Hf157-1

Hf157-1 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Institutiones Iuris Ecclesiastici, 1 INSTTTUTIONES IURIS ECCLESIASIICI. Edidit P. PHILIBERTUS OBERNETTER IINORITA CONVENTUALIS, In Caſareo Regio & Academico Lyceo Conſtantienſt o6. Lau. & H. E. Profſeſſor P. & 0. P AR& Y. CONWSTAIlIII umtibus Martini Wagner, Bibliop. MWDCCLXXXII. Approbattuer. Conſtautic Calendis Maji 1782. &σ ALOBUS FRIR, Sacerdos ſæc. Studii theolog. Director, Dogmaticæ & Polem. Profeſſor, nec non Biblioth. Præfectus. HE A, — e, FS S SS SS 2 PRAEFAIIO. Juatuor ſunt, quorum rationem erudito Lectori a me reddendam exiſtimo; ni- mirum — cur has juris eccleſiaſtici Inſtitutio- nes ſcripſerim; — cur ſcripſerim hac metho- do; — cur hoc ſtilo ſcripſerim; — cur denique, Religiofus cum ſim, eas tamen ſententias plerumque defendam, queis Ec- cleſiæ ſalus peſlumdatur; immunitas imperio civili ſubjicitur 5 jura denique conculcantur. Ad ſingula paucis reſpondebo. Ad Inſtitutiones has in publicam lucem emittendas me impulit grande præjudicium, quo Religioſi, Præſertim Mendicantes, in Jure eccle eſiaſtico vapulant. Quis, inquiunt nonnulli, ſanam jurisprudentiam eccleſiaſti- cam expectabit ab his Viris, qui pro Curiæ Romanz placitis veluti bro aris, ac focis pugnant? àa Viris, quibue obedientia oculos Plaudit, ne veritatem videant 2 a Viris deni- que, qui ſalutem Eccleſiæ in Cleri, præſer- tim regularis, ſplendore co“ locant ² Aegre tuli hoc præjudicium. Ut igitur ejusmodi vituperium non in omnes Religioſos cadere palam oſtenderem, ad cond. tibendas has juris 9 ec- eccleſiaſtici Inſtitutiones animum adjeci. Et Imam quidem Partem, quæ jaus publigun uuiverſale complectitur, hoc anno exhibeo Partem alteram, quæ jus privatum cum publico Germania contin lebit, anno ſub ſequent exhibiturus. Duces ſequor Viros de juris- prudentia e ccleſiaſtica inſigniter meritos Efperiium, Petrum de Marca, Thomaffinum, Boſſuetum, 22 lweinium, Bartheli ium, Mar- tinium, Rieggerum, Eybelium, Lakikfium, quos ego cuin reverentia ſemel hoc loco 1r/ 7 116 QD nomihatos volo. Cur autem duces afſpernor, Engelios, S chmalzgruberos, Wieſtneros Schmiere eros, Böknios, Keil leuſtulios, Pich- leros, qui tamdiu in choli is noſtris trium- pharunt? — Non equidem afſpernor hos Viros; neque de ipſorum laudibus uidcuam detractum velim: at in eorum veſtigia ingredi non poſſum: nam Jurisprudentiam tcſasſi. cum, non vero Pontiſicium profiteor. Methodum ſelegi, quæ ad ſcientificam ita accederet, ut de ſcho aſtica non tamen nihil haberet. In id incubui, ut præcedentia fub- ſequentibus lucem afte rrent. Atque hæc ratio fuit, cur in Prolegomenis a more aliis uſitato recederem, meêmor, me diſcipulis (cribere, quorum plurim Jurisprudentiæ, eccleſaſticæe antea operam navant, quam vel prima juris naturzæ ac civitatis principia edocti fuerint. Neque id mirum: nam Fheologi noſtri ad ejusmodi ſtudium in Univerlitatibus aron 20- mon sſſn nen errren 4 rorln. oti leſnt. i mii tatiug nun 4. adſtringuntur; in Lyceis vero non inveniunt Doctorem, qui illud ex officio profitgatur. Id quoque Fyronibus dedi, ut nonnunquam Adveriariorum oppoſitiones conceptis verbis adjicerem: ſiquidem plusquam viginti anno- rum experientia didici, eos duntaxat, qui & ingenio & diligentia eminent, argumentis contrariis, niſi ea palam proſtent, diluen- dis ſufficere; Stilo uſus ſum plano, qualem & me- diocriter in Latio verſati intelligant, nec tamen ob ſcholaſticam barbariem purioris latinitatis cultores averſentur. Identidem enim præ oculis habui, me in gratiam diſcipulorum ſcribere, qui averſantur libros, in quibus ſtudere, rebus ipſis nequeant, niſi antea verbis ſtuduerint. Qui ſententias ſaluti Eccleſiæ pernicio- ſas me amplexum criminantur, eos mihi rogare liceat, num Chriſtus in ſpiritualibus tantum, an etiam in temporalibus bonis Ec- cleſiæ ſuæ ſalutem conſtituerit. Si totam N. T. Scripturam pervolvo; Traditionem cum divi- nam tum apoſtolicam ſi conſulo, nonniſi bona ſpirituulia Fidelibus a Chriſto promiſſa reperio. Won monſtrabunt, puto, inquit S. Bernardus L. I. de Conſid. cap. 6., Abi ali- quando quisquam Apoſtolorum judex ſederit hominum, aut diviſor terminorum, aut diſiri- . butor terrarum. tetiſſe lege Anoſtolos 7 10 1- gzandos; ſediſſe judicantes non lego. Ergo in criminipus, non in poſſeſſionibus poteſtas veſtra: quonidm pr pter illa & non propter kas ac- cepiſtis claves regni calorum, pravarictatores utique excluſuri, non poſſeſſores. Habent, pergit Vir ſanttus, hac inſima &, terrena udices ſuos & Keges & Printipes. quid fines alienos invadlitis? quid falcem veſtram in meſſ . nam extenditis 2* Ita Romanum Pontificem allocutus eſt S. Bernardus, & ipſe Religio- ſus. An & hunc jurium eccleſiaſticorum proditorem vocabitis? Sit igitur. Malim ego cum 8S. Bernardo audire proditor Eccleſia; quam cum centum Decretaliſtis defenſor Ec- cleſic appellari. 7, 1Al16⸗ LL0) 1 C OQ NSPECIOS Imæ PARI. 7§. PROLEGOAMIENA & VURIS ECcLPESIASTICI. CAPUT I. DE LEGIBUS. Pag. AErT. I. De obligatione Morali. - ⸗ 7. Akr. II. De Motione Legis. - -⸗ - AkRT. III. De Effeltibus Legum. - - ⸗- 11. ART. IV. De Interpretatione Legum. - — 15. AkRT. V. De Modis, quibus ceſſant leges, præſertim de Conſueiudine. - - 79. O . CAP UT II- DE SoclETATE HUMIANIA. ART. I. De Notione Sacietatis. - ⸗ 25. AnT. II. De Imperio Sacietatis. - ⸗ 30. ART. III. De Societate æquali & inæguasli 36. Akr. IVY. De Societate civilii. - -⸗ ⸗ 43. 0A C AD U T III. DE RELIaIOWL. RT. IJ. De kKeligione in Genere. * Sα 2 — 29. ART. II. De keligione naturali. - - 52. ART. III. De Religione revelata in genere. 55. ul AkT. IV. De Keligione reveluta V. T. - §Fo. 1. Aknr. V. De Religione revelatu W. T. Mr.I. D Jeu (hriſtiang. 2 634. MM. . INSTITUTIONUM JURIS ECCLESIASTICI * P ARS I. ] Inſtitutiones uris Eccleſiaſtici vublici Ntens univerſalis. DISSERTATIO I. N De Guribus Eoccleſic in genere. SE CTIO I. A De Quribus Eccleſix ſecundum ſe ſpeltat. in l 4 CA- . 52. genere e⸗ genere, z5. 1. . 36 0ʃ . 66. CAP UT. I. De Wotione Eecleſix. - - 90 C APUT II. DE WFFERIO ECCLESIA. ARr. I. De Motione & juribus imperii eccleſiuſtiti. - - - 79. AkRr. II. De Weceſſitate imperii eccleſiaſtici. 36. AkrT. III. De Forma imperii eccleſiaſtici. 93. SE C T10O lI. DE ORIBUS ECoLESIAD. COMPA- RATAL AD CIVIIATEI. CAPUT k. De nexu Eccleſic cum civitate. - =- 100. CAPUT II. E VRIBVS WrERII UlIIS IN ECCLESIA. AkRT. I. An imperio civili competat jus tixca Sucra. - = . 105. AnT. II. An imperio civili competat jus do Sacrak. - . —⸗ II. C APU T. III. DE GUIIBVS IWFPhRII EoCE- SIASTICI IW OIVITATE. ART. I. An imperio eccleſiaſtico competat J jus cireaà temporalig, - — I119. Akr. II. An imperio eccleſiuſtico competat jus in temporalia. . —124. CAPUI IV. De jaribus utriusgue imperii circa tole- ranutiam diverſarum keligionum. - 131. DISSERTATIO II. DE & URIBVS ECCLESIAX CHIRISTIANAM. SECLIO. I. DE HURIBUS EOLESIA CHRISIIATNN. DUM SE SPECVATXA. — SECCN CAPUT I. De Wotione & attributis Eccleſic chri- ſtianw., — = - 143. II . t. IleY CAbPUT II. DE IPERIO ECULESIILCHI. ISTIATNA. SECUNDUM STSTEMA CATHUOFEICOR UAI. Anr. I. De imperio eccleſiaſtico Epiſco- vorum. - - - 148. AkRT. II. De Primata imperii eccleſiaſtici. 161. CAP UTI II. DE IIPERIO ECCULESIIE CHRISTIANXT SECUNDUAA SLSTYEWIA ACATHOLICORUI. ART. lI. Refutantur argumenta Acutho- icorum contra imperium eccle- ſiuſticum Epiſcoporum . - - 177. ART. II. Diluuntur argumenta Acutholi- corum contra Primatum imper ii eccleſiuſtici. ⸗ - - 192 CAP UT IV. De Hierurchiu Eccleſic chriſtianc. 203 AxRT. IJ. De Hierarchia per divinam ordinationem inſtituta. - - 204. ART. II. De Hierarchia ver humanam inſtitutionem introdutta. - - 275. CA- CAPDUT w. DE SVURIBUS EPISOUPORUII. AkT. I. De Guribus Eyiſcoporum in Couciliis congregatorum. - - 245. AkRT. II. De Conciliis generalibus Orienutis. 266. ART. III. De Conciliis generalibus Occidentis. 375 ART. IV. De Guribus Epiſcoporum extra Pag. Concilia diſperſorum. ⸗ — 7186. CAPUT VI. De juribus Epiſcopi Romani, tanquum Primatis Epiſcopvorum. - 495⁵. ARrT. l. De jaribus eſſentiulibus Primatus eccleſiaſtici. - - 499: AkRT. II. De juribus accidentalibus Primatus eccleſiaſtici. - - - 531. AkT. III. De juribus controverſis Primatus eccleſiaſtici. ⸗ —55. SECTIO lII. De juribus Eccleſiv Cchriſtianag comparata acl civitatem. ⸗ ⸗ ⸗ 5⁵3. . CA- fungtan 4. CAPUII Pag De nexu Eccleſiæ chriſtianæ cum civitate 587. C APUT 1. De juribus Principum in Eccleſia cwriſtiana. 591. ART. l. De jure Princtipum cirea officia Religionis chriſtiang. - - 592. ART. II. De jure Principum circa decreta eccleſiaſtica. - - 5 97.⸗ ART. III. De jure Principum circa immu- nitätem eccleſiaſticam. - — 603. — Circu Perſonas eccleſiuſticas. -— - 604. — Circa Bona eccleſiaſtica. - = bzT. — Circa loca eccleſiuſticu. — - 633. CAPUT II. De juribus Epiſcoporum in Civitate. 639. ART. I. Propugnatur Sententia negans jus indireltum Eviſcoporum in temporalia. - - = 641. ART. II. Refututur ſententia affrmans jus incdlirettum Hſecprr ten in temporalia. - - 646. *= a, POSITIONES UNIVERSO URE ECCLESIASTICO TUM PUBLICO TUM PRIVATO. 1 7 3 à2. JURE ECCLESIASTICO PUBLICO UNIVERSALI De IURIBUS ECCLESIE IN GENERE. H. J. DE VRIBVS ECCLE I. SECUNDUM SE SPECLVATX. Eecleſa eſt ſocietas hominum per eandem Religionem ad internam æternamque fe- licitatem tendentium. 2. Quæ felicitas cum ex ſolis bponis ſpiritualibus oriatur; hinc pa- lam eſt apertumque, finem Eccleſiæ ſolis bonis ſpiritualibus obtineri; contra ſolis malis ſpiritualibus impediri, 3. Lex eccleſia- ſti⸗ N ſtica eſt norma moraliter obligans ad aliquid conſequendæ felicitatis internæ, cauſſa vel agendum, vel omittendum. 4. Dividitur in dogmaticam & diſciplinarem. Per hanc accidentalia; — per illam eſſentialia religio- nis determinantur. 5. Eccleſia ſocietas per- fecta non eſt, ſi communi imperio careat. 6. Eſt autem imperium eccleſiaſticum jus perfectum actiones ſociorum pro arbitrio ſuo DUSLIC Ita determinandi, ut per candem religionem ad internam ternamque felicitatem perve- niant. 7. Imperium hoc, quamquam po- teſtate legislativa ad actus etiam internos neceſſario ſe extendat, neque tamen liber- ei tati conſcientiæ, qua nemo non hominum ENEN gaudet, ullo modo adverſatur, neque domi- natum quempiam in ſubditos exercere poteſt. §. Nihil plane impedit, quo minus impe- rium eccleſiaſticum vel penes unum, vel pe- nes plures, vel penes omnes ſocios ſimul LESIA fumtos reſideat. 9. Hinc ſi Deus ipſe for- 1415. mam imperii hujus non determinavit, ſocii 1 omnes jure gaudent illud aut univerſitati ſuæ reſervandi, aut in unum pluresve ſocios transferendi. un per Auncen Ptennungne i lcims un Locele ll⸗ n los 4 —3* F. II. DE RIBVS ECOLESII COMPA. RATNE AD CIITATEMI. Ecleſia cum civitate eatenus nectitur, qua- tenus qui ſunt membra civitatis, lidem etiam Membra Eccleſiæ ſunt., 2. Hi igi- tuùr duplici imperio ſubjecti ſunt; eccleſia- ſtico nimirum, quatenus Eccleſiæ; — ci- vili vero, quatenus civitatis membra ſunt. 3. Utrumque imperium in ordine ad conſe- Gandum finem ſuun ita fupremum eſt, ut alterum ab altero nullo môdo pendeat. 4. Quemadmodum enim imperio eccleſiaſtico in temporalia; — ita imperio civili in ſacra nullum jus directum competit. 5. Nam per jus in Sacra determinantur negotia ec- cleſiaſtica, quatenus eccleſiaſtica, hoc eſt, quatenus ſpiritualia ſunt, internamque feli- citatem vel promovent, vel impediunt. 6. E contrario per jus in temporalia determinan- tur negotia temporalia, quatenus tempo- ralia ſunt, externamque felicitatem vel pro- movent, vel impediunt. 7. Cum porro nec ſpiritualia qua talia ad externam; — nec temporalia qua talia ad internam felicitatem uidquam conferant, inde elucet, ne cogitari quidem poſſe jus indirectum, quod vel im- erio civili in Sacra; — vel eccleſiaſtico in temporalia conveniat. §. Mutuam hane vtri⸗ Ie ean I „ NVec, (ONPA. A. nedtitur, un. ide WZ lunt; eccleſin. cele; — li. 1 n ſont, Oraine ad coule⸗ ptenbm N, ut 0 Vellett 4 elclelal o in in 1 Kcnn „. Nem heciunt 0, a cetermimnr. Mtenus tennhe. tren e ⸗ „ (m enn n,— mun tel icl e e autri 5 e. utriusque imperii independentiam nec ever- tit jus regium circa ſacra, quod civili; — nec jus eccleſiaſticum circa temporalia, quod eccleſiaſtico imperio inſeparabiliter annexum eſt. 9. Nam per jus regium circa Sacra determinantur externa fubditorum negotia eccleſiaſtica, quatenus ut temporalia conlſide- rantur, ſeu quatenus felicitatem externam vel promovent, vel impediunt. 7o. Jus circa Sacra dividitur in jus Advocatiæ ec- cleſiaſticæ, & jus cavendi, quo etiam jus Placiti regii continetur. Ut negotia ecclefia- ſtica ſalutem civitatis promoveant, priori; ne eam impediant, poſteriori jure eiiciur. II. Viciſſim per jus eccleſiaſticum circa tem- poralia determinantur negotia ſubditorum tem- poralia, quatenus ut ſpiritualia, ſeu ut mo- raliter bona vel mala ſpectantur- nam ea- tenus duntaxat felicitatem internam promo- vent, impediuntve. 12. Itaque Rector ci- vitatis per temporalia externam; — Rector Eccleſiæ per ſpiritualia media internam tan- tummodo ſalutem ſubditorum ſuorum promo- vendi jus habet; ita tamen, ut- neque illi per temporalia internam; — neque huic per ſpiritualia media externam ſubditorum ſalu- tem liceat impedire. 13. Atque hi ſunt limites, quos Jus naturæ utrique imperio immobiliter poſuit. 124. Cum itaque Prin- ceps jure in Sacra careat; tenetur is, niſi obſtent pacta ſpecialia; ſubditis ſuis conce- dere tolerantiam eivilem eujuscunque reli- L10- e. 6 N gionis civiliter innoxiæ, etiamſi hæc falſa ſit 15. Non tenetur tamen extraneis in- 1 dulgere ejusmodi tolerantiam, niſi & heac civiliter utilis ſit aut neceſſaria, & ſimul a ſubditis ablit periculum ſeductionis. DEZ IURIBUS ECCLESIE CHRISTIANE. H. J. DE RIBVUS EOoLESIAX OHRISTIATNA SECVNDUM SE SPECTADTA. Eezleſa chriſtiana, cum àa Chriſto, a quo omen traxit, fundata ſit, ſocietas le- galis eſt; 2. eademque ex inſtitutione divina uni- verſalis, ac perpetua. 3. Eſt porro ex eadem divina inſtitutione in ſacris eſſentiali- bus una, atque ab Eccleſia V. T. tam No- achica quam Moſaica plane diverſa. 4. Ex legibus denique fundamentalibus, quas Chri- ſtus condidit, ſocietas inæqualis eſt. 5. IS enim imperium eccleſiaſticum ſolis Apoltolis comtulit, atque ita quidem, ut omnes plena atque æquali poteſtate ſacra gauderent. 0. Ne imperium hoc unquam deficeret, con- ſtituit Chriſtus, ut ſemper eſſent qui Apo- ſtolis in eodem usque ad conſutnmationer m ſeculi ſerie nunquam interrupta ſuccederent. 7. Succefſores hi ſunt Epiſcopi: qui proinde po- n hee iin elttaneis in. niki & hc Enul is. ISTIANE. t, ſocienis . Ginina umi 3t porro er I. tam No. etla. 4. s, Iuns n. is ell. 5. lis Aponohs Ut oones pen gunletent. leicelet, -ZB poteſtatis eccleſiaſticæ plenitudinem, quæe ipfis per ſacram ordinationem communicatur, & in Apoſtolis & cum Apoſtolis immediate a Chriſto receperunt. 8. Atque hac pote- ſtate quemadmodum ex divina inſtitutione fupra Presbyteros eminent, ita inter ſeſe mutuo, perinde ac olim Apoſtoli, prorſus quales ſunt. 9. Major enim minorve am- plitudo diocefſium, intra quas ſingulorum Epiſcoporum poteſtas continetur, Majorem duntaxat minoremve numerum ſubditorum; neutiquam vero plus minusve poteſtatis de- ſignat. 10. Poſita plurium divceſium di- ſtributione, quæ evitandæ turbationis ergo introducta eſt; imperium ſacrum totius, qua late patet, Eccleſiæ chriſtianæ jure divino immediate convenit omnibus Epiſoopis ſimul ſumtis. 11. Qui illud exercent per con- cluſa vel collegialia, vel extracollegialia. Hæc partim formantur, partim innoteſcunt per literas communicatorias, ſic dictas, quod Epi- ſcopi ſua de rebus ad religionem pertinenti- bus ſenſa per eas invicem exquirant, com- municentque. Illa vero perficiuntur in con- cilio generali: in quo omnes & ſoli Epiico- pi ex divino jure gaudent fuffragio defini- tivo planeque libero. 72. Sicuti totum collegium Epiſcoporum, ita etiam, quod huic æquivalet, Concilium generale in de- finiendis fidei morumque dogmatibus dono in- fallibilitatis ex largitione divina inſtructum eſt. 13. Hanc Eccleſiæ docenti prærogativam qui N= 8 =* qui denegat, is Eccleſiæ chriſtianæ vel per- petuitatem, vel univerſalitatem, vel unita- tem inficietur neceſſe eſt. 14. Ut poſita epiſcopalis poteſtatis æqualitate ſchismatis inter Epiſcopos tollatur occaſio, unus co- rum ſit oportet, qui ceteris ſaltem ſfingil- latim acceptis in rebus ad ſervandam Ec- clelie unitatem pertinentibus cum impe- rio preſit: quam quidem prærogativam Primatum poteſtatis appellamus. 15. Cum igitur Chriſtus Eccleſiæ ſuæ de medio ad conſequendum finem a ſe intentum neceſſa- rio indubitanter providerit; primatum po- teltatis vel ipſe per ſe inſtituiſſe, vel eun- dem inſtituendi jus ſaltem Apoſtolis eorum- que ſucceſſoribus reliquiſſe cenſendus eſt. 16. Cum ex S. Scriptura, tum ex perpetua Tra- ditione luculenter conſtat, ejusmodi Prima- tum ab ipſo divino Servatore fuiſſe inſtitu- tum, ſanctoque Petro ita collatum, ut ad finem mundi usque ſemper aliquis eſſet, qui eidem in hac digaitate ſuccederet. 17. Neque Eccleſia chriſtiana a divina hac inſti- tutione unquam deflexit: in Romano enim Epiſcopo ſemper hactenus S. Petri in primatu ſucceſſorem venerata eſt. 15. Itaque im- berium eccleliaſticum ex inſtitutione Chriſti ſolis & omnibus Epiſcopis æquali jure com- Petit, ita tamen, ut quamquam bapa uni- verſitati Epiſcoporum, adeoque generali etjam Concilio teneatur obedire, reliquos tamen Epilcopos lingillatim ſumtos in rebus ad ſer- Vadl- Ilde nelan alva uanae Mohus Prirn Iin ultun 5 inx el . 1, Vel Unitr. Ut halti e Thisratis „ Unus ed. Altem lnei. Vandam Eo. cum ime. Drerogatiran 8. J. Cun le medio a unm neceſſa. Mimmrum po. le, vel eun. Ctolis eorum edus et. 4. Lerpetus IIr. Mmodi Prima. fnile inltitu. tun, Ut ad liguis elet, Ctellelet. n jina hac inli- = 5 = * vandam Eccleſiæ unitatem pertinentibus ſibi ſubjectos habeat. 19. Quemadmodum con- gregati kpifcopi in Concilio generali uni- verie Eccleiæ; — in nationali integræ cui- dam Nationi; — in provinciali toti alicui Pro- vinciz; — ſic extra concilia diſperſi ſuæ dic- cefſi cum ea eccleſiaſticæ potetſtatis plenitu- dine imperant, ut ſpectato jure divino, & ſalva unitate eccleſiaſtica, omnia ſacri impe- rii jura ibidem pollint exercere. zo. Jura eſientialia Primatus eccleſiaſtici tot ac tanta ſunt, quot & quanta ad conſequendum finem hujus Primatus ſufficiunt. 21. Reliqua om- nia tantum accidentalia ſunt, atque adeo, quamquam tempore immemoriali cum Pri- matu cohæſerint, ſi e re publica fore iis, quorum intereſt, viſum fuerit, Papz denuo auferri, priſtinisque Poſſeſſoribus licite reſti- tui poſſunt. 22. Porro quatuor potiſſimum ſunt jura Primatus efſentialia, nimirum jus ex univerſa Eccleſia de rebus ad unitatem eccleſiaſticam pertinentibus recipiendi relatio- nes; jus convocandi Concilia generalia, iis- que cum przrogativa ſuffragii præſidendi; jus Canones univerſales exequendi vindican- dique; denique jus novos etiam Canones ſtatuendi, qui tamen univerſalem eccleſiam nonniſi falvis juribus Epiſcoporum obligant. 23. Omnia hæc jura continentur unico jure fupplendi ea, quæ Epiſcopi vel in Nationi- bus,; — vel in Provinciis; — vel in Diceceli- bus quique fuis aut nolunt eſficere, aut non 5D91⸗ 100 — * poſſunt. 24. Inde corruunt duo præcipua Romanenſium Principia, nimirum Papam independenter a Conſenſu ceterorum Epiſco- porum in definiendis fidei morumque dogma- tibus eſſe infallibilem; &, Eidem in omnes Eccleſiæ chriſtianæ diceceſes jurisdictionem immediatam competere. 25. Ad hierarchiam divina ordinatione inſtitutam præter Epiſcopos Presbyteri quoque & Diaconi pertinent. 26. Reliqua officia eccleſiaſtica, uti Cardinalium, Patriarcharum, Metropolitarum, Gc. ex humano inſtituto promanant. §. II. DE GRIBUS EOOLESIA. CHRISTIANA COMPARATA AD COIVITATEII. MNuoes limites jus naturæ utrique imperio, tam civili quam eccleſiaſtico, immo- biliter poſuit, hos Chriſtus per religionem ſuam immotos reliquit. 2. Quemadmodum igitur in Eccleſia chriſtiana Principibus in Sacra; — ſic Kpiſcopis in temporalia nullum jus ſeu direttum ſeu indirettum competit. 3. tem ſicut Epiſcopi jus ſupremum & indepen- dens cum in Sacra tum circa temporalia immediate a Deo recipiunt: ita Principes jus fupremum tam circa Sacra quam in temporalia retinent. 4. Denique uti Chriſtus Plincipes quoque jum Epiſcoporum in Sacra G — — 1o prxcigu fumn Bylto. m in omnes Rieratchiam t! Ti COS Cutn in d, E. ex NMATAAX. ddenn uds 11 naln In entiChri S un in dinn & & circa temporalia ſubjecit; ita ne Epiſcopos quidem a jure Principum in temporalia & circa Sacra exemit. 5. Hæc principia, quæ tam certa ſunt, quam que certiſſima, ſi quis rite intellexerit, nullo modo dubitabit, quin Principes jure ſibi divinitus conceſſo poſſint — a) Placitum regium in conſtitu- tionibus eccleſiaſticis non tantum diſciplina- ribus ſed etiam dogmaticis ſibi vindicare; — b) Excluſtvum, ut vocant, dare in ele- ctionibus Prælatorum; — c) condere legem amortizationis; — d) recipere appellationem ab abuſu; - e) immunitatem eccleſiaſticam in temporalibus tam ber ſonalem quam realem & localem reſtringere; — f) Epilcopos alios- que Clericos cum ſeculares tum regulares ad ſacrorum canonum oblervantiam poenis temporalibus adigere; — 2) Concilia Epiſco- porum ad ſervandam Sder & diſciplinæ chri- ſtianæ, integritatem celebranda convocare; — k) maturiorem ætatem profeſſioni religiofe præfigere; — ¹) nimiam Regularium utrius- que ſexus multitudinem diminuere; — ½) hos a nexu paſſivo, quo Superioribus extraneis en obſtringebantur, in foro non tantum externo ſed etiam interno penitus abſolvere, atque ordinariæ jurisdictioni ſuorum Epiſco- porum, quibus jure divino alioqui ſuberant, denuo ſubjic ere; — 9) Epiſcopis ſuæ ditionis Præcipere, ut ad jurium fuorum antiquorum exerckium, Papa etiam invito, redeant; & W; 12 Ex JURE ECCLESIASTICO PUBLICO GERMANI . J. I. DE GRIBUS CONVORDATORVUI IWTER PAPAM ET GkKMANWOUS IWITORUII. His accenſetur ſic dicta Transattio Calliætina, quꝰ ferali quinquaginta fere annorum diſſidio inter Pontifices & Imperatores finem impoſuit. In ea Henricus V. Imp. Eccleſiis Germaniæ liberam ſuorum Epiſcoporum ele- ctionem reliquit initio ſeculi XII. 2. Huic ſeculo XV, ſucceſſere Concordata Germanid, quꝰ conſtant Concordatis Principum, & Con- cordatis Aſchaſſenburgenſibus ,„ quorum illa Regulam; — hæc vero non niſi exceptionem conſtituunt. 3. Utraque non tantum Ger- manos ſed & Romanum Pontificem ita obli- gant „ ut hie ne quidem ex plenitudine poteſtatis Apoſtolicæ iis derogare, nec ſolus eadem authentice interpretari valeat. 4. Id quod tamen non impedit, quo minus præ- ſcriptio vel confuetudo ſaltem immemorialis adverſum Concoerdata hæc locum habeat. 5. In his Papy non reſervantur Beneficia, ab electo ad Epiſcopatum ante confirmationem Romanam reſignata. 6. Alternatione men- ſium non comprehenduntur Dignitates, przæ- ſertim elettir. z. Vacante Sede Papali znenſes Pontificii omnino ceſſant. r. Dalica, O P 1. A morme Dneciaro In hluern ten fnmatum n kolhent ek er elto DbIC NWNM MTE UITON. ho Caligtin, ſete aunorun eratores finem h. Peclelis lcnntom ele. UI. 1. Mie lata Curnanie, ivu, or⸗ orum i I liñtionn tantum Gel- enn in Obl⸗ DEitwdin Ue, nec s Aleat. 4. 1 0 Münus t . mmwenorils Peuan Mabeni Penekein, Couirwatonen latone Nen. litnes, r. dele Puprl ſnt. lan. 1 13 = pE HBUS CONWOORDATORUM IWIER STATUS CATHOLICOS ETACATRO- LICOS INI TORUI. In his principem locum obtinet Pax Weſt- phalica, quæ & licite & valide fuit inita. 2. Ad normam hujus Pacis cuilibet Statui immediato lmperii, comprehenſa etiam No- bilitate immediata, cum jure territorii & Superioritatis, competit jus reformandi, adjecta tamen exceptione anni normalis 1624. 3. Quare jus reformandi inſtar Regulæ ſe habet reſpeéctu Statuum; ſubditisque contra illud excipientibus onus probandæ exceptionis incumbit. 4. Quapropter & Dominis terri- torialibus jus Simultanei innoxii denegari nequit. 5. Principi catholich non minus quam proteſtantico competit jurisdictio eccle- ſiaſtica in ſubditos ſuos acatholicos. 6. Jus primarum precum, quo Imperator non quidem ex privilegio a Papa conceſſo, ſed ex diu- turna confuetudine jam antea gaudebat, eidem firmatum eſt. 7. Religioſus apoſtata non recuperat bona aliave jura temporalia, queis per religioſam profeſſionem renunciavit. EX = 14 =3* JURE ECCLESIASTICO PRIVATO. F. 1. DE PERSONIS ECCULESTASTICIS. CQlerici quemadmodum Deo ejusque miniſte- rio ſpecialiter conſecrati ſunt : ita id ipfum vita etiam ſua oſtendant oportet. 2. Jus divinum exigit, ut ad Beneficia eccle- ſiaſtica non promoveantur niſi digniores, ii nimirum, quos ſpes eſt Eccleſiæ magis fore proficuos. z. Huic legi non adverſantur variorum Germaniæ Capitulorum ſtatuta, queis cavetur, ne aliis quam illuſtri proſapia natis Canonicatus conferantur: dummodo itidem caveatur, ut ex illis quoque digniores minus dignis præferantur. 4. Ad divinæ legis præſcriptum prohibuit Synodus Tridentina, ne quis plura ſimul Beneficia poſſideat, quorum officia ab eodem ſimul præſtari nequeunt, vel quorum ſingula congruam ſuſtentationem ſuppeditant. 5öß. Quod de proventibus eccle-= ſiaſticis ultra vitæ honeſtæ ſuſtentationem ſupereſt, impendere Beneficiatus in uſus pios obſtringitur adeo, ut, ſi in profanos uſus eroget, ad reſarciendum obligetur. 6. Quare neque conſuetudine effici poteſt, ut de redi- tibus ſuperfluis ad cauſſas proſanas teſtari Clericis ſit integrum. F. I.. 1 irinr legs 6 Tridentinn, V. T. DE REEUS EoCLESIASTICIS. Eeccielia non jure proprio ſed tantum ex conceſſione Principum ſtatuit impedimenta contractum matrimonialem dirimentia. 2. Id quod tamen juri Epiſcoporum in Sacra nequidquam derogat. 3. Matrimonium in infidelitate contractum per profeſſionem reli- gionis chriſtianz alterutrius conjugum haud ſolvitur. 4. Etfſi in caufſis juris patronatus controverſis jure Decretalium judex competens ſit eccleſiaſticus: ex tamen in Auſtria ad Regimen excelſum pertinent. 5. In Teſta- mentis & legatis ad pias cauſias nulla eſt neceflaria ſolennitas, modo de ultima vo- luntate conſtet ſive per duos teſtes ſive per idoneum inſtrumentum defuncti. 6. Jure auſtriaco nequeunt Clerici conficere teſtamenta aliena; & qui de Clero regulari funt, ne teſtium quidem numero defungi in iis poſſunt. 7. Qui ad teſtandum omnino inhabiles ſunt, neque ad cauſſas pias valide teſtantur. 8. Juris ſatis eliquati eſt, decimas jure divino miniſtris Eccleſiæ non deberi, etſi ſuſtentatio congrua iisdem debeatur. 9. Principum ea eſt auctoritas, ut, ſi Reipublicæ ſalus poſceret, decimarum uſum omnino tollere, atque in ejus locum ſubrogare alium modum poſſent, quo congrua ſuſtentatio ſuppeditetur Clericis. 10o. Quare etiam cauſſæ decimarum ad Ju- dicem civilem in Auſtria pertinent. J. I.. = 16 =** J. IlII. DE POENIS EOUULESIASTICIS. us puniendi, Eccleſiæ a, Chriſto datum, ultra cenſuras ſeu pœnas ſpirituales ſe non exporrigit. 2. Harum maxima eſt, quxæ excommunicatio major vulgo appellatur. 3. Ex effectibus temporalibus, qui nonniſi ex Principum placito excommunicationi potue- runt annecti, eorundem Principum jura quæ- dam circa excommunicationem orta tunt. 4. Quibus uſa Auguſtiſſima Imperatrix Maria Thereſia Ann. 1768. præcepit, ut ante ſen- tentiæ incurſze excommunicationis executio- nem Platitum regium exquiratur. 5. Ex- communicationis, quam lata ſententiæ dicimus, per novem Eccleſiæ ſecula; immo in ipſo Gratiani Decreto vix ullum veſtigium reperitur. P oh. 4 TX& hrito cunm, a e, (e n PROLEGOMENA ui nonniſ e . AE URIS ECCLESIASTICI. eld Orta lunt, CAP T. tionis exernto- Aur. 5, L. l DE LEGIBUS. WM DE OBLIGEALIOWE WORALI. IFwIS eſt, cujus obtinendi caufla aliquid fit. Quod ra- tionem ſufſficientem conſe- quendæ alicujus rei in ſe Ccontinet, medium dicitur. Id vero, in quo invenitur ratio fufficiens „ cur rem quamdam non aſſequamur, impedi- mentum appellatur. AA Qua- Quare qui vult finem, debet & velle media, & impedimenta reſpuere. Item qui habet jes ad finem, jus ad media quoque habeat neceſſe eſt. G. 2. Res quædam tum dicitur perfetta, cum ea omnia habet, quæ ad finem ipfius conſequendum fſufficiunt. Sin minus; imperſe- fta cenſetur. Hinc rei perfettio per conſenſum; — imperfeltio per diſſenfſum vel per negatio- nem conſenſus cum fine recte exponitur. F. 3. Mutationes, quæ fiunt in homine, vel altiones ſunt, quæ in ipfo homine; — vel perpeſſiones, quæ in alio rationem ſufficien- tem habent. Potentia viribus naturalibus ali- quid efficiendi, facultas ſeu poteſtas phijſica nominari ſolet. Facultas ex pluribus phi’ſice poſ- ſibilibus eligendi id, quod magis placet, Uiber- tus plufſica ſeu liberum arbitrium vocatur. Huic opponitur neceſſitas phyſica, quæ eſt determinatio ad unum, viribus naturæ inſuperabilis. Et hæc quidem, ſi in ipſa rei natura rationem ſufficientem habeat, neceſſtas interna; — ſi vero a cauſſa quadam externa proficiſcatur, neceſſtas ex- terna, ſeu vis & coaftio phiſica appellatur. H. 4. Akctiones hominis phuſßicas dicimus, quæ & quatenus vi motuque ipfſius naturali producuntur. Liberas vero appellamus, quæ & quatenus a phwiſica illius libertate (3) pro- cedunt, ſeu quæ, & quatenus ita aàb homine ſuſcipiuntur, ut pro ſuo arbitrio eas etiam Pol- uerya e⸗ — 3 N poſſit omittere. Porro actiones liberas homi- num, ad certum quemdam modum exactas, mores nominamus. Inde liberas quascunque actiones hominum etiam morales vocare ſo- lemus. §H. 5§. Status kominis eſt complexus om- nium determinationum, quæ enunciari de eo poſſunt. Eſt autem ) Phifſicus, qui phifitis; — vel moralis, qui moralibus determinationibus conſtat. Mo- rales autem aut phiſicæ appellantur determi- nationes hominis, quatenus a phyſica homi- nis libertate dependent, aut non dependent (3 & 4). b) Externus, qui externas; — vel inter- us, qui internas determinationes comple- ctitur. Exiernas voco determinationes, quæ extra mentem humanam exiſtunt; internas, quæ menti humanæ inheærent. *) Waturalis, qui ex naturalibus; — vel Jupernaturalis, qui ex ſupernaturalibus de- terminationibus conſtituitur. Status naturalis iterum dividitar in origina- rium ſeu abſolutum, & in adventitium ſeu kiy- votheticum. Ille conſtat determinationibus, quæ communi omnium hominum naturæ communes ſunt. Hic ex iis determinationibus coaleſcit, quæ naturæ humanæ undeunde ſuperveniunt. A 2 O. 6. A = 4 =5* H. 6. Perfektiones humanas dicimus eas nominis determinationes, quæ cum ipfius fine conſentiunt (2). Pro varietate igitur ejus- modi determinationum perſectiones humanæ itidem variæ ſunt; atque adeo in phyſicas & morales; in externas & internas; in naturales & ſupernaturales abeunt (5). Quibus totidem claſſes imperfectionum humanarum (2) reſpon- dent. S. 7. Bonum eſt, quod per ſefktionem; — ma- tum, quod imperſeltionem affert. Inde patet, tot hominis bona vel mala numerari poſſe, quot perfectiones vel imperſectiones humanzæ funt (2 & 6). Præcipua eſt ejusmodi bonorum vel malorum diviſio in temporalia & ſpivritualia: quorum illa externum; — hæc vero internum hominis ſtatum perfeftiorem reddunt vel im- perfeftiorem. Porro bona aut mala ſpiritualia hominis vel in pfkiloſophico tantum, — vel etiam in theologico ſenſu talia ſunt, prout nimirum ſtatum hominis internum vel phiſicum duntaxat, vel moralem quoque perfectiorem red- dunt, aut imperfectiorem (5. a.). Nos, quoniam inſtituti noſtri ratio ita exigit, nomine bonorum & malorum ſpiritualium dein- ceps ea ſolummodo deſignabimus, quæ ſtatum hominis moralem perfectiorem efficiunt, vel im- perfe Rtiorem. F. 8. Sicut fieri nullo modo poteſt, ut aliquid velimus, aut nolimus, niſi illud ſub 12 10— „ ratione boni; — hoc vereo ſub ratione mali a nobis ante ſit cognitum: ita neceſſe eſt, ut bonum qua tale cognitum appetamus; atque e converſo malum qua tale cognitum averſe- mur. Itaque motivum ſeu ratio ſufficiens ali- quid volendi vel nolendi in bonitate vel mali- tia nobis repræſentata continetur §. 9. Si inter duo bona minus ſit impedi- mentum majoris, illud cenſetur comparative malum: eo enim caſu plus imperfectionis quam perfectionis inde oritur. Contra ſi ex duobus malis minus ſit medium evitandi majoris, illud erit comparative bonum: cum plus perſectionis quam imperfectionis inde promanet. Quaprop- ter inter duo mala, ſi quod eligendum eſt, ne- ceſſario minus eligimus, tanquam comparative bonum: viciſſim cum inter duo bona nobis optio datur, majus neceſſario amplectimur, & mi- nus, tanquam comparative malum repudiamus. F. 10. Quemadmodum alio modo in bo- num; — alio in malum — abſens ferimur: illud enim deſiderium; — hoc timorem in nobis ex- citat: ita pariter alia eſt animi noſtri affectio, quæ ex bono, quod poſſidemus; — alia, quæ ex malo, quod nos affligit, naſcitur. Ila nobis grata ac jucunda eſt; & voluptas dicitur: hec ingrata eſt & moleſta; atque tadium ap- pellatur. Durabilem voluptatem, felicitatam; . durabile tædium, miſeriam nominamus. A 3 O. II. = ⁶ == 3* §. 11. Dividitur felicitas pro varietate bo- norum ſeu perfectionum, unde oritur, in natu- rulem & ſupernaturalem ( 6 & 7.); in te mpora- riam & æternam; in exter gam. vulgo tempora- lem, quæ temporalibus; — & internam, vulgo ſpiritualem, quæ ſpiritualibus — bonis (7) ac- quiritur. Quæ felicit-s externa eſt, proſperitatem; — quæ vero interna, beatitatem appellamus. G. 12. Conſectarium, nod actioni li- beræ, tanqua m motivum (3), eſt annexum, me- ritum dicitur. Hoc “M bonum ſt, pramium; — ſi malum; — pœna appellatur. Utrumque vel internum eſt, cujus ratio ſufficiens in ipſa actio- ne continetur; adeoque a propria illius bo- nitate vel malitia morali ſeparari non bPoteſt 3 4 7 7 vel externum, quod ab aliena voluntate pendet. Quare uti promia interna ab externis; — ita & pœnass internas ab externis oportet diſtingue- re. In pœnis externis cave negligas diſcrimen inter temporales & ſpirituales: illæ enim tem- pvoralibus; — hæ ſpiritualihus — malis (7) conti- nentur. Idem diſcrimen facias inter præmia /pi- ritualia & temporalia. G. 13. Si conſequi velimus bonum, quod cum actione quadam connexum eſt, ipſam quo- que actionem ſuſcipiamus neceſſe eſt. Contra ſi evitare velimus malum, quod cum actione aliqua copulatum eſt, ipfam pariter actionem neceflario omittimus. Inde igitur neceſſitas agen- Cin tun (o oforg nihorfe ſt s heries e „5. 4 lytirna 1 fovarietate d Nlitur, in zut. )) W tempora N. Vulgo Ienpora. honis (. Proptritaten; pellumns, iner h 6 6s bonum, eh igan d. a len * agendi vel omittendi nobis imponitur, unde boni malive, ſeu præmii aut beenee, tanquam motivorum (7, 8, & 12.), cum actionibus vel omiſſionibus connexio profluit. Neceſſitas hæc, ut per ſefe patet, non eſt abſoluta, ſed tantum iypothetica. Cumque phy- ſicam hominis libertatem plane illæſam relinquat; non phiſica, ſed moralis tantum dicenda eſt (3 & 4). §. 14. Ad actionem quamdam vel ponen- dam vel prætermittendam moraliter obligari tum dicimur, cum moralis neceffitas aliquid agendi vel omittendi nobis imponitur. Quare cum ejusmodi neceflitas ex nexu motivorum cum actionibus proveniat 73); conſequitur, ut ille nos moraliter obligare dicendus ſit, qui cum actionibus liberis mnotiva canneckit. Ita- que moralis obligatio afliva eſt motivorum cum liberis actionibus connexio. Weceſitas moralis vero agendi vel omittendi id, quocum motiva conjuncta ſunt, moralis obligatio pa ſſivu eſt. Cum tota vis obligationis bendeat a motivis; quo majora hæc ſunt, vel minora, eo major minorve ſit obligatio neceſſe eſt. §. 15. Obligatio moralis eſt varia. Præ- cipuas ſpecies recenſeo: nimirum eſt ) Interna, quæ internis; — vel exter- na, quæ erter nis meritis (12), tanquam moti- vis internis aut externis (3), nititur. A 4 „) N= 8 =3* b“) Afirmativa, quæ ad agendum; — vel negativa, quæ ad omittendum quidpiam nos impellit. 6) Perfelta, quæ pœna externa; — vel imperſefta, quæ poena tantum interna, aut præmio quocunque inducitur. Diviſio hæc inde ortum traxiſſe videtur, quod poœna externa in officio ſæpe contineat impios, quos nec pœna interna, nec præmium ullum continere poteſt. Nam, ut canit poeta, Ode- runt peccare boni virtutis amore: oderunt pec- care mali formidine pœëna. d) Divina, quæ, Deum; — vel humana, quæ hominem — auctorem habet. IIla etiam obligatio in conſcientia ſeu in foro interno; — hæc vero, obligatio in foro externo ſolet appellari. e) Poſitiva, quæ a libero Dei hominum- ve arbitrio pendet; vel naturalis, quæ ex ipſa rerum, Dei præcipue hominumque, natura, ope ſolius rationis, intelligi poteſt. Hæc, ſi ex na- tura humana ſecundum ſe ſolam ſpectata cog- noſcitur, abſoluta; — ſecus iypothetica dicitur. Quemadmodum omnis obligatio poſitiva, cum a libero Dei vel hominum arbitrio pendeat, con- tingens eſt & mutabilis: ita e contrario obli- gationes naturales ſunt immutabiles & neceſſa- rich: nam & ipſa Dei rerumque ab Eo condi- tarum natura, in qua ejusmedi obligationum ra- tio continetur, neceffaria eſt & immutabilis. 1) Gd p) Determinata, qua certa quædam actio; 1 uichum n . — vel indeterminata, qua ex pluribus actioni- bus aliqua tantum disjunktim ſuſcipienda pro- ponitur. In omni obligatione indeterminata continetur Z permiſſio inter plures actiones aliquam pro ſuo arbitrio eligendi. Exemplo ſit obligatio nutrlendi nos: qua quidem adſtringimur, ut alimenta ſu- mamus; ſed ut ex pluribus æque idoneis hæc potius quam illa ſumamus, non adſtringimur. 8 W. N — el hanun, ART II. Habel, DE MWOIIONE LEEGIS. D. 10 Nomine leꝶhis generatim ſumtæ intelli- gimus regulam „ quæ ad agendum vel omittendum quidpiam nos moraliter obli- gat (14). Duabus partibus conſtat, propoſitio- ne ſeu edifto, & ſaunltione. Quid ſit 'aciendum, aut omitten ndum, propoſitio enunciat. Obliga- tionem moralem (14) ſanétio continet. Inde non immerito lex ab aliquibus definitur, pro- politio obligationem moraletn enunciaus. Vim direktivam Scholæ vocant, quod nos edi- Rum; — vim coaktivam vero, quod nos ſanttio- nem appellamus. e oble rati on 11⸗ –æ Data definitio non minus præcepto quam legi convenit: illud enim, perinde atque hæc, eit 9) A 5 re- 9 . A, ℳ regula moraliter obligans. Diſcrimen utriusque inde eſt repetendum, quod præceptum pro uno tantum alterove caſu; — lex vero ſtabiliter ob- liget. H. 17. Lex pro varietate obligationis varie dividitur, nimirum in externam & internam; in aſirmativam, quæ & iacipiens, — & ne- gativam, quꝰ? & „ ohiben?s dicitur; in perfe- Fanm & impe/ fobtam; in divinam & humanam; in determinatam & indeterminatum in pvoſiti vam & naturalem: quæ poſtrema rurſum in abſolutam & hupotheticam diſpeſcitur (15). De lege perfelta intelligendus eſt PAULUS, dum J. Tim. 1. 9. ſcribit: Lex juſto non eſt po- ſita; ſeod injuſtis, impiis &c. Juſtis enim ſufficit lex imperfekta (15. C.). §. 18. Cum lex ſine morali obligatione ad agendum vel omittendum quidpiam ne co- gitari quidem poſſit (16): leges mere panales, ut vocant, e numero legum haud immerito ex- cluduntur. Ejusmodi enim lex, prout à ſuis patronis defenditur, pugnantia continet. Ea quippe, inquiunt, actionem quamdam punit quidem, ad quam tamen omittendam non obli- gat. Exempl i loco adducunt hanc legem: Qui JFrumentum extra provincium diſtraxerit, trigin- ta florenis multabitur. Atqui hæc lex multam pecuniariam copulat cum frumenti extra pro- vinciam diſtractione. Ergo ad omittendam ejus- modi diſtractionem moraliter obligat (14), §. 8, min etale, d immerto er. er, Nront Alun 1 Continet Cvumcdum ut gen Wm onl 6 ne xe er n genti ennd Mo. gn e⸗ F. 19. Lex naturam obligationis, quam continet, imitatur. Quare inprimis eo fortior eſt lex, vel debilionr, quo major minorve ejus obligatio (14). Deinde leges poſitivæ, perinde ac obligatio poſitiva, mutubiles ſunt, & contin- gentes. At leges naturales, inſtar obligationis nuturalis, pariter ſunt immutabilos ac neceſfuric (15. d.). V. 20. Cum duæ leges, quæ ſeorſim ſpe- ctatæ obligant, peculiari quodam caſu ita con- currunt, ut ambæ ſimul nequeant obfervari, dicuntur collidi. Et tum quidem lex debilior cedere debet fortiori (19): nam & bonum ma- jus præe minori; - & viciſſim malum minus præ maſjori neceſſario eſt eligendum (9). G ☚ẽ, A RT. III. DE EFFEOIIBVS LEEGUM. G. 21. I4, ad quod faciendum vel omitten- dum moraliter obligamur, offcium dicitur: quamquam & ipſa obligatio moralis vulgo, & recte quidem, officium appellari ſo- let; vel affrmativum ſcilicet, ſi aftione; — vel negativum, ſi omiſſione impletur. Officiorum au- tem tria umma iunt genera, nempe oficia erga LDeum, officiu erga nos ipſos, oHicia erga alios. Hæc poltreina iterum abeunt in oficia juſtitia, quæ ℳ E = I2 quæ perfefta; — & in oFicia &quitatis, quæ im- Per⸗ fetta vocantur, eoquod ad illa quidem, non item ad iſta, pœnis externis ab homine cogi poſſimus (15. C). G. 22. Obedire legi, ſeu moraliter ſervare legem dicitur, qui ibere vel facit, quod præ- ceptum; — vel omittit „ quod prohibitum lege eſt. Qui ſecus agit, inobe liens legi, ſeu moraliter violare legem dicitur. Libera actio vel omiſſio, ſi conformis ſit legi; moraliter bo- na; — ſi eidem difſformis morualiter mala leu peccatum nominatur. 7 G. 23. Peccatum vel dolo committitur, vel culpa. Dolo peccat, qui conſcius legis agit con- tra legem. Culpa eſt omiſſio debitæ diligentiæ. Quæ ſi voluntaria ſit, culpa theologicæ dicitur. Si vero ſit involunturia, qu' tamen a legisla- tore præſumitur eſſe voluntaria , culpu juridlica vocatur. Itaque culpa theologica peccat, qui ex ignorantia vel inadvertentia vincibili legem transgreditur. Culyam vero juridicum committit, qui contra legem agit ex ignorantia vel inad- vertentia quidem invincibili, quam tamen le- gislator vincibilem eſſe præſumit. G. 24. Potentia aliquid licite agendi, po- teſtas ſeu facultas moralis dicitur. Atque ic alio nomine eti⸗ am j⸗ 15 appellatur. Libertas 10- ralis eſt jus aliquid pro arbitrio vel agendi vel omittendi: quod propterea etiam jus permiſſi- vum 1 pec, gui licibin ſegenr Ne 13 * . yum vocatur; diſtinguiturque a jurze ſtritto, quod eſt facultas moralis vel agendi, quod præcep- tum;,; — vel omittendi, quod prohibitum eſt. De jure permiſſivo intelligi duntaxat poteſt axioma: Memo tenetur uti jure ſuo. Cavendum vel maxime, ne libertas phuſica (2) cum morali confundatur. Nam libertas phyſica per ſolam neceſſtatem phuſicam; — moralis vero per neceſſtatem moralem, quam legis obligatio in- ducit (14 & 16.), extinguitur. IIla circa plusſice poſſibilia, ſive licita ſint, ſive illicita; — hæc circa licita tantum verſatur. G. 25. Ex data notione juris (24) haud difficulter intelligitur, omne jus ex aliqua lege derivari. Nam ex lege determinata (17 & 15. e) jus ſtrittum; — ex indeterminata vero jus per- miſſwum oritur. Inde patet, juris cujusvis eſſentiam ex natura legis, unde deducitur, eſ- ſe eſtimandam. Hinc petenda eſt ratio, cur jus ſæpe pro lege quadam; ſæpe etiam pro complexu plurium le- gum accipi ſoleat. Jus nempe nunc objeſtive, — nunc ſubjeffive ſpeétatur. Obieftive leges; — ſub- jeltive facultatem moralem deſignat. F. 26. Jurium variæ ſunt claſſes: eſt nempe a) Abſolutum ſeu connatum, quod ex com- muni hominum natura derivatur; ſecus avo= theticum ſeu adventitium dicitur. b) N= 14 =* b) Privativum, quod quis & ſolus habet, & ſine alterius concurſu exeil reere poten Huic 8 ponitur commune, quod pluribus competit; & cumulativum, quo uis ſine alterius concur- ſu uti non potelſt. ) Pr. oprium, quod quis ſuo inpſi „§5; — vel adminiſti atorium ſeu delegatum, quod quis non- niſi alterius nomine exercere poteſt. A) Afirmativum, cui per atltie vel negativum, cui per omiſſiones alioi tisfit. e*) Perſeltum, cui perfefta; — vel imper- li Jeltum, cui imperſelta aliorum officia (21) re- ſpondent. um ſa- ) Diretltum vel indirettum, prout nimi- rum eſt facultas moralis aliquid agendi vel propter ſe, vel propter aliul, cum quo eſt con- nexum. Sic habeinus jus direſtum conſervan- di vitam noſtram propter ſe, ſeu quia eſt vita noſtra. Habemus jus indireftum aggreſſorem injuſtum vitæ noſtræ, ſalvo moderamine in- culpatæ tutelæ, occidendi, non quia eſt occiſio aggreſioris; ſed propter vitam noſtram, quæ ab ejusmodi occiſione tanquam medio necefſario pendet. 1 ART. IV. tüs Kinen DE IMWIERPREIAIIONE LEEGVUII. O. 27. VVerum legis ſenſum tenet, qui men- tem legislatoris intelligit. Qui ve- rum legis ſenſum determinat, legem interpre- tari dicitur. Interpretatio legis igitur nil aliud eſt quam determinatio veri ſenſus legis. Ea autem triplex eſt, nempe authentica, doctrina- lis, & judicialis. O. 28. Qüæ verum Nenſum legis infalli- biliter aſſequitur, interpretatio authentica dici- tur, atque ideo Juidem, quonia am eandem vim habet, quam ipſa lex. Cum vero mentem le- gislatoris nemo, niiſi ipſe, per ſe ſcire poſſit: hinc nemo pariter per ſeſe, niſi ipſe, leges ſuas avthentice interpretari potelt. Quare C. 31. de ſentent. excom. dicitur: Vnde jus prodiit, in- terpretatio quoque ocalr. Porro interpreta- tio authentica dividitur in expreſſam, qu' fit verbis; & in fascitasre ſeu aſualem, ut vocant, quæ fundatur in obſervantia, ſciente & tacen- te legislatore continuata. Optima enim legum interpres conſuetudo eſt. L. 37. fl. de LL. 29. Interpretatio doktrinalis eſt, quæ fit, adhibitis hermeneut ticæ regulis verum le egis ſenſum inveſtigando. Is autem vel ex verbis, — vel ex ratione — legis eruitur. Quæ ex verbis, — Phi ica; — quz ex ratione legis fit, philoſophica interpretatio dicitur. k! Cum Doctores per ſeſe nulla gaudeant po- teſtate legislatoria; perſpicuum unicuique eſt, interpretationi doctrinali præciſe tantam ineſſe vim, quanta reſpondet probabilitati vel certitu- dini, qua verum illa legis ſenſum aſſequi cogno- ſcitur. J. 30 Interpretatio philologica duplici po- tiſſimum modo in explorando vero legum ſenſu verſatur. Vel enim, quæ in verbis ſunt, vitioſa emendat, interpolata reſtituit, ſpuria a genuinis diſcernit; vel quæ in iis re- perit, obſcura atque ambigua declarat. Pri- mum ſi fit; critica; — ſi alterum; grammatica — interpretatio appellatur. Inſtituti noſtri non eſt, interpretationis criticæ grammaticæque regulas tradere; ſed monere tan- tum, ne quis ante; quam eas ex ſaniori Logica per- ſpectas habeat, legum interpretem agere audeat. G. 31. Legum rationes, quibus interpre- tatio philoſophica innititur, vel interna ſunt, quæ etiam morales & philoſophicæ vocantur; vel externæ & Hüſtorick. lzæ derivantur ex ipſa bonitate vel malitia actionum, circa quas verſantur leges. Hæ in rerum, temporum, locorum, & perſonarum adjunéctis continentur. Utriusque generis rationes, ſi legibus ipſis ex- primantur; legales —; ſecus doftrinales appodlan- tur. Ceterum ſunt nonnunquam & arcanck legum rationes, quas nimirum legislator ce- lare quam proferre ſatius ducit. e. 17 = * Inde colliges, quam temere ad leges inter- pretandas accedant, qui vel nullam vel tenuem duntaxat philoſophiæ aut hiſtoriæ notitiam tenent. Nam ut nihil de Logicæ & Metaphyſicæ neceſ- ſitate commemorem: quibus diſc'plinis qui præ- clare imbutus non fuerit, in jurisprudentia cum laude verſari nullatenus poteſt: certe eam phi- loſophiæ partem, quam moralem dicimus, qui nen penitus cognitam habet, næ is in legum ſtu- dio magnos progreſfus nunquam faciet. Qui autem fine hiſtoria judicat de legibus, perinde ac cæcus de coloribus jndicat. G. 32. Interpretatio doctrinalis vulgo etiam dividitur in extenſivaum, reſtrittivem, & de- clarativam. Si ratio legis latius pateat, quam verba; hoc eſt, ſi ad plura, quam verba ex- primant, ratio legis ſe extendat; extenſiva; — ſi verba pateant latius, quam ratio exigat; reſtrittiva; — ſi denique ratio verbis ex uo reſpondeat; declarutiva interpretatione uti- mur. rretitionis eriice R. 33. Regulæ præcipuæ, quibus conſen- tanea eſſe debet dolctrinalis interpretatio legum, ſequentes ſunt. 2) Interpretatio rationibus potius quam verbis reſpondeat. Nam intelligentia diktorum eX cauſſis eſt aſſumenda dicendi: quia non ſermoni es; ſed rei eſt ſermo ſubjeltus. C. 6. de V. &. 5⁵) Ubi eadem eſt ratio, eadem eſſe legis diſpoſitio cenſenda eſt. De ſimilibus enim idem Mi jadicium ferendum. C. 2. de translat. . B Huic . 18 Ne Huic tamen regulæ non eſt locus niſi tum, cum vel ex omni; — vel ex ea ſaltem parte, ex qua comparatio inſtituitur, eadem eſt ratio. 4c) Lex generalis & indefiita etiam gene- raliter & indefinite eſt intelligenda. Nam legislator omnia, quæ generali & indefinita appellatione comprehenduntur, incluſiſſe me- rito cenſetur, ſi, cum potuerit excepiſſe, nihil exceperit. C. 2. de privil. Unde juridicum illud axioma: abi lex non diſtinguit, neque nos diſtinguere debemus. d) Lex, quæ limitat legem univerſalem, eandem confirmat reſpectu caſuum vel homi- num non exceptorum. Inde natum prover- bium : Exceptio firmat regulam in contrarium in cuſibus non exceptis. e₰) Leges favorabiles extenſiva; — odioſæ vero reſtriktiva interpretatione (32) expo- nendæ ſunt. Odia enim reſtringi; & favores convenit ampliuri. Reg. XV. ]. in 6. Illæ leges, ut advertit PUFENDORFIUS de off. H. & C. c. 17. C. 9. cenſendæ ſunt ſavorabiles, qu& utriusque partis a alem faciunt conditionem: quæ communem uatilitatem Iektant: gqu alkkas quoslibet conſervant: qug paceni promovent &c. Odioſæ vero, quæ anam duntaxat partem, aut unam magis quam alteram gravant: ducx poe- nam in ſe continent: quæ akum reddunt irri- tum; aut priora immutant. Inde patet, latio- rem, quam par eſt, uſum huic regulæ paſſim tribui: plerumque enim, quod in unius favorem cedit, alteri odioſum eſt. F. 34· — 8. 1. e N M⸗ IICN, hi . 19 H. 34. Interpretatio judicialis eſt, quæ fit per Judicem Legislatori ſubordinatum. Hæc partes litigantes, ſolas tamen, ita obligat, ut eidem, niſi ad judicem ſuperiorem appel- lent, acquieſcere debeant. Cum nempe non poſſint omnes articuli ſingillatim legibus compre- hendi : cum in aliqua cauſßa ſententia earum maniſeſta eſt, is, qui jurisdittioni praeſt, ad ſimilia procedere; atque ita jus dicere debet. L. 12: FV. de LL.. Cum juder obſervare debeat, ne aliter judicet, quam legibus, aut conſtitutionibus, aut mori- bus proditum eſt. pr. Inſtit. de of. jud. plane con- ſicitur, interpretationem judicéalem debere efſſe ſimul dorinalem (29). ape e e a, ARkT, V.B DE MODIS, CQUIBUS CESSANT LEGES, PRESERTIM DE CONSUE.- TUDINE. §. 35. Qublata rei eſſentia, res ipſa tollitur. —+ Cum igitur moralis obligatio eſſen- tiam legis conſtituat (16); conſequitur, ut ceſſlante obligatione morali, lex ipſa pariter ceſſet. Id autem quinque modis fieri poteſt, ſcilicet abrogatione, derogatione, diſpenſatio- ne, privilegio, & conſuetudine. B 2 §. G. 36. Abrogatur lex, cum ſecundum om- nes ſuas partes; — derogatur legi, cum lſe- cundum aliquam tantum partem omnes, quos antea obligaverat, deinceps oblig ſinit. Nimirum derogatur legis, cum pvars detrahitur; abrogatur, cum prorſus tollitur. L. 102. ff. de V. G. S. 37. Lex poſterior legem priorem ſibi oppoſitam abrogat, & quidem generalis ge- neralem; ſpecialis vero ſpecialem. Cum enim ſubditi ad impoſſibilia obligari ne- queant; leges autem oppoſitæ ſervari fimul ab ’isdem non pofſint: certe legislator legem prio- rem, poſita lege contraria, penitus ſuſtuliſſe cen- ſendus eſt. Conſtitutiones tempore poſteriores, onen gvame potiores ſunt his, quæ ipſas præceſerunt. L. 4. t uegiur, V. de Conſtitut. mneg g G. 38. Lex ſpecialis poſterior legi priori elinee nenn generali eatenus ſolummodo derogat, quate- nus hanc ſibi contrariam invenit. Quandoquidem expedit concordare jura juri- bus, &s eorum correktiones, ſi ſuſtineri valeaut, evitari. C. 29. de eleckt. in 6. Hinc quidquid lege (ſcilicet poſteriori) ſzecialiter non videtur ex- preſſum, id veterum legum conſtitutionumque regulis reliktum eſt. L. 32. 5 6. ff. de &ppell. G. 39. Diſpenſatio eſt relaxatio legis, ad certum duntaxat tempus vel caſum conceſſa. Differt ab epiikia: nam Diſpenſatio aliquem 4 1. lege comprehenſum in quodam caſu lege ſol- vit: epiikia vero declarat, aliquem in caſu quodam lege non comprehendi. aV 10 gare de- In- Mor 0. 7 wauſeruit la 1. I R 21 ℳ☛ Intelligis hinc diſcrimen inter diſpenſationem & abrogationem aut derogationem legis. Hæ enim faciunt, ut ſtabiliter & pro quocunque ca- ſu lex deſinat obligare (36). Diſpenſatio nonniſi ad aliquod tewpus vel pro determinato quodam caſu legis obligationem non tam tollit, quam ſuſpendit. Quare diſpenſatio ad derogationem & abrogationem legis fere ſe habet, ut præceptum ad legem (16). G. 40. Privilegium eſt jus, uni vel plu- ribus contra legem conceſſum, & quidem ſine reſtrictione ad certum tempus vel caſum. Di- viditur in privilegium verfonæe ſeu perſonale, quod intuitu perſonæ conceditur; & in privi- legium cauſſæ ſeu reale, quod tribuitur ob ra- tionem quamdam permanentem. Utrumque eſt vel grätuitun, quod ex mera gratia; — vel remuneratorium, quod propter merita; — vel denique oneroſum, quod nonniſi fuſcepto quo- dam onere eſt impetratum. Diſcrimen inter privilegiaum perſonale & veale cognoſcimus ex L. 196. F. de R. I. ubi dicitur: Privilegia, quæ cauſſæ ſunt, ad heredem trans- mittuntur; quæ perſonæ ſunt, ad heredem non tranſeunt. S. 41. A ſolo legislatore vel abrogatio aut derogatio legis fieri, vel diſpenſatio aut privilegium concedi poteſt. Nam commemoratis quatuor modis vel omnes, vel aliqui ſaltem; — vel ex omni, vel ex ali- qua ſaltem parte; — vel pro omni, vel pro ali- quo ſaltem tempore aut caſu lege ſolvuntur (36, 39, & 40). Solus autem legislator lege fua ſolvere quemquam poteſt. Ergo &c. B 3 §. 42. = 22 = * F. 42. Quæcunque privilegia & diſpen- ſationes ſtrittam interpretationem exigunt (32). Quæ enim exorbitant a jure, oportet velut ouio- Ja reſtringi. C. 2. §. I. de filiis presbut. in 6. (33. e). H. 43. Cum leges divinæ ſolum Deum auctorem habeant (17, & 15. c); nemo niſi Deus vel abrogatione aut derogatione eas mu- tare; — vel diſpenſationis aut privilegii quid- quam circa illas concedere poteſt. Imm divinam adeo poteſtatem excedit, ut leges vinæ naturales, cum ſint neceſſariæ & 1 biles (19), aliquam ejusmodi mutationem ſu- 1 5 eant. NLKA- §. 44. Conſuetudo eſt frequentia actuu moralium, diuturno tempore continuata. Si rectæ rationi conformis, nec legi cuidam divi- næ contraria ſit, rationabilem; — ſecus irra- tionabilem vocamus. Si actus, ex quorum frequentia conſurgit conſuetudo, legibus ſint conſentanei, ſecundum legem; — ſi iisdem con- trarii, contra legem; — ſi nulla lege prohibiti, vel præcepti, prater legem dicitur. Cum conſuetudo ſecundum legem a dinturna ipſius obſervantia non differat; de ea pluribus agere ſuperfluum foret. Iltaque tantum de con- ſuetudine contra legem pauca dieemus: ita ta- men, ut ob argumenti connexionem neque eam conſnuetudinem, quæ præter legem introducitur, intactam relinquamus. oportet velut oto⸗ 1 presbyt ig , ſolum Deun Ne 23 N* H. 45. Conſuetudo contza legem, ſi ſit ra- tionabilis & legitime raſcripta, tollit legem humanam ſibi contrariam. C. 1II1. de conſuetud. ſic ſtatuitur: Licet lon- gavæ conſuetuainis non ſit vilis auktoritas: non tamen eſt usque adeo valitura, ut juri poſitivo (ſcilicet humano) debeat præjudicium generare, niſi fuerit rationabilis & legitime prælcripta., Er- go conſuetudo, ſi fuerit rationabilis & legitime praſcripta, legibus ſibi oppoſitis præjudicium generat; ergo eas tollit. H. 4⁰. Conſuetudo-rationabilis præter le- gem, ſi ſit longa, poteſt novam legem inducere. Diuturna conſuetudo pro jare & lege in his, quæ non ex ſeripto adeſcendunt, obſervari ſolet. L. 33. ., de LL. Quare etiam L. 2. C. quæ Jit longa., præcipitur, ut conſuetudo cuſtodia- twr: & ne quid coutra longam conſuestudinem Kat, ad ſolicitudinem ſuams revocet praæſes pro- vincic. F. 47. Quemadmodum igitur conſuetudo contru legem, ſi ſit rationabilis & legitime pra- ſceripta, quoniam legem veterem ſibi adverſam abrogando aut derogando tollit (45), jus permiſſivum (24) tribuit: ita ex conſuetudine prater legem, ſi ſit longa, cum legem novam inducat (46), jus ſniffum, (24) nalcitur. In- de orta elt divilio in conſuetuilinem falti, quam ſupra (44) definivimus, & conſuetuclinem juris, quæ eſt ipſum jus ex conſuetudine facti deri- vatum. B 4 Con- 24 N Gonſuetudo juris vræter legem Haſu vocari ſolet lex non ſcripta; diciturque C. «. D. 1. jas moribus inätntum, quodâ vro ge akiigitnr cum deficit lex. H. 48. At quantum tempus requiritur, ut per conſuetudinem vel tollatur lex prior, vel nova inducatur? Ego diſtinguendum efſe exi- ſtimo inter confuetudinem, quæ conſcio; — & inter illam, quz inſcio legislatore introduci- tur. Prior, ſi contra legem ſit, per conniventiam; — poſterior per praſcrivtione m vim ſuam ob- tinere dicitur. 7 H. 49. Conſuetudo rationabilis, inſcio le- gislatore decem annis cColtinuata, poteſt, ſi contra legem ſit, hanc tollere; ſi vero prater le- gem ſit, novam inducere. Nam conſuetudo rationabilis, ſi præter legem ſit & longa, novam legem inducit (46); ſi vero ſit contra legem & legitime pr zſeripta legem priorem tollit (45). Decennium autem £ ſuſfi- cit & requiritur cum ad appellationem longi temporis, tum ad præſcriptionem legitimam, ut patet ex tot. tit. fF. de præſcript. long. temp. Ergo &c. Hoc tamen aſſertum intelligimus de ea tantum conſuetudine, quæ confurgit ex actibus, quos vel omnes vel plures ſaltem ſubditi, & quidem ſine interruptione, frequentarunt. Neque exi- ſtimamus, ad leges, quæ rariſſimum duntaxat uſum habent, vel tollendas vel introducendas de- cennium fufficere: quo enim rarior datur oc implendæ legis, eo longiori tempore 0 in haſin wen E C. .. D.1. i eſſeipitir, ion e. 2§ * quo lex aut antiqua tolli, aut nova induci per conſuetudinem poſſit. G. 50. Cum nulla lex, niſi volente legis- latore, introduci tollive poſſit: neceſſe eſt, ut vim, quvæ conſuetudini tribuitur (49), non tam ab ipſa conſuetudine repetamus, quam a voluntate legislatoris, in legem confuetudine vel introducendam vel tollendam conſentien- tis. Ejusmodi autem conſenſus eſt varius, ni- mirum α) Expreſſus, qui conceptis verbis decla- ratur; — vel tacitus ſeu intervretativus, qui ex verbis vel factis legislatoris per neceſſariam conſecutionem deducitur: ut ſi ille confuetu- dinis contra legem invaleſcentis conſcius, ei- dem, utut valeat reſiſtere, non reſiiſtit. *“) Generalis, quo univerſim quælibet; — vel ſpecialis, quo determinata conſuetudo longa & rationabilis approbatur. 6) Perſonalis, quem legislator peculiari ſuæ voluntatis ſignificatione teſtatum facit; vel legalis ſeu praſumtus, qui continetur legibus, ejusmodi conſuetudines probantibus. F. 51. Itaque confuetudo rationabilis, in- ſcio legislatore decem annis continuata, vim ſuam (49) recipit a conſenſu legislatoris non quidem perſonali, ſed legali, eoque ſaltem ge- nerali (50 b & c). utpote contento legibus, queis ejusmodi conſuetudines univerſim pro- bantur (45, 46, & 49.). Verum aliter judican- dum dum eſt de conſuetudine, qu conſcio legislato- 1e ſeu contra — ſeu prater legem invaluit. Hanc enim utpote ſibi cognitam ille conſenſu perſonali vel expreſſo vel ſaltem tacito (50 àa & b) firmare antea poteſt, quam decennium ef- fluxerit. De conſenſu quidem expreſſo haud dif- ficile eſt judicare. At quando legislator con- fuetudini ſibi cognitæ eam vim, ut legem vel veferem tollat, vel novam inducat, tacito con- ſenſu tribuere cenſendus ſit, prudentum judi- cio ex circumſtantiis decidendum eſt. F. 52. Diuturni mores, conſenſu utentium comprobuti, legem imitantur. §F. 9. Inſtit. de I. W. & C. Itaque conſuetudo generalis genera- lem; — ſpecialis vero ſpecialem legem & tol- lere' poteſt, ſi contra (37); — & inducere, ſi prater legem eſt. Immo conſuetudo ſp ecialis, quamvis legem generalem neque tollat omni-⸗ no, neque inducat, efficere tamen po- teſt, ut ibi, ubi eſt introducta, non tantum obligare deſinat lex generalis; ſed etiam ut ipſa inſtar legis ſpecialis incipiat obligare. G. 53. Ex ratione mox allata (52) lex ge- neralis generalem, & ſpecialis ſpecialem conſue- tudinem jam introductam tollit. Lex tamen generalis conſuetudinem ſpecialem Prcoden- tem non tollit, niſi tum, cum adjectam habet . hanc clauſulam: MWon obſtante quacunque con- ſuetucdine. Nam ſein legelt,. enm innani ille co latito ( 1 Gecenniun ei. legislator Müdentum ud. n ett. le tänlen po- ,Mon Ulum d etiam ur i igate, n ) ergr iuten confue. Lex tamnen leten⸗ abet tetim M an Nn Nam legislator, quia locorum ſpecialium & verſonarum ſingularium conſuetudines & ſtatuta voteſt probabiliter ignorare, ipſis, dum tamen ſiut rationabilia, per conſtitutionem a ſe noviter editam, niſi expreſſe caveatur in ipſa, non in- telligitur in aliguo derogare. C. I. de Conſtit. in 6. H. 54. Cum denique nulla ſit lex huma- na, quæ per conſuetudinem contrariam ratio- nabilem & legitime praſcriptam (45) non tol- latur: inde perſpicuum redditur, per clauſu- las conſuetudinibus derogantes neutiquam im- pediri, quo minus conſuetudo juris coutra le- gem, ejusmodi clauſula munitam, vim ſuam exerat. Recétius igitur ſentiunt, qui tales clauſulas de- rogantes ad conſuetudines futuras extendi poſſe negant. H. 55. Conſuetudinem ab obſervantia diſ- cernas oportet. Latiori quidem ſignificatu om- nis conſuetudo eſt quædam obſervantia. At ſi hæc ſtrictiori ſenſu capiatur, eſt jus, tacito conſenſu eorum, quorum intereſt, per facta introduétum. Inde patet præcipauum diſcrimen inter con- ſuetudinem & obſervantiam ſtriſte ditam. IIIa nimirum a conſenſu legislatoris (50); — hæc vero a conſenſu eorum, quorum intereſt, vim ſuam recipit. Porro conſenſus ad obſervantiam ſufficiens interdum ex pluribus; — nonnunquam ex paucioribus zctibus; — immo aliquando ex unico majoris momenti adctu cencluditur, ſi nempe ii, quorum intererat, cum & tempus & locus eſſet contradicendi, non contradixerunt. Ex N === 28 – 3 Ex quo relucet alterum diſcrimen: obſervantia enim ex paucioribus quidem actibus, ſed non- niſi conſciis iis, quorum intereſt, juris robur obtinere poteſt. Conſuetudo vero, legislatore quidem inſcio, ſed nonniſi ex frequentibus aëti- bus legem vel novam inducit, vel antiquam abrogat. 7„ „ CALP. Y. DE SOCIETATE HUMANA. ART. I. DE NOTIONE OCIETLATIS. J. 56. Noadetas humana eſt numerus perſona- rum, quy viribus conjunctis tenen- tur ad communem aliquem finem contendere. Perſona alia dicitur ſingularis & phuſica; alia moralis., Illa eſt unicum individuum humanum. Hæc conſtat pluribus individuis, quatenus iſta pro uno tantum individuo habentur. Quoties au- tem plura individua intellectu & voluntate in unum finem conſpirant, toties pro uno tantum individuo haberi merentur, utpote cum eatenus ſolo numero corporum diſtingui videantur. O. 57. Tria igitur ad cujuscunque ſocie- „ tatis eſſentiam pertinent, nempe %) Plures perſonæ, quæ ſoci ſeu membra dtis vocantur. CMllunenn Uer etuum finen: oblenni Gidus, ſe n reſt, jui Ober ſen lge iene lus cti. lt, gel micun UMAN. Zrr IAN., 16 igies: D luum Rumannn, Us, guttenuu ntut. ntg 1⸗ & lnttte 3g Pr, I, tintun e cun estends 1i fientun. e b) Finis communis, quem plures ejus- modi perſonæ aſſéequendum ſibi præfigunt. Di- citur is commune bonum ſocietatis; non impe- ditus vero ad eundem obtinendum progreffus, ſulus ſocietatis nominatur. ) Communis obligatio, qua plures per- ſonæ junctis viribus eo conniti tenentur, ut ad communem finem perveniant. Quare obligatio hæc etiam ſocialis appellatur. F. 58. Originem ſocietatis ſi ſpectemus, dividitur α) In abſolutam, quæ ex communi homi- num natura; — & hupotheticam, quæ ex facto quodam vel proprio vel alieno oritur. *) In paftitium ſeu voluntariam, quxæ mutuo plurium perſonarum pacto; — & lega⸗ lem ſeu neceſariam, quæ legi aut precepto ſuam exiſtentiam debet. F. 59. Habita ratione perſonarum, ex quibus coaleſcit ſocietas, eſt ) Simplex, ſi ex pliſſicis; — vel compoſi- ta, ſi ex moralibus perſonis ſeu ex aliis mi- noribus ſocietatibus (56) conſtituitur. b6“) Particularis, cui aliqui tantum; — vel univerſalis, cui omnes homines aggregati funt, vel ſaltem aggregari debent. 3*) qgualis, vel inæqualis. De utraque ſpeciatim infra (75 & 86) agemus. H. 60. = 30 = I; H. 60. Finem ſocietatis ſi conſideremus, ea elt a) Secularis, ſeu proſana, ſi exiernam & temporariam; vel ſpiritualis ſeu ſacra, ſi inter- nam & &æternam felicitatem pro fine habet (11). b*“) Perfelta, ſi mediis ad finem ſuum con- ſequendum ſufficientibus inſtructa eſt; vel im- perfetta, ſi ejusmodi mediis caret. «) Libera, ſi nulli alteri; — ſubordinata, ſi alicui ſocietati alteri in ordine ad finem ſuum proſequendum ſubjecta eſt. Societas verfeta & libera pver excellentiam ſolet STATUS (5) appellari: eaqque omnia, quæ ad hujusmodi ſocietatem qua talem pertinent, vublica vocantur. AKRT. II. DE IWPERIO SOCIELIATIIS. H. 61. Homines ita ſunt natura comparati, ut, ſi ingentem, quy inter eos eſt, tam ingeniorum quam affectuum varie- tatem ſpectemus, ſpes nulla appareat, fore, ut plures ad conſequendum communem finem diu vires ſuas conſungant, niſi determinentur media, queis ad illum contendere omnes pger- ſefte obligentur (15. c.) Quo plures igitur in ſocietatem quamdam conveniunt, eo magis neceſſarium eſt jus perfeſtum (26. e) delgn n⸗ 1 (n ind eientit ſon let, imper. imeid ert 1 S = 1 6z Imn dlem complen Se Conſicerenn inem fuumon. hn ett, win. let. .4. 1. ſhon Udine ad finen i: auge omnin, 6 tuln hettident, di media, queis ſocii ad conſequendum fi- nem communem uti teneantur; ſeu juas per- Jeikum liberas ſociorum actiones ad finem ſocietatis pro ſuo arbitrio determinandi. No- mine autem hujus juris imperium ſocietutis intelligimus: quod quidem vulgo & per ex- cellentiam ſolet etiam poteſtas ſocietatis appel- lari, eoquod cetera omnia jura ſeu faculta- tes morales (24) ſociorum fua dignitate an- tecedat. Cum itaque imperium ad obtinendum finem ſocietatis ſumme neceſſarium ſit: luculenter pa- tet, imperfeltam ſocietatem eſſe (60. b) , quæ imperio caret. §. 62. Imperio reſpondet ſubjefltio, quæ eſt moralis obligatio paſſiva (14), eaque perſe- Ra (15. c.), alterius voluntati obediendi (22). Qui imperio pollet, imperans ſeu ſuperion; — qui alterius voluntati morem gerere tenetur, ſubditus ſeu inſerior nominatur. Porro ex- ercitium imperii, zegimen ſocietatis; — medio- rum ad finem ordinatio, volitia ſocietatis ap- pellatur. J. 63. Imperium ſocietatis triplicem po- teſtatem complectitur, nimirum a) Legislatorium, ſeu jus perſectum ſocios ad actiones aliquas pro conſequendo fine ſo- cietatis vel ſuſcipiendas vel omittendas mo- raliter obligandi. *) Coattivam, ſeu jus perfectum pœnas externas legum transgreſſoribus inferendi. ) 22 2 c) Guditiarium, ſeu jus perfectum cauſ- ſas & controverſias ad finem ſocietatis perti- nentes decidendi. Cum ex poteſtate judiciaria jus dicatur ſociis; hinc ea vulgo ſolet jurisdiktio vocari. Quamquam hoc nomen ipfi imperio ſocietatis ſæpe tribuitur. G. 64. Ad triplicem poteſtatem modo com- memoratam eſt revocanda duplex alia poteſtas, nempe inſpettoriu, ſeu jus perfectum in- quirendi in actiones ſociorum, fintne ad pro- movendam, an ad impediendam ſocietatis ſalu- em comparatæ; & executoria, qu? eſt jus perfe- Gum tum univerſim omnia, quæ ad commu- ne bonum ſocietatis conducunt, tum præcipue ea efficiendi, quæ ad leges executioni man- dandas quidquam conferunt. F. 65. Socii junctis viribus ad conſequen- dum finem ſocietatis conniti debent, ita qui- dem, ut, ſi bono ſingulorum impediatur bonum mniverſorum, vel majoris partis ſociorum, il- lud tanquam minus bonum negligere; — iſtud vero tanquam bonum mäajus eligere teneantur (9). Jus ea efficiendi, queis cum detrimento ſalutis ſingulorum promoveatur ſalus univer- ſorum, vel majoris ſaltem partis ſociorum, ab aliis gus eminens imperii; — ab aliis poteſtas dominativa ſeu dominatus appellatur. Jus koc imperanti non competit niſi tum, cum ſalus ſingulorum impedit ſalutem univerſorum, vel ſaltem majoris partis ſociorum. §. 66. Cun iin ONLiDds in Cnmbni merito con 6n C⸗ Im annonnan II ocung le⸗ ſinche ndas, Vel Aons tes erercen Nltati 166 He lns dicatur iris; ri. Or 8A Clelben⸗ H. 66. Juribus imperii cuſuscunque duo attributa conveniunt, quæ præcipuam conſi-= derationem merentur. Inprimis enim jura illa, cum notione ipfius imperii contineantur, nullo modo ſeparari ab eo poſſunt. Quare ab impe- rio ſocietatis ad jura imperii; — & viciffim a juribus imperii ad imperium ſoejetatis recte argumentum ducimus. Deinde cadem jura ex fine ſocietatis, utpote propter quem imperium eſt, menſuram capiunt, hoc eſt, tanta ſunt, quanta exigit finis ſocietatis, cujus eſt im- perium. Cum igitur imperium ſocietatis inſtruétum fſit omnibus juribus, quæ ad finem ſoeietatis per communia media conſequendum neeeſſaria ſunt; merito concludimus, perfefgtam eſſe ſocietatem illam (60. b.): quæ imperio regitur. K. 67. Cave imperium cum direftorio vel cum quocunque oſcio ſeu munere ſotietatis con- fundas. Diretorium ſocietatis eſt jus proprium (26. c.) diſponendi tantum media, ueis ne- gotia ſocietatis expediuntur. MWunus ſocietatis eſt jus ſolummodo adminiſtratorium vel omnes — vel aliquas ſaltem imperii aut directorii Partes exercendi. Qui ejusmodi munera obeunt, oficiules ſocietatis vocantur. H. 68. Imperium ſocietatis dividitur 4) In deſpoticum, cui omnes; — & tem- Veratum, cui aliquzæ tantum actiones ſocio- rum ſubjiciuntur. . *) „) In abſolutum, quod a ſolo fine ſocieta tis; — & limitatum, quod ab aliis præterea conditionibus jurium ſuorum menſuram capit. *) In plenum, quod omnia; — & minus ptenum, quod aliqua tantum imperii jura complectitur. d) In ſacxrum ſeu ſpirituale, quo ad inter- nam; — & nrofanum, temporale, ſeculare, quo ad externam felicitatem actiones ſociorum determinantur. e) In ſummum, quod a nullo alio; — & ſubordinatum, quod ab alio quodam imperio humano in ordine ad finem ſuum afſequendum dependet. F. 69. Imperium ſocietatis vel uni vel pluribus perſonis competit. Ejusmodi perſonæ determinatio fonrmam imperii conſtituit. Si im- perium plenum (68. c.) eſt penes unam tantum perſonam ſeu phificum ſeu moralem (56); tum quidem forma imperii ſimplex dicitur; mixta vero ſeu compoſita, ſi jura imperii inter plures perſonas ſeu morales, ſeu phyſicam unam & reliquas morales, ſint diſpertita. . 70. LEGES FUVIVDAEITIALES ſeu PRAGEMATIOA cujuscunque ſocietatis e* vo- cantur, quæ illius exiſtentiam vel eſſentiam determinant. Huc referimus eam, qua ſocie- tas inſtituitur; eam, qua imperium introdu- citur; eam, qua imperii forma deſignatur; eam, 1enle Cub Dlgentur, ne y Donen ele 4 le lum unis, Ven 8 ke,lent E guum Pon N. 35 X eam, qua modus exercendi imperii ſtabilitur; aliasque ſimiles. F. 71. Qui quod alteri jure perſelto (26. e.) debetur, eidem rationabiliter invito vel aufert, vel denegat, jus alienum violare dicitur. Qui jus alterius culpa vel dolo (23) violat, alte- rum ladere cenſetur. Cum igitur ſubditus im- peranti obedire obligatione perſeltu teneatur (62); quoties ille contra hujus legem vel mandatum delinquit, toties rem jure perfetto debitam, nempe obedientiam, eidem denegat. Inde ma- niſeſtum redditur, toties imperantem lædi a ſubdito, quoties hic mandatum vel legem il- lius culpa vel dolo transgreditur. §. 72. Cum nihil ſit certius, quam lege nafurali prohibitum eſſe, ne quis alterum læ- dat; neque dubium eſſe poteſt, quin ſubditi lege divina, atque adeo in conſcientia (15. C), obligentur, ne vel culya vel dolo contra man- datum vel legem Superioris quidquam deſig- eti iret Pues nent, ſeu quod eodem recidit, ut imperantis ann Wuun mandato vel legi obediant. n. Quilibet, me non monente, intelligit, ſer- monem eſſe de iis duntaxat præceptis legibus- gue humanis, quæ legibus divinis non adver- antur. Nemo certe hominum habet jus nos moraliter obligandi ad id, quod divinæ cuidam legi repugnat: cum Deo magis oporteat obe- dire quam hominibus. Act. IV. 19. C2 F. 73. G. 73. Itaque palam eſt apertumque, ne quidem cogitari poſie ullam legem humanam, quæ ſubditos in conſcientia non obliget. Quam- obrem etſi legum humanarum transgreſſores poenam humanam interdum effugiant: divinam tamen nunquam effugient. Veritatem hanc luculenter confirmat S. PAU- LVS, dum ROI. XIII. 1. & ſegq. ſeribit: Won eſt poteſtas niſi a Deo. .ç Itaque qui reſi- ſtit voteſtati, Dei ordinationi reſiſtit: qui autem reſiſiunt, ipſi ſihi damnationem acquirunt Ideo neceſſitate ſubditi eſtote, non ſolum propter iram (ſcilicet propter pœnam a Superiore hu- mano infligendam ); ſea etiam propter conſcien- tiam (nempe propfter ebligationem divinam. No 3 N AR. III. DE SOöUIETATE EUALI & INICVALI. H. 74. Mraliter quales ſunt, quorum alteri in alterum nihil imperii compe- tit. Secus moraliter ſunt inæquales. Aequa- litati morali juncta eſt naturalis libertas mora- lis (24), quæ eſt independentia ab imperio hu- mano. Qui hac libertate gaudent, homines li- beri & ſui juris nominantur. . In ſenſu latiori moraliter æquales dicuntue, qui iisdem omnino juribus gaudent, ita ut ne- mini plura aut pauciora; nemini majora aut minora conveniant. Tales ſunt omnes homines, in ſtatu originario conſiderati (5.c), utpote qui jura nürwat 5, P4. (uorumm Aeri erl tii cole. . jura tantum connata (26), atque adeo emnibus heminibas communia, compleétitur. Quare etiam ſtatus ille ſatus αualitatis & libertatis unatu- rlis appellatur. F. 75. Societas oqualis eſt, cujus mem- bra oinnia ſunt moraliter equalid (74J. Ejus- modi ſoc ietas ſi per fefta ſit (60. b. 61& 06), non poteſt habere imperium, 1 niſi quod reſi- deat penes ſocios omnes ſimul ſumtos : qui- bus propterea ſinguli revera ſubjecti ſunt. Societas æqualis, præſertim ſi ſubordinata ſit (60. c), Collegium vocatur. §. 76. Negotia ſocietatis tractanda ſunt arbitrio Alius, penes quem elt ſocietatis im- perium (61). 'Cum itaque ſociis n, Leiſ com- petat imperium ſocietatis æqualis (75.); hu- jus negotia non aliter niſi communi omnium ſociorum conſenſu tractari poſſunt. Quoniam vero quo plures ſunt ſocii, eo minus ſperari poteſt, fore, ut omnes ſemper in unum con- 1pirent: hinc neceſſe eſt, ut ipſo exortu ſo- cietatis unanimi omnium ſociorum ſententia inprimis determinentur media, ad obtinendum finem ſocietatis conſtanter deinceps adhiben- da; deinde defniatur modus, quo deinceps va- ria media pro varietate circumſtantiarum ſint getrtrninancha. Atque id quidem ſufſfragiis per- lcitur. — S. 77. uſragium, quod vulgo votum di- citur, eſt propoſitio, qua quis declarat ceteris C 3 ſo- 38 ſociis, quid ipſe communi eorum conſenſu de- terminandum eſſe cenſeat. Quod per ſociorum ſuffragia determinatum eſt, concluſum ſocieta- gtis appellatur. Suffragium, ad quod in for- mando concluſo neceſſario attendendum eſt, defmitivum ſeu deciſivum; — ſecus conſaltivum ſeu deliberativum duntaxat nuncupatur. G. 78. Suffragiorum variæ conditiones ſunt. Nam α Wumerantur, cum ad eorum numerum ſolummodo reſpicitur. Ponderantur, cum, quænam ex iis ſaniora ſint, diſquiritur. b“) Virilia dicuntur, quæ ex phiſicarum; — curiata, quæ ex moralium perſonarum (56) numero computantur. c) Unanimia ſunt, vel diverſa. Hæc di- viduntur in paria & diſparia. Ex iſtis rur- ſum alia ſunt minora; maſjora alia. Qu?e de- nuo abeunt in 4) Abſolute - & reſpeltive majora, prout nimirum reſpectu numeri vel omnium; — vel diverſorum tantummodo ſuffragiorum majora ſunt. Demus, agi de eligendo Epiſcopo. Sint 25 perſonæ eligentes. 10 fuffragia Titio; 8 Sem- pronio; reliqua 7 Cajo faveant. IIla 10 fuffragis erunt tantum reſpective majora. Contra ſi Cajus 12; Titius autem 13 ſuffragia habeat; hæc erunt abſolute majora. kte ndum et, els on Upa tur. ie Conditions . s m. e. Cr Ee. niorum Mhol 4 ſt: 9 den⸗ o ſufgi (otta 1 Ciu uer; ec erun hi⸗ nn Knt 15 l 1 e. 35 N F. 79. Omnia membra ſocietatis qua- 15 X*ιuο gaudent jure ſuffragii: atque adeo gulo rum ſociorum ſuffragia ejusdem om- lino valoris Iunt. Quapropter, niſi communi omnium conſenfu aliter prius ſit conventum S 6) 5 Wumer auda ſunt ſuffragia; non vonde- „ Debent eſſe virilia (78. b). ) singulorum ſuffragia ſunt definitiva (77.). — —. — G. 80. Negotia ſocietatis æqualis com- muni tantum conſenſu omnium ſociorum ex- pediri poſſunt (76). Cum igitur ejusmodi con- ſenſum, ut per ſeſe patet, ſuffragia unanimia exprimant; diverſa non item; conſequitur, ut vota unanimia ſemper concludant; e contra- rio diverſa non concludant, niſi aliter antea communi omnium ſociorum ſententia ſit, con- ſtitutum (76). G. 81. At enimvero, cum ſperare zons liceat, fore, ut in pertractandis ſocialibus ne- gotiis ſocii omn es ſemper in idem conſentiant: vix ullam ſocietatem reperias, in qua ſolus mocus per unanimia concludendi receptus ſit: am propemodum ubique mos obtinet, ut ſuf- . igia abſolute majorau concludant (78. , : unde tritum illud: Pars major ad ſe traluit mino- em. Quamquam etiam ſunt negotia quædam, in quibus duæ tertig partes ſuffragiorum re- C 4 qui- . 40 Nℳ quiruntur; — immo aliqua, in quibus vota tantum reſpettive majora fufficiunt ad conclu- dendum. §. 82. Vota paria nihil agunt; adeoque cauſſam in ſtatu priori einanunt. Quare ſi res moram non ferat; nec paritas iſta per no- vam confukationem tolli pol lit: nihil aliud reſtat, quam ut negotium forte decidatur: niſi forſan jam ante per fuffragia unanimia fuerit decretum, ut in ejusmodi caſibus ſoc'io- Trum aliquis gaudeat ſuffragio eminente, quo ceterorum fuffragiorum paritas ad dif Parita- tem redigatur. In cauſſis criminalibus, ſi condemnantium & abſolventium vota fint paria, more ubique gen- tium recepto, calculus Minervæ valet, hoc eſt, reus a poena criminis abfolvitur. S. 83. Ad negotia ſocietatis *qualis per- tractanda, in loco quodam congregari ſolent ſocii. Atque hæ congregationes vocantur con- tentus ſocietatis, & quidem publici, ſi ſocietas Statum (68. e) conſtituat. Quem in finem com- muni ſociorum ſententia alicui ex ſociis dan- dum eſt jus indicendi conventus, ſeu convo- candi ſocios; deliberanda in conventibus pro- ponendi; colligendi ſuffragia; formandi conclu- la, eaque Promulgandi. Ejusmodi poteſtate qui gaudet, direltorio ſocietatis (67) gaudere dicitur. N Cem §. 84. Cum ſocii omnes quo jure fuf- fragii in ſocietate quali gaudeant (79); em- nes etiam ad prædictos conventus vocandi ſunt. Ex vocatis cui venire aut non poſſunt, aut non volunt, juri ſuo tacite renunciare, idque in præſentes transferre cenſentur: atque adeo jus abſentium accreſcit præſentibus. £ Ut a 1t ald conch. F. 85. Concluſa ſocietatis qualis funt veræ leges: ſingulos enim ſocios, tanquam ſubditos univerfitati, penes quam eſt impe- rium (75), moraliter obligant. Speciali tamen nomine leges conventionales appellantur, eoquod conventioni eorum, quos obligant, ſuam ori- Einem debeant. ore Uhihbe gel⸗ nir let, H. 36. Societas inæqualis eſt, eujus mem- n. bra ſunt moraliter inæqualia (74). Hujus ſo- cietatis imperium vel eſt penes verſonum phy- cam ſeu unum numero hominem; vel plu- ribus numero hominibus ſimul fumtis, tan- quam uni nerſong morali, competit. Perſona hæc ſeu phyſica ſeu moralis, in ordine ad per- ſequendum finem ſocietatis, omnium ſocio- rum voluntates viresque ſibi ſubjectas tenet. Hæc in rebus ad finem præſatum pertinenti- bus totam ſoctetatem repræſentat. Hæc deni- que omnibus juribus cum ſocietatis imperio connexis (63-67), perfruitur. c panalis per⸗ Eagals er §. 87. Quemadmodum igitur negotia ſo- cialia communi tantum conſenlu omnium fſo- g. C S cio- £W N= 42 – * ciorum, quorum univerſitati imperium con- venit, in ſocietate quali determinanda ſunt (76): ita eadem negotia in ſocietate inæquali, cujus imperium penes plures conjunktim accep- tos reſidet, communi pariter eorundem plu- rium conſenſu definienda ſunt. Cumque hi inter ſeſe mutuo moraliter æquales ſint, collegium quoddam (75) conſtituunt: cui proinde appli- canda ſunt, quæcunque præcepimus fupra de mediorum ad finem ſocietatis determinatione (76); de ſufſfragiis ſociorum (77 - 83); de conventibus ſocietatis (83 & 84), deque ejus- dem concluſis (77 & 85), & directorio (83 . G. 88. In ſocietate vero inæquali, cujus imperium uni tantum homini competit, is “ ipſe ſuo unius arbitrio determinat media, queis ſocii ad finem ſuum communem conniti de- R— beant. Quamquam enim unus per ſe ſolum — omnia imperii jura nequeat exercere; atque adeo aliis indigeat, inter quos varias regimi- nis partes diſpenſet: quicunque tamen hi ſint, 1 vel quocunque nomine compellentur, nonniſi officiales ſocietatis ſunt (67). G. 89. Itaque in ſocietate æquali univer- ſitas ſociorum eſt imperans; ſinguli autem ſo- cii ſunt ſubditi. In ſocietate inæquali, ſi unus eſt imperans; reliqui ſocii tam univerſi quam ſinguli ſubditi ſunt. Si autem imperans eſt collegium plurium; huic collegio inprimis re- liqui ſocii cum univerſi tum ſinguli; — de- inde nperinn a etnnimmndn fun ber ſe ſe lyr I ecete; Atque⸗ rus legini tumen hin,, lenrur, Uuni N = 43 =&* inde vero ipſi etiam Collegæ ſingillutim ſpecta- ti ſubſunt. G. 90. Qu hactenus dicta ſunt (75-90), ſocietatibus, quæ ſimplici imperii fſorma gu- beruantur (69), conveniunt. Haud tamen eſt difficile, ea illis quoque ſocietatibus accom- modare, in quibus miæta forma imperii ob- tinet. Quemadmodum enim, ubi fimplex eſt forma imperii, omnia ejus jura vel ab uno pro ſ⸗ nius arbitrio; — vel a pluribus aut omnibus ſimul ſumtis per ſußragia exercentur: ita, ſi imperium forma mixta conſtat, ea, ju- a, quæ uni competunt, ab uno etiam pro ſuo unius arbitrio; — quæ vero pluribus aut omnibus conjunttim acceptis conveniunt, ab iisdem, pariter per ſußragia exercentur. ARNT IV. DE SOoUIETALE CIII. S. 91. Cgitemus multitudinem hominum ſui juris (74), absque communi imperio ſeculari 68. 4) viventium: cum ex una parte nemo ſit, qui ad conſectandam fe- licitatem tam externam quam internam ſti- mulis naturalibus non incitetur; ex altera vero parte felicitas externa per aliorum par- tim pravitatem partim imprudentiam variis mo- modis turbari ſoleat: certe recta ratio, at- que adeo lex naturalis, ejusmodi homines eo impellit, ut mutuo pacto in ſocietatem quamdam coeant, quæ obtinendæ fſecurita- tis cauſſa communi imperio gubernetur. At- que hæc ſocietas, quæ quidem omnium fſo- cietatum ſecularium perfectifſima eſt, civitas appellari ſolet. J. 92. CIVIIAsS igitur eſt ſocietas per- fecta hominum fui juris, ad communem ſe- curitatem obtinendam inita.,. Inde conſtat, no- tione civitatis contineri a) Plures perſonas ſui juris, quas cives appellamus; *) Communem ſecuritatem, quv eſt fi- nis civitatis; proptereaque bonum commune ci- vitatis; — ſicut non impeditus ad eandem conſequendam progreſſus, ſalus civitatis no- minatur; 4c) Commune imperium, utpote ſine quo tanquam medio maxime neceſſario ſocietas perfecta nequit ſublſiſtere (61); d) Communem obligationem perfectam ſociorum, qua ad obtinendam communem ſecuritatem ſub communi imperio junctis vi- ribus incumbere tenentur. Obligatio hæc dicitur obligatio civilis. Qua- re lex civilis eſt regula, ſecuritatis communis cauſſa moraliter obligans (16.). Inde deriva- tur UI Myerehin In Imgue con e Nech Urine ho . I . 1 onnrti e borh ionmnni,, Gtvote ine gon eſorio lockiss to euiis. u. Ueitatts combl 4 N tur jus civile (25). Heoc autem dividitur in jus civitatis, quod competit civibus ſimul ſum- tis; & jus civium „ quod civibus ſingillatim acceptis convenit. F. 93. Cum, qui in civitatem conve- niunt, omnes ſui juris (92), atque adeo mo- raliter &uales (74) fint; conſequitur, ut ci- vitas origine ſua ſocietas gqualis ſit, cujus imperium reſideat penes cives univerſos (75): ita tamen, ut hi jus habeant, illud uni tantum pluribusve committendi. Poſſunt igitur legi- bus fundamentalibus (70) unam aut plures perſonas imperantes determinare, & formam imperii civilis vel ſimplicem vel mixtam de- finire (69). H. 94. Si formam ſimplicem eligant, & imperium plenum penes univerfitatem ſuam retineant, ODEIIOCRAIIAM; — ſi id pluri- bus e ceterorum ſociorum numero ſelectis concedant, ARISTOUOCRAIIAM; — ſi vero in unum duntaxat hominem illud transferant, MOIWARCHIAI, conſtituere dicuntur. Si for- ma mixta iis placeat, poſſunt Democratiam cum Monarchia aut Ariſtocratia ſola, vel cum utraque conjungere; vel Democratia pe- nitus neglecta, Monarchium cum Ariſtocra- tia ſociare (90). In Wonarchia qui imperat, Wonarcha, Rex, Iimperator; alibi Dux, alibi rurſum aliter; denique vocabulo omnibus civitatum imperan- tibus communi, PRINCEPS nominatur. In Ari- Ariſtocratia qui civile imperium tenent, O P- T1WADIES, Primores, Ariſti, Senatores vo- cantur: Collegium vero, quod conſtituunt, SEMWANUS SUPREMI nomine infigniri ſo- let. In Democratia denique univerſitas ſocio- rum , penes quam civile imperium relidet, POPULEVUS appellatur. G. 95. Quemadmodum omnes ſocietates in ordine ad felicitatem externam civitati, in qua continentur, ſubjectæ ſunt, ita quidem, ut hæc comparate ad eundem finem nulli alteri ſocietati ſubordinetur: ſic imperium quoque cujuslibet alterius ſocietatis in rebus temporalibus ab imperio civili ita pendet, ut hoc in iisdem rebus nulli alteri imperio humano ſubſit. Inde factum eſt, ut civile imperium, cum ſecularem quamcunque po- teſtatem ſua magnitudine & dignitate ſupe- ret, eminentiori illo nomine MAESTAlIIS inſigniretur, atque per excellentiam ſimplici- ter IIPERIVUIM diceretur. Quare etiam ju- ra, cujuslibet ſocietatis imperio communia, quatenus imperio civili inhærent, MAE- 8IALICA vocantur. F. 96. Quamquam imperium civile in- ter ommnja jura temporalia ſupremum ſit (95): limites tamen menſuramque capit cum ge- neraliter ex fine civitatis; tum ſpecialiter ex conditionibus, ſiquæ, per leges Jundamentales adjectzæ ſint (66 & 70). Porro cum finis ci- vitatis ſit communis civium ſecuritas (92. b), quæ Cnturis ciwn clcte eWern tim vutwo In iero nſt e⸗ n ſnum⸗ , Ve u Met citita fum tenent, 0. i, ratone⸗ 10. ſcio. nherium zeltet, Unnes ſoeletites t, itn guten, em mlli I Nhs eiet, Ui Aeri Inere I &, ut ene Cumanmte . Eigniare ſpe⸗ MAYLNANS utiant lnplie⸗ Cue etanm Il. eti⸗ Comni, gelt, Ml. N 47 =* quxæ procul dubio ad felicitatem externam pertinet 11); inde conſequitur, ut & cjivile imperium nonniſi temporale ſit (68. d); at- que adeo jura majeſtatica ſicut ad omnia, ita etiam ad ſola temporalia ſe extendant, nimi- rum ad ea, quæ & quatenus ſecuritatem communem quoquo modo vel promovent, vel impediunt (2). §. 97. Civitas itaque eſt ſocietas 4) Secularis (5o. a): finis enim ejus eſt communis civium ſecuritas (92. b), quæ fe- licitate externa (11) continetur; b5) Paktitia (58. b): ſuam enim exiſten- tiam mutuo civium pacto debet (91); *) Perfetta (60. b), utpote inſtructa com- muni imperio (92. c). d) Libera (60. c): nam in ordine ad fi- nem ſuum perſequendum nulli alteri ſocie- tati ſubjecta eſt (95); e) Wqualis, ſi democratice (75 & 94); — inæqualis, ſi ariſtocratice vel monarchice regi- tur (86 & 94); partim qualis, partim inæ- qualis, ſi democratia cum ariſtocratia aut mo- narchia, vel cum utraque miſcetur. Poteſt civitas aliquo ſenſu etiam dici ſocie- tas legalis (58. b): ſi nimirum ſpectemus remo- tam ejus originem, quam trahit ex lege natu-= rali haipothetica (15. d): qua Deus hominibas Jui juris præcipit, ut ad impedimenta ſecurita- t18⁸ Wé = 48 = 3* tis vel avertenda vel ſaltem diminuenda, ci- vilem ſocietatem conſtituant (91). F. 98. Cum civitas ſit ſocietas perfefta & libera (97. c & d); merito S AIVS dici- tur (60. c): atque ideo quæcunque civitatis qua talis ſunt, publica appellantur. Inde in- valuerunt heec nomina: ſecuritas publica, ſa- Ins publica, bonum publicum, jus vublicum, officiales publiti &c. Ipſa quoque civitas vo- catur REPSP*“BLEICA: quamquam hac appel- latio iis potiffimum civitatibus, quæ demo- cratice aut ariſtocrutice gubernantur, tribui conſuevit. Bono publico, juri pvublico, ſaluti pvublica Ec. pponitur bonum privatum, jus privatum, Jalus privata &c. Illæ denominationes civita- tem qua talem; hæ vero cives ſingillatim Jſumtos reſpiciunt. (92. d). DE Dr M 6I, (ten Pectati, e 1000 colenl ne V. ) 100, erg 19, ſiitj pule r, iten nüntines cit eifes ,iglin V. 49 CAP. II!. DE RELIGIONE. AR T. I. LDE KEILIEIoNe V CEWNERE. H. 99. (olere Deum dicitur, gui ex cogni- tione cujuscunque perfectionis di- vingæ, præſertim voluntatis, ad actionem vel omillionem quamdam determinatur. Itaque cultus divinus ſua notione includit & cogni- tionem aliquarum perfectionum divinarum, & actiones quasdam ejusmodi cognitioni con- formes; quy quidem ſi internæ ſint, inter- num; — ſi externæ, externum quoque cultum conſtituunt. Determinatus Deum colendi mo- dus appellatur KELIGIO. Hec ſi divinis perfectionibus ſit conformis, vera; — ſi diſ- formis, falſu eſt. Data definitio, ut patet, non convenit veii- gioni, quatenus eſt virtus: hec enim ſenſu ſpeétata, eſt habitus, determinato, quo oportet, modo colendi Deum. F. 100. Vera igitur religio & veram cognitionem perfectionum divinarum, & actio- nes ejusmodi cognitioni conſentaneas collple- Stitur. Weritates, quas ſalva religione non li- D cet = 50 =* cet negare, dogmata; — actiones, quas re- ligionis caufſa vel ponere vel omittere te- nemur, offcia - religionis dicuntur. Dog mata ſunt vel theoreticu, queis quæ juſſu divino aſſerenda; — vel p=altica ſeu dogmata morum, queis quæ juſſu divino agenda vel omitten- da ſunt, proponuntur. F. 101. Qui actionem quamdam propter Deum vel fuſcipit, vel omittit, is colit De- um (99.). Omnes itaque actiones, quæ pro- pter Deum fſufcipiuntur, merito religioſæ eſſe cenſentur. Nullum proin dubium eſt, quin non ſolum actiones, per quas officia erga Deum implemus; ſed e etiam, per quas officils erga nos ipſos, aliosque propter Deum ſatisfacimus, religioſeæ ſint. Vitandæ conſu- ſionis cauſſa, eas actiones, quæ officiis erga Deum continentur, in ſtriktiori; — eas vero, quzæ officiis erga nos ipſos aliosve homines reſpondent, in latiori - ſenſu religioſas voca- mus. F. 102:. Quxzcunque ad religionem per- tinent, &SACRA ſunt; eaque, ſi fub ſenſus corporeos cadunt, externa; — ſecus interna appellamus. Dividuntur in eſſentialiga, quz: cum a Deo conſtituta ſint, ſalva religione ab hominibus mutari nequeunt; & in acciden- talia ſeu diſciplinaria, quæ ſicut ab homini- bus determinata ſunt, ita pariter ab homi- nibus ſalva religione mutari pofſunt. Hæc = 51 =E* Hæc diviſio eo præcipue ſervit, ut officia te- ligionis (100.) eſſentialia ab accidentalibus accu- rate diſcernantur. J. 103. Religiones tam variæ ſunt, quam varius eſt modus colendi Deum. Varietas au- tem hyec vel accidentalis tantum eſt, vel etiam eſſentialis. Nempe accidentaliter eæ differunt relig iones, quæ, Sacris tantum atccidentalibus (101) diſcrepant. Quod vero e Serts eßſen- tialibus oritur, diſcrimen pariter eſſentiale cen- ſetur. F. 104. Quam certum eſt, omnes homi- nes ſtimulis naturalibus ad conſectandam in- ternam ætternamque ſelicitatem impelli: tam eſt exploratum omnino planeque indubitatum, ad illam pervenire neminem prorſus poſſe, qui eo modo, quo ipſe Deus ſe coli præce- pit, eundem colere vel culpa vel dolo neg- lexerit. Inde perſpicuum fit, quemlibet ho- minem jure divino obligari, ut veram reli- gionem inquirat, cogsitamque profiteatur; falſam contra & intus apud animum ſuum & exterius quoque rejiciat: Deus enim ad ſe colendum niſi eo modo, qui ipfius per- fectionibus reſpondeat, nos obligare non po- teft. Talis autem Deum colendi modus, vera religio eſt (99). F. 105. Qui religionem quamdam ſeu veram ſeu falſum amplectitur, religioſus dici- 2 tur; A= 52 =* tur; & quidem orthodoxus, qui veram; — heterodoxus, qui falfam profitetur. Qui nulli religioni adhæret, irreligioſus; — qui officia religionis, cui ſe addixit, implere ſatagit, vius; — qui ea negligit, impius appellatur. . ART. II. DE RELIEIOWI WAIVRALI. §. 106. Qeligio naturalis eſt modus colendi Deum, per lumen rectæ rationis a Deo ipſo neceſſario determinatus. Hujus dogmata funt veritates naturales, quas ſalva religione naturali non licet negare. Oficig autem ſunt actiones, ad quas religionis cauſ- ſa vel ponendas vel omittendas jure natu- rali obligamur. G. 107. Dogmata religionis naturalis præe- cipua ſunt, a) Theoretica quidem: unicus exiſtit DE- US; qui eſt Univerſf hujus Creator; omnipo- tens, providentiſſimus, uiſſimus tam emune- rator bon orum, quum vindex malorum onerum: paucis: OPIIMVS, MAXIIVUS. — *) Praftica vero: DEUS eſt ſuper om- nia aman dus: omnis ſiductia in Eo collocandu: Ejus voluntati obediendum; — providentig ac= quieſcen- N 3 lu ann⸗ quieſcendum: — revelationi credlendum; — Ma- ul. Cui ul Oeſtati tam externus quam internus cultus ex- (ll ofen hihendus Ec. §. 108. Ohicia religionis naturalis vel negutiva ſunt, vel afirmativa (21). 4) Per negativau tenemur, inprimis vi- tare ignorantiam culpabilem divinarum per- feétionum, quas afſſequi ratio humana po- eſt; deinde abſtinere ab actionibus non ſolum is, quæ ejusmodi perfectionibus adverſantur, veluti odio Dei, blaſphemiu, perjurio &c; ſed etiam ab illis, quæ lege quacunque naturali prohibentur, ut homicidio, adulterio, calum- nia, ehrietate &c. † —. — b*) Per afßirmativa obſtringimur, primum quidem, ut divinarum perfectionum cogni- tionem, quæ humanz rationis vires non ex- cedit, pro virili quique parte ſtudeamus & acquirere, & acquiſitam augere; tum vero ut non tantum quæ, Deo; — ſed etiam quxz nobismet ipfis, vel aliis jure naturæ præſta- re tenemur, curatiſſime exequamur. H. 109. Jus naturale equidem attiones NRrilte religioſus (101.) non tantum internas, ſed externas quoque præcipit. Nam gratitudo ber on⸗ oh beneficia a Deo accepta; fiducia, qua di- vinæ providentiæ innitimur; promtitudo Cre- dendi, ſi quæ divinitus revelata eſſe conſti- D 3 terit; . . oliotande⸗ J,mtie leleſ⸗ 17 L. 54 N terit; caritas præcipue, qua Deum ut ſum- mum Bonum proſequimur, ſimilesque aliæ actiones internæ ad integritatem religionis na- turalis non ſufſiciunt: ſed requiruntur quxæ- dam etiam actiones externæ, quibus tanquam ſignis religionem noſtram internam maniſeſta- mus. Huc pertinent ymni ad Dei laudem compoſiti, preces ore ad Deum prolatæ, ſJacri- lieia, templorum ereltio, dierum feſtorum cele- bratio &. At jus naturale ejusmodi actio- nes externas non perinde atque internas de- terminavit. Certe leges naturales neutiquam definiunt, quoties, quibus diebus, quo in loco, quibus ceremoniis exhibendum ſibi cultum ex- ternum Deus depoſcat. Quandoquidem ad religionem naturalem nihil refert, utrum quo- tidie aliquot horas, an ſingulis hebdomadis integrum“ diem determinatum cultui divino impendas: utrum diem ſabbati, an alium ex- ternæ religionis exercitio conſecres: utrum domi tuæ, an alibi; — his, an aliis ceremo- niis ſupremum Numen adores. Contra actio- nes religionis internæ legibus naturalibus pla- ne ſunt determinatæ, ita tamen, ut tempora, queis ponere ejusmodi actiones debeamus, lisdem legibus ex quo determinata non ſint. kun It inr. lilesqe zit leligiorig W 55 — * AR T. III. DE RELIGIOIE RuIELELAIA IN GENERE. J. I10. Religio revelata, quæ etiam noſitiva & ſupernaturalis dicitur, eſt mo- dus colendi Deum, a Deo ipſo per lumen re- velationis libere determinatus. Hujus dogmæ- ta ſunt veritates revelatæ, quas ſalva religione revelata negare nefas eſt. Oficia ſunt actio- nes, ad quas religionis caufſa vel ponendas vel omittendas jure poſitivo nos obligari per revelationem cognoſcimus. Complexus officiorum jus agendorum; — com- plexus dogmatum jas credendorum conſtituit. Inde etiam leges dogmatice dicuntur, queis cuicunque veritati a Deo revelatæ firmiſſimum aſſenſum præſtare jubemur. F. III. Inter religionem nat uralem & re- velatam memorabile diſcrimen verſatur. Nam 4½) Naturalis neceſſario (106); — revelata libere a Deo præſcripta eſt (110). b*) Naturalis per ſolam rationem huma- aam poteſt innoteſcere (100): revelata per per ſolam vevelationem divinam cognoſcitur (110). Hinc ⁰½) Dogmata religionis naturalis poſſunt ſcini „ revelate religionis dogmata debent Crοαaαl·ä. D 4 ) E. 56 N d) Naturalis neceſſario eſt univerſalis: nam & ratio, propter quam obligat (15. e); & ratio, per quam promulgatur (706), uni- verſo generi humano communis eſt. E con- trario revelata poteſt eſſe varticularis, cum & ratio, propter quam obligat; — & revela- tio, per quam promulgatur, ad aliquos tan- tum homines ex libero Dei arbitrio poſſit per- tinerée. e) Dogmata utriusque religionis ſunt quidem immutabilia: nam fieri nequit, ut vera eſſe deſinant, quæ Deus ſeu per rectam rationem ſeu per revelationem nobis mani- feſtavit. At officiorum utriusque religienis non eadem eſt ratio. Officia enim religionis nldturalis, cum ex lege naturali deriventur (106), immutabilia ſunt (19), ita ut nullo tempore modove ceſſare poſſint. Verum officia religionis revelatæ, cum ex jure poſitivo pro- fluant (110), ſunt mutabilia 6 19); ſed aucto- ritate divina tantum, ſi eſſentialia (43 & 102); — bnumana etiam, ſi nonniſi accidentalia ſint. J. 112. Pro intelligenda utriusque re- ligionis mutua inter ſeſe relatione ſequentes regulæ ſerviunt. a) Religio revelata adeo non adverſatur naturali, ut hanc potius includat, perficiat- que. Hinc b5) Revelata nec poteſt prohibere, quod proe- „ Cifend tionis/. elle lit N.⅓ Ar — — E 87 N Pcipit turalis: . ec' are .— præcipit nuturalis; nec præcipere, aut per 1 mittere, quod naturalis prohibet. 6) Revelata poteſt determinare, qu' per ulturalem nondum determinata ſunt. Quare d) Revelata poteſt vel præcipere, vel prohibere, quæ per naturalem permiſſa ſunt. e Revelata nullum poteſt continere dog- ma, quod rectæ rationi adverſetur. Quidquid enim recte rationi repugnat, eſt falſum: ut ex Logica diſcimus. Deus autem, cum ſit falli & fallere neſcius, nihil falſum poteſt re- velare. Cavendum tamen, ut quod maxime, ne, quæ rationis humanæ captum fſuperant, propterea rectæ rationi repugnare exiſtimentur. F. 113. Religio revelata, alia VETE- RIS; — alia WOVI TESTAMEIVII eſt. Utra- que continetur in &SAORA SCORIPIVRA. Cujus libros, quemadmodum a COMWILIO KIDEIVIIIVO ſeſſ. IV. Decret. de Canon. Acript. recenſentur, & divinos efſe, & genui- nos atque ſecundum ſubſtantiam ſaltem incor- zuptos ad nos perveniſſe, Theologi noſtri ſo- lidiſſimis argumentis demonſtrant. Itaque ſuppoſita certiſſima veritate esrum, quæ in ſacris his libris continentur, ad religio- nem utramque, prout inſtituti noſtri ratio exi- git, paucis exponendam accedimus. D 75 AkRT. e ART. IV. DE KleLIalIVE KRl, EILAl A V. TI. S. II4. Religio revelata V. T. eandem cum mundo originem habuit. Nam GEW. III. 15, ait Deus ad cacodæmonem,d qui ſub ſerpente latitans, Evam ſeduxerat: Iimititias ponam inter te & mulierem, & ſemen usm & emen illius: IPA (juxta textum hebraicum, WPo DM, id eſt, Semen ſeu Fi- lius mulieris) conteret caput tuum. Quæ ver- ba, ſecundum unanimem & conſtantem S. Nt ADRA Scripturæ Interpretum ſententiam, continent Deus hee reveilationem, qua humani generis Redem- ſt, er ſen tor e muliere naſciturus prædicitur. Atque MI AN. hæc revelatio jam tunc fuerat primarium ca- put religionis, qua coli Deus ab hominibus Voluit. . IIS. Religionem ſibi divinitus reve- latum AlDAlMVS ſuis Liberis; — & hi po- ſteris ſuis porro communicarunt. Inter quos eminuere nati ex progenie SEIHI, GEIV. V. qui forſan propterea, quod preæ ceteris hominibus religioni ſe dederent, FIEII DleI ſunt appellati. GEMW. VI. 2. & 4. H. 116. Lapſu temporis omnis caro corru- verut viam ſuam ſuper terram. GEIW. VI. 12. Solus WOAUIVS, qui & ipfſe ex ſtirpe Sethi deſcenderat, GEW. V. 28 & 29, cum ſua fa- 1IHIa 44 V 1 einten cun hobuit. üm Grinitus rere⸗ -& I p. I. Ier us 59 =3* milia veræ religionis integritatem retinuiſſe legitur. Quapropter Deus hos ſolos ex uni- verſali diluvio ſervavit, eosque promiſſione dignatus eſt, nunquam fore deinceps, ut ejus- modi inundatio orbem terrarum diſperdat. CGEN. VI. - 1X. F. 117. Poſteris Noachi ſuper faciem cun- Ktarum regionum diſperfis, GCEW, XI. 9, cum plures eorum in idololatriam deflexiſſent; vera religio potifſimum conſervata fuit in familia HhBERI, unde originem fuam tra- Xxit ABkAIIAMVS. CEW. X. & XI. Cum iſto Deus ſpeciale fœdus iniit, eique promi- ſit, ex ſemine ipſius naſciturum eſſe MES- dIAI. GEW. XVIII. 