud

Um
iiten n
n li i lye
iiſtiui in
nitfl luri
iſnfinn ins
Cpnußtlatinir
ten Inpri a
Mani uni
n niiiti

lutai Ter

nporis Contiet
11 elerentl
Müorum gvan
Mekent. Hine
eeig Cie
a ut. Ar
1 (Peiſiuann;
ren Munatorun
Niſire Rrmnir
1 uamen ortr⸗
t Declenn Cni
Pontiſess er.

un iͦ un .
1t Cde;
lebendt in!
getn Crelim,
i, Jomm gegt

ecm!

ie Eeleis 1.
Tutiones, uen

2) C. 2. de ſentent. & re jud. in 6. ubi
Innocentius V. ſibi tanquam ſu Chriſti
in terris Vicario vindicat jus, Principes mperto
& resgnis, omnique konore au dignitat! Jenten-
tiando privandi, omnesqne, qui iis juramento
fidelitutis tenentur adſtrilti, a juramento hu-
fusmodi pernetuo abſolvendi.

c) Clement. un. de jurej ubi Clemens V.
ab Imperatore juramentum fidelitatis Papzæe
præſtaudum eſſe ſtatuit.

d) Clement. 2. de ſeutent. & re jud. ubi
idem Clemens contendit, ſe habere ſuperiori-
tatem ad Imperium Romanum, eoque vacante,
jus ſuccedendi Imperatori.

*) Extrav. Toann XXII. ne ſede vacunte-
ubi idem Papa aſſeverat, ad ſummum Pontif--
cem, cui in Perſona B. Petri terreni ſimul
ealeſtis imnerii jura & Deo eſſe commiſſa docet.,
nactantis Imperii jurisdictionem, regimen,
diſpoſitionem devolvi. Preterea ſub pœna ex-
communicationis monet, ne quis poſt vacatio-
nem Imperii absque Sedis Apoſtolicæ licentia
Vicarii Imperii nomen aſſumat, vel aſumen-
tem recipiut.

Inter decreta Caurig Romang merito ea quo-
que referuntar, queis catholicorum Auctorum
Rbri proſcribuntur, qui vel jura Principum
vontra varios abuſus poteſtatis eccleſiaſticæ“, vel
jurs Epiſcoporum contra diverſas Romanenfüum
. mo⸗

N= 524 = *

molitiones tuentur. Quis non indigne ferat',
in Indice librorum Romæ prohibitorum, qui
juſſa Benedicti XIV. ann. 1758. editus fnit,
reperiri Alexandri Natalis Hiſtoriam eccleſiaſti-
cam, Guilielmi Barclaji Tractatum de poteſtate
Papæ in Reges, Dupinii Diſſectationes hiſtori-
cas de antiqua Ecclefſiæ difciplina, Efſpenii jus
ecleſiaſticum univerſum, Fleurij Inſtitutiones
juris eccleſiaſtici, Petri de Marca libros de
concordia Sacerdotii & Imperii 2 Eidem claſſi
ann. 1767. adſeriptum legimus libri de immu-
nitate eccleſiaſtica in temporalibus Auéëctorem,
adſcito nomine Veremundum Lochſtein. Qui,
ut ab hujusmodi librorum lectione abſtineant,
per decreta Romana ſeſe obligatos credunt;
li profecto ad genuinæ jaurisprudentiæ ecclefia-
ſticæ ignosantiam a Curia Romana ſe obſtringi
poſſe credant neceſſe eſt.

F. 708. Ex iis, quæ, hactenus diſſerui-
mus, haud difficulter unusquisque intelliget,
quascunque Eccleſias particulares legibus
Pontificiis, ſeu hæ circa dogmata ſeu circa
diſciplinam verſentur, non prius obligari,
quam illas a ſuis quæque Epiſcopis promul-
gatas acceperint. Imperium enim Eccleſiæ
univerſalis non ſoli Papeę, ſed omnibus
Epiſcopis copulate acceptis jure divino com-
petit (296), ita tamen, ut ſinguli ejusdem
imperii plenitudine in fuis diœceſibus gau-
deant (290). Hee igitur, illis diſſentientibus,
obligari àa Papa nequeunt. Jam vero cum
de eorundem conſenſu, niſi per promulga-
tionem, certicres fieri non poſflint, tum

(Cehrd N
4, mn
lgets mien
it, V
1 Uigtl
n.

ds u eceie
nrnes 1d
un ſch. H
Cus ſt, we te
CAores ſel
Cocintu get
Lrt moniun 5
Ir:., Ei
yunnn, inimn
r nn n⸗
Kſot nner
In inn ils
Uun iftmt,
Cnlnnn füi n
Ilſfen tdei
Cuntgt inenn
ls Eiünius,
ſis Pingih
Eten 4 Kit
Nihire

n intin lel
fohiditonn, en
769. elitns ſi,
toriim eeliiifi,
daton de oelnn
thtiones Hiſot.
iu, Cpeni in
uij Iutintinnes
un Uben ce
fi! Uen eu
Ii E inm.
dnldue Auuen,
hn leeltin. ,
Cione Aten,
Cblgnns credn
Grolenlie encli⸗
Nommns le Olnng

denns Clenn.
ne ele
Uares legions
Cun ſel Cnel
Eens Rient,
Moms pon
euin badelt
El Omnis
re Clrin n.

N= 27 == *

demum legibus Pontificiis obligentur necefſe
eſt, cum has a ſuis ſingulæ Epiſcopis pro-
mulgatas acceperint.
Inde fluit, legum Pontjificiarum promulga-
tionem Romæ duntaxat fa am neutiquam ſuffi-

cere ad obligationem novam ubique inducen-
dam.

F. 7090. Ex univerſo Orbe Chriſtiano de

rebus ad eccleſiaſticam unitatem pertinentibus

relationes ad Papam jure divino faciendzæ
ſunt (681- 85). Ex iis hic intelligit, an
opus ſit, nec ne, decretis Apoſtolicis, queis
canones vel antiqui vindicentur, vel novi
ſanciantur. Satis Papa facit officio ſuo, fi
juxta monitum S. Pauli, quod II. 11MOYH.
IV. 2-4. legimus, pradicet verbum ; inſiet
opportune, importune; ſi arguat, obſecret, in-
cCrepet in omni vatientia & dofctrina (685-98).
At ſunt nonnunquam tam Clerici quam laici;
ſunt inter ipſos Epiſcopos, qui ſanam dokftri-
nam non ſuſtinent. Sunt, qui ad ſua deſideria
coacervant ſibi aut fautores Principes, aut
Magiſtros Theologos, prurientes auribus. Sic
contingit interdum, ut integræ Eccleſiæ cum
luis Paſtoribus; — integræ Provinciæ cum
ſuis Principibus vel contra doctrinæ integri-
tatem a veritate quidem avertantur; ad fa⸗
bulas autem convertantur; vel contra puritatem
diſciplinæ in morum licentiam chriſtiano no-
mine indignam effundantur. Edit Primas
un verſalis decreta dogmatica: recipiuntur
ab

A= 26 =5*

ab his; reſpuuntur ab illis. Urget antiquos
canones: nihil proficit. Hortatur ad con-
cordiam: non auditur. Minatur cenfuras-
ſed ſchisma novis in dies acceſſionibus au-
getur. Unde in fimilibus circumſtantiis re-
medium expectes, niſi a Concilio generali 2

FK. 710. Papa jure divino habet poteſta⸗

tem convocandi Concilia generalia.

Hæe enim ad confſervandam vel reparandam
Eccleſiæ unitatem ſubinde ſunt neceſiaria (709).
Ergo ad eundem finem conſequendum neeſie
eſt, ut aliquis jure inſtruétus ſit ea convocandi,
Sed emnia jura, ad conſervandam Eccleſiæ uni-
tatem neceſſaria, Primatui divinitus ſunt an-
nexa (680); atque adeo poteſtas Concilia ge-
neralia indicendi jure divino Fontifici Romano
conceſſa eſt. .

S. 711. Chriſtus Eccleſiam ſuam mediis

ad finem ſuum neceſſariis neutiquam deſtituiſſe
cenſendus eſt. Quamquam igitur ſolus apa,
excluſis ceteris Epiſcopis pro ea, qua gaudet,
poteſtate jus habeat generale oncilium con-
vocandi (413): nihil tamen impedit, quo
minus valide, ſiquidem univerſalis Kccleſiæ
rationes id exigant, ejusmodi conventus, utut
a Papa non indictus, celebretur. Aſſentimur
Petro Gibert, qui Prolegom. part. I. tit. 14.
quatuor ponit caſus extrauordinarios, in quibus,
ſalvo jure ordinario Primatis, id fieri pofſlit;
nimirum

ein Min 1
s, uns I
enn.

igln oun et

Uer k e

)Gem
r Glun

et eumnocl

Els eieeltih
Uro entert,

l. leig.
lt grgn
Optitn zenfenen
ins enenin
ele eicen a

In D
lkelt 4
Miron ie
N in

Urget an
OItatur a r
Uütur Cenfunn,
celonitis ,

Im
l.

,tanris n,
lio genelali

R bin ſ⸗
Enin.

üm il entnn
nt nerelinin ie
Meggendun perck⸗

i Gkinitns ſnt .
teſts Conel
d Lobtidci Nomm

n Enm metit
ſigtan dettune
Gun ſclus
el, n gude
e (cnennun an⸗
en Wett, dn
NVerinls Laele
convenng I
etut. MMhu
.V art., t. 14
id iui n

= 527 =E

a) Si dubius ſit Papa legitimus. Hic
enim non alios, niſi ſuæ Obedientiæ Epiſco-
pos, paratos inveniet, ſit morem vocanti
gerant.

b*) & notorius ſit hazeticus. Siquidem is;
Primatu cum excidat, fruſtra convocabit
Epiſcopos, a quorum communione ſe per
hæreſin ſeparavit.

c) Ni Sedes Papalis vacet. Quo caſu
convocationem Pontificiam eſſe impoſſibilem,
per ſeſe patet. .

*α) Si generale Contilium præcedens futuri
empus & locum jam definierit. Inanis namque
foret ejusmodi determinatio conciliaris, ſi
ejus executio a ſolius Romani Pontificis ar⸗
bitrio penderet. .

2) Cum Rydmo Rauttenſtrauchio Inſt.
G. E. D. 135. addimus: Si Papa prafrakte
nolit congregare &inodum, Eecleſiz tamen
omnino neceſſariam. Nam quod Papze competit
jus generalium ſynodorum congregandarum,
in ædificationem, non in deſtructionem Ec-
cleſiæ eidem competit.

In his itaque caſibus, Epifcopi ipſi communi
conſenſu, dirigentibus vel Cardinslibus, vel
majorum Sedium Hierarchis, convenire ad ſacra
Comitia poſſunt. Id quod in Concilio Piſano
iactum novimus. (562 -= 66),
9. 712

N= 729 =*

F. 712. Immo jus ejusmodi Conecilia
convocandi non ita eccleſiaſtico Primatui
divinitus annexum eſt, ut ea Conéilia, quæ
auttoritate civilis Enperii convocata ſunt,
propterea pro illegitimis invalidisque habenda
fint. Concilia quidem œcumenica Occidentis,
, ut modo adnotavimus (711), Piſanum
excipias, omnia Romanus Pontifex indixit
(540 - 658). Sed nunquid legitima pariter
ac prorſus valida ab omnibus cenſentur octo
Concilia generalia Drientis? Atqui hæc a
ſolis Imperatoribus convocata ſunt (440 540).

Quo jure Imperatores Concilia præ dica
coegerint, exponere, hujus loci non eſt. Id
paullo inferius, pront oportet, præſtabimus.

§. 7713. Papa jure divino Conciliis gene-
ralibus præſidet. L

Jus hoe Primatui jam ſupra vindicavimus
(478). Neque ullum legimus generale Con-
cilium, qued quidem celebratione fuerit œcu-
menlcum, eni Papa, conſentiente univerſo Epiſ-
coporum Collegio, per ſe aut per Legatos ſues
vel non præſederit, vel ſaltem non potuerit,
ſ volniffer, præfidere (540 - 658): id quod
argumento eſt, nullum unquam extitiſſe Con-
cilium unliverfale, quod Primati hanc poteſta-
tem non attribuerit. Nihilo tamen minus nemo,
qui falutem Ecelefia expenderit, invalida cen-
ſebit ea -Concilla generalia, quæ in cafibus
ſupra diétis (7717) „ Pepa licet non prafidente,
celebrari contigerit.

„73

H. 714.

Cugleꝛotut?

ls. ſuibus

DEcenlummus, 3.

ſen (Myütten
ednirinun. —
Auun N en
Norumn Alr
als
Manum Cn

ent

Sy

Ulenodl (ne
lattico Hinr
21 Canillz,n
conccit fun
tiegte hier
lenſel Ceciteni,
(u), Phenun
ontſet intitt
ehim mufer
hus Crietmn dd
I8 Mü
n hnt gto

3 (orilt rdr
ns hi mn et 1
net, ettinu.

n Conclis end

ſihi indeunnms
nnn getenle
tfinst ein er⸗
ſene iietio ,
m ſet egtns is
Aten Non Uei
Gl: N
du u⸗
Piriti ue M
btmpel Hin ied
gu b an
liet u mnilin

= e23 =Ir

G. 714. Papa ex jure divino gaudet præ-
rogativa luffragii in Conciliis generalibus.
Prærogativam fuffragii in eo præcipue fitam
eſſe arbitramur, ut Papa primus de rebus in
deliberationem sdductis ſuam ſententism ex-
promat, in quam ire tum finguli Epiſcopi te-
neantur, cum ipfi illius aut veritatem , fi de
doctrina; — aut urilitatem, ſi de diſciglina
agatur, accurata diſcuſſione perpenderint. Certe
hoc jus in Epiſcopos ſingulos competit Papzæ
extra Concilium generale 69 2 - 709). CLur id
in Concilio generali eidem denegetur? An
forte in his conventibus minor eſt habenda ratio
eccleſiaſticæ unitatis, propter quam tamen ii
congregantur ?

F. 715. Juribus eſſentialibus, quæ hatcte-
nus recenſuimus, adſungunt aliqui jus tuendi
eos, qui ab Epiſcopis, vel diſperſis vel in
Concilio particulari congregatis, contra ca-
nones opprimuntur. At us hoc ad poteſtatem
exequendi & vindicandi canones referri, quis
non videt (685) ?2? Hos enim, ſi per iniquam
aliorum oppreſſionem violati ſint, exequi aut
vindicare efficaciter nequit Papa, niſi oppreſ-
ſos ipſos tueatur. Sic julius I. S. Athanaſium
contra Euſebianos; — Innocentius IJ. S. jo-
annem -hryſoſtomum contra Theophilum
Alexandrinuum; — Leo I. S. Flavianum
Cpltanum & Theodoretum Cyrenſem contra
Dioſcorum & Latrocinium Epheſinum; —
Nicolaus I. & Hadrianus II. S. Ignatium
Cpltanum contra impiiſlimum Photium de-

fenderunt.
1 H. 710.

N = 530 = 3*

„ . „ . T
F. 716. Denique alii additum volunt

jus, Legatos, Viſitatores, vel alios cujuscun-

que nominis Vicarios Apoſtolicos aut ubique
conitituendi, aut quoquoverſum mittendi. Ve-
rum hoc quoque jus nihil aliud eſt quam
facultas moralis efficiendi per alios, que
Summus pontifex ob diſtantiam locorum effi-
cere per ſeipſum nequit. Delegat igitur Viros
quosdam, qui nomine ſuo communibus Ec-
cleſiæ emolumentis invigilent; qui vice fua
canones exequantur, & vindicent; qui fua
auctoritate aut Conciliis generalibus preſint,
aut alia negotia ad publicam totius Eccleſiæ
ſalutem pertinentia tractent. Quapropter hoc
quoque jus ceteris juribus, quæ commemo-
rata ſunt, contineri, nemo eſt, qui inficie-
Kur.

S. 717. Ceterum omnia jura ſentialia
Primatus eccleſiaſtici in id unum confluunt,
quod Papa tanquam ſupremus Chriſti in terris
Wicarius, & S. Petri in Primatu ſuccefſor,
jure divino ſit CEWLRVUI ſen CONWSERVA-
70KE UWIrATIS ECoLESIASTIICW. Ideo
enim ex univerio Orbe chriſtiano de rebus

ad eam unitatem pertinentibus relationes

expetit, recipitque (681 - 85‧ Ideo canones
univerſales jam conditos exequitur, & vin-⸗
dicat (685 - 92) Ideo conſtituit novos cano-⸗
nes cum dogmaticos (692 - 95), tum diſci-
plinares (695 ⸗ 709). Ideo convocat Concilia
generalia (709 -13), lisque cum Prærogatid
u!⸗

in n a
Il unt, nihne
nen Nin n
RN linen, Lr

Aliem ſuffragii præſidet (713 & 14). Neque inepte
tmm dixeris, omulia jura Primatus extra Concilium

aisclie enerale refundi in & & VULI1.- O DPLP-
l PLENWI defectus ceterorum Epiſcoporum.
ni
er aiu, ile G. 718. Tec igitur ſunt jura eſſentiali
t , I. Primatus eccleſiaſtici. Hæc funt jura, qu

z3 Chriſtus ipſe Romano Pontifici in S. Petro

contulit. Hæc ſunt, quæ omnis antiquitas
in eo ſemper venerata eſt. Hæc denique
funt, quæ nulla unquam poſteritas ab eodem
ſeparabit. Cum enim notione ipſa ſeu eſſentiæ
Primatus contineantur, nullo tempore ſejungi
ab eo poſſunt. Jura iſta, ringente licet ſy⸗
nagoga malignantium, inconcuſſa ſteterunt
hactenus, ſtabuntque poſtea, & ita frabunt,
ut ne ipſe quidem inferorum portæ adverſus
ea unquam ſint prævalituræ.

ARTICULUS II.

DE W$ Aνμ NT ⅞⅛IBVS
PRIIATUS ECCLEANASTICI.

§. 719. Jura accidentalia Primatus eccle-
fiaſtici ſunt, quibus ad conſervandam Eccleſiæ
unitatem Papa non indiget: ut proinde iis,

ſalvo Primatu, carere polſit.
L 1I 2 Hæc

e. = 732 = 3*

Hæc jura dicuntur etiam Contingentia, ee .
ipſo, quod ad finem Primstus neceſſaria von ) An
ſint; aaventitia, quia vel Principum vel Epiſco-
porum partim libera conceſſione aut conniventia, un⸗
partim ignorantia, negligentia, vel etiam im-
potentia, lapſu temporis Primatui acceflerunt;
denique khamana, quoniam diſpoſitione humana
faétum eſt, ut cum Primatu conjungerentur.

G. 720. Hiſtoriam veterem eccleſiaſticam
ſi conſulimus; olim

lſor . i Pin bhire be ⸗
a) Epiſcopi ſinguli ſuos dioeceſanos a mim ſeuin

quibuscunque peccatis abſolvebant; quascun- anmdm, n
que Indulgentias iisdem conferebant; quæ⸗- l en 1 len⸗
cunque Beneficia eccleſiaſtica intra ſuam in metne
quique diœceſin conferebant.

*⁵) Metropolitæ Epiſcopos nominatos aut
electos conſecrabant, & confirmabant.

*₰) Ilidem, ſuffragante Synodo provinciali,
Epiſcopos transferebant; poſtulatos vel renun-
ciantes admittebant; accuſatos judicabant,
criminoſos deponebant; indigentibus Coadju-
tores adjungebant; novos quoque Epiſcopa-
tus erigebant; veteres autem disjungebant,
vel uniebant.

M. (il wer
Guun bullun

) Epiſcopi vel ſinguli, vel in Conciliis
particularibus congregati, pro fubditis ſuis
in quibuscunque canonibus etiam univerſali-
bus diſpenſabant.

5

nn Cantiſgintn 9
natus nectlini
tineipumn ſel hi
one zut tonniſei,
lia, pel etim i.
Plimatui Adellent.
Glbpoſtiore hunen
t Confungerentu,

enen ecrlelalicam

.

vos lecelanos

ven ornnn,
0s Nel lenn
aums oüchh
geotns lul⸗
ten cisongenn

e.

. == 533 =*

e) Pallium Metropolitis ſibi ſubjectis

omnes Patriarche conferebant.

f) Multi Ordines religioſi usque ad ſe-
culum XIII. inſtituti ſunt: nullus tamen eo-
rum Regularum fuarum approbationem a
Romano bontifice legitur ſpecialiter petiiſſe.
SS. Dominicus & Franciſcus primi fuerunt,
qui id facerent.
plura hisce de rebus vid. fſuis locis apud
Eſpenium, Fleurium, Thomaſſinum, Natalem
Alexandrum, aliosque. Unum eſt exemplum , „
quod, cum ad oſtendendam Synodorum parti-
cularium poteſtatem judiciariam præcipue ſer-
viat, ſpecialiter referendum duxi, nempe de
paulo Samoſateno, Antiochiæ Epiſcopo, quem
Concilium partieulare tan quam hæreſeos reum
depoſuit, & alium, ſcilicet Domnum, in ejus
locum fubſtituit. At nonne Patres hujus Con-
cilii, teſte Euſebio IL. 7. H. E. c. 23 & 24., a Co⸗
rum ſuorum confirmationem a Dionyſio P. pe-
tierunt? Nihil minus. Scripſerunt illi quidem
Papæ, ſed & omnibus ubique terrarum Epiſco-
pvis. Quid autem ſcripſere 2 Nihil aliud ,
quam Paulum a ſe fuiſſe exauétoratum, Dom-
numque electam: Vt, inquiunt, Domno ſori-
batis, &z ab eo literas accipiatis communionis.
Advertendum, inter tres primas Sedes tertiam
fuiſſe Antiochenam.

F. 721. De votis Papzæ reſfervatis nul-
lum in antiquitate veſtiglum reperitur. Sub
initium ſeculi XIII. primum Innocentius III.
ſibi reſervavit votum ultramarinum, nimirum
fuſcipiendæ ſacræ expeditionis in Palæſtinam,
L 1 3 qu

= 34 ==*

quo nunc paſſim intelligitur votum peregri-
nandi in terram ſanctam. Cui poſtea acceſſe-
runt quatuor alia vota, fſcilicet perpetuæ
caſtitatis, ingrediendi Keligionem, vilitandi
limina Apoſtolorum, peregrinandi Compo-
ſtellam ad S. jacobum: quzæ recenlentur
C. 5. extrav. comm. de pænit. & remiſſ. Deni-
que omnium maxime Summo Pontifici reſer-
vata ſunt tria vota ſolennia Neligioforum.
Diſpenſatio, dum ad vota refertur, ſive a .
Papa, ſive ab Epiſcopis, aliisve Sacerdetibus lert rl,:
concedatur, non ſumitur in ſenſu ſtriktiori, g wraſtitt, in
nimirum pro actu, quo quis abfſolvitur ab ob-
ligatione præſtandi id, quod Deo ſe præſti-
turum promiſit; ſed accipitnr in ſenſu latiori,
ſcilicet pro actu, quo declaratur, eas adeſſe
circumſtantias, in quibus Deus voventem ad
implendum votum nolit obſtringere.
H. 722. Jus Papale exigendi ab Epiſco-
pis juramentum fidelitatis & obedientiæ in-
auditum fuit usque ad ſeculum XI., quo
Gregorius VII. id ſibi ab Epiſcopis præſtan-
dum poſtulare cœpit. Hodie ſecundum foeor-
mam, quæ in Pontificali Romano legitur,
his verbis jurant Epiſcopi: Ego W. eleltus
Eecleſic IW. Epiſcopus, ab hacç hora in antea
fiadlelis & obediens ero B. Petro Apoſtolo, ſanlka-
que KRomanæ Eccleſid, & Domino noſtro D. nmiiu mrnzihn
Papœ, ſuisque ſucceſſoribus canonice intrautibus. Ar tiennii ,
Won ero in conſilio, vut conſenſu, vel falto, SN a
ub, vitam perdant, aut membrum; aut tapian- ,
tur mala captione, aut in eos violenter mannz ni
quomodolibet ingerantur, dusvis gucſito colore-

Ln=

Pyn Conhrunnt,

e== 53 5 =

Cou ſlium vero, quod mihi credituri ſunt per ſe,
vokun e dt nuEciοα ſuos, ſeu literas, ad eorum dam-
ui eta ch m, me ſciente, nemini pandam. Papatum
l Romanum & RKegalin S. Petri adjutor eis ero
ad retinendum & defendendum, SALVO MEO
ORDIWE, contra omnem hominem. Legatum
Apoſtolicæ Declis in eundo & redeundo honorißice
traftabo, & in ſuis neceſſtatibus adjuvabo.
Gura, honores, privilegia, & aultoritatem
F. K. E., D. W. Papæ, O. ſucceſſorum pre-
dikorum conſervare, defendere, Augere, G&
vromovere curabo: negue ero in con ſilio, vel
falto ſan traftatu, in quibus contva ipfum D.
W., vel eandem R. E. aliqua ſiniſtra vel pPra-
judicialia perſonarum, juris, nonoris, ſatus',
elmt, s e S voteſtatis eorum machinentur : & Ii talig
1 Deis Meneni & aibu oungue truktari, vel procurari novero,
t impediam hoc pro poſſe; & quanto citius po-
tero, ſignificabo eidem D. M., vel alteri, per
quem poſſit ad ipfſius notitiam pervenire. Re-
gulas &. Patrum, decreta, ordinationes ſeu
GyAcoys Per. diſpoſiti ones, reſervutiones ,Pproviſiones, & man-
le komän r data. Apoſtolica totis viribus obſervabo &
Normo Ein Jaciam ach aliis obſer vari. Hareticos, Ichi ma-
1. N ticos, 1 rebelles eidem D. W. vel ſucteſſoribus
. prœcdikkis pro poſſe perſequaz, & impugnabo.
Vocutus ad ſynodum veniam, niſi prapecditus
canonica præpveditione. Apoſtolorum limina ſin-
gulis trienniis perſonädliter per me ipſum vi ſitabo,
65 D. W. ac ſucceſoribus radliktis ratieuem
redaam de toto meo pvaſtorali oſſieio „ at de
rebus omnibuas qd mer Eccleſic ſatum, ad
L 1 4 Cleri

Gu0d

ſiene in

136 =

Cleri & populi diſciplinam, animarum denique,
gquz mekk fidei tradita ſunt, ſalutem quovis
modo pertinentibus; & viciſſim mandata Apo-
Rolicæ humiliter recipiam, & quam diligentiſſime
reguar. Quodſi legitimo impedimento detentus
Inero, præfata omniu adimplebo per certum
Wuncium, ad hoc ſpeciale mundatum huben-
tem, de gremio met Capituli, aut dlium in
dignitate eccleſiaſtica conſtitutum, ſeu alius
Perſonutum haÄbentem, aut his mihi deſicientibus
per digceſanum Sacerdotem, & Clerico deficienke
omnino, per alium aliquem Presbiterum ſecula-
7em vel regularem ſpettata probitutis & reli-
gionis, de ſupra dittis plene inſtrulkam. De
Rujusmodi autem impedimento dotebo per legitimus
robationes ad S. R. E. Cardinalem Proponen-
tem in Congregatione S. Concilii per ſupra
ditkum Wuncium. Poſſeſſiones veno ad menſam
meam pertinentes non vendam, ner donubo,
nec impignorabo, nec de novo infeudabo, vel
aiidguomodo alienabo etiam cum sonſenſu Eccleſiæ
med˖k, intonſulto Romuno Pontifice; & ſi ad
aliquam alienationem devenero, væœnas in qua-
dam ſuper hot edita Conſtitutione contentas eo
ipſo incurrere volo. Conſtitutio, cujus hoc
loco fit mentio, edita eſt ſeculo XV. a Paulo
UI., & reperitur c. ambitioſa. De rebus Eccles.

von alien. inter commun.

Quo ſenſu omnia, quæ in hac formula con-
tinentur, Epiſcopi ſe fervaturos jurare aut
poſſint, aut debeant, aut velint, malim diſcere,
guam docere.

H. 723.

2=

1

in, el
l (evte
a 4
cer f .
)

C. 723. Religioſos auctoritate ſolius
Papæ a canonica Epiſcoporum ſuorum juris-
diétione olim non fuiſſe exemtos, adeo cer-
tum eſt, ut nihil magis. Certe Concilium
Chalcedonenſe illos Epiſcopis ſubjectos eſle
voluit Can. 4. (488). b. Seculo X. adhuc
in Concilio Confl entino, cui Carolus Fran-
cixæ & Henricus Auceps Germaniæ Reges
interfuerunt, Can 6, ſtatutum legimus: Ec-
leſid quorumcunqgue MWonachorum, in ſinpgelis
Parochiis ſitæ, Epiſcovorum, ut decet, diviniinus
ſubcdantur regimini, eisque debita obſequia in
exercendis eccleſiaſticck cura Megotiis ſolicite
exhibeant. Infi procul dubio Monachi Epiſcopis
Jſuis in omnibus obediant. Initio ſeculi XII.
primum ejusmodi exemtiones vel cœptzge,
vel auctæ ſunt. Conſtat id ex frequentioribus
querelis, quas adverſum eas Epiſcopi aliique
Viri, diſciplinæ veteris ſtudioſi, moverunt.
9, el Solum audiamus S. Bernardum, qui, utut
Leee ibpfſe Monachus, L. 3. de conſid. C. 4. ad Eu-

itr. S i genium III. ſic ſcribere non dubitavit:
1, iln in ſß MWurmur loquor & gquerimoniam Eccleſiarum.
ins ntrtt ITruncari ſe clanmitant, ac demembrari. Vel
Mloe Rieſe 7 ,/7 „ „, . „ 7
intin, ib aidαν, vei vauce admodum ſunt, quæ plagam

Eo M 1 iſtam aut non doleant , aut non timeuns.
Do dru RQuaris: guam? ubtérahuntur Abbates Epiſco-
1 pis, LEpiſcopi Archiepiſcopis; Archiepiſcopi Pa-
triurchis ſive Primatibus. Bonane ſpecies hac?2
mirum, ſy exeuſari queat vel opus. Zune Tibi
licitum cenſeus ſuis Eccleſias matilare membris

sbuſunders orcinem; perturbare terminos, quos

1L 15 ne-

1 heſm.
rwaturos

N= 38 = *

poſuerunt Patres tai? Si juſtitiæ eſt jas eui-
que ſervare ſuum; auferre cuiqaam ſua, juſto
quomodo poterit convenire? .
En S. Bernardus ait, per ejusmodi exemtio-
nes lædi jus Epiſcoporum!

F. 724. Annatæ ſunt certe penſiones
pecuniariæ ex Beneficiorum eccleſiaſticorum
fructibus primi anni Romam mittendæ. Hanc
exactionem initio ſeculi XIV. primus intro-
duxit joannes XXII., qui pro EccleſiY Ro-
manæ neceſſtatibus frultus primi annt Benefi-
ciorum eccleſtaſticorum vacantium, & qua in
diverſis Urbis partibus usqjue ad triennium va-
care contigerit, ſibi reſervavit. ld conſtat ex
C. 1z. de Præbend. inter extrav. tcomm. Bo-
nifacius IX. ſub finem ejusdem ſeculi, quas
Joannes tantum ad triennium petiit, eas ſem-
per deinceps ſolvendas decrevit, ut refert
Raynaldus ad ann. 1392.

F. 725. Beatifcatio ſecundum hodiernam
diſciplinam eſt Decretum Papz, quo is in-
dulget, ut aliquis Dei ſervus in aliquibus
locis publice colatur. Canonizatio eſt decre-
tum Papæ, quo is præcipit, ut aliquis Bea-
tus in aniverſa Eccleſia publice colatur. Pri-
mis ſeculis alicui cultus publicus decretus
eſt vel per diceceſin ab Epiſcopo, adhibito
conſilio Clericorum; vel per provinciam a
Metropolita ex conſenſu Synodi provincialis.
Ejusmodi cultus vel intra diœceſin aut pro-
vin-

Mam ,

insnoci eentd⸗

ene genſones

eelalucokunm

Inn dhie N.

e 539 ==

vinciam perſtitit, vel per literas communi-
catorias (297) propagatus, & ceterorum
Epiſcoporum conſenſu receptus eſt. In priori
igitur caſu Beautificutionen; — in poltériori
canonizationem fuiſſe peractam, non immerito
dixeris. Circa ſeculum IX. mos introduci
coœptus eſt in Occidente, ut nemini cultus
publicus in univerſa Ecoleſia exhibe etur,
niſt Papa eundem vel decreviſſet, ve ex-
preſſe confirmaſſet. Mos hic invaluit, cum
fub finem ſeculi X. primus, de quo quidenmn
fide indubitataà conſtat, B. Udalricus Ep.
Auguſtanus a Joanne XV. edita conſtitutione
ſolenniter elt canonizatus. Neque tamen
hæc conſuetudo impedüt, quo miaus Epiſcopi
retinerent poteſtatem, cultui publico intra
diœceſin vel provinciam aliquem exponendi.
Sub finem ſeculi XII. Alexander II. C. 1. de
geliquiis. occaſione cujusdam hominis in
ebtietate occiſi, quem aliqui quaſi Sanctum
venerabantur, ſtatuit, non licere guemguam
pro Sankto, absque aukoritate Romang Ec-

cleſie, veneradri.

F. 726. Inter adventitia tantum Prima-
tus jura numerari merentur, quæ ad obti⸗
endum ejus finem non ſunt neceſlaria (719).
* autem recenſuimus (720 - 26), tamdiu

neceflaria eſſe merito inficiamur, quamdiu
eorum neceſſitas probata non fuerit. Porro
KAarii eo difficilius id præſtabunt, quo cer-
tlus ex allatis documentis contrarium antiquæ
-

540 ==

cleſiæ ſenſum novimus. Igitur Papa jure
tantum adventitio ſolus hodie

%) Novos Epiſcopatus erigit; veteres
disjungit, unitve;

b) Epiſcopos ipſos confirmat, conſecrat,
transfert, judicat, deponit;
Excipe Epiſcopos Gurcenſem & Lavantinum
in Carinthia; Seccovienſem in Styris, & Chie-
menſem in Bavaria, quos Archiepiſcopus Salis-
burgenſis, retento antiquo jure proprio, con-
ſecrat, & confirmat.

4) Ad Epiſcopatum poſtulatos, aut ei-
dem renunciantes admittit;
4) Eorum aliquos Pallio ornat;
e₰) Indigentibus Coadjutorem concedit;
) Omnes ſpeciali jurejurando ſibi ob-
ſtringit;
g£) A quibusdam peccatis gravioribus
Fideles quoscunque poœnitentes abſolvit;
) In aliquibus votis & canonibus uni-
verſalibus diſpenſat;

½) Ordines religioſos approbat, repro-
batque;

IS »

2½) Aliquos a canonica ſuorum Epiſco-
porum jurisdictione eximit, & ſuæ poteſtati
ummediate fubjicit;

2

1

Duomnmn Clrceln
NoodMN Oee⸗

tur Pin

erigit; veres

, onlent,

Chnnms, M,

„

lio ot,
wen omeelt,

ad l .

lis Yufintbl
1 Wot;

E carondbos u.

„ſeN⸗
Vprontt,

ſue Melan

N = 541 = *

1) Uberiores quasdam Indulgentias elar-
gitur; .
m) Annatas ex variis provinciis exigit,
recipitque;

2) Beneficia quædam ecclefiaſtica extra
Romanam diceceſin confert;

9“) Servos Dei Beatorum vel Sanctorum
catalogo adſcribit.

H. 727. De jure appellationum ad Ro-
manum Pontificem quid dicam? Id quidem
divinitus eidem conceſſum cum Romanenſibus
ipſe Alexander Natalis affirmat Sec. W.
Diſſ. S.; negant contra Petrus de Marca
Dupinius, Eſpenius, aliique. In difficili hac
controverſia diſcrimen faciendum exiſtimo
cum inter appellationem propriam & impro-
priam; tum inter caufſſas eccleſiaſticas, in
quibus appellatur; tum denique inter ſen-
tentiam, quæ via juris, & inter eam, quæ
via falti pronunciatur.

H. 728. Appellatio eſt actus, ſeu reme-
dium juris, ut vocant, quo quis Judicem
ſuperiorem implorat, ut gravamen ſibi a
Judice inferiori illatum tollat. Propria &
judiciulis eſt, quæ eflectum non Juſpen ſivum
duntaxat, ſed etiam devolutivum babet, ſeu
qua & prioris ſententiæ executio ſuſpenditur,
& integra cauſſæ cognitio ad ſuperiorem
Su-

judicem devolvitur. His eflectibus, ſi careat,
appellatio Inmpropriæ eſt, quæ etiam extra-
judicialis, & ſimpliciter provocautio, aut querela
appellatur. Cauſſæ eccleliaſticæ, in quibus
appellatur, vel ad quæſtionem juris, vel ad
quæſtionem fafti referuntur (665 & 66).
Denique ſententia ipſa vel ſecundum nomam
a legibus præſcriptam fertur, vel non ſe vata
fſorma, quam leges adhibendam ſtatuunt,
ut dum quis a judice non competente, vel
indicta cauſſa condemnatur. In priori caſu
Judex via juris; — in poeſteriori vero via
Jatti procedere dicitur.

F. 729. Jus quascunque appellationes
in quibuscunque caufſfis eccleſiaſticis recipi-
endi Romano Pontifici primis Eccleſiæ ſeculis
non tantum non fuit attributum, ſed om-
nino denegatum. Nam

A) Cyprianus in epl. ad Cornelium P.
ſic ſcribit? Cum ſtatutum ſit omnibus nobis ,
& aquum ſit pariter ac juſtum, ut uniuscu⸗
jasque cauſſa illie audiatur, ubi eſt crimen
admiſſum; oportet utique 605, quibis Ps &=
ſumus, non cirsumcurſare, gec Epiſcoporum
concovdiam concurrentem ſua ſnbdola & fallaci
Zemeritate collidere; ſed agere illic cauſſam
ſuam, ubi & accuſatores habere & taſtes ſui
griminis poſſunt: niſi paucis deſperatis minor
cidetur eſſe auſtoritas Epiſcoporum in Africa
con ſtitutorum.
.

tcre, in glin
enn ris, ſelal
1 (boz & o
Cuncum nonan
Vel won le vota
CNKene, W
oltetiotl Neno ue

one aovelatone

.

utum, el .

1 Ceiun d
4 onritis tnni,

lun, 4 iier⸗

543 = 3*

„) Concilium Nicænum C. 5. (447. )
caufſſas litigioſas Synodo provinciali committit,
ſine ulla mentione appellationis ad Papam.
Canonem hunc confirmavit Concilium Cplta-
num I. c. 2. (454. 4).

4) Concilium Antiochenum ann. 341.
celebratum C. 75. ſtatuit: Si duis Epiſcopus
de certis criminibus accuſatus, condemnetut
omuibus Epiſcopis ejusdem provintiæ, cunflig,
conſonanter eundem contra eum formam decreti
protulerint; hunc apud alios nullo modo judicari;
ſed firmam concordantium Epiſcoporum provin-
cic manere ſententiam. Si autem diſcors
fuerit provincialium Epiſcoporum ſententia,
C. 14. decretum eſt, ut Metronolitanus a
vicina provincia judices cs convocet, qui
controverſiam tollant, ut per ée05, ſimul & per
comprovinciules Epiſcopos, quod juſium viſum
fuerit, approbetur.

Canones hi a generali Concilio Chalcedonenſi
C. 1J. ſunt confirmati (488. 4a).

4) Codicis Africani C. 25., qui promul-
gatus eſt in Concilio Carthaginenſi 217.
Fpiſcoporum, inter quos fuerat S. Auguſti-
nus, ſtatutum legimus: Ut PDiaconi, &
Preshifteri, vel ceteri inferiores Clerici in cauſſis,
quas habuerint, ſi de judiciis Epiſcoporum queſti
Juerint, vicini Lyiſcopi eos tum conſenſu ſui

Eriſcopi audignt, & iuter eos defiiant adluübiti
ab

— — *
ab eis Eryiſcopi. CQuodſi ab eis provocandum
vutaverint, non vroνσ—ννnt ad transmarina ju-
dicia, ſed ad Primaies ſuuvxum provinciarum,
aut ad univerſale Contiliun, ſcilicet Africæ
6 71 αι i ſpgni 7 1uf
(403), ſieut & de Epiſcopis ſæpe conſtitutum
eſt. Ad transmarina autem qui putaverit ap-
pellandum, a nullo intra Africam in commu-
nionem retipiatur.

e) lIidem Patres Africani in epla ad
Cæleſtinum I. data ſic ſcripſere: Impendio
deprecamur, ut deinceps ud veſtras aures ve-
nientes non facilius admittatis, vet a nobis
exrcommunicautos altra velitis in communionem
etipere: quia hoc etiam in Contilio MWicano
definitum facile advertet Venerabilitas veſira;
nam etſi de inſevioribus Clericis vel Laitis vide-
tur ibi ra caveri; quunto magis kot de Exiſco-
vis voluit obſervari, ne in ſun provincia
communione ſuſpenſi a veſra Sunktitate pra-
Propere vel indebite videantur communioni re-
ſtitui.

) Concilium Chalcedonenſe, dum C. 9.
ordinem judiciorum eccleſiaſticorum determi-
nat, de appellationibus ad Papam nihil pror-
ſus mentionis facit. Immo juſtinianus Imp.
Novell. 723. C. 22. eas plane excludit, dum
ſtatuit : Si quis Epiſcoporum dubitationem
aliquam ad invicem habeut, prius Metropolita
eorum ecum aliis de ſua Sanodo Epiſcovis cauſ-
Jam exauminet, & judicet: & R non rata ha-
bu⸗-

S

vert uce
aW.
utiune i
il nſi

lanal
ſdtint: I
s in giiinis
orniittbls t
ml Fitt 5
ſer iſtatate e
lnn zulin trnit

in ſoe un
Me, uk
Murmme allis n
Iie diiin keii

uein do de
Mta innn
Mun iun iun
Wen eiun
dger, mnliͤn
Conrilis W un
unſfetiicig
Dtottut et ler

r ſ
e
ſe enus Pelt

Gin coen
Ung ſii n
UNiſg,tiun

le: Iypentn

tas kuntt i.

45 ==

buerit utrugue pars, quc juclicuta ſunt, tum
Patriarcha diæœceſeos illius inter eos audiat,
nulla parte eus ſententia consradicere valente.

g) Concilium Lugdunenſe in Gallia ſeculo
VI. C. 1. ſanxit: Si quid inter fratres, id eſt,
Coepiſcopos noſtros contentionis ortum fuerit ;
ſi de una provincia ſunt, Metropolitani cum
Comprovincialibus judicio ſint contenti. Si vero

diverſa provinciæ ſint Sacerdotes, inter quos

aliqua diſceptatio oriatur, conwenientibus in
unum Metropolitis ipſorum, omnis eorum aktio

illorum judictio terminetur.

F. 730. Jure tantum adventitio convenit
Papy, ut quascunque appellationes in qui=
buscunque cauſſis eccleſiaſticRis ex univerſo
Orbe chriſtiano recipiat.

Jus enim hoc merito inter jura tantum ad-=
entitia Primatus numeratur, fi absque eo Pri-
matus finem ſuum conſequi poſſit (719). Quis
autem fibi perſuadest, Primatum eo jure in-
digere, quod eidem per ſex omnino ſecula a
Conciliis non tantum particularibus ſed etiam
univerſal;bus partim non arttributum partim
prorſus eſt denegatum (729) *

F. 731. Abſit tamen, ut dicam, nullum
eſſe genus appellationum, quod Papzæ Jure
divino competat. Is namque ex fine Pri=
matus ſui eſt cuſtos & vindex canonum
univerſalium (685). Cum igitur jus hoc
M m ex-

W= „456 =

exercere nequeat, niſi actiones ejusmodi
canonibus contrarias ante cognoverit; plane

coniequitur, ut Papa in cauſſis eccleſiaſticis,

quzæ ad quæſtionem juris univerſalis, przæ-
ſertim dogmatici, pertinent, appellationes pro-
rrias (728) jure divino ex univerſo Orbe
Cchriſtiano poſſit recipere. Ad hæc ex prz-
dicto jure vindicandi canones univerlales
ſummus Pontifex tuetur eos, qui ab eccle-
ſiaſticis judicibus contra canones opprimun-
tur (7215). Inde autem deducitur, nullum
dubitandi locum relinqui, quin etiam in
quxſtionibus facti Primatui divinitus annexa
ſit poteſtas contra ſententiam via fatti pro-
latam appellationes recipiendi, quæ effectum
quidem ſuſpenſivum ; non item devolutinum
habeant; nam ad finem Primatus fſufficit,
ſi Papa præcipiat, ut cauſſa ſecundum cano-
nes retractetur.

§. 732. Epiſtolæ decretales, quas Ro-
manis Pontificibus primorum quatuor ſecu-
lorum Iſidorus Mercator falſo adſcripſit,
anſam dedere, ut, quz hactenus expoſita
ſunt, jura adventitia Romano Primatui debita
a non paucis crederentur. Aucta eſt hæc
credulitas eo præcipue, quod Gratianus plu-
rima fragmenta, ex epiſtolis illis decerpta,
fuo Decreto inſeruerit. Ut affſerti hujus ve-
ritas cuique pateat, aliqua ejusmodi frag-
menta ex eedem Decreto proferam.

gultc⸗

Ms10.
lur u ſin
G. Gonninn 5
eiu fulis

iNug giutet
inl Dininn,
1in Aſuftin⸗
un iuft nniert
eu grin
limitr i evert

RN n .
Gln hiſne
it ichrinn 1
eſie Alim ifn
1loſtan

ittntia ceſtit⸗

S

liones ein
ognofet, ſe
ulis ecleſaltes
iumſalt n
5
elatiansn
1 Unirerlo O
Ac hre er U.
uns Uliperlales
Cnmnes Ghtnen.
Geducimt, ullun
uin etnn 1
Ui Grintus umen
tinn tin ,iſt
enli, (ve eſetn
1 Ten Cauttin
Prinurvs iltct
Eruncum a

0les, (ns 5
n Cuntdot ken
flo Mnne
Ducenns e
hno Pinmmnien
1. Autn 4
vod Crniin
ls iis e
1 eent in
Pronn,

8 3
= 547 == E
«) D. 22. C. 2. ex AVALEYY9. Sicut
cardine oſtium regiture ſic hujus ſankta Sedis
auftoritate omnes Eccleſic, Domino diſponente,
reguntut.

b*) XI. q. z. C. 14. ex Al EXAWDRO I.
Apoſtolicæ Sedi ſummarum diſpoſitiones cauſſa-
rum, & omnium negotia Eccltſiarum ab ipſo
Domino tradita ſunt.

39XXIV. qg. 1. C. ;. ex MWARUELLOI.
Petri Sedes primitus Antiochiq fuit: quæ poſtea,
jubente Domino, Romam translata eſt. Wet
ab ejus diſpoſitione vos deviare oportet, ad
quam cuntta majora eccleſtaſtica negotia, divina
diſponente gratia, juſſu ſunt referri, ut ab es
regulariter diſponantur, a qua ſumſere principiu.

4) D. 17. C. 1. ex eod. WARCELLO.
ynodum Epiſcoporum absque hujus ſanktæ
Sedis aubktoritate non poteſtis regulariter facere;
neque ullum Epiſcopum, qui hanc apnellavit
apoſtolicam Sedem, damnare, anteguam hinc
ſeutentia defmitiva procedat.

e) II. g. 6. C. 9. ex gLIO I. Dudum
a ſanftis Apoſtolis ſucceſſoribusque eorum in
antiquis decretum fuerat ſtatutis, qua haktenus
ſautta & uaniverſalis apoſtolica tenet Eccleſia „
non oportere prater ſententium Romani Pon-
tificis Concilia celelrari, nec Fpiſcopum dam-
nasi.. Ad Becleſiam Romanam, guaſi ad
W m 2 MWas

N= 548 =

Matrem utque Apitem omnes Majorks Eccleſiæ
cauſſæ & judicie Epiſcopvorum recurrant, SGS
juxta ejus ſententiam terminum ſumant: nes
extra Romanum quidquam ex his debere decerni

Pontificem.
fF) VI. g. 1. C. 29. ex CALLISTO I.

Si Epiſcopus utilitatis cauſſa fuerit mutandlus,
non per ſe hoc agat; ſed Fratribus invitantibus,
& auktoritate kujus ſantta Sedis hoc ſaciat,

Vides, in his epiſtolis Papam extolli ut
Monarcham, cui ſoli divinitus conceſſa fit ple-
nitudo poteſtatis eccleſiaſticeæ, in cujus partes
vel majores vel minores pro ſuo arbitrio cete-
ros Epiſcopos vocare poſſit. Ut diluantur præ-
cipua argumenta, queis Romsnenfes jura (726
& 30) recenfita ſoli Papæ vindicare nituntur,
ad ſequentia eſt attendendum.

S. 733. Epiſcopi prædicta jura exercue-
runt quidem cum conſenſu; — non item
ex conſenſu Papæ, id eſt, exercuerunt jure
proprio (26. 4) & independenter a conſenſu
Pontificio: neque enim hunc leguntur petüiſſe;
neque eo indigebant, utpote ipfi plenitudine
poteſtatis eccleſiaſticæ præditi (290- 99).
Petitionem principii vocant Logici, dum, quo
antea probandum erat, ut certum aſſumitur.
Hoc vitio laborant Romanenſes, dum ex
ſpuriis decretalibus fupponunt, plenitudinem

eccleſiaſticæ poteſtatis ſoli Papz jure divino
convenire (732).
§. 734

NA,
git, Mn imn
i iſelir. 1
1 nlgutane
lens onnter,
DI ioltoren
tr Vran G/

n, .

Gſilenlen — .
llit, Wn
Eeegem.
Menratiot Hineg

1
nien ſrti
z ſamn,
. ſ. ma
Mge
n ingn

Mun

in

BS

uon Hien
1 nnt,
n ſindnt,
1 ir Alhrs duni

CANRN/
funt nulundl,
Gtriur igntartitun,
Snn in ſinn

hynn otni t
ins aoeeln it
gie, in enig
) ſMo mitti d
1t. Ut dlumtur
Nomuenes n ,
2 findent Ninumn
in.

n iun eale

,— 00 en.

GBetederunt un
later 1 CMl

ei
Eyunmt en

N= 7549 =

F. 734. Innocentius III. quidem C. 5.
de Translat. ſcribit: Poteſlatem transferendi
Pontifices ita ſibi retinuit Dominus & Magiſter,
quol ſoli B. Petro Licario ſuo & per. inſum
Jucceſſoribus ſuis ſpeciali privilegio tribuit: ſicut
teſtatur antiquitas, cui decreta Patrum ſanxe-
zunt reverentiam exhibendam ,„ & evidenter
aſſerunt ſacrorum Cœnonum ſanktiones : non
enim homo, ſed Deus ſeyarat, quod Romani
Pontificis, Eccleſiaxum neceſſitate vel utilitate
penſata, non humana ſed divina potius aukto-
ritate diſſolvit. Idem C. 2. eod. de depoſitione
& reſignatione Epiſcoporum affirmat Ppr-
dictus Pontifex, eo nixus argumento, quod
Beus diſſolutionem curnalis conjugii, quod eſt
inter Virum & feminam, ſuo tantum jndicio
reſervaverit, præcipiens, ut, quod Deus con-
junxit, homo non ſeparet.. Cum ergo, inquit,
fortius ſit ſpirituule vinculum guam carnale,
dubituri non debet, quin omnipotens Deus
ſpirituale conjugium, quod eſt inter Epiſcopum
& Eccleſium, ſuo tantum judicio reſer vaverit
diſſolvendum. — Sed nemo nobis vitio ver-
terit, ſi aſſerto huic Innocentiano aſſenſum
denegemus. Quænam eſt enim hæc argu-
mentatio: Vinculum ſpirituale inter Epiſcopum
&& Eccleſiam fortius eſt vinculo caznali inter
virum feminam. Atqui vintulum carnale
Deus ſibi ſoli reſervavit diſſolvendum: 180
multo magis vinculum ſpirituale. Ergo ſolus
Papa, tunquam Vicarius Chriſti, hoc poteſt diſ-
Jolvere? Nonne melior foret hæc ratiocinatio:
M m 3 Vin-

„50

Vinculum curnale ita Deus ſibi reſervavit diſſol-
vendum, ut neque Papæ ejus dirimendi pote-
NRatem conceſſerit: ergo multo mugis vinculum
NWirituale ita ſibi reervavit, ut negue Papaæ
ejus reſcindendi poteſtatem tribuerit? Canones,
ad quos provocat lnuocentius, ſunt depromti
ex epiſtolis ſuppoſititiis Iſidori (732. ). De-
nique nonne quilibet Epiſcopus eſt Vicarius
Chriſti 2

F. 735. Papa eſt quidem jure divino
judex Epilcoporum in rebus ad Eccleſiæ uni-
tatem pertinentibus. At hog non oblſtat,
quo minus Collegium omnium Epiſcoporum,
utpote cui eodem jure divino competit totius
Ecclelſie imperium (296), ſiatuere poſſit,
ut Epiſcopi non immediate a Papa, ſed vel
a Metropolita, vel a Concilio particulari judi-
centur, &, ſiquidem id meriti fuerint, ex-
auctorentur. Jus divinum enim non exigit,
ut Primas vel ſolus vel immediatus ſit judex
omnium Epiſcoporum.

4
F. 736. Dontifex Romanus jure divino
non habet jurisdictionem immediatam & con-
Ous rentem, ut vocant, cum Epiſcopis in horum
diœceſes: nam poteſtas Primatus „ ſi ad
has referatur, in eo ſita eſt, ut illorum
deſfectus ultimo ſuppleat (717). Certe 6
onamus jurisdictionem Papæ immediatam in
Haeulss diœceſes, duos in ſingulis Epi copos

Po-

ee onantut,
tkum, guo n
ſe Diſopun e
*in Heructiz
Dlepi eunn won
paſrper Die
Poher Eylcopun
In et Nner d
ſonms 1 Chrin
Dnileni Nupn in
A Mimtus 1
A I Dite
CN ori
cinm pnnti
1t glsri
ln in Cun
reſent n

17

in Aiatrium
eiöge iehnen
n CoNeteit i
n in (gag
Untn usir⸗
.

SS

i nieninit i
iu Gninm ,,
0 mnagt tinthe
1, minu i,
jturt? (xon
1s, ſut epnn
i(/, l
t kiarin

gliten us äin
Ns n Porkeſe ui
t h n o,
ninn Dyiſgpomn
finn conpett ten
), uwee it
e 1 Dhr, Ni E
iio wralni iu.
Nenti Aenut, er.
enin on enet,
eiurns ir e

minus ule Inn

ponimus: id quod Concilium Nicgenum O.8.
prohibuit (447. ) Quemadmodum igitur Me-
tropolitæ, utut Suffraganeis ſuis ſuperiores
ſint, in horum tamen dicoceſes mediata tan-
tum jurisdictione gaudent: ita Papzæ in
ceterorum Epiſcoporum dicceſes non niſi
mediata jurisdictio divinitus conceſſa eſt.
Actum agunt Romanenſes, dum nobis per-
ſuadere conantur, eo modo Epiſcopos referri
ad Papam, quo modo Parochi ad ſuum qui-
que Epiſcopum reteruntur. Alia longe eſt
ratio Hierarchiæ , quam Chriſtus inſtituit.
Epiſcopi enim non ſunt propter Papam; ſed
Papa propter Epiſcopos. Contra Parochi ſunt
propter Epiſcopum quique ſuum; Epiſcopus
non eſt propter Parochos ſuos. Nempe Epi-
ſcopatus a Chriſto non eſt inſtitutus, ut
Epiſcopi Papam in officio Primatus adjuvent:
ſed Primatus a divino Legislatore eſt ordi-
natus , ut Epiſcopos in officio contineat.
Contra Sacerdotium ſecundi ordinis ſeu offi-
cium parochiale (349) hunc finem habet,
ut ejusmodi Sacerdotes ſeu Parochi Epiſcopo
ſuo in cura paſtorali operam fublſidiariam
præſtent (399). Epiſcopus vero non eſt poſi-
tus in adjutorium Parochorum; ſed his ce-
terisque Presbyteris diœceſanos ſuos paſcen-
dos concredit, ita tamen, ut tam in Laicos
quam in Clericos omnes ſingulosque imme-
diatam jurisdictionem internam externamque
retineat.

M m 4 G. 237.

F. 737. Quoniam magnopere ad chriſnani
populi diſciplinam pertinere ſanttiſſimis Patribus
noſtris viſum eſt, ut atrotiora quzdam 6
graviora crimina non a quibusvis ſed a ſummis
duntavat Sacerdotibus abſolverentur; merito
quidem, ut Tridentinum ſeſſ. 14. (ap. 7. de
pœnit. docet, Pontiſices maximi pro ſupiema
voteſtate, ſibi in Eccleſia univerſali trudita,
can ſas aliquas criminum graviores ſuo potue-
runt peculiari jus cio reſervare. At immediata
Papæ in omnes dicceſes jurisdictio exinde
neutiquam conſequitur: ſicut enim Is nemi-
nem eximere; = ita nullum peccatum ſibi
abſolvendum relſervare poteſt, Epilcopis ra⸗
tionabiliter invitis.

F. 738. Ex canonibus univerſalibus
aliqui ad ipſos Metropolitas; alii ad alios
Epiſcopos pertinent. Cefſſantibus Conciliis
particularibus, & juribus Metropolitarum di-
minutis, cum Eccleſiarum ſalus ejusmodi
canonum relaxationem exigit, ſolus quidem
Papa eandem impertiri poteſt: ſed eo ipſo,
quod Metropolitz vel Concilia particularia
jure proprio olim diſpenſaverint (733), jus
privatium (26. b) id faciendi divinitus Prima-
tui conceffum immerito dicitur Quod attinet
ad canones, qui fubditos Epiſcoporum reſpi-
ciunt; ſi diſpenſatio ſit Papæ reſervata; is
ſolus diſpenfabit, ita tamen, ut, ſi in caſu
concedendæ diſpenſationis recurſus ad Sedem
Romanam ſit impeditus, Epiſcopus aade
11.

⸗

titb li /n
ſet Chen
te lnen,
uis Ilyiil
CNclunenn,

d
.

n

er n
I orult, uln
it 1holn, n
latklte in ep⸗

un her 1
1 mmun 5
ſo ritin:
ſllnen Lechi
Ghnont 227)
Niinn imnte
1!
euin Mnite
Antini amn
Nines emieri

Lerlele ſilg
bi, inrie lee

1 elid i
ee unn el
13 11 1
obiine,
iudife en

5

Mpere ad rifu
lſtſinin rin
Ctora guedn
uit ,l a ti

ulihtcr 6 Mun.

. I. An. N
o ſlnene

ſen aum kuun
lum etemm Ei
t, Nicgtisn

„ lihee
s Dnirenahon .

1E, Mi 11 1s
s (ilis
ſetopolturonm
Ulns etondi
et, Ds gu
t: Maf
rin tple⸗
aarernt (13,%
i drinins Mi
lyilam id
e end;,
ene
ſecurls 4

Epilehn .

N= 753 =

fubditis ſuis ejusmodi canones valide relaxet.
Si vero diſpenſatio Papæ reſervata non ſit;
hic quidem jus habet eam quibusvis dicce-
i nis impertiendi; at non absque conſenſu
Crdinariorum, utpote quibus illi immediate
ſubjecti ſunt. Paucis: Papa jure divino di-
ſenſat quidem in omnibus canonibus; ſed
id nec ſolus, nec fine conlſenſu Ordinarie-
rum facere poteſt.

non poruit, nifi conditione hac expreſe vel
tacite appolita, ut reſtituantur, quando ſalus
Eccleſiæ id depopoſcerit.

§. 739. Jura adventitia Pontifex obtinere
„

Jura hæe divinitus data ſunt Epiſcopis, non
int tanquam Domini ad ſfalutem proprlam pro
ſuo arbitrio; — ſed ut tanquam miniſtri ad
ſalutem Eccleſiæ ex voluntate Chriſti de iis
diſponant (327). Ergo ea duntaxat conditione
in bapam transferri potuerunt, ut reſtitueren-
tur, ſi falus Ecclefiæ id exegerit: miniſter
enim invalide diſponit de juribus ſuæ zdmini-
Krationi commiſſis, niſi ea conditione, ſ Do-

minus conſentiat.

H. 740. Omnia jura adventitia poſſunt,
6G Ecclellæ ſalus poſtulaverit, Romano Pon-
tiſici, invito licet, denuo auferri.

Id enim absque dubie licitum eſt, ſi Papa
hæc jura vel potius uſum eorundem non po-
tuit obtinere, niſi ea conditione vel expreſſe
bel tæsite ſaltem adjeta, ut teſtitnerentur:
m e a⸗

= 554 =e

ſalus Eccleſiæ id exegerit. Sed ejusmodi con-
ditio fuit necefſario adjecta (6789) Ergo qaan-
docunque ſalus Eccleſiz eam reſtitutionem de-
popoſcerit, nifi Papa lubens prædictis juribus
cedere velit, vel invito licite rurſus eripi-
untur.

H. 741. At cui fas erit, commemoratis
rærogativis privare ſupremum Præſulem 2
go ſic exiſtimo: Si de ſalute totius Eccleſiæ
agitur, communis omnium Epiſcoporum vel
diſperſorum vel in generali Concilio congre-
gatorum conſenſus requiritur. Si vero eſus-
modi mutationem ſalus integræ cujusdam
Nationis vel provinciæ expoſcat; ſufficit con-
ſenfus Epiſcoporum, qui ad eandem Natio-
nem vel provinciam pertinent. Verum an

ſingulis quoque Epiſcopis id poteſtatis tri-

buendum, ut jus quoddam Papæ adventitium
ſibi rurſus vindicent, ſi diceceſium ſuarum
emolumenta ſpiritualia inde promotum iri
perſpexerint? Neque hoc negare auſim;
immo aſſeveranter affirmare non ante defſi-
nam, quam Romanenſium aliquis probaverit,
ejusmodi jus cum dioeceſeos cujusdam detri-
mento ſpirituali poſſe vel ab Epiſcopis ab-
dicari, vel a Papa retineri.

§. 742. Quodfi autem Eccleſiæ ſalutem
ſalſo ab Epiſcopis jactari contendat Papa;
quis erit judex? Epiſcoposne Papgę?; — an
Bapam Epiſcoporum judicio ſubjectum dabi-
mus? — Non eſt tanta hac difficultas, ut
ex

,

Me,-A

7

16, Clol Tti
fuicicun en

WI coinntu

Plcorls, W 1

Cle non onlen
eelig guoere h

le Aten ch
itim tnn
riin frunſe
(i de
aiſte n⸗
ixs

SS

Led ejnnol e
6:3) bien gu.
n fottitotonen e
e Melills iui
lele mig eii

1 conmenont;
nun Drellen?
ns wüns adeie
Thienenum
(rllo coge
flun. A en ei⸗
iregre (ltetn
Plat, ſufct ar
ennten Mr
türnt. Terun 1
it wetni n

ve Arenttiun

erelun Murun
e gonotun n
eelle Aln
e n ante
Nidss he
Cllsuun En
39 LHics
di.

Leckir iien
untut
e ti
nnen
WMewlus,
e in

= ſ5ß5

ex datis hactenus principiis complanari ne-
queat. Singuli EKpiſcopi ſuæ dieceſeos; —
provinciales ſuæ provinciæ; — Nationales
ſuæ Nationis ſtatum ipiritualem magis, quam
Papa, cognitum habere merito præſumun-
tur. Cum igitur dominatus in Eceleſia lo-
cum non nabeat (155); non Epiſcopos
Papæe; — ſed vicifſim Papam Epiſcoporum
judicio cedere oportebit. Non eo hoc dici-
mus, quod Primatem vel ſingulis vel uni-
verſis alicujus provinciæ aut nationis Kpiſco-
pis ſu ditum exiſtimemus; ſed quod Ille,
cum dominatu careat, imperare nequeat
piſcopis, ut in id conſentiant, per quod
ſuæ diœceſi, vel provinciæ, vel nationi ſpi-
rituale nocumentum afferri judicant. Multo
magis Pontifex Romanus judicio totius Col-
legii Epiſcoporum acquieſcat neceſſe eſt,
utpote cui & ipſe jure divino ſubjicitur, ut
paullo inſerius oſtendemus.

F. 743. Verum, inquis, jus publicum
univerſale, cum partem juris naturalis, eam-
que non contemnendam, conſtituat, in Ec-
cleſia quoque chriſtiana locum habet (112)
Inde autem conſtat, jura ſemlat in Principem
legitime translata revocari ſine injuvxria non
poſe. Qui aliter ſentit, certe priucipiis repi-
tur, cuilibet imperanti plurimum pernitioßis
igitur & idem de Rkeſervatis ſecunduriis, en
juribus adventitiis, Primatus Apoſtoliti Si-
cendumz.

—2

N= 555 =

R. Argumentum hoe, quo Vir quidam alio-
qui eruditiffſimus adverſus Febroniam inſurgit,
falſo, ut vocant, ſuppoſito nitienr. Supponit
enim, jura adventitia in Papam fuiſſe abſolute
atque adeo irrevocabiliter translata: id quod
falſam eſſe fapea oſtendimus (739). Mirum
eſt, quod vir acutus non viderie diſerimen in-
ter juca in Principem a popalo translata, &

inter jara adventitia Primatus apoſtolici. Jura

imperii civilis origine ſua penes populum ita
ſunt, ut, cum is horum jurium dominio gau-
deat, ea abſolute & irrevocahiliter pro ſuo
arbitrio in unum vel plures transferre, aut
penes univerſitatem ſuam retinere poſſit. Quod
oum fecit, ea ſine injuria deinceps revocare
nequit. At jura imperii eccleſiaſtici Epiſcopis
non nt Dominis ſed ut miniſtris Chrifti con-
ceſſa ſunt; aque adeo non aliter, niſi ex ejus-
dem voluntate transferri poſſunt. Validene
Epiſcopi vel omn'a jura ſua in Papam, vel ali-
qus ſaltem in populam transferunt? Id fieri
„nequit, alis. Cur autem, niſi quis voluntas
Chtiſti repugnat 2 Cum igitur omnis poteſtas
eccleſiaſtica ex ipſius mandato ad ſalutem Ec-
cleſiæ cedere debeat; ſi verum dicere velimus,
dicamus neceſſe eſt, ſpectata voluntate divina,
jura adventitia non aliter Papzæ obveniſſe, niſi
hac conditione, ut, ſi Eccleſiæ ſalus exigat:
ea denuo reſtituantur.

F§. 744. Saltem, excipit laudatus Fe-
bronii Aarius, plurium ſeculorum tranquilla
poſſeſſio Papam titulo præſcriptionis ſecurum
reddat oportet, quo minus ea jura ipfi rur-
ſus adimi polſint; preſertim ea, quæ à
Conciliis generalibus eidem vel data ſunt,
vel confirmata.

R.