18, & XXVI. 4. G. 118. Fœdus cum Abrahamo initum perfecit Deus in POPULO IoskAbLIIICO, qui ad &ACOBVUM, cui Deus nomen Io- KRAhL impoſuit, GEW. XXXII. 28. & XXXV 10,; Abrahami ex Iſaaco nepotem, ſuam ori- ginem referebat. Huic enim populo, e dira ſervitute Ægyptii Pharaonis educto, triplicis generis leges dedit, nempe judiciales, cere- moniales, & morales: quæ omnes communi nomine appellantur MsAloA, eoquod Iſ- raelitis per MOLSEMW fuerint promulgatæ. F. 1I19. Leges judiciales, quæ etiam civi- & politicæ dicuntur, jus civile (92. d) Ju- el publieum vel privatum (98) con- t quidem 4) — △B — N 60 = * 4½) Ad jus pvublicum Hereinelat lex, qua Deus iis prohibuit, ne, ſi aliquando Regem Nuper ſe eſſent conſtituturi, . . . alterius gen- is hominem Kegem facenent, qui non ſit fruter ipſorum. OEVL. XVII. 14. &c. 5) Ad jus privatum referuntur lex de emtione venditione: Qai vendiderit domun intra urbis muros, habebit licentiam redimen- di, donec unus impleutur aunus. PElII. XXV. 29. Lex de hereditate capeſſunda: Homo cum mortuus ſixrit absque filio, ad filiam ejus tran- ſobit heret,tas. &t filiam non hahnerit , huabe- bit ſucceſores ſratres ſuos. MWVIWER. XXVII. 8. &c. alizque plures. G. 120. Leges ceremoniales cultum Dei externum ordinabant, præcipiendo varia ſa- crificia, oblationes decimarum, diverſos dies feſtos, nimirum Sabbati, Neomeniæ, Paſchæ, Pentecoſtes &c.; conſecrationem & veſtimenta ſacerdotum, varias purificationes &c. Ejus- modi ceremoniæ, ſi Chriſtum ejusve inſtitu- ta præfigurarunt ipicæ; — ſecus ſimpliciter religioſoe appellantur. Ad priorem claſſem cir- cumclſio, agnus paſchalis, varia ſacrificia &c; — ad poſteriorem oblatio decimarum, veſti- menta & unctio ſacerdotum, accenſio lumi- narium in templo &c. revocantur. Vid. EXOD. XII. . XXII. & XXV. - XXXII TElVIL. I. — VIII. Xl. — XVI. & – XXIII. WU;WER. XVIII. XIX & XXVIII. LDEUT. XVI & - X XVII. S. 121. O ſeiutes Vinins 1e n n ſ in 6 mrt he er de lE Ne. 1 esre ! = 61 =* . 121. Leges morales non erant aliæ, niſi naturales (17), quas Deus Judæis per Moy- ſen denuo inculcavit, & perinde ac ceremo- niales & politicas, temporalium præmiorum poœnarumque ſanctionibus adjectis roboravit. Hujusmodi ſanctiones longa ſerie recenſitas invenimus DEVUL. XXVII & XXVIII. Legum hactenus enumeratarum colleétio Jus MWoſaicum agendorum nominatur. A quo di- ſtingui oportet jaus credendorum ſeun leges dog- maticas judæorum (110): queis nimirum ii veritates per Moyſen aliosve prophetas fibi di- vinitus revelatas credere jubebantur. §. 122. Cum lex non obliget niſi eos, quibus eſt promulgata (18); ſolos Judæos le- gibus Moſaicis fuiſſe obl igatos, tam certum eſt, quam quod certiſſimum. Eas enim ſo- lis judæis fuiſſe promulgatas, non obfcuris ſacræ Scripturæ teſtimoniis edocemur. Id quod e0 Præcipue ſactum fuiſſe conſtat, quod Deus populum illum, tanquam ſibi præ ce- teris carum, utpote ex quo Meſſias eſlet naſ- citurus, a ceteris quoque gentibus diſtinguen- dum ſtatuerit. PSALAM. CXLVII. legimus: Deus annun- ciat verbum ſuum Sacob: Juſtitias & judicia ſua Irael. Non jecit taliter omni nationi; & Judicia ſua non manifeſtavit eis. Vid. etiam DEVUT. IV. Ss. & EXOD. XIX. 4 - 6. H. 123. WOAUHIDAS vocant Rabbini quoscunque homines ab Hebræis diſtinctos. Quam- E, 62 NE Quamquam hi Moſaica religione non obliga- rentur (122): fuere tamen non pauci, qui iponte ſua eidem nomen darent, appeljlati bropterea PROSELLII GUoIIIIAI. Talis fuit AlHIIOKE dux Ammonitarum, qui videns virtutem, quam ſecit Deus Irael, relilto genti- litatis ritu, coredidit Deo, & circumcidit car- nem praputii ſui, & appaſitus eſt ad pvopnlum Irael, & ommnis ſucceſſio generis ejns. Judith. XIV. 6. Tales pariter fuerunt plures alterins gentis & ſette, qui ſudæorum religioni & ceremoniis junfti fuiſſe leguntur, E&TVHIER VIII. 17. Ab his ſecernendi ſunt PROoE- L1I. FOKIVM ſeu VoMIeoIIII, ita dicti, quod, licet Judæi non eſſent, ad civilem ta- men Ifraelitarum convictum admitterentur, dummodo jus naturæ ſe obſervaturos promit- terent. In horum numerum referendi ſunt WAAMAIN Syrus, poſteaquam per Eliſæum a lepra curatus eſt. IV. KPG. V; CORkM- LIVo Ccenturio, AT. X. 2; plurimique alii, qui feſto die Pentecoſtes Hieroſolymæ fuiſſe narrantur, ATY. II. I1. G. 124. Eſt igitur, quam hactenus ex- poſuimus, KReligio revelata V. T. modus co- lendi Deum, a Deo ipſo per revelationem ante adventum Chriſti determinatus. Dividi- mus eam in univerſalem, quæ omnes prorſus homines, tam Judæos quam Woackhidas (126); & in particularem, quæ ſolos Iſraelitas jure divino obligaverat (122). Quare priorem il- lam . 41 tinum, n 3, de nt 63 Nℳ lam merito Woahicam; hanc vero poſteriorem MWoſaicam quoque appellamus. Pr F. 125. Dogmata religionis Woachicæ fu- erunt veritates revelateæ, quas ſalva eadem religione negare non licuit. Oficia eſſentilia fuere actiones, ad quas religionis caufſa vel ſuſcipiendas vel omittendas jure divino poſi- tivo omnes omnino homines obligabantur. Reliqua religionis illius officia, quæ libero hominum arbitrio determinata ſunt, ad acci- dentuliu referebantur. An & quænam, præter fidem ſaltem implici- tam, ut vocant, in Chriſtum venturum (114), fuerint oſficia eſſentialia hujus religionis, quæ quidem ex legibus tautum poſitivis derivari poſ- ſint, non conſtat inter Vires eruditos. Rabbini plerumque ejusmodi leges quatuordecim fſia- tuunt, easque præcepta Woachidarum vocant, atque in ſeptem majora & ſeptem minora di- vidunt. Sunt autem SEPTEW MWAAhẽj“ : I. de cultu extraneo, quo idololatria; — 2. de malediéctione nominis ſanctiſſimi, quo blaſphe- mia; — 32. de effuſione ſanguinis, quo homi- cidium injuſtum; — 4g. de revelatione turpitu- dinum, quo inceſtus concubitus prohibetur. 5. de furto & rapina. 6. de regimine forenſi & obedientia civili, quo nimirum obedientia imperio civili debita præcipitur. z. de membro animalis viventis non comedendo, quo veta- tur eſus membri cujusdam, a heſtia adhuc vi- vente reſeéti. &SEPTEIUII MIWORA: 1. de ſantificando Sabbato. 2. de arbore vetita. 3. de polygamia prohibita. 4. de matrimonii indiflo- lubilitate. 3j. de poteſtate mariti in uxorem 6. de 6. de vitando eſu ſanguinis. 7. de homicida ca- pitalicer puniendo. Aliqua ex Majoribus, uti imum, zdum, 3tium, stum, & étum, ad jus naturale pertinere, liquido patet. Quid de reliquis ſentiendum ſit, operoſius diſcutere hu- jus loci non eſt. F. 126. Dogmata religionis Moſaicæ fue- runt veritates, per Moyſen aliosque Viros theopneuſtos revelatæ, quas ſalva eadem re- ligione negare non licuit. Oſicia eſſentialia fuere actiones, ad quas religionis cauſſa vel ſuſci- piendas vel omittendas jure divino poſitivo ſoli Ifraelitz obligabantur. Reliqua illius re- ligionis officia, quæ libero judæorum arbitrio determinata ſunt, inter accidentalia numera- bantur. ARkRT. V. DE RELIEIONWE REVELAIA N. T. SEU CHRISIIAINA. J. 127. Uei venit plenitudo temporis „ Miſit Deus Filium ſuum. GAL. IV. 4. Qui fuit verus MESSIAS, in V. T. primum quidem Adamo (114); — deinde Abraha- mo (117) —; aliisque porro viris ſanctis promiſ- fus. 1s cum eſſet PERFECIOUS DEVUS & PEREFROTLOS HOMO; ſecundum naturam humanam, quam ex B. M. V. aſſumſerat, imperante TIBERIO, in Judæa pro ſalute noſtra e conu nitte W ttloos e L. 65 N. noſtra cruci affixus, vitam quidem morta- lem poſuit: ſed ad vitam immortalem tertia poſt die reſurgens, transactis in terra quadraginta diebus, in cœlum glorioſus aſcendit. Si argumenta velis, quibus hæ veritates vel oſtendantur, vel illuſtrentur, Theelogos dog- maticos conſule. G. 128. CHRISTUS leges naturales con- firmavit. LUC. X. 25. & ſeqq. cuidam legis perito, quid ad conſequendam vitam æaternam fier oporteret, roganti, reſpondit: In Lege quid ſcriptum eſt à GQuomodo legis? Cumcque ille affirmaret, ſeriptum eſſe: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tu & c. & proxi- maim, ſicut te ipſum; inquit: rekte reſpondi- Ni: hoc fac, & vives. — WATTH. XIX. 16, & ſeqq. ad quemdam de ſalute ſua ſolici- fum, Si vis, ait, ad vitam ingredi, ſerva mandata,.. Won homicidium facies. Non adul- terabis. Non facies furtum. Non falſum te- ſtimonium dices. Honora vatrem tuum & ma- trem tuam. Et diliges vproximum tuum, ſicut te ipſum. S. 129. Idem easdem leges authentice eſt interpretatus. Nam MWATTH. V. 21. & ſeqq. ait: Audi- ſtis, quia ditfum eſt antiquis: Non occides. Ego autem dico vobis: quia omnis, qui iraſ- citur fratri ſuo, reus erit judicio. . Audiſtis, quia diſtum eſt antiquis: Non mœchaberis. Ego autem dico vobis; quia omnis, qui viderit mu- lierem N= 66 — * lierem ad concupiſcendum zam, jam machatus eſt eam in corde ſuo &c. §. 130. Idem dogmata partim nora re- velavit, partim vetera magis explicavit. Argumento ſunt dogmata de SS. Trinitate, de divina Incarnatione, de reali præſentia Chri- ſti in Euchariſtia, de reliquis Sacramentis, alia- que plura, de quibus Theologi dogmatici agunt. H. 131. Idem novas leges dogmaticas (110) ſtatuit. Cum enim jure naturali teneamur credere, quæ divinitus revelata eſſe noſcuntur (107. b, & 109); non potuit nos Chriſtus non obligare, ut dog- matibus a ſe vel explicatis vel revelatis firmiſſimum aſienſum præſtemus. Et revera MARC. XVI. 15 & 16, Euntes, ait ad Apoſtolos, in mundum uni- verſum, prædicate Evangeliuns omni ereaturk. Qui crediderit, & baptizatus fuerit, ſalvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur. Et L. UC. XII. 8 & 9: Quicunque confeſſus fuerit me coram ho- minibus, & Filius hominis confitebitur illum co- ram Angelis Dei: qui autem neg me coram hominibus, negabitur coram Angeli Chriſtus igitur veritates quasdam propoſuit, quibus fidem internam externamque adhiberi juſſit. G. 132. Idem denique novas leges cere- moniales ſanxit. G ⅞.AMa1πτπ½. III. 5, ait: Wiſi quis renatus Fu- erit ex aqua & Spiritu ſantto, non poteſt introire in regnum Dei. Et I61D, VI. s4 Wiſi manduca- veritis carnem Filii hominis, &s biberitis Ejus ſan- gui- £ *2. R 1 ſa ntn A. L 67 guinem, non habebitis vitam in vobis. En leges ceremoniales ſuſcipiendi Sacramenta Baptiſmi & Euchariſtiæ! F. 133. Quæ cum ita ſint, perſpicue in- tellignnc. Chriſtum fuit le non tantum Do- ctorem, ſed etiam legislatorem, utpote qui non ſolum doctrinam ſanctiſſimam mundo pro- poſuit; ſed latis etiam legibus jaus quodpiam um woaaenναοabbv ο quam agendorum (I1II10) con- ſtituit. Merito igitur Synodus Tridentina ſeſſ. VI. Can. 21. ſtatuit: Si quis dixerit, Chriſtum SJeſim a Deo hominihus datum fuiſſe ut Re- demtorem, cui fidant; non etiam at Legisla- torem, cui obediant; anathema lit. G. 134. Itaque Religio revelata M. Z. ſeu RELFIGIO OIRISTIAWA eſt modus co- lendi Deum, a Chriſto determinatus. Hu- jus dogmata ſunt veritates revelatæ, quas ſalva eadem religione non licet negare. Offi- cia eſentialia funt actiones, quas ipſe Chri- ſtus religionis cauſſa vel ſuſcipi juſſit, vel omitti. Quæcunque alia religionis officia ex libero hominum arbitrio adjiciuntur, acciden- tulia ſeu diſciplinuria ſunt. Inde conſtat, Sacra eſſentialia religionis chri- ſtianæ ea omnis & ſola efle, quæ Chriſtus de- terminavit: kæc enim, ſalva eadem religione, ab hominibus mutari non poſſunt (102). Ce- tera, quæ inſtituto humano ſuam originem de- bent, in claſſem Sacrorum accidentalium re- ferenda ſunt. . E 2 He F. 135. Officia eſſentialia religio ſtianæ ad tria potiſſimum, genera revoca ntur . nempe a) Ad fidem internam externamque dog- matum religionis chriſtiange (131). *“) Ad piam adminiſtrationem & ſuſcep- tionem Sacramentoerum, quæ Chriſtus inſti⸗ tuit (132). Huc referendum eſt etiam ſan- ctifſimum MISSAXL ſacrificium. Ad obſervationem legum naturalium, prout a Chriſto ſunt confirmatæ (128), & ſenſu authentico explicatæ (129). Obſervant Theologi cum 8. HOA. 7. 2. gq. 105. art. 1., in religione Chriſtiana nullum contineri præceptum divinum „ quod non ſit naturale, exceptis „quæ ad fidem & ad Sacra- menta pertinent. Ad fidem antem pertinent non ea tantum, quæ in N. 7. — ſed etiam illa, quæ in V. TZ. divinitus ſunt revelata: dog- mata enim cuosc mque religionis revelatæ ſunt plane immutabilia (111. e.). G. 136. Chriſtus ex ceterorum, quos ha- buit, diſcipulorum numero primum quidem elegit duodecim, quos & Apoſtolos nominuvit, eUC. VI. 13; deinde vero Shesnaa & alios ſeptuaginta duos. IBID. X. I. Atque eos quidem omnes religionis ſuæ in Judæa pree- dicandæ ſocios eſſe voluit. Apoſtolis vero, cum in cœlum aſcenderet, præcipue negotium dedit, ut illam ubique terrarum promulga- rent, Enntes, inquiens, docete omnes gentes. ſer- 4 i untt loge. I0os pon ſt &α rr. 7 n entes ires genid egotiun Momnutgt 111 G⸗ We 69 3* ſervare omnia „ quæcunque mandavi vobis. MWAl H. ULI. 19 & 20. F. 137. Chriſtiana religio eſt ita univer- ſalis, ut nemo ſit hominum, qui ad eam amplectendam divino jure non obttringatur. Nam Chriſtus præcepit Apoſtolis, ut eam docerent omnes gentes (136), & prædicarent omni creature, adjecta comminatione æternæ damnationis, ab iis incurrendæ, qui illam re- pudiaverint (131). Cum tamen lex ante promulgationem nemi- nem obliget; liquido patet, iis tantum ample- ctendæ religionis chriſtianæ obligationem in- cumbere, quibus illa fuerit ſufficienter promul- gata. JK. 138. Poſt religionis Chriſtiane pro- mulgationem, leges Moſaicæ omnes fſunt ab- rogatæ. Aétum agerem, ſi veritatem hane, quæ apud omnes in confefſo eſt, pluribus conarer demonſtrare. Eam certe Apoſtoli in concilio Hieroſolymitano definierunt. ACT. XV. Præ- cipue S. Paulus cum ſæpe alias, tum præſer- tim in epiſtola ad Galatas abrogationem legum Moſaicarum luculenter docet. Præter alia enim ibi ſcribit C. III. 24 & 25. Lex vaœdagogas noſter fuit in Chriſto, ut ex fide juſtiſicemur. At ubi venit ſides, jam non ſumus ſub vada- gogo. H. 139. Omnes igitur leges Moſaicæ ceſſarunt obligare; & inprimis quidem E. 3 4) = 270 =* a) Ceremoniales (120). Has enim præci- pue S. Paulus kolege egena element vo- cat, GCAL. IV. 9. TFlinc & COLO. 16 & 17, ſcribit: Wemo vos judicet in “ d ut Jn potu (lege Molaica ſcilicet prohibito), aud in pvarte diei feſti, aut neomenic, aut ſabba- torum. Deinde etiam 6) Gudiciales (119). Nam hæ, diſſolu- ta civitate, pro qua perlatæ fuerant, ſubſiſte- re deinceps non potuerunt. Ex 4uo autem Hieroſolyma per 1IIVUII everſa eſt, Judæi per univerſum orbem diſperſi, perpetuum exilium trahunt, tracturi usque ad finem mun- di: eo usque nimirum juxta divinum vati- cinium, DAMWIELE. IX. 27, hebræzæ gentis perſeverabit deſolatio. 7*) Morales (121) quidem non ceſſarunt, quatenus ſunt naturales: eatenus enim ſunt immutabiles (19), & ab ipſo Chriſto confir- matze (128): quatenus tamen funt Moſaicaæ, priſtina ſua auctoritate exciderunt. Quamobrem cum præmiorum temporalium promiſſiones, tum pœnarum temporalium com- minationes, queis in V. T. præſertim Deut. XXVII —- XXXI., Jeges etiam morales a Deo firmatas legimus, ad MW. 7. ſeu ad religionem Chriſtianam neutiquam pertinent. G. 140. Idem tamen judicium cave fe- ras de legi ibus dogmaticis V. T. (121). Cum enim dogmata cujuscunque religionis revela- te 0 Se G. I ter ſint immutabilia (I1II. e); nunquam pro- fecto ceflare poſſunt leges dogmaticæ; cum Deus fidem veritatibus a ſe revelatis adhi- bendam ſemper exigat. F. 141. Quemadmodum igitur ad oſten- dendam veritatem dogmatum religionis chri- tianæ ex legibus dogmaticis V. T. argumenta recte depromimus: ita operam omnino per- dunt, qui eſſentialia quxædam Chriſtianæ reli- gionis officia ex legibus Moſaicis vel judicia- libus vel ceremonialibus derivare aut probare conantur. Deus prohibuit Judæis DEVI. XIV. 7, ne leporem comederent. Ergo Chri- ſtianis H hoc cibo interdictum a Deo eſt. Quis ferat ſic ratiocinantem? H non deſunt Viri ceteroquin docéti, qui ſimilibus argumentis ludant, dicam, an pugnent, neſcio. Immo multos pugnare dixe- rim: ita ſerio agere videntur. Meminerint quo- que Concionatores chriſtiani, neque Poenarum neque præmiorum temporalium ſanctiones, queis conſtant leges Moſaicæ, a Chriſto fuiſſe con- firmatas (139. c). F. 142. Memorata legum Moſaicarum ab- rogatio nullo modo impedit, quo minus il- larum aliquæ recipi poſſint ufu noſtro, vel religioſo, ſi ceremoniules; — vel politico, ſ ju- diciales ſint. Sic oblationes decimarum, un- étio Regum, altaria, candelabra, plurima- que alia legum Moſaicarum inſtituta apud Chriſtianos obtinent; non quod eorum obli- E 4 gatio * = „ =N gatio hodie etiam ex præcepto divino oriri credatur; ſed quod legislatores humani illo- rum obſervantiam ad imitationem antiqua le- gis divinæ urgeant. Hoc ſenſu explicamus C. 15. de decimis, ubi decimæ divina inſtitu- ione deber; — & XVI. 4. 7. C. 1. (ſ. 1. „ ubi edem præcipiente Domino oferri dicun- tur. Eas tamen legis Moſaicæ ceremonias, quas typicas vocamus (120), eoquod figura in ve- ritatem jam tranſierit, reducere deinceps nun- quam licet. §. 143. Finis religionis chriſtianzæ eſt cum major Dei gloria, tum interna atque terna hominum felicitas. TI. II. 11, &c. ſcribit Paulus: Apparuit gratia Dei Salvatoris neſtri omnibus homini- bus, erudiens nos, ut abnegantes impiztatem & ſecularia deſideria, ſobrie & juſte & pie vivamus in hoc ſeculo, expekantes beatam ſpem & adventum gloriz magni Dei & Salvatoris noſtri geſu Chriſti, qui dedit ſemetipfum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniguitate, E&5 mundaret ſibi populum acceptabilem, ſektatorem bonorum operum. En felicitatem hominum internam! G OAN. III. 16, ait Chriſtus: SKic Deus dilexit mundum, ut Filium ſuum unigenitum daret: it omnis, qui eredit in Eum, non pe- reat; ſed habeat utam &ternam. En felicita- tem hominum æternam! IBID. XVII. 4 & 6, ſic Chriſtus Patrem ſuum alloçutus eſt: Ego Te glorificavi ſuper ler- * 2 S, W 2 terram. Opus conſummavi, quod dediſti mihi, ut ſaciam . . . manifeſtavi nomen tuum homi- nibus. En majorem Dei gloriam! H. 144. Cum ex religiones eſſentialiter differant, quz Sacris eſſentialibus diſcerepant (103): 'nihil videant necelſe eſt, qui reli- gionem Moſaicam inter & Chriſtianam eſſen- tiale diſcrimen non vident. Certe in chri- ſtiana religione inveniuntur Sacra eſſentialia, queis Molaica religio caruit (130 - 36). Vi- ciſſim officia eſſentialia religionis Moſaicæe in chriſtiana religione penitus ſunt abolita (138 & 39 ). Accedit, quod, præter alia dogma- ta religionis chriſtianæ, quzæ in V. T. non- dum revelata fuerant, Caput omnium dog- matum utriusque religionis idem non fit: Judæi enim credebant in MVEIWVDVI; — Nos in MISS& U Ccredimus HUMANWI GE- WERISO KRlEDEIMIOREI. Si religio MWoachica V. T. (124) cum re- ligione chriſtiana comparetur; inter has etiam eſſentiale diſcrimen verſatur. Nam & illa ni- tebatur fide in Meſſtam venturuni; carebatque allis officiis eſſeutialibus, queis religio chrifti- ana conſtat. G. 145. At inquis: EVoEBIUS L. I. Demonſtrat. evangel. C. 5. ſcribit: & velis eum, quam Chriſtus per onmes geutes diſſemi- navit, religionem cum eo & religionis & juſti- tic iuſituto comnarare, quo & Abraham & Abrahk ſimiles uſos divinæ litera pradicant; . 5 Jacile facile unim atque idem agnoſces. Igitur reli- gio X. I. eſt eadem cum religione . Z. R. Eadem quidem eſt religio chriſtiana, quæ fuit Abrahami aliorumque Juſtorum V. T., ſi utrinsque religionis fundementum & decri- nam moralem confideres: utraque enim niti- tur fide in Mediatorem: utraque iisdem utitur legibus moralibus. Inde tamen neutiquam ſe- quitur, nullum diſcrimen eſſentiale inter utram- que religionem inveniri. J. 146. Religionem, quam Chriſtus tra- didit, Apoſtoli partim ſeriptis conſignarunt, partim ore tantum promulgarunt. Igitur chri- itianæ religionis dogmata oſſiciaque eſſentialia non in ſola S. Ncriptura, ſed in divinis etiam Wraditionibus continentur. Divinarum Traditionum exiſtentiam Theolo- gi noſtri adverſum Proteſtantes ſibi ſumunt de- monſtrandam. — 5 . P a g. 75. . hic titulus ſubſtituatur In ſtitutionum JURIS ecCCIecſia ſtici Pars I. Reliqua errata minutiora prudens lector Typographo indulgeat. 4 — INSTITUTIONES WUB SIASTICIL PUBLIC P AK S TI INSTITUTIONES JURIS ECCLESIASTICI PUBLICI UNIVERSALIS. .Y Dif'ſertatio I. DE IURIBUS EcCLESIE IN GENERE. „ο— i0 Y. DE IURIBUS EccCLESIEZE SECUNDUN SE SPECTATE. CAPD. I. DE WOTIOE ECULESId. §. 147. PCLESIA eſt ſocietas hominum, — per eandem religionem ad inter- nam zternamque felicitatem tendentium: ſeu evius-: eſt ſocietas hominum, eandem reli- gionem profitentium. Hujus igitur & futuræ Præſertim vitzæ beatitas commune bonum; — expeditus vero ad ejusmodi beatitatem pro- greſſus ſalutem - Eccleſiæ conſtituit (56). N 7 F. 148. Media rationem fufficientem, cur finis ad exiſtentiam perveniat, continent (1). Cum itaque finis eccleſiæ ſit beatitas homi- num (147), quæ ſolis bonis ſpiritualibus ac- quiri poteſt (11); dilucide patet, non alia media, niſi ſpiritualia, ad obtinendum eccle- ſiæ finem conducere. Bonorum temporalium uſus moraliter bonus (22) medium quidem eſt, quo ſalus eccleſiæ, promovetur: at hic ipfe ufus, quatenus eſt moraliter bonus, inter bona Wiritudlia locum habet (7). Sicuti ſola bona ſpiritualia ſunt media ad finem eccleſiæ conſequendum: ita e contrario ſola mala ſpiritualia ſunt impedimenta, quo minus eccleſiæ finis obtineatur. Itaque mala temporalia tam nequeunt impedire ſalutem ec- cleſizæ; quam promovere eandem bona tempo- ralia non poſſunt. §. 149. Quare nullo modo dubitandum eſt, quin Ecclefia ſit ſocietas ſacra tantum & ſpiritualis (60. a). Cuamquam enim mem- bra eccleſiæ corpore & ſpiritu conſtent: qua- tenus tamen membra eccleſiæ ſunt, cogita- tiones omnes ac vires eo intendunt, ut ſibi aliisque beatitatem comparent; &, quæ cum ea connexa eſt, gloriam Dei in ſe aliisque promoveant. Quidquid alio fine agunt, non ut membra eccleſiæ agunt. Ad heæc qui non attendunt, miris modis & ſe & alios ſæpe decipiunt. Peſſumdari com- mune bonum Eccleſiæ, ejusque ſalurem everti lamentantur, dum illam malis temporalibus ve- Xarl toa Un etiam ſo UoVeant- Nem 1e Cunnn ge lell ffcieten e Continent . Petitas Hon.. intualſur . et, Wn zin Endlun ere. N euin Wen. Conktert: eur. nirs m umni cun⸗ ſluen ein Cerlibos ⸗ lenp i udre nl s A Nati vident, audiuntve. Sed deſinant, quicon- que tales ſunt, defſinant aliquando querelarum, weminerintque, commune bonum eeccleſiæ non temporale; ſed toeum, quantum quidem eſt, Wpirituale eſſe. Sciant, ſalutem eccleſiæ ſolo progreſſu in perfeétionibus moralibus (6) con- tineri. Nihil aliud quam divinæ gloriæ inere- menta, ſedulam veræ virtutis curam, unani- mem in religione confenſum, internam æter- namque hominum felicitatem cogitare debemus, dum commune bonum & ſalutem eccleſiæ co- gitamus. G. 150. In ſocietatibus ſecularibus, ſi, ut nen raro contingit, ſalus ſingulorum im- pediat ſalutem univerſorum; neglecta illa, ad hanc promovendam potius eſt incumbendum (65). Verum ad ſpiritualem ſalutem uni- verſorum cum propriæ ſalutis detrimento promovendam nemo undquam obligatur: pro- priæ enim ſalutis ſpiritualis jacturam facere, niſi per offenſam Dei, nullus poteſt. Quis autem ad offendendum Deum obligari quem- quam poſſe vel ſomniavit aliquando? Quam- vis igitur ſocii eccleſiæ eo conniti debeant, ut ſinguli non fuam duntaxat, ſed reliquo- rum etiam ſociorum ſalutem ſpiritualem pro- moveant; nemini tamen licet ita ſalutis alie- næ curam gerere, ut propriam negligat. GJ. 151. Regula, quæ membra eccleſiæ qua talia, ſeu obtinendæ felicitatis internzæ cauſſa, ad agendum vel omittendum quidpiam obligat, Lex eccleſiaſtich eſt. Hæc, præter- quam 78 quam quod dividatur in naturalem & poſi- tivum; in divinam & humanam (17), præci- pue diſpeſcitur in dogmaticam (110), & dij- ciplinarem, qua officium quoddam accidentule religionis (102) determinatur. Si hanc legis eccleſiaſtick notionem cum no- tione legis civilis (92. d) conferas; utriusque diſcrimen inde potiſſimum intelliges repeten- dum, quod lex civilis externam; — eccleſi- aſtica vero internam felicitatem pro fine ſuo habeat. G. 152. Cum eccleſia ſit ſocietas homi- num eandem religionem profitentium: hinc primaria illius diviſio a religione, quam pro- fitetur, repetenda eſt; atque ita quidem, ut, pro religionum diverſitate vel eſſentiali vel accidentali, ipſæ etiam eeccleſiæ vel eſſentiali- ter vel accidentaliter inter ſe mutuo differant (103). Quare merito dividitur ecclefia in naturalem, qux naturali (106); — & poſi- tivaum, quæ revelutæ religioni (110) adhret. Eccleſia poſitivv rurſum in eccleſiam V. YZ. & in eccleſiam M. I. abit. Quoniam alia religio V. Z. fuit univerſalis, nempe MWoachica; alia particularis, ſcilicet Mo- ſaica (124): idcirco eccleſiam V. T. denuo dividimus in Moachicam & Moſaicam: qua- rum illa ad ſocietates univerſales; hæc vero ad varticulares referenda eſt (59. b). CdAb. „ — * W, rn 79 ———r, * C A EP I.. 9⁹ DE IML. ERIO ECCILESIX. A R L., I. VIV NOIIOWE EZ RIBVS IWPERII EooLLEoIAbLICI, D. 153. Der IILFPERIVII ECIrSIA. in- telligimus jus perlectum actiones ſociorum pro arbitrio ſuo ita determinandi 5 ut per eandem religionem felicitatem inter- nam ternamque conſequantur, &, quæ cum utraque conjuncta eſt, gloriam Dei promo- veant: ſeu, quod eodem recidit : Imperium eccleſiaſticum eſt jus perſectum pro ſuo arbi- trio determinandi media, quorum uſu ſocii ber eandem religionem ad felicitatem inter- nam &tternamque contendere, & gloriam Dei Promovere teneantur. Juris hujus exercitium, regimen ccleſix; — ordinationem vero medio- rum, politiam eccleſie vocamus. Hæc vel ex- terna eſt, qua erternis; — vel interna, qua internis actionibus norma Præſcribitur. . G. 154. Sicut cum imperio cujuscunque ſocietatis nexu indivulſo cohælet poteſtas le- gisla- = 80 = gislatoria, coactiva, judiciaria, inſpectoria, & executoria (63 & 64): ita & imperio ec- cleſiaſtico continetur ℳ) Poteſtas legislatoria, qua actiones quædam fubditis vel precipiuntur tanquam moraliter bonæ, vel prohibentur ut moraliter male (22): ille enim media; — hæ vero impedimenta ſunt ſelicitatis internæ (7 & 11). *) Poteſtas coattiva, qua legum ecclefſia- ſticarum transgreſſoribus inferuntur ponzæ ſpirituules (12). *) Poteſtas judiciaria, qua controverſiæ de rebus ad finem eccleſiæ pertinent bus de- ciduntur. d) Poteſtas inſpeftoria, qua inquiritur in actiones ſubditorum, ſintne ad promovendam, an ad impediendam eccleſiæ ſalutem compa- rat. *₰) Poteſtas executeriu, qua ea omnia exe- cutioni mandantur, quæ ad conſequendum eccleſiæ finem quidquam conferunt. G. 155. Dominatus tum ſolummodo lo- cum habet, cum ſalus ſingulorum ita colli- ditur cum ſalute univerſorum, ut, neglecta illa, hanc eligere ſocii teneantur (65). Id quod cum in eccleſia nunquam contingat (150); liquido-patet, imperium eccleſiaſticum adeo eſſe a domindtu alienum, ut hic cum illo co- pulari nunquam poſlit. Larlum ein 1 egotio, Ain 1 a e leigioni Chlegvemum erund. Elle. 81 = * G. 156. Imperium ſpirituale eſt, quo acti⸗ ones ſociorum ad beatitatem diriguntur (68. d). Quoniam igitur imperium eccleſiaſticum ad ſolam felicitatem internam ſociorum or- dinatur (153); neque ad finem hunc con- ſequendum aliis mediis niſi ſpiritualibus uti Poteſt (148); conſequitur, ut illud, ſeu finem ejus ſeu media ſpectes, duntaxat ſpirituale ſit. §. 157. Imperium eccleſiæ procul du- bio gaudet jure, leges kumanas, quz eccle- ſiuſticæ ſunte, utpote ſua auctoritate condi- tas (154. a), authentice interpretandi (28). Sed an idem jus circa interpretationem dog- matum religionis legumque divinarum ei- dem competat, altioris indaginis eſſe vide- tur. Antequam mentem meam explicem, pauca quædam de libertate conſcientig & de infallibilitate duxi præmittenda. G. 158. Libertas tonſcientia generatim ſumta eſt independentia conſcientiæ a pacto vel imperio humano, quod juri divino con- trarium eſſe judicamus. Speciatim vero & in negotio religionis conſiderata, eſt indepen- dentia a pacto vel imperio humano „ quod veræ religioni, atque adeo divingæ legi ad- verſum (104) eſſe cenſemus. F. 159. Nemo eſt hominum, qui con- ſcientiæ libertate non gaudeat. F Nam E 2 932 =— Nam agere contra conſcientiam, ſen, agere; quod prohibitum; — aut omittere, que 0 præ- ceptum a Deo eſie judicamus, jure naturali illicitum efſt. Sed ad rem illicitam certe nemo unus hominum in conſcientia obligari poteſt. Itaque repugnat etiam, ex pacto vel imperio humano quemquam in foro interno obligari; ut contra conſcientiam agat. In hac autem in- dependentia libertatem conſcientiæ conſtitui⸗ mus (158). Ergo &c. H. 160. At nunquid, ais, qui errante conſcientia laborant, obligantur in foro in- terno, ut, hac etiam reluctante, legem hu- manam pactumve ſervent? R. Qui vincibiliter errant, in conſcientia te- nentur errorem deponere, &, conſcientia ſie mutata, legi pactove ſatisfacere. Hæc autem obligatio, ut per ſeſe patet, libertatem con- ſcientiæ non evertit. Qui vero errore invin- cibili detinentur, neque ad eum deponendum, eo ipſo quod invincibilis ſit, neque ut, re- nitente conſcientia, pactum aut mandata im- pleant, in foro interno obligantur. G. 161. Verum excipis: Qui, conſcien- tia licet invincibiliter erronea impediti, im- perata facere, aut pacto ſtare detrectant, Jure puniuntur àa Superiore humano. Ergo etiam obligantur. R. In foro quidem externo obligantur; non item in interno (15. 4). Bonum enim com- mune ſocietatis exigit, ut ejusmodi hominum ignorantia præſumatur efle voluntaria; atque adeo ipſi, quamquam theologice culpabiles nor ſint, ane Nun enngnen ſiy ſerſel htrl ez 1 ſenn ¹ leiͦ dulo 1 neion. Ulclel⸗ . Peo . b Uyntnt, an n ein nn li doinnn n igne idel Gon 1n! l⸗ V 83 = * tanquam jauridite culpabiles puniantur (23 ). Secus ſi fieret, certe plerique ſuam inobe- dieatiam aut infidelitatem, non ſine gravi detrimento ſalutis communis, obtentu conſcien- tiæ purgare conarentur. F. 162. Infallibilitas eſt perfectio, qua dditur vel falli vel fallere neſeius. Ulibilitas altiva efficit, ut quis fallere; — puſſiva, ut falli non poſſit. Utraque dividi- tur in extrinſecam & intrinſecam. Hæc ra- tionem fuhicientem habet in ipſa natura per- ſonæ, quæ eſt infallibilis. IIla provenit ex aſſiſtentia Dei, impedientis, ne quis aut fal- latur, aut fallat. Quemadmodum emnino certum eſt, inſalli- bilitatem intrinſecam tam aktivam quam pvaſſi= vam foli Deo competere: ita nemini pruden- ti in mentem venit dubitare, quin Deus uni aut pluribus hominibus infallibilitatem eætrinſe- cam poffit concedere. §. 163. Si imperium eccleſiaſticum do- natum eſt infallibilitate extrinſeca in decla- randis dogmatibus religionis, tum certe gau- det poteſtate leges divinas authentice in- terpretandi. Nam dauthentice interpretari leges poteſt. quicunque verum earundem ſenſum infallibi- liter perſpectum habet. (28). In data autem hypotheſi ea eſt imperii eccleſiaſtici conditio, ut verum legum divinarum ſenſum ſine erro-= ris periculo afſequatur (162). Ergo &c. F2 E A, £ §. 164. Poteſt Deus imperio eccleſia- ſtico concedere donum leges fuas authentice interpretandi. Si enim imperium eccleſiaſticum in decla- randis dogmatibus religionis ex divino bene- ficio ſit infallibile, tum profeéto gaudet po- teſtate leges divinas authentice interpretandi (163). Nihil autem obſtat, quo minus Deus ejusmodi infallibilitatem illi conferre poſſit (162). Ergo &c. Q. 165. Infallibilitas extrinſeca imperii eccleſiaſtici in declarandis dogmatibus reli- gionis libertatem conſcientiæ in negotio re- ligionis prorſus integram relinquit. Ejusmodi libertas eſt independentia a pacto vel imperio humano, quod veræ religioni con- trarium eſſe judicamus (158). Sed infallibi- lem divinorum dogmatum declarationem ne- mo, qui ſanæ quidem mentis ſit, veræ re- ligioni contrariam cenſere poteſt (162). Ab illa igitur infallibilitate nullum libertati con- ſcientiæ periculum imminet. An detur eccleſia, cujus imperium illufſtri hoc dono inſignitum ſit, alibi diſcutiemus. C. 166. Ejusdem eccleſiæ membra non poſſunt Sacris ſentialibus inter ſe mutuo diſſentire. Eccleſia eſt ſocietas hominum eandem re- ligionem profitentium (147). Itaque cæcus ſit oportet, qui non videat, prorfus repug- nare, ut ejusdem eccleſiæ membra Sacra eſſen- tialiter diverſa amplectantur (152). §. 167⸗ ine mani 6o P lit et d e0 Kentie ſie elian K , G. 167. Imperio eccleſiaſtico neceſſario competit poteſtas dogwata religionis leges- que divinas declarandi interpretatione ſaltem jadiciali (34), cui omnia ejusdem eccleſiæ membra in conſcientia teneantur acquieſcere. Tolle hanc poteſtatem; omnes profeéto ejus- dem e cleſiæ ſocii pro ſua quique libertate dogmata religionis legesque divinas multifa- riam interpretabuntur; atque adeo alii aliis ſacris eſſentialibus, prout uniuscujusque judi- cium proprium tulerit, adhærebunt. Atqui hoc ſine manifeſta contradictione admitti nullo mo- do poteſt (166). Ergo &c. Et ſane nunquid hic eft finis imperii ecclefiaſtici, ut in id po- tiſſimum vires ſuas impendat, quo omnes ſub- diti per eandem religionem ad beatitatem con- tendant (153)? Patet autem quam manifeſtiſſi- me, id effici nunquam poſſe, niſi eæ pro- ferantur dogmatum divinorum declarationes, quibus omnia ejusdem eccleſiæ membra aflur- gere in conſcientia teneantur. J. 168. Neque libertati conſcientiæ ob- ſunt interpretationes judiciales imperii eccle- ſiaſtici, etiam ſi dono infallibilitatis careant. wheimn Uni dlcotienm Nam ſi infallibiles non ſunt, nihil obſtat, e enmn mn quo minus aliqui eas veræ religioni contrarias eſſe judicent. Qui autem ita ſentiunt, in foro Ne! interno non tenentur illis acquieſcere (159)⸗ Ergo eo quoque caſu integram retinent con- Nlen e. ſcientiæ libertatem. n an en lle ctin . . oins lelb⸗ H. 169. Quicunque igitur imperium ec- n n . cleſiaſticum in declarandis dogmatibus divi- ) n 1 3 nis = 386 = * nis infallibile eſſe admittunt, ii conſcientiæ libertate nequeunt impediri, quo minus ejus- modi declarationibus ſeſe fubjiciant. E con- trario, qui conſcientiæ libertatem obtendunt, quo minus declarationibus illis acquieſcere teneantur, ii prædictam imperii eccleſiaſtici infallibilitatem inficientur neceſſe eſt. ART. II. DE WECOESSIIATIE IWPERII ECoLEoIASIII. F. 170. Imperium ſacrum ad perlectionem eccleſiæ prorſus eſt neceſſarium. Nulla enim ſocietas, ut perfetta ſit, im- perio carere poteſt (64). Cum itaque eecleſia ſit ſocietas (147), ne imperſetta ſit, imperium ſacrum habeat neceſlſe eſt. Quamquam certiſſima ſit hujus aſſertionis veritas: non deſunt tamen, qui variis eam argumentis impugnent. Præcipua diluemus, K. 171. Oppon. I. Officia eſſentialia re- ligionis jam ſunt a Deo determinata; acci- dentalia vero, cum, ſalva religione, alia at- que alia eſſe queant (102), determinatione non indigent. Nulla eſt ergo imperii eccle- ſiaſtici neceſſitas. R. Officia quidem eſſentialia religionis vel per reétam rationem vel per revelationem Deus jam determinavit. At quænam fint illa offi- Cla, FIiII repu . = 87 =*& cia, nunquid ſatis clare conſtat ſemper? Nun- ee quid de pluribus quot eapita, tot fere ſen- tentiæ ?2? Nonne ecclefia erit ſumme imper- e. felta, ſi medio careat tot ac tantas diſſenſio- H nes circa eſſestialia religionis officia diſpel- lendi? Quodnam porro eſt medium illud, ſi imperium ſacrum non eſt, quo ejusmodi offi- cia vel authentice vel ſaltem judicialiter de- clarentur (162 - 71) ? Sacra accidentalia ne- ceſſitate quidem abſoluta determinationem non exigunt: quis tamen eſt, qui non videat, ad religionis tam revelateæ quam naturalis per- fectionem plurimum conducere, fi ejusdem . eccleſi? membra in aliquibus ſaltem Sacris 8 accidentalibus inter ſeſe conſentiant ? Cum utem ejusmodi conſenſus ine communi im- perio vel obtineri, vel diu ſaltem conſervari eo minus poſſit, quo pluribus membris eccle- ſia conſtat; inde merito concludimus, eam fore ſocietatem imperfeltlam, ſi imperio de- ſtituatur, quo aliqua ſaltem Sacra accidenta- lia determinentur. F. 172. Oppon. II. Actiones religioſæ, cum ex motivo divinarum perfectionum ſuſ- cipiende ſint (I,1), humang coactioni non polſunt elle obnoxigæ. Ergo humanum, im- perium repugnat religioni. R. Actiones religioſæ excludunt quidem coaftionem plijſicam, utpote quæ phyſick li- bertati adverſatur (3): neutiquam tamen re- fugiunt coaktionem moralem, quæ confiſtit in ipſa obligatione morali perfelta (15. c). Nam actiones , quæ procedunt ex coactione phyſfi- ca, cum liberæ non fint, religioſe quidem non ſunt. Sed cur hæe przrogativa denege- 4 tur = 88 =3*“ tur iis actionibus, ad quas Superior humanus externa ſanétione pœnali nos obligat? Dum enim is ad actiones quasdam religioſas propo- ſita porna externa nos obſtringit, neutiquam præcipit, ut ſolo metu illius pœnæ eas fuſci- piamus: immo legi ſuæ vel maxime ſatisfie- ri çenſet, ſi, nulla pœnæ habita ratione, im- perata faciamus. Demus, Superiorem humanum ſubditis poœnam externam minari, ni tem- pore paſchali SSmum Euchariſtiæ Sacramentum ſuſcipiant. Putasne, huic præceptioni humanæ non ſatisfieri ab iis, qui ſola, qua in Deum feruntur, caritate duéti, ad ſacram Synsxin accedunt? Nonne ipſe Deus ad ſe faper om- nia diligendum æterni ſapplicii comminatio- ne nos obligat? Quis dicet, primum hoc & maximum mandatum non ſervari a nobis, ſi Deum propter & diligamus ? G. 173. Oppon. III. Imperio ecolefiaſtico continetur poteſtas coaftiva per pœnas ſpi- rituales (154. b. Hæ autem, cum ſint mala rritualia (12), felieitatem internam, atque Adeo finem eccleſiæ impediunt. R. Pœna ſpiritualis eſt quidem matum ſpi- rituale: quod tamen nunquam licite infertur niſi tum, cum eſt minus malum; adeeque re- ſpectu majoris mali ſpiritualis fit com arative bonum ſpirituale. Id autem eo caſu contingit, quo ſpes eſt, fore, ut vel reus ſalutari hor- rore perculſus ad meliorem frugem redeat; vel, ſiquidem ille in fua obſtinatione perfi- ſtat, alii ſaltem fimilis pœnæ metu perter- riti ab ejusmodi criminibus deinceps abſti- neant. O. 174. 4 4 Cün Honi con ſatione don inde nnl linm aot uun ſpin eſ, gon Monorunm ne Urun e tenzor N H um leg weto een le, lleßl les igit⸗ Mon Int entum Ein ſiit nteralt un Mi voe hetl⸗ Detl Neſſe 1 adl⸗ einceſ⸗ teet; * * Ne. 89 G. 174. Oppon. IV. Pœnz ſpirituales non funt medium, quo finis eccletiæ obti- neatur. Nam actiones, qu'æ tantum metu poœnarum ſpiritualium fuſcipiuntur, religio- 122 non ilunt. C R. Cum, quidquid fit metu mali, amore boni oppoſiti fiat; poenæ autem ſpirituales pri- vatione bonorum ſpiritualium contineantur (12): inde manifeſtum redditur, bonerum ſpiritua- lium amore fieri, quidquid fit metu poœna- rum ſpiritualium. Quoniam igitur dubium non eſt, quin religioſæ fint aétiones, quæ amore bonorum ſpiritualium ſuſcipiuntur; illas quo- que actiones, ad quas ſolo licet metu pœ- narum ſpiritualium impellimur, religioſas eſſe, quis jure inficiabitur? H. 175. Oppon. V. Pœnzæ ſpirituales ſine temporalibus non fufficiunt ad coercen- dos improbos: hi enim iſtas magis quam illas timent. Itaque imperium eccleſiaſticum vel inefficax eſt ad finem fuum conſequen- dum, vel poteſtate coactiva etiam tempo⸗ rali gaudet. R. Homo improbus, qui actionem exter- nam lege ecclefiaſtica præceptam non niſi metu pœnz temporalis, ab hominibus infligen- dæ, fſuſcipit, certe Deum non colit. Aétio- nes igitur tali metu extortæ, cum religioſæ non fint (99-102), ad finem eccleſiæ afſſe- quendum nihil conferunt. Quare poteſtas co- activa ſpirituslis ad finem eceleſiæ conducit; — temporalis non conducit. Efficacia ſcilicet hu- man poteſtatis coaſttivæ ex fine ſocietatis æſti- F 5 man- e. 90 ℳ☛ manda eſt. Per pœnas femporales finis ecele- ſiæ nunquam obtinetur; per ſpirituales ſaltem obtinetur in iis, qui illarum metu legibus eccleſiaſticis obediunt. 14 F. 176. Oppon. VI. Imperium eccleſia- ſticum non poteſt nos obligare ad actiones, quæ non funt in noſtra poteſtate. Actiones autem religioſe in noſtra poteſtate non ſunt: dependent enim a gratia fupernaturali, quzæ certe non eſt in noſtra poteſtate. R. Neque Deus poteſt nos obligare ad actiones, quæ in noſtra poteſtate non ſunt. Cum igitur Is ad actiones religioſas nos ob- liget; hæ in noſtra poteſtate ſint neeeſſe eſt, nimirum adjuta per gratiam, cui & obicem ponere, & refiſtere propriis viribus poftu- mus. G. 177. Oppon. VII. Religio ſine acti- bus internis nequit conſiſtere (99). Imperi- um igitur humanum eſt inefficax ad promo- vendam religionem, ſi ad ejusmodi actus ſe non extendat. Atqui illud eousque ſe non exporrigit: nam Superior humanus cum actibus internis, utpote ſibi incognitis, ne- quit motiva connectere. R. Imperlum ececlefiaſticum non quidem in externo; — ſed in interno tamen foro (15. e) ad actiones internas nos poteſt obligare: quæ obligatio non eſt inutilis ad finem eccleſiæ, utpote qui in felicitate noſtra interna æter- naque ſitus eft. Imperium nempe eccleſiaſti- cum cum actibus internis connectit poznam a Deo infligendam. §. 178. eousgde de r H. 178. Oppon. VIII. Inter ipſos Catho- licos ſunt Doctores non pauci, qui imperio eccleſiaſtieo abnegant poteſtatem actus in- ternos vel præcipiendi vel prohibendi. R. Hi Doctores imperio ecclefiaſtico attri- buunt poteſtatem ſaltem indireltam ut vo- cant, nos obligandi ad actiones internas, Dum enim, ajunt, Superior eccleſiaſticus nos ob- ligat ad actiones quasdam externas, indireſte ſimul nos obſtringit ad eas actiones internas, ſine quibus externæ non ſunt religioſæz. Id quod ad efficaciam imperii eccleſiaſtici ſuffice- re credunt: atque ut ita ſentiant, eo potiſſi- mum moventur, quod circa actiones mere internas nec inſpekoric, nec judiciarig, nec soakivæ poteſtati humanæ locus ſit. At ego vehementer vereor, ne per hanc ſententiam tota poteſtas legislatoria, prout eſt imperio eccleſiaſtico propria (154. a), ever- tatur. Nam Superior humanus nec inſpicere poteſt, nec jusdicare, an ſubditi aétionem in- ternam cum externa copulaverint, nec ne; atque fi hoc facere neglexerint, neque eos pvunire poterit. Si igitar prædiéta ratio ſub- iſteret, imperium ecclefiaſticum neque gau- deret poteſtate indireda actiones internas vel prehibendi vel præcipiendi. Quare imperio ec- cleſiaſtico competeret poteſtas legislatoria circa actiones tantum externas. Hæ autem cum ſine internis religioſeæ non ſint; tota poteſtas legislatoria imperii ſacri ad conſequendum ec- cleſiæ finem prorſus foret inutilis. C. 179. Si quis rationes noſtras cum Aariorum argumentis animo præjudiciis non occu- o occupato comparaverit, haud difficulter, ni me omnia fallunt, perſpiciet, in eccleſia, uf ſocietas perfecta ſit, revera neceſlſarium eſſe imperium ſacrum, cui inhæreat pote- ſtas, pro conſequendo illius fine ad actiones ſ quidem internas in ſoro tantum interuo; — ad externas vero in externo pariter atque interno ſubditos moraliter obligandi. * G. 180. Nimirum duplicem hanc pote- ſtatem obligandi duplex eccleſiæ volitia (153) tmiinn exigit. Cum enim Deus non internum dun- n Kit taxat, ſed externum quoque cultum a no- . bis poſtulet (109); volitia eccleſiæ externa D depoſcit, ut actiones quædam externæ, quas n divinæ leges indeterminatas (17) reliquerunt, mllir ad colendum Deum determinentur; aliæ ve- I ro, quas divinum jus jam ſatis determina- en e i vit , nova ſanctione urgeantur. Quoniam vero actiones externæ ſine internis ad finem eccleſie non ſufficiunt, interua quoque eccle- ſiæ politia requirit, ut ſubditi obligentur ad actiones internas vel actibus externis conjun- , Wl gendas, vel ſe ſolis etiam ſuſcipiendas. Ad Antnt n politiam erfernam pertinet poteltas legislato- bet ria, coakttiva, judiciuria, inſpeltoria, & exe- cutoria (154); ad internam ſufficit ſola po- HD teſtas legislatoria imperii eccleſiaſtici: legi- ni i bus enim ejus auctoritate latis, ſolus Deus euer, 8 eſt Inſpector, Judex, & vel Remunerator, ſi u ien obſerventur; vel Vindex, ſi non obſerven- in li tur: In eccleg. N 23 =3* tur: Id quod, etiamſi non fufficiat ad con- ſequendum finem’ imperii civilis: fufficit ta- men ad obtinendum finem imperii eccle- ſiaſtici. ART. III. DE FORIA IMPFERII EooLESIASIICI. O. 181. Si ponamus, nullam fſacri imperii formam in eccleſia a Deo fuiſſe determinatam; tum certe illud origine ſua non fuit niſi penes omnes ſocios ſimul ſum- tos. In data quippe hypotheſi, cum omnes ſocii moraliter inter ſeſe æquales ſint (74), eccle- ſia ut ſocietas æqualis concipitur. Hujus au- tem imperium nonniſi omnibus ſociis conjun- ctim acceptis competit (75). Ergo, ſi &c. H. 182. Neque tamen imperium eccle- ſiaſticum univerſitati ſociorum ita annexum eſt, ut unanimi eorum conſenſu in unum duntaxat aut plures ſimul fumtos transferri nequeat. Certe imperium civile, quamquam origine ſua toti civium univerfitati conveniat; com- muni tamen omnium ſententia uni pluribusee conferri poteſt (939). Nihil vero obſtat, quo minus idem judicium de imperio eccleſiaſire ferre liceat. J. 183. = 94 = * §. 183. Opponunt equidem Aarii: Re- ligio pendet a cognitione divinarum perfe- ctionum (99). Cum igitur cognitiones noſtræ ab alieno arbitrio pendere nequeant; conſe- quitur, ut nec ipfſa religio alieno arbitrio ſubjici poſſit: id quod tamen contingeret, ſi imperium eccleſiaſticum non foret penes uni- verſitatem. Sed R. Cognitiones noſtre non ita quidem ſub- jacent arbitrio alterius, ut vel pro vero ha- bere debeamus, de cujus falſitate; — vel FJalſum judicare, de cujus veritate convicti ſumus: nihil autem impedit, quo minus cog- nitiones noſtræ ita ab imperio alterius! pen- deant, ot & eo precipiente wveritatibus quibusdam cognoſcendis operam dare, & ju- diciali ejus fententi? „ quamdiu conſcientia non renititur, acquieſcere in conſeientia te- neamur. H. 184. Itaque triplici modo Superiori humano in negotio religionis ſubeſſe pofſſu- mus. Is enim poteſt nos obligare, inprimis ut ad cognoſcendas quasdam veritates reli- gionis intellectum applicemus; deinde ut jJudiciali ipſius ſententiæ circa religionis dog- mata, quamdiu conſcientia non relucttatur, morem geramus (167); denique ut, ſalva conſcientiæ libertate, & omittamus actiones, quas religionis cauſſa prohibet; & quas præ- cipit, ſuſcipiamus. 1 ärino mün n Ge inann m vero Intlblltars gions n 1 Dev Eyeltti rents ſohnimn Ulüte Cenminn A 95 = 3&* G. 185. Præteren ſi Deus uni vel plt ribus, penes quos eſt imperium eccleſiaſti- cum, in declarandis dogmatibus religionis donum infallibilitatis concedat, id quod fieri poteſt (162); tum profecto nullum ſfſupereſt dubium, quin ejusmodi declarationi ſuum quisque judicium & poſſit & debeat ſubmit- tere, utpote certus, ſe falli non pofſle, ſi judicio alterius infallibili acquieſcat. Immo in data hypotheſi non tam ab humano quam a divino arbitrio circa Sacra eſſentialia quis- que dependet. Nam jure divino tenemur pro certiſſime veris habere, quæ a Deo revela- ta eſſe indubitanter cognoſcimus (107 & 8). Jam vero ſi imperium eccleſiaſticum dono infallibilitatis in declarandis dogmatibus re- ligionis eſt præditum, certiſſime conſtat, ea a Deo revelata eſſe, quæ ut taliu illius auco- ritate definiuntur. Ergo jure divino tene- mur firmiſſimum aſſenſum præſtare verita⸗ tibus', quas imperium eccleſiaſticum divi- nitus revelatas eſſe definit. H. 186. Innumeros de plebe homines profecto reperire eſt, quibus vel a natura vel ab educatione negatum videmus, dog- mata religionis perſcrutando intelligere. Cur his alieno judicio ſubmittere ſeſe non li- ceat ?2? Demus etiam, imperium eccleſiaſti⸗ cum eſſe penes univerſitatem. Vel heæc po- teſt, vel non poteſt dogmata religionis ex communi omnium ſociorum conſenſu decla- raré N. 96 Nℳo rare interpretatione judiciali, quam finguli deinceps ſocii amplecti teneantur? — Si non poteſt; ergo ATonnalis unitas peſſumeat, neceſie eſt (102). — Si vero poteſt; ergo poſteri ab arbitrio Majorum in negotio re- Hgionis pendent. Itaque aut nullum admittendum eſt impe- rium eceleſiaſticum; in qua hypotheſi eccleſia ad ſortem ſocietatis imperfeltæ detruditur (170); vel dicamus oportet⸗, illud non minus uni vel pluribus tantum, quam omnibus ſociis conjunctim ſumtis poſſe competere. §. 187. Potuit Deus eccleſiam poſiti- vam ita Inſtituere, ut ejus imperium ſa- crum vel ſociorum uni erſitati, vel uni tan- tum aut pluribus conuiate acceptis comit- teret. Quandoquidem ecclefia ſibi relicta jus ha. bet de imperio ſacro ita diſponendi (181 & 82); quis erit, qui idem jus Deo abnegare auſit ? Is nempe, qui ſoctetatem quamdam inſtituit, gaudet poteſtate, per leges Junaa- mentales & imperium inttoducendi & ejus formam determinandi. F. 188. De Imperio eccleſiæ Woachicæ (152), quoniam certis documentis deſtitui- mus, nolim quidquam afleveranter pronun- ciare. Simillimum vero eſſe videtur, nullum a Deo imperium in ea fuiſſe conſtitutum; adeoque relictum arbitrio ſociorum, ut, cui vVellent, imperio ſeſe ipfi ſubjicerent. Si'con- jectu- 0 M luf⸗ lnam ſini = 97 =* jecturis locum dare velimus, ceteris forte probabilius ſentiunt, qui exiſtimant, initio quidem, & antea, quam in civitates con- veniri coptum eſt, tot eccleſias ſaltem ac- cideutaliter diverſas (152) extitiſſe, quot fu- erunt familiæ, queis cum imperio tam ſacro quam profano przæerant Patresfamilias. Ex quo autem hi nexu civili inter ſe mutuo copulati ſunt (91), an & quinam imperium ſacrum in fſuas familias retinuerint; — an & quinam communi imperio eccleſiaſtico, & qua forma, ſe ſubdiderint; — an & quinam imperium iſtud cum civili conjunxerint; hæec & ſimilia nos ignorare profitemur. Legimus quidem GEN. XIV., Melchiſede- cum fuiſſe fimul Regem & ſacerdotem Dei altiſimi. Inde tamen „ ceterorum Regum eandem conditionem fuifſſe, neutiquam ſequi- tur. H. 189. Quamquam imperium ſacrum eccleſix univerſalis poſitivæ V. T. ſeu Wo- achicæ ſit ejusmodi ambiguitatibus implica- tum : id tamen videtur exploratum, nullum extitiſſe imperium ſpirituale, quod omnibus illius eccleſie membris commune fuerit. Nullum ſaltem talis imperii veſtigium, etiamſi omnia retro acta ſecula ad ram usque chriſtianam percurramus, occurrit. Quare mirum non eſt, quod, cum omnes illius eccleſiæ ſocii communi imperio ſacro carerent, lapſu temporis varii in varios eos- que turpiſſimos circa religionem errores pro- G lapſi = 92⁸ =* lapſi ſint: ut ſfingulæ propemodum n vel civitates religionem gſſentialiter aliar fiterentur, Quo factum eſt, ut fere tot ec- cleſiæ eſſentialiter diverſæ, quot nationes aut civitates, exiſterent. ¼ . G. 190. In eccleſia . Moſaica Deus & ſoli & toti tribui LEVI ſexus maſculini ſacrum externæ religionis miniſterium jure hereditario commiſit. Ex ea Tribu AAlkO- W ejusque poſteris ſacerdotium proprium eſſe voluit. Porro Sacerdotum erat ſacrifi- cia peragere, ceteris EEVIIIS reliqua mi- niſteria, ad cultum Dei externum pertinen- tia, obeuntibus. H. 191. Sacerdotes, præter mox com- memoratum jus propriis manibus ſacrificia offerendi, ex divina inſtitutione gaudebant poteſtate a) Leges divinas populum edocendi. Labia ſacerdotis cuſtodient ſcientium; & le- gem requirent ex ore ejns. WäAlLACUII. II. 7. 5*) Judiçandi de lepra, eaque infectos a ceterorum communione excludendi. LEVII. XIII. 1 - 47. *½) Statuendi pretium rerum Deo de- votarum. Animal immundum, quod immolari Domino non poteſt, ſi quis voverit, adducetur ante ſucerdotem; qui judicans, utrum bonum vel malum ſit, ſtatuet pretium. Quodſi dare v.- 6 “SS N = 99 =* voluerit is, qui offert, addet ſupra æſtimatio- nem quintam purtem. LEELVII. XXVII. 11 &c. d) Leges Moſaicas vel authentice vel ſaltem judicialiter interpretandi (28 & 34). . diſicile & ambiguum apud te judicium eſſe perſpexeris inter ſauguinem Sα Hanseren n oe eſt, ſitne homicidium voluntarium, in- voluntarium); caußam & caußſum Cnum juſta ſit, an injuſta); lepram & leprum (utrum munda ſit, an immunda); & ju- dicum intra pvortas tugs videris verba vuria- i: ſurge, & aſcende ad locum, quem elegerit Dominus Deus tuus; veniesque ad Jacerdotes Levitici generis, & ad Gudicem, qui fuerit illo tempore, quxresque ab eis: qui indicabunt tibi judicii veritatem; . ſequerisque ſententiam corum . . . Qui autem ſuperbierit, nolens obedire ſacerdotis imperio, qui eo tempore mi- niſtrat Domino Deo tuo; & decreto judicis; morietur homo ille: & auferes malum de Ijſ- rael. DEVI. XVII. 8 - 13. H. 192. Sacerdotium eccleſiæ Moſaicæ prædictis quidem juribus ornavit Deus: quæ tamen tanta fuiſſe non videntur, ut impe- rium plenum quarent (68. c.). Jure igitur dicendum exiſtimem, apud Iſraelitas 1HEO- CRAIIAIM EooLESIASTICAIM obtinuiſſe, Aaermainodun à Moyſe usque ad Regem Saul THIEOCRAIIA OIIILIS apud eosdem viguit: ita ut Deus imperium tam eccleſia- G 2 Ni- 3 nn nin 6 eniſ in . 100 Nicum quam civile ſibi reſervarit: cum Aloy-⸗ ſes primum & Joſue, poſtea vero Judices civitatem; — Sacerdotes vero eccleſiam Ju- dæorum poteſtate tantum adminiſträtozia (26. C) gubernarent. Quale imperium Chriſtus in eccleſia ſua in- ſtituerit, inferius ſuo loco diſcuti emus. SECITIO II. DE & URIBVUS ECOELESIA COMPARATA. AD OIVILVATEMW. CAP. I. DE MEXVU ECCLESIE CUIM CIIIIIATE. G. 193. PFccleſia cum civitate eatenus ne- (titur, quatenus qui ſunt mem- bra civitatis, iidem etiam membra eccleſic funt. Quare eorum actiones duplici reſpectu conſiderari poſſunt, altero ad civitatem; ad eccleſium altero. Quatenus ſalutem eccleſiæ promovent, vel impediunt, eccleſiaſtice bonas vel malas dicimus: quatenus vero fini ci- vitatis proſunt, aut obfunt, civiliter bonas aut malas appellamus- H. 194. ſe. EMends ICNTA. F. 194. Cum finis eccleſiæ ſit beatitas hominum (147), quz ſolis actionibus mo- uliter bonis „ tanquam mediis ſpiritualibus, obtinetur; & viciflim ſolis actionibus mora- liter mulis, tanquam impedimentis itidem ſpi- 11tudlibus, amittitur (148): omnes & Jolas actiones umanas, quatenus moraliter bonc aut malæ ſunt, eccleſiaſtice pariter bonas aut mualas eſſe, merito ſtatuimus. Porro quam- quam actiones tam internæ quam externa Lonitatem vel malitiam eccleſtaſticam conti- neant: hæ enim, ut ille, moraliter bongæ aut malæ eſſe poſſunt: bonitas tamen vel malitia civilis in ſolas actiones externas cadit: nam internæ quu tales, niſi ſcilicet foras prorumpant, ſecuritatem publicam, quæ tinis eſt civitatis (92. b), nec promo- vent, nec impediunt. S. 195. Quoniam ſocii junctis viribus ad conſequendum finem ſocietatis ſuæ ten- dere debent (56); hinc 4) Qui ſunt membra eccleſiæ, debent incumbere ad actiones moraliter bonas, a moruliter malis abſtinere. 5*) Qui ſunt membra civitatis, non ſo⸗ lum ab actionibus civiliter malis abſtinere, ſed etiam civiliter bonis operam dare tenen- tur. 4) Qui ſimul funt membra eccleſix & civitatis, ita actiones quascunque tam mo⸗ C 3 1li- 102 = aliter quam civiliter malas declinent neceſſe eſt, ut fuſcipiendis actionibus cum civiliter tum moraliter bonis pro viribus ſeſe im- pendant. H. 196. Religio naturalis nihil lucu- lentius docet, quam ad obedientiam divi- nis legibus præſtandam in conſcientia nos obligari (107). Nemo igitur, niſi qui re- ligionem omnem abjecerit, divinis legibus in conſcientia ſe obligari inficiabitur. Jam Cda Md vero cum Deus ipſe pacta ſervari jubeat; cives autem ad publicam ſecuritatem junctis viribus promovendam ſe mutuo obſtrinxerint (92. d); quicunque ſunt membra civitatis, niſi omni penitus religioni nuncium remi- ſerint, fateantur neceſſe eſt, ſe divina lege & in conſcientia obligari, ut & operam dent actionibus civiliter bonis, & a civiliten mali ſeſe contineant. Wr hums F. 197. Eo meliores, ſi cetera ſint paria, en cives ſunt, quo ſunt religioſiores, probiores- n ee que; eo contra vejores, quo minus weligio- nis & vietatts habent; omnium denique veſſimi, qui omnino ſunt irreligioſi (104). Civ enim „ cum religioſi ſunt, in con- ſcientia ſe obligstos agnoſcunt, ut ſalutem pub- licam promoveant (196). Cum vii ſunt, huic obligationi conantur ſatisfacere, etiamſi ferte ab hominibus nec præmium ſperent, rvec ponam metuant. Impii contra, quemvis di- vinha A 10; yr vina obligatione, ut ad ſalutem civitatis pro virili incumbant, teneri ſe ſciant, ea tamen plerumque neglecta, kumanæ tantum obliga- tionis rationem habent. Denique irreligioſi, cum divinam obligationem penitus rejiciant, ad humanam duntaxat attendunt. Cives igi- tur, ſi vel impii ſint, vel prorſus irreli- gioſi, nonniſi temporalium — vel bonorum ſve vel malorum metu in officio continen- tur. His motivis ſi cereant, quam fſunt ſuæ proſperitatis ſtudioſi, tam erunt publicæ ſa- Tutis incurii. Accedit, quod tam prœæmial, quæ actionibus civiliter bonis; — quam poœ- næ „ quas actionibus civiliter malis legisla- tor humanus, tanquam motiva temporalia, annettit, variis artibus ſœpe eludantur. Quot enim non videmus Viros, de republica civili optime meritos, quos iniquorum hominum aut vis aperta aut fraus occulta oppreſſit2 Nunquid e contrario cives conſceleratiſſimi, præfertim ſi aut gratia Principis aut opibus valeant, poœnam omnem ſæpe effugiunt? FK. 98. Quæ cum ita ſint, inprimis oppido patet, civitati non tantum utiliſſi- mam, ſed plane neceſſariam efle tam vie- tatem quam rveligionem ſaltem aliquam ci- vium, eam nimirum, quæ doceat, Deum & legislatorem eſſe, & juſtum tam vindi- cem malorum, quam remuneratorem bono- rum; neque præterea aliud quodpiam dogma contineat publicæ ſecuritati nocivum. De- inde vero manifeſtum redditur, nullum rei- publicæ malum eflſe peftilentius i.ligioſi- 12 7Le. 04 J. 99 4 KN= 104 =6 * F. 199. At ſi Religio, inquis, tantum utilitatis affert civitati, qua ratione potuit contingere, ut mala innumera in orbem ter- rarum inde profluerent? Certe qui integras ſæpe provincias diris calamitatibus religio- nis cauſſa oppreſſas fuiſſe neſcit, neſcio, an 'quidquam hiſtoriæ vel ſacræ, vel prola- næ ſciat. R. Cave religioni veræ adſcribas „ quæ aut falſlæ tantum religioni, aut hominibus vera religione abutentibus in acceptis refe- renda ſunt. Nam fſicut religioſæ actiônes interne damnum quodpiam civitati importare non pofſfunt (194): ita nec ab actionibus externis eſt quod fibi civilis respublica ti- meat, ſi veræ religionis principia penitius inſpiciantur. G. 200. Cum enim vera religio, ut- pote divinæ voluntati conformis (99), ne- queat membris civitatis permittere vel præ- cipere aliquid eorum, quæ divinis legibus prohibita ſunt; actiones autem civiliter mala membris civitatis ſint jure divino prohibi- tæ (196); apertiſſime ſequitur, nullam eſſe actionem civiliter malam, quam vera re- ligio vel permittere poſſit, vel præcipere. Quamobrem veriſſima fſunt, quæ inde de- ducimus, corollaria, nimirum a) Religio vera non eſt, quæ actio- nem quamdam ciniliter malam membris ec- cleſiæ aut precipit, aut permittit, afque adeo R l, P 4 — = J. e 105 N adeo nec eccleſa vera eſt,, quæ ejusmodi religionem profitetur. „*) Actiones alioqui religioſæe, ſi civi- tatis ſalutem impediant, relligioſe eſſe de- ſinunt. . 4) Imperium eccleſiaſticum caret jure ſubditos ſuos obligandi ad ſervandas leges civitati nocivas. C A L. I. DE IURIBUS IMPERII CIVII.-IS IN ECCLESIA. ART f. AN TIPERIO COIILI OCoWPEIAI G& COERCA NACRA. H. 20 1. Princeps ex oflicio ſuo, atque adeo jure naturæ tenetur eo cu- ras viresque ſuas intendere, ne civitati quidquam deſit eorum, quæ ad promoven- dam ejus ſalutem vel neceſſaria ſunt vel utilia. Cum igitur religio pietasque civium non modo utilis ſed etiam necefſaria ſit ci- vitati (198): idcirco Principi mhil potius G 5 eſſe = 106 =E* eſſe oportet atque antiquius, quam ut re- ligionem ac pietatem inter fſubditos ſuos tota, qua pollet, auctoritate defendat, at- que adeo eccleſiam, & quæ ad eam perti- nent, pro viribus tueatur. Nomine Principis hoc loco & deinceps intelligimus quamcunque perſonam ſeu phy- Rcam ſeu moralem (56), cui civile impe- rium competit (93). G. 202. ADVooATIIA ECoIESIASTI- CA eſt jus pro viribus tuendi religionem, & quæ ad eam pertinent. Jus hoc cui- libet Principi ita convenit, ut, tanquam jus majeſtaticum, ab imperio civili prorſus in- ſeparabile ſit. Nam jura majeſtatica ſunt, quæ ſua natura eivili imperio inhærent (95). Jus autem ad- vocatie eccleſiaſtick ejusmodi nexum habet cum civili imperio (201). Ergo &c. G. 203. Jus iſtud menſfuram capit cum ex natura civilis imperii, cui inhæret, tum ex fine ſuo, qui eſt ſalus civitatis, per re- ligionem promovenda. Quare cum ex una parte ſalus civitatis ſolis actionibus exter- nis promoveatur (194); ex altera parte im- perium civile media temporalia tantum in ſua poteſtate habeat (96); advocatia eccle- NRiaſtica ad externa duntaxat negotia reli- gionis pertinet; nec aliis mediis quam tem- voralibus poteſt exerceri. .204. Uule ſibti pn n Nocem lt at. anad „ze. , i eil §. 204. Itaque Princeps ex jure advo- catic eccleſisſticæ ℳ) Subditos obligat ad actiones quas- dam erternas, vel ponendas, vel omitten- das, prout eas religioni, quam illi profi- tentur, aut conformes aut difformes efſe conſtiterit. b⁵) Transgreſſoribus legum, ad religio- nem externam pertinentium, pœnas tempo- rales infligit. c) Inquirit, an ſubditi leges, queis re- ligioni externæ conſulitur, ſervent, nec ne. d) Controverſias civiles circa negotia re- ligionis externa decidit, ut inde ſalus ci- vitatis promoveatur. Controverſias civiles, quæ ad jus advoca- tie eccleſiaſtick pertinent, voco eas , queis diſcepfatur, an actiones quædam externæ, quas quidem religioni conſentaneas vel adverſas ie conſtat, cwviliter etiam bonæ vel malæ int. G. 205. Imperio civili inhæret pote- ſtas impediendi, ne quid in civitate agatur, unde ſaluti publicæ damnum aliquod immi- neat (64). Si igitur negotia eccleſiaſtica cum quodam detrimento civitatis conjuncta eſſe poſſfint, Principi jus competat neceſſe eſt cavendi, ne obtentu religionis quidquam fiat, quod civili reipublicæ aliquo modo no- cere = 1089 =* cere poſlit. Hanc Principum poteſtatem & & KEUIM CAVEIVI nominamus. Nimirum actiones religioſæ, quæ a Deo præceptæ non ſunt, cum inter Sacra tan- tum accideutalia locum habeant (102), ſalva vera religione, ſalva Dei Gloria, ſalva ho- minum beatitate, omitti poſtunt; immo ſi cum falute civitatis collidantur, omitti etiam debent, præſertim cum eo caſu religioſæ eſſe deſinant (200). Quid igitur, amabo, obſtat, quo minus Princeps in data hypotheſi ejus- modi actiones prohibere poſſit ? H. 206. Etiamſi eccleſiaſtici Superiores non ignorent, quze jure naturæ, tanquam civiliter mala, generatim ſint prohibita: ne- que tamen ſemper aut poſſunt aut debent ſcire, quæ pro varietate circumſtantiarum publicæ ſecuritati nunc commodum', nunc incommodum afferant. Mirum igitur non eſt nec vitio illis vertendum, ſi ſæpius contingat, ut ea ſaluti civili innocua eſſe exiſtiment, quz tamen cum illius detri- mento conjuncta ſunt. Quo errore cum detinentur, ſane fieri ſæpenumero poteſt, ut conſtitutiones condant, quarum promulgatio aut obſervatio publicæ proſperitati nocu- mentum importet. Multo frequentius poteſt contingere, ut homines de plebe religio- nis cauſſa conſuetudines quasdam bono ci- vili reipublicæ noxias foveant. Hee Dümeiu Dl aweln len Colhitu Wus. lNle h npi nel Ibatenos ſalias n 6tct Lelgione elt, U, i Inpeto c n ein tut ann i Aaleni indirulto o U Cln 1 iſc ſi er e ni al fttem, , 4 Neltatem uus. (ue ¹ Del et Mrg tan. V. 109 ℳ C. 207. EKx his maniſeſte conſectum arbitror, jure ſuo agere Principem, ſi lata lege ſanciat, ne conſtitutiones eccleſiaſticæ antea in civitate promulgentur, quam ſibi ad inſpiciendum fuerint exhibitæ, earumque promulgationem prohibeat, ſi quid externæe civium felicitati, nocivum in illis detexerit. Hæc Principum poteſtas &U8 PLAlI!I RKEGII appellatur: nomine enim placiti re- gii conſenſum Principis in promulgatio- nem conſtitutionum eccleſiaſticarum deſig- namus. Inde haud difficulter intelliges, Jus vlaciti regii non eſſe niſi partem juris cavendi: quatenus enim hoc circa ordinationes eccle- anicas verſatur, jus vlaciti regii vocatur. S. 208. GNO RleoIDImI OAVLNI circa religionem cuilibet Principi ita com- petit, ut, tanquam jus majeſtaticum, ab imperio civili nequeat ſeparari. Jura enim majeſtatica ſunt, quæ ſua na- tura cum imperio civili eopulantur (95). Sed jus cavendi ecirca religionem nexu hujusmodi indivulſo cohæret cum imperio civili (205 & 7). Ergo. Cum jus pliaciti regii ab jure vegio ca- vendi ſejungi non pollit (207); perinde at- que illud cuilibet principi, tanquam jus m Zeſtaticum, inſevarabiliter conveniat necefie eſt. 1I 10 H. 209. Jus regium cavendi inſtar ad- vocatic scleſiaſtick, menſuram recipit par- tim ex natura civilis imperii, partim ex fine ſuo, qui eſt ſalus civitatis, obtentu religionis non impedienda Cum igitur actio- nes intervnæ quu tales nihil detrimenti in- ſerant publicæ ſecuritati (194); nec impe- rium civile alia, quam temporali, poteſtate gaudeat (96); conſequitur, ut & utrumque jus illud circa externa duntaxat religionis negotia verſetur; nec aliis niſi temporalibus mediis uti poſſit. S. 210. Itaque Princeps ex jure cavendi ℳ) Obligat ſubditos ad omittendas quas- dam actiones externas, eoquod eas, utut alioqui religioſas, cum tamen a Deo deter- minatæ non ſint, reipublicæe civili noxias eſſe judicet. b*) Inquirit, an ſpecie religionis nihil agatur in civitate, unde in hanc damnum aliquod poſſit dimanare. 6) Poœnas temporales infert iis, qui leges, ex jure regio cavendi circa religio- nem externäm a ſe conditas, transgreſſi fu- erint. α, Controverſias civiles circa externa religionis negotia decidit, ne inde ſalus ci- vitatis impediatur. Con- 6 oſſqſtiee Pbll. 9 0Cun Wi a DIN Ponteve Coltimeant. ) Sn Hentert, i ſeels enin 1 ſn II uh⸗ tat! norien’r l geroun er co lle inel ignid u le, lenne ue W III = Controverſias civiles, quæ ad jus reginm cavendi pertinent, eass appello, queis disqui- ritur, an actiones, alias quidem religioſæ, quæ tamen a Deo præceptæz non funt, civi⸗ liter malæ ſint. K. 211. Ex jure autem placiti regii Princeps ſpecialiter ℳ) Prohibet, ne ullæ conſtitutiones ec- cleſiaſticæ antea in civitate promulgentur, quam ſibi ad inſpiciendum fuerint exhibitæ. 5) Inſpicit ejusmodi conſtitutiones, ex- ploratque, an nihil bono civili adverſum contineant. *) Siquidem tale aliquid in iis depre- henderit, illarum promulgationem prohibet: ſecus enim eandem permittere tenetur, In ſubditos, qui leges ex jure placiti regii ſtatutas transgreffi fuerint, poœnis tem- poralibus animadvertit. e) Controverſias civiles circa conſtitutio- nes eccleſiaſticas decidit, ne publicæ ſecuri- tati periculum quodpiam immineat. Per controverſias civiles, quæ ad jus pla- citi regii revocandeæ ſunt, intelligo eas, queis inveſtigatur, an ordinationes eccleſiæ aliquid civiliter malum revera contineant, nec ne. K. 212. Ex prædictis duobus juribus, nempe ex jure advocatig eccleſtaſticeæ, & ex jure N= 112 = 8 jure regie cavendi, coaleſcit ſic dictum 06 KEEIVI OARCA &ACRA:. quod proin recte definitur, ſi dicatur eſſe jus perfectum externa civium negotia eccleſiaſtica ita de- terminandi, ut ad ſalutem civitatis partim innocua ſint, partim proficua. Atque adeo jus regium cirta Saq«ra nihil aliud eit quam ipſum imperium civile, quatenus hoc ver- ſatur circa externa civium negotia eccle- ſiaſtica ,„ prout hæc cdiviliter bona vel mala ſunt. Vides jam, actum agere, qui contendunt, jus regium circa Sacra numerandum eſſe inter privilegia, quæ Principes Prælatis ec- cleſiæ in acceptis referre debeant. Jus enim hoc tam nequit ſeparari ab imperio civili, quam ipfum imperlum civile a ſeipſo divelli nequit. Qui igitur privilegium efſe poteſt ab Eccleſia conceflum Begibus? Nunquid & ip- ſum imperium civile inter privilegia eccle- ſiaſtica numerabunt ? ART. II. ANV rERIO OCIITII ConPEIAr SGS W S&ACRA. F. 213. Nomine RIS IN SACRA 1N intelligimus jus perfectum de- terminandi Sacra fubditorum, quatenus Sa- Arα ſunt: ſeu, quod eodem recidit, eſt jus per ectum determinandi negotia eceleſiaſtica dubditorum, quatenus ſunt eccleſiaſtica, ſeu mora- ul. 61 hon nfe⸗ oe kebpiet a, Not (ea) imte pohire. ) us in tin tr inn Ulciptunt Is onitn Venit la⸗ N= 113 N moraliter bona aut mala. Hanc notionem qui expenderit, intelliget, jus in Sacra nihil aliud eſſe quam ipſum imperium ec- cleſiaſticum. Quatenus enim negotia noſtra ſunt moraliter bona aut mala, eatenus pro- movent aut impediunt beatitatem noſtram (194). Ad hanc autem imperium eccleſia- ſticum quoque illa determinat (153). F. 214. Cum vero jus regium cirta Sa- cra non differat ab imperio civili, quatenus hoc reſpicit externa civium negotia eccleſia- ſtica, prout ea civiliter bonag aut mala ſunt (212) 5inde merito concludimus, tanto diſ- crimine inter ſe mutuo diſtare jus in Sacra & jus circa Sacra, quanto imperium eccleſiaſticum ab imperio civili diſtinguitur. Nempe a) Jus in Sacra actiones quasdam vel præcipit propter moralem bonitatem, vel propter malitiam morualem prohibet. Jus circa Sacra actiones quasdam religioſas vel præ- cipit ut civiliter bonas, vel ut civiliter ma- las prohibet. *“) jus in Sacra verſatur circa actio- nes tam internas quam externas: illæ enim perinde ac hæ bonitatem vel malitiam mo- rulem ſuſcipiunt. Jus circa Sacra ad actio- nes ſolummodo externas ſe extendit: nam his ſolis bonitas vel malitia civilis con- venit (194). N= 114 = * *) Jus in Sacra tantum ſviritualia; — e contrario jus circa Sacra temporalia dun- taxat media in ſua poteſtate habet (96 & 148). F. 215. Itadque jus in Sacra ſpiritua- le; — jus circa Sacra vero temporale eſt. Quamquam enim utrumque circa Sacra verſetur: ratio tamen, qua utrumque Sacra attingit, plane diverſa eſt. jus in Sacra nimirum reſpicit Sacra, quatenus Sacra ſunt, ſeu quatenus beatitatem noſtram & gloriam Dei vel promovent ut moraliter bo- na, vél ut moraliter mala impediunt. Jus circa Sacra itidem Sacris occupatur, qua- tenus temporalia ſunt, id eſt, quatenus pro- ſperitatem noſtram vel adjuvando (civiliter bona; — vel turbando civiliter mala ſunt. Iilud ſpiritualibus ad Spiritualem; — hoc temporalibus mediis ad temporalem finem ſubditos conatur perducere. F. 216. Imperium civile poteſt finem ſuum aſſequi absque jure in Sacra. Nam ſecuritas publica, quæ eſt finis im- perii civilis, ſolis actionibus externis civili- ter bonis, & mediis temporalibus obtinetur (96 & 194). Cum ergo poteſtas imperii ci- vilis ad ejusmodi actiones mediaque ſeſe ex- porrigat, etiamſi jure in Sacra careat; non eſt, cur illud ad conſequendum finem ſuum jure iſto indigere dicamus, OJ. 217 V. 115 G. 217. Jus in Sacra non eſt neceſſario connexum cum imperio civili. Si enim hoc ſine jure in Sacra finem fſu- um poteſt obtinere, tum profecto neceſſe non eſt, ut id fibi annexum habeat. Nihil autem deeſt imperio civili, quo minus etiam abs- que jure in Sacra ad finem ſuum perveniat. [216). Ergo. H. 218. Imperium eccleſiaſticum non eſt neceſſario connexum cum imperio civili. Quandoquidem jus in Sacra cum imperio civili neutiquam necefſario connectitur (277); conſequens eſt, ut neque imperium eccle- ſiaſticum, utpote quod a jure in Sacra nihil plane differt (213) „ necefſario cum imperio civili connexum dicere liceat, H. 219. Sunt, qui jus in Sacra divi⸗ dant in divxeltum & indireſtum (26.f). Dire- tum vocant, quod Superiori eccleſiaſtico competit in ordine ad conſequendam felici⸗ tatem internam. Indirettum appellant, quo wet fun Princeps gaudet ad obtinendam felicitatem Sucn⸗ rternam. At ejusmodi jus indireltum in Sacra videtur pugnantia includere. Felici⸗ tas enim externa ſolis mediis temporali- bus acquiritur (11). Cum igitur jus in Sa- cra nonniſi media Spiritualia in ſua pote- ſtate habeat (214); non video, cur Prin- cipi hoc jus ad aſſequendam civium pro-⸗ ſperitatem convenire debeat. abH H 2 Nem- Nempe ad promovendam ſecuritatem pub- licam ſufficit Principi jas circa »αα (201- 13): quod forte Aarii a jure in Sacra non ſatis diſcernunt. G. 220. Ex lis,„ quæ cum de jure circa Sacra, tum de jure in Sacra hactenus diximus (193 - 220), quzdam ſummi mo- menti corollaria deducimus: nempe a) Imperium eccleſiaſticum nec direlte nec indirefte fubjicitur imperio civili; atque adeo ſua natura ſupremum eſt (68. e). b“) Eccleſia in ordine ad perſequendum finem ſibi proprium eſt ſocietas ab imperio civili libera; adeoque SATUS (6o. c), a Stutu civili plane diverſus (98). 4c) Subditi eccleſiæ in negotiis ſpiri- tualibus, quatenus ſunt ſpiritualia, foli im- perio eccleſiaſtico ſubjacent. d) At in negotiis ſpiritualibus, quatenus hæc ut temporaliu ſeu ut civiliter bona aut mala conſiderantur, ſoli imperio civili obe- dire tenentur. e) Supremus Rector eccleſiæ in nego- tiis ſpiritualibus, quatenus hæc ſpiritualio ſunt, nulli imperio humano fubeſt. ) Sed in negotiis Spiritualibus, qua- tenus hæc ſpectantur ut temporalia, impe- rio civili ſubditur. G. 221. gettanoc 7. AKtloles lelle Ncka. Len precl 1 nt et, ſelgole, e den 5 A = 117 = 3* F. 221. Oppon. Aarii I: Cum imperio civili debet eſſe connexum jus in omnia ea, quæ ad ſalutem civitatis ſunt neceſſa- ria. Religio autem eſt ad hunc finem ne- ceſſaria (108). Ergo imperio civili jus in religionem ſeu in Sacra conveniat neceſſe eſt. R. Religio quidem aliqua eſt neceſſaria ad ſalutem civitatis: ad hunc tamen finem neu- tiquam requiritur, ut cives uni religioni præ altera adhereant, dummodo nullam ample- ctantur, quæ aliquid civitati nocivum con- tineat. Nulla igitur neceſſitas exigit, ut im- perio civili conveniat jus in Sacra (213); ſed ſufficit jus circa Sacra. K. 222. Oppon. II: Imperium civile po- teſt ex jure circa Sacra civibus præcipere externas actiones religioſas, quatenus hæ ſunt civiliter bonæ (204. a). Sed civiliter bonæ ſunt, quatenus ſunt religioſæ. Ergo imperio civili competit poteſtas præcipiendi actiones religioſas qua tales; ergo jus in Sacra. R. Actiones, quas Princeps ex jure eirea Sacra præcipit, funt civiliter bonæ, quate nus ſunt exterius religioſeæz: eatenus enim inter cives religionem pietatemque, & cum his ſe- curitatem ac tranquillitatem publicam promo- vent. Poflunt autem actiones exterius eſſe religioſæ, etiamſi iuterius religioſæ non fint: atque adeo poſſunt eſſe civiliter bonæ, etiamii moraliter bonæ non ſint. Quamquam igitur Princeps externas actiones religioſas qua ta- H 3 le5, N= 1II8 ☛n⁰ͤ * ſes, ſeu quatenus ſunt ſigna cultus interni, præcipiat: non tamen eas præcipit ut mora- liter bonas: id quod ad jus in Sacra requiri- tur (214 & 15). Ein C. 223. Oppon. III: Imperio civili con. t tinetur jus placiti regii (208). Eo autem fit, ut imperium eccleſiaſticum a civili depen- — deat. R. Ex jure placiti regii nihil aliud ſequi- tur, quam imperium eccleſiaſticum, ſeu po- tius perſonas, quibus id competit, in tempo- N. . * . —. . ⸗ . olr ralibus dependere ab imperio civili. Nam jus E placiti regii verſatur circa negotia religionis, non quatenus ſpiritualia; — ſed quatenus temporalia ſunt (214 & 15). F. 224. Oppon. IV. Promulgatio legum A M eccleſiaſticarum pendet a conſenſu Principis Arf (207). Cum ergo leges absque promulga- tione non obligent; conſequens eſt, ut ob- ligatio legum eccleſiaſticarum a Principis conſenſu pendeat. Quare ipſa quoque pote- ſtas eccleſiaſtica imperio civili ſubjaceat ne- ceſſe eſt. R. Leges eccleſiaſticæ obligationem, quam continent, non a conſenſu Principis, ſed àa vo- luntate Saperioris eccleſiaſtici recipjunt: is enim ſolus habet jus motiva ſpirituslia cum actionibus conjungendi. Quoniam tamen hic . caret jure obligandi ſubditos ad quidquan -„ c'vitati nocivum (200. c): hinc nunquam cen- ſetur ſubditos obligare, niſi tacita hac con- ong ſel nn, ditione: ſi conſenſerit Princeps, eujus eſt dicare, UINOd Ne, = 119 * dicare, an actiones civiliter bong, an malz ſint. Quamobrem leges eccleſiaſticæ pendent quidem a conſenſu Principis, tanquam a con- ditione, ſine qua non obligant; ab eo autem, tanquam a caußa , cur obligent, neutiquam pendent. C ALP. M. DE IURIBUS IMPERII ECCLESIASTICI In CIVITATE. ART I. AN MWIPERIO EoLEESIASTICOO COOM- PELAT & VS OIRCA TEMPORALIA. O. 225. Nesotia temporalia deliberate ſuſ- cepta divinæ legi vel confor- mia funt, vel diflormia. Si conformia; bo- nitatem; — ſi difformia; malitiam moralem continent (22). Ejusmodi igitur negotia non tantum civiliter bona aut mala ſunt, quatenus nimirum civitati commodum vel incommodum afferunt; ſed etiam pro mo- rali bonitate aut malitia ſua ſalutem eccle- ſiæ promovent, vel impediunt (193 & 94): atque hac ratione ſi conſiderentur, inter bona vel mala ſviritualia non immerito nu- merantur (27). H 4 §. 226. N= 120 §. 226. Cum hyæc ita ſint, quid mi- rum eſt, ſi imperium eccleſiaſticum circa negotia quoque temporalia ſibi aliquam po- teſtatem vindicet? Quæ quidem &ο 1 EC- CLESIASTIOVMI OIRCA TEIWIPORALIA appellatur; eſtque jus perfectum negotia tempo- ralia ſubditorum ita determinandi, ut ad ſa- lutem eccleſiæ non tantum innocua ſint, ſed etiam proficua. Neque dubium eſt, quin hoc jus neceſſario competat imperio eccleſiaſtico. Cum enim negotia temporalia, quatenus bonitutem vel malitium moralem ſuſcipiunt, ad obtinendam beatitatem aut media ſint, aut impedimenta (225); de his quoque non minus quam de aliis negotiis ſubditorum moraliter bonis aut malis ad obtinendum eundem finem diſponere, Superioris eccle- ſiaſtici eſt (153). Hinc oppido elucet, uti jus regium circa Sacra nihil aliud eſt, quam ipſum impe- rium civile, quatenus hoc verſatur circa ne- otia ſubditorum ſpiritualia, prout ea con- iderantur ut temporalig ſeu ut civiliter bona vel mala (212), ita jus eccleſiaſticim circa temporalia viciſſim nihil efſe aliud, quam ip- ſum imperium eccleſiaſticim, quatenus hoc ſe extendit ad negotia ſubditorum temporalia, prout ea ſpectantur ut ſpiritualia ſeu ut mo- raliter bona aut mala. F. 227. Inde conficitur, imperio eccle- ſiaſtioo circa temporalia convenire 4) I Nel mala mitrtt l ilum gecl 0- fam mor us Hiti 9- itualin co yrp t, gid i. tienm n Aliguanmn o. in . ENODRAA nepotla leinpo. lt ei l 1d airilter en clofem d weio ede⸗ enite e= 121 * a) Poteſtatem legislatoriam, qua nego- tia quædam temporalia ob moralem, quam continent, bonitatem aut malitiam præci- piat, aut prohibeat; 9“) — Inſpettorium, qua inquirat, an negotia temporalia ſubditorum moraliter bo- na vel mala ſint. c) — Gudiciariam, qua controverſias de bonitate vel malitia morali ejusmodi nego- tiorum decidat. d) — Coabtivaum, qua fubditis ob ma- litium moralem negotiorum temporalium pœ- nas ſpirituales infligat. *) — Executoriam, qua per media ſpi- ritualia conetur efficere, ut ſalus eccleſiæ ex prædictis negotiis utilitatem potius quam detrimentum capiat. F. 228. Quemadmodum poteſtas Prin- cipum circa Sacra coaleſcit ex jure advo- cutic eccleſiuſticekc, & ex jure regio cavendi (212: ita imperii eccleſiaſtici poteſtas circa temporulia duobus præcipue juribus conti- netur, nimirum jure advocatiæ civilis, & jure eccleſiaſtico cavendi. lud ſalutem eccle- ſiæ, per negotia temporalia, quatenus ſunt moraliter bona, promovendam; — hoc ean- dem eccleſie ſalutem, per eadem negotia, quatenus ſunt moraliter mala, non impe- diendam, pro fine habet. E 5 C. 229. F. 129. Ex jure advocatic civilis Su- perior eccleſiaſticus legum civilium oblſer⸗ vantiam tanquam moraliter bonam & Deo gratam commendat, urget, præcipit; ad obe- dientiam imperio civili præſtandam fubdi- tos ſuos hortatur, & obligat; crimina ci- vilia tanquam moraliter mala poenis ſpiri- tualibus plectit. = 122 K. 220. Ex jure ecclefigſtico cavendi Su- perior eccleſiaſticus pro viribus fuis gene- ratim curat, ne obtentu ſecuritatis publicæ falus eccleiliæ detrimentum patiatur; ſpecia- tim vero prohibet, ne ullæ leges civiles, quꝰ felicitatem internam impediunt, pro- mulgentur; & ſi promulgatæ jam ſint, exe- cutioni mandentur. Immo ſi imperium civile ejusmodi legum fſuarum oblſervantiam ur- geat, Superior eccleſiaſticus jure obligat ſubditos ſuos, ut ne illis obediant. Id ta- men cauto opus eſt, ne propterea ab obe- dientia ceteris legibus civilibus debita re- cedatur. F. 231. Sed an Superiori eccleſiaſtico, quæris, competit etiam jus placiti eccleſia- ſtici, ſeu jus prohibendi, ne leges civiles ante promulgentur, quam ipſe eas inſpe- xerit? Certe ejusmodi jus fupra tribui- mus Principi circa leges eccleſiaſticas (207 & I1). Cur deterioris conditionis ſit po- teſtas ecclellaſtica 2 Si Dren o an (de Nelea 10 ⸗ Si tale periculum, quale civitati a conſti- tutionibus ecclefiaſticis „ eccleſiæ quoque a legibus civilibus immineat, memoratum jus etiam Superiori eccleſiaſtico competere non asbnuimus. At eccleſiæ & civitatis plane diſpar eſt ratio. Millena enim funt negotia eccleſiaſtica ,„ quæ ſaluti civili nocumentum afferre poſtſunt: quod cum Superiores eccle- ſiaſtic nec ſemper ſciant, nec fſcire tenean- tur, merito ſane timendum eſt, ne obtentu religionis leges condant, quæ ſfi promulga- rentur, varia civili reipubliceæ damna impor- tarent. Ad avertendum igitur hoc periculum placito regio opus eſt. E contrario leges ci- viles nunquam ſalutem eccleſiæ impediunt, nifi quid moraliter malum contineant, ſeu niſi quid vel præcipiant, qued Deus prohibet, vel prohibeant, quod Deus præcipit. Quæ leges cum ita raræ ſint, ut pro morali ea- rum bonitate præſumtio pugnet; non eſt, cur eccleſiam inde periclitari dicamus; peri- culum enim adeſſe non dicitur niſi tum, cum malum ſaltem probabiliter eſt eventurum. §. 232. Quamobrem etiamſi imperio ci- vili competat jus prohibendi, ne ullæ con- ſtitutiones eccleſiaſticzæ ante inſpectionem regiam promulgentur, eoquod, ea neglecta, ſalus civitatis verſetur in generali periculo: imperio tamen eccleſiaſtico reſpectu legum civilium idem jus merito denegatur, eoquod ſalus eccleſiæ neutiquam generale pericu- lum fubeat, quamvis leges illæ ante inſpe- Gtionem eccleſiaſticm ſoleant promulgari. Quare fufficit imperio eccleſiaſtico jus pro- hiben- N = 124 –3 hibendi, ne, ſi qua lex moraliter mala fue- rit promulgata, executioni mandetur: id quod jus placiti ſubſequentis appellare H- cet. ART. II. AN IWPERIO EooLEIASTIOO COW- PETATI gVUS IN TEMWPORALIöA. H§. 233. Per jus in temporalia intelligimus jus perfectum determinandi ne- gotia temporalia ſubditorum, quatenus tem- voralia, ſeu civiliter bonæa aut mala fſunt. Sicuti jus in Sacra ab imperio eccleſiaſtico non diſtinguitur (212): ita etiam jus in tem- poralia revera nihil eſt aliud quam ipſum imperium civile:; nam eatenus negotia noſtra eiviliter bona aut mala dicuntur, quatenus promovent aut impediunt ſecuritatem publi- cam (193 & 94): ad quam ceu ad finem ſibi proprium illa ab imperio quoque civili de- terminantur (92. b), F. 234. Cum jus eccleſiaſticum circa tem- voralia non differat ab imperio eccleſiaſtico, quatenus hoc ſe extendit ad ſubditorum negotia temporalia, prout ea ut ſpiritualia, ſeu ut moralitenr bonag aut mala ſpectantur (226); inde perſpicuum fit, tantum elſſe dilſ- crimen inter jus circa temporalia & jus in temporalia, quantum inter imperium eccle- ſiuſticum & dulle deprehenditur. Nimirum 4) un nd bontten , naltian ure In te Unere ins en 11s intet s nediis Dane ire i, ure (23), 4 13. Ar Conne Nn 1 Unpium pe banci oe n, ttüunt 1 inen! & r niulg ie. MAndetur: TCAO C. CNll el 11 nen lbl = 12 ½ = * a) Jus in temporalia ad obtinendam fe- licitatem externam ſubditis negotia quædam temporalia vel præcipit ut civiliter bona, E. g. ſolutionem veétigalium, vel ut civiliter mala prohibet, ut homicidium. Jus circa temporalia ad conſequendam felicitatem in- ternam ejusmodi negotia vel propter mora- lem bonitatem præcipit, vel propter mora- lom malitium prohibet. *) Jus in temporalia tantum tempora- libus; — viciſſim jus circa temporalia non- niſi ſpiritualibus mediis uti poteſt. S. 235. Imperium eccleſiaſticum absque jure in temporalia finem ſuum poteſt ob- tinere. Finis enim imperii ececleſiaſtici eſt felici- tas interna ſubditorum (153). Hæc autem ſo- lis mediis ſpiritualibus obtinetur (11). Ergo absque iure temporalia qua talia determinan- dis, atque adeo absque jure in temporalia (233), ad finem ſuum pervenire poteſt. F. 236. Jus in temporalia non eſt ne- ceſſario connexum cum imperio eccleſiaſtico. Nam fi hoc fine illo poteſt ad ſinem fibi proprium pertingere, tum profecto non datur ejusmodi connexio. Sed imperium eccleſiaſti- cum, etiamſi careat jure in temporalia, po- eſ tamen finem ſuum aflequi. (235). Ergo c. Cum N 126 =—* Cuin ab jure in temporalia imperium civile non differat (233), conſequitur, ut hoc pe- rinde atque illuad cum imperio eccleſiaſtico neutiquam meteſtario ſit connexum. J. 237. Jus in temporalia ab aliqui- bus diſpeſcitur in direttum & indireftum. Direltum vocant, quod alicui competit in ordine ad conſequendam felicitatem exter- nam., Indirettum nominant, quo quis gaudet in ordine ad obtinendam felicitatem inter- nam. At cum finis imperii eccleſiaſtici non ſit felicitas externa, ſed interna (153); hæc autem mediis temporalibus non acquiratur, ſed ſviritualibus (11); manifeſte patet, im- perio eccleſiaſtico nec direttum nec indire- Kum jus in temporalia convenire. Immo, ſicut jus indirefttum in Sacra (219), ita & jus indireltum in temporalia contradictionem involvit. O. 238. EKx iis, quæ partim de jure cirea temporalia, partim de jure in tem- poralia diſſeruimus (225 - 38), hæc conſe- Ctaria eruimus: a) Imperium civile nec direfte nec in- direlte ſubjicitur imperio eccleſiaſtico. 5) Civitas in ordine ad perſequendum finem ſibi proprium eſt ſocietas ab imperio eccleſiaſtico prorſus libera. c) Subditi civitatis in negotiis tempo- ralibus, quatenus ſunt temporalia, ſoli im- perio civili ſubjacent. ) ſ Lhiry ri leis lud d) Subditi civitatis in negotiis tempo- ralibus, quatenus hæc ut Spiritualiu ſeu ut moraliter bona aut mala conſiderantur, ſoli imperio eccleſiaſtico obedientiam debent. e) Princeps in negotiis temporalibus, quatenus temporalia ſunt, nulli imperio hu- mano ſubeſt. ) Princeps in negotiis temporalibus, quatenus hæc ſpeétantur ut ſpiritualia, im-= perio eccleſiaſtico morem gerere tenetur. G. 239. Oppon. Aarii J. Secundum Syſtema hactenus expoſitum daretur Status in Statu, nimirum eccleſia in civitate, vel civitas in eccleſia, quarum utramque tatum dicimus (98 & 220, b). Sed repugnat dari ſtatum in ſtatun. R. Repugnat quidem dari ſiatum in ſtatu ejusdem ordinis, ſi nimirum utriusque idem ſit finis. Certe ſtatus civilis in civili, vel eccleſiaſticus in eccleſiaſtico locum habere ne- quit. At nihil contradictionis involvit Status in ſtatu diverſi ordinis, cum fſcilicet ambo diverſum finem ſibi præfixum habent. Quid enim obſtat, quo minus ſtatus vel civilis in eccleſiaſtico, vel eccleſiaſticus in civili poſſit exiſtere? In ſtatu enim civili Princeps pre ſuo arbitrio determinat media temporalia, queis ſubditi ad felicitatem erternam, tan- quam finem civitatis, contendere debeant, quin Superiori eccleſiaſtico quidquam juris in temporalia competat (235 -38). Et Vcifl in atu N= 128 = * ſtatu eccleſiaſtico Superior pro ſuo arbitrio de- terminat media ſpiritualia, quibus ſubditi ad felicitatem internam, tanquam finem eccleſiæ, conniti teneantur, quin Principi quidquam ju- ris in ſpiritualia conveniat (216 -= 20). Ita- que imperium civile eſt ſummum in tempo- ralibus, & in ordine ad felicitatem eternam; imperium vero eccleſiaſticum eſt ſummum in ſpiritzalibus, atque in ordine ad felicitatem internam: ut proin alterum ab altero in or- dine ad conſectandum finem fibi proprium nequeat impediri. Verum ſi uterque Status vel civilis foret, vel eccleſiaſticus, atque adeo imperium utriusque pariter foret vel civile, vel eccleſiaſtieum, tum certe alterum ab al- tero in perſequendo fine ſuo poſſet impediri: in ordine enim ad eundem finem ab uno poſſet id ipſum præcipi, quod prohiberetur ab altero. Quo caſu cum fubditi imperiis in- ter ſe pugnantibus ſimul obedire nequeant, alterutrum duntaxat imperium erit ſummum. F. 240. Oppon. II: Poteſt contingere, ut Superior eccleſiaſticus in ordine ad obti- nendum finem eccleſiæ præcipiat, quod Princeps in ordine ad conſequendum finem civitatis prohibet; & viciſſim. Ergo cum eo caſu ſubditi imperio utrique morem gerere non poſſint, vel imperium civile in temporalibus; — vel eccleſiaſticum in ſpiri- tualibus non erit ſummum. Ergo etiam repugnat dari ſtatum in ſtatu diverſi or- dinis. R. Eo caſu id neutiquam ſequi, quod Aarii volunt. Nam ſi, reluctante Superiore eccle- R Ne, 129 ℳ tico, Princeps velit obligare fſubditos noräliter maia, hic illi cedere debet, cum non habeat jus obligandi ſubditos ad morliter mala. E contrario ſi, repugnante Principe, Superior ecclefiaſticus velit ſubdi- tos obſtringere ad civititer mala; hic pariter illi cedat neceffe eſt, cum careat jure obli- gandi ſubditoes ad civiliter mala (200. c). Guoniam porro penes imperium civile de ci- — penes eccleſiaſticam vero de morali 6e vel malitia judicandi poteſtas ſuprema refidet; illud quidem in temporalibus; — hoc vero in ſziritualibaes ſemper eft ſummum. Præteres imperio ſacro per jus eccleſiaſticum cavendi (2238 & 30), ſalva imperii civilis in- dependentia in temporalibus (235 - 39); — huic vero per jus regium cavendi (205 - 13), ſalva illius independentia in ſpirituslibus (216⸗ 25, ſatis conſultum eſt. §. 241. Oppon. III. Imperio eccleſiaſti- co competit jus in cultum Dei externum; ergo etiam in omnia ea, quæ ad illum lunt neceſſaria; ergo etiam in bona tem- Poralia: hæc enim ad illum plane ſunt ne- ceſſaria. R., Imperio eccleſiaſtico competit quidem jus in coltum Dei externum, hoc eſt, jus determinandi cultum Dei externum: ſed prop- teres eidem non competit jus in temporalia, ad hunc cultum necefſſaria. Nam fufficit jus determinandi uſum religiofum bonorum tem- boralium, tanquam moraliter bonum: quæ de- erminatio pertinet ad jus eirca temporalio (234. a). „ C. 242. Se, N 130 K. 242. Oppon. IV. ſuporiimatus fini eccleſiæ externa certe ſubordinatur Ergo ettamn imperium civ tum, adeoque ſubjectum ſtico. R. Uſus felici nus, non item ipfſa feli ſubordinatur: hæc enim ſine illa & acquir poteft, & ſepe acquicitur. Quare etiam uſi morazaliter bonus imperii civilis e Superiori eccleſiaſtich: hic enim ju principem in ordine ad felicitatem i obligandi, ut moraliter bene impleat officium ſuum. mord lite externa inter H. 243. Oppon. V. eſt finis ultimus civitatis na divino tenentur illam ordinare ad feli ic ita- tem internam conſequendam. Ergo eſt finis ſubordinatus felicitati internæ. R. Cives quidem id facere tenentur, non tamen, quatenus ſunt cives, ſed quatenus religioſi ſunt (105). Alia nimirun fi cia religioſi; alia civis vel Prin implet; hæc quoque pro viribus i ligio enim præcipit, ut obligation civilibus fatisfaclamus (1 96 — 99). po- teſt quis officia civis vel Principis curate præ- ſtare, etiamſi offieia religioſi negligat. Pau- cis: qui bonus eſt religioſus, ſimul, ſaltem pro viribus ſuis, eſt bonus civis vel Prin- ceps. At bonus civis vel Princeps poteſt ſimul eſſe malus religioſus. Ca p. — = 7D 7 CcAD. 5* — A. +⏑ DE GURIBS TRIISQOVE IWPERII OIRCA TOLERANTIAM PDIVERSARUMI RhLIGIONVUII. H. 244. Deligio tolerata dicitur, cujus pro- Re ſeonem externam vel exerci- tium leges humanze permittunt. Tolerantia hæc dividitur lem, quam fſcilicet ci- viles; — & eccle de eccleſiaſticæ leges concedunt. nis Tolerantia, alio nomine libertas vocatur. 11 116* V. 245. Tolerantiam civilem diverſarum religionum ſi ſpectemus, inprimis ratio ha- benda eſt dogmatum, queis conſtat quæque religio. Si enim illa doctrinam contineant ſaluti civili pernicioſam, religio per ſeſe nociva; — ſecus innoxia civitati elt. Quz immortalitatem animæ; — quy liberum ar- bitrium; — quæ divinam legislationem; — quꝰæ obedientiam Principibus debitam &c. negat; — vjiciſſim qu promiſcuam libidi- nem; — quæ perjuria, autochiriam &c. Jure divino permitti docet; ejusmodi religio pro- fecto per ſeſe noxia eſt civitati: nam ſimi- es doctrinæ ſectatores inos ad crimina in- itant publicæ tranquillitati exitialia. E 12 con- S — E 132 eI contrario ſi religio divinarum Perſonarum Trinitatem; — ſi Spiritus ſancti a Filio pro- ceſſionem; — ſi 1 ealem Chriſti in Euchari- ſtia prxſentiam, aliave ejusmodi dogmata inficietur; etiamſi falſa ſit, civitati tamen per ſe innoxia eſt; hæ enim doctrinæ cum civili bonitate vel malitia actionum huma- narum nexum non habent. Itaque religio falſa poteſt abſolute ſeu ex objelto ſuo civiliter eſſe noxia, vel innoxia, 1 1 0 G. 246. Verum ſi ad rationes p ut oportet, tolerantiam civilem e non ſuſficit, religionem Jnamnamn eſſe Ci- vitati abſolute innoxiam. Poſſunt enim ex eſſe rerum, temporum, perſonar um, aut lo- corum circumſtantiæ „in quibus religio quæ- dam, utut per ſeſe civiliter innoxia, ſine publicæ ſecuritatis detrimento nequeat to- lerari. Certe experientia docuit, interdum civitates non antea fuiſſe pacatas, quam tolerantia religionis cujusdam, licet falſ, conceſſa fuit, aut vicifſim deneg rata. E con- trario legimus turbatas res publicas, cum religio ſeu vera ſeu falſa, etiamſi abſolute eſſet civiliter innocua, tolerari cepta eſt. Poteſt igitur contingere, ut rel'gio Jalſa, quæ abſolute eſt civiliter innoxia, ex circum- ſtantiis ſeu reſpective ſit civiliter nociva, G. 247. Denique circa tolerantiam civi- lem religionum, alia civium; alia extraneo- rum e 133 = * rum eſt ratio. Princeps & cives mutuis ſibi obligationibus devincti ſunt, quæ ad extraneos quam pertinent. Unde tam Principi quam dam competunt, queis ille & invicem carent. — G. 248. Superior eccleſiaſticus tenetur ſubditis ſuis prohibere religiones eſſentialiter In id nempe incumbendum eſt Saperiori ee- cleſiaſtico, ut omnia ejusdem eccleſiæ mwembra per unanimem ejusdem religionis profeſſionem ad beatitatem contendant (153). Huic autem ſini eſentialis diverſitas religionum apertiſſime repugnat. Ergo &c. Quare nulla libertas eccleſiaſtica religioni= circa Sacra eſſentialia inter ejusdem eccleſiæ membra vel unquam vel ullibi locum habet. (244). S. 249. Verum religiones accidentaliter diverlas Superior eccleſiaſticus nunc poteſt, nunc etiam tenetur ſubditis fuis vel permit- tere, vel prohibere, vel precipere: prout nimirum ejusmodi diverſitas pro diverfſitate circumſtantiarum ſalutem eccleſiæ magis mi- nusve Promovet. Aliqua igitur libertas eccleſiaſtica circa Sacra accidentalia ejusdem eccleſiæ membris vel po- teſt, vel etiam debet relinqui, tanta fſcilicet, quantam Superior eceleſiaſticus ad promoven- dam animarum ſalutem prudenter judicaverit re- linq uendam. 8 3⸗ V. 231. 7 * K. 250. Sed inquis: Religiones eſſentiali- ter diverſæ non poſlunt prohiberi, niſi antea de eſſentiali earum diverſitate conſtet. autem de ejusmodi diverſitate non conſtat. R. Imperio eogleſiaſtico authentice & infallibiliter, vel ſaltem judiciali- ter definiendi, quænam Sacra fint eſſentialia (162 - 72), Quæ igitur religiones hujusmodi Sacris inter ſe invicem diſtentiunt, ess quoque eentialiter differre intelligimus (103). 3PPDE OWPeE competit jus vel O. 251. Princeps jure divino tenetur cum ſubditis ſuis tum etiam extraneis denegare tolerantiam civilem religionis jalſæa, quam conſtat eſſe ſeu abſolute leu reſpeltive noxiam civitati. Nam Princeps jure divino tenetur cavere, ne civitas undeunde detrimentum patiatur. Nulli ergo dubitationi obnoxium eſt, quin ille e0 dem jure teneatur denegare civilem tolerantiam religionis falſæ, ſiquidem eam civitati nocivam eſſe conſtiterit. Nihilominus ati Princeps ſæpe debet mala quædam minora civitatis permittere, ur majo- a evitet (9): ita etiam circumſtantiæ nonnun- quam poffunt occurrere, in quibus religionem quamdam civiliter noxiam, ne respublica in per- nieiem graviorem incurrat, fatius eſt tolerare. §. 252. Princeps tenetur ſubditis ſuis concedere tolerantiam civilem cujuscunq religionis civiliter innoxiæ, etiamſi hæc ſa ſit. & — 8 —- ** Telerandum profecto eſt, quod prohibere non icet. Sed non licet Principi, ullam religio- iliter innocuam, utut Jalſan ſubditis enim eſt ratlo Tnfliciens hore eſtatem?2 — Jus in . mpetit (217). Jus finis eſt felicitas exter- 11 34 religio quæcunque ur; neque pote- inde oriri cenſen- iam Princeps multo magis tribuere, ſi ea ad ſalutem vel utilis ſir, vel omnino neceſſaria. G. 253. Non licet Principi, concedere extraneis civilem tolerantiam religionis fal- ſaz», utut hæc ad ſalutem civilem vel inno- vel utilis, vel etiam neceſſaria eſſe vi- deatur, ſi probabile periculum perverſionis jude civibus. octhiodoxis immineat, quod alio modo licito nequeat removeri. Inter duo enim msla minus eſt eligendum Sed malum ſpirituale ſubditorum eſt certe . a jus malo te mporali. Cum itaque perverſio ſubditoram orthodoxorum ſit malum ſpirituale; Principis eſt, potius eligere malum tempora- ze qued timetur ex denegata ejusmodi tole- 12 ntia in civitatem redundaturum- G. 254. Si tamen præſatum perverſionis vel abfit, vel alio modo licito diſ- Princeps tolerantiam civilem religio- „ & civiliter innoxiæ, extraneis nec dere tenetur, nec denegare, ; = 136 =☚ * “ Nam inprimis non tenetur Princeps extra- neis in ſuo territorio communionem jurium ci- vilium concedere; ergo eque tolerantiam re- ligionis falſæ, licet ea ſit civiliter innoxia: aut quo jure, dic ſodes, illi eam poflunt exigere? Deinde cum religio extraneorum ponatur eſſe civiliter innoxia; ne que ſalus civitatis expoſ- cit, ut illius tolerantia iis sdem denegetur. Qua- re reliquum eſt, ut dicamus, Prince cipem ne- que ad concedendam, neque ad denegandam ejusmodi tolerantiam obligari. §. 255. Demus autem, abeſſe periculum Perverſionis. Demus præterea , tolerantiam civilem religionis ſalſæ ad promovendam ſa- lutem civitatis eſſe proficuam, vel omnino neceſſariam: tum enimvero Princeps eandem extraneis indulgere tenetur. Is certe modo quoecunque licito commune bonum civitatis curet neceſſe eſt. Cum igi- tur tolerantiam religionis falſæ&, ſi hæc ſit civi- liter i innoxia, licite Impertistur extraneis (254); quidni teneatur eandem illis tribuere, ſi ad pub- licam ſecuritatem vel proficua ſit, vel neceſtaria, dummodo periculum ſeductionis removeatur? H. 256. Princeps tam extraneis quam fubditis fuis illicite denegat tolerantiam ci- vilem religionis veræ, etiamſi hæc civitati raſbeskiee noxia videatur. Tolerandum eſt, quod prohibere non licet. Sed non licet Principi, religionem veram, ut- pote a Deo præeeptam (104), vel ſubditis ſuis vel extraneis prohibere. Ergo &c. = 137 =* G. 257. Ex dictis ſequentia deducimus corollaria: a) Princeps tenetur fſubditis ſuis relin- quere libertatem civilem religionis, non ſolum veræ, etiamſi hæc civitati reſpeltive noxia videatur (256); ſed etiam cujuscunque fal- Jæ, ſi ejus tolerantia civiliter vel neceſſaria, vel utilis, vel ſaltem innoxia ſit (252). *) Princeps non quidem tenetur; licite tamen poteſt extraneis concedere libertatez eivilem cujuscunque religionis falſæ, ſi ea ſit civiliter innoxia; dummodo periculum ſedu- tionis a fubditis orthodoxis arceatur (254): ſecus enim ejusmodi libertatem illis denegare tenetur (253). *) Princeps tenetur extraneis indulgere libertatem civilem religionis cum veræ , licet hæc civitati reſpeltive pernicioſa videatur (256), tum etiam falſæ cujuscunque, fi ea cwviliter vel utilis ſit, vel neceſſaria; dummodo ſatis provideatur, ne in præfatum perverſionis pe- riculum ſubditi orthodoxi incidant (255): nam ſecus hujusmodi libertas illicite illis re. linquitur (253). d) Non licet Principi, libertatem civilem cujuscunque religionis, nullo facto diſcrimi- ne, vel ſubditis fuis vel extraneis imperti- ri: nam veram a falſa; — civiliter innoxiam utilemque a civiliter nociva oportet diſcerue re. §. 