1 ⸗
as M.
geie iig il
,lelunir
gun . Ue
iirr 11 4
t ſe euimm

n Lolops
n caln ſenden

1, Oblgri⸗
un deſne, e
r a jedli
tberont tula
edele klu
ne iu el die
n woyin auin
lle ſii onen

1. Kr
1s Fein Wer
uftielhn: in
hatis, ennne

. la
erengte in
Anentt,
n Dante
Mtiz mi
ſiicen 1 .

=

ſo Vir gilm t

lebroliag iinn R. Papa hactenus jura adventitia poſſedit ea
1 Mtien iur⸗ duntaxat conditione, ut illa reftitust, ſi Ec-
7 clefiæ ſalus ejusmodi reftitutienem expoſcat.

han flile c

trnplin: gnl Abfſolutam igitur præſcriptionem obrendere nun-

quam poteſt. Neque ullum genersle Cencilium

4 gi A aliter nin ea conditione illa eidem vel dare
iterit Ciſeninen i

Nlln knnelat, 4
s oli un

valnit vel confirmare.

F. 745. Quodſi aliqua ex præfatis juri-

bus per pactiones, inter Bomanum Pontifi-
muit ln cem & Epiſcopos initas, ſiut firmata; quid
Ns ine, en eo in caſu ſentiendum?
jeinere llt.
in leiney neten R. Obligationem ejusmodi Concordatorum
utiet Dyicnin tum ceſſare, cum Epiſcopi ſalutem Eccleſiæ

per ea impediri judicaverint. Nam neque iniri

iltet, iil er ein⸗ potuerunt talia pacta, niſi hac conditione, ut,
Nolut. NMüite ſi Eccleſiæ ſalus poſtulet, ol ligare definant. Ne-
1in Ninn, ſel i que fas eſt dicere, fic Epiſcopos fore judices
Autrunt! 1 Nel in propris caufla. — Nam non ſuam; ſed Ec-
1il gn mlnnns eleſiæ ſibi concreditæ cauffam agunt.
iur omni eiut
1 llen be⸗ §H. 746. Sunt, qui dicant, ſolos abu-

ſeete vehmn . .. ..
. e i ſus jurium adventitiorum nocere Eccleſis
1 W⸗ 7 .

19e erie, 11
geie lun elht

particularibus: itaque his per alia media
füblatis, eorundem uſum Romano Pontifici
eſſe reliuquendum. Præterea ajunt, jura
illa Papæ ſine periculo ſchismatis vix ac
ne vix quidem ablatum iri.

R. Non is ego ſam, qui abſolete auſim
affeverare, jura adventitia Sedi Apofſtolicæ effe
adimenda. Id duntaxat affirmo, jure & me-
rito Eandem his juribus denuo privari,» fi
ſpectatis omnibos circumitantiis ejusmodi pri-
vationem ſalus Eccleſiæ depoſcat. An & Juan-
1

do hæc conditio impleta ſit, Epiſcopi ipfi vi-
derint. Videbunt autem, ſi oculis 41e0Oο⁵ 70-
LICIS videant, an relicto uſu tolli abuſus

poſſint; videbunt, juſtusne, an inanis ſit me-
tus ſchismatis.

K. 747. Quid juris competat Principi
circa jura adventitia Primatus, tum explica-
bimus, cum de jure regio circa Sacra in
Eccleſia chriſtiana agemus. Interea ſuflecerit
dicere, gratulandum eſſe EFpiſcopis, ſi in
temporalibus ſubſint Principi, cui & vires
ſuppetant, & animi magnitudo non deſit,

queis Curiæ Romanæ machinationes valeat
ſufflaminare.

ARITIICULIS liI.

DE GRIBUS COWROVERSIS PRlI.
MATVS ECCOLESIASTICI.

§. 748. Inter jura controverſa Primatus
primo loco nominari meretur
donum infallibilitatis extrinſecæ 162), quod
Papæ, dum e Cathedra ut vocant, loquitur,
divinitus eſſe coneeſſum ajunt. (a, Huic
accedit jus ſuperioritatis, quo Conciliis ge-
neralibus, atque adeo toti Collegio Epiſco-
porum imperare dicitur. Ex his duabus
prærogativis fluit jus tertium, nempe confir-
mandi Concilia generalia, ita ut bæc a
confirmatione Papali robur ſuum recipere
Romanenſes contendant. (b).
ℳ

=

ſoben
un p
Goatinn ſel o⸗
r aptenn

Ali un u in-

ln ln ite
Paelis 4l ine
eo Minmtdi Nall⸗
lelau ein n
1t ulten urtunnt⸗
i il clen
lat.

g er
n Melblen en
t Ahate, (w
t Woro iu u
honines erncti o
ulibls, gune
dent, mn gwin
(untn, Cntente

Pbera Cri r
Uinilliilinen
s,

„So lün
ur ſen g i

ari degte l

—

⸗ biimn if
deuls 4 6n
e, mn inniz ſt ne

tonpetit Minezt
u, un eilrr.
0n rn Nn in
Mena llgeit
e Tniens 1n
ci, an n
Aituto won det,
Gckiuntines

05 .

ZEAA
MM

wera Düümen
Nowirari Netel
6Tre IIt.), G
won, lit
gno Cod

E 59

a) Hodierni Patroni infallibilitatis Pouzificiæ
tum bapam loqui ex cathedra dicunt, cum
doctrinam vel propoſitionem aliquam dogmæstis
loco amplectendam (100) toti Eccletiæ proponit.
Alii aliter hane phrafin explicarunt.

9) Jura hæc ideo controverſa dicimus, quia
Romanenſes ea inter eſſentialia numerant; alii
vero Primatui nullo modo convenire arbitrantur.
Reliqua enim jura, quæ fupra recenſuimus,
nes ſaltem accidentalibus accenſemus, quamquam
alii illa ad clafſem eſentialium feferenda judi-
cent.

F. 749. Si Papam ex cathedra loquen-
tem infallibilem eſſe negas, tibi non incum-
bit probare, quod negas. Cum enim Papa
ſit homo ſua natura, perinde ac reliqui
homines, errori obnoxius, tamdiu cenſendus
eſt fallibilis, quamdiu, qui eum infallibilem
judicant, non probaverint, eundem e cathedra
oquentem, dirigente Spiritu ſancto, reddi
erroris immuném. Id autem ut probent,
doceant neceſſe eſt, infallibilitatem vel ſua
natura eſſe- cum Primatu conjunctam, vel
libera Chriſti voluntate eidem annexam. Neu-
trum ſi probe ir, nemo nobis vitio verterit,
ſi infalli bilitatem Pontificiam inficiari perga-
mus.

F. 750. Unitas eſſentialis Eccleſiæ chri-
ſtianæ ſeu unitas in dogmatibus poteſt con-
ſervari absque infallibilitate Papali.

N 60°%

Nam Papz jure divino competit poteſtas ſta=
tuendi novos canones dogmaticos, tanquam
deereta proviſoria (692 - 95) Jam demus, ejus-
modi decretum edi a Romano Pontifice; vel
eidem accedit conſenſus ceterorum Epiſcoporum,
vel non ? — Si accedit; cum torum Collegium
Epiſcoporum in religionis chriſtianæ eſſentialibus
fit infallibile (422); omnes Chriſtiani eadem
fde tenebuntur. Si vero, Epiſcopis aliquibus
diſſentientibus, geliqui Papæ conſentiant; tam-
din ſententia Papeæ vim dogmatis non obtinebit,
quamdiu ceterorum Epiſcoporum conſenſu caret.
Sic autem, ut patet, circa dogmata ipſa in
uvtroque caſu nulla erit diſſenſio.

§F. 751. Unfallibilitas Papge ex cathedra
loquentis ſua natura non eſt connexa cum

Primatu Papæ.

Si effet ſie connexa, id forer ob conſerva-
donem unitatis ſentialis in Eccleſia: ita
enim ratiocinantur Aarii. Sed hoc fſine ratione
fafficlente afferitur (77 ). Ergo inter Pri-

matum & infallibilitatem non datur ejusmodi
. Connexi0, 4

52. Verum ſi Papa, inquis, non eſt

Infallibilis, niſi accedente conſenſu ceterorum
Epiſcoporum; inprimis communis erit illius
cum ceteris Epiſcopis conditio, utpote quorum
finguli, accedente conſenſu univerſorum;
pariter ſunt infallibiles: deinde Chriſtiani
tamdin de dogmate erunt incerti, quamdiu
de ejusmodi conſenſu non conſtiterit.

R.

jucicin ene l

N, Nec
ſen e
Petnin, N
emities ih
Uenceat,

Woriari Cailieo

—
=s

N= 561

uunetit aten
* a3 R. Admiſerim, Papam non magis eſſe infal-
5) Amn tenlb,is libilem quam ceteros Epiſcopos fingillatim ſpe-
Weno Doniffe, i tatos. Sed aliæ ſunt prerogativæ, queis ſupra
Lenn yopnn alios quoscunque eminet. Neque abnuerim,
un twn (olenin Chriſtianos nonniſi ex Epiſcoporum conſenſu de
ifine ,ſnii dogmate certos reddi. Qui asutem hac incerti-
6s (mkin euen tudine unitas eſſentialis Eccleſiæ perichitetur,
Aiſeni düob plane non video. Tenebanturne ſeculo III.
Africani, poſt editum a Stephano P. decretum,

n mminint; tm.

mimn aini, ante plenarii Concilii definitionem, fide divina

credere, Baptismum ab heæreticis collatum eſſe

ld
in validum 2 Negavit harlc obligationem Augu-
ilein ſtinus; negarunt ii etiam Epiſcopi, qui in
eandem cum Stephano contra Africanos ſenten-
. tiam concefſerant. Neque propteres Aentialis
iye er aaſi unitas Eccleſiæ corruit. Nempe pii Eceleſiæ
(obena au filii firmiter credunt, quæ unanimi Epiſcopo-

rum conſenfu definita ſunt; in reliquis Eccleſiæ
docentis judicium obedienter expectant.

tmt 0) anlen . 1:: .
, Lolir: i K. 753. Infallibilitas Papgz repugnat

gu M iei poteſtati hierarchicæ Epiſcoporum.

Pp) Utet ri⸗
ind Epiſcopi in definiendis fidei controverſiis ex
jure divino gaudent ſuffragio libero & definitivo
(406 & 9). Hoc autem locum non habet, ſi
Papa eſt infallibilis. Data enim hac hypotheſi,

zeige ne Epiſcopi fſuum judicium tenentur conformare
is, d . KE. . en .
l, N. ennu judicio Papzr. Ergo eorum ſuſſragia nec defini-
Cllenin . i tiva erunt, nec libera. Fruſtra igitur ſeu in
Oummns eit i Conciliis ſeu extra Concilia eorum fufftagia
ti⸗ Ntwpe ulln expetuntur, utpete cum deciſio controverſiæ
ir' xircin dogmaticæ ab unius Papæ judicio infallibili
. lin pendeat.
Geince Onn .
roffi Cd .. .
relti, H. 754. Infallibilitas Papy adverſatur

Conliti auctoritati Conciliorum generalium-
1 N n Ho-

N= 7562 = *

Horum auctoritas corruit, ſi Epiſcoporum
ſuſfragia non ſint libera & definitiva (476. b5²Y.
Sed in hypotheſi infallibilitatis Pontificiæ, Epi-
ſcopi ſuffragio libero & definitivo carent (753).
Ergo &c.

F. 755. Prædicta infallibilitas non pro-
batur ex S. Scriptura. Ex tribus præcipue
textibus Aarii ſingularem hanc Primatus præ-
rogativam conantur evincere; nimirum

a) Ex WAITH. XVI. 18. Tu es Petrus,
S& ſuper haunc petrum ædificabo Eccleſiam meam:
& portæ inferi non pravalebunt adverſus eum.
Sicut igitur, inquiunt, portzæ inferi non
prævalebunt adverſus Eccleſiam; ita nec
prævalebunt adverſus petram, fupra quam
tanquam fundamentum illa eſt ædificata.
Per petram autem intelliguntur Petrus Apo-
ſtolus, & ejus in Primatu ſucceſſores. Ita-
que adverſus hos portæ inferi non prævale-
bunt: quod tamen futurum eſſet, ſi illi
aliquando e cathedra loquentes errarent.

At verba hæc allegorica hoc ſenſu proprie
ſunt exponenda, nimirum Primatum Petro col-
latum, atque in ſfucceſſores transfundendum,
eſſe medium, quo unitas Eccleſiæ chriſtianæ:
conſervetur, ita ut portæ inferi neque adverſus
hanc, neque adverſus illum unquam ſint præ-
valituræ: ſicut enim Ecclefia, ita etiam Prima-
tus usque ad conſummationem ſeculi perdu-
rabit. Nihil habent, quod huic expofitioni
op-

⸗

punt lni⸗
ilun mrell
6 lalin n,
fel Me, l
Hium d e1
Darin Mt
ſui, an bi
3 Ayr elin de
uln tinent
enet, ige, t
t inent, eite
Probandon ertt
Lyiſopos ſne en
lire Anii
unguum tektt
mariom, tijen

mm. Pyo Nen
Deve lo dri

— 563 SS*

opponant Aarii, Inde autem infallibilitas neu-
tiquam conſecutione legitima deducitur (750 &
e 51). Eccleſia nempe non ſuper perſonam betri
vel Papgę, ſed ſuper eorundem offcium ſeu
Primatum eſt æ&ddificata. Moriatur licet, ſeu in
hæreſin labatur Primas; inconcuſſus Primatus
ſtabit, & cum Primatu immota ſtabit Eccleſia:
in Papæ enim heretici aut mortui locum alius
ſubrogabitur, qui Primatus fungatur officio.
Fruſtra timent Aarii, fi Pontifex e cathedra

niit, 6 liilor
befnifn et
ltats Poniß

eünitino cvent

Ae, UmIun

erret, fore, ut univerſa Eccleſia erret. Qui
id timent, tacite ut verum ſumunt, quod anfea
robandum erat: ſupponunt enim, ceteros
I. 1g Hu ben Tritcopor ſine examine definitionibus Pontificijs

ain Laceion ſnnn debere aſſentiri: at hoc ipſum eſt, quod nos,

lum ain iu tanquam poteſtati hierarchicæ Epiſcoporum con-
aN ned trarium, rejicimus (752,.
poe iei
Ccſenun, in
inn 4) Ex 9lA.1VV XXI. 17. Paſce ores
I : meas. Ergo Petrus omnes oves Chriſti,

eur nsA. absque ullo diſcrimine, juſſus eſt paſcere.
irenes u. Hoc autem munus ut rite obiret, dono
infallibilitatis erat a Chriſto muniendus.

nn euin Sed nunquid ſinguli Epiſcopi ſunt Paſtores
emes Allt ſuæ quique diœceſeos? An propterea ſunt in-
fallibiles ? — Diſcrimen eſt, ais, quod ſinguli
Epiſcopi eum ſuis Eccleſiis poſſint a fide or-
thodoxa deficere; non item omnes. Cum igi-
tur Papa ſit Paſtor univerſalis, eum oportet
eſſe infallibilem; ne ſcilicet omnes Eccleſias
in errorem inducat — Verum hæec diſpari as
denuo ſupponit, reliquos Epiſcopos obſtringi;
ut Papæ ex Cathedra loquenti, absque ulte-

riori diſcuſſione, morem gerant.

N u2 )

Ne= 64 =*

c) Ex LUC. XXII. 32. ubi Chriſtus ad
Petrum ait: Ego rogavi pro te, ut non deficiat
Ffides tua: & tu aliquando converſus conſirma
fratres tuos. Chriſtus certe exauditus eſt
pro ſua reverentia: ergo Petrus pro ſe &
ſucceſſoribus ſuis donum inerrantig in fide
impetravit, præſertim cum hoc ad reliquos
Epiſcopos confirmandos ſit neceſſarium.

Quænam enimvero logica eſt, quæ ſic con-
cludit: Chriſtus vraſtitit Petro, ut non defi-
seret fides ejuss ergo eum reddidit infallibilem?
Ego ſpero, fore per gratiam Dei, ut a vera
fide nunquam deficiam. An propterea ſpero,
me futurum deinceps in fide infallibilem? Si
hoc admiſeris; pariter concedas necefſe eſt,
omnes, quorum in orthodoxa fide perſevertan-
tiam prævidit Deus, eſſe in fide infallibiles.
Demus tamen, Petro per hæc verba promiſiam
fuiſſe infallibilitatem; unde probabis, eandem
promiſſionem ad ejus quoque ſuccefſores per-,
tinuifſe ? — Quia promifia eſt, inquis, ad
confirmandos fratres: quæ obligatio certe ad
Petri etiam ſucceſſores tranfiit. — Ergone ad
confirmandos reliquos Epiſcopos neceſſariam ju-
dicas infallibilitatem Papz? Mirum! nunquid
finguli Epiſcopi, immo & Parochi populum in
fide confirmare tenentur? funtne ideo infallibi-
les 7 Denique obligationem confirmandi fratres
ſuos omnibus Petri in Primatu fucceſſoribus in-
cumbere, non inficior. At ubi promiſit Chri-
ſtus, fore, ut omnes illi huic officio ſatisfa-
ciant? Nonne etiam paſcere juſſi funt oves
Chriſti? Ad munus Paſtoris ſpiritualis, prout
oportet, implendum ſumma requiritur caritas.
An hæc omnibus Petri ſuceefſoribus promiſſa

eſt?
§. 756

6 Elttccrum on
Ule Ceclets
Melt, gleri
ntics decletis
nebat, Dei
nitiones ketrad
lortere, ſe
N1 in un

Kam,

Duat p
al r.

P

nn ke, r r
Cuuini n
Celte enllitl
N Deins do ſe
Uenuntie N

it Dutro, t non eif.
n mifiüt mfalttin
nim Dei, N1 ſe
An Ponteten ſen
1 e inftlibllen
coNcedts
Hotort ite

N = 76 5 = 5*

F. 756. His, quæ hactenus contra infal-
libilitatemn Papalem diſputavimus, inſigne
prorſus robur a Traditione accedit. Inde enim
conſtat, illam veteri Eccleſiæ adeo fuiſſe in-
cognitam, ut acta nobis reliquerit, quæ eidem
infallibilitati prorſus adverſantur. Hanc enim
ſi credidiſſet, inprimis neceſſe omnino fuiſſet,
ut hæreticorum numero accenſerentur, qui-
cunque decretis dogmaticis Papæ reluctari
auderent, quemadmodum acciderat iis, qui
dogmaticis decretis Conciliorum generalium ſe
opponebant. Deinde nefas fuiſſet ejusmodi
definitiones retractare, ſeu rurſum judiciali-
ter diſcutere, ſicut definitiones Conciliorum
univerſalium nunquam fuerunt retractatæ.
Sed in utroque genere aliter egit Eccleſia.
Nam.

4) Rebaptizantes non ante habiti ſunt
pro hæreticis, quam plenarii Concilii aucto-
ritate eorum error damnaretur. Notentur S.
Auguſtini hac de re verba L. 2. de Bapt. C. 4.
ubi ait: Cyprianus ſatis oſtendit, facillime ſe
correlturum fuiſſe ſententiam ſuam, ſi quis ei
demonſtraret (a): nec nos ipſi tule aliquid au-
deremus aſſerere (quale ſcilicet Stephanus
aſſeruit) niſi univerſa EReocleſia concor diſſim
aultoritute firmati (b) u & ipſe ſine dubio
cederet, ſi jam illo tempore quaſtionis hujus
veritas eliquata per Contilium plenarium ſolida-
1etur (6c). Et ibid. C. 8. Woluit vir graviſſi-
mus rationes ſuus, etſi non veras, guod eum
W n 3 a⸗-

N== 566 = *

latebat; ſed tamen non viltas (d), veraci qui-
dem, ſed nondum aſſertæ conſuetudlini (e) cedere.
4) Ergo ex mente S. Auguſtini decretum
Papæ docentis, valere Baptismum ab heæreticis
collatum, non ſuffecerat ad demonſtrandum er-
rorem oppoſitum. — by En nec Auguſtinus
ceſſurus fuiſſet ſententiæ Papali, qui tamen
ceſſi judicio Eccleſiæ univerfalis! — c) Igitur
quæſtio de rebaptismo non per decretum Papæ,
Ged primum per Concilium plenarium fuit ſatis
eliquata — & e) Itaque definitio Papalis
eum gradum certitudinis non attigit, ut vinceret
rationes a Cypriano allatas.

B) Retractata fuit cauſſa Weſtorii in
Concilio Epheſino, jam deciſa a Cæleſtino
P. (461); — in Concilio Chalcedonenſi cauſſa
Eutychetis, jam definita a Leone J. 468);
— in Concilio Cpltano III. cauſſa Monotheli-
tarum (507), de qua ſententiam ante jam
tulerat Martinus I. in Concilio Lateranenſi
(5SII). Præterea epiſtola dogmatica Leonis
ad Flavianum, & epiſtola dogmatica Aga-
thonis ad onſtantinum Pogonatum Imp.
non prius fuerunt approbatæ, illa quidem
in Chalcedonenſi, h'c vero in paullo ante
memorato Cpltano Concilio, Jquam fuerint
ab Epiſcopis examinatæ, an orthodoxæ fidei
regulis conſentirent (477, 79/ & 94. item
501, 17/ & 22).

Quid dicam de Vigilio & Honorio Romanis
Pontificibus, querum ille ob damnata tria
capitula ab Epiſcopis Africanis communione
Ca-

vende

ctirlen i e
nten ien
III „α.
C'luno II ,.
cknO I uuen
uu g,,A
Heti ile ln
terlt AMeltee,
n ilpenn.

zr. binin
1 en Cnrin .
d

Folantat Chil
en leſelatione
nt er Verdo!
1n inllldbllius e
Uimatn Ut cunt
nk, goim er
Cmm igiur hui⸗
in ſingemm,
antiüci?

unnes NMlellgn
Cniio Ineninn
befintio tcei,
Ilegig Nnn
KN
gi⸗ ufnn

in, afeit

3 untn eene
Allln

S

ice

, urni
Aelltini kenetn
Utsnum 5 herettl
A Gemonkunton e
11 er Algllin
l 5 gll tamel
Hetals! —) haine
1 e Eennn Eine,
D Nentim iin his
ne Cenii dils

Nn miglt u ſinn

CDaleetovend cndl
1 Leone ,. 469)7

Cognatien eoni
Covaten Ar
Pagonuen I
Ate, Un Aud
1o i nuli
1b, Juun unll
n orthutne
7,/ ge n

Eimmi Nuuni
0 Guntin
Fieanis ene

N= 567 =*

catholica fuit excluſus (403); hie vero poſt
mortem iterztis vicibas in generali Concilio
Cpltano III. (517, 18, & 192), & furſus in Ni-
cæno II. tanquam hæreticus fuit anathematiza-
tus (531)? Si tamen illos Pontifices ex ca-
thedra fuiſſe locutos neges, nolim plaribus
tecum contendere, cum his duobus exemplis
non indigeam. .
J. 757. Infallibilitas ex cathedra neque
ex libera Chriſti voluntate Primatui eſt an-
néxa.

Voluntas Chriſti nobis non innoteſcit, niſi
ex revelatione: hæc autem tantum cognoſci-
tur ex Verbo Dei ſcripto vel tradito. Itaque
an infallibilicas ex libera Chriſti voluntate cum
Primatu ſit conjunéta, non aliunde intelligi-
mus, quam ex S. Scriptura vel Trsditione.
Cum igitur huie Primatus prærogativæ neque
illa ſuffragetur (755); neque iſta (756,; infalli-
bilitatis Pontificiæ Patroni fruſtra ad utramque
confugiunt.

F. 758. Si Aarii quædam SS. Patrum,
aliorumve Epiſcoporum, aut Doctorum fſcripta
adverſum nos producant, Rdebimus, quod
Joannes Palæologus Imperator Græcorum in
Concilio Florentino reſpondit, dum ei offereba-
tur definitio fidei, a Latinis conſcripta, in qua
privilegia Primatus juxta determinationem &.
eripturæ && dikta Santtorum Papæ tribuebantur,
i quis Sanktorum, inquiens, in epiſtola hono-
rat Papam, extipiet hoc pro privilegto ? Inhæ-
remus nempe Aktis Conciliorum & CS. ano-
nibas, juxta definitionem ejusdem Concilii
N n 4 Flo-

N= 568 = *

Florentini, a Græcis ſimul & Latinis appro-
batam (606 & 7). Duo tamen ſunt argu-
menta, ad quie ſpecialiter reſpondendum
duxi.

F. 759. Primum eſt ex S. Auguſtino,
qui Serm. 2. de Verb. Apoſtol. de cauſia hære-
ſeos Pelagianæ ſic ſcribit: Jam de kac
cauſa duo Concilia miſſa ſunt ad Sedem Apo-
Rolicam. Inde etiam reſcripta venerunt. Cauſſa
Jfinita eſt. Utinam ſiniatur &ñ error! Con-
cilia, de quibus hoc loco fit mentio, ſunt
Carthaginenſe & Milevitanuum. Utrumque
hyæreſin Pelagianam damnaverat, eaque de
re certiorem fecerat Innocentium I., qui acta
utriusque Concilii gemino pariter reſcripto
probavit. Aarii ex his verbis Auguſtini ſic
argumentantur: Cauſſa fidei, qualis fuit
Pelagianorum, non finitur, niſi per judicium
infallibile. Finita autem fuit per reſcriptum
Papg. Ergo Auguſtinus hunc credidit in-
fallibilem.

R. Caufſa finitur per eam ſententiam, a
qua nulla datur ualterior appellatio. Sed in
caufſſa Pelagii, poſt ſententiam Papæ due Con-
cilia confirmantis, nulli appellationi locus re-
linquebstur; non quidem propterea, qued ju-
dicium illius per ſe infallibile cenſeretur, ſed
quod Concilium generale, ad quod ſolum alias
appellare a Papa licet, non oporteat celebrare
absque publica Eccleſiæ neceffitate. Porro ſi
eundem Auguſtinum L. 4. contra duas eyl.
Pelagian. C. ult. audiamus; Concilii congrega-
tio-

Lceeſt

1oſe Nu
zeein 1
Ai uli M

Ppicoporon an
lelurns, Her
Lon Kluitut,
füm. Ei enin
fubulit igvplutn
ilopis iner
. Coner, tel
ſouriij andri
A

n Oge
jeceſſiut
. ntr, n

6; Cond

769 *

tione opus non fuit, ut tam aperta pernicies
(hærefin Pelagianam intelligit) damnaretur:
quaſi nulla hœreſis aliquando, aiſi Synodi con-
gregatione damnata ſit: cum pvotius rariſſimæ
inveniantur, propter quas damnandas neceſſitas
talis extiterit; multægue ſint atque incompara-
biliter plures, quæ, ubi extiterunt, illice im-
probari, damnarique meruerunt, atque inde
per ceteras terras devitandæ innoteſcere potue-
runt Nimirum diſtinguenda eſt cauſſa ſidei
aperta ab intricata. Illa per ſententiam Papæ
utut. fallibilem finitur: cum eo ipſo, quod ſit
apverta, absque Concilio generali ceterorum
Epiſcoporum conſenſus haud dubie ſperetur ae-
ceffarus. Hæc vero per ſolius Papzæ judicium
non finitur. Cujusmodi fuit cauſſa Rebaptizan-
tium. Ea enim, utpote tantis altercationum
nehulis involuta, ipſis diverſarum provinciarum
Epilcodis inter ſeſe diſſentientibus, finita non
eſt, donec, teſte eodem Auguſtino, ad plenarii
Concilii aukkoritatem roburque perdulta eſſet
(756. A).

G. 760. Alterum eſt ex Clemente VI.,
qui inter 14. articulos, queis Armeni antea
ſubſcribere deberent, quam ad Romanæ
Eccleſiæ communionem admitterentur, hunc
quoque poſuit numero I13tium: Si credis,
ſolum Romanum Pontificem dubiis emergentibus
circa ſidem catholicam poſſe per determinationem
authenticam, cui ſit inviolabiliter adhærendum,
ſfinem imponere; & eſſe verum & atholioum,
quicguid ipſe auftoritate clavium ſibi traditaras
a Chriſto determinat eſe verum ; & quod
determinat eſſe falſum & hareticum, tale eſſe

cenſendum.

N n

W 570 =

R. His verbis Papzæ tantum tribuitur præ-
rogativa ſuffragii (774), quod tunc demum fit
irrefragabile, cum reliquorum Epiſcoporum con-
ſenſus acceſſerit (750). Si Clemens VI. pro-
feſſionem infallibilitatis Pontifici?, ut volunt
Romanenſes, ab Armenis exegit, limites ſuæ
poteſtatis exceſſit: certe ejusmodi profeſſionem
ab iisdem Deceſſores ejus Innocentius IV. &
Alexander IV. non poſtularunt (553).

Sunt & alii inter propoſitos ab eodem
Pontifice articulos, quos, niſi mitiori, quam
qualem præ ſe ferunt, ſenfu intelligas, cum
reverentia dimittimus. Hujusmodi præcipue ſunt
IIItius: Si credis, Pontifices Romanos, tan-
quaat legitimos Chriſti Vicarios, omnem pote-
RKativam jurisdibktionem, quam Chriſtus ut Caput
conforme in humana vita habuit, immediate ab
ipſo Chriſto ſuper totum ac univerſum Corpus
militantis Eccleſiv accepiſſe. Item VIIIvus :
di credis, Romanum Pontificem ſolum voſſe
ſacros generales canones condere. Prior enim
articulus, nifi emolliatur, Papam Chriſto æ quat
in terris ambulanti; alter poteſtatem ſanciendi
ganones generales ipſis Conciliis univerſalibus
denegat. Utrum autem afſertum altero ſit
abſurdius, neſcio.

§. 761. Cum igitur infallibilitas neque
ſua natura, neque libera Chriſti largitione
Primatui annexa ſit (750- 61); hanc præ-
rogativam merito inficiamur competere
Romano Pontifici, etiamſi is ex cathedra
loquatur (749): niſi forſan huic phraſi eam
notionem ſublicias, quæ in eundem cum
Apſa Eccleſiæ infallibilitate ſenſum recidat.

⸗

ſeiti Hun

ntn, Ali G.
Itltt, A Md

lele Gintt 8.

tus Agitir,

1 ilas zotre!

EDENTE'

Rrutur, l ita,

Aeten aſe innlil
Necet Uigetllis
igonis ienen
Enre imnuin ,
uſe⸗ ie, e
knln Hrein

ttz a
fcin Ynnnn
licet an
ell liber,
i elguun

nmm trbuie n
Augs tune denin
tun beionwnn en
i (lkeren l Ir.
Mtißeie, t nſre
Altoſt, linits i
Merodi gpokefianen
lueelti 15,
n .

Nrolte id enen

li rrthne iun
tifcis Lonaut, inr
arin, onun
uun Cntu lyn
Mupuit, innulidt, 4
1r nlin/lin (n
1e len Illim
1
1

rtitan
mnum
Npim ni elut
ſaten Unciend-
s Wirerialdes
Geram Menn 1

571 ℳ

F. 762. Nam ſi ſentias cum Natal. Ale-
Xandro, qui Sec. VII. Diß. 2. propos. 2.
ſcribit, Ex cathedra loqui Pontifcem tunc,
Juando pronunciut, ac decernit aliquid, ad
cripturam ac Traditionem, quæ in Romana
Eccleſia a temporibus Apoſtolorum incorrupta

Jervatur, & ad ipfſum continna & nunquam

interrupta Pontificum ſucceſſione transmiſſu eſt,
aſſiſtente Spiritu &., attendens; & controver ſiis,
de quibus agitur, per dottiſſimos Theologos ad
ſucas illas noſtræ Fidei regulas expenſis, ad-

hibito ſacri K. E denatus ac vicinorum Anti-

ſtitum conſilio & ſußfragio, fuſis ad Deum
Publicis piecibus, aliquid Fidelibus umiverſis
credendum, aut ubique obſervandum proponit,
d precipit: ejusque conſtitutiones auc decreta
ACOEDEIWIE EOCLEIEE COWSETWSV
oborantur; ſi ita, inquam, ſentias, neminem
Catholicorum reperies, qui Papam ſic lo-
quentem eſſe infallibilem neget. Cum enim
Eccleſia univerſalis in eſſentialibus chriſtianæ
religionis nequeat errare (426-30); ab omni
errore immunia ſint neceflſe eſt decreta dog-
matica Papæ, quæ accedente ejusdem Eceleſiæ
conſenfſu fuerint roborata.

F. 763. A controverſia de infallibilitate
Pontificia plurimum pendet altera quæſtio,
num fſcilicet Papa Concilio generali; —= an
hoc illi ſubjaceat. Ut quæſtionis hujus ſta-
tum rite exponamus; demus,

= 572 = ü *

a) Convenire Concilium generale, le-
gitime convocatum (413 & 710-13), partim
ad dirimendas quasdam fidei controverſias,
partim ad ordinandam diſciplinam eccleſia-
ſticam.

*) —In Concilio proponi quæſtionem vel
dogmaticam, E. g. de attritionis formidoloſæ
ſufficientia ad obtinendam juſtificationem in
Sacramento pœnitentiæ; vel diſciplinarem,
E. g. de abroganda lege cælibatus clericalis.

*½) — In quæſtione utraque decidenda a
Papa afir mantem; — contra a ceterorum
Epiſcoporum Collegio negantem ſententiam
propugnari.

Jam quæritur, an Concilium Papzę; — an
vero hic illi tanquam Superiori cedere ac obe-
dire teneatur.

G. 764. Superioritas Concilio generali
competit, ſi pro ea pugnet primorum ſecu-
lorum obſervantia, atque ita quidem, ut pro
Papa nec ex ratione Primatus, nec ex S.
Scriptura argumentum ſolidum aflferri pofſſit.
Hæc propoſitio extra controverſiam poſita
eſt. Inquirendum igitur, quid pro Concilio
generali ex obſervantia primevæ Eccleſiæ;
— quid contra vel ex natura primatus vel
ex ſacris literis pro Papa probetur.

lelen, a lon
n io Cteri
gns: Goi tam
1t un Aans,
Celtbus, nsgue

Eecteto obt

I
I

Veneralss,
CCtorltatenn Uldde

) K l

münionen cul

Ueg tnlarat ,
Ulerat de

5

un le I.
in genenle

.
1

N 572

§. 765. Obſervantia primorum Eccleſiæ
chriſtianæ ſeculorum fuperioritatem Conci-
liorum generalium manifeſte declarat. Nam

ℳ) Sec. II. orta controverſia inter Victo-
rem I. P. & Epiſcopos Aſianos de celebrando
Paſchate, ille hos, ut Euſebius L. 5. H. E.
c. 24. refert, a communione ſecludendlos edixit.
Verum iſta ceteris omnibus pvarum placebant
Epiſcopis: qui tamen communionem ſerva-
runt cum Aſianis, licet a more ſuo non
recedentibus, usque ad Nicænum Concilium,
cujus decreto obtemperarunt, quoquot in
cauſſo feſti claudicabant, ut S. Athanaſius
L. de Sfnod. ſcribit: quia ſcilicet omnium
conſenſu controverſia, eu de re ſuſcepta, pru-
denter & commode ſedata eſt: quemadmodum
habet epiſtola ſynodica Concilii Nicæni ad
Eccles. Alexandrinam apud Theodoret L. I.
H. E. c. II. Ergo ceteri Epiſcopi judicarunt,
Aſianos, ſalva unitate eccleſiaſtica, reluctari
decreto Papæ; non item decreto Concilii

generalis. Ergo majorem huic quam illi

auctoritatem tribuerunt.

b*) Sec. III. univerſa Eccleſia retinuit
communionem cum Rebaptizantibus contra
decretum Stephani P., donec illi a Concilio
plenario damnarentur. Ergo Eccleſia idem
judicium tulit de Rebaptizantibus, quod
antea tulerat de Quartadecimanis.

)

N= v974

*) Sec. IV. Concilium particulare Roma-
num, præſide Melchiade, in cauſſa Cæciliani
Ep. Carthagin., damnaverat Donatiſtas. EKa de
re conquerentibus his S. Auguſtinus ept ad
Glorium, Eleuſium, &. reſpondit: Putemus,
illos Exiſcopos, qui Romæ judicurunt, non bonos
Juiſſe ſudices; reſtabut adhuc plenarium Eccleſio
univerſalis Contilium, ubi etiam cum ipſis ju-
dicibus cauſſa poſſet agitari, ut, ſi male judi-
caſſe conuilti eſſent, eorum ſententiad ſolverentur.
Ergo Auguſtinus credidit, Papam poſſe judicari
a Concilio generali. Sed judex profecto
ſuperior eſt eo, qui judicatur.

2 Sec. V. cum Zoſimus P. jus recipi-
endi appellationes ſibi vindicaret vi canonum
Sardicenſium (451), quos nomine Niczæno-
rum citaverat; 217. Epiſcopi Africani, in
Concilio Carthaginenſi congregati, ad Boni-
facium Zoſimi ſucceſſorem refſcripſerunt, ſe
so ſervaturos usque ad inquiſitionem ſlatutorum
Cone Wicæni. Sed nullo modo, pergunt, talia
tolerare cogemur; nec ſumus iſtum tuphum
vaſſuri, ſi forte aliter ſe habent sanones Con-
cilii Wicæzni. Cumque deinde ex Concilii
Nicæni exemplaribus, Cpoli & Alexandria
allatis, pateret, canones a Zoſimo allegatos
in Concilio Nicæno non reperiri, Romanis
appellationibus ſeſe opponere non deſtiterunt
(729. d & e). Ergo parati erant obedire
Concilio generali; non item Romano Pontifici.
Ergo hunc illo inferiorem eſſe cenſuerunt.

⁵)

s, 1Konnro 4
utumgue Nel,
Per eonn ane
Alms Mireet
eriolitten on
lit, Mn euit
üane ankn,

166, Dro
1Abas xpe
1 Nomaenles,
un Lackſam n
lle olis
üninatur: di
Wmuum brimaten
r, guam ii,
uummr gvogte

Uls pote

um Wnireni, in
I ſet D
Ulg, Iug ⸗

1n n ah

1ld er o
WM ahnſeglint
Unitins
is gli nc

74 SS

Cuuum gnicilne,
lade, in cauf
layent Donntſiu
dt 8 Augufinm,

N. e

llartt,
u lnariun!
5 Wi ktan cun
ugtun, ,
tentle ſt

vi utenut.

n rimns 5. E
ſdi nincicnt ſia
), guss vorine!
1. Diſopi Alin
eni coletenni,
aſſoren ſeſeſi⸗
l inpuiſtinen
4ulo noco, eg

MeN

ngde Ceinke e d
6, Cmi n
goves An ¹
n Eepenii, ,
Opere gan! 4
o al en H
en Komme
eſe calnm.

It
oen

t, Dan alei
l. ded e

= 575 =ͦ*

*) Concilia generalia retractarunt cauſ-
ſas, a Romano Antiſtite jam deciſas (756. B).
Tantumque abeſt, ut is aliquando interce-
deret ejusmodi Conciliis, ut ad ea ſuos etiam
Legatos mitterert. Hic autem agendi modus
ſuperioritatem Concilii generalis manifeſte
oſtendit, non enim niſi Superiori fas elt
judicare cauſſam, ab alio jam judicatam.

§. 766. Duo funt S. Scripturæ textus,
ex quibus Papzæ ſuperioritatem probari pu-
tant Romanenſes; nimirum ex MWALIII.
XVI. 18. n es Petrus; & ſuper hanc petruin
ædiſicabo Eccleſiam meam, & ex Joann. XXI.
17. Paſce oves meas. Ex priori textu ſic
ratiocinantur: Si Eccleſia eſt ſuper Petrum
tanquam Primatem ædificata; huic certe
major, quam illi, conceſſa eſt auctoritas.
Ergo major quoque Primatis eſt, quam Con-
cilii generalis poteſtas. Ex poſteriori hoc
argumentum formant: Petrus tanquam Pri-
mas juſſus eſt paſcere omnes oves Chriſti
absque ullo diſcrimine. Atqui Epiſcopi quo-
que, & quidem non tantum ſinguli, ſed
etiam univerſi, ſunt oves Chriſti. Ergo &
hos paſcit Primas. Sed bPaſtor certe ſuperior
eſt iis, quos paſcit. Aſt textum priorem
jam fſupra expoſuznus (755. %) in ſenfu
broprio: ex quo Superioritas Papæ nullo
modo conſequitur. Quod ad poſteriorem ar-
tinet; admittimus quidem, ſingulos Epiſcopos
unitatis cauſſa paſci a Papa; ita tamen D ut
ioſe

= — 2E
5 . S

N

ipſe paſcatur ab univerſis: qui quidem ipfi
quoque oves ſunt; ſed oves Chriſti; non
oves Papkx. Sunt oves Chriſti; ſed ſimul
ſfunt Paſtores: qui ſimul ſumti Papam Pa-
ſtorem primum ſibi ſubjectum habent, quem-
admodum ipfi ſeorſim accepti eidem ſe ſub-
jectos proſitentur.

G. 767. Tribus potiſſimum argumentis
Aarii probare conantur, ſuperioritatem Papæ
ipſa notione Primatus contineri: quorum
primum quidem ex jure publico civili; —
alterum vero (quis non rideat?) ex Matheſi;
— tertium denique ex Phyſica adducunt.

ℳ) Ex jure publico civili. Eccleſia in
S. Scriptura ſepius comparatur regno: atque
adeo quod eſt Rex in fegno, hoc eſt Roma-
nus Pontiſex in Eccleſia. Rex autem non
ſingulis tantum, ſed etiam univerſis fubditis
cum imperio præeſt. Ergo Papa quoque
Epiſcopis tam univerſis quam ſingulis im-
perat.

R. Eccleſiam ideo comparari regno: quia,
ſicut regnum communi imperio civili guber-
natur, ita etiam Eccleſia communi imperio
ſacro ſubeſt. Ex hac igitur comparatione nil
aliud ſolide probatur, quam Eccleſiam in ordine
ad conſectandum finem fuum eſſe ſocietatem
liberam & perfeltam (60. 5 & c).

*⸗

u
/ ahchix 1
ceul nen unn
avikr enpiene⸗
1 unn Mel
11 lhns
5 (C
s Cgenl
un Cctivan
1. r priut
unlenium nun
liropes ele ve
nlun et, nun
nieris Vriſco⸗
s dehent, Fii
niſenos Dpikeop
uni, ſ in ene
iſchlian cente
ief Lgo poti

lun

7
s Konlolrate le

i D

)k uten
Cet wiis ie
gii epioon,
is humanm mn
Giperis nenbrs

de.

8: gli gileni
uun (liſß,
Chnit; lel n
ümti Dapam er

een ſe

yca adcveut.

N == 577 = 5*

5) Ex Matheft. Papa eſt centrum unita-
tis eccleſiuſticæ (717). Sicut ergo cum centro
circuli non tantum ſingula ſed etiam univerſa
puncta peripheriæ quali diſtantia conſpirant,
ita tam univerſi quam finguli Epiſcopi cum
Papa in rebus ad unitatem eccleſiaſticam
pertinentibus conſpirate debent. Is igitur
habet jus cogendi univerſos, ut in eandem
ſecum doctrinam vel diſciplinam conſentiant.
R. Ex paritate hac nil aliud ſequi, quem
conſenſum mutuum inter Papam & ceteros
Epiſcopes efſe neceſſarium. Aliunde igitur pre-
bandum eſt, num ad ejusmodi conſenfum Papa
univerſos Epiſcopos; — an hi illum obligandi
jus habeant. Prius fſi admittas, fatearis oportet,
univerſos Epiſcopos poſſe a Papa excommuni-
cari, fi in eandem cum ipfſo doctrinam vel
diſciplinam conſentire nolint: quo quid abſur-
dius? Ego potius crediderim, penes univerſi-
tatem Epiſcoporum eſſe jus, Papam, 6 eum
ipfis conipirare detrectet, deponendi, aliumque
ejus loco fubrogandi.

*) Ex Phſicau. Papa eſt Caput Eccleſiæ,
Caput totius Hierarchiæ, Caput totius Col-
legii epiſcopalis. Ergo, ſicut caput corpo-
rxis humani non tantum ſingulis ſed et an-
univerſis membris eſt ſuperpoſitum; ita etiam

Papa &c.

R. Rectene ſic argumentor: Reſeéto capite,
humanum corpus definit vivere, Ergo Papa
ber mortem ſublato, vita etiam Eecleſiæ ceſſat?
— Male, inquis. Nam ut duo fint fimilia ,
ſuffeit, ſi aliqua tantum ratio, in qua conve-
. ni-

= = 5y7 8 =—

8.

niant, utrobique reperiatur. Igitur ut Papa
mereatur appellari caput Epiſcoporum, non
requiritur, ut omnia, quæ capiti corporis hu-
mani tribuuntur, Papæ etiam conveniant. Non
immerito Is dicitur Caput Eccleſiæ, quia eſt
membrum præſtantiſſimum totius Hierarchiæ ſeu
congregatæ ſeu diſperſæ; quia ſupremam non
quidem in Xccleſiam, ſed in Eccleſia poteſta-
tem habet (58 3) c); quia primatum obtinet
ſuper alias Eccleſias particulares (770. 4).

G. 768. Papa Concilio generali fubje-
Rus eſt.
Hæc fſubjectio merito adſtruitur, ſi eandem
teſtatem faciat primorum ſeculorum obſervantia;
nec ratio Primatus aut S. Scriptura, repugnet
(764). Sed verum effe utrumque, probavi-

wus (765-68). Ergo.

§. 769. Ad propugnandam noſtram ſen-
tentiam nolumus uti auctoritate Conciliorum
generalium Conſtantienſis & Baſileenſis; non
eo quidem, quod invictum pro tuenda caufſa
noſtra robur ibi non exiſtimemus reperiri;
ſed quod auctoritate, quam Romanenſes
maxime averſantur, non indigeamus, utpote
argumentis, quæ produximus, ſatis ſuffulti.

Præcipua quædam alia argumenta, quæ ex
variis Concilüs generalibus pro ſuperiori vel
horum vel Romani Pontificis auctoritate adduci
pofſunt, pro inſtituti noſtri ratione, ſuis locis
jam ſupra delibavimus Art. II. & III. de Con-
ciliis generalibus. Specialiter luſtrentur 55. 461-
97.— item 501 — 33, & 553— 93. ac 601 — 38.
denique 653.
§. 770.

6 0

4
ſnuicr, Minn
Coteiiun genenl
utfces b een

4 M 4
Ielue , i
Corclig genenel
Fiti, Fel ei
leiniends Co
it, ebenoil
nin Het Ppeln
Ner o) ein caul
ntor extiturns;
Uenle, Atpofe giu
mn celebratot.
unl Dontiüces 4
Meruxt; id adte
Peetelldus Conel
Hine einsrodl e
0or DMfinetui debe
ue bettii nhitn

. llon
n notlter ci
dt⸗ inmo
ke ie
i⸗ ltas Alit,

—
l,

i eMlcor
e
Fuhie ainntg
en, n

— ”*
–

u. latmn l
. Djiteponn, 1
e aaniti oerg
tum oonfeninnt
Lerlele, gli⸗
Ntins HMenrehie s
n ſyenan I
1 Bulſir tett⸗
n gümmun dbtinet
Ants n i

lo gerenll iie

lmir, i eute
Eeellorunm enui
Kitun ehnn
Urunge, Nohn

Aum mlen kn
Cdlionun
. Plllenlis; I
To keencn Ell
wenns Neein
Gnm Nommn
gelns, nd
b, Mno nilt

2 4
eta,
glnen

n i⸗

Ne. 579 =3*

F. 770. Ex noſtra, inquis, ſententia
ſequitur, licitum eſſe a Papa appellare ad
Concilium generale. Sed Pius kI. aliique
Pontifices id ſeverifſime prohibuerunt.

R. A Papa ad Concilium generale licer ap-
pellare in cansßis publicis, ad quas decidendas
Concilio generali opus eſt. In caeſſis autem
privatis, vel etiam publicis, ad quas tamen
definiendas Concilium genersle necefisrium non
eſt, ejusmodi appellationes ſunt illicitzz: non
enim licet appellare ad judicem, qui nec exiftit,
nec ob eam caufſam, ob quam appellatur, ſpe-
ratur extiturus; cujusmodi eſt Coocilium ge-
nerale, utpote quod absque publica neceſſitate
non celebratar. Has igitur appellationes Ro-
mani Pontifices damnarunt. Priores ſi prohi-
buerunt; id adſcribendum opinioni ,„ qua ſe
generalibus Conciliis ſuperiores efſe crediderunt.
Hinc ejusmodi conſtitutiones Papales, ſelva,
quæ Primatui debetur, reverentia, legali firmi-
tate deſtitui arbitramur.

§K. 771. Quare nihil omnino impedit,
quo minus afſeverare liceat, Romanum Pon-
tificem, ſalvo Primatu divinitus conceſſo,
ſubeſſe poteſtati legislatoriæ, judiciariæ, &
coactivæ Conciliorum generalium; ita ut ab
his moraliter obligari, atque adeo judicari,
& puniri; immo, & ſi univerſalis Fccleſiæ
neceſſitas exigat, omnino excommunicari
poſſit, & exauctorari. Conſtanter dico: quodſi
ipſe Romanus Epiſcopus in fratrem peccaverit;

æpiusque admonitus, Eccleſiam non audierit?
hic, inquam, Romanus Epiſcopxus pracepto Dei
O ⁸ .

= 580 =

eſt nabendus ſicut ethnicus & publicunus. Ita
ſcripfit ipſe Silveſter Papa II. ad Sequinum
Epiſcopum Senonenſem.

JN. 772. Ex hactenus dictis, ni me
omnia fallunt, oppido clareſcit, quid ſen-
tiendum ſit de jure, quod ſummi Pontifices
in confirmandis Conciliis generalibus exer-
cent. Et quidem is confirmare, ſi vim verbi
hujus propriam ſpectes „ decretum aliquod
dicitur, qui eidem firmitatem, qua ante
carebat, ſuperaddit. ſic confirmat Princeps
ſententiam a judice inferiori ad ſe delatam.
ſic etiam imperium civile confirmat leges
eccleſiaſticas, adjliciendo ſanctionem civilem,
quam imperium eccleſiaſticum iis nequit
tribuere. Sepe tamen confirmatio ſumitur
ſenſu quodam improprio, quo nimirum is
etiam confirmare aliquod decretum intelligi-
tur, qui eidem conſentit. Controverſia de
jure confirmandi Pontificio forte ideo majo-
ribus difficultatibus fuit implicata, quod
confirmatio propria ab impropria non ſatis
eurate diſtingueretur.

§. 773. Quicunque generali Concilio
ſubſunt, ejus concluſis tanquam veris legibus
obedire tenentur (411 & 24). Cum igitur
Pontifex Romanus Concilio generali ſubditus
ſit (768); nullum fſupereſt dubium, quin
& ipſe illius Concluſis obedire, atque adeo
Sonſentire teneatur.

Ita-

14 Conn
2 imemn,
11 Nifiun 400
al Noin
,ge conünmand

legss eiin i
tihe le 4 co bleni
Cobelli gene

l
iatie, 6

hoe tuo u

„Am ke
iin un tio “

7 All

5

6 Ulhleaegt.

eicts, I
Aet, gil er
mi Ponifoe
Perenlbus eer.
n, AWreti
Cerenn Aigon
uten, gun u⸗
Cnirmet Dinen
Ci 1d ke dehnn.
le cnfmmat E
nttonen inien
In is lell
nümmto Anin
Olo Mninn
Enntun inelg⸗
Commretin &
ſte Umeo nn⸗
mpbcana . ,
eing n 1n

4 driin, dn
alie, Me

4
.

L 581 =

Itaque Papa confirmationem impropriam,
utpote quzæ a conſenſu in Concluſa conciliaria
non differt (772), generali Synodo impertiri
tenetur.

G. 774. Concluſa Coneiliorum genera-
lium ſupremam, qua gaudent, auctoritatem
non recipiunt a confirmatione ſummi bPontifi-
cis: cui proinds jus Concilia generalia
proprie confirmandi merito abjudicatur.

Leges enim vim roburque ſuum non poſſunt
recipere a conſenſu alicujus ſubditi, Sed Con-
cluſa Concilii generalis ſunt veræ leges (4771) ,
ipſum Papam tanquam ſubditum bligantes (771).
Ergo auétoritatem ſuam a Romani Pontificis
confirmatione non acquirunt. Et ſane vel po-
nitur Concilium generale legitime celebratum,
vel non? — Si prius ; ergo aucéteritatem, quæ
ejusmodi Concilio competit, jam ante habet,
quam confirmetur a Papa. — Si poſterius; ergo,
cum Papa efficere nequeat, ut ſit legitime
celebratum, neque firmitatem id genus Con-
ciliis convenientem eidem tribuere valebit. Dic
enim ſodes! An Leo P. tota, qua præditum
eſſe Papam Romanenſes autumant, plenitudine
boteſtatis, irrefragabilem auctoritatem pofujt
vel dare Latrocinie Epheſino, vel Concilio
Chalcedonenſi adimere? Abfit. Tenebatur enim
Leo & illud reprobare, cum eſſet illegitimum,
& hoc tanquam legitimum conſirmare.

F. 775. At nonne, ais, aliqua ſaltem
confirmatio Papalis Conciliorum eſt neceſ-
taria 2 V

lis priora approbavit, quia legitima cenſuit;
& viciſſim ideo polſteriora repudiavit, quia
Ulegitima eſſe intellexit.

R. Necefſarius eſt conſenſos Papz vel ex-
preſſus, vel ſaltem tacitess; non ut fapremam
Concilio generali an oritatem conferat; ſed ut
intelligant Fideles, in rebus ibi defin tis Caput
conſentire cum Membris. Hanc rationem de-
ſignat finis Primatus, qui eſt unitas ccleſiæ.
Hanc indicat notio Concilii generslis, quod
unam Chr'ſti Eccleſiam repræſentat. Hanc ex-
Ppreſſam legimus in duabus epiftolis, in qua-
rum una Martianns Imp. a Leone P. petiit con-
firmationem Synodi (halçedonenſis; in altera
hic eandem a le confirmari profeffus eſt (492).

F. 776. Moleſte quærenti, an, fi Papa

Concilio generali conſentum præſtare detre-
ctaret, ſatis firma forent Concluſa ejusmodi
Concilii;

R. Fore ſatis firma. Ut autem Capiti cum
Membris conveniat „ Collegium Epiſcoporum
habet jus Papam contumacem deponendi, eidem-
que alium, qui Concilio generali eonſentiat,
ſubſtituendi.

F. 777. Ceterum non diffitemur, ea

tantum Concilia generalia ab univerſa Eccleſia
recipi ut legitima, quæ Romanus Pontifex
probavit; ea e contrario rejici tanquam ille-
gitima, quæ ab illo reprobata fuiſſe novimus.
Nega mus tamen, vel illa recipi, quia Papa
probavit; vel hæc rejici, quia is reprobavit:
led ideo tam Papa quam Eccleſia univerſa-

.

MN!
ErAANa

71, Turn Lo
Conenn
ephemimns
Poinunvs icen
Adhinte (1.
le ulipns inpen
II denecoti
1 Ee ſoerbus umn
Tin drerlarum

kerelun, ie

(Wni ache⸗

Dilertnnns
Elr er is un

füm

gliten s,
t lagt
e be giißſ anl
n hne vn
urgnd

üin unn

gkenz Dihe ſel e
; M N ſihrnn
ten ollenn, etn
ts di gefntis (nr
Une Irtionen et⸗
4 Mninns Lacleiz,

1l blelus dd dn⸗

Ut muken Cipii en
. lpilopomn
en venokell, elen⸗
leunl lleltut,

n renm e

D unerii lei
Ronnauus Uumie
ſeici bunumn 1
Noel ſuibe wonn
kecigi, A
guin i
Declent un
egt en
jeyudill,

1

kloll,

„1

Se⸗

= 7683 = 3⁶
SECIIO II

DE RIBUS ECOCOLESIND CHIRISTIIANINE
conPARATX AD CIVI SS

§. 778. YJura Eccleſiæ generatim ſpectatæ,
quatenus hæc ad civitatem refer-
tur, explicavimus Diſſertationis I. Sectione II.
Expoſuimus ibidem Cap. 1 nexum Ecc leſiæ
cum civitate (193-201). Difſferuimus Cap.
II. de juribus imperii civilis in Ecc leſia (201-
25). Jura imperii eccleſiaſtici in civitate
Cap. III. perſecuti ſumus (225-44). Deni-
que de juribus utriusque imperii circa tole-
rantiam diverſarum religionum Cap. IV. egi-
mus (244-68). Porro chriſtiana religio,
utpote revelata, religionem naturalem, atque
adeo omnia officia juris naturæ (108) non
tantum includit, ſed etiam perficit (112 &
128 & 29). Cum igitur, quæ in prædicétæ
Diſſertationis ſectione altera aſſeruimus, pari-
ter ex juris naturz principiis deducta ſint;
nemo prudens dubitabit, quin illa Eccleſiæ
etiam chriſtianæ merito applicentur: atque
eo quidem magis, quo certius conſtat, ſpe-
ciei, ut Logici vocant, ex æquo convenire,
quæ de genere enunciantur. At quoniam la-
borem hunc meum utilem eſſe inprimis volo
Tyronibus jurisprudentiæ eccleſiaſticg, qui
ad ipecialia nonnunquam quaſi manu ducendi
Oo 4 ſunt:

N = 784 =

ſunt: hinc quæ de Eccleſia ad civitatem
. comparata univerſim dixi, qua ratione Ec-
cleſiæ chriſtianæ accommodanda ſint, explica-
tius nunc evolvere conſtitui.

CAPUT I.

DE WEXU ECOLESIE CHRIöTIANE
CUu OIVITATE.

H. 779. Ecleſa chriſtiana cum civitate
nectitur, quatenus qui funt
cives, ſimul Chriſtiani ſunt,
ſeu ut alii malunt dicere, quatenus Eccleſia
chriſtiana in civitate, vel civitas in Eculeſia
Chriſtiana eſt.

Sunt, qui diſputent, an Eceleſia chriſtiana
in civitate; — an vero civitas in Ecclefia
Chriſtiana eſſe dicenda ſit. Ego ſic exiſtimo:
ſi vim phraſis hujusce velimus inſpicere; Kec-
cleſia chriſtiana eſi in civitate, cum, qui ante
fuerunt cives, chriſtianam poſtea religionem
amplexi ſunt. Contra Civitas in Eecleſia chri-
Rtiana eſt, ſi, qui antea Chriſtiani jam fuerant,
deinde primum in civitatem convenerunt. Sed
quidquid ſit, in utraqque hypothefi vere dici-
mus: lidem, qui ſunt cives, ſmul Chriſtiani

Junt.

G. 780. Religio chriſtiana nihil potelſt
præcipere, aut permittere, quod ſaluti civi=
tatis nocumentum aflerat.
Re-

ſlgo en
pinere weißun
cheltinn ir
ritſuun nuel
frinentun h
lene Delt N
E aniuts et in
n ei heguit
ui ver enn
lus rl.

1

. Pe. „7
Ua, Du.

DILI
nine Criatire
Puſ rellem, i⸗
.

1 ti t ad kinaiſ

1

inn bufin: gais
1

Ninir larnultur
ſurtitit Grll
lauiſin ſrnn,
1, A ſeni 9
lier arim,
l, ſenitnn nin
m uſty Nni,
renr liptin gen

—
(u gtor)
au lu

1

CMNINE
d.

um cun crtn
Aotenn D
1l Criſtne Iut
gunens bu
cims n bal

Lxlei Chritin
ciitu 4
lev fe ailim:
ons rete 1
ate, EN d

D n igie

44 ℳ

nitts 5 luh

N= 58ʃ = *

Religio vera nihil peteſt præcipere aut per-
mittere nocivum civitati (200. 4). Sed rellgio
chriſtiana utique vera eſt. Ergo nec præcipere
quidquam poteſt, nec permittere, ex quo de-
trimentum aliquod in civitatem redundet. Et
cere Deus, uti religionis chriſtianæ (269), Ita
& civitatis eſt auctor (91 & 97). Ne igitur,
nod fieri nequit, ſibi ipfi repugner, alterius
ni per alteram impedimentum ponere nullate-
nus poteſt.

§ 781. Religio chriſtiana officia civium
legibus luis inculcat. Nam

a) Chriſtus MATLTIII. XXII. 21. ait:
Reddite, quæ ſunt Caſaris, Caſari; qu&

„ .
ſunt Dei, Deo.

*½) I. PETR. II. 13. Subjelti eſtote omni
numanæ creaturæ propter Deum, ſwve Regi,
quaſi præcellenti, ſive Ducibus, tanguam ab
eo miſſis ad vindiltam malefauttorum; laudem
vero bonorum: quia ſic eſt voluntus Dei.

Domiuis carnalibus cum timore & tremore, u
ſimplicitate cordis veſzi, ſRicut Chriſto; non
ad oculum ſorvientes, qud ſi hominibus plaucen-
tes; ſed ut ſervi Cliriſti, fatientes voluntatem
Dei ex animo., Et vos, Domini, eadem jacite
ilis, remittentes minas, ſcientes, dci ρ illo-
rum & veſßer Dominus eſt in cælis: & perſo-
narum acteptio non eſt Apudl eiuan.

c) Ephes. VI. 5. & ſeqq⸗ Servi obedite

Oo 5 Pi-

Finem non invenirem, ſi omnia chriſtianæ
religionis præcepta, quæ ad ſalutem civitatis
promovendam tendunt, adducerem.

§. 782. Immo officia civium ſunt ſimul
officia eſſentialia religionis chriſtianæ.

Officia civium ſunt juris naturæ (195 & 96).
Sed officia juris naturæz ſunt fimul officia eſ-
Jentialia religionis chriſtianæ (128 & 29). Ergo
&c.

H. 783. Officia affirmativa religionis
chriſtianæ, quæ immediate ad Deum refe-
runtur, officiis civium in colliſione (20)
cedunt.

Melius eſt promovere ſalutem civitatis abs-
que detrimento cultus divini, quam colere
Deum cum detrimento ſalutis civilis. Sed dum
in colliſione, omiſſis officiis erga Deum, im-
plentar officia civium, promovetur ſalus civi-
tatis ſine detrimento cultus divini; nam etiam
per officia civilia Deus colitur (107); præſertim
cum & ipſa ad eſentialia religionis chriſtianæ
pertineant (782). E contrario dum neglectis
officiis civium, exequimur officia erga Deum,
hic colitur cum detrimento ſalutis civilis: hoc
enim cum neglectu civilium officiorum conne-
Xum eſt. IIlud igitur melius eſſe merito cen-
ſetur. Atqui inter duo bona majas eligendum;
minus vero, tan quam comparative malum,
eſt rejiciendum (9).

O. 784. Veritatem hanc Chriſtus confir-
mavit. Cum enim Matth. XII. Diſcipulis
eus Sabbato ſpicas vellentibus, Phariſæi

2
Sterer, i .
, .

N

H N!

uct, m
saitaA!,

4 7 atthet
aleraott:

Nitun?
ne Met

Ciunn elga Deum

kone ſabbati co

18. Nn
16 Cgae aa adie

ner ciſitr
eim () In
offien eſintiih

.

² Chrifo Conärn
üS 10 Byilcopie
Gkfuigi nii
4onnn us uturn

705,0krn
. 5

ellant, lach

Dfei unſl t⸗
nilt er iti

l

= 587 =

dicerent: Ecce diſcipuli tui faciunt, quod
non licet fatere Sabbatis; reſpondit eis: Won
legiſtis, quid feterit David, quando eſuriit,
& qui cum eo erunt, quomodo in domum Dei
intravit, & panes propoſitionis comedlit, quos
uun (dA n licebat ei ele e, uéque is, qui cum eo erant,
ätin niſi ſolis ſacerdotibus 2. . Di ſciretis, quid ,
Dü rn Mliſericordiam volo, & non ſacrificium;
nunquam sondemnaviſſetis innocentes.. Cuis
Nuimn Rlehcr erit ex vohis homo, .dui habeut ovem unam ;
t A Dan Ke. S& ſi ceciderit hat Sabbatis in fovelum, nonne
alſn a levabit eam? quanto mugis melior eſt homo ove?
Itaque licet ſubbatis benefacere. Igitur Chriſtus
olificium erga Deum, quod nimirum ſanctifi-
llnen dind u catione ſabbati continebatur, officiis erga

i 4 Alios poſtponendum eſſe declaravit.
tis crills. U—

S. 785. Non poſſunt Epiſcopi Chriſtia-

—

nos obligare ad aliquid civitati nocivum.

Aciones civitati nocive adverſantur officiĩs
civium (19‧). Cum igitur officia civium ad jus
naturæ pertineant (190); atque adeo ſimul fint
officia eſſentiaiia religionis Chreiſtiang (782) »
a Chrifto confirmata (781); nemo crediderit,
nos ab Epiſcopis ad id genus actiones poſſe
obſtringi: niſi quis adeo inſaniar, ut poteſtatem
gontra jus naturæ nos obligandi iis tribuant,

F. 786. Officia atcidentalia religionis chri-
Rianz ceſſant, ſi adverſentur officiis civium.

Officia accidentalis religionis chriſtianæ ori-
untour ex inſtitutione humana (134). Omnia
au-

W= 788 =

autem obligatio humana ceſſat, ſi conntraria
ſit officiis civium (785). Ergo &c.
Quoties itaque Epiſcopi vel diſperſi vel in
Concilio congregati legem quamdam eoccleſiaſti-
cam condune, ſic animo comparati ſint oportet,
ut Chriſtianos ſibi ſubditos eadem, fquidem

aliquid civitati pernicioſum contineat, obligare
nolint.

§. 787. Ex dictis manifeſte elucet,
officia civium & officia Chriſtianorum ad ſe
invicem ita referri, ut qui illa cupit im-
plere, his quoque poſſit ſatisfacere; at vi-
ciſſim, qui his vult ſatisfacere, illa quoque
implere debeat. Quamobrem bonus civis P.
ESI' fimul eſſe bonus Chriſtianus: ſed bonus
Chriſtianus DEBET ſimul eſſe bonus civis :
ſeu, quod eodem recidit: Qui bonus civis
Aſe non ſatagit, pius Chriſtianus non eſt.

Utinam hæ verrtates in omnium Chriſtiano-
rum animis altiſſime defigerentur! Quot enim
non funt, qui, dummodo veram fidem cum
quibusdam ceremonialibus Sacris retineant,
ſibi aliisque pii Chriſtiani eſſe videntur, etiamſi
officia civilia, præſertim Principibus exhibenda,
paſſim negligant! Væ Paſtoribus, qui exitia-
lem hunc errorem omnibus viribus non conan-
tur eliminare? Ineulcandum Fidelibus, quod
monet Fleurius in fine Diſſert. V. in Eiſt eccl.
ſcĩlicet & Eſum Chriſtum veniſſe in mundum,
non tam ut ſtabiliret cultum Dei exteriorem,
& novas ceremonias inſtitueret, quam ut ado-
rari Patrem in ſpiritu & veritate curaret, &
nundaret ſibi vopulum accertabilem, ſeckkatorem
bonorum opverum.