258. Oppon. Aarii I. Poteſt contin⸗ gere, ut Princeps religionem veram a; — & viciſſim falſam pro ver'a hac hypotheſi tenebitur veram religie ditis luis prohibere, ſi ea vide eatur civiliter noxia (25 1); & ſimul tolera eſt (256). ſtem falſam keligionen tolerare, quia cenſet eſſe veram (256; tamen ſubditis ſuis prohibere, fi ea lit civ- ter noxia (251). Hæc autem absque dubio ſunt abfſurda. R. In prædicta hypotheſi aut vincibili aut invincibili errore detinetur Princeps? — 8Si prius; tenetur errorem deponere, &, conſcie tia mutata, veram religionem tolerate; falz contra ſubditis ſuis prohibere. — poſteri cum conſcientiæ invincibiliter erro ceat adverſari, tenetur falſam lerare; veram viciſſim iubditi Id antem aſſtertionibus neſtris 1o de re- pugnat (257 & 56): illæz enim ſolummodo do- cent, quid , duce conſcientia recta, Principi agenaum ſit. O. 259. Oppon. II. Princeps tenetur re- ligionem veram tueri. Ergo eodem jure tene- tur ſubditis ſuis prohibere religionem falſum, utut civiliter innoxiam vel utilem. R. Princeps qua princeys tenetur quidem religionem veram tueri; non tamen quatenus vera eſt, ſed quatenus eſt utilis civitati (201 & 2). Si igitur tolerantia religionis falſc- vitati pariter fit utilis, vel faltem innoxia, eft, cur Princeps hanc ſubditis ſuis probibere teneatur. J. 2 e, 139 * F. 260. Oppon. III. Illicite agit Princeps, Mo i. ſi bonum temporale ſubditorum fuorum boto Mlent. eorum ſpirituali præponat. Cum igitur falſa ionen lu. religio bonum ſpirituale ſubditorum impediat. 1 hn eandem utut civiliter utilem illicite tolerat. 18142 R. Hoc argumentum nil aliud probat, quam illiceite agere Principem, ſi fubdites felicitatis externæ cauſſa ad aliquid obliget, quod cum detrimento felicitatis internz connexum eſt. Remmge imperium civile menſuram capit ex fine u0 (96): qui cum ſt publica ſecuritas; facile )s illud neutiquam extendi ad reli- gion quamdam ſubditis prohibendam, cujus, utut jalſæ, tolerantia ſecuritati publicæ nihil obeſt. - Mhnn, F. 261. Oppon. IV. Principis eſt, peri- ennner in culum perverſionis a ſuis ſubditis avertere. Ergo ils falſæ religionis tolerantiam ſaltem tum illicite concedit, cum hujusmodi peri- culum ex civili convictu heterodoxorum or- thodoxis imminet. Obligatur quidem Princeps ad periculum ſe duction's a ſubd tis orthodoxis avertendum; ſed non aliis utique mediis, niſi quæ in ejus Po- teſtate ſunt? Quare cum poteſtas religionem civiliter innoxiam aut utilem inbditis prohiben- di imperio civili non contineatur; permittendum eſt ejusmodi periculum, niſi alio modo licite vel tolli omnino, vel fal em diminui poſſit. K. 262. Oppon. V. Ob prædictum peri- culum tenetur Princeps extralleis denegare tolerantiam religionis Taiſæ, etiamſi hæc cà vili- N== 140 viliter innoxia, vel utilis ſit igitur eidem idem jus in fubd veniat ² R. Nemo Principi denegaverit jus ea tantum conditione extraneos in civitatem adm irten di⸗ ut determinatam quamdam religi tur, vel pon profiteantur. S igitur Palerantia religionis falæ cum pericule ſcductienis con- nexa ſit, tenetur ille hoc jure ſuo uti, neque extraneis jura civitatis concedere, niſi adject conditione, ut ne periculoſam ejusmodi reli- gionem profiteantur. In quam conditionem ſi conſenſerint, ad eam implendam ex pacto ob- ligantur. At Obligatio civilis, qua Princeps & ſubditi ſibi mutuo obſtringuntur, hujusmodi conditionem pactumve non includit. Hinc quam lubentiſſime concedimus, a Prin- cipe 1 ſubditis jure denegari tolerantiam religio- Jfalſæ, ſiquidem ea Sde re ita inter hor & illum antea fuerit conventum. 263. Oppon. VI. Si Princeps poteſt cum ſubditis paciſci de prædicta tolerantia in poſterum deneganda; ergo etiam absque pacto a ſpeciali eam illis jure abnuit: nemini enim licet ſeſe obſtringere pacto ad denegandum id, quod quis concedere ex officio tenetur. Licite obſtringimur pacto ad id deinceps andum, quod antehac concedere ex oflicio mur, ſi pacto inito extinguatur officium. Id autem in cafu FBepelenti evenit. Cum enim Princeps teneatur ſubditis concedere tolerantiam falſæ religionis, ſiquider *M ſit civiliter in- nocua (252); neceſie eſt, ut fabdi iti habeant jus eam re Menmnin it auiltir ii benn eu in, IA I eeeens⸗ 7 eam tolerantiam exigendi. Huic jüri ſi per initum cum Principe pactum renunciaverint, tum certe is liberatur ab officio illam deinceps concedendi. G. 264. Oppon. VII. Si Principi conve- nit jus ſubditis denegandi tolerantiam ſalſæ celigionis ob ſalutem temporalem; cur eodem jure non gaudeat ad evitandum periculum lalutis ſpiritualis? Hæc certe illi eſt præpo- nenda. R. Diſcrimen inde eſt repetendum, quod Principi competat jus circa Sacra; cujus finis eſt felieitas externa civium, non item jus in Sacra, quæ felicitatem internam pro fine ha- bet. Menſura autem imperii civilis ex fine æſti- matur. S. 265. Oppon. VIII. Si Princeps præter religionem veram deberet falſam quoque in ſuo territorio tolerare; utramque teneretur tueri. Duas autem religiones eſſentialiter di- verſas, & ſibi invicem oppoſitas tueri non potelt. R. Nihil plane obſtat, quo minus Princeps duas religiones ſibi mutuo adverſas ſimul poſſit tueri, quatenus ambæ ſunt civiliter innoxiæ ant utiles. Exempla luculenta videmus in Turcia, in Rufſia, & in omnibus fere Provinciis Chri- ſtianis, in quibus præter religionem Chriſtis- nam Judaiea quoque toleratur. G. 266. Oppen. IX. Religioſfimi Princi- pes pes extiterunt, qui tis ſuis tolerantiam falſæ relig gionis, li iliter innexiæ, dene- garent. An hi errarunt 2 R. Errsrunt, niſi id ſecerint vel publicæ tranquillitatis cauſſa, vel peéëto publico obſtricti, nunquam fore, ut falſæ religioni in ſuo terri- torio locum præbeant. nia ad ſalutem ci- huic videat tenstur eam prohibere. Faliiun quod aſſeruimus (256). R. Sicuti Princeps ſalutem civitatis non po- teſt niſi mediis licitis defendere: ita ad aver- tenda illius mala licitis tantum mediis uti po- teſt. Quare cum tolersre veram eligionem ſit licitum; eandem prohi ibere, illi citum; hinc ad dam ſecuritatem publicam jus quidem et Virelitzio⸗ new veram tolerandi, ſed ad pro- shdea civitatis mala eandem prohibendi jus tgquam habet. man Xνσπ rn rr DISSERIAIIO II. DE URIBUS ECCLESILE CHRISTIANE. SECIIO I. ienenrt to. DE JURIBUS ECCLESLE CHRISTIANX SECUNDUM SE SPECTATR. CAP. I. ECCEESIL CHIRIS TIANA. G. 268. EOLESIA CHRISTIIAINA eſt ſo- —☛ cCietas hominum, religionem chri- ſtianam unanimiter profitentium. Nemo nos jure reprehenderit, quod in data definitione de Epiſcopis, & de Romano præſer- tim Pontifice nullam mentionem fecimus. Ni- hil enim, de quo inter nos & Acatholicos diſ- ceptatur, in definitione ponendum videbatur. §. 269. Eccleſia hæc a CHIRISZO, a quo nomen traxit, inſtituta eſt. Ille enim cenſetur inſtituere ſoeietatem, qui plures homines moraliter obligat, ut junkéti viribus ad Ccommunem quemdam finem conten- 2 N 144 — 6 & 57). Cum igitur Chriſtus omnes nomines obliget, ut per religionem chriſtianam ad beatitatem æternam enitantur (137); revera ſocietatem quamdam inſtituiſſe cenſendus eſt, eujus membra junétis viribus ad obtinendam illam felicitatem ineumbere debeant. Atqui ta- lis focietas eſt eccleſia chriſtiana. (268). Ergo Ee. S. 270. = Eſt ſocietas legalis. Nam ſocietas le Falis eſt, quæ ſuam eziſten- tiam legi ſeu mandato Superioris debet (5˖3. b). Societas autem chriſtiana ex divina Chriſti in- ſtitione fuam traxit originem (269). Ergo &c. Propoſitio hæc intelligenda tantum eſt de Sa- cris eſſentialibus ecclefiæz Chriſtianæ, utpote quæ ſola ſunt a Deo ipſo determinata (102). Si enim Sacra accidentalia ſpeétes, eadem ec- cleſia poteſt eſſe ſocietas non minus paktitia quam legalis: cum nihil prorſus obſit, quo mi- nus illius membra tam pacto mutuo quam im- perio humano obligari poſſint, ut in quibusdam Sacris accidentalibus conſpirent. C. 271. — Eſt eſſentialiter diverſa ab ecclefſja V. T. tam MWoachica quam Moſaica (152). Certe Religio chriſtisna eſſentialiter differt ab utraque illa V. T. religione (144). Quidni etiam eccleſia ehriſtiana ab utraque illa V. T. eccle- ſia eſſentialiter diſcrepet ? Nam ex diverſitate eſſentiali religionum eſſentiale diſcrimen eccle- ſiarum neceſſaria eonſecçutione deducitur. (152) J. 272. Cehent 05 1r le An CDrlanan 1,0 e e 11 t ren Oblgrri menden lirſelim aUs nemd Uien tün 4 . A = 14 ==5* §. 272. — Ex divina inſtitutione eſt ſo- cietas univerſalis. Societas quippe univerſalis eſt, cui omnes prorſus homines vel aggregati funt, vel ſaltem debent aggregari (59. b). Sed eccleſiæ chriſtia⸗ næ ſe aſſociare omnes omnino homines jure di- vino tenentur: cum ad religionem chriſtianam unanimiter proſitendam divino mandato omnes ebſtringantur (737). ife. §. 273. At religio chriſtiana, inquis, non eſt omnibus hominibus ſufficienter pro- mulgata. Ergo non omnes tenentur eam am- plecti, adeoque nec omnes obligantur, ut ad chriſtianam eccleſiam ſe adjungant. R. Quibus religio ehriſtiana non eſt ſufficien- ter promulgata, ſaltem ita animo comparati fint neceſſe eſt, ut religioni veræ adhærere, at- que adeo eccleſiæ eam profitenti adſeribi defſi- derent (104). Cum igitar ſola religio chriſtia- na ſit vera; dilucide patet, ejusmodi homines debere ſaltem efſſe paratos ad chriſtianam reli- gionem amplectendam, ut primum ejus verita- tem fafficienter perſpexerint. Inde porro intel- 1 Cretkn 01 ligimus, omnes omnino homines divino jure .. obligari, ut vel alta vel ſaltem deſiderio ſint . membra eccleſiæ chriſtianz. J. 274. — Eſt in Sacris eſſentiglibus una. Eccleſiam in Sacris eſſentialibus unam voco“ S cujus membra omnia religionem eſſeutialiter ean- dem profitentur. Sed quælibet eccleſia eſt ſo- cietas hominum, eandem religionem profiten- tium (147). Ergo unaquæque eccleſia, atque adeo etiam chriſtiana, in Sacris eſſentialibus una Hn eſt⸗ K §. 275. . 275. Cum igitur eccleſia chriſtiana in Sacris eſſentialibus una ſit (274), eademque ex divina inſtitutions aniverſalis; luculenter cognoſcimus, divini juris efſe, ut in Sacris eſſentialibus chriſtianæ religionis homines om- nes conſentiant, adeoque ad eccleſiam chri- ſtianam eſſentialiter eandem vel altu vel deſi- derio ſaltem ſint aggregati. Veritatem hanc ſuo teſtimonio confirmat S. PAULUS EPHEG. IV. ubi ait: Unus Dominus, una fides, unum baptisma . . . . Chriſtus dedit quosdam qui- dem Apoſtolos; alios autem puſtores & dokto- res .. in &iſicutionem corporis Clriſti: donec occurramus omnes in unitutem fidei & agnitio- nis Filii Dei.. ut non jam ſimus parvuli flu- uantes, & circumferamur omni vento dotktri- nc, in nequitia hominum, ad circumventionem erroris. Et rurſum COLOSS§. III. II. In reli- gione chriſtiana non eſt gentilis & Hadwus, circumciſio & præputium, barburus & cytha, Jervus & liber; ſel omnia & in omnibus Chri- ſtus. §. 276. Eccleſia chriſtiana ex divina in- ſtitutione eſt perpetua. Chriſtus enim ad Apoſtolos ſuos in ultima coena σ ρ ’INN. XIV. 16. ait: Ego rvogabo Patrem, & alium Paracletum dabit vobis, t maneat vobiscum in trnum, piritum veri- tatis. Idem paullo ante ſuum in cæleos aſcen- ſum eosdem in hæc verba eſt allocutus: Ecce ego vobisecum ſum omnibus diebus uſque ad 66m= 6os ele conn ſetli, l ls rohnon Pren unn ehent, = 11, =F zonſummationem ſeculi. MATTH. XXVIII. 20. Ergo Chriftus ſuam & Spiritus ſancti præſen- jam Apoſtolis usque ad finem mundi adfuta- ram promiſit. Cum autem hos morte fſubla- tos eſſe conſtet: ne verbo divino veritas deeffe videatur, neceſſe eſt, ut Eccleſiam ab Apoſto- lis propagatam, id eſt, chriſtianam, usque ad finem mundi duraturam efle dicamus. O. 277. Ex his conficitur, a) Inter plures eccleſias, quæ ſeſe chri- ſtianas eſſe dictitant, ſi Sacris eſſentialibus diſ- crepent, unam duntaxat vere chriſtianam eſſe; *“) Cum eccleſia catholica ſit eccleſia ve- re chriſtiana, ceteras omnes eccleſias, quæ Sacris eſſentialibus ab ea diſlentiunt, caſſo tan- tum hoc nomine gloriari; 4₰) Solam eccleſiam catholicam ex divi- na inſtitutione eſſe ſocietatem uaniverſalem; adeoque omnes homines divino jure obliga- ri, ut vel aftu vel ſaltem deſiderio ſint mem- bra hujus eccleſizæ. Nemo a nobis poſtulaverit, ut eccleſiam ca- tholicam vere chriſtianam eſſe hoc loco demon- ſtremus. Cum enim id Theologiæ dogmaticæ Doctores catholici abunde præſtent, jure no- ſtro agere nobis videmur, fſi lecteres noſtros, ut ea de re illos confulant, admonemus. N = 148 = * C A LP TI. DE IMPERIO ECCLESLE CHRISTIANE, SECUNDUM SYSTEMA CATHOLICORUM. ARTICDLUS I. DE MWPERIO EooLEIASIIO EPISCOPORUI. §. 278. LVC. VI. . Chriſtus vocavit diſ- cipulos ſuos, & elegit duodetim ex ipſis, quos & S nominavit. Ad hos MATIIIHI. XVIII. alt: Rua cunge e alliga- veritis ſuper SS erunt guta G& in cælo: G& quæunque ſolveritis ſuper terram, erunt ſo- luta & in elo. Et rurſum poſt reſurrectio- nem ſuam: Sicut miſit me Paten, & Ego mitto vos. accipite piritum ſanftum: Juo- rum remiſeritis peccata, remittentus is; & quo- rum retinueritis, retenta ſunt. &OAlR W. XX. 2124. Chriſtus igitur Apoſtolis ſuis, & quidem ſo- lis (nam ad hos ſolos loc. cit. locutus eſt) de- dit poteſtatem non tantum remittendi & reti- nendi peccata, ſed etiam quæcunque alla ad pro- movendam animarum ſalutem ita ligandi vel ſolvendi ſuper terram, ut eadem pariter ligata vel ſoluta ſint in cælo. ten, id 1o ofaliter ninundi a0 Her anten fun (13 e⸗ 18 Ke Eiile WSxr, in ignti 149 = S. 279. Poteſtas ligandi & ſolvendi, quam Chriſtus dedit Apoſtolis, nihil eſt aliud quam pſum imperium eccleſiaſticum. Certe verba Chriſti non poſſunt intelligi de ligatione vel ſalutione phyſica, ſed de merali (14). Itaque Chriſtus dedit Apofſtolis poteſta- tem, ad promovendam eccleſiæ ſalutem alios moraliter ſolvendi obligandique, ſeu jus deter- minandi actiones ſubditorum ad finem eccleſiæ. Hæe autem poteſtas eſt ipſum eccleſiæ impe- rium (753). Ergo Ec. Neque defunt exempla; queis acceptam hanc a Chriſto poteſtatem ex- ercuiſſe probantur. F. 280. Nam orta controverſia, an Chri- ſtianos oporteret circumcidi, & ſervure legem Aozl, convenerunt Apoſtoli & Seniores videre verbo hoc: habitoque concilio, Antiochiæ, 5 Scfriek, & Cilicic fratribus eæx gentilibus ſcripſerunt: Viſum eſt Spiritui ſantto & No- bis, nihil ultra imponere vobis onueris guam ac neceſſariag, ut abſtineutis vos ab immolatis ſimulac'orum, & ſanguine, & ſußocato, & JVornicatione. Poſtea Paulus pverambulabat Sy- riam & LCiliciam, pracipiens cuſtodire pracep- a Apoſtolorum & Deniorum. AlT. XV. — Igitur Apoſtoli in concilio congregati leges divinas adeoque eſentialia religionis chriffia- næ authentice & auétoritate infallibili inter- pretati ſunt; nevasque leges adjecerunt. Et hanc quidem poteſtatem fibi divinitus datam brædicarunt: PIs DimI ESsY S PIRITIVI M οú 1τ W WOBI. K 3 7 »— = 155 = * H. 281. S. Paulus poteſtatem legislatori- um exercuit: Nam I. COR. XI. laudavit Chriſtianos, quod præ- cepta a ſe data tenerent. Item præcepit, ut mulieres in eccleſia caput ſuum velarent. I. TIM. II, 10 & II, ſeribit: MWulier in ſilentio diſcat cunig omni ſubjeltione: docere au- tem mulieri non permitto. I. TII. III. ſequentia ſtatuit: Oportet Epiſ- copum eſſe . unius uoris virum; . non neo- pliytum . . . Diaconi probentun primum, & ſic miniſtrent... Sint unius aworis viri. H. 282. Idem poteſtatem coafktivam exer- cuit, eandemque ſibi divinitus conceſſam præ- dicavit. Nam I. COR. V. inceſtuoſum Corinthium abſens corpore, preſens autem ſpiritu judicavit tra- dere Satanz in interitum carnis, ut ſpiritus Jalvus ſit, id eſt pro excommunicato habendum denunciavit: ſubjungit enim: auferte, o Co- rinthii, malum, ſcilicet hominem inceſtuo- ſum, ex vobis: nam textus græcus habet Tor IIovnooy, genere maſculino. I. IIA. 1, Humencum & Alexandrum, qui circa ſidem naufragaverunt, tradidit Sata- næ, ut diſcant uon blaſphemare. II. CORK. X. 6 -9, ſeribit: In promtu habe- mus ulciſci omnem inobeaienutiam DSi am⸗- plius gloriatus fuero de poteſtate noſtra, quam dedit nobis Dominus in æàdf(ipationem, & non in deſtruktionem veſtram, unon erubeſcam. 1BID. ert e Dono 1iwanm Fillus ple (Rn en , ittug. BID.,. XIII. 2 & 10, fimilibus verbis uti- tur: Pradico iis, qui ante geccaverunt, guo- niam, ſi venero iterum, non parcam . . NHac gns, lot e abſens ſeribo, ut non præſens durius agam, n Frectpi, Jecundum poteſtatem, quam Dominus dedit mihi n veluent ins &dificationem, & non in deſtrutiionem. in. D H. 283. Chriſtus imperium eccleſiaſticum e: doe „ 1. 2 . . . 4 ſolis Apoſtolis tribuit. 1 Derit Ini⸗ His enim ſolis contulit poteſtatem ligandi & ſolvendi ceteros chriſtianos (278): quæ re- vera ab imperio ecclefiaſtico nihil differt (279). Porro Apoſtoli poteſtatem legislatoriam & co- attivam non ſolum exercuerunt, ſed & tan- quam ſibi divinitus datam exerceri a ſe poſſe edixerunt (238 0 - 83). Sed hujusmodi poteſtes imperio eccleſiaſtico continetur (754. d & b). Ergo &c. . n o⸗ ie inn, 0 wir ini F. 284. Omnes Apoſtoli plenam & aqua- lem poteſtatem eccleſiaſticam, eamque a Chri- ninn 4 ſto immediate receperunt. al ertte 0 . ninen inetn. Nam potektas eccleſiaſtica, quam Apoſtoli Nrns Iiet l, acceperunt, exprimitur his verbis: Qugcuu- que allig averitis &c. &: Sicut miſit ne Pater Ec. (278). Cum igitur ea verba a Chriſto ad Apoſtolos & immediate direéta ſint, & totam Nt⸗ vim imperii eccleſiaſtici exprimant (279) 5 hi Gt, ANN 4 ab IIlo & plenam & æqualem poteſtatem im- e mediate aceepiſſe cenſendi fſunt. Profecto S. red e⸗ Paulus plenum imperium ſacrum fibi divini- „ . tus datum eſſe judicavit (281 & 82). Neque Gin, guns ulla eſt ratio, cur ceteros Apoſtolos minori, 6, 8 ℳ quam Paulum, poteſtate præditos fuiſſe exiſti- n memus. K 4 A N= 152 = * Ad confirmandam hane veritatem fuffecerit adducere verba SS. CPRIANI HIERO- NLWI. Prior L. de unit. Eccl. ſic ſcribit: Hoc erant utique & ceteri Apoſtoli, quod fuit Pe- trus, pvari conſortio praæditi honoris & pote- ſtatis. Poſterior L. I. contra Jovinian. hæc habet: Super Petrum fundatur ecclefia: licet hor ipſum alio in loco ſuper omnes Apoſtolos Ffat; & canki claves regni cælorum accipi- ant; & ex aquo ſuper eos eceleſiæ fortitude Jſolidetur H. 285. Cum itaque Apoſtoli a Chriſte miſſi ſint ad docendas omnes gentes, Matth. XXVIII. 19; quocunque pervenerant, om- nia imperii eccleſiaſtici jura poterant exer- cere. Ne vero aut religionis chriſtianæ pro- pagatio retardaretur; aut alter alterum in exercitio ſacræ poteſtatis impediret, commu- ni conſilio alii alias ſibi provincias delege- runt, in quibus comiſſum ſibi a Chriſto mi- niſterium obirent. H. 286. Eccleſia, ut ſit ſocietas perfefta, imperio carere nequit (61 & 66). Quare cum COhriſtus eccleſliam a ſe fundatam volu- erit eſſe perpetuam (276); dubitare non li- cet, quin id etiam decreverit, ut imperium eccleſiaſticum àa ſe conſtitutum ad finem mun- di usque perduret. Quapropter neceſſe fuit, ut vel Apoſtolos, quibus illud primo con- ceſſit, immortales redderet; vel iis largiretur poteſtatem alios ordinandi, qui in eodem im- Perio ll onſi m bmius gulas keelſit Durims Tin I. UIN.. lonſtitueret en Tehin Minis neront, IE (4 unls lnnt, , ſi protat CLENe ſanter 17. lume Frct Eyun Süinung ſitutinr, alti aertor N ſe erihe d lerlbit: N.= 153 =*&1 Aaten e . . .ĩ . 1 in perio usque ad conſummationem ſeculi ſerie le ſeiit: ii non interrupta ipſis ſuccederent. on fuit h. nlni & ⸗ F. 287. Apoſtoli ea etiam poteſtate uſi ovinim, her ſunt. lichhſa: hin zemrie . 1 ur Agfolr Id conſtat inprimis quidem ex S. Scriptura. tenn anz⸗ Nam Paulus & Barnabas conſtituerunt per ſin- lir ſrliun gulas eccleſias Presbyteros. ACZ. XIV. Idem Paulus Timotheum Ephefſiis dedit Epiſcopum, II. TIM. I. 6; & Titum Cretæ reliquit, ut.. ., sonſtitueret per civitates Presbuyteros. Tum vero ¹ CMinhe ex Teſtimonio Patrum antiquifftimorum, qui 3, Much. primis duobus eccleſiæ chriſtianæ ſeculis flo- Taerunt. 2 CLEMWENS& Roman. in epl. 1 ad Corinth C. 44. apud G ALLANDIVM, fie ſcribit: Apoſtoli ſupra diktos (ſcilicet Epiſcopos & Dia- conos) conſtituerunt; & deinceys futurz ſuc- ceſionis regulam tradiderunt: at, cum illi de- cederent, miniſterium eorum ac munus alii vi- ri probati exciperent. CLEMWENS Alexandr. in orat. quis dives Jalvetur. apud E VSEBIOIMI L. 3. H. E. C. IZ. Joannes Evangeliſta, abi ex inſula Patmo erat Epheſum reverſus, quorumdam rogatu ad Enitimas gentes proficiſcitur, hic Epiſcopos con- ſtituturus, illic integras eccleſias diſpenſaturas, alibi certos homines, ſibi Sviritus ſankti in- ſtinltu demonſtratos, in Clerum deleſturus. TER TULEIANUS L. de rraſcript. C. 32. ſic icribit: Edant heretici origines eccleſiarum ſuarum. Evolvant ordinem Epiſcovorum, ita rer ſucceſtones ab initio decurrentem, at pri= mus ille Eviſcopus aliquem ex Avaſiolis vel K 5 „àο= N= 154 = * apoſtolicis Viris, qui tamen cum Apoſtolis per- ſeveraverint, habuerit aukorem & aunteceſſo- rem: boc enim modo eccleſiz apoſtolicæ cenuſus Jſuos deferunt: ſicut mgerncorum eicleſia Po- Iycarpum a goanne collatum refert: ſitut Ro- manorum Clementem a Petro ordinatum edit: verinde utique ut ceteræ exhibent, quos ab Apo- ſtolis in Epiſcopatum conſtitutos apoſtolici ſemi- nis traduces habent. H. 288. Epiſcopi jure divino ſunt Apo- ſtolorum in imperio eccleſiaſtico ſuccefſores. Chriſtuz enim imperium ecclefiaſticum con- tulit Apoſtolis, in alios ſibi ſucceſſuros trans- mittendum (286). Cum itaque Apoſtoli, con- ceſſa ſibi poteſtate uſi, Epiſcopos conſtituerint, qui ſibi ſuccederent (287); hi profecto illis imre divino in imperio eccleſiaſtico ſuccedant neceſſe eſt. Veritatem hanc luculenter docet S. Paulus. Eo enim teſte, Spiritus ſandkkus poſuit Epiſ- copos regere eccleſiam Dei. ACT. XX. 28. Idem ad Titum Cretæ Epiſcopum ſcribit: Hæc loquere, & exhortare, & argue cum omni imgperio. TIZ. II. 14. Et ad Hebræos: Me- mentote Præpoſitorum veſiroriim, qui vohis lo- cuti ſunt verbum Dei. . . Obedite Præpoſi- tis veſtris, & ſubjacete eis: ipſi enim pervigi- lant, quaſRi rationem pro animabus veſtris red- dituri. HEBKR. XIII. 7 & 17. Aceedit ſententis S. CPRIAIWI epl. 42. ad Cornelium P. ſcribentis: Laborare debe- mas, ut unitatem a Domino & per Apoſtolog nobis ſucceſſoribus traditam obtinere curemus; HIER- Not d 64 iinmgge Arele, itennn 5 Derto Cel G Atemn grde (nncho wcen u c Aüs U⸗ redlü! tat in Giino ͦe 4, g Hx hxu⸗ Cinrin il Detut onis DMarun, telatis oril tingam 1o keceer n. ) o, 5 = 155 =* HIERONNLWI epl 53. ad Marcellam: ubi ait: Apud nos Apoſtolorum locum Epiſcopi tenent; aliorumque Patrum: quorum omnium verba ad- ducere, ſuperfluum foret. Hinc & Synodus Tridentina Seſſ. 23. Cap. 4. de Sacram. Ord. merito docuit, Epiſcopos in Apoſtolorum locum ſucceſſiſe. F. 289. Omnes Epiſcopi ex jure divine eadem gaudent poteſtate, quam Qpoſtoli a Chriſto acceperunt. Ea quippe eſt natura ſueceſſionis, ut, qui aliis ſuccedunt, eadem poteſtate gaudeant, qua præditi fuere ii, quibus ſuccedunt. Cum igi- tur in imperie eccleſiaſtico Apoſtolis Epiſcopi divino jure ſuccedant (288) ; his eandem cum illis poteſtatem jure divino competere, nemo eſt, qui non intelligat. Hoc loco nobis ſermo non eſt de extraor- dret 5 billu. dinaria illa Apoſtolorum poteſtate, quæ conti- lr pont Eni- netur donis ſupernaturalibus miraculorum, lin- 47. M. 1. gzuarum, theopneuſtiv. Hæc enim Chriſtus On Kriit: NuA¶ Apoſtolis tanquam Legatis ſuis contulit qui- urgu Oun nf dem, ita tamen, ut ea in fuecefſores neuti- Heprecs: quam pofſſent transfundere. Alia eſt ratio po- teſtatis ordinariæ Apoſtolorum, quam ii fcilicet tanquam Epiſcoxi & Rekkores ecclaic a Chri- ſto receperunt, in alios Epiſcopos transmitten- dam. e HG. 290. Poteſtas eccleſiaſtica omnium 4 . 1, Epiſcoporum jure divino plena eſt & pror- Ahorare lene. a. 7. m A in lus ααalis. . PANN, . 2 2- „2 tere curen Nam omnes Epiſcopi jure divinoe esndem E. . ha- = 156 = 3* habent poteſtatem eccleſiaſticam, quam Chri- ſtus Apoſtolis impertitus eſt (289). Hæc au- tem fuit plena & æqualis (284). Ergo &c. Aflertum hoc clariſſime expreſſit &ü HIER- ONA MWVS epl. S;. adu Evangelum ſcribens: Ubicunque fuerit Eriſcopus, ſive Romæ, ſive Eugubii; ſive Conſtantinovoli, ſive Khegii; ſive Aleæandrig, ſive Tanis; usdem eſt meriti, ciessdem & ſacerdotit. Omnes Aroſtolo- rum ſucceſſores ſunt. Hieronymo præiverat unmerie COYPRIANUS, dum L. de anit. eccl., ſeripfit: ne fotisdid Epiſcopatus unus eſt, α ſingetlis vars in en ütt Jolidum tenetur. ne euicn hon F. 291. Neque tamen nullum eſt inter . 17. 1 a Oun k⸗a Epiſcopos Apoſtolosque diſcrimen. Apoftoli ul Uns gaudebant poteſtate ſacra, nullis locorum li- n ing . 2 Num Vinte mitibus circumſcripta (285). E centrario fin- guli Epiſcopi zeguluriter ſingularum dunta- eee Nat diecefiüum Epiſcopi ſunt, ita ut extra Ne 1 Ni illas poteſtatem ſuam exercere nullibi poſſint. le; Atque ea quidem localis reſtrictio poteſtatis N! Epiſcopalis facta eſt vel erx g eſu Chriſti ſen- tentia, ut loquitur S. IWAIIVS M. epl. ad Ephes C. 3. vel ex ordinatione Apoſtolo- rum; vel certe mutuo Epiſcoporum Apoſto- los proxime fubſequentium conſenſu. Nam CMritans e 1 Synodus Antiochena ann. 341. celebrata, ſaeg 6 Can. 9. ſtatuit: ut Epiſconi, ſecundum auti- e Uprem quum a Patribus regulam conſtitutam, ea tan- Ulopns i um agant, gugæ ad Juam dicteſin pertinent, n meits oljeſſionesque Jubjeltas. Nliän iaſit O. 292. 10 ejtißent, 1 G. 292. Hæc dicœceſium eccleſiaſtica- rum diſtributio jurium epiſcopalium qua- litatem plenitudinemque adeo non tollit, ut eam potius confirmare videatur. Aucéto enim Epiſcoporum numero, ſingulos affigi ſingu- lis diœceſibus, tanquam terminis, extra quos nihil eccleſiaſticæ poteſtatis exercere poſſent, ideo neceſſe fuerat; quod plurium Epiſcopo- rum concordia cum æquali eorundem plena- que jurisdictione aliter nequiret componi. Sacra igitur ſingulorum Epiſcoporum pote- ſtas limites locorum accepit; non jurium: ea enim hodie tanta eſt Epiſcoporum, quan- ta olim fuerat Apoſtolorum, eo diſcrimine, quod illius exercitium intra ſtatutos dicece- ſium limites ſeſe debeat continere, ne pax chriſtiana lædatur, neve poteſtas, quæ data eſt in ædificationem, cedat in deſtrubttionem: quod divinæ voluntati repugnare docuit Pau- lus II. COR. XIH. I0. Nam, ut &. CHERY- 80870MVS in epl. ad Innocentium I. P. con- queritur: Si licebit cuivis in alienus invadere provincias, ex auktoritate ſuæ quodlibet agendo, ſcitis, omnia pveſſum itura. §H. 293. Quodſi tamen ſalus animarum, quæ ſuprema eccleſiæ lex eſt, exigat, ut Epiſcopus aliquis extra dicceſin ſibi comiſ- ſam poteſtatis ſuæ exercitium porrigat; tum profecto ceſſat prædicta reſtrictio. Ita olim Judicavit S. EPIPHIAWIVS. Is, cum eſſet Sa- * Salaminæ in Cypro Epiſcopus, in diceceſi ta- men Hieroſolymitana, inconfulto illius Epilſ- copo Joanne, Presbyterum pro Monachis Bethlehemiticis ordinavit. Poſtea Joanni, factum hoc indigne ferenti, reſpondit, data ad eum epiſtola, quæ reperitur inter Opera S. Hieronymi: Cum monachi, ſcribit, non haberent, qui ſihi Domini ſacramenta confice- ret; .. ob Vei timorem hog ſumus facere com- pulſi; maxime cum nulla ſit diverſitas in ſa- cerdotio Dei, & ubi utilitati eccleſiaſtick pro- vi detur. Wam etſi ſinguli Epiſcopi habent ſub ſe eccleſias, quibus curam videntur impendere: & nemo ſuper alienam menſuram extenditur: tamen præponitur omnibus caritas Chriſti, in qua nullo ſimnlatio eſt: nec conſiderandum, quid faltum ſit; ſed quo tempore, & quo mo- do, & in quibus, & quare fattum ſit. Similia referunt Theodoretus L. 4. H. E. c. 12, de S. EUSEBIO Samofatenſi; & Sozo- menus L. 3. H. E. C. 20, de J. ATHA- NASIO. F. 294. Imperium eccleſiaſticum jure di- vino penes ſolos Epiſcopos eſt. Imperium enim ſacrum jure divino penes illos duntaxat eſt, qui jure divino ſuccedunt iis, quibus illud Chriſtus ipſe contulit. Sed ſoli Epiſcopi jure divino in imperio eccleſiaſti- co ſuccedunt Apoſtolis (288) „ quibus ſolis Chriſtus hoc sonceſſit (2832). Ergo &c. Plecuit n Aris ſutbon Goiden eo, toncioten ltane l. ehſan cet ls i Pyii elgui Chnit üivent lor Ueſun Crent i in wem in (iecei n. Dro Monnets ten Punni khoncit, in r inter Open ſenbit, mo⸗ nerta cnpfte. nuj fuun n. lerf 4 L 4 H b. ſteni; & o⸗ le 4 4. Ghin gees 60 retont e aunlt de hen eglelili⸗ 1 guidus ſolns 2 n &E. 195 . H. 295. Ex dictis intelligimus, Epiſco- pis & ſolis & omnibus jure divino competere ſpirituulem poteſtatem legislatoriam, coaltivam, judiciasiam, inipettoriam, & executoriam (154). Hæc enim jura continentur imperio eccleſia- ſtico, quo pleno ii omnes & ſoli ex inſtitu- tione divina gaudent (290 & 94). Placuit tamen Epiſcopis, leges eeclefiaſticas, quas ſtatuunt , CANONES appellare, non quidem eo, quod vi obligandi careant; ſed ne coabtionem temporalem præ ſe ferre viderentur. F. 296. Imperium ſacrum totius, qua late patet, eccleſiæ chriſtianæ, jure divino convenit omnibus Epiſcopis ſimul ſumtis. Omnibus Epiſcopis jure divino plenum com- petit imperium eccleſiaſticuom (290): cujus tamen exercitium, turbationis vitandee cauſſa, intra propriam cujusque dicceſin reſtriétum eſt (291 & 92). Cum igitur omnes dicceſes, tanquam totidem eccleſiæ particulares, in unam coaleſcant eccleſiam univerſalem; ſicut Epiſco- pi ſinguli fingulis dioœceſibus, ita univerfi ee- cleſiæ univerſali ſacro cum imperio præſunt. Itaque Epiſcopi omnes fimul fumti Colle- gium quoddam imperantium conſtituunt, quod eccleſiam docentem appellamus. Huic non mi- nus ipſi Epiſcopi ſingillatim confiderati, quam reliqui Chriſtiani tam univerfi quam finguli ſubjacent. Porro Cœtum fidelium, qui ad ec- cleſiam docentem non pertinent, eceleſiam diſ- centem vocamus, J. 297. ⸗ — 2 — 160 * J. 297. Negotia communia ſocietatis, quæ regitur a pluribus ſimul ſumtis, non- niſi communi imperantium conſenſu, qui per ſuffragia exprimitur, definiuntur (76, 77 & 37). Quare cum imperium totius eccleſiæ ic,. Won chriſtiange jure divino reſideat penes Epiſco. pos omnes conjunctim acceptos (296); ne- n Pyicopus gotia ad eccleſiam univerſam pertinentia com- s Nel omn munibus eorundem ſuffragiis, per Concluſa ileſals vel collegialia vel extracollegialia (77 & 85), oportet expediri. Conventus publici, in quibus zoncluſa colle- gialia Epiſcoporum perficiuntur, Concilia vo- cantur. Concluſa vero extracollegialia tum for- Uneturde mantur, tum innoteſcunt per litenas communi- ttulo ere ratorias, ſic diétas, quod Epiſcopi per eas ſua r nen, invicem ſenſa exquirant, communicentque. Ce- e en terum ejusmodi concluſa nomine canonum ani- verſalium promulgantur. H. 298. Forma imperii eccleſiaſtici jure divino eſt ſimilis ariſtocratia. Ea nempe ſocietas ariſtocratice gubernatur, cujus imperium eſt penes plures ſimul fumtos (94). Imperium autem ſacrum totius eccleſiæ revera omnibus Epiſcopis copulate ſpectatis jure divino competit (296). Ergo, niſi inanem de vocibus litem movere quis velit, formam illiuz jure divino ſaltem analogice ariſtocra- ticam effe, nemo jure inficiabitur. An vero Chriſtus ariſtocratiam hanc Epif- coporum monarchia quadam temperatam volue- rit, ex dicendis patebit. . A R- tins eecſele Penes Ppiſco. 1 5 el, rue 1ioela⸗ e 161 — ARTICULVUS II. DE PRIIWIATIU IWIPERII EOoLESIASTICI. §. 299. Nomine PKIMAIUS ECCIESIAS- 71OI intelligimus prærogativam, qua Epiſcopus aliquis ſupra ceteros Epiſco- pos vel omnes vel aliquos eminet. Prior, univerſalis; — poſterior vero, particularis tantum primatus appellatur. Uterque vel ho- noris eſt, vel voteſtatis. Primatus honoris nihil eſt aliud quam honor pracipuus, qui uni Epiſcopo præ ceteris eſt exhibendus; con- tineturque proedria, inſignibus peculiaribus, titulo excellentiori, & aliis ejusmodi juribus: quæ tamen illum, absque ullo in alios im- perio, primum duntaxat inter pvares conſti- tuunt. Primatus poteſtatis ſeu jurisdikctionis eſt ipſius imperii eccleſiaſtici jus quoddam Prctipnum, quo Epiſcopus aliquis ceteros ita antecellit, ut iis ſaltem ſingillatim acceptis imperet. §. 300. Quemadmodum unitas in Sa- cris eſſentialibus eccleſiæ eſt neceſſaria (274); ita in accidentalibus ſaltem aliquibus eidem eſt ſummopere utilis (171). Nulla autem ſpes eſt, fore, ut ejusmodi unitas obtinea- tur, aut conſervetur, niſi Sacra ipſa deter- minentur (61 & 171). Porro hæc determina- tio nonniſi communibus Epiſcoporum fuffra- — 1¹62 — güs perfſicitur (297). Jam demus, ad ſalu- tem eccleſiæ novas leges vel dogmaticas vel diſciplinares requiri. Demus, eile nonnul- los Epiſcopos, qui unitatem eccleſiæe vel ipſi turbent, vel turbantibus pro virili parte ſe non opponant. An a ſolo concilio generali Epiſcoporum remedium expectabis? Quid ſi eorundem diſſenſus, aliæve circumſtantiæ impediant, quo minus ejusmodi conventus eccleſiaſticus celebrari poſſit ? Qua ratione tum fidei & univerſalis diſciplinæ integritati conſuletur, ſi nemo ſit Epiſcoporum, cui Epiſcopi ceteri parere debeant? Nam eccle- ſia chriſtiana, ut nunc eſt, in varias civita- tes diviſa, cum omnes Epiſcopi poteſtate Xquali inſtructi ſint (290), nullus erit eo cafu, qui ceteros omnes cum imperio ad Sy- nodum œcumenicam convocare poſſit. Quodſi vero per Canones univerſales, communi Epiſ- coporum conſenſu probatos, ſaluti eccleſiæ proviſum fuerit; tum profecto opus erit ge- nerali inſpeltione, an illi ubique obſerventur; opus generali executione, ut ubique obſerven- tur; opus generali vindicatione, ſi non ubi- que obſerventur. Quis autem hominum id effectum dabit, niſi Epiſcopus ſit, qui impe- rare ceteris omnibus poſſit 2 . 301. Ad conſervandam univerſalis ec- cleſiæ chriſtianæ unitatem neceſſarius eſt pri- matus poteſtatis inter Epiſcopos. Certe Cun d ie o ad con Phne vecel Ceitui i n Mn ede. Mniferals e⸗ luis en ⸗ 1. . VuE Crl. = 153 — Certe ad hune finem obtinendum neceſie eſt. ut Epiſcoporum aliquis gaudeat jure impe- randi ceteris Epiſcopis, ſaltem ſingillatim ac- ceptis (300). Sed in eo jure reponimus pri- matum poteſtatis (299). Ergo &c. G. 302. Quæ cum ita ſint, nemo pru- dens dubitabit, quin Chriſtus primatum po- teſtatis eccleſiaſticæ vel ipfſe per ſe inſtitue- rit, vel eundem inſtituendi jus ſaltem Apo- ſtolis eorumve fucceſſoribus reliquerit. Neu- trum ſi feciſſet, profecto eccleſiæ ſuæ de me- dio ad conſequendum finem a ſe intentum plane neceſſario non providiſſe videretur? quod ſine injuria fapientiſſimi Fundatoris ne cogitari quidem poteſt. F. 303. Chriſtus ipſe per ſeſe inſtituit primatum poteſtatis, eumque S. Petro con- tulit. Aſſerti hujus veritas oſtenditur %) Ex MWATITH. XVI. 13 - 20. Ibi enim Chriſtus diſcipulis ſuis, quem ſe eſſe dice- rent, interrogatis, ad Petrum, Zu es Chri- Nus, ſilius Dei vivi, reſpondentem converſus, ait: Beatus es Simon Bar jona, quia caro && ſanguis non revelavit tibhi, ſed Pater meus, gui eſt in celis. Et Ego dito tibi: quia tu sà Petrus; & ſuper hunc petrum adificabo ec- leſiam meam: & vortæ inferi non pravale- bunt adverſus eam. Et tibi dabo claves regni alorum: & quodcunque ligaveris ſuper terram, 1 2 erit erit hgasum & in calis; & gquodcunque ſolve- ris ſuper terrum, erit ſolutum & in calis. *) Ex &0AiW. XXI. 15 - 18; Ubi di- vinus Servator poſt reſurrecétionem ſuam, præſentibus aliis Apoſtolis, ſolum Petrum ſic allocutus eſt: Simon Gounnis, diligis me plus Zis 2 Dicit ei: Etiam, Domine: Tu ir quiæ amo Te. Dicit ei: Paſce agnos meos. Dicit ei iterum: Simon Goannis diligis me? Ait illi: Etiam, Domine: Tu ſcis, quia amo Te. Dicit ei: Paſce agnos meos. Dixit ei tertio: Simon Goannis, amas me? Contri- ſtatus eſt Petrus, quia dixit ei tertio, amas me? Et dixit ei: Domine, Tu onmiu noſti: Tu ſcis, quia amo te. Dixit ei: Paſce oves meas. S. 304. Dupinius Diſſert. 4. de antig. Eccl. diſcipi. negat, primatum poteſtatis ex alla tis S. Scripturæ verbis probari. Si quidem ea, præciſis circumſtantiis, in quibus a Chri- ſto prolata ſunt, accipiantur; nolim refragari Viro eruditiſſimo. Nam poteſtatem ligandi & ſolvendi omnibus Apoſtolis, inter quos & Petrus fuerat, paullo poſt MAIH. XVIII. divinus Redemtor promiſit; munus vero palſ- cendi oves ſuas indiſcriminatim omnibus etiam Apoſtolis, in quorum numero itidem Petrus erat, paullo ante GO° ᷣA4NW. XX. com- miſerat (278). Certe omnes ab Eo miſſi ſunt ad Evungelium omni reature p &ican- dum, 1. o. en Dpito mlan 0Dieunge i, 15; Ubi . lonem ſuam N= 65 er dum, WARC. XVI. 14; & bPaulus, II. C0K. XI. 28, fcribit, ſibi incumbere ſolicitudinem omnium eccleſiuxum. Porro ecclefiam non fu- per ſolum Petrum, ſed ſuper omines Apoſto- los, tanquam fundamenta, dificatam eſſe, ailexrit Paulus, daum, EPMd. II. 20, Chri- iianos vocat cives Sankorum, & domeſticos LDei, ſaperadiſicautgs ſuper fundumentum Apo- ſtolorum. Id ipſum merito deducimus ex APOCAL. XX. 14: ubi Joanni Evangeliſtæ legitur apparuiſſe murus civitatis (Icilicet ec- cleſiæ) habens funcdamenta duodetim „ & in ipſis duodecim nomina duodecim Apoſtolorum. Denique omnes Apoſtoli claves regni cælo- rum acceperunt: poteſtas enim clavium a poteſtate ligandi & ſolvendi nihil omnino differt. Neque mirum hoc cuiquam videa- tur. Nam antiquitus apud Hebræos januæ alligabantur quibusdam vinculis, quibus con- nectendis claves adhibebantur: ut proin illæ ligando clauderentur, & ſolvendo aperiren- Kdur. Vid. Calmetus in Dictionario biblico vocab. ciauis, H. 305. Verum non is ego ſum, qui cum Dupinio prædictis S. Scripturæ texti- bus nullam vim ad probandum primatum poteſtatis ineſſe exiſtimem. Immo, fſi illi rite expendantur, inde ſolidiſſimum argumentum depromi, mihi perſuaſifſimum habeo. Sic enim ratiocinor: Si Chriſtus, dum verbis addu- 1 3 Etis e 166 * ſtis (303) Petrum ſolum, præſentibus reli- quis Apoſtolis, allocutus eſt, præcipuam ei poteſtatem non contulit; tum verba illa hunc fenſum habent: Simon, quia præ ceteris Apo- Rolis praſentibus confeſſus es divinitatem meum: ideo tibi communem cum omnibus Apoſtolis po- teſtatem dabo. Item: Sdimon goannis, quia plus ceteris Apoſtolis me diligis; ideo comitto tibi munus palcendi oves meus, quod commune cum ceteris Apoſtolis tibi jam anten commiſi. Quis non indigne ferat, ſapientiæ incarnatæ ſermonem ſenſu ita ridiculo exponi 2 Nos verbis illis longe alium, Magiſtro divino cer- te digniorem, ſignificatum ſubjicimus, nimi- xum hunc: Simon, quia prk reliquis Apoſto- lis confeſſus es divinitatem meam: ideo præci- vuam pariter pra religuis poteſtatem tibi con- ſeram. Omnes quidem Apoſtoli erunt fundamen- ta, ſuper quxæ adificabo eccleſiam: Tu tamen Jfundamentum eris pracipuum. Omnibus dabo claves regni cœlorum, ut, quidquid ligaverint Juper terram, ſit ligatumim & in calis; & quidguid ſolverint ſuper terram, ſit ſolutum & in cælis: ſed Tibi dubo peculiarem quamdam voteſtatem clavium, & ſingulare jus ſolvendi ligancdique. Et rurſus: Simon, quia plus cete- ris Apoſtolis diligis me: ideo non contentus, tibi jam demandaſe communem cum reliquis Apoſto- lis curam vaſcendi oves meus, pracipuum quod- dum tibi ſoli munus paſtorale committo. Pro- fecto hic verborum ſenſus minime eſt con- tortus; eſt proprius; eit plane naturalis. Ver- ba e Maporen cinn Egint un ael Cocd ſupe CCæ u enni cxlnn IAN . Utem non vin etis is Moprum cen Dlod S. De ilt, eclee Utumn inter lenths n Drecipuun erba iin h . Une l ſe Chrig . llene 1 tan Cnnibut dn Gl atem run = 167 = ba autem Chriſti ſic intellecta primatum po- teſtatis deſignant (299). Ergo Chriſtus pri- matum poteſtatis S. Petro & promiſit ante mortem ſuam MWATITII. XVIII; & poſt refur- rectionem ſuam contulit 0AVW. XXI. G. 306. Verba Chriſti L. c. adducta de primatu poteſtatis ita conſtanter & unanimi- ter tota intellexit antiquitas, ut vix ulla in re majorem conſenſionem invenias. Pafſim enim legimus, Petrum nominari Cauput, Prin- cipem, ſummum Apoſtolorum,; neque aliam ha- rum appellationum rationem legimus, niſi quod ſuper Petrum fundata ſit eccleſia; quod Chriſtus Eum voluerit eſſe ſolidiſſimam ec- cleſiæ pvetram; quod Ipfi traditæ ſint claves regni cælorum; quod juſſus ſit ſuſcipere cu- ram omnium ovium Domini paſcendarum. Quis autem non videt, hanc rationem a Viris ſana ratione præditis aſſignari non potuiſſe, niſi verbis illis poteſtatem aliquam ſoli Petro propriam denotari credidiſſent ? Accedit, quod SS. Patres unanimi conſenſu tradide- rint, eccleſiaſticæ unitatis caufſa Petro pri- matum inter Apoſtolos a Chriſto fuiſie colla- tum. Propterea inter duodecim unus eligitur, ut Capite conſtitute ſchismatis tollutur occaſio. Ita ſcribit Hieronymus L. I. contra Ggorvinian. Cum igitur ad hunc finem conſequendum re- quiratur primatus poteſtatis (301) ; hunc Petro a Chriſto conceflum fuiſle cenſuerint neceſſe eſt. Piures 88. Patrum textus in hane rem fi expetas, Theologos dogmaticos conſule. O. 307. Verum demus, primatum pote- ſtatis argumento ſatis firmo e S. Literis non evinci. Aliquem ſaltem primatum maniielſte declarant Evangeliſttæ. Hi enim, quoties Apoſtolos nominatim recenſent, etiamſi alio- rum ordinem mutent, Petrum tamen primo loco conſtanter ponunt: & alibi de Eo tan- quam de reliquorum anteſignano mentionem faciunt. MWATTH. X. 2 - 5 Duodecim Apoſtolorum nomina ſunt hayc: primas, imon, qui dici- tur Petrus; & Angreas, Gacohus Ec. MAKRC. I. 36. Proſecutus eſt & Eſam Si- mon, Es qui cum illo erant. IBID. III. 14- 20. ſus fexit, ut eſſeut duodecim cum illo, &n ut mitteret o äpragicare, . . Impoſuit Simoni nomen Petrus; & GHacobim, &ι Jo- anunem &c. . DC. VI. 13 - 7. Vocavit diſcipulos ſuos, elegit duodecim ex ipſis, quos & Apoſto- los nominavit; Simonem, quem cognominavit Petrum, &y Andream, Gacobum &c. I81D. VIII. 45. Dixit Petrus, & qui cum illo erant. 4ACT. II. 14. & 37. Stans Petrus cum un- decim, levavit vocem ſuam Diwerunt ad Fetrum, & ad reliquos Apoftolos. IBID. V. 28 & 29. Interrogavit Apgoſtolos Princeps Sa- cerdotum. . . Keſpondens autem Petrus & Apoſtoli KHrunt. PI. 1 Nortn ann ſt Juni tilerſt. IPID. Cornelio Mgionem Il0. Ubi conn no . DIventum: 8 Uetn contn Cunn nt er dente gnimann Uünn A ilun t Drimutus Alle unitn „9t in hans tn Conlule e, imatn I Pote. lpoit , 7 . . 1iiteeps r. Pitna 6 L 169 §. 308. Petrus ipſe aliquam ſupra ce- teros Apoſtolos eminentiam fſibi propriam ite- ratis vicibus oſtendit. Nam ACT, I. 15, Exurgens in medio fratrum, propoſuit negotium de novo Apoſtolo in lo- cum Judæ proditoris eligendo. IBID. II. 14, Stans cum undecim levavit vocem ſuam, & primus Evangelium promulga- vit Gudcis, & qui habitabhant Jeruſalem, univerſis. IBID. X. Primus quoque gentilibus, nempe Cornelio centurioni, & qui cum eo erant, re- ligionem chriſtianam prædicavit. IBID. XV. In concilio Hieroſolymitano, ubi convenerunt Apoſtoli & Seniores; cum magna conquiſitio fieret, primus ſententiam protulit., F. 309. Ex his jam ſequens formo ar- gumentum: Si Chriſtus aliquem primatum S. Petro contulit, & quidem eo fine, ut per eum unitas eccleliæ Chriſtianæ ſervetur; tum certe primatum poteſtatis eidem conceſſit: nam ad illum finem cenſequendum non fſuffi- cit primatus honoris; ſed requiritur prima- tus poteſtatis (301). Chriſtus autem S. Pe- tro aliquem primatum tribuit (307 & 8), & quidem eo fine, ut per illum conſervandæ eccleſie unitati conſultum eſſet (302 & 6). Ergo primatus, quo Chriſtus S. Petrum iu- Pra ceteros Apoſtolos extulit, primatus non honoris tantum ſed etiam poteſtatis ſuit. . „ .₰ N „; 7 – 5 1. 1 ⸗ 21 N = vo =y G. 310. Chriſtus voluit, ut in primatu poteſt/tis ecoleſiaſticzæ usque ad conſum- mationem ſeculi ſemper aliquis Epiſcoporum S. Petro ſuccederet. Nam eccleſiaſticæ unitatis ſervandæ cauſſa primatum hunc Chriſtus inſtituit (304 — 10). Eccleſia autem chriſtiana ex divina inſtitutione usque ad finem mundi eſt duratura (276). Igi- tur primatum, quo tanquam medio unitas illa jugiter integra cuſtodiretur, perpetuum quo- que ſtatuiſſe cenſendus eſt. Atqui hoc fieri non poteſt, niſi aliquis Epiſcoporum ſemper fſit, qai Petro in ea dignitate ſuccedat. Ergo &Ec. i Petri voteſtas ad poſteros noen eſt translata, se ceterorum quidem Apoſtolorum pvoteſtatem ad Juccedentes Epiſcovos transmiſſam agnoſcemus. Ita nunc in Eccleſia nulla aut Epiſcovorum aut Jacerdotum poteſtas erit. Ita ſolide ratiocina- tur Melchior Canus L. 6., loc. theol. prop. 32. §. 311. Univerſalis eccleſia chriſtiana Epiſcopum Romanum tanquam S. Petri in primatu poteſtatis fucceſſorem in hunc us- que diem ſemper venerata eſt. Omiſſis, quæ hanc veritatem demonſtrant, innumeris 88. Patrum teſtimoniis, ex genera- libus duntaxat concilis effata quædam profe- ram. 4) Conc. Sardicenſe in epl. ſynod. ad Ja- lium P. Hoc optimum & valde congruentiſſimum eſſt videhatur, i ad Caput, id eſt, ad Petri Apo- ſtoli Sedem de ſingulis quibusque pvrovinciis referaut Domini Sacerdotes. lert lar †9 Cpun KNonn fmnantano umantgue lica Frine Mguamn In Ilum pac e) onner Matur, „„ inn gacelun n chnikiun 8. Deni in in Nune u. den temulm,, i, er genenn 1 en ee Orintin gu frun N= 171 = 5) Patres Conc. Cpltani I. in epl, ſynod. ad Damaſum P. ſcribunt: Coolim venimus man- dato literarum, a veſtra Reverentia ad Impe- ratorem miſſarum. Ergo Epiſcopum Romanum ſibi præcipere poſſe cenſuerunt. c) Philippus Cæleſtini P. legatus Patres Conc. Epheſini ſic eſt allocutus: Seculis omnibus notum eſt, &. Petrum Apoſtolorum principem &W Caput, fideique columnam & eccleſic catho- licæ fundamentum, a Chriſto — cœleſtis regsi cla- ves accepiſſe; .. verque H Juos ſemper vi- vere, cauſſasque decernere, ſemperque vilkurzm. Hujus dordinarius ſucceſſor Cœleſiinus n65 miſit. d) Cone., Chalcedonenſe in epl. ſynod. ad Leonem P. Tu nobis, ſicut Caput membris, vræ- eras in his, qui tuas gerebant vices. H. 312. Primatum poteſtatis penes Epiſ- copum Romanum infigniter illuſtrant, con- firmantque facta quædam ex hiſtoria eccle- ſiaſtica primorum ſeculorum, «ℳ) Teſte Eufebio L. 5. H. E. c. 24. Vi- ctor P. totius Aſic eccleſtas eum aliis finitimis, tanquam alterius fialei & opinionis (quod ni- mirum Paſcha luna 14ta cum Judæis celebra- rent) omnes a communi unitate eccleſiæ amputare conatur . . . Verum iſta ceteris omnibus pu- rum placebunt Epiſcopis. Illum igitur tontra magnopere adhortabantur, ut pacis, concordig, caritatis erga proximos diligentem curam haberet. . . Inter quos Irenwus, quamquam er literus ſcriptas ex verſona fratrum in Gaf.- 1 Eei. 7 lia, liat ,quibus prcerat, tradit miſſterium t. reſurre- kionis Domini Solo die dominico retolendlum quidem eſſe, Vittorem tamen de hoc, riclelicet ne tam multas eccleſias omnino propter tradi- tionis ex antiqua conſuetucine inter illag ob- ſervatæ obſervationem, a corpore univerſa Chri- ſti eccleſi veuitus amputet . . convenienter admonek. En Irenzæus ceterique Epifcopi in Epiſcopo Romano agnoverunt poteſtatem co- activam adverſus Epiſcopas Ali&! hujus enim poteſtatis abuſum tantummodo in Victore improbarunt. 5⁵) Montaniſtæ docuerunt, eſſe quædam beccata, quxæ eccleſiaſtica poteſtate remitti non poſſent. Epiſcopus Romanus edito de- reto hunc errorem damnaverat. Tertullia- nus, in eandem hæreſin lapſus, L. de pu- dicit. C. I. in illud edictum invehitur, & ſcribit: Audio, edittum eſſe propoſitum, & qui- dem peremtosium; Pontifex ſcilicet maximus quocdl eſt Eriſcon us Epiſcoporum, editit: Ego & mæchiæg & fornicätionis delitta pæœnitentia junltis dimitto. En Epiſcopus Romanus cre- debatur Epiſcopus Epiſcoporum, ejusque edi- cta habebantur pro peremtorüis! Neutrum profecto ſine poteſtate in ceteros Epiſcopos explicari poteſt. ½) Martianus Epiſcopus Arelatenſis ad hereſin Novatiani defecerat. Ea de re per li- teras 2 Fauſtino Epiſcopo Lugdunenſi mo- nitus S. Cyprianus, data ad Stephanum P. epi- ne h hoc ns lilanos eketis 1 eN, Ctorel ⸗ Dehkuuumn CE—— , — — N epiſtola, his eum verbis hortatur: Facere TE oportet, Fruter cariſſime, pleniſſimas literas ad Cæpiſcopos noſtros in Calliis ronſtitutos, ne ultra Martianum collegio noſiro inſultare pa- tiantur. . . Dirigantur in Provincium E& ad plebem Arelate con ſiſtentem a TZe literæ, qui- bus, abſtento Martiano, aliuns in locum ejus ſubſtituatur. En Cyprianus credidit, Epiſco- . YP Ult, Pp. po Romano competere jus præcipiendi Epiſ- copis Galliæ, ut Martianum deponant, alium- que Epiſcopum eccleſiæ Arelatenſi in ejus locum præficiant! Unde autem hoc jus niſi ex primatu poteſtatis ² d) S. Athanaſius de Dionyſio Epiſcopo Alexandrino L. de Simnod. hoc factum comme- morat: Cum quidam Alexandrinum Epiſco- pum apud Romannm accuſarent, gquaſi gui Fi- lium non conſubſtantiulem Patri diceret: & Swy- nodus Romæ coakta indigne talit, & Romanus (ſcilicet Dionyſius Papa) ad cognominem ſihi Epiſcopum omnium ſententiam perſeripſit: ac jam inde ille ſe ad defenſionem parans, libello ſuo titulum refutationis & Apologic indi dit. En Epiſcopus Alexandrinus apud Romanum accuſatur; & ille apud eundem ſe purgat! Nonne hoc ſignum fubjectionis eſt? F. 313. Corde igitur credimus, & ore confitemur, quod generale Concilium Floren- tinum, ex Patribus tam græcis quam lati- nis congregatum, definivit, nimirum Santtam 2 66) — E + rrsn & Apoſtolicam Sedem & Romanum Pontificem in univerſum orbem tenere primatum; & ipſum Pontiſicem Romanum ſucceſſorem eſſe B. Petri principis Apoſtolorum, & verum Chriſti Vica- rium, totiusque eccleſiæ Caput, & omninm Chri- ſtianorum Patrem & Pottorem exiſtere; & ipſi in B. Petro paſcendi, regendi, & gubernandi eccleſiam auniverſalem a Chriſto plenam poteſta- tem traclitam sſe, quem ad modum & in ge- ſtis conciliorum æœcumenicorum & in &. Cano- nibus continetur. G. 314. At quo jure factum eſt, ut pri- matus poteſtatis Epiſcopatui Romano anne- Geretur? Divino, an humano tantum? Si divino, dicas; oſtendas oportet, præcepiſſe Chriſtum, ut non alius S. Petro in prima- tu ſuccederet, niſi qui Epiſcopus Romanus fuerit. Sed ejusmodi præceptum neque ex S. Scriptura, neque ex divina traditione no- bis innoteſcit. Scribunt quidem AMWBRO- &drn S& in orut. contra Auxentium; Al HAIWA- &diS in apolog. pro fuga ſuu; & Greg. M. in falm. 5. vœnitentiulem, S. Petrum ali- quando jam in eo fuiſſe, ut Roma diſcede- ret; at cum in via Chriſtus ſe ei viſendum dediſſet; rogatusque a Petro, quo vaderet, Romam ſe vadere rurſus crucifigendum re- ſpondiſſet; Eundem his Chriſti verbis ad mortem Rom?æ ſubeundam ſe animari ratum, ibidem perſtitiſſe. Verum ex hoc facto nil aliud ſequitur, quam Chriſtum Yoluiſſe, ut E= ecedl in lccealt II Pimatu un Wot, 17 R 31. Is, Mti clclelx N. Lox⸗ ſ Nin. ommms Unn egne e trudſtione no⸗ en AV8N. 1. AIAN. nünati tatun, lnr hied 5Cviſe, ð Petrus Romæ potius quam alibi moreretur. Inſtitutio divina inde non evincitur, niſi oſtendatur, eo, quod Petrus Romæ obierit, Primatum cum Epiſcopatu Romano eſſe ne- ceſſario connexum. Id autem quo argumen- to ſatis probari poſſtt, non video. Factum Petri anſam dedit, ut primatus imperii ec- cleſiaſtici Romanæ potius quam alteri eccle- ſiæ annecteretur: id equidem nolim abnuere: inde ortam eſſe neceſſitatem, ut, qui Petro ſuccedit in Sede Romana, eidem pariter in primatu univerſali ſuccedat, hoc eſt, quod inficior. G. 315. Reliquum igitur eſt, ut dica- mus, rationem ſufficientem, cur primatus eccleſiæ Romanæ ſit annexus, nec in præ- cepto quodam divino, nec in facto Petri contineri, ſed in conſtanti conſenſu eccleſiæ univerſalis, hoc eſt, in voluntate eccleſiæ, a morte Petri in hunc usque diem conſen- tientis, ut Epiſcopus Romanus ſimul gaudeat primatu imperii eccleſiaſtici. An porro ex poſſeſſione tot ſeculorum decurſu continuata Sedes Romana jus acquiſierit, ut dignitatis hujus Apoſtolicæ prærogativa cum alio Epiſ- copatu deinceps conjungi nequeat; hæc quxæ- ſtio inter illas numeranda eſt, queis diſcen- tium præſertim auimi non ſunt diſiinendi, cum alinnde manifeſtum ſit, ejusmodi novationem non futuram e re eccleſic, ſocietatisque chriſtianæ aſu, propterea quod ſine multa colliſione, no- X0- y 7 rraan —N7O0rr- 6 vioque ectleſiæ ſchismate fieri illa vix poſſet. Ita prudentiffime monet Rvdimus Abb. Rautten- ſtrauchius Inſt. j. eccl. JG. 117. Quamobrem, etſi ſucceſſio in primatu impe- rii eceleſiaſtici juris divini fit (310) : ratio, ſucceſſionis tamen, ſeu ratio, cur Epiſcopus Romanus potius quam alius quispiam ſucoe- dat, non niſi juris humani efſe merito cenſe- tur. F. 316. Forma imperii eccleſiaſtici jure divino eſt ſimilis ariſtocratiæ, monarchia quadam temperatæ. Eſt enim fimilis ariſtocratiæ, quam con- ſtitaunt Epiſcopi (298). Inter Epiſcopos ex divina inſtitntione aliquis gaudet poteſtate, qua ceteri ſltem ſeorſim accepti carent, ni- mirum primatu (310). Hæc autem dignitas ſpeciem quamdam monarchiæ exhibet (94). Non eſt igitur, cur formam imperii ecclefia- ſtici ariſtocratiæ monarchia quadam temperatæ ſimilem affirmare non lieeat. ſ THoLet ICCL e 177 =5* Abb. Ninft . C AP. III. de dD DE IMPERIO EKCCLESIE CIIRISTIANA copue Nihiim ſocve. SECUNDUM SYSTEMA ACATHOLICORUM. metito cenle⸗ ARTICULUsS I. Malki n REFUIAWIVUR ARGUIENITIA AUA Rruncin THOLIcoRUAI CoTRA TIPERIUI ECCLESIASTICUM EPISCOPORUM. enik, enn en⸗ geyi nen, 1⸗ tius in ore fuit, quam hæc ver- 7 mMen gnin ba: Cujus eſt regio, illius eſt religio. Con- e elhet 9) tenderunt enim, eccleſiam chriſtianam ita inzeii eteir eſſe a Chriſto inſtitutam, ut eſſet ſocietas uin kenna⸗ ualis ſeu collegiumn, inſtar collegii cujus- cunque ſecularis, imperio civili ſubjectum. Neque ex recentioribus Proteſtantibus deſunt, qui huic ſententiæ ſuum calculum adſiciant. Atque hoc eſt ſyſtema, ut vocant, jurisdi- .4 Kionis territorialis. Argumenta, queis hoc Syſtema innititur, partim ex natura vel ec- cleſiaſtici vel civilis imperii; — partim ex inſtitutione Chriſti petita ſunt. Priora jam ſuperius refutavimus (171 - 88. & 221 = 25). Poſteriora hoc loco diluemus. F. 318. Opponunt I. Imperium denotat poteſtatem profanam, quæ fſolis Principibus convenit. Ergo vel nullum eſt ex inſtitutio- ne Chriſti imperium in eccleſia, vel cum imperio civili conjunctum eſt. R. Abjiciatur per nos licet vox imperium, dum- modo concedatur id, quod nos per imperinn eccleſiaſticum (153) intelligimus. Non enim ii ſumus, qui litigare velimus de nomine. G. 319. Oppon. II. Imperium eccleſia- ſtichm ante legem Moſaicam fuit vel penes Patresfamilias, vel penes Reges, ut conſtat e Melchiſedeco, qui Rex Salem & ſimul ſacerdos Dei altiſſimi fuiſſe ſcribitur, CGLEGN. XIV. 18. In lege Moſaica vero, licet ſacer- dotium ſoli tribui LEVI fuerit attributum (190 & 91): imperium tamen ſacrum cum oteſtate regia copulatum fuiſſe legitur. Nam &ALOMOW ejetit Abiathar, ut non eſſet Sa- cerdos Domini. III. KECG. II. 27. & OSAPIIAI. quoque in Gernſalem conſtituit Leritas, E ſacerdotes, & principes ſamiliurum ex Wracl, ut judicium & cauſſam Domini judicarent ha- bitatoribus ejus: pracepitque eis . . . ubicungue quæœſtio eſt de lege, de mandato, de ceremo- niis, de juſtificationibus, oſtendite eis, ut non veccent in Vominum. Ergo Chriſtus quoque imperium ſuæ eccleſiæ imperio civili an- nexuiſſe cenſendus eſt, ne Principum pote- ſtatem diminuiſſe videatur. R. zum erch Cant, h lumn lelſones lagre ( Cleens 1 er fiti⸗ Auol he⸗ clſln Re DbNgun Unpernumn i tamgue „£ℳ Iy9 9 R. Etiamſi imperium eccleſiaſticum in V. T. conſtanter fuiſſet conjunétum cum civili imperio: id quod nec ex allatis exemplis, nec aliunze ſufficienter probatur (188 - 93): cum tamen ejusmodi conjunétio neutiquam ſit neceſſaria (218 & 79); potuit certe Chriſtus deinceps alterum ab altero ſeparare. Eeccleſia Chriſti non judaizat: hoc proverbio utuntur Proteſtantes. Neque nos illud rejicimus (141). Sed cur ab imperio eccleſiæ judaieæ ad impe- rium eccleſiæ chriſtianæ illi argumentum du- cant, hoc equidem eſt, quod mirari ſatis non poſſumus. §. 320. Oppon. III. Ex diviſione impe- rii civilis & eccleſiaſtici pernicioſiſſimæ difſ- ſenſiones bellaque cruenta ſæpe exorta ſunt. Itaque Chriſtus hujus diviſionis auctor eile credendus non eſt. R. Diſſidia non ex diviſione imperii, ſed ex vitio imperantium orta ſunt, eo nimirum, quod Reétores civitatis jus in Sacra; — vi- ciſſim Rectores eccleſiæ jus in temporalia non- nunquam contra, ac oportet (218 & 19, item 337), ſibi vindicarent. K. 321. Oppon. IV. Saltem ſi utrumque imperium in eodem ſubjecto eſſet conjunctum, tot tamque funeſtzg turbationes integras res- publicas non peſſumdediſſent. Ergo Chri- ſtus, utpote pacis amantiſſimus, ejusmodi ſe- junctionem non inſtituit. R. Equidem tot diſcordiis turbatæ non fu- iſſent respublicæ. At eccleſiæ chriſtianæ unitati M 2. in in hypotheſi adverſa peſſime etſſet conſultum. GCum enim orbis terrarum in plures civitates, quarum altera ab altera non dependet, divi- ſus ſit; tot fere religiones eſſentisliter diverſæ quot funt diverſi Principes, eccleſiam Chrilti, diſcinderent, quam Is tamen in eſlentialibus unam eſſe voluit (274). . 322. Oppon. V. Homines toto orbe diſperſi non po ſunt communi imperio regi. Membra autem eccleſiæ chriſtianæ toto, qua late patet, orbe diffuſa ſunt. Cum igit hoc futurum Chriſtus præviderit, commune imperium eccleſiæz a civili diſtinctum inſti- tuiſſe cenſendus non eſt. „ R. Admiſerim, repugnare commune zinle⸗ rium civile, præ ſertim democraticum, homina toto orbe diſperſorum: communi enim eorun- dem ſecuritati, qui tamen eſt finis imperii civilis, vix ac ne vix quidem ſatis proviſum foret, ſi uni omnes imperio ſubeflent. At dilſ- parem eſſe imperii eccleſiaſtici rationem, arga- gumento eſt Eccleſia catholica, utpote cujus membra, utut toto orbe diſperſa ſint, commu- ni tamen imperie ſacro ſubjecta ſe eſie pro- fitentur. F. 323. Hodierni Proteſtantes cum an- tiquis docent quidem, Eccleſiam ex inſtitu- tione Chriſti eſie ſocietatem gualem ſeu Col- legium, majorem tamen Partem defendunt, collegium hoc non efſe ſua natura ſubjectum imperio civili, ſed proprio inſtructum impe- rio ſacro, quod quidem penes univerſam Chri- hl iimm Cri 1 ellentili ſtis Nn 6. 4A (Il- ntionen, ald- N= 181 =5* chriſtianorum multitudinem jure divino re- ſideat, ita tamen, ut hæc illud vel illius ſaltem exercitium in unum aut plures com- muni conſenſu transferre pofſit. Kx horum ſententia Apoſtoli, ſi quod imperium exer- cuerunt, id omne non jure proprio, ſed tan- tum adminiſiratorio atque ex delegatione po- pvuli (26. cC) exercuerunt, inſtar Officiulium, juos in republica democratica Daguztek⸗ ſeu Commiſſurios appellare ſolemus (62). In locum Apoſtol orum non ordinatione divina ſed ſuf- fragio populi ſucceſſerunt Epiſcopi: qui la- plu temporis poteſtatem toti eccleſie commu- nem ſibi folis vindicarunt. Donec denique ſeculo decimo ſexto, abdicatis Epiſcopis 5 eccleſia in jus fibi proprium reſtituta eſt. Ex eo tempore vel ipſum imperium eccleſia- ſticum, vel faltem illius exercitium libero chriſtiani populi conſenſu imperio civili an- nexum eſt. Quamobrem Proteſtantes, qui hanc ententiam amplexi funt, jura Princi- pum intuitu religionis in collegialia & maje- ſtatica diſpeſcunt. Hæec cum imperio civili inſeparabiliter connexa funt; illa non item. Collegialia jure in Sacra; — majeſtatica jure dirc Sacra continentur. Jam ad argumen- queis hoc ſiſtema ſuum, quod collegiale vocant, probare nituntur, reſpondebimus. j. 324. Oppon. I. Chriſtus M ATTHMI. XVIII. ait: Si veccaverit in te frater tuus. M 3 vade, e. 182 ℳ* vacle, & corripe eum inter te & ipſum ſolum. ,d te audierit, lucratus eris fratrem tunm. Si autem te non audierit, adhibe teeum adhuc unum vel duos: ut in ore duorum vel trium teſtium ſtet omue verbum. Cuodſi non audierit eos, dic eccleſic. di autem eccleſiam non au- dierit, ſit tibi ſicut ethnicus & publicanus. Ergo Chriſtus conceſſit eccleſiæ poteſtatem judicandi & excommunicandi inobedientes: ergo eidem etiam tribuit jus ligandi & fol- vendi: nam immediate ibidem fubjungit : Amen dico vobis, quxæcunque ualligaveritis & (278). Eccleſia autem, ſeu vocis hujus ori- ginem græcam ſpectes, ſeu ſignificatum, quem S. Literæ eidem conſtanter tribuunt, deſignat multitudinem congregatam. Ergo Chriſtus imperium eccleſiaſticum toti mul- titudini Fidelium contulit. R. Communis quidem Catholicorum inter- pretatio vult, per eccleſiam hoc loco nonniſi &a- veriorem eccleſiaſticim, utpote qui eccleſiam repræſentat, intelligi. Verum non eſt necefſe, ut a communi ſignificatu, quem S. Scriptura vocabulo eccleſia tribuit, recedamus: nam etiam- fi, ut alias, ita etiam hoc loco multitudo con- gregata defignetur: id tamen, quod Proteſtan- tes volunt, inde neutiquam ſequitur. Nam cer- tum eſt, Chriſtum L. c. ad ſolos Apoſtolos lo- qui: quandoquidem allata verba, teſte L UOA XVIIL. 7, dixit ad diſcipulos ſuos, qui ſoli, juxta MAYTYH. XVIII. 71, IN ILLPA HORA AD EUA ACCESSERUNT. Ergo his ſolis quoque poteſtatem ligandi & ſolvendi cenſen- ten tridn gos andt Cettunn 6 e lo0 Ne gii m Non el . Lco aalenc end WN 183 = dus eſt contuliffe, niſi eandem toti multitudi- ni communicaſſe aliunde probetur. Certum por- ro eſt, ex eo, quod Chriſtus velit, ut offen- ſus offendentem ad ececleſiam deferat, neuti- quam ſequi, multitudini competere jus judi- candi criminoſos, quemadmodum jus hoc minime convenit duobus illis, quos offenſus ad corre- Dtionem oftendentis adhibere jubetur. Neque ex verbis: ſi eccleſiam non auäierit, pro impe- ri0 multitualinis quidquam licet concludere: alioqui rurſum & duobus, qui ad correétionem adhibendi ſunt; immo ipſi offenſo in offenden- tem tribuendum effet imperium: nam paullo ſuperius iisdem verbis utitur Chriſtus: Si te non audierit. — Si non audierit ess. Denique certum eſt, his verbis: Lit tibi ſicut ethnicus ES publicanus, offenſo quidem concedi jus vi- tandi offendentem velut ethnicum & publica- num;,; ſed minime defignari, cui jus offenden- tem excommunicandi competat. Verba itaque Erangeli ca ſic esponimus: Si quis te oſfende- rit, ne ulciſcaris injuriam ; ſeg clam & abs- que arbitro eum corripe. Si errore agnito, zmendationem ſpovonderit, lucratus eris fratrem 5. Si vero erratum ſuum noluerit agnoſ- „ coram uno vel duobus teſtibus eum cor- rige. Si neque ſic emendatus fuerit, vublice ſeu conam eccleſia ſui eum officii aamone. Si tum quogue ad frugem meliorem non redierit, pro οa νauanäicato, ſicut etlhnicumn & puhlicanum, eum habeto. Hic ſenſus certe planus eſt & naturalis. Sed in eo nihil reperitur, quo mul- titudini poteſtas judicandi vel excommunican- di collata eſſe videatur. Quibus jus hoc com- petat, verba immediste ſequentia declarant: nimirum: Amen dico vobis, Apoſtoli, quæ- ue aälligaveritis &c. W 4. §. 325. 184 —☛6-* 8. 325. Oppon. II. Verba illa: Quxcun- que alligaveritis &c. hunc ſenſum habent: Quascunzhue injurias non remiſeritis offenden- tibus vos, ecx nec a Leo remittentun; quas vero remiſeritis ,„ a Deo quoque remittentur. Nam, ut contextum legenti patet, agitur eo loco tantum de remiſſione injuriarum. Ergo illis verbis Chriſtus imperium ſacrum non deſignavit. R. Deus ſæpe remittit pœnitenti pecca- tum injuriæ alteri illatæ, quamquam hic illi non ignoſcat. Et viciſſim offenſus ſæpe offen- denti injuriam ab eo fibi illatam remittit; nec tamen propterea Deus ejusmodi injoriæ veniam concedit: ſi nempe offendens de pec- cato, quod offendendo alterum adverſus Deum commiſit, ſerio non doleat. Itaque verba al- lata eo, quo Aarii volunt, ſenſu exponi ne- queunt. §. 326. Oppon. III. Chriſtus, LUC. XXII. 25 & 26, ad Apoſtolos ait: Keges gentium dominantur eorum &. Vos autem non ſic: ſed qui major eſt in vobis, fiat ſicut minor; & qui praceſſor eſt, ſicut miniſirator. Ergo Chritus Apoſtolos ab omni imperio alienos eſſle voluit. R. Chriſtus Apoſtolis prohibuit imperium, quale habent Reges, nimirum civile, & cum dominata conjunckum (155). Imperium ſpiri- tuale illis non prohibuit. §. 327. . Wi indeio Ennt ce it verbn Deo; - Cocktium ſpurmnt! Ns (i Une 1 Dpemodi tine compo i Utuit nini⸗ Dirun anchnun, us reliur teler Uiping Geae zult V t ererſe Denn 1iretlos Denan 4 etium pi⸗ V. p G. 327. Oppon IV. Apoſtoli poteſtatem a Chriſto acceptam nullibi imperium, ſed mo- do miniſteriam verbi, modo miniſterium recon: ciliationis; ſemel iterumque ſimpliciter Miul- ſterium; — ſeipſos vero nunc miniſtros 110- vi teſtamenti, nunc miniſtros Evuangeli; ſæpe etiam ſimpliciter miniſtros, aut miniſtros Chriſti, immo & miniſtros eccleſid nominant. Sed miniſterium pugnat cum imperio. Er- go &c. R. Miniſterium, quo fungebantur Apoſtoli, imperio ſacro ne minimum quidem adverſatur. Erant certe miniſtri Chriſti, ab Eodem miſſi, ut verbum fidei, — ut reconciliationem cum Deo; — ut gratiam novi teſtamenti; — ut doctrinam Evangelii omnibus gentibus mini- ſtrarent. Erant etiam miniſtri eecleſic, dquate- nus quidquid ſacræ poteſtatis habebant ,» id omne ad ſalutem fidelium erat impendendum. Ejusmodi miniſterium cum imperio ſacro op- time componi, Chriſtus ſuo exemplo docuit. Nam, MWATTH. XX. 27 & 28, ait ad Apo- ſtolos : Quicungue voluerit inter vos primus eſſe, erit veſter ſervus: ſicut Filius hominis non venit miniſtrari; ſed miniſtrare. Alibi, ni- mirum HEBR. VIII. 2 & 6, vocatur miniſter ſanktorum, id eſt, Sacrorum; diciturque ſorti- tus melius miniſterium, ſcilicet exeellentius illo, quod obibant ſacerdotes V. T. Quis prop- terea divino Servatori imperium ſacrum ablu- dicare auſit? Denique S. Paulus ipſos Prin- cipes appellat Dei miniftros, ROM. XIII. 4 & 6. Anne hi propterea eiyili imperio ca-= rent ? . M 5 F. 328. H. 328. Oppon. V. Apaſtali negotia ec- cleſialtica non niſi concurrente multitudine deli 6£ delium tractarunt, definieruntque. Ergo im- perium ecc leſiaſticum ex divina inſtitutione penes multitudinem fidelium fuit, nec niſ horum conſenſu ab Apoſtolis exercitum. Nam ,4) Apoſtoli convocarunt multitudinem diſ- ipulorum, ut hi eligerent ſeptem diaconos Fideles quoque eos elegerunt, & ſtatuer unt ante conſpebtum Apoſtolorum. A. VI. b*“) Petrus negotium eligendi alium Apo- ſtolum in locum Judæ multitudini propoſuit, Exurgens in medio fratrum . . Hi ſtutue- runt duos . . Hi dederunt ſortes. ATI. I. c) Concilie Hieroſolymitano interfuit om- nis multitudo . . . Placuit Apoſtolis & Se- nioribus ocum omni eccleſia, eligere viros. &c. AT. XV. d) S. Paulus inceſtuoſum Corinthium non excommunicavit niſi congregatis Corin- thiis: immo hortatus eſt, ut ipſi hominem malum auferrent e medio ſuo. I. COR. V. G. 329. Ad hoc argumentum R. I. Eti- amſi omnia prorſus negotia eccleſiaſtica ab Apoſtolis, adſcita communi multitudinis ſuf- fragatione, fuerint pertractata; inde tamen ſententia Aariorum neutiquam firmatur. Quæ- — ri- ennt . „ . lt. Nan 4) Lech Atus im dociano zm, AKallone Imne ritur enim, an Apoſtoli divino mandato ob- ligati fuerint, ut ad negotia eccleſiaſtica va- lide expedienda plebis ſuffragia adhiberent. Id tamdiu jure inficiamur, quamdiu idoneis documentis oſtenſum non fuerit: ex facto enim neutiquam ſequitur obligatio faciendi. Certe Apoſtoli potuerunt admittere fuffra- gia plebis, quod ſperarent, fore, ut, quæ omnium conſenſu ſtatuta fuiſſent, promtius ab omnibus obſerventur. Si Monarcha qui- dam nihil rerum illarum, quæ ad commu- nem civium ſalutem pertinent, ſine conſenſu ſuorum conſiliariorum agat; indene his im- perium ipfum convenire concludes ² §. 330. R. II. Apoſtoli non ad omnia, ſed ad aliqua tantum negotia eccleſiaſtica ſuffragantem multitudinem adhibuiſſe legun- tur. Editas enim ab iis leges, poenasque ſpirituales vel inflictas vel ſaltem intentatas ſcimus, quin ulla communis deliberationis mentio uspiam occurrat (280 - 83) Neque exempla (328) allata imperium plebis evin- cunt. Nam a) Electio ad munia eccleſiaſtica non eſt actus imperli facri. Ergo ex populari electione imperium populare non probatur. Accedit, quod Apoſtoli Epiſcopos ordina- rint, quos ſuffragante al electos fuiſſe, nullibi invenimus (287 & 328. 4 & b), 5) *“) Concilio Hieroſolymitano interfuit quidem multitudo: at aliquas imperii ſacri partes exercuiſſe non traditur: quod enim omni eccleſiz placuiſſe legatur, ut ſelecti qui- dam viri Antiochiam mitterentur, qui Con- cilii decreta perferrent, quomodo populare imperium inde exſculpes (328. c) ² «) Ex eo, quod Paulus ad excommu- nicationem hominis inceſtuoſi Corinthios juſ- ſerit congregari, nihil aliud deducitur, quam eum przæcepiſſe, ut ille publice in eccleſia tanquam excommunicatus denuncietur, atque ut ab ejus conſortio eccleſiaſtico & familiari omnes abſtineant (228. d). §. 331. Oppon. VI. Imperium eccleſiæ eſt jus pro ſuo arbitrio determinandi media, queis eccleſiæ finis obtineatur (153). Chri- ſtus autem ejusmodi determinationem non permiſit arbitrio Apoſtolorum: dum enim eos in mundum univerſum miſlit, docete, ait, omnes gentes ſervare omnia, gquxcungue man- Aavi vobis. WAIIH. XXVIII. 20. Ergo Chri- ſtus imperium proprie dictum Apoſtolis non conceſſit. R. Chriſtus conceſſit Apoſtolis eorumque fucceſſoribus jus pro arbitrio ſuo determinandi tam eſſentialia quam acc identalia religionis chri- Rianæ, ſed modo plane diverio. IIla decla- rant pro ſuo arbitrio, id eſt, quoties decla- rationem vel utilem vel neceſſariam eſe ju. i⸗ (Iuoll enit UI, Iul Cor. N = 189 dicant. Hæc pro ſuo arbitrio præſcribunt, 1 eſt, ea, quæ, quoties, quibus, & ubi profi- cua ad ſalutem eccleſiæ viſa fuerint. Sic Apo- ſtoli, leges ceremoniales moſaicas ad ſalutem æternam non eſſe neceſfſarias, tum primum declararunt „ cum ad finiendam ea de re in- ter chriſtianos controverſiam id neceſſarium eſſe exiſtimarunt. Manducationem idolothytorum non omnibus fidelibus, ſed iis tantum prohibue- runt, qui in Cilicia & Syria degebant: quia ibi tantum ejusmodi lex utilis effe videbatur (71). G. 332. Sunt demum Proteſtantium ali- qui, qui admittunt quidem, a Chriſto Apo- ſtolis tanquam Legatis ſuis imperium eccle- ſiaſticum fuiſſe conceſſum, ita tamen ut il- lud in ſucceſſores qnosdam neutiquam poſſent transmittere. Ex horum Virorum' ſententia, poſt mortem Apoſtolorum jure divino in ec- cleſia chriſtiana obtinet ſyſtema vel collegiale (323), vel jurisdifttionis territorialis (317): ita ut, ſpectata inſtitutione divina, non aliud inter fideles diſcrimen relictum ſit, niſi quod inter docentes & diſcentes verſatur. F. 333. Hi Doctores ſententiam fuam præcipue roborari exiſtimant ex commercio literarum, quas cum Apoſtoli eorumque dilſ- cipuli ad eccleſias, tum ipſe eccleſi, ad ſe invicem ſcripſerunt. Nam Paulus epiſtolas ſuas inſoripſit, unam Omnibus, qui ſunt Ro- mæ, dilettis Dei, vocatis ſanttis; duas Eccle- ſia Dei, quæ eſt Corintlu; unam Eecleſüs CGa- Ma.- 190 * lati; rurſus unam Omnibus ſanktis, qui ſunt Enheſi; iterum unam Eis, qui ſunt Coloſſis, ſankttis; duas Eogleſiæ Teſalonicenſium, nlla ullibi facta mentione Epiſcoporum. Solam epiſtolam ad Philippenſes ſic exorditur: Pau- us omnibus ſankftis, qui ſunt Philippis, cum Epiſcopis & Diaconibus. Teſte Euſebio L. 3. H. F. (C. 72,., UlEMWEMo Romanus zz Ko- mank ecleſic perſona ad Corinthiorum ecle- ſiam exaravit epiſtolam. Apud eund. Euſeh. L. 4. C. 1, legimus epiſtolam, quam eccle- ſia Dei, qu umdnam incolit, etcleſic, quæ eſt Philomilii, & aliis omnibus ſankktls eccleſiis inſcriplt. Ibid. L. 5. C. 1, reſeruntur Elcle- ſio illuſtriſſma, qu& ucduni & Vienna in Gallia ſunt, eccleſiis Aßiaæ & & Phrigia ſcripſiſſe hoc exordio: Servi Ihſu Chriſti, qui Lug- dunum & Viennam Gallia incolunt „ fratri- bus, qui ſunt in Aſia & Phrigia &c. H. 334. Verum enimvero argumentum, quod ex 15 aliisque ſimilibus epiſtolis pe- titur, cum negutivum ſit, ſententiam noſtram nullo modo labefactat, niſi Aarii ſimul pro- bent, illas vel nomine Epiſcoporum ſcribi, vel E Diſcoßis inſcribi debuiffſe. Qua autem ratione id probatum dabunt ? Certe argu- mentum literarum, quæ commemoratæ ſunt, ad pop ulum perinde atque ad Epiſcopos per- tinet: cum igitur nomine ecc leſiæ tam hi quam ille comprehendantur; profecto nihil opus fuit, ut ſpecialis mentio Epiſcoporum e⸗= Aus ere len epilcgne ltem Duden lelennt jel eckͤ gu ti ili *7 I/ zding 4 1 unn iu men mn, in ia eete dun I Ucebo . „. 191 =— fieret, eo præſertim tempore, quo hi, ut Apoſtolis propinquiores, ita ab omni faſtu remotiores fuere. Accedit, quod S. Paulus duas epiſtolas ad ſolum Timotheum Ephefl- num; & aliam ad ſolum itidem Titum Cre- tenſem Epiſcopum direxkerit, in quibus ni- mirum de negotiis quibusdam epiſcopalibus agere conſtituerat. . H. 335. Poſtremo quzænam eſt heæc lo- gica, ab aliquot epiſtolis, eceleſiarum nomine ad alias eccleſias ſcriptis, adverſus poteſta- tem epiſcopalem argumentum ducere, cum idem Euſebius alias multo plures epiſtolds referat, quas vel Epiſcopi ad alios Epiſcopos, vel ad eccleſias quidem, ſed non ſine men- tione Epiſcoporum, a quibus regebantur, de- derunt? Exemplo ſit S. IIMWATTUS MI. Is, ut Euſebius L. 3. C. 30. memorat, unam epiſtolam ad eccleſiam Epheſinam ſcripfit, in Jua Oneſimi, qui ibidem Paſtor fuit, mentio- nem facit. Aliam autem eccleſi-, quæ erat Magneſix, miſit, in quu rurſus Damam Epiſ- copum in memoriam redigit: eccleſiæ Tralliaia aliam, in qua Poliybium, qui tuni ibi præſuit, inſerit . . . Lum eccleſia Snirnenſi, & ſe- paratim cum Polycarpo, qui illi eccleſiz pra- Juit, fuamiliariter per literaus eſt collocutus. In eadem epiſtola ad Smyrnenſes hæc fſcribit: Omnes Epiſcopum ſequimini, ut G Eſas Chri- Rus Patrem; & Presbiterium ut Apoſtolox.. ine Epiſcovo nemo quidguam faciat eorunt, Jua ad eccleſiam ſpeltant, A R. WN I152 = ARIICUI. US II. DILVVIWIVR ARGUVMEIIA ACAIMO- LICon En CoNTRA PkIIATUII IMPERII ECoLESTIASIICI. H. 336. Q ppon. I. Ex S. ſcriptura prima- tus imperii eccleſiaſtici adeo non probatur, ut inde potius impugnari poſſit. Nam 2) Per petram, fuper quam Chriſtus pro- miſit MAlIII. XVI. I18. ſe eccleſiam ſuam *dificaturum, alii Patres intelligunt fidem Petri; alii omnes Apoſtolos; alii denique ipfum Chriſtum, utpote Jui I. COX. X. 4. vetru; & IBIM. TIII. 1I. fundamentum appel- latur, prkter quod nemo aliud poteſt vonere. *) Chriſtus paullo poſt MAlIIHI. XVI. 23. ad bPetrum ait: Vade voſt me, Satana, ſcandalum es mili. 6) LUC. XXII. 24. Fatta eſt contentio in- ter Apoſtolos, quis eorum vider etur eſſe mujor. d) Al. VIII. 14. Apoſtoli Samariam mi- ſerunt Petrum & Goannem. e) GAL. Il. II. Paulus ait, ſe Cephæ in 1d) Nir faciem reſtitiſſe. n gce f) Petrus nullibi in S. Scriptura legitur exercuiſſe primatum. ſen in Fe 4 neine 11 a (or 4N. MATTX C. Ve= 193 * H. 337. R. ad ſingula; & quidem Ad a) Quidquid ſit de varia interpre- tatione, quæ, ex diverſitate vocum Petrus, & Petra lorſan orta eſt: nos non ex ſenſu, quem vocabula hæc, pvetra, claves, poteſtas ligandi & ſolvendi ſua inſtitutione habent; ſed ex ſenſu, quem circumſtantiæ vocibus illis conciliant, primatum deducimus (305). Quamquam & nmulla interpretatio ſit magis propria & naturalis, quam ea, qua per pe- trum intelligitur Petrus. Nam idiomate the- odiſco ſic reddenda ſunt verba Chriſti: Du biſt ein Felſen: und auf dieſen Jelſen will ich meine Kirche bauen. Quæ ex epiſto- la ad Corinthios afferuntur, nobis pla- ne non adverſantur. Chriſtus ſeu fides in Chriſtum eſt fundamentum unicum religio- nis & ſalutis noſtræ; Chriſtus eſt fundamen- tum principale eccleſie. Judxæi biberunt in deſerto de petra, quæ erat Chriſtus, hoc eſt, per quam Chriſtus præfigurabatur. Hæc om- nia certe non impediunt, quo minus Petrus ſit fundamentum miniſteriale, ſuper quod ædi- ficata eſt eccleſia. Ad ?*) Miror, a Viris doctis argumen- tum adeo ficulneum nobis opponi. Satanas, latine adverſarius dicitur. Chriſtus igitur Pe- trum, quod ſibi paſſionem pro hominum ſa- lute ſubeundam diſſuaderet, adverſarium no- N mi- minavit. Ergo paullo ante primatum non promiſit? Egregium, ſi Superis placet, ra- tiocinium! Ad c) Audierunt quidem Apoſtoli verba Chriſti, MAl IH. XVI. Petro primatum pro- mittentis: at ſenſum verborum illorum, ut- pote rudes adhuc, necdum eo tempore, quo contentio iſta contigit, intellexere. Nec mi- rum id de Apoſtolis ante adventum Spiritus ſancti; verba enim Chriſti multo clariora non penetrarunt. Ecce aſcendimus Hieroſolymam, ait ad eos LVU. XVIII. 31 - 35. & conſum- mabuntur omnia, quæ ſcripta ſunt per Pro- phetas de Filio hominis. Iradetur enim gen- tibus, & illudetun, & flagellabitur, & con- ſpuetur: E5 poſiquam fiagellaverint, occident eum: & tertia die reſurget. Quid clarius 2 Et tamen ipſi nihil horum intellexerunt. Ad d) Superior ab inferiore etiam mitti dicitur, ſi hujus precibus vel conſilio per- motus aliquo vadit. Deinde Petrus, utut Primas, fuit inferior toto Collegio Apoſto- lorum, ut infra ex propoſito defendemus Miſſio igitur illa primatum non evertit. Ad e) Cephas a Paulo reprehenſus veél fuit aliquis tantum ex ſeptuaginta diſcipu- lis Chriſti; vel etiamſi Petrus fuerit; ſfalvo primatu, a Paulo Potuit reprehendi; Zuper ior enim, quamquam ab inferiore puniri nequeat, lici- UI, eundenn 4 ugnme wonn Cuod Nn 1, „Eithim ot ſee Primatunn , ls Placet Cpottoni re mimamm r. N —— 0 — — & — licite tamen ab eo corripitur, occulte qui- dem, ſi occulte; — publice vero, ſi pub- lice deliquerit. Ad †) Petrus quidem primatum pote- ſtatis nunquam legitur exercuiſſe: id vero non poteſtatis, ſed occaſionis defectui adſcri- bendum. Primatus ſervandzæ unitatis caufſia inſtitutus a Chriſto eſt. Quo pauciores, ii- demque ſapientiores & ſanctiores ſunt ſocii, cujusmodi fuerunt Apoſtoli- eo facilius ſine exercitio imperii inter ſe mutuo conſentiunt. Argumentum hoc Aaorum eſt negativum, quod nullius eſt roboris: niſi probétur, Pe- trum debuiſſe exercere ſuum primatum. Si- mile argumentum efformant ex verbis S. Pauli I. COR. XII. 28. Quosdam poſuit Veus in Eccleſia, primum Apoſtolos, ſecundo prophe- tus, tertio Doftores, deinde virtutes; exinde gratias curationum &. & EPIIEd. IV. 11 & 12. Chriſtus dedit quosdam Apoſtolos, quos- dum autem prophetas, dlios vero Evangeliſtas, alios autem paſtores & doftores, ad conſum- mationem Sankttorum, in adiſicationem Corpo- ris Chriſti. Inde enim tantummodo ſequi- tur, Paulum his locis nullam de primatu mentionem feciſſe. Ex quo neutiquam dedu- citur, eundem Paulo fuiſſe incognitum, niſi ante probaverint Aarii, neceſle fuiſſe, ut Apoſtolus ibi de illo mentionem ingereret. Atqui nulla ejusmodi neceſſitas oſtendi po- teſt. Paulus enim loc. cit. ſolummodo re N 2 cen- W 1I96 = cenſet diverſas gratias, ut vocant, gratis dutas, queis religionem fuam Chriſtus ini- tio propagandam decrevit. H. 338. Oppon. II. Primatus poteſtatis evertit ε qualitatem poteſtatis, quam ſupra ſtatuimus non ſolum inter Apoſtolos (284), ſed etiam inter Kpiſcopos (289 & 90). Ergo Chriſtus ejusmodi vel æqualitatis vel prima- tus auctor non eſt. R. Tantum abeſt, ut primatus æqualitatem tollat, ut potius ex æqualitate Epiſcoporum primatus eruatur (300). Nemo ſcilicet Epiſ- coporum plura aut majora; nemo pauciora vel tra diœceſin propriam exercenda. Eiſe u Romanus poteſt quidem in ſua diccefi leges eccleſiaſticas ferre; de cauſſis ad eccleſiam per- tinenribus judicare; pœnis ſpirituslibus in con- tumaces animadvertere. Sed Conſtantienſis, Cu- rienſis, Auguſtanus, ceterique omnes Epiſcopi in ſua quique dicœceſi iisdem omnino juribus gaudent. Hactenus omnia ſunt æqualia; nec ullus eſt locus primatui. Verum cereri Epiſco- pi omnes, ſaltem fingillatim ſumti, in rebus ad unitatem eccleſiaſticam pertinentibus, Epil- copo Romano ſubjecti ſunt. Nonne hæc fſub- jectio inæqualitatem aliquam inter hunc illos- que deſignat, quæ tamen priorem æqualitatem ſalvam integramque relinquit ? Nonne pote- ſtatem denotat, qua Epiſcopus Romanus ſupra ceteros eminet ? Afqui per primatum pote- ſtatis intelligitur talis eminentia (299). Qua ratione igitur æqualitatem Epifcoporum ſtatui- mus, ea primatum excludimus: & vieiſſim dua minora jura eccleſiaſticæ poteſtatis habet, in- cMrun, en heint Wrum, n Gefan in in tenn ſeotin ſtrtin 130. 0 1 Fnodo C n zebator, eyf, . lat ia Endam Eoi Uuhun pott rartt pri Ens poteltnis (bam fu olos (254 [463 1, UP t ENln; der tuun cetetl 1 nti in denn Nommms luhtn H oe⸗ Finnum porum ii c. Vieldn s: l 1 4 = 197 =* qua ratione primatum afſerimus, ea Epiſcopo- rum æqualitatem inficiamur. Nullus eſt Epiſ- coporum, cui non omnia ſacri imperii jura com- petant. En qualitatem! Unus eſt Epiſco- porum, nimirum Romanus, cui ſacrum im- perium in ipſos quoque Epiſcopos omnes, ſal- tem ſeorfim aeceptos, conveniat. En ingqua- litatem! G. 339. Oppon. III. Verba S. Cypriani in Synodo Carthaginenſi, in qua de vebaptiſ- mo agebatur, ſic loquentis: Supereſt, ut de hac ipſa re ſinguli, quid ſentiumus, profera- mus, neminem judicantes, aut a jure commu- nionis aliquem, ſi diverſa ſenſerit, amoventes. Weque enim quisquam noſtrum Epijſcopum ſe PEpiſcoporum conſtituit, aut tyrannico terrore all obſequencdli neceſſitatem collegas ſuos adigit: quandlo habeut omnis Epiſcopus, pro licentia li- bertatis & poteſtutis ſucx, arbitrium proprium, samque judicari ab alio non poſſit, quam nec ipſe poteſt alterum judicare: ſedl expebdtemus univerſi jucdicium D. MW. G. C. qui unaus & ſolus habet poteſtatem & præponendi nos in ec- cleſic ſux gubernatione, & de abtu noſtro ju- dicandi. Ergo Cyprianus negavit, exiſtere quemquam Epiſcoporum, qui ceteros ad obe- diendum poſſit cogere, judicare, punire. Er- go negavit primatum poteſtatis. R. Cyprianus negavit „ Romano Pontifiei competere jus ceteros Epiſcopos in rebus non- dum commu-ni conſenſu deciſis, qualis erat quæ- ſtio de rebaptiſmo, ad obediendum ita cogen- N 3 di, „ di, ut non ſimul ſalva maneat Epiſcoporum in ſuffragando libertas. Hoe autem jus primatui occleliaſtico divinitus annexum non eft. F. 340. Oppon. IV. Juxta S. Auguſti- num Traktat. 50. in Ggoan. Petrus, qudnclo aves attepit, eccleſiam ſanktam ſignificavit. & L. de agon. Chriſt. C. 30. Eccleſic claves regni cælorum data ſunt, cum Pero data ſunt. Igitur Petrus non ſuo, ſed eccleſiæ, nomine, claves accepit a Chriſto. Ergo imperium ec- cleſiaſticum jure proprio ad eccleſiam ſeu to- tam communitatem fidelium pertinet. Ergo nec Apoſtolis poteſtas eccleſiaſtica, nec Petro primatus hujus poteſtatis jure pioprio, led tan- tum adminiſtrutorio (26. C) competebat. R. Chriſtas omnibus Apoſtolis promiſit & dedit poteſtatem clavium jure proprio exer- cendam, dum ad omnes ait: Qucxcunge alli- gaxeritis & c. icut miſit me Pater, E& Ego mitto vos Ec. Eandem poteſtatem proprio itidem jaure & modo quodam præcipue exer- cendam uni Petro promifit & dedit, dum ad eum ſolum dixit: Tibi dabo claves C&c. Paſce oves meas 6c. unum eſt allocutus, quia vo- luit, ut is unus & Collegii Apoſtolici Pri- mas eſſet, & unitatem eccleſiæ univerſalis ſig- nificaret. Quare Eceleſia binis vicibus claves accepit, ſemel nimirum in Petro; & iterum in Apoſtolis omnibus; & quidem ecclefia, prout conſideratur ut univerſa multitudo fide- lium, tantum denominative & repræſentative accepit claves, quatenus nimirum nunc per omnes Apoſtolos ut paſtores, nunc per ſolum Petrum ut principem paſtorum fuit repræſen- ta- 1h. Atpote Gen EMhori cen Pobhe Prepttr 4o nbat ſgu un clares Ee. Kerm. 10 Prudkiun tis tecle ſic Iidi teu At nobert rn, 9 t omni n d. ccclelix 4 ſi, geis her ecrlelin than hiſtoru . nta alcs 4) Dum litun En klerit, bus — Pet Drecienre n — 6* N 199 tata: at eccleſia, ut eſt cœtus ex ſolis Paſto- ribus coaleſcens, ſemel accepit claves Jubje- Rive in Apoſtolis omnibus, utpote qui gam conſtituebant; & iterum repraſentative in bPe- tro, utpote qui tanquam Caput totam collectie- nem Paſtorum repræſentabat. Hanc interpreta- tionem ſuppeditat ipſe S. Auguſtinus, dum (cri- bit Traft. 124. in Goan. Petrus Apoſtolus, propter Apoſtolatus ſui primatum, eccleſßic gé- rebat figurata quadam generalitate verſonam . ., quando enim ei dittum eſt: Tibi dabo claves &c. univerſam ſignificabat eccleſiam. Et Serm. 105. de divers. Hinc Petri cellentia pradi-atur, quia ipſius eniverſitatis & unita- tis eccleſic figuram geſſit, quando ei dibtum eſt: Tibi trado, quod omnibus traäitum eſt. Nanm ut noveritis, eccleſiam accepiſſe claves regni c&- lorum, audite in alio loco, quid Dominus di- cat omnibus Apoſtolis: accipite piritum Jan- RHum &c. En, Auguſtinus, ut prebet, reĩpſa eccleſiæ datas effe claves, adducit verba Chri- ſti, queis ſolos Apoſtolos eſt allocutus. Ergo per eceleſiam, eui ait claves eſſe traditas, Coœ- tum Paſtorum duntaxat intelligit. F. 341. Reliqua contra Primatum argu- menta paucis ſic diluenda exiſtimo. a) Dum Paulus GAL. II. 7. ſoribit, ſibi creditum eſſe Evungelium præputii, ſicut Petro circumciſionis, ſenſus non eſt, quod eccleſia gentium Paulo; — Judæorum vero Petro ſub- jecta fuerit; ſed quod Paulus precipue gen- tibus; — Petrus vero Judæis Evangelium prædicare juſſus ſit. N 4 b) N= 200 =* ⁵⁹) A quibusdam Patribus Paulus Petro vel comparatur, vel omnino præfertur, non poteſtatis primatu, ſed fervore fidei, & am- plitudine prædicationis, atque adeo meritis: quare etiam ambo vocantur Printipes eccle- Rarum: id quod Primatui Petri neutiquam adverſatur. Præterea ambo dicuntur à S. Epiphanio haæres. zy. Romæ Epiſcopi; a S. Ire- næo L. 3. contra hares. C. 3. Eecleſik KRo- mana jundatores; a S. Chryſoſt. hom. 32. in epl. ad Kom. Oculi Romaæ &c. quia uterque Romæ Evangelium prædicavit. *) Quamquam in civitate modica per demecratiam vel ariſtocratium ſine primatu poteſtatis unitas coniervari poſſit: id tamen in civitatibus amplioribus eo difficilius Gt, quo plures ſunt, qui jure ſuffragii gaudent. Cum igitur eccleſia chriſtiana ſit toto orbe diffuſa, ejusque Epiſcopi, penes quos eſt im- perium ſacrum, per omnem terram ſint di- ſperſi, primatu opus eſt, quo illius unitati jugiter conſulatur. d) Unitas eccleſiaſtica fuit quidem in hunc usque diem ſemper conſervata, etiamſi Sedes Papalis nonnunquam unum alterumve annum vacaverit; immo etiam duobus tri- busve Pontificibus Sedem illam novem om- nino & triginta annos occupantibus. Verum inde adeo non ſequitur, unitatem illam fſine Primate ſemper poſſie conſervari, ut, ſi res pe- Denllild Uh ine, ¹ Wbtiquun buntur 1 8 II, U, e* RN 201 — penitius inſpiciatur, oppoſitum potius veriſ- ſime concludamus. Nam quoties Sedes Pa- palis vacabat, ne unitas ecclefiæ peyiclita- retur, de novo; — quoties plures eam oc- cupabant, ut eidem unitati periclitanti ſub- veniretur, de uno Pontifice determinando actum eſt. e) C. 28vVus Conc. Chalcedonenſis: An- tiqux Romæ throno, quod Urbs illa impera- ret, jure Patres privilegia tribuerunt, agit de poteſtate tantum Patriarchica: id quod elu- cet ex contextu: nam ſubjungitur: eadem con ſiderutione moti TSο. Epiſcopi (nempe in conc. Cpltano I.) ſankftiſſimo novæ komaæ tho- no ualia prirvilegia tribuerunt. Ad verba Va- lentiniani III. Novell. III. ſic loquentis: Se- dis Apoſtolicæ primatum S. Petri meritum, quti princeps eſt epiſcopalis coronæ, & KRomand dig- nitas civitatis, ſacræ etiam ſwynodi firmavit auktoritas, Rdeo, ob meritum S. Petri & dignitatem Urbis factum eſſe, ut Primatus a Chriſto inſtitutus Ssedi Romanæ ex con- ſenſu Epiſcoporum annecteretur, id quod no- lumus inſiciari (315). ) Titulus Epiſcopi aniverſalis ſeu Oecu- menici triplici ſenſu accipi poteſt. Inprimis quidem denotat Patriarcham âmpliſſimæ Dice- ceſeos: quo ſenſu etiam concilia quædam in- tegræ nationis nonnunquam univerſalia olim . N 5 ap⸗ . — 202 * appellata ſunt. Deinde vero ſignificat Epiſ- copum quemdam, cui ceteri omnes Epiſcopi ſaltem ſeorſim ſumti unitatis cauſſa ſubjecti funt. Denique deſignat Epiſcopum, cujus Vicarii tantummodo ſunt reliqui Epifſcopi, nonniſi poteſtate ab eo ſibi delegata inſtructi. Primo tantum ſignificatu Patriarchæ Cplta- ni, teſte Anaſtaſio bibliothecario in prcfat. ad Syn. VII, hunc titulum fibi arrogare cœperunt. Alteram notionem ſi ſpectes, no- men hoc Romano Pontifici & convenit, &, teſte Gregorio M. L. 4. epl. 32. ad Mauritium Imp., per Chalcedonenſem ſunodum oblatum eſt. Habita ratione ſenſus poſtremi appellationem hanc idem Gregorius, tanquam nomen blaſ- phemig, & profanum vocubulum repudiavit: & quoniam pravo huic ſenſui obnoxius eſt hic titulus; hinc eundem penitus rejecit. Ar Bonifacius III. poſtea a Phoca Imp. edictum impetravit, quo appellatio iſta Epiſcopo Cpl- tano ademta, ſoli deinceps Pontifici Romano reſervata fuit. N M † 141. N. Ai ſ . 3 n Meid! d. Tntonen 1 Ceteris Meutt Wdtur. Pe 6314 umame⸗ 4 lici Rooano 11 AP. W. DE HIERARCHIA ECCLESIRE CHRISIIANA. J. 342. Nomine HIERARCHIIE ECCLE- S& ASTICNW intelligimus ſeriem hominum, quorum alii aliis poteſtate qua- dam ſacra ſubordinati ſunt. Poteſtas heec vel in imperio ſacro fita eſt, vel cirea admini- ſtrationem Sacramentorum, præſertim Eucha- riſtiæ, aliasque ceremonias eccleſiaſticas ver- ſatur. A poteſtate poſteriori nierarchia ordi- nis ſeu eka; — a priori vero kierar- chia jurisdittionis ſeu imperii nomen obtinuit. Jurisdictio hæc vel intra forum iuternum ſeu conſcientiæ tantum continetur; vel ad forum quoque externum ſeſe extendit (15. d). Qua- re in externam internamque dividitur. Ad hierarchiam qui pertinent, communi appel- latione CLEkKkICI dicuntur, ut diſtinguantur a ceteris fidelibus, quos LAlCOS appellare placuit. Tota Clericorum collectio CLERVU vocatur. Porro Hierarchia alia divinæ; — alla humane duntaxat ordinationi ſuam ori- ginem debet. . A R- A= 204 =3 ARTICULUS I. DE HIERARCOHIdA PER DIVINWAM OR- DIWATIONEII INSTITVUVTA. H. 343. LDGrina Concilii Tridentini de Hierarchia eccleſiaſtica ſequen- tibus continetur: ℳ) Seſſ. 23. Can. I1. Si quis dixerit, non eſſe in novo Teſiamento Sacerdotium viſibile & externum, vel non eſſe poteſtatem aliquam con- Jecrandi & offerendi verum Corpus & Sangui- nem Domini, & pvectata remittendi & retinen- di; . . anathema ſit. b*) Ilbid. Can. 2. quis dixerit, prater Sacerdotinn non eſſe in eccleſia cutholica alios ordines & majores & minores, per quos, ve- lut per gradus quosdam, in Sacerdotium ten- dutur; anathema ſit. 6*) Ibid. Cap. 2. de Sacram. Ord. diver ſi ejusmodi Miniſirorum ordines, qui Sacerdotio ex oſficio deſerviunt, recenſentur, nimirum Diaconorum, Subdiaconorum, Acoluthorum, Ex- orciſturum, Leltorum, & Oſtiariorum. d) Ibid. Can. 6. Si quis dixerit, in ec- cleſiu Catholica non eſſe tierarchiam, divina ordinatione conſtitutam, quæ conſtat ex Epiſco- pis, Presbiteris, & miniſtris; anathema ſit. 9 ior 6 cra )Did Cns Kon ſaters pr Ull tan, niris lamn ls, 1) e kundl Udliatione 2 3 I A 0. 714 ſerrni ⸗ la legnen. = 205 ==3* e2) Ibid. Cap. 4. de Sacram. Ord. Epiſ- copi, qui in Apoſtolorum locum ſucceſſerunt, adl hierarchicum ordinem pracipue pertinent, poſiti æ Spiritu ſankto regere eccleſiam Dei: ii- que Presbiſteris ſuperiores ſunt; ac Sacramen- tum Confirmuationis conferre; Miniſtros Eccle- ſick ordinare; atque alia pleraque veragere voſ- ſunt: quarum funttionum poteſtatem reliqui in- ferioris ordinis nullam habent. f) Ibid. Can. 7. &N quis dixerit, Epiſ- copos non eſſe Presbiſteris ſuperiores; vel non nabere poteſtatem confirmandi & ordinandi; vel eam, quaum habent, illis eſſe cum Presby- teris communem; anathema ſit. F. 344. Definit igitur Tridentina Syno- dus, ℳ) Sacerdotes MW. T. gaudere poteſtate conſecrandi & offerendi verum Corpus & Sanguinem Domini; item remittendi & reti- nendi peccata (343. a). *) Eſſe in Eccleſia Hierarchiam divina ordinatione conſtitutam ex Epiſcopis, Pres- byteris, & miniſtris (343. d). Quinam vero ex variis gradibus miniſtrorum, ſeu majori- bus ſeu minoribus (343. b), quos recenſet (343. e), ad hanc hierarchiam pertineant, non definit. 4½) Epiſcopos eſſe Presbyteris ſuperiores, ſpecta- ſpectata voteſtate ondinis (242 & 43. e & f). An autem conſiderata poteſtate jurisdictionis, & quidem ex divina inſtitutione, iisdem ſu- periores ſint, non definit. F. 345. Epiſcopatus, Presbyteratus, Dia- conatus, & Subdiaconatus vocantur ordines majores & ſacri; vel quia per eos coônfertur poteſtas propius concurrendi ad Euchariſtiæ adminiſtrationem; vel quia his ordinibus ini- tziati a matrimonio ſaltem contrahendo, ut in Eccleſia græca; — aut a contracto etiam, ut apud Latinos, abſtinere tenentur. Reliqui ordines ex ratione oppoſita minores appellan- tur. Hi in latina quidem Eccleſia quatuor- ſunt, nempe Oſtiariatus, Lekctoratus, Exorci- NRatus, & Acolithatus: ad quos per Tonſu- ram clericalem quaſi via paratur. Græci vero unicum Leltoratum numerant. Benedictus XIV. cum Cl. Bertio aliisque magni Nominis Theologis, exiſtimat in Conſtit. Etſi vaſtoralis. de Ritib. Græcor. N. 7. Per Suhdiaconatum rita graco collatum ,„ Aco- lythatum W Oſtiariatum recipi. Græci enim, ut conſtat ex pluribus Codicibus apud Mori- num, in ordinatione Subdiaconi hæc verba ad- hibent: Domine, da illi aſiſtene vortis templi ſaukti tai (En Oſtariatum); accendere lumen tabernaculi Gloriæ tuc (En Acolythatum). Igitur ſolus Exorciſtatus apud Græcos defide- ratur: quamquam & is, ut vult idem Bertius, ſaltem apud Maronitas Catholicis unitos vel eum Pſalmiſtatu, qui a Lectoratu noſtro non dif- N o i er Arr, otur Mn et, nilos Eiten: 1S s de⸗ CCIIIhemora –-ũ Natut, M. Mur ordines s Conkertur Uuauttie Ne 207 3* differt; — vel cum Diaconatu conferri vide- tur. Nam in porreétione libri pſalmorum, quo in eccleſia orientali energumeni exorci- Zantur, Epiſcopus Deum orat, ut Pfſaltes me- reatur tonculcare ſerpentes & ſcorpiones, id eſt, malos dæmones. J. 346. Ordines minores & Subdiacona- tum eſſe quidem antiquiffimos, in conſfeſſo eſt apud omnes. Nam ut cetera documenta taceam: Cornelius P. in epl. ad Fabium An- tioch. apud Euſebium H. E. L. 6. C. 43. in eccleſia Romana refert extitiſſe Presbiſteros 46, Diaconos 7, Subdiaconos 7, Acoluthos 42, Exorciſtas & Lekttores unacum Oſtiariis 52. Celeberrimi tamen Theologi his ordinibus divinam inſtitutionem denegant; & merito quidem : nec enim in ſfacris Literis ulla de illis mentio reperitur: nec Traditio argu- mentum, quo divina eorundem origo pro- betur, ſatis firmum ſuppeditat. Certe S. Ig- natius M. in genuinis, quæ extant, epiſto- lis fuis de prædictis ordinibus nihil prorſus commemorat: quamquam de Epilcopo cum ſuis Presbyteris & Diaconis conjunctim duo- decies omnino meminerit: id quod manife- ſto indicio eſt, ordines illos poſtmodo pri- mum auctoritate Epiſcopali fuiſſe inſtitutos. F. 347. Jubcdiazonos aſcendendo excipiunt Diaconii. Quin hi ad Hiearchiam divina or- dinatione conſtitutam pertineant, eo minus licet dubitare, quod, excluſis inde Ordini- bus AN 209 — N* bus minoribus & Subdiactonatu (346), non alii ſuperſint eccleſie miniſtri prater Diaco- nos, qui, ſecundum definitionem Triden- tinam (344. b), ad illam referri mereantur. Atque ita Theologi unanimiter ſentiunt, tum quia primos ſeptem Diaconos ab Apoſtolis per impoſitionem munuum fuiſſe ordinatos S. I.OCA narrat AbI. VII; tum quia S. IG.- NAIIVS M. in epl. ad Smirn. C. &. præci- pit fidelibus, ut revereantur Diaconos ut Dei mandatum. Nec alterius ſententiæ fuiſſe cenſendus eſt S. C' PRIANUS, dum epl. 65. ad Rogatia- num ſcripſit: Apoſtolos, id eſt, Epiſcovos & Prapoſitos Deus elegit: Diaconos autem Avo- Noli poſt aſcenſum Domini in cælos ſibi conſti- tuere Epiſcopatus ſui & eccleſic miniſtros. Nam S. Doctor Epiſcoporum ſupra Diaconos eminentiam præter alia inde etiam repetit, quod Chriſtus illos immediate & per ſe; — hos ve- ro tantum mediate & per Apoſtolos conſtituerit. Id quod neutiquam obeſt, quo minus tam dia- conatus quam Epiccopatus divinæ ordinationi ſit adſeribendus. H. 348. IIli quidem ſeptem Diaconi, quos Apoſtoli ordinarunt, ad profanum mi- niſterlum menſæe deputati ſunt, 40OT. VII. 1. & 2. At officium hoc neque unicum fue- rat; neque primarium, ad quod obeundum deſtinabantur. Manuum quippe impoſitio, qua ab Apoſtolis initiati ſunt, certe denotat ſa- cram poteſtatem. Præterea oportebat Viros il- a Feiitten Mt Ceman 5 2 illos eſſe plenos Spiritu ſantto & ſapientia: quæ dotes ad profanum minifſterium plane en lite non requiruntur. Ad hæc nunquid &E- Meremmn. PIIAMWVO & PHIIIPPVUS, qui erant ex elllut, nun numero illorum ſeptem Diaconorum, ille 40 Anftis quidem Judæis, hic vero Samaritanis, Evan- Clcluntos 5. gelium prædicarunt? AC. VII - X. quod In 8 N. munus nemo profanum dixerit. Denique lu- culentum huic veritati teſtimonium præbet S. Iü WAIIVS M. epl. ad Trallan. C. 2. ubi Diaconos vocat miſſteriorum glſu Chriſti mi- niſtros: non enim, pergit, ciborum & po- tuum, ſed eccleſir Dei miniſtri ſunt. e Nrrci. H. 349. Epiſcopi aliquam poteſtatem ſa- cram cum Presbyteris communem habent; aliquam ſibi ſolis propriam. Communem ha- bent poteſtatem non ſolum Ordinis, qua Sa- cramentum Euchariſtic conſiciunt; ſed etiam Cltieit jurisdictionis internæ (342), quam in admi- nint un ir niſtrando Sacramento Pænitentizæ exercent. 2 Wininil Sed ſibi ſolis propriam habent poteſtatem, qua Confirmationis & 'Ordinationis Sacramen- ta conferunt. Atque hanc poteſtatem ſi ſpe- ctes, Epiſcopi jure divino fuperiores Pres- byteris ſunt. Hinc etiam Sacerdotes primi ordinis; — Presbyteri vero ſacerdotes ſecundi ordinis dicuntur. N gen Duum, Preſtio, Gn Veritatem hanc Theologi dogmatici ſibi ſu- t d⸗ munt demenſtrandam. Noſtrum eſt, disquirere, i an poteſtas Jurisdiktionis ter n& ſolis Epiſco- Nent i pis, excluſis Presbyteris, jure divino compe- ðWRU 0 tat, tat, & ita quidem, ut eam a Deo immediate recipiant; afque adeo an Kpiſcopi poteſtate non ordinis tantum, ſed & jurisdiktionis Presbyte- ros antecellant. Hac de re diu acriterque in Goncilio Tridentino eſt diſputatum. Gallis Hi- ſpanisque affirmantem; — Italis vero negan- tem ſententiam propugnantibus, quæſtio in ne- dio relicta eſt. Vid. Pallavicinus Hiſt. Conc. Trid. I. XIII. C. 14 & 15. C. 350. Epiſcopi non ordinis tantum ſed etiam jurisdiftionis poteſtatem immediate a Deo in conſecratione recipiunt. Certe, ipſis Aariis fatentibus, poteſtatem or- dinis immediate a Deo recipiunt Epiſcopi. Cut non eodem actu eodemque modo pofeſtatem jurisdictionis recipiant? Dum conſecratur Epiſ- copus, accipe, ait ad eum Conſecrator, bac slum voſtoralis oßicii. Idem ſic Deum orat: LDa ei, tcilicet conſecrando, Domine, claves regni cœlorum, ut utatur, non ut glorietur voteſtate, quam trihuis, in ædifcationem, non in deſtru- Kionem. .