0 Ch

Senbir Terwlin
ia. Man I,
cmutnn NMun
liunit
s aulrum, donit
e iin,

l, tor nlli
u Dii mwu. 4
iun , inin⸗
ens wſris

iii G mrrſernten
un Vojeate
gofniratin an
6, po Regihns

thos, ut omn

Sa r

ſcitetir ilg iin
rChnigr. Ni
Utunn tincian ni
iit ii⸗ unerortn
ng, G iſſen
, Aaſtle, nn
1n trihu

un
n.,, (i te⸗
Uliia clziig ge
aue ſan

B

ntelt, i aenn
li d.
ſel ieti e
gumdin eweſt
turunti ſtt oan
4 eilen, Glſt⸗
n auntiett, Aler

C

Omniun Chritime.
Crentutl Cdtein
9 ſenn ſien en
6 Neis leiltein

ele denm,
Re ezr

.
1 enſ ir

eritiie n. .
ptaliln, ctn

F. 788. Characteribus ad officia religio-
nis Chriſtianæe exactis Chriſtianos ſuæ ætatis
deſcribit Tertullianus in Apologet. adverſus
gentes. Nam Wos, inquit Cap. 30,, pro ſalute
Imperatorum Deum invocamus . . Iluc ſuſpi-
cientes Chriſtiani . . Pprecantes ſumus ſemper pro
omnibus Imperatoribus vitam prolixam, impe-
rium ſecurum, domum tutam, exercitus fortes,
ſenatum fidelem, orbem quietum, quacungu-
hominis & Caſäris vota ſunt. Cap. 31. Gui
putas, nos nilit de ſalute Cæſarum curare,
inſpice Dei voces. cito, ex illis praceptum eſſe
nobis etiam pro inimicis Deum orare, & per-
ſecutoridus noſtris bona precari. Qui magis
inimici & perſecutores Chriſtianorum, quam de
quorum Mäajeſtate vocamur in crimen? Sed
etium nominatim atque maniſeſte, orate, ine
quit, pro Regibus & pro Principibus & Po-
teſtatibus, ut omnia tranquilla ſint. (a) Cap.
37. Vel ung nox pauculis ſaculis lar gitatem
ultionis poſſet operavi, ſi malum malo dispungi
penes nos liceret. Sed abſit, ut igni humano
vindicetur ſelta divina; aut doleut pvati, in
quo probatur. Si enim & hoſtes exertos, non
tantum vindices occultos agere vellemus, deeſſet
nobis vis numerorum & copiarum?. . Externi
ſumus, & veſtra omnia implevimus, urbes „
inſulas, caſtelia, munitipia, conciliabula, caſtra
ipſa, tribus, decurias, palatium, ſenatum,
forum. .. Cui bello non idonei fuiſſemus, etiam
impares copiis, qui tam libenter trucidamur ,
i non apud iſtam diſciplinam magis lice
3⸗

*

r 6 O
iceret, quam octidere 2 (b) Cap. 39. Corpus
ſumus de conſcientia religionis, & diſciplinæ
unitute, & ſpei fadere. . . Omnia indiſcreta
ſunt apud nos, prater uxores: in iſto loco
conſortium ſolvimus.. . In cujus perniciem ali-
quando conjuravimus 2 Hoc ſumus congregati,
quod & diſperſiz;.. neminem ladentes, neminem
contriſtantes. Cap. 42. Chriſtiani devendunt
debitum veltigal ex fide, qua alieno fraudando
obſtinent. (6).

g) En Chritiani Deum precati ſunt prô
ſalute non tantum fpirituali, ſed etiam tem-
poerali Imperatorum, quos tamen conſtabat eſſe
hoſtes juratos religionis chriſtianæ; atque ad
id faciendum divino jure ſe obligari credide-
runt!

,) Chriſtlani igitur jam tempore Tertulliani
ſatis virium habuere, queis potuiſſent, ſi vo-
lniflent, reſiſtere Imperstoribus. Nimirum non
alios noverant canones quam evangelicos &
apoſtolicos, qui id illieſtum eſſe prædic=bant.
Nondum eo tempore extiterunt Doctores Decre-
torum & Decretalium, qui docerent, deponendo
Reges impios obſequium præ ſtari Deo.

c) Attende, a quibus virtutibus Chriſtlanos
ſuæ ætatis preecipue eommendet Texrtullianus.

CAPUT

4=

04

A
ula

. vn Inp

ſen ju⸗

1 n conjunctun

.15); nee liben

Entmm, utpote
lonbos Lpiſoor

n 278. 90.&;
et, gvam 1
I4 ARA K

1

301.13),

lemns

6 o. Totun

I, Nluti d
ende

1¹ PNNNPI
lllons is no
Aimertn ſelg
in netin ani
Went. En

I Mk

tet G
l
. Sneig i
ter uorg: i

I
. (e

11. (n

le, ga glend

zi Deun recifi ir

e obleu ce

r benpye Tunnlin

000,
gum elgeſſn !
6tum eſe Nuiite
hencnt Daben Den
Getett, ehtei
n eimi le

1 firutibus cit
mmuehtet Tennlins

M

= 5 &*

C APUT II.

DE 9URIBUS PRIMWOIPVM IN
ECCLESIA CUHRISTIAIA.

G. 789. Cum imperium eccleſiæ chriſtianæ
ſeu jus in Sacra (213), nec na-
tura ſua conjunéctum ſit cum imperio civili
(213-25); nec libera Chriſti voluntate eidem
attributum, utpote ſolis Apoſtolis eorumque
ſucceſſoribus Epiſcopis divina inſtitutione con-
ceſſum (278-99. & 317 -36): hinc nihil aliud
ſupereſt, quam ut/ quæ de & RE REGIO
CIRCA SACRA ſüperius generatim expoſui-
mus (201-13)„ modo Eccleſiæ chriſtianæ
applicemus.

F. 790, Totum hoc jus ad duo ſumma
capita, veluti ad totidem principia, reduci-
tur, nempe

a) PRIIWVIPIVUII I. Princeps habet jus
ſtrittum (24), proprium, & perfettum (26.4 & e)
pro viribus ſuis non ſolum removendi omnia
impedimenta religionis chriſtianæ, ſed etiam
omnia media adhibendi, queis eadem pro-
moveatur. En S REGIVM AVDVOCA-
TIAX T ECCLESIA CHRISIIAITNA.

5)

A .
We 727 —

*) PRIWOIPIVUI. II. Principi competit
jus pariter ſtrifktum, proprium, & Te; eun
impediendi, ne prætextu religionis chriſtianæ
detrimentum aliquod civitati quomodocunque
inferatur. En & REGIIITII OATFENDI
UV EODOLEöIA OUHIRISTIAINA, cujus pars eſt
GS PLEACIII KEGII (207)!

ARTIICULUSI.

DE SnE PRIOIPU CIRCA OFFIITA
KELIGIONIS CHRISTIANANX.

G. 791. Princeps nequit ſubditos ſuos obli-
gare ad actiones vel omiſſiones
officiis AIninhbes religionis chriſtianæ con-
trarias.

Hujusmodi enim officia funt juris divini (124).
Sed contra jus divinum nulla Principi pote-
ſtas competit.

Quare Princeps nee probibere poteſt E. ..
confeſſionem peccatorum ſacerdoti faciendam 3;
nec Sacerdoti præcipere fecreti ſacramentalis
revelationem.

F. 792, Gurs regio advocatiæ etcleſaſticæ
Princeps oficia eſſentialie religionis chriſtianæ
legibus ſuis confirmat, præcipientibus quidem,
ſi aßirmativa; — prohibentibus vero, ſi nega-
tiva officia ſint.

Hoc

s kelormat.

4=

Per igitur ur
tlam, tene
den

fin
emn rehu

eus s chtitane

1, luis lghon

Ee zeſnnin eee
n, in aCn⸗
Prlritoe, vel gre
6 unent in cirita
Gnrnubit, aut lilte

Nt. — Mei

s Atign

Cun ſennnn
orosle eiget in
, cunin hbin
Im, Lecleſe ch⸗
Hrim Itrius gne
iten t ſarietiten
Neni quun utllitu
1 E,

95. A no

3 Akiil

S

I. Priniii ae

Fornun, .

Uus
E!

ULIS1.
CN CAANYA
(HHTAN

e Mitidee e l
Hun hrenhni ſoen
en ſuti lene

„
, Ndhnlntie i⸗
õ

cßentuu
õ
N

— 5923

Hoc igitur jure Princeps dogmatum obſer=
vantiam, & reverentiam Sacramentis, allisque
cum rebus tum Perſonis ſacris debitam præci-
pit; ſpiritualem Epiſcoporum pofeſtatem pro-⸗
tegit; ſacrilegia, perjuria, blaſphemias, ſuperſti-
tiones, libros chriſtianæ religioni pernicioſos
prohibet; &c.

F. 793. — Officia etiam accidentalia
religionis chriſtianæ, quamdiu ſunt civiliter
innoxia, fuis legibus corroborat.

Hinc jejunia eecleſiaſtica, dies feſtos San Ro-
rum, aſiosve actus aut ritus ab Epiſcopis vel
præfſcriptos, vel probatos, quamdiu nihil inde
detrimenti in civitatem redundat, civili ſanctione
communit, aut ſaltem ſua auctoritate tuetur.

F. 794. — Diſciplinam eccleſiaſticam vel
obſervantiam canonum urgendo promovet,
vel reſuſcitatis antiquis canonibus, aut novis
legibus reformat.

Quare Epiſcopatus nimium amplos dividit,
novosque erigit; ſuppreſſis Beneſiciis ſimplici-
bus, curata ſubſtituit; pluralitatem Beneficio-
rum, Eccleſiæ chriſtianæ nocivam, abrogat
nimiam utriusque ſexus Religioſorum multitu-
dinem aut varietatem reſtringit, ſi plus nocu-
menti quam utilitatis in Eccleſiam inde dima-

net; &c.

F. 795. At nonne, inquis, poſteriora
hæc negotia ad Epiſcopos pertinent?

Pp R.

5794 =

R. Id equidem non abnuimus. Verum prap-
terea eadem agere Principi nefas eſſe inficia-
mur. Nunquid Epiſcopi dogmatum obſervan-
tiam præcipiunt, & blaſphemias prohibent? Quis
propterea dubitat, quin idem jus Principi quo-
que competat? Alia nimizum eſt obligatio le-
gZum civilium; eccleſiaſticarum alia.

D. 796. gure regio cavendi in Eccleſa⸗
chriſtiana Princeps officia accidentalia religio-
nis chriſtianæ, cujuscunque generis ſint, vel
ſuſpendit, vel prorſus abrogat, ſi ea civiliter
noxia eſſe perſpexerit.

Itaque hoc jure Princeps peregrinationes ad
loca ſacra, extra patriam ſita, præſertim fſi
longiori itinere indigeant; — ceremonias alioq vi
ſacras; — noéturnos Chriſtianorum utriusque
ſexus in templis conventus prohibet; pias quas-
dam, ut vocant, Confraternitates, immo ipfos
adeo Ordines quosdam religioſos in ſuo terri-
torio abrogat; ſolito maturiorem ætatem tam
ſacrs Ordinibus recipiendis, quam edendæ pro-
feſſioni religioſæ præfigit; Regulares a nexu
paſſivo, quo Superioribus extraneis antea ſub-
lBiciebantur, in foro tam interno quam externo
penitus abſolvit; cælibatum Clericorum ad pri-
morum quatuor ſeculorum normam reducit; &c.
Nam hæc & his fimilia ad accidentalia tantum
chriſtianæ religionis officia pertinent.

F. 797. Sic Princeps, obloquentes au-
dio, pedetentim omnia accidentaliu religionis
chriſtianæ officia poterit abrogare. Quid de-
mum remanebit ?²

R.

1. Hemmanebolt
er Keiletald,
6 teutts elin i
t. ber her ies
17 zet hec len
i.
. Cuidi n
Angent Eplo⸗

1. Udicio Princin
it leſtis udican
is omoreant, im

Oli Deo mtione
¹ tenpotilidus ſodie

ig. Vomn⸗
1 del contra iu
n wonſitutio,
s tolenel Leli
Amar.

. Nadorun ſocl
Siti deguitumnen
en efflen, utnt
gli n kiiſcipe?
enden ſelgioſan
n illen difol
notno Cblligadant
uden or
gilter .
ia uinu dit
füne
gie

gian poti
1. Miones
ſiennt, in

S

oninn Ven

kincidi nat,. n
FErlehi deſts

copi go .
al gnimn

minm et oklen
anmn ,

Cuun eterle ⸗
Vit : Nesolaes ¹ den
Et; Ngins 1
s ermnes el I⸗
n inend gunn alin
Ntun Cetienmn in)

4

rum Normum etnl1
1 11 Miiinttit un
fi hetinen

D 59 5 *

R. Remanebunt officia eſſentialis, & ea in-
ſuper accidentalia, quæ civiliter innoxia ſunt;
in neutra enim Principi quidquam juris com-
petit. Per hæc integra ſervatur religio chriſtia-
na; per hæc ſalutem ſuam conſequuntur Chri-

§. 798. Quidſi vero, ais, Princeps ali-
quid civiliter malum eſie aſſerat; idipſum
contra negent Epiſcopi? utri judicio acqui-
eſcendum?

R. Judicio Principis: huic enim ſoli con-
venit poteſtas judicandi, quænam fſalutem civi-
tatis promoveant, impediantve. Si Princeps er-
tet, li Deo rationem reddet, utpote cui ſoli
in temporalibus ſubjectus eſt.

H. 799. Votorum obligatio eſt juris
divini. Sed contra jus divinum nulla valet
humana sonſtitutio. Ergo Princeps caret
poteſtate tollendi religioſos ordines. Ita multi
tatiocinantur.

R. Pactorum ſocialium obligatio eſt juris
divini. Sequiturne propterea, nullam ſocieta-
tem civilem, utut civitati nocivam, poſſe ex-
tingui a Principe ? Is nimirum, dum ordinem
quemdam religiofum in ſuo territorio tollit, ne-
Xum ſocialem diflolvit, quo membra illius inter
ſe mutuo colligabantur. An fublato hoc nexu
obligatio votorum, quo ſe Deo obſtrinxere,
Ppariter auferatur, difficilior eſt controverſia, quæ
ad theologicum potius forum, quam ad noſtrum
Pertinet. Rationes decidendi ex eo mihi repe-
dendæ videntur, an monaſterio vel Ordine, cui
Pp a eljus-

„

N = 5

ejusmodi Regulares per profeſſionem religioſam
ſeſe addixerunt, tanta inducatur mutatio, qua
exiſtente vel obligatio votorum per ſeſe ceſtet,
vel ſaltem juſtiſſima adſit ratio impertiendæ di-
ſpenſationis. Jam vero nemo, ut opinor, pru-
dens rerum arbiter dubitat, quin data mutatio
ſtatus reapſe tanta ſit, ut ſi votorum religioſo-
rum cefſationem non inducat, ſaltem æquiſſi-
mam ea relaxandi cauſſam præbeat. Certe Cle-
mens XIV. Religioſos extinétæ ante aliquor
annos Societatis JEſu ab omni obligatione, quam
per religioſam profeſſionem contraxerant, liberos
pronunciavit.

S. 800. Ergo, inquis, poſſet Princeps
omnes Ordines religioſes in fuo territorio
extinguere.
R. Ita ſane; ſi ratio ſalutis publicæ id
exigeret. Inſtitutum enim religioſum ad cſen-
tialia chriftiane religionis ofäcia revocari ne-
quit.

§. 801. Vota, rurſum excipis, & Or⸗
dines ſacri ſunt res ſpirituales, in quas nul-
lum jus conceſſum eſt Principi. Ergo nec
his nec illis ætatem præfigere poteſt.

R. Princeps habet jus in perſonas, quze vel
vota nuncupaturæ, vel ordines ſacros ſuſcep-
turæ ſunt. His igitur prohibere poteſt, ne id
cum ſalutis publiceæ detrimento faciant. Nun-
quid maritus uxori, pater filio jure vetat, ne
veto ſe obſtringant, unde damnum quoddam in
familiam redundet ?²

AR-

2=

1*
1RLI1

NECAETA.

1 Deen

6s ceunt in
6, geis ſcl
11, (veis s
ii gvamn ,
o awocam ſin

Ell At partiel.

Pz. ln den
un curate ſun

)Depmm intn
ein, gles
) .
uomlerio,
Cenigue
)(kuiits l
run ensmo

do⸗ en
1
Plex Clin

1 teli Uis ſi
K ien

5

et. Prokelionen El
2 Incbeunt Wũä
iturun er
lt tatio

iin, guin in
. I 1 fotorun i
h inänet, ſileen ,
Ihum prrdett, (en
s extine nte
idomnichlienar,
lnen cnntnemnt

in euigs d

les, M Gus

Dtnohi. T
eigere Me.

iu n zeinu e
olte Nent 1
1 wohidete ich 41
Erivento irint
ne flo jue
e Aamunn lr⸗

D

6 acken Seui 10

N 597 =9
AKTICULUS II.

DE JVRE PRIWVIPUVM CIRCA
DECRETYA ECCLESIASTIICA.

H. 802. ecreta eccleſiaſtica dividuntur in
dogmaticaæ & diſciplinariu. Hæc
rurſus abeunt in decreta legum; in decreta
gratiæ, queis favor indebitus; — & in decreta
juſtitiæ, queis jus debitum conceditur. Tam
dogmatica quam diſciplinaria vel a Papa aut
Epiſcopo quodam ſingulari; — vel a Concilio
generali aut particulari condita ſunt.

G. 803. In decretis dogmaticis quatuor
potiſſimum curate ſunt diſtinguenda, ſcilicet

4) Dogma ipſum, ſeu veritas divinitus
revelata;

*) Verba, queis dogma exprimitur;

c) Promulgatio, qua id Fidelibus inno-
teſcit; denique

A) Clauſulæ aliæve enunciationes, quæ
nonnunquam ejusmedi decretis inſeruntur.

Dogma quidem, ut per ſeſe patet, ſaluti
publicæ civium nihil obefle poteſt. At quid
de reliquis ſentienduw, ex ſtatim dicendis pa-
tebit,

N= 7598 = *

F. 804. Contigit interdum, ut eadem
verba, queis dogma quoddam exprimitur,
ab ipſis Catholicis, nunc rejicerentur; nunc
vero probarentur. Exemplo ſit hæc propoſitio:
Unus de Trinitate crucifixus eſt carne: quam
Seculo VI. Hormisda P. in Monachis Scythiæ
tanquam novam & herefi Zutychianæ faven-
tem rejecit; Joannes II. vero paullo poſt tan-
quam catholicam contra Monachos Acœme-
tas de hærei Nettoriana ſuſpectos approbavit.
E contrario fuere, qui idem quidem dogma
admitterent, in idem tamen, quo deſignare-
tur vocabulum nollent conſentire. Certe vocem
oοοσ aliqui etiam Catholici reſpuebant:
quibus magis placuit vocabulum α%οιοιισοοσ.
Aliud exemplum præbet Concilium IrId. Oe.
24. Can. 7. (642). igitur voces, quæ ad.
ſigniſicandum dogma adhibentur, turbationem
inducere in civitatem poſſunt.

F. 805. Promulgationi dogmatum recte
applicantur, quæ Chriſtus ad Apoſtolos Joann.
XVI. 12. dixit: Adhuc multa habeo vobis di-
cere: ſed non poteſtis portare modo. Doctrina
Chriſtiana ſemper fuit, eſt, eritque eadem;
nec tamen vel tota vel eodem modo ſemper
& ubique eſt promulgata. Ariani non tan-
tum Verbi ſed etiam Spiritus S. divinitatem
negaverant. Patres Nicæni vero folius Verbi
divinitatem deſinierunt, quia de Spiritu S.
nulla in Concilio Nicæno quæſtio mota fuit.
Ipſum Concilium Cpltanum I. enndem Hul-
ibi

Cen 4 Plte pt.

.
o Pfonnus

ſ. . 1
1 et. donec d.

Ut eam

mer ſeſt nereſt
1 ter ſemper ae
Dipe promalgancd
ſun eit, ne eſn
i gin en
Imdun pettenit,
tem lodeialtet.

) ob. Decit

N= 599 = *

ini Leum appellat, ſed tantummodo Domi-
um & vivizicantem &c. Eccleſia ſemper cre-
didit, Sp iritum S. a Patre PFilioque procedere.
Eusdem a Patre proceſſio in Prædicto Conci lio
Coltano promulgata quidem fuit; at proceſſio
a Filio nominatim expreſſa non legitur. Po-

Unet⸗ niane

Urn uln ſtea primum a variis Eccleſiis particularibus
n n uun Symbolo Cpltano per particulam Filioque in-

erta eſt: donec tandem eadem additio ab
Eccleſia univerſa in Concilio Lugdunenſi II.
(555), & rurſum in Florentino recepta fuit,
ita tamen, ut eam omittere Græcis deinceps
quoque liceret.

Nempe bPatres credidere, tum denique dog-
mata eſſe definienda, cum id ad extinguendos
errores pernicioſos neceſſitas Eccleſiæ depoſcit
(482. g. & 519. bh). Quemadmodum igitur non
ſemper adeſt neceſſitas definiendi aliquod dogma:
ita nec ſemper adeſt neceffitas dogma defßinitum
ubique promulgandi: immo timendum nonnun-
quam eſt, ne ejusmodi pror io in illis

l Cnatun 6 locis, à2d quæ error dogmati def ito oppoſitus
1d Mosſon nondum pervenit, publicam Fidelium trar nquilli-

uis kin ti tatem labefactet.

F. 806. Decreta dogmatica interdum
continent clauſulas, aliasque enunciationes,
contrarias juribus Princibum, Concçordatis
Nationum, aut denliris Provinciarum con-
ſuetudinibus. Exempli loco ſerviunt Can.
23tius Concilii Lateran. II. (541. b); Can.
nus Conc. Lateran. III. (542. ); & Can.
Ztius Conc. Lateran. IV. (546).

in e 4
gueli⸗ tio
n L eukn

71

009 —„

Pp 4 Idem

X

N 600 =

Idem evenit in decretis tam gratig, quam
Juſtitic; & præſertim in decretis Legam,
utpote quæ, ſi cultum Dei externum refſpiciunt,
utut per ſe ſanétiſſimeæ ſint, cum detrimento
tamen civitatis non raro conjunctæ ſumt.

G. 807. Jus placiti regii (202) ſe ex-
tendit ad onnia decreta eccleſiaſtica tam dog-
matica quam diſciplinaria.
Jus enim hoc ie extendit ad omnia ea, ex
dquibus periculum civitati imminet: Princeps
enim ex jare vegio cavendi ejusmodi pericu-
lum, undecunque immineat, tenetur pro viri-
bus avertere (205). Ex ante dictis autem pa-
tet, nollum eſſe decretorum eccleſiaſticorum,
unde mali civilis periculum non fit timendum
(804 - 7). Quidni igitur jus Plsciti regii ad
quæcunque decreta ecclefiaſtica ſeſe exporrigat 2
F. 808. Uſum placiti regii noſtra ætate
antiquiorem non eſſe, ii tantum garriunt,
qui in hiſtoria Eccleſiaſtica ultra ſeculum
noſtram progreſſi non ſunt. Certe ipſa Con-
cilia generalia ejusmodi placitum expetierunt,
Cpltanum I. a Theodoſio M. (455); Ephelſi-
num à Theodoſio II. (46 1, d. & 463); Chalce-
donenſe a Marciano (476. 480. c. & 489. d) ;
Nicænum II. a Conſtantino ejusque Matre Irene
(532). Aliis tribus Conciliis generalibus in
Oriente celebratis ipſi Imperatores interfuere,
qui illis placitum adeo non denegarunt, ur
Conſtantinus M. quidem Nicænum I. ipfſe
romulgaret (445); COpltano III. vero Con-
Rautinus Pogonutus (529, & Cpltano IV.
Balilius Imp. propria manu ſubſcriberent (536).
J. 899.

keime celi,
6 Ihwms l.

e. Ve quide
Uj begepre

,Pbſcerionen

n auch die
en, dicht ſ.
„ „

ned aſten Wi.
Ad duem Le
1Dao der 9
1Balt ohne
Ing ſeinen
n ſolcher umn
ſe herabnehmme
6. Mef in A
1Wlecht,
chiten gerto
ene Nachdem
ie Bull aehen

1

eunmiger a

6 ie donge “

ren⸗ un grit
Lerrt ie
m heiertennn i
ne Int, oln ien⸗
no eninde in

egii (10,))
1n edelaltia r

n Eolim
Cane Cr.
he E
KC⸗

1e

G. 809. Labentibus poſtea infauſtis illis
ignorantiæ ſeculis, regii hujus juris exer-
citium ferme defüt. Donec diſpulſis, quæ
vegios Lhronos circumdederant, tenebris, ſua
paullatim jura videre Principibus denuo da-
tum eſt. Ut de Hiſpania, Galliaque ſileam,
ientiffmi duo Auſtriæ Principes Ferdinan-
dus III. & Leopoldus de placito regio decretz
edidere. Ille quidem ann. 1641. Iic ſtatuit:
K. Maj begehren gnadigſt, er Biſchoff
(zu Wien) wolle in auten bdegebenden Saͤllen
die Publicationen Paͤbſtlicher Bullen, Was
geſtaltren auch die ſelbe geſacht werden
möchten, nicht fürgehen laſſen, er habe
dann zuvor J. B. Maj. genugſame und um⸗
ſtaͤndl ge Anzeige gethan, und Dero weirern
allergnaͤdigſten Willen daruder vernommen.
In edicto autem Leopoldi de ann 1681. hæc
lego: Da der SHerr Officialis eine Paͤbſt⸗
liche Bulle ohne beſchehene vorgehende An⸗
meldung afligiren, und die Regierung darauf
wegen ſolcher unterlaſſenen alten Obſervanz
ſelbige herabnehmen laſſen: welches dann
J. K. Maj. in Anſehung des von unendli⸗
chen (vielleicht, undenklichen) jahren ge⸗
braͤuchigen Herkommens nicht unbilligen
konnen. NMachdem aber J. R. Maj. ger
dachte Bull erſeyen, und deren inhalt auf
eine wateriam pure eccleſiaſticam gericht zu
ſeyn vefunden, worinnen ſonſten J. R.
Nej. einiger geiſtichen Obrigkeit, Wann
nur die vorige formali deen obſervirt wor⸗
P 5 den,

N = 602 = *

den, die geringſte hinderung nicht, ſondern
vielmehr alle erſpriesliche Befoͤrderung zu
thun geneigt ſeyn. Ec.

H. 810. Ut argumentis Aariorum ob-
viam eas, præter ea, quæ ſuperius (223
& 24; item 231 & 32) diximus „ adverte
fequentia:

4) Principibus etiam infidelibus reſpectu
religionis chriſtianæ; — & acatholicis re-
ſpectu religionis catholicæ jus placiti regii:
utpote majeſtaticum, denegandum non eſt,
mnerito enim petunt a Miſſionariis, ut ſibi
dogmata religionis in ſuo territorio prædi-
candæ exhibeantur ad inſpiciendum, an nihil
civitati pernicioſum contineant.

à*) Jus hoc ſupponit quidem, ab Epi-
ſcopis poſſe edi decreta civitati nociva: at
non ſupponit, horum conſilium eo tendere,
ut, etiamſi nociva ſint, Fideles tamen iis-
dem obligatos velint (786). Itaque jus placiti
regii neutiquam adverſatur infallibilitati, qua
Eccleſia in eſſentialibus Cchriſtianz religionis
gaudet: illa enim per decreta eccleſiaſtica
civiliter noxia non evertitur, 6 hæc cum
obligatione morali conjuncta non fint.

*) Nec indigne ferant Epiſcopi, dum
iis jus placiti eccleſiaſtici denegamus, quam-
Principibus aſſeramus.

dquam jus placiti regit

lain, I
1s Arerſum
Her er n

hrili

uIAL fact
4 Mtnlgta fumil
CeNda Contend

Gn won poltunt

zumarum varie
modum alerat
ellit, guo

s Hon ine

ANrIc.
RANE phI
NAONITATEN

AUkllle
Gun gn iulen⸗
K erio

dergen ni
. 1 icht ſe
ſche 5

firdann

I Anrionn
Iur perin
¹) Cüm 1

N= 603 =

Hli enim, ſi Chriſtiani ſint, nihil divinis
legibus adverſum ſtatuere merito præſumun-
tur. Hæc præſumtio certe in quemlibet Pa-
tremfamilias chriſtianum cadit. Sicut igitur
huic injuriam faceret Epiſcopus, ſi omnia
ejus mandata familiæ danda placito fuo ante
ſubjicienda contenderet: ita Epiſcopi ſine
injuria non poſſunt exigere aàa Principibus, ut
bi leges civiles ante promulgationem ſibi
inſpiciendas exhibeant. E contrario EKpiſcopi
immerito præſumuntur, nihil ſancire ſaluti
civili pernicioſum: quid enim huic pra cir-
cumſtantiarum varietate vel commodum vel
incommodum aflerat, ſcire, Epiſcoporum non
eſt. Accedit, quod ſæpiſſime limites ſuæ
poteſtatis non ſine ingenti civitatum detri-
mento exceſſerint. Funeſtis ejusmodi exem-
plis, Romanorum præcipue Epiſcoporum,
Hiſtoria eccleſiaſtica abundat.

ARTICULUS III.

Dl. DRE PRIIWVIPUIWI COIKOA WW-
AIUWITATEAI ECCLESTASTICAII.

H. 811. omine immunitatis eccleſiaſtica
intelligimus eorum, quæ ad
Fccleliam qua talem ſpecialiter pertinent,
exemtio ab imperio vel faltem regia
vili (62).

Cum finis Eccleſiæ ſit beatiras hominum, &
gloris Dei (149); hinc ea ad Eccleſiam qua
zalem ſpecialiter pertinere dicuntur, quæ præ-
cipue ſpecialiter ad afſequendum hune finem or-
dinantur. Sunt antem vel Perſonæ, vel loca,
vel Bona. Quare immunitas eccleſiaſtica valgo
dividitur in perſonalem, localem, & realem.

DE &RE PRIMIPVM CIRCA
PERSONAS ECOLEESIASTICAS.

G. 812. Perſonas eccleſiuſticas voco quos-
cunque ſexus utriusque Fideles, qui vel
per religioſam profeſſionem, vel per Ordinem
quemdam eccleſiaſticum ad divinum cultum
ſpecialiter ſunt deputati. Itaque immunitas
eccleſiaſtica verſonalis eſt Perſonarum eccle-
ſiaſticarum ab imperio vel ſaltem regimine
civili exemtio.

H. 813. Perſonzæ eccleſiaſticæ, ſunt jure
naturali ſubjectæ imperio civili.

Omnia enim membra civitatis imperio civili
jure naturali ſubjeéta ſunt (91 & 92). Cum ergo
Perſonæ eccleſiaſticz membra etiam civitatis
ſint, nemo prudens dubitabit, quin hæ imperio
quoque civili eodem jure ſubjaceant.

F. 814. Hæc ſubjectio jure pariter evan-
gelico præcepta eſt.

Nam Paulus ROM. XIII. 1. & ſeqq. ait:
Omnis anima poteſtatibus ſuhlimioribus ſubdita
ſit: nen eſt enlu poteſtas niſi a Deo.. Itaque

26-

mito inteligine
, el er Ind
ageelici eveept

(As. Veun
ftoroci erce,
io ero enude
1, lelibit .
DMun, potete
imi Apoln⸗
taten Ahre
ing, ait,
ſt. § onn
ib gniterſtu

Matur deuper.

1 ſübetioren
n igere ſhi
uundvam
AEmnl Clericus
Uhl ichcitus en

bene hec kepn
1e, l, aun e
uune Hiennrbi
Mnrittn n

Olem, el er Ol
Im 1 Cipinun cun

tat. lad-

un griede)
enbin etun

= 605 = N

neceſſitate ſubditi eſtote, non ſolum propter èram,
ſed etiam propter conſcientiam. Tamdiu hoc
textu Perſonas etiam eccleſiaſticas comprehendi,
merito intelligimus, quamdiu vel ex S. Scriptu
ra, vel ex Traditione, vei ex natara ſtatus
eccleſiaſtici exceptio non probatur-

F. 815. Verum in Scriptura W. T. nul-
lum ejusmodi exceptionis veſtigium occurzit:
Traditio vero eandem penitus rejicit Oum;
anima, ſcribit S. Chryſoſtomus in cit. S.
Pauli locum, poteſtatibus ſublimioribus ſubcdita
eſt : otiamſi Apoſtolus ſis, ſive Evangeliſta,
lve propheta; ſive quisquis tandem fueris: non
enim pietatem ſubvertit iſta ſubjeltio. Et S.
Bernardus epl. 42. ad Henric. Ep. Senonenſem:
Omnis anima, ait, voteſtatibus ſublimioribus
ſuhbdita ſit. S omnis; & veſtra. Quis vos
cipit ab univerſitate? Si quis tentat exci-
ere, conatur detipere. Denique neſcio, qui-
bus oculis videant, qui inter ſtatum eccleſia-
ſticum & ſubjectionem civilem repugnantiam
aliquam videre ſibi videntur, quam tota an-
tiquitas nunquam viderat. Cur enim, amabo,
idem ſimul Clericus aut Religioſus, & ſimul
Principi fubditus eſſe nequeat 2

Certe hæc repugnantia latuit S. Gregorium
M., qui, cum eſiet ſupremus Eccleſiæ, chri-
ſtianæ Hierarcha, nihilominus L. 2. epl. 62.
ad Mauritium Imperatorem, hune vocat Lo-
minam ſuum; hujus guſſioni ſubjeltum ſe affirmat;
huic debitam obedientiam ſe praſtitiſje fatetur.

H. 816.

F. 816. Perſonæ eccleſiaſticæ jure divino
cum poſitivo tum naturali ſubjectæ ſunt po-
teſtati Principum legislatoriæ, inſpettovia, ju=
diciariæ, coalktivæa, & exeutoricg.

Imperio eivili quintuplex iſta poteſtas con-
tinetur (63 & 64). Sicut igitur illi, ita etiam
huic fubſunt Perſonæ ecclefi ſticeæ: atque adeo
non tantum legibus civilibus vere & in con-
ſcientia obligantur, ſed jure etiam a Magiſtratu
ſeculari judicantur, fique deliquerint, puniun-
tur.

O. 817. Exædem pariter ſubjacent juri
regio Principum circa Sacra.
Nam & hoc jus vel eſt ipfum imperium civile,
vel intimo nexu cum eo copulstur (212). Per-
ſonæ autem eeccleſiaſticæ imperio civili fubjectæ
fant (813 & 14). Quidni & jauri regio circa Sacra
ſeſe teneantur fubmittere ²
G. 818. Inde fluunt duo ſummi momenti
corollaria, quæ Principiorum loco ſerviunt;
nempe

4) Princeps jure advotaticx eccleſiaſtice
agit, dum Epiſcopis ſui territorii vel præ-
cipit, quæ ad promovendam; — vel prohi-
bet, quæ ad impediendam religionem faciunt:
neque his licet obedientiam detrectare.

5*) Princeps jure cavendi agit, dum Epi-
ſcopis fui territorii vel tanquam civiliter bona
præcipit, quæ omitti; — vel tanquam civi-
Siter mala prohibet, quæ agi prætextu reli-
gio⸗

5 Mias conl
e teuen-ur.
(od de Lole
le is ovogbe 9
un ele, we e
1W. Ciſtcultet pe

Lo. Pri
entorii cumm
nde Concilia.
Mineigi enim
4 Necipiendi,
un conterunt
la omorend
n Altimum mer
6

do. Iude l
1n ovimeialn
(bogde com
1 Gtam eſk Pr
e 1d ekedri
Lonnes ilen
Concllum mnr
en
Ke, — zationa⸗

ulſe, 1 Eoclee

Mecos kubent
e
nn (ure
4 Pontticn,
UImn Corili
9.g.

Relgu

RKe Are ei in N
ine lel etint, 1

Dikt eren
n.

kere⸗

A Cnmni nonet
Grun oo Evlun

Almerie ch ie

i terttorl! ſe
rol no
fendam; . ſel
lelo rem 1 2

UCa Eeneim

es gt, n 4
mun ni/ N
fel tnun 4
i Me

is uicgnini

Zionis alias conſueverant: hi autem morem
Seiere tenentur.
Quod de Epiſcopis modo afferui, id ipfum
de aliis quoque Perſonis eccleſiaſticis in: elligen-

dum effle, me etiam non monente, quilibet
haud diſſiculter perſpexerit.

H. 819. Principi competit jus Epiſcopos
ſut territorii cum imperio convocandi ad
celebranda Concilia.
Principi enim competit jus, Epiſcopis ſuis
ea præcipiendi, quæ ad ſalutem Eccleſiæ quid-
quam conferunt (818. a). Sed Concilia inter
media promovendæ ſalutis eccleſiaſticæ locum

non ultimum mereri ſemper viſa ſunt. Ergo
Ec.

G. 820. Inde liquido patet, Concilia non
tantum provincialia & nationalia, ſed gene-
ralia quoque convocandi poteſtatem jure
naturæ datam eſſe Principibus. Quilibet enim
Princeps ad celebrandam Synodum congregare
poteſt omnes Epiſcopos ſibi ſubditos. Itaque
coget Concilium provinciale, ſi alicujus pro-
vincixæ,; — nationale, ſi cujusdam nationis;
— generale, ſi Ecoleſiæ totius Epiſcopos omnes
ſibi ſubjectos habeat.

H. 821. Quare Imperatores non ex con-
cehtone Pontificia, ſed jure proprio indixerunt
octo prima Concilia Oecumenica (441; 48
53 -59; - 73; - 76; - 97 & 98. item 512; -
25 36). Reliqua vero, ſi Piſanum exci-
Pias,

pias, Romani Pontifices convocarunt. Ec-
cleſia enim per varias provincias, queis varii
quoque Reges dominabanutur, diſperſa, non
amplius ab uno Imperatore omnes Epiſcopi
poterant cum imperio in undm bocum con-
ciri. Quamobrem neceſſe fuerat, ut ab eo,
cui omnes ſuberant, nimirum a Papa, cunéti
deinceps, cum opus eſſet, ad Synodos gene-
rales celebrandas congregarentur. Idem tamen
jus, quod olim ſoli Imperatori conveniebat,
poſtea in omnes Principes, qui Epiſcopos ſibi
fubjectos habent, ſimul ſumtos translatum eſt,
ita ut, quemadmodum antehac ille, ita hodie

1

iſti unanimi conſenſu ſuos quique Epiſcopos

ad agendam Synodum oecumenicam jure pro-

prio cogere poſſint.,

S. 222. At nunqvid jus regium convo-
candi Concilia generalia pugnat cum jure
Papali? — Nihil minus. Sicut enim ſalvum
manet jus Patriarchicum nationalia; — &
Metropoliticum provincialia Concilia convo-
candi, etiamſi eodem jure Principes gaudeant:
ita quamquam Principibus jus proprium ad-
judicemus indicendi Synodos generales; neu-
tiquam ſequitur, ſummum Pontificem eodem
jure propterea cariturum: utut enim tam
hujus quam illorum eadem ſit poteſtas :
titulus tamen poteſtatis idem non eſt: fiqui-
dem Papa jure Primatiali in Sacra; — Prin-
cipes vero jure regio circa Sacra convocant
Concilia generalia.
H. 823⸗

—
4

00
„ –

1s Lpſcon
r etiam py
Nerali
ign
Pllitenn In C
is Huud o
Dirum id
it, non Ali
n Glodis pr
i ſobies
pefium Prv⸗a
1, Dütriatchan

( r.

Ug, Conting
lopi, ut ali
6, Im oreſn
1 ciridus in⸗
l ſt per n
er iſatione
Pftial, gvoc
Anen ad ocfe
Uurins Piineen
1i ſe l
aon

Alet, 1l Srace
eghlertul, len
Mheratori oonne
fes, gli boien
Allontostundimn
N Wtehne!

le, u

uos gwigre Hiin
Ueruneniemm inen

Drinopes glden

s os N
dns neale,
In Lontfonn üe
: uut enn
non et: 1
“
urn nce

N= 609 =

§. 823. Ex eadem ratione Principes
Synodis Epiſcoporum ſibi iſubditorum jure
Eroprio etiam prælident. Jus hoc in ipfis
Concilüs generalibus exercuerunt Imperatores
Conſtantinus Pogonatus & Baſilius Macedo,
ille quidem in pltano III. (616); hic vero
in Opltano IV. (636) Conſtantinum M. quo-
que Niczæno I. Concilio præſediſie, ex Euſebio
indiciis haud obſcuris intelligimus (442).
Neque mirum id cuiquam videbitur, ſi ex-
Penderit, non alium magis oportere Epiſco-
porum Synodis præſidere, quam eum, cui
Epiſcopi ipſi ſubjecti jam ſunt. Neque regium
hoc præſidium Proedriæ Romanorum Pontifi-
cum, Patriarcharum, aut Metropolitarum
quidquam derogat: alio enim titulo hi; —
alio Principes Conciliis eccleſiaſticis præſunt
(822).

F. 824. Contingit nonnunquam, ut Papa,
ut Epiſcopi, ut alii judices eccleſiaſtici infe-
riores, ſua poteſtate abutentes, gravamen
aliquod civibus inferant. Hoc vel zemporale
eſt, quod fit per mulctas aut taxas pecunia-
rias, per privationem frucétuum Beneficii &c;
Vel ſpirituale, quod fit per excommunicationem,
ſuſpenſionem ab officio &c. Utrumque genus
gravaminis Princeps tenetur tollere; prius
quidem, cum ſit Rector civitatis, quem ſe-
curſtatis civibus preſtandæ cura conſtringit;
polterius vero, cum ſit Advocatus Eccleſiæ,
cui canonum vindicandorum obligatio incum-
e bit

= 1ο¾ =S

bit (794): quæ profecto non impletur, niſi
gravamen ſpirituale ab inique oppreſſo aufe-
ratur. Atque hoc jus Principum ſpeciali
appellatione vocatur jus Protettionis regik,
cui in ſubditis reſpondet jus recurſus ad
Princiypem; Galli dicunt jus appellandi ab
abuſu poteſtatis eccleſiaſticæ.

H. 825. Demus, Parochum criminis
accuſatum via falti Beneficio parochiali ab
Epiſcopo privari. Ille recurrit ad Principem.
Hic Epiſcopo præcipit, ut cauſſam juxta
canones decidendam reſumat; interea vero
Parochum in poſſeſſionem beneficii Parochialis
reſtituit. En exercitium Protettionis regia! Ne-
que Princeps ſic agendo poteſtatem quamdam
ſpiritualem exercet, non enim reſtituit Clerico
jus parochiale, utpote quo is per ſententiam
injuſtam non exciderat; ſed ſententiam Epi-
ſcopi, utpote contra canones latam, declarat
irritam, ſicque vim ſeu turbationem, qua
ille poſſeſſionem amiſit, duntaxat aufert.

H. 826. Qui ſententiam hanc novitatis
arguunt, iis hiſtoriam eccleſiaſticam oppono:
ibi plura hujusmodi Protectionis exempla
occurrunt. Proferam aliqua:

ℳ) S. Athanaſius a Synodo Tyria depo-
ſitus confugit ad Imperatorem Conſtantinum,
qui Epiſcopos illius judices Cpolim ad ſe
evocavit. Socrates L. 1. C. 22. & Sozomen.
L. 2. C. 27.

b)

—
„

4 Eundemn
Dnior ſuo
,li telituit
le epiſoopele

4 ehoſtus, 8
o, & leoca
lbem kedlit,

lecutus eſt,

7

5 Fuwiano
Myit lmperate
1 n gvo ante
ienet (471)
. See, in
ecleſlaſtieis
1 Vera ſbi
ilen Gdenegam
Mi proteclion
iel, in ſabditus
muitn 1 nd
lentan big ſag
i Prioren
ſtendrrn.

i Leb et
Cſerinnin
s ſepe e

5

eg 44 M

—

o min
do m Ulen
0 wine onren
is Tfirfun 4
u Hufint
ollet ii e
unt

1s apelan

lk.

uchun ,
eeie Manocti
e 1ecurrt d Di
t, I canlun
Elnmtt, inetn
len benefcii unt
n yunfini ng
6 telnen duu
1 enin ettut de

Aunes Ntu, Arlunt
1 btinen, u
untxnt aWlet.

gtam hone mit
Eceletalicam one
Dntettons einl
Agu:
1 Mcn in,
amen CM
lces (von 1
,6, 22 (W.

D

N= 61II E

*) Eundem Athanaſium exulem Conſtan-
tinus Junior ſuo decreto absque nova Synodo
ſuæ Sedi reſtituit. Rediit Athanaſius, mu-
nusque epiſcopale perrexit obire. Ita ipfſe
Athanaſius Apolog. 2.

4) S. Chryſoſtomus a Synodo ad Quer-
cum depoſitus, & Cpoli pulſus, urgente
populo, & revocante Arcadio Imperatore,
in Urbem rediit, ibique functiones epiſcopa-
les proſecutus eſt.

d) Flaviano Ep. Cpltano aliisque in
Latrocinio Epheſino inique depoſitis, S. Leo
P. rogavit Imperatorem, ut omnia in eo

ſtatu, in quo ante illud Concilium fuerant,

eſſe juberet (471).

F. 827. Sic, inquis, Princeps laicus in
cauſſis eccleſiaſticis aget judicem: adeoque
jus in Sacra ſibi vindicabit: quod tamen
ipſi eidem denegamus.

R. Vi protectionis regiæ Princeps tantum ju-
dicat, an ſubditus via Jfadi, an via jaris „
ſit damnatus a judice eccleſiaſtico. Cognito,
ſententiam via faſcti fuiſſe latam, cauſſam re-

mittit ad priorem Judicem, ſervato juris ordine
decidendam.

F. 828. Scio equidem, jus hoc patere
abuſibus Clericorum, ac propterea ſacris ca-
nonibus ſæpe eſſe prohibitum, ne illi a judice
eccleſiaſtico ad tribunalia profana provocent-

Q 2 Ve-

— —
6 12 3

Verum an ideo tollenda ſunt jura, ne ſint,
qui iis abutantur? Quot homines vino non
abutuntur? ideone extirpandæ ſunt vineæ,
ut vini abuſus ceflet? Immo propugnandum
vel maxime eſt hoc jus Principum, ut hoc
fræno ludices ecclefaſtici, a quibus innocen-
tes diriffſimis vexationibus non raro opprefſos
novimus, intra juſtitiæ limites coerceantur.

H. 829. Rex Francizæ, ais, non habet

. 0— .
jus protegendi Hiſpanos a ſuo Rege inique

vexatos, cum Regum iſtorum neuter ab altero
pendeat. Quoniam igitur poteſtas eccleſiaſtica
a poteſtate civili non pendet, neque ab illa
ad hanc recurfus cuiquam eſt concedendus.

R. Neque Hiſpani ſunt ſubditi Regi Franciæ;
neque hic eſt advocatus regni Hiſpaniæ: hujus
igitur nihil prorſus intereſt, num illi bene,
an male a ſuo Rege tractentur. Contra quilibet
Princeps eſt advocatus Eccleſiæ in ſuo territo-
rio exiſtentis: ipfius igitur intereſt, an cano-
nes eccleſiaſtici obſerventur, nec ne. Item
membra Eccleſiæ ſunt ſimul membra civitatis,
cui præeſt Princeps. Ergo curam gerere illo-
rum debet. Ceterum independentiam poteftatis
eccleſiaſticæz in ſpiritualibus qua talibus ex
regio hoc jure nihil prorſus lædi, per ſeſe
elareſcit.

F. 830. Ergo ſaltem, excipis, ſi Prin-
ceps ſua poteſtate abutatur adverſum ſubdi-
tos; his quoque ad Epiſcopos licebit re-
eurrere.

*

R.

Hgl. Aü l
ktium Clvitatk⸗ͤ

Pam, gui t
Columunit

l

Poſtn
Upon

1 n ideet

613 = *

Sed Epiſcopis non alia ſuppetunt
media niſi itualis. Poterant nimirum hortari
Judices ſecalares, ut jus ſunm cuique tribuant;
poterunt, ſi injuſtitia ſit manifeſta, cenſuris in
contumaces animadvertere, dummodo id expedire
videatur. Coatlionem aliam Epiſcopis non dedit
Chriſtus.

G. 831. Ad ſalutem non Eccleſiæ ſolum
ſed etiam civitatis vel promovendam vel
impediendam plurimum reiert, quinam Pa-
ſtores animarum conſtituantur, docëti, an
indocti; cives, an extranei; bonis, an malis
moribus. Principis igitur eſt præfcribere,
, ene dhi quibus dotibus przditos eſſe oporteat, qui
uan e dn ad E. pilcoparus, Abbatias, Parochias, aliave
officia eccleſiaſtica promovendi ſunt; eosque
rejicere, qui præſcriptis dotibus caruerint.
Qui utuntur hoc jure, Erluſivam ſcilicet

vocem, dare dicuntur iis, quos ab officiis qui-
busdam remotos volunt.

S. 832. Jus dandi Excluſiuam Imperator
ceterique geges Catholici ad ipſam ſummi
Pontificis electionem extendunt; nec imme-
rito: nam Pluri imorum ſeculorum experientia
ſatis ſuperque monſtravit, quanti ad publi-
cam regnorum tranquill itatem interſit, eum
eligi Papam, qui temporalia Curiæ Romanæ
commoda communibus univerſalis Eccleſiæ
emolumentis poſtponat. Jus hoc Principum
neino mirabitur, niſi qui adeo peregrinus
fuerit in hiſtoria eccleſiaſtica, ut neſclat

NS
1 *
i lei, 1

= 61r4 ==*

primis Eccleſiæ chriſtianæ ſeculis ne ipſos
quidem Romanos Pontifices absque populi
conſenſu fuiſſe electos; tum vero ſuocefſiſſe
ten pora, queis Imperatores electioni Papzæ
ſe ita immiſcuerint, ut hic ſine illorum
conſenfu non crearetur. Hodie in Germania
quidem ſolis Capituli cathedralis ſuffragiis
Epiſcopi eliguntur: qui tamen in ceteris Orbis
Chriſtiani provinciis plerumque a Regibus
nominantur. Num regia nominatio, an libera
Canonicorum electio meliores Eccleſiis Epiſco-
pos præficere ioleat, aliis dijudicandum re-
linquo.

J. 833. Licite agit Princeps, dum
Epiſcopis ſui territorii præcipit, ut jura ad-
ventitia Primatus, tanquam ſibi propria,
invito etiam Papa, deinceps rurſum exer-
ceant, ſiquidem id vel Eccleſiæ vel civitatis
ſalus expoſtulet.
Nam fi ſalus Eccleſiæ id exigat, jure advo-
catic eccieſiaſtickh (790. a); — ſi vero ſalus
civitstis expoſcat; jure regio cavendi id agere
Principi licet (790. 5). Epiſcopi autem eo cer-
tius tenentur ſuo Principi obedire, quo ex-
ploratius eſt, adverfus ſalutem civitatis perinde
atque adverſus (alutem Eccleſiæz nihil juris in
Romanum Pontificem ab iis unquam poſie trans-
ferri.

§. 834. Princeps igitur limites ſuæ
poteſtatis non excedit, ſi in provinciis ſibi
iubjectis novos Epiſcopatus erigat; Merroho-
1-

Atonius, onn
As ktinn Püpn
1onnia jutibas
1 Mo⸗ 719)

Ez. N⸗,
uImtos, ejusmo
his agi, eun

n lun temporn
ties

ellt, 1 Cerici
E, uis ture
Crcines Uohn
Nen i Mrdie

tamen ll i Cbkert

5 henmgu 1

, 1

. Anem Noe
Pis ogbin Me

uun ne

eme

. — N

„

W = 51) =

—

litas inter Epiſcopos conſtituat; inter Me-
tropolitas Primatem ſeu Patriarcham de ſig-
net; his negotium det, ut, ſublatis omnibus
exemtionibus, omnia jura adventitia Prima-
tus (726 & 30), preut antiquitus ſolebant
(720-26), deinceps poteſtate propria, recla-
mante etiam Papa, exerceant, ſalvis tamen
per omnia juribus efſentialibus Romani Pri-
matus (680 - 719).

F. 835. Scio, Romanenſes altum con-
clamaturos ejusmodi Principem ſchismaticis
principiis agi; eum in id incumbere, ut
Primatum Sedis Apoſtolicæ a Eſu Chriſto
fundatum evertat; ideo Epiſcopos extolli, ut,
ſublato antea Primatu, illorum quoque po-
teſtas paullo poſt ſubruatur. Sed antiqua hæc
omanentium nenia eſt, qui, quoties emo-
lumenta ſua temporalia in diſcrimen adduci
intelligunt, toties Religionem, Eccleſiam
Chriſtianam, Primatum S. Petri, totamque
Hierarchiam, a divino Servatore inſtitutam,
periclitari lamentantur. Utinam ad has
querelas obſurdeſcerent aliquando univerſæ
Nationes catholicæ! Obfſurdelcent, ſi, quam
inania ſint hajusmodi lamenta, viderint.
Videbunt, ſi Clerici Ktucio hiſtoriæ eccleſia-
ſticeæ, juris naturæ, juris publici univer-
ſalis plus operzæ dederint. Dabunt, ſi ad
ſacros Ordines non admittantur, niſi qui
iſignem in przdictis ſcientiis progreſſum
ecerint.

—

65r6

F. 836. Epiſcopi nec ſe nec alias per-
ſonas eccleſiaſticas poſſunt imperio civili ſub-

trahere. 16 NHgiſen
e 9/Nα
Hæc enim ſubtractio opponitur juri divino Moun
tam naturali quam poſitivo (813 & 14). Led iſt Clepgolius
Kpiſcopis contra neutrum jus quidquam poteſta- . Cue veibe

tis competit. Ergo Ec. jullen ue n
§. 837. Immunitas eccleſiaſtica perſona- N. Mmm
lis, quantulacunque adhuc ſupereſt, tota ex onan
privilegio Principum oritur. mradl ſui
Quandoquidem nec ex jure divino ſeu natu- ,.
rali ſeu divino (813 & 14); nec ex jure eccle- o. Mit⸗
fiaſtico humano (836) originem ſuam trahit 3 bei per o5 Dr
nihil aliud ſupereſt, quam ut liberalitsti Prin-
cipum eandem elle adſcribendam grati fatea- 1. Hoe ſoco n
mur. Cüriſtis Domini, 5
n eſe in nun,
F. 838. Mirum eſt, fuiſſe Viros alioqui lm l. N cen
doctos, qui veritatem adeo certam nedum Ka url r
in dubitationem adducerent, ſed inficiarentur e ie u
etiam. Certe clariflima extant documenta, ex ich nilnth, i
quibus luculenter conſtat, quinam primi eti perioniz enr
fuerine immunitatis perſonalis eccleſiaſticæ
auctores, nempe Conkantinus M. ceterique an. D
Imperatores Kegesque chriſtiani: qui illam n lelen e
modo ampliarunt, modo reſtrinxerunt, prout ht ninnn
nimirum utriusque Reipublicæ, ſacræ vi-
delicet ac profang, emolumenta exigere vi-
debantur.

a, lmIru

n u 1lun 4
e, t

6 etleſtien n⸗
Uc ſopelet, in

IIuI,

er ine lhinn enn
ec el e

N = e17 =*
H. 839. Quis dubitet, Sacerdotes Chriſti

Regnm & Principum omminmaue Fideliumn Pa-
tres & Magiſtros cenſeri? nonne miſor abilis
inſaniæ ee cognoſcitur, ſi filius Patrem, diſci-
vulus Magiſirum ſibi conetur ſubjugare? Ita
ſcripſit Gregorius VII. apud Gratian. D. 960.
C. 9. Quz verba declarant, exée mtionem
perſonalem jure naturali eſſe præſcriptam.

R. Malumus ſentire cum Gregorio I., qui
non abſurdum efle judicavit, ſi Pater & Magi-
ſter in ſpi itualibus, nilio & diſcipulo ſoo in
temporalibus ſubſit (815).

F. 840. Wolite tangere Chriſtos meos. ſunt
verba Dei per os Davidis PS ALM. ClV. 15.

R. Hoc loco prohiberi, ne injuria inferatur
Chriſtis Domini. Probent ante Aarii ſubjectio-
nem efſe injariam. Deinde hæc verba ſunt ex
ſeriptura V. T. depromta: atque adeo argumen-.
tum pre Eccleſia chriſtiana non conficiunt, niſi
ipfam jus Naturz exponant (138-43). Deni-
que hodie anki ſunt foli Sacerdotes, Igitur
verba addusta, ſi quid probarent, ſaltem pro
ceteris perſonis eccleſiaſticis nil probarent.

C. 841. Quadruplex præcipue privilegium
eſt, quo Perſonæ eccleſiaſticæ adhuc hodie
gaudent, nimirum

a) Privilegium fori, quo eximuntur ab
obligatione ſe ſiſtendi coram Judice civili.

—*

=
72

= 618 *

5⁵) Privilegium canonis, vi cujus excom-
municatio iis intentatur, qui ſuudente diabolo
violentas manns in Clericum vel Monachum in-
Jecterint, ut habet Canon IStus Concilii La-
teran. II. (54I. ℳ).

c) Privilegium ſervitiorum, quo eximun-
tur ab iis Reipublicæ ſervitiis, per quæ a
miniſteriis ſacris abſtraherentur.

“) Privilegium competentiæ, quo Clericis
non habentibus, unde creditoribus ſuis latis-
faciant, tantum relinquitur, quantum ad
congruam eorum fuſtentationem requiritur.

§. 842. Principes habent jus in ſuo
quique territorio immunitatem eccleſiaſticam
perſonalem ex caufſis ſonticis reſtringendi, vel
omnino tollendi.

Habent certe hoc jus, ſi nulla lege id illis
eſt interdictum. Sed nec divinæ leges id pro-
hibent (813 & 14); nec humanæ pofſant pro-
hibere (836). Ergo &c.

§. 843. Jure igitur ſuo agit Princeps,

2) Si perſonas eccleſiaſticas in aliqui-
bus vel omnibus omnino caufſis tam crimina-
libus quam civilibus Magiſtratui civili a ſe
conſtituto ſubjiciat judicandas, abſolvendas,
damnandas, puniendas, prout ſalus publica
exigere viſa fuerit.

=

) K à
enegt, gui pron

Erin Civilia con

Drizilegium can
Uitate guudam cis
rs tuntast err
(lit tolli a Prine
niropeli merito

Hitituals in turte

84. A .
omenta obleryen
4) Immunitas
lntio Ibertis
n hellone ercke
Ilts, ud oritur
Nhcite conn
et tuntum cdon

nntatii: here
Wne,
nemcti i
Ini ecrleialtie
Aliamn e)
nt Aferfn

8 e

el

n litus Con

Meli

(iine
Dumme o

ldiͤ e

linte

— 6I2 — ☚

*) Si a privilegio competentiæ eos
excludat, qui propria culpa eo redacti fuerint,
ut expungendo, quod contraxerunt, æri alieno
impares ſint.

4) Si, dum urget publica neceſſitas,
eas perſonas eccleſiaſticis, quarum opera
ad ſalutem Eccleſiæ neceſſaria non eſt, àd
ſervitia civilia compellat.
Privilegium canonis, cum non tam immu-
nitate quadam civili quam poœna ſpirituali, quæ
juris duntzxat ecclefiaſtici eſt, contineatur, ne-
quit tolli s Principe: quamquam is poteſtati
epiſcopali merito limites ponat, ne pœna illa
ſpiritualis in turbationem civitatis cedat.

G. 844. Ad ſolvenda reliqua Aariorum
argumenta obſerventur ſequentia:

α) Immunitas eccleſiaſtica perſonalis non
eſt donatio libertatis ab imperio civili: alias
enim perionæ eccleſiaſticæ forent membra
civitatis, ut ponitur; & non forent, utpote
non ſubditzæ communi imperio (91 & 92) ;
ſed eſt tantum donatio ab exercitio imperii
civilis, perpetua quidem, hoc eſt, ad nullum
determinatum tempus reſtricta; non tamen
irrevotabilis: hæec enim pugnat cum fſub-
jectione.
*) Ejusmodi immunitas eſt privilegium
perſonis eccleſiaſticis conceſſum, adeoque jus
eccleſiaſticum (40), quo illæ quidem tueri
ſe poſſunt adverſus quemcunque Principe

Iin-

inferiorem; non item adverſus ipſum Prin-
Cin em; utpote cui jus competit privilegium 50541
a ſe datum revocandi.

c) i Princeps alicui Perſonæ vel com- “
tnunitati eccleliaſticz prædium quoddam i Nura
donavit, revocare hoc quidem nequit, eo- ignn
quod & voluerit & potuerit jus ipfum in Ei

prædium alienare. At cum perſonæ eccle- “
Erocatur,

liaſticeæ tanquam membra civitatis, neceſlſario

fubſint imperio civili, Princeps immunitatem iner cen
concedendo nec potu it', nec voluit imperium i DA
ipſum in eas alienare. It ad aul
5 ſe Gonata 1

) Præſcriptionem juri Principum opp- iit &
ponere eo minus licet, quo certius eſt, contra udnis eput
ſura majeſtatica nullam valere præſcriptionem, AII, Ui Alt
utpote cum ea fint ab imperio civili inſepa- e, Ut pocant
rabilia (66 & 95). a ſunt,
2*) Hanc Lutheri propoſitionem: W ecnimi
Umnperator del Priueys revocent libertatem da- ckeige
tum Perſonis vel rebhus e alorem: non vo. W Dei euem
teſt ei reſiſti ſene impietate & ſine pge ccato; hanc, llin acra .
inquam, Propoſitionem e emus eſſe verain, n, W
etiamſi, teſte Charlas de libertat. Eccl. Gallic. 7

Tom. 3. „ Facultas Theologica Pariſienſis ean-
de em damnaverit hac cenfura: Hac propoſitio 1n Moreniant.
falſa, impia, ſchismatica, liber kutis ecleſiu⸗-
e uer vativa, & imniet art tyr anzicz exci- iub. B Dona
nutritiva. Nam ſicut Luthe erus potuit Ttennete d
vere verum: ita Theologi Pariſienſes po-

unt errare. Mats:

Unt certe

DE OVRE PRIWIPUM, OIRCA
BONA EGCOLESIASTICA.

K. 845. Cauſla pia id omne dicitur
quo vel cultus divinus promovetur, vel
mens noſtra moraliter perficitur, vel inopie-
alienæ aut temporali ant ſpiritoali fubvenitur.
Quidquid ejusmodi non eſt, ad cauſſas pro-
anas revocatur, etiamſi ex intentione ope-
rantis inter opera moraliter bona numerari
mereatur. Bona temporalia eccleſtaſtica ſunt,
quæ, ut ad caufſas pias applicentur, alicui
Eccleſiæ donata ſunt. Si ad cultum Dei
immediate & ſpecjaliter per ſacras quasdam
ceremonias deputata ſint, Bona Sacra ap-
pellantur, uti Altaria, templa, ſacra vaſa;
aliaque, ut vocant, paramenta; e contrario
non ſacra ſunt, agri, vinex, ſilvæ, annui
reditus pecuniarii, &c. ex quibus aluntur
miniſtri eccleſiæ, & ſolvuntur expenſæ ad
cultum Dei externum faciendæ. Inter bona
ſacra & non ſacra hoc etiam diſcrimen eſt,
quod illa, quamdiu ſacra ſunt, ad uſus
tantum ſacros ſerviant; ex his vero, perinde
atque ex aliis bonis temporalibus emolumenta
civilia proveniant.

F. 846. Bona civitatis ſunt, quæ quo-

medocunque ad civitatem pertinent: dquæ
1 ul ſunt certorum civium propria, di-

cuntur privata; ſin minus; Publica. Ex
jure

jure publico civili exploratum eſt, & in
confeſſo apud omnes, inter jura majeſtatica
(95) numerari jus Principis bonis civitatis,
quæ ad uſus civiles ferviunt, imponendi
tributa, ut inde colligantur ſumtus publici,
ſeu Reipubiicæ adminiſtrandæ cauſla faciendi.
Itaque immunitas eccleſiaſtica realis eſt bo-
norum eccleſiaſticorum a tributis præſtandis
exemtio.

S§. 847. Bona eccleſiaſtica ſunt bona
civitatis. Cujus enimvero ſunt, ſi civitatis
non ſunt? — Dei forſan, an Eccleſiæ ?2 —
At inprimis hæc phraſis: Bona eccleſiaſtica
ſant bona Lei, nil aliud denotat, quam
hæc bona ad cauſſas pias eſſe impendenda
(846). Inde autem non ſequitur, ea ad
civitatem non pertinere: niſi quis fingere
velit ſpeciale dominium Dei, quod plane
ridiculum eſt. Porro cum membra Eccleſiæ
ſimul ſint membra civitatis; ſi Eccleſiæ
adjudices dominium ejusmodi bonorum; eo
ipſo civitati illa non ſubtrahis; ſed uſum
duntaxat, cui applicanda funt, exprimis.
Neque eatenus bona Eccleſiæ dotalia (Fun⸗
dazionsguͤter) diſtinguere licet a bonis noviter
acquiſitis: eadem enim utriusque claſſis eſt
ratio. Multo minus dubitandum eſt, quin
bona patrimonialia vel qualſipatrimonialia Per-=
ſonarum eccleſiaſticarum in bonis civitatis
numeranda ſint.

F. 848.

AKcem honls
umn tlibuta
lure ne⸗
e 44 nfum ein
66. bel don⸗
aunol 666
n bora Ouer
in doſn; Per
wete, nelas eſl

ſ.Ao. Imno
Liglicis on
u bova laicalia
enim 1git Dl
UIhus Cohcedit
TMentum ceda-.
guot annis Pn
UIle Korenos,
icis contitu
mi. Pinr n
Minor ex d
11 tihut nn
Teccleſiattie

1 Vero da a lun
erte eſt nota

eleſaſien iit
Venb unt, f eſe

I, in Lorkeſe

6: Bug el
Alid dewonr,

Wodl bongrum,:
Unnnis; et u
Aa t, eyyit
Peet abens
Nttiogle 49,4

Alyutrimni
i hons eim

—————— 5 £
e. — 623 — S

facultatem bonis eccleſiaſticis quibuscunque
non ſacris tributa imponendi.

K. 848. us naturæ tribuit Principi

Jure naturæz licet Principi bona civitatis,
quæ ad uſum civilem faciunt, tributis onerare
(846). Sed bona eccleſiaſtica non ſacra ſunt
ejusmodi (346 & 47). Ergo &c.

Cum bona Sacra extra omnem uſum civilem
ſint poſita; per ſeſe patet, his tributa im-
ponere, nefas efſfe Principibus.