⸗ Ut tribuas ei cathedram epiſco- “ / A N. 6 4 „„ valem ad regendam eccleſiam tuam, & ple- Lyide bem ſihi commiſam. Nonne hæc verba poteſta- 1n gitenn g⸗ tem jurisdictionis palam indicant ? Igitur & Gis erelith hanc Epiſcopi immediate a Deo accipiunt, a hrbNdenk. uo nimirum ipſi Apoſtoli eandem acceperunt lealt, (283)0. Qui enim per ſucceſſionem obtinent ali- zakaurc ale⸗ quam poteſtatem, hanc immediate ab eo ha- bent. a quo anteceſſor. Epiſcopi aufem ex ſucceſſione apoſtolica eceleſiaſticæ jurisdikkionis oteſtate gaudent (236 — 90). Ergo &c. Cur enimeero Epiſcopus Romanus Primatum impe- rii eccleſaſtici immediate a Chriſto habet, niſi quia ſuccedit S. Petro (310- 14) 2 Nonne ea- dem ratio pro Epiſcopis, tanquam Apoſtolornm ſuceeſſoribus, pugnat ?2 . 35 17 N 211 =* F. 351. Ad diluenda Aariorum argumen- ta ſufficit animadvertere ſequentia: ℳ½] Jurisdictio epiſcopalis, quam Papa tri- buit Epifcopis, dum eos conſirmat, non eſt propria & ordinaria, cum nemo ante conſe- crationem ſit verus Epiſcopus; ſed tantum eſt delegata & adminiſtratoria (26. c) , qua etiam gaudent Capitula cathedralia, vacante Sede epifcopali, &) Vicarii generules Epiſco- Porum, utut ipfi non ſint Epiſcopi. Neque aliud quid indicant verba, queis Papa in con- firmatione utitur; ait enim: Aufſtoritate om- nipotentis Dei, & BB. Apoſtolorum Petri & Pauli, at noſtra, providemus Eccleſicd W. de perſond M. & praſicimus eum in Patrem & Pa- ſtorem ac Epiſcopum ejusdem eccleſiæ, comitten- tes AD MWIIWISTRATIONWEM in temporalibus & ſpiritualibus, in nomine Patris & Filii sc. b5) Epiſcopi in partibus, ut vocant, ve- ra quidem gaudent jurisdiltiong, quamquam ejus exercitio careant, utpote cum ſubditos non habeant, in quos illam exerceant. Neque abſurdum dicas, admittere jurisdictionem ſine ſubditis. Certe Apoſtoli a Chriſto miſſi ſunt cum jurisdictione univerſali in omnes gen- tes: nec tamen hæ tum illis erant ſubdi- t. *) Dum Papa deponit Epiſcopos, non jurisdictionem ipſis ſubtrahit, ſed ſubditos: quemadmodum id olim auctoritate vel Metro- 2 Po- 7 f. politarum, vel ſynodorum provincialium fr- ctitatum legimus. d) Idem Papa jurisdictioni Epiſcoporum nihil addere poteſt, nihil demere: ſed illie exercitium ad promovendam eccleſiæ ſal tem nunc reſtringit, nunc iterum ampliat. 4 ₰ 1 1 11= U⸗ ½) Epiſcopi ſinguli jure divino nulli qui- dem determinato Apoſtolo, ſed cuicunque eo- rum fuccedunt in epiſcopatu univerſali, cu- jus exercitium ad certam diœceſin reguluriter reſtrictum eſt (288 - 93). ) Sacerdotes quoque ſecundli ordinis po- teſtatem jurisdiftionis interna immediate à Deo in ordinatione; — fubditos autem ab Epiſcopo recipiunt. Hi enim, ut Synodus Tridentina Seſſ. 14. Cap. 6. docet, per vin tu- tem Spiritus ſanfti in ordinatione collatam, tanquam Chriſti miniſtri, funflionem remütten- di peccata exercent. Quare dum eadem Syno- dus ibid Cap. 7. ſtatuit, nullius momenti ab- ſolutionem eam eſſe debere, quaum ſacerdos in eum profert, in quem ordinariam aus ſubde- legatüm non habet jurisdiktionem ; inde qui- dem ſequitur, jurisdictonem internam nonniſi in ſubditos valide exerceri; non item ſequi- tur, dari ſacerdotes, qui jurisdictione interna careant. g) S. OPVALUS L. 7. contra Parmenian. ait quidem: Bono unitatis Petrus & prafer- ri 11S: Tibi kedbas de o imecl Pokekaten: ktosgue Area )He —, 6 ℳ Le 213 ri omnibus Apoſtolis meruit, & claves regni cæ- lorum, communicundas ceteris, ſolus accepit. Item S. LWVNVOCENIIVS I. in epl. ad Couc. Milev. S. Petrum vocat nominis & konoris epiſcopalis aubtorem. Sed harum & ſimilium ſententiarum non alius eſt ſenfus, quam po- teſtatis eccleſiaſticeæ initium in ſolo Petro an- te fuiſſe factum, quam ea à Chriſto ceteris Apoſtolis communicaretur. Nam ante cete- ros Apoſtolos ſoli Petro dixit Servator divi- nus: Tibi dabo claves &c. Si ex ejusmodi textibus Patrum eruere contendant Aarii, epiſcopalem poteſtatem proxime a Papa con- cedi; viderint, an non eodem jure inde con- cludamus, ipſos adeo Apoſtolos non a Chri- ſto immediate, ſed a Petro ſuam accepiſſe poteſtatem: ſiquidem Patres inter Petrum ce- terosque Apoſtolos comparationem inſtituunt. ) Hæc verba II. q. 6. C. 12. Ecclefha, quæ prima eſt, ita reliquis eccleſtis vices ſuas creclicdit largiendas, ut in purtem ſiut vocata ſo- licitudinis, non in plenitudinem poteſtatis; hæc verba, inquam, depromta ſunt, ex fragmen- to epiſtolæ Vigilii P., quod cum fupleſtæ fi- dei ſit, ut cenſent Eſpenius, Baluzius, & Dupinius, ſententiæ noſtræ nihil præjudicii infert. Eadem verba lbid. C. II. occurrunt, quæ, ut notant Correctores Romani, viden- tur deſumta ex epiſtola Gregorii IV., qui cum vixerit circa medium ſeculi IX., ſpu- riis Iſudori epiſtolis jam fuerat deceptus. S. ◻⏑32 LEO LEO M. quidem, ut refertur III. q. 6. C. 8., ad Anaſtaſuum Epifcopum Theflſalonicenſem diu ante utrumque illum Pontificem pariter ſcripſerat: Vices noſtras ita tuæ credidimus ca- ritati, ut in partem ſis vocatus ſolicitudinis, on in plenitudinem poteſtatis. Verum Anaſta- ſius ille erat Leonis in Illyrico Vicarius. G. 352. S. Scriptura Epiſcopos a Pres- byteris diſtinguit. Nam APOCüAL. I⸗IV. ad feptem Angelos ſeptem ecclefiarum Aſiæ ſcribere jubetur Jo- annes Evangeliſta. Hos autem Epiſcopos fu- ſe, nullum eſt dubism, ut cum Doktoribus catholicis conſentiens, affirmat PAFEIUS&, vir ex Proteſtantibus celeberrimus , RAIGEN. J. E. C. 2. art. 7. lit, 2n. Jam vero ex una parte ſolis illis Ingelis, ut ex confextu lucu- lenter pateſcit, imperium ſacrum ſeptem illa- rum eceleſiarum tribuitur: ex altera parte in- eredibile dictu eſt, præter ſeprem Epiſcopos ibi non alios extitiſſe Presbyteros. Hi igitur ab illis in S. Scriptura diſtinguuntur. F. 353. Traditio quoque manifeſtum in- ter Epiſcopos & Presbyteros diſcrimen facit. S. IG NATIUS, Apoſtolorum diſcipulus, in epl. ag Smurn. ſic ſcribit: Omnes Epiſcopum Jequimini. At &σ Eſies Chriſtus Patrem , 8 Presbifterium, ut Apeoſtolos . . Sine Erxiſto- vo nemo quidquam faciat eorum, qux« aa Kc- cleſiam ſpetkant . . Sine Epiſcopo neque bap- tizare licet, neque Agapen celebrare. Idem in epl. ad Polycarpum: Devovear ego pro iis, qui ſubditi ſunt Epiſcopo, Presbyteris, & Dia- co- iude 2 te Conſen Arianus Mine Nune in herss Lit 4 iten Patiet rididin Ium Anata. ficains, N = 215 = conis. Et iterum in epl. ad Epheſios: Hor- tor, at hoc ſit veſtrum ſtudium, in Dei concor- dia omnia agere, Epiſcopo vræſidente Dei loco, & Presbyteris Geo Senatus apoſtolici Deni- que in epl. ad Trallianos: Cungi reverean- tur . . Epiſcovpum, ut eum, qui eſt figara Pa- tris; Preshuteros autem at conſeſſu Dei, O&. ut conjunktionem Apoſtolorum. Nihil plane vi- deat necefſe eſt, qui in his verbis inter Epiſ- copos & Preshvceros diſerimen non videt, & tale quidem diferimen, quod Saperiores inter ſubditosque verſatur. Porro hæc inæ qualitas inde a temporibus Apoſtolorum tanto omnium confenſu recepta erat, vt, cum Aerius, homo Arianus, ſeculo IV. primus Presbyteros Epiſ- copis æquaret, S. EPIPHANIVUS hæres. 75. appellaret dogma illius ſupra hominis captum furioſum & immane, G. 354. Sacerdotes quidem communi no- mine nunc Epiſcopi, nunc Presbyteri partim in ſacris Literis„ partim ab antiquiſſimis Scriptoribus appellantur. Id vero mirum non eſt. Nam Epiſcopus & Presbuter voces græ- cæe ſunt, quarum illa Inſpeltorem; — hæc vero nunc ſeunuem, nunc Virum in publica dignitate conſtitutum deſignat. Cum igitur Epiſcopi in publica dignitate certe ſint poſiti; ihil plane impedit, que minus & ipſos Pres- buterorum nomine appellatos fuifſe dicamus. Præterea cum teſte S. Hieronymo comment. in C. I1. epl. ad Tit. primis chriſtianæ reli- gionis temporibus, communi Presbyterorum couſilio eccleſiæ gubernatæ fuerint; ſecundi quo- que ordinis ſacerdotes merito Epiſcopos fuiſſe 4 no- N 216 5* nominatos arbitramur, utpote qui jure admi- niſtratorio (26. C) jurisdictionem epiſcopalem exercebant, quam Sacerdotes primi ordinis Jure proprio tenebant. Quamquam igitur, ut L. c. idem Hieronymus afſerit, Apud Ve- kteres iidem fuerint Presbyteri, qui & Epiſ- copi, nimirum nomine & exercitio jurisdictio- nis eccleſiaſticeæ: re tamen ipſa atque jure pronrio ſacræ poteſtatis veri Epiſcopi Pres- byteris antecelluerunt. Immo neque priſcis illis temporibus nulla fuit appellatio, qua primi ordinis Sacerdotes a ceteris diſtinguerentur. Nam ut Theodere- tus Comment. in epl. t. ad Tim. C. 3. refert, Quos Epiſcovos hodie nominant, tunc Apoſio- los vocarunt. Procedente dein tempore Apoſto- latus nomen iis, qui vere Apoſtoli dilti ſunt, 'eliquerunt: Epiſcopatus autem appellationem iis impoſuerunt, qui quondam Apoſtoli nomi- nabantur. G. 355. Quare verba S. Hieronymi lo- co ſupra (354) citato ſcribentis, Epiſconos, muagis eccleſig conſuetudine quam diſpoſitionis dominicæ veritate, Presbyteris eſſe majores, in- telligenda ſunt de ea tantum Epifcoporum Tupra Presbyteros eminentia, qu ecclefia- ſticæ jurisdictionis externæ, exercitio conti- netur, utpote quod, cum antea eſſet Epiſco- pPis Presbyterisque commune, diſpoſitione hu- mana ſolis deinceps Epiſcopis factum eſt proprium. Quamquam enim Chrilſtus Impe- rium ſacrum ſolis Epiſcopis contulerit (294): 1†- lunt Dresor Dnncori h Nt, eo tan iyt, SRlern tauto nn igitur Aud Vi. hctio. N 217 = ut ſoli tamen illud per ſeſe exercerent, ne- que iisdem precepit, neque prohibuit. Ita- que Epifcoporum arbitrio divinitus relictum eſt, ut vel ſoli, vel communi Presbyterorum conſilio gregem ſibhi commiflum gubernent, prout nimirum modo hoc, modo illud eccle- ſiæ ſalus poſtulaverit. C. 356. Epiſcopi ex jure divino non or- dinis tantum ſed etiam jurisdiftion:s poteſtate ſunt Presbyteris ſuperiores. Solis Epiſeopis jure divino vompetit impe- rium eccleſiaſticum (294). Cum igitur & 5§. Seriptuta & Traditio Presbyteros ab Epiſcopis diſtinguat (352 & 53); manifeſte conſequitur, ut illi ejnsmodi imperio fibi divinitus conceſſo glo- riari nequeant; adeoque poteſtate jurisdictio- nis ſint Epiſcopis ex jure divino inferiores. F. 357. Itaque ad hierarchiam divina ordinatione conſtitutam Epiſcopi, Presbyteri, & Diaconi hoc- ordine pertinent, ut primum quidem locum Epiſcopi; — ſecundum Pres- byteri; — tertium Diaconi obtineant. Ad hierarchiam miniſteris tam Diaconi quam Presbyteri referuntuß: ſed hierarchia ju- riscdiRionis ſolis Epiſcopis & Presbyteris con- ſtat, eo tamen rurfus diſcrimine, ut illi non interna tantum, ſed etiam externa; — hi vero interna ſolummodo jurisdictione eccleſia- ſtica ex jure divine gaudeant. Denique inter Epiſcopos ipſos ſupremo jurisdictionis exter- næ gradu Komanus Pontifex eminet, 5 Non 220 — 2198 —☛nr * Non tantum Oſtiarios, Ezxorciſtas, Lekfo- res, & Acolythos, ſed etiam Subdinconos ad Rierarchiam, bumanitus inſtitutam referen- dos eile, ex Theologia ſupponimus. ARIICULUS Dl HIIRARIIIN PEIè IHII WAIAW. INW TITVLYIONEAMII INTYRODVOTA. — — * H. 358. Ad hierarchiam humana inſtitutio- ne fundatam revocamus Cardina- les, & Apoſtolicos Vicarios, Legatos, Nun- cios; Patriarchas, Exarchos, & Primates; Netropolitas & Archi lepiſcopos ; Epiſcopos titulares ſeu in partibus; Epiſcoporum Coad- jutores, & Vicarios; Abbates, & Prypoſi- tos generales Ordinum religioſorum; Chore- piſcopos, Archipresbyteros, & Archidiaco- nos; Canonicos, eorumque Præpoſitos, ac Decanos; denique Parochos. F. 359. CARDIIVALIVM nomen ſub fi- nem ſeculi V. jam innotuit, ſed ſignificatu communi omnibus Clericis, qui miniſterio alicujus eccleſie jugiter affixi, & quodam modo intardinati funt. Inde factum, ut Ca- noniel egcleſiarum Compoſtellange, Mediola- nenfis, & Neapolitanæ titulum Cardinalium H XVI. adhucdum retinerent: donec S. Pius V. honorifica hac appellatione ceteris omnibus CLlericis interdixit, iisque tantum pro- . , Noprimn dl 1 4 l ti Cvn h,nmern le a Polcoo — propriam eſſe voluit, quos Pontifex Roma- nus tanquam conſiliarios & cooperatores ſu- os delegit. Horum numerus variis tenpo⸗ ribus varius fuit. Concilium Baſileenſe ſeßj. 23. decrevit quidem, ne ultra viginti qua- tuor Cardinales deinceps crearentur: quod de- cretum in Concordata Princibum Germaniz relatum, Eugenius IV. ejusque ſuccefſſor Ni- colaus V. confirmarunt. At Sixtus V. ad imitationem ſeptuaginta Seniorum in Syna- goga, totidemque Diſcipulorum in Evange- lio, numerum illorum fixit ſeptuagenarium, atque ita uidem, ut ex iis deinceps eſſent Epiſcopi ſex, Presbyteri quinquuginta, Dia- coni quatuordecim. Qui numerus in hunc us- que diem retentus eſt: quamquam rare fit ex integro completus. F. 360. Jura præcipua, queis gaudent Cardinales, ſequentia ſunt: a) A conſiliis ſunt Romano Paontiſici: uæ tamen is ſequi per ſeſe non tenetur. 1 jusmodi Conſiliarios, PFr. esbifteiii nomine, ſummi Pontifices atque alii Epiſe copi jam ſe⸗ culo III. habuiſſe leguntur. 9) Soli eligunt Papam. Id juris ſecule XII. ad finem vergente in generali Concilio Lateran. III. acquiſierunt. 3 Seculo XIII. primum in generali Concilio Lugdun. I. ante Arc hiepiſcopos; — & = 220 =9* & in Lugdunenſi II. ante ipſos adeo Patri- archas prodriam obtinuerunt. 4) In eccleſüs, quarum titulis inſigni- untur, jurisdictionem exercent quaſi epiſcopa- lem. e) In generalibus Conciliis gaudent ſuf- fragio deſinitio (79). teſtatem Papalem politicam; non item eccleſia- Nicam. ) Sede Romana vacante obtinent po- F. 361 Imperante Conſtantino M. Roma- num imperium in quatuor Prafelturas poli- zicas diviſum erat, nempe in Orientem, Illy- icum, Italiam, & Callias; queis quatuor Viri præerant, qui Præfetti prætorio diceban- tur. Singulæ præfecturæ in Diaceſes; — hie vero in Provinctias diſtribuebantur. Ilas Pro- conſules vel Vicarii, — has vero Praſides gubernabant. F. 362. ORIEINVIIS diœceſes erant quin- due, nimirum a) Oriens, cujus Antiochia; — b) Rguyptus, cujus Alexandria; — *½) Pontus, cujus Caſaren Cappadocig; — d) Aſiu, hodie Watolia, cujus Epheſus;— e) Thratia, cujus Heraclez primum, po- ſtea . ,/ ſtea Wen etopols Pt , gde ſcet Vitar S accel ſtea vero Conſtuntinopolis, urbs princeps ſeu Metropolis habebatur. S. 1363. ILLLRICUM duas continebat diocefes „ nempe Macedoniam, cujus urbs primaria erat Zheſalonica; & Daciam, quæ Tranſilvaniam, Moldaviam, & Wallachian comprehendebat. F. 364. ALIA duas dicceſes numera- bat, quæ etiam Vicariatus dicebantur, ſci- licet Vicariatus Romæ, & Vicuriains Lialid. His acceſſerunt duæ aliæ dicceſes, ſcilicet Africa octidentalis, cujus urbs preæcipua erat Carthago; & Illyuricum occidentale, quod Han- gariam, Dalmatiam, Slavoniam, Auſtriam, Curniolam, & Carinthiam; item aliquam par- tem Boſniæ ac Serviæ; Bavarig, Stirig, & Turolis complectebatur. C. 365. Ad Vicariatum Romæ pertine- bant ſequentes decem provinciæ, qu& prop- terea, quod Urbis Vicario ſubeſſent, ſuburbi- cari« vocabantur, nempe — a) 1USCIA una- cum UWBRIA; — b) VALERIA; — c) PICl- WVNI ſuburbicurium, ubi Ancona; — d) CAMDEDAIWIA unacum LATIO, quod hodie CATWFPANIA ROIMAIA vocatur. — e) SAM- WIVII, ubi Beneventum; — f) APULPIA cum CALABRIA; — g) LCANIA cum BRU- 1IA; — h) AolLIAd; — i) SARPIIIA; k) COkSIA. 5. 366. Rs 222 H. 366. Ad Vicariatum Italix, cujus Metropolis fuit Mediolanum, referebantur ſe- ptem provinciæ, ſcilicet a) PIOEWVM an- nonazinm, ubi Ariminum & Urbinum, una- cum FLAMIMWI'A, ubi Ravenna; — b) W.- MWLrIA, ubi Bononia, & Parma; — c) AL- PES COTIIML,, ubi Auguſta Taurinorum, & ienua; — d) LIüURIA, ubi Mecdiolanum, Ticinum, & Brixia; — e) KEHEIIA prima, ubi Curia; — f) kHTLTIIA ſecunda, ubi Anguſta Vindelicorum; — g) BISTRIA, ubi Tergeſtum, cum PEWEIIA, ubi Patavium, Aquileja, & Tridentum ſunt. G. 367. GALLIARUM præfectura tres dioceſes ampliſſimas continebat, nempe Gal- liam ipſam, Hiſpaniam, & Britanniam. Gal- lia conſtabat decem & octo provinciis, inter quas a Germanis notari merentur a) ALDPES Grajixæ ſeu Penninæ, ubi Me- tropolis ITarantaſia in Sabaudia, quæ ſibi fub- jectum habet Epiſcopatum Sedunchſem in Val- leſia, cui per Juppteſſionem unitus eſt Epiſco- patus Oltoduranus ſeu S. Mauritii. *) LUEDVNENWSTIS quinta, ubi Metro- polis Veſontio, cui olim tres Epiſcopatus Helvetiæ, ſubdebantur, nimirum Auguſtenſis Räauracorum, qui in Baſileenſem; — Aventicen- ſs, qui in Lanſannenſem; — & Vindoniſſen ſis, qui in Conſtantienſem poſtea mutatus eſt. ſienn cum pe DOLIEE.- Porto Mete Atlin iali 1 ate. t Lyarchos Im, — en; lin; - . Mu rined Ne 223 N* c) BELGIOA prima, ubi Metropolis Au- guſta Irevirorum, cui ſubſunt Mediomatri- cum, Tullum, & Verodunum in Lotharingia. d) GERIWIANIA prima, ubi Metropo- lis Moguntia, ſub qua Argentorutum, yi- ra, & Wormatia. *½ GEKIMWAIIA ſecunda; ubi Metropo- lis Coloniæa Agrippina, ſub qua Jungri: qui epiſcopatus poſtea in Leodienſem mutatus eſt. F. 368. Prædicteæ diviſioni politicæk ma- ximam partem, ut conſideranti facile patet, re- ſpondebat diviſio eccleſiaſtich. Erant enim Epiſcopi, qui,; cum in Metropoli alicujus pro- vinciæ reliderent, ceteros illius provincizæ Epiſcopos in cauſſis eccleſiaſticis fibi ſubje- cos habebant. Erant etiam alii, qui, cum in Metropoli cujusdam Diceceſeos ſedem fu- am fixilſent „ reliquis dioeceſeos Epiſcopis ſacra cum poteſtate præerant. IIIi WELRO- POLIIADR; — hi vero EXKARCUII vocabantur. Porro Metropolitæ, qui nulli Exarcho; — & Epiſcopi, qui nulli Metropolitæ ſuberant, Antocephali nominabantur. F. 369. Tempore Concilii I. Nicæeni in- ter Exarchos eminuere KOMAWVS, qui primum; — ALEXANWDRKINVVS, qui ſecun- dum; — & AWIIOCHEWVS, qui tertium locum obtinebat. Poſt hos tres honoris con- ſequentiam idem Concilium Can. 7. Epiſcopo Hieroſo lymitano tribuit, ſalva tamen propria dignitute Wetropolis, quæ erat Cæſarea Palz- ſtinæ. Ordo hic primum cœptus eſt mutari in Concilio I. Cpltano, utpote quod Can, 3. Primatus honorem poſt Romanum LEpiſcopum tribuit Epiſcopo civitatis Cyltang, propterea quod ſit nova Roma, Deinde vero in Con- cilio Chalcedonenſi Can. 25. eidem Epiſcopo Clptano tres diœceſes, nimirum Ponti, Aßa, & Thraci; — & Hlieroſolymitano alt. 7. tres provinciæ Palæſtinæ, quas de ſua dio- ceſi Epiſcopus Ant iochenus ei cel ſſerat, ſub- jecte ſunt. Quinque hi Epiſcopi poſtmodum PATRIARCHIL ſunt appellati, ita ut primum quidem locum retineret &O WAWVS; ſecun- dum vero COMWSTANTIIOFPOLVIIANVS; tertium AlLEKXAMWDRINVS; — quurtum ANW- 1OOHIEWVS; — quintum denique HIERCO- SOILLWIILATWVS deinceps obtinerent. S. 370. Jura præcipua Metropolitarum §. fuere ſequentia: a) Ordinabant omnes ſuæ provinciæ Epiſ- CopOs. di duis pi&ter Hantontiam MWoetr opolita- ni factus ſuerit Epiſcopus: hunc magna Sifno- dus deſmivit Epiſcopum eſſe non Sot”e Ita ſtatuit Conc. Nicænum. I. Can. 6. »“) Eosdem ad Concilia provinciæ con- vocabant. Propter utilitates eccleſiaſticas & ab- ☛ V. 225 3* uabſolutiones rerum, qux dubitationem controver- ſiamque vecipiunt, placuit, ut pver ſingulas quus- que proviucias Epiſconosum concilia celebrentur, .. Metropolitano Epiſcopo provinciules admonen- te. . . Wüullis vero liceat celebrare concilia, prater eos, uibus MWetropoles ſunt creditæ. Ita Concil. Antioch. ann. 341. celebratum. Can. 20. 6*) Gerebant ſolicitudinem totius provincia. Quare ceteris Epiſtopis, qui eorum Suffraga- nei dicuntur, konore pracellebant: his vero nihil amplius, hoc eſt, nihil majoris momen- ti, licebat agere præter Eum, id eſt, ſine conſenſu ſui Metropolitæ, ſecundum antiquam a Patribus noſtris regulam conſtitutam. Ita cit. Conc. Antioch. Can. 9. Itaque cauſſæ majo- es, quæ fſcilicet ad ſalutem totins provin- ciæ pertinent, ad Metropolitam referendze Erant. G. 371. Prædicta totius provinciæ ſolici- tudo exigit, ut Metropolita pro virili parte, quidquid eſt mali, a provincia ſua avertere, & quidquid eſt boni, eidem procurare cone- tur. Hinc Metropolitæ merito competebat jus. %) Judicandi ſaltem unacum ſynodo pro- vinciali cauſſas Epiſcoporum ſuæ provincize, tam eas, quas ipfſi inter ſe mutuo; — quam illas, quas alii adverſus eos movebant. De priori caſu ſtatuit Conc. Chalcedenenſe Can. P 17. 17. Si de vindicandis aut retinendis paro- chuis ruſtictis inter Epiſcopos facta fuerit al- tercutio, licere is, Nui ſe laſos aſſerunt, puck ſanttam ſynodum! provincia movere cei tamen. De poſteriori eadem ſynodus Can. 9. Si Clericus habet cauſſam adverſus Epiſcopum vel propriun vel alterum, apud adlum provineick judicetur. *R) Recipiendi appellationes a ſententia ſuorum Suffraganeorum. Qui abjiciuntur ab aliis, ab aliis non recipiantun. Requiratur an- tem, ne quis puſillanimitate „ dut contentione, vel alio quovis Eniſcopi vitio videutur coug r- gatione ſecluſus. Ut hoc ergo decentius inquira- t ur „ placuit annis ſingulis per unaumquamgue provincium bis in anno concilia celebrari, ut communiter omnibus ſimul congregatis Epiſcopis provincic, difſcutiantur ejusmodi quaſliones. ta Nicæn. I. Can. 5. «c) Suffraganeos ſui officii immemores puniendi. Nam Lecxreta Wicæna ſive infeio- ris gradus Clericos, ſive ipſos Epiſcopos ſuis Maropol itanis apertiſlme omeniſorant id eſt, illos quidem mediatæ; — hos vero immelliatæ Metropolitarum jurisdictioni ſubjecerunt. Ita ſcripſit Concilium Africanum CCXVII. Epiſ- Ccoporum ad Cæleſtinum bP. I. G. 372. Quæ fuere jura Metropolitarum in ſuam cujusque provincium: eadem Exar- chis ſen Patriarchis in ſuam cuique dicce- e, 227 ſin (361 & 68) competebant. Nam juxta Can. 17. Concilii generalis Cpltani IV. Patriarchæ Univerſonum Mettopolitanorum, qui ab ipſis pro- moventur, . . . habebaunt poteſtatem, videlicet ad convocandum eos, utgente neceſſitate, ad ſzmoda- lem conventum, vel etiam ad coercendum illos, & corrigendum. Item ex decreto ejusdem Concilii Can. 26. tenebantur Epiſcopxi, qui MWetropolitis ſuis talia ſe pertuliſſe futentur, d d Patriarchale Caput concurrere, ut apud Patri- archam & Metropolitas, qui ſub ipfo ſunt, ju- ſtam ſententiam, quod movetur, negotium acci- piat. Inſuper nullo modo quisquam MWetropoli- tanorum vel Epiſcoporum, lieet quædam incur- riſſe crimina perlübeatur, a vicinis Watxropoli- tis vel Epiſcopis provinciæ ſu judicetur, ſed a Jolo Patriurcha proprio judicetur. H. 373. Patriancharum & MWetropolitarum dignitas ex politica Imperii Romani diviſione potiſſimum derivanda eſſe videtur (361-69) Rationem ſuggerit Synodus Antiochena, dum Can. 9. aflerit, Metropolitanum Epiſcopum ſoli- Citudinem totius provinciæ gerere, nropteren quod dd Metropolim omnes undlique, qui negotia vi- dentur habere, concurrant. Neque tamen au- ſim affirmare, Apoſtolos, dum in iis plerum- que Urbibus, quæ vel dioceſium vel provin- ciarum metropoles erant, Epiſcopatus erexe- runt, nihil ad eccleſiaſticam hanc diſtributio- nem contulifſe. Enimvero S, Petrus RKRoma- uon quidem & Antiochenum Epiſcopatum per P 2 ſe 5 — — ſe ipſum; — Alexandrinum vero per Mar- cum Evangeliſtam diſcipulum fuum funda- vit. At Roma, Alexandria, & Antiochia præcipuæ fuerunt Imperii Romani metropo- les. Epiſcopatus contra Cyltanus ex ſola ra- tione politica (369); — Hieroſolymitanus au- tem ob inſtitutionem apoſtolicam ad digni- tatem pvatriarchicam eſt ſublimatus. Nam ut Clemens Alexandrin. L. 6. Hupotyp. apud Eu- ſebium L. 2. N. E. Cap. I. Icribit, Petrus, acobus, & Goannes pvoſt Servatoris ad calos aſcenſum .. uno conſenſu Gacobum juſtum Hie- roſolymorum Epiſcopum deſignarunt. F. 374. De Patriarchis modo & ſupra (369) commemoratis, qui Maſjores vocari con- fueverunt, vix hodie quidquam reſtat præter titulos, queis Papa Epiſcopos quosdam fſolet inſignire. Dantur tamen aliqui Patriarchæ minores, quibus quidem prærogativa honoris, non item poteſtatis, ſupra ceteros Metropoli- tas conceſſa eſt. Tales olim fuere Patriarchæ Aquilejenſis & Grudenſis; nunc, extincta ut- riusque dignitate, ſunt Venetus, Uliyſſivponen- ſis, & Indicus. §. 375. Poteſtas quoque Metropolitarum recentiori diſciplina non parum reſtricta fuit. Duo fſunt jura præcipua, qux illis ablata, & in Romanum Pontificem translata novimus, nimirum *) veno der N Iuuun fund. & Aptote mant wetropn. n W ign. 229 ℳ a) Jus confirmandi Epiſcopos provinci- ales , quod olim cum ordinatione conjun- ctum fuerat (370. a). Nam Tridentina Syno- dus ſeſſ. 2 4. Cap. 1I. de ref. præcipit, ut rela- tio eorum, quæ circa perſonam ad Epiſcopa- tum promovendam agenda præſcribuntur, ad Romanum Pontiſicem transmittatur: ut ipſe, plena totius negotii notitia hubita pro gregis duminici commodo.. eccleſtis poſt utilius ro- eiaere. 5*) jus Epiſcopos provinciales criminali- ter judicandi. ITdem enim Concilium Trid. ibid. Cap. 5. ſic ſtatuit: Cauſæ criminales gra- ciores contra Epiſcopos, quæ depoſitione aut pri- vuatione dignæ ſunt, ab ipſo tantum Romano Pontifice cognoſcantur . . . MWinores vero cauſ- ſœæ criminales Epiſcoporum in Concilio tantum provinciali cognoſcantur, & terminentur, vel devutandlis per Concilium provinciale. §. 376. Secundum decreta ejusdem Con- cilii Metropolitani ſequentibus adhuc hodie juribus gaudent, nempe %½) Suffraganeorum ſuorum legitimæ a ſuis diœceſibus abſentiæ caußas in ſcriptis appro- bandi. Seſſ. 23. Cap. I. de ref. b⁵) Eosdem in erelttione & conſervatione Se- minarii negligenses acriter corripiendi. ibid. Cap. 18. c) Vatante Sede epiſcopali, Oeconomum 3 — N== 330 N & Officialem ſeun Vicarium deputandi, ſiqui- dem Capitulum Cathedrale infra olto dies poſt mortem Epiſea copi eos non conſtituerit. Seſfſ. 2 4¼. Cap. 10. de ref. d) Quolibet ſaltem triennio ſimnodum in e o- vinid ua cosencdli, quo Epiſcopi omnes, & ali qui de jure vel conſuet ucdline iniereſſe debent, con- venire omnino teneantur, pro moder andis mo- ribus, corrigendis exceſibus „ S controver ſiis componendis. Ibid. Cap. 2. F. 377. Spectato jure decretalium poſſunt Metropolitæ a) Appellationes a ſententia ſuorum Suf- fraganeorum recipere. C. 3. de appell. in 6. *“) Supplere eorundem negligentiam in collatione beneficiorum eccleſiaſticorum. C. 5. de ſuppl. negl. Prælat. c) Totam provincium, Sußraganeos, & Eorum fſubditos viſitäare „ & procurationes a locis exigere viſitatis; neo non in viſitatione notoria criminæg eorum, qui Suffraganeis fub- ſunt, libere oer ore, Pæœnam pro illis debitam inſigenclo. C. I. O. I. & 4. de Cenſib. in 6. Ejusmodi tamen viſitatio Metropolitis hodie permiſta non eſt, niſi caußa cognita, & pro- bata in Concilio provinciali, juxta Tridenti- um ſeſſ. 24. Cap. 3. de ref. 4 1 ll 8 f. N 3 )Re = 231 = F. 378. Quodſi dubium moveatur, an aliquod jus, quod juxta veterem diſciplinam Metropolitis competebat, iisdem noſtra adhuc tate competat, infiſtendum eſt huic regulæ: CGueiscunque juribus olim MWetropolitez gaude- bunt, iis adhuc hodie frunntur, niſi qucx per Canones, vel Concordata, vel conſuetudinem con- truriam illis ademta eſſe conſtiterit. Innititur hec regula vulgato illi principio juridico: me- lior eſt cauſſa voſſidentis. L. 126. J. de regul. Ilur. F. 379. Cauſſæ diminutorum jurium me- tropoliticorum præcipuæ fuerunt ℳα) Receptio ſpuriarum IoIDOlRI MWerca- toris epiſtolarum, in quibus variæ caufſſæ, quæ olim poteſtati Metropolitarum ſubjectæ erant, ſoli Papæ reſervantur. b*) Infrequentia Conciliorum provincia- lium, cui eædem epiſtolæ anſam dedere, cum illorum firmitatem a Romani Pontificis con- ſenſu pendere aſſerant. *) Conatus quorundam Epiſcoporum, Pa- pæ potius quam Metropôlitarum tribunal eli- gentium. d) Incuria aliquorum Metropolitarum, conſervandis juribus ſuis æquo minus invi- gilantium. e*) Utilitas eccleſiæ, quæ vel revera exi- 8 - — ● N W= 232 gebat, vel Romanis Pontificibus ſaltem vide- batur exigere, ut, Simonia ſeculo præſer- tim undecimo palam graſſante, & fervente in- ter Sacerdotium & Imperium diuturno diſfi- dio, juribus metropoliticis arctiores limites ponerentur. H. 380. Seculo IV. ad finem vergente jam cœperant Epiſcopi Romani vices pote- ſtatis ſuæ vel Papalis vel Patriarchalis com- mittere quibusdam Metropolitis infignioribus: qui proptere⸗ VIoAkRII SEDIS AboslolI- CAZ appellati ſunt. Horum auctoritas in eo potiſſimum eminuit, quod gererent curam generalem omnium eccleſiarum per plures Provincias ſibi commendatas, ex quibus rela- tiones cauſlarum Majorum, ad Sedem Roma- nam pertinentium, recipiebant, &, cum opus erat, Epiſcopos ad Concilia convocabant. F. 38 1. Ejusmodi Vicariis ſimiles ſunt LEGAII SRDIS APOSIOLIA: quorum auctoritatem variis temporibus variam depre- hendimus. Seculo IV. & deinceps usque ad IXnum vel mittebantur ad Concilia generalia, ut iis nomine Papz pr ræſiderent, uti 0810S ad Niceænum; AkCADIVS & PROOECOLVS ad Epheſinum. Vel e1d aPantn ad aulas rincipum, ut ibi negotium quoddam majo- ris momenti tractarent, eo rite expedito re- verſuri, ut L UCIF'ER Calaritanus & EU- EBIVS V'ercellenſis ad Conſtantium Impera- Ie ccclelltien ol Ankce l II identi intin innote torem pro celebrando Concilio; vel ut ibi- dem remanerent, cauſſas Eccleſiæ cum Ro- manzg tum univerlalis acturi, qui propterea APOCRISIARII, latine Reſponſales diceban- tur. Seculis IX. & ſequentibus novum genus Legatorum Apoſtolicorum occurrit: qui cum in provincias veniſſent, jura non Epiſcopo- rum tantum ſed & Metropolitarum paſſim exercuiſſe leguntur: donec tandem vel per Concordata Nationum, vel per Synodi Tri- dentinæ decreta, nimia Eorum auctoritas ju- ſtis limitibus fuit circumſcripta. §, 382. Morem hodiernum ſi ſpectes, tres lunt claſſes Legatorum Apoſtolicorum. Alii nimirum vocantur LEGATI a Latere, eoquod, Cardinales cum ſint, a latere Papzæ, dum in provincias gravioris negotii caufſa mittuntur, abſtrahantur. Alii appellantur NVUWOII APO- S& OLICI, qui in locum antiquorum Apocri- ſiuriorum ſucceſſiſſe videntur. Hi ſi cum po- teſtate Legati aà Latere mittantur, jurisdictio- ne eccleſiaſtica gaudent, cujus limites partim ex voluntate Papæ mittentis, partim ex Con- cilio Tridentino, atque ex Nationum obſer- vantia innoteſcunt. Alii denique dicuntur LEGATI NWAII: quorum originem a Vica- riis Apoſtolicis (380) merito derivaveris: nam ii plerumque Metropolitæ hoc titulo hodie inſigniuntur, quorum Deceſſoribus vices Apo- ſtolicæ olim demandatæ fuerant. P S5 O. 383. N= 234 = H. H. 383. Metropolitæ omnes antiqui- tus vocati ſunt PKIIWIAIES. ſi Africanos excipias: inter quos præter Epiſcopum Car- thaginenſem, qui totius Africæ ſemper Pri- mas erat, provinciæ cujusque ſenior Epiſco- pus idem & Primas habebatur. Seculo IX. titulus hic iis tantum Epiſcopis tribui cœpit, qui, cum eſſent Sedis Apoſtolicæ Vicarii, plu- ribus provinciis earumque Metropolitis præ- erant. Hodie hæc appellatio præter honoris prerogativam vix quidquam complectitur. So- lIum Lugdunenſem in Gallia Primatem exci- piunt: hujus enim jurisdictioni plures Metro- politz, ſcilicet Turonenſis, Senonenſis, & Pa- riſienſis, ſubſunt. F. 384. ARCIHIEPISCOPUS nomen eſt, quod ante ſeculum IV. plane incognitum, in- itio ſolis fſere Exarchis & Metropolitis inſig- nioribus tributum legimus. Poſt ſeculum VIII. omnes Metropolitani eam ſibi appellationem vindicarunt. Hodie etiam Archiepiicopos re- perire eſt, qui metropolitica poteſtate carent, utpote cum nullum, cui præſint, auffragane- um habeant. H. 385. Duo ſunt præcipua, queis Ar- chiepiſcopi iplendent, honoris inſignia, nempe Crux, quæ iis præfertur; & Pallium, quo induuntur, dum ſuas functiones obeunt. At- que hoc quidem antequaum à Romano Ponti- fice impetret, non licet Archieniſcovo convo- arée on ce Ioln lede 5 un, cum Uteſtrts in Eun = =.ͤ[ . = S 1, ene . 135 in, „ hiſapun r. ip ſen ſt Ne 23 5 cure contilium, conficere diriſma, dedicare Ba- ſilicas, ordinare Clericos, & Epiſcopos conſecra- re: cum id non tanguam ſimplex Epiſcopus, ſed tanqudm Archiepiſcopus ſacere videutur. C. 28. de elelt. Plura de Pallio Archiepiſcopali apud clar. P. Rupprecht in Notis hiſt. ad jus Can. tit. VIII. G. 586. EPISCOPI TIIVULARES hodie dicuntur, qui ad epiſcopatus in partibus in- fidelium extinctos ordinantur. Originem eo- rum recte referas ad ſeculum XIII., quo La- tinis eccleſiarum, quas per Expeditiones ern- Ciatas ac quiſierant, deperditarum vacuos titulos in ejuswodi Epiſcopis conſervare placuit. Ce- terum veri Epiſcopi funt, eadem cum aliis Epiſcopis præditi poteſtate & ordinis & juris- dikttionis: cujus tamen exercitio carent, cum deſtituti ſint chriſtiana plebe, quam regant. F. 387. C0O AD GVUIORES LEpiſcoporum, jure etiam ſuccedendi donatos, jam primis Ec- cleſiæ ſeculis extitiſſe legimus, ſed nonnifi tum , cum majon utilitas Eccleſiæ id exige- bat. Ejusmodi Coadjutor proedria honoris & poteſtatis in Dicecefi cedit ſoli Epiſcopo, quem adjuvat. Eundem deſignzare illorum eſt, quo- rum eſt eligere, vel nominare Epiſcopum. Con- ſenſus Papæ ex recentiori difciplina requiri- tur, nempe ex decreto Synodi Tridentinæ Jeſ. 25. Cap. . de zéf. F. 388. = 236= §. 388. VIAhII EPISCOPORVII varii ſunt pro varietate munerum, quibus obeun- dis præficiuntur: alii enim in Ordinis; — in Jurisdittionis functionibus alii vicariam Epil- copo operam navant. Prioribus Archipresby- teri, Chorepiſcepi, & Proepiſcopi; — poſterio- ribus Archidiaconi, Officiales, & Vicarii vel generales vel ſpeciales ſeu foranei, adnumeran- tur. F. 389. AROHIPRESPLVTERI olim erant Vicarii Epiſcoporum urbici: illis enim vel abſentibus vel impeditis, ſacra COrdinis mu- nia, quæ Presbyteris conveniunt, in Urbe epiſcopali obibant. Præterea invigilabant pub- licam pæenitentiam agentibus: curam agebant pupillorum, viduarum, ac peregrinorum: ce- teros Presbyteros aliosque Clericos cathedra- les in ſacris officiis dirigebant. Senior Pres- byterorum regulariter fungebatur hoc mune- re: quamquam id etiam juniori cuidam Pres- bytero, a morum probitate prudentiaque præ aliis commendato, deferri poterat. Seculo 1V. jam hujus officii nomen innotuit. Nam in Concilio Carthag. IV. de ann. 398. Can. 77. legimus: Epiſcopus gubernationem viduarum, & pupillorum, a peregrinorum non per ſe ipſum ſed per Archüpresbiterum aut Archidiaconum agat. §. 390. De CHOREPISCOPI& pariter jam ſeculo IV. fit mentio in Conc. Ancyrano Can. z2. & Neoczæſareensi Can 13. Erant hi Li- Av1 11n Choleplo ſecolum IN. Vel anozant yes Nellere Abus negle In Lorum lor len MA Urerttate ciee Norun in P EEAOA ie 2 ſeulo Cvorum gicee meur, lcopelis pie WA N , Cuihrs hnn icarin Cy,. Altirut,. a, Wuneran. 5pnier n lello. *= 237 — 5 curii Epiſcopornm rarales: præerant enim ec- cleſiis ruralibus earumque Presbyteris: curam gerebant pauperum in vicis degentium: For- muatas ſeu Pacificas communionis literas in exteras regiones profecturis dabant. Quam- quam vi Muneris ſui ſacro Epiſcopatus Ordi- ne inſigniti non eſſent: nonnunquam tamen contigit, ut veri Epiſcopi vacantes ad Chor- epiſcopatum aſſumerentur, queis ex permiſſu Epiſcopi civitatis Clericos ordinare licebat. Hinc recte dixeris, neque nullos, neque om- nes Chorepiſcopos fuiſſe veros Epiſcopos. Poſt ſeculum IX. paullatim fſunt abrogati, eoquod vel arrogantia ſua Epiſcopis civitatum gra- ves acciderent, vel horum in ſfacris functio- nibus negligentiam ſubſidio vicario foverent- In Eorum locum ſucceſſerunt Archipresbyteri ſeu DECAMI rurales, quorum auctoritas pro diverſitate diœceſium diverſa eſt. S. 391. PROEPISCOPIunt Vicarii Epiſ- coporum in Poutificalibus, quos vulgo etiam SVEERAGANEOS vocant. Ejusmodi officio funguntur Epiſcopi titulures (386): quos jam inde a ſeculo XIII. Epiſcopi, præſertim ii, quorum dicœceſes latius patent, adoptare con- ſueverunt, ut fuas in functionibus Ordinis epiſcopalis vices obirent. L. 392. ARCHIDIAUONI, quos ſeculo IV. ſam extitiſſe conſtat ex Can. 17. Concilii IV. Carchag. (389), erant Vicarii Epiſcopo- rum rum in exercendis quibusdam actibus ſacræ jurisditlionis externeæ, ad quos primo delega- tum, deinde lapſu temporis ordinariam quo- que poteſtatem nacti ſunt, utut ſuborcdina- tam Epiſcopo, ad quem appellationi locus erat. Sed cum paullatim dignitate ſua tu- midi, fimbrias ſuas, non ſine incommodis Epiſ- coporum, plus juſto dilatarent; circa finem ſeculi XII. de poteſtate eorum diminuenda cop- tum eſt cogitari. Quare hodie alibi nullos; — alibi ſola honoris prærogativa; — alibi aucto- ritate plurimum acciſa præditos Archidiaco- nos reperias. H. 393. Quos hodie PIARIOS GENWE- RALE Epiſcoporum in ſpiritualibus nomina- mus, in locum Archidiaconorum (392) affum- ti ſunt. Eorum poteſtas ex mandato genera- i, quo inſtructi ab Epiſcopo ſuo ſunt, ad to- tam dicceſin ſe extendit, & omnia, quz ad jurisdictionem on dinariam epiſcopalem perti- nent, jura complectitur, ſi ea excipias, quæ Epiſcopus veriſimiliter in ſpecie ſibi reſervaſſe cenſetur: nam in generali conceſſione nequaquam illa veninnt, quæ non eſſet quis, veriſimiliter in ſvecie conceſſurus. Cap. 3. de off. Vic. in 6. At- que heec generalis eſusmodi Vicariorum juris- dictio eſt ordinaria, utpote quæ per commiſſio- nem ofitii generaliter fattam iis conceditur, juxta C. 2. eod. in 6. eſtque eadem cum juris- dictione Epiſcopi, ita ut a ſententia Eorum hon ad Epiſcopum, ſed ad immediatum Epilſ- COpI S, in diril innie;- 0 Detit, vel ut tinennt. Deshzter, n, Ulece hs Cinnt lla 8 copi Superiorem appellatio locum habeat, quemadmodum deciditur C. 2. de conſuet. in 6. ubi prohibetur, ne quis ab Oficiali Epiſcopi ad eundem Epiſconum appellet: ne ab eodem ad ſe ipſum, cum ſit idem auditorium utriunsgue, A- pellutio interpoſita videatur. §. 394. OFFIOIALES autem Epiſcopo- rum iidem ſunt, qui Vicarii generales (393). In multis tamen diccefibus generalis admini- ſtratio jurisdictionis epiſcopalis inter Vicarium generulem & Officialem, tanquam duas perlſo- nas, ita diviſa eſt, ut Vicario generali volun- taria; — Officiali contentioſa jurisdictio com- petat, vel ut ad Hunc cauſſæ matrimoniales, uti & decimales; — reliquæ vero ad illum per- tineant. F. 395. VIARII foranei Epiſcoporum in Wviritualibus ſunt, queis pro aliqua parte dic- ceſeos jurisdictio ſacra ad cauſſas quasdam de- terminatas ab Epiſcopo delegata eſt. Commiſ- Jarii epiſcopales in aliquibus dioecefibus appel- lari ſolent. Ab horum ſententiis non tantum ad Epiſcopum, ſed etiam ad generalem Ejus Vicarium appellare licet. O. 396. Primis Eccleſiæ chriſtianæ ſecu- lis Presbyteri & Diaconi, miniſterio Eccleſiæ cathedralis addicti, Senatum quemdam eccle- ſiaſticum, græce Preshiſterion, conſtituebant, cujus Cuput erat Epiſcopus. Scnuatus hic in gu- N 240 —* gubernanda eccleſia & viventi Epiſcopo a con- ſiliis erat, & defunéti vices ſupplebat, donec alius Epiſcopus ſubrogaretur. pſi porro Cle- rici hujusmodi dicti ſüunt CAWOWIOI, primo quidem, quia inſerti erant canoni ſeu matri- culæ eccleſiæ, e cujus bonis ſuſtentabantur: ut eo nomine diſtinguerentur a Presbyteris, qui, cum rem divinam obirent in Oratoriis Magnatum, horum quoque ſtipendiis aleban- tur: lapſu temporis vero appellatio hæc illis attributa eſt a canone ſeu certa vivendi regu- ia, quam ſub finem ſeculi VIII. Chrodegan- gus Epiſcopus Metenſis, & paullo poſt Con- cilium Aquisgranenſe, cæſarea Ludovici Pii auctoritate ſuffultum, iis ſervandam propoſuit. Canonici ſecundum hanc regulam communi clauſtro, dormitorio, refectorio &cc. uteban- tur. Aucto Clericorum numero, plures etiam eecleſig parochiales in hujusmodi Canonico- rum Collegia mutatæ ſunt: unde Eccleſic Col- Isgiatæ ſuam traxere originem. Decrevimus, ſic ſtatuit ann. 813. Concilium Moguntinum Can. 9. ut Canonici Cerici eanoni- ce vivant.. ut ſimul manducent, & dormiant. Et in ſuo ciauſiro maneant. §. 397. Sed ut inſtabiles ſunt hominum animi, jam ſeculo X. vacillare; — deinceps Vero penitus corruere cœpit inter Canonicos vitæ communis Inſtitutum: dum Hi alibi qui- dem citius, ſerius alibi, relicto clauſtro, di- viſisque inter ſe reditibus eccleſiaſticis, ſepa- ratim irn . N in wct l, Drjm = 241 ==&* . ratim degere animum induxerunt. Veteris ta- men inſtituti indicium hodieque præbent o) Domicellares ſeu Domicelli: qui, cum eſſent Clerici juniores, in Canonicorum clau- ſtris educari, variisque exercitationibus pro- bari ſolebant, donec ad communia cum reli- quis Canonicis jura admitterentur. 9) Annus claußtralis ſeu ſtriltta reſidentig, quæ ſpeciem præ ſe fert annui Wovitiatus, quem Domicellares ſubire tenebantur. c) Scholaſticus, qui eosdem ſtudiis neceſſa- riis imbuebat; immorigeros caſtigabat; promo- vendos ad Ordines examinabat; ſua e diſci- plina dimiſſos emancipabat. d) PRLEPOSIIVS, cui rerum tempora- lium; — & e) DECAMWVS, cui diſciplinæ ſacræ in- ter Canonicos cura eſt demandata. F. 398. Major quibusdam Canonicis ſplen- dor accedit vel a Perſonatu, vel ab officio, vel a dignitate; & quidem a Perſonatu, ſi Præemi- nentiam quamdam ſine jurisdictione externa, aut rerum eccleſiaſticarum adminiſtratione; — ab Oſicio, ſi ejusmodi adminiſtrationem ſine præeminentia & jurisdictione externa; — à Dig- nitate, ſi præeminentiam cum hujusmodi ju- risdictione vel adminiſtratione conjunctam ha- beant. G. 390. G. 399. Ex Conciliis Ancyrano Can. 2¾. & Antiocheno can. 1§8. apud Gratianum D. 92. C. 5. & 6. conſtat, nomine Parochicæ olim fu- iſſe intellectum, quod modo Viæceſis nomine intelligimus, nempe tractum quemdam, cui Epiſcopus aliquis ſacro cum imperio bræelt: antiquitus enim LDiceſis eccle Taſtic« comple- xum plurium provinciarum, qui Exarcho ſeu Patriarchæ cuidam in cauſſis eccleſiaſticis ſub- erat, ſignificatu ſuo comprehendebat (361-69). Hodie vero Parochia denotat determinatam dieceſeos partem, cui ad curam animarum præeſt eshyter Epiſcopo ſubordinatus, qui PAROCHVUS, vel etiam Plebunus dicitur. Ori- ginem parochiarum, adeoque & Parochorum ad tempora apoſtolica, vel ſaltem apoſtolicis proxima referendam cenſemus, eo præſertim, quod, aucto Chriſtianorum numero, Epiſeopi Viris indigerent, qui partes aliquas eccleſia- ſticæ ſolicitudinis in ſe ſuſ ciperent. F. 400. Ceterum poteſtas ſacra, qua Pa- rochi gaudent, tam jurisdiftionis, quæ quidem foro tantum interno continetur (342 & 56) quam Ordinis, ſicut divinæ inſtitutionis eſt, ſi ejus Iubſautiam ſpectes, ita immediute a Deo deſcendit (351. f): id quod tamen immediatæ Epiſcoporum jurisdictioni cum in ipſos Paro- chos, tum in plebem iis commiſſam ne quid- quam derogat. O. 401. Ipſo Eccleſiæ chriſtianæe exordio non Etem dupe Cemn in ſoe ctiam conn cacicandis i hunin Ne I —4 d. Eelggoſe con Dre ceters ſi mn hrrifi i Regulan Ne. 243 = * non defuere homines, qui vitam ſuam ad con- ſilia evangelica exigerent, ab auſterioribus ex- ercitationibus Aſcete dicti. Horum multi a ceterorum hominum conſortio remoti degere coperunt, Monachi propterea appellati: queis ſub finem ſeculi III. exemplo ſuo præiverat S. Paulus Thebæus. Pios ejusmodi homines fe- culo IV. mirifice auctos ad vitam communem, unde Cænobitarum nomen exortum eſt, in Egypto SS. Antonius & Pachomius, in Pa- læltina S. Hilarion, in Ponto S. Baſilius tra- duxere. Convivebant hi ſub communi tecto eidem Superiori religioſo ſubditi. Initio qui- dem in locis deſertis; deinde vero in urbibus etiam convenerant, auctore S. Baſilio, ut in eradicandis Arii erroribus adchumento eſſent Epiſcopis, quemadmodum referunt Socrates L. 4. H. E. cap. 27. & Sozomenus L. 5. (ap-. 17. Sic religioſum vivendi genus per omnem Orientem ad Indos usque propagatum eſt, Per Oceidentem a S. Athanaſio Romæ; — a S. Ambroſio Mediolani; — a S. Martino in Gal- lia, — a S. Auguſtino in Africa occidentali religioſæ communitatis domicilia exſtructa ſunt. Præ ceteris S. Benedictus Difciplinam mona- ſticam latiſſime propagavit. Sanctiffimi hujus Viri Regulam, diſcretione pracipuam & ſermone Inculentam, ſeculo. VIII. omnia fere monaſteria in Occidente amplexa fſunt. Cum ſeculo XII. religioſarum Congregationum & varietas & multitudo magis ſemper magisque excreſce- ret, ne nimia Religionum diver ſitas rare in 2 - Eccleſiam Dei confuſionem induceret, generale Concilium Lateran. IV. can. 13. firmiter pro- hibuit, ne quis de cetero novam Religionem in- veniret: ſed quicungue ad Religionem converti vo- merit, unam de approbatis aſſumeret. At ne- ſcio, quo fato factum fuiſſe dicam, ut poſt idem Concilium Religioſorum Ordinum di- verſitas inérementa multo ampliora ceperit. G. 402. Antiquitus quidem Monachi, cum Clericali Ordine carerent, Laicorum duntaxat nomine venire ſolebant. Non deerant tamen, qui e clauſtris ad functiones hierarchicas Pres- byteratus, atque Epiſcopatus adeo, prevehe- rentur. Subſequentibus feculis cum plerique Religioſi ad ſacros Ordines promoverentur; in- de mos cœpit obtinere, ut Cleras in decula- rem & Regularem abiret. Clerici regulares, ſi Prælati ſint, nimirum vel Generales, vel Pro- vintiules, vel locales, ut Abbates, Priores, Guar- diani, quamquam Ordine Presbyteratus tan- tum ſint initiati, præter poteſtatem paternam & Oeconomicam, etiam eccleſiaſtica quadam ju- risdiftkione externæ in Religioſos ſibi ſubjectos audent. Præ ceteris ejusmodi Prælatis emi- nent ABBATIES, & GEWERALES Ordinum, utpote quibus in Conciliis generalibus fufffa- gium definitivum ex privilegio competit. Ke- liqui Clerici regulares ad eum Hierar chia ec- cleſiaſtick gradum pertinent, qui Ordini hier- archico, quo ſunt conſecrati, reſpondet. Quzæ W N ν MR. . v V * tt, Lccleſar 9 ntumn eccſeli lſſ W. 1 uigin lohs e we = 245 =* Quæ hactenus recenſuimus, præcipua funt membra Hierarchiæ humanitus introductæ. At- que ea quidem, uti variis in hunc usque diem mutationibus obnoxia fuerunt, ita & variis dein- ceps modis, prout e re publica eſſe viſum fuerit, mutari denuo poſſunt. fd CALb, l. DE JURIBUS EPISCOPORUM. ARTICULUS I. DE GRIBU.S EPISCOPORVIII TW CONCOILIIS CONWGREGATORVUII. G. 403. COWoIL.IOI „ græce Sfnodus, eſt conventus perſonarum, imperio eccleſiaſtico præditarum, ad negotia eccleſiæ propria communibus ſuffragiis definienda. Eſt vel univerſale, vel particulare. Ad ſynodum univerſalem, quæ etiam plenaria, generalis, & Cecumenica dicitur, ex univerſa, qua late pa- tet, Eccleſia; — ad particulavem ex aliquibus tantum ececleſiis Hierarcheæ, imperantes con- vocantur. Poſterior hæc rurſum in Wationa- lem & Provincialem abit, prout nimirum inte- græ cujusdam Wationis, ut Germanicæ; — vel Provincix, ut Moguntinzg, Prælatos ecclelia- ſticos complectitur. 2 Con- N= 2456 =* Concilii plenarii immo & univerſalis appel- latio ab antiquis Scriptoribus nonnunquam & Sy- nodo nationali tribuitur; ſed plerumque addita quadam limitatione, E.’ g. Concilium plenarinm Africæ, Orientis &c. G. 404. Negotia Eccleſiæ verſantur circa officia religionis vel ehentialia, vel accidenta- lia (134 & 35). Cum igitur Concilia eo fine celebrentur, ut ejusmodi negotia communibus ſuffragiis definiantur (403); ſequitur, defini- tiones ſeu concluſa Conciliorum (77) eo perti- nere, ut vel eſſentialia vel accidentalia chriſti- anzg religionis officia communibus fſuffragiis determinentur. G. 405. Solis Epiſcopis jure divino com- petit ſuffragium definitivum in Conciliis. Illi enim duntaxat gaudent fuffragio deſinitivo in Conventibus ſocietatis, penes quos imperium eſt (79.c). Imperium autem eccleſiaſticum jure di- vino ſolis Epiſcopis convenit (294). Ergo &c. F. 406. Omnes Epiſcopi ex divina inſti- tutione æquali gaudent jure ſuffragii defini- tivi in Conciliis. . Quibus imperium ſocietatis æqualiter compe- tit, ii certe æquali gaudent jure ſuffragii defi- nitivi (79). Cum igitur ſingulis Epiſcopis æqua- lis plenitudo imperii eccleflaſtici a Domino con- ceſſa fit (290); nullus dubitandi locus relinqui- tur, quin omnes Epiſcopi &c. Omnibus ſane ea- dem poteſtas ex divina inſtitutione competit, qua Apoſtoli a Chriſto donati ſunt (289). Be 11⁸ . Srtun Drmel 18, ſote ä Ii in (Coneil Hierolohmit 1 Ci Prwpnonint eeimus (t. Drebpteror, lle conki inni t kono Tn 1 biite judentur, cos Kelle Dirit, S nilipſili: d WonnGnin 8. erumgne ait, Mnellium „ezann erlan =. tur ciren de. = 247 =S His auctoritatem, quæ definientium eſt, nemo auſit denegare, qui quidem Apoſtolici Concilii ſententiam A0UT. XV. 25. legerit, nomine om- nium ſic pronunciatam: Viſum eſt Spiritui ſan- o & NOBILS. Quare Epiſcopi non funt tan- tum conſiliarii, ſed veri judices, in Concilio qui- dem generali com Papa; in nationali cum Exar- cho; in provinciali cum Metropolitano. Id quod noe ipſe diffitetur Benedictus XIV. L. 13. de Syn. K. 407. Sed nunquid Laicis etiam, præ- ſertim Principibus, & multo magis Presbyte- ris, jure divino datum eſt definiendo ſuffraga- ri in Conciliis? Quandoquidem in Concilio Hieroſolymitano Act. XV. 28. Seniores, græ- ce Presbyteri, perinde ac Apoſtoli, ſcripſerunt: Viſum eſt MOEIS. R. Qui Laicis ejusmodi poteſtatem tribuunt, propugnant ſyſtema collegiale, quod ſupra jam re- jecimus (523 & 36). Qai vero cauſſam agunt Presbyterorum, ii hos in eadem cam Epiſcopis claſſe conſtituunt, itidem ſupra a nobis lam re- futati (356). De jure Principum alibi agemus. Porro Theologi & Jurisconſulti celebriores, qui ab Epiſcopis vel Principibus ad Concilia venire jubentur, ſuffragio tantum conſultivo gaudent , quod ſeilicet nullam concludendi obligationem parit. F. 408. Propterea tamen nihil obſtat, quo minus Epiſcopi communi conſenſu Pres- byteris aliisque Clericis jus ſuffragii definien- tis concedere poflint. Benedictus XIV. L. c. (406) duas producit ſynodos Romanas provin- G4 ia- N = 248 = Eiales, unam ſub Symmacho P. ann. 499; alte- ramſub Gregorio II. ann. 72 1. celebratas, in qui- bus non tantum Presbyteri ſed etiam Diaco- ni Actis fſubſcripſere. At lapfu temporis ſolis Cardinalibus non Epiſcopis, Abbutibus, & Pra- voſitis generalibus Ordinum religioſorum, ut- pote jurisdictione quaſi epiſcopali præditis, da- tum eſt, ut in Conciliis generatibus ue ac particularibus fuffragio decidente gauderent (359 & 402). Simile privilegium Eccleſia orientalis ceteris etiam Presbyteris, quando in Conciliis genera- libus abſentium ſuorum Epiſcoporum Procurato- res agebant, olim contulit: tum enim illorum & loco & nomine fubfcripfiſſe leguntur. Secus accidit in generalibus Conciliis occidentalibus. In Synodo Tridentina viſum quidem initio fuit, Procuratoribus Epiſcoporum Germaniæ, utpote ob Imperii ſuarumque eccleſiarum negotia legi- time' abſentium, impertiendum efſe jus decigen- tis ſuffragii. At ne privilegium hoc ceterorum, qui aberant, Epiſcoporum invidiam excitaret, il- ſis quoque eſt denegatum, ut refert Pallzvic. L G. C. 2. G. 409. Suffragia Epiſcoporum iu Conci- liis libera ſint oportet. Libherum quippe eſt ſuffragium, ſi ſolo ſuf- fragantis arbitrio ita determinatur, ut ab alieno non pendeat. Cum autem ſuffragia Epiſcoporum ſint difinitiva (405 & 6), ad quæ in formando concluſo ſocietatis eſt neceſſario attendendum (77); ab alieno arbitrio pendere nequeunt. Demus de- ecem Epiſcopos, ſub præſidio fui Metropolitæ in 1y- 4 . . el lalten 50 e, Ne 249 3* fynodo provinciali congregatos. Si hujus arbi- trio illoram fuffragia fubjacent; ab ejusdem pa- riter unius arbitrio concluſa concilii pendent: id quod evertit totam notionem concilii, utpote cu- jus concluſa non unins ſed communi conſenſu ni- tuntur (403). Nempe quodlibet ſuffragium, cum propriam fuffragantis de negotio propoſito men- tem declaret, ſua natura liberum eſt. F. 410. Concluſa Coneiliorum ſecundum ſuffragia vel unanimia vel ſaltem majora Epiſ- coporum conficienda ſunt. Ejusmodi enim concluſa communi definientium conſenſu determinanda ſunt (4io3). Talis autem conſenſus nonniſi ex fuffragiis vel unanimibus vel ſaltem majoribus cognoſcitur (80 & 81) Er- g0° &c. G. 411. Concluſa Conciliorum ſunt veræ leges eccleſiaſtick, vel dogmaticæ, vel diſci- plinares. Nam concluſa collegialig pluriam, penes quos reſidet inperium ſocietatis, ſunt veræ leges (85). Cum ergo concluſa Conciliorum formentur ab Epiſcopis, imperio eccleſiaſtico præditis; dubita- (ei. re non licet, quin es ſint veræ leges eccleſiaſti- cæ, & quidem dogmaticæ, ſi eſſentialia; — vel diſciplinares, ſi accidentalia religionis chriſtianæ officia illis determinentur. G. 412. Omnes & ſoli Epiſcopi ad Conci- lia jure divino vocandi ſunt. Illi profecto omnes & ſoli jure divino ſunt vo- candi, quibus eodem jure competit ſuffragium 5 de- N= 250 = 3* definitivum circa negotia eceleſiaſtica ſynodaliter pertractanda. Sed ſolis & omnibus Epiſcopis ju- re divino ejusmodi ſuffragium convenit (40; & 6). Ergo &c. Itaque ad ſynodum previncialem ex tota pro- vincia; — ad nationalem ex tota natione; — ad generalem ex toto orbe omnes & ſoli Epiſcopi jure divino convocandi funt. Cardinales non Epiſcopi, Abbates, & Præpo- fiti generales Ordinum religioſorum, uti ſuf⸗ fragio definitivo in Conciliis generalibus ex hu- mano tantum privilegio gaudent, ita ad eadem ex eodem duntaxat privilegio vocandi funt. F. 413. Vix ac ne vix quidem ſpes eſt, fore, ut ad celebrandum, cum opus eſt, Con- cilium Epiſcopi conveniant, niſi aliquis ſit, qui eos cum imperio convocet. Porro jus hoc nemini magis cenſendum eſt convenire, quam ei, qui Epiſcopos omnes pro conſervanda Ec- cleſiæ unitate ſibi ſubjectos habet. Ergo Papa generalia; — Exarchi ſeu Primates uationa- lia; Metropolitæ provincialia concilia indicen- di jure gaudeant neceſſe eſt: nam eccleſiaſti- cæ unitatis cauſſa Metropolitano in omnes ſuæ provinciæ; — Exarcho in omnes integræ na- tionis (370 - 73); Papæ in omnes totius mun- di Epiſcopos ſacrum imperium competit (300). G. 414. Juri vocandi cum imperio reſpon- det in vocatis obligatio comparendi (71), niſi impedimento phiſico vel morali, quo minus ſe poſtint ſiſtere, prohibeantur. Itaque ſi hoc ab- üt, ad Concilium generule omnes totius orbis; ad — 3 uas vel Povlnele p bis excedan itwd 4).! Hhil nodo nnero — B ſaſtien ibus Confenit j 1 llen er toi⸗ dre. n mtione; — 18 Ppileop 1,& Drrpo. n, Ii ſu. — * W= 251 Nℳ☛ — ad nationale omnes nationales; — ad pro- vinciale omnes provinciales Epiſcopi, rite ve- cati, comparere tenentur. G. 415. Quo major eſt numerus eorum, qui ad Concilium vocandi ſunt: eo plures ple- rumque ſunt, qui vel phyſice vel moraliter im- pediuntur, quo minus compareant. Aliquos enium; ægritado corporis alios; rurſum alios alia caufſa legitima retinet. Immo ſi de Con- cilio generali fſit ſermo; ipſa eccleſiarum uti- litas vel maxime poſtulat, ne omnes Epifcopi provinciæ præſertim amplioris e ſuis diœcefi- bus excedant. Accedit nimia interdum loci, ubi celebrandum eſt Concilium, diſtantia: quæ procul dubio præter alias cauſſas effecerat, ut in generalibus ſynodis orientalibus ex Oceiden- te; — in occidentalibus ex Oriente Epiſcopos ad- modum raros adfuiſie legamus. Denique in tanta Epiſcoporum muſtitudine non deſunt, qui ſynodum adire vel culpa vel dolo nolint, G. 416. Jus abſentium accreſcit præſen- tibus (84). De neceſſaria igitur auétoritate ni- hil Synodo decedit, etiamſi prælentes abſen- tibus numero cedant: dummodo tot ac tales adſint Epiſcopi, qui reliquis vel omnibus in generali; — vel nationalibus in nationali; — vel provincialibus in provinciali Concilio repræſen- tandis ſufficiant. Quot autem qualesve Epiſ- copi ad ejusmodi repræſentationem requiran- tur, determinari minime poteſt. 5 1 Ne 252 =— Si abſentia vocatorum quidquam derogaret au- Storitati Conciliorum; ſequeretur profeéto, hanc eo fore minorem, quo plures Epiſcopi abſunt: id quod tamen falſum eſſe, ex Conciliorum genera- lium hiſtoria manifeſte elucet. Exempli loco ex Conciliis orientalihus Nicænum I. cum Chalcedo- nenfi; — ex occidentalibus Lugdunenſe II. cum Tridentino conferamus. Nicæno tantum 318; — Chalcedonenſi minimum 600 Epiſeopi interfuere. Quis tamen propterea huic plus auétoritatis præ illo tribuendum centet ? Lugduusenſi omnino 500; — Tridentino tantum 200 Epiſcopi ſubfcri- pſerunt; neque tamen eſt, qui illud huic ea de cauſſa anteferendum judicet. §. 417. Modus ceteris aptior convocandi Concilium generale is eſſe videtur, ſi omnes Metropolitani ad illud convenire jubeantur, addito mandato, ut tot e Sufſtraganeis ſuis ſe- cum adducant, quot partim ſalus provinciæ, cui præſunt, abire permiſerit; partim ad per- tractanda Concilii negotia idoneos Metropolitæ ipſi exiſtimaverint. Sic enim univerſalis Ec- cleſiæ emolumentis ita proſpicitur, ut tamen eccleſiarum particularium commoda non neg- ligantur. Hoc modo Concilia generalia, Ephe- ſinum I. & Chalcedonenſe, convocata fuiſie no- vimus. F. 418. IIius eſt præſidere Conventui, qui primatu poteſtatis ſupra ceteros in Colle- gio eminet. Nemini, qui jurisprudentiam pub- licam vel a limine ſalutaverit, hæc wveritas Peripecta non eſt. Cum igitur Romano Pontifici 18 4 PrI- 4 E imatus elll (), Cd n un Eeiberan Tomn Merun meiit cenle⸗ tncltione an Cilo Apolol Epe lullle comperte — primatus eccleſiaſticæ, poteſtatis in Epifcopo- rum Collegio competat (311I -— 15); non eſt, cur Eidem denegemus jus Conciliis generali- bus vel per ſe præfſidendi, vel per Legatos ſuos. §. 419. Cum jure præſidendi ſeu Proed- riæ connectitur Direktorium Synodi generalis (67), quo Papa Collegio ceterorum Epiſcopo- rum deliberanda proponit; & prarogativa ſuf- fragii, qua primus de rebus in conſultationem adductis ſuam ſententiam promit: ut proin re- rum agendarum & ſanciendarum auctor efſſe merito cenſeatur. Aſſertum hoc nititur etiam traditione apoſtolica, ex qua S. Petrum Con- cilio Apoſtolico Hierofolymis cum Dinektorio & praroguativu ſuffragii ſemel iterumque præ- fuiſſe compertum eſt. A1I. I. & XV. G. 420. Neque tamen Direftorii, quod Romano Antiſtiti competit, ea eſt conditio, ut ceterorum Epiſcoporum juribus quidquam in Concilio generali deroget. Exemplo eſt Sy- nodus Tridentina. Cum. Seß. 1z. legeretur De- cretum de Concilio ſub Pio IV. continuando, in quo dicebatur, deinceps tractanda eſſe, quæ proponentibus Leg atis & Br. & ſidentibus, ... iClo- nea ſankbkæ Synodo videbuntur; teſte Pallavic. L. 15. Cap. 15. quidam Epiſcopi interceſſere, formulæ hujus novitatem cauſſati: ne quid enim jurium ſuorum per eam diminueretur, verebantur. Neque acquieverunt, donec Seſ. 24. 24. Cap. 21. de reſ. Synodus ipſa declaraverit, meittis ſuæ non fuiſſe, ut in prædiltis verbis ſo- lita ratio traktundi negotia in generalibus Con- ciliis ulla ex purte immutaretur; negue novi quid- Juam, priæter id, quod ſacris Canonihus vel generalium ſqnodorum forma huaktenus ſtatutum eſt, cuiquum adderetur, vel detrahenetur. Quæ jura Romano Pontifici in Synodo gene- rali competunt (41 & ſeqq), eadem Exarchi in nationalibus, — & Metropolitæ in provincialibus Conciliis merito ſibi vindicant. H. 42 1. Ea eſt Societatis inæqualis natura, ut per eos, queis imperium ejusdem conceſ- ſum eſt, repræſentetur. Quamobrem cum pe- nes Epiſcopos omnes conjunctim acceptos to- tius, qua late porrigitur, Ecoleſiæ chriſtianæ imperium jure divino reſideat (296): quin per Collegium omnium Epiſcoporum univerſalis Chriſti eccleſia repræſentetur, nemo jure du- bitaverit. SH. 422. Quamquam fieri nequeat, ut om- nes totius Chriſtiant Orbis Epiſcopi ad gene- rale Concilium conveniant (415): quoniam tamen jus abſentium accreſcit præſentibus (84 & 416); hinc merito concludimus, Synodum generalem toti omnium Epiſcoporum Collegio quivalere, ſeu tantam elle Synodi generalis auctoritatem, quanta eſt Univerſitatis Epiſ- coporum. Hæc vero cum Eccleſiam univerſa- lem reprzſentet (421,; ulterius conſequitur, Ut (i u Dodo irertutenn Chrifianorun Ut de ſyno Auttenns i cun integt⸗ nis ſnel m. 18 foo Pyll Inyerinn henes onnes Tun itne Gi) Nn lten, bent yrorige 4 N 4. Umn vel ar Uciamn, ſi 3 fſetai Vel Ece f edde ronnn lin ger Ne 255 N ut Concilium generale univerſam pariter re- prſentet eccleſiam. Hanc prærogativam haud dubie ſibi vindicavit Concilium Nicænum, cum Arianos damnando hanc phraſin adhihuit: Eos anathematizat Catholica & Apoſtolica Eccleſiu. Quæ modo diximus de Concilio generali, ad univerſitatem vel Epiſcoporum, vel ceteroram Chriſtianorum comparato; eadem quoque vera ſunt de ſynodoe tam provinciali quam nationali, quatenus illa cum totius provinciæ; — hæc vero cum integræ nationis vel Epiſcopis vel Chriſtia- nis ſimul famtis confertur. F. 423. Quemadmodum quælibet dioece- ſis ſuo Epiſcopo, — ſic tota provincia provin- ciali; — integra natio nationali; — univerſitas Chriſtianorum generali Concilio ſubjecta eſt. Imperium enim univerſale totius Eccleſiæ eſt penes omnes Epiſcopos fſimul ſumtos (296). Bo- rum itaque univerſitati omnes Chriſtiani ſubſunt (62). Jam vero Synodus generalis æquipollet to- ti Collegio omnium Epiſcoporum (422). Ergo Chriſtiani omnes univerfali Concilio ſubditi ſunt. Idem, ſervata proportione, de Conciliis nationa- li & provinciali judicandum eſt. H. 424. Leges eccleſiaſticeæ obligant to- tam vel dioceſin, ſi ab Epiſcopo, — vel pro- vinciam, ſi a provintiali; — vel nationem, ſi a nationauli; vel Eccleſiam omnino univerſam, ſi Gnerals a generuli Concilio conditæ, aut receptæ ſint, Il riteque promulgatæ. Nam quælibet lex obligst fabditos Legislatori, quibus rite eſt promulgata (18). Cum ergo una- guc⸗ 2 — — 256 — 3* quæque diœcefis ſuo Epiſcopo; — provincia pro- vinciali; — natio nationali; — Eccleſia denique univerſalis generali Concilio fubditæ ſfint (420); . commemorata obligatio in dubium revocari ne- Gin eins quit. . en felhut ch §. 425. Leges diſciplinares nec tempori- erela ol bus nec hominibus omnibus ſemper accommo dhiim,t datæ ſunt. Sicut igitur ad promovendam Eecle- enhere ce ſiæ ſalutem uno quidem tempore conducunt; non item alio: ita etiam uni quidem dicceſi, pro- Digddr vinciæ, aut nationi convenire poſſunt; alteri ſde non item. Quamobrem, cum ejusmodi legi- dn bus accidentulia tantum religionis officia de- (an. 1, terminentur, eas pro varietate temporum & eat l locorum varias eſſe, nemo mirabitur. Neque nier ri ea Synodi ullius mens eſt, ut ſubditos obli-. e gatos velit legibus ipſorum conditioni minus urkal Convenientibus: cujusmodi ſunt, quæ conſue- D tudinibus, diuturno uſu firmatis & alioqui in- umjde nocuis, adverſantur. rpttgs ni igo etun Veritatem hanc fua auctoritate confirmat Con- ciliam generale Epheſinum, quod aff. 7. ſic ſta- Cucunge tuit: Placuit ſanttæ & Oecumenicæ suodo, Aadten ſe ut unicuique provinciæ pnura & inviolata, quæ teſſeek, jam inde ab initio hahuit, ſua jur'a ſerventur, ſtenis, juxta veterem confuetudinem: n’ ſuh ſacerdotii prætextu mundang poteſtatis faſtus irrenat: ne . , clam paullatim libertas amittatur, quam nobis wun donavit ſanguine ſuo D. N. &G. C. omnium ho- Mruun in minum liberator. Alue non do Ad leges ecclefiaſticas diſciplinares ea perti- nent, quæ diximus ſupra (27- 56). G. 420. m — 2 £ G. 426. Univerſalis Eccleſia Chriſti in ⁰ ſentiulibus religionis chriſtianæ nunquam er- rare poteſt. Si in ejusmodi errorem induceretur, ceſſaret eſſe vera Eccleſia Chriſti: quæ enim in eSſen- nec tempor,. tialibus chriſtianæ religionis errat, vera Chriſti Nr Accomme. eccleſia non eſt (277). Sed univerfalis Eccleſia S chriſtiana, cum ſit perpetua (276): nullo unquam atam hark. tempore ceſſare poteſt. Ergo &c. un teroczni ve. Demus, hanc propoſitioem: Iqn &S§. Eucha- riſtice Sacramento vere, realiter, & ſubſtantia- liter totus Clwiſtus continetur! demus, inquam, hanc propofitionem, prout Tridentinum ſeſj. 72. Can. 1, definit, eſſe divinitus revelatam; tum certe Eccleſia, quæ eandem ut jalſam unani- miter rejicir, vera Chriſti Eccleſia non eſt. De- mus viciſſim, propoſitionem hanc effle jalſam; tum profecto vera Chriſti Eccleſia itidem noen eſt, quæ eandem ut divinitus revelatam unanimiter credit. Vera itaque Eccleſia Chriſti vel in fidei morumque dogmatibus infallibilis eſt 162), vei perpetua non eſt. Atqui perpetua eſt (276). Ergo etiam infallibilis eſt. Cuicunque igitur Eccleſiæ nomen dederis, vel eandem veram eſſe Chrifti Eceleſiam neges ne- ceſſe eſt; vel in dogmatibus infallibilem eile pro- fitearis. F. 427. Totum Collegium omnium Epiſ- coporum in eſſentialibus chriſtianæ religionis errare non poteſt. Jura, queis ſocietas qua talis gaudet, iis etiam competunt, per quos tanquam imperantes ea- dem repræſentatur. Cum itaque univerſalis Ee- cleſia W definie infalli cleſia chriſtiana in dogmatibus errare ne queat (426); Collegiaum quoque Epiſcoporum, per quod tanquam imperans eadem repræſentatur (421) , eodem dono inerrantiæ gaudeat neceſfe eſt. G. 428. Totum Collegium Epiſcoporum in endis eſſentiulibus religionis chriſtianæ eſie bile, oſtenditur ex promifſionibus Chriſti. Jic enim WσAlV. XIV. 16. in ultima Coœna ad ſuos Apoſtolos ait: Ego rogabo Patrem, & alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vo- biscum in æ&ternum, piritum veritatis. Et rur- ſum paullo ante ſuum in Cœlos aſcenſum: Zecce Ego vobiscum ſum omnibus diebus usque ad con- ſummationem ſeculi. WATVTH. XKXVIII. 20. His verbis certe divinus Magiſter Apoſtolos ſaltem ſimul ſumtos a Se & Spiritu veritatis usque ad finem mundi nunquam deſertum iri promilit; at- que adeo in definiendis chriſtéisnæ religionis eſ- ſentialihus infallibilitatem iis eſt pollicitus: nam Spititus veritatis procul dubio illos eo tempore deſeruiffe dicendus eſſet, quo eosdem in hujus- modi errorem prolapfos fuiſſe conſtaret. Cum ergo Apoſtoli non efſent perpetuo ſuturi ſuperſti- tes; conſequens eſt, ut Chriſtus Eorum ſucceſ- ſoribus, nempe Epiſcopis, ſaltem copulate ac- ceptis, eandem infallibilitatem promiſiſſe cenſen- dus ſit. Quoniam vero divinus Servator certiſſi- me implevit promiſſum ſuum; reſtat, ut dubitare nullo modo poſſimus, quin totum Collegium om- nium Epiſcoporum in ejusmodi definitionibus prærogativa infallibilitatis a Chriſto donatum fit. F. 429. Eadem infallibilitas ex attributis Eccleſiæ chriſtianæ oſtenditur. Eccleſia entigiter certe illin Atgni nen 25 Ecoleſia chriſtiana ex inſtitutione divini Fun- datoris ſui eſt univerſalis 272), in eentialitus una (274), & perpetua (276). Sed hæc attri- buta ſine præ diéta infallibilitate non poſſunt ſimul conſiſtere. Vel enim Collegium Epilcoporam habet jus in confſcientia obligandi omnes Chriſtia- nos, ut definitionibus ſuis externum internumque aſſenſum præſtent, vel non habet ? — Si jus hoc ei competit; ergo univeris Chriſti Ecclefis in errorem circa eſſentialia chriſtianæ religionis in- duci, adeoque penitus interire poterit. Ergo non eſt perpetua. — Si autem Collegio Epiſco- pali jus illud neges convenire; ergo Chriſtianis fas erit Sacra ecjentialiter diverſa, prout diver- ſitas judiciorum tulerit, amplecti. Ergo Eccleſia chriftiana vel non eſt univerſalis; vel ſſentiali- ter una non eſt. Quiconque igitur Collegio Epif- coporum in definiendis dogmatibus infallib litatem abjudicant; ii Eccleſiæ chriſtianæ vel perpetui- tatem, vel aniverfalitatem, vel unitatem pariter inficientur neceſſe eſt. H. 430. Collegium omnium Epiſcoporum accepit a Deo jus eentiuliu chriſtianæ religio- nis duthentice declarandi (28). Si Collegium hoc in definiendis ejusmodi eſ- ſentialibus extrinſeca infallibilitate gaudeat; tum certe illius definitienes ſunt authenticz (163). Atqui memorata infallibilitas ei divinitus conceſ- ſa eſt (428 & 29). Ergo &c. N 431. At nunquid, ais, ad ſervandam Eccleſiæ chriſtianæ unitatem ſufficit interpre- tatio judicialis, qua Collegium Epiſcoporum Wentialin Cchriſtianæ religionis declarat (34); J Præſertim cum hujusmodi eſſentialia ſolus Ceus, Lrih K 2 utpo- 28 — utpote qui eorundem eſt auctor (102), authen- tice poſſit interpretari? (28). R. Cum Chriſtiani, quo minus interpretatio- ni tantum judiciali ſe ſubmittere teneantur, con- ſcientiæ libertatem poſſint obtendere (169); hine licet illa ad cuſtodiendam unitatem ſfufficiat: nec tamen ad univenrſalitatem, nec ad pervetuitatem Eccleſiæ chriſtianeæ conſervandam virium ſatis habet. G. 432. Concilium generale in definiendis eſſentialibus religionis chriſtianæ ea gaudet in- fallibilitate, ut jus illa authentice interpretan- di merito ſibi vindicet. Nam infignis hæe prærogativa ex divina lar- gitione competit toti Collegio omnium Epiſco- porum (428- 31). Sed Concilium generale & æ quivalet huic Collegio, & univerſam adeo Ec- cleſiam repræſentat (422). Ergo eadem præro- gativa eidem a Deo conceffa eſt. F. 433. Definitiones circa eſſentialia chri- ſtianæ religionis, a Concilio generali editæ, ad internum externumque affenſum firmiſſimum omnes Chriſtianos in conſcientia obligant. Interpretationes authenticæ ejusmodi ſſentia- lium eodem modo, quo ipſa eſſentialia, obligant (28). Atqui hæc, cum ab ipſo Chriffo determi- nata ſint (154), ad hujusmodi aſſenfum omnes Chriſtianos in conſcientia obligant (135 & 37), Ergo eadem poteſtas obligandi convenit memo- ratis definitionibus, utpote quibus eſſentialia illa authentice declarantur (432). J. 434. Ulus len r 0O COncila Inno el ſele ine ſilihiltet oetat; particu af datr ſit, Utate gan N. 4RN 3. 495. ommn gung ittenhet. ſe teremtur, ⸗ lere 169):; Mire en ſüffizt: ger n fikinn ſatis iimn gerenle niterun e - o alen end conenit nerr ls ertinie E, 261 ℳ£n F. 434. Cum nulli Eccleſiæ particulari divinitus promiſſa ſit perpetuitas; nulla quo- que eſt, quæ in eſſentiulibus religionis chriſtia- næ errare nequeat. Nonne plures provincias, nonne integras adeo Nationes novimus, quæ, cum olim religionem eſentialiter eandem cum Escleſia Catholica profeſle fuerint, modo Sa- cris eſſentialiter diverſis adhærent? Inde nec Conciliis vel Collegiis Epiſcoporum ſeu uatio- näalibus ſeu provincialibus donum infallibilitatis, quo Concilia generalia gaudent, conceſſum eſſe conſtat: quare etiam eſentialia chriſtianæ reli- gionis cuthentice interpretandi poteſtate, utpo- te quæ infallibilitate nititur (163), deſtituta ſunt. At quoniam ejusmodi Collegiis Conci- Jiisque imperium eccleſiaſticum competit (420), jus interpretationis judicialis (34), cui omnes ſubditi, ſalva libertate conſcientiæ, acquieſ- cere teneantur (167 -70), circa ejusmodi eſ- ſentialia illis denegandum non eſt. Immo cum toti Collegio Epiſcoperum univer- ſale imperium eccleſiaſticum (296), unacum in- fallibilitate dogmatioa (428 & 29), jure divine competat; inde conſequitur, ut Concilia quoque particularia, ſi univerſalis Eccleſiæ conſenſu pre- bata ſint, esdem cum Synodis generalibus auéto- ritate gaudeant. Dd. 435. Conciliorum generalium qua- lis eſt omnium auctoritas. Quodlibet Concilium generale æquivalet toti Collegio omnium Epiſcoporum (422). Cum igi- R 3 tur WEe 262 — tur hoc Collegium eadem ſemper auéctoritate pol- leat, quin eadem omnibus Conciliis generalibus pariter competat, non ambigimus. ldem judicium ex eadem ratione ferendum eſt de Conciliis nationalibus inter ſeſe mutuo com- paratis; item de Synodis provincialibus, fi ha- rum alteram cum altera conferas (422). H. 436. Ceterum ut, quæ hactenus com memoravimus, jura Conciliis competant, “ Sitima ſint oportet. Quinam autem funt Cha- racteres, quibus inſigniri debent, ut legitima ſint? Procul dubio, qui ipſa cujusque Con- cilii notione continentur; nempe a) Vocentur omnes, qui jure divino vo- candi lunt (4124. Concilium enim non eſt generale, niſi ex univerſo mundo; — non na- tionule, niſi ex integra natione, — non provin- ciale, niſ ex tota provincia omnes Epiſcopi convocentur (403]. Conditio hæc non eſt extendenda ad eos Epiſ- copos, quos conſtat eo tempore, quo celebra- tionem Concilii neceſſitas urget, venire neuti- quam pofſe: horum enim vocatus plane inutilis foret. b*) Singulorum ſuffragia lefricha ſ ſint & libera. Negotia enim conciliaria determinanda ſunt communi conſenſu (403): qui non niſi per fuffragia definitiva liberaque obtinetur (405 - 11). V der auckontre I cin lüis Pelerit 8 nos, 16 ſen, ne ferenn e Mutuo con. elanbos, A h. lallbs, h. W = 263 = 3* 6½) Negotia conciliaria maturo conſilio de- liberatoque tractentur: ea quippe vel ad ſen- tiuliu vel ad accidentalia religionis chriſtianz, ſeu ad dogmata vel diſciplinum pertinent (404). Illa ex Verbo Dei vel ſe ipto vel tradito hau- rienda ſunt (113 & 46). Hæc circumſtantiis locorum, temporum, perſonarum, accommo- danda eſt (425). Neutrum vero absque dili- genti ſtudio multaque cir cumſpectione fieri poteſt. Atque his quidem charaéteribus Concilia legi- tima ab illegitimis certo diſeernuntur. An ſpe- ciatim Concilia generalia Romani Pontificis con- vocatiane, vr &ſſidio, & ermalkoe ad hunc finem indigeant, & quo ſenſu indigeant, inter ICtos eccleſiaſticos non convenit. *Nobis ea de re ſermo erit, cum agemus de juribus eſentia- libus Primatus hie rarchici. S. 437. Sed unde nobis conſtabit, an hoc ludve Coucili um prædictos characteres habu- eiit ut Conciliis generalibus legitimis accenſe- ri mereatur? — Certius criterium aliunde non repetitur quam ex Eccleſie univerſalis conſenſu. Hoc criterio uſi ſunt 88S. Athanaſius & Leo P. IIIe enim in epl. ad E Epiſcopos Afric. Conci- u Niceni auctoritatem cèlebrat „ quod ei uni- erſus Orbis aſſenſum prabuit. Hic vero in epl. as Leonem Imp., quæ eſt 15btu in Collelt. Con- cilior. Manſi tana, definitiones Concilii Chalce- donenſis retractandas negat, eoquod illas Ec- cleſia univerſalis amplexa ſt. Nempe quidquid auctoritatis habet Conciſium generale, inde R 4 habet, — N = 264 = habet, quod toti Collegio omnium Epiſcopo- rum &quivaleat (432), atque adeo univerſa- lem Eccleſiam repræſentet (422). Cum igitur prudens dubium naſcitur, an Concilium, quod dic itur generale, fuerit legitime celebratum, ve- ritas non aliunde certius intelligitur, quam ex Eccleſiæ univerſalis approbatione. G. 438. Neque propterea Concilia genera- lia in eandem cum Synodis particularibus claſ- ſem conjicimus, utpote quæ & ipfæ, ſi ab univeriali Eccleſia approbatæ ſint, infallibili auctoritate pollent (434). Quod enim inter utramque claſſem relinquitur, diſcrimen latiſ- ſimum elſt: ſiquidem Concilia particularia, cum toti Collegio Epiſooporum omnium, etiamſi legitima ſint, neutiquam æ quivaleant, irrefra- gabilem auctoritatem nondum habent; ſed eam ex univerſalis Eccleſiæ ſuffragio primum recipiunt. At Concilia generalia, ſi legitima ſint, jam habent ejusmodi auctoritatem. Quodſi tamen, an legitime celebrata ſint, dubitetur, univerſalis Eccleſiæ conſenſio dubium hocce diſpellit. F. 439. Varia ſunt argumenta, queis Aa- rii cum generalium Conciliorum, tum univer- ſalis Eccleſiæ infallibilitatem impugnant: quo- rum refutatio cum ad forum theologicum po- tius pertineat, nos aliqua tantum diluenda ufſcipimus. Et quidem ) Con- eenin, 4 t, Congr— )Dum 2 Unium Diiin Aleo Inie, 3) (uigtn ekbratun, e. Elur, guamen N= 265 =☚ a) Concedimus, infallibilitatem non eſſe neceſſariam ad ſalutem æternam Chriſtianorum: hanc enim, fi illa defit, obtinere ſinguli polſ- ſent, dummodo oredant, quæ revelata; — agant, quꝰ præcepta; — omittant, quᷣe prohibita a Deo eſſe, vel certo vel probabilius faltem un- decunque demum cognoſcunt. At infallibili- tas requiritur, ut impleantur promiſſiones Chri- ſti (428); utque EKccleſia, qualem ls futuram prædixit, una ſimul atque univerſalis usque ad finem mundi permaneat. „y Non repugnat quidem, ſi phiyſicam dun- taxat & abſolutam poſſibilitatem ſpectes, Ec- cleſiæ chriſtianæ absque infallibilitate ſuam in fidei morumque dogmatibus unitatem usque ad mundi finem conſtare. At ſi infallibilitatem ab Eccleſia ſuſtuleris, nunquid & phyſice ac abſolute poſſibile eſt, ut unitas illa intercidat 2 Immo dum ingentem humanerum ingeniorum atque affectuum varietatem conſideramus; ne- mo prudens ſperabit, fore, ut prædicta dog- matum chriſtianorum unanimis conſenſio perpe- tuo maneat, niſi donum inerrantiæ Chriſtus Eccleſiæ a ſe fundatæ conceſſerit. «) Dum infallibilitatem Eccleſiæ ex au- Gtoritate S. Scripturæ; — & viciſſim auctori- tatem S. Scripturæ ex infallibilitate Eccleſiæ probamus, neutiquam ambulamus in circulo, ut vocant, vitioſo. Nam auctoritate S. Scrip- turæ pro infallibilitate Eccleſiæ adverſum eos R 5 dun- NS 266 = . duntaxat pugnamus, qui illam admittunt, & iſtam negant. Contra iis tantum Eccleſiæ in- fallibilitatem opponimus, qui eandem quidem admittunt; ſed divinam S. Scripturæ auctori- tatem inficiantur. ARTITIC ULUS II. DE CONCILIHS GENEKALIBUS ORIENTIS. I. COWOILIVII GEIVERALE. MICOALNUM. I. H. 440. elebratum eſt ann. 325. Niczz 5„ hodie Isnich, in Bithynia, quxæ eſt provincia Aſiæ minoris, nunc Natoliæ, Turcico imperio ſubditzæ. Convenerunt ex tri- bus mundi partibus, nimirum ex Europa, Alſia, & Africa, Epiſcopi 318. Non a Silveſtro P., ſed ab Imperatore Conſtantino M., Ppræcipue ob hæreſin Arii, qui Filium Dei Patri conſub- ſtuntialem eſſe negabat, convocatum fuit. MWandato ſanktiſſimi Imperatoris Conſtantini, quiè nos ex varits provinciis & civitatibus in unum congregavit, magnum & ſanktum Conci- lium Nicænum coattum eſt. Ita ipfi Patres Ni- cæni ſcripfere in epl. Synod. ad Ecct Alexan- drin. apud Theoderetum L. 1. H. E. c. 9. Huic teſtimonio conſentit Euſebius, teſtis coævus, in Vita Conſtantini L. 32. C 6. Generale Concilium ſcribens, Conſtantinus contra Arium en anum locum coegit, & Epiſcoxos undique per literas honorifice ſeriptas accivit. Plures hujus afſerti 4 teſtes teſtes vid. apud Natal Alexand. Sec. V. Diſ- ſert, 11. En Conſtantini Imperatoris jas circa Sacra in convocando Concilio generali! J. 441. Epiſcopus Romanus, ut Theodo- retus L. z. H. E. C. 7. cribit, propter ætatem ddmodam ingräavetcentem abjuit ab hoc Concilio. Verum duos illo miſit Presbiteros, poteſtate il- lis conceſſaæ, altis illius Concilii aſſentiendi. Fue- runt hi duo Presbyteri, Vitus ſeu Vito, & Vincentius, qui unacum Oſio Epiſcopo Cordu- benſi nomine Romani Pontificis Synodo præ- ſederunt. Id evinci exiſtimo ex ordine ſub- ſcriptionum, quem omnes inter ſe diverſi MSS. codices ſervant: quamquam enim, teſte Cl. Manſio in Wota ad Diſſ. 12. Set. W. Watalis Alexan., in collocandis aliis Patribus variant; ſummo tamen conſenſu Oſium in capite una- cum Legatis apoſtolicæ Sedis conſtituunt. Cur autem id fattum, niſi quia Synodo præfuerunt? Cur porro præfuerunt, niſi quia Romani Epiſ- copi, tanquam Primatis univerfalis, vices geſierunt? Quæ huic ſententiæ adverſantur, argumenta ſolvit Natalis Alex. cit. Difl. 12. — En jus Pa- pale præſidendi Concilio generali! G. 442. Conſtantinus quoque Imperator Concilio huic interfuit. Eufebius in vita Con- ſtant. L. 3. C. 10. ſequentia refert: Cum uani- verſus Miniſtrorum Dei conventus decenti ordint collocatus eſſet; . ſigno duto, quod Imperato- 1755 * ris introitum indicabat, conſurrexiſſe omnes di- cuntur. Imperator deinde. .. per medium con- ſeſſum intrat . . . Simul ac vero ad ſummum locum venit, primum in medio conventu ere- Rus conſtitit; ac cum purva quadam ſella ex auro fabricata illi eſſet loco poſita, non prius con- ſedit, quälm Epiſcopi ad id annuiſſent. Tum bre- vem ad Epiſcopos orationem habuit, in qua præter alia, queis eos ad pacem & concor- diam hortabatur, teſte eod Kuſeb. L. c. c. 12., næc eſlt elocutus: Ut primum diſſenſio veſira ad aures meus proter omnem ſpem pvervenit; . optans inprimis, ut huic rei mea operu & ſedu- litate remedinm inveninreturn, omnes vos absque mora dccerſebum. Socrates L. 1. H. E. c. 5. ſubjungit: Conſtantinus, de concordia & pace uhi uberius diſſeruerat, deincens de religionis no- ſtræ dogmatis accuratius diſquirendi Epiſcopo- rum arbitrio permiſit poteſtatem. En jus imperatorium præſidendi Concilio cum poteſtate circa Sacra; non item in acra! I43 alibi expreſſit Comſtantinus, cum ad aliquos Epiſ- copos, Vos, ait, intra Eeccleſia m; — Ego extra Eccleſiam aàa Deo Epiſcopus conſtitutus ſum. Eu- ſeb. L. 4. Vit. Conft. c. 24. F. 443. Condidit Synodus heec Symbo- lum ſeu formulam fidei, quam refert Socrates T. TI. C. 5. De Filio & Spiritu ſancto ibi hæc dogmata ſtatuuntur? Credimus in unum D. G. C. Filium Dei genitum ex Patre unige- nitum, hoc eſt, ex ſubſtantia Patris, Deum de Neo, ilenetirut 67. Wronnenn adr ſae bi un Pe (erorent, he enikut Lon End celebrars Uüntinns de Clates L. 1. Ait promul og opus . — 1. — — 12 Deo, Lumen de Lumine, Deum verum de Deo vero; genitum, non fattum; CONWSUBSTAI- TIALEII Patri . Et in Spiritum ſanktum. Qui vero dicunt, quod erat aliquando tempus, cum non eſſet, autequam genitus erat Gc. eos anuthematizat catholica & apoſtolicu Dei Eccle- ſia. Sozomenus L. 1. C. 20 addit: Controver- ſia de fide ſublata, Concilio viſum eſt, ut ommes diem feſtum Paſchatis uno eodemque tempore ce- lebrurent, nempe die dominico, qui proxime ſequitur Lunam I4tam, qua Judæi illud ſo- lent celebrare. S. 444. Quemadmodum Synodus taum Ari- um tum opinionis ſuzæ fautores pariter abdicavit; quin immo & verba, quibus ejus explicabatur opi- nio, & librum, quem de eadem ediderat, legi vetuit: ita Imperator non tantum Arium multavit exilio; ſed eum etiam, qui Concilii de- cretis contraveniret, utpote divinas deciſiones la- beſfabtantem, edixit, exilio multandum eſſe, ut narrat Sozomenus L. 1I. C. 19. & 20. Idem Con- ſtantinus de Arii ſcriptis decretum, quod So- crates L. I. C. 6. exhibet, Epiſcopis & populo juffit promulgari his verbis: Viſum eſt, .. ſi quod opus ab Ario conſcriptum reperiutur, il- lud cremandum eſſe, ut non modo execrabilis ejus doftrina ſunditus tollatur; ſed etiam nullum mo- numentum ejuscdem omnino relinquatur ad poſte- itutem. Illud etiam mandamus, ut, ſi quis li- brum ab Ario compoſitum occultaſſe deprehenſus Vit, & eum non ſtatim in medium adduttum igne combuſſerit, morte multetur. En — . – En diſcrimen inter jus in Sacra ab Epiſco- pis; — & jus circa Sacra ab Imperatore exer- citum! IIIi pœnis ſpiritualibus; — Hic tempo- ralibus plectit inobedientes. KH. 445. Acta hujus Synodi promulgata ſunt non ſolum ab ipſo Concilio per epiſtolam ſynodicam, inſcriptam Ecdeſa Alexandring, G dileltis fratr ibus, Aeguptum, Libyam, & Pentupolim incolenti bus; ed etiam ab mpera- tore per duas epiſtolas, quarum alteram ad Eccleſias generatim; — alteram ad catholicaum Alexandrinorum Beccleſiai m direxit. Primam re- ferunt Socrates L. 1. C. 6. & Theodorgtus L. 1. C. 9. alteram Kuſebius in vit. Conſtant. L. 3. C. 16 - 19. & iidem Socrates L. c. ac Theodore- tus ibid. c. 10. tertiam denique idem Socrates D. t. En Conſtantinum Imperatorem Eccleſiæ Chri- ſtianæ advocatum! §. 446. Nullum exſtat documentum, quo Synodus hæc ſuorüm decretorum confirmatio- nem àa Silveſtro P. petiiſſe probetur. Circum- fertur quidem ep iſtola Synodi ad Silveſtrum unacum hujus ad illam reſcripto, e vetuſto codice Colonienfi primum àa Surio edita. Sed tanta eſt utriusque epiſtolæ barbaries, tanta ineptia, atque obfcuritas, ut, teſte Eſpenio Diſj. in ſnodl. Wican. G. 11., Eruditi paſſim uno quaſi conſenſu eam tanquam fſuppoſititiam rej- iciant. En Matit po⸗ Maers Len Oderq 0 Irperitne eler 64;— HMi lehyye. 6 Drommulontn en od Lerkle (hi⸗ Hilte. ,⸗ 2 6 . —2 r En Epiſtolam Synodi Nicænæ ad Silveſtrum! Beatiſſimo Papœ Urbis Roma. Oſius Epiſcopus . . Cordubenſis, & Macarius Ep. Eccleſie Hie- roſolymitanæ, & Vittor, & Vincentius Pres- buteri Urbis Romæ, ordinati ex direktione tun. Quoniam omnia corroborata de divinis muſteriis eceleſiaſtick uatilitatis, quæ ad robur pertinens Janttæ Eccleſiæ catholicæ & apoſtolicæ, ad Sedem tuam KRomanam explanata, & de græco redakta ſeribere confitemur. Nunc itaque ad veſtræ =- dis argumentum recurrimus roborari Itaque cenſeat veſtra apoſtolica docrina, Exilcopos to- tins veſtræ avoſtoli æ Urbis in unum convenire, veſtrumque habene concilium, ſicut docet myſtica veritas: ut firmetur noſtra ſanktimonia, gra- dusque fiæos vel textus ordinationis tuck ſankti- moniæ noſtra voſſit habere regula: quoniam decet nmumerum diktorum tuorum (vepiſcoporum a Te diſcere gradus vel ordines conſtituere urhis. Quid- quid autem conſtituimus in Concilio Wicæno, pre- camur veſtri oris conſortio confir mari. En reſcriptum Silveſtri! Silveſter Epiſcopus Sedis apoſtolicæk, . Fratribus & (Coepiſcopis, qui in NWicœnum Concilium convenerunt.. Gau- deo, promtam vos benignitatem ſervare. Nanz & confirmo, figoque ad doktrinæ veſtræ recla- Mantes de mu’ſten io vel unitate Trini atis, chris- matis vos ſecundum ditta & dottrinam evange- licam ſantktam accepiſſe gratiam: de quo exami- nationis probo veritate fuiſſe, & eſſe manfſura, quæ in veſtrum noſtrumque manavere miſſterium: meum chirographum & diſtivulorum meorum of- fero, in veſtro ſankto Concilio quidquid conſii- tuiſtis, una varem dare conſenſaum: atque in gremio veſtræ Sunodi parva propter diſciplinauz Eccleſie alligabo vræcepta. Propter Pikorinum, qui arbhitrio ſuo, quidquid velltit, aßfirmabat; 2 S Wr 272 — & cycios Paſchæ pronunciabat fallaces: & cum Epiſcopis totius urbis Italia exanminntam uni- verſitas veſtri Janbti Concilii dignetur accipere veritatem. S. 447. Viginti tantum canones hoc Con- cilium condidit, ut probant Eſpenius Diſſ. in Simod. Wicæn. §. 72. & Natalis Alex. Sec. W. Diſſ. 18. Ex his eos duntaxat adduco, qui ad jus publicum eccleſiaſticum pertinent, ſecundum verſionem Dionyſii Exigui. a) Can. IV. Epiſcopi conſtitutio & ordina- tio, tribus ſaltem Epiſcopis provincia in idipſum convenientibus, celebretur. Frmitas autem eo- rum, quæ geruntur per unamquamgue provin- ciam, Metropolitano tribuatur Epiſcopo. „) Can. V. De his, qui communione privan- tur, ſen ex Clero, ſen ex laico ordine, ab Epiſ- copis ner unamquamque provintiam, ſententiu re- gularis obtineat, ut hi, qui abjiciuntur ab aliis, ab aliis non retipiantur . Placuit annis ſin- gulis per unamquamque provinciam bis in anno celebrari concilia, in quibus, an ſententia Epiſ- copi fuerit juſta, diſcutiatur. *) Can. VI. Antiqua conſuetudo ſervetur per Aegiptum, Libyam & Pentapolim, ita ut Ale- xandrinus Epiſcopus horum omnium habeut po- teſtatem: quia & Urbis Roma Epiſcopo varilis mos eſt. Similiter autem & apud Antiochiam, cterasque provincias, ſuis privilegia ſerue ⸗ — —V 1ſalluu ANoninaten j. F —— = IUllud autem generaliter clarum eſt: odſi gutis prater ſententiam Weiropolitani fulius Lpiſcopus; hunc magna Rοοοd.ρι defmivit Epiſcopum eſſe non oportere. Rufinns ſeculi IV. Scriptor L. z. H. E. c. 6. priorem partem hujus canonis, prout eam ſuo tempore exerceri viderat, ſic refert: Apud Ale- am & in Urbe Roma vetufta confuetudo tur, At vel ille Aegupti, vel hic & UBUK- EIARUAI Ecclefiarum (365) ſolicitudinens gerat. Ceterum inter Epiſcopum Romanum & Alexandrinum comparatio poteſtatem tantum Pa- triarchicam reſpicit. 4) Can. VII. Quia conſuetudo obtinuit & auttiquc trucditio, ut Aecliæ, id eſt Hieroſolymæ, Epiſcopus honoretur; kabeut honoris conſequen- tiam, ſalva Metropolis propria dignitate, e) Can. VIII. Sa una civitate duo Epiſcopi non exiſtant. . 448. Concilii Nicæni quodammodo ap- pendix fuit Synodus Sardicenſis, utpote quæ ad tuendam cauſlam S. Athanafii aliorumque Epiſcoporum, quos Ariani ob fidei Nicænzæ defenſionem perſequebantur, celebrata fuit ann. 347. Sardicæ in Dacia, Illyrici provincia (363): eamque non Julius P., ſed Conſtantius Orien- tis Imperator, inſtigante Conſtante Imperatore Occidentis, convocavit. Id teſtantur Socrates L. 2. C. 16. Edicitur Con- cilium generale, ut omnes Sardicam commeent 5. . idqus idque de ſententia duorum Imperatorum, alterius per literas illud NRuagitantis; alterius, qui in Driente regnabat, alacri & parato animo eis- dem obtemperantis. Et Theodoretus L. 2. C. «„. Literis Conſtantis pverſuaſus Conſtantius manda- taem dedit, ut Epiſcopi tum Orientis tum Occi- dentis Sardicam. .adventarent. Similia ſcri- bunt Sozomenus l, 3. C. 710. S. Athanaſius Apol. 2. Ipſi denique Patres Sardicenſes in epl. Synod. ad omnes Epiſcopos. G. 449. Interfuerunt huic Concilio Epiſ- topi 250., juxta Theodoretum L 7. C. 7; juxta Socratem vero L. 2. C. 16. Ex Oceidente circiter 300; ex Oriente 76. Socrati conſentit Sozome- nus L. 3., C. II. Athanafiuns autem in epl. ad Solitur. ſcribit, conveniſſe e Oriente & Occiden- te, juxta editionem antiquam Bafileenſem, us minus 7100; juxta Pariſienſem de ann. 1627, ut Eſpenius Diſſert. in &mnod. Sardic. refert, plus minus centum & 7o; denique juxta no- vas editiones, quas probat Natalis Alex. Sec. IW. C. 3 art. 4. J. 13. plus minus ter centum. Huic lectioni eo magis inhærendum exiſtimo, quod idem Athanaſius in apolog. 2. teſtetur, Innocentium ſuam fuiſſe in magno Sardico Con- cilio comprobatam a pluribus duam 300. Epiſco- pis, qui ex multis provintiis Orientis & Occiden- tis eo ſe ad Concilium contulerunt. G. 450. Synodo huic præſedit ſæpe jam memoratus Oſius Epiſcopus Cordubenſis, una- cum Archidamo & Philoxeno Presbyteris, 2 Julio P. ſuo nomine illuc ablegatis. Oſtendi- tur —— 275 *. tur id ex S. Athanaſio, qui Apolog. 2. refert: Eorum, qui Sdinodo ſubſcripſerunt, iſta ſunt no- mind: Oſius ab Hiſpunia; Gulius Roma per Archidamum & Piüilocxenum Presbijfteros ſuos; Protogenes Sardicæ G&t. Cur enimvero reliquis omnibus Epiſcopis anteponit Oſium cum Pres- byteris Romanis, niſi quia cum his illorum conventui præfuit ? Eandem prærogativam ſio tribuunt Sozomenus, dum L. 3. OC. 11. ſcri- bit: Oſius, & qui cum eo in unum conveniehant, declararunt &c. & Concilium Chalced. in allo- cutione ad Marcianum Imperatorem, ubi dici- tur: IMis, qui apud Sardicaum contru reliquias Arii convenerunt, Oſius ad proferendum ſenten- tiam praerat Verum ex quo titulo Epiſcopus Cordubenſis huic quoque Concilio præſedit 2 Ego ex delegatione Papali eum præſediſſe non Ante deſinam affirmare, quam titulus alius ve- roſimilior exhibeatur. H. 451. Ex 20. Canonibus, quos Syno- dus Sardicenſis ſtatuit, tres tantummodo, qui de judiciis Epiſcoporum agunt, ſecundum edi- tionem Dionyſii Exigui adduco. Sunt autem a) Can. III. Oſius Epiſcopus dixit::.Si aliquis Epiſcopus judicatus fuerit in aliqua cauſ- ſa; & putet, ſe bonam cauſſam habere, ut ite- rum Concilium renovetur: ſi Vobis placett, §. Petri memoriam honoremus, ut ſeribatur ab his, qui cuuſſam examinarunt, Julio Romano Epiſco- vo. Etſi judicaverit, renovandum eſſe judicium, 2 reno- 276 = S nv*α let udices. di autem probane- rit, talem caußſam eſſe, ut non reſricentur, alcta ſunt; quæ deczeverit, confirmäta unt; vel ſecundum editionem græcam: Si autem jucdlicaverit, renovandum eſſe juclicium; per pro- pinquos provincix Epiſcopos renoretur: & cog- nitores ipſe præbeut. Si autem probare non po- teſt, cauſſam ejus eſſe talem, ut eam rurſus ju- dicari opus ſit, quæ jucdlicata ſunt ſemel, non infirmentur; qua autem ſunt, frma habeantur; vel juxta verſionem Gentiani Herveti: Qua ju- 2˙4 Nrsin ſemel 1 zkhrmongu ,71 . ͤ5G 1 ditata ſunt ſemel, non infirmentur: ſed ruta ſis lata ſententid. Hoc eanone non tribuitur Papæ jus judicandi in ſecundla, ut vocant, inſtantia; ſed tantum jus novos Judices deſignandi, ſi ei videstur cauſ- la novum judicium mereri. Adecque jus Pspale recipiendi appellationes in ſecunda inſtantia inde non probatur. b) Can IV. Cum aliquis Epiſcopus depoſi- tus fuerit eorum Epiſcoporam judicio, qui in vi- einis locis commorantur; & proclamaverit, agen- dum ſibi negoti um in Urbe Roma; alter Exiſco- pus in ejus Catheltra poſt appellationem ejus, Aui videtur depoſitus eſſe, omnino non ordinetur, niſi cauſſa fuerit in judicio Epiſcopi Romani determi- natu; vel ſecundum lectionem Gentiani & Græ- corum: Won prins in Cathedram alins ſubſtitua- tur, qunam Romanns Epiſcopus, cuuſſa cognita, ententiam tulerit. Hoc canone Papæ conceditur jus recipiendi appellationem in tertia inſtantia, cum effeétu devo- r. AUN. — De — — — 297 ne devolutionis & alicujus ſuſpenſionis. Si nempe ju- dicatus a novis judicibus, quos Papa nomina rat, denuo ad Sedem Komonan provocaver hujus eſt judicare de caufſa, & ferre ſententis Negque ante licet in locum Epifſcopi in ſec- inſtautia depoſiti alium fſubrogare: quamquam ille interea pro depoſito habeatur. 4) Can. V. & Epiſconus accuſatus fuerit, S&& judicaverint congregati Epiſcopi regi jonis ipſi- & de gradu huo eum clejecerint: ſ 1 vrit, gui = 145 eſt, & confr gerit (Ju AlIuti apnel Mans conſugetit) ad Eviſco- 2 6° g, um Rbmanar Eccleſix, & voluerit ſe nclizt; jaſtum pPutaverit Papa, ut venoi etur judicium, Cribere g; Ppiſcopis dign etur, qui in fnitima & 10 inquu nI-. ovinciu ſunt, Ut iſſi CAilig enter om- “ requitant, & jurxtiut ſidem veritatis defini- ant. Hæc verba nil aliud exprimunt niſi cla- riorem expoſitionem primæ Partis Canonis III. Soc is, gui rogat ſuam cauſſam iterum au- iri, d leprecatione ſua moverit Epiſcopum Roma- naum, ut de latere ſuo Presbiſtenos mittut; erit poteſtate Epij oyi Komani, quidl velit, Gα quid ſtimet. Et ſi decreverit, mittendos ſſe, gui Mrrä- ſeutes um Epiſcopis vicinæ provincic judicent, habentes ejus auktoritatem, a quo de ſlinati g, erit in ejus arbitrio. Si vero crediderit, Epiſco- 05S5 ſuß cere, ut negotio terminum imponant, fa- ciet, qi ct ſapientiſimo conſilio ſuo judi caverit. Hic canon eſt fſupplementum Canonis IV. Si nimirum Epiſcopus in prima inſtantia judicatus, diffidat ſolis Epiſcopis vicinis. & propterea ju- 3 8 28 3 10ces N = 278 = * dices aàa latere Papse mittendos petat; huic ins attribuitur eos ablegandi, ut nomine mittentis unacum Epiſcopis vicinis judicium renovent. Ce- terum eres memorati canones non tam in favo- rem Romani Pontifcis, quam S. Athanaſii alio- rumque Orientis orthodoxorum Epiſcoporum, qui eo tempore ab Arianis pſſim opprimebantur, conditi eſſe videntur. Cur enim Juliam nomina- tim expreſſit Synodus, fi jus reale Sedi Roma- næ tribuere voluit? J. 452. Tres ſuperſunt epiſtolæ ſynodicæ hujus Concilii. Prima data elt ad Julium P.; lere ad Ecclefiam Alexandrinam; tertia de- nique ad omnes Epiſcopos. In prima Patres Sardicenſes Papam quidem certiorem faciunt de iis, quæ acta funt in Concilio; actorum vero confirmationem neutiquam petunt. Præ- ter alia in hac epiſtola ſcribunt: Ea, quæ be- atiſſimis Auguſtis ſignificavimus, ecum legeritis 1 fuacile per videbitis, nihil nos prætermiſiſſe, quan- tum ratio vat tiebatur. Inde patet, ad Impera- tores quoque a Synodo miſſas fuifſie literas, queis, quæ ibi acta ſunt, ad eos perſcripta fnere. Hæc ad Julium P. 'epiſtola his verbis clauditur: Tua excellens prudentia diſponere debet, ut per tuu ſcripta, qui in Sicilia, qui in Sardinia ,& in Italia, nempe in provinciis ſuburbicariis (365), ſunt, Frutres noſtri, duc afta ſunt, & qux definita, sognoſcant. En Imperatori transmittunt Acta Concilii ad inſpiciendum! Nonne hoc eft petere placitum regium? chafoeate, le, legge S Notnine mie lum feporent , e, 279 = 3&* I. COoNCILIV M GENERAL. CoSTYANTINOPOLITANUAMI. I. G. 453. H' ob hæreſin Macedonii, qui Spi- ritus fancti divinitatem negave- rat, rercie celebratum fuit ann. 38t. Non D amaſus B., ſed Theodoſius Imperator illud convocavit. Adfuere 150. Epiſcopi: qui om- nes, præter Acholium Ep. Thefſalonicenſem, qul ex Occidente advenerat, erant Orientales: neque enim alios Imperator acciver⸗ Theodoſius Imperator Concilium Eviſcoporum libi conſentientium convocavit, par tim ut NWicæ- ni Concilii decreta conſirmarentur; vartim at ordinäaretur aliquis, qut Cpltauk vedis piſco- patum adminiſtraret; pvartim etiam guod exiſe maret, eos,; qtti Maced niani appellantur, cum Eccſeſis kackone voſſe conciliari. Ita Sozome- nus L. z. C. z. Similla taterun Socrates L. J. C. S. & bsodoretus V. S. C. Qui omnes etiam ſcribunt, Concilii hujus Eniſcobos fuiſſe 150. Quin ſoii Orientales fuerint convecati, eo minus dubitare licet, quod Theodoſius, cum ſoli Ori- enti tum imperaret, Occidentales non potuerit convocare. Quare etiam Damaſus P. neque per ſe, neque per Legatos ſuos adfuit. G. 454. In hoc Concilio conditum eſt Sym- bolum fidei, quod propterea Cyltanum voca- tur. In eo præter alia verba, etiam hæc con- tra Macedonianos adjecta ſunt: Credimus in Spiritum ſanktum, Dominum, &5 vi⸗ iſcantem, ex Patre procedentem, S. cum Patre & Filio S 4 C 70 0- adorandum & congloriſicandum: qui locutus eſt per Prophetas. Confecti præterea ſunt quidam Canones. Ex iis duos exhibeo, utpote meino- ratu digniores. Sunt autem & 65) Epiſcopi, negquagudm aad Eccleſias, qJuc& funt eta prafixos ſibi terminos, atcedant; nec as hac praſumtione eonfundaut: ſed jaxta cano- nes Alexanärinus Antiſtes, quæ ſunt in Aegnpto, regat ſolummodo (361 & 62 6): & Orientis Epiſ- copi Orientem tantum gubernent (ibid. à), ſerva- tis privilegiis, quæ MWicanis canonibus Eccleſick Antiochenæ tributa ſunt (147. C). Aſianc quo- que diæceſeos Epiſcopi ea ſolun, quæ ſunt in Afi- ana dicxceſi (362. d); nec non & Ponti Epiſcopi ea tantum, qua ſunt in Ponto (ibid. c); — & Thratiurum, quæ in Thraciis ſunt, gubernent (ibid. e) Won vocati antem Epiſcopi ultra ſuam dicceſin non accedant propter ordinationes fucien- das, vel propter alias diſpenſationes eccleſiaſti- us () Servata vero, qux ſcripta eſt de ga- bernationibus, regula, manifeſtum eſt, quod illa, ducdk ſunt per unamquamqgue provinciam, ipſius provinciæ ſijnodus diſpenſet, ſicut NWicano decre- tum eſe conſtat Concilio (447. b). 5b) Eccleſias anu- tem Dei, in barbaricis gentibus conſtitutas, gu- bernari convenit juxta conſaetudinem, guc eſt a Patribus obſenvata (g). ℳ) Can. II. Qui ſunt ſuper diœceſin (367 4a) En quinque Orientis dicœceſes (262) ita dif- poſitas, ut Epiſcopis unius diœceſis nihil pote- b] En NUencann we 4)Cn.! . 4 Hne W= 281 = * *) En Patres Cpltani cauffas eceleſiaſticas jux- ta Can. Vtum Nicænum (447. b) a Synodo pro- vinciali definiendas effle ſtatuunt! c) Nihilominus Hierarchiam Ecclefiarum, ex- tra Imperium Romsnum exiſtentium, in ſuis conſuetudinibus, puta rationabilibus (44), relin- quendam merito decernunt. 