F. 849. Immo Princeps tenetur bonis
ecclefiaſticis non ſacris imponere tributa, ſi
ſecus bona laicalia nimium gravarentur. In-

juſte enim agit Princeps, ſi favor, quem

aliquibus concedit, in reliquorum notabile
detrimentum cedat. Demus, ex bonis terri-
torii quot annis Principi ſolvendos eſſe cen-
ties mille ſiorenos. Demus porro, ex bonis
eccleſiaſticis conſtitui Stam partem bonorum
territorii. Igitur ſumma florenorum vigeſies
millies minor ex bonis laicalibus præſtanda
erit, ſi tributa æquis portionibus ex bonis
tam eccleſiaſticis quam laicalibus exigantur:
ſecus vero tota ſumma 100000. florenorum,
qu' certe eſt notabiliter major, ſolis Laicis
imponetur.

H. 850. At nunquid Chriſtus hoc jus
Principibus ſaltem in N. T. non amplius
competere declaravit ? En factum & verba
divini Magiſtri! MWAlIIK. XVII. 23. & ſedq.
cum

* - —
ee⸗ 6 2 4 *

cum Chriſtus & dilcipuli ejus veniſſent Ca-
pharnaum, aatehireet, ui didrachma (tribu-
tum 16 X) accipiebant, ad Petrum, & dixe-
runt ei: MWagiſter veſter non elei didrachma?
ait: Etiam. Et cum intruſſet in domum
pi vnit eum G& Eſus, ditens: ai tibi vid
bur, Simon? Reges terya a quibus actip
tributum vel cenſum? a ſiliis ſuis, anu ab alie-
nis? Et ille dixit: Ab allenis. Dixit illi
&ϑhſus Ergo liberi ſant filii. Ut autem non
ſcandalizemus eos: vade ad mare, & mitte
hamum, & eum piſcem, qui primus aſcenderit,
tolle, & ararto ore ejas invenies ſtaterem

Gge: v ſick. IUlum ſumens, da eis pro me

L.

R. Ex facta & verbis Chriſti nil aliud ex-
undi poteſt, quam Chriſtum tanquam Filium
Dei naturalem ſen proprium fuiſſe immunem
ab obligetlone ſolvendi tributum. Si hanc
imm unitatem ad ülios Dei adoptivos extenſam
velint Aarii; es certe nec omnes nec ſolz
perſonæ eccleſiaſticæ gaundebunt : ſoli enim
Juſti ſunt filii Dei adoptivi. Videtur quidem
Chriſtus Petrum queque a preſtando tributo
immunem declaraſſe; non tamen ideo, quod
effet Apoſtolus; ſed' ex ea ratione, quam alkert
S. Ambrofſius, dum epla. z. Chriſtum fſic lo-
quentem inducit: Won ſolvunt tributum, gui-
bus portio Deus eſt. Ego nihil debeo Clari,
Suig erihil ujus mundi habeo. Wihit hahuit
Petrus, nihil Apoſtoli mei, quia non ſunt de
hoc muando. Non tenebantur ad ſolutionem tri-
buti:⸗ nilut enim eorum, gug fub Rege ter-
reno érant, poſidebant.
H. 851.

der igtun U
Cen haull lo ant⸗

gulcenm
utam, ut .
CTalano Alig I.
n Fuit lare

= 62 5 =

H. 851. Jus poſitivum divinum prze-
dictam facultatem Principibus non abſtulit.

Si abſtuliſſet, id enimvero vel ex S. Scriptura,
vel ex Praditione efflet oſtendendum. Sed ex
S. Scriptura nihil proferunt Aarii, niſi locum,
quem paullo ante adduximus: ex quo in favo-
rem Perſonarum eccleſizſticarum nihil ſequitur
(850). Ad traditionem fruſtra confugiunt :
conſtat enim ex hiſtoria, immunitatem bonorum
eccleſiaſticorum ab Imperatoribus chriſtianis
primum quidem conceſſam, poſtea adeo fauiſſe
diminutam, ut S Ambroſius, prout refertur a
Gratiano XI. q. t. C 27. , ſcripferit: Si tribu-
tum petit Inperator , non negamus ⸗ agrs
Lccleſiæ ſolvunt trihutum. Et Gregorius M. L.
7. epl. 66. conqueſtus fuerit, negligentia De-
fenſorum poſſeſſiones Ercleſiæ deperire, atque ad
tributa ſua verſolvenda inidoneas exiſtere. Quid-
quod fub finem adhuc Seculi XI. Urbanus II.
apud eundem Gratianum XXIII q. 8. C. 22. ſic
ſcripfiffe legitur: Tributum in ore piſcis,
piſcante Petro, inventum eſt: quia de exterio-
ribus ſuis, quæ palam cunkis apparent, Ec-
cleſia tributum reddit, . . pro vace E& qJatiete,
gua nos tzeri & defenſare debent, Imperatori-
bus perſolvendum.

pon tameln leeh . 6 . . 1:; —
1 Longe alia quidem legimus in Coneciliis etiam
generalibus ſequioris ævi. Sed ſalva fide, qua
Catholici ſumus, ab eorum ſententia, utpote
juri divino contraria, cum definitivs non ſt .
recedendum eſſe exiſtimamus (542. c & d. 549,76 7. a.
622. & 52).

. 852. Cavendum tamen Principi, ne
3 ₰ „»
—†

bona eccleſiaſtica tributis ita graventur, ut
— Rr. Per-

4

pPerſonæ ececleſiaſticeæ congrua ſuſtentatione
careant: hæc enim iis jure divino debetur.
Nam MWALTH. X. 7. & ſeqd. ad Apoſtolos
ait Chriſtus: Euntes, pradicate. . Wolite
voſſidere aurum, neque argentum, neque pecu-
niam in Zonis veſtris: dignus eſt enim opera-
rius cibo ſuo. Et Paulus I. COK. IX. 7. &
ſeqq. Quis militat ſuis lipendiis unquam 2
Guis plantut vineam, & de frubtu ejus non
edit 2 Quis pvaſcit gregem, & de lalte gregis
non manducat? . . N nos vobis ſpiritnalid
Jemi navimus; magnum eſt, ſi n0s caurnalia
veſtra metamus? — Weſcitis, quonium qui in
Sacrurio operantur, qux de Sacrario ſunt,
edunt; & qui altari deſerviunt, cum altari
varticipant? Ita & Vominus ordinavit iis, qui
Evungelium annunciant, de Evangelio vivere.

F. 853. Id quoque curandum Principi,
ne tributis ita diminuantur reditus eccleſia-
ſtici, ut ad externum religionis exercitium
ſancte ac decore obeundum neceſſaria defint.
Nam jure naturæ debetur Deo cultus exter-
nus. Ergo de ſumtibus eſt providendum,
queis ille promoveatur: ſed a quo potius,
quam ab eo, qui cum ſit Advocatus Eccleſiæ,
in præcipuis curis religionem habere debet?
Hinc eo potiſſimum titulo tenetur Princeps
Bona eccleſiaſtica tueri; ſuoque jure agit,
ſi prohibeat, ne ea ſine conſenſu ſuo alie-

nentur.
§. 854.

Liitopi enin
nbug mieſit
nnerio dili
i mijeſatieun
6

Gs. Imn

beralitat P

lu elt, ſi e⸗
une legislation
nec ex ditin
ine eccleſualieo

Gb. (YN.
Uupore (Phuron
6 Atpti Leg
n tirra ſacini
ine futt. ſte

d. S rinic
uh, n e

46 =

Nlus l. OR. IX.:

lis

S,1
ſits, eonan
ie dl Sucnnii
Gſruiunt, in 1
umitus ditact i
t, de iungilt in

e udum Din
Atur Iecltvs e
lelgions etel
Adun Neceluin
etur Deo alnpt
Pus el Nolti,
: ld a n
ſt Atront r
Conen atet,
noe tenen ,

—

Le 627 N

§. 854. Epiſcopi non poſſunt Principi-

bus adimere jus tributa imponendi bonis
eccleſiaſticis non ſacrxis. ,

Epiſcopi enim nequeunt Principem privare
juribus majeffaticis, utpote inſeparabilibus ab
imperio civili (95). Sed jus imponendi tributs
eſt majeſtaticum (846). Ergo &c.

G. 855. Immunitas eccleſiaſtica realis
ſoli liberalitati Principum in acceptis refe-
renda elſt.

Ita eſt, ſi ea nec juri divino, nec hu-
manæ legislationi eccleſiaſticæ adſcribi meretur.
Sed nec ex divino (848 — §52); nec ex humano
jure eccleſiaſtico oritur (854). Ergo &c.

J. 856. GEW. XLVII. 26. legitur: Ex
eo tempore (Pharaonis ſub Joſeph) in uni verſa
terra Aegipti Regibus quinta pars (frugum
terræ) ſolvitur: & fatkum eſt quaſi in legem,
absque terra ſacerdotali, quæ libera ab hac
conditione fuit. Item I. E&DR. VII. 24. Ar-
taxerxes Rex Perſarum prohibuit, ne Sacer-
dotibus & Levitis & Miniſtris domus Dei..
veltigal & tributum & annonq imponerentur.
Ergo ipfi Reges ethnici miniſtros religion's
a tributis immunes eſſe voluerunt: id quod
argumento eſt, hanc immunitatem ex jure
naturali proficiſci.

R. Si miniſtri religionis, de quibus eſt
ſermo, fupra congruam fuſtentationem bona
Rr 2 tem

N, 628 =*

temporalia poſſederunt; eorum immunitas foli
religioni & liberalitati Principbum ethnicorum
adſcribenda eſt, quin propterea ad obligationem
naturalem ſit recurrendum. Quodſi vero præter
congruam ſuſtentationem nihil habuere; eorom
immunitatem jus naturale utique exigebat (852).

F. 857. Nec Deo, nec Kccleſiæ inju-
riam infernt Principes, ſi immunitatem
eccleſiaſticam realem vel reſtringant, vel
omnino tollant.

Nec enim Deus id prohibet (8498 —52); nec
Superiores eccleſiaſtici poſſunt prohibere (8 54).
Qua ergo ratione injuriam vel Deo vel Eccleſiæ
inferet Princeps, ſi &c.

H. 858. Reliqua Aariorum argumenta
ut diluas, ſequentia duxi adnotanda:

ℳ) Bona eccleſiaſtica ſunt pretia pecca⸗
toram, quatenus funt oblata a fidelibus ad
redimenda peccata, ſeu ad ſatisfaciendum
pro peccatis; ſunt patrimonium pouperum;
quatenus ſunt deſtinata ad inopiam paupe-
rum fſublevandam; funt patrimonium Chriſti
& Bona Dei, quatenus ad cultum Dei exter-
num ſunt impendenda. Hæc vero & poſſunt
& debent fieri, ſalvo jure Principis. En
exemplum! Petrus amore Dei legavit Ec-
cleſiæ prædium ſuum, cui annexa eſt obligatio
annuam penſionem ſolvendi cuidam civi pri-
vato, Nonne Eccleſia deinceps loco Petri
te-

Dollont.

riam vel Deo ſeil

o

tenetur ſolvere penſionem annuam? Tenetur,
inquis. Sed nunquid hoc prædium nunc eſt

Bonum Dei, & patrimonium pauperum? —
Sed Deus, ais, non vult vel ſe coli, vel

1 IIDSLPPG 1 1
pPaup eres

Uuvari cum læſione juris alieni.
Recte judicalſti.

9*) Clerici quidem Bono publico ſerviunt
per miniſterium religionis. Sed abſit, ut
Lompenſationis loco immunitatem realem
tanquam fſibi debitam exigant. Ex przæcepto
enim Chriſti debent Altari ſervire gratis:
igitur mercedis ſeu compenſationis loco nihil
temporale illis petere licet. Solum ſtipen-
dium congruæ fuſtentationis debetur ipfis.
Qui aliter ſentiunt, ſimoniace ſentiunt.

“) Tenetur quidem Princeps bona eccle-
ſiaſtica tueri, ne lædantur jura Eccleſig;
non autem ita, ut ledantur jura ſua: id

quod fieret, ſi privaretur jure tributorum.

„) Si Principes tributis, quæ ex bonis
eccleſiaſticis colligunt, quomodocunque abu-
tantur, peccant: ſicuti peccant, fi abutantur
tributis, queis gravantur cives laici. An
propterea ceffat jus exigendi tributa juſta a
laicis? Juſta autem, an injuſta ſint, ſicuti
aliorum fubditorum non eſt, ita nec Cleri-
corum eſt judicare.

H. 859. QCum imperio civili tam jus
eminens connexum eſt (65), quam jus reginm
circa Sacra (212). Wum igitur bona eccle-
ſiaſtica ſint bona cjivitatis (847); quin ea
utrique juri Principis, ad cujus Verritoriuin
pertinent, ſubjecta ſint, nemo ullus dubita-
bit, qui prima quidem juris publici uni-
verfalis principia penetraverit. 6 gr. Bora

11I Cuullis pin

J. 860. Aurum LEeccleßa habet, non ut
ſervet, ſed ut eroget, &o Jubveniat in neceſſi-
tatibus. NQuid opus eſt Saaſtockir „ quod nihil

adjuvat ?2. . Wonne melius conflut Sacerdos ui a
propter alimoniam pauperum, ſi alia ſuhſ. = H
deſint, Zucm Jacrilegus contuminata a vor-= ſbeac⸗ le
tet oſtis2 Wonne dilturus eſt Dominus: Car ini kiu

vaſſus es tot inopes ſame emori? Et certe
habebas aurum, unde miniſtraſſes alimoniam.
Melius fuerat, ut vaſa viventium ſervares,

fta porochin

quam metallorum. Quid diceres? — Timui, hr.
ne templo Dei ornatus deeſſet : Reſponcdleret: IAun ei n
Aurum Sacramenta non quxrunt; neque auro r exelcet Dl
placent, quä auro non emuntur. Ita ſcripſit Wet, we bon

L. 2. Ohic. C. 28. S. Ambroſius apud Gratian. Liplent la⸗
XII. J. 2. C. 70. Igitur ipſa adeo bona ſacra ſemmt, e
externo Dei cultui ſubtrahenda funt, ut un mrtea, 1
inde perſonarum miſerabilium neceffitatibus l antkerln pr
ſubveniatur. Hiſtoria eccleſiaſtica plena eſt au nen
exemplis SS. Epiſcoporum, qui, quod Am- u inten
broſius ſcripfit, opere impleverunt. Quam- in,inr⸗
obrem ſi noſtri hodie Epiſcopi aliique Eccle- 6
ſia-

30 9

=

G), Nlam i

Uun igitur hen

ii (84)),

111

, AW aſ ten
I, neno Ilbe i

emm inris menl.
en uls Pobll

IES

nuperum, , aln

1 (

os Merunt,
urter.
Anbrokus m
Ur ivli Men
ſuberabenca
ebvdium re
ceceiaſtica
u, Ji,

ipplererun

Meltus Condt d

N. 631 ℳ

ſiarum Prælati præclara hæc exempla imitari
detrectent, rem Deo gratam præſtabit Prin-
ceps, ſi jure regio arcas Eccleſiarum recludat,
valaque aurea & argentea inde eripiat, ut
publicæ indigentie, alio auxilio deltitutæ,
Tuccurratur.

H. 861. Bona eccleſiaſtica ſic applicanda
ſunt ad cauſſas pias, ut perſonæ eccleſiaſticæ
ex illis nihil aliud jure poſſint exigere quam
congruam fſuſtentationem. Itaque non modo
nullum vituperium, ſed ſummam potius lau-
dermm meretur Princeps, ſi ejusmodi bona non
ſacra ad cauſſlas pias Eccleſiæ utiliores ex

jure Advocatiæ eccleſiaſticeæ, impendat. E. g.
ſi inutilibus monaſteriis aut Beneficiis ſup-
preflis Bona eorundem ad erigenda plura
Beneficia parochialia conferat.

F. 862. Gus cavendi nexu indivulſo
conjunctum eſt cum imperio civili (208).
Jus hoc exercet Princeps, ſi fubditis ſuis
prohibeat, ne bona ſua ad uſus civitati no-
Xios applicent. Lex Amortizationis dicitur,
qua vetatur, ne cives bona immobilia ad
manus mortuaus alienando transferant ſine
ſpeciali conſenſu Principis. Huic legi ſimilis
eſt alia, qua cavetur, ne bona etiam mobilia
ultra quantitatem determinatam in monaſteria,
Eccleſias, aliasve cauſſas pias conferantur.

Kr 4 Manus

Manus mortuæ vocantur monaſteria, aliæque
communitates piæ, utpote quæ bona immobilia,
uæ ſemel receperunt, non tam facile reddunt:
ſicut manus defuné ti hominis, quidquid con-
cluſerit, firmiter retinet.

J. 863. Lex Amortizationis valida &
juſta eſt.

Princeps habet jus pro
Bona ſua ad uſus civitati nocivos impendant
(862). Cum igitur religio non poſſit nocere
civitati; ſi translatio beonorur temporalium ad
manits mortuas ſit conjunéta cum detrimento
civitatis, jure ſuo agit Princeps „ dum eam
quoque fuis ſubditis prohibet: : id quod fit per
legem amortizationis.

nibendi ſubditis, ne

H. 864. Neque legem hanc reverentixæ
perſonis ecegleſiaſticis deb itæ adverſari dicas,
cum S. Hieronyino eêpl. a Wepotianum excla-
mans : Pudet dicere: Sacerdotes idolorum,
mimi, &o a ie & ſcorta hwareditates capi⸗ unt.
ſolis Clericis & Monachis hoc lege prokibetur;
& prolubetur non a perſecutoribus, ſed Princi-
pibus Olriſtianis. Nam idem Hier nymus
ſtatim fubjungit: Wec de lege tongatre⸗ . d
bonum eſt. ded quo mili vu nus, ut indigeam
cauterio? Providiz ſevera jue lagi; cautio: &
tamen nec⸗ 16e reſs enatur avaritia . . (toric.
Epiſcopi , vauperm opibus providere. Lono-
minia omnium acerdotum eſt, propziis ſtudere
divitiis. nmunc, & Hieronymum adverſus
legem amortizationis producito!

. S

t

865.

*

346
e

633 =

H. 865. Sunt quidem piæ Communitates,
ſi hanc legem ſpectes, deterioris conditionis,
quam reliqui cives. 'At diverſitatem hanc
exigit Bonum puhlicum Cui ducdcundue
bonum privatum debet cedere, eorum præſer-
tim, in quos præ ceteris cadit monitum 8.
Pauli: Häbentes ali menta, & quibus tegamar,
contenti ſimus Perſonis enim eccleſiafticis
nil niſi congrua fuſtentatio debetur. Si quis
porro legem an nortizatiouis aut faluti publicæ
utilem eſſe negeè, aut bonum civitatis aliis
mediis melius promoveri poſſe contendat; is
meminerit, ſubditorum non eſſe, utilisne ſit
lex, an nociva, judicare.

DE OURkE PRIIWIPIS OIRCA
LOCA ECCLESIASTICA.

G. 866. Loca eccleſiaſtica voco, qux
per ſacras ceremonias ad cultum Dei ſpecia-
deputat ſunt. eem e eir locus, dui
C1S eO0O confugier atib
nter inde extr rahere Plieat.

—
—
D
—

140

malef
i G lar un quo minus eos vio e

„ loca eccleſiaſtica, præſertim templa,
iam jure gaudere, qued ibi neg
non liceat tractare. Data
E, Irlii nitio immunitatis 10
dem duntaxat reſpicit.

A = 634 =*

F. 867. Certum quidem eſt, cum apud
Græcos tum apud Romanos templa Deorum
habita fuiſſe pro aſylis. At hac de re in
Lege Moſaica ſic ſtatutum eſt EXOUD. XXI.
12. & ſeqq. Qui vercuſſerit hominem volens
occidere, morte moriatur. Qui autem non eſt
inſidiatus: ſed Deus illum tradidit in manus
ejus; conſtituum tibi locum, in quem fugere
debeat. Si quis per induſtriam occiderit proxi-
mum ſuum, & per inſidias; ab altari meo
ayelles eum, ut moriautur. WWEROR. XXXV.
7. & ſeqq. De oppidis, quxæ Levitis dabitis,
Jex erunt in fugitivorum auxilia ſeparata, ut
Fugiat ad eæ, qui fuderit ſanguinem.. GQuando
transgreſſi fueritis Gordanem in terram Chana-
an, decernite, qux urbes eſſe debeant in pra-

ſidia fugitivorum, qui nolentes ſonguinem fude-

rint: in guibus cum fuerit profugus, cognatus
occiſi non poterit eum occidere, donec ſtet in con-
ſpellu multitudinis, & cauſſa illius judicetur.
Itaque Deus in V. T. homicidis tantum
involuntariis aſylum conceſſit; voluntariis
autem id in ipſo quoque Altari denegavit.
In N. T. hac de re nihil prorſus ſcriptum
reperimus.

H. 868. Hiſtoria ſacra ex primis Eccleſiæ
chriſtianæ ſeculis hæc nobis de Aſylo eccle-
ſiaſtico documenta ſubminiſtrat.
4) Theodoſius M. L. 1. C. Theodos. de
his, qui ad Ercleßas. ſic ſtatuit: Publicos
debitores, ſi coufugtendun ad Lcctefias credide-

sint,

minitne me⸗

DUtis limltes exe

9 Lyiſcni
le Caonumn 4
. n le

7 ges
a guon

Honoris &

1 G. Ecelas

iguefakini
en, honicida
0 elclucendos
lte Iuerlentet
mn1¹ Päiniiidus
lünn, Unne
Mopterer
eumtur,

„,..:
Virt honipmn
uu. Ci aiten ,
umn truclicht ien

77
. MODMENOR
ie, gue Lant, ii
ſn aurilig ſearut

it /anguinen.,, s

rit proft
lilan, Aet u
t ſa iiut iulin
V. T. honicids
conceſſt; ℳ
oe Aurl E
e Dvihil prorlus k⸗

en erins
vobis e Ah⸗
niler.
e ſtatuit?!

Pllus 1

W. 63 5 =☚

rint, aut illico extrali de latebris oportebit,
aut pro his ipſos, qui eos occultare probantur,
Epiſcopos exigi.
b) Arcadius Theodoſii filius, inſtigante
Eutropio, lege lata ſuſtulit Aſylum. Chryſoſto-
mus, qui eo tempore erat Epiſcopus Cplta-
nus, Vir minime meticuloſus, legem quidem
illam ægerrime tulit; at Imperatorem ſuze
poteſtatis limites exceiſiſſe nunquam arguit.

4c) Epiſcopi Africani, ut conſtat ex
Codice Canonum Africano Can. 56. ad Impe-
ratorem miſerunt Legatos, ut pro confugienti-
bus ad Eccleſiam quocungque reatu involutis legem
de glorioſiſſimis Principibus mereantur, ue quis
eos audeat abſtrahere.

Honorius & Theodoſius jun. paullo
poſt Aſylum eccleſiaſticum reſtituerunt L. 2.
C. de kis, qui ad Eccles., ſancientes, nemini
licere ad &. . Eccleſias conſugientes abducere.

e) Denique Juſtinianus Imp. ovell. 17. C7.
Adulteros, homicidas, & virginum raptores
aſylo excludendos decrevit.
Inde luculenter conffat, Aſylum eccleſiaſti-
cum a Principibus nunc reſtriétum, nunc am-
pliatum, nunc omnino fublatum fuiſſe, quin
Epiſcopi propterea vel requiſiti fuiſſe, vel con-
tradixiffe legantur. Akerutrum autem haud
dubie factum fuiſſet, ſi aſylum jure divino vel
naturali vel pofitivo præceptum Fideles cre-

didiſſent.
§. 9869.

W 636 =—

6=

eſt ratio aſyli eccel
eripiuntur, quin emendentur:

noceat civitat
zus cedit.

fiaſticus; — & in divile

1)93

13

ſeria: hinc morti ereptos volebant
ſincera prius pœnitentia animum
rent.

§. 869. Longe alia, atque ſub primis
Imperatoribus chriſtianis fuerat, noſtra tate
jaſtici. Oui' enim hodie
aſylo gaudent, pong, quam meruerunt,
quod cum
ti, in religionis chriſtianæ dede-
Olim vero quibus aſylum conce-
debatur, ii ab Epiſcopis pœnitentiæ canonicæ
addicebantur, ut, quod morte debuiſſent luere,
crimen diuturna maceratione purgarent, dein-
ceps & pii Chriſtiani & boni cives futuri.
Atque hæc fuit ratio, cur ſanctiſſimi Præ-
ſules Principibus pro aſylo ſupplicarent. Pro
ſuarum enim ovium ſalute æterna ſoliciti
timebant, ne pœnitentia ſer raàa, quam metus
mortis ſubeundæ extorſiſſet, non ſatis eſſet

9

reos, Ut
expia-

§. 870. Jus auggratiandi, ut vocant, eſt
jus maleficos a pœna legibus ſtatuta ex
Dividi poteſt in eccleſiaſlicum, quod ad eccle-
„ quod ad civiles
Poas ſe extendit. Utrumque, ut per ſe

imendi.

Patet, juri diſpenſandi haud abſimile eſt (39).
Quod cum i legislatori competat (41);
oppido liquet, jus gr aas:aiat, , eccleſiaſticum
quidem fſoli Epiſcopis; — (dvile vero ſolis
Brincipibus convenire, ita quidem, ut, ſicut
illud ab ccleſtaſtico; — ita hoc a civili imperio,
tanquam jus majeſtaticum, nequeat ſeparari.

M — †

712.

W 637

e⸗

8721. C um aſylum maleficis eo con-
18 fſe

fugientibus f uritatem præſtet, quo minu

inde violenter extrahi poſſint (866); nemo
e facile intelligit, jus concedendi afylum
eſſe ſpeciem quamdam juris civilis aggratidndl:
nam dum criminoſis indulgetur aſylum, eo
ipſo illis poenzæ civilis per leges decretzæ
gratia fit. Inde palam eſt apertumque, jus
concedendi aſylum merito juribus majeſtaticis
adnumerari.

S

F. 872. Aſylum nec naturali nec poſi-
tivo jure divino præceptum eſt.

Won naturali: nam hoc eſt immutabile (19);
nec per religionem revelatam everti unquam
teſt (112. à & b). Sed conſt t, aſy lum male-
zcis àa Deo conceptis verbis in Lege Moſaica
fuiſſe denegatum (867). Er

go Kc.

Nec voſitivo: de hoe enim in Scriptura
N. T. altum filentium (867). Traditio autem

huic juri adeo non fuffragatur, ut eidem potius
adverſetur (868).

. 873. At nonne, inquis, locis Deo
ſacris jure divino debetur reverentia? Cum
igitur jus aſyli hujus reverentiæ cauſſa
Eccleſiis vindicetur, cur jure divino iis
debitum eſſe negatur?

R. Aliquam reverentiam templis deberi, non
diffiteor; hanc, quæ per aſylum iis exhibetur,
iis deberi, prorſus inficior: immo auſim affir⸗
ma-

ℳ

638 ☛nr k *

mare, aſylum, quale noſtris temporibus eſt ufi-
tatum, in chriſtianæ religionis opprobrium
potius quam reverentiam verti. (869).

J. 874. Aſylum non Epiſcopi, ſed ſoli
Principes jure proprio poſſunt concedere.

Jura enim majeſtatica, utpote ab imperio
civili inſeparabilia, propria auctoritate nemo
niſi ſolus Princeps exercere poteſt. Sed jus
concedendi aſylum eſt jus majeſtaticum (871).
Ergo &c.

F§. 875. Neminem, niſi præjudiciis
obeæcatum, fore arbitror, qui ex dictis non
concludat, ſolis Principibus competere jus
Afylum vel ampliandi, vel reſtringendi, vel
omnino tollendi, prout rationes politice
exigere videbuntur. Neque juri huic ullo
modo obeſt, quod per aliquot ſecula Epiſcopi,
præſertim Romani, jus aſyli ſibi vindicave-
rint, aut ſaltem exercuerint, ita quidem,
ut Principes id non tantum fſciverint, nec
tamen contradixerint; ſed ipſi nonnunquam
a Romano Pontifice aſylum aliquibus faci-
noroſis adimendum petierint. Id enim ali-
quorum Principum ignorantia; aliorum vero
indulgentia contigit. jura autem maſeſtatica,
cum imperio civili inſeparabiliten inhæreant,
pPræſcriptioni non fubjacere, per ſeſe clareſcit.

C4

I A
w0

ſſ. Cin inpe
ã& eppon

6 Dilertrione!

X. 1
Cinm igitur pe

ld l

ifane Bpiſcopis
t 278—200);

yrin ex ivin

1t grocd dubien

Erul Dplcnns,
kis collatum e
a Inditione
ADocores Cathof
linitin in tenn
Aen heren ſer
um (nattituere
Inlamn reverias
ie Wheet.

Elaliee, Upte in

4, Proprin uctcrin⸗
s exertete et
ekt ju meettrinn

lnen, niſ e
rieipibus anne
,vel
Pront mtiane
er Aiquot ſecnab
jus aifli ſbi iin
Ercuerint, in e
Canmum ſeifenu
t, ſed int wum
eteetit. N an

gnoantin; Wan
unn Alten ni
ruralilit, I
uee, bel ſelt

CAPUT III.

DE GRIBVUS EPISCOPORUII
IN CIVITATE.

§. 875. um imperio eccleſiaſtico jus circa
temporalia neceſſario connexum
eſſe, Diſſertatione I. probavimus (225 — 33).
Quoniam igitur plenum imperium Eccleſiæ
chriſtianæ, Epiſcopis a Chriſto conceſſum eſſe
conſtat (278 — 299); quin his quoque jus circa
temporalia ex divina inſtitutione competat,
non eſt quod dubitemus.

F. 877. Jus in temporalia ſeu direttum
ſeu indirettum non eſſe neceſſario conjunctum
cum imperio eccleſiaſtico, eadem Diſſertatione
oſtendimus (233 — 44 ). Id igitur merito
denegatur Epiſcopis, niſi libera Chriſti volun-
tate iis collatum eſſe vel ex S. Scriptura
vel ex Traditione probetur. Fuere quidem
olim Doctores Catholici, qui ſummo Pontifici
jus direltum in temporalia tribuerent, ita ut
Eundem Regem regum & Dominum domi-
nantium conſtituerent. Verum hodie vix
quemquam reperias, qui abſurdæ huic ſen-
tentiæ adhæreat.

F. 878.

credat fuiſie Pontificem,
fretus, Orbis terræ pro-
duendi jus ſibi vindicaret. Atqui
uit 2 Knen ſeculi XV. Alexander P.
II. & Libr. VII. Decretal. EIP. r. 717.
X. “ Ignſulis. C. un. Uhi Papa Ferdinandum
V. Hiſpanie Regem ſic alloquitur: Motu
proprio, non ad veſtram vel alterius pro vohi
ſper hoc Wobis oblatæ petitionis inſtantiam,
ſod de noſtra mera liberalitate, & ex certa
ſcientia, ac de Avoſtolicæ poteſlatis Plenitudine,
ommnes inſulas & terras frmas inventas, &&
inveniendas, deteffas & getegendas . . . quc
per alium Regem aut Principem clriſtianum
non fuerint altualiter poſſeſſæ, .. aukforitate
omnipotentis Dei „ Wohis in B. Petro conceſſa,
ac Vicariatus Sleſu Chriſti, quo fungimur in
terris, cum omnibus illaram dominiis, civita-
tibus, caſtris, locis, & villis juribusque.. uni-
verſis, Vobis & ſucceſſoribus veſtris in perpe-
tuum, tenore praſentium, donamus, concedimus,
& a altsuamus.

Audin'’ fundamentum hujus opinationis!
Chriſtus dicitur in S. Scriptura Rex regum &
Dominus dominantium. Ergo & Papa tanquam
Vicarius Chriſti, Rex regum eſt. & Dominus
dominantium. Nonne, melior foret hæc ratio-
cinatio: Chriſtus ait: Regnum meum non eſt
de hoc mundo. Ergo neque regnum Papæe,
tanquam Vicarii Chriſti, eſt de hoc mundo?

=

N. At!
te 4 ſuis in
Putinnt, In
n itate Ninil 41

W, Utru
i

Vu laltent Mtiamn

B t miend
in ee ſele
Fims Keniglor
6 rsprutentian
is Ihenbgonn

I leel ex Verbo
yottet, huuriun
tuntur, eame
ne, Atene e

Is vAlcilimis

ANIIA
MNEVYAR.
WETNONNo
IN T

enon

)MAI
KK atolos “ů

entum ojne
§. Keriotata Nen
n. Eipo & En
r tegun elt, 4
,nelior ſoret 11
hepnum a
i, et de Men

= 6541 =63*

F. 879. At refutandæ huic ſententiæ,
utpote a ſuis jam Patronis deſertæ, non
immorabimur. Quare de juribus Epiſcoporum
in civitate nihil aliud nobis reſtat diſcutien-
dum, quam utrum Epiſcopis a Chriſto da-
tum ſit jus indirettum in temporalia. Affir-
mantem ſententiam defendit per plura ſecula
ingens ſane numerus Theologorum & Cano-
niſtarum. Precipuum hujus opinionis patro-
num egit eminentiſſimus Bellarminus: cui
noſtra tate ſeſe junxit Mamachius, cele-
berrimus Scripcor ex Ord. Przædicatorum.
Qui jurisprudentiam eccleſiaſticam non ex
placitis Theologorum & ICtorum Romanen-
ſium, ſed ex Verbo Dei ſcripto & tradito,
ut oportet, hauriunt, ſententiam negantem
amplectuntur, eamque ex S. Scriptura, ex
Traditione, atque ex ipſo fine poteſtatis epi-
ſcopalis validiſſimis argumentis defendunt.