5*) Can. III. Verumtamen Cpyltanus Epiſco- pus hubeut honoris primatum poſt Romanum Ppij copum, propterez guod urbs ipſu ſit junior Roma. J. 455. Dedit Concilium epiſtolam ſyno- dicam ad Theodoſium, in qua hac legimus: Weceſſario eu, quæ atta ſunt in Concilio, ad tu- am referimus Pietatem. Expofitis, quæ circa fidem & diſciplinam ſtatuta ſunt: Kogamus tuam Clementium, ut per literas tua Pietatis ratum eſſe jubeas, confirmesque Concilii deeretum. S& ſicuti literis, guibus 205 convocuaſti, Eeccle, ſiam honore pr oſecutus es, itu etiam ſummam eorum, quæ detretæa ſunt, concluſionem ſententia atque ſegillo tuo corrobores. Decretis Concilii, ut re- fert Sozomenus L. 7. C. 9. ſunm ſußragium Im- pverutor adjecit. En Epiſcopi ſponte ſua placitum regium ab Imperatore petunt! F. 456. Actorum fuorum confirmationem à Romano Pontifice non petierunt Patres Cpl- tani. Sed ſequente anno 382., cum pluarimi eorum, teſte Theodoreto L. 5. C, S. &ũ 9. Cpo- 2221 Ne 282 =* lim denuo regreſſi, .. epiſtolam a Concilio Ep . oporum in Oecidente coabkorum agccepere, gqucz 1l- los hortabatur, ut Romum, ubi jam Epiſcopo- um otus congregutus erat, accederent; tum primum ſoripſer Aut epiſtolam ifjnodicam ad. . rar es & Collegas Damaſum, Ambroſium &cc. & coteros ſa inftos yiſeopo- in celebri urbe Romai convocatos. Ex hac epiſtola ſequentia duxi ex- cerpenda: Quoniam vos, quo fraternam veſtram erga nos saritatem declararetis, Concilio . Ko- mœ coakto nos velut membra propria per Impera- toris .. literas acter ſiviſi — eſt certe nobis in optutis, ſi poſſet ſieri, 1 ERoccleſtis venitus relidis, veſtro deſiderio, aut neceſſario potius Recleſi ne⸗ gotio inſervire. . . Verum quoniam hoc modo Eecleſia nuper fenovata nudarentur; & res Pleri squ te fieri omnino non quent prop Pter. ℳοι “ Cvolim venimus mandato literarum . ſuper iore Gnno a veſtra Keverentia poſt Concilium Aquile- jenſe adl .. Imperatorem miſſarum; ad iter dun- taxat Cpolim usque faciendum 205 Præpara- vi- mus ; . .. neque de ullo dlio Contilio omnino ante acceperamus, quam Cpoli in unum conventum eſ- ſet. Tum expofitis iis, quz ſuperiori anno tam circa fidem a Contilio generali definita, quam circa diſciplinam ordinata ſfuere (454), ſic epiſtolam claudunt: Quibus vebus tanguam iime & ſecundum Eccleſiz canones conſtitutis, ooναι+ veſtram Keverentiam, ut Congt atu- ier⸗ .,. ut Dobltrina fidei ad hunc modum com- muni conſenſu ſtabilita ſit; & caritas chriſtiana 113 oi, conſirmita. Conci- Moſumn &, 1,ℳ . A = 233 = Concilium Aquilejenſe, de quo in hac epiſtola mentio fit, celebratum fuit menſe Septembri ann. 381; atque adeo poſt Coneilium generale Cpltanum, utpote quod ante menſem Auguſtum ejusdem anni fuit abſolutum. Neſcio igitur, qua ratione Bellarminus, Baronius, aliique ex literis Damaſi Papæ poſt Concilium genersle Cpltanum datis potuerint concludere, idem Con- cilium ab Imperatore quidem, ſed nonniſi jubente Papa, fuiſſe convocatum. G. 457. De Præſide hujus Concifii inter Eruditos non convenit: alii enim Meletium Antiochenum; alii Nectarium Cpltanum; alii denique Timotheum Alexandrinum nominant. Heæc opinionum varietas inde videtur oriri, quod Concilium iſtud generale cum a conven- tu quodam prævio, tum a fynodo ann. 382. habita non, prout oportet, diſcernatur. Nem- pe S. Gregorius Nazianzenus communi conſen- ſu Epiſcoporum, qui ante initium Synodi gé- neralis jam Cpolim advenerant, in Urbis hu- jus Epiſcopatu, quem hactenus adminiſtrave- rat, confirmatus fuit. Huic conventui præ- fuit S. Meletius Antiochenus, utpote qui ce- teros omnes Epiſcopos, Romano & Alexand- rino abſentibus, dignitate anteibat (369). Sy- nodo, quæ ann. 382. celebrata eſt præſedit Neqcëtarius. Is enim, cum in lecum Gregorii, qui durante Concilio ſeſe Epiſcopatu Cpltano abdicaverat, eſſet ſubſtitutus, can. 3. ejusdem Concilii ſecundum a Romano Epiſcopo locum jam obtinuerat (454. b). In ipfo denique Con- cilio generali primas tenuit Timotheus Epil⸗ S⸗ — S£ Copus Alexandrinus. Hanc Proſecto rr Civam ei tribuit Concilum generale VIII., NRt. 6. hujus Concilii mentionem facie nquit, primus Jaltus aſt pradilta ſa, , Lee 25, 1 vote . Ieαναrid Pa- iancha. Huic certe ex c⸗ 1n. 6. Nicæno proed- ria jure debebatur (447. c). G. 45 8. Concilium hoc, ſeu convocatio- nem, ſeu celebrationem ejus ſpectemus, tan- tummodo fui nationt e Eccleſiæ Orientalis (403): enin: ali niſi 10n entales Epiſ- Copi, convocati egati fuere, ſi ſolum Acholium pias (45) IIIud ig tur Patres cpen n . maſum (456) t rale appe Wrnnt. Nih cleſiæ occidentalis conſe contra Macedonium d ratio habeatur (454), ad dignitatem Concilii generalis eve- ctum eſt. Id conſtat ex Greg. M. T. I. e 241. apud Gratianum O. 15. C. 2. übi ait 8. I Siout ſantti Evungelii gquatuor libros, nor Conciliu Sdtr & venerari me fut⸗ . onum, in quo perverſum Arii dogmat deſti iur, C olitanum quodue in quo Eunomii, WMWacedo- z error convincitur & c. Idem Gregorius L. 6. .31. icribit: Romands Eccleſic in hoc Cplta- 21 am Sinodum accepit, quod contra N! acedouinm nivit. Hoc itaque Concilium nonnifi ex ceptatione Eccleſiæ univerſalis Sateren eſt QOQYOQD accedente n ſi doctrinæ urtir, iid lti uern — „. 6 2 —.— „2 — „ III. COWOILIVM GEWERALE. EPHESIWUM. H. 459. Habitum fuit ann. 431. propter hæ- roſin Neſtorii, qui, cum duas in Chriſto perſonas, divinam nempe humar que, admitteret, ſanétam Virginem Mariam Dei Genitricem eſſe inficiabatur. Neutiquam a Cæleſtino P., ſed ab Imperatore Theodofſio ju- niore convocatum fuit: eidemque plusquam 200. Epiſcopi interfuere. Supereſt epiſtola Theodoſii ad Cyrillum Ep. Alexandrinum data, in qua præter aslia his ille verbis utitur: ZTua Pietas. opveram duahbit, at ad Kpheſiorum Aſie civitatem accurrat, non- 1 Crentis een. nullosque, quos nimirum idoneos judicabit,.. Cecenne e. vrovincieæ ſug Epiſcopos ſecum adducat: ita ut megue neceſſarii.. ejusdem provincic Eeccleſiis de- ſint, neque ii rurſum, gqui ad eam reim avti cen- ſehuntur, in ſacra ſunodo deſiderentur. De in- dica autem ſynodo noſtra Serenitaz ad omnes . . MWetropolitanos literas ſcripfit. Epheſini Pa⸗ tres in epl. Synod. ad Cæleſtinum b. ſcribunt, ſe ſecundum Imperatorum ſanktionem ex multis variisque prsvinciis ſupra ducentos . ad dienz Janbtæ Pentecoſtes conveniſſe. Hunc enim, per- gunt, diem Imperatorum decretum, quo conva- 5 cati fusramus, præfixit. Quid multis? Ipfe b. Cæleſtinus P. in epl. ad Imperatorem ait: Huic Inodo, quam eſſe juſſiſtis, noſtram pvræſentians i liis „ guos miſimass, exhibemas. H⸗ 460. Miſit Imperator Candidianum Co- mitem, qui ſuo nomine Synodo intereſſet Huic Epi- epiſtolam quoque dedit, Synodo inſeriptam, qux ibidem alt. I. prælecta eſt. Aliqua inde exſcribere operæ pretium duxi. Quia ordinis quietisque, inquit, quam ſacræ veſtræ ſynodi con- Jultationes jure depoſcunt, decentem curdam ad- hibitam oportuit; ne hanc quoque pastem, quo undique trunquillitas adeſſet,ö prætermittendam exiſtimavimus . . . Lgitur Candidianum Co- mitem ad ſucram veſtrum unodlum ubire juſſimus; ſed eu lege, .. ut cum quæſtionibus, . AJuc circa Fidei dogmata incidunt, nilil quidquam commune hahbent. MWeſas eſt enim, gqui.. LEpiſcoporum ca- tulogo adſcriptus non eſt, illum eccleſiaſticis.. negotiis ſeſe immiſcere; verum ut. .. diligenter proſpiciat, nequc gravior diſſenſio, ex mutuo re- vugnandi ſtudio coorta, . IJznodi conſultationem . obtus bet. En quam accurate Imperator jus circa Sacra, quod ſibi vindicat, a jure in Sacra, quod Epiſ- copis competit, diſtinguat! F. 461. Actione 1. hujus Synodi, cum Neſtorius, qui & ipſe Epheſum venerat, tri- na licet vice per Epiſcopos concilialiter depu- tatos honorifice invitatus, comparere detrecta- ret; inprimis lettum eſt ſumbolum Wicanum (443), quo ſententiis ad fidei doltrinam ſpeltantibus cum ea expofitione collatis, conſentientes quidem con- firmarentur; diſſentientes dutem ejicerentur. Po- ſtea epiſtola ſecunda Cyrilli Alex. ad Neſtori- um recitata eſt, omniumque bPatrum fuffra- giis probata, tanquam fidei Nicang evidenter con- a.5 . faoriun tet A aun er centr eant ſo w 1t, t, cs lyl. Fn ui uln E Ne. -— — — . conſentiens. At cum deinde epiſtola Neſtorii re ſponſoria publice pariter lecta fuit, tum vero Epiſcopi omnes, eandem ut fidei Nicænz con- trariam reſicientes, uno ore conclamarunt: GQuicunque Weſtoninum non anathematizat, ana- thema ſit (a). Poſt hæc primum in medium producéta eſt epiſtola Cæleſtini P. ad Neſtorium. ad cujus finem hunc ille ſic alloquitur: Eoc tibi perſuaſum Labeas velim, niſi de Chriſto Deo noſtro eu tenneris & Gocueris, gquchk,. ivera Eccleſia catholica tenet & docet ; & verfalum tn- am novitatem,, intra decem dies, poſt hanc ad- monitionem ad te verlatam numerandos, erta ſcriptaque confeſſone deteſtäatus ſueris, ab mi- verſa Eccleſic catholicæ communione qucmprimum te expulſum iri (b). Denique auditis contra Ne- ſtorium teſtimoniis, lectisque variis ſententii's, quxæ cum ex Neſtorii- tum ex PP. 88. criptis 8 excerptzæ erant, hanc adverſus illum ſenten tiam pronuntiarunt: Per Haaer canones Romanxa Eccleſia Epiſcopi Cæleſtini literas . .. ad lugubrem hanc ſen tentium us genur. () 18i tur D. M. G. C... per ſacram hant ſcznodun eundem Weſtorium omni morſus Gikkoral digni- tate privatum „ & ab univerſo Sacerdotum con- Jortio alienum eſſe deceruit. Finita hac afctione miſere Patres Epheffni epiſtolam ſynodicam 26 Theodoſium, in qua omnia a ſe acta fideliter perſcripſerunt. Epiſtolam claudunt his verbis: Leſtraum Majeſtatem . . vogatam cupimns, ut.. W ſtori ii doltrinaum e ſunktis Eecleſti; ſubmoveri, jusdemque libros.. fammis ſubeat abſumi. — 28 — — 4 rrnn 2838 8 en Quocſi quis veſizas ſauktiones ſpreviſſe vomper- tus juerit, ille eſiræ Dominalioni: indignatio⸗ nem non absque formidine ſentiut (d). (a) En Synodus generalis retrac at cauſſam Neſto- ad⸗ rii, a Papa jam deeiſam! Nonne ſic ſe eo fu- periorem demonſtrat? (HHujus ſententiæ ſuæ execntienem Papa jam an- te, quam Concilium indicererur, Cyrillo per li- teras commiſerat, WNoſiræ, ſcribens, Senis au- Roritate adlcita, noſtrugque vice α voleſtatt ſus, ejusmodi ſententiam exegueris. En uni- verſalem Primatum poteſtatis penes Papam! c) Synodus generalis non obligatur mandato Papali, ſicut non obligatur eanonibus alterius ſy- nodi Seneralis: omnium enim Conciliorum uni- verſalium Poteſ tas æ ualis eſt (435). Itaque Epiſ- copi, in Synodo generali congregati, non niſi fſingillatim ſumti, potuerunt à Papa obligari ad damnandum Neſtoribum, neque aliter, quam ſal- va ſuffragandi libertate (407). ) En pgetunt placitum regium, jurisque advoca- ti⸗ eccleſiaſticæ exercitium Cfali commendant! §. D Actione ſecunda advenerunt Le- gati, Roma a Cæleſtino P. ad ſynodum miſſi. Initio lecta eſt ejusdem Papæ ad eandem Syno- dum epiſtola, quæ his verbis terminatur: Mi- ſimus adl vos ügagdku & Projelkum Epiſcopos & Philippum Presbiterum, qui iis, quæ agen- tur, mioyſiut, qua a Wobis anute ſtiatuta ſunt, xequant, tur. Tum monente Projecto, ut, quæ agenda ſunt, ad finem numeris omnibus abſo- atum perducantur, ſubjunxit Firmus Ep. Cæe- 9- lle le en ij. en Dade, a man. Geerunt le. TodfN M. ſititn , ) t ribis ghe⸗ nns Loe 4⸗ . = 2899 = * ſareenſis: Caleſtinus per literas, quas pridlem ad Cyrillum Alex. & Guvenalem Hieroſolymita- num, & Knufum Theſſalonicenſem, net non ad Janctas Cpolis & Antioctia Eccleſias miſit, cer- tam de prælenti negotio ſententiam reguläamque prerſcripſit (a), quam nos roinde ſecuti, forma canonum diligenter ubique obſervuta, canonicum Apoſtolicumque judieium in illum exercuimus. De- nique Legatis Romanis, quæ hactenus acta eſſent, ſibi, ut ea ſuo calculo confirmarent, exponi poſtulantibus, acta ipia ad inſpiciendum data funt (b). 4) Papa regulam non præſcripſit Synodo gene- rali; ſed illis tantum Epiſcopis ſeorſim acceptis, ad quos literas miſit, præſertim Cyrillo Ale- xandrino. 5) In ſecreta inſtructione, quam Cæleſtinus ſuis Legatis dederat, præter alia his verbis uſas eſt: Aubltoritatem Sedis avoſtolicæ cueſtodiri de- bere mandamus. . . Ad diſceptationen ſi fue- rit ventum, vos de eorum, nempe Neſtoriano- rum, ſententiis judicare debetis; non Jubire cer- tamen. §. 463. Afl. 3. Legati Romani nomine & Loco Seclis apoſtolicæ, totiusgue ſynocli Occidenta- lium Epiſcoporum depoſitioni & damnationi Ne- ſtorii ſubſcripſerunt. Inde iterum miſſa eſt epiſtola Synodica ad Imperatorem: in qua le- gimus ſequentia: Occidentales Epiſcoi Rimul coabti, Cæleſtino Komangæ Urbis Epiſcopo Præſilente, noſtrum de ficle ſententiam ſummo 4 91- = 290 — * conſenſu prædicarunt Quia Legati Roma- ni totius Oecidentalis Becleſig ſententiam noſtra nuit ſunodo., expoſuerunt, judiciumque de ficte noſtra & pietate noſtro per omnia confonum edi- derunt: .. pronterea non pvotuimus id. . ad Majeſtatem veſtram non referre: gquo nimirum vietati veſtræ certo conſtet, judicium, quod paullo ante à nobis exiit, alind nihil eſſe, quam com- munem quemdum terrurum orbis conſenſum. En Imperatori perſuadere conantur, fuam de fide ſententiam eſſe veram, non ideo præciſe, quod Papam; — ſed quod univerſum orbem chri- ſtianum ſibi conſentientem habeant! J. 464. Alt. 5. epiſtola ſynodica ad Pa- pam exarata eſt: inde hæc viſa ſunt notatu digniora: Guia neceſſitas exigebat, ut omnia, quæ in huc Jacra ſynodo actiderunt, Sanktitati tucx declararentur, non potuimus ad Sanktitaten tuum non perſcribere. lis, quæ in Synodo acta ſunt, prolixe narratis, quin confirmationem a Papa petant, ſic epiſtolam finiunt PP. Ephe- ſini: Ut omnia, quæ hic geſta ſunt, cognoſcas, integros altorum commentarios miſimus, & ſumno- di ſubſcriptiones. §. 465. Afl. 6. Occaſione cujusdam Symboli Neſtorianam hæreſin continentis, quod per Lydiam ſpargebatur, decretum eſt, aliam fidem nulli licere proferre, vel conſcribere, vel componere, præter illam, qug confſtituta eſt a §&S. Patribus, qui Wicak« convenerunt. Qui ſecus e, 291 ℳ ſecus fecerint, alienos eſſe Epiſcopos ab Epiſcopa- tu, & Clericos a clericatu Juclicamus. F. 466. Synodo huic ante adventum Le- gatorum Romanorum ſolus præfuit Cyrillus Alex. cum jure proprio Sedis ſuæ (369), tum nomine Cæleſtini P., utpote qui ſuas ei vices adverſus Neſtorium commiſerat (461); poſtea vero & illi in hujus prærogativæ partem, at bar erat, cum ipſo admiſſi funt. Nam in Actis hujus Concilii ſic legimus a“a. 1. quidem: Con- ſidentibus . . Cyrillo Alexandricx, qui Caleſtinè Juoque Romand Eccleſic Archiepiſcopi locum ob- tinebut; Guvenale Hieroſolzymitano ét. Sed aft. 3., cui Legati Romani jam interfuere: Con- Rdentibus Curlllo Alexandrino, qui Cœleſtini quo- que Romanæ Eccleſic Archiepiſcopi locum obtine- bat, & Arcadio Epiſcopo Komanaque Sedis Le- guto, & Projelto Epiſcopo, qui & inſe Roma- & Eccleſiza Legatus erat, & Philippo Presby- tero & Legato, &J Guvenale &c. De proedria S. Cyrilli plura teffimonia addu- cit Natalis Alexander Sec. 5. Diſſ. 7. q. 2. ubi tamen contendit, eundem poſt adventum Lega- torum Romanorum Synodo non amplius præſe- diſſe. H. 467. Per hanc ſynodum pax Eccleſiæ non eſt reſtituta. Nam Joannes Ep. Antioche- nus, qui ſententia in Neſtorium, cui ipſe fa- vebat, jam prolata, ad Synodum venerat, huno odio Cyrilli potius quam hæreſeos cauſia de- 1 32 Poſi- e = 292 poſitum fuiſſe conquerebatur: immo Cyrillum oppoſitæ hæreſeos reum eſſe arguebat. Is enim in ſuis ad Neſtorium ſcriptis ita anitatem Per- Jſonæ in Chriſto defenderat, ut ſimul anitatem nature adſtruere Joanni viderétur. Inde fa- ctum eſt, ut Epheſina quoque Synodus, ut- pote cui Cyrillus præfuerat, in eandem hæ- reſin incidiſſe a Joanne ejusque ſectatoribus cre- deretur. Sed ann. 432. urgente Theodoſio Im- peratore, cum Orientales duce eodem Joanne in dogmata a Concilio Epheſino definita con- ſenſiſſent, inter utramque partem inita pax elſt. W. LCOWeILIVM GEWERALE. CHALCEDONENSE. F. 468. Præcipua hujus Concilii cauſſa re- petenda eſt ab hæreſi Eutychetis, qui unam tantum in Chriſto naturam adſtru- xit. Is, cum errori ſuo pertinaciter adhæ- reret, in particulari ſynodo Cpltana a Flaviano Ep. Cpitane damnatus, adjuvante Dioſcoro Ep. Alexandrino, Imperatori Theodoſio juni- ori ſuaſit, ut Concilium generale indiceret. Annuit Imperator, & Concilium convocavit, eidemque Epheſi ceiebrando przdictum Diol- corum præſidere juſſit. S. Leonem P. quo- ue ad hanc ſynodum vocavit. At Hic re- pondit: Etiamſi tam evidens ſidei cauſßſa ſit;, ut rutionabilibus canſſis ab indicenda ſumnodo ſuiſ- ſet abſtinendum: tamen, in quuntum Dominus ju- n A Phriaro ſ V 293 ℳ javare dignatur, meum ſtudium commodavi, ut Clementic veſtra hNatutis aliquatenus pareatur, orcdinatis luünt frutiibus meis, gqui.. pra ſentiæ med impleant vicem. Miſit quoque Leo Lega- tos julium Ep. Putevle anum, Renatum Pres- byterum, & Hilarum Diaconum „ cum epi- ſtolis, una ad Flavianum Ep. Cpltanum; al- tera ad ipſam Synodum Epheſinam. Prior eſt celeberrima illa epiſtola dogmatica, in qua to- tum Dominicæ Incarnationis myſterium ex- plicatur. In poſteriori hæc potiſſimum ratus ium notatu digna: Quia pie ac velig gioſe chri- Nianiß, mus Imper ator huberi volult iſiopeet Con- cilium, ut pleniori judicio omnis voſſit error abo- leri (2), Fratres meos (nominat Leégatos paullo ante dictos ) miſi, qui vice mea ſantto conven- tui veſtro inter ſint, && communi vobiscum ſenten- tic, quæ Domtino ſunt placitura, conſtituant. ). (a) En Leo P. non ſuo unius judicio, ſed com- muni Epiſcoporum conſenſu errorem credit abo- leri! (5) En Papa ſuos Legatos mittit, non ut Sy- nodo generali imperent; ſed ut- eum Synodo ju- dicent! G. 469. Habita eſt hæec Synodus Epheſi- na ann. 449. In ea Eutyches, porreris fidei libello, quo proli itebatur, ſe amplecti fidem Riiaga& a &§. Patribus xpoſitam, & LEpheli a Nanlta ſunodo confirmatam (465), tanquam con- Jonæ Scnodo Nicæang & Epheſinæ credens, in 1 3 Pres- Ne= 224 = * Presbyteratus gradum & principatum ſui mona- Iſterti, unde per ſententiam Flaviani dejectus fuerat (468), reſtitutus eſtz Flavianus vero, tanquam tentans aliquid addere fidei Nicankg contra Concilii Ephelini prohibitionem (465), ab omni ſacerdotali & epiſcovali dignitate judi- catus eſt alienus. Sententia hac a Dioſcoro pro- nunciata, Flavianus dixit: appello a Ze; vel ut babent Acta græca: Recuſo Te. Hilarus vero Legatus Romanus ait: Contradicitur. Hæc illegitime & per vim, adeoque invalide acta fuiſie (436), adeo manifeſtum eſt, ut nihil magis. Nam inprimis, præſentibus licet Le- res gatis Papalibus, Synodo Dioſcorus præſedit. e r Nn Qui etiam impediit, ne epiſtola Leonis ad ean- Fn. dem Synodum data (468) Epifcopis congrega- mg mig tis, qui erant numero 135., prælegeretur. De- i, inde Dioſcoro ſuggerente Epiſcopi commina- tione exilii, prælentia militum, fuſtibus & gladiis armatorum, inflictis adeo verberibus adigebantur, ut in charta pura ſubfſcriberent. Denique Dioſcorus, prohibitis aliorum Epil- coporum Notariis, ſuos tantummodo fſcribere permiſit. Horum factorum veritas patebit le- genti actionem I. Concilii Chalcedonenſis. Ob has fimilesque violentias fastum eſt, ut Concilium hoc Epheſinum paſſim Synodus vræ- datoria & Latrocinium Epheſiunm appellari ſo- t; eo præſertim, quod, ut ſcribit Evagrius L. 2. H. E. c. 2. 2uctore Dioſcoro, Flavianus per vim eecleſia extrulus, calcibus verberatis, & miſerandum in modum interteflus fuerit. Y. 470. S F⸗ — 29 5 — H. 470. Quzæ modo de Notariis retuli- mus (469), anſam dedere, ut Acta hujus ſy- nodi in iis, gu Dioſcori vel Eutychetis cauſ- ſv ſavent, fubleſtæ fidei efſe merito cenſean- tur. Certe falſa in iis contineri teſtati ſunt E biſcopi Orientales. Hi enim in Concilio Chal- cedonenſi aff. 1., ubi Acta illa publice lecta unt, cum ventum eſſet ad ea verba:“ Sancta Synodus dixit: Anathema, qui dixerit poſt inhumanationem duas nuturas“; uno ore cla- marunt: Wullus dixit iſta: Dioſcorus dixit: iſta Aegiptii dixerunt. Et rurſus cum lege- rentur hæc verba: „Kutyches dixit: Conſi- teor ex duabus nuturis fuiſſe D. W. ane adu- nationem; voſt vero adundtionem undm nuatu- ram confiseer. Dioſcorus dixit: Conſeutimus huic & nos omnes. Sancta Synodus dixit: Con- Sas en *. Cum, inquam, hæc verba legeren- tur, Orientales dixerunt . Ma nemo dixit: Aesg vntii dixerunt. Licet igitur ſecandum hoc Concilium Ephefi- num, ſi ejus convocationem ſpeétemus, gene- rale appellari mereatur, id quod abnuere nolu- mus: ſi tamen celebrationis ratio, ut oportet, habeatur; plane illegitimum fuit (436). Hinc ab univerſali Eccleſia non tantum non eſt accey- tatum, ſed præeunte etiam S. Leone P. repro- batum (427). J. 471. Is enim ſequentia ſcripſit ad The- agi⸗ ium In nperatorem: Obſecramas, At ia in eo ſtatu eſſe jubeatis, in guo Juerunt 4 1 4g. ante N 296 = * aunte omne judicium; doneg major ex toto orbe dacerdotum numerus congregetur.. Omnes var- tinm noſtrarum Eccleſic, omnes Manſuetudini veſtræ cum gemitibus & lacrymis ſupplicunt Sa- cerdotes, ut, quic & TWoſtii ſidoliter reclama- runt, & eisdem libellam appellutionis Fiavianus Epiſcopus dedit (469), generalem ſwynodum ju- beutis intra Italiam celebrari, quæ omnes ohfen- Kiones ita aut repellat, aut mitiget, ne aliquid ſit vel in fide dubium, vel in curitate diviſum. Et ad Archimandritas Cpltanos: Ea, quæ Epheſi nuper contra juſtitiam vel canonum diſci- plindm per unius hominis potentiam geſta ſunt, nulla cutholicæ fidei ratio ratu eſſe permittit. §. 472. Mortuo Theodoſio, a quo Leo P. fruſtra petiit ſynodum generalem in Italia congregandam (471), ſucceſſit Imperater Mar- cianus. Is ſtatim ſcripſit ad eundem Papam: i placuerit tux Beutitudini in hus partes ad- venire, & Sumodum celebrare; hoc jacere reli- gionis aſfeltu dignetun. Si vero hoc oneroſum eſt, ut Iu ad hus partes advenias; hoc ipſum nobis propriis literis tua Sunktitas maniſeſtet, quatenus in omnem COrientem &; in ipfſam Thra- ciam & Illgricum literæ noſtraz dirigantur, ut ad quemdam definitum locum, ubi nobis placu- erit, omnes Epiſcopi debeunt convenire. Re- ſcripſit S. Leo Imperatori: MWe cujusquam audaci impudentique verſutia quaſi de incerto, quid ſequendum ſit, finatis inquiri . . . ni- mis enim iniquum eſt, ut pver pancorum inſi- pieu- == 297 ℳ vientiam ad. . diſputationum bella revocemur, tanquum reparata diſceptutione traktandum ſit, itrum Lutyclies impie ſenſerit E& utrum im pie Dioſcorus judicavxtt. . Nam multis eorum (qui nimirum Flaviani damnationi ſubſcripfe- rant) jam ad ſatisfattionis emedia converſis, &W veniam de intonſtanti trepidatione noſcentibus, non, cufusmodi ſit Fdes, trultandlum eſt, ſed J7 qualiter eorum precihis 3 unnuendlum. Unde ſoli⸗ citudini veſtræ, quam de indicenda ſynodo ha- bere dignamini, pver legationem noſtram, quie Mnid act caußſſar utilitutem ar bizze or. vertinere, plenius & & opnortunius ſuggeretur. En Papa, quam antea petiit ut necefſariam (471), nunc, mutatis rerum circumſtantäs, in- utilem judicat ſynodum generalem, ob modicum numerum eorum, qui hæreſi adhuc adhæſerant! G. 473. Interea Imperator Concilium ge- nerale convocavit, literis ad przæcipuarum Sedium pifcopos in hunc modum ſcriptis: Aui dubitutiones Jucdanm irca orthodoxam fidem mota ſunt, .. platuit nobis ſanktum Con- ilium Fieri Wicaæ, quutenus cunktis concordau⸗ tibus, veritate examinata, . ſaluberrima fides ſic omni mundo manifeſtetur, at de cetero omnis dubitatio auferatur (a). Unde tua Sauktitas cum quauntis unpr obaverit LEpiſcopis, Jae tuo au⸗ cerdotio conſtitutis, .. in doftrina orthoeloxa fiaei eminentibus, .. advenire feſtinet. Inſcio Leone P. hanc Concilii indictionem ab Imperatore factam fuiſſe, conſtat ex literis ejusdem Pon- 5 Tifi⸗ W 2589 == . tificis, quas & ipſe ad Synodum a Marciano vocatus, in Orientem miſit. (a) Imperator nonniſi communi conſenſu Epiſ- coporum omnem de fide dubitationem auferri exiſtimat. G. 474. Is enim ſcripſit in hunc modum ad Imperatorem: Credebumus, Clementiam ve- Rram id deſiderio noſtro poſſe praſtare, ut, pra- ſenti neceſſitate verſpelta, differri ad onpoutunius tempus ſacer dotalem ſimodum juberetis, ut voca- tis de cunftis provinciis ſacerdotibus, vere voſſet eſſe univerſale Concilium. Et in alia ad eundem epiſtola: Sanktum Clementic veſtra ſtudium, quo ad reparationem pucis eccleſiaſtica ſumnodum habere voluiſti, adeo libenter accepi, ut, quam- vis euin ſieri intra Italiam nopoſciſſem, & apti- us expettani tempus optaſſem: mox tamen ut mihi Pietutis veſtidæ ſoripta ſunt trudita, direxe- im, .. (hic nominantur Legati) qui vicem meam ſußicienter implerenn Ad ipſam quoque Synodum ſcripſit Papa: Ampleltendum eſt cle- mentiſſimi Principis plenum religione conſilium, quo ſanltam Fraiernitutem veſtraum .. voluit con- venire, beatiſſini Petri jure atque honore ſerra- 72%, ut nos duogue ſuis literis invitaret, ut ve- nerabili ſomodo noſtram praæſentiam maberemus: quocl quidem nec neceſſitas temporis, nec ulla con- Juetudo poterat permittere. Tamen in his Fratri- bus Paſchiaſino & Lucentio Epiſcoyis, Bonifa- cio & Baſilio Presbyteris, qui ab Apoſtolica Se- de diretti ſunt, me Sumnodo veſtra Fraternitas exiſtimet praſidere. 1 bnſenſu dit. tlonem Allert N 299 = G. 475. Itaque juſſu Imperatoxis Epiſcopi Nicæz convenerunt ad celebrandam ſynodum: quze tamen paullo poſt Chalcedonem, eodenm præcipiente, translata eſt. Quare ann. 451. celebratum eſt Concilium Chalcedonenſe: cui, teſte Liberato Greviar. C. 13., Epiſcopi 630 interfuerunt. Leo P. eidem per iuos Legatos præſedit, ut patet ex epiſtola ejusdem Papeæ, quam produximus ſupra (474). Non a Roma- no Pontifice, ſed ab Imperatore Marciano fu- iſſe convocatum, ex dictis (472 - 74) maniſeſte elucet. Accedunt Acta Synodi, quæ ſingulis fere actionibus, quemadmodum de Romani Pontificis per ſuos Legatos proedria, ita de ſola convocatione cæſarea mentionem faciunt. Secundum a Legatis Romanis locum occupabat Anatolius Fp. Cpltanus (a). Aderant etiam plures Miniſtri aulici ab Imperatore miſſi, qui paſſim in Actis Synodi nomine Gudicum ve- nmiunt. (a) Itaque Legati Romani tacite ſaltem con- ſentiebant in canonem III. Cpltanum (454. “) S. 476. Aff. 1. Legatis Romanis ex man- dato Papzæ petentibus, & jubentibus judicibus (a) Dioſcorus Ep. Alexandrinus debuit relicto, quem antea tenuerat, loco, ſedere in medio, tanguum reus, quia, ut inquiebant Legati, cum perſonam judicandi non haberet, praſumſit, & ſinoclum auſus eſt fäcere ſine anktoritate Se- dis apoſtolicæ, quod nunquam licuit,‚, nunguam Jaltum eſt. (b). Lectis deinde actis cum Szno- 1 di Cpltanæ, in qua a Flaviano damwnatus eſt Eutyches (468), tum Latrocinii Epheſini, in quo Entyche abſoluto, Flavianus a Dioſcoro depoſitus fuit (469), Judices dixerunt: Quo.- niam Flavianus... oſtenditur injuſte depoſitus; vigletur nobis juſtum eſſe, ſi placuerit piiſſimo Domino noſtro, Dioſconum .. eicdlem pœna ſuh. jucere, & a ſankto Contilio ſecundum regulas ab epiſcopali dignitate feri alienum, omnibus, qua akta ſun acd ſacrum Apicem referendis (c). Ka ſunt, ad Apic. ferencd . Orientales clamarunt: Hoc juſtum judicium. Illyriciani Epiſcopi dixerunt: CUmnes erravi- mus! omnes veniam mereamur! (). (a) Judices, ut ex hac & ſequentibus sctio- nibus liquet, fere ſoli politiam externam Sy- nodi (15½), Epiſcopis neutiquam repugnantibus, dirigunt. 5) Puta Synodum generalem prædatoriam, cui præſedit Dioſcorus, præſentibus licet Lega- tis Papæ (468 & 69). 2₰) En placitum regium! 4) Hi nimirum damnationi Flaviani, licet co- acti, ſubſcripferant (469). G. 477. Akk. 2. Judices dixerunt: MWunct Judicanduin eſt de vera fide, pro qua maxime Con- Cilium falkum eſt.. Feſtinate igitur fdem puram Xvonere, At, qui videntur non eadem cum om- nibus ſapere, per veritatis agnitionem ad concor- diam revocentur . Epiſcopi clamarunt: Ex- poſitionem alteram nullus facit... Regula vult, alium expoſitionem uon ſieri (465). Cecropius Epiſ- 8 Nwimd, leet eo⸗ N 301 = * Epiſcopus dixit: Emerſerunt, quæ ad LEuty- chen pertinebant: & ſuper is forma data eſt ab Archiepiſco Romanz Urhis; & conſtat nobis; & epiſtolæ omnes ſubſczipfimus. Cum judices ab Kpiivopis impetrare non poſſent, ut novam fidei expoſitionem facerent; (à«) eorum rogatu præceperunt, ut inprimis Nicæenum (443); — deinde Cpltanum Symbolum (454); — denique præter duas epiſtolas Cyrilli, quarum una in Concilio Epheſino etiam lecta fuit (401), Leo- nis quoque epiſtola dogmatica ad Flavianu recitaretur (468). Quæ cum legeretur, Epiſ- copi Illyriciani & Palæſtini, cum ſuper aliqui- bus ejusdem epiſtole locis ancipites hærerent, inducias ſibi dari petierunt, ut illam cum epi- ſtola Cyrilli conferrent. Dati ſunt ipſis quin- que dies ad hoc negotium (b). Reliqui vero Epiſcopi, lecta Leonis epiſtola clamarunt: Om- nes ita credimus. Woſtrum nullus dubitat. Wos jum ſubſeripſimus. Hac Apoſtolorum fides. Pe- trus per Leonem locutus eſt. Pie & vere Leo do=⸗ cuis. Cyrillus ita docuit. (c) a) Cum de fide agitur, credunt Epifſcopi, ſe non obligari ad obedientiam civili Imperio præ- ſtandam. 5) En Epiſcopis & dubitare de orthodoxia epi- ſtolæ Leoninæ, & eandem examinare permittitur a Synodo! *) Nimirum jam ante Synodum epiſtolæ iili ſubſeripſerant. Sed an ſine examine? Vid. infra (479). O. 478. — — J. J. 478. Alt. 3. Abſentibus Commiſſariis Cæſareis, diſcuſſa eſt cauſſa Dioſcori. A variis variorum criminum accuſabatar: cum- que trina vice citatus, Synodo ſe ſiſtere no- luiſſet; tum vero unus Legatorum Romano- rum dixit: Gzubet RKeligioſitas veſtra, ut eccle- ſiaſticæ ultione adverſus eum utamur? Conlen- titis? Sancta Synodus dixit: Omnes conſenti- mus, gqua regulis ſunt placita, in eo fieri. His auditis Legati Romani pronunciarunt: Ar- chiepiſcopus.. Leo per nos &; per praſentem ſan- tam Synodlum (a), unacum B. Petro Apoſtolo, qui eſt petra & erepido eutholicw Eccleſip, && recta ſidei fundamentum, nudavit eum tam Epiſ- copatus dignitate, quam etiam ub omni ſacerdo- tuali alienavit miniſterio. Reliqui Epiſcopi ſuo quique ſuffragio huic ſententiæ adſtipulati ſunt: Synodusque hac de re ad Imperatorem fſcripfſit: Dioſcorus ab univerſali Contilio ſacerdotio eſt nu- datus, & ab epiſcopuli dignitate pronuntiatns eſt alienus . HMHac autem pium veſtrum doce- mus imperium, ut & Dioſcori malitiam, in eum prolatæ noſtraæ ſententia ſinceritatem conſidler retis (b). Credimus enim, & LVos nobis conſo- nos ſieri. Et ad Pulcheriam Auguſtam: De- poſitionem Dioſcori.. veſtro inſinuamus imperio, ut illum pro ſuis erroribus execretur, noſtram vero ſententiam probet. Ad Dioſcorum quoque Patres miſere ſententiam depoſitionis his ver- bis conceptam: Cognoſce, te ipfum.a ſanfto & un verſali Concilio eſe ab Epiſcovatu depoſi- fam, & ub omni eccleſiaſticu funktione ſubmo⸗ tum. ℳ) Mi- e Ne., 203 * a) Miror, efſe, qui ex his verbis ſequi con- tendant, uti Legatos Romanos, ita & reliquos Epiſcopos nonnifi Leonis miniſtros faiſſe ad exequendam adverfus Dioſcorum ſententiam. Non- ne Epiſcoporum conſenſus ante exquirebatur 2² Nonne Dioſcorus, omiſfo etiam Leonis nomine, a Synodo depoſitus paullo poſt bis enunciatur 2 Prædiéta igitur verba hunc ſenſum habent: Leo tanquam Praſes Sunodi pver Legatos ſuos Jecundum definitiva ceterorum Epifſcovorum ſuf- fragia Dioſcorum devoſuit. b*) En iteratam petitionem placiti regii! J. 479. Afft. 4. Judices dixerunt: Quock placuit Concilio de fide, ipfſum nos doceut. Re- ſpondentibus Legatis, Synodum adhærere fidei, in generalibus Conciliis Nicæno, Cpltano, & Epheſino, nec non per epiſtolam Leonis expo- ſitæ, Epiſcopi clamarunt: Omnes ſic credimus. Judices dixerunt: Singuli Epiſcopi, qui con- venerunt, doceant, ſi expoſitio Nicæna & Cpl- tana conſonat epiſtolæ Leonis P. Anatolius Ep. Cpltanus dixit: Epiſtola Leonis conſonat Sum- holo Nicgno & Cpltano; & is, quch Epheſt.. ſub Cyrillo geſta ſunt in univerſali Concilio.. Guapropter conſenſi, & eidem libenter ſubſcripfſi. Reliqui Epiſcopi nominatim ſinguli dixerunt: conſonat, & ſubſceripſi. Epiſcopi Illvyriciani & Pa! 0ſ † 11 tini, qui Aft. 2. (477) circa aliqua verba epiſtolæe Leoninæ hæſitaverant, ſpeciatim di- Xerunt: Aliqua nobis ex ipſa, ſcilicet epiſtola ,- paruerunt verba, ut pvartitionem & ſeparatio- nem aliquam demonſtrantiu.. . Sed audieba- mus mus a Legatis Romanis, quia nullam dicunt vartitionem in D. G. C., ſed unum eundem- que Dominum PFilium Dei - propter quost conſen- ſimus, & tomo ſubſcripſimus. En non ante ſubſcripſerunt epiſtolæ dogmaticæ Leonis, quam eandem, inſtituto examine, or- thodoxæ fidei regulis conſentaneam eſſe perſpe- zxiſſent. Quis credat, eos Papas infallibilitatem credidiſſe? S. 480. Aff. 5. Jubentibus Judicibus lecta eſt definitio fidei, quam pridie Patres condide- rant. Poſt lectionem loannes Ep. Germani- ciæ, dubitantibus aliquibus, dixit: Won bene nabet definitio; ſed debet integre fieri. Tum Ana- tolio Ep. Cpolitano quærente, an ea omni- bus placeret; omnes Epiſcopi, præter Roma- nos & aliquos Orientales, clamarunt: Defi- nitio omnibus placet. . Anathema illi, qui ali- ter tredit!. At Legati Romani dixerunt: & non vonſentiunt epiſtolk.. Leonis, jubete nobis reſcriptum dari, ut revertamur, ſcilicet in Oc- cidentem, & ibi Synodus celebretur. Epiſcopis incondito clamore contendentibus, ut omnes definitioni lectæ ſubfſcriberent, Judices dixe- runt: Dioſcorus dicebat, propter hoc ſe dum- naſſe Flavianum, quia DUAS WALVRAS aje- bat eſſe: definitio autem, EX DVABVUS WA- TURIS, habet. Tumultu adeo excreſcente, ut Epiſcopi quidam clamarent: WMi contra- dicunt deſinitioni, Romam ambhulent (a) ; Ju- dices dixerunt: Lioſcorus dicebat, quod ex dua- ſen conte et Mllinits⸗ Alrihe S X= 305 = * duubus nuturis eſt, ſuſcipio. Leo autem. duas eſſe naturas ditit in Chriſto unitas inconfuſe. Guem autem ſequimini? Leonem, an Dioſcorum? Epiſcopi clamarunt: VUt Leo, ſic credimus. Ju- dices dixerunt: Ergo addite definitioni ſecun- dum judicium Leonis, duus eße naturas incon- fule unitas in Chriſto. Denique animis mitiga- tis, Epifcopi quidam e ſingulis diœceſibus (361 & 68) ſelecti, juſſu Imperatoris, unacum Ju- dicibus & Legatis Romanis peculiare aliquod Oratorium intrarunt, ibique definitionem fidei conſcripſerunt (?b), in qua Chriſtum in duabus naturis inconfuſe & incommutabiliter, indiviſs atque inſeparabiliter cognoſcendum profeſſi ſunt. Hac definitione coram univerſo Concilio lecta, omnes Epiſcopi clamarunt: BHac fides Apoſto- lorum: huic omnes couſentimus. MWetropolitani modo ſubſeribant. Judices dixerunt: Guc &.5. Patribus ſlatuta ſunt, & omnibus placue- runt, manifeſia fiunt divino Vertici, ſcilicet Im- peratori (). a) Si dicas, ex fuperioribus verbis Legatorum Romanorum ſequi, Synodum generalem eſſe ſub- jedtam Papæ; dicam ego, ex verbis horum Epiſ- coporum ſequi, hane ſubjectionem a Synodo ge- nerali fuiſſe abnegatam. *) Vide, quantum Prineipes eorumve Miniſtri ad concordiam Epiſcoporum etiam in rebus fidei interdum conferant! c) En placitum regium in dogmaticis etiam sonſtitutionibus! U J. 481. = 30⁶ == 3* S. 481. Aft. 6. Ipſe Imper⸗ ator Mareiniis adfuit cum judicibus. Is primum poſtmodum re Synodum eſt ailocutus. præter alia inquicbat, acd fidem confu non & Hotent,⸗ ium aäaliquam exercendlam j- nodo intereſſe volums, ne ulterins populi prl- ſeo arentur. Studium enim no- . us, per verum & ſan, in eandem reli- catholicam colat, um exponene con- . io ve Hiret. Finita Gn ane:vo multos doxo multos ann nirio!: cui Legati 161n53, Hdei Geti ſ. rast . Weirobo⸗ litæ iqui pro e fraganeis abſentibus. Tum fauſtis acclamationibus Marciano Impera- tori & Pulcheriæ Auguſtæ, quod fidem robo- rurint, hæœreticos fugarint, Eccleſias er exe rint, Bene precati ſunt Epiſcopi. Imperator vero ad Hytod um dixit: Gratias agimus Deo, gute⸗ multorum errantium cinca fidem dmputatl liſce dia, in unam mque religionem omnes nunt un voluntate . Denique ad omnen ecaliemen m cont nis del fide penitus ampu- nus: Si quis idiota, id militaris ſeu Clericus, 0gεα gε, ſub obtentn iquidem W= 307 = ſit, ab Urbe negia expelletur; militaris vero „S Clericus gradus ſui periculum ſtinebunt, & pœ.- S nis aliis ſubjacebunt. An unacum Imperatore Pulcheria quoque Au- guſta huic AGtioni ſynodali interfuerit, Vid. Ef- peninm Diſfl. in hanc Syn. C. 2. §. 10. Nota. a. & Collectionem noviſſ. Concil. Manſianam. ad Synodum dixit: Quadam capitula ſunt, qucæ ad honorem veſtræ reverentic Vobis ſerva- vimus, decorum eſſe Judicuntes, a Vobis hac re- gulariter potius Jformari per ſymodum gquam noſtra lege ſanciri (a). Hæc capitula jubente Imperatore coram Synodo lecta ſunt. Primo Præcipitur, ne Monachi ædificent monaſteri- um ſine conſenſu Epiſcopi; ut huic ſint ſubje- cti; ne ſervos ſine conſenſu dominorum ſuſ- cipiant. Secundo ſtatuitur, ne Clerici bono- rum temporalium vel poſſeſſiones conducant, vel procurationem in ſe recipiant. Tertio cave- tur, ne Clerici ab una Eccleſia ad aliam tran- ſeant. Poſt hanc lectionem Epiſcopi omnes cla- marunt: Sacerdoti Inperatori multos annos! * Deinde: Sunplicamus: dimitte nos pie Impe- Finito negotio fidei, Imperator rator, dimitie nos. Sed Imperator: Suſtinete r'es adhut aut quatuor dies, &; praſentibus no- Sris Gudicibus, Jua‿un.α-ne vultis, movete, co*dw⸗ petens adepturi ſolatiumn. Wullus veſtrum, an- tequam perſelti termini ex onmibus proferuntut, a ſantto Concilio diſcedat (?). U 2 *) N 308 = „ a) En Imperator reverentiæ circa diſciplinam extern ram piſeopis tuenda 8 guee circa bSAEr*α potuiſſet 1 6⁶) Vides poteſtatem Principis religioſiſſimi in ipſam Synodum 2⁹ F. 483. Aklt. S. Deciſa fuit cauſſa Theo- doreti Pp. Cyrenſis. Is ob ea quæ adver- ſus Cyrillum & legitimam Synodum Epheli- nam, quamquam ante initam pacem (467), ſc riple rat, in Latrocinio Epheſino indicta cauſ- ſa & abſens fuit depoſitus. Cum autem Leoni P. ſuam orthodoxiam per literas probaſtet, ab eo quidem in communionem ſuſceptus eſt: at juſ ſſu Imperatoris, cui preces obtulerat, ad hanc ſynodum admiſſus, ut vere orthodo- xus ab eadem ante nec receptus eſt, nec dignus ju- dicatus, qui ſuæ Sedi reſtitueretur „ quam aperte anat! ema diceret NWeſtorio, utpote cujus amicitiam antehac foverat. Ceterum de ſcrip- tis Theodoreti nulla hoc loco facta eſt mentio. Certe Synodus haæc nec Papam infallibilem, nec ſe eo inferiorem eſſe cenſuit: alioqui nec caufſam fidei, nec cauffam Dioſcori, aut Theo- doreti, utpote ab illo jam judicatas fuiſſet auſa retractare. F. 484. Akl. 9. G& 70. Jubente lnperatane, agitata eit cauſſa lbe Ep. Edeſſeni, qui itiden in Latrocinio Epheſino, quod Neſtorio adha-- ſiſſet, abſens licet, depoſitus eſt. Accuſato- res, N. 309 ℳ. res, ut eum Weſtorianzæ hæreſeos reum eſſe probarent, producebant epiſtolam ab illo ſcrip- tam ad Marim Perſam. In ea Cyrillum ar- guit hæreleos, tanquam unius in Chriſto na- turæ afiertorem; præcipiti judicio Neſtorium damnatum aſſerit; Theodorum Ep. Mopfueſte- num laudat ut veritatis prædicatorem & Ec- cleſiæ doctorem; immo ita duas in Chriſto na- turaàs admittit, ut duas quoque in Eodem per- ſonas videatur adſtruere, nempe perſonam hu- manam, quam appellat Templum; & perfſo- nam divina m, quam in hoc templo huabiture dicit. In eadem tamen epiſtola Deum laudat ob pacem inter joannem & Cyrillum initam, & in eam conſentit. Hac epiſtola in Synodo lecta, Epiſcopi aliqui Ilbam ſuæ Sedi relſtitu- endum ſingillatim pronunciarunt. Præcipuam attentionem merentur verba Legatorum Roma- norum: Reletta ejus epiſtola, agnovimus eum orthodoxum; item Maximi Ep. Antiocheni . Ex relelto reſerinto epiſtolæ, . orthodoxa eſt ejus declarata dittatio; denique Eunomii Ep. Ni- comedienſis. Iu quibus dicendo male culpare viſus eſt Cyrillum, in poſtremis relte conſeſſus, illa, in quibus culpaverat, refutavit. Poſtremo omnes Epiſcopi clamarunt: Omnes eadem di- cimus. Weſorium modo anathematizelt. Tum Ibas : Gam in ſcripto anathematizavi TWeſto- rium ejusdqzue dogma, & nunc anathematizo eum decies millies. Judices: Quxk judicata ſunt a o Concilio de Iba Epiſcopo, propriam for- vitudinem retinebunt. U 3 Vides Vides, Ibam a Synodo Chelzedonenſi orthodo- Xxum declarari, cum quod angthema dixerit Ne- ₰àV ſtorio ejusque d- rinæ, tum quod in fua ad Marim epiftola n inter Joannem Antioch. & Cyrillum initam probaverit. Sieat igitur a. ⁵. recepta eſt bexſana Theodoreti, quin ejus ſerlpta Proba entur (483 : ita afft. 10. recepta eſt per- ſona lbæ, quin ejus epiſtola probaretur: ille enim poterat pro orthodoxo haberi, etiamfſi de lecta ejas epiſtola nullum groferretur judigium Quare neque doctrina neque her ſona Theodori Mopfſueſteni in hoc Concilio prabata fuit, quam- quam utriusque laus in prædiéta epiſtola conti- neatur. §. 485. Akt. rI. &à& rz. Juſſu Im peratoris diſculla eſt cauſſa Baſliani & Step hani. Au- dita ut raque parte hatuit, tam ab hoc quar ab illo zpiſcopatum fuitle violenter occupatum. Petentibus Judicibus, ut Epiſcopi f uam de hac cauſſa ſententiam dicerent, hi Cla amarunt: G' uſtitia Baſſiunem vocat. Move ebantur nempe ad hanc ſententiam, quod Baſſanus Epiico- patum Epheſinum, probante etiam Proclo Ep. Cplitano, quatuor jam annis pacifi 11 dedit. At Iudices d neque Baßfianun d, vhanum; .. juſtu Totum autem Jantt i us ſententiam depromat. Santia 8) mavit: Hac juſta ſententia eſt.. Vos judicat.. Cunones & leges vos 1 Orta dein controverlia de loco, ubi novus Epiſ- Ccopus Epheſinus eſſet eligendus, cum Afiani in 3 in Provincia; — Cpltani vero ab Epiſcopo Cpltano id fieri debere contenderent; Judices hujus quæſtionis deciſionem in alterum diem difterendam cenſuerunt. Altero die omnes Epiſcopi conceflerunt in ſententiam Anatolii Ep. Cpltani roanKia uis Milu placet, ſi etidm ſanbto Concilio videtur, neutrum horum illius eſſe civitatis Epiſcopum, ſed alium ordina- ri, eoquod prater canones Nbij net epiſcopatum ſurpartint; habere auiem eos & dignitatem epiſ- coputus, & 4 ſanblta paſcendos Eccleſiu. Judi- ces confirmarunt hanc ſententiam, & addide- runt: Ex röitibus Eccleſic Epheſing, nutri- menti gratig & conſolationis, olidos ducentos accipiant (b). a) En Judiees corrigunt ſententiam Epiſcopo- rum, & hi illis applaudunt! 9“) Primum hoc exemplum occurrit penſionis eccleſiaſeicæ, quam Epiſcopi decernunt, & Ju- dices determinant. F. 486. Aft. 15. Habita fuit abſentibus Legatis Komanis & judicibus. Finita enim actione 14ta, diſcedentibus illis, ſoli reman- ſerunt Epiſcopi reliqui, & ſequentem canonem in favorem Eccleſieæ Cpltanæ condiderunt: Santtorum Patrum decreta ubique ſequentes, & canonem Io. Epiſcoporum agnoſcentes „ eludem quoque decernimus de privilegiis Eccleſiæ Cnolis novg Roma., Etenim antiqux Romaæ throno, quod Urh imperavet, jure Patres privilegia tribuerun eudem con/ ſake aot moti 150. Emiſ- UA4 60 pi N= 312 copi &no novæe Romæ Throno &ualia privile- giu tribuerunt (454. b], rette judicantes, Urbem. quuæ & imperio & Senutu honorata ſit, & &gua- libus cum antiquiſſima Regina Roma privilegiis Jruutur, etiam in rebus ccleſidſticis non ſecus, ac illam, extolli, ſecundam poſt illam exiſtentem: ut & Pontick, & Aſianx, & Thraciæx Metro- polituni ſoli; præteren Epiſcopi diæceſium, qu& Junt inter Barbaros, a Ihrono Cpyltanez Eccleſia ordinentur, unoquoque ſcilicet Metropolitano cum Provincicx Epiſcopis Provintic Epiſcopos ordi- nante, quemugmodum divinis canonibus eſt tra- ditam 447 a &c); oruinari autem, ſicut di- um eſt, prædittarum diæceſium MWetropolitano; Cyltano Archien., conſonis elettionibus de more faltis, & ad ipjum relatis. H. 487. Akt. 16. Legati Romani ad Judi- ces dixerunt: Heri poſt veſtrum noſtrumque diſceſſum quœdam geſta dicunzur, qux prater canones eccleſiuſti cos ſtimamus eſfokta. Judices d xerunt: Si qua poſt diſceſſum noſtrum geſtu ſunt, relegantur. Aetius Archidiaconus Ec- cleſie Cpltane dixit: Habuimus, hoc eſt, Cyl- zana Eccleſia, certa im, quæ agere debere- mus. Rogavimus Epiſropos de Koma, ut com- muniturent lis geſtis. Keſutaverunt, dicentes: Won; ſed alia ſe ſuſceniſſe mandata. & ad veſtram MWagnifientiam, & rœſens Conctilium id ipfum inſpiceret. Petenti- hus Judicibus, lectus eſt canon, quem ſupra adduximus (486,„ unaeum fublſcriptionibus EKpilſco- Ppileppnun . Gun en Nonire, 499 N 00. = 313 =3* Epiſecoporum. Legatis Romanis, Epyiſcopos ſubſer „ 7 re couktos fuiſſe, affirmantibus, hi cla- marunx: Wemo coattus eſt. . . ponte ſubſcri- pſimus. Cumque ludices ſua etiam ſententia prædiétum canonem confirmaſſent, Epiſcopi di- xerunt: Hac juſtu ſententia, hac omnibus pla- cent. Quæ conſtitutu ſunt, valeant. At Lucen- tius Legatus Romanus dixit: Quz in praju- dicium canonum heſterna die geſta ſunt Wobis abſentibus, Sublimitatem veſtram petimas, ut circumduci jubeutis; ſin alias; contradibtio no- NAra his geſtis inhreut. Judices reſponderunt: Guod interlocuti ſumus, tota &ifnodus approba- vit. Sic finita eſt Synodus. En Synodus neutiquam credidit, a ſe ceden- dum eſſe proteſtationi, quam Legati Romani nomine Pontificis canoni Synodali oppoſuerunt! G. 488. Edidit Synodus hæc 28. Ccano- nes: quorum ultimus eſt, cujus paullo ante meminimus (4 Ex reliquis aliquos tan- tum adducam atrum, per ſin- o, Pr'opiium gula nung asque Concilia robur obtinere decrevimus. Hoc canone confirmantur omnes canones quo- rumcunque Conciliorum Orientslium, non ſo- lum generalium, fſcilicet Nicæni & Cpltani; ſed etiam particularium, nempe Ancyrani, Neocæ- ſareenis, Gangrenſis, Antiocheni, & Lsodice- ni: quorum ſecilicet Collectio quædam apud Oci- entales jam tune extitit, ut ex Aétis bujus Sy- nodi patet. W U 5S 5) B. — E 314 * 9) Can. IV. Placuit, . MWonachos . ſubjettos eſſe Epiſcopo .. Woc eccleſi taſticis, net ſeculari ibus negotiis communicent, vel in aliquo ſint moleſti proptia monaſteriu deſerentes: niſt forte his præcipiatur propter opus neceſſarium ab Epiſcopo civitatis. En Monachis denegatur quidem exemtio a jurisdictione Epiſcoporum; non itemn habilitas ad functiones ece Pleſiaſticas, etiam extra clauſtrum exercendas, ſi ab Epiſe ſcopis ad eas evocentur! 3 Can. VI. Wullum abſolute ordinari de- dut Diaconum, nec quemlihet lico: niſt Wee 5 . li- onis, aut dlut mo- 6rvUAL, Prohibetur hoc canone, ne quis ordinetur ſine deſignatione Eccleſiæ, cui deinceps debeat in- ſervire, ſen ne quis poſt erectionem Beneficio- Be 1 rum, absque Beneficio ordinetur. d) Can. IX. &i quis Clericus adverſus Cle- . negoli⸗ m , 01. deſerat pi oprium Epiſ- copun ad ſecularia percurrat judicia: ſecd eas ultio ventiletar apud Lpiſcopum proptium; vel erte con ſilio jusdem Piron. gquos trgue paries voluerint, judician i uis autem prater haæc ſocerit, un § Correp- 8 1 bjaceb bit (4). Quodſi Cleiicus habet ο ke e Epiſcovum propi ium, viAm i0 „7. A! ter . S 7 ijn um 7 aizet RℳMW . αιαen Pi'ovink!&* e- ₰„ tevu “ opvlt e= 315 — trapoßtanenn 1, viſcopus vel Clericus habet quere- lam, petat Primatem, græce Exarchum, Dic- ceſeos, ut Sedem reg & Urbis Cpyltank, & ibe judicetut (b). ) Cave creds, privilegium fori Clericis hoct loco tribui . „ Non enim prohibetur, ne Cleri- ci a Laicis; — ſed ne Clerici a Clericis ad tri- bunalia civilia deferantur. 5⁵) En ordinem judiciorum eccleſiaſticorum! Clericns a ſuo Epiſcopo; — Epiſcopus a ſynodo provinciali; — Metropolita a b Exarcho ſuo eſt judicandus. e) Can. X. Won licere Clericum in duarum civitutum ſimul con ſcribi Eccle eſiis. Canon hic pluralitatem Bentfiiorum eccleſia- ſticorum prohibet. Jf Can. XV. Diaconiſſum non ordinan Aäm (a) ante uunum qua Seosrn. um (b) & hant cum ſummo librami ine. Oi iens manus im- 14 in miniſterio nuptiis 5 gi Atic igριανι αιHς Dei contume copulatur . coniſſæ, catechumenas ad baptis- ent, manuum impoſitione, quæ mente 9 habebatur, ad ſacrum antur. tamen pro s— . TI † S. non eli= g₰ Can. XVI. Znsinem, quæ ſe Deo con- ſecr avit, ſimiliter & Monachum, non licere nup- tiulic jura contrukere. Quodſi õ inventi fue- rint nerpetrantes , excommunicentur. Confiten- tibus dutem decreimus, ut habeut auktoritatem ejusdem loci Epiſcopus miſoricorciam eis humani. tatemque lurgiri. Canon hic matrimonia Monialium & Monacho- rum prohiber quidem; ſed non dirimit. 2½) Can. XVII. Siqua civitas pvoteſtute im- veriali.. innovetur, hoc eſt, nova erigatur civiles & publicas dij ſpohtiones cleſi aſtica⸗ A quoque nurocliarum ordines ſubſettuantur. En quantum Synodus in rebus ad religionem indifferentibus ſeie ordini politico accommodare ſtudeat! §. 489. Miſit Synodus hæc libellum ad Imperatorem: in quo legimus: Veſtrum deceb bat imperium, ut ſuc circa ſibi ſub jeltos gro- videntiæ initinm ſumr et ex his, qux« ad VDeum vertinent.. Deus in Romand Eodleſic Antiſtite propugnatorem nobis provildit errore invulnerabi- lem (à). Sed ne quis epiſtolam ejus accuſet, di- cens, non licere Reri aliquam ſclei eX Pohtionen prater eam, quc Wicau eſt falta .; Elcliſ. ε C- non (465) vull, pracipuam guidem atlus naum eſſe onfeſſi tonem Se lei Wicæang: gquam, velut co mutiem Zt eſſeram, a Sanktis editam, tradimus ini- tiandis (b). Et credentibus quidem acd utilitatem non exrioſa cognitio. His autem, T uſſic 74 NAMNAMCR AN, )Dens tico immon 10 Uurin 4) Hi⸗ Mou dn 1d 1 1 N= 3 7 =3 qui doctrinam reltam pervertere moliuntur, adh ſingula, quxæ male pariunt, oportet occurrere, & eorum machinis apta opponere vræſidia: nam debemus eorum opiniones argumentis refutare, non, ac ſi fidlei quidquam deſit, novum ſemper aliquid exquirentes; ſed contra eu, qug ab il- lis innovuntur, ſalubria excogitantes.. (c). Ve- ſtrum pro unanimi fidei confeſſione ſtudium oſten- dite, malignorum quldem molimina refzanantes; omnibus vero piæ confefſionis concordiam propo- nentes, & Cathedrk Petri pradicationem, ve- lut ſucrorum dogmatum ſignaculum per Sifno- dum a Vobis congnegatam confirmantes. Con- fidere numque oportet veſtram pietatem, quia ni- hil præter fidem, qux olim a S. Latribus an- nuntiata eſt, Romanus Pontifex innovuvit. (A). a) Deus nempe Leonem P. ab errore dogma- tico immunem reddidit in ſua epiſtola dogmatica ad Flavianum, Nonne inde infallibilitas Romano- rum Pontificum meriteo concluditur? Ita ſane, inquiunt aliqui. — Sed nonne Deus Cyrillum quoque Alexandrinum in ſua ad Neſtorium epi- ſtola (461) fecit errore invulnerabilem 2² Quid inde ſequitur? . 5) En ſenſum decreti Epheſini (465), a PP. Chalcedonenibus expoſitum! c) His verbis exprimitur ratio, qua Epiſcopi ad novas fidei definitiones edendas permoventur. d) En non tantum plaeitum & patrocinium re- gium ab Imperatore petit Synodus; ſed actorum ſuogum rationem etiam Eidem reddit! O. 490, H. 490. Ad Leonem P. quoque epiſtolam ſynodicam dederunt PP. Chalced donenſes. Præ- ter alia his bis uſi ſur it: Zu Wobis, Ficut Laput memkl pr. verds in his, gut i tuas gere- bant nices (a). Fnznale, ad o nandum pra⸗- ſidebat, ſient Zorobabel & Okſus, 1 celeſia tun- quam G. . em renovare Circa dogmata invitans (b) Dioſcorus contra inſum, ui vi Sau 1 . , etendli ſt, tontra tudam quo- gque Sanktitatem; & excon municationem meclita- tus eſt contra Te, qui Corpus ichehn unire fe- ſiinds. (. . . Hac ſunt, u& DTecnmn „ guli yi itu praſens erds, .. gein . Facta dein relatione de canone in favorem Epiſcopi Cpltani condito (486), ſic claudunt epiſto- lam: Rogamus igitur, & tuis decretis oſtrum nonora judicium: 6, ſcut ⸗ 6 Capiti in bonis atkecimus conſonantiam, ſic & 5 Summitas tua Filiis, quod decet, adimpleat. Hoc & gratum it niis Princtipibus, qui tuc Sanktitatis jucli- cium tanquum legem fimaverunt: & remunera- tionem actipiet dedes Cyltana, gquxk V'obis omne ſemper tudium d cauſſa vm nietatis exhluibuit, & . 1 ad concordiam eodem Zelo ſe ipſam Vobis con- vatore commiſia 62 junxit. Ui autem cognoſcatis, quia nikhil gratia tut inimicitiæ caußa fecimus, ſtat n ut nutu divino gubernat i; omnem Vobis geſtorum vim inſinua- vimus, d mut udm conſpirati tionem, & corum, quxæ geſta ſunt, confirmationem ac' confen ſionem () 4) En 1cripſit: Privilegia Eccleſiarum, .. Patrun W 319 — a) En Patres Chalcedonenſes proedriam & pri- matum Papæ prædicant! Cave tamen, ex ap- pellatione Capitis coneludas, eos credidifſe, il- lum eſſe Concilio generali ſuperiorem: poteſt enim quis eſſe caput alicujus Collegii, etiamſi hoc illi ſubjeétum non fſit. b) Præſidium hoc civile fuit, juri circa Sacra annexum. Invitaverat Imperator Epiſcopos, ut fidei unitatem in Eccleſia labefatatam repararent, ſicut olim Zorobabel & JEſus ceteros Judæos ad reſtaurationem Urbis Jeruſalem exhortabantur. c) Luculentum hec eſt teſtimonium de primatu poteſtatis eceleſiaſtieæ in Pontifice Romano. d) En referunt quidem ad Papam, quid ecirca fidem egerint; ſed actorum confirmationem ab eo neutiquam petunt! e) Attamen canonis 28vi confirmationem ab eo- dem flagitant: merito enim verebantur, ne, eum diſciplinaris eſſet, & , diſſentientibus Lega- tis Romanis, conditus, abeque confirmatione Papali in Eccleſia Occidentali non reciperetur. Hinc' eandem confirmationem a Leone ipſe etiam Imperator petiit: cui ſuas pariter preces Anata- lius junxit. Ille enim ſcripſit ad Papim: Dig- netur Sankitas tua etiam huic varti, ſcilicet Canoni ſæpe dicto, proprium adhibere conſen- ſum: quamvis Legati tui contrauixerint. Hic vero, nempe Anatolius: Et Wos, at appro- bationem confirmationemque conſequamun, obſe- cramus. G. 491. Nihilominus Leo P. eidem canoni conſtantiſſime ſe oppoſuit. Ad Marcianum ſic WRTrI cunonibus inſtituu, & venerabilis Wicang - or. — 320 —— nocli fiva deeretis, nulla poſtunt improbitate con- velli, nulla novitate mutari. In quo opere fide- liter exequendo neceſſe eſt me ner. ſever antem exhi- bere famulatum: quoniam diſnenſatio mihi cre- dita eſt; & ad meum kenckt reatum, ſi Mater- narum reg- ul& ſanklionum, quæ in Sgnodo Wi- cœna, ad totius H resimen, Spiritu Dei inſiruente ſunt conditæ, me connivente, violen- tur. (). tliens, Clementiam veſiram eccle- ſiaſticæ Rudere con ordia, . . . Dos obtecro, At auſus improbos, & unitati Ariſtiana, pacique contrarios ab onmi abdicetis aſſenſu, & Anato- lii cupiditatem compeſcatis. 0 ). — Ad Pulche- riam: Crecdidit Anatolius, ntemperanti ſuæ cu- viditati voſſe prodeſſe, a ei quorumdum con- ſenſum ſuum prabniſſe dicitur evtorta ſubſcriptio. C) . . . Conſenſiones Epiſconorum Sd. canonum apud Wiccam conditorum regulis repugnantes, unita nobisecum veſtraæ ſidei pietate, in iritum mittimus, & per auktoritatem B. Petri Anoſtoli generali rae es deffnitfone cuſſans: ita ut.. in nulla reverentia ſit habendum gilidquid fus rit a prædittorum conſtitutione diverſum. d). — Denique ad Anatolium: Illis 375 Trieott: nullus quantumlibet copioſior numerns Sacerdo- tum vel comparare ſe àudeut, vel praferre: cum tanto divinitus privilegio Witana ſit ſqfnodus con- ſecruta, ut ſive per pauciores ſve per plures c- ceſiaßtica jacdicic celebrentur, omni pvenitus au- ttoritate ſit vucuum Juiclquidl ab illorum ſit con- Ritutione diverſum. . . . Won convéllantur provinciuliumn jura primatuum; nec privilegiis an- 4) Iuge eligbend e E ceten 8 Canin N. 321 = antiguitus inſtitutis MWetropolitani fraudentus Antiflites. (f). Wihil Alexandrinæ Sedi ejus, Juam ner . Marcum Evangeliſtam, B. Petri diſcipulum, meruit, pereat dignitatis .ç An- tiochena quoque LEccleſia, in qua pvrimum, B. Petro Apoſtolo pradicante, chriſtianum nomen ονtπ et, in paterna conſtitutionis ordine per- Jeveret,; & in gradu tertio collocata nunguam ſe ſiat inferion. (g). Aliucdt euim ſunt Sedes; aliuct Praſi dentes., () . . i intonceſſa, Jquc ſie- ris, ipſe Te, tuo opere atque judicio, univerſa- lis Eccleſiæ pace privabis. (1). a) Itaque credidit Leo, ebligationem canones exequendi eſſe annexam Primatni. 5⁵) En Papa precibus duntaxat agit apud Im- peratorem, ut eundem in ſuss partes pertrahat! c) Leo nempe perſuaſum fibi habebat, ambis= tione Anatolii faétum fuiſſe, ut Epiſcopi ſæpe memorato canoni nonniſi coacti ſubſcriberent. At demus, ambitionem Anatolii non fuiſſe ultimam hujus novitatis cauſſam: coactio ſaltem ab hoc negotio abfuit, niſi toti Epiſcoporum illerum multitudini credere nolimus (482). d) Non eſt aufſus Leo canonem Chalcedonen- ſem in irritum mittere, niſi aecedente conſenſiu regio: quem porro effectum habuerit Pontificia hujus canonis antiquatio, paullo inferius dice- mus. e) Mirum, unde S. Leo tantam Concilii Ni- cæni prze ceteris Conciliis auétoritatem deriva- verit! Omnium certe Conciliorum generalinm eadem eſt aucteritas (435). Car igitur Synodus Chalcedonenfis non potuerit abrogare canonem diſciplinarem, quem Synodus Nicæna condiderat? X ² E. 322 * ) Nonne hæc verba appliceri poftuiſſent S. Leonis ſuccefforibus? Ubi enim funt jura Me- eropolitarum, in Concilio Nicæno (447. a & c), & alibi, antiquitus inſtituta (370 & 71. item 375 80) 2 g) S. Leo dignitatem Patriarchicam Sedium Alexandrinæ & Antiochenæ inde videtur deri- vare, quod eas S. Petrus fundaverit. Non reji- cio hanc rationem: ſed unicam efſfe nego: cur enim Eccleſia Alexandrina, quam Diſcipulus; — Antiochenzæ, quam ipfe Magiſter erexerat, præ- lata eſt, niſi quia Alexandria in regimine politi- co Antiochiæ fuit præpoſita? h) Per Sedem nempe dignitas; — per Præ- ſidentem Perſona Epiſcopi deſignatur. Sunt, quæ Sedi conveniant, etiamſi aliena fint a Praſi- dente. ¹) En minatur exeommunicationem Anatolio, niſi ab inceptis deſiſtat! Nonne Irenæus asliquis Leonem his minis armatum, ſalvo ejus primatu, recte increpuiſſet (312. a) ² G. 492. Hæc S. Leonis contradictio, qua canoni 28vo ſe oppoſuit, anſam dedit, ut Eutychiani in Oriente definitionem dogmati- cam Concilii Chalcedonenſis rejicerent, cauſ- ſati, eam conſenſu Papæ ceterdrumque Epiſ- coporum occidentalium deſtitui. Itaque Im- perator ad Leonem ſcripſit: Literus mittere dignaberis, per quas onmibus Eccleſtis manife- ſtum ſiat, in ſautta Siznodo veraßta, a te rata haberi . .. Cum nondum affrmaveris, cutho- licæ & orthodoxæ fidei Chalcedonenſem ſwimodum, ommibus conſentientibus Epiſcopis, eſſe obſecutam; inc R 323 * hine decretum quam celerrime emittas, quo te confinrmare Chalcedonenlem Spnodum maniſeſtiffi- me oſtendas; ut ii, qui exoptant invia diverti- cula, nullam poſſnt habere ſuſpicionem de judi-= cio tuv Sanktitatis. (a). Papa, ut petito Im- peratoris ſatisfaceret, dedit epiſtolam, ad om- nes Epiſcopos, qui in Simnode Chalcedonenſi con- gregati fuerunt, directam. In ea ſic ſcribit: We per malignos interpretes dubitabile videatur, utrum, qug in S/fnodo Chalcedonenſi pver unani- miitatem veſtram de ſide ſtatuta ſunt, anprobem; hic ad omnes Epiſconos, qux praditto Contilio interfuerunt, ſcripta direxi:. . ut & fraterna ziniver ſitas & omnium fidelium corda cognoſcant, me non ſolum per frutres, qui vitem meam exe- cuti ſunt, ſed etiam per approbationem geſtorum Jvynodalium, propriam vobiscum uniiſſe ſententiam. (9) . . . De cuſtodiendis Sunodi MWicæna decre- tis - Vos admoneo, ut jura Ecclefarum, ſicut ab illis 318. Patribus divinitus inſpinatis ſunt ordinata, permaneant... infirmum enim erit, quidquid a praditkorum Patrum canonibus diſ- treparit. (). — RW a & 5) En totam vim confirmationis Papalis! per eam fſcilicet omnibus innoteſcit, Caput con- ſentire cum ceteris membris Collegii epiſcopalis. c) Quamquam Leo iteratis vicibus irritum de- claret canonem 28vVum Chalcedonenſem: huic tamen Concilio nunquam ſuam ipfius; — ſed ſemper auctoritatem Concilii Nicæni opponit. Inde igitur male concludes, hunc Pontificem credidiſfe, ſe eſſe Concilio generali ſuperiorem. .X 2 L. 493 H. 493. Neque effectum, quem optaverat Papa, habuit repetita ejusmodi intercellto. Orientales enim Epiſcopi tam firmiter conſti- tutum habebant àa ſuo decreto non recedere, ut julianus Epiſcopus Coenſis, cum (upra dictam epiſtolam Leonis ad Patres Chalcedo- nenſes (492) in Cpltano Epiſcoporum conven- tu prælegeret, non auſus ſit legere ea verba, quæ de abolendo illo canone agunt (492. C). Ut concordiæ ſervandæ cauſſa aliquo modo Pontifici Romano fieret ſatis, canon toties jam memoratus e codice canonum Eccleſiæ Orien- talis expunctus eit, donec uno alterove poſt ſeculo in locum ſcum denuo eſt reſtitutus. Sed tam Anatolius quam ſucceſſores jus ſibi eo ca- none conceſſum exercere nihilominus perre- xerunt. Nam licet Sedes Apoſtolica nunck usque contradicat: quod a Scaoc Chalcedonenſi Fir- muatum eſt, Impera toris patrocinio penmanet quo- que modo., Ita ſub finem ſeculi VI. ſcripſit Li- beratus Breviar C. 13. Immo Juſtinianus Imp. WMWovell. 137. C. I. illud confirmavit, Santimus, inquiens, ſecundum definitiones eg Sicar ue regularum, quæ d &α. quatuon Contiltis ea po- ſia ſunt, dut firmata, SSenam ſenioris Komæ Papam primum eſſe on mium Sacer dotum; Bmum antem A cChiepiſcopum Crolcoe; novk Roma, ſe- cundum habere locnz. voſt, ſan nlfam Apoſtolicam ſenioris Romæ Sedem; aliis autem onmibus e- d ibus mi'adnponatur. Dicant igitur licet, quibus Iubet, Leonem ſibi majorem præ Cencilio generali auctoritatem vin⸗ N 325 —☚ vindicaſſe: id tamen ex dictis, ni me omnia tallunt, certum eſt, Epiſcopos Orientales eo ad- duci non potuiſſe, ut huic opinationi affentiren- tur. F. 494. Præter alias epiſtolas, quas Leo P. occaſione celebrati Concilii Chalced. ſcripſit, ea, quam ad Theodoretum Ep. Cyrenſem de- dit, wemorabilis viſa eſt. Gloriamur, ait, in Domino, qui nullum nos in noſtris Fratribus detrimentum ſuſtinere permiſit? ſed, quæ noſtro prius miniſterio definierat, univerſe Fraternita- tis irretrauftabili frmavit aſſenſu, ut vere a Le prodiiſſe oſtenderet, quod prius a prima omnium Sede formatum, totius &riſtiani orbis judicium recepiſſet. (a) . . We aliarum Sedium ad eam, quum ceteris Dominus ſtatuit praſidere, conſen- Jus, aſſentatio videretur, aut alia quælibet ſub- repere poſſet adverſa ſuſpicio, inventi prius ſunt, qui de judiciis aoſtris ambigerent (477 & 79) . inſa ſiquidem veritas & clarius reniteſcit, firmius retinetur, dum, quæ ſides prius docue- rit, examinatio confirmarit (b). Maltum deni- que ſacerdotalis officii meritum ſplendeſcit, ubi ſic Summorum ſervatur auktoritas, ut in nullo Iuſeriorum putetur imminuta libertas. (O). M, . a) Itaque non fibi, ſed judicio univerfſali tri- felcnen buit Leo infallibilitatem. lus N. b) Ergo examinata fuit epiſtola Papæ dog- matica. c) En libertatem Epiſcoporum in ſuffragando! X 3 V. Con- N= 326 e V. COMILIUIMM GENWERALE. CPLETANUM II. F. 495. Huic anſam dedere ſic dicta tria Capitula, nempe Perſona & ſcripta Theodori Ep. Mopſueſteni, ſceripta Theodoreti Ep. “l renſis, & lbæ Ep. Edefleni epiſtola ad Mar Perlam. Eutychiani Synedum Chalcedonen- ſem hæreſi Neltori laue ſaviſſe criminabantur: ab ea enim tria illa Capitula, utut Neſtorii erroribus infecta ellent, alt. §, 9 & 10. (483 & 84 probata fuiſſe ſpargebant. Quare Theo- dorus p. Cæſareenſis, Au Synodum illam magis ſuſpectam redderet, auctor fuit Juſtinia- no imperatori, ut tria Capitula damnaret. Annuit Imperator, juſſitque promulgari edi- étum, quo Capitula illa damnat quidem; at a Concilio Chalcedonenſi probata fuiſſe infi- ciatur. H. 496. Vigilius P. ab Imperatore evo- catus venit Cpolim an. 547. Eidem, ut dam- nationi trium Capitulorum ſubſcriberet, ur- genti reſtitit primum; deinde vero fibi paſſus eſt perſuaderi, ut ſcripto, quod Gudicatum appellavit, illa pariter condemnaret, addita tamen olauſula, ne per occe aſionem aliquam ij- noclus Onulcedonen ſis pateretuy injuriam. Scrip tum hoc ad Mennam Ep. Cpltanum transmi- fit. Sic credidit Papa ſe Ategue parti ſatisfe- ciſſe, iis nempe, qui damnationem urgebant; . e. 327 & illis pariter, qui eam velut Synodo Chal- cedonenſi adverſam reprobabant. Sed contra, ac crediderat, accidit. Nam Orientales inſta- bant, ut abſolute & ſine clauſula damnaret Ca- pitula: Occidentalés vero, præſertim Afri- cani & Dalmatiæ Sacerdotes ſe uaicato op- poſuerunt; immo, ut Victor Tunens. in ſuo Chronico ſcribit, Africani Antiſtites Vigilium, damnatorem terium Capitulorum, ſwamodaliter a catholicaæ communione, reſervato ei vœnitentig loco, ſecluſerunt. Hi Epiſcopi certe Romanum Pontificem nee Concilio generali ſuperiorem, nec infallibilem eſſe exiſtimarunt. F. 497. Hisce anguſtiis coarctatus Vigi- lius ſuaſit Juſtiniano, ut Concilium convoca- ret ex omnibus provintiis: Quia, inquiebat, ſine conſenſu omnium iſtu, quæ & Synodum Chal- cedonenſem in dubium venire faciunt, & ſcanda- lum Fratribus meis generunt, ſolus facere nulla- tenus a†ιuieſcam. Annuit Princeps, atque ita quidem, ut Papæ Gudicutum ſuum (496) re- petenti publice in conventu reſtituerit, ea condi- tione utrinque acceptata, ne usque ad Concilii deſinitionem quidquam de præſatis Capitulis ab aliquo feri tentaretur. Nihilominus Theodo- rus Cæſareens., nomine imperiali tam in Eccle- ſia Cpltana, quum in diverſis locis edifta ſu- ſvendt ſecit, per quxæ eadem Cupitula damnaren- tur. Tum vero Vigilius vocatis ad ſe omni- bus Epiſcopis diverſarum partium, . ait: Ko- XA 4 gate N 328’ = * gate Printipem, ut edikta ſua removere digne- Zur; & conſtitutum commune debedt expeftare. Quodſi forte preces veſrus audive noluerit, vos nulli rei præbeutis aſſenſum, gqua ad diviſionem tendit Eccleſic.. Si kog feceritis, noveritis, vos e praſenti die, ut prævaricatores, à& B. Letri Avoſtoli Sede per miniſterium vocis medc a communione ſuſpenſos. Itaque Vigilius credidit, plus anktoritatis Concilio generali quam ſibi ſoll competere. F. 498. Ea re irritatus Imperator extre- ma quyque Summo Pontifici minitari cœpit. Hic vero, ut ſecuritati ſuæ confſuleret, pri- mum in Eccleſiam S. Petri; — deinde Chal- cedonem quoque in Baßlicam S. Euphemixæ confugit. Tum fJuſtinianus, mitiora conſilia amplexus, ſuum contra tria Capitula Edictum ſuſtulit (496), totumque negotium Synodo de- finiendum reliquit. Propterea inter Eum & Vigilium Chalcedone reducem conventum eſt, ut Epiſcopi Orientales & Occidentales æquali numero congregati Concilium celebrarent. Im- perator equidem tam hos quam illeos ad Sy- nodum convocavit. Sed Occidentalium pleri- que venire noluerunt, veriti, ne quid contr Synodi Chalcedonenfis auctoritatem ageretur (496). Quare Eutychius Ep. Cpltanus ſcripfit ad Papam: Petimus, pro ſiclente Wobis veſtra Beatitudine, . communi trattatu tria Capitula n mecdlio provonenda. conferri, & finem quc- Kioni imponi Deo plutitum, & convenientem his, qua in 4. .. Mi 4 IlICIS, Llle 1 A 8 enntn e Lernſin. „ inmd , N= 3295 =à * quæ a ſan tis qnatuor Conciliis defnita ſunt (). Reſcripfit quidem Vigilius.: Aunnimns, ut de tribus Capitulis, . fakto regulari conventu, sollationem cum unitis Frätribus kabeutis, & finis detur placitus Deo, & conveniens HI., gu& a ſunftis quatuor Conciliis definita ſunt. Verum ipſe Concilio intereſſe detrectavit. Urgente autem Imperatore, ut ſuum de trium Cupitu- lorum negotio proferret reſponſum; flagitavit, uit 20. dierum ſibi durentur inducia, Hudatenus, nahito ſecum truftatu, definitionis ſuæ, conſti- tuto die ſcripto ſententiam diteret. (a) En Exiſcopi Orientales agnoſcunt in Romano Pontifice jus præſidendi Concilio generali! F. 499. Interea urgentibus Græcis, & jubente Imperatore datum eſt initium Concilio die 4. Maſi ann. 553. Præſentibus tribus Pa- triarchis, ſcilicet Eutychio Cpltano, Apolli- nari Alex., & Domnino Antioch., tribusque Epiſcopis vicem gerentibus Euſtochil Patr. FHieroiolymitani. Univerſim aderant Epiſcopi circiter 100, omnes Orientales, exceptis 5. Africanis. Cum E R adeſſe noliet, Cpltanus Synodo præluit. En obſervantiam 3tii Canon. Cpitani (484. 5) & 28vi Chalcedonenfis (426)! G. 500. Collatione 1. lectum eſt Impera- toris ad Synodum Kefcriptul in .ter alia ait Imperator: LVo 7. 1 Urhem, hortautes, ut commuanite WE 330 — quam habetis de tribus Capitulis, voluntatem nianiſeſtetis. Hoc recitato, tres Patriarchæ ſupra 498) dicti cum 17. partim Metropolitis partim EKp Pi 0is acceſſerunt ex nomine totius gilium, ut ad Synodum eundem —, S Concilii ad invitarent. (ℳ . Hi Collut. 2. renunciarunt: Reſpondit Vigilius: Ge non pvoſſe ung nobiscum convenire, eoquod pinzimt quidem hic ſunt Ori- entales Epiſcopi; vuuci vero dum eco, . Nos vero dicebamus . . .. Won decet omnium no- ſirum conventum differri propter Occidentales: net enim in ſantltis quatuor Synodis multitudo Occidentalium Epiſcoporum inventu eſt vinquam; Jed duo vel tres Epiſcopi. Wunc autem adeſt veſtræ Beatitudo; multi etiam alii i a ſto Jant ex Italia Epiſea ſcopi: ſunt etiam ex Africa Epiſ- copi, & ab Illrico. IIe dixit: Cum multis connenire non poſſum: ſed aquo nüumero conve- niamus. (b). . . Diximus: Imperator tam ad veſtram Beatitudinem, quaum ad Wos cripſit, interrogans, Oujus de iribus Capitulis Jontentiæ ſimus. lit non vultis.. convenire; ſciut ve- ra, Beatitucdh 10, quocdt oportet nos communiter con- enientes . maniſeſtare voluntatem Mle dix t i imner dιον*ρ ⸗ Aut 20. di erum . . &, vobis ſimiliag dico, „r ſi intida pr &‿Etos dlie *Dmelm vo- maniſeſtum non faciam; ſeguor Vos AνSο me a veſtra commu nione. % 2 a) Hæc deputatioſynodal is ad Vigilium certo fuit longe honorifcentiſſima. Re⸗ — N 331 =rn⁊* 5) Nimirum pauci illi Occidentales Epiſcopi, qui prioribus quatuor Synodis generalibus in- terfuere, toti eccleſiæ Occidentali, utpote quam ſibi conſentientem habebant, repræſentandæ ſuf- fecerant. In negotio trium Capitulorum con- trarium fieri jam noverat Vigilius (496). „ “ 5SoI. Examinatis tribus Capitulis, quxæſtioneque diſcuſſa, an hæreticos poſt mor- tem damnare liceat, poſtesquam Collat. 0. lectæ ſunt cpiitol cum Cyrilli Alex. & Cæ- leſtini P. ad Neſtorium, tum Leonis ad Fla- vianum, quarum illas Epheſinum (aor); . hanc vero Chalcedonenſe ceneille probave- rat (479); tum Synodus dixit; Ex his, qua recitata ſunt, manifeſtum faktum eſt, gonoat ſanftzæ Scmnodli ea, quc Aud eus proſerunturt ee obare ſo⸗/ lent. Cum enim illi Som Viri, qui itatas epiſlolas ſcripſernsit, ſit plenduerunt: nen epiſiolarum eoram comprobationem non ſimpliciter nec ſine in uiſiti one ſeterunt, niſi per omnid cognoviſſent conſonure eus expoſitioni & doltrinæ & . Patrum, au quam & collatio fa- ta eſt. Quid ad hæc Patroni infallibilitatis Papalis 2 Qua vecifimilitadine audent rere , epiſtolas , len tini Leoniz a Coneine 8 nerali ibus aha- fuiſſe recep- tas 2 Capitulit Conſtitutum WE= 332 = * Capitulis § ſic loquitur Papa; inprimis de Theo- doro Mopfueſteno: Ex ſcriptis hujus Viri 60. capitula receniet, quorum fingulis & refuta- tionem ſubjungit, & addit anathema. Cum ex auctoritate Patrum WM vobaſſet, illicitum eſſe damnare mortuos, ſic pergit : Itheodorum Mopſneſtenum noſt'a non andemus danmare ſen- tentia; Jed net b alio quoqguam damnari con- cedimus. Ahſit tomen, At ipſius dogmuata non Jolum ſe- ſecl vel etiam ure pütiamur ad- mittere. — De Theodoreto: Statuimus, nithiil in injmiam Theodorzeti Feh taxatione nominis ejus à quogutνα fieri, vel proferri: ſed cuſtodita nerſonæ ejus vererentig, Quk«kcungne ſcripta ejus Weſtorii maniſeſtantur erroribus conſonare, ana- thematizumns. — De lba: Apparet, Ibam .. cum in ſcriptis Curilli ſuſpicat etur nnan Chriſti pr naturam, orthoclox ſnf „ quod male diltum exiſtimaverat, epa obaſſe; G voſt explanationem eor undem orthodox ſenſu, quæ rekte dilta cognoverut, venerabiliter ſuſce- viſſe. Propterea.. ſtatuimus, cum in omni- vus, tum etiam in , ne epiſtolc intemeratum Pa- trum Chalcedonenſinum mäanere judicium. Deni- um finit: Epiſtolam, guam Opltanum dederamus, nempe , quantum ad trium Capitu- inet, eracuamuss, Decer- 2 lines & dignita: *ecceßaßhi- cus vertinenti licere 4 quicluam c0 öZum his, niraſenti aſſeruimus Coſntnts S tribus 5 conſcibere, aut proferre, aut ali- † , 3†1 4t1 „ . que Couſtitutun Jue ie atum (4965) — — N = 233 =3* aliquum poſt praſentem deſinitionem movere quæ- ſtionem. Subſcripſere præter Vigilium Epiſ- copi 16, & tres R. E. Diaconi: miſſumque fuit hoc ſcriptum die 25. Mali ad Imperato- rem. G. 503. Poſtero die, nimirum 26. Maji celebrata eſt Collatio 7. In ea prælecta ſunt varia ſcripta Vigilii, in quibus is tria Capitu- la antehac condemnaverat. Hæc Imperator ad Synodum miſerat, unacum ſua ad eandem epi- ſtola: in qua, poſtquam tria Capitula iterato aà Vigilio rejecta teſtatus eſt, ſic porro ſcripfit: Contrarie fafctus eſt ſuæ voluntatis, ea defendens, quaæ Weſtorii & Theodori ſaquaces ſapßiunt. Prœ- terea ipſe ſemetipſum alienum Catholicæ Eceleſic Jecit,. ſeparans ſemetipſum a veſira comma- nione. His igitur ab eo ſaftis, ne Weſtorii & Theodori impietati communituntes inveniamur, in ſcriptis certum vobis ſjacimus, ut ejus nomen ſacris Diptuchis non inferatur. Unitautem vero ad Apoſtolicam Sedem & Wos ſervumus, & cer- tum eſt, quod & Vos cuſtodietis: nec enim Vi- gilii, nec cujuscunque alterius ad pejora Hans- mutatio paci Eccleſarum nocere poteſt. Tum Synodus dixit: Servemus unitatem ad Ano- ſtolicam Sedem antiquionis Romaæ, omnia ſecun- dum tenorem leltorum apicum peragentes. En quam curate tam Synodus ipſa quam Im- perator dignitatem Primatis a Perſona Primatis ſecernant (497. h)! Salva unione cum illa, ab hac ſejungi non dubitant. . G. 504. * 26 W 334 — * K 504. Collat. §. Protulit Synodus ſen- tentiam adverſus tria Capitula-: Anathemati- 2amus ria Capitula, id eſt, Theocdlorum impinm Monſueſtenum usm nefandis ejus tonſcriptis; & Juw impie Theodoretus conſcripfit; & impiam epiſtolam, quæ dicitur Iba rum; & qui ſcrip „ & deſenſores eo- eornnt, vel ſcrihnunt ad de- fenſionem eorum; vel retta eca di'cere praſumunt; vel omnino impietatem eorum nomine Sd., Pa- rum aut Chalcedonenſis Concilii defenderunt; aut defendere conantur. Subneétuntur 14. ana- thematiſmi, quorum IImo præter alios hæ- reticos etiam damnatur Origines cum impiis ſuis ſcriptis. Denique ſententia his verbis concluditur: & quis conatus fuerit contra hac, qux pie diſpoſuimns, vel ti adere, vel do- cere, vel ſcribere; ſiquidem Epiſcopus, vel Cle- ricus ſis, . .= denudabitur Epiſcopatu vel Cle- ricutu; ſi autem Monachus, vel Luicus Rt, anathematizabitur. Si quis ſententiam Synodi cum Vigilii Con- ſtituto (5o2) comparet, haud difficulter intelli- get, duo eſſe, in quibus Papa a Synodo diſſen- ſit. Tudicavit ille, nec damnandos eſſe mortuos, nee nominatim exprimendos, quorum doctrina condemnatur. Utrumque fecit Synodus: nam & Theodorum damnavit jam mortuum, & Theo- doreti atque ibæ nomina expreſſit, dum eorum ſcripta reprobavit. F. 505. Vigilius quoque in Synodi defi- nitionem ſe conſentire profeſſus eſt per epiſto- lam, Eutychio & Synodo inſcriptam die 8. Dec. N= z3 5 = Dec. ann. 553. quam Petrus de Marca Archiep. Pariſiens. e regia bibliotheca in lucem edidit. Hujus ſynopſis eſt hæc: Humani generis ini- micus .. Wos unacum Fratribus & Coe niſcopis noſtris in Urbe regia degentes, . in Aund cadlem- que quatuor Synodorum Ridle ſincere per ſiſtentes, . ab iis dividere conatus Puit: ita 14 nosmetipſi, qui ejusdem cum illis eramus & ſumus de Ficle ſententix, inſuper habita dileltione fraterna, in iſcorcliam abierimus. Sect Iron:an .. Aier Wobis definiri debent, rerelante Domino, & ve- ritate inveſtigata, impleta ſunt:.. anathema- tizamus unacum aliis omnibus kœreticis.. Theodorum Monpſueſtene im, & impia ejus ſcripta; el quoque, duc˖ 4 Tueodor eto ſcripta ſunt, conutra reftam fidem; .. præterea epiſtolam ad Warim Perſam, qux ab Iba ſcripta dicitur.. Prædilta igitur tria impiu Capitula anuthema- tizamus . Qüuc˖k vero a me aut ab aliis a0 defenſionem illorum falta ſunt, præſentis lutjus ſcripti noſtri dofmitione evacuamus. G. 506. Concilium hoc, ſi ejus convoca- tionem ſpectes, fuit generale (498 & 500). At ſi ejus cel elebrationem conſideres, inter Concilia generalia non videtur elſe relerendum: cum enim ejusdem definitioni non tantum Papa, ſed omnes fere Occidentales contradixerint (496, & 98. item 502)« horum abfentium jus præſentibus Orientalibus immerito cenſetur ac- (416). Hunc autem defeétum poſtea lis Eccleſiæ acceptatio ſupplevit. Nam, Ut — —r— ut Victor Tunens. in Chronico ſcribit, in IIIyri- co ſolus Frontinianas Ep. Salonenſis decretis V. Sinodi contradixit.. ceteri vero Epiſcopi. . con- ſenſerunt. In Africa provintia p Vumidia Epiſcopi, prater pvauciſmos, amplexi ſunt communionem Primaſii Curthaginenſis, qui damnationi trium Capitulorum alſenſunt piyag- buerat. Hiſpani quidem Synodum hanc non recepere: ſed a ceterarum Eccleſiarum, quæ eam acceptarunt, communione non receſſe- runt. Quare cum nullo alioqui errore fidei detinerentur, a reliqua Eccleſia univerſali benigne tolerati ſfunt. Verum Epiſcopi Tulſ- eiæ, Iſtriæ, Liguriæ, & Venetiæ adeo per- tinaciter huic Concilio ſeſe oppoſuerunt, ut conflato propterea ab Eccleſa Romana ſe ab- ſcinderent, conflato ſchismate, quod integro deinceps ſeculo perduravit. ”s VI. COWoILIM GENERALLE. CPLTANVUiUI III. F. 507. Celebratum hoc fuit ob hærefin Mo- nothelitarum, qui unam in Chri- ſto voluntatem, unamque duntaxat operatio- nem adſtruxeérunt. Præcipui hujus erroris defenſores fuere Theodorus Pharanenſis in Arabia Epiſcopus, & ſex Patriarchæ, nimi- rum Cyrus Alexaundrinus, Macarius Antioche- nus, & Sergius, Pyrrhus, Paulus, ac Pe- trus, Cpltani. H. 508. N= 337 =3* H. 508. Hæreſin hanc ſua auctoritate fo- Tehaut duo Imperatores, n Heraclius, . ille enim ann. promulgari ſeu expoſitior m faej, a Sergio :„ cujus initio quidem dicitur: enr,, &h bumanam operationem in Gimu kgrar ete Deo Verbo tri= . alicui unadm perutiones in divina Domini in- ne tamen additur: Sauktos S in hoc ſeguentes, unam voluntatem O. W. G. U. confitemur. Hic vero nempe Conſtans, ad ſedandas, quas Ectheſis excitaverat, querelas, ſuadente Paulo ſupra commemorato (507), illam fſupprimi juſſit, aliudque edictum promulgari, quod Zupus appellatum eſt: in eo ſic eloquitur Impera- tor: Sanctimus, Wobis ſubjettos, qui ſunt ca- tholicæ & Aogonicr Recleſtc⸗ non habere li- centiam invitem a præſenti de und voluntute aut una operat tione, aut duasum voluntatum, aut uarum ope erattonam qualemcungque proferye al- ter. cationem. 51 H. 509. Sergius ann. 684. ampliſſimam ad Honorium I. P. dedit epiſtolam „ ex qua depromenda duxi ſequentia: Weceſſarium eſſe judicavimus onme ſtudium adhibere ad abolen- dam . . ſupervaculim de verbis, nimirum de dicenda duplici vel una in Chriſto voluntate ac operatione, contentionem: . proptereda guock vX guidem unius 0 operationis, etiamſi dilta ſit ℳ E 338 — „ nonnullis &S. Patribus, ſit tamen novu & Siena; & conturbentur aures aliquorum, ſtimantium, eam proſerri ad tollendas duds quidem non ita eſt. («). imiliter uocſue onerationum vox multos MWuſtagogorum: () uds aſſerat voluntuates inter ſe contrurias, tangna⸗ Dens quidem Verbum velit ſalutarem impleri paſſionem; Eje numanitas eidem reſiſtat . . . (6). Latm ergo vidiſſemus hanc, qud accendi caperat, conten- tionem, neceſſarium duximus, neqhut gquag 1a- ſit ei conſequens, ut autoeom 1 1 ro difta ſunt ab aliquibus Patribus, . . dedu- cere Aαa 6oual Mſ Sα legem dog maticum, cujns- „ 7 Ftum eſt de mocli eſt etiam, quocdl ah eis verdtione; neguée ad, Judk uααοι 1w VeE ſunt ab eximiis Patribus, ab aliquibus autem nunt proferuntut, duas inquam operationes . tanquam dogma proferre eccleſiaſticum (. a) En Sergius dictionem unius operationis in Chriſto non ideo rejicit, quod ea doctrinam falſam exprimi credart, ſed ne aliqui, nempe Catholici, inde turbentur, ufpote exiſtimantes, eam proferri ad tollendas duas in Chriſto natu- ras! „ Falſo afſerit Sergius, neminem 88S. Pa- trum duarum in Chrifſto operationum men iniſſe. c) Sic ratiocinatur Sergius cum ceteris N nothelitis: Si in Chriſto duæ effent voluntatées, divina nimirum & humana, ez ſibi invicem fo- contrariæ. Sed in Chriſto non ſunt duæ vo- rent W= 339 =* voluntates contrarlæ. Ergo nec duæ in Eo ſunt voluntates. Vides, ſecundam quidem propoſi- tionem efſe veram; at prima, & , quæ inde deducitur, ultima ſunt falſiſſimæ. d) Quamquan igitur unam volunfatem afque Operatioberm in Chriſto adſtruar Sergias, de wna tamen æque ac de daplici filentium eſſe ſer- vandum judicat. F. 510. Honorius P. epiſtola pariter ſa- tis prolixa Sergio reſpondit. Inde pauca quxæ- dam adduxifſe, inſtituto noſtro fuffecerit : Unam, ſcribit, confitemur voluntatem D. W SG. Chriſti: quoniam aperte a Divinitate aſumta fuit noſtna natura, non peccatum: . . alia enim lex in membris, aut voluntas diverſa, & con- traria non juit in Servatore (4). . . Won opor- tet ea convartere ad dogmata eccleſiaſtica, gquc neqgne Sinodi examinarunt, neque canonita au- Roritates vilz» ſunt declarare, ut unam anut duas operationes audeat quis in D. G. Chriſto pradi- care, quas nec evangelica nec apoſtolica ſcripta, neqzne ſimnodica jndicia cernuntur defmitſſe, niſi quidam , . balbutientes quadam docuerunt . . Utrum propter divinitatis & humanitatis una aut dux operattones debeant deduttz dici, auft intellici, khac ad nos non debent pertinere: ſecdk Telinquimus Grammaticis aut artium Scripto- ribas. Nam ut idem in altera ad eundem Ser- gium epiſtola ſcribit: Unius operationis vel duarum eſſe vel fuiſſe D. O. Chriſtum, ſentire & promere, ſatis ineptum eſt. (b). 2 ) — * a) En Honoriuns non tantum negat duas in Chriſto voluntates contrarias, Ejus pa- troni 1 ſed fimplicei affirmat, quia falſo „ non poſſe eſſe duas, niſi fimul lint in IIlo 41 bi cum Serg 10 volunt⸗ „5d Igitur Honorius non ſolum ter nam dro⸗ ternam gquoque inte u operatioßlum reprob §. 511 Ad abolendam hæreſin Monothe litarum Martinus I. P. ann. 649. Con lius Evi ſtylo Secretat ji vocab Sed tia inde D inſtituto noſtro viſa ſunt memo- ratu dig — = — — — D — S . — = 1P1 T ALU. 4) Secret. z. Lectus eſt libellus ſupplex Monachorum græcorum, cui fubſcripiere 5. Abbates Presbyteri cum. 32. aliis Monachis, ex quibus itidem erant 5. Presbyteri, & 10. Diaconi. In hoc ſcripto Papan quidem vo- cant Sacerdotem ſacerdotum, & Patrem Patrum, edem Romanam vero appella ant Sammam 6 principalem. Omnium con da, inquiunt, in Vos pendent, ſummum Eccleſiarum ſeientes Vos Ca- put 6 Chriſto pr &ſitum. At ſubjungu unt ta- men: Si quidquäam kutesritaten Fidei corv um- pvens a V'eſtra tar mie Beatitudine; quod abſit: hoc enim omnino Ucg e erle um nobis eſt; liberi ſine dubio atque innocentes ab hoc, quod fet , exiſti- mis. Qui S = 341 — Qui ſie loquuntur, confidant quidem, fore ut Papa cum ſynodo particulari nihil falfi defi niat: an tamen id fieri ae . al- tem videntur. Qua mꝗam ur Pri am uni- verſa ler n Ramanæ Sedi . . 11 ita- ½) KEodem Secret. lecta piſtola Syn dica omnium Epiſcoporum ex tribus provinclis Africanis, nimirum Byzacena id 4 n Ma uritanin, quam ſcripierunt ad Theodorum P. Illam ſic exordiuntur: um & inde- ficientem, omnibus Cuariſtianis Nuenta redundan tem, apud , Sontcen edem con ſiſtere fontem, gere poßit: cui in honore B. E etri 2 tran decreta peculiurem omnem decrevere re- verentiam in requirendis Dei rebus, qux omni- 20% & ſolicite debent, maxime vero juſteque ah „ ſo Pr. a ſulum exaominar. V'ertice apoſtolico, u- jus vetiſta ſolicitudo eſt tam mala damnare, que Am 0 bare laudanda. Igitùr Afrieæ Epiſcopi, in rebus fidei defi- niendis præcipuas eſſe partes Romani Pontificis, magniſico elogio profeſſi ſunt. e 6) Secret. 4. Lecta epiſtola Pauli Ep. Cpl- ſi. tani ad Theodorum P. in qua unam tantum in Chriſto voluntatem profitetur, additque inter alia: Omnes pietatis dokkores & prerdicatore; kujusme i n:ns volumststis me, ute detinentus 1 ordes fatti ſunt p. m. Sergins & Hor- 4S quidem novk; alier autem ant- ſummi Sacer dotii ſecem decoruntes. 1 3 En 85 En baulus inter Monnothelitas Honoriam *Wε que ie sergiun numerat! Neque tamen Mar- tins P, neque alius Epiſcoporum eins caufſam dafenditf. d) Secret. 5. Conditi ſunt adverſus varios hæreticos canones 20. inter quos can. Iemus ſic habet: Si ais ſecundum ſcelerotos Laäareticos unam LChriſti Dei noſtri voluntatem confitetur & In onerationem; . . condemnatus ſit. Can. 13v us ic legitur: i quis non anathematizat Tueodorum quondum Epiſcopum Pharanitanum, Cyrum Alexaundrinum, Sergium Cpltanum, vel ejus ſucceſſores Peyrrhum & Paulum, S& om- nia impia eorum couſcripta, & eos, qui ſimilia cam kis usJue aldt ſinem obſtinate ſapuerunt; & fuper hat impiiſſimam Eltheſin, 6S ſceleroſum 1 Wum; . ujusmocdli condemmatus ſit. En Hanorias nominatim non anathematizatur, licet Ljus epiftola fimilis videatur epiſtolæ Sergii, Eethelt & Typo (5so3 -11)! e*) Acta hujus ſynodi promulgata ſunt per epiſtolam Synodicam ad univerfios Chriſti Fi- deles directam. G. 512. Verum ſopiendis in Oriente tur- bis non ſuffecerat Synodus Lateranenſis. Ita- que Imperator Conitantinus Pogonatus, ut il- lis finem faceret, literas dedit ad Donum Romanum bontificem, queis Eum ad Con- cilium Cpoli celebrandum invitavit. Adhorta- muar, ait, veſtrum puternam Beatitudinem per pra- 343 N præſentem noſtram Satram, dirigere Viros uti- les, . indutos perſonam veſtra apoſtolicæ Sedis, ejusque Concilii; . . & omnem auktoritatem ha- bentes, quutenus convenientes cum hic poſito.. Patriurcha & Mäacario Patriarcha Theopolita- na civitutis, ſcilicet Antiocheno, pverſcruten tur cum omui manſuetucine per gratiam ſankti piritus- veritati inſſtere, G conſentire. . De perſonis vero, quæ dirigentur a pater naj veſtra Beatitudine, ita decernat: ex veſira quidem Ec- leſia tres perſonas; quodſi & nures, Juuintæ ei placuerint, dirigat; de Contilio vero uséue ad T2. Metr opolitas Eypiſcopos. Similis extat ejusdem Imperatoris epiſtola, qua Patriarchas Cpltanum & Antiochenum cum fuis quemque Metropolitis ad eandem Synodum vocat. Itaque hec quoque Concilium non Papa con- vocavit, ſed Imperator. J. 513. Literas Imperatoris non Donus, qui interea muortuus fuerat, ſed Agatho, qui eidem in fumntno Pontificatu ſucceſſerat, rece- pit. Hic Romæ quantocyus ex Occidentalibus provinciis ſynodum 125. Epiſcoporum coegit. In ea deleécti ſunt Legati ad Synodum Cplta- nam, nomine Papæ quidem Theodorus & Ge- orgius Presbyteri cum Joanne Diacono; no- mine Concilii vero tres Epiſcopi, ſcilicet Jo- annes Portuenſis, Abundantius Paternenſis 3 & Noannes Regienſis. His datæ funt duæ epi- toleę, una ab Agathone; altera a Synodo Raunana, ad Imperatorem directæ. — 1 O„◻ 4. . N= 344 = * K. 514. Epiſtola Papæ eſt ampliſſima. Inde lequentia excerpenda judicavi. Divalibus, ſcribit, apicibus animatus ſum, qux per man- ſaetiſſimax? Portitucdlinis veſte& acram präacepta Jſunt, eſſicaciter pr'omtam obſequentiam exhibere . . . ecundum piiſſimam jußſionem veſtram obedlientia, quam debuimus, non pro conſidentia, eorum ſcientia „ quos dirigimus, Praſentes con- Jamulos noſtros (chic nom inantur Legati ſupr (512) dicti) curavimus demandare. (a). My- ſterio SS. Trinitatis & Incarnationis clare ex- poſito, ſic pergit? Cujus, ſcilicet S. betri aanitente praſidio, hurt apoſtolica ejus Eccle, nunquam a via veritatis in qualibet erroris ar te deflexu eſt“ cujus auktoritatem, utpote Apo- ſtolorum omnium principis, ſem er omnis catho- lica Chriſti Eccleſiu, & univerſules Sifnodli fide- liter drep oHtontes, in ommibus ſüsnte⸗ ſunt . .. Hæc, ſcilicet Romana Eccleſia, per Dei gra- tiam a tramite apoſtolica tradlitionis nunqudm erruſſe probubitur; nec haretitis novitatibus de- pravatu ſuccubuit: ſed ut ab exord 22 fidei chri- ſtianæ percepit ab aukctoribus ſuis, illibata ſmete- nus permanet, ſesundum Salvato oris pvollicitatio- nem, quum ſuoi um diſcipulorum Printipi fatus eſt, Perre, Petre, inquiens, ecce Satanas expeti- vit, ut cribraret vos, ſicut trikticum: Ego Au- tem pyro te rogavi, 4 0τ defciat Fides tud: zu aliquando converſus confarma ſrätres tuos (b) Conſideret itaque veſtra Clementia, quoniam Sal. 2 . ,„ ei fidlem Petyi non deſetturam promiſit, ſemare eum fratres ſuos admonuit quod Apo- = 345 = oſtolicos Pontifices prædeceſſores meos confiden- nper feciſſe, cunttis eſt cognitaum: quorum puſillitas meck⸗. pediſſequa cupit exiſtere. Va enim mihi erit, ſi veritatem Domini mei, qJuam illi ſinc ceriter pra cilica, unt, pradicar neslexero. .. UVncl . ex quo haæreticam novitu! tuna Tict, he Praſule es introducer conaban gnam neglexer unt eos hortari; atque obſecrando commonere, ut ab hatetico er rore ſaltem tacendo dehſter ent. Denique addit, ſuos Prædeteſſores commonniſſe, rogaſſe, incre- vaſſe, obſecraſe, auguiſſe, & omnem modlum ex- hortationis exercuiſſe, quatenus medelam pvoſſet recens vulnus accipere. (C), a) En ex obedientia Imperatori debita Lega- tos a ſe ad ſynodum mitti, fatetur Papa! b) Etiamſi, quæ his verbis exprimitur, præ- rog-tiva Eccleſiæ & Sedi Romanæ » quamdiu univerſalis Primatus eidem annexus eſt, conve- niat: eandem tamen bPerſonis Primatum geren- tibus competere, neutiquam ſequitur. 6) Si animum redeend⸗ ad ea, quæ Honorius ad Sergium fcripfit (516); dqu nam laudem ſuis oribus Agatho tribuit „ non eruiſſe Ho- diſpicies. Hoc tur elogium exigendum non eR; „ nmec onz- nibits omnino, ſed plerisque Romanis Epiſcopis, qui Agathonem præcefſerant, applieandum. m igit expolitionem aei ſeane⸗ ientia aglettitur piſcopi ſe Cælſarei imperii ſamulos nominant. XV 5 Im- Imperatori gratias reddunt pro convocatione ad Concilium. Legatos ſuos ſacra quidem, non item ſecalari ſcientia præditos eſſe ſcri- bune⸗ Won wſtimamus, inquiunt, quemquam temporibus noſtris reperiri poſſe , qui de ſummi- tate ſcientic ſecularis glor. ietur . quandoquidem in noſtris regionibus dive, ſarum gentium quoti- die æſtuat fur or, nunc coi,ſicen ,naunc diſcur- endo, a räapiendo. Vude tota vita noſtra ſo- Bicitudinibus plena eſt, quos gentium manus cir- cumdat, & de labore cun poris viftus eſt, eoquocdh pr- iſtina Eccleſiurum ſuſtentatio paullatim per diverſas calamitates doſi, lendo ſuccubuit. Deni- que Perſonæ, ajunt, quas dirigimus, omnium noſtrum, icl eſt, univerſor. um per ſeptentrionales vel octiduas régioxes Epiſcopo⸗ um ſuggeſtionem ohfen unt. G. 516. Itaque ann. 680. Præſidente.. Imperatore, cujus latus ſtipabant varii aulzæ Cæſareæ Proceres, ſecundum imy. rialem ſan- Rionem convenit Jankta & univerſalis SOiznodus, id eſt, Theodorus & CGeorgius Proshe gjteri & So- annes Miaconus . vicem agentes Agathonis Ae'- ctien. antiqu˖k Koma, SG Geor gins Archiey. Cpoleos novæ Komc («) & Petrus Presluſter & 1 nachus, lLocum ſervans Sedis Alexandrind, & Macarins Archiey. Antiochic, és Georgins Presb’j d Monachus & Apocriſiarins Theo- dori Vicarie odis Hieroſolymor. Ppiſe. 1. Portuenſis, Abundantius E Goannes Ep. Regi ienſis locn undtur., fooakur. 6) Uigo N, 1 n lurt duntan „. rp = 347 9ℳ* Epiſcoporum Concilii KRomani, & Tkheodorus Preshiſter, locum ugens Theodori Archiep. Ka- venngkc. Tum ſequuntur nomina ceterorum Epiſcoporum Orientalium: qui ordo eſt ob- ſervatus in omnibus I8. Actionibus; ex qui- bus II. priores & ultima praſidente Imperato- re; — reliquæ intermediæ pranoſito ſeſſu Im- perutoris (?), & ex perſona ejas praſentibus & audientibus Proceribus celebratæ in Actis leguntur. a) Ergo canones de prærogativa Sedis Cplta- næ , præſentibus etiim Legatis Romanis, in uſum ſunt deducéti (454. b, & 486). ⁵) En præſidium Cæſareum, utique voliti- cum duntaxat, in Concilio generali, clariſſime exptefſum! atque hoc quidem Imperator ita exercuit: ut fere ſolus volitiam externam Synodi dirigeret, prout Acta ipſa inſpicientibus patet. G. 517. Ex prioribus II. Actionibus hu- jus Concilü ſequentia mihi viſa ſunt obſervan- da. a) Aklt. I. Macarius Ep. Antioch. alii- que Monothelitæ dixerunt: Quidquid percepi- mus dà Praſulibus hujus regicx Urbis, id Aſt, Sergio, Paulo, Pyrrko, & Petro, uet non & Honorio, qui fuit Papa antiqux Roma, & Ci,- ro, qui fuit Papu Alexandric, de voluntate & eperatione, ſic Gaimuas, & docemus. En Honorium P. rurfus in hæreticorum nu- mero collocatum! Antiochenus, ab Imperatore inte terrogati, an epiſtolas Agathonis & Synodi Romanvæ recipe- rent, inducias petierunt „donec ſententias Pa- trum in illis allegatas cum exemplaribus Bib- liothecæ Cpltanæ contuliſſent. Imperator con- ceſſit i inducias; nec ſynodus legitur abnuiſſe. Potuiſſetne Synodus conſfentire in hanc diſcuſ- Kionem, ſi Papam credidifſſet infallibilem? heratori, ut ſupra, interro- . gius, ſe ſacta collatione, cognoviſſe „ add (ta Pat trum teſtimonia in nullo ſſe 4 O0. Pea ihus diſci epamtid, 6α& con- ſent tio eis, inquit, & ſRio prof. teor, & credo. Ean- dem confeſſionem edidere alii Epilenh diæce- ſeos Cpltanæ, qui antea Monothelismo adhæ- ſerant. Sed Macarius dixit : Won dico duas naturales voluntates aut duas operationes na- turales, . nec ſi membra & mit- 2 △ tar in mare. Qui propterea ganti, 4) Att. 9. Synodali ſententia ab omni ſa- terdotali dignitute & miniſterio alienus eſt de- claratus. * A. rI. In variis Macarii ſcriptis, quæ producebantur, hæc quoque ba oc- currun Komanns " tem 1 Imemorabilia con N= 349 = 5* a) Akct, r2. Cum præter alia ſcripta, quæ Macarius Imper: atori obtulerat, lectæ eſſent epiſtolæ Sergii & Honorii (5309 & 10), Judic & Synodus easdem epiſtolas authenticas ex Tabulario Ecoliæ Cpltanæ juſſerunt afferri, ut cum illis, H lectæ ſunt, conferrentur. Quo facto, inprimis epiſtola Sergii ad rium collatu eſt cum codice, qui da- tus eſt Principi: & conſtitit. Similiter prolat’r Hono- 12 eſt e piſtolaj authentica latina Honorit ad Sergi- um. . S collata eſt per Ep. Portu- enſem: & conſtitit, hoc eſt, patuit, exemplar eſſe conſentaneum autographo. Tum Iudici- bus Synodi de his epiſtolis judicium requiren- tibus, reſponderunt S ſe in proxima Act tione ſententkm ſuam hac de re eſle dictu- roS b“) Akt. 13. Quxæ octo poſt diebus eſt ha- bita, Concilium dixit: Epiſtolas dogmaticas Sergii & Honorii invenientes omnino alienas exi- ſtere ab Apoſtolicis dogmatibus; .. ſequi vero falſas dobtrinas hoœreticorum , elts .. tanquam animæ noxias execramur. Quorum autem im- pia execramur dogmata, horum & nomina a ſanbtu Dei Ec leſia pr. ojici judica ine, id eſt dergii, . . Cuyrt, PBirrhi . 1 etri & Bun tli, ad hac TVeodor: quondam LEpiſco r Pharan: quurum omnium perſo⸗ arum mentionem fecit doatho Papa antiqau-x KRomæ in ſuggeſtione ad Imperutorem (513): quos nathemal, ſub- mitti definimus. Cum his ver ſimul . ſantza Dei catholica Eccleſiu, ſimulque andthemn- tizavi præ vidimu? & Honorium, giti fuerat Papa antiquz Romm, eoquod inven'n us per ſcripta, quwx db e0 fakta ſunt ad Sergium, quia in omnihus ejns mentem ſecutus eſt, & inmiriu dogmata confinmavit. Judicent modo æqui rerum arbitri, quam 6dem mereantur Hoporii Defenſores, dum fſcribere non dubitant, Orients-les ſine exzamine proruiſie in condemnationem Honorii. Nonne ab ipfſo Epiſcopo Portuenſi, qui erat unus ex Legatis Romanis, collata eſt epiſtola Honarii? Nonne Synodus inducias petiit ad negorium hoc rite pertractandaum ?2 Nonne poſt octo primum dies pronunciata ſententis eſt ?2 7) Eadem All. Cum poſtulantibus Judici- bus ex Tabulario Patriarchali varia adhuc ſcripta Monothelitarum proferrentur, altera quoque Honorii ad Sergium epiſtola fuit pro- ducta (510). Quibus lectis ſanctum Concilium dixit: Quæ prolata ſunt opuſeula, comperi- mus, in aunam zundemque perſonam concurrere: & pravidimus, hac tanquum profana & ani- mæ pernicioſa - concremari. Et tombuſta ſunt. F. 519. Ex poſterioribus actionibus in +△ rem noſtram pauca quædam ſunt obſervanda. ) Akt. 1I6. Sub finem exclamarunt Patres univerſi: Thebdoro Pharanitano haretico ana- thema! Sergio hæretico anathema! Cyro hare- tico anathema! Honorio hæretico anathema! Pyrrho Aln Ber. W — z351 ℳ Purrho hœretico anathema! Tau hœretico and- thema! Petro haretico anathema! TWacario ha- getico anathema! &c. quam Synodus h'ec condidit. In ea, recita Symbolo Cpltano, fubjungitur : duß⸗ iebat quidem a perfottam orthoclox ſidei cognitionem & confin mationem. . hoc Imnbolum: —ſed quo- nium.,, inveterutor mualitia, Cacodæmon fſeilicet, orgäana ad propriam ſudm voluntatem Apta Ye- periens, Theodorum dicimus, . ergium, Pirr- hum, Paulum, Petrum, .. inſuper & Hono- rium,. . . E Cur. um; Macarium quoque; . non vacuvit per eos§ nlenituclini Eecleſia eοiâ ſcun- dala ſuſcitare &c. (a). Tum ſic pergunt Pa- tres: Duas naturales voluntates in Clniſto, & duas naturales operationes indiviſe, inconver- tihiliter, inſepurabiliter, inconfuſe pradicamus. Actio hæc claudebatur his exclamationibus: Theodoro Pharunitano anathema! Sergio & Honorio anathema! Peyrrho & Paulo anathe- ma! &c. (b). a) En rationem, qua Epiſcopi moventur, ut novas fidei definitiones condant! 95) Sexta jam vice Honorius P. partim hære- ticis accenſetur, partim ut hæreticus damnatur (Si7. à & c. §1 8. b & c 519 a & ⁵) Stipites ne fuerunt Legati Romani, ut nunquam reclamarent, ſi quid habuiſſent, quo cauſſam ejus tueren- tur Immo nonne ipfi etiam cum ceteris Pa- tribus Honorium ut hæreticum damnarunt? At de-= Ss demus, eum fuiffe ab hac labe immunem; ſal- tem Synodus unir erſalis credidit, Primatum non obſtare quo minus Papa cum aliquibus Epiſco- pis poſſit ir zreſin conſentire, §. 520. Att. 7S. Quvæ fuit ultima, præ- ipſo Imperatore, & jubente, promul- ata rurſum e eſt definitio fidei, cui 166. Patres ble ripti leguntur, (ℳ) inter quos reperiuntur , Papales, etiam alii 4. Pres- , & 3. Dis ncor⸗ qui tamen Bnail no- mine piſcoporum, a quibus delegati rant, ſubſcripferunt. Dtimo ee Inrieratar. ſub- ſcripfit his verbis . mus, & conſenſimus. Tum ſermo proſphoneticus, id eſt, acclama- torius ad Imperatorem leita us eſt: in quo qui- dem Petrum per Agathonem locutum fuiſſe, in- quiunt Patres: at cum ceteris Monothelitis anathemati rurſus ſubjiciunt Honorium, utpote eos ſecutum (519. b. Sub finem denique ſic Conſtantinum alloquuntur: His, qux & Wo- bis geſta ſunt, ſignaculum tribne; veſtr. am in- ſeribito imperiala, m ratihabitionem, &, per edikta divulia eorum omnium ſirmitatem, gaabenes nul- lus his, quæ geſta ſunt, contradicat, novam- que gaes trrte marcinstar. (b). a) Cedrenus & Theophanes ſcriptores Græci ducentos ostoginta novem numerant. b) In eo nimirum ſita eſt firmitas, quam Princeps Canonibus tribuit, ut, qui eos violat, Principi quoque ſuo inobediens eſſe cenſeatur, atque adeo pœnis etiam civilibus reddatur ob- noxius, S. 521. N = 353 3ℳ F. 521. Miſit Synodus epiſtolam ad Aga- thonem cum inſcriptione: OQuiverſale Conci- linum, quocl pver piam ſanktionem Imperatoris gat eſt (SIY). In ea Agatho vocatur Antiſtes ſtans ſupra frmam fidei petram. (ℳ). Paullo poſt hareticos, inquiunt, anathemati- bus interſecimus, ex ſententia per ſacras ve- Rras literds de eis lata, videlicet Theodorum, ergium, Mone orium, Cvrum &c. (b). In fine addunt: Orthodoxz fidei ſplendidam lucem vo- biscum clare pradicavimus: quum ut iterum per honorabilia veſtra reſcr ipta confirmetis, ve⸗- ram oramus paternam Sanktitatem. (c). (a) Nempe ob Primatum, qui certe everti nunquam poteſt. b5) Agatho quidem Honerium nominatim non damnaverat in fua ad Imperatorem epiſtola: at cum is mentem Sergiis, quem Papa nominatim anathematizavit, in omvihus ſit ſecutus (578 5) ; merito dieitur etiam ex ſententia ejusdem Papæ damnatus. c) Confirmatio Papalis, quam Synodus pe- tiit, nil aliud eſſe poterag, quam declaratio publica, qua Agathonis cum Synedo in eandem fidem conſenſio exprimebatur (493. 4 & *5). F. 522, Extat pariter epiſtola Imperato- ris ad Epiſcopos Synodi Romanæ, a quibus mins, Cunn ante Concilium generale literas receperat. aien ut Suſcepimus, inquit in illa, non tantum a Papa, n r ſed etiam a Vobis directas Nobis literas, quæ n ,tam ſqnodicis quam pateruis dolctrinis conſeu- er Z tiunt. 8 394 = * tiunt. neque enim negleximus, ſecdt diligentius eus comparavimus: idcinco & omnes conſonuuter mente & lingua concredimus; & tanquam ipſius Petri vocem, Agathonis relutionem mira ti ſu- S 1115. Qui ex his verbis teſtimonium de infallibili- tate Papali conantur deducere, non artendunt, in eadem epiſtola aſſeri, literas Papæ fuiſſe di- ligenter ante examinatas, quam a Synodo fue- rint inſtar regulæ fidei acceptatæ. F. 523. Leo II. P. data ad Imperatorem epiſtola Synodum hanc generalem confirma- vit. Sankka, inquit, univerſalis & magna ta Siyjnodus, quam nutu Dei veſtra Clementia & ſedulo convocavit (572), & cui pro Dei miniſte- rio præfuit (a) apoſtolicam in omnibus regulam & probabilium Patrum doctrinam ſecuta eſt: && quia definitionem rettæ fidei pleniſſime pradica- vit; quam & apoſtolica Sodes B. Petri vene- ranter ſuſcipit: idcirco & Wos, & per noſtrum officium hac veneranda Sedes apoſtolica concor- diter ac unanimiter his, quæ delkmita ſunt ab Ea, conſentit, & B. Petri auftoritate confir- mat (b). Poſtea antiquis hæreticis nomina- tim damnatis, Pariter, proſequitur, amnathe- matizumus novi erroris inventores, Theodorum Ep. Pharunitanum, Cyrum, Sergium, Pyrrhum, pPanlum, Petrum, nec non & Honorinm, qui hanc apoſtolicam Eccleſiam non apoſtolicæ tradi- tionis doltkrina luſtravit, ſed profana proditione mmaeulatam maculari permiſit (c). 1 1I1 ) N= 377 = 4) Quis deinceps dubitabit, an Imperator hanc ſynodam convocaverit, eique præſederit, cum ipſe Papa idipſum luculenter teſtetur? b“) En rurfus diſcrimen inter Sedem & Se- dentem! Hic conſentit Concilio, quod illa con- firmat, promulgando communem Capitis cum ceteris membris conſenſum. ) Neſcio, quid ulterius deſiderari poſſit, ut èonvinci vel pertinaciſſimus quisque poſſit, re- vera Honorium tanquam verum hæreticum fuiſſe ab Ecclefia condemnatum. Ipſa Eccleſia Roma- na in veteri Breviario ad diem feſtum S. Leo- nis II. in Lectionibus hæc verba recitari juſſit : Hic ſuſcevit ſanktam ſextam Synoaum . . . 15 hac condemuati ſunt Cyrus, Sergius, Honorius, Pynrhus & c. qui unam voluntatem & uanam ope- rationem in D. G. Chriſto dixerunt, & pre- dicaverunt. Has Lectiones refert P. Garnerius in Diurno Romanorum PP. VII. COWOIEVIVM GEWVERALE. WICANUM II. H. 524. Huic concilio occaſionem præbuit Hæreſis lconoclaſtarum, qui nem- pe cultum ſacrarum imaginum tanquam illicitum impugnarunt. Hæreſeos hujus prz- cipui propugnatores fuere Imperatores Leo Iauricus, Conſtantinus Copronymus, eſjus- que Filius Leo IV. „ & Leo V. Armenus: qui Catholicos ob ejusmodi cultum diriſſime vexa- runt. Immo Conſtantinus Copronymus ann. 754. Concilium Cpoli celebrandum indixit : 2 2 in = 356⁶ = in quo 338. Epiſcopi ad nutum Imperatoris definierunt, omnem imaginem, ex guacuna materia improba vibtorum arte fabtam, ab Ec- eſia, Chwiſtianorum rejiciendam velut abominu- bilem. F. 525. Cum Taraſius, homo laicus, qui Imperatoribus àa ſecretis erat, ea tantum conditione Epiſcopatum Cpltanum ſuſcepiſſet ut ad reparandam Eccleſiarum unitatem Con- cilium generale cogeretur; Conſtantinus & Irene Mater ejus id ſe facturos promiſerunt Quare literas dedere ad Hadrianum I. P. Cun Sacerdotibus, inquiunt, locuti ſumus, & cun conſilio decrevimus, ut fieret univerſale Concilium. Et rogamus veſtram paternam Beatitudinem, ut aſcendas huc adl ſtabilitatem antiquæ tradi- tionis ſuper venerabilibus imaginibus: debitum enim eſt illi hoc fjacere. . i autem non po- tuerit aſcendere huc, eligat Viros venerabiles, & dirigat, ut inveniuntur hic ex perſona. veſtræ Beatitudinis. En Imperator ad Papam ſcribit, a ſe eſſe de- cretam Synodum, & ad hanc illum vocat! S. 526. Taraſius quoque de celebrando Concilio cum ad Papam, tum ad reliquos Pa- triarchas, nempe Alexandrinum, Antioche- num, & Hieroſolymitanum ſcripſit. In con- feſſione fidei ſuæ, quam epiſtolæ inſerit, and- themute, ait, execror Cirum, Sergium, Hono- rium , Puyrrlium, Paulum, & omnes, Aui eo- NWom. e 357 3ℳ* rum decretis inſiſtunt, velut Sodomiticam vitem & Gomorrhicum pulmitem, omaros botros pro- dutentem, exoſos habeo . . . Ab Imperatoribus noſtris, pergit, iyjnodum indici poſtulavi, mus. Illi noſtraæ petitioni Aſſenſe erunt danbtitatem veſtram precamur, quo uobis ſimul cum epiſtolio veſtro duo mittantur, qui vices veſtras hic pera- di quict autem ex Dei traditione hafte- , quod ud hoc argumentum, ſcilicet de cultu SS. Imaginum, jfacere poſſit, habueritis, velim nobis declaretis: Ouo literd veſtra Simodita, Gα drii a Vobis miſſi, hi uidem cum gradtia r; illa vero legantar: atque id ſolum, ne amplius HMange aliquod in Eccleſia Dei ma- -at. Icd etiam a Primate veteris Romæ voſtu- lavimus. olut 8 F. 527. Itaque ann. 786. Cpolim, ubi juſſu Imperatorum Synodus celebranda erat, C0 anenere Legati Romani & trium Sedium Patriarchalium cum plurimis Epifcopis. Sed milites, qui maximam partem hæyreſi Icono- claſtarum inftecti erant, ab Epiſcopis, qui Concilio Conſtantini Copronymi interfuere, excitati, facto tumultu, Concilii celebratio- lem impediere. Quare juſſu Imperatorum il- lud Nicæeam Bithyniz translatum, & ſequente anno 787. ibidem inchoatum eſt, Te Ar- chipresbytero Eccleſie &. Petri Ronne, & Petro Presbijtero && Abbate, locum retinentibus apo- Rolicæ Sedis Hadriani Archiep. ſenioris Romæ; praſentibus Taraſio Arcliep. Cnoleos novæ Ro- 2 3 maä, N= 358 = 5* mæ, Goanne & Thoma Presbyteris & Mona- chis, locum retinentibus apoſtoticarum ſecdium Orientulis dixceſeos, nimirum Alexandrinzæ, Antiochenæ, & Hieroſolymitanæ, aliisque Epiſcopis, univerſim 350.; præſentibus quo- que & audientibus quibusdam Miniſtris Cæla- reis. Adverte, non Romanam duntaxat, ſed & re- liquas Sedes Patriarchicas, Alexindrinam, An- tiochenam „ & Hieroſolymitanam, apoſtolicas nominari, utpote cum & ipſæ ab Apoſtolis fuerint fundatæ. F. 528. Ex primis duabus actionibus hu- jus Concilii hæc delibanda duxi: a4) Alt. I. Lecta eſt epiſtola Imperato- rum, ad Epiſcopos juſſu imperiuli in MWicæna nodo congregatos. Ajunt illi in ea: Eccle- ſiaſticum tatum eam, quam ab initio obtinuit, legislationem & auktoritatem obtinere volumus. 9“) Alt. 2 Monente Miniſtro cæſareo lecta eſt epiſtola Hadriani P. ad Iimperatores. In ea commendat, probatque cultum imaginum. Totam hiſtoriam de Conſtantino Imp. Romæ baptizato refert: quæ tamen haud dubie com- mentis eſt accenſenda. Invehitur in titulum Patriurchæ univerſalis, quem Taraſius in li- teris ad Papam datis ſibi attribuit.. Denique obnixe, ait, obſecramus Clementiam veſtram, & ver omnipotentem Deum conjuraumus, ut pio in- anmiſen tuitu veſiras clementiſſimas Aures noſtrak humilli- mic N = 3 59 =* mæœ deprecationi inclinare jubeutis, & ſacratiſſi mas imugines in priſtino gradu conſtituere. En bapa non jubet, ſed obſecrat Imperatores, ut officio ſuo ſatisfaciant! 6) Eadem aft. Lecta quoque eſt altera Papz epiſtola, ad Taraſium data: in qua itidem laudat Ss. Imaginum cultum. Hac le- cta, Taraſius Legatis Romanis, an his lite- ris conſentiret, interrogantibus, reſpondit: Hadrianus veteris Komæ Primas .. reftam eſſe dectaravit cœtholicæ Eccleſia antiquam tradi- tionem. Ob id & nos per ſcripturam inquiren- do, argumentando & demonſtrando exquiren- tes, & Patrum præceptis imbuti, ſic conſitemur, concordamus, & vim literarum lettarum confir- mamus. Legatis Romanis denuo quxærentibus, an ſacra Synodus literas Papz reciperet, hæc reſpondit: Sequimur, recipimus, & probamus. Deinde Epilcopi ſingillatim juxta truditionem veterem Eccleſic & literarum Hadriani P. a ſe recipi & adorari, id eſt, coli, ſanktas imagi- nes conſeſſi ſunt. Igitur epiſtola Papæ ideo recepfa fuit, quia inventa eſt veteri traditioni conſentanea. G. 529. Alt. 3. Lecta eſt inprimis epiſto- la Taraſii ad tres Patriarchas Orientales (5 26); tum etiam Eorundem ad Taraſium, quem Pa- triarcham univerſalem Cvoleos nominant,, re- ſponſoria: Sacerdotalis dignitas, ſcribunt, Inperii ſanktificatio eſt SrP Makio Imperi- Am N= 3 60%ο .b⸗= * um vero Sacerdotalis dignitatis robur & poten- tia... Maximu dona, quxk a Qeo hominibus data ſunt, ſacerdotium & imperium eſt illud enim cæleſtia cqurat & diſpenſat: hoc autem le- gibus αuuis & juſtis omniz, quwx in terris Ffiunt, diſpenſut. (4) . . Trinm apoſtolicarum Sedium almorum Patriarcharum, & Epilcoporum, qui Jub ipſis degunt, ablentia non ex ipſorum acci- dit propoſito, ſed zx dominantium illis terribili- bus minis & mortiſeris pœnis. . In umiverſali ſerta Siynodo nullus eorum, qui per idem tempus in his partibus Epiſcopi enant, propter burbaro- gu iraonnidem conveniſſe repertus eſt: ſed nul- lum ex hoc ſanlta adhaſit Sfnoco pra' judicium:. pr &ſertim cum apoſtolicus Pupa Romanus don- corda verit, & in ea inventus ſit per Apocriſiari- „ ſuos. (5). Adjiciunt epiſtolam Syuodicam Theodori Patriarchæ, Hieroſolymitani, in qua dicitur: Apoſtolicas Eccleſia truditiones, quibeis venei atio Sanktorum docetur, recipimus. . Eos t n ut miniſtros, amicos, & Filios Dei ho- norumus... Chrifti... Deiparck, „. &s Sankto- um imagines colimus. Has literas tum uni- verſi, tum ſinguli approbarunt. (W Quo facto Taraſius dixit: KRixoſa contentio inter nos ſe- data eſt: Oriens enim & Octidens, Septentrio, & Meridies unam concordiam acceytant. Syno- dus dixit: (loria TLibi, Deus, qui nos unos ecdideris! (Aℳ). 2) En diſcrimen inter Imperium & Sacerdo- tium, ab Orientalibus diſtinéte traditam! ſen Oalen. nido upen ſo. 7 ) Cre⸗ * N N 361 =— b) Inſigne hoc eſt teſtimonium de Primatu Romani Pontificis a Patriarchis orientalibus ag- nito. c) Notanda eſt profeſſio Conftantini Ep. Con- ſtantienfis in infula Cypro. Ea enim ſecundum verſionem antiquam, quam utpote minus genui- nam ab omnihits contemtam fuiſſe aſſerit Ana- ſtaſius Bibliothec rius, fic haboit: Suaſcipio & a plelbtor honorabiliter ſanttas imagines ſecun- dum ſervitium adorationis, gquod conſuhſtan- tiali & viviſicatrici Trinitati emitto. Verſio an- tem genuina, quam idem Anaſtaſius adornavit, eam profeſſionem his verbis exprimit: Saſcipio, OW amplelttor venerandas imagines adbratio- nem autem, quæ ſit ſecundum latriam, tantum- modo ſuper. Mhanliat & vivificæ Trinitati con. ſervo. 4) Credebatur igitur tota Eccleſia repræſen- tari per Epiſcopos in ſynodo generali congre- gatos. F. 530. Ex tribus ſubſequentibus aflis- nibus næc notari merentur: a) Alt. 4. Allata ſunt teſtimonia quam plurima tam ex S. Scriptura, quam e ex ſcrip- tis So9. Patrum, variisque Hiſtoricis. Ex iis tamen funt alie u a, 4 ab Kruditis hodie vel falſa, vel ſuolititin eſſe exittimantur; 1 Vvel Publicum 88. Imaginum cultum non ſa- tis probare videntur. Inde conficitur, fieri poſſe, ut Concilium ge- nerale dogma quoddam definiat „ quin tamen l propferes quodlibet argumentam, quod ad pro- 1n doend band .E Ne dum dogma adhibetur, dogmatis locum ob- nneltam tineat, 2 5 5) W 3 62 5*) Aa. 5. Inter alia monumenta, qux contra lconoclaſtas producta ſunt, occurrit frag- mentum ex ſermone Joannis Epilſcopi Theſſa- lonicenſis, ubi is ait: De Angelis, quibus & noſtras ani, mas adjungo, cutholica Eccleſia ſantit, eſſe quicdem intelligibiles, ſed non omnino corporis exper los & in vi ſibiles; verum tenui corpore praditos, & aereo ſive igneo, ut ſerip- tum ℳ: Jui fuacit Angelos ſuos ſpiritus, & mi- niſtros ſuos ignem urentem: . . duare etiam in loco exiſin nt, & circumferentiam habent: mul- toties enim in pro r jio corpore 2 viſt ſunt ab illis, ibus Deus oculos r veruit. Taraſius dixit Oſtendit Pater, qnod & Angelos pingere opor- teat, quundo circumſeribi poſſunt, & ut homi- nes Apparuerunt. Sy nodus dixit. Etiam Do- mine. Joannes Theffſalonicenſis aſfſeruit, licite pingi Angelos. Id triplici ratione probavit: quia ni- mirum corporei ſunt; qu'a loco circumſcribun- tur; quia ut homines ſæpe jam apparuerunt. Synodus, præeunte Taraſio, aſſertum probavit: & duas quidem rationes poſteriores admiſit; pri⸗ mam vero penitus neglexit: certe non roba- vit: nam cum Aflt. g. lecta eſſet epiſtola S. Germani Ep. Cpltani ad Thomam Ep. CI dio- politanum, in qua ille ex S. Athanafio afferit, Angelos Cherubin ab omni corporea Pgaratione & natura eſſe alienos: Synodus non contradixit. 6) Akt. 6. Lecta & refutata eſt quam Synodus a Conſtantino Copr acta contra SS. Imagines edidit ( = 363 = 3* mis negarunt Patres, Synodum illam dici poſſe ani verſalem, utpote, in quum unegue om- 6 a utor em nes o enſei, unt. . dJuk non habut Komanum Papam, neque illius Saterdotes, ne- Jue per icurio, neque per provintiales literas, quemadmodum fieni in ufnoclis debet. Quin etiam neqhue concordantes ſibi habuit COrientis Patriar- dchus, Aoattgatri num , Antiochenum, & Urbis ſanlta. Etiamſi igitur Synodus contra imagines nu- mero Epiſeoporum fuperaſſet Synodum pro ima- ginibus congregstam: illa tamen nec convoca- tione, nec celebratione, nec acceptatione fuĩt univer ſalis (436 & 77. J. 531, Alt. z. Edita eſt fidei definitio: in qua 'atres inprimis ſex præcedentium Con- ciliorum gener lalin uN Akka comprobant (ℳ). Cumque in ſingulorum enumeratione ventum eſſet ad Synodum ſextam: Deteſtamur, in- quiunt, cum en Sergium, Honorium, LCiwrum, Pyrrhum, WMacarium, impios iſtos nietatis im- pnugnatores; omnesque illis conſentientes anathe- muatizamus, b). Deinde ſtatuunt in hunc mo- dum . Sanfttorum Patram doltrinxk inſiſten- tes, & catholicæ Eccleſix traditionem obſervan- tes, deſinimus, ſanktas Imagings ad modun ve- nerunda & vivifekx Crucis e coloribus & teſſel- lis, aut alia quavis materia commode puratas, in empiis ſa kis Dei collocandas, m in ſucris u5 & vuüſis, tum in varieti ihus & tabulis; in &dibus privutis, & in viis publicis; maxime dutem — —ä è3*2 α deinde intemeratæ Do- Aorum Angelo- vaom, & omnium korum e, uo ſci- licet per. kanc ma num pvikta⸗ 21 nſpeltionem omnes, qui contemplas ntar. , d pr. gtote orum me- mor iam Gα Tun veniant; illis ſalutatio- nem &o' honos driam adorationem erhibeunt; non tumen veram latriam, guck ſolum divinæ natu- & omnetit: ſecl quemudmodum 1/ vivifica Crucis, & ſanktis Evangeliis, & reliquis ſucris monumentis intenſorum & luminum oblatio ex- hibetur: Imaginis enim honor in prototipum re- ſultat. 4) Hæc confirmatio certe nil aliud quam conſenſum denotat: præcedentia enim Conci- lia generalia aliam confirmationem recipere nequeunt, mind noſtri ℳ* , venet “) En hæc quoque Synodus generalis Hono- rium, prœæſentibus & nullo mos- do reclamantibus Legatis Romanis, inter hæreticos excommuni- catos numerat! juſſu Cpolim petierunt: ibique habito tio im peria ai conſeſſu, quem Codices 12 Svyam dicunt, ad mandatum Imperatorum lecta eſt fidei definitio : quam Taraſius Imperatoribus obtulit, poſtulaa vitiéju t conſignat e d , mus niretur ue piis LEorum Feriptioribus. Et accipiens Imperatrix ſubſe 7, Zue ſimul regnanti Filio, ut & inſe F. 532. Fini ita Synodo, Patres Impera- Non- Nonne hoc eſt petere placitum regium in cen- ſtitutionibus dogmaticis? At confirmatio Papa- lis petita fuiſſe non legitur. Taraſius quidem in epiſtola ad Hadrianum data, quæ 2cta ſunt in Concilio, narra ſed epiſtolam his verbis claudit: Hæc i fabta ſjunt, Chriſto Deo noſtro, qui ſuper omnes eſt, rem procuraute. q. H. 533. Duo in hac Synodo pryter alia ſunt ſpecialiter conſideranda. Primum eſt, quod, licet Legati Romani, ut par eſt, præ- ſederint (527), vel expreſſe tamen vel zacite ſaltem conſenſerint, ut Taraſius, haud dubie ob egregiam in rebus agendis dexteritatem, græcæque linguæ peritiam, Direftorium præ- cipue exercuerit. Alterum eſt, quod Monachi Archimandritæ ſæpius vel quædam propoſue- rint, vel de propoſita quæſtione ſuam ſenten- tiam protulerint. Immo Act. 2. cum poſt le- Gam Papzæ epiſtolam ſuam fingillatim ſenten- tiam Epiſcopi dixiſſent; Synodus dixit: Ae- quum eſt, ut & venerabiles Monachi pronun- eient. Monachi dixerunt: Si ordo ita exigit, pronunciabitur a nobis, ut mandatis. Tum 10. Abbates ſuam quoque ſententiam protulere. Quare, & quamdiu Eccleſia Gallicana huic Concilio circa cultum Imaginum adverſata fue- rit, Vid. Van. Eſpen. F. II. tit. 16, C. 1. VII. COW- 1 X. = 366 = VIII. COMWILIUII GEWNERALE. CPL TANUD Il. D. 534. Habitum hoc ſuit ad decidendam cauſſam duorum Patriarcharum Cpltanorum, S. Ignatii nimirum, & Photii, quorum ille legitime inſtitutus; hic autem intruſus fuit. juvat hujus cauſſæ ſynopfſin hiſtoricam exhibere. ℳ) Ann. 847. defuncto S. Methodio Ep. Cpltano legitime ſuffectus eſt S. Ignatius. *“) Ann. 858. Ignatio per ſummum ne- fas in exilium miſſo, ſubrogatus eſt Photius, homo laicus. c) Ann. 859. Photius Ignatium abſentem anathemate damnavit, depoſitumque declara- vit. Inde exortum ſchisma, aliis Ignatio, aliis Photio adhærentibus. d) Ann. 861. celebratum fuit Cpoli con- ciliabulum, ad quod ingens Epiſcoporum Pho- tio devotorum numerus convenerat. In eo Ignatius præſidentibus Legatis Romanis, quos Photius partim minis partim muneribus in ſuas partes pertraxerat, cum falſi teſtes auro corrupti eum contra canones ordinatum aſſe- ruiſſent, rurſum fuit depoſitus. e*) Ann. 862. Nicolaus P. datis non ſo- lum ad Imperatorem & Photium, ſed etiam ad tis pon ſa. Alll l . = 3 7 = &* ad omnes totius Orientis Metropolitas literis, ſententiam adverſus Ignatium latam irritam declaravit. p†) Ann. 863. Idem Nicolaus in Concilio Romæ habito Photium ab omni ſacer dotuli ho- nore ac nomine alienum, & omni clericatus offi- cio prorſus exutum declaravit. g) Eodem anno Photius e contrario, con: gregata Synodo, cui Michael Imp. preeerat, Nicolaum P. anathemate damnavit: cui ſen- tentiæ 21. Epiſcopi, reliquis reclamantibus, ſubſcripſerunt. 1) Ann. 863. Idem Photius literas ency- clicas miſit ad ceteros Orientis Patriarchas, queis eos ad celebrandam ſecum ſynodum in- vitat, ut varii errores, quos Eccleſiæ Roma- næ improperat, damnentur. ¹) Ann. 867. Idem Vir nefarius rurſum congregata Synodo in Nicolaum P. ob errores, quos Eccleſiæ Romanz in prædictis literis en- cyclicis objecerat, exauctorationis & anathe- matis ſententiam pronunciavit. Immo eo ma- litiæ progreflus eſt, ut Lothario II. Imp. Oc- cidentis per literas ſpoponderit, ſe effecturum, ut is Orientis quoque Imperator Cpoli pro- clametur, ſi ad expellendum e Sede Romana Nicolaum ſuam ipfſi operam cominodaret. Hoc facdum refert Nicetas Scriptor Græcus, idem- que coævus. — — *½) Ann. 868. Michaeli in Imperio Ori- entali ſucceſfit Baſilius Macedo Hic poſtri- die ſtatim, quam Imperator eiſt ſalutatus, PDhotium e Sede Cpltana dejectum, in mona- ſterium detruſit, & Ignatium ab exilio revo- catum priſtinæ dignitati reſtituit. 1) Ann. 869. Hadrianus II. P., qui Ni- colao J. interea defuncto fubrogatus fuerat, ad Baſilium Imp. Legatos miſit cum literis, in quibus, volumus, ſcripſit, per veſlka pieta- tis induſtriam numeroſum Cpoli celebruri Con- cilium, cui noſtri Legati pruſideant. F. 535. In prædicta hiſtoria præcipue in rem noſtram memorabilis eſt quædam Nicolai P. epiſtola ad Michaelem Imperatorem: ex qua proinde aliqua huc tranfcribenda vide- bantur: Aa) Producto canone IX. (oncilii Chalce- donenſis (488. 4), quem, ait, Primatem ſuntta umodus dixerit, prater Apoſtoli primi Vica- rium, nullus penitus intelligitur. Ipſe eſt enim Primas, qui & primus habetur & ſummus. We vero moveat, quia ſingulart numero dicece- ſeos diltum eſt: ſciendum eſt, quia tantundem vulet dixiſſe Primatem dioeceſeos, quantum ſi verlhibuiſſet dioeceſeon. Qui ipfum canonem legerit, mirabitur, tan- tum Pontificem ſplendida Sedis ſuæ idea adeo potuifſe occupari, ut interpretationem hanc pla- ne abſonam ad Imperatorem perſcribere non du- bitaret. . 5) — R 1 Mnperin e t alutatus N= 3 69 = b*) Romana Eecleſia sollelta Concilia ſua auktoritate ſirmat (492. & b); ſua moderatio- ne cuſtodit (101.. .. Vude gquadam ecorum, quia conſenſum Komaui Pontificis non khabuerunt, va- letudinem perdiderunt. Quomodo non egeut quæ- libet Sifnodus Romanz Sedis, quando in Ephe- ſino Lutrocinio, cunctis Præſulibus & ipſis quo- que Patriurchis prolabentibus, niſi magnus LZeo, . . divinitus excitatus, os aperiens, totum Or- bem & ipſos quoque Auguſtos concuteret, & ad vietutem commoneret, religio catholica pvenitus corruiſſet ² 6 Vereor, ne hæc magniſicentius quam verius ſcripta ſint. Certe Latrocinium Epheſinum ideo nec Romani Pontificis, nec reliqui Orbis chri- ſtiani conſenſum habuit, qaia invalidum fuit 5 neutiquam vero valorem utpote quem nunquam habuit, propterea perdidit, quod Papæ conſen- ſum non obtinuerit. c) Sedis Apoſtolicæ, cujus auktoritate ma- jor non eſt, judicium a nemine eſt retrattanlklum, eque cuiquam de ejus licet judicare judicio: ſiqui- dem ad illam de qualibet mundi parte canones auppellari voluerunt: ab illa autem nemo eſt ap- vellare permiſſus. Canones, de quibus hic loquitur Papa, pro- cul dubio ſunt Sardicenſes (451). Cum ex re- cenſitis hactenus Conciliis generalibus pateat , horum auétoritatem eſſe majorem auctoritate Se- dis Romanæ; plane conſequitur, ut ab has ad illa in aliquibus ſaltem caſibus liceat appellare. A à 4) d) Ut Photius & Ignatius Romam ad re- novuncum examen veniant, hoc magnopere volu- mus; &, ut Vos annuatis, ſalubriter admone- mus . . . PFPorro ne dicatis, prater Eccleſiac le- gem id a Wobis ſieri: ſcitote, nos Pracleteſſoris ſteri Qulii in oc eſſe ſecutos exemplum:. Agui Euſebianos Romam venire pracepit, & venera- bilem Athunaſium ud judicium regulaiter evo- cavit. Minus convenienter in rem ſuam uſus eſt Pa- pa hoc exemplo. Nam, ut ipſe Athansſius avo- log. 2z. refert, Euſebiani a Julio Concilium indici poſtularunt, literasque ad Euſebianos & ad Athanaſium, quibus convocarentur, mitti, ut coram omnibus juſto judicio de cauſſa cognoſci vohſet. e) Fuerumt hat ante adventum Chriſti, ut quidam typice Reges ſimul & Sacerdotes exiſte- rent: quod Melckuſedee fuiſſe ſacra prodit hi- ſtoria . . Decl cum ad verum ventum eſt eun- dem Regem atque Pontificem, ultra ſibi uet Im- perator jura Pontificatus arripuit, nec Ponti- fex nomen imperatorium uAſurpavit: quoniam. Chriſtus ſic aftibus propriis & dignitutibus di- ſtinttis oficia. poteſtatis utriusque diſcrevit: . ut & chriſtiani Imnperatores pro æterna vita Pon- tificihus incdligerent, & PFontifices Ero curſu tem- voralium tantummodo rerum imperiulibus legibus uterenturt. En utriusque poteſtatis, eccleſiaſticæ nimwi- rum & civilis, diſcrimen, mutuamque indepen- dentiam! 3. 536. 15 N= 371 = 3* § 536. Celebratum fuit Concilium hoc ann. 869. Convocavit illud Baſilius Impera- tor. Sufficit teſtimonium ipfius Synodi cum in epiſtola encyclica ad univerſos Epiſcopos, ubi ait: Imperator ex omnibus Fatriarcha- rum Dedibus Leguatos, omnesque Cpltana ic- O eſeos Epiſcopos evocavit; tum in definitione fidei, in qua legimus: Sautta univerſalis Syj- nodlus, quæ per.. ſanktionem Imperatoris.. congreguta eſt, definivit &c. Præſedit Conci- lio Hadrianus II. P. per ſuos Legatos Dona- tum & Stephanum Epiſcopos, & Marinum Diaconum. Hi enim primum ſemper locum præ ceteris Patribus tenebant. Omnium etiam primi Actis Synodi ſubſcripſere, quos ſecu- ti ſunt Ignatius Cpltanus; deinde Legati re- liquorum Patriarcharum Orientalium, ceteri- que Epiſcopi, numero 101. Adfuere etiam Miniſtri imperiales. Immo ipſo Imperatore Baſilis præſidente Actiones VI., VIII., & X. habitæ fuiſie leguntur (516. ). Qui etiam, non quidem definiens more Epiſco- porum; ſed tantum couſentiens, Actis Synoda- libus fubſcripſit poſt Legatos Patriarcharum: quamquam Synodus honoris cauſſa primum ſub- ſcribendi locum eidem obtulit. G. 537. Synodus Io. Actionibus abſoluta eſt. En geſta præcipua! a) Aft. 1. Lectus eſt libellus, a Roma- no Pontifice miſſus, cui Epiſcopi omnes te- nerentur antea ſubicribere, quam ad Synodum A àa 2 ad- = 2372 E* admitterentur. In eo notanda ſunt ſequentia teſt DO. W. G. C. prwtermitti ſe Won vote, AAificabo Eccleſiam meltm. Hac, gue rerum probantur eſſeltibus; gquia in Sede Apo- olicu immaculata eſt ſemper catholica ſervata . 1. . 6G —. 7. . 5 2 . . 7 religio, & ſankta celebrata dostrinnJ. Ab hu- jus ergo ſidle atque doktrina ſeparari minime uü- vientes, & Patrum, ac pracipue ſankkornm apoſtolicæ Sedis Praſulum ſequentes in omnibus conſtituta, anathematizamus omnes hareſes oum Iconomachis. Anathematizamus etiam Photinm SSc. . . De venerubili Ignatio Patriartha no- ro. . quod auktoritas Apoſtolick Sedis decte- vit, tota mente ſequimur, & religioſa devotio- ne venerumur. Quoniam, ſicut pradiximus, ſe- quentes in omnibus Apoſtolicam Sedem, & obſer- vuantes omnia ejus conſtituta, ſperamus, ut in und communione, quam Sedes Apoſtolicau pra- dicut, eſſe mereÄeamur, in qua eſt integra & ve- ræ chriſtian« religionis ſoliditas, promittentes etiam, ſequeſtrutos a communione Eccleſic ca- tholicæ, id eſt, non conſentientes Secli Apoſtoli- caœ, eorum nomina inter ſacra non eſſe recitanda MWijſſteriu. Synodus dixit: Omnibus placet li- ſliteſd beltus à Sankla Romaunorum Eccleſia expoſitus. ir Ja Itaque Eccleſia Orientalis univerſalem Ec- cleſiæ Romanz Primatum ſeculo IX. adhuc ſolenniter profeſſa eſt, omniumque Chriſtia- norum cum ea communionem neceflariam præ- dicavit. Nn 2 9“) Aft. 2. Plures Epiſcopi, qui ab Ig- natio ordinati ad Photium defecerant, cum libello prædicto ſubſcripſiſſent, ad conſeſſum ſynodalem admiſſi ſunt. c) All. 3. Alii vero ejusdem ordinationis Epiſcopi, quod eidem libello fubſcribere re- nuiſſent, a Synodo rejecti ſunt. A) Aflt. 1o. Lectis, quos Synodus con- didit, 27. canonibus, recitata eſt definitio fidei- in qua dicitur anathema vari iis hereticis, in quorum numero rurſus ponitur Honorius P. Quamquam igitur Synodus hæc ſuperius Alt. 7. concelſerit, in Sede Romana reli gionem catho- licam ſemper conſervatam eſſe immaculatam; id tamen de Epiſcopis illius Sedis ſolenniter ne- gavit. H. 538. Porro præter canones 17 mum & 2tum „qui, cum de poteſtate Patriarcha- rum agant, ſupra (372) allati ſunt, pr. Ci- pue mamorabilis eſt Canon 21mus, qui ſiæ ſtatuit: &i S'mnodus univerſalis ſuerit congre- gata, & falta fuerit etiam de ſanfta Romano- 2 Eccleſia Juc Vis controver ſia; 0or. tet venee- rabiliter & cum convenienti reverentia de propo- Eita, Jucſtione ſciſcitari, & ſolutionem accipere, aut proſeltum facere; non tamen audakfter ſen- tentiam dicere coutra ſummos ſenioris Romæ Pontiſices. Operam perdunt, qui ex hoc canone Romani Po ntificis ſupra generale Concilum eminentiam co nantur evincere. Nam non eſt ſermo in hoc A a 2 ca- N= 374 ☛* sanone de Concilio provxrie univerſali, ſed de nationali, cui Patriarcha præſidet (402), quale Photius contra Papam congregavit (534 g. & ¹). Quodſi contendant, Syn dum proprie univerſa- lem eſſe intelligendam, neq ie hac ratione ſuam ſatis ſenrentiam probs ant. Canon enim non pro- hibet, ne ullo modo contra Pap- m ſententia di- catur; ſed vetat tantam, ne id fiat audatfer & temerarie, ut Photius itetato fecerat. H. 539. Concilium hoc duas dedit epi- ſtolas ſynodicas, unam ad univerſos Epiſco- P S 5 alteram 20 Hadrianum P. 4) Epla ad Epiſcopos ſic clauditur: Pho- tium reſiſtentem ſanlta huic & univerſali ſinodo eekanzaaimer, atque a tota & apoſtolica Lacleſiu ſecimus alienum, per dutam nobis vo- teſtaltem in Spiritu ſanklto a primo G magno Pontifice noſtro, & liberutore, & Salvutore om- nium. Itaque Synodaus hæc ſuam poteſtatem non a Papa, ſed a Chriſto ſe accepiſſe credidit. 5) Epiſtola ad Papam his verbis finitur: danktitute veſtra“. nniver, ſalis hujus atque ca- tholicæ Sunocti conſenſum recipiente, pradlica eam veluti nroß. iam, & ſolicite confir ma prcentio- nibus & admonitionibus veſtris, ut per Japien- giſſimum mäagiſterium veſtrum tiam aliis univer- ſis Eccleſtis pverſonet, & ſuſcipistur veritatis verbhum, & juſtitic decretum. En rurſus documentum aliquod de effectu con- firmationis, quam Papa Conciliis generalibus im- pertitur (492. ₰ & °). ARTI- AS T3ERNE ARI I1ULOUS III. DE CONCILIIS GENERALIBUS OCCIDENTIS. X. COMNVILIUM GEIWERAILE. LATERANENSE I. S. 540. Qonvocavit Calliſtus II P. Celebra- tum fuit ann 1123.; & quidem eX triplici caru ſa, nimirum, ut pax inter Pa- pam & Imperatorem paullo ante inita ſtabili- retur; ut decerneretur ſacra Expeditio in Hi- 1PaI niam & bPalæſtinam; denique ut diſciplina eccleſiaſtica reſtauraretur. ſedit idem Pa- pa. Adfuere 300. & amplius Epiſcopi, cum Abbatibus plusquam 600. Confirmata fuit tranſactio inter Calliſtum & Henricum V. Imp. ſuperiori anno Wormatiæ inita, qua graviſſi- ma inter Sacerdotium & Imperium de Inve- ſtituris eccleſiaſticis diſcordia componebatur. Conradus Ep. Conſtantienſis in hoc Conc ilio eſt Sanctorum catalogo adſcriptus. Denique Suacro approbante Concilie editi canones 22; Vel, ut alii volunt, tantum 17. 7* A a 4 X. CON. N = 376 =☛☚ne X. CO WILIVMW GEIVERkALLE. LATERANENSE II. H. 541. Convocavit Innocentius II. P. An- ſaw dedere cum ſchisma Petri Leonis, tum errores Petrobruſianorum. Ha- bitum fuit ann. 1139. lIuterfuere Patres circi- ter 1000. In eo conditi ſunt, Sacro appro- bunte Contilio, 306. Canones: ex quibus me- morabiles ſunt 4) Can. 15. Ni quis ſuadente diabolo hu- jus ſucrilegii reutum incurrerit, quod in Cleri- cum vel Monachum violentas manus injecerit; unathematis vinculo ſubjaceÄat: & nullus Epiſco- pornm illum praſumat abſolvere, niſi mortis ur- gente vericulo, donec apoſtolito conſpeltui præ- Jentetur, & ejus mundatum ſuſcipiat. En ſic dictum privilegium canonis in hac Sy- nodo Clericis & Monachis conceſſlum! Docto- res juris canonici hunc canonem quidem de ex- communicatione, ut vocant, latæ ſententiæ in- tellexerunt. Sed, ut euilibet linguam latinam callenti patet, hæc vox, Subjaceat, ejusmodi interpretationem neufiquam exigit. Præterea ad- vertit ad hunc canonem Natalis Alexander, an- te hane Synodum nunquam faiſſe factum, ut criminis cnjusdam abſolutio Romano Pontifici le- ge lata reiervaretur. 5) Can. 23. Eos, qui religioſitatis ſpeciem ſimulantes, dominici Corporis & Sanguiniss Sa- erdsmentum, baptisma puerorum, Sacterdotiun M0M , M N = 377 = & ceteros eccleſiuſticos ordines, & legitimarum damnant rs muzetu⸗ um, tanquam haæreticos Eccleſia Dei pellimus, 2 dumnamus, & 1. vote/ Nat e5 Ri ℳ5 coerceri præcipimus. De- H es quoque ipſorum ejasdem damuationis vin- culo innodamus. Canon hic fuit conditus adverſum Petrobruſia- nos, qui ejusmodi errores in Gallia diſſemina- bant. 6) Can. 30. Ordinationes fattas a Petro Leonis, & aliis ſclismaticis, & hareticis, eva- oudmus. Petrus Leonis contra Innocentium II. legiti- me electum in Sedem Pontificiam ſub nomine Anacleti II, intruſus fuerat. . XI. COMWVILIVU GEWERALE. LATERANENSE III. G. 542. Convocavit Alexander III. P. Cele- bratum eſt ann. I179.; atque ideo quidem, ut damnarentur errores W aldenſium; ut diſcipli icæ per ſacros canones conſuleretur; ut ab electione Romani Pontifi- cis periculum ſchismatis deinceps removere- tur. Comparuere 300. Epiſcopi, inter quos fuerunt etiam aligule X Oriente, nimirum Wil- lelmus Archiep. Tyrius, Albertus Ep. Eethle- hemiticus , alitgue. Synodo idem Papa præſe- dit. Satro appro obante Contilio, ſtatuti fſunt 27. canones. Ex lis adduco ſequentes, nempe A a S5 4) 1 1 nX GCCIEII 2 N „ 4) Can. 1I ieilee Llcleſict abegue ulla exceptione ab mus Pontifex habeatur, Cardinalium concordan- receptus. „) Can. II. Ordinationes, ab Oftaviano & Guidone hareſiarchis faktas, & ab ordinatis ab eis, irritas S. cenſemus. ui ibus giecki 45 fucrit S 2 Ambo hi canones editi ſunt occaſione ſchis- matis, quo cqntra Alexandrum III. legitime eleétum Octavianus Cardinalis ſub nomine Vi- Koris IV., eoque defuncto, Guido Cremonenſis aſſumto nomine Paſchalis III. Sedem Romanam, favente Imp. Friderico J. „ uſurpacunt. “) Can. 14. Statuimus, Laicos æ commu- nione Tae, ua. ſegregandos, qui eccleſiuſticus pverſonas, & n etiam Epiſcopos ſuo jucdicio ſtare 4 cetero praſumſerint compellere. CI leric 9s; ne ipſi S Quænam it unquam ob bi diicutiemus, hujus canonis el tio 2 — Id equidem ali- 4) Can, 109. Sdub anathematis diſtriltione .. Lonſulibus & KRetloribus iitaagzen. . vr/ olti- bemus, . . ne onera imponant Rocleſtis . . . niͤͦ Epiſcopus & Clerus tuntam necefitatem v . tatem inſpexerint, us absgite ulla cod ℳ relevandas comn mes tilitates, vel neceſſitates, ubi L. aicorum non ſuppetunt ſacultates , Jubſiclia ver Kl „ ſias 6 .οſine 71 confer enda. Canon — ℳ e e = 379 ☛ = Canon hic nonniſi Rectores ſupremo Principi ſubordinatos ceſpicit. Quodſi contendas, ſum mos quoqde Prii ncipes comprehendi; ; tum certe idem de eo ſentiendum, quod de præcedente canone 14 e₰ Can. 27. Waldenſes, & defenſores co- rum, & receptores anathemati deternimus ſub- jacere: &σſub anutleekaete prolibemus, ue quts eos vel in don ibus, vel in terra ſua tenere, vel Ffovere, vel negotiutionem cum eis exercere pra ſumat. Hæretici hi & variis nominibus innotuere, & in varias ſectas ſcindebantur, = variis errori- bus infecti erant. Vid. Natal. Alex. Sec. II1. & 712. C. 4. Art. 12. Hic canon Ce lieis ob pe- ricul im perverſionis prohibet converſationem cum hisce hæreticis. XII. COWILIM GEWERALh. LEATHERANENSK II. H. 543 Fnh zit Innocentius III. P. pro recu- peratione terræ ſanctæ, hæreieon extirpatie ne, & morum per univerſam Eccle- pam reio Celebratum fuit ann. 1215. dfuere 1 Cpltanus & Hierololymi- tanus per ſe; Antiochenus vero & Alexar ndri- nus per Legatos; Primates & Metropolitani 70.; Epiſcopi 412.; Abbates & Priores plus- quam 800.; unacum ingenti numero Procu- ra- ratorum, qui abſentium Prælatorum vices ſup- pleveran. Neque deerant Oratores Friderici . Imperactoris ömul & Regis Siciliæ; item ltani, Regumque Angliæ, Hun- gariæ eroſolymæ, Arragoniæ, Franciæ, Cypri, atque aliorum Principum. Synodo præ- fuit ipſe Papa. Sacro approbante Contilio pro- mulgati ſunt 70. canones. G. 544 Can. I. definitum eſt, Chriſi Corpus & ſanguinem in Sacrumento Altaris ſub veciebus panis & Vini veratiter contineri, trans- ſubſtuntiatis rane in Corvus & vino in Sanguinem virtute divink. Prima eſt hæc Synodus generalis, quæ ad explicandam Euchariſtiz myſterium vocabulo Transſubſtantiationis uſa eſt. Nec contra illud potiori jure, quam olim Ariani contra vocem Conſubſtäntialis, Proteſtantes conqueri poſſunt. G. 546. Can. 3. contra hæreticos, præ- ertim Albigenſes, eorumque fautores hæ pœ- næ decernuntur: 32) Excommunicamus omnem hareſim,. antes univerſos hareticos, quibusungque nominibus coenſeantur. b“) Dumnati vero ſecularibus poteſtatibus.. relinquuntur, animadver ſione debita puniendi, ita quod bona eorum, ſt Laici fuerint, conſita tur; ſi vero LClerici, anplicentur Eccleſtis, bus iipendia perceperunt. — * N N 331 —3 c) Moneantur, & inducantun, & ſi ne- ceſſe fuerit, per cenſurum eccleſiaſticum compel- lantur ſeculares poteſtates, ginascnugue ſ. 9 tur officiis, ut, ſicut reyutari euniatzr & fa- beri fideles, ita ro deſenß. one Fdei praſtent pub- lice juramentum, quod dä terris ſuc jurisdikLio- ni ſubjeftis univerſos ncreticos bona ſdle pro vi- ribus exterminure ſtudebunt. JuAno - d) Si vero Dominus temporalis, rejuiſitus & monitus ab Eccleſia, terrum ſuam. purgare ſi higlit füre. neglexerit ab haretica faditate; per MWetropoli- n Mgnen tanum & ceteros comprovintiales Phiſcopos ex- communicutionis vinculo innodetur. Et ſi ſatis- facere contemſerit intra aunum, ſignificetur hoc ſummo Pontiſici, ut extunc ipſe Vaſallos ab ejus fidelitate denuntiet abſolutos, & terrum exponat Catholicis occupandam, qui eum, exterminatis hæreticis, ſine ulla outradhickione voſſicleant adtn jure Domini principalis, dummodo ſuper hoc ipſe nullum praſtet obſtaculum, nec aliquod impelitmentan opponaut; eudem nihilominus lege ſervuta circa eos, qui non habent Dominos prin- erri. cipales. * Catholici vero, qui Crucis aſſumto cha- raktere ad bæreticorum exterminium ſe accinxe- riut, illa gaudeunt indulgentia, illogue) ſankto privilegi 0 ſint muniti, quod accedentibus in ter- 1& ſanlta ſubſidium conceditur. *£ 2 — — partem ejus primam (a) exci- . Pr dnit „vel imperio civili in Sacra; vel imperio eccleſiaſtico in temporalia jus ſaltem in- aireltum competere. Cum tame utrumque f-⸗l- ſum eſſe conſtet (219 & 379; di endum plane eſt, generale 4 Conciliu im ert afſe zn ſu⸗ 1 modi autem error infallibilitati, in definiendo, quam Conei ilie generali fupra tribuimus (432), rorſus nihil derogat. P „ irge⸗ de, Ejus- 9071627 J. 547. Can. 5. Antigqua Patriarchalium iri privileg ia renovantes.. ancimus, At z Romanam Eccleſiam, gux dit vonente Ho. 5 ſuper omnes alias ordinarik poteſtatis ob- tinet printipatum, tpote Water univerſorum Curiſti Fidelin n & Magiſtra COultana primum, Al- 4sen drina ſecundum, Antiochend tertium, Hie- roſolzymitana quurtum ſosum 0 unt. . . In. omnibus provintiis eorum jurisdikioni ſubjeltis ad eos, ocum neceſſe fuerit, ſalvis appellationibus ad Sedem Apoſtolicam inter voſitis, quibus eſt ab omnibus humiliter deferendum — . Cave exiſtimes, hoc canone definitum eſſe, Romano Pontifici in fingula⸗ quasque diœceſes immediatam & concurrentem cum Epiſcopis po- teſtatem competere, ita uf etiim, omiſſo me- dio, ad eundem appellare liceat. Quoniam hæc opinio, adnitente potifſim im Curia Komana, adeo tempore hojus Concilii jam inv luerat, ut paſſim in uſum deduceretur: hine Nsan pluri- moaque Epiſcopos Occidentis ifa quidem ſenfſiſſe crediderim: ſed Kano minus id dcfinierint, 3pi- O. 548. Türim n n 10 Roe Otüin iE⸗ — ₰S — 383 H. 548. Can. 13. We nimia RKeligion umr diverſitas gravem in Eccleſia Dei confuſionen, n in- ducat“, ſr miter hibemus, ne Quis de cetero 220VOI religionem 17 veniat: ſcut quit⸗ Sn Oue volue- rit ad religionem converti, unam de approbatis aſſumat. Utinam Canon hic executioni fuiſſet datus! non tot profecto querelæ adverſus multiplicem d.. Ordinum religioſorum varietatem fuiſſent ex- 1 ortæ&i. G. 549. Can. 44. Cum Laicis diſponendli de rebus eccleſiaſticis nulla ſit poteſtas, quos ob- ſequendi man⸗t neceſſitas, non d ritas impe- 1 randi; . . conſtitutiones. . contra im nstasem: eccleſiuſtica libertatis, quam necdum d. Patres, ult, „, . ſecd etiam Princtipes ſeculares, multis privilegiis ℳ. . munierunt, . d feud ornum alienatione at alia- 6 rum poſſeſſionum eccleſiuſticarum, .. ſine legitimo Perſonurum eccleſtaſticarum aſſenſu praſumtas, ſeuncin. .. decernimus non tenere, PEraſumtoribus Ber cenſuram eccleſiaſticam coercendis. Cum hic canon falſo fupponat, Eccleſiam quoad bona ſua temporalia imperio civili non eſſe ſub- jectam; hinc ad eandem claſſem cum canone 14. Concilii Lateran. III. (542. c) & præcedente can- (546) referendus eſt. G. 550. Can. 62. Quia per indiſcretas & “ indulgentias, gulds Znican Eoccleſia- lati facere non verentur & claves Eccle- contemnuntur, & paænitentialis ſatisfaftlio ener- 2&£ — 4 £ E. ann 3 8 4 o ener vukur; deternimus, ut, cum dedicatur Ba- ſilic, on ertent Zazur. in dulgentia ultia anntun; ac deinde in auniverſario Dellicutioni tomrore quadraginta dies de injunktis Pc vnitentiis indulta remiſſio non excedat. Hunc quogue dierum nu- merum indulgentiarum literis præcipimus mode- ruri; cum Romanus Dontifix, qui plenitudinem obtinet poteſtatis, hoc in talibus moderamen con- ſueverit obſervare. En nimia Indulgentiarum multitudo ex mente hujus Concilii nocet Eccleſiæ?! Hinc rseſtringi- tur popeſtas Epiſcoporum. At neque plenitudo poteſtatis Papalis poteſt effieere, quo miaus ejusmodi multitudo, fſi Papam auétorem babeat, Pariter detrimentum Eccleſiæ afferat. XIII. CONWOILIVM GENWERALE. LUGDUNENSRE I. F. 551. Convocavit Innocentius IV. P. Ce- lebratum eſt ann. 1245. Præſe- dit idem Innocentius, qui in oratione, quam ſeffione I. habuit, quinque convocati Concilii caufſfas protulit, nimirum Tartarorum in Chri- ſtianorum terras irruptionem; ſchisma Ec- cleſiæ græcge; hereieon graſſantium extin- ctionem; fſubſidium Chriſtianis Orientalibus adverſus Saracenos ferendum; denique vexa- tiones Eccleſiæ Romanv a Friderico II. Imp. illatas. Adfuere præter Cardinales, ac duos Patriarchas, nempe Cpltanum, qui & An- tio- ATPAMERν C. = 385 = tiochenus, & Aquilejenſem, Archiepiſcopi & Epiſcopi circiter 140.; Abbatum & Priorum conventualium plures, Generales duorum Or- dinum, S Dominici & S. Franciſci; denique Balduinus II. Imp. Cpltan us Latinus, & Re- gum Galliæ, Angli *ε, aliorumque Principum Oratores. Papa in Literis Indictionis lImpera- torem quoque Fric leric um citavit, ut per vel nuncios ſuos in celebrando Comecitio ompua- , reſponſurus, inquiens, Mobis, & aliis, Ini aliquid contra ipfum proponendum duxerint, loti allkiouem idonedm praſtiturus. Miſit is Thaddegeum de Sueſſa mperialis Cameræ Ju- dicem, qui ſuam, ſcilicet lmperatoris, cauſ- ſam in Synodo ageret. F. 552. Tribus duntaxat ſeſfionibus abſo- lutum fuit hoc Concilium. Septendecim ca- nones eidem vulgo adſcribuntur Sed nihil animadverſione dignius occurrit, quam depo- ſitionis ſententia, in Fridericum' Imp. pronun- ciata: quæ C. 2. de ſentent. & re judic. in 6. his verbis refertur: Innocentius W. ſatro præſente Concilio. Expoſitis variis Friderici criminibus, Wos, inquit Papa, cum Slſu Curiſti vices, lieet immeriti, teneamus in terris, Wobisque in B. Petri perſona ditkum ſit: quocd- ungque ligaveris ſuper terram, ligatum 3 S& in elis, . Dmemoratum Principem .. omni ho- nore at dignitate privatum « Domino denuncia- mus, G ſententiundo privamus, omnes, qui ei juramento fidelitatis tenentur adſtrilti . 4 ju⸗- B b r- = 386 = Y)&* ramento hujusmodi perpetuo abſolventes, aukto- ritate Apoſiolisa firmiter inlübendo, ne quisquam de cetero illi tanqnam Imperatori vel Regi pa- reut, & intendat; decernendo, quoslibet, qui ei deinceps velut Imperutori vel Regi conſilium vel auxilium praſtiterint ſen fjavorem, ipſo fakto ſen- tentix excommunicationis ſubjacere. Cum heæc ſententia nitatur falſo ſuppoſito, quo jus ſaltem indireltum in temporalia impe- rio eccleſiaſtico tribunitur (237) hinc de ea idem judieium eſt ferendum, quod de canone 3. Concilii Lateran. IV. (546). Notandum tamen eſt, ſententiam iſtam non ſcribi approbante; — ſed tantum græſente Concilio pronunciatam. Plu- ra hac de re Vid. apud Natal., Alex. Sec. 13. & 14. Diſſ. 5. & Van Efſpen Diſſ. in Conc. Lug- dun. I. XIV. COWOILIV GENERALE. LUEDVUNNENSE II. F. 553. Concilio huic anſam præcipue dedit unio inter Eccleſiam latinam & græcam ineunda. Negotio huic feliciter ex- ediendo manum jam admoverant Innocentius IV. Alexander IV. Urbanus IV. & Clemens IV. Notari merentur propoſitiones, queis Græci fua de Primatu Romanz Sedis ſenſa explicarunt. Eas Romam miſſas Innocentius IV. & Alexander IV. probarunt. Sunt autem ſequentes: N = a) Romanza Sedli, ejusque ſummo Pontifri, Pt'l- teris Patriar chalibe⸗; Sedibus, re itio-⸗ nem & profe m ſummi in Eccleha catholica principitus, & canonicam obedi lentiam exleiben.- dum. = b“) Prærogativam appellancli PEccloſtam Ro- am, cum Jacræ Perſona eccleſiaſtica Crw- corum a Superioribus ſuis Crediderint ſe gra- c) Liberum recurſum ad Sedem Romanam in quæſtionibus, quus inter Prqlatos & alias Por ſonus ectleſiaſticas gracas contigerit ſuboriri. d) Obedientiam in ſententiis, quas Pontifex Romanus ſacris WOW APll. KS&AS&. cunonibus ☚2 omulg &bit. e) In Conciliis eidem Pontifci primam Se- & primam ſublcribendi vicem, sum Jub- ſcriptiones fuerint ſaciendæ. dem fp) In quaſtionibus fdei, ſt quæ ibidem emerſerint, prkx aliis dare ſententiam : quam, DVIIWODOO Evangelicis & Canonicis WOW 6 y 1' inſtitutis, obedienter ceteri ſuſcipient, 6& ſequentur. 9) In afis vero æcleſiaſticarum Perſonarum auſſis & negotiis, qux in Conciliis trabtabun- zur, ſententüs, guas Romani Pontiſicis dittabit B b 2 an- = 3 — auktoritus, DVWIIOUDO ſacrorum WOIWV AD- EKRSEWIVRKConciliorum decretis, ceteri dcuie- ſcent. Itaque Sec XIII., probantibus ipſis Pontifici- bus Komanis, ad obtinendam vel retinendara cum Eccleſia Romana communionem fauffecerat, de Primatu Romano ita ſentire, prout prædiétis propoſitionibus exprimitur. Atqui hæ nec ba- pam infallibilem, nec generali Conecilio ſuperie- rem eſſe, manifeſte ſupponunt. Quare ſi Ur- banus IV.; ſi Clemens IV.; aliique Pontifices Remani iſta fibi jura divinitus concefſſa afſe- ruerunt; vel hi, vel illi erraſſe dicendi ſunt. F. 554. Ut coœptum unionis negotium abſolveretur, Gregorius X. Concilium hoc convocavit. Acceſſit alia duplex cauſſa, ni- mirum Reformatio morum, & fubſidium ter- rzæ ſanctæ ferendum. Præfuit idem Gregorius. Præter Cardinales, inter quos S. Bonaventura eminebat, duosque Patriarchas latinos, ſci- licet Cpitanum, & Antiochenum, adfuere Epiſcopi 500.; Abbates 70.; inferiores Præ- lati 1000. His jungebantur Oratores Michae- lis Palæologi Imperatoris Græcorum, Regum- que Angliæ, Franciz, Germaniæ, Siciliæ, & aliorum Principum. Initio ipfe etiam adfuit Jacobus Aragoniæ Rex. G. 555. Concilium iſtud celebratum fuit 905 ann. 1274. Tres menſes duravit; habitæque ſunt ſefliones ſex. Poſt 3tiam ſeſſionem ad- venere Græci: qui die feſto SS. Apoſtolorun N 3989 = Petri & Pauli, Papa ſolenniter Sacris ope- rante, Symbolum lingua græca decantarunt rum additione, Filioque, ter repetita. Seß. 4. lectæ ſunt literæ lmperatoris ad Gregorium X. In iis de Primatu Romano ſequentia pro- titetur: Komana Eccleſia ſummunm G plenum Primatum ſuper univerſam Eccleſiam catholicam obtin t, qJuem ſe ab inſo Doöomino in B. Petro Ap lorum Printiye, cujus Romanus Pontifex eſi ſucceſſor, cum poteſlatis Plen’ tudine recepiſſe. recognoſcit. Sa ſicut prä ceteris tenetur fadei atem deſendere: ſic &S̈ ,4 zu& de fide ſub- ortæ fuerint qua ſliones, ſu0 ihon jndicio défi- niri (a). Acd quam poteſt Di intas quilibet ſu- per negotiis ad ecc leßaſtitum forum pertinentibus apvellare (b!: & in omnibus cauſſis ad eccleſia- ſticum examen ſpektautibus ad ipſius poteſt ju- chcinn recurri (6). Et eidem omnes Eecleſic ubjette, & ipſarum Prælati obedientiam & re- verentiam ſibi dunt (d). Ad hunc autem ſic Iaienas voteſiatis conſiſtit, quod Eccleſias cete- v&α ad ſolicitudinis partem admittit . Jua- ͤum multas, & Patriarchules pracipue, diver- ſis privilegiis dem Romana Eccleſiu honora- vit (), ſua tamen obſervata prarogativa, tum in generati yus Conciliis, tum in aliquibus aliis ſemper ſalva. Recitata eſt etiam epiſtola Epiſ- coporum grecorum, qua Primatum Ec- cleſiæ Romanæ, ſuamque cum ea in dogma- tibus conſenſionem profitebantur. Tum ſchis- mate a Græcis ejurato, ſolennis unio conclu- ſ 9 32 elit. B b 3 Hanc = * Hanc profeſſionis formulam Græcis jam præ- ſeripferat Clemens P. IV. Quxæ nin ea,; qua bar eſt, ratione explicerar, plus juris Romano Primatul attribuit, quam ex divina inftitutione eidem competit. Nam — 390 definiendæ ſunt: ſecus enim ad ejusmodi niciones nunquam opus falllet Concilio gen 5) An jus hoc, & quo ſenſa Primatui divini- tus ſit annexum, infra diſcutiemus c) De hoc quoque jure ſalva fide, qua Ca- tholici fſumaus, non immerito inter Doctores diſ- ceptatur. à) Oportet diſcrimen facere inter Epiſcopos ſingalos & univerſos. Neque, ſi Epiſcopos fin- gitletim accepos conüderemus, eadem in om- nious rebas eſt obedlendi neceffitas. Vid. dicta 3; I. 4). J Huic aſſerto Acta Conciliorum Nicæni & Chalcçedonenüs adverſantur (369). § 555. Canones 31. Gregorius X. bar⸗ tim in ipio hoc C voncido, partim paullo polſt promulgavit. Ex quibus unicum, eundem- que fatis prolixum affero, nempe canonem 23tium, qui lic legitur? Religionum diver ſi⸗ tatem nimam generale Contilium, ſcilicet Late- ranenſe IV. (548), vetuit. Sed quia non ſo- Lum innort ged petentium inhiatio ilurum poſt- modum maltiplicationem erxtorſit; verum etiam aliguaotam Piaazetaa temertas diverlorum or- Al- e — 391 =— dinum, præcipue Men licantium, effrenatam guaſi multitudinem adinvenit : repetita conſtitutione diſtribktius inhibentes, ne aliquis de cetero novum rainem aut religionem adinveniat, vel habitum nova religionis alſumat, cunktas aferin, religio- nes S& 0Or. dines mendicantes poſt diltum Concilium ginento, „ Yui nullam confirmationem edis Apoſtolicæ meruerunt, pernetuæ prohibitioni ſub- jicimus, & , quatenus proceſſerant, revocamus. Confirmatos autem per eandem Saclem ,„Voſt idem tamen Concilium inſtitutos, quibus .. per quæ- ſtum publicuin tribuere vittum ſolet incerta men- dicitas, tta decernimus ſubſiſtere, ut profeſſori- bus eorundem Ordinum ita liceñut in illis rema- nere, ſi velint, quod nullum deinceps ad eorum Sen admittant. Aacd Pradicatorum Minorum Ordines, quos evidens ex eis atili- Has Eccleſia univerſali proveniens perhibet appro- batos. praſentem non patimur conſtitutionem ex- tendi. Céterum Eremitarum S. Auguſtini &S Carmelitarum Ordines, quorum inſtitutio dilbtum Concilium generule praceſſit, in ſuo ſtatu volu- mus permanere, donec de ipſis aliter fuerit or- dinatum. Igitur Canones Eccleſiæ iteratis vicibus ad- verſus multitudinem Ordinum religioſorum, præ- ſertim Mendicantium, conqueruntur; ſed fru- ſtra nimirum: nam adeo diminuti non funt, ut eos potius auctos legamas. Denique ſuſcitavit Deus ſpiritum Principum, qui, quod canones non potuerunt, legibus civilibus nunc effici- ant. B bS Xr. Cow. — ** N⸗= 2322 *☚ XV. CONCILIUM GENERALE. IEZNVENSZ INW GALLI H. 557. Cnvocatum eſt a Clemente V. P. & celebratum ann. 131I prælſi- dente eodem Pontifice. Preter Cardinales, duosque Patriarchas latinos Alexandrinum & Antiochenum, adfuere Epifcopi I14.; juxta S. Antoninum, omnino 300.; Prælatorum vero inferiorum ingens multitudo: quibus ac- ceſſere variorum Principum Oratores. Conci- lii cauſſe fuerunt quatuor, nempe Ordo Templariorum, qui enormium criminum rei agebantur; ſubſidium Terræ ſanctæ; pericu- Ium fidei, variis hereſfibus laxeſſitæ; deni- que reſtauratio diſciplinæ eccleſiaſticæ. Tri- bus ſeſſionibus abſoluta eſt Synodus. H. 558. Seſſ. 2. cui ipſe Rex Francia Philippus Pulcher interfuit, pronunciata eſt ſententia adverſus Templarios. In ea, Ordi- mis hujus, ait Papa, ſtatum, habitum, atque omen, ob infandas errorum & ſcelerum pra- vitates, . ſatro approbunte Concilio, non per modum deſinifivw ſententiv, cum eum ſuper hoc, ſecundum Inquiſitiones & proceſſus ſuper his ha- bitos, ferre non poſſemus de jure; ſed per vium vrouiſionis ſen ordinationis Apoſtolicæ, irrefra- gabili & pernetuo vulitura ſuſtulimus ſanktione. Fuerit- 2 N 5 1 N. = 393 = N&* VBRAI . 5 PKAN Faueritne Ordo hic eorum criminum, querum accuſabatur, reus, an innorens, diſcutere, hu- UA jus loci non eſt, Cum tamen publica jam diu infamis laboraverit; atque adeo Eccleſiæz non tantum inutilis, ſed etiam pernicioſus extiterit; jure ex inétus eſt. Vid. Nafalis Alex. ec. 75. E& 1r. Oiſ, quæſt. 2. & Van. Eſpen. Obſerv. 7. in negotium Tenplar. G. 559, Varii Canones partim dogmati- ci, partim, & maximam quidem partem . iſciplinare, nomine Conſtitutionum Clemen- tinaru, in Concilio Viennenſi editarum, Corpori Juris Canonici inſerti funt: quorum tamen aliqui ante; — al liqui poſt idem Con- cilium a Elemente promulgati fuerunt. F. 560. In Concilio editi ſunt, qui con- tinentur 4) Clement. un. de Samm. Trin. Mos ad toſtimoninm Joal inis Kvangeliſtæ, ac ſanktorum Patrnm & Toktorum communem ſententiam Apo- ſtolicæ conſidlerat omzs guum duntaxat hat declarare pertinet* atiem convertentes ſacro avprobaute Coucilio, declaramus, Evangeliftam SGoannem relkum ſubta rei ordinem tenuiſſe, näarrando, quod Chriſto jwum mortuo anus mili- la tum lancen lutus ejus aperuit. * Heæc verba a Romanenſibus, qui Conſtitu- tiones Clementinas collegerunt, afſuta viden- tur. Quæ euim eſt poteſtas Epiſcoporum in definiendis dogmatibus, ſi horum deglaratio ad Papam duntaxat pertinet 2 , 5 394 =* bid. & 1. Doftrinam omnem, .. gquod ſatgontt dnimg rationulis vere ac per ſe hu- mani orporis non ſit formaæ, velut erroneam, ac veritati catholicæ inimicam fidei, ſacro ap- probante Contilio, reprobamus, definientes, . quod, quisquis deinceps aſſerere . per- tinaciter ProX 1 ſumſerit „quod anima rationalis ſeu intelle- Riva non ſit forma corporis humani per ſe & eſſentialiten, tanquam hœreticus ſit cenſendus. Hæe definitio eos tantum hæreſeos arguit, qui animam rationalem formam hominis efle in- ficiantur. Nemo enim hereticos dicere anfit hodietnos Philoſophos, qui animam ,„ hominis quidem, non item prœciſe corvoris humani for- mam eſſe aſſerunt, eE *) Ibid. S. 3. Opinionem, quxæ dicit, tam parvulis quam ddultis conferri in Baptismo in- Jormantem gra! tiam & virtutes, tanquam Pro- babiliorem, & diktis Sanftorum ac Dobtorum mo- dernorum Theologic magis conſonam, ſacro ap- probunte Concilio, duximas eligendam. Hanc ſenten ntiam, quæ hoc loco nonniſi ut probabilio or eligitur, Concilium Tridentinum ut indubitatam proponit ſeſſ. 6. e & Nam nullo facto diſcrimine inter parvulos & adultos, ho- mo, ait, in ju ſtificatione citm remiſſione peccato- rum hæc omnia ſimul infuſa accipit per lkſum Chriſtum, cui inſer itur, Zidem, ſpem, & ca- ritat em. F. 561. Extra Concilium promulgati ſunt eanones, qui leguntur We⸗ — * 2975 .2= a) Clement. un. de Immunit. Eccles. Conſtitutionem . Bonifatii P. OIII. qua inci- PVit. Cler iCis Laicos; 5 Wα ej us declarationem. eig revocamas, G. ,as haheri vöolumus 9 / “ . . . SaAb ohteſtutione divini judicii pra ntn⸗ „5 oblervari, quod in Contiliis generalibus . . von r A uoscunuͤ Laicos, e- deſtix eccleſiu licisque Perſonis tributa qucxcungue (542 ). Zalubriter eſt proviſum. Bonifacius VIII. conſtitut. Clericis Laicos. Que refertur C. 3. de Immuanit. Eccles in 6. non ſolum giſtratibus ſubordinatis, ſed ſumin'is eriam rincipibus ſub pœna excommu aicationis latzæ ſe atent iæ & Romano Pontifici reſervatæ pro- hibuit, ne absque auctoritate Sedis Apoſtoli jcæ quocunque demum no mine Eceleſtis, vel Per- ſonis eccleſiaſticis aut religioſis tribata impone- rent: immo his quoque ſab eadem pœna vetuit, ne ea ſolverent: CR noſtræ, ait, intenti iouis exiſtat, tam hor- rulariam poteſtat abulſum aullatesus ſah diſimulatione tranß tus XI. C. in. de Im- Hes vero ponas Benedic munit, inter extrav. comma ad exigentes tan- . dantes auxilium, do, & d confilium , vel fave hanc conſtitotionem tiſiceatus, adeoqae fex circiter nis ar ante G on- iliam Viennenſe in favorem Philippi Fulchri revocavit. nis Francort m, difaitionen S der Boazi aii 5B. ,. quæ incipit; unam lanctam, 7 „— nultun m volumiis nicolg am, qubm anten exiſtel In confſtitut. Vnam ſankam, quæ habetur, C. 1. de Majer & obed. præter alia ait Boni- facius: voteſt ate ecleſig .. duplex eſt gla- dius, ſpirit-! licet & materialis. . Opor- tet aute ſſe ſuh gladio „ Ez tempora- lem auktftor taten ituali ſubiici voteſtati. . . Ergo ſi deuiat terrenag pgoteſtas, judicabitur a voteſtate ſpiritali: led ſi deviat ſpiritalis mi- nor, a ſuo n ; — ſi vero ſuprema, a Jolo Deo, nou 11 voterit zudicari, te- Nante Apoſtolo: ſpiritalis home judicat omnia: ipſe autem a nemine judicatur. Porro ſub- eſſe Romano ontici 0 omnem humanam creatu- ram, declaranus, dicimus, definimus, & pro- uuciamus „ omnino eſſe de neceſſitate ſalutis. Hac i itur Conſtitutione Boni faciana nullum Re- gi aut regno Franciæ præjudieium generari de- Slaravit Glemens V. ſub initium ſui Pontificatus. Vid. Van Eſpen. Diß. in ö6tum Decretal. XVI. CONWIILIVIM GEWERAlE. *AN 1U M. G. 562 H cilio occaſionem præbuit * rande ſchisma, quod ortum eſt defuncto Gregorio P. XI., qui Avenione, ubi Clemens V. Reteri ique deinceps Pontifices an- nis Eirciter 70., ob Italiam factionibus turba- derant „ Romam rediit. Cum enim, Car- —,R. 1 8 9 ue hhetnr, 1n it hon. * = 397 =– 5* Cardinalibus in Conclavi congregatis, Romani, veriti, ne creato Pontifice Gallo, Sedes Pa- palis denuo in Galliam transferretur, non ſine minis ac clamoribus Romanum vel ſaltem Ita- lum eligendum depoſcerent; ann. 1378. Pon- tifex renunciatus eſt Urbanus VI. Neapolita- nus. Quoniam vero hic durius haberet Car- dinales; duodecim ex iis Roma Anagniam diſceſſerunt, ibique Urbanum, ob vim a Ro- manis ſibi illatam, illegitime creatum edixe- runt. Quare tribus Cardinalibus Italis in ſu- am ſocietatem perductis, Fundis in regno Ne- apolitano elegerunt Kobertum Cardinal. Ge- bennenſem, qui aſſumto nomine Clementis VII. Avenionem ſe contulit. Urbano Romæ ſuc- cefſerunt ann 1389. Bonifacius IX. ann. 1404. Innocentius VII. denique ann. 1406. Grego- rius XII. In locum vero Clementis VII. Ave- nione ann. 1394. fubrogatus eſt Petrus de Luna Hiſpanus ſub nomine Benedicti XIII. F. 563. Ad extinguendum igitur ferale ſchisma Cardinales utriusque Obedientiæ Con- cilium Piſanum convocarunt. Celebratum id fuit ann. 1409. Præfuit Cardinalis Pictavien- ſis, utriusque Collegii Decanus. Adfuere Cardinales 22. Quatuor Patriarche latini, nempe Alexandrinus, Antiochenus, Hiero- ſolymitanus, & Gradenſis; Archiepiſcopi 12. per ſe, & totidem per Procuratores; Epiſcopi 80. & aliorum 202. Procuratores; Abbates 56. aliorumque 200. Procuratores; Priores 41.; Ge- c. — — nen 3 9 8 — N* 5 um Prædicatorum, Mino- rum, Carmelisarum, & Auguftinianorum; Magr nus Rnoe D Magiſter cum 16. Commenda- to⸗ ribus: Prior generalis Equitum S. Sepulcri; Procurator ge neralis Equitum Teutonicorum Magni Magiſtri totiusque Ordinis nomine; T heologixæ & Juris canonici Doctoôres plus- quam 300. . Deputati Univerſitatum Pariſien- ſis, Toloſanæ, B lianeniis, Andegavenſis, MWonspe Uienkis, Bon nonienſis, Florentinæ, Cra- covienſis, Vindobonenſis „ Pragenſis, Coloni- enſis, Oxonienſis, Cantabrigienſis; denique Oratores Regum, Galliæ, Angliæ, Luſita- ni, Bohemiz, Bicnig, Poloniæ, & Cypri; Ducum quoque, Burgundiæ, Brabantiæ, Lo- tharingia Bavariæ, Pomeraniæ; Marchio- nis Brandeburgi ici; Landgrafii Thuringiæ, ac ſere omnium dermanig Princig pum. enerales 4. nin F. 564. Habitæ in hoc Concilio ſunt ſeſ- ſiones 22.; & quidem ℳ) Seſſ. 15. Exauctorationis ſententia in Gregorium XII. & Benedictum XIII. tanquam notorios & contumaces ſchismaticos lata eit. 9) Seſſ. 10. Publice lecta eſt ſchedula Cardinalium, in qua pro ſe quisque Deo⸗ ſanctæ eelele, & gan⸗ ctæ huic ſynodo reli ſi ex numero ſuo quem- em c⸗ n Ringe ret, non ante Ol- 10 nl 4) Lel un tionem derti Gtihu, N 399 =* UIENS REFORMATIO UWIVERSALIS EC- OLESIA. ET STAIUS E& TAM IN CA- PITrE GVUAM IW MWrIWIBRIS FACIA Eo- SET. Quod ſi abſens eligeretur, decretum eſt, ejus electionem non ante eſſe promulgan- dam, quam is hujusmodi promiſlionem edi- derit. c) Seſſ. 18. A 24. Cardinalibus poſt 10. dierum Conclave electus eſt Alexander V. ex Ordine FF. Minorum, antea Cardinalis & Archiep. Mediolanenſis: qui deinceps Conci- lio præſedit. d) Sefſſ. ult. Pontifex univerſalem refor- mationem certis magnis & arduis cauſſis mo- ventibus, ad proximum Concilium generale poſt tres anhos celebrandum, ſacro approbante Contilio, differendam fſtatuit; Synodumque di- milit. S. 565. At ſchisma per hanc Synodum non tam extinctum, quam auctum fuit. Nam Gregorio ſicut ante- ita & poſt illam adhære- bant Neapolis, & Sicilia, Romandiola, Duces Bavariæ, plurimique Germaniæ Epiſcopi. Be- nedicto vero parebant Aragonia, Navarra, aſtella, Scotia, Inſule Baleares, Corſica, Sardinia. Reliquus Orbis catholicus Alexan- dro V. ſe ſubjecerat: ita ut Eccleſia, quæ an- tea in duas tantum partes diviſa exrat, nunc in tres omnino ſcinderetur. G pe- 4 400 Operam tamen perdunt, qui propterea Syno- dum hanc e Conziliorum generalium namero excludendam eſſe contendunt. Nusquid emm Esheſinum, & Chalcedonenle non fuerunt Con- cilia qcumenica, eoquod hereſes, Neſtoriana, & Eutychiana, ad quas extingauendas congre- gata fuere, in hanc usque dienm in Oriente re- mwanſerint ?² XVI. COWIEIM GEREKRAIlE CONSTYANTIENSE. §. 566. Yoanne XKXIII. ann. 1410. in iocum defuncti Ponti Alexandri V. fuffecto, continuatum eſt fuueſtum ſchisn na, tribus de ſfummo Pontifie tu co. atendentibus: ex quibus oannes Romæ, Gregorius iu reg no Neapolitano; Benedictus Xn. in Arago- nia ſedem fuam Rerant, Sigismundus Im- berator nullum non lapide m movit, ut omnia Kccleſiæ membra ad unum Caput reduceret. Eo fine non fſolum Legatos ad Principes & Kcspuinicas miſit; ſed ipfe etiam Gafliam , Angliam, Hifſpaniam, Italiam, & Germaniam peragravit. Nec ante quievit, donec Joanni XXII. perſuaſiſſet, ut is ad ſchismatis extin- ctionem, ad fidei contra novos errores decla- ratione m, ad univertalem Eccleſiæ reforma- tionem Concilium hoc convocaret. Inchoa- tum eſt ann 1414. & habiis 45. ſeſſionibus terminatum ann. 2418. Adfuerunt Patres fere 1000., inter quos fuerunt 4. Patriarchæ la= N= 401 = latini, & 300. Epiſcopi. Horum numerum ſua præſentia ſpeétabilem reddidere ipſemet Imperator Sigismundus, aliique cum Princi- pes, tum Principum Oratores. H. 567. Ab initio Synodi usque ad fu- gam Joannis P. ſequentia contigere memo- ratu digna. ℳ) Sefſſ. I. die 16. Novembr. ann. 1414., cui Papa Joannes præfuit, univerſum Conci- lium in quatuor Nationes fuit diſtributum, ſcilicet Italicam, Gallicanam, Germanicam, & Anglicanam, per quas fſuffragia ita ferren- tur, ut, quod pluribus Nationibus placuiflet, in publiea ſeſlione a toto poſtea Concilio fir- maretur. b*) Sefl. 2. die 2. Mart. ann. 1415. Joan- nes ſolenne hoc juramentum edidit: EZgo Goannes P. promitto & juro Deo, & Eccleſic, & huic ſacro Concilio, ſponte & libere dare pa- cem Eccleſi per viam mewx ſimplieis ceſſionis Pa- patus, . ſi & qunndo Petrus de Luna, Bene- dittus XIII.; & Angelus de Corurio, Grego- rius All. in ſuis Obedientiis nuncupati, Fa- vatui, quem pratendunt,, ſimpliciter cedant; S etiam in quocunque cuſzu, in quo per meam ceſionem poterit dari unio Eecleſic Dei ad ex- tirpationem praſentis ſchismatis. At cum recu- perandi Pontificatus ſpe fruſtratum ſe cerne- ret, die 21. Mart., clam Schafhuſiam aufugit. C e J. 568. N 402 = F. 568. Seſſ. 4. die 30. Mart. Præſidente Jordano Cardinal. & Epiſc. Albanenſi, præter alia, leltum & per generalem Smnodum appro- bautum eſt hoc decretum: Iyſa fnodus in pi- ritu S&. legitime congregata, generale Concilium faciens, Eccleſiam cutholicam repraſentans, po- teſtatem a Chriſto, immedliute hubet, cui quilibet cujuscunque ſtutus vel dignitatis, etiamſi Papa- lis exiſtat, obedlire tenetur in his, quxæ pertinent ad ſidem & extirpationem difti ſchismatis, & reformationem generalem Eccleſiz Dei in Capite & in membris. Decretum hoc eſſe prorſus genuinum, invi- ctis argumentis adverſus Schelſtratium demon- ſtrat Natalis Alex. Sec. 75. & 16. Diſßſ. cg. art. I. §. 0. F. 569. Sefſſ. 5. die 6. April. eodem Præ- ſide, denuo lectum decretum , quod modo commemoravimus, ſeſſionis IV. Huic adje- Gum eſt alterum, nempe quod quicunque cu- juscunque conditionis, ſtatus, aut dignitatis, etiam Papalis, qui præceptis hujus ſacra ij- nocli, & cujuscunque alterius Concilii generalis legitime congregdti, Juper pramiſſis, ſeu acdl eu ſpeftantibus, Jabtis vel faciendis, obedire contu- 17 — matiter contemſerit, niſi reſipuerit, condigucd puœnitentiwc ſubjiciatur, & debite puniatur, etiam ad alia juris ſubſidtiu, ſi opus fuerit, vecurren- do. Ambo hæc decreta Concilium uniformiter approbavit. Nihil W= 403 = * Nihil eſft manifeſtins, quam per hæc decreta Papam tam certum quam dubium Concilio ge- nerali ſubjeétum declarari: neceſſitss enim vel celebrandi Concilia generalia, vel damnandi hæ- reſes, dogmataque definiendi, vel Eccleſiam in Capite & in membris reformandi, ad ſolam hy- pothefin Papæ dubii reſtringi nequit. Vid. Na- tal. L. c. arf. 2. At nonne edita ſunt hæc decreta ab una dun- taxat, nempe ſolius Joannis, Obedientia ?2 — Id equidem nullo modo impedit, quo minus ea Concilii generalis auctoritate gaudeant Nam, ut ex dicendis patebit, reliquæ duæ Obedientiæ ſuo illa conſenſu firmarunt. Natalis L. c. art. 7. H. S. F. 570. Seſſ. 8. die 4. Maji, præſidente Joanne (ard. & Ep. Oſtienſi, 45. articulos ex libris Wicleffi excerptos Synodus damnavit. Aliquos nominatim recenſeo; nempe 4) 1mum. Subſtantia panis materialis & Einuliter ſubſtantia vini materiulis manet in a- .uäento Altaris. *) zdum. Accidentia panis non manent ſine ſubjelto in eodem Sac«cramento. Senſus hujus propoſitionis damnatæ haurien- dus eſt ex Philoſophia Peripateticorum, hujus Concilii tempore fere ubique recepta. Docebent ii, quantitatem, colorem, ſaporem, aliaque ac- cidentia, eſſe abſoluta, hoc eſt, a ſubjeéto, cui inhærent , Jupernaturaliten ſeparabilia (Cum igi- tur Wicleffus aſſereret, in Euchariſtia manere ſubſtantiam panis; neceflario quoque docuit, ac- Ce 2 ci⸗ A= 04 — cidentia panis ibidem non manere fine ſubjeo, . ſeilicet pane: quæ propoſitio, tanquam corolla- (liter nmde, rium primæ propoſitionis, in ſenſu hæretico Wi- utve 1 cleffi merito proin damnata eſt. Verum recen- tiores Philoſophi, quamquam cum Wicleffo etiam cae negent, accidentia panis in Euchariſtia manere ſine ſubje o; qui tamen catholici ſunt, non ea- dem cum Wicleffo ratione ducuntur: cum enim nullum admittant accidens abſolutum; per trans- ſuhſtantiationem unacum pane accidentia quoque panis deſtrui, & ſolas ejus ſpecies ſeu apparen- tias remanere afürmant. Eadem igitur propofi- tio & damnata eſt, tanquam corollarium propo- fitionis hæreticæ; & fine nota erroris theolo- gici, tanquam corollarium ſanioris Philoſophiæ, de fenditur. 4) 24tum. Fratres tenentur per labores manuum viltum quarere, & non per mendicita- tem. Huic propoſitioni hæc cenſura adjecta eſt: Prima pars eſt ſcandaloſe & præſumtuoſe aſſerta, pro quanto ſic generaliter & indiſtintte loquitur. Secunda erronea, pro quunto ſſerit, mendicitatem Fratribus non licere. Hanc cenſuram igitur neutiquam incurreret, ſi quis diceret, ſpectatis hodiernis rerum circum- ſtantiis, Eccleſig & civitati melius conſultum iri, ſi quibuscunque Religioſis de congrua ſu- ſtentatione mediis a mendicitate diverfſis provi- deretur. d) 41mum. Won eſt de neceſſitate ſalutis, credere, Romanam Eccleſiam eſſe ſupremam inte: alius Eccleſias. Huic propoſitioni appoſita eit hyæc cenſura: Error eſt, ſi ver Romanam Ec- cle- = 405 =E& cleſiam intelligat univerſalem Eccleſium aut Con- cilium generale; aut pro quanto negaret Pri- matum ſummi Pontificis ſuper alias Eccleſias narticulures. lnt, on e. En Synodus tantum aſſerit, Romanum Ponti- ficem ut Primatem eſſe aliis Eccleſiis particula- ribus ſuperiorem! ex quo minime ſequitur, eun- dem eſſe univerſa Eccleſia ſuperiorem. F. 571. Seſſ. 12. die 29. Maji, pryæſidente eodem Epiſcopo Oſtienſi, qui deinceps et iam usque ad electionem novi Pontificis præfuit, lata eſt ſententia depoſitionis in joꝛnnem XXIII., tanquam Virum ſcandaloſum, Simoniacum no- torium, bonorum & jurium ecleſia ſticorum di- lapidatorem incorrigibilem. Huic lententiæ ad ſe transmiſſæ, Joannes, qui tum Ratoldi Cel- læ detinebatur, ſumma cum modeſtia ſe ſub- milſit. Itaque Joannes XXIII. a ſua ipſius Obedientia, id eſt, ab iis, a quibus pro legitimo Pontifice habebatur, exauctoratus eſt, & quidem ob cri- mina, queis toti Eccleſiæ ſcandalum præbuit. . G. 572. Sefſ. 1I4. die 4. Julii, Carolus de Malateſtis, nobilis Domicellus Ariminenſis, nomine Gregorii XII. realiter & cum eßeltu juri, titulo, & poſſeſſioni Papatus in ſcriptis renuntiavit. Ante tamen, przyſidente Sigis- mundo Imperatore, Cardinalis Raguſinus, auctoritate & nomine ejusdem Gregorii, Con- cilium Conſtantienſe, perinde ac ſi nondum CC3 legi- RB N 406 = legitime indictum fuiſſet, in ſcriptis denuo convocavit. Id enim Gregorius petiit, & Sy- nodus pacis cauſſa fieri permiſit. Atque ſic Obedientia Gregorii XII. juncta eſt Obedientiæ Joannis XXIII. Eadem leſſ. memorabile hoc decretum fuit conditum: &. Simodus ſta- tuit, quod, quæcungue perſona cujuscungue ſtia- tus, gruduas, aut preminentic exiſtat, Conti= liunn quomodolibet perturbaverit, aut contra ejius ſalutem quidqudm machinata füerit, . perpe- tuo ſit inſamis, omnique dignitate & honore, .. . ſg etiamſi imperiulis aut regalis exiſtat, ipto jure g, privata ſit. S En Synodus non quidem definit, ſupponit z tamen, ſibi competere poteſtatem ſaltem indire- Kam in temporalia (237 & 546. e)! . Whin, G. 573. Seſſ rS. die 6. Julii pronunciata eſt ſententia adverſus oannem Huffium: 6. Simodus declarat, Joannem Huß fuiſſe & eſe⸗ ver am hareticum. incorrigibilem. . . Idcirco.. eundem .. degradandum decernit; . . & attento, qupd LEccleſia Dei non habeat ultra, quid ge- vere vulet, jadicio ſeculari relinquendum. Elu- jus juſſu ille dein poenze ignis addictus eſt. Ultimis his verbis videtur Synodus imperio eccleſisſtico abjudicare poteſtatem temporalem, quam tamen in decreto præcedentis ſeffionis ei- dem artribuit (572). At evanefſcit hæc contra- dictio, ſi ea verba interpretemur de poëna mor- tis, utpote quam hæreticis inferre, a manſue- tudine eccleſiaſtica alienum eſſe, Concilium ju- dicavit. §. 574. , == 407 = 3* F. 574, Seſſ. 19. die 23. Septembr. Hie- ronymus Pragenſis hæreſin abjuravit: qui ta- men in hærelin poſtea relapfſus, ſefſſ. 2 1., ean- dem cum Huſſio ſententiam ſortemque fu- biit. Poſtea editum eſt ſequens decretum: Synodlus ex quovis ſalvo condultu, per Impe- dtorem, Reges, & alios ſeculi Printipes hæ- eticis conceſſo, nullum fidei catholicæ vel juris- diktioni ecleſiaſticæ præjudicium generuri, vel impeclimentum praſtari poſſe ſeu debere, decla- raät, quo minus liceut Judici eccleſiuſtico.. hu- jusmocdli perſonas punire, quuntum juſtitia ſua- debit, ſi ſuos errores revocate pertinaciter re- cuſaverint, .. nec ſic promittentem, cum Jece- rit, quod in ipſo eſt, ex hoc in aliquo man- 7 Promulgatum fuit hoc decretum occaſione ſalvi conductus, quem Imperator Joanni Huſſio ad Coneilium Conſtantienſe profecturo dederat: & quo eum in ſuam & ſacri Imperii proteftio- nem recepit, ita ut, omni prorſus impedimento remoto, tranſire, ſtare, morari, & redire li- bere vermitteretur, ad honorem & reveren- tiam Cæſärex Majeſtatis. G. 575. Dicunt Proteſtantes, Synodum Conſtantienſem non tantum fidem Hufſio da- tam violaſſe, ſed etiam prædicto decreto (574) definiiſſe, fidem hereticis ſervandam non eſſe. R. Atrox hæc calumnia eſt. Nam inprimis Synodus ſalvum quidem conduktum Hieronymo Pragenſi dedit, quo eum a violentia, ſalva ta- C c 4 5 ⸗ = 40 E men juſtitia, ſecurum eſſe voluit. At Huſſio nullas ſecuritatis literas conceſſifſle legitur. In- juriam igitur Synodo inferunt, qui eandem vio- latæ fidei arguunt. Deinde neqse altera accu- ſatio veritate nititur. Synodus enim decrevit, ſecuritatem ab Imperatore promiflam non ob- ſtare, quo minus Eccleſia pœenis ſpiritualibus in hereticos animadvertere poſſit : id quod plane veriſſimnum eſt; cum ſalvus conductas a Principe datus nonniſi ſecuritatem temporalem præſtare poſiit. §. 576. Verum, inquiunt, Synodus pro- miſſorem declarat liberum ab obligatione ſer- vandi fidem hæreticis datam. Docuit igitur, licite violari fidem heæreticis datam. R. Synodus non quemlibet declarat liberum ab ejusmodi obligatione; ſed eum duntaxat, qai ſecuritatem temporalem promiſit heretico, ab obligatione prontſſum implendi abſolvit eo caſu, quo illud implere per leges non licet: id quod rurſfus eſt veruam: nemo enim tenetur præſtare, quod per leges prættare non licet. Inde autem neutiquam le nitur, Synodum in eo fuifſſe, ut . generaliter denniret, ſidem hæreticis obli gatam licite falli. G. 577. At nondum acquieſcunt Aarii. Imperator enim, ajunt, nulla lege obſtringi- tur, ut hæreticos vel morte plectat, vel ple- (ti ſeraietat⸗ Ergo eidem licuit præltare Huſſio ſecuritatem promiſſam. R. Concilium Conſtantienſe ut veram ſap- en Wun poſuit opinionem falſam, ac tum quidem in tri- laiantorn bunalibus & ſcholis paſſim receptam, qua cre- de- lile legien ui einten i. egse Altenn en, gert,1 * euff r Tl. 1 Mll He = tumm ule N = 409 . debatur Princeps non poſſe hæreticis, ſi refi- pilcere nolint, ſecuritatem temporalem vel pro- mittere, vel præſtare, etiamſi promilerit, niſi & ipſe excommunicari, regnoque privari velit juxta Can. III. Concilii Lateran. IV. (546): quam tamen doctrinam Synodus Conſtantienus nullibi legitur definiiſſe. G. 578. Seſl. 22. die I5. Octobr. 1416. Legati Kegis Aragonizæ, & Siciliæ, qui Petro de Luna adhæſerat, reliquis duabus Obe- dientiis uniti ſunt, non ante tamen, quam iterata Concilii convocatio facta fuit, prout inter Sigismundum Imperatorem & Deputa- tes Concilii ex una; & inter Regem Ara- goniæ ex altera parte Narbone conventum erat (572.). Decretum hac occaſione fuit, ut quatuor Nationibus, queis eousque Con- cilium conſtabat (567. a), quinta, ſcilicet Hi- ſpanica accederet. Cui ſeſſione 26ta die 24 Decembr. Oratores Regis Navarræ; — & Seſ- ſione 35ta die I8. Junii ann. 1417. Oratores Regis Caſtelle & Legionis, quorum uterque a partibus Petri de Luna ſteterat, uniti funt, præmiſſa tamen iterata Concilii convocatione. Atque ſic omnes tres Obedientiæ inter ſeſe mutuo conjunctæ ſunt. G. 579. Sefſſ. 37. die 26. Julii prolata eſt ſententia depoſitionis in Benedictum XIII. tan- quam hominem perjurum, univerſalis Eccleſicz ſcandalizutorem, ſchismaticum, & nareticum, utpote articuli zdei, unam ſanétam catholi- CCS caN cam Eccleſiam, violatorem incorrigibilem. Seſſ. 39. die 9. Octobr. editum eſt decretum de Con- cilis in poſterum celebrandis, ita ut proxi- mum poſt quinquennium; alterum poſt ſub- ſequens ſeptennium; reli qua vero deinceps ſingulis decenniis habeantur. G. 580. Sefſſ. 40. die 30. Octobr. editum eſt hoc decretum: &6. ynodus . . Ratnit, quoc Romanus Pontiſex, de proximo aſumen- dus, cum hoc ſacro Concilio, vel deputandis per ſingulas nationes, debeut reſormare Eccleſiam in Cœpite & in membiis, & Curiam Romanam, auntequam hoc Conctilium diſſolvautun, ſuper ma- teriis, quæ ſoquuntur. Fuere autem articuli reformationis 18. Ex quibus præcipue no- tari meretur 13tius: Propter quæ & quo- modo Papa corrigi poſſit, & deponi. Itaque Concilium Conſtantienſe, tribus Obe- dientiis jam conjunctis, cenſuit Papam poſſe exauctorari. 58I. Poſt ſeſſionem 41., quæ cele- brata eſt die 8. Novembris, in Romanum Pontificem die II. ejusdem menſis electus eſ Otto ſeu Odo de Columna, qui nomen War- tini V. aſſumſit, & deinceps Concilio præſe- dit. Is fſefl. 43. die 21. Martii ann. 1418. Sdacro approbante Concilio edidit quædam de- creta reformationis, lelpondenti articulis ſeſſ. 40. propoſitis (580.). Et quider m ad ar- ticulum 13tium fupra citatum hæc relſolutio pro- Ne. 411 Nℳ prolata eſt: Won videtur, prout nec viſum fuit in pluribus Wationibus, circa hoc aliquid novum ſtutui. Papa equidem approbunte pa- riter ſucro Concilio declaravit, per decreta tam leſta in præſenti ſeſſione, quam contordata cum ſingulis Wationibus, ſuper artitulis prædictis ſe« jam ſatisfaltum. Aſt ſubſecutæ Nationum querelæ docuerunt, quid in negotio refor- mationis actum fuerit. Denique ut etiam ſa- tisfaceret decreto ſeſſ. 39. de celebrandis Con- ciliis generalibus (579), proximam Synodum generalem quinquennio poſt Ticini ſeu Papiæ celebrandam, ſuero approbante Concilio, edi- xit. H. 582. Seſſ. 45. die 26. April. Conci- lium Conſtantienſe abſolutum eſt. Hac ſelſſio- ne Oratores Regis Poloniæ Magni Ducis Lithuaniæ petiernnt nomine Dominorum ſuorum, quemdam libellum Fratris Joannis de Falken- berg. .’ nwreſes continentem, rite damnatum tunquam hureticum per Deputatos in cauſſa ſilei, ac etiam per omnes nutiones Concilii, at per Collegium Cardinalium Concluſum, ⸗ in ſeſſione publica per ſacrum Concilium dumnari, ſen publice damnatum pronunctiari, autequam praſens Concilium diſſolveretur. Papa dixit re- ſpondendo, quod omnia & ſingula conciliari- ter determinata, concluſa, & decreta in mate- riis fidei per præſens Conctilium, tenuere, & in- violabiliter obſervare volebat: . ipſagque ſic éon- ciliaxiter fatta approbat, & ratiſicaut, & non aliten, nec alio modo. 412 Hæc verba, ſi cireumſtantias, in quibus pro- lata ſunt, conſideremus, hunc ſenſum habent : Ex iis, qux in materiis ſigei concluſa ſunt: illa tantumn avprobo, quæ CONOILEIARITER, id eſt, more ſolenni Conciliorum in publica ſeſſio- ne decreta ſSunt. Ex quo neutiquam ſequi- tur, reliqua decreta, quæ ad materiam fidei non pertinent, a Martino non fuiſſe approbata: alias nec latam adverſus Joannem XXIII. & Petrum de Luna depofitionis ſententiam, nec ceſſionem Gregorii XII.; nec ſuam ipfius ele- Gionem approbaſſe cenſendus eſſet. F. 583. Martinus approbunte ſacro Con- cilio edidit Bullam, in qua Epiſcopi ſuſpe- cGos de hæreſi interrogare jubentur; ℳ) Utrum credat, quod quodlibet Conci- lium generale, & etiam Conſtantienſe, univerſa- lem Eccleſiam repraſentet. Igitur Martinus V. Concilium Conſtantienſe, ſine ulla exceptione aliquarum ſeſſionum, Conci- liis generalibus accenſuit. b*) Utrum credat, quod condemnationes Goannis Micleſß, Gounnis Huß, &g Hieronzgmi de Praga .. fuerint rite & juſte faltæ per ſa- eorum generale Contilium Conſtantienſe. En Martinus V. condemnationes Wicleffi, Hufſii, & Hieronymi Pragenſis afſerit factas a Goncilio generali, etiamſi prima a ſola Obe- dientia Joannis XXIII. (570); duæ poſteriores vero a duabus tantum Obedientiis (573 & 74) factæ ſint ! 9) I AMNI Dron ninu Murtno cteleſt ſurenim poteliu Hubſan, Pen zeita kit n ſſo) ). lunte Mutin niis, ithle Auun etiti 4 le Onnidus zpprohen een Aa aolitanns in , Ludorici 0 de Commwendat Uenriam nn. anſis etes Decanns Ctutn t, Clan N= 4132 = * c) Utrum credat, quod Papa canonice edtus.. ſit ſucteſſor B. Leiri, habens ſupre- muas aubtoritatem in Eccleſia Dei. Dignum animadverfione eſt, quod fideles a Martino credere jubeantur, Papez competere ſupremam poteſtatem in Eccleſia; non item in Eccleſiam, nempe conformiter cenſuræz, quæ adjeéta fuit damnato articulo 41mo Wieleffi (570. d). A) Utrum credat, quod illud, quodh ſa- cum Concilium Conſtantienſe, univerſalem Eccle- ſiam reprakaſentans, approbavit in favorem fſidlei, & ad ſalutem animarum, eſt ab univerſis Clri- Nti fidelibus approbundum. Itaque Martinus V. decreta Sefſ. 4. & 5. non minus, atque alia hujus Concilii decreta, tan- quam edita a legitimo Concilio generali, ab omnibus approbanda decrevit. F. 584. Fata trium Virorum, in quorum locum Martinus V. electus eſt, hæc fuere. a) Joannes XXIII. antea Balthaſar Coſſa Neapolitanus, in Concilio Conſtantienſi depo- ſitus, Ludovici Comitis Palatini Rheni cu- ſtodiæ commendatus eſt. Inde fuga elapfus, Florentiam ann. I419. ad Martinum V. venit. Ad cujus pedes provolutus, cum omnia Con- ſtantienſis Concilii acta probaret, ab eodem Cardinalis Epiſc. Tuſculanus, & ſacri Colle- gii Decanus creatus eſt, concefſa ſede paullo minentiore, quam ceterorum Cardinalium, Sed 414 —E Sed non diu hac ei forte frui licuit. Nam die 22. Decembr. ejusd. ann. 1419. FPlorentiæ obiit. 5*) Gregorius XII., ante Pontificatum An- gelus Corarius, patria Venetus, facta Ponti- ficatus ceſſione, ab ipſo Concilio Conſtantieuli ſefl. 17. die I5. Julii ann. 1417. Cardinalis Epiſcopus & Sedis Apofſtolicæ in Marchia An- conitana Legatus perpetuus eſt renunciatus cum jure proedriæ ante reliquos Cardinales. Obiit ann. 1417. *) Benedictus XIII., ante Pontificatum Petrus de Luna, natione Aragonenſis, in Concilio Conſtantienſi exauétoratus, cum ſum- ma pertinacia ſe legitimum eſſe Pontificem crederet, moriens duobus Cardinalibus ſibi ad- huc obſequentibus in mandat's dedit, ut alium Papam poſt mortem ſuam eligerent. Hi im- perata fecerunt. Nam in locum ejusdem, ann. 1I424. defuncti, fuffecerunt Aegidium Mugnos, patria Aragonium, Eccleſiæ Barci- nonenſis Canonicum. Is tamen ann. 1429. de- poſitis Pontificatus Inſignibus, Martino V. ſe fubjecit: qui eum deinde EKpiſcopum Majori- cenſem renunciavit. Atque ita magnum ſchisma, quod 50. annis, nempe ab anno 1378-1429., duravit, extinétum eſt. G. 585. Mirum eſt, quantum adlaborent Romanenles, ſeu Viri Romanorum Curiali- ſta- is eilihe, le Degetun 5 ie interpol⸗ Annn irenit. 1, Hec er Attm ineredib N = 415 =3* ſtarum opinionibus imbuti, ut Concilium Conſtantienſe quoad decreta 4. & 5. ſeſſionis (568 & 69.) legitimum & Oecumenicum non fuiſſe evincant. Præcipua eorum argumenta paucis exhibeo, refutoque. Dicunt', a) Decretum Seſſ. 4. a Patribus Baſileen- ſibus fuiſſe interpolatum, additaque hæc ver- ba: Ad fidem, & ad refonmationem genera- lem Eccleſiæ Dei in Capite & in membris. Ita Emmanuel Schelſtrate Vaticanæ, Bibliotheceæ præfectus: qui ea verba in aliquibus cCodici- bus non invenit. R. Heæc afſertio non tantum contumelioſa, ſed etiam incredibilis ex eo potiſſimum videtur, quod decretum ſefſionis 4., prout denuo ſeſſio- ne 5. promulgatum eſt, ipſo Schelſtratio teſte, prædicta verba in omnibus codicibus contineat. Cum igitur nihil interfit, in quarta, an in quin- ta ſeſſione decretum illud editum fit, ejus- modi interpolatio plane inutilis erat. Nihil au- tem minus vero fimile eſt, quam Patres Ba- fileenſes in id incubuiſſe, ut nullo operæ pre- tio ea verba decreto ſeffionis 4. inſererent, quæ in decreto ſeſſionis s., jam contenta repererant. „) Memorata decreta ab unica tantum Obedientia fuiſſe edita. E. Decreta adverſus Wicleffum etiam ab una(570); — adverſus Huſüum & Hieronymum Pragen- ſem a duabus tantum Obedientiis condita ſunt (573 & 74): nihilo tamen minus Concilio ge- nerali ab ipſo Martino V. adſcribuntur (583.6). Nempe dubium non eſt, quin reliquæ Obedien- tiæ N 416 = * tiæ poſt conjunétionem decreta in præcedenti- bus conjunétionibus faéta in pexerint. Cum igi- tur illis non contradixerint; vel expreſſe vel ta- gite ſaltem iisdem conſenſiſſe merito cenſentur. (58⁰). c) Prædicta decreta non fuiſſe approbata aàa Martino V. R. Oppoſitum patet ex dictis (582 & 83). d) Decreta illa non fuiſſe communi con- ſenſu edita. R. Fuerunt aniformiter approhata, ut in Actis legitur. Etiamſi igitur ante ſeſſionem ali- qui contradixerint; id non obeſt, quo minus communi conſenſu firmata dici mereantur. Vid. Natal. Alex. Sec. 215. & 16. D'j. 4. art. 1. d. 7. XVII. COWTTLIII GEWERALE. BASILEENSHE. H. 586. Ann. 1423. nempe quinquennio poſt Concilium Conſtantienſe, ex de- creto ejusdem Concilii (579), & indiétione Martini V. (581), inchoatum eſt Concilium Papienſe menſe Majo. At graſſante ibidem lue peſtifera, Senas translatum eſt; ibique apertum menſe Novembri ejusdem anni. Ne- que tamen ipſum hoc Concilium Senenſe diu ſubſtitit. Nam Patres congregati, partim ob numerum Preſulum, qui convenerant, juſto minorem, partim ob metum bellorum, ma- Xime le aprrotata Snde commnunz en (Wun con. . It r. VD TTV A. incuennio dol No⸗ om 4nl. Me⸗ gem dl. 4 gerenle N 417 * xime vero ob conatus Alphonſi Aragoniæ Regis, ſchisma renovantis, Martino P. con- ſentiente, Synodum abruperunt menſe Feb- ruario ann, 1424., & Baſileam ad Concilium generale juxta normam decreti Conſtantienſis ſeptennio poſt celebrandum deſignarunt, pro- teſtantes, quod propter hoc Conctilium Senenſe non cenſeatur diſſolutum eſſe, ſed quod ipfi Pra=⸗ ſidentes cum inclitis Wationibus ad omnem re- formationem poſſibilem concurrere vellent. F. 587. Ann igitur 1431. Inchoatum eſt Concilium Baſileenſe. Cardinalis Julianus pri- mum a Martino V., deinde vero ab Euge- nio IV., qui eidem interea deſuncto ſucceſ- ſerat, delignatus eſt, ut Romani bPontificis nomine Synodo præſideret. Qui eum menſe Septembri Baſileam veniſſet, Eugenius P. eidem per literas die 12. Novembr. datas pracepit, ut quod Concilii Baſileæ aderat, diſſolveret, aliudque poſt ſesqui annum Bo- noniæ celebrandum indiceret. Bulla quoque ad univerſos Chriſti Fideles data Concilii hu- jus diſſolutionem die 18. Decembr. promul- gavit. Verum mandato Papali vel neglecto, vel ignorato, Julianus die 14. Decembr. ejusd. anni 1431. Imam ſeſſionem celebravit: in qua preter alia plura ſtatutum, ut quatuor Nationes, Italica, Gallicana, Germanica, & Hiſpanica, in quatuor conventus diſtribue- rentur, ad eum fſere modum, qui in Con- cilio Conſtantienli obſervatus fuerat (567˖ℳ D 4d H. 588. N= 418 G. 588. Seſſ. 2. die 15. Febr. ann. 1I poſteaquam lecta & confirmata fuerant berrima illa decreta Conſtantienſia de au tate Conciliorum generalium (568 declaravit Synodus, quod ipſa.. per nul, quavis auktoritate, Slam Papali dignitute prafulgeat, diſoli, aut ad alium lotum trans- ſerri, ſeu ad aliud tempus prorogari debuis, KAut potuit; debet, aut poteſt; debebit, aut po- terit, absque ejasdem jnodi Baſileenſis delit rutione, & conſenſu. En Synodus Baſileenſis vi decretorum Con- ſtantienſium Eugenium, atque adeo Papam cer- tum, Concilio generali ſubditum efſſe declarat! 43 Ce H. 589. Seſſ. 3. die 29. April. Synodus innitens decretis Conſtantienſibus LEugenium P. . . cum omni reverentia exoravit, ut præ- tenſam diſſolutionem revocaret, & ipſam zvevo- laitonen, quemadmodum &o Aiſſolutionem fetit, Ver diverſas mandi partes publicaret. At cum Papa huic petito non ſatisfaceret, Seſſ. 2. die 18. Decembr. Synodus Eundem ſab obte- ſatione divini judici admonuit, & eidem ex purte omnipotentis Dei pracepit, quatenus infra 6o, dies , Ppratenſam diſſolutionem. ,. revotä- ret, & huic ſacro Concilio pure & ſimplitites adhareret realiter & cum eſſeltu. Secus; ſan- ſta Scmodus absque ulteriori monilione, . Pro- edet, prout Spiritus S. diktaverit, & tam de jiure divino quam luumano fuerit procedendum. 5 = 419 =3* H. 590. Seſſ. 14. die 7. Novembr ann. 1433., Præſente ipio sigismundo Imperatore, terminus 60,. dierum Eugenio antehac con- ceſſus (589), ad tres menſes eſt prorogatus 3 formaque præſcripta, qua Synodo adhærere jubebatur. Ceſſit denique Synodo Kugenius; Legatosque Baſileam cum literis, queis huic Concilio ſe adhærere ſecundum formam ibi- dem preæſcriptam profefſus eit. 1. Seſſ. 16. die 5. Febr. ann. 1434. Bulla Eugenii, quæ incipit: Da- n ea Pontifex ſacrum generale Baſile⸗= enſe Concilium . . pro extirnatione hareſum vace populi chri Eccleſic in Capite & in membris . legitime in- choatum eſſe aſſerit. Decernimus, pergit Papa, præfatum generale Contilium a tempore inchoa- 5 ſtiani, uc generali reformatione „7 ien fuit, tionis ſucx legitime continnatum fuiſſe, & con-= tt. A cun tinuati debere ad pradiltau, perinde ac ſi nul⸗ 4 diſſolutio falta fuiſſet. Quinimmo pra fatam G diſſolutionem irritam declaranies, infum ſacrum generule Contilium Baſileenſe pure, ſimpliciter, & cum effeltu ommi devotione ac favore proſe-⸗ Juimur „ & proſequi intendimus. Przterea quascunque literaus, & quidquid per nos aut noſtro nomine in prwjudicium aut derogutionem dilti Contilii, ſeu contra ejus auktoritatem fa⸗ Kum, ſeu aſertum eſt, rèvocumus, & irr'ta- mus. Data eſt hæc Bulla die I1s. Decembr. ann. 1433. Lectis his literis Synodus decre- ( e, D d 2 vit, N 420 == E vit, & declaravit, Eugenium per cas ſatisfe- ciſz plenarie monitioni, citationi, & requi ſitio- ni hujus ſacri Concilii. Ex his manifeſtum redditur, Synodum Ba ſfileenſem usque ad ſeſſionem 16. ab Eugenio P . fuiſſe exvreſſe confirmatam. Idem igitur ſæ- pius jam memorata decreta Conſtantienfia (568 & 69), utpote quæ Seſſione 2. Baſileeênſi denuo cônfirmata ſunt (y88), ſuo aſſenſu probavit. Eugeniuzg qvidem, teſte Cardinale Joanne Tur- recremata L. 2. de Eccleſia C. 100. Florentiæ in publica diſputatione ad Card. Julianum dixit: Nos quidem progreſſum Concilii approbavimus, volentes, ut procederet, ut incevxerat: non ta- men approbavimus ejus decreta. Verum incon- ſiderantiæ cuidam hæc verba ſunt adſcribenda. Quid enim, dic ſodes, probavit Papa, dum Concilium Baſileenſe probavit, ſi ejus decreta non probavit 2 F. 592. Die 24. April. in Congregatione generali quatuor Legati Papales incorporati ſunt Concilio nominibus privatis, ea tamen con- ditione, ut nominibus propriis jurent . hu- zjus Concilii decreta defendere, & ſpecialiter de- creta Conſtantienſia (568 & 69), Bafileæ rur- ſum firmata (588). In proxima dein ſeſſione 17., quz præſente rurſum Imperatore ha- bita eſt die 26. April., iidem Legati Ponti- ficii unacum Card. Juliano admiſſi ſunt in Praſidentes nomine, vice, & loco Eugenii P.; ſine ulla tamen jurisdiktione coaltivau, ſalvo eti- am modo pvrocedendi haltenus obſervuto. N= 421 = H. 593. Seſſ. 25. die 7. Maji, poſt plura decreta ſaluberrima in ſeſſionibus præcedenti- bus edita, Concilium in duas partes diſciſ- ſum eſt. Cum enim ageretur de loco Con- cilii ad reparandam cum Eccleſia græca unio- nem celebrandi, Major pars, quæ tamen fere ſecundi tantum ordinis ſacerdotibus conſta- bat, duce Ludovico Card. Arelatenſi, Baſi- leam, Avenionem, vel aliquam Sabaudiæ civitatem; — pars minor, ducibus Legatis Papalibus, quos plerique Præſules ſequeban- tur, Ferrariam, vel Florentiam ad hunc finem determinavit. Eugenius edito diplo- mate poſterioris partis electionem probavit. it Ping, dun . 1 ejns benet F. 594. Seſſ. 26. die 31. Julii Synodus deerevit, ut Eugenius P. intra 60. dies. . per Je vel per aliam corum Sinodo Baſilex compa- redt, ad objecta male adminiſtrati Pontifica- tus vitia reſponfurus. Cumque Is hujus ci- tationis nullam rationem haberet; ſeſſ. 28. die t. Octobr. eadem Synodus declaragvit, eun- dem eſſe contumacem, & ejus abſentia non ob- ſtante contra eundem ad ulteriora fore proce- denaum, prout ſacro Concilio videbitur. At Eugenius Bulla, quæ incipit: Loktoris gen- tium, eodem die edita, Concilium Baſilea Ferrariam transtulit. Atque ad hanc asque trunslationem Concilium Buſileenſe cum omni re- verentia & devotione a ſe ſuſcivi, Idem pro- feſfus eſt in literis die 22. Jul. ann. 1446. ad ſuos in Germania Nuncios directis; absque ta- 9, D d 3 men, We men, Ut addit, prjudlicio juris, dignitatis, & r‿uinentie ſankta Sedis Apoſtolit , a& pote- hasis ibi & in eadem canonice ſadenti in ver- ſona B. Petri à Chriſto conceſſc. Poſt ſeſſionem 30. die 2 2². Decembr. celebra- tam, Galianus Carqin alis, . . ut villit Baſi- leenſzs in propoſito Pontiſicem deponendi obſti- natos „ Baſiles, diſceſſit die o. gdanuar., ann. 1425. Et Patres concione advocata Enacyt- cum Card. Arelatenſem, qui auicus iunc Ca dinalis in Concilio Jer vererat, Præſideutem cre- ant cum nlena poteſtate. Ita refert Auguſti=⸗ nus Patricius in Miſtor. huj. Concil. C. 66. G. 505 Seſſ. 31. die 24. Januar., ann 1438. unodus Eugeni, um L. „ manifeſtum con=⸗ tunatem, & in aperta rebellione exiſtentem, lc incorrig: ihiliter Eccleſiam Dei ſcundalizan= te n, ab omni adminiſtratione Papazus im ſpi- givuulibus & temporalibus ſuſpendit. Elienaticu 1 P H. 596. Sefl. 33., quæ die 16. Maji ann. 1430. ‚truſtra reclamantibus & propterea ablentibus Principgum Oratoribus, & viginti tantum Abbatibus aut E Ppiſcopis præſentibus habita eſt, Sgnodus definivit, prout ſequitur: ) Veritas de poteſiate Concilii generualis, aniverſalem Eccleſiamn repraſentantis, Jupra Papam & quemlibet alterum, declaruta per Conuſtantienſe &e oc Baſileenſe generalid Concilia, eſt ver itas ſide gi catholita. — — . = 42;3 = =* 9„) Veritas bc, quod Papa Conctilium ge- nerale, univerſulem Eccteſiam repræſentans, akta legitime congregatum ſuper declaratis in præfata veritate, ſine ejus conſenſu nullatenus auktoriiative poteſt diſſolvere, aut ad aliud tem- pus prorogate, aut transferre, eſt veritas fidei catholicc. ) Pradiktis duabus veritatibus pertinati- ter repugnans, eſt cenſendus hæreticus. G. 597. Seſſ. 34. die 25. Junii Synodus, pro tribunali ſedens, per ſententium defiiti- vam pronunciavit, Gabrielem, prius nomina- tum Eugenium P. IW., eſſe notorium contuma- tem, praceptis Eccleſiz univerſalis inobedien- tem, aſſidunm contemtorem ſacrorum canonum, unitatis Eccleſizc Dei perturbatorem, Simonia- eum, chismuticum, pertindcem hareticum, di- lapidatorem jurium & bonoxum Eccleſix, dum- noſum ad adminiſtrationem Romani Pontificii: 10, Veiiam . — . de Ni quem propteret aà Papatu, depoſuit, & abje- 1 Men cit. Teſte Auguſtino Patritio C. 114. huic ſeſſioni ſeptem tantum Epiſcopi interfuerunt. G. 598. Seſſ. 39. die 17. Novembr. Sy- nodus promulgavit, Keligioſum & nobilem Vi- rum Amadeum Ducem Sabaudic in ſolitudine Kipalick jam a pluribus annis in virtute ton- tinentiæ honeſte converſantem, & virtutum Do- mino in ſpiritu humilitatis ac ſimplici & humili 4 D d 4 ha- deinceps nomen Felicis V. aflumlit. Hæc electio novum in Eccleſia ſch'sma ex- cſtavit. Principes Germaniæ neutras partes amplexi ſunt. Rex Aragoniæ, Regina Hun- gariæ, Bavariæ & Auftriæ Duces Felici adhæ- ſere, Galli, Angli, & Scoti, quamquam Ba- ſileenſe Concilium reeiperent, in Eugenii ta- men obedientia perſtiterant. Parifienſis Schola Concilio Baſileenſi auhærere profea eſt: & pluring Germaniæg gymnaſia, ut Viennenſe, Erfordienſe, Colonienſe, & Cracovienſe in Po- lonta: qux omnia ſuis ſeriptis adeclararunt, ſupremam eſſe poteſtatem avud Concilium Baſi- lezuſe, cui etiam Papa obedire teueretur. Hæc ſcribit memoratus Patritius C. 114. H. 599. Seſſ. 45. & ult. die 16. Maij ann. 1443. ſtatult Synodus, ut infra trien- nium. generule Conctiliun in civitate Lugdu- nenſt celebretur. Attamen Concilium Bafle- enle continuundum; & ſi quidem aliquod im- pedimentum ſele objecerit, eo ipſo Lauſanam Zrunslatum eſſe decrevit. Et revera, cum Fri- dericus III. Imperator civibus Balſileenſibus mandaſſet, ne Concilium hoc ultra in Urbe ſua tolerarent, qui adhuc fupererant, Patres Balileentes Lauſanam abierunt circa initium ann. 1449., ibidem generale Concilium pro- ſecuturi. Cum vero Irritos eſle cernerent co- natus luos, Amadeus Regis Galliæ preci- bus kabitu deſervientem in ſummum Pontifſicem uni- verſulis & Romankx Eccleſic eſſe eletiam. Qui tutn bobatt, 1 Grnodunn b eut, Aut ſ ni maudarit. Tindunn ett, Alaut, rei ein n tlum = 425 =23* bus permotus, Papatu ſe abdicavit die 7. April. ann. 1449. eamque ceſfionem Synodus Lauſanenſis ratam habuit die 19. ejusd. mens. & anni, ſimulque Nicolaum V. „qui Eu- genio IV. ann. 1447. e vivis ſublato ſucceſſe- rat, Pontifiéem ſalutavit; Amadeum vero Sa- binenſem Epiſcopum, Cardinalem, & Sedis Apoſtolicæ in Sabaudia Legatum perpetuum declaravit. Hæc omnia Nicolaus V. non tan- tum rata habuit, ſed etiam quæcunque con- tra Synodum Baſileenſem vel Lauſanenſem aut contra Felicem V. ab Eugenio P. acta fuerunt, aut ſcripta, irrita & pro infeltis aberi mandavit. Sic & hoc ſchisma rurſus extinctum eſt. S. 600. Præ ceteris memorabile eſt de- cretum, quo Patres Baſileenſes Lauſanzæ congregati cum Nicolao V. pacem inierunt. Sankta hac Synodus, inquiunt, in Spiritu §. legitime congregata, univerſalem Eccleſiam re- raſentans . . dileftiſſimum Eccleſic filium Thomam in ſummuam eligit Pontiſicem, nomi- ne, quo nune appellatur, Wicoluum V. appel- landum: utque pro ſummo Pontifice kabeatur, præſentis decreti tenore ſtatuit.. MWandat pra- terea hac ſantta Snodus omnibus & ſingulis Chriſtianjs, quutenus Eidem tanquam unico, verg, & indubitato Pontifici obediant. D d S H. 601. 2 — == 426 ==E F. 601. Cum de oecumenica Baſileenſis Concilii auctoritate movetur quæſtio, in va- rias ſententias tam ICti quam Theologi abe- unt. Ego fic exiſtimo: Ssi, & quamdiu Concilio Baſileenſi nihil defuit eorum, quæ ad legitimum generale Concilium requi- runtur, tum certe dubitandum non eſt, quin tamdiu oecumenicam auctoritatem merito ſibi vindicaverit. Jam vero nullum ex ejusmod requiſitis huic Concilio, ſaltem usque ad ſeſ- ſionem 25tam, defuiſſe, cuilibet, qui acta inſpexerit, liquido pateſcit (586 - 94). WMihil igitur eſt, cur ſaltem ad eam usque ſeſſio- nem iſtud Concilium quisquam vere oecu. menicum fuiſſe inficietur. Quoniam vero à ſeſſione 25ta Synodus in duas partes disciſſa eſt, ita ut unam Eccleſiam univerſalem non amplius repræſentare videretur (5903); tum quidem eandem auctoritate oecumenica ex- cidiſſe qui cenſent, ſatis probabiliter ſenti- unt. Neque tamen iis multum refragabor, qui Concilium hoc usque ad ſeſſionem 28vam legitimum fuiſſe contendunt, eoquod Euge- nius IV. illud usque ad translationem a ſe Hactam, quz tempore prædictæ ſeſſionis con- igit (594), approbaverit. Plura vid. apud Natalem Alex. Sec. 15. & 16. Diſſ. 8. art. 4. * ar Inr, per (a e! lcn Baſlee Urſtio, inn . . Theplogi , C Guamdir eorum, glu liuum xegni no Cbiltter 1 vVY NR- = 427 = * XIX CO NCILIUM GENERALE. FERRARIENSE SEU FLORENTINUM. F. 602. Hic Concilio initium datum eſt Ferrariæ ann. 1438. die 8. Ja- nuar., per Cardinal. Nicolaum Albergatum. Poſtea primum advenere loannes Palæologus Græcorum Imperator, quem comitabantur Jolephus Patriarcha Cpltanus cum aliis 20. Epiſcopis, inter quos erant tres, qui ſimul Alexandrini, Antiocheni, & Hieroſolymitani Patriarcharum vices obibant. Aderat ipfe etiam Eugenius P. cum Epiſcopis occiden- talibus circiter 72. Conventum fuit, ad re- parandam utriusque Eccleſiæ unionem arti⸗ culos 6. eſſe diſcutiendos, nimirum de pro- ceſſione Spiritus S.2 Filio; de additione EYi- lioque in Symbolo Cpltano; de Primatu Pa- pye; de igne purgatorio; de beatitudine San- Gorum ante communem reſurrectionem; de- nique de uſu panis azymi in Sacramento Eu- Chariſtiæ. G. 602. Seſſiones 16. Ferrariæ ſunt ha- bitæ, in quibus inter Græcos & Latinos de additione Filioque potiſſimum fuit diſpu- tatum, cum IIIi eam rejiciendam; — Hi vero retinendam eſſe contenderent. At ob exor- tam in ea urbe peſtem, jubente Papa & con- ſentiente Imperatore Græcorum, menſe Ja- uario ann. 1439. 5 Synodus Florentiam trans- lata eſt. * A. Wr 428 — * G. 604. In hac urbe adhuc novem ſeſſio- nes ſunt celebratæ, in quibus præcipue diſ- ceptatum fuit de proceſſione Spiritus S. a Filio: ut proin hæc Synodus, quatenus ex Ferrarienſi & Florentina coaluit, 25. feſſio- nibus abſoluta fuerit. Finitis diſputationibus de proceſſione Spiritus S., agitata efſt quæſtio de Primatu Papg. Inprimis quidem Greci conſtituerunt, ut is, quæcunque hahbebut ab initio & ante ſchisma privilegia, rurſus Rct ipſa habeat. Cumque Eugenius IIIis ſche- dam obtuliſiet, in qua petiit, at Sedes Apo- ſtolica ſeu Licarius D. MW. G. C. ſummus Bon- tifex hubeut ſua privilegia, & licuerit ei ſuo jure, quippe ut ſummo Pontifici, adjicere, quod ſacro ſymbolo ADODIDI; reſponderunt, pvoſtu- latum hoc eſſe iniquiſſimum. Wam quomodo, in- quiebant, nobis aßirmure liceat, fucultatem ſſe Romank LEccleſiz, addendi, ſeu demendi, absque Fratribus ſuis Patriarckis 2 Cuaprop- ter etſi vium eſt, Juod fuit additum; qui ta- men hot pateate auſus fuerit citra coguitionem Ijnodicaum, culpa neqguaquam vasabit. F. 605. Aliquot poſt diebus Græci, ha- bita de Eccleſiarum privilegiis confultatione, admiſernuunt privilegia Papa, prætergnum duo; ne convocet Synodum acumenicam ſine Impe- ratore & Patriarcthis, ſt conveniunt, id eſt, ſine eorum conſenſu. Quodſit advocentur, 6S non veniant, ne proptereau impeclimento ſint, gu minus nodus fiat. Alterum eſt, ut, ſi quis V I1 cum Log Anti ieiun Eel wam de 8 el Plrltus 8. Gdtenns a 250 Lello. tationibus Lel guetti len Crxri . W== 429 =5* quis putet, ſe ab aliquo Patriurcharum Pati injurium; & veniat, qui interpoſuit appellatio- nem; une Patriurcha Ipſi ſeſe ſiſtant judlican- dos: ſed Papa mittat in Provinciam quatnaue inqui ſitores, & ibi per eos injuriam Puſſi Jus ſuum obtineant. Hæc ubi Eugenio P. inno- tuerunt, reſpondit, ſe velle omniu Eccleſic ſuæ privilegia; velle ad ſe fieri appellationes; ec non puſcere & regere univerſalem Clwiſti Ec- cleſiam, uti Ovium Paſtorem. Auktoritatem praterea ſibi eſſe & facultatem celebrundli Siy- nodum COecumenicam, dum oρas fuerit; & om⸗ nes Patriarchas varere eius voluntuti. Tum vero Imperator, kis auditis, deſperavit; Aet aliud reſpondit, niſi: Curate de noſtra hinc profeltione, ſi vobis eſt in animo. G. 606. Ne vero unione adeo exoptata fruſtrarentur, aliqui ex græcis Epiſcopis in id incubuerunt, ut Imperatorem ad confe- renda cum Eugenio conſilia permoverent. Deputati igitur ſunt quatuor Viri ex utra- que parte: quos inter habita conſultatione, Græci ſuam de Papæ privilegiis ſententiam his verbis declararunt: De Primatu Papa fatemur, Ipſum eſſe ſummum Pontificem, & Procuratorem, locum gerentem, α Vicarium Chriſti; Paſtorem & Doktorem omnium Chri- ſtianorum, regentem & gubernantem Dei Eccle- ſiam, ſaluis privilegiis & juribus Patriarcha- rum Orientis. His ſcriptis, ſtatuerunt nihil amplius ſcribere, aut facere. Sed ſi hoc a Pa- va von reciperetur, nikhil eſſe ultra faciendum. Probabatur Pontifici hæc declaratio. Itaqu conſcripta eſt fidei definitio: in qua cum Pa- pa diceretur habere ſua privilegia juxta de- terminationem ſacrx˖ Stripturg, & dilta San- Korum; rurſum interceſſit mperator, an, in- quiens, ſi quis Sauktorum in epiſtola honorat Papam, excipiet hog pro privilegio? Quare ei- dem ſignificavit, aut hoc corrigeret, aut de edlitu ejus ogituret. Igitur definitio emendata eſt, prout hodie extat, atque Imperatori ex- hibita: cui cum placuiſſet, græce ac latine conſcripta fuit. H. 607. Tandem die 6. Julii ann. 1439. facta eſt utriusque Eccleſiæ unio, lectaque fidei definitio, cui Latini Græcique omnes, excepto ſoloe Marco Metropolita Epheſino, qui in ſchismate contumax permanſit, ſubſcripſe- re. De Primatu Papz & przrogativis cete- rorum Patriarcharum fic ſtatuitur: LDeſii⸗ mus, ſäanbtam Apoſtolicam Secdem & Romanum Pontificem in univerſum Orbem tenere Prima- tum ,; & inſum Pontificem KRomanum ſuc- ceſſorem eſſe B. Petri Princtipis Apoſtolorum, & vernm Chriſti Vicarium, totinsque Eccle- ſic Caput, & omnium Clhriſtianorumim Patrem d Vokctorem exiſtere; & Inſi in B. Petro pa- ſcendi, regendi, & gubernandi univerſalem Eccleſiam a D. W. G. C. plenum poteſtatem () ructitam eſſe, quemudmodum & (hb) in Akltis Lonciliorum oecumenicorum & in ſacris canoni- us 4) Per pote itan (58.5) t Ab olatt /n vwane potent abvlo non dicarinnus (5 uleo tim in NRir , gue ht ſiun iI Air ſrit ANnenin klni gero, A i, . 7 lun, gi in Gin ſurit en Uemn BEecdltiamn unn tizen ton mnonet gieln Leni l. Not = 431 =* bus continetur; renonantes inſuper ordinem tra- ditum in cunonibus ceterorum venerabilium Pa- triurcharum, ut Patriurcha Cpyltanus ſecundus ſit pvoſt Sdmum Romanum Pontificem; tertius vero Alexandrinus; quartus autem Antiochenus, & quintus Hieroſolyjmitanus; ſalvis videlitet pri- vilegiis omnibus & juribus Eorum. ua cu b. 1 a) Per poteſtatem plenam cave intelligas ab- ſolutam (68. 5), vel mere monarchicam (94) , aut abſolute ſupremam, quæ fcilicet nulli alteri humanæ poteſtati ſubjecéta fit (68. *): huic enim vocabulo non alia notio ſubjicitur niſi ea, quam indicavimus (68. c). *“] Vulgo quidem legitur: Quemadmodum etiam in Actis &c. ut ſenſus ſit: Poteſtas Pa- v&, quæ hac definitione exprimitur, continetur etiam in Aktis Conciliorum generalium & in Jacris canonibus.,. Sed noſtra lectio reſpondet textui græco, qui ſic habet: Kad oν Troτ* nα s Tο daνατνιο Rc. junta eum mo- dum, qui & in Aktis Concilisrum generalium & in jacris canonlbus continetur: quæ verba hunc ſenſum habent: Poteſtas regendi auniver- ſalem Eccleſiam Papæ eo modo convenit, quo zam eidem convenire Altka Conciliorum & ſacri canones declarant. Eodem plane modo ultima hujus definitionis verba legunt Blondus Eu-⸗ genii IV. Notarius L. 3. Decad. 10. Marcus Vi= gerius Cardinal. in Decachordo., chorda 10. Jo- annes Fiſcherus Roffens Ep. artic. 25. contra Lutherum. Joannes Eckius L. 2. de Primatu S. Petri. C.25. Albertus Pighius L. 4. de Hieranch. Eccles. apud Natal. Alexandrum. Sec. 17. & 16, Dic. S&. art. 4. num. 12. §. 608. N= 42 = F H. 608. Definitioni latinæ a latere dex- tro Latini, aphenin Bulla Papxæ;— a ſiniſtro vero Græci, appoſita Bulla aurea Imperato- ris ſui, ſabic:iplbre. Dignum tamen animad- verſione eſt, quod lmpertor primo loco ſub- ſcripſerit, & ante ipfos Orientalium Patriar- charum Vicarios. Nomen Patriarchæ (plta- ni non legitur in fubfſcriptionibus, cum is menſe præcedente ex hac vita FPlorentiæ mi- graverit. In ejus cubiculo tamen hoc ſcrip- tum, ipſius manu exaratum, inventum eſt? oſenh miſeratione divina Cponis nor Romæ Archiepiſcopus, & cumenicus Patriarchua. (a) Quonium ad extremum vita mec pver veni, icdt- circo pro meo munere dilettis Filiis benignitate Dei meam ſententiam his literis valu m facio. RNam quxæ D. W. G. Clniſti catholica S& apoſßtolica Eccleſiu Romæ veteris ſeutit, ac celebrat, om- nia me quoque ſentive, credereque rrofteor, at ipſis plurimum acquieſco. Beutiſimum autem Patrum Patrem, ats ſummum Fontificem, Ro- mæque veteris Papam Domini W. G. C. Vica- rium eſſe concedere b); atque animarum purga- torium eſſe non inficior. a) Oecumenicum Patriarcham ſe vocat, non uunt⸗ Nr alio utique ſenſu,; niſ eo, quem explicavi= u n rſirt lvt mus (341. †). 5) En inſigne teſtimonium de Primatu Eccle- ſiæ Romanæ, editum a Patriarcha græco, ad mortis confinia jam deducéto! §. 609. 9 N HMitere N = 433 = ** G. 609. Concilium Florentinum ut Oe- cumenicum & legitimum Gallia diu non re- cepit. Certe nullus ex Epiſcopis Galliæ, Rege prohibente, huic ſynodo interfuit: & omnes regni Galliarum Ordines, qui Bitu- rici ann. 1440. convenerant, eam rejecerunt. Preterea Cardinalis Lotharingus in Com- monitorio ad Britonem Secretarium ſuum tempore Concilii Tridentini ſcripſit: Apud CGallos Conſtantienſe Conctilium in partibus ſuis omnibus ut generale habetur; Baſileenſe in au- Roritatem admittitur; Florentinum perinde ac nec legitimum, nec generale reputatur. Ratio repudiandi inde repetenda eſt, quod Galli crediderint, definitionem Concilii Florentini repugnare decretis Conciliorum Conſtantienſis & Baſileenſis de ſuprema Conciliorum gene- ralium auctoritate. Verum, ut Natalis Alex. Jec. I5. & 16. Diſ. 1o. art. I. zum. 6. (cri- bit, voſtquam attenta magis conſideratione in- notuit, Florentinum Concilium decretis illis non repugnare, ipſum & Galli plerique omnes Thee- logi, excuſſo ſcerupulo, &umenicum absque haæ- ſitatione appellarunt. Sane Synodus, ad quam Orientalis & Occidentalis Eccleſiv Epiſcopi con- currerunt, Romano Pontifice per ſe vel per Legatos praſidente, ſemper æacumenica habita 6. E e XX. COW- A. — — — JB2 434 * XX. COWoILIUI GEWERALLE. LATENANENSR. V. +W OV. 610. Rex Galliæ Carolus VII. ann. 1438. Biturici ſolennem om- nium Ordinum Francigæ conventum celebra- vit, præſentibus etiam cum Eugenii P. tum Conciſi Baſileenſis Legatis. Ibi condita eſt ſtitutio 84C D ea nim 1. rali ſubjici- m eceleſiaſtico- rum elesctionem Pellationi- bus Romanis alibus Beneficiorum re- ſervationibus, & Annatis modum ponunt; quꝰ denique ad alia reformationis capita pertinent. Concilii rum, quæ und ; gu⸗ F. 611. Sanctionew hanc improbavit Eugenius P. Immo Pius II. in conventu Man- tuæ habito ann. 1459. coram Oratoribus Re- gis Galliæ edixit, ſibi a ſacro cum Callis cor nmercio abſtinendum eſſe, niſi Rac, ut ait, Sanktionis macula ſen ruga d Francorum deponutur. Certe, pergit Papa, non au- Koritate generalis Synodi, necg Romanorum Pontificum decretis retepta eſt? quumrvis de cauf- s eccleſidtſticis traltatus absque platito Ko- ma- . 435 = 3* mana Sedlis ſtare non poſſit. (a) Prakaſul Ro- muanus, oujus Parochin Orbis eſt, cujus pro- vintia nec Ocenno clauditur b), in vegno Fran- um jurisdiltionis habebit, quuntum plüu- cet Parlamento. Won ſacrilegum parritidam, non hæreticum punire permittitur, niſi Pur- lementi conſenſus adſit. («g) . . Diſceſtonem a Romana Eccleſiu pr ſe ferre videntur, quæ c vun ſub obtentu prugmaticæ Sanktionis fieri dicun- tur. (dA) a) Si vera eſſet hæc Papeæ aſflertio, ſeque- retur, omnes cauſſas eccleſiaſticas judicio Pa- pali eſſe ſubjiciendas. Sed nimirum ejusmodi poteſtatem monarchicam Primatui annexam vult Curia Romana; Chriſtus non voluit. 5) En bPius II. credidit, ſibi competere po⸗ teſtatem immediatam & concurrentem in om- nes diceceſes! Ex aétis Conciliorum & ſfacris canonibus, ex quibus menſura jurium Papalium juxta Concilium Florentinum cognoſcitur (607.5“), contrarium innoteſcit. c) Immerito Pontifex invehitur in Placitam regium circa pœnas eccleſiaſticas: harum enim abuſus graviflimas in Republica turbas jam ſæ- Pe excitavit. 4) A principiis Curiæ Romanæ diſceſſio- nem continet Sanctio pragmatica; non item ab Eccleſia Romana. Dolendum, toties Romanam Curiam cum Eccleſia Romana confundi. E e 2 H. 612. N= 436 — * §. 6012. Ea de re certior factus Rex Franciæ, (arolus VII., habito conventu om- nium Ordinum regni, ſui, per Procuratorem generalem, confecto publico inſtrumento, ann. 1460. à Papa ad Concilium generale appell a- vit, ſalva in omnibus ſankta Sedlis apoſtolicæ re- ver e i, , & illa, qua ſummo Pontifti juxta ſen- tentias . pat: aan debetur, obedientiu. Quod ſi Tabe aut congregare recuſet, aut nimium dif- erat generale Concilium „promiſit Rex, ſe ope- ram daturum, ut alii Principes cChriſtiani Sy- nodum generalem curent convocandam. En colliſionem Sacerdotii & Imperii ex abuſu poteſtatis eccleſiaſticæ! J. 613. Verum Pius II. Ludovico XL, qui Carolo VII. fucceſſerat, perſuaſit, ut per literas, Romano Pontifici inſcriptas „ San- ctionem pragmaticam abrogaret ann. 1461. Cum vero Parlamentum, Academia Pariſi- enſis, & Clerus Gallicanus abrogationem in- digne ferrent; hinc ea ſtabili effectu fruſtrata eſt, bra lertün cum Julius II. P. cum Hi- ſpaniæ & Angliæ Regibus, Venetisque, ac Helvetis fodus adverſus Ludovicum XlII. Galliæ Regem iniiſſet. . 614. Fervente inter Julium P. & Galliæ Regem diffidio, novem Cardinales, ejusdem Regis & Maximiliani Imperatoris auctoritate ſufful ti, Concilium generale Pifis celebrandum indixerunt, eo obtentu, quod ce- us benerolos 1CAehratis, I unn, Digu, 1 in de 21.1 Ktione Pontiie II nec Mectio lanum ſen 0r ſicns Conyent , DPocüntte Iummento, an t In Itel. Aenin Doräd- ogndanem ir eBectu kerkdn l.D. com H. epells — Ninn .. A Crünks i lnhehnnt enl 1 OMtentu, l⸗ 437 N celebratio generalis Concilii eſſet necefſaria; cum ob legem a Concilio Conſtantienſi la- tam (579); tum quod Julius cum ceteris Cardinalibus in Conclavi ejusmodi Synodum ſe convocaturum edito jurejurando promiliſſet. Synodum hanc Piſanam inchoarunt menſe Novembri ann. I151I. Cumque Piſanos ſibi minus benevolos experirentur, tribus ſeſſio- nibus celebratis, Concilium transtulerunt Me- diolanum, ibique habitis S. ſeſſionibus ann. 1512. die 21. Aprilis julium II. ab admini- ſtratione Pontificatus ſuſpenderunt. Denique cum nec Mediolani amplius ſatis tuti efſſent, Lugdunum ſe receperunt. F. 615. Interea Julius P., ut Piſano Cardinalium conventui obicem poneret, Con- cilium in Laterano celebrandum indixit. Cui interfuerunt I14. Epiſcopi, ltali fere omnes. Primis quatuor ſeſſionibus ipſe Julius P.; — 5tæ vero, Papa ex lethali morbo decumbente, Raphael Card. Oſtienſis; — reliquis 7. ſeſſio- nibus Leo X., qui Julio interea defuncto ſucceſſerat, præfuit. Initium ei datum eſt die 10. Maji. ann. 1512. F. 616. Seſſ. 4. quæ habita eſt die 10 Decembr. ejusd. anni, Julius P. ſacro anpro- 1 .. . . busnte Contilio, pver decretum in Mediolanenſis, Aſtenſis, é Papienſis Eccleſiarum valvis Aſfi- endum, Gällicos Prælatos, Parlamenta, & . „ 7, . 9 . . 2 . Laicos illis faventes cujuscungque dignitatis; E e 3 etiamſi etiamſi Regalis ekiſterent, . . Sanklionem prag- muticam approbuntes. .. veremtorie citavit. ad comparendum coram Conctilio Later anenſt infra 60. dierum ſpatium, caußſasqne dicen, as, quure Sanktio prafata.. abrogari non debeut. Poſt ſeſſ. S5tam menſe Februario ann. 1513. mortuus eſt Julius P., cui proximo menſe Martio ſubſtitutus eſt Leo X., quo præſidente Concilium deinceps continuatum elſt. §. 617. Seff. 9. promulgatum eſt am- pliffimum decretum reforr tiani S: in quo animadverſione digna viden tur ſeduentia - Cum frubtuum . . Beneficiorum c, ticorum plenuria diſpoſitio S adminiſtratio ad Roma- num Pontificem, & illos etiaum, qui ejusmodi Beneßicia Jure . canonice obtinent, ſolum pver- tineunt; ſecularesque Principes, nm ni etiam divino jure id prokhibente, dillis Beneſiciis in- tromittere ſe n- AUatenus deheant; ſtatuimus, At Irultus ejusmodli Beneſiciorum per ſeculures ul- los Principes, etiamſi Imperator, Kegesve. . fuerint, ſizueltrari, oceupari, aut modo ali- quo detineri; ipſique hujusmodi Beneſicia ob- tinentes ſub prœtextu fabricæ, äaut eleemoſae na- rum, ſeu quocçunqut alio colore, absgue man Pontifiis expreſſa licentia, impediri non debeant, quo minus de illis, ut antean, libere diſponere valeunt. (ℳ). . Uum a jure tam divins quum humano Luitis poseſtas nulla in perſo- nas eccleſiaſticas attributa ſit; (b) innova- mus omnes & ſingulus conſtitutiones.. in Ja- vo- = 439 * vorem libertatis eccleſidſtick, & contra ejus iolatores quomodolibet edita & pvanis etiam „AAd contra talia pr. aſumentes in Bulla, gquc loi- tur in Ca⸗ na Domini, contentis in ſuo robore 0 ment a) Jurisprudentia naturalis ex certis princi 1o prelcente piis Zoctt, ſoli brincipi c competere jus ſupre- mum de bonis tempora etiam eecleſiaſti in (uo territorio fitis, nendi. Ubi Evangelica his principiis adverſatur 2 Ubi Ro- mano Pontifici hoc jus extra ſuum territorium 2 tribuit ? 5) Jure naturali Principi cor mpetit poteſtas in omnia membra civitatis An perſonæ ec- cleſiaſtieæ non ſunt membra civitatis 2² c) Omnes ejusmodi Conſtitutiones nituntar fallſis principiis. Cum fuis igitur principiis cor- ruunt. §. 618. Seſſ. I1I. quæ celebrata eſt men- cer ml br. ann. 1519. promulgata ſunt ab- ragmat ticæ X. articulos illius etonis re- Annatis Eiluit; Er quod' præcipuum caput eſt, Jur pos & Abbates Cabitulis de Jdi 001 D Regi Gallia ita tril N = 440 =* confirmandi penes Papam remaneat, excep- tis Epiſcopatibus, qui per obitum in Curia Romana vacaverint: hos enim ſine nomina- tione Regia conferendi poteſtatem Sedi Roma- næ Concordatum reſervavit. H. 619. Ceterum in decreto abrogatio- nis ſequentia notatu digna continentur Sanctio illa dicitur corruptela, improbau, ne- Jfaria, Eccleſic ſantta Dei nullatenus confſor- mis, conjuncta cum maximo animarum pericu- lo (4), ac detrimente Sedis Apoſtolicæ (b), ℳ non hubentibus poteſtatem edita, & votoria nullitati ſubjacens. (c) Wec iſtud nos movere debet, ſic pergit Papa, quod Sanftio ipſa, & in en contenta, ipſo Concilio inſtante, in Bi- turicenſi Congregatione acceptata fuerunt, cum ea omnia poſt translationem ejusdem Baſileenſis Concilii, per fel. m. Engenium P. W. ſattam, a Baßileenſi Conciliabulo ſen potius Conventiculo ,„ falta extiterint; ο propteren nullum robur habere potuerint (d)- cum etiam ſolum Roma- num Pontificem, tangucan auftoritatem ſuper omnid Concilia habentem, Conciliornum indicen- dorum, transferendorum, ac diſſolvendorum ple- num jus &s poteſtatem habere, nedum ex ſacræ doripturg teſtimonio, diktis &* . Patrum, ac Ro- manorum Pontifieum, ſacrorumque canonum de- retis, ſed propria etiam eorundem Conciliorum sonfeſſone manifeſte conſtet. () In Alexandri- na enim ſynodo, Athanaſio ibidem exiſtente, PFelici Romano Pontifici ab eudem ſynodo ſcrip- tum lir ten orunt 1ſanis Cnci 1a Nonanis ionengue 1 Maana, 6 71 Cptan, „ 7 1 Nlet. (0) ( Utions, gu⸗ M⸗ 4) Eine ne Preiiol Derleſm 6 Cutix Non e nent, e, un in Tine monnn. 0 Nmonti ane N 441 =* tum fuiſſe legimus, MWicænam Synodum ſtatu- iſſe, non debere absque Romani Pontificis au- Koritate Concilia celebrari. (F) Weqgue MWos la- tet, Leonem Pontificem Epheſinam Ildam Suj- nodum ad Chalcedonem trunstuliſſe; g) . . Ephe- ſinam quoque Synodum J. Cæleſtino, ac Chal- slonenſem eidem Leoni,. . maximam reveren- tiam exhibuißſe, eorundemque mandatis . hu⸗ militer obtemperaſſe. () . . CLonſueverunt an- tiquorum Conciliorum Patres pro eorum, qud in ſucris Conciliis geſta fuerunt, corroboratio- ne aà Romanis Pontificibus ſubſcriptionem appro- bationemque humiliter pvetere, & obtinere, pront ex Wicæna, & Epheſina, a Chalcedonenſi, & VI. Cpltana, & PII. eadem Wicana Synodis conſtat. (i) Cum finita lectione hujus abro- gationis, quæreretur ex Patribus, lan iis placerent, quæ lecta ſunt; omnibus placue- runt ſimpliciter, excepto Epiſcopo Tordonenſi, qui dixit, quod non placebat ſibi revocatio eo- rum, gudkg habuerint originem a Baſileenſi & Bituricenſi Conciliis. (R) a) Ergone hæc attributa meruit Sanétio, quæ pretioſas antiquæ diſciplinæ reliquias in Eccleſiam Gallicanam reduxit? Sed nimirum Curiæ Romanzæ placitis adverſabatur. 5ê] Curia Romana; non item Sedes Apoſto- lica ex Sanctione pragmatica detrimentum ſen- ſit. c) Primæ Eccleſiæ ignota certe erst has nullitas. ilium Baſileenſe usque aſem (594) pro legi- nKoritatem ccume- ecretis Conſtantienſibus, enerali inferiorem ſta- ec enim diu ante illam n jam ſeſſ. zda in eodem firmata fuerunt (5883) Concilio Ba inprimis repugnat Concilio deinde ex S. Sceriptura, 6Xx 8S veterum Romanorum Pon- tiſicam ex antiquorum canonum decretis, ex primorum octo Conclliorum Actis adeo non probatur, ut potius veritas oppoſita inde oſtendatur ise totum Articulum UI. im- de Conciliis generalibus Orientis. F) Etiamſi Concilia generalia absque aucto- ritate Romani Pontificis regulariter nequeant i e tamen neutiquam ſequitur, hunc g) Quantum hæc affertio a veritate hiſtorica utriusque hujus Concilii aberret, patet ex di- Etis (4638 — 76). à) Utrumque Concilium his Pontificibus ma- ximam reverentiam, ut par erat, exhibuiſſe, non diffireor. Neque abnuerim, utrumque fe- ciſſe, quod illi faciendum decreverant. At ha- militer & ex obedientia id feciſſe, unde proba- 7 2 2½) An & quam confirmationem hæc Conc a Romano Pontifice petierint, vide cit. grtic. IIdum präcedentem. 1) it, 1 yn gll 1 N = 443 == * *½) Ergo uni tantum Epiſcopo ſatis animi fuit, ut auétoritatem Bafileenſis Concilii contra Papam publice tueretur. H. 620. Teſte Clar. P. Richard. Analys. Concil. Gallia Concilium hoc pro Gcumeni- co non habet. Aliarum quoque Nationum Theologi plures ſunt, qui prorſus, ut Galli, ſen unt. Ipſe Bellarminus cuique integrum relinquit, ut ocumenicam illius auctorita- tem in dubium revocet. Nam Z. 2. C. 13. de Concilior. auktoritate, admittit quidem ſu- perioritatem Papx in Concilio Later auenſi V. fuiſſe expreſiſſime definitam: at quia, ait, non- nulli dubitunt, an fuerit vere generale, ideo usu ad hanc diem Jucſtio ſupereſt etiam inter Cuatholicos. G. 621. Ingentes præcipue turbas in Gallia excitarunt abrogatio Sanctionis prag- maticæ & Concordatum novum. Nam fu- bpremus Senatus ariſienſis ann. I1517. ab hac abrogatione ℳ& T Papa Mé elius conſultum, S& fu turum Conciliun generule legitime congregan- dum ſuo & omnium Gallorum nomine provo- cavit. Die 22. Martii ejusd. ann. Concorda- tum quidem ex pracepto Kegis iteratis vicibus faSo in Acta retulit: ſed Poſtero die 24. ejusd. menſ. & ann. denuo declaravit, ſe nul- lo modo probare vel auktorare publicationem Concordatorum; immo vero appelt lationes Aute editas iterare. Inſuper declararunt Patres, oh SOAE- ⸗ e err 444 = *£ 0 quagcungque alta, qux deinceps facient, aut fa- ere poſſent, ſ⸗ nolle unquden a memoratis pro- nocutionibus diſcedere. Academia quoque Pa- riſienſis æ Papa non refte conſulto, & Prag- maticæ Sanftionis abrogatione.. d futurum Contilium legitime ac in loco tuto celebrandum „ appellavit. Hæc ex Tom. z. Commentarior. Cleri Gallic. tit. z. refert Natalis Alex. ec. XV. & XVI. Diſf. II. art. 6. Denique eo- dem teſte Clerus Gallicanus Regibus ſuis, ut abrogato Concordato electiones Epiſcopo- rum reſtituerent, ſexies omnino fſupplica- vit, nempe ann. 1579. ann. 1581. ann. 1585. die 14. Octobr. & rurſum die 19. Novembr. ejusd. ann. Iterum ann. 1598. demum ann. 1605. Idem Clerus, ann. 1635. & 1636. congregatus, declaravit, editionem Concor- datorum non eſſe factam in majoris approba- tionis argumentum. F. 622. Etiamſi Concilium hoc ab uni- verſa Eccleſia tanquam ocumenicum accep- taretur: hæc tamen propoſitio ,„ Komanus Pontifex habet aultoritatem ben omnia Con- cilia, neutiquam, ut vult Bellarminus (620), pro definita haberi meretur: quemadmodum hæ duxz propoſitiones, fruttuum Beneficio- rum eccleſiaſticorum plenaria diſpoſitio dd Ko- munum Pontiſicem- pertinet; &, a jure tam divino quam ſusmano Laicis poteſtas nulla in nerſonas ecclefaſticas attributa eſt, quemadmo- dum, inquam, hæ duz propoſitiones, quxæ de- ls ſellain reto Ieil mn ntiventut, d iiis aueen ⸗ rti⸗ Ale Uan, t . Catholci u ler, Olni s keih es ce fnn unm Elon I1 Ee Uis di 1 ertineye; 1 ris Cletice , Laicis Meſilten. III. (NX - d⸗ D n 5 . 445 = 3* bent, onii decreto reformationis ſupra (617) adducto continentur, dogmatibus ab hoc Concilio de- finitis accenſendæ non funt. Concilium enim, ſeu potius Papa in Concilio, neque has, neque illam, ut veritates, quibus ſalva fide, qua Catholici ſumus, aſſenſum denegare non liceat, omnibus Fidelibus propoſuit; ſed tantum ſuppoſuit eſſe veras. Nempe abroga- vit Sanctionem pragmaticam, licet a Conci- lio Bafileenſi poſt translationem Ferrarienſem approbatam, quia ſuppoſuit, Papam eſſe Con- ciliis generalibus ſuperiorem; prohibuit, ne Principes de fructibus Beneficiorum eccle- ſiaſticorum diſponant, quia ſuppoſuit, plena- riam de illis diſponendi poteſtatem ad Pa- pam pertinere; vetuit denique, ne iidem Principes Clericis tributa imponant, quia ſuppoſuit, Laicis in Clericos nullam compe- tere poteſtatem. meyorutir Mnnpturior, 5 Aler G. XXI. COWVILIVII GENERALE. TRIDENTINVUM. §. 623. H' jam ann. 1542. a Paulo III. „ P. indictum; ſed primum ann. en 1545. die 13. Decembr. inchoatum; poſt n gele 1 ſeſſion. Svam ann. 1547. ob luem contagio- Teradre. ſam Bononiam translatum, habitisque ibidem duabus ſeſſionibus ſuſpenſum; ann 1551. in oe”, e. . “ ur⸗ ⸗ urbem Trideutinam a Julio III. P. reductum; poſt ſeflionem I16tam ob tumultus bellicos rurfus ann. 1552. ſuſpenſum, a Pio IV. b. ann. 1562. denuo reſtitutum; ac denique menſe Decembr. ann. 1563. poſt ſeſſionem 25tam abiolutum eſt. Synodo huic præfuerunt nomine P AULIIII. Joannes Montanus Card. Epiſc. Præneſtinus, Marcellus Cervinus Card. Presbyter, & Reginaldus Polus Card. Dia- conus; nomine SliIII III. Marcellus Car- dinal. Creſcentius; Sebaſtianus Pighius Ar- chiep. Sipontinus, & Aloyſius Lippomanus Ep. Veronenſis; nomine PIl W. Hercules Gonzaga Presb. Card. Mantuanus, in cujus defuncti locum ſucceſſit oannes Moronus Card. Ep. Præneſtinus Stanislaus Oüus Presb. Card. & Warmienfſis in Polonia Epiſ- copus, Ludovicus Simonetta Presb. Cardina- lis, Marcus Sitticus Card. Diaconus Al- tempſius, natione Germanus, & Hieronymus Seripandus ex ord. Eremitar. S. Augauſtini Presb. Card. cui Tridenti mortuo fubſtitutus fuit Bernardus Navagerius Presb. Cardinalis. H. 624. Negotia conciliaria hoc modo pertractabantur. Res decernendæ in priva- tis primum conventibus Patrum & Theolo- gorum diſcutiebantur, & decreta præforma- bantur. Heæc deinde in generali univerſo- rum Patrum congregatione rurſus examini ſubjiciebantur, relicta cuilibet, libertate ſuam ſntentiam declarandi ; inque eam fermam, quæ 3 Ullregtia quæ vel omnibus, vel ſaltem pluribus pla- cebat, redigebantur. Benique in publica & ſolenni ſeſſione per ſuffragla virilia (278. 5) comprobabantur, ac promulgabantur. In Pri- mis congreſſibus acriter diſceptatum fuit, num initium a definitione dogmatum, an à reformatione morum efſſet faciendum. INHud Papa, ejusque Legati optabant, ædificium a fund amento fidei inchoandum eſſe, cauflati Verebantur præterea, teſte ipſo Pallavicin L. 6. C. 7. ne Synodus reformationem a Cu- ria Romana inchoaret, ſupraq . tificem ſeſe extolleret. Germani vero cum Imperatore ſuo contendebant, ad hæreticos in Eccleſiæ gremium revocandos, vel ad re- tundenda ſaltem eorum convitia nihil eſſe aptius, quam ſi negotium reformationis in primis curis haberetur. Tandem conventum eſt, ut Patres de fide & reformatione con- . § POoHI- le inſum P junctim tractarent. J. 625. Seſſ. 4. editum eſt maximi mo- menti decretum de canonicis Scripturig,, „ in quo Synodus ita pronunciat: Sacroſe — ufnodus. . . or thodoxorum Patrum reu- pla ſecuta, omnes libros tam V. quaum W. .. nec non Traditiones, tum ad fidem tum ad mores pa nentes, Juc ipſius Chriſti ore ab Apoſtolis cer teæ, aut ab Inſis Apoſtolis, yi- ritu S. diktante, quaſi per manns traditæ, ad 0 AsAue Per venerunt, pvari vietatis äfeltu ac reverentia ſuſcipit, &ö: veneratur. Inſerto CA 4 N. = 448 == 3* catalogo omnium S. Scripturæ librorum, / quis autem libros ipſos integros cum omnibus ſuis purtibus, prout in Eccleſia cutholica legi conſueverunt, & in veteri vulgata latina ecdli- tione habentur, pro ſacris & canonicis non ſus- ceperit; & pradiktas Traditiones ſciens & pru- dens contemſerit; anathema ſit. F. 626. Occaſione hujus decreti conti- nere me non poſſum, quin refutem Clar. Au- Ktorem anonymum Princtipiorum I. v. E. dum Is C. 2. ſ. 10. ſcribit: An dentur Lraditiones dogmaticæ, a Verbo Dei ſoripto plane ſepa- ratæ, quarum ne obſcura quidem mentio fiat in S. Paginis, quæſtio eßt pure ſcholaſtica, quæ tantas rixas haud meretur. Et §. 15. Eccleſtia in dogmaticis nullam traditionem tan- quam mere oralem Fidelibus propoſuit acceptan- dam. R. Enimvero, decipi hunc Auétorem, dum defendit, nullum dari dogma catholicum, quod ſola traditione contineatur. Libros, quos Ca- non a Synodo Tridentina deſignatus complecti- tur, eſſe divinos; Deiparam fuiſſe Virginem ſem- per intemeratam; Sacramenta Baptiſmi, Coufir- mationis & Ordinis propter characterem, quem imprimunt, non poſſe iterari; Baptismum ab heæreticis collatum effe validum; nunquid hæ veritates ſunt dogmata catholica? Ubi autem ea in Verbo Dei ſcripto reperies? Igitur dantur Tra- ditiones mere orales, quas Eccleſia Fidelibus dogmatum inſtar acceptandas proponit. Quare, an dentur ejusmodi Traditiones, non eſt quæ- ſtio ſcholaſtica, ſed vere dogmatica. F. 617. Catholie toponi. Nkte, . t igt Nelhan Ubrorun NI on utholila ur Tmdtfnnee tg 10 Aucten, Eun lcum, Cvo 1 Ui nen miunln 61 Hielbu G. 627. Idem Auctor anonymus ad præ- dicum Concilii decretum L. c. G. 2. ſic diſſe- rit: De Traditione lis multa eſt inde a ſe- culo XVI., fatti tamen potius duam juris. Wemo enim negat, Verbo Dei tradito, ſi quod reipſa exiſtat, omnem deberi reverentiam. Sed hoc inficiuntur Proteſtantes, quod exiſtaut pra- ter Scriptauram genuina Traditiones. Unde ana- thema illud vagum (625) Concilii Tridentini non videtur effcaciter fulminare Proteſtantes, cum aemo illorum dicat, Truaditiones ipſius Chri- / .* 71 G / 77& 2„ ſti ore ab Apoſtolis acceptas, aut ab ipſis Apoſtolis, ſpiritu O. dittanute, quaſi per ma- nus truditas, a ſe ſcienter & prudenter con- tommi. R. An dentur Traditiones, quales Triden- tina Synodus deſcribit, quæſtio facti quidem eſt, ſed talis falti, a cujus veritate aliquorum ſaltem dogmatum veritas pendet, eorum ſci- licet, quæ in ſacris Scripturis fruſtra quæſieris [626). Nonne, an exiſtat Verbum Dei ſcrip- tum, ſimilis quæſtio facti eſt ?7? Sicut igitur nec vagum eſt, nec inefficaciter fulminat illud anathema Proteſtantes, qui, etſi ſciant, libros Deuterocanonicos ab Eccleſia catholica pro divinis haberi, eos tamen pro ſacris & canonicis non ſuſcipiunt, eoquod præter Protocanonicos ne- gent alios libros divinos exiſtere: ita nec va- gum eſt illud anathema, nec inefficaciter fulmi- nat Proteſtantes, qui, utut probe norint, ab Eccleſia catholica aliquas Traditiones tanquam divinas proponi, eas tamen contemnunt, eoquod Ppræter Verbum Dei ſcriptum negent exifſtere P Tra- Ne 470°% = * Traditiones divinas. Certe, ſi vera effet Au- Storis hujus ſententia, nulli forent infideles. Quis enim adeo inſanit, ut aſſenſum deneget propoſitioni, quam novit eſſe a Deo revela- tam 2 Ceterum ad exiſtentiam hodiernam Traditio- num divinarum contra Proteſtantes demonſtran- dam nolim uti argumento, quo vulgo utuntur noſtri Theologi, ex S. Scriptura depromto, dum E. g. adducunt verba Pauli II. THIES- SAL. II. 14. ſcribentis: Tenete traditiones, quas didiciſtis ſiue per ſermonem, ſive per epi- ſtolam noſiram. Hæc enim & fimihia S. Scrip- turæ verba tantummodo probant, tempore Apo- ſtolorum, ante nimirum, quam Canon Scriptu- r& clauderetur, extitiſſe Traditiones divinas. Inde autem non ſequitur, Canone clauſo, id eſt, poſt conſcriptos omnes libros canonicos ejusmodi traditiones adhuc exiſtere; potuerunt enim aliquæ veritates revelatæ, quæ initio tan- tum erant traditzæ, ab Apoſtolis poſtea ſcripto conſignari. F. 628. Cum Carolus V. Bononienſem Concilii translationem ægre ferret; cumque Status Imperii etiam Proteſtantes ſe decretis Concilii generalis obtemperaturos in Comitiis Auguſtanis ann. 1548. promiſiſſent. Nam Imperator in Recefl. ejusd. ann, ſic loquitur: Churfuͤrſten, Fuüͤrſten, und gemeine ſtend haben ſich ſolchem angefangenem Concilio under würffig zu machen, und deſſelben erot⸗ terung zu erwarten, und zu geleben under⸗ thaͤniglich bewilligt, und angenommen; H na Uuperator: meiten ſende, ſcgnngen gene len, fſenit Ceben hinfor ſindiglch be Enmmn,. 2 ſbenmn ſinne ulch, deß S⸗ ſteinen ſenden habung ge Ingen pnde ſch doc onn in in aſne . ven eie ,, Corent intis fenum der 1¹ Deo leii, es demonffen- Inlgo wkuntu ue Miin tur. ls la ſaiſtn Ponorienen enet, Cundle tes ſe leclis R 45ꝙ1 e „ auch mit Uns derwegen einmuͤtiglich ver⸗ glichen Hinc ut ulterioribus novitatibus circa religionem introducendis viam præclu- deret, in Conſilium vocatis tribus præſtan- tiſſimis Theologis, nimirum Julio Pflugio EKpiſ- copo Naumburgenſi, & Michaele Heldingo Ep. Sidonio Archiep. Moguntini Suffraganeo, Catholicis; ac Joanne Agricola Concionatore aulico Electoris Brandeburgici, Proteſtantium Sacris addicto, conſtitutionem edidit, quæ vulgo INTERIM dicitur. F. 629. In ea Conſtitutione ſic præfatur Imperator: „Keyſ. Maj. erſuchen die ge⸗ meinen ſtende, ſo bißher die ordnungen und ſatzungen gemeiner chriſtlichen Kirchen ge⸗ halten, hiemit gnediglich begerend, daß Sie dieſelben hinfuͤran auch halten, und darbey beſtendiglich bleiben, noch verenderunng fuͤrs nemmen . . Aber die anderen ſtend, ſo newerung fuͤrgenommen, erſuchen K. Waj. auch, daß Sie entweders widerumb zu ge⸗ meinen ſtenden tretten, und ſich mit Inen in haltung gemeiner chriſtlichen Birchenſa⸗ gungen und ceremonien allerding vergleichen, oder ſich doch mit irer lehr und Kirchen⸗ ordnungen bemeltem rathſchlag (Interims dekret) in alweg gemaͤß halten, nnd wei⸗ ter nit greiffen, noch ſchreiten. Deinde tra- ditur Synopſis doctriwe chriſtianæ, in qua quidem nihil reperire eſt, quod dogmatibu P F2 Ca- catholicis adverſum jure cuiquan videri pof- ſit. Memorabile eit, quod ad finem illius Conſtitutionis decernitur, nempe: Wie Wol man mit dem Apoſtel halten ſoll daß der, ſo ohn ein weib iſt, für die bing ſorge, die des Gerrn ſeindt. darumb es zu wuͤndſchen were, daß der Clerici viel gefun⸗ n Y 7 vuͤrden; die, wie ſie one weiber ſein, auch warhafftige Keuſchheit hielten: jedoch dieweit iren ietzo viel ſeindt, die im ſtande der Gei ſtlichen die Kirchenaͤmpter verwalten, und an viel ohrten weiber. genommen haber . ie ſie von inen nicht laſſen woͤllen; ſo ſoll hieruber des gemeinen Concilii beſcheidt und roͤr rrerung erwarter werden: dieweil doch 1 g1: wie itzt die zeyt und Leuff Pine t: 4 airſt dißmal one ſchwere zerrüttung nicht geſchehen mag. . EVben diße meynung hat es auch mit dem gebrauch Kuchariſtien unter beyder geſtalt, welcher ſich nun irer viel gebrauchen, und deren gewonet ſein, und moͤgen dißer ze yt one ſchwere bewegung da⸗ von nicht abgewendet werden . Demnach Welche den gebrauch beyder geſtalt von dißer ze yt angenommen haben, und davon nicht abſtehen wollen, die ſollen hierüber gleichs⸗ fahls des gemeinen Concilii erôrterung und entſchiedt erwarten. doch ſollen die, ſo den gebrauch beyder geſtalt haben, die gewone heit, die nun alt iſt, unter einer geſtalt zu Communicieren nicht ſtraffen. Ne- lam pideri d fnen i 0 haſten ſol ſr dit dire 1: u nie gefun⸗ weibet/ ſein in U . ßc. o ch⸗ 8 1 in in gande W ſaonde AWder Nier dard Ren, wowemen beben nommen haden, beſcheide i beſcheidt G,1I NAA 8 ewvell doch Uen znitun Oße neſnung Lucheriſen ſich nun nu etſein, u Uebenung N 9. 9. ennm ſhlrrori . n5 Dopon tict . hieri Nit⸗ trotteg n die,/ /) den 1, N Neben 1 ſan: e. A 453 r) emo, qui ſmul & j jus Eiam cirea Sacra b0 ircumſtantias ex- dicta Car rol v. Gonſtituti 1 Pla s igitur ri⸗ Vato affetui quam v s ſtudio dedit Vir Gallaus, Natalis r ſeilicet, dum Sec. Xkl. & X VI. Cav. 10. art. 4. §. 1. ſcripſit: Carolus V. infauſta religionis ſeun Potius irre- ouis formusia . romilgata, auktoritatem fibi in ſik de fidci & diſciplineæ eccleſiaſtie ſtionihus decernendi, getoh laicis Prineig non licet, qui over ſant, non Paſtores; ma- numqque temere miſit ad Sacra „ nons tst Arcam u bantens ſuſtentaret ſea 24 Unde non minori vaæn 16 illud IN TERIM dignam Henoticon, Heraclii E ſtantis. tem conzcuteret. fuit, qam Zenonis ,„ & Typvuas Cen- F. 630. Ann. 1556. Qaro lus V. impe- rio ſe abdicavit in favorem tris ſui Fer- dinandi I., quem propterea Septemviri Impe- ratorem nominarunt. At Paulus IV. P. Por- dinandum pro legitimo Caſare non dgnofcen- 7 Aum puatäavit, absque detrin . Koritatis: Juod, ocum Imperatores Maatg eorumqjue Elekkores fuißſent ab Apaſtolica Soi inſtituti; obtinuiſſentque Romani Bontißcos An- igaiſemum je; „ ue quis ea 4 corona ento absque ipſorum Pontificum confiz agtione vide- butur neque Caroli abdicatio adeogue neque Ferdinundi ſubrogätio, tanquam leg eſſe, comprobundu absue interventu Pontificiw du- Roritatis. . . Wegue ipſius Phi 1pvi Regis ſuaſio Fasklua da Rari di P 1 3 fuit. Iſta rem hanc narrat Pallavicinus L. 14. C. 6. Quoniam vero, ut idem C. 1I. ſubjungit, Pauli duritia, tanqu o nimis zi gida & parum prudens, vaſſim improb alata, Ferdinandum pro legitimo Inperatore ha- buit, & veneratus eſt. En Curiæ Romanæzæ principia, Romano Pon- tifici in Imperium Romano - germanicum ſecu- larem poteſtatem tribuentis ! Pro quantzæ ea ætate adhuc tenebræ! Sed Deo fint laudes! FEACTLA EST LVX! D. 631. Ann. 1562. poſt 18Va·N cilii Tridentini ſeflionem, Ferdinando I. pe ſuos Oratores petente, ut Synodus Clero Ger- manico diſciplinæ leges praſcriberet; cum vero in Concilio prater Oratores Cſareos nullus ea- rum regionum Praſul, nullus Orator, aut Pro- curator adeſſet; plact uit, ut aliqua expendler en- tur ad conſialonalamn univerſali emendationi. Hu- jus autem ſupra modum cupidus erat Seri- pandus, is nimirum, qui cum Purpuræ ſplen- dore retinebat vita integritatem, quum ſemper ſervarat inter ſepta religioſa, rutus, a nova dignitate aditum ſibi non laxari adl Jaſtum au- gendam, Jed ad pietatem promovendam. Quare datum inſß vegotinm fuerat, ut a varüs Præ- Julibus piis & cor datis exquireret, gqusz ipſo- rum judicio opportunins eſſent cortigendla, Ju Ecgleſia reniteret, & adverſarior um lingucx re- zunkerentur. ra cipua dubitatio fuit, num ducendum eſſet initinm a rebas graviori- us, N= 455 = 5&* bus, &' ad aulam Romanam ſpettanutibus, an 4 min us ponderoſis, & cuicungue dicteſi com- mi unihus. Acd Priorg. Se ipandus Patres kor- tahätur. Hæc ſcribit Pallav. L. 10. C. I. Cum vero Epiſcoporum norlulli dixifſent, à ſtrifſmos Cardinales reformatione non indi- gere, teltte Cl. Richard in Analys. Contil., Bartholomæus de Martyribus, Bracarenſis in Luſitania Archiep. ex 0 d. S. Dominici, epil- copäli vigore, ſe quidem, exclamavit, con- tra cenſere, illuß 1 riſſimos 6. dinales perill Luſtri eſormatione opus habere. F. 632. Inter duodecim reformationis articulos, qui proponebantur, primus ſpe- Gtabat reſidentiam eorum, quibus cura anima- rum concredita eſt, præſertim Epiſcoporum.- Hinc idem articulus etiam primus in deli- berationem adductus eſt. At initio ſtatim Patres diviſit controverſia, num relidentia divino; — an humano tantum jure Præcepta ſit. Qui pro divino jure pugnabant, duce Epiſcopo Granatenſi, ſententiam hanc a Sy- nodo definiendam Poſt tulabant. Polt undecim conſeſſus ea de re habitos„ dufta ſeutentiurum ratione, ingens confuſio 65 Plig aitas comper- ta eſt, definienda, nelne, res het. Cum igi- tur in novo conſeſſu Patres denuo „ ut fuam quisque ſententiam clare S. diſtintte prome- rent, rogarentur, inventi ſunt Neregita tem, qui alfirmarent; — & triginta negarent, articualum hunc eſſe FT 4 ſed triginta tres Juatuorve medii ſu ubſtitere: eorum enim aliqui dixerunt, ticulum definiri, quaſito prius Pon alii, ſibi non placere illum defmiri, non petito prius Pontificis ſenſu. Depromta hæc ſunt ex Pallavicino L. 16. C. 1. &α 4. ubi etiam ſententiæ tam affirmant'is quam negantis rationes adducuntur. Poſteriores eim quæſtienem, an refſidentia divini juris fit, ne quidem tangere videntur; ſed eo fere ten- dunt, ut ſynodicam hujus juris definitionem e re eccleſiæ minus futuram, atque adeo regulis prudentiæ adverſam probent. 1 §. 633. Dum hac Tridenti ann. 1562. agebantur, Legati Ba ales Komam ad Pium IV. Nuncium miſere, qui eidem ſtatum Con.- cilii ob oculos poneret. Huic quoque per- ferendum tradidere Syllabum 95. capitum reformationis, qux collegerant ex vuriis var- tibus, utpote ab Epiſcovis, virisque religionis Nudioſis expetita. Ober⸗ pretium duxi, ex eodem Pallavicino L. 16. C. 4. JG. 15. de- ſcribere mandata huic Nuncio tradita. Ea erant huiusmodi: Patrum animos auc vota converſa Pr0 9171 Eh, e Ad diſciplinam V616 6 ſincere rcſormandam. Hins ſolum ſneruri ab ipſis remedium aliguod fidei diſſidiis, qux per definitiones ſandri non voſſe viderentur. Pluri- ma fuiſſe ubertim deſinita in ante ablis c&ti- bas ſub Paulo & Gualio, ſed ab ne fruttu: quoniam emendationes ſtatuta debiles ac tenues fuiſſent pra morborum gruvitate, & pra mor- 2 e, = 4 5v7 = * talium expettatione.. . Ciaras a PFatribus vo. ces jaftari, non pvoſſe confici diſciplinæz leges S 4. . qua ſatis ſorent, piann Romæ tribunalibus non admota. Velle quidem eos intaltum relinquere, idquid eé mente Pontiſicis proxime proveniret; 9 P 2 ſed velle ſimul novas leges extendere ad Oardi- nales, &z; in omues illins Aulz Magiſtratus, de quibus acriter conquererentur. (a) Capita, quorum huftenus mentionem feciſſent, eſſe Sa- cerdotionum collationes, ecorum praſertim, gqui- bus dignitas & animarum cura adnekteretur; vrovocationes, ob quas complures abivent im- punes; Wuncios; & breviter, multitudinem impunitatum, qua fieret, ne illa ſußfulti Supe- riorem haberent aut correltorem. . . Iactinco tenſeri opportunum 4 Legatis ‚ ut Pontifex iphis ſignificaret cuntta ſimul capita, de qui- yus deliberandum in Contilio ſibi vidleretur: ewα& enim ab Iyſis diſtributum iri per arigs ſeſſio- nes; adeoque ceſſaturas obtreltationes, quod Roma expettarentur decreta de cunktis decretis Tridenti ſtatuendis (b). a) Contigit, ut, dum Wicolaus Pſaulmeiss Benedikinus, Ep. Verdunenſis, ſaam ea de re ſententiam diceret, uſus acerba libertate de Aula Romana, Sebaſtianus Vanzius, Urbheve- tanus Antiſtes, ad proximos ſibi converſus, di- ceret: Nimium cantat is Gallus. Zo audito. Petrus Danzſius Ep. Vaurenſis ſubjetit: Uti- nam ad haujus Galli cantum excitaretar Petrus, & fleret amare! Id narrat igſe Pallavic. L. 21. C. ½ F f 5 ) =— * = 478 = Inde ortum eſt dictum illud, quod a Lan- aco Oratore Ga lliæ primum Romam ſcriptum 2 Pie per ora valgi percrebuit, nempe, Spé- vitum S. a Pontifige in tabellarii mantica Tri- dentum mitti. Pallav. L. c. c. 10. H. 634. Papa, teſte eodem Pallavicino D. c. C. S., per eundem Nuncium KRoma rYe- ducem Legatos ſuos monuit, aut morum emen- datio moderate ſe haberet, ne perturba- tionem Pol kes chriſtianc Konel 2 quam in remellium abiret, aut in iflionei Potius Jucdtm in rcſitut onem Aulx nä, quæg Ca- put Aſet: nel ſolum leges daret reliqu Corpori, ſed ipſum plane bonſtitueret. Hinc addidit Pa- pa, it, cum aliquod, quod ad ipſos Romanos Ponlifces attineret, ſanciendum ſe decretum, ipſius nomine res cum hat inſeriptioner Pius Papa IV. approbante ſacroſancta Synodo. At Legati reſponderunt, eam inſcriptionem non- niſi, cum ipff Pont ifces deſſent CLonciliis uſurpatam juiſſe; .. negue opr⸗ § eſſe, ut huic negotio ranlalae, ur ; oum ipſi varati eſſent ad nabkr n . propterea quod par non eſſet, ut , gainpe dua, inerior, manum ſuam akendieret ſupia, ſüäi Capitis aultoritatem. 1ℳ) In quo patet, it ad hec verba Palla- viemus, quuntum ati Sinodo ab eo As- vore a Pontifi noeſſzum ſit, cum ahb accipere non gra moclo, ut aan prarogativam i ret, ipſe Legislator appareret. (b) De reſidentiæ ſigniſcabat Pontifex, 4 Ilteru- r En „N 4 4, Jod 11 oman ſorigen z Neane, . E 459 RS trum optari, vel ut diſputatio ſopiretur om- nino, vel ut tantisper protraheretur, dum wæſtu defer veſcente, de re tunquam in Senata, non tunquam in prulio deliberari poſſet. Præterea cum Papa in duobus Legatis, Mantuano ſci- licet & Seripando, minus, quam par eſlet, ſtudii pro tuenda Romanz Sedis eminentia eſſe ſulpicaretur, ſtatuit avud ſe novos Lega- tos audere, . . ſolum intentos ad Sedis Apo- ſtolicæ commoda. () . a). Deſperata eſt majoris mivorisque Cleri . præſ⸗ ertim Romani, reformatio, quamdiu Roma ab his principiis non diſcedit. *) Pius IV. quidem & cum eo Pallavicinus videntur credidiſfſe, dum Papa, ſacro avpro- hante Concilio, aliquid præcipere vel prohibere ſcribitur, ab illo ſolo poteſtatem legislatoriam exerceri. At oppoſitam veritatem edocemur ex diétis (296-99. & 403 -=12). c) Quiaſi Apoſtoljcæ Sedis commoda univer- ſals Eccleſiæ comfnodis fint contraria ?² H. 635. In generali Congregatione die 3. en tembr. ann. 1562. moveri cpta eſt „ an Epiſcopi jure divino ſuperiores ſint Presbyter is. Cumque omnes facile con- tirent, ſpectata poteſtate Ordinis, ex di- vina iaſtitutione illos iſtis antecell ere; hinc orta eſt controverſia, an Epiſcopi ipſam quo- O — C £ S que Poteſtatem jurisdictionis non a Papa, ſed aàa Deo immediate recipiant; atque adeo hac sbyter r0S jure ſione hujus de po- de Papz etiam Pprxcedant. Deni ue oc teſtate epiſcopa! 1 cont roverfii Primatu Pius IV. ad Tridentinos Patres de- finiendum miſit hunc canonem: Avatema ſit, ſi quis, dixerit,, B. Petrum per i nem Chriſti non fuiſe primum inter Arofofos . SG ejus Vicarium in terra; vel neceſſe non eſſe, t ſit in Eccleſia unus Pontſex, Petri ſuccef ſor, eique cudlis in aubtoritate regimini 5s; A- 4 1 in Romana Sede legitimos ejus ſucceſſores 1hoc usque tempus non nahuiſſe us princi- Nutus in Eccleſßia; net f. ißſe P Doktores omnium orα£ . pſis truditam a Domino W. 6. plenam po- ſtatem paſcendi ,rgendi, G gubern&ndi Ec- ofan univerſalem. Pallav. L. ſeig. item L. 19. C. 12.„ 13:2 S 16. G ☛ S. 636. Controverſia hæc, ut iden Pallavicinus L. 2zo. C. 4. refert, Seyno in uales quaſi partes diviſam, adeoque ſuſpen- ſam tenebat ob co niratzas ſir masque ſententids rinm ampliſſimarum Wationum. Galli vocem q uv a bet airlalant, quæ ſummi Pontificis prä- voga kvam ſupra Concilium ſondret, gua gue aut Florentinum comprobaret, aut offi⸗ eret Bu- Rleenſ, (a) Hiſpani tum de leg A E. tini ſir mitäte, tum de pravo Jupr’ Concilia con ſentiehant. Sedlt co, ut anerte defini retur. Epiſcopo um inſtitutionem, sos umne jurisdiftione m eſe juris di vini, tam- etſi N = 461 N t Romano Pontifice dependentem. (b) Itaſi S& pvauci quidam ex memorati liisque Præſulum frequentia c dum magis propitiam Ponti Ituli decus ingens & emolu- tum gentis ſux putabant conſervationem majeſtatis & poteſtatis in hoc ecclefaſtico Prin- cipatu, quo Italia religuis Wationibus praſtat; quantum eadem ob defettum ſui Regis commu- nis, & ex ſe orti, ab illis ſuperatur. QGua- ter quibusdam exceptis, qui aut magis imi, aut imbecilliores, ſe ab exteris regi ent, hujuste regionis Praſules non alio labant niſi ad ſuſtinendam edis Apoſtolica vim at dignitatem: cum ipſis videretur hinc gue pendere & honor pyrovincix, & Eccleſiæ bonum; adeoque a ſe ſimul in eo partes probo- rum Italorum, proborumque Chriſtianorum ex- erceri. (c) 7 a) Quamobrem Galli, cum exiſtimarent, per poteſtatem regendi Eccleſiam univerſalem Roma- num Pontificem Concilio generali ſuperiorem ſtatui, expunétis vocibus, Eecleſiam aniverſa⸗ lem, has eſſe ſubſtituendas, omnes Fideles , vel, omnes Eccleſias; præterea Papam non ſimpliciter Chriſti Vicarium; ſed Jupremum Chriſti Vicarium nominandum eſſe contende- runt. Pallav. L. 19. C. 13. 5) Fuere tamen, eodem Pallavieino teſte L. 19. C. 6., quidam etiam ex Gallis, qui, eti- amſi de prærogativa Papæ ſupra generale Con- cilium cum Hiſpanis non ſentirent, de Epiſco- P⸗ „ * perum tamen jurisdictione eandem cum iis ſen- tentiam tuerentur. ec) Itaque, ſi Pallavicino Cardinali Italo cre- dimus, non amor verifatis, ſed patrig; non univerſalis ELecleſiæ, emolumenta ſpiritualia, ſed propriæ, Nationis commoda temporalia Italos impulere, quo minus in Hiſpanorum vel Gallo rum ſententiam concederent. Turpis confeſſio! G. 637. Tandem poſt diſceptationes in- tegro circiter anno de prædictis tribus con- troverſiis (632 - 637) continuatas, die 15. Jul. ann. 1563. habita eſt ſeſſio 23tia. In ea de Romani quidem Pontificis prærogativa ni- hil omnino definitum eſt. (a) At de reſi- dentia Paſtorum eccleſiaſticorum Synodus ejuscd. ſeſſ. cap. 1. de reform., decretum edidit, in quo quidem, an ejusmodi reſidentia juris divini ſit, nec ne, conceptis verbis non de- finitur; principium tamen ſtatuitur, ex quo divinæ legis obligatio neceſſaria conſecutione deducitur. Canones præterea promulgavit, 295 ſupra (343. J, s, †) jam adduximus. a) Ferdinandus Imperator per literas Pio IV. diſſuaſerat, ne declarandam curaret ſaam ſupra sunodum prærogativam, niſi Patres ad id una- nimes convenirent, propoſitis horrendis calami- tatibus, quæ Reipublicæ chriſtiau imminerent, ſ Concilium diſſolveretur, quod ex diſſenſu in articulo tam gravi timendum eſſet. Pallavic. L. 215 C. 11. un al kuj Dio prorin e „6. = 46z ==5* ) Cum Hiſpani obdurati contenderent, tis qfirmnretur, eſſe in Eccleſia Epiſcopos ex inſti tutione Chrifti; temperamentum adhibuit Ep copus Hydruntints, quankem ſatis eſſet ad id, quod certum erat, defniendum, vonens, gradum Epiſcoporum in eccleſiaſtica Hierarchia non elſe pro arbitravia Pontificis voluntate: ac proinde ejus inventasm fuit, qusd in ſexto canong, vice 9 97¾ illorum verborum, geuqk petierant Hiſpani, ex inſtitutione Chriſti, voneretur, ex ordinatione divina; eo relikto, quod incertum erat, ninii- rum an hujnsmodi ordinatio dedata Juihet 4 Deo proxime, an per ipſius Vicarium. Pallav. L. c. §. 638. Seſſ. 24. die 11. Novembr. ann. 1563. Synodus, impiorum hominum, gui per- perum de venerabili Sacramento Matrimonii ſenſerunt, . . temeritati cupiens occurrere, in- ſigniores prædilftorum ſchismaticorum hareſes & errores, . exterminandos duxit, hos in inſos hareticos sorumque errores decernens anathema- tismos. Ita Tridentinum in doctrina de Ma- trimonio, quam canonibus præmiſit. Itaque Synodus ſequentibus canonibus hære- ſes tantuw damnare voluit ; neutiquam vero doctrinam aliquam catholicorum, quæ eo tem- pore in controverſiam nondum fuerat adducéta. F. 639. Ex duodecim illis canonibus a) Can. I. di quis dixerit, matrimo- n non eſſe vere & proprie unum ex ſeptem Legis evangeliew Sacramentis; „ anathema ſit. 9 — —— 4.654 = E. W 7 7 ¾ 9) Can. 4. Si quis dixerit, Eccleſiam non iſſe onſtituere imp geclimenta matrimoniunm di- 16. im entia, vel in iis conſlituendis ei v Ae; ana- ſit Neg averant, hodieque negant Proteſtantes, Matri monium eſſe Sacramentum; & hac rstione duéëti, imperio eccleſiaſtieo abjudicant poteſta- tem ſtatuendi impedimenta contractum matri- monislem dirimentia. Quid ſi Catholici fint, 1 qui, etiamſi admittant, matrimonium eſſe Sacra- mentum 5 ejusmodi poteſta em tamen imperio ecclefiaſtico eſſe jure proprio annexam inficien- tur ? Hinc eodem cum Acatholicis anathemat feriuntur? Id equidem non exiſtimo. Hæc Doctrina, QUIA matrimoninm non eſt sacra- mentum; Rre eis 2 non poteſt jure pro- prio conſtituere impedimenta matrimonium Liri- miéntia, 10 ge diverſa eſt aà ab iſta Doctrina, ETIAASI matrimonium ſit ſjacramentum: Ec- cleſia TAWIEN non poteſt jure proprio conſti- tuere impedimenta mat, imont um dirimentia. Prio- rem doëcrinam damnavit Synodus ut hæreticam: poſteriorem reliquit inta 3 ktam, utpote de qus illo tempore nihil quæſtionis movebstur. Itaque hæc propoſitio: Eccleſia non pot teſt jure vroprio ſtatuere èimpvedimenta ,0 atrimoninm dirimentia, damnata eſt ut corollarium hujus propoſitionis hæreticæ, Watrimonium non eſt Sacramentum: atque adeo doctrina catholica hæc eſt: Ratio ſufficiens, cur Eccleſiæ deneg getur poteſtas im- Pedimenta dirimentia ſtatuendi, inde repeti ne- quit, quod matrimonium non ſit Sacramentum: nam revera eiſt Sacramentum, Ceterum an alia detur ratio ſufficiens ejusmodi’ poteſtatem Ec- clefſiæ -bjudicandi, nec ne; id Tridentina Sy- no- zulnn 16 e Doener tatis & its uhri dee me lret. 0 Contenern N= 465 = 5* nodus nec diſcuſſit, nee definivit. Vid. ſimile exemplum in duabus primis propoſitionibus Wi- cleffi, a Concilio Conſtantienſi damnatis (570. a & ). O. 640. Can. 3. ſic habet: &t gquis di-= rerit, eos tantum conſanguinitatis & affnita- lis grudus, gui Levitico exprimuntur, poſſe impedire matrimonium coutrahendum, & diri- mere contruttum; nec poſſe Eccleſiam in non- nullis eorum diſpenſare, aut conſtitnere, ut Pplures impediant, & dirimant; anathema ſit. Docuere Proteſtantes, gradibus conſanguini- tatis & affinitatis, qui Levitico continentur; ita adſtringi Chriſtianos, ut eorundem numerum nec augere, nec diminuere Superiori humano liceat. Quare adverſus divinam legem errafle contenderunt Prælatos Eccleſiæ, dum vel in aliquo illorum graduum diſpenſarunt, vel no- vos gradus ad jecerunt. Proteſtantes, Eccleſiam hujusmodi erroris accuſantes, Synodus partim hoc, partim præcedente canone II. damnat. §. 641. Can. 6. his verbis exprimitur: di quis dixerit, matrimonium rutum, non conſummatum, per ſolennuem religionis profeſſio- em alterius conjugum non dirimi ; unuathema ſt. Synodus hoc canone tantum definit; matri- monium ratum per religioſam profeſſionem di- rimi; quo jure 5num divino fcilicet, an hu= mano, non definit. G g 642. J. J. 642. Can. 7. ſic modo legitur: & qnuis dixerit, ern, Zum errare, tum docuit, α Locet, rti eαι & apoßtolicam Stocke: am, opter adulterium alterius con mats imor tii igonilen non pvoß * diſſolvi;, »ana- themäad ſit. AOVn Canon hic antea his verbis conceptus erat: Si quis dixerit, matrimonia confummmata ob adul- teriuni difjolvi; anathena ſit. Sed Oratores Veneti ſolenniter expoſuerunt Conventui, niſi is canon mederatione aliqua reformaretur, ti- mendum effe, ne Græci in ſubjectis Reipnblicæ ſuæ locis degentes, nimirum in Creta, Cypro, Corcyra, Cephalonia, Zacyntho, aliisque mul- tis, ad tumultum integramque a Sede Apoſto- lica ſeceſſionem provocentur. Satis conftare, in more poſitum apud Geæcos, ut uxorem adulteram deſerant, & aliam ducant, veterri- mam Majorum conſuet udinem, ut ipſi dicunt ſecuti; nec ideirco illos anathemate percullos ab ulla Synodo cumänen ica, etiamſi Romanæ & Apoſtolieæ Eccleſiæ hujusmodi mos liquido in- notuiſſet. Pallav. L. 22. C. 4. §. 643. Can. 12. denique his verbis con- tinetur: Si quis dixerit, cauſſas matrimonia- les non ſveltare ad Gudices ectleſiaſlicos ; ana- thema It. Hoc anathemate rurſum percelluntur Prote- Aantes, qui, cum matrimonium negent eſſe Sacramentum, omnes cauflas matrimoniales d judicem civilem referendas eſſe contendunt. Itaque hac da mnatione non comprehenduntur ii, H linde qui caufſas matrimoniales, quæ & quatenus præ- lan iſe la N = 467 = * ciſe circa contractum conjugalem verſantur, ad forum civile; — quæ vero & quatenus Sacra- ment Matrimonii reſpiciunt, ad forum eccle- ſiaſticum pertinere docent. C. 644. Ejusdem ſeſſ. 24 te C. 7. de re= form. matrimonii Synodus in hunc modum decrevit: Tametſi dubitandum non eſt, clan- deſtinu matrimonia, libero contrahentium con- ſenſu falla, rata & vera eſſe matrimonig, quamdin Eccleſia en irrita non ſecit: & pro- inde jure damnandi ſunt illi, ut eos ſankta Sinocdlus anathemate daumnat, qui en vera ac rata eſe negant; (u) quique ſalſo aßirmant, matrimonia a filiisfamilias ſine conſenſu paren- tum contrafta, irrita eſſe; & parentes ea a- tu vel irrita ſucere poſſe: (b) nililominus ſanfka Dei Eccleſia ex juſtiſſimis cuuſſis illu ſemper de- teſtata eſt, atgue prohibuit... Deinceps vero qui aliter quam praſente Parocho, vel alio Sa- cerdote de ipſius Parochi ſen Ordinarüi licentia, & duobus vel tribus teſtibus, matrimonium con- trahere attentabunt, eos ſankta &ynodus ad ſie contrahendum omnino inhabiles redldit; & hu- jusmocdli contractus irritos & nullos eſe decer- nit, prout eos praſenti decreto irritos facit, & annullat. (6) àa) Matrimonia clandeſtina antehac fuiſſe ver & rata in ratione contractus, id hoc loco affir- mat Synodus. n autem ſine benediétione ſa- cerdotali rätionem Sacramenti obtinuerint, nec ne, neque affirmat, neque negat. Teſte qui- dem Pallavicino L. 20. C. g. ex Tridentinis fere 2 5 6 orn- N = 468 =* omnes ſentiehaunt, quodeunque inter Chriſtianos roniugium eſſe Sacramentum. Fuere tamen, quamquam pauci, qui illud ſolum matrimonium, quod Sacerdotis benedittionem ſuſcipit, ad ra- tionem Sacramenti evehi, magno conatu, ſe- cændum Guilielmi Pariſienſis opinionem, defen- derent. b*) Contratum matrimonialem ſolo parentum diſſenſu irritum fieri, id hoc decreto negant Patres. Legibus Principum id effici poſſe, neu- tiquam negant. e) Pallavicinus L. z2. C. 1. narrat, Oratores Gallos a Concilio Regis nomine ſolenniter pe- tiiſſe, ut hujus modi matrimonia, nempe clan- deſtina, in pvoſterum irrita decernerentur;. emnul etiam redderentur irrita mäatrimonia con- tralta a filiis absque varentum conſenſis Ex condito hoc decreto patet, in poſtulatum prius conſenfifſe Synodum; non item in poſterius. Igitur, inquis, exiſtimavit Tridentina Synodus, datam efle Eccleſiæ poteſtatem jure proprio ſta- tuendi impedimenta contractum matrimonialem dirimentia? R. Nolim abnuere, Patres Tridentinos in ea opinione fuiſſe. At eam dogmatis loco a Fidelibus habendam non decreverunt. Teſtem hujus rei luculentum habemus jam ſæpius com- memoratum Pallavicinum Cardinalem, qui L. 22. C. 4. ſcribit: Quo facilius decretum de matrimoniis elandeſtinis vedderetur, emendatio- nis, non definitionis modo voſitum fuerat. Ete- nim conſuetum non erat, ut in ſynodo ullum dogma ſtatueretur, ubi complures diſſentirent: at vero ad reparationem morum ſaciendam non- niſi plurn ſuffragia gucærebantur. Porro Ma uns lcet he ten flil , 4 469 Nℳ inter (lyiſtin Fueje tare tum de clandeſtinis matrimoniis diſplicuit plus- ätrinotin. quam 50. Patrihus, Ita colleétis ſuffragiis, S81 elata voce pronunciavit Princeps Legatorum Pa- gnt . palium apud Pallavicinum. L. 23. C. 9. Hionen, geen. §, 645. Denique ejusd. ſeſſionis 24tæ C. 5. de reform. matrimonii ſtatuitur: Ut in 1 5 . . . 7 . 0l prentun contrahendis matrimonlis vel nulla omnino de- rnle in. tur diſpenlatio, vel raro; idque ex caußa, & eimal Polle, nes⸗ 14— . . —„ i, N gratis concedatur. In ſecundo gradu nunquam diſpenſetur, niſi inter magnos Principes, & lrnt, Urüne ob publicam cauſſam. Oeccaſione hujus decreti non poſſum mihi temperare, quin adducam, quæ ſeribit Palla- . vicinus L. 23 C. 8., ſe nimirum audiviſſe ex n e ore Alexandri VII. P., ſibi paucis poſt ſuam ufliun hil creationem diebus percontanti, cur Romæ di- ſpenſationes matrimoniales adverfſus Tridentinum decretum nec gratis dentur, nec raro, a Vi- re Noheo ir⸗ ris integerrimis reſpomium fuiſſe, eas dari gra- mmfinilen tis, id eſt, ſine lucro eas concedentis: nam pecunias ejusmodi diſpenſationum caufflſa Romam mitti ſolitas mandato Pape ad cauſſas pias ap- lüiein plicari. Præterea conſtare, a Pio V. P. pra- lnn claræ ſeveræque probitatis, qui paullo poſt tts finem Concilii Tridentini ad cavum ſeäaiſſet, contrariaum afkum fuißſe, frequentioribus ſci- licet diſpenſationibus, atque ipſius evemplo ea- dem vi ejus ſuccefſores ieceßiſſe. Cauſſam au- tem fuiſſe, quod, cum impedimenta dirimentia ſur, d , lit⸗ . . tun ſat. 1e ſint multa, ſœpve contingat, at inter perſonas, , mun hluc aliquo impedimento laborantes, immoderatæ ap- unr Mentrini vetentiæ violentia duorum animi ita inflammen- 9 ſrenimn in. tur, ut, niſi lex ipſis relaxaretur, amhbo in . Ponro Lun grave delikkum corraerent, aut alias inirent nip- = 470 == ntiptias cum anmi revugnantia, vitaque inſe- licitate; & ſæpe ettam ſimularent cauſſas fal- fas, pvoſtea in ſacrilegis matrimonits usguz ad mortem verſiſtentes. Contra vero alios de- licatiore conſcientia, quamquam veras caußſas habeant ad relaxamenta obtinenda, ſi ex ea- zum effcacia fiat relaxatio, ſemper vereri, ne conjugium ob cauflarum fufficientium defectum non ſit ratum. Guocirca malle ipſos relaxa- tionem ſibi concedi nulla expoſita caaſſa, & lar- giori eleemoſyna perſoluta, quo animi quietem ſecuritatemque ſibi comparent. Ex altera parte ravem cauſſam ad relaxandum eſſe rvinguem zllam multkam, ſi ab impetrante promto animo ſolvatur in pauperum piorumque operum Juhſi- dium. Ita Pallavicinus At ſi allatæ rationes ſatis validæ ſunt, ut toties Tridentinæ legis venia detur; nonne ſatius eſt ejusmodi veniam a pro- priis petentium Epiſcopis concedi? Ita pro ſspientia ſua cenſuit glorioſiſſmus Imperator nofſter Joſephus II., dum fubditos ſuos hujus- modi diſpenſationes deinceps nonniſi a ſuo quos- que Epiſcopo petere Juſſit, edito decreto ana. 1781. G. 646. Seſſione 25ta & ultima, quæ cœpta die 3tia, & abloluta eſt die 4ta De- cembr. ann. 1563., promulgata ſunt decreta de purguatorio, de invocatione & veneräatione, reliquiisque Sanktorum, & ſacris imäginibus; de Indulgentiis, de ciborum deleltu, & jejuniis, deque diebus feſtis; multo plura vero, quæ ad reformationem morum pertinent. Ex ali- quibus pauca quzædam delibare confultum auxi. §. 647. Ne 471 = 5 G, 647. In decreto de Purgatorio curare jubentur Epiſcopi, ne apud rudem plebem dif- e Lere es5 A Supkkores 4 de borgatori⸗ qudſtiones, . Ft Hiekatis acceſſio, Incerta 6, orlint, evulgari, ac traffari no⸗ Ea vero, gucæ ad urio ſitatem saedem ſuper ſtitionem ſpe- Gant, vel turpe lucrum ſapiunt, täangquam ſcun- dula proltibelut. N. 4 ie mn, D qitæ Sapiertiſſimum plane eſt hoe decretum. Sed quam parum ebtervetur, teſtanrur conciones populares, quæ in Eccleſiis præſertim rurali- bus tam a barochis, quam a Religioſis non raro habentur. Neque id mirum cuiquam vi- deatur. Ad curam enim azanimarum admittuntur homineg . qui Theologiam dogmaticam ne a limine quidem ſalntaverint ; qui Concilium Tri- Inum vix unquam viderint; qui alios ca- es nunquam legerint ‚ niſi quoes Voeithins idam, aut Marianns ab Angelis in fſaa Theo- logis caſniſtica proferunt: admittuntur tamen, dummodo aliquos caſas morales ex ſzapede, ut ajunt, reſolvere norint. 2 =— C. 648. In decreto de cultu Sanctorum 1 Me. præcipitur, rſtitio in Sanktoram i ft. invocatione, religuia eratione, & Ima- Md ginum ſucro ſu kollatur; omuis tar pis quck- Iſtus eliminetun; omanis 6 gue laſcivia vitetud: 316 ut Sanktorum elehe atione ab Keliquiarum viſitatione homines ad comefationes A1ne ebrie- tates non abutantar. Paſon tanti circa kac „. 5 . „£ 4 G- N= 472 =* diligentia & cura ab Epiſcopis adlübeatur, ut nitil imondinatum, aut prapoſtere & tumul- tarie accomodatumim, nihil profanum, nihilque inkoneſtum appureat, cum domum LDei deceat ſunbtitudo. Inſigni prorſus Paſtorum prudentia opus eſt, ut concreditam ſibi plebem revocent ab abofi- bus, quorum alibi plures; paucieres alibi circa hanc rem longa jam confſuetudine inveterati funt. Abfſit turpe lucrum;: adſit Zelus, led ſecun- dum ſcientiam, qua plebi ſana doctrina cum manſuetudine proponatur. Sic Sanctorum, & Reliquiarum, ac imaginum cultus intra debi- tos ſe limites continebit; nec habebunt dein- ceps Proteſtantes, quod contra eundem jure conquerantur. H. 649. In decreto de Indulgentiis hec legimus: Cum poteſtas confſerendi indulgen- tias a Chriſto Eccleſic conceſſo ſit; atque hu- jusmocdi poteſtute divinitus ſibi trudita antiquiſ- imis etiam temporibus illa uſa fuerit: ſacro- ſankta Synodus indulgentiurum uſum curiſtiano vopnulo maxime ſalutarem, & ſacrorum Conci- liorum aubtoritate probatum, in Eccleſia reti- nendum eſſe docet, & pracipit; eosque aua- themate dumnat, qui aut inutiles eſſe aſßferunt, vel eas concedendi in Eccleſia poteſiatem eſſe ne- gant. (a) In his tämen contedendis modera- tionem, juxta veterem & probatam in Eccleſia conſuetudinem, adkiberi cupit, ne nimia Jaci- litate eccleſiuſtica diſciplina enervetur. (b) Abu- ſus vero, gui in his irrepſerunt, quorum occa- ſione in ton ertndl ſen ppnih Dnent igirur gellig, guis Eeniti geenis xc finn ſen — SY e — 9 . ltin, ſione inſigne hoc indulgentiarum nomen ab ka- Rere & iun 2. 2 . , . , 0. eticis blaſphematur, emendatos capiens, ſta- Ann vi . . . 2 ilſn, i tuit, pravos gquxſtus omnes pro his conſequen- n. Mi dugg dis, unde plurima in chriſtiauo populo abuſu- 2 nc, Rie P, Ade e um caußſa ſluxit, omnino abolendos eſſe, (6) egtin opns e Raet a) Utinam animarum Paſtores ad hoc decre- tum curatius attenderent! Certe Tridentinum duo tantum hoc loco definit dogmata, nempe Imum, divinitus conceſſam eſſe Eccleſiæ poteſta- tem conferendi induigenttias. IIldam , karum aſusm populo chriſtiano elſe maxime ſalutarem. Dogma igitur catholicum non eſt, per indul- gentias, quas Eccleſia hodie ſolet concedere, remitti poznas temporales, a Deo nobis ſeu in hac vita ſeu in altera, ſcilicet in purgatorio, infligendas. Immo ſpectato contextu decreti, per indulgentiss directe tantum reisxantur poe- nitentiæ canonicæ, id eſt, juxta antiquos ca- nopes injungendæ. Nam Synodus non aliam aſſerit Eccleſiz poteſtatem concedendi indul- gentias, niſi eam, qua astiquiſimis tempori- bus illa uſa fuit,. Sed ut ex hiſtoria eccleſiaſti- ca patet, per indulgentias illorum temporum directe tantum remittebantur pœnitentiæ cayo- nicæe. Quoniam vero ex una parte per ejus- modi poœnitentias Deo poſſumus ſatisfacere pro poœnis temporalibus; ex altera parte uſus in- dulgentiarum eſt utilis; hinc ſequitur, quoties Eecleſia per indulgentias remittit pœnitentias canonicas, toties nobis remitti tantum pœnz temporalis, a Deo vel in hac vel in altera vita irrogandæ, quantum per pœnitentigs ecanonicas fuiſſet relaxatum. Hoc, inquam, ſequitur ex dogmate; ſed quod ex dogmate ſequitur;, prop- terea pro dogmate habendum non eſt, COltus In ſee hubebunt ter⸗ Nunt enen inn 6 25 5) N=== 4,1 == b5“) En ex mente Concilii Tridentini per ni- miam facilitatem concedendi indulgentias ener- vatur diſciplina eccleſiaſtica! Itaque, ni me omnia fallunt, nimis ejusmodi facilitas plus detrimenti quam utilitatis ſpiritualis populo Chriſtiano afferre, atque adeo ad eccleſiaſticæ poteſtatis abuſus pertinere cenſenda eſt. Qai- bus datum eſt veterem & probatam in Eccleſia conſuetudinem inſpicere, norunt, Romanos Pon- tifices in conferendis indulgentiis intra mode- rationem, quam Tridenfina Synodus cupit, non perſtitiſſe. An. & qui limites huic immodera-, tioni fint ponendi, iis dijudicandum relinquo, qui unacum cum Papa a Sviritu S§&. voſiti ſunt vregere Eccleſiam DVei. c) Nullibi plares indulgentias qusm in Ee- cleſiis Religioſorum, præfertim Mendicantiaum, reperias, & in piis, ut vocant, Confraternita- tibus, quarum pleræque itidem in eorum Ee- cleſiis erectæ ſunt. Dabito, an temeritatis ar- gui jure poſſint, qui ſub pallio religionis tem- porale lucrum latitare nonnunquam ſufpicantur. §& 650. Ex decretis de reformatione Re- gularium ſequentia viſa ſunt animadverſione digna :⸗ 4) Cap III. concedit ſunkta Synodus om- nibus monaſteriis & domibus tam virorum quum mulierum, & Mendicantium, exceptis do- mibus Fratrum §. Franciſci Capucinorum, 6 eorum, qui de Obſavantia vocantur, ut dein- == 475 = * Ticenting ger nigein ¹ Ex ee, quod monaſteria juxta Tridentinum lar licite poſſideant bona immoebilia, non 8 H iis compe ere in hujusmodi bona deminium 1 ltas gu limitatum, ita ut de illis, quæ ex congrus ſa- kituels ſtentatione ſuperſunt, in uſus etiam profanos, ſalva juſtitia, diſponere poſſint. Bona enim temporalia Mon- ſteriorum ſunt ecclefiaſtica: cum igitur hæc fint vona Dei; non niſit ad caufſas pias ſunt impendenda. b) Eodem cap. przæcipit Synodus,, ut 3 Monaſteriäis tam virorum quam mulierum.. § tantum numerus conſtituatur, ad in tade. rum conſervetur, qui vel e redlitibus propriis mondſteriorum, vel ex conſuetis eleemoſynis com- mode poſſit ſuſtentari. Dolendum ſane, ſaluberrimos canones ab iis non obfervari, qui ſpecislem eorum obſervan- tiam pra- ſe ferre videntur ! Poft Synodum Tridentinam itentidem auctus eſt numerus Re- l'gioſoraum quorundam mendicantium. Aucto eorum numero, augendæz erant eleemoſynæ quæ alepdo majori nomero ſufficerent. Quid mirum, ſi modo Principes effecktum dent, quod Patres Tridentini froſtra eretaretunt 4) Cap. XV. In quacunque religione tam virors m qudtm mulierum rroſeſio non Ffat ante 16tum aunum expletum . profeſſio autem anted falta ſit n ulta. Concilium hoc deereto neutiquam prohibuit Principibus, ne maturiorem ætatem, E. g. 24. annorum, profeſſioni re ligiole deinceps præfi- gerent. J. 651. = 476 — * F. 651. De reformatione generali præ- ter alia quam plurima ejusd. ſeſj. 25. Cup. 18. Synodus ſtatuit: Sicut publice expedit, legis vincula quundoque relaxare, ut plenius eve- nientibus caſtbus & neceſſitatibus pro communi utilitute ſatisſiat: ſic frequentius legem ſolvere, exemploque potius quam certo perſonarum rerum- que deletka, petentibus indulgere, nil aliud eſt, quum unicuique ad leges trunsgrediendas adi- zum aperire. Quapropter ſciant univerſi, ſa- cratiſſimos canones exalke ab omnibus, &, quoud ejus fieri poterit, indiſtintte obſervandos. Quodſi urgens juſtaque rutio, & major quan- doque utilitas poſtulaverint cum aliquibus diſpen- ſandum eſſe; id, cauſſa cognita, ac ſumma ma- turitate, atque grutis, a quibuscungue, ad quos diſpenſatio pertinebit, erit praſtandum: aliterque falta diſpenſatio ſubreptitia cenſeutur. Omnes igitur diſpenfationes, quæ vel a Ro- mano Pontifice, vel ab aliis Prælatis inferioribus ſuper canonibus univerſalibus conceduntur, ſunt invalidæ, niſi & gratis, & ex urgente juſta- que caufla, vel majori utilitate Eccleſiæ con- ferantur. Quomodo praxis Curigæ Romanæ, quam fupra ex Pallavicino exhibui (645), cum hoc decreto conciliari poſuüt, viderint Roma- nenſes. H. 652. EKjusd. Seſſ. 25 tε cap. 20. le- gimus: Sauktta Sinodus . . ſeculares Prin- cipes oficie ſui admonendos eſſe cenſuit „ (9) confidens, eos, ut catholicos, quos Nens ſanktaæ fidei Eccleſicgue LProgeltoies dJe voluit, . . non ner- 5 6) Deceton tontinedat met r, Mieta ti, Niſin r in it 6 Uiſihehng⸗ m mttinn Fenerall . AAuit, 1t lerint ujgtale r 1te Lecdelee a. Cufie Rone luini ee), ſibeint Nun 1 == 477 =&* permiſſuros, ut ofciales, aut inſeriores MWa- giſtratus Eccleſic & Perſonarum eccleſiaſtica- unm immunitatem, Dei ordinatione & canoni- cis ſanftionibus conſtitutam, (b) aliquo cupidi- tutis ſtudio ſeu incon ſideratione aliqua violent. De- cernit ituque, & pracipit, ſacros canones, & Contiliu generulia onniau, nec non alias Apo- ſtolicas ſanbtiones, in favorem eccleſiaſticarum Perſonarum, libertatis eccleſiaſticæ, & contra ejus violatores editas, qua omnia etiam per- ſenti decreto innovat, exalte ab omnibus obſer- vuri debere. (c) Propterea admonet Imperato- rem, ceterosque Printines, ut, . . qua eccleſia- ſtici juris ſunt, tanquam Dei pracipua, ejus- que patrotinio tetta, venerentur, nec ab aliis adi patiantur; ſed ſerere in eos, qauti illius libertatem, immunitutem, atque jurisdiktionem impediiunt, animadvertant: quibus etiam iyſi- met exemplo ad pietatem, religionem, Eccleſia- rumque protetionem exiſtant, imitantes ante- riores optimos religioſiſimosque Princtipes, qus res Eccleſiæ ſun inpiimis aukfloritate ac muni- ficentia auxerunt, nedum ab aliorum in jurid vindicurunt. (dA) a) Decretum hoc, prcout erat præformatum, continebat anathema adverſus Principes, ſi quid contra immunitatem eccleſiaſticam acturi eſſent. At illis per Oratores ſuos ſeſe opponentibus, placuit, ut teſtatur Pellavicinus, exemplum de- ereti, miſſum a Pontifice, in quo renovaban- tur jaſa Conciliorum sanonumque antiquorum & adhihebantur paternæ admonitiones odioſo= rum anathematum loco. ) — 47 8 =9* „) Cave exiſtimes, Synodum Tridentinam in fui lie, ut hoc loco definiret, immunitatem aſticam in temporalibus divini juris eſſe. Videtur equidem Synodus ſuppon ere, immuni- tatem eccleſisſticam non ſolum in virituklibus, ſed etan in temporalibus: eſſe divina ordina- tione riſtitutam : id vero neutiquam defi- niiſſe cenlenda eſt; decretum enim hoc, cum de reformatione inicribatur „ dogmatitum non eſt. g) Quamquam hoc decreto Principes tantum adwe oneri videantur, ne quid contra immuni- tatem eccleſiaſticam agant: revera tamen ſen- tentia excommunicationis denuo feriuntur; eo- quod Synodus innovet decreta, in quibus ejus- modi ſententia pronunciatur. 4d) An Principes illi religioſiſſimi, qui Ec- cleſiam ad abundantiam usque ditarunt, eidem non plus nocuerint, quam profuerint, æ nigma ſit. Id tamen ſolvit Fleuryus Diſſ. III. & W. in Hiſt. eccl. .653. Denique cap. XXI. ejusd. ſeſſ. Kancin Synodus declaravit, omnia & ſingu- uæ de morum reformatione atque ecclefa- inn iſein, ina . . in hoc ſacro Contilio ſtatuta ita decreta fuiſſe, ut in his ſalva ſem- per Seldlis Apoſtolicæ auktoritas & t, G cſſe intelligätur. Si Romanenſes audiamus, hæc verba indi- cant, Papam Concilii Tridentini canonibus difciplinaribus non obligari. At quis credat, Gallos, qui Romanum bontificem Concillo ge- ne- 1 Trientinin; et, immunituen N == 479 = nerali inferiorem ſtatuunt, in hæc verba fuiſle conſenſoros, ſi hune ſubeſſe ſenſum credidiſtent? Decretum igitur hoc eo ſenſu exponendum eſt, quem Patres omnes admiſere, nimirum, omnia decreta diſciplinaria ſic eſſe intelligenda, ut ſalva ſit auctoritas Papalis diſpenſandi, juxta normam Cap. 18. (657) præſcriptam. G. 654. Decretis omnibus, etiam iis, quæ ſub Paulo III. & Julio III. condita fuerant, denuo publice prælectis, cum Pa- tres interrogati, an placeret, ut Siimnolo ſinis imponeretur; & omnium & ſingulorum, quc tam ſub Paulo III. & Gulio UII. quam ſub Pio IV. Romanis Pontiſitibus in ea decxeta & definita ſunt, confirmatio, nomine ſantta hujus Sino- di, per Apoſtolick Sedlis Legatos a KRomano Pontifice peteretur; Reſponderent: Platet; ſo- lus Archiepiſcopus Granatenſis, teſte Palla- vicino L. 24. C. F. Yeſpondit: Placct, ut Synodus abſolvatur: ſed confirmationem non veto. (a) Tum inſonuerunt fauſtæ acclama- tiones. Cardinalis de Lotharingia primus au- ditus eſt multos ansos & aternam memoriam precari Bmo Pio P. & Domino noſiro, ſanktæ uni verſalis Eccleſic Pontifici. (?) Subſcripſere Concilio Patres 255.; nimirum 4. Legati ; 2. Cardinales, ſcilicet Lotharingus Gallus, & Epiſeopus Tridentinus Germanus; 3. Pa- triarchæ, Hieroſolymitanus, Aquilejenſis, & Venetus; 25. Archiepiſcopi; 168, Epiſcopi; 7. Abbates, nempe unus Claravallenſis, 4. Caſſinates, unus Cluniacenſis, & unus ex Hi- Hiſpania; 39. Procuratores abſentium cum legitimo mandato; 7. Generales Ordinum re- ligioſorum, videlicet Prædicatorum, Eremita- rum S. Auguſtini, Carmelitarum, Servorum B. M. V., Societatis Eſu, Minorum Con- ventualium, & de Obſervantia dictorum. a) Epiſcopi Galliæ, qui Papam Concilio ge- nerali inferiorem ſtatuerunt, confirmationem hanc certe nen crediderunt eo eſſe neceffariam, quod per eam decretis ſynodalibus firmitas ac- cederet, qua ante caruiffent: quid enim foret abſurdius, quam ſi ejusmodi confirmationem Su- Perior ab inferiore peteret? In hanc igitur pe- titionem conſenſerunt, ne controverſia de Papzæ ſupra generale Concilium prærogativa recrudeſce- ret (635½ - 38). 5⁵) Viſum eſt, ſcribit Pallavicinus L. 24. C. 8., a Lotharingo per hæc verba Pontifici Ro- mano trihui prærogativam ſupra EZccleſiam cuniverſalem, guæ ab zodem & a Gallis fuerat impugnata. At hallucinati ſunt, quibus id viſum eſt. Poteſt enim Epiſcopus Remanus no- minari Pontifex Eccleſiæ univerſalis, etiamſi Eccleſia univerſalis Eidem ſubjecta non fit. Certe non pauci ex antiquis præiertim Epiſeo- pis ſeſe ipſos appellarunt Epiſcopos Eccleſiæ catholick: neque tamen univerſam Eceleſiam ſibi eſſe ſubditam credidere Nempe Epitcopus Romanus tanquam ſucceſſor S. Petri in Primatu eſt Gontife ſupremus in Eccleſia aniverſali, ſicut reliqui Epiſcopi ſunt Pontifices Eidem ad ſervandam unitatem ſubordinati in eadem Ec- AHeſia uni verſali. F. 655. Qenn Ninn Lerter Wino Von Ariit, n uſinn 35 Cleinluns nmm wer 1, Lſtons Aun Nl in 1 Munlan, 1 blentium en Oinum 1. fum, Eiernn. m, Lerronn Inorum (ox. lietorumn, Unt, Jllbis Mmands M. ſelis, einmn F. 655. Pius IV. die 26. Januar. ann. 1564. omnia decreta Concilii Tridentini con- firmavit edita Bulla, quæ incipit: Beue- diktus Deas. In hac Bulla animadverſione dignum videtur, quod dicat Papa: Sanftta Synocdus, pro ſua erga Sedem Apoſtolicam re- verentia, antiquorum etiam Conciliorum veſti- giis inhærens, decretorum ſuorum omnium confirmationem nobis petiit. Quzænam fſunt illa Concilia antiqua, quæ om- nium decretorum ſuorum confirmationem a Ro- mano Pontifice eo ſenſu perierunt, quo peti- tam faiſſe Romanenſes volunt ?² G. 656. Concilium Tridentinum ab uni- verſa Eccleſia tanquam œcumenicum eſt ac- ceptatum. In Gallia variæ primum Synodi provinciales illud promulgarunt; demum, ut ſcribit Natalis Alex. ſec. . & 16. Diſ. 12. art. 16., ann. 1615. idem CGallicani Praſules; ceterique Viri eccleſiaſtici, Gallicanam Eccleſiam reprxſentantes, in frequentiſſimis Comitiis Pa- riſiis celebratis ſubſcriptione ac juramento re- ceperunt, ſalvis Regni juribus. Reges Galliæ quidem dogmata hujus Concilii ut ortho- doxa ſuſcipiunt; multas quoque conſtitutio- nes diſciplinares tanquam utiles & veterum canonum menti conſentaneas amplectuntur; at, Epiſcopis ſæpius licet ſolicitantibus, nun- quam paſſi ſunt iſtius Synodi decreta in reg- no promulgari, ut vim legis obtinerent. Ra- H h tio⸗ = 482 = ä* tones, quæ Francorum Reges ad hunc agen- di modum permoverunt, teſte Cl. Viro Ri- chard in Analys. Contil., ad duo capita re- diguntur: primum eſt, ab hoc Concilio im- petita Frincipum & Magiſtratuum juriscdiltio; ulterum Gallican Ecclgſic libertatun & Regns cnſuetullinum laſio. F. 657. Przæcipui articuli, qui ad duo illa capita referuntur, recenſente eodem Ri- chard loc. cit. ſequentes ſunt, nempe a) Sefſ. 4. ſtatuitur poena pecuniaria in eos, qui imprimunt, vel imprimi faciunt libros de rebus ſacris ſine nomine auktoris; vel qui ilos vendunt, aut apud ſe retinent, niſi ante examinati probatique fuerint ab Ordinurio. ½) Sefſ. S. capy. 7. & 2. de ref. decerni⸗ tur, ut Clerici per ſubtraftionem fruftuum Beneficii, quod obtinent, ad preſtandum officium ſuum ab Epiſcopis compellantur. 4) Sefſ. 6. cap. 1. de ref. Papyæ tribui⸗ tur jus alios Epiſcopos fubſtituendi in locum eorum, qui rite moniti in fuis dioecefibus reſidere neglexerint. 4) Sefſ. 7. cap. 14. de ref. ſancitur, ut Qlerici ſeculures, aut regulares, extra Monke Atn G n ENINI. n Pecunigtnn , . Cecenni. forem ſ— ni 1 1 Drrhandum Tenaorur. 146 Cr 4 Né = 483 N Rerium degentes, quomodolibet exemti, in civi- libus cauſſis mercelum & miſerabilium perſona- rum cordm locorum Ordinariis conveniri, Jure medio ad ſolvendum debitum cogi pvoſſint. e) Sefſ. 13. capy. S. de ref. Eidem ad- judicatur poteſtas Epiſcopos pro criminis objefti qualitate Romam ad ſuum tribunal evo- candi. ) Seſſ. 21. cap. 4. de ref. Epiſcopis con- ceditur jus compellendi populum ad congruam ſuſtentationem Parochis fuppeditandam. 9) Seſſ. 22. cap. S. de ref ſtatuitur, ut Epiſcopi.. omnium piurum diſpoſitionum tam in ultima voluntate, quam inter vivos, ſint exeutores ; habeunt jus viſitandi hoſpitalia, collegia quæcungue, ac confraternitates laico- rum, . . & pia locau omnia, etiumſi eorum cura ad laicos pertineat. „) Ejusd. Seſſ. cap. 17. de ref. præcipi- tur, ut Patronus laicus Eccleſiæ, ſi hujus bona, reditus, vel jura in proprios uſus con- verteve præſumſerit, non ſolum anathemati tamdiu ſubjaceat, quamdiu illa integre non re- ſtituerit, ac deinde a Romano Pontifice abſolu- tionem obtinuerit; ſed etiam jure patronatus eo inſo privutus exiſiat. Hhz 3) i) Seſſ. 24. cap. 5. de ref. mandat Syne- dus, ut caußa criminales graviores contra Epiſcopos, etiam hareſis, qux depoſitione aut privutione dignæ ſant, ab ipſo tantum Romano Pontifice cognoſcuntur, & terminentur. *½) Ejusd. Seſſ. cap. S. de ref. matrim. jubentur Epiſcopi mulieres ſive conjugatas ſive ſolutas, quk˖ cum adulteris ſeu concubinuriis vublice v'vunt, ſi ter admonitæ non paruerint, extra onpidum vel digceſin, invocato, ſi opus fuerit, brathio ſeculani, ejicere. 1) Ejusd. Seſſ. capy. 20. de zef. concedi- tur Papæ facultas, cauſſas eccleſiaſticas apud Ordinarium pendentes ex urgenti gationabili- gque cauſſa Romam evocandi. m) Seſſ. 25. car. 3. de ref. tribuitur Epiſ- copis jus, in cauſßis civilibus, ad forum ec- cleſiaſticum quomodolibet- pertinentibus, contra quoscunque, etiam laicos, per multtas pecunia- rias, quæz locis piis, ibi exiſtentibus, aſg- nentur, ſeu per captionem pignorum, per ſuos proprios aut alienos executores faciendam, pro- cedere. 2) Ejusd. Seſſ. eod. capy. ſtatuitur, ae- ſas eſſe ſeculari cuilibet Magiſtratui, prolübere eccleſiuſtico judici, ne quem excommunicet; Au mandare, ut latam excommunitationem revocet. 9) S N. = 485 alct G. ⁰) Ejusd. Seſſ. cap. S. de ref. Præcipi- ratires n tur Epiſcopis, ut hofſpitalium, quorum finis dlpoſtione i ceſſavit, frugus in alium pvium uſum, gur lonmm Mnan cor um inſtitutioni proximior ſit, ac pro loco inentur, & tempore utilior, convertant. 1 m. notin, „) Ibid. cap. 9. de ref. decernitur, qua ratione jus patronatus laicale acquiri, præ- ſcribi, ac ſupprimi poſſit. 4) Capy. 19. de ref. in ead. ſeſſ. ſequentia legimus: Imperator, Reges, . . & quocun- que alio nomine Domini temporales, qui Locum ad monomachiam in terris ſuis inter Chriſtia- 205 conceſſerint, eo ipſo ſint excommunicati; at ief itmii⸗ Jurisdictione & dominio civitatis, caſtri, aut loci, in quo duellum fieri permiſerint, quod ab Elcleſiu obtisgent, privati intelligantur; & ſi fendali ſint, direttis dominis achuirantur: qui vero vugnam commiſerint, qui eorum vatrini vocantur, excommunicationis, al om- nium bonorum ſuorum proſcriptionis, ac ver- vetuc˖k infamig pnam incurrant. r) Denique Gallos offendit, quod per Synodum Tridentinam Epiſcopis nonniſi ut Sedis Apoſtolicæ delegatis liceat multa agere, quæ iplis jure divino ceteroqui jam compe- tunt. N 486 = * ARTICULUS I. DE S0“öhW“mBVUS EPISCOPORUII ENXTRA CONOILIA DISPERSORUM. §. 658. Cngu Epiſcopi plenam poteſtatem eccleſiaſticom non Ordinis tan- tum, ſed etiam jurisdiltionis im- mediate a Deo recipiunt (290 & 3500. Cum igitur poteſtas plena complexum omnium jurium eidem cohærentium deſignet 68. 4); plane conſequitur, ut, ſi divinam inſtitu- tionem ſpectes, Epiſcopi in ſuis quique dice- ceſibus omnia jura poteſtatis eccleſiaſticæ & valide poſſint & licite exercere. §. 659. Ordo epiſcapalis continet po- teſtatem conferendi Sacramenta Confirmatio- nis & Ordinis (343. e & 5). Itaque nullus eſt Epiſcopus, qui hzeec Sacramenta intra mmam diæceſin jure divino nequeat admini- trare. Cum Subdiaconatus & Ordines minores ex probatiſſimorum Theologoram ſententia non ſint Sacramenta; mirum non eſt, illos con- ferendi poteſtatem poſſe delegari ſecundi or- dinis Sacerdotibus. Immo quin hi eadem quo- que delegata poteſtate Sacramentum Conſirma- tionis vallde impertiantur, non videtur amplius in dubitationem voſſe revocari, ut fſeribit Bene- diétus XIV. L. 7. de Synod. C. 7. Vid. etiam Cl. Bertieri Theol. dog. de Confirm. H. 660. wruscioen Een kenlune Onnibos caud ai i., N 487 =* F. 660. Eccleſiaſtica jurisdictio Epiſco- 77 VV „ — . . 1 6 NETN porum, qua ſuam ſinguli diceceſin regunt, ON eſt ordinaridg. Nam intisdictio ordinaria eſt, 9uæ- alicui unn boteittten jure proprio (26. e) comperit. Epiſcopi aufem tar. jure proprio, utpote peteſtate fibi divinitus immediate conceſſa (350), ſnam quique dio- , . A Cun ceſin regunt. Quare jurisdictio eorum ordinaria an Mer d ſit necefle eſt; unde etiam vulgo Orainari Wlomn appellantur. G. 661. Jurisdictio epiſcopalis in omnes prorſus dioceſanos jure divino ſe extendit. Deus certe neminem ab hac jurisdictiene exemit. Ergo dubium non eſt, quin eidem omnes dioeceſani tam Laici quam Clerici, iique- ſen ſeculares ſint feun regulares, & quidem in omnibus cauſſis ſpiritualibus, jure divino ſub- jecti ſint. Ellet Nnii: . J. 662. Imperium ecleſiaſticum com- Pplectitur poteſtatem legislatoriam. lgitur qui- libet Epifcopus ex inſtitutione divina gaudet rünes in jure ferendi leges eccleſiaſticas, queis om- nes diœceſanos ſuos, nemine prorſus ex- cepto, obligare pofſit. Qnia tamen ſinguli Epiſcopi toti Collegio omnium Epiſcoporum ſubſunt (296) 3 hinc con- dere nequeunt leges, quæ jauri eccleſiaſtico unmiverſali adverſantur. Immo nec ſtatuere quid- qusm pofſſunt juri nationali aut provinciali eon- trariurn: quemadmodum enim ſinguli totias Eecleſiæ Epiſcopi Collegio auiverſaliz — ie H b 4 ob = 118 = ob paritatem rationis ſinguli nationales aatio- uli; — provinctiales vero provinciali cœtui Epiſcoporum obedientiam debent. H. 663. Accidit interdum, ut relaxatio legis eccleſiaſticæ in caſu quodam particu- lari ad ſalutem Eccleſiæ plus quam ejus obligatio conferat. Nomine autem ejusmodi rcasationis inie ligitur diſpenſatio (39). Ergo l. diſpenſatio nonnunquam ſalutem Eccleſiæ magis quam obligatio moralis promovet. Cum igitur imperium eccleſiaſticum ad ean- dem ſalutem totum, quantum quidem eſt, ordinetur; neceſſe eſt, ut diſpenſandi quo- que poteſtatem comprehendat. Inde nullum relinquitur dubium, quin ſinguli Epilcopi pro ſuæ poteſtatis plenitudine, quoties ne- ceſlitas vel utilitas Eccleſiæ exigit, ſubditos ſuos humanis quibuscunque legibus eccle- ſiaſticis ſolvere jure divino valeant. Cum ad diſpenſationem merito referatur con- ceſſio Indulgentiarum, utpote per quas remit- tuntur pœnitentiæ canonicæ, hoc eſt, juxta canones pœnitentibus impoſitzæ, vel jmponen- dæ; hinc manifeſte conſequitur, eodem jure divino conceſſam eſſe cuilibet Epiſcopo poteſta- tem quascunque Indulgentias ſuis dicœceſanis impertiendi, quo ipſis competit poteſtas di- ſpenſandi. on gbaer D iroen ce G. 664. Verum, inferior, inquis, ne- quit diſpenſare in lege Superioris: ſolus nim legislator ſuis, quos ligavit, legibus ſol⸗ * Kationalet zit, roigeigii c ent. lelurxt⸗ Ndm panten Cuguni Epicn e, goties ie⸗ evgt, Mtci oibus eccle. o teietuol er⸗ Net un ent⸗ , Me el, un ce, Ner inhorer⸗ itor, ellen in ——— ſolvendi jus habet (41). Quare etiamſi Epiſ- copi ſinguli ſubditos ſuos legibus dicece- ſanis ſolvendi gaudeant poteſtate: earum tamen legum, quæ vel univerſales fuerint, vel nationales, vel provinciales, vehiam dare nemini poſſunt, utpote cum ipſi non tantum univerfali, ſed nationali etiam, ac provinciali Collegio Epiſcoporum inferiores ſint. R. Nihil prorſus impedit, quo minus infe- rior lege Superioris, ex conſenſu hujus vel perſonali vel legali (50. c), ſolvere quem- quam poſſit. Cum antem imperium eceleſiaſti- cum careat dominatu (155½); nec niſi ad ædif- cationem referendum fit, II. Corinth. X. 9. certe conſenſus legalis, etismſi perſonalis de- eſſet, in ipſa hujus imperii natura, atque adeo in lege divina continetur: cui prsxis pri- morum quoque ſeculorum reſpondet. Accedit C. 20. de ſentent. excomm. ubi legimus: C'on- ditor candnis . eo ipſo conceſiſſe videtur fa- cultatem aliis relaxandi, quia gius abſolztio- nem ſibi ſuecialiter non retinuit. .665. Cum imperio eccleſiaſtico co⸗ hæret poteſtas judiciaria (154. 4). Itaque Epiſcopi quascundque cauſſas eccleſiaſticas, in ſua dioeceſi occurrentes, jure divino poſſunt decidere. Ceterum cauſſe eccleſiaſticæ vel ſunt dogmaticæ, vel diſciplinares. Illæ circa eſſentialia; — hæ vero circa accidentalia re- ligionis chriſtianæ, verſantur. Utrimque aut de jure quæritur, aut de fakto. Quæſtio juris eſt, cum difſceptatur, an lex aliqua . H h S˖ vel 49 = vel lata jam ſit, vel ferenda. Contra quæ- ſtio falti dicitur, cum indagatur, an quis- biam legem latam transgreſſus ſit, nec ne. S. 666. Cum ex una parte eſſentialia religionis chriſtianæ a Deo determinata jam ſint (102); ex altera vero parte Epiſcopi ſinguli dono infallibilitatis neutiquam gau- deant, utpote quod ne Conciliis quidem par- ticularibus conceſſum eſt (434); hinc deci- ſiones juris dogmatici, quas Epiſcopi ſinguli pro ſuis dicceſibus faciunt, nec majorem nec minorem vim habent, quam interpre- tatio quædam jndicialis (34), cui omnia membra diœceſeos teneantur acquieſcere (167). Deciſiones diſciplinares, ſi jus tantummodo diæceſanum vel ſupponant, vel ſtatuant, cum hoc ab arbitrio ſolius Ordinarii pendeat, ſuprema auctoritaté pollent, niſi juri ani- verſali, nationali, aut provinciali adverſen- tur , utpote cui ipſi Epiſcopi ſingillatim accepti ſubſunt (662) quare nec ejusmodi Jus novum ſtatuere ſinguli poſſunt, nec ſta- tutum alia quam interpretatione judiciali declarare. Quod attinet ad factum tam dog- muticum, quod dogmatick; — quam diſci- plinave, quod diſciplinari legi vel adverſum eſt, vel conſentaneum; de utroque quilibet Epiſcopus ſuos ſubditos judicare poteſt. Theologi nomine faſti dogmatici illud tan- tummodo intelligunt, a cujus veritate ipfa etiam veritas dogmatis dependet. S. 667. Cbibus kartn iltenn peeni (Coltta e. k an l 5 ſt, nec ne, 1 En ori an. d Ee der dlnn F. 667. Imperio eccleſiaſtico inſeparabi- liter annexa eiſt poteſtas coactiva (54. b). Conſtat igitur, cuilibet Epiſcopo jure divino competere poteſtatem, quoscunque diceceſa- nos ſuos poenis ſpiritualibus ad obedientiam legibus eccleſiaſticis præſtandam compellendi. Omnes pœnas ſpirituales, quas Epiſcopi poſſunt infligere, ad ſolam ecommunicationem eccleſiaſticam reducendas exiſtimo. Hæc enim nil aliud eſt quam privatio bonerum ſpiritua- lium, quæ Chriſtas vel omnibus vel aliquibus ſaltem Fidelibus per Eccleſiæ, Miniſtros com- municari præcepit. Alia excommunicatio totalis eſt, quæ omnibus; — vartialis aslia, quæ ali- quibus tantum bonis eceleſiaſticis privat. Nulla autem poœna ſpiritualis eſt, quæ ad alterutram revocari nequeat. Sed hac de re plura in Jure Pprivato. F. 668. Cum imperio eccleſiaſtico nexu indivulſo conjuncta eſt poteltas inſpectoria (54. ). Quamobrem quivis Epiſcopus jure divino agit, dum per univerſam dioecefin ſuam inquirit, an leges eccleſiaſticæ ab om- nibus curate obſerventur; quæ vitia ibi- dem graſſentur; quibus mediis eorum pro- greſfioni obviam eundum. Poteſtas hæc ex- ercetux viſitatione dieceſeos. De hac viſitztione Tridentinum Seſſ. 24. cap. 3. de ref. ſequentia ſtatuit: Epiſcopi propriam diæceſin pver ſe ipſos, aut, ſi legitime impediti Juerint, per Jaum generalem Vicarium , ut Viſitatorem, ſi quot annis totam, propter ejus la- Ne 492 = latitudinem, viſitare non poterunt, ſatem ma- jorem ejus vartem, ita tamen, at tzota biennio ver ſe vel Viſitatores ſuos comyleatur, viſitare non prætermittant . . Fiſilationam autem prœcipuus ſit ſeopus „ ſauam ortho oamque dobtrinam, expulſis hœreſibhus, inducere; bonog mores tueri, pravos corrigere; vopulam cohor- tationibus ad religionem, atem, innocentiam- que accendere. . Caveant PViſitatores, ne ipſi= aut, quisquam ſuorum quidquam rocurationis cauſſa pro viſitation)s,, gualitereunquz offera- tus, accipiaut, non obſtaute quacunque con- Juetudine, etiam immemoriali, e* ceptis tantum vibtualibus, qux fibi ac ſuis frugaliter mode- rategue, pro temporis tantum necsſſtate, ρ non ultra, erunt miniſtranda. Sit tamen in optione eorum, qui viſitautur, ſi malint ſol- vere id, quod erat ab ipſis anteag ſolvi, certa vecunia taxata, conſuetuns; an vero gradikta vibtualia ſubminiſtrare. F. 669. Divinam inſtitutionem ſi con- ſideremus, conceſſum equidem cuilibet Epiſ- copo eſt, imperii eccleſiaſtici jura hactenus commemorata ſuo unius arbitrio exercere. At executio eorundem tam ſuavior elit quam fortior, ſi absque confilio eorum, quibus Paſtoralis cura per dieceſin commiſſa eſt, non luſcipiatur. Inde fluit jus epiſcopale Cleri- cos ſibi ſubjectos ad negotia eccleſiaſtica ſuæ dieceſeos communi conlilio definienda con- vocandi. Atque hujusmodi congregatio di- citur Synodus dicœceſana; quæ proin recte definitur, Conventus Cleri diœæceſani, ad negetia eccleſiaſtica diæœceſeos communi con- ſilio Uerrancu (ON 1s Ferd comulo 1 u di) N⸗ d. NN);-h en Cll Kia nin gie heniäüike on Mofai runt, ſititz . 1, t toig hin theatuy, tiiin atonun aie 1 orlio oranegl irdcr,; ier Lprlim coler. n, imotentin. ſtatprtt, n ung n 1, t yugrller atr In gunitutt, 14, Gt tanen i ur, 6 alet e Unten ſui, ant 1s In rluft tinem (or. Cilbet yil. ta aenus Gtnio Selcel Wiol ein i N= 43 ſilio definienda, vocante & præſidente Epii- copo, congregatus. H. 670. Inter Synodos generales, natio- nules, ac provinciales ex una; — & diace- ſanas ex altera parte hoc præcipue diferi- men eſt obſervandum, quod negotia ecclelia- ſtica in illis communi conſenſu (403); — in his vero conſilio tantum communi definian- tur (669). In illis enim defmitivo (406); — in his conſultivo duntaxat ſuffragio (77) vo⸗- cati gaudent. Quare illarum decreta a ſuf- fragiis vel unanimibus vel ſaltem majoribus (80 & 81); — harum contra ab unius Epiſ- copi arbitrio auctoritatem legalem recipiunt: illic nempe omnibus Epiſcopis vocatis; — hic ſoli Epiſcopo vocanti imperium ecclefia- ſticum jure divino competit. Inde haud difficulter intelliges, notione Concilii ecclefſiaſtici, quam ſupra dedi (403), Synodum diceceſanam non comprehendi: quare etiam ab ea ibidem nominanda penitus abfſtinui. Quamquam, ſi nomine Concilii intelligas con- ventum Clericorum, ad definienda negotia ec- cleſiaſtica legitime congregatum, hac notione Synodam quoque diceceſanam ineludi, quam lubentiſſime conſentio. F. 671. Synodus Tridentina quidem Seſßj. 24. cap. 2. de ref. præcipit, ut Sunodi dic- ceſanæ quot annis celebrentur. Verum hæ tam raræ noſtra etate ſunt, ut, perinde ac Concilia provincialia, quæ ex ejusdem S c Ae 494 = 3* cilii Tridentini præſcripto ſingulis trienniis celebranda ſunt (376. d), omnino deſiiſte vi- deantur. Earum tamen vites Conſiſtoriu Ej iſco- poruin ſupplent, quzx quuſi perpetuck &unodi Jaciem referunt; nec non & Inſirubtiones pa- ſtorales, qu˖ optimis legibus vefertiſſma ad omnes animarum Curiones mittuntur. Ita ſcri- bit Rvdmus Rauttenſtrauchius Iuſt. Jur. eccl. F. 432. Utrum inde eadem, quzæ ex Sy- 10 lis dicceſanis, utilitas ſpiritualis in dice- ceſin redundet, viderint ii, quorum eſt vi- dere. F. 672. Præter externam Epiſcoporum jurisdictionem, de qua actum eſt hactenus, alia dicitur interna, quæ ſita eſt in pote- ſtate remittendi, retinendique peccata. Hanc Chriſtus Apoſtolis eorumque fucceſſoribus præcipue contulit hisce verbis: Accipite Spiritum ſanfktum: quorum remiſeritis peccata, remittentur eis; & quorum retinueritis, re- tenta ſunt. Poteſtas hæc, cum pariter plena ſit (290 & 350), ad omnia cujuscunque ge- neris peccata ſe extendit, ita ut nullum prorſus ſit, a quo Epiſcopus quoscunque e dieæceſanis ſuis abſolvere nequeat. Sed hac de re plura Theologi. §. 673. Canoniſtæ jura Epiſcoporum, more in ſcholis recepto, in quatuor genera dividere conſueverunt, nimirum a) in jura Ordinis; — b) in jura Status ſeu dignitatis; — 4) . ) imit nn jin, gur 5 ſigulis trieni nnino gelige nſſln: Anſſuin Liif. S MA aluu Shn i dun utcet hen CNoscongde 1, in u MI Chus ColNe Neent. N Im Ephünerun, gumin ein irum 4) In N us ſel e 1 = 49 5 == — ₰°) in jura jurisdictionis; — d) in jura legis dioeceſanæ. àa) Ad jura Ordinis pertinet poteſta ordinandi Clericos, confirmandi baptizatos, conficiendi chrisma, conſecrandi Eccleſas, benedicendi cœmeteria, Abbates, Abbatiſſas, Virgines ſacras &c. b) Ad jura dignitatis refertur uſus Thro- ni, Mitræ, Pedi, annuli, Crucis pectora- lis, Chirothecarum, Tunicelleæ, Sandaliorum Ec. De his vid. Thomaſſinus part. 1. L. z. C. 3°. & 59. c) Ad jurisdiktionem revocanda ſunt ea omnia jura, quæ expoſuimus (661 - 70). d) Acdd legem diæceſanam reducitur jus exigendi Cathedraticum, auxilium modera- tum, quartam decimarum & mortuariorum, ac procurationem canonicam. Cathedraticum eſt annua penſio, quæ conſtat duobus ſolidis, jaurxta C. 16. de off. ord., a fingulis Ecclefis in gnum fabjeétionis ſol- venda. — Auxilium moderatum, quod etiam Juhſidium caritativum dicitur, man ifeſta ationabilis cauſa, ſcilicet neteſſtatis, ex- titerit, cum caritate voftalandum eſt. L. c. — Quarta mortuariorum eſt quarta pars legato- rum, quæ a piis teſtatoribus poſt mortem ſunt C-⸗ 1 . N 496 = = Eceleſiæ reliékta. Cap. 14. de Zeſtam. Tam hæc quam quarta pars decimarum oritur ex anfiqua partitione bonorum eccleſiaſticorum, utpote quæ, volente Gelaſio P., in quatuor partes divide- antur, quarum unam Epiſcopus ſibi zetinere poterat. XII. q 2 c. 26. Quare etiam utraque heæc quarta appellari confuevit portio canonica. Nomine procurationis canonicæ intelligitur ho- ſpitium, quod cum viétu congrao a Parochis Epiſcopo diœcefin viſitanti præ bendum eſt (668). Vid. plura apud Thomaſi. part. 3. L. 2. C. 32. E& ſeq. F. 674. Jura, quæ cujuscunque ſocieta- tis imperium ſua notione comprehendit, nullo modo ab eodem ſeparari poſſunt (66). Quoniam igitur plenum imperium eccleſiaſti- cum jure divino cum Epiſcopatu conjungi- tur (658); conſequens eſt, ut nemo Epiſco- porum juribus paullo ante explanatis (659 - 73) vel abdicare ſe ipſum, vel privari ab alio valeat. F. 675. Cum tamen, quidquid eſt po- teſtatis eccleſiaſticææ, in adificationem Chriſtia- norum a Chriſto datum ſit, non in deſtruffio- nem, II. CORIWIH. X. 9.; inde luculenter pateſcit, exercitium poteſtatis epiſcopalis per canones Conciliorum, ſi quidem id major Eccleſiæ utilitas exigat, reſtringi poſſe; ita nimirum, ut generalia omnibus; — nationa- lia vero nationalibus; — denique provincia- lia provincialibus Epiſcopis limites quosdam ponendi jure gaudeant. (296 & 422 & 23). H. 676. it l etuche e R . ) cn n Amin b. ns Inin h Döns Aden cenutie in E⸗ Dliorinns etu retren en Iun iitt aere 1 ber Kgenl en )trs Iuth⸗ es hiom N Weht eri en lenpn⸗ ecn r tum, dn den 1n Cnlſturn n Ahten lalie Plehtis egiennl S Ne 497 * rnd F. 676. Quod legibus, id etiam con- urum, Me fuetudine vel obſervantia introduci poteſt r mwtn e (44 -56). Quare cum uſus jurium epiicopa- onuu ſti lium ad majorem Eccleſiæ utilitatem legibus te etlam humanis limitari poſſit (o74); nihil obſtat, quo minus eandem vim conſuetudini quoque vel obſervantiæ tribuere liceat. t wrti “ 2 intelligitur ho vrdno ¹ Hroch; Wertun et (6995 . . ylrC §H. 577. Quamquam itaque nihil ſit eccleſiaſticæ, poteſtatis, quod Epiſcopi in ſua quique dioceſi jure divino valide juxta Uuenngteeig ac licite in uſum deducere nequeant (52): oomnthedt, nihilominus poteſtatem quidem Ordinis illicite; — poteſtatem vero Gurisdibtionis tam invalide quam illicite exercent in iis caſibus, in quibus illa per legem ſeu ſcriptam ſeu non ſcriptam Per legenl ie 1 1 (47) fixis limitibus circumſcripta eſt. F. 678. Epiſcopi in obeundis muneribus ſuæ poteſtati annexis ſunt Miniſtri Chriſti (327). IIlicite igitur agunt, ſi jurium ſuorum gidenid er v⸗ exercitium contra Illius voluntatem reſtringi men Crmk patiantur. Jam vero cum divinus Servator ed in conſtituendo imperio eccleſiaſtico nonniſi ſalutem Eccleſiæ ſpectaverit; liquido conſtat, poteſtatis epiſcopalis exercitium non poſſe niſi ob eandem ſalutem quocunque modo limitari. Inde concludamus neceſſe eſt, Chriſtum ipſum velle, ut ejusmodi limitatio tum ceſſet vel grinr wimy perpetuo, cum perpetuam; — vel ad tempus e 1 eenn ſaltem, cum temporariam illius ceſſationem Eccleſiæ ſalus depopoſcerit (291⸗-94). I i Quem- limie Quemadmodum igitur finguli Epiſcopi intra diccefin ſuam exercere licite ac valide poſſunt omnia imperii ecclefiaſtici jura, quorum uſum per legem ſcriptam vel non ſcriptam iis ademtum effe non conſtat: ita etiam illa, quorum uſum ſibi ablatum ſcjiunt, tam licite quam valide tum exercent, cum Eccleſiæ ſalus id poſtulat, C A LP. T. DE SU0RIBVUS EPISCOPI ROMANWIT, TANQVAdAI PRIWIATIS EPISCoPORVUMI. H. 679. Varia ſunt jura, quæ Epiſcopo Romano tanquam S. Petri in Primatu eccleſiaſtico fuccefſori attribui con- ſueverunt. Is nempe ſolus — ,) novos Epiſcopatus erigit; veteres disjungit, unitve; — b) Epiſcopos nominatos aut electos con- ſecrat, & confirmat; poſtulatos vero aut renunciantes admittit; — c) Eorum aliquos Pallio ornat, transfert, judicat, deponit; — ) quibusdam Coadjutores dat; — e) om- nes ſpeciali jurejurando ſibi devincit; — †) Concilia generalia convocat, iisque cum prærogativa ſuffragii præſidet; — g) a pec- catis quibusdam gravioribus abſolvit; — ) in aliquibus votis diſpenſat; — ⅛) Ordines re- ligioſos approbat, reprobatve. — ½) Aliquos a Uieto Ne ens Cutunn d 4 NA An AMauds ) Eind ei Crilgo wchedbi Diinen he⸗ Conkeniint, i Gbhnent, Kene Gnfunhi meln Alle — guli Pyfton e ac alte dor, urs, gvorun i eriptem ie Aent ilz, Ovorum U lelte bam P ſalus i pohole. 1. 0I WN, EENororer. n, gur Hpin Nun & Lktni Il i Atnbui con. - 4) s At eedos onr⸗ Catds vend n ) Loum Nous lcict, dehnt, 5 t;-, . i ernct cnt, jige C et;-de Ablolet:“ ) Ctünes 6 1 A = 499 a jurisdictione Epiſcoporum fuorum exim, & ſuæ poteſtati immediate ſubjicit; — 1) ca- nones univerſales jam conditos exequitur ubique, & vindicat; novos vero conſtituit; — m) relationes & appellationes eccleſiaſticas ex univerſo Orbe chriſtiano recipit; — a) certas quasdam Indulgentias aliave privilegia elargitur; — ε) Annatas ex variis previnciis exigit; — „) Beneficia quædam eccleſiaſtica extra dieceſin Romanam confert; — 9) in aliquibus canonibus univerſalibus diſpenſat ; — 7) Servos Dei Beatorum Sanctorumve catalogo adſcribit. Dividuntur hæc jura in eſſentialia & acci- dentalig. Tertium quoddam genus es conſti- tunnt, de quibus, an ullo modo Primafui conveniant, in utramque partem ipfi Catholici diſputant. Atque hæc propterea placuit jurs controverſa appellare. ARTICULUS I. DE RIBIISS ESSENTIALIBIS PRIMATVS ECCLESIASTICI. e 680. J eſſentialia Primatus ſunt, quæ J ejus notione continentur. (um igitur hic nil aliud ſit quam imperium ec. cleſiaſticum, quod alicui in ipſos Epiſcopos ad canſervandam Eccleſiæ unitatem competit (299 - 303); aperte conſtat, jura eſſentialia Primatus nec pauciora eſſe nec plura, quam 1 i 2 quæ = 5700 =* quæ iſto imperio comprehenduntur. Quoniam porro jura cujuscunque imperii menſiuram ex fine capiunt (66); denue liquet, jura eſſentialia Primatus præciſe tot ac tanta eſſe, quot & quanta ut ſint, finis exigit, propter quem Primatus ipſe a Chriſto eſt inſtitutus. Quia denique finis hic eſt conſervatio uni- tatis eccleſiaſticæ; neminem fore arbitror, qui refragetur, ſi ſtatuimus, jura hujusmodi eſentialia eſſe tam ea omnia, quæ requiruntur; — quam ea ſola, quæ ſußiciunt ad conſervan- dam Eccleſiæ chriſtianæ unitatem. Jura hæc etiam vocantur neceſſaria, quia fine iis finis Primatus obtineri nequit; grimigenia, quis eidem ſua natura inhærent; divina, quia àa Chriſto ipſo concefſa ſunt. H. 681. Papa jure divino relationes de rebus ad eccleſiaſticam unitatem pertinentibus ex univerio Orbe chriſtiano expetere poteſt, recipereque. Finis Primatus eſt, mediis idonels unitatem eecleſiaſticam conſervare (299 - 303). Ergo Primas ſciat neceſſe eſt, an hæc unitas ubique vigeat; an alicubi turbata fit; an periculum turbationis immineat. Sed hæc ipfius, utpote abſentis, notitiam fugiunt, niſi relationibus ad ſe factis inſtruatur. Nullum igitur dubium re- Knquitur, quin jus ejusmodi relationes & ers petendi & recipiendi Romano Pontifici compe- tat: qui enim habet jus ad finem; ad medis quoque jus habest opertet (1). H. 682. Jers Mii e a, Ar A ſienlun Sients ) Alteit in⸗ Drionnun cheemmmm, in ie, alfinu t An Mentnt n l.D. le Woeuiſe utr, ſuſt lo u! 1 uttit nſolee Nut ad il ſalte nuſmnn ipſtat amnignn canos Uis n it, en 1 nini⸗ uin Mnto get Uun ſeng zuttin 00 Eip aner 1 ittun rin ⸗ atien ſer n , in ijen ga in. an / n De gurr I Artitign eS Untur. Quciin perii menltnn o liguet, ju t ae tuntt el, erigit, gontt o et inſtitutus Coſelyatio uni. ine mWitr, Mn huhasmodi k ſifinter; nt 1 cnlletan⸗ iten. Degolt; nnſenn etentz uing, git Nelriones ten eriencks Ahetene zott, Gnteks minn 9⸗ WM) i⸗ h bet Mins i 1ſtn piun ſber Hiui an oil mnuseinn igitor tand Ne⸗ gen A= v0= = F. 682. Juri huic Papali fuffragata eſt tota antiquitas: id quod exemplis fere innu- meris hiſtoria eccleſiaſtica nos edocet. Præ- ter ea, quæ ſupra ex Actis Conciliorum generalium Orientis ſparſim attulimus (440- 540), ſuffecerit adduxiſſe epiſtolam ſynodicam 67. Epiſcoporum africanorum in Concilio congregatorum, in quo hi Pelagium é6 Ca- leſtium, auftores nefarii erroris, anathemati- zari oportere cenſuerunt. In ea Innocentium I. P. ſic allocuti ſunt: Hoc geſtum, Domine Frater, ſantta Caritati Tua intimandlum duxi- mus: ut ſtatutis noſtræ mediocritatis etiam apoſtolicæ Sedis adhibeatur auktoritas, pro tu- enda ſalute multorum, & quorumdam etiam ververſitate corrigenda. Nemo, qui Epiſcopos africanos illius ætatis ex hiſtoria eccleſiaſtica novit, eos a nimio in Romanum Pontificem ſtudio notandos credet. Huic teſtimonio ad- jungo verba Juſtiniani Imp. ad Epiphanium Patr. Cpltanum, quæ habentur L. 7. C. de umm. Irin, ubi Ille, in omnibus, ait, ſervato Ratu unitatis ſanttiſſimarum Eccleſiarum cum ⁸. Papa veteris Romæ, non patimur, ut quidquam eorum, quax ad eccleſiaſticum ſpeltant Natum, non etiam ad ejusdem referatur Beatitu- dinem. cum Ea ſit Caput omnium ſanktiſſimo- rum Dei Sacerdotum. F. 683. Quapropter non minus ad ve- ritatis quam Sedis ſuæ commendationem ſcripſit Innocentius I. P. in epla reſponſoria ad relationem Synodicam Epiſcoporum afri- canorum , modo commemoratam (682) — Antiqua traditionis exempla ſervantes,; & eccleſiaſtiec memores diſcipling , ad noſtrum referendum approbuſtis eſſe judicium, ſcientes quid Apoſtolicæ edt debeatun. . Patres non uusmana ſed divina decrevere ſententia, ut, quidquid quamvis in zemotis provinciis agere- tur, non prius ducerent finiendum, niſi ad ujus edis notitiam perveniret: ut tota hujus auttoritate, juxta du«˖k jfuerit pronunctiatio, Frmaretur. Et in epl. ad Viétricium Rho- toinag. Epiſcopum: In conctilio provinctiali, ſi AGρKE& cauſſ in medium fuerint devo- luta, ad Sedem Apoſtolicam ſicut Sgnodus Natuit, & aniiqua conſuetudo exigit, voſt judicium epiſcopale neferuntur. Papa nomine Synodi, de qua mentionem hec loco facit, non videtur aliam intelligere , quam Sardicenſem: hæc enim relationes eccle- Daiticas ad Petri Apoſtoli Sedem faciendas efſſe declarat (377. a). §. 684. In ultimis Innocentii verbis duo exiſtimamus curate obſervanda. Inprimis cauflis, quas ad Sedem ſuam ſanctus Papa contendit eſle referendas, non alias deſignat, niſi MAOKkES Deinde docet, eas ad Ro- mang Eccleſiæ Antiſtitem tum demum debere devolvi, cum epiſcopali ante judicio fuerint ſubjectæ. Per cauſias autem MAgOkES, ſpectato quidem jure divino, intelligere ies . kan- 1Nte ſeodtütur Cendearam 60l cene ketendin Uouerit, tt, u Mll te Plttin Atet Ni⸗ iniutigt, ben n 41 Eten Nonttan SS N, = 503 = * biſcoponm tantum potuit Innocentius, a quarum defi- Natan ,, nitione unitas eccleſiæ vel dog matica vel Iun diſciplinaris, utpote quæ ſola finis eſt Pri- Son matus (300), dependet. Porro cum ea ſit Nlint, ſiute eccleſiaſtici Primatus conditio, ut plenitudini . an o poteltatis Epiſcoporum nihil prorſus deroget lutnta, 7 (292 & 338); neque in Majoribus ejusmodi Pnſtig age. caufſfis divina inſtitutio exigere cenſenda eſt, findn, ſu ut ante recurratur ad judicium Papæ, quam in: n hiſe Epiſcopi ſententiam ſuam vel ipfi tulerint, rt rihegegnin vel certe ferendam Eidem conſenſu ſuo re- lindm un liquerint. Nliin gniini, Utriusque hujus obſervation's neglectu faétum un ſnit . eſt, ut lapſu temporis caufſæ aliæ ex aliis n ſeu dtun partim inter Majores numerarentur, partim tuch aryit, immediate, ſeun in prima, ut vocant, inſtantia, “ ad Sedem Romanam referrentur. u eg tai HF. 685. Papa jure divino canones uni- e ie ac verſales jam conditos ubique poteſt exequi, n nitnin & vindicare. Is canones univerſales jam conditos exequi- . tur ubique, & vindicat, qui uniformem eo- lunocent ets rundem obſervantiam medüs idoneis ubique errauck. Drime urget, promovetque. Id autem quin Papa jure n ſaneus divina agst, eo minus eſt dubitandum, quo anlnd e certius conſtat, unitatem eccleſiaſticam, cujus conſervandeæ caufſſa Primatus eſt inſtitutus (299- 303), ab ejusmodi obſervantia pendere, ita quidem, ut hæc, ſi canones fint dogmatici; neceſſaria; — ſi vero diſciplinaves (151); utilis ſaltem in aliquibus eſſe merito cenſeatur (171 & 274). Ne erge Papa jure relationum ecleſiaſti- . Ii4 ca- nelgete 1 ⸗ . N = 504 =* carum incaſſum gaudeat (680); jure etiam exe- quendi & vindicandi canones eundem divinitus inſtruétum eſſe oportet. §. 686. Neque facta deſunt, ex quibus jus hoc, data occaſione, a Romanis Pontilſi- cibus, reliquorum Epiſcoporum Collegio neutiquam reclamante, exercitum fuifſſe no- vimus. Nam «) Sec. II. Victor. l. totius Aſiæ Eccle- ſias, tanquam alterius fidei & opinionis, ſimul omnes aà communi unitate Eccleſic.. ſecludendas edixit. Euſeb. L. 5. H. E. c. 24. (312. a). 5) Sec. III. Stephanus I. S. Cypriano ceterisque Africæ Epiſcopis ob rebaptismum excommunicationem vel inflixit, vel certe minatus eſt. Legimus equidem, Cyprianum cum ſuis reſtitiſſe Stephano; ſed, quod hic poteſtatem ſibi indebitam arrogarit, eidem objeciſſe, non legimus. Nempe admiſerunt Africani jus Papale vindicandi canones, ſi qui eſſent violati. At hos a ſe violatos eſſe pernegabant. 4) Sec. IV. Julius I. ſcripſit ad Epiſcovos Orientis, eisqgue, umn decretis Concilit Wi- cani ſtare nollent, minatus eſt, ſe de religua non paſſurum, eos intltos eſe, niſi novis rebus Nuadere deſiſterent. 1 ſeCn n lichein unti in Uikaf t, anin ügbun in letnis Aliit Grltunt. In unm Him ih Gr ſus lon ) & Il nlnunt Lchſe, run Mnr on in⸗ iftn lut. Giann kmnilt n Ttumn keents Nanes ie ſ n, Phanes 166 Ueng iln de int, Gu nn es elegleng u Nem in DMinat 0): . 0), jue eiin , elben gi lunt, er Cnid Nomanis Donti,. Prum (olege nkum kuile no. ning Ain Na orininit, 44. 6124) „. § CYin 6s 0 Enncunun Hrt, e een en, Cfwrütnun 1, (ucd ie togut, Ecen he umlenun Mid CuNe, 1 E fohn e! ret al, Nis ( N Eiß it ch A Soj = 3* d) Sec. V. Cæleſtinus I. Neſtorium dig- nitate epiſcopali & communione eccleſiaſtica privari Juſſit, niſi intra decem dies meliora ſaperet (461 & 62). e) Sec. VI. Agapetus I. in ipſa adeo Urbe Cpltana Anthimum Patriarcham, cum Eutychetis errori inſiſtens, ad viam veritutis redire contemſiſſet, neque catholico, neque ſacro nomine dignum ſententiavit, . & Mennam Cpyltanæx Eccleſica Epiſcopum propriäs manibus ordinavit. Id refert idem Papa in epla ad Potrum e Sasntaicn, quæ reperitur in Attis ſynocdli CUritanæ ſub Menna. Sec. VII. Theodorus P. plenitudine convocata Eccleſix, ad ſepulcrum V'erticis Apo- ſtolorum Romaæ acceſſtt; &q divino calice expo- Rulato, ex vivifico Sanguine in atramentum ſillavit: & ita propria mann depoſstionem Pyrrhi Patr. Cpltani, ad hæreſin Monothe- litarum redeuntis, excsmmunitati ſecit. Theo- phanes in Chronographia. G. 687. Exempla hæc poteſtatis coaftivæ ſunt, qua Romani Pontifices eccleſiaſticos canones exequendos vindicandosque cenſue- runt. Verum iſtam adverſus horum infracto- res Primati non antea licet exerere, quam media leniora in vanum vel jam fuiſſe adhibita, vet adhibitum iri, certo conſtiterit. Totum imperium ecclelaſticum, cum miniſterium A1 5 Chriſti = f0S E Chriſti ſit (327), imperium caritatis eſt. Preces igitur præcedant, quas dilectio ſug- gerat; addantur monita, quæ intellectum erudiant; miſceantur hortationes, quæ vo- luntatem exſtimulent; ſaccedant reprehenſo- nes, quæ pudorem afferant. Si hæc remedia nihil profecerint, tum denique veniendum ad potias eccleſiaſticas eſt, & Medicorum more agendum, qui morbidum membrum a reliquo corpore prius non refecant, quam medicamenta mitiora fruſtra applicuerint. §. 688. Mirum eſt, quo ſtudio omnes hujus quoque officii partes impleverint ſan- ctiſſimi Præſules, qui primis Ecclefiæ chri- ſtianæ ſeculis Primatum geſſere. Actum age- rem, ſi veritatem hanc, ex Eorundem epiſtolis teſtatiſſimam, pluribus exemplis demonſtratum irem. Satis ſit, unicum adduxiſſe documen- tum ex epiſtola Pelagii II. ad ſchismaticos Epiſcopos iſtriz, ut eos ad recipiendam Sy- nodum V. (495 - 507) permoveret, Utinam ſcribentis, illaminet Dominus oculos cordis veſiri, ut noſtri cordis gemitus pro vobis videre poſſtis! . . Rogamus, & obſecramus, & per divinum vos tremendumque Dei judicium obte- Rtamur, ne ulterius per vos Dei dividatur Eccleſia; ſed hereditatam Domini communi voſſi- deamus ſtudio. Id nimirum plerique ſaltem obſervarunt, quod Cæleſtinus I. ad Apuliæ & Calabriæ Epiſcopos ſcripſerat: Quaæ ſola admonitionis auftoritate non corrigimus, neceſſe ℳ, Uſerntimen whue Nouts hel Eyretenlo Menut, ungn Unms ackitte Uknn, 0 Ken Cniut, e 7 6), Cln, lenio, gi tones, Ir n ant reneente⸗ Ehere reneti ne veniendun 1 Werbram ¹ n, qun Gvo Kudn onmn mn ererint Mpeerer I. Uuuite Gumen. 1I ſhismations lericlencn . relet, Oudn, al 1 L 1 Annſir 1 l. 1 Aun ſerat! rrigin 1 uE 0 a n N = 507 =* eſt, per ſeveritatem regulis congruum vindi- cenus. * § 689. Jus hoc exequendi ubique & vindicandi canones intra modeſtiæ, caritatis, ac manluetudinis limites coarctandum præ- cipue cenſuerunt antiqui Romæ Antiſtites, quoties ipſis cum ſupremis Principibus chri- ſtianis agendum erat. Quamquam enim Hos etiam, perinde ac ceteros Fideles, legibus eccieſiaſticis eſſe ſubjectos ſcirent: ne tamen ſacla pote tate, quam in Eccleſiæ clifica- tionem ſeſe accepifſe meminerant, in hujus deſtruttionem abuterentur: nonniſi precibus, aut monitis plerumque, aliquando etiam reprehenſionibus adverſum illos locum eſſe voluerunt; nunquam vero, utut conſcelera- tiſmos eccleſiaſticæ pacis Turbatores, diro excommunicationis fulmine nominatim per- cellendos judicarunt. F. 6900. Operæ pretium me facturum arbitror, ſi celebriora, quæ in hanc rem ſerviunt, exempla proferam. a) Theodoſius Il. Imp. Latrocinium Ephe- num (469), cum gravi orthodoxæ fidei diſpendio, regia poteſtate protexit. Adeo nihil durius in eum ſtatuit Leo P., ut ad preces quoque confugeret (471). b) Zeno Imp. Eutychianos nunc palam, nunc occulte, cum ingenti catholicæ Eccleſigz de- N= 108 =3* detrimento, fovebat. Fruſtra monitum à Simplicio P., Felix III. in hæc verba horta- tur: Quxcſo Te, Fili piiſſime, ne Tunicam Domini, gquaæ deſaper tontexta per totum, ſanfto Spiritu ubique zegente, individuam fore Chriſti ſguravit Eccleſiam, alla putiaris ſorte violari. c) Anaſtaſius Imp., cum fraudibus oc- ecultis, tum vi aperta, fidem catholicam evertere in Oriente conatus eſt. Quid Gelaſius I., quid Anaſtaſius II., quid Symmachus, quid Hormisda, ſummi Pontifices, eidem op- poſuerunt? — Monita, preces, lacrymas. Glorioſe Fili, ſcribit ad Eum Gelaſius, ſub conſpettu Dei pure ac ſincere Pietatem Tuam deprecor, obteſtor, & exhortor, ut petitionem moam non indignanter accipias. Woli, precor, iraſci mihi, ſi Te tantum diligo, ut regnum, guod temporaliter aſſecutus es, velim Te kabere perpetuum ,; & , gui imperas ſeculo, poſſis regnare cum Chriſto. 4) Imperatores Heraclius & Conſtans, ille quidem per ſuam, quam ediderat, Ekthe- Jin; — hic vero per impium, quem promul- gaverat, Tiypum, hæreſin Monothelitarum Ermaverant. Ingemuerunt equidem Severinus, Joannes V., Theodorus, Martinus I., Pon- tifices vigilantiſſimi, ſcriptaque illa, tanquam fidei orthodoxæ inimica, damnarunt. Mar- tinus quoque Cyro Alexandrino, Sergio, Pyrrho, & Paulo, Cpltanis Patriarchis, 110- ⸗ Uunm uin Lckig mun Coträun Menn iuumcn funen Eenren) wvelümon Cunn Krlelahice ſcett 6) Min e lamum Romee Mrecidmn Contn Dom ſnciüim ellne ninent, Et, ton mutum Kin, cun Kome onn heronfcen n ſenm Inn Meenie Inpis Myumm elſugtan xen i Uininm Aui Rgllm, Kunt utis guhe d. 4Amlin m. . HZ Men i ⸗ S enecten 5 ſtra onitn c Verba hyn ne, ze Tninn per tt ſt, ſnis ſuun ſyn Cri nſir ſyh iin, n nnndibis oe. iühn cintian Cuid Srumncnu, ontiſcs iten e Neces, Menu Dun Cehi i n Piutn ur trny, , ii zin. M, u Alyr, N, 6, Muin l1 ilinn 1 /udt, h Ains C, an eldent, um, goen Monn⸗ n Movocelums llilen oilid Martimel, Dor⸗ Nne U, ude kamnant. M audri, vet nis Ptili N= 509 = 5* nominatim anathema denunciavit. At nullus illorum Pontificum vel Heraclio vel Conſtanti eccleſiaſtica communione interdixit. e) Taceo Julium I, Liberiumque, qui Conſtantium Imperatorem, ſummum illum Arianorum fautorem, tolerarunt. f) Prætereo Damaſum, qui in Valentem, ferocifſlimum Catholicorum vexatorem, nihil eccleſiaſticæ ſeveritatis exercuit. g) Nolim denique commemorare Vita- lianum Romanæ Eccleſiæ Preæſulem, qui prædictum Conſtantem, etiamſi hic Martinum Papam ſanctiſſimum, Cpolim abſtractum, peſſime tractaverit, exulemque inedia confe- cerit, non tantum non Ecclefia ejecit, ſe etiam, cum Romam veniret, ſolenni cum apparatu honorificentiſſime excepit. G. 691. Verum nonne ſunt, qui ſanctiſ- ſimos hosce Pontifices, quod tanta adverſus impios Imperatores lenitate uſi ſint, ignaviæ cujusdam accuſent ? — Sunt etenim; ſed ii nimirum, qui non legerint auream illam regulam, ſecundum quam exercitium po- teſtatis coaftivæ in Eceleſia temperandum eſſe, S. Auguſtinus L. 2, contra epi. Parme- nian. C. 2. monet, Si quis Chriſtianorum, inquiens, in aliquo peccato fuerit deprehenſus, nt anathemseta dignus habeatur; fiat hoc, ubi vYe- N 510 e periculum ſchismatis nullum eſt; atque id cum ect dilettione, de qua ipſe Apoſtolus dicit: Ut inimicum eum non exiſtimetis; ſed corripite ut fratrem. Won enim eſtis ad eradicandum; Jed ad corrigendum. Cum enim Dominus dixit ſervis Zizania colligere volentibus : Sinite utraque creſcere usque ad meſſem, prœmit- tendo cauſſum hanc: Ne forte, cum vultis colligere Zizania, eradicetis ſimul & triti- cum, ſatis oſtendit, oum metus iſte non ſubeſt; ſed omnino de frumentorum ſtabilitate certa ſecuritas munet, id eſt, cum ita crimen notum eſt omnibus & execrabile, ut vel nullos pror- Jſus, vel non tales habeat defenſores, per quos voſſit ſchisma contingere, non debere dornüre ſeveritatem diſciplinæ: tune enim ille timore vercutitur, & pudore ſaunatur, cum ab univerſa Eccleſia ſe anathematizatum videns , ſotiam turbam, quacum in doelifto ſuo gaudenat, & bonis inſultet, non poteſt invenire. Cum vero idem morbus plures occupaverit, nihil aliud bonis reſtat, quam dolor &z gemitus . . Wam tum conſilia ſeparationis & inania ſunt, & perniciola, atque ſacrilega, quin & impia, & ſupaba; & plus perturbant infrmos bonos, quum corrigant animoſos malos. O quot malis caruiſſet Eccleſia, ſi poſterſo- ris ævi Pontifices ad hanc Epiſcopi Hipponenſis regulem aftendiſſent! Nec tamen, quod mi- reris, hodie deſunt, qui ron alios Pontifices magis extollant, qvem qui vaticano fulmine ſuas adverſus Reges dexteras armarunt. ſtthh enn Uint Me) - S Uulee !- npti inne 1 . rt, N; atn ie etis:, ſel ChTir lus neſen, remni. Cnm pultis Etit. 1 itn Giner fie t iu tuln r. iinrn, ſcr i or Gil Arn e Mik i, tnn r, un a Mnini o goutct, G mie. (em itfe Uurtt, iid alu cerites .. N unin ſatt, d gin G inntt, Git ifrnm kun Noh. ⸗ Peleſi,1 6 6 Ipiſan and Be tnnd i n pon i Pontſies wi itiend funtn nunt, 48 AMn N W 5I — K. 692. Papa jure divino poteſt novos canones dogmaticos univerſales conſtituere. Nemine hujusmodi canonum intelligo decreta, queis controverſiæ dogmaticæ, ubicunque loco- rum recens exortæ, deciduntur. Jus autem talia decreta ſtatuendi neceſſario cum Primatu connexum eſt. Nam Eccleſia chriſtiana in g/- Jentialibus necefſario uns eſt (274). Si igitur a controverfiis dogmaticis, ut ſæpe contingit, periculum ſchismatis immineat, quod niſi facta definitione removeri nequeat; Primsti pro fuo, quo unitatem ecclefiaſticam conſervare tenetur, officio jus competat neceſſe eſt edendi decreta, queis ejusmodi controverſiæ in quibuscunque Eccleſiis extinguantur. H. 693. Poflent quidem Epiſcopi in ſua quique provincia pro ea, qua pollent, auctoritate ejusmodi controverſias definire (665 & 66). Verum ſi pigritentur? Si dor- miant adeo? — Si aut ancipites hæreant, aut ſibi mutuo contradicant 2 — Si celebrare Concilia particularia vel nolint, vel nequeant? — Si denique ipſi ad Cathedram Petri ſen- tentiam exquiſituri confugiant ? — Nonne tunc Papz incumbit, malo ingruenti obicem ponere ?2 — WNiſi forte ad generale Concilium id negotii ſemper referendum efſſe exiſtimes. At næ peſſime Chriſtus Eccleſiæ ſuæ con- ſulnuit, ſi quoties unus alterve luxuriantis ingenii homo contra ſanam fidei morumque doctrinam rebus novandis ſtudet, toties Orbem terrarum univerſali Concilio commovendum eſſe voluit. §. 694. N 512 * H. 694. Canones dogmatici, quos au- Gtoritate Primatus ſui Papa conſtituit, pro decretis ſaltem proviſoriis habendi ſunt, queis nimirum Chriſtiani omnes reverentiam & obſequium iuterim exhibere teneantur, quam- diu ceterorum Epiſcoporum univerſitas non cognoſcitur reclamare. Fruſtra enim Papzæ tribuitur jus ſanciendi canones, niſi in iis, ad quos illi diriguntur, obediendi obligatio ſtatuatur. Neque tamen Decretis hujusmodi proviſoriis talem vim ineſſe cenſemus, ut nullo diſcrimine qualem ab Epiſcopis ce- terisque Chriſtianis obedientiam exigant. G'udiciariam poteſtatem in controverſiis dog- maticis Chriſtus ſingulis etiam Epiſcopis dedit (665 & 66); ceteris Chriſtianis non dedit (294). His igitur relicta eſt ſola gloria parendi; IIli vero nonniſi ſalva, qua etiam in Conciliis gaudent, ſfuffragandi libertate (409), obtemperare tenentur. 695. Quamquam in canonibus diſcipli- naribus abſolute neceſſaria non ſit univerſa- lis Eccleſizæ unitas: quin tamen ea ad perfectionem religionis plurimum conferat, nemo eſt, qui dubitet (171) 2 Sunt enim- vero leges divinæ cum naturales tum po- ſitivæ, quarum obligatio, ſi tempus, ſi modum, ſi locum ſpectemus, aàa Deo deter- minata non eſt. Nunquid utile foret, eas determinari ?2 — Sunt actiones non paucæ, quzæ legum divinarum obſervantiam magno- . nnme eheln, u 1 Puntn, tis Cnieniis, in Duibis e, e tunnn Cten uue htis et, ENI- Nn Di etenm ine n ienun wir r De goin Leenl weſcht Cnoles Wiqul, Dorunn loentie Aluten mimunm Donibus etuſctert 14 „„ eklvanr cones lemi tndder mnbtie in es Cete niln rin 6d Lo nlien Ledertle nnn Cum httir lie ui natici, glos Conltitit, beng int, dui Teyerentiam 4 tenenntut, gun. 1 uniyerltas nen in enm Pyn NR, M in is, Deöenii wigrio Nokis rannil ſe cklenns I 6b Eylons e⸗ conteti 8 ttin Epicn is Chrituns m Nlcn A gen 1n, gnn etin ngumn Lenn Ir Anonits dlchl on Nt WNete. lin turen a 1 uhimum onten, 1)! n em. tutle n 1 9, ſi tennd, , 1 en tie ine, l E== 513 = * pere vel promovent, vel impediunt. Nunquid expediret, canonibus generalibus pofſteriores prohiberi; priores præcipi? = Sunt pig conſuetudines, communibus Chriſtianorum moribus introductæ, quæ a paucis quibusdam ſine ceterorum oflendiculo negligi nequeant. Nonne ſatius foret, ſi lege univeriall firma- rentur? — Sunt ceremoniæ, quæ cultum Dei externum ita exornant, ut fignificatione ſua internum mirifice promoveant. Nonne major Dei gloria exigeret, ut conſtitutione generali præſcribantur ? — Sunt denique canones antiqui, quorum neglectus multiplici morum licentiæ viam aperuit. Quis neget, ſalutem animarum Poſere, ut novis ca- nonibus reſuſcitentur S F. 695. Papa jure divino poteſt novos diſciplinares canenes univerſales condere. Ejasmodi canones interdum ſunt utiliſſimi ad ſalutem Eccleſiæ per eadem media promovendam 62. Ergo jus illos ſtatuendi ex divina diſpe tione penes Primatem reſidere merito cenſetur. Certe Concilio generali illud nemo abjudicaverit: quidni & Papæ competat, deficiente Concilio 2 Nonne injuriam Chriſto facimus, ſi neminem ab Ko conſtitutum dicamus, qui extra Concilium generale communibus Eccleſiæ emolumentis cum poteſtate proſpiciat, ne tum quidem, quando Ülud nequit celebrari * J. 697. Juri præcipiendi reſpondet obli. gatio obediendi (62). Meind igitur in dubium . K XE= N= 514 = 6 * vevocabit, quin Epiſcopi canomes Pontificios acceptare, in diœæcefihus ſuis promulgare, & exequi teneantur. Quemadmodum vero canonibus dogmaticis Romani Pontificis non tenentur ſubſcribere, niſi ſalva, qua gaudent, faffragiorum ſuorum libertate (694): ita paritèr obligari non poſſunt, ut canones illius diſciplinares antea recipiant, promulgentque, quam eos ſuæ, cui præeſunt, dioeceſi utiles efſe perſpexerint. Sic profecto intelligendum exiſtimo, quod Nicolaus I., ut refertur C. z. D. 19., ad Epiſcopos Galliæ ſcripſit: Quæ Sedes Apoſtolica pro catholica fide, pro ſanis dogmatibus, pro variis Eeccleſic neceſſitatibus & Fidelium moribus, diverſo tempore ſcripſit, omiuni debent honore praeferri, & ab omnibus prorſus in quibuslibet opportunitatibus, DIS- CRETIOWE VEL DlsPETWSAIIOVE MöA- GISTRA, reverenter aſſanti. Voluit igitur ſapientiſſimus Pontifex, ut Epiſcopi decreta Romana tum demum recipiant, cum ea Eccleſiis, quas ſinguli regunt, proficua eſſe, diſcretionis & diſpenſationis magiſterio rite cognoverint. F. 698. Verum ſi Epiſcopi decreta diſci- plinaria Romanorum Antiſtitum Kccleſiis ſuis vel minnus accommodata, vel noxia adeo, attentis rerum circumſtantiis, judicent; nunquid tamen ea recipere, ac promulgare tenebuntur? — Abſit, ut ſententiæ a Spiritu Chriſti tam alienæ ſubſcribamus. Rene eſt . pil⸗ Neſts Alenet in lnlgen, ugeune cn Dümnci daun adfuinn: Nreiſu N Hit l 9) inlol, ft ſius urinn giſ liini a, /ttimer nyluntiu 11 /nzmin afen⸗ hufft, niliuint lruit, tuin mit ſu mmm, e mertutus e tines n unnendun; Uune n Uler Ken in Dik in Ulus, e lli fic — — Muams ſoni is prume Epiſcopis, pro dioeceſibus fuis canones con- nadnote dere, quos ſubditis ſuis minus eſſe convenien- i bortfcsn tes exiſtimaverint. Quidquid enim ſacræ , aedn poteitatis habent, in Eccleſiarum ſuarum te (594): . ”kificationem habent; non in deſtrubtionem. Ut nenes n Quis igitur erit, qui eos affirmet obligari, ontkese ut canones Pontificios, quos dioeceſibus ſuis Gerei m nocivos prudenter autumaverint, nihilominus Ein inglikudnn promulgent, urgeantque? An forſan poteſtas l, un wennn ,, ſacra Primati data eſt in deſtruttionem; non Alr Kit: A. en dificationem? Benedictus XIV. aſſerit equidem L. 9. de Synod. C. §& n. 3 & 4 „ Epiſcopum, cum intelligit, Apoſtoicæ Sedis legem in diæceſi ſua noxium aliquem effeftum pvoſſe produtere, teneri ad rationes ſuas Romano Fontifici re- ir præſentandas. Weque & uuum eſſe, pergit, illum - WANWAN A. in ſententia obſirmate per ſiſtere, cum ſummus Wur tu Pontifex, reclamantis rationibus auditis, atqise Ceeleti libratis, easdem tanti eſſe non reputat, ut Ciolart, cum d. . mandata ſua revocare, vel generales leges mo- h mete derari opportunum cenſeat. At licet reverentiæ , roc 3 ſit, ſummæ Sedi debitæ, ad eam referre ra- 6 Ungſenn N tiones, quæ a promulganda lege Papali Epiſco- pum retrahunt: æquitatis tamen neutiquam eſt, hunc a Papa urgeri, ut, quam ipſe noxiam aion „legem ſuæ diceceſi promulget, Videtur ontifex alioqui ſapientiſſimus hoc loco, ut alibi ſæpius, præconceptis de Sedis ſuæ prærogati- vis opinionibus fuiſſe occupatus. 2 Ne 699. At, inquis, Legislator univer- AÄlis ad obſervandam legem, quæ ſalutem totius civitatis promovet, obligare eos etiam K k a ci- X== 516 = 5* cives poteſt, quibus eadem lex pernicioſa eſſe videtur. Quid obſtat, quo minus Papæ, tanquam Legislatori univerſali, ſimilem po- teſtatem in ceteros Epiſcopos, atque Eccleſias ipſis commiſſas, tribuamus R. Obſtat enimvero, quod imperium eccle- ſiaſtieum, atque adeo etiam Primatus, careat poteſtate dominandi (155). Hac de re dudum jam S. Bernardus Eugenium III. P. L. 2. de Conſid. C. 3. mmonuit in hac verba: Dare ZTibi Petras, quod non habuit, aon votuit. Quod habuit, hoc dedit, ſolicitudinem ſuper Kccleſias; nunquid dominationem? Audi ipſum: Non deminantes in Clero; ſed forma facti gre- Zis. Et ne dibtum ſola humilitate putes; non etiam veritate; vox Domini eſt in Evangelio Reges gentiumn dominantur eorum, & qui po- teſtatem habent ſuper eos, benefici vocantur. Et infert: Vos autem non fic. Planum eſt: Apoſtolis interdicitur dominatus. I ergo Tu, W Tibi uſurpare aude aut dominans Apoſto- latum, aut Apoftolicus dominatum, Plane ab alterutro prohiberis. Si utrumque ſimpliciter habere velis; perdes utrumque. G. 700. Igitur, excipis, arbitrio Epiſco- porum relinquitur, ut decreta Pontificia, quæ ad diſciplinam pertinent, vel acceptent, ſi utilia; — vel reſpuant, ſi noxia ſuis Ec- cleſiiis eſſe cenſuerint. R. Ita ſane. Neque rationem invenio, quæ ab. hac ſententia me dimoveat. Nonne Epiſcopi in ſua dicceſi Paſtores ſunt ? Legislatores ſunt? Judices ſunt? An evertere hxg juts . 1I= eune⸗ n re higrig d. .. A! is lco Lii N Cun hi gentt le ilgl cNr ilt, 1n 40 Mrinns obl lates legen 61 laltun ovotl ſ lunm Hiinn ſninn animt. Chrihus Ninteui Cuin en iie wie tetren Ee 1 Ch nt mnli 1n ii 8 Peglg, ſanus atmn 4 . 9 N = 517 =5* kem ler erwi . ?M quo Ninnsh, Primati datum eſt? Statuat hic canenes, queis. erial, ſci 4 diſciplinæ eccleſiaſticeæ unitas vel integra ſer- e ¹ MMng vetur, vel collapfa reparetur. Primatis univer- 0ö, Ntſue hackee ſalis hoc jus eſt. Judicent tamen Epiſcopi, 3 utilesne illi canones ſuis Eccleſiis, an noxii fint. Reſpuant, quos noxios cenſent. Epiſco- oos inherinm ertt porum hoc jus eſt. Acceptent contra, promul- ſen Pinatig, autt gentque, quos utiles exiſtimant, Epiſcoporum ) Au de ne Audnn hæc obligatio eſt. in M LL ne . . tin he ide in F. 701. Sed nunquid ſic auctoritas Pri- Mi uu matis judicio Epiſcoporum ſubjicitur ² t, leitdinen en . Pien tuin R. Cum Papa ex una parte nequeat ſcire, le- Latinen! Adi pin, 2 . . gesne ſuæ ſingulis quibusque dicœceſibus profi- cuæ ſint, an nocivæ; ex altera vero parte ad nocivas obligare non poſſit (698 & 99) ; quoties legem eneralem edit, merito cenſetur, ea tantum conditione obligatas velle Eccleſias, ſi harum Epiſcopi utilem eſſe hujusmodi legem fuerint arbitrati. Sic autem auétoritati, quam Chriſtus Primatui tribuit, nihil derogatur. 0; ſet hunn ſalte uriltetz tu un onini e, in uani tnr einnn, & gü , s, bebetel fhenmnn n fe Mnge / Diunt I5 1 un inunmj eſfo. Gginatun, Plunt e Gnngn uhrim Q. 702. Ergo, concludis, leges Pontifi- mmg. cias Epiſcopi ideo tantum recipere tenentur, quia eas eſſe utiles judicant? Id quod certe 18, Mindi“ Ppoteſtatem legislatoriam Primatus evertit. Cectetu Durf R. Qui ita concludunt, theoriam obligatio- nent, ſel Meßte nis moralis nondum intelligere videntur (12- Gud le 21): eo igitur hos ablego. Tenentur Epiſcopi . 0A leges Papales, quas ovibus ſibi commiſſis pro- ficuas autumant, recipere ex duplici motivo, nimirum interno, quod ipſa legum utilitate; — H & externo, quod ſanctione Pontificia contine- vekſe tur: ſeun tenentur ejusmodi leges recipere, , partim qaia ſunt utiles; partim quia Papales aſelge , ſunt. 1. K k 2 §. 703. F. 703. Neque dicas, ſic fore, ut vis legum Pontificiarum ab Epiſcoporum, atque adeo ſubditorum arbitrio pendeat: id quod procul dubio abſurdum eſt. Nam R. Mirum, apud quosdam adeo eviluiſſe dig- erv br nitatem Epiſcoporum, ut ad communem ſubdi- (IIlli Aton torum Papalium claſſem eos deprimant. Im- Chen gekulun perium totius Eccleſiæ non ſoli Papæ, ſed e Cumen Chltdan omnibus Epiſcopis ſimul ſumtis divino jure col- Mudvm in un latum eſt (296): hi igitur unacufn illo Legis- ciin Ainunun latores funt. Quis ergo nobis vitio vertet, ſi 0n Clrtelet in leges univerſales non a ſolius Papæ, ſed a ce- n ad tetorum quoque Epiſcoporum conſenſu pendere Uennſietionlten dicimus? Epiſcopi ſunt Papæ ſubjeéti: id non ohlet, (uln in abnuimus. Sea fubjectio hæc æſtimenda ex fine Dtroductone äonn Primatus eſt: quem in unitate ecclefiaſtica re- Dltesne Pnte in 6er . . . me 4 poſitum eſſe, jam ſape indicavimus. Itaque Epiicopi ſunt Papæ ſubjecti, cum unitas eo- rundem fubjeétionem exigit; cum nan exigit, el mins imyen ſubjecti non ſunt. Chriſus nempe ſic tempe- Coronuts ravit jura Primatus, ut ſimul ialvs eſſe voluerit it, Nnn er jura Epiſcopatus. e ie nnſ . d ur Muletn 794. Canones Pontificios, quos Epiſ- copi ſalva, quam Primati debent, reverentia, merito non recipiunt, ad triplicem præcipue claſſem revocamus. Præter eos enim, qui 9 Dune 1 univerſim tanquam damnoſi jure non admit- te,,i Eini tuntur (698), — a) aliqui conſuetudinibus; int, gi — b) alii Concordatis; — &) alii denique aliis n Juribus cujusdam Nationis, provinciæ, dice- celeos adverlantur. SS ſe ſoe, e Coponmn 1 engent, ig Nam den eyſiit e com nuen ſbe, 8 ertinant. In. dnn Ull Dir, kel is dvira Ae di NNdis diid enet, lllis bape, et 10. un conſelll heuen Pine ſltjiecl: itn lenpe ſe tenpe⸗ 13 lüha ele lleit n, aues i Cent, leſelen ioiden gerhe⸗ 1 cos enin 1 in une Hon Wl. Conluenitis N 15 = a) Ipſa Concilia generalia non ægre ferunt, canones ſuos diſciplinares non ac- ceptari, ſiquidem ii pugnent cum inveteratis conſuetudinibus, quas absque perturbatione extirpare vix ac ne vix quidem poſſis. Ar- gumento ſunt tot canones diſciplinares Con- ciliorum generalium, quos ſcientibus licet, nec tamen contradicentibus Epiſcopis, alicubi nunquam in uſum deductos novimus. Cum enim animarum ſalutem magis, quam jura ſua quærerent amantiſſimi Patres, maluerunt permittere conſuetudines, quas lex divina non prohibet, quam importuna novorum canonum introductione filiorum ſuorum turbare quietem. Putasne Pape plus datum eſſe poteſtatis, vel minus imperatum caritatis 2 *) Concordatis, ſiquæ cum provinciis iniit, Papam per nova decreta derogare non poſſe, inde manifeſtum eſt, quod jus naturæ, quo pacta humana fulciuntur, poteſtatis quo- que Papalis plenitudini, quantacunque eſt, limites ponat. c) Denique non fit injuria ſummo Pon- tifici, ſi Epiſcopi refcripta Romana detrectent ſuſcipere, queis vel ſua vel ſubditorum ſuo- rum jura ledi cognoverint. Neque enim adverſus jnſtitiam, quæ jus ſuum cuique tribuit, agere quidquam Primati licet. Sicut ab aliis noſtra exigimus, ita ſingulis ſua jura Jervamus, ſcribit Gregorius M. L. 2. epl. 29. XK1 4 F. 705. N= 20 = §. 705. Quod Primati divinitus tributum hactenus defendimus jus canones novos uni⸗ verſales tam dogmaticos quam diſciplinares ſtatuendi, id Romani Pontifices „probante univerſo Orbe catholico, ſemper exercuerunt. Et quidem 4) Si dogmaticos quæris; &T EPHANITS P. contra Rebaptizantes decrevit, Si quis & quacunque ereß venerit, nihil innovandum eſſe, nißt gnod traditum eſt, ut manus illi impona- tar in voœnitentiam. Cyprianus epi 74. Ste- phano contra Cyprianum poſtea Patres Are- latenſes Nicænique in Concilio plenario aſſen- ſerunt. — DAMASUS P. hæreſin Apollinaris, aliasque tum graſſantes damnavit, millis literis cum ad Orientales univerſim, tum ſingulari- ter ad Paulinum Antiochenum, quas exhibet Theodoretus L. 5. H. E. c. 10. & II. Dam- nationi Papali, reliquorum Epiſcoporum con- ſenſus acceſſit. — 20SIIUS P. per epiſtola m, guæ Iraltoria dicitur, Pelagium & Czæleſtium damnavit. Hæc quoniam, ut Marius Mercat. Commonitor C. 3. ſcribit, Cpolim & per totum Orbem miſſa, ſubſcriptionibus &5. Patrum t roborauta; Ille revera ad impiorum detruncäa- tionem gladio Petri dexteras omnium armaſſe Antiſtitum „ merito dicitur a S. Proſpero contiq Colator. c. 21. — LEO I. ad Flavia- num miſit celeberrimam illam epiſtolam dog- maticam de dominicæ Incarnationis myſterio: Auam poſtea univerſale Concilium Chalcedo- nen⸗ — de l ri (lon mmeu uns ie el enl ſein. CNrCSeN. 1 leut kwnpon ond: Krti Drcpt, kas ouco iecs CHos ctn, 4 ConNnendnnd * Nl Rlttongg os it oniu,- glecppr glie in ilie WcKS 1n Cutunr in AANde lt Nr eutin Degonnn ten e Cnninnn e 1 Ckieun Rüicen inte S fvinitus tiht⸗ Ones NoroS ites, mitmn hper evetonenn NLDEAY& inſt, git flimmariun runts ll inſn g el 14 N Nlen binss A in enrti 6 Gn Dn. Pioorun dn⸗ 1. der iſnan, m & CYetin 1t Marns Nent. Pin n i Pilun 9 urun . ontis 1ℳ1 4 Nhen , 1. 1 Eün⸗ ne tun ntions uytei Hiun Chndh N= 521 = nenſe probavit; immo quam, ut ipſe Leo e”. §S. apud MWanſium teſtatur, ante hoc Con- cilium univerſalis Eccleſiâ jam amplea ſuerat. ⁵) Canones diſciplinares non paucos re- erire eit in epiſtolis genuinis antiquorum ontificum. Ex præcipuis aliquos profero. — SIRIVIVS epl. ad Himerium Ep. Tarracon. ſtatuit tempora Baptismi ſolenniter admini- ſtrandi; Sacerdotibus & Diaconis cælibatum præcipit; laicos, pœnitentizæ publicæ ali- quando ſubjectos, prohibet ordinari; Mona- chos contra, aà morum gravitate & doctrina eommendatos, ad clericatum jubet promoveri. =- IWWVNOCEWIIVS I. epl ad Victricium Rhotomag. Eos, qui viduam duxerint, ve- tuit ordinari. — CELESIIWVS I. epl. ad Epiſcopos Galliæ, Clericos, doftrina, non veſte; converſationg, non habitu; mentis pvuri- tate, non culta, a plebe diſcernendos ſanxit. — SIMPLLIS epl. 3. Bona eceleſiaſtica in quatuor portiones diſtribuenda decrevit. — GEIlASIVS epl. ad Epiſcopos Lucaniæ, ſta- tuit, ut exactiones in adminiſtratione Sacra- mentorum vitentur; ut ſervi & Originarii, ſine dominorum conſenſu nec in monaſteria, nec ad clericatum admittantur; ut Clerici ne- gotiationem non exerceant. Quam plurimis aliis hujusmodi epiſtolis decretalibus Ro- mani Pontifices jam olim canones vel antiquos, cum in defuetudinem abierunt, reſuſcitarunt, K k 35 VA = 722 = 5* vel novos condiderunt, ut ſalutari Eccleſize diſciplinæ conſulerent. F. 706. Verum lapfu temporis contigit, ut non pauca decreta Romana ederentur, quæ potius proſperitatem Romanorum quam beatitatem Chriſtianorum promoverent. Hinc decreta Cathedræ Romanæ a decretis Curiæ Romanæ merito diſtinqui coœpta ſunt: illa nimirum felicitatem internam Chriſtianorum; — hec vero felicitatem externam Romanorum pro fine habent. Decreta Cathedræ Romanc reverenter ab omnibus, ſalva tamen poteſtate Epiſcoporum, ſuſcipienda ſunt. Decreta Curiæ Romanæ nonniſi ad Romani Pontificis ſecu- lare territorium pertinent. Nunquid decreta Epiſcoporum in duas pari- ter claſſes dividi merentur, ut alia Cathedlræ; — alia Curiæ epiſcovxali adſcribenda fint 2 Nonne enim ſæpe prodeunt decreta dicœceſana, quæ potius proſperitatem Gleri, quam gregis diceceſani beatitatem augendam ſpectant? §K. 707. Romanæ Curiæ decretis ad- numerandæ funt plures Conſtitutiones, quyæ in Corpore jur. canon. reperiuntur: cujusmodi uat 4) C. 34. de eleſt. ubi Innocentius III. aſſerit, ad Germanige Principes jus & pote- Ratem eligendi Imperatorem ab Anoſtolica Sede Der veniſſe; eidemque Sedi tribuit jaus & au- Koritatem examinandi per ſonam eleltam in Imperutorem. *) 9)Cenent. 6 Pyermme ratmcun eſe )Ckner ilen Cemen . taten ud aprin s/udud Um iiten n n li i lye iiſtiui in nitfl luri iſnfinn ins Cpnußtlatinir ten Inpri a Mani uni n niiiti lutai Ter nporis Contiet 11 elerentl Müorum gvan Mekent. Hine eeig Cie a ut. Ar 1 (Peiſiuann; ren Munatorun Niſire Rrmnir 1 uamen ortr⸗ t Declenn Cni Pontiſess er. un iͦ un . 1t Cde; lebendt in! getn Crelim, i, Jomm gegt ecm! ie Eeleis 1. Tutiones, uen 2) C. 2. de ſentent. & re jud. in 6. ubi Innocentius V. ſibi tanquam ſu Chriſti in terris Vicario vindicat jus, Principes mperto & resgnis, omnique konore au dignitat! Jenten- tiando privandi, omnesqne, qui iis juramento fidelitutis tenentur adſtrilti, a juramento hu- fusmodi pernetuo abſolvendi. c) Clement. un. de jurej ubi Clemens V. ab Imperatore juramentum fidelitatis Papzæe præſtaudum eſſe ſtatuit. d) Clement. 2. de ſeutent. & re jud. ubi idem Clemens contendit, ſe habere ſuperiori- tatem ad Imperium Romanum, eoque vacante, jus ſuccedendi Imperatori. *) Extrav. Toann XXII. ne ſede vacunte- ubi idem Papa aſſeverat, ad ſummum Pontif-- cem, cui in Perſona B. Petri terreni ſimul ealeſtis imnerii jura & Deo eſſe commiſſa docet., nactantis Imperii jurisdictionem, regimen, diſpoſitionem devolvi. Preterea ſub pœna ex- communicationis monet, ne quis poſt vacatio- nem Imperii absque Sedis Apoſtolicæ licentia Vicarii Imperii nomen aſſumat, vel aſumen- tem recipiut. Inter decreta Caurig Romang merito ea quo- que referuntar, queis catholicorum Auctorum Rbri proſcribuntur, qui vel jura Principum vontra varios abuſus poteſtatis eccleſiaſticæ“, vel jurs Epiſcoporum contra diverſas Romanenfüum . mo⸗ N= 524 = * molitiones tuentur. Quis non indigne ferat', in Indice librorum Romæ prohibitorum, qui juſſa Benedicti XIV. ann. 1758. editus fnit, reperiri Alexandri Natalis Hiſtoriam eccleſiaſti- cam, Guilielmi Barclaji Tractatum de poteſtate Papæ in Reges, Dupinii Diſſectationes hiſtori- cas de antiqua Ecclefſiæ difciplina, Efſpenii jus ecleſiaſticum univerſum, Fleurij Inſtitutiones juris eccleſiaſtici, Petri de Marca libros de concordia Sacerdotii & Imperii 2 Eidem claſſi ann. 1767. adſeriptum legimus libri de immu- nitate eccleſiaſtica in temporalibus Auéëctorem, adſcito nomine Veremundum Lochſtein. Qui, ut ab hujusmodi librorum lectione abſtineant, per decreta Romana ſeſe obligatos credunt; li profecto ad genuinæ jaurisprudentiæ ecclefia- ſticæ ignosantiam a Curia Romana ſe obſtringi poſſe credant neceſſe eſt. F. 708. Ex iis, quæ, hactenus diſſerui- mus, haud difficulter unusquisque intelliget, quascunque Eccleſias particulares legibus Pontificiis, ſeu hæ circa dogmata ſeu circa diſciplinam verſentur, non prius obligari, quam illas a ſuis quæque Epiſcopis promul- gatas acceperint. Imperium enim Eccleſiæ univerſalis non ſoli Papeę, ſed omnibus Epiſcopis copulate acceptis jure divino com- petit (296), ita tamen, ut ſinguli ejusdem imperii plenitudine in fuis diœceſibus gau- deant (290). Hee igitur, illis diſſentientibus, obligari àa Papa nequeunt. Jam vero cum de eorundem conſenſu, niſi per promulga- tionem, certicres fieri non poſflint, tum (Cehrd N 4, mn lgets mien it, V 1 Uigtl n. ds u eceie nrnes 1d un ſch. H Cus ſt, we te CAores ſel Cocintu get Lrt moniun 5 Ir:., Ei yunnn, inimn r nn n⸗ Kſot nner In inn ils Uun iftmt, Cnlnnn füi n Ilſfen tdei Cuntgt inenn ls Eiünius, ſis Pingih Eten 4 Kit Nihire n intin lel fohiditonn, en 769. elitns ſi, toriim eeliiifi, daton de oelnn thtiones Hiſot. iu, Cpeni in uij Iutintinnes un Uben ce fi! Uen eu Ii E inm. dnldue Auuen, hn leeltin. , Cione Aten, Cblgnns credn Grolenlie encli⸗ Nommns le Olnng denns Clenn. ne ele Uares legions Cun ſel Cnel Eens Rient, Moms pon euin badelt El Omnis re Clrin n. N= 27 == * demum legibus Pontificiis obligentur necefſe eſt, cum has a ſuis ſingulæ Epiſcopis pro- mulgatas acceperint. Inde fluit, legum Pontjificiarum promulga- tionem Romæ duntaxat fa am neutiquam ſuffi- cere ad obligationem novam ubique inducen- dam. F. 7090. Ex univerſo Orbe Chriſtiano de rebus ad eccleſiaſticam unitatem pertinentibus relationes ad Papam jure divino faciendzæ ſunt (681- 85). Ex iis hic intelligit, an opus ſit, nec ne, decretis Apoſtolicis, queis canones vel antiqui vindicentur, vel novi ſanciantur. Satis Papa facit officio ſuo, fi juxta monitum S. Pauli, quod II. 11MOYH. IV. 2-4. legimus, pradicet verbum ; inſiet opportune, importune; ſi arguat, obſecret, in- cCrepet in omni vatientia & dofctrina (685-98). At ſunt nonnunquam tam Clerici quam laici; ſunt inter ipſos Epiſcopos, qui ſanam dokftri- nam non ſuſtinent. Sunt, qui ad ſua deſideria coacervant ſibi aut fautores Principes, aut Magiſtros Theologos, prurientes auribus. Sic contingit interdum, ut integræ Eccleſiæ cum luis Paſtoribus; — integræ Provinciæ cum ſuis Principibus vel contra doctrinæ integri- tatem a veritate quidem avertantur; ad fa⸗ bulas autem convertantur; vel contra puritatem diſciplinæ in morum licentiam chriſtiano no- mine indignam effundantur. Edit Primas un verſalis decreta dogmatica: recipiuntur ab A= 26 =5* ab his; reſpuuntur ab illis. Urget antiquos canones: nihil proficit. Hortatur ad con- cordiam: non auditur. Minatur cenfuras- ſed ſchisma novis in dies acceſſionibus au- getur. Unde in fimilibus circumſtantiis re- medium expectes, niſi a Concilio generali 2 FK. 710. Papa jure divino habet poteſta⸗ tem convocandi Concilia generalia. Hæe enim ad confſervandam vel reparandam Eccleſiæ unitatem ſubinde ſunt neceſiaria (709). Ergo ad eundem finem conſequendum neeſie eſt, ut aliquis jure inſtruétus ſit ea convocandi, Sed emnia jura, ad conſervandam Eccleſiæ uni- tatem neceſſaria, Primatui divinitus ſunt an- nexa (680); atque adeo poteſtas Concilia ge- neralia indicendi jure divino Fontifici Romano conceſſa eſt. . S. 711. Chriſtus Eccleſiam ſuam mediis ad finem ſuum neceſſariis neutiquam deſtituiſſe cenſendus eſt. Quamquam igitur ſolus apa, excluſis ceteris Epiſcopis pro ea, qua gaudet, poteſtate jus habeat generale oncilium con- vocandi (413): nihil tamen impedit, quo minus valide, ſiquidem univerſalis Kccleſiæ rationes id exigant, ejusmodi conventus, utut a Papa non indictus, celebretur. Aſſentimur Petro Gibert, qui Prolegom. part. I. tit. 14. quatuor ponit caſus extrauordinarios, in quibus, ſalvo jure ordinario Primatis, id fieri pofſlit; nimirum ein Min 1 s, uns I enn. igln oun et Uer k e )Gem r Glun et eumnocl Els eieeltih Uro entert, l. leig. lt grgn Optitn zenfenen ins enenin ele eicen a In D lkelt 4 Miron ie N in Urget an OItatur a r Uütur Cenfunn, celonitis , Im l. ,tanris n, lio genelali R bin ſ⸗ Enin. üm il entnn nt nerelinin ie Meggendun perck⸗ i Gkinitns ſnt . teſts Conel d Lobtidci Nomm n Enm metit ſigtan dettune Gun ſclus el, n gude e (cnennun an⸗ en Wett, dn NVerinls Laele convenng I etut. MMhu .V art., t. 14 id iui n = 527 =E a) Si dubius ſit Papa legitimus. Hic enim non alios, niſi ſuæ Obedientiæ Epiſco- pos, paratos inveniet, ſit morem vocanti gerant. b*) & notorius ſit hazeticus. Siquidem is; Primatu cum excidat, fruſtra convocabit Epiſcopos, a quorum communione ſe per hæreſin ſeparavit. c) Ni Sedes Papalis vacet. Quo caſu convocationem Pontificiam eſſe impoſſibilem, per ſeſe patet. . *α) Si generale Contilium præcedens futuri empus & locum jam definierit. Inanis namque foret ejusmodi determinatio conciliaris, ſi ejus executio a ſolius Romani Pontificis ar⸗ bitrio penderet. . 2) Cum Rydmo Rauttenſtrauchio Inſt. G. E. D. 135. addimus: Si Papa prafrakte nolit congregare &inodum, Eecleſiz tamen omnino neceſſariam. Nam quod Papze competit jus generalium ſynodorum congregandarum, in ædificationem, non in deſtructionem Ec- cleſiæ eidem competit. In his itaque caſibus, Epifcopi ipſi communi conſenſu, dirigentibus vel Cardinslibus, vel majorum Sedium Hierarchis, convenire ad ſacra Comitia poſſunt. Id quod in Concilio Piſano iactum novimus. (562 -= 66), 9. 712 N= 729 =* F. 712. Immo jus ejusmodi Conecilia convocandi non ita eccleſiaſtico Primatui divinitus annexum eſt, ut ea Conéilia, quæ auttoritate civilis Enperii convocata ſunt, propterea pro illegitimis invalidisque habenda fint. Concilia quidem œcumenica Occidentis, , ut modo adnotavimus (711), Piſanum excipias, omnia Romanus Pontifex indixit (540 - 658). Sed nunquid legitima pariter ac prorſus valida ab omnibus cenſentur octo Concilia generalia Drientis? Atqui hæc a ſolis Imperatoribus convocata ſunt (440 540). Quo jure Imperatores Concilia præ dica coegerint, exponere, hujus loci non eſt. Id paullo inferius, pront oportet, præſtabimus. §. 7713. Papa jure divino Conciliis gene- ralibus præſidet. L Jus hoe Primatui jam ſupra vindicavimus (478). Neque ullum legimus generale Con- cilium, qued quidem celebratione fuerit œcu- menlcum, eni Papa, conſentiente univerſo Epiſ- coporum Collegio, per ſe aut per Legatos ſues vel non præſederit, vel ſaltem non potuerit, ſ volniffer, præfidere (540 - 658): id quod argumento eſt, nullum unquam extitiſſe Con- cilium unliverfale, quod Primati hanc poteſta- tem non attribuerit. Nihilo tamen minus nemo, qui falutem Ecelefia expenderit, invalida cen- ſebit ea -Concilla generalia, quæ in cafibus ſupra diétis (7717) „ Pepa licet non prafidente, celebrari contigerit. „73 H. 714. Cugleꝛotut? ls. ſuibus DEcenlummus, 3. ſen (Myütten ednirinun. — Auun N en Norumn Alr als Manum Cn ent Sy Ulenodl (ne lattico Hinr 21 Canillz,n conccit fun tiegte hier lenſel Ceciteni, (u), Phenun ontſet intitt ehim mufer hus Crietmn dd I8 Mü n hnt gto 3 (orilt rdr ns hi mn et 1 net, ettinu. n Conclis end ſihi indeunnms nnn getenle tfinst ein er⸗ ſene iietio , m ſet egtns is Aten Non Uei Gl: N du u⸗ Piriti ue M btmpel Hin ied gu b an liet u mnilin = e23 =Ir G. 714. Papa ex jure divino gaudet præ- rogativa luffragii in Conciliis generalibus. Prærogativam fuffragii in eo præcipue fitam eſſe arbitramur, ut Papa primus de rebus in deliberationem sdductis ſuam ſententism ex- promat, in quam ire tum finguli Epiſcopi te- neantur, cum ipfi illius aut veritatem , fi de doctrina; — aut urilitatem, ſi de diſciglina agatur, accurata diſcuſſione perpenderint. Certe hoc jus in Epiſcopos ſingulos competit Papzæ extra Concilium generale 69 2 - 709). CLur id in Concilio generali eidem denegetur? An forte in his conventibus minor eſt habenda ratio eccleſiaſticæ unitatis, propter quam tamen ii congregantur ? F. 715. Juribus eſſentialibus, quæ hatcte- nus recenſuimus, adſungunt aliqui jus tuendi eos, qui ab Epiſcopis, vel diſperſis vel in Concilio particulari congregatis, contra ca- nones opprimuntur. At us hoc ad poteſtatem exequendi & vindicandi canones referri, quis non videt (685) ?2? Hos enim, ſi per iniquam aliorum oppreſſionem violati ſint, exequi aut vindicare efficaciter nequit Papa, niſi oppreſ- ſos ipſos tueatur. Sic julius I. S. Athanaſium contra Euſebianos; — Innocentius IJ. S. jo- annem -hryſoſtomum contra Theophilum Alexandrinuum; — Leo I. S. Flavianum Cpltanum & Theodoretum Cyrenſem contra Dioſcorum & Latrocinium Epheſinum; — Nicolaus I. & Hadrianus II. S. Ignatium Cpltanum contra impiiſlimum Photium de- fenderunt. 1 H. 710. N = 530 = 3* „ . „ . T F. 716. Denique alii additum volunt jus, Legatos, Viſitatores, vel alios cujuscun- que nominis Vicarios Apoſtolicos aut ubique conitituendi, aut quoquoverſum mittendi. Ve- rum hoc quoque jus nihil aliud eſt quam facultas moralis efficiendi per alios, que Summus pontifex ob diſtantiam locorum effi- cere per ſeipſum nequit. Delegat igitur Viros quosdam, qui nomine ſuo communibus Ec- cleſiæ emolumentis invigilent; qui vice fua canones exequantur, & vindicent; qui fua auctoritate aut Conciliis generalibus preſint, aut alia negotia ad publicam totius Eccleſiæ ſalutem pertinentia tractent. Quapropter hoc quoque jus ceteris juribus, quæ commemo- rata ſunt, contineri, nemo eſt, qui inficie- Kur. S. 717. Ceterum omnia jura ſentialia Primatus eccleſiaſtici in id unum confluunt, quod Papa tanquam ſupremus Chriſti in terris Wicarius, & S. Petri in Primatu ſuccefſor, jure divino ſit CEWLRVUI ſen CONWSERVA- 70KE UWIrATIS ECoLESIASTIICW. Ideo enim ex univerio Orbe chriſtiano de rebus ad eam unitatem pertinentibus relationes expetit, recipitque (681 - 85‧ Ideo canones univerſales jam conditos exequitur, & vin-⸗ dicat (685 - 92) Ideo conſtituit novos cano-⸗ nes cum dogmaticos (692 - 95), tum diſci- plinares (695 ⸗ 709). Ideo convocat Concilia generalia (709 -13), lisque cum Prærogatid u!⸗ in n a Il unt, nihne nen Nin n RN linen, Lr Aliem ſuffragii præſidet (713 & 14). Neque inepte tmm dixeris, omulia jura Primatus extra Concilium aisclie enerale refundi in & & VULI1.- O DPLP- l PLENWI defectus ceterorum Epiſcoporum. ni er aiu, ile G. 718. Tec igitur ſunt jura eſſentiali t , I. Primatus eccleſiaſtici. Hæc funt jura, qu z3 Chriſtus ipſe Romano Pontifici in S. Petro contulit. Hæc ſunt, quæ omnis antiquitas in eo ſemper venerata eſt. Hæc denique funt, quæ nulla unquam poſteritas ab eodem ſeparabit. Cum enim notione ipſa ſeu eſſentiæ Primatus contineantur, nullo tempore ſejungi ab eo poſſunt. Jura iſta, ringente licet ſy⸗ nagoga malignantium, inconcuſſa ſteterunt hactenus, ſtabuntque poſtea, & ita frabunt, ut ne ipſe quidem inferorum portæ adverſus ea unquam ſint prævalituræ. ARTICULUS II. DE W$ Aνμ NT ⅞⅛IBVS PRIIATUS ECCLEANASTICI. §. 719. Jura accidentalia Primatus eccle- fiaſtici ſunt, quibus ad conſervandam Eccleſiæ unitatem Papa non indiget: ut proinde iis, ſalvo Primatu, carere polſit. L 1I 2 Hæc e. = 732 = 3* Hæc jura dicuntur etiam Contingentia, ee . ipſo, quod ad finem Primstus neceſſaria von ) An ſint; aaventitia, quia vel Principum vel Epiſco- porum partim libera conceſſione aut conniventia, un⸗ partim ignorantia, negligentia, vel etiam im- potentia, lapſu temporis Primatui acceflerunt; denique khamana, quoniam diſpoſitione humana faétum eſt, ut cum Primatu conjungerentur. G. 720. Hiſtoriam veterem eccleſiaſticam ſi conſulimus; olim lſor . i Pin bhire be ⸗ a) Epiſcopi ſinguli ſuos dioeceſanos a mim ſeuin quibuscunque peccatis abſolvebant; quascun- anmdm, n que Indulgentias iisdem conferebant; quæ⸗- l en 1 len⸗ cunque Beneficia eccleſiaſtica intra ſuam in metne quique diœceſin conferebant. *⁵) Metropolitæ Epiſcopos nominatos aut electos conſecrabant, & confirmabant. *₰) Ilidem, ſuffragante Synodo provinciali, Epiſcopos transferebant; poſtulatos vel renun- ciantes admittebant; accuſatos judicabant, criminoſos deponebant; indigentibus Coadju- tores adjungebant; novos quoque Epiſcopa- tus erigebant; veteres autem disjungebant, vel uniebant. M. (il wer Guun bullun ) Epiſcopi vel ſinguli, vel in Conciliis particularibus congregati, pro fubditis ſuis in quibuscunque canonibus etiam univerſali- bus diſpenſabant. 5 nn Cantiſgintn 9 natus nectlini tineipumn ſel hi one zut tonniſei, lia, pel etim i. Plimatui Adellent. Glbpoſtiore hunen t Confungerentu, enen ecrlelalicam . vos lecelanos ven ornnn, 0s Nel lenn aums oüchh geotns lul⸗ ten cisongenn e. . == 533 =* e) Pallium Metropolitis ſibi ſubjectis omnes Patriarche conferebant. f) Multi Ordines religioſi usque ad ſe- culum XIII. inſtituti ſunt: nullus tamen eo- rum Regularum fuarum approbationem a Romano bontifice legitur ſpecialiter petiiſſe. SS. Dominicus & Franciſcus primi fuerunt, qui id facerent. plura hisce de rebus vid. fſuis locis apud Eſpenium, Fleurium, Thomaſſinum, Natalem Alexandrum, aliosque. Unum eſt exemplum , „ quod, cum ad oſtendendam Synodorum parti- cularium poteſtatem judiciariam præcipue ſer- viat, ſpecialiter referendum duxi, nempe de paulo Samoſateno, Antiochiæ Epiſcopo, quem Concilium partieulare tan quam hæreſeos reum depoſuit, & alium, ſcilicet Domnum, in ejus locum fubſtituit. At nonne Patres hujus Con- cilii, teſte Euſebio IL. 7. H. E. c. 23 & 24., a Co⸗ rum ſuorum confirmationem a Dionyſio P. pe- tierunt? Nihil minus. Scripſerunt illi quidem Papæ, ſed & omnibus ubique terrarum Epiſco- pvis. Quid autem ſcripſere 2 Nihil aliud , quam Paulum a ſe fuiſſe exauétoratum, Dom- numque electam: Vt, inquiunt, Domno ſori- batis, &z ab eo literas accipiatis communionis. Advertendum, inter tres primas Sedes tertiam fuiſſe Antiochenam. F. 721. De votis Papzæ reſfervatis nul- lum in antiquitate veſtiglum reperitur. Sub initium ſeculi XIII. primum Innocentius III. ſibi reſervavit votum ultramarinum, nimirum fuſcipiendæ ſacræ expeditionis in Palæſtinam, L 1 3 qu = 34 ==* quo nunc paſſim intelligitur votum peregri- nandi in terram ſanctam. Cui poſtea acceſſe- runt quatuor alia vota, fſcilicet perpetuæ caſtitatis, ingrediendi Keligionem, vilitandi limina Apoſtolorum, peregrinandi Compo- ſtellam ad S. jacobum: quzæ recenlentur C. 5. extrav. comm. de pænit. & remiſſ. Deni- que omnium maxime Summo Pontifici reſer- vata ſunt tria vota ſolennia Neligioforum. Diſpenſatio, dum ad vota refertur, ſive a . Papa, ſive ab Epiſcopis, aliisve Sacerdetibus lert rl,: concedatur, non ſumitur in ſenſu ſtriktiori, g wraſtitt, in nimirum pro actu, quo quis abfſolvitur ab ob- ligatione præſtandi id, quod Deo ſe præſti- turum promiſit; ſed accipitnr in ſenſu latiori, ſcilicet pro actu, quo declaratur, eas adeſſe circumſtantias, in quibus Deus voventem ad implendum votum nolit obſtringere. H. 722. Jus Papale exigendi ab Epiſco- pis juramentum fidelitatis & obedientiæ in- auditum fuit usque ad ſeculum XI., quo Gregorius VII. id ſibi ab Epiſcopis præſtan- dum poſtulare cœpit. Hodie ſecundum foeor- mam, quæ in Pontificali Romano legitur, his verbis jurant Epiſcopi: Ego W. eleltus Eecleſic IW. Epiſcopus, ab hacç hora in antea fiadlelis & obediens ero B. Petro Apoſtolo, ſanlka- que KRomanæ Eccleſid, & Domino noſtro D. nmiiu mrnzihn Papœ, ſuisque ſucceſſoribus canonice intrautibus. Ar tiennii , Won ero in conſilio, vut conſenſu, vel falto, SN a ub, vitam perdant, aut membrum; aut tapian- , tur mala captione, aut in eos violenter mannz ni quomodolibet ingerantur, dusvis gucſito colore- Ln= Pyn Conhrunnt, e== 53 5 = Cou ſlium vero, quod mihi credituri ſunt per ſe, vokun e dt nuEciοα ſuos, ſeu literas, ad eorum dam- ui eta ch m, me ſciente, nemini pandam. Papatum l Romanum & RKegalin S. Petri adjutor eis ero ad retinendum & defendendum, SALVO MEO ORDIWE, contra omnem hominem. Legatum Apoſtolicæ Declis in eundo & redeundo honorißice traftabo, & in ſuis neceſſtatibus adjuvabo. Gura, honores, privilegia, & aultoritatem F. K. E., D. W. Papæ, O. ſucceſſorum pre- dikorum conſervare, defendere, Augere, G& vromovere curabo: negue ero in con ſilio, vel falto ſan traftatu, in quibus contva ipfum D. W., vel eandem R. E. aliqua ſiniſtra vel pPra- judicialia perſonarum, juris, nonoris, ſatus', elmt, s e S voteſtatis eorum machinentur : & Ii talig 1 Deis Meneni & aibu oungue truktari, vel procurari novero, t impediam hoc pro poſſe; & quanto citius po- tero, ſignificabo eidem D. M., vel alteri, per quem poſſit ad ipfſius notitiam pervenire. Re- gulas &. Patrum, decreta, ordinationes ſeu GyAcoys Per. diſpoſiti ones, reſervutiones ,Pproviſiones, & man- le komän r data. Apoſtolica totis viribus obſervabo & Normo Ein Jaciam ach aliis obſer vari. Hareticos, Ichi ma- 1. N ticos, 1 rebelles eidem D. W. vel ſucteſſoribus . prœcdikkis pro poſſe perſequaz, & impugnabo. Vocutus ad ſynodum veniam, niſi prapecditus canonica præpveditione. Apoſtolorum limina ſin- gulis trienniis perſonädliter per me ipſum vi ſitabo, 65 D. W. ac ſucceſoribus radliktis ratieuem redaam de toto meo pvaſtorali oſſieio „ at de rebus omnibuas qd mer Eccleſic ſatum, ad L 1 4 Cleri Gu0d ſiene in 136 = Cleri & populi diſciplinam, animarum denique, gquz mekk fidei tradita ſunt, ſalutem quovis modo pertinentibus; & viciſſim mandata Apo- Rolicæ humiliter recipiam, & quam diligentiſſime reguar. Quodſi legitimo impedimento detentus Inero, præfata omniu adimplebo per certum Wuncium, ad hoc ſpeciale mundatum huben- tem, de gremio met Capituli, aut dlium in dignitate eccleſiaſtica conſtitutum, ſeu alius Perſonutum haÄbentem, aut his mihi deſicientibus per digceſanum Sacerdotem, & Clerico deficienke omnino, per alium aliquem Presbiterum ſecula- 7em vel regularem ſpettata probitutis & reli- gionis, de ſupra dittis plene inſtrulkam. De Rujusmodi autem impedimento dotebo per legitimus robationes ad S. R. E. Cardinalem Proponen- tem in Congregatione S. Concilii per ſupra ditkum Wuncium. Poſſeſſiones veno ad menſam meam pertinentes non vendam, ner donubo, nec impignorabo, nec de novo infeudabo, vel aiidguomodo alienabo etiam cum sonſenſu Eccleſiæ med˖k, intonſulto Romuno Pontifice; & ſi ad aliquam alienationem devenero, væœnas in qua- dam ſuper hot edita Conſtitutione contentas eo ipſo incurrere volo. Conſtitutio, cujus hoc loco fit mentio, edita eſt ſeculo XV. a Paulo UI., & reperitur c. ambitioſa. De rebus Eccles. von alien. inter commun. Quo ſenſu omnia, quæ in hac formula con- tinentur, Epiſcopi ſe fervaturos jurare aut poſſint, aut debeant, aut velint, malim diſcere, guam docere. H. 723. 2= 1 in, el l (evte a 4 cer f . ) C. 723. Religioſos auctoritate ſolius Papæ a canonica Epiſcoporum ſuorum juris- diétione olim non fuiſſe exemtos, adeo cer- tum eſt, ut nihil magis. Certe Concilium Chalcedonenſe illos Epiſcopis ſubjectos eſle voluit Can. 4. (488). b. Seculo X. adhuc in Concilio Confl entino, cui Carolus Fran- cixæ & Henricus Auceps Germaniæ Reges interfuerunt, Can 6, ſtatutum legimus: Ec- leſid quorumcunqgue MWonachorum, in ſinpgelis Parochiis ſitæ, Epiſcovorum, ut decet, diviniinus ſubcdantur regimini, eisque debita obſequia in exercendis eccleſiaſticck cura Megotiis ſolicite exhibeant. Infi procul dubio Monachi Epiſcopis Jſuis in omnibus obediant. Initio ſeculi XII. primum ejusmodi exemtiones vel cœptzge, vel auctæ ſunt. Conſtat id ex frequentioribus querelis, quas adverſum eas Epiſcopi aliique Viri, diſciplinæ veteris ſtudioſi, moverunt. 9, el Solum audiamus S. Bernardum, qui, utut Leee ibpfſe Monachus, L. 3. de conſid. C. 4. ad Eu- itr. S i genium III. ſic ſcribere non dubitavit: 1, iln in ſß MWurmur loquor & gquerimoniam Eccleſiarum. ins ntrtt ITruncari ſe clanmitant, ac demembrari. Vel Mloe Rieſe 7 ,/7 „ „, . „ 7 intin, ib aidαν, vei vauce admodum ſunt, quæ plagam Eo M 1 iſtam aut non doleant , aut non timeuns. Do dru RQuaris: guam? ubtérahuntur Abbates Epiſco- 1 pis, LEpiſcopi Archiepiſcopis; Archiepiſcopi Pa- triurchis ſive Primatibus. Bonane ſpecies hac?2 mirum, ſy exeuſari queat vel opus. Zune Tibi licitum cenſeus ſuis Eccleſias matilare membris sbuſunders orcinem; perturbare terminos, quos 1L 15 ne- 1 heſm. rwaturos N= 38 = * poſuerunt Patres tai? Si juſtitiæ eſt jas eui- que ſervare ſuum; auferre cuiqaam ſua, juſto quomodo poterit convenire? . En S. Bernardus ait, per ejusmodi exemtio- nes lædi jus Epiſcoporum! F. 724. Annatæ ſunt certe penſiones pecuniariæ ex Beneficiorum eccleſiaſticorum fructibus primi anni Romam mittendæ. Hanc exactionem initio ſeculi XIV. primus intro- duxit joannes XXII., qui pro EccleſiY Ro- manæ neceſſtatibus frultus primi annt Benefi- ciorum eccleſtaſticorum vacantium, & qua in diverſis Urbis partibus usqjue ad triennium va- care contigerit, ſibi reſervavit. ld conſtat ex C. 1z. de Præbend. inter extrav. tcomm. Bo- nifacius IX. ſub finem ejusdem ſeculi, quas Joannes tantum ad triennium petiit, eas ſem- per deinceps ſolvendas decrevit, ut refert Raynaldus ad ann. 1392. F. 725. Beatifcatio ſecundum hodiernam diſciplinam eſt Decretum Papz, quo is in- dulget, ut aliquis Dei ſervus in aliquibus locis publice colatur. Canonizatio eſt decre- tum Papæ, quo is præcipit, ut aliquis Bea- tus in aniverſa Eccleſia publice colatur. Pri- mis ſeculis alicui cultus publicus decretus eſt vel per diceceſin ab Epiſcopo, adhibito conſilio Clericorum; vel per provinciam a Metropolita ex conſenſu Synodi provincialis. Ejusmodi cultus vel intra diœceſin aut pro- vin- Mam , insnoci eentd⸗ ene genſones eelalucokunm Inn dhie N. e 539 == vinciam perſtitit, vel per literas communi- catorias (297) propagatus, & ceterorum Epiſcoporum conſenſu receptus eſt. In priori igitur caſu Beautificutionen; — in poltériori canonizationem fuiſſe peractam, non immerito dixeris. Circa ſeculum IX. mos introduci coœptus eſt in Occidente, ut nemini cultus publicus in univerſa Ecoleſia exhibe etur, niſt Papa eundem vel decreviſſet, ve ex- preſſe confirmaſſet. Mos hic invaluit, cum fub finem ſeculi X. primus, de quo quidenmn fide indubitataà conſtat, B. Udalricus Ep. Auguſtanus a Joanne XV. edita conſtitutione ſolenniter elt canonizatus. Neque tamen hæc conſuetudo impedüt, quo miaus Epiſcopi retinerent poteſtatem, cultui publico intra diœceſin vel provinciam aliquem exponendi. Sub finem ſeculi XII. Alexander II. C. 1. de geliquiis. occaſione cujusdam hominis in ebtietate occiſi, quem aliqui quaſi Sanctum venerabantur, ſtatuit, non licere guemguam pro Sankto, absque aukoritate Romang Ec- cleſie, veneradri. F. 726. Inter adventitia tantum Prima- tus jura numerari merentur, quæ ad obti⸗ endum ejus finem non ſunt neceſlaria (719). * autem recenſuimus (720 - 26), tamdiu neceflaria eſſe merito inficiamur, quamdiu eorum neceſſitas probata non fuerit. Porro KAarii eo difficilius id præſtabunt, quo cer- tlus ex allatis documentis contrarium antiquæ - 540 == cleſiæ ſenſum novimus. Igitur Papa jure tantum adventitio ſolus hodie %) Novos Epiſcopatus erigit; veteres disjungit, unitve; b) Epiſcopos ipſos confirmat, conſecrat, transfert, judicat, deponit; Excipe Epiſcopos Gurcenſem & Lavantinum in Carinthia; Seccovienſem in Styris, & Chie- menſem in Bavaria, quos Archiepiſcopus Salis- burgenſis, retento antiquo jure proprio, con- ſecrat, & confirmat. 4) Ad Epiſcopatum poſtulatos, aut ei- dem renunciantes admittit; 4) Eorum aliquos Pallio ornat; e₰) Indigentibus Coadjutorem concedit; ) Omnes ſpeciali jurejurando ſibi ob- ſtringit; g£) A quibusdam peccatis gravioribus Fideles quoscunque poœnitentes abſolvit; ) In aliquibus votis & canonibus uni- verſalibus diſpenſat; ½) Ordines religioſos approbat, repro- batque; IS » 2½) Aliquos a canonica ſuorum Epiſco- porum jurisdictione eximit, & ſuæ poteſtati ummediate fubjicit; 2 1 Duomnmn Clrceln NoodMN Oee⸗ tur Pin erigit; veres , onlent, Chnnms, M, „ lio ot, wen omeelt, ad l . lis Yufintbl 1 Wot; E carondbos u. „ſeN⸗ Vprontt, ſue Melan N = 541 = * 1) Uberiores quasdam Indulgentias elar- gitur; . m) Annatas ex variis provinciis exigit, recipitque; 2) Beneficia quædam ecclefiaſtica extra Romanam diceceſin confert; 9“) Servos Dei Beatorum vel Sanctorum catalogo adſcribit. H. 727. De jure appellationum ad Ro- manum Pontificem quid dicam? Id quidem divinitus eidem conceſſum cum Romanenſibus ipſe Alexander Natalis affirmat Sec. W. Diſſ. S.; negant contra Petrus de Marca Dupinius, Eſpenius, aliique. In difficili hac controverſia diſcrimen faciendum exiſtimo cum inter appellationem propriam & impro- priam; tum inter caufſſas eccleſiaſticas, in quibus appellatur; tum denique inter ſen- tentiam, quæ via juris, & inter eam, quæ via falti pronunciatur. H. 728. Appellatio eſt actus, ſeu reme- dium juris, ut vocant, quo quis Judicem ſuperiorem implorat, ut gravamen ſibi a Judice inferiori illatum tollat. Propria & judiciulis eſt, quæ eflectum non Juſpen ſivum duntaxat, ſed etiam devolutivum babet, ſeu qua & prioris ſententiæ executio ſuſpenditur, & integra cauſſæ cognitio ad ſuperiorem Su- judicem devolvitur. His eflectibus, ſi careat, appellatio Inmpropriæ eſt, quæ etiam extra- judicialis, & ſimpliciter provocautio, aut querela appellatur. Cauſſæ eccleliaſticæ, in quibus appellatur, vel ad quæſtionem juris, vel ad quæſtionem fafti referuntur (665 & 66). Denique ſententia ipſa vel ſecundum nomam a legibus præſcriptam fertur, vel non ſe vata fſorma, quam leges adhibendam ſtatuunt, ut dum quis a judice non competente, vel indicta cauſſa condemnatur. In priori caſu Judex via juris; — in poeſteriori vero via Jatti procedere dicitur. F. 729. Jus quascunque appellationes in quibuscunque caufſfis eccleſiaſticis recipi- endi Romano Pontifici primis Eccleſiæ ſeculis non tantum non fuit attributum, ſed om- nino denegatum. Nam A) Cyprianus in epl. ad Cornelium P. ſic ſcribit? Cum ſtatutum ſit omnibus nobis , & aquum ſit pariter ac juſtum, ut uniuscu⸗ jasque cauſſa illie audiatur, ubi eſt crimen admiſſum; oportet utique 605, quibis Ps &= ſumus, non cirsumcurſare, gec Epiſcoporum concovdiam concurrentem ſua ſnbdola & fallaci Zemeritate collidere; ſed agere illic cauſſam ſuam, ubi & accuſatores habere & taſtes ſui griminis poſſunt: niſi paucis deſperatis minor cidetur eſſe auſtoritas Epiſcoporum in Africa con ſtitutorum. . tcre, in glin enn ris, ſelal 1 (boz & o Cuncum nonan Vel won le vota CNKene, W oltetiotl Neno ue one aovelatone . utum, el . 1 Ceiun d 4 onritis tnni, lun, 4 iier⸗ 543 = 3* „) Concilium Nicænum C. 5. (447. ) caufſſas litigioſas Synodo provinciali committit, ſine ulla mentione appellationis ad Papam. Canonem hunc confirmavit Concilium Cplta- num I. c. 2. (454. 4). 4) Concilium Antiochenum ann. 341. celebratum C. 75. ſtatuit: Si duis Epiſcopus de certis criminibus accuſatus, condemnetut omuibus Epiſcopis ejusdem provintiæ, cunflig, conſonanter eundem contra eum formam decreti protulerint; hunc apud alios nullo modo judicari; ſed firmam concordantium Epiſcoporum provin- cic manere ſententiam. Si autem diſcors fuerit provincialium Epiſcoporum ſententia, C. 14. decretum eſt, ut Metronolitanus a vicina provincia judices cs convocet, qui controverſiam tollant, ut per ée05, ſimul & per comprovinciules Epiſcopos, quod juſium viſum fuerit, approbetur. Canones hi a generali Concilio Chalcedonenſi C. 1J. ſunt confirmati (488. 4a). 4) Codicis Africani C. 25., qui promul- gatus eſt in Concilio Carthaginenſi 217. Fpiſcoporum, inter quos fuerat S. Auguſti- nus, ſtatutum legimus: Ut PDiaconi, & Preshifteri, vel ceteri inferiores Clerici in cauſſis, quas habuerint, ſi de judiciis Epiſcoporum queſti Juerint, vicini Lyiſcopi eos tum conſenſu ſui Eriſcopi audignt, & iuter eos defiiant adluübiti ab — — * ab eis Eryiſcopi. CQuodſi ab eis provocandum vutaverint, non vroνσ—ννnt ad transmarina ju- dicia, ſed ad Primaies ſuuvxum provinciarum, aut ad univerſale Contiliun, ſcilicet Africæ 6 71 αι i ſpgni 7 1uf (403), ſieut & de Epiſcopis ſæpe conſtitutum eſt. Ad transmarina autem qui putaverit ap- pellandum, a nullo intra Africam in commu- nionem retipiatur. e) lIidem Patres Africani in epla ad Cæleſtinum I. data ſic ſcripſere: Impendio deprecamur, ut deinceps ud veſtras aures ve- nientes non facilius admittatis, vet a nobis exrcommunicautos altra velitis in communionem etipere: quia hoc etiam in Contilio MWicano definitum facile advertet Venerabilitas veſira; nam etſi de inſevioribus Clericis vel Laitis vide- tur ibi ra caveri; quunto magis kot de Exiſco- vis voluit obſervari, ne in ſun provincia communione ſuſpenſi a veſra Sunktitate pra- Propere vel indebite videantur communioni re- ſtitui. ) Concilium Chalcedonenſe, dum C. 9. ordinem judiciorum eccleſiaſticorum determi- nat, de appellationibus ad Papam nihil pror- ſus mentionis facit. Immo juſtinianus Imp. Novell. 723. C. 22. eas plane excludit, dum ſtatuit : Si quis Epiſcoporum dubitationem aliquam ad invicem habeut, prius Metropolita eorum ecum aliis de ſua Sanodo Epiſcovis cauſ- Jam exauminet, & judicet: & R non rata ha- bu⸗- S vert uce aW. utiune i il nſi lanal ſdtint: I s in giiinis orniittbls t ml Fitt 5 ſer iſtatate e lnn zulin trnit in ſoe un Me, uk Murmme allis n Iie diiin keii uein do de Mta innn Mun iun iun Wen eiun dger, mnliͤn Conrilis W un unſfetiicig Dtottut et ler r ſ e ſe enus Pelt Gin coen Ung ſii n UNiſg,tiun le: Iypentn tas kuntt i. 45 == buerit utrugue pars, quc juclicuta ſunt, tum Patriarcha diæœceſeos illius inter eos audiat, nulla parte eus ſententia consradicere valente. g) Concilium Lugdunenſe in Gallia ſeculo VI. C. 1. ſanxit: Si quid inter fratres, id eſt, Coepiſcopos noſtros contentionis ortum fuerit ; ſi de una provincia ſunt, Metropolitani cum Comprovincialibus judicio ſint contenti. Si vero diverſa provinciæ ſint Sacerdotes, inter quos aliqua diſceptatio oriatur, conwenientibus in unum Metropolitis ipſorum, omnis eorum aktio illorum judictio terminetur. F. 730. Jure tantum adventitio convenit Papy, ut quascunque appellationes in qui= buscunque cauſſis eccleſiaſticRis ex univerſo Orbe chriſtiano recipiat. Jus enim hoc merito inter jura tantum ad-= entitia Primatus numeratur, fi absque eo Pri- matus finem ſuum conſequi poſſit (719). Quis autem fibi perſuadest, Primatum eo jure in- digere, quod eidem per ſex omnino ſecula a Conciliis non tantum particularibus ſed etiam univerſal;bus partim non arttributum partim prorſus eſt denegatum (729) * F. 731. Abſit tamen, ut dicam, nullum eſſe genus appellationum, quod Papzæ Jure divino competat. Is namque ex fine Pri= matus ſui eſt cuſtos & vindex canonum univerſalium (685). Cum igitur jus hoc M m ex- W= „456 = exercere nequeat, niſi actiones ejusmodi canonibus contrarias ante cognoverit; plane coniequitur, ut Papa in cauſſis eccleſiaſticis, quzæ ad quæſtionem juris univerſalis, przæ- ſertim dogmatici, pertinent, appellationes pro- rrias (728) jure divino ex univerſo Orbe Cchriſtiano poſſit recipere. Ad hæc ex prz- dicto jure vindicandi canones univerlales ſummus Pontifex tuetur eos, qui ab eccle- ſiaſticis judicibus contra canones opprimun- tur (7215). Inde autem deducitur, nullum dubitandi locum relinqui, quin etiam in quxſtionibus facti Primatui divinitus annexa ſit poteſtas contra ſententiam via fatti pro- latam appellationes recipiendi, quæ effectum quidem ſuſpenſivum ; non item devolutinum habeant; nam ad finem Primatus fſufficit, ſi Papa præcipiat, ut cauſſa ſecundum cano- nes retractetur. §. 732. Epiſtolæ decretales, quas Ro- manis Pontificibus primorum quatuor ſecu- lorum Iſidorus Mercator falſo adſcripſit, anſam dedere, ut, quz hactenus expoſita ſunt, jura adventitia Romano Primatui debita a non paucis crederentur. Aucta eſt hæc credulitas eo præcipue, quod Gratianus plu- rima fragmenta, ex epiſtolis illis decerpta, fuo Decreto inſeruerit. Ut affſerti hujus ve- ritas cuique pateat, aliqua ejusmodi frag- menta ex eedem Decreto proferam. gultc⸗ Ms10. lur u ſin G. Gonninn 5 eiu fulis iNug giutet inl Dininn, 1in Aſuftin⸗ un iuft nniert eu grin limitr i evert RN n . Gln hiſne it ichrinn 1 eſie Alim ifn 1loſtan ittntia ceſtit⸗ S liones ein ognofet, ſe ulis ecleſaltes iumſalt n 5 elatiansn 1 Unirerlo O Ac hre er U. uns Uliperlales Cnmnes Ghtnen. Geducimt, ullun uin etnn 1 Ui Grintus umen tinn tin ,iſt enli, (ve eſetn 1 Ten Cauttin Prinurvs iltct Eruncum a 0les, (ns 5 n Cuntdot ken flo Mnne Ducenns e hno Pinmmnien 1. Autn 4 vod Crniin ls iis e 1 eent in Pronn, 8 3 = 547 == E «) D. 22. C. 2. ex AVALEYY9. Sicut cardine oſtium regiture ſic hujus ſankta Sedis auftoritate omnes Eccleſic, Domino diſponente, reguntut. b*) XI. q. z. C. 14. ex Al EXAWDRO I. Apoſtolicæ Sedi ſummarum diſpoſitiones cauſſa- rum, & omnium negotia Eccltſiarum ab ipſo Domino tradita ſunt. 39XXIV. qg. 1. C. ;. ex MWARUELLOI. Petri Sedes primitus Antiochiq fuit: quæ poſtea, jubente Domino, Romam translata eſt. Wet ab ejus diſpoſitione vos deviare oportet, ad quam cuntta majora eccleſtaſtica negotia, divina diſponente gratia, juſſu ſunt referri, ut ab es regulariter diſponantur, a qua ſumſere principiu. 4) D. 17. C. 1. ex eod. WARCELLO. ynodum Epiſcoporum absque hujus ſanktæ Sedis aubktoritate non poteſtis regulariter facere; neque ullum Epiſcopum, qui hanc apnellavit apoſtolicam Sedem, damnare, anteguam hinc ſeutentia defmitiva procedat. e) II. g. 6. C. 9. ex gLIO I. Dudum a ſanftis Apoſtolis ſucceſſoribusque eorum in antiquis decretum fuerat ſtatutis, qua haktenus ſautta & uaniverſalis apoſtolica tenet Eccleſia „ non oportere prater ſententium Romani Pon- tificis Concilia celelrari, nec Fpiſcopum dam- nasi.. Ad Becleſiam Romanam, guaſi ad W m 2 MWas N= 548 = Matrem utque Apitem omnes Majorks Eccleſiæ cauſſæ & judicie Epiſcopvorum recurrant, SGS juxta ejus ſententiam terminum ſumant: nes extra Romanum quidquam ex his debere decerni Pontificem. fF) VI. g. 1. C. 29. ex CALLISTO I. Si Epiſcopus utilitatis cauſſa fuerit mutandlus, non per ſe hoc agat; ſed Fratribus invitantibus, & auktoritate kujus ſantta Sedis hoc ſaciat, Vides, in his epiſtolis Papam extolli ut Monarcham, cui ſoli divinitus conceſſa fit ple- nitudo poteſtatis eccleſiaſticeæ, in cujus partes vel majores vel minores pro ſuo arbitrio cete- ros Epiſcopos vocare poſſit. Ut diluantur præ- cipua argumenta, queis Romsnenfes jura (726 & 30) recenfita ſoli Papæ vindicare nituntur, ad ſequentia eſt attendendum. S. 733. Epiſcopi prædicta jura exercue- runt quidem cum conſenſu; — non item ex conſenſu Papæ, id eſt, exercuerunt jure proprio (26. 4) & independenter a conſenſu Pontificio: neque enim hunc leguntur petüiſſe; neque eo indigebant, utpote ipfi plenitudine poteſtatis eccleſiaſticæ præditi (290- 99). Petitionem principii vocant Logici, dum, quo antea probandum erat, ut certum aſſumitur. Hoc vitio laborant Romanenſes, dum ex ſpuriis decretalibus fupponunt, plenitudinem eccleſiaſticæ poteſtatis ſoli Papz jure divino convenire (732). §. 734 NA, git, Mn imn i iſelir. 1 1 nlgutane lens onnter, DI ioltoren tr Vran G/ n, . Gſilenlen — . llit, Wn Eeegem. Menratiot Hineg 1 nien ſrti z ſamn, . ſ. ma Mge n ingn Mun in BS uon Hien 1 nnt, n ſindnt, 1 ir Alhrs duni CANRN/ funt nulundl, Gtriur igntartitun, Snn in ſinn hynn otni t ins aoeeln it gie, in enig ) ſMo mitti d 1t. Ut dlumtur Nomuenes n , 2 findent Ninumn in. n iun eale ,— 00 en. GBetederunt un later 1 CMl ei Eyunmt en N= 7549 = F. 734. Innocentius III. quidem C. 5. de Translat. ſcribit: Poteſlatem transferendi Pontifices ita ſibi retinuit Dominus & Magiſter, quol ſoli B. Petro Licario ſuo & per. inſum Jucceſſoribus ſuis ſpeciali privilegio tribuit: ſicut teſtatur antiquitas, cui decreta Patrum ſanxe- zunt reverentiam exhibendam ,„ & evidenter aſſerunt ſacrorum Cœnonum ſanktiones : non enim homo, ſed Deus ſeyarat, quod Romani Pontificis, Eccleſiaxum neceſſitate vel utilitate penſata, non humana ſed divina potius aukto- ritate diſſolvit. Idem C. 2. eod. de depoſitione & reſignatione Epiſcoporum affirmat Ppr- dictus Pontifex, eo nixus argumento, quod Beus diſſolutionem curnalis conjugii, quod eſt inter Virum & feminam, ſuo tantum jndicio reſervaverit, præcipiens, ut, quod Deus con- junxit, homo non ſeparet.. Cum ergo, inquit, fortius ſit ſpirituule vinculum guam carnale, dubituri non debet, quin omnipotens Deus ſpirituale conjugium, quod eſt inter Epiſcopum & Eccleſium, ſuo tantum judicio reſer vaverit diſſolvendum. — Sed nemo nobis vitio ver- terit, ſi aſſerto huic Innocentiano aſſenſum denegemus. Quænam eſt enim hæc argu- mentatio: Vinculum ſpirituale inter Epiſcopum && Eccleſiam fortius eſt vinculo caznali inter virum feminam. Atqui vintulum carnale Deus ſibi ſoli reſervavit diſſolvendum: 180 multo magis vinculum ſpirituale. Ergo ſolus Papa, tunquam Vicarius Chriſti, hoc poteſt diſ- Jolvere? Nonne melior foret hæc ratiocinatio: M m 3 Vin- „50 Vinculum curnale ita Deus ſibi reſervavit diſſol- vendum, ut neque Papæ ejus dirimendi pote- NRatem conceſſerit: ergo multo mugis vinculum NWirituale ita ſibi reervavit, ut negue Papaæ ejus reſcindendi poteſtatem tribuerit? Canones, ad quos provocat lnuocentius, ſunt depromti ex epiſtolis ſuppoſititiis Iſidori (732. ). De- nique nonne quilibet Epiſcopus eſt Vicarius Chriſti 2 F. 735. Papa eſt quidem jure divino judex Epilcoporum in rebus ad Eccleſiæ uni- tatem pertinentibus. At hog non oblſtat, quo minus Collegium omnium Epiſcoporum, utpote cui eodem jure divino competit totius Ecclelſie imperium (296), ſiatuere poſſit, ut Epiſcopi non immediate a Papa, ſed vel a Metropolita, vel a Concilio particulari judi- centur, &, ſiquidem id meriti fuerint, ex- auctorentur. Jus divinum enim non exigit, ut Primas vel ſolus vel immediatus ſit judex omnium Epiſcoporum. 4 F. 736. Dontifex Romanus jure divino non habet jurisdictionem immediatam & con- Ous rentem, ut vocant, cum Epiſcopis in horum diœceſes: nam poteſtas Primatus „ ſi ad has referatur, in eo ſita eſt, ut illorum deſfectus ultimo ſuppleat (717). Certe 6 onamus jurisdictionem Papæ immediatam in Haeulss diœceſes, duos in ſingulis Epi copos Po- ee onantut, tkum, guo n ſe Diſopun e *in Heructiz Dlepi eunn won paſrper Die Poher Eylcopun In et Nner d ſonms 1 Chrin Dnileni Nupn in A Mimtus 1 A I Dite CN ori cinm pnnti 1t glsri ln in Cun reſent n 17 in Aiatrium eiöge iehnen n CoNeteit i n in (gag Untn usir⸗ . SS i nieninit i iu Gninm ,, 0 mnagt tinthe 1, minu i, jturt? (xon 1s, ſut epnn i(/, l t kiarin gliten us äin Ns n Porkeſe ui t h n o, ninn Dyiſgpomn finn conpett ten ), uwee it e 1 Dhr, Ni E iio wralni iu. Nenti Aenut, er. enin on enet, eiurns ir e minus ule Inn ponimus: id quod Concilium Nicgenum O.8. prohibuit (447. ) Quemadmodum igitur Me- tropolitæ, utut Suffraganeis ſuis ſuperiores ſint, in horum tamen dicoceſes mediata tan- tum jurisdictione gaudent: ita Papzæ in ceterorum Epiſcoporum dicceſes non niſi mediata jurisdictio divinitus conceſſa eſt. Actum agunt Romanenſes, dum nobis per- ſuadere conantur, eo modo Epiſcopos referri ad Papam, quo modo Parochi ad ſuum qui- que Epiſcopum reteruntur. Alia longe eſt ratio Hierarchiæ , quam Chriſtus inſtituit. Epiſcopi enim non ſunt propter Papam; ſed Papa propter Epiſcopos. Contra Parochi ſunt propter Epiſcopum quique ſuum; Epiſcopus non eſt propter Parochos ſuos. Nempe Epi- ſcopatus a Chriſto non eſt inſtitutus, ut Epiſcopi Papam in officio Primatus adjuvent: ſed Primatus a divino Legislatore eſt ordi- natus , ut Epiſcopos in officio contineat. Contra Sacerdotium ſecundi ordinis ſeu offi- cium parochiale (349) hunc finem habet, ut ejusmodi Sacerdotes ſeu Parochi Epiſcopo ſuo in cura paſtorali operam fublſidiariam præſtent (399). Epiſcopus vero non eſt poſi- tus in adjutorium Parochorum; ſed his ce- terisque Presbyteris diœceſanos ſuos paſcen- dos concredit, ita tamen, ut tam in Laicos quam in Clericos omnes ſingulosque imme- diatam jurisdictionem internam externamque retineat. M m 4 G. 237. F. 737. Quoniam magnopere ad chriſnani populi diſciplinam pertinere ſanttiſſimis Patribus noſtris viſum eſt, ut atrotiora quzdam 6 graviora crimina non a quibusvis ſed a ſummis duntavat Sacerdotibus abſolverentur; merito quidem, ut Tridentinum ſeſſ. 14. (ap. 7. de pœnit. docet, Pontiſices maximi pro ſupiema voteſtate, ſibi in Eccleſia univerſali trudita, can ſas aliquas criminum graviores ſuo potue- runt peculiari jus cio reſervare. At immediata Papæ in omnes dicceſes jurisdictio exinde neutiquam conſequitur: ſicut enim Is nemi- nem eximere; = ita nullum peccatum ſibi abſolvendum relſervare poteſt, Epilcopis ra⸗ tionabiliter invitis. F. 738. Ex canonibus univerſalibus aliqui ad ipſos Metropolitas; alii ad alios Epiſcopos pertinent. Cefſſantibus Conciliis particularibus, & juribus Metropolitarum di- minutis, cum Eccleſiarum ſalus ejusmodi canonum relaxationem exigit, ſolus quidem Papa eandem impertiri poteſt: ſed eo ipſo, quod Metropolitz vel Concilia particularia jure proprio olim diſpenſaverint (733), jus privatium (26. b) id faciendi divinitus Prima- tui conceffum immerito dicitur Quod attinet ad canones, qui fubditos Epiſcoporum reſpi- ciunt; ſi diſpenſatio ſit Papæ reſervata; is ſolus diſpenfabit, ita tamen, ut, ſi in caſu concedendæ diſpenſationis recurſus ad Sedem Romanam ſit impeditus, Epiſcopus aade 11. ⸗ titb li /n ſet Chen te lnen, uis Ilyiil CNclunenn, d . n er n I orult, uln it 1holn, n latklte in ep⸗ un her 1 1 mmun 5 ſo ritin: ſllnen Lechi Ghnont 227) Niinn imnte 1! euin Mnite Antini amn Nines emieri Lerlele ſilg bi, inrie lee 1 elid i ee unn el 13 11 1 obiine, iudife en 5 Mpere ad rifu lſtſinin rin Ctora guedn uit ,l a ti ulihtcr 6 Mun. . I. An. N o ſlnene ſen aum kuun lum etemm Ei t, Nicgtisn „ lihee s Dnirenahon . 1E, Mi 11 1s s (ilis ſetopolturonm Ulns etondi et, Ds gu t: Maf rin tple⸗ aarernt (13,% i drinins Mi lyilam id e end;, ene ſecurls 4 Epilehn . N= 753 = fubditis ſuis ejusmodi canones valide relaxet. Si vero diſpenſatio Papæ reſervata non ſit; hic quidem jus habet eam quibusvis dicce- i nis impertiendi; at non absque conſenſu Crdinariorum, utpote quibus illi immediate ſubjecti ſunt. Paucis: Papa jure divino di- ſenſat quidem in omnibus canonibus; ſed id nec ſolus, nec fine conlſenſu Ordinarie- rum facere poteſt. non poruit, nifi conditione hac expreſe vel tacite appolita, ut reſtituantur, quando ſalus Eccleſiæ id depopoſcerit. §. 739. Jura adventitia Pontifex obtinere „ Jura hæe divinitus data ſunt Epiſcopis, non int tanquam Domini ad ſfalutem proprlam pro ſuo arbitrio; — ſed ut tanquam miniſtri ad ſalutem Eccleſiæ ex voluntate Chriſti de iis diſponant (327). Ergo ea duntaxat conditione in bapam transferri potuerunt, ut reſtitueren- tur, ſi falus Ecclefiæ id exegerit: miniſter enim invalide diſponit de juribus ſuæ zdmini- Krationi commiſſis, niſi ea conditione, ſ Do- minus conſentiat. H. 740. Omnia jura adventitia poſſunt, 6G Ecclellæ ſalus poſtulaverit, Romano Pon- tiſici, invito licet, denuo auferri. Id enim absque dubie licitum eſt, ſi Papa hæc jura vel potius uſum eorundem non po- tuit obtinere, niſi ea conditione vel expreſſe bel tæsite ſaltem adjeta, ut teſtitnerentur: m e a⸗ = 554 =e ſalus Eccleſiæ id exegerit. Sed ejusmodi con- ditio fuit necefſario adjecta (6789) Ergo qaan- docunque ſalus Eccleſiz eam reſtitutionem de- popoſcerit, nifi Papa lubens prædictis juribus cedere velit, vel invito licite rurſus eripi- untur. H. 741. At cui fas erit, commemoratis rærogativis privare ſupremum Præſulem 2 go ſic exiſtimo: Si de ſalute totius Eccleſiæ agitur, communis omnium Epiſcoporum vel diſperſorum vel in generali Concilio congre- gatorum conſenſus requiritur. Si vero eſus- modi mutationem ſalus integræ cujusdam Nationis vel provinciæ expoſcat; ſufficit con- ſenfus Epiſcoporum, qui ad eandem Natio- nem vel provinciam pertinent. Verum an ſingulis quoque Epiſcopis id poteſtatis tri- buendum, ut jus quoddam Papæ adventitium ſibi rurſus vindicent, ſi diceceſium ſuarum emolumenta ſpiritualia inde promotum iri perſpexerint? Neque hoc negare auſim; immo aſſeveranter affirmare non ante defſi- nam, quam Romanenſium aliquis probaverit, ejusmodi jus cum dioeceſeos cujusdam detri- mento ſpirituali poſſe vel ab Epiſcopis ab- dicari, vel a Papa retineri. §. 742. Quodfi autem Eccleſiæ ſalutem ſalſo ab Epiſcopis jactari contendat Papa; quis erit judex? Epiſcoposne Papgę?; — an Bapam Epiſcoporum judicio ſubjectum dabi- mus? — Non eſt tanta hac difficultas, ut ex , Me,-A 7 16, Clol Tti fuicicun en WI coinntu Plcorls, W 1 Cle non onlen eelig guoere h le Aten ch itim tnn riin frunſe (i de aiſte n⸗ ixs SS Led ejnnol e 6:3) bien gu. n fottitotonen e e Melills iui lele mig eii 1 conmenont; nun Drellen? ns wüns adeie Thienenum (rllo coge flun. A en ei⸗ iregre (ltetn Plat, ſufct ar ennten Mr türnt. Terun 1 it wetni n ve Arenttiun erelun Murun e gonotun n eelle Aln e n ante Nidss he Cllsuun En 39 LHics di. Leckir iien untut e ti nnen WMewlus, e in = ſ5ß5 ex datis hactenus principiis complanari ne- queat. Singuli EKpiſcopi ſuæ dieceſeos; — provinciales ſuæ provinciæ; — Nationales ſuæ Nationis ſtatum ipiritualem magis, quam Papa, cognitum habere merito præſumun- tur. Cum igitur dominatus in Eceleſia lo- cum non nabeat (155); non Epiſcopos Papæe; — ſed vicifſim Papam Epiſcoporum judicio cedere oportebit. Non eo hoc dici- mus, quod Primatem vel ſingulis vel uni- verſis alicujus provinciæ aut nationis Kpiſco- pis ſu ditum exiſtimemus; ſed quod Ille, cum dominatu careat, imperare nequeat piſcopis, ut in id conſentiant, per quod ſuæ diœceſi, vel provinciæ, vel nationi ſpi- rituale nocumentum afferri judicant. Multo magis Pontifex Romanus judicio totius Col- legii Epiſcoporum acquieſcat neceſſe eſt, utpote cui & ipſe jure divino ſubjicitur, ut paullo inſerius oſtendemus. F. 743. Verum, inquis, jus publicum univerſale, cum partem juris naturalis, eam- que non contemnendam, conſtituat, in Ec- cleſia quoque chriſtiana locum habet (112) Inde autem conſtat, jura ſemlat in Principem legitime translata revocari ſine injuvxria non poſe. Qui aliter ſentit, certe priucipiis repi- tur, cuilibet imperanti plurimum pernitioßis igitur & idem de Rkeſervatis ſecunduriis, en juribus adventitiis, Primatus Apoſtoliti Si- cendumz. —2 N= 555 = R. Argumentum hoe, quo Vir quidam alio- qui eruditiffſimus adverſus Febroniam inſurgit, falſo, ut vocant, ſuppoſito nitienr. Supponit enim, jura adventitia in Papam fuiſſe abſolute atque adeo irrevocabiliter translata: id quod falſam eſſe fapea oſtendimus (739). Mirum eſt, quod vir acutus non viderie diſerimen in- ter juca in Principem a popalo translata, & inter jara adventitia Primatus apoſtolici. Jura imperii civilis origine ſua penes populum ita ſunt, ut, cum is horum jurium dominio gau- deat, ea abſolute & irrevocahiliter pro ſuo arbitrio in unum vel plures transferre, aut penes univerſitatem ſuam retinere poſſit. Quod oum fecit, ea ſine injuria deinceps revocare nequit. At jura imperii eccleſiaſtici Epiſcopis non nt Dominis ſed ut miniſtris Chrifti con- ceſſa ſunt; aque adeo non aliter, niſi ex ejus- dem voluntate transferri poſſunt. Validene Epiſcopi vel omn'a jura ſua in Papam, vel ali- qus ſaltem in populam transferunt? Id fieri „nequit, alis. Cur autem, niſi quis voluntas Chtiſti repugnat 2 Cum igitur omnis poteſtas eccleſiaſtica ex ipſius mandato ad ſalutem Ec- cleſiæ cedere debeat; ſi verum dicere velimus, dicamus neceſſe eſt, ſpectata voluntate divina, jura adventitia non aliter Papzæ obveniſſe, niſi hac conditione, ut, ſi Eccleſiæ ſalus exigat: ea denuo reſtituantur. F§. 744. Saltem, excipit laudatus Fe- bronii Aarius, plurium ſeculorum tranquilla poſſeſſio Papam titulo præſcriptionis ſecurum reddat oportet, quo minus ea jura ipfi rur- ſus adimi polſint; preſertim ea, quæ à Conciliis generalibus eidem vel data ſunt, vel confirmata. R. 1 ⸗ as M. geie iig il ,lelunir gun . Ue iirr 11 4 t ſe euimm n Lolops n caln ſenden 1, Oblgri⸗ un deſne, e r a jedli tberont tula edele klu ne iu el die n woyin auin lle ſii onen 1. Kr 1s Fein Wer uftielhn: in hatis, ennne . la erengte in Anentt, n Dante Mtiz mi ſiicen 1 . = ſo Vir gilm t lebroliag iinn R. Papa hactenus jura adventitia poſſedit ea 1 Mtien iur⸗ duntaxat conditione, ut illa reftitust, ſi Ec- 7 clefiæ ſalus ejusmodi reftitutienem expoſcat. han flile c trnplin: gnl Abfſolutam igitur præſcriptionem obrendere nun- quam poteſt. Neque ullum genersle Cencilium 4 gi A aliter nin ea conditione illa eidem vel dare iterit Ciſeninen i Nlln knnelat, 4 s oli un valnit vel confirmare. F. 745. Quodſi aliqua ex præfatis juri- bus per pactiones, inter Bomanum Pontifi- muit ln cem & Epiſcopos initas, ſiut firmata; quid Ns ine, en eo in caſu ſentiendum? jeinere llt. in leiney neten R. Obligationem ejusmodi Concordatorum utiet Dyicnin tum ceſſare, cum Epiſcopi ſalutem Eccleſiæ per ea impediri judicaverint. Nam neque iniri iltet, iil er ein⸗ potuerunt talia pacta, niſi hac conditione, ut, Nolut. NMüite ſi Eccleſiæ ſalus poſtulet, ol ligare definant. Ne- 1in Ninn, ſel i que fas eſt dicere, fic Epiſcopos fore judices Autrunt! 1 Nel in propris caufla. — Nam non ſuam; ſed Ec- 1il gn mlnnns eleſiæ ſibi concreditæ cauffam agunt. iur omni eiut 1 llen be⸗ §H. 746. Sunt, qui dicant, ſolos abu- ſeete vehmn . .. .. . e i ſus jurium adventitiorum nocere Eccleſis 1 W⸗ 7 . 19e erie, 11 geie lun elht particularibus: itaque his per alia media füblatis, eorundem uſum Romano Pontifici eſſe reliuquendum. Præterea ajunt, jura illa Papæ ſine periculo ſchismatis vix ac ne vix quidem ablatum iri. R. Non is ego ſam, qui abſolete auſim affeverare, jura adventitia Sedi Apofſtolicæ effe adimenda. Id duntaxat affirmo, jure & me- rito Eandem his juribus denuo privari,» fi ſpectatis omnibos circumitantiis ejusmodi pri- vationem ſalus Eccleſiæ depoſcat. An & Juan- 1 do hæc conditio impleta ſit, Epiſcopi ipfi vi- derint. Videbunt autem, ſi oculis 41e0Oο⁵ 70- LICIS videant, an relicto uſu tolli abuſus poſſint; videbunt, juſtusne, an inanis ſit me- tus ſchismatis. K. 747. Quid juris competat Principi circa jura adventitia Primatus, tum explica- bimus, cum de jure regio circa Sacra in Eccleſia chriſtiana agemus. Interea ſuflecerit dicere, gratulandum eſſe EFpiſcopis, ſi in temporalibus ſubſint Principi, cui & vires ſuppetant, & animi magnitudo non deſit, queis Curiæ Romanæ machinationes valeat ſufflaminare. ARITIICULIS liI. DE GRIBUS COWROVERSIS PRlI. MATVS ECCOLESIASTICI. §. 748. Inter jura controverſa Primatus primo loco nominari meretur donum infallibilitatis extrinſecæ 162), quod Papæ, dum e Cathedra ut vocant, loquitur, divinitus eſſe coneeſſum ajunt. (a, Huic accedit jus ſuperioritatis, quo Conciliis ge- neralibus, atque adeo toti Collegio Epiſco- porum imperare dicitur. Ex his duabus prærogativis fluit jus tertium, nempe confir- mandi Concilia generalia, ita ut bæc a confirmatione Papali robur ſuum recipere Romanenſes contendant. (b). ℳ = ſoben un p Goatinn ſel o⸗ r aptenn Ali un u in- ln ln ite Paelis 4l ine eo Minmtdi Nall⸗ lelau ein n 1t ulten urtunnt⸗ i il clen lat. g er n Melblen en t Ahate, (w t Woro iu u honines erncti o ulibls, gune dent, mn gwin (untn, Cntente Pbera Cri r Uinilliilinen s, „So lün ur ſen g i ari degte l — ⸗ biimn if deuls 4 6n e, mn inniz ſt ne tonpetit Minezt u, un eilrr. 0n rn Nn in Mena llgeit e Tniens 1n ci, an n Aituto won det, Gckiuntines 05 . ZEAA MM wera Düümen Nowirari Netel 6Tre IIt.), G won, lit gno Cod E 59 a) Hodierni Patroni infallibilitatis Pouzificiæ tum bapam loqui ex cathedra dicunt, cum doctrinam vel propoſitionem aliquam dogmæstis loco amplectendam (100) toti Eccletiæ proponit. Alii aliter hane phrafin explicarunt. 9) Jura hæc ideo controverſa dicimus, quia Romanenſes ea inter eſſentialia numerant; alii vero Primatui nullo modo convenire arbitrantur. Reliqua enim jura, quæ fupra recenſuimus, nes ſaltem accidentalibus accenſemus, quamquam alii illa ad clafſem eſentialium feferenda judi- cent. F. 749. Si Papam ex cathedra loquen- tem infallibilem eſſe negas, tibi non incum- bit probare, quod negas. Cum enim Papa ſit homo ſua natura, perinde ac reliqui homines, errori obnoxius, tamdiu cenſendus eſt fallibilis, quamdiu, qui eum infallibilem judicant, non probaverint, eundem e cathedra oquentem, dirigente Spiritu ſancto, reddi erroris immuném. Id autem ut probent, doceant neceſſe eſt, infallibilitatem vel ſua natura eſſe- cum Primatu conjunctam, vel libera Chriſti voluntate eidem annexam. Neu- trum ſi probe ir, nemo nobis vitio verterit, ſi infalli bilitatem Pontificiam inficiari perga- mus. F. 750. Unitas eſſentialis Eccleſiæ chri- ſtianæ ſeu unitas in dogmatibus poteſt con- ſervari absque infallibilitate Papali. N 60°% Nam Papz jure divino competit poteſtas ſta= tuendi novos canones dogmaticos, tanquam deereta proviſoria (692 - 95) Jam demus, ejus- modi decretum edi a Romano Pontifice; vel eidem accedit conſenſus ceterorum Epiſcoporum, vel non ? — Si accedit; cum torum Collegium Epiſcoporum in religionis chriſtianæ eſſentialibus fit infallibile (422); omnes Chriſtiani eadem fde tenebuntur. Si vero, Epiſcopis aliquibus diſſentientibus, geliqui Papæ conſentiant; tam- din ſententia Papeæ vim dogmatis non obtinebit, quamdiu ceterorum Epiſcoporum conſenſu caret. Sic autem, ut patet, circa dogmata ipſa in uvtroque caſu nulla erit diſſenſio. §F. 751. Unfallibilitas Papge ex cathedra loquentis ſua natura non eſt connexa cum Primatu Papæ. Si effet ſie connexa, id forer ob conſerva- donem unitatis ſentialis in Eccleſia: ita enim ratiocinantur Aarii. Sed hoc fſine ratione fafficlente afferitur (77 ). Ergo inter Pri- matum & infallibilitatem non datur ejusmodi . Connexi0, 4 52. Verum ſi Papa, inquis, non eſt Infallibilis, niſi accedente conſenſu ceterorum Epiſcoporum; inprimis communis erit illius cum ceteris Epiſcopis conditio, utpote quorum finguli, accedente conſenſu univerſorum; pariter ſunt infallibiles: deinde Chriſtiani tamdin de dogmate erunt incerti, quamdiu de ejusmodi conſenſu non conſtiterit. R. jucicin ene l N, Nec ſen e Petnin, N emities ih Uenceat, Woriari Cailieo — =s N= 561 uunetit aten * a3 R. Admiſerim, Papam non magis eſſe infal- 5) Amn tenlb,is libilem quam ceteros Epiſcopos fingillatim ſpe- Weno Doniffe, i tatos. Sed aliæ ſunt prerogativæ, queis ſupra Lenn yopnn alios quoscunque eminet. Neque abnuerim, un twn (olenin Chriſtianos nonniſi ex Epiſcoporum conſenſu de ifine ,ſnii dogmate certos reddi. Qui asutem hac incerti- 6s (mkin euen tudine unitas eſſentialis Eccleſiæ perichitetur, Aiſeni düob plane non video. Tenebanturne ſeculo III. Africani, poſt editum a Stephano P. decretum, n mminint; tm. mimn aini, ante plenarii Concilii definitionem, fide divina credere, Baptismum ab heæreticis collatum eſſe ld in validum 2 Negavit harlc obligationem Augu- ilein ſtinus; negarunt ii etiam Epiſcopi, qui in eandem cum Stephano contra Africanos ſenten- . tiam concefſerant. Neque propteres Aentialis iye er aaſi unitas Eccleſiæ corruit. Nempe pii Eceleſiæ (obena au filii firmiter credunt, quæ unanimi Epiſcopo- rum conſenfu definita ſunt; in reliquis Eccleſiæ docentis judicium obedienter expectant. tmt 0) anlen . 1:: . , Lolir: i K. 753. Infallibilitas Papgz repugnat gu M iei poteſtati hierarchicæ Epiſcoporum. Pp) Utet ri⸗ ind Epiſcopi in definiendis fidei controverſiis ex jure divino gaudent ſuffragio libero & definitivo (406 & 9). Hoc autem locum non habet, ſi Papa eſt infallibilis. Data enim hac hypotheſi, zeige ne Epiſcopi fſuum judicium tenentur conformare is, d . KE. . en . l, N. ennu judicio Papzr. Ergo eorum ſuſſragia nec defini- Cllenin . i tiva erunt, nec libera. Fruſtra igitur ſeu in Oummns eit i Conciliis ſeu extra Concilia eorum fufftagia ti⸗ Ntwpe ulln expetuntur, utpete cum deciſio controverſiæ ir' xircin dogmaticæ ab unius Papæ judicio infallibili . lin pendeat. Geince Onn . roffi Cd .. . relti, H. 754. Infallibilitas Papy adverſatur Conliti auctoritati Conciliorum generalium- 1 N n Ho- N= 7562 = * Horum auctoritas corruit, ſi Epiſcoporum ſuſfragia non ſint libera & definitiva (476. b5²Y. Sed in hypotheſi infallibilitatis Pontificiæ, Epi- ſcopi ſuffragio libero & definitivo carent (753). Ergo &c. F. 755. Prædicta infallibilitas non pro- batur ex S. Scriptura. Ex tribus præcipue textibus Aarii ſingularem hanc Primatus præ- rogativam conantur evincere; nimirum a) Ex WAITH. XVI. 18. Tu es Petrus, S& ſuper haunc petrum ædificabo Eccleſiam meam: & portæ inferi non pravalebunt adverſus eum. Sicut igitur, inquiunt, portzæ inferi non prævalebunt adverſus Eccleſiam; ita nec prævalebunt adverſus petram, fupra quam tanquam fundamentum illa eſt ædificata. Per petram autem intelliguntur Petrus Apo- ſtolus, & ejus in Primatu ſucceſſores. Ita- que adverſus hos portæ inferi non prævale- bunt: quod tamen futurum eſſet, ſi illi aliquando e cathedra loquentes errarent. At verba hæc allegorica hoc ſenſu proprie ſunt exponenda, nimirum Primatum Petro col- latum, atque in ſfucceſſores transfundendum, eſſe medium, quo unitas Eccleſiæ chriſtianæ: conſervetur, ita ut portæ inferi neque adverſus hanc, neque adverſus illum unquam ſint præ- valituræ: ſicut enim Ecclefia, ita etiam Prima- tus usque ad conſummationem ſeculi perdu- rabit. Nihil habent, quod huic expofitioni op- ⸗ punt lni⸗ ilun mrell 6 lalin n, fel Me, l Hium d e1 Darin Mt ſui, an bi 3 Ayr elin de uln tinent enet, ige, t t inent, eite Probandon ertt Lyiſopos ſne en lire Anii unguum tektt mariom, tijen mm. Pyo Nen Deve lo dri — 563 SS* opponant Aarii, Inde autem infallibilitas neu- tiquam conſecutione legitima deducitur (750 & e 51). Eccleſia nempe non ſuper perſonam betri vel Papgę, ſed ſuper eorundem offcium ſeu Primatum eſt æ&ddificata. Moriatur licet, ſeu in hæreſin labatur Primas; inconcuſſus Primatus ſtabit, & cum Primatu immota ſtabit Eccleſia: in Papæ enim heretici aut mortui locum alius ſubrogabitur, qui Primatus fungatur officio. Fruſtra timent Aarii, fi Pontifex e cathedra niit, 6 liilor befnifn et ltats Poniß eünitino cvent Ae, UmIun erret, fore, ut univerſa Eccleſia erret. Qui id timent, tacite ut verum ſumunt, quod anfea robandum erat: ſupponunt enim, ceteros I. 1g Hu ben Tritcopor ſine examine definitionibus Pontificijs ain Laceion ſnnn debere aſſentiri: at hoc ipſum eſt, quod nos, lum ain iu tanquam poteſtati hierarchicæ Epiſcoporum con- aN ned trarium, rejicimus (752,. poe iei Ccſenun, in inn 4) Ex 9lA.1VV XXI. 17. Paſce ores I : meas. Ergo Petrus omnes oves Chriſti, eur nsA. absque ullo diſcrimine, juſſus eſt paſcere. irenes u. Hoc autem munus ut rite obiret, dono infallibilitatis erat a Chriſto muniendus. nn euin Sed nunquid ſinguli Epiſcopi ſunt Paſtores emes Allt ſuæ quique diœceſeos? An propterea ſunt in- fallibiles ? — Diſcrimen eſt, ais, quod ſinguli Epiſcopi eum ſuis Eccleſiis poſſint a fide or- thodoxa deficere; non item omnes. Cum igi- tur Papa ſit Paſtor univerſalis, eum oportet eſſe infallibilem; ne ſcilicet omnes Eccleſias in errorem inducat — Verum hæec diſpari as denuo ſupponit, reliquos Epiſcopos obſtringi; ut Papæ ex Cathedra loquenti, absque ulte- riori diſcuſſione, morem gerant. N u2 ) Ne= 64 =* c) Ex LUC. XXII. 32. ubi Chriſtus ad Petrum ait: Ego rogavi pro te, ut non deficiat Ffides tua: & tu aliquando converſus conſirma fratres tuos. Chriſtus certe exauditus eſt pro ſua reverentia: ergo Petrus pro ſe & ſucceſſoribus ſuis donum inerrantig in fide impetravit, præſertim cum hoc ad reliquos Epiſcopos confirmandos ſit neceſſarium. Quænam enimvero logica eſt, quæ ſic con- cludit: Chriſtus vraſtitit Petro, ut non defi- seret fides ejuss ergo eum reddidit infallibilem? Ego ſpero, fore per gratiam Dei, ut a vera fide nunquam deficiam. An propterea ſpero, me futurum deinceps in fide infallibilem? Si hoc admiſeris; pariter concedas necefſe eſt, omnes, quorum in orthodoxa fide perſevertan- tiam prævidit Deus, eſſe in fide infallibiles. Demus tamen, Petro per hæc verba promiſiam fuiſſe infallibilitatem; unde probabis, eandem promiſſionem ad ejus quoque ſuccefſores per-, tinuifſe ? — Quia promifia eſt, inquis, ad confirmandos fratres: quæ obligatio certe ad Petri etiam ſucceſſores tranfiit. — Ergone ad confirmandos reliquos Epiſcopos neceſſariam ju- dicas infallibilitatem Papz? Mirum! nunquid finguli Epiſcopi, immo & Parochi populum in fide confirmare tenentur? funtne ideo infallibi- les 7 Denique obligationem confirmandi fratres ſuos omnibus Petri in Primatu fucceſſoribus in- cumbere, non inficior. At ubi promiſit Chri- ſtus, fore, ut omnes illi huic officio ſatisfa- ciant? Nonne etiam paſcere juſſi funt oves Chriſti? Ad munus Paſtoris ſpiritualis, prout oportet, implendum ſumma requiritur caritas. An hæc omnibus Petri ſuceefſoribus promiſſa eſt? §. 756 6 Elttccrum on Ule Ceclets Melt, gleri ntics decletis nebat, Dei nitiones ketrad lortere, ſe N1 in un Kam, Duat p al r. P nn ke, r r Cuuini n Celte enllitl N Deins do ſe Uenuntie N it Dutro, t non eif. n mifiüt mfalttin nim Dei, N1 ſe An Ponteten ſen 1 e inftlibllen coNcedts Hotort ite N = 76 5 = 5* F. 756. His, quæ hactenus contra infal- libilitatemn Papalem diſputavimus, inſigne prorſus robur a Traditione accedit. Inde enim conſtat, illam veteri Eccleſiæ adeo fuiſſe in- cognitam, ut acta nobis reliquerit, quæ eidem infallibilitati prorſus adverſantur. Hanc enim ſi credidiſſet, inprimis neceſſe omnino fuiſſet, ut hæreticorum numero accenſerentur, qui- cunque decretis dogmaticis Papæ reluctari auderent, quemadmodum acciderat iis, qui dogmaticis decretis Conciliorum generalium ſe opponebant. Deinde nefas fuiſſet ejusmodi definitiones retractare, ſeu rurſum judiciali- ter diſcutere, ſicut definitiones Conciliorum univerſalium nunquam fuerunt retractatæ. Sed in utroque genere aliter egit Eccleſia. Nam. 4) Rebaptizantes non ante habiti ſunt pro hæreticis, quam plenarii Concilii aucto- ritate eorum error damnaretur. Notentur S. Auguſtini hac de re verba L. 2. de Bapt. C. 4. ubi ait: Cyprianus ſatis oſtendit, facillime ſe correlturum fuiſſe ſententiam ſuam, ſi quis ei demonſtraret (a): nec nos ipſi tule aliquid au- deremus aſſerere (quale ſcilicet Stephanus aſſeruit) niſi univerſa EReocleſia concor diſſim aultoritute firmati (b) u & ipſe ſine dubio cederet, ſi jam illo tempore quaſtionis hujus veritas eliquata per Contilium plenarium ſolida- 1etur (6c). Et ibid. C. 8. Woluit vir graviſſi- mus rationes ſuus, etſi non veras, guod eum W n 3 a⸗- N== 566 = * latebat; ſed tamen non viltas (d), veraci qui- dem, ſed nondum aſſertæ conſuetudlini (e) cedere. 4) Ergo ex mente S. Auguſtini decretum Papæ docentis, valere Baptismum ab heæreticis collatum, non ſuffecerat ad demonſtrandum er- rorem oppoſitum. — by En nec Auguſtinus ceſſurus fuiſſet ſententiæ Papali, qui tamen ceſſi judicio Eccleſiæ univerfalis! — c) Igitur quæſtio de rebaptismo non per decretum Papæ, Ged primum per Concilium plenarium fuit ſatis eliquata — & e) Itaque definitio Papalis eum gradum certitudinis non attigit, ut vinceret rationes a Cypriano allatas. B) Retractata fuit cauſſa Weſtorii in Concilio Epheſino, jam deciſa a Cæleſtino P. (461); — in Concilio Chalcedonenſi cauſſa Eutychetis, jam definita a Leone J. 468); — in Concilio Cpltano III. cauſſa Monotheli- tarum (507), de qua ſententiam ante jam tulerat Martinus I. in Concilio Lateranenſi (5SII). Præterea epiſtola dogmatica Leonis ad Flavianum, & epiſtola dogmatica Aga- thonis ad onſtantinum Pogonatum Imp. non prius fuerunt approbatæ, illa quidem in Chalcedonenſi, h'c vero in paullo ante memorato Cpltano Concilio, Jquam fuerint ab Epiſcopis examinatæ, an orthodoxæ fidei regulis conſentirent (477, 79/ & 94. item 501, 17/ & 22). Quid dicam de Vigilio & Honorio Romanis Pontificibus, querum ille ob damnata tria capitula ab Epiſcopis Africanis communione Ca- vende ctirlen i e nten ien III „α. C'luno II ,. cknO I uuen uu g,,A Heti ile ln terlt AMeltee, n ilpenn. zr. binin 1 en Cnrin . d Folantat Chil en leſelatione nt er Verdo! 1n inllldbllius e Uimatn Ut cunt nk, goim er Cmm igiur hui⸗