ARTICULUS I.

PROPUGNATIUR SENWTIENTIA WEGANS
US IWDIRECTVUM EPISCOPORUAI
IN TEMWPORALIA.

F. 880. Pe indirectum Epiſcoporum in

temporalia repugnat S. Scripturæ.

a) MWATTLH. XVIII. 18. ait Chriſtus
ad Apoſtolos: Quacunque alligaveritis &c.

Js *)

Nam

= 642 = *
b“) MATTH. XXVIII. 190. Euntes docete

omunes gentes, baptizantes Ec.

c) ANW. XX. 21. Sicut miſit me Pater,
& ego mitto vos. . accipite Spiritum ſanktum.
quorum remiſeritis &c.

d) WAITH. X. I6. & ſedd. Eecce ego
mitto vos ſicut oves inter lupos. Eſtote oο
prudentes ſicut ſerpentes, & ſimplices ſicut
columba... cum perſequentur vos in iſta civitate,

fugite in aliam.

*) LVC. XXI. 12. & ſedqd. Injicient
vobis manus ſuas, & verſequentur, tradentes
in ſinagogas & cuſtodias, trahentes ad Reges
& Praſidles, propter nomen menm. . . In
patientia veſtra poſſidebitis animas veſtras.

Hæc verba uti indicant poteſtatem ſpiritua-
lem a Chriſto Apoſtolis conceſſam, ita omnem
excludunt poteſtatem temporalem: nam hoſti-
bus religionis ſolam patientiam aut fugam op-
poni jubet Chriſtus. Ergo ne quidem tem-
poralem poteſtatem indirectam permittit. Et
quid mirum, cum ipſe Pilate, num Rex eſſet
Judæorum, interroganti reſponderit &0OAN.
XVIII, 236. Regnum menm non eſt de- hoc
mundo ? Itaque jus indirectum in temporalia
adeos non conſentit cum Evangelio, ut eidem
potius opponatur.

§. 881. Idem jus adverſatur Traditioni,
cujus teſtes ſunt SS. Patres

)Athams

0,
0 ℳ

Nomen eun.

Ds nas l

V uel

Fetletuy In

1es

α) Athanas. Apol. 2. Pidc religionis eſt
proprium, non cogere, ſed ſuadere.

»*) Chryſoſt. Hom. 4. de verbis Efaj.
Regi corpora commiſſa ſunt; Sacerdoti animg.
Ille cogit; hice exhortatur; Ue, neceſſtäte; hic
libera voluntate. Ille habet arma ſen ſihilia; hic
arma ſpiritualia. . .„ aterdotis tantumz eſt
arguere; . non movere arma. Et in epl. a
Tit. - contemnatur Epiſcovus; tota ultio eſt
plorare, & ingemiſcere. Ita ſcripfit Epiſcopus,
quo poſt Apoſtolos vix alius quisquam fuit
animoſior.

Gregor. Naz. of. I. in Julianun Imp.
Dei eslementia repreſſus eſt Julianus, lacrimis-
que Chriſianorum, qulcs multas multi proſu-
derunt, qnod ſolum adverſus perſecutorem reme-
dium eſt.

d) Ambros or. in Auxentium: Repug-
nare non novi. Qolere potero; potero flere;
pvotero gemere adverſus arma., . . Lacryma
armu mea ſunt: aliter nec debeo, nec poſſum
réſiſtene.

Omitto alios aliorum batrum textus, quos
magno numero afferunt celeberrimus Bofluet
Dejens. Declar. QAleri Gallie. Part. 1 L. II.
& Dapinius Diſ. VII. de antig. Eerl. WDilei
Ex horum docëctrina fic ratiocinor: Si E bileopis
competit jus indiretam in temporalia, pote-
runt vel inferendo mala temporalia vel aufe-
rendo bona temporalia, malos cogere, ut ad
Ss 2 fru-

N = 644 =– 5Fͤ

frugem redeant; poterunt Reges compellere,
ut vexare deſinant Eccleſiam. Sed fi Patres
audias, nil aliud poſſunt Epiſcopi, quam ſua-
dere, arguere, excommunicare, flere, & ge-
mere. Proferant Romanenſes vel unum Patrem
ex primis Eccleſiæ ſeculis, qui oppoſitum do-
cuerit. Bellarminus nullum adducit , haud
dubie adducturus, ſi quem ſuæ ſententiæ Pa-
tronum reperiſſet.

S. 882. Jus indirectum in temporalia

non eſt medium ad finem poteſtatis epiſcopalis
conſequendum.

Finis enim hujus poteſtatis eſt felicitas interna
Chriſtianorum, quæ ſolis mediis ſpiritualibus
acquiritur (17). Ergo jus indirecdtum in tem-
poralia, cum & ipfum fit temporale, nequit
efſe medium ad obtinendum finem poteſtatis
epiſcopalis. Immo jus hoc, ut jam ſupra ex-
poſuimus (237), contradictionen involvit: foret
enim medium ad conſequendum finem Eccleſiæ,
ut volunt Aarii: & non foret ejusmodi me-
dium, cum temporalia qua talia non ſint medis
ad obtinendum finem Eccleſiæ.

F. 883. Jus indirectum in temporalia

ex divina inſtitutione non competit Epiſcopis.

Vel enim iis competeret, quia cum imperio
ſacro ſua natura connexum eſt, vel quis Chri-
ſtus illud libera voluntate iis conceſſit ? Prius
eſſe falſum, oſtendimus (233 —44). Peſterius
probandum effſet aut ex Scriptura aut ex Tra-
ditione: quarum tamen utraque ejusmodi juri
adverſatur (880 & 81). Et certe ratio ſufficiens
hujus juris, fatentibus ipſis Romanenſibus, non

eſt alia, niſi quod habeatur pro medio ad aſſe⸗=
quen-

Cekdun fnen
diun pon It
Hjiſcoys in

r LMlconss ſe
5 iure dlr
Eenhoten
(ote tantum 49
1 Vomani o⸗
iſ aut indiret
in gug.

1le unh

.885. Chri
us mnture
Ueſn chniſhann
Conis in

Ikin ſell incire
Enudtnodum .
yttns cumn in

0 lunt, itn
en ui ſube
mnn K ing
IN iy ſentorafia
eten
umn hune in⸗
o V..
4 Miohns
1s,e,

—

funt eges ane,,
rlelin den 1

und Loiſcod
Diſadi, gun

unmiene, ſete i
menles el Nln M⸗

ells, gui dpynftnn

lllun Geleit
lem ur ſententie

Lectum in tendn

n teſats egia

ektis et
lis netis Hüinim
jus iodindtun i
t tenparte,
epdom inen
oe, It n in
ſtihren imoltt
nencun ften e
n lnet eisncd
sn ftin wn ir n
rleie,

Gum in tenpen

Conpent un

nge
cette

36 .Y —
quendum finem ſpiritualem. Cum igitur me-
dium non ſit (882); actum agunt, qui illud
Epiſcopis vindicare conantur.

F. 884. Cum Eſu Chriſto igitur, cum
Apoſtolis, cum Ss. Patribus univerſis loqui-
mur, dum dicimus, nec Romano Pontifici,
nec Epiſcopis ſeu ſeorſim ſumtis, ſeu ſimul
acceptis jure divino competere ullam poteſta-
tem temporalem vel direttam vel indirettam.
Quare tantum abeſt, ut Concilia generalia,
vel Romani pontifices Regem quempiam
direlte aut indirelte exauctorandi jus habeant,
ut ne quidem alias quascunque ponas tem-
porales delinquentibus infligere jure proprio
poſſint.

H. 885. Chriſtus nimirum eos limites,
quos jus naturæ utrique imperio poſuit, plane
immotos reliquit. Quemadmodum enim in
Eccleſia chriſtiana Principibus in Sacra; —
ſic Epiſcopis in temporalia nullum jus ſeu
direftum ſeu indireltum conceſſum eſt. Item
quemadmodum Epiſcopi jus ſupremum &
independens cum in Sacra tum circa temporalia
adepti funt, ita ut ipſi quoque Principes
eidem juri fſubjaceant: ſic Principes jus
Jupremum & independens tam circa Sacra
quam in temporaliu retinent, ita ut ipſi etiam
Epiſcopi eidem juri ſubjecti ſint (220 & 38).
Mutuam hanc independentiam clariſſime ex-
preſſit Nicolaus P. J. in epl. ad Michaelem
Imp. (535. 6,.
S85 3 AR-

N 646 = *
ARTITICIULDUS II.

REIVIAIVR SEIWIEIVIIA AFFIIIIANWS
&G IDIRECLVUM EPISCOPORUMI
IW TEMWPORALIA.

G. 386. Drima ſententiæ ſuæ argumenta
Aarii in Scriptura V. T. conqui-
runt. Sed quam infirma ſit ar-
gumentatio, quæ ab Eccleſia Moſaica ad
Chriſtianam ducitur, oſtendimus (138—43).
Audiamus tamen

4) Deus, induiunt, DEVUI. XVII. 15.

Judæis prohibuit, ne Regem ſibi eligerent
alium niſi judæum.

R. Sed ne Regi alterius religionis fibi ali-
unde impofiio obedirent, nunquem prohibuit.
Quis Regum acstholicorum tolerabit catholicos
fubditos, ſi hi ab obedientia civili ſeſe vel jam
liberos, vel auctoritate epifcopali liberari poſſe
jectitent? Apage ſententiam, quæ religionem
Chaiſti Regibus merito exoſam reddit!

59) Ozias Rex, cum ob uſurpatum
munus facerdotale lepra a Deo punitus
eſſet, a Sacerdotibus templo ejectus, &
regnandi auctoritate privatus eſt. II. PAkKA-
EIP. XXVI.

R. Ozias manſit Rex usque ad mortem:
tunc enim primum rzegnavit filius ejus pro eo,
ut habet ſacer textus. Ante mortem vero, cum
Ozi-

un eptt rel
unnn iin

Ozias ob lepram a conſuetudine hominum juxta
legem Moſaicam remotus viveret (197. b), re-
gimen duntaxat filio ejus fuit demandatum.
At demus, veram eſſe hiſtoriam, prout eam
interpretatur Bellarminus L. 5. de Kom. Pont.
Cap. S.; quis tamen non horreat Viri hujus
ratiocinationem, dum ſcribit: Si ergo propter
lepram corporalem poterat Sacerdos olim Regem
regno privare; quare id non poterit modo ob
lepram ſpirtualem, id eſt, propter hœreſin 2
Bellarminum igitur ſi audiamus, Papa jus ha-
bet omnes Principes acatholicos de medio tollen-
di; immo & Principes catholicos, ſi gravioris
cujusdam criminis rei ſint: nam & hoc eſt
lepra ſpiritualis.

Quod de Athalia regina refert Bellarminus
ex II. PARALIP. XXIII. ſolidiſſime refutat
Dupinius L. c. Cap. 3.

§. 887. Ex veteri Teſtamento ad Novum
confugiunt, & varia partim dicta, partim
facta accumulant, queis temporalem Epiſco-
pis poteſtatem faltem indirectam vindicare
aggrediuntur.

ian, e k,
0 exolim kedt

a) Chriſtus WATTH. X. 34. ait: Won
Cun 0) n veni pacem mittere, ſed gladium. Gladius deno-
Un“ tat poteſtatem temporalem. Ergo venit
Chriſtus, ut ſuæ Eccleſiæ daret poteſtatem
temporalem.

R. Chriſtus his verbis prædicit, fore, ut
multi propter religionem diras vexationes &
mertem ipſam ſubire debeant.

Ss 4 5)

=—

N= 648 =
5⁵) Idem 9MWM. II. 13. Iuvenit in

templo vendentes boves, & oves, & columbas,
& numularios ſedentes. & cum feciſſet quaſi
Nugellum de funiculis, omnes ejecit de templo;
oves quogue boves; & numulariorum eudit
, & menſas ſubvertit. Ergo Chriſtus exer-
cuit poteſtatem temporalem.

R. Non negamus, Chriftum patraſſe miracula,
quale etiam hoc fuit, circa res temporales. An
volunt Romanenſes, poteſtatem patrandi mira-
cula efſe a Chriſto annexam poteſtati epiſcopali
aut Papali? G,⸗ANN. II. 9. aquam in vinum
convertiſſe, — & Joann XVIII. 6. integram co-
hortem duabus vocibus, Ego ſum, in terram
proſtraſſe divinus Servator legitur. Nunquid &
utramque hanc poteſtatem temporalem Epiſcopis
conceſſit ?

*) Idem MWAITH. XXVIII. 18. dixit:
Data eſt mihi omnis poteſtas in elo & in
terra. Ergo Chriſtus etiam accepit poteſtatem
temporalem.

R. Chriſtum loqui tantum de poteſtate ſpi-
rituali, patet ex contextu; ſubjungit enim:
Euntes ergo, docete,.. baptizantes. Poteſtas
ſpiritualis, quam Apoſtolis conceſſit, ſane in
terra eſt: in terra enim adminiſtrantur Sacra-
menta, prædicatur doctrina chriſtiana &c.

d) AUI. V. I- II. Petrus Ananiam &
Saphiram repentina norte; — BID. XilI
8- 12. Paulus Elymam magum ccitate
punivit; inceſtuoſum vero Corinthium I.
CORIWI'H. V. tradidit Satanz in interitum

Af'-

4 telis
Don mnert Pnl
rvimur, A .
iglen nin l
Dm tenrt.
nai Nionen a
17 reko udi

)Duulns I.
iir pomiratur,
wigtor, aut an
1 noladicus, aut
S i lI. 1o.
unc cdoltrivan
n ig conn,
eli excommun

. Her ſen n
In hon extommn
41 Aneennile
Uni poſlunt ſen
Cönhnudiodis ciri
n ipcetite, in
Ulationis fmi
inpnoditi tn
1 coräme
i min hi⸗
nu ateni, 0
l Meciinn in
3 atelin Mohe

88 Sp

SHa 0ber
entet * in /
1 onnen iii

6 V Nundd⸗ n

. Chntu
“

s, Chrit I Dutncen

lit, cit ten les en

derparot keg tr⸗
tel at eln temge porin lah

I. WIn
Nte, r i l .
etian ethit e⸗

i tantun ge tit

uchin chii ritin 1

ſ Ntns 4
ote; — 9
m MavGN. N
ero 0
ſ

N 649 =

carnis. Ergo Apoſtoli exercuerunt poteſtatem
temporalem, non aliunde profecto niſi a
Chriſto ſibi conceſſam.
R. Poteſtas hæc fuit miraculoſa; atque adeo
non annexa Epiſcopatui (289). Haug dißiculter
largiemur, ait celeberrimus Fleuryus Diſſ. VII.
in H. E. S. 14. Apiſcopum illum, qui reum
aliquem unico vei bo enecat, pvoteſtatem ſuam a
Deo tenere. Aſt quicunque ex hisce miraculis ju-
ris di ionem quamdam ordinariam deducere vellet,
is profecto auditoribus ſuis aperte illuderet.

e) Paulus I. Corinth. V. II. Si is, qui
fFrater nominatun, nempe Chriſtianus, eſt
fornicator, aut avurus, aut idolis ſerviens .
aut maledicus, aut ebrioſus, aut rapax, cum
ejusmodi præcepit nec cibum fſumere. Et jo-
annes eyl II. 10. i quis venit ad vos, ait,
& kanc doftrinam non afßfert, nolite recipere
eum in domum, nec ave ei dixeritis. Ergo
Apoſtoli excommunicatis pœnas temporales
inflixerunt.

R. Hæc ſeu monita ſeu præcepta Apoſtolo-
rum non excommunicatos tantum reſpiciunt ,
ſed quoseunque ſceleratos, quorum familiaritate
probi poſſunt ſeduci; nec agunt de privatione
communionis civilis aliunde debitæ, ſed tan-
tum indebitaæ, ut convivii, convictus demeſtiei,
ſalutationis familiaris, qua ſcilicet vel probi
ab improbis in transverſum agi, vel hi in malitia
ſua confirmari queant. Hinc addit Joannes:
Qui enim dicit illi ave, communicat operibus
ejus malignis. Quare ejusmodi privatio non
tam præcipitur in poenam improborum, quam
in cautelam proborum.

Ss §5 V)

Ne 6oH.
y) I. CORIWT. VI. 3. Waeſeitis, Juo-

niam Angelos judicubimus? quanto magis ſecu-
laria? Ergo Apoſtoli poteſtatem habuere
ſecularem.

R. Paulus, ut ex contextu patet, ibi ait,
non tantum ab Apoftolis, ſed ab omnibus Ju-
ſtis Angelos & ſecularia judicatum iri, nimi-
rum in univerfali reſfurrectione. An propterea
omnes Juſti habent poteſtatem temporalem ?
Utinam Romanenſes tandem aliquando deſine-
rent ad fucum faciendum abuti S. Scriptura!

Eodem vitio laborant, qui Regale Sacerdotium,
qua appellatione I. PETK. II. 9. tota Eccleſia
inſignitur, ſolis Sacerdotibus tribuunt, ut iis
ſecularem quoque poteſtatem ex S. Literis vin-
dicent.

Argumenta, quæ afferuntur de duobus gla-
diis, de duobus luminaribus magnis; de dæ-
monibus, quos Chriſtus miſit in gregem vor-
corum, de pullo aiuxc, quo Chriſtus eſt uſus,
hæc, inquam, & fimilia argumenta riſum po-
tius quam refutationem merentur.

§. 888. Jam ad Traditionem recurrunt
Aarii.
α Canones peœnitentiales antiquiſſimi
continebant afflictationes corporis, quæ uti-
Aue pœnarum temporalium nomine veniunt.
R. Ejusmodi afflictationes vœnitentic tantum

fuerunt, quæ volentibus; — non vœnæ, quæ
nolentibus imponuntur.

*) Teſte Auguſtino epl. 159. ad MWarcel-
lin. apud Gratian. XXIII. q. 5. C. 1. Modus
60-

Preh

E. LEpiſopi be
ſbi iodulta dern
Meebmmt: ni
ditun, NMos n
Uririgtun: ſun
legs in Nelcti
Onürmarit

) unta § 3

7

6 Anbrofn

El, e 1

S

I. V.

bimus?

Roli on

nitentiales Mnee
85 Colols, u

inm nomine Ten
Ium Momine Fen.

tones Mnintii
1,- n

l.
AIt 150. 1 H

N = 6

coercitionis pen virgarum verbera & a Magi-
ſtris artium liberalium, & ab ipſis parentibus,
&& ſape etiam in judiciis ab Epiſcopis ſolebat
adtiberi. Et revera in Concilio Matiſconenſi
II., quod ſeculo VI. celebratum fuit, Can. 2.
ſtatutum eſt: Si ruſticus (diem dominicam
violaverit) æut ſervns, gravioribus verberum
ibtibus verberabitur. Ergo etiam pœnas tem-
porales infligendi jus exercuerunt Epiſcopi.
R. Epiſcopi non nifi poteſtate a Principibus
ſibi indulta pœnas temporales delinquentibus
inferebant: Vt nimirum diſtringat legalis ultio
judicum, quos non corrigit canonica prædicatio
Sacerdotum: ſunt verba Guntramni Franciæ
Regis in Reſcripto, quo acta memoratæ Synodi
confirmavit.

c) Juxta S. Auguſtinum epl. 204. ad
Donatum Presb. apud Gratian. KXIII. q. 4.
C. 38. Nunc fub Principibus chriſtianis
majori utitur Eccleſia poteſtate, ut non ſolum
invitet, ſed etiam cogat ad bonum.

R. Auguſtinus docet, in Eccleſia eſſe po-
teſtatem pœnis temporalibus malas hominum
voluntates cogendi ad bonum; ſed hanc pote-
ftatem non Epiſcopis, ſed Principibus a Deo
datam eſſe defendit. Lege, fi vis, integros
contextus, quos L. c. affert Gratianus C, 238-

4⁷

d) S. Ambroſius, ut notum eſt, Theo-
doſium Imp. excommunicavit, legemque
ferre juſſit, ne in poſterum ratzæ eilent ſen-
ten-

W= =

tentiæ de morte vel confiſcatione bonorum,
niſi poſt tringinta dies, ut nimirum Impe-
rator, fi forte præcipiti ira abreptus ejus-
modi ſententiam pronunciaſſet, intra tantum
tempus poſſet illam revocare. Itaque Ambro-
ſius jus indirectum in temporalia exercuit
adverſus Imperatorem.

R. Ambroſius Theodoſium aditu Eccleſiæ &

Sacramentorum communione abſtinuit, donec

is ſeriæ pœnitentiæ ſigna exhibuit. Legem
autem ferendam præſcripſit tanquam remedium
contra noxios effectus iræ præcipitis: atque adeo
egit Judicem Imperatoris in foro tantum in-
terno, exercuitque jus circa temporalia.

e) S. Gregorius M. privilegium, quod
conceſſit monaſterio S. Medardi, hac clauſula
finit: Si quis Regum, Antiſtitum, Gudicum,
vel quarumcunque ſecularium perſonarum hujus
apoſtolicæ aukttoritatis, & noſtræ pvræteptionis
decreta violaverit, cujuscungue dignitatis vel
Jublimitatis ſit, honore privetur. Ergo Gre-
gorius poteſtatem temporalem ſibi alſleruit.

R. Inprimis privilegium hoc ſaltem dubiæ
fidei eſt, ut videre licet apud Dupinium cit.
Diſſ. Demus autem eſſe genuinum, verba al-
lata imprecantis ſunt, non imperantis: cujus-
modi eſt clauſula hodie conſueta: Si quis hoc
attentare praſumſerit, indignationem omnipo-
tentis Dei & c. ſe noverit incurſurum.

Ad exempla Romanorum Pontificum, alio-
rumque Epiſcoporum Reges deponentium Vide
Dupinium cit. Diſ. Generatim reſpondemus,
ejusmodi faéta vel vera non efle, vel injuſta.
Non

Gurfitut
i; tae

. Po Denl
Gpirics tatven
6) Dunr ’.

0rorentun Do
rinepes ele

e an huc ntoo,

1. Meciun
fetenten ennſe
leleſee ſt klici
Piütrlibus ꝛegui
l gems tenn
Fonorendann ſiln
ns ikett hon dt
i It iiſpoſtione⸗
Pelt ut medii e
ernum. (om
etor cor; tine
Mgne melon adi
len metno, gli
leat, nenn
Alefnos tantnn
1 dulciio, dn
r eng tenon
inndum Leclele

Omni e
Eio iPrine

N = 653 = 3&*

dles H Non quæritur, quid Romæ vel alibi factum
iit Käln ſit; ſed quo jure factum ſit, queæritur.
a Dreyen
Unlncilſet, iren F. 889. Denique ultimum præſidium a
enan ieA Tophilticis ratiociniis repetunt.
Md e a) Poenz temporales ſunt media ad

promovendam Eccleſie falutem: nam Deus
heditinm Uin bes

ee

& Principes ſæpe ejusmodi pœnis afficiunt
nnmim UEt, malos, ut ad frugem redeant: multi quo-
ien ain que jam hac ratione ſunt emendati.

rleripſit
1 e R. Medium eſt, quod continet rationem
entnib in ſrn mn fuſficientem conſequendi finis. Cum igitur ſinis
iu are unmne Eceleſiæ ſit felicitas interna, quæ ſolis mediis
mnach ſpiritualibus acquiritur (11); pugnantia dicunt,
qui pœnas temporales ja cant eſſe media ad

1 Muinlkun promovendam ſalutem Eccleſiæ. Deus has poœ-
. Mecdadi, ed nas infert non ut media ad veram converſionem,
1, Atfttun, g ſed ut diſpoſitionem; Principes vero eas adhi-

bent ut media ad promovendum cultum Dei
externum. Cum timeo Deum vindicem, qui
intuetur cor; timor hic diſponit, ut affetum
quoque malum abjiciam. Cum hominem vindi-
Fiuttur. nn cem metuo, qui tantum de actibus externis
. judicat, metu pœnz humanæz actus itidem

riun nſuumn

Doralen il Un. . zP.,t5
externos tantum vel devito, fi prohibiti;
õ vel fuſcipio, ſi præcepti funt. Nunquam igi-
ſbet inos Dinnn tur pœnæ temporales ſunt vera media ad eb-
eſe genninnn, in tinendum Eccleſiæ finem.
non inpenmi t⸗
e olſietn: 0, „) Omni jure licitum eſt, vim vi repel-
aients“ Ilere. Ergo ſi Princeps Eccleſiæ vim inferat,
it iudni Bona temporalia ad cultum Dei externum

uun Dntfen,1 neceſſaria auferendo, vel veram religionem
perſequendo; licebit ei vim externam pariter
e inferre &c.
Mon le, R

= 6 51 =— ℳ

R. Licet vim repellere vi, quatenus hæc
eſt neceflarium medium nos noſtraque conſer-
vandi. vis externs non eſt medium neceſſarium
ad finem Eccleſiæ. Auferat Princeps omnia ne-
ceſſaria ad cultum Dei externum. etiam ſine his
poſſumus beatitatem noſtram obtinere- perſequa-
tur religionem veram ; an nobis nolentibuos il-
lam adimet? Media neceflaria ad finem Eceleſiæ
ſunt virtutes chriſtianæz. Has nobis invitis
nemo eripiet.

4) Jure divino illicitum eſt veram reli-
gionem exponere periculo. Sed tolerando
Regem hereticum exponitur periculo. Ita
Bellarminus.

R. In Ejusmodi caſu religio non exponitur
periculo, ſed relinquitur in periculo. Jam pro-
bent Romanenſes, datam efle Epiſcopis pote-
ſtatem ejusmodi Regem exauctorandi, ut Reeli-
gio in periculo verſari deſinat. Tota antiquitas
negavit hanc poteſtatem. Crudelis Herodes,
Deum Regem venire quid times? non eripit
mortalia, qui regna dat cæleſtia. Sic canit
Eccleſia die feſto Epiphaniæ. Quis es tu, qui
Judæorum more, Meſſia ſpirituali gloria cir-
cumdato non contentus, alium tidbi fingis,
terrena potefſtate vallatum 2

d) Cum jus humanum & divinum inter
ſe pugnant, illud huic cedat neceſie eſt. Sed
veram religionem ſervare eſt juris divini; de
jure autem humano duntaxat eſt, hunc aut il-
lum habere Regem. Ita rurſum Bellarminus.
R. Dum Rex eligitur, ab arbitrio quidem
fuffragantium pendet, hunc aut alium habere
Regem, Sed quænam eſt Theologia, quæ do-

ceat;

Pederle
mi

NN

en euandor
ti deſnat, I
ten. (ridei M
uit ti, .

tuunt ekt, Duud:

urum el
U

Ur,1¹5 1
unc aut
6 TNeobgi,N

Ne == 655 =*

ceat, Regi eleſto jure tantum humano deberi
obedientiam 2 Sed pudet pigetque ejusmodi
fallaciis refatandis paginam implere.

F. 390. Unicum reſtat argumentum,
quod præterire non poſſum, eſtque Mamachii,
in hunc modum ratiocinantis: Imperione
Princens, religionis violatæ cauſſa exciderit,
ſolutique ſubditi jurisjurandi religione ſint, dua
ſuam illi obligarunt fidem, declarare Pontifex
voteſt; deturbare autem quemquam de princi-
patu non poteſt. Wam Rex, qui jurans pro-
miſit, ſeſe orthodoxum perpetuo futurum, da-
turumque operum, ne quid capiat detrimenti
geligio; quique deincens ad ethnicos hœreticosve
defecit, Eccleſicque damnum attulit, principatu,
quo votiebutur, privatur, obſtriltumque ſibi
aut paktis aut jurejurando habet neminem. Deck
hujus ſive privationis ob violatam religionem 7eg-
ni, ſive ſolutionis ab jurejurando, quod affematio
religioſa eſt ſubditorum, Scmnodus betumenica,
Petrive ſucceſſon, qui primas in Eeccleſia vartes
obtinet, eſt judex; privatorum autem, minor eque
aubtoritate praditorum omnino nullus.

R. Elegantius hec dicta ſunt quam verius.
Fallum enim, Verboque Dei tam ſcripto quam
tradito adverſum eft affertum, fubditos in dato
caſu non manere juramenti religione ſuo Prin-
cipi obſtriétos. Unde hoc probabit Vir clariſſi-
mus? Deinde cur ſolns Papa aut Concilium
generale ſubditos a jurejurando liberos decla-
randi jus habet? Cur non etiam Ebiſcopus,
cui immediate fubjectus eft ejusmodi Princeps?

§. 891.

N— 656 —

F. 891. Utinam Romani Pontifices tan-
dem aliquando in Indice librorum prohibito-
rum collocent Scriptores, qui Prælatis Ec-
cleſiæ tribuunt poteſtatem quamcunque ſeu
direttam ſeu indirettum in temporalin! Hæc
enim ſententia quemadmodum eſt doctrinæ
chriſtianæ contraria; ita religionem catholi-
cam Principibus acatholicis non poteſt red-
dere non exoſam, quamdiu Epiſcopos,
Romanum præſertim, eidem favere norunt.
Verum tamdiu intra pia deſideria hærebimus,
quamdiu Curia Komana Cathedræz Romanzæ,
& quamdiu Curiæ epiſcopales Cathedris Epi-
ſcopalibus leges præſcribent.

F§. 392. Secundum ordinem, quem in
Diſſertatione I. de juribus Eccleſiæ in genere
tenuimus, nunc agendum eſſet de juribus
tam Principbum quam Epiſcoporum circa
tolerantiam diverſarum religionum. At cum
ea, quxæ ibi, nimirum (244—68), de reli-
gione vera & falſa generatim diximus, facil-
lime applicentur ad religionem CAlHOLIOAM,
quam hoc loco unice veram ſupponimus, ul-
teriori tractatione duxi ſuperſedendum, ut modo
IWSTIIVIIONWVM &ORIS ECoLE-
I AsTIoI PBL.IoI UWI-
VERSALIS ſit

F 1 W 7 d.

6. 10,

py 1z „ —

Pag. Lin. Errata Corrige.

4
18. 9. — C. 2. — C. 22.
20. 26. — ff. — C.
22. 4. — C. 2. — C. 1.
24. 22. — ff. — C.
40. 22. — 68. 6. — 60 c.
61. 15. — (18) — deleatur.
62. 29. — 126. — 123.
72. 5. — C. 15. — C. 14.
75. ult. — 56. — 57. b
Gamndin 83 4. — communis. obtentu communis,
Eiden Aren n obtentu
nn, n 92. 5. — illius — ſuo
urig henhn x102. 24. —- 1004. — 105.
11 Catette Nng 106. 9. — 93. — 94.
PAees Cttbelish 125. 24. — fine — ſine
165. 10. — XX. — XXI.
179. 4. — 188-9. — 188-—93-
. Ead. 6. — 218812. — 277-20.
n Ofähen, gen 193. 11. — Nam — deleatur.
220. 6. — 79. — 77.
247. 20. — 323 & 26. — 323-36.
249. 1§. — 4103. — 403.
256. 3. — 420. — 423.
260. 5. — 169. — 168.
261. 16. — 420. — 423.
277 30⁰. — IV. — III.
287. 18. —- Pp. 88. — S8S. PP.
288 20. — 407. — 409.
310. 25 — poſlededit — Ppſſederit.
323. 12. — quæ — qui
328. 18. — 496. — 495.
33⁰. 3˙ — 4938. — 499.
Ead. penult. — certo — certe.
336. 16. - conflato — deleatur.
— propter divinitatis — propter

5 339. 24. propte
opera divinitatis.
Ead

454
457.
464.
476.

4072.
518
528.
563.
567
3569.
585:
596.

602.

603.
604.
Ead.
Ead.

Lin. Errata Corrige.
28 — Nam ut — deleautur.
10. — 5 12. — 513.
penult. — 513, — 514.
4. — 511I. — 5§ 12.
25. — 493 — 492.
4. — mira t, — mirati
15. — 511. — 572.
15. — magiſtra Cpltana - magiſtra,
Cyltana
19. approbatos. præſentem.— approbatos,
præſentem
15. —- ſuſpectos quemlibet ſuſpetum
5. — 5L0. — deleatur.
19. — Kkadov — Kagν
14. — 2 — 20
6. — pabuit, & — habuit Pius IV., &
23. — Pſaulmeus — Pſalmeus.
13. — Hinc — EHine
22. invalidæ, nifi invalidæ juxta Tri-
dentinum, niſi
5. — 674. 675⁵5.
i. — 680. —— 8 681.
23. — FG. 79 4. — SC. 704,
3. — ſit -- ut
24. — 540- 658. — 440-658.
2. — 750 & 5l. —— deleantur.
1. - 498 — 496.
12. — utut: fallibilem -= utut fallibilem
8. - nequit, fibi - nequit, Deus ſibi
2. — addixerunt, tanta -=- addixerunt,
extinéto, tanta
penult. -= jus placiti „ jus vel potius
exercitium placiti
penult. -— exemtio . exemtionem.
2. — 149. —— 7147 -50.
4. — ſpecialiter —— deleatur.
6. —— 6 6. — 516.
7 — 646. 536.

fdf õ = A

19 20 21

S
INSTTITUTIONES =
JURISs ECCLESIASTICZ
Edidit E -„
P. PHILIBERTUS OBERNETTEREZ R–
MINORITA CONVENTUALIS, Eα
In Caſareo Regio & Academi
Lyceo Conſtantien ſi &.6. Cau. E T
& H. E. Profe ſor P. & 0. SE
PARS I. E
SEo

nn
5

4

COWSTAlII.
umtibus rn H Bilio.

nncn
3

2

4 Copyright 4/1999 VyMaster GmbHl wwww.XVMaster. com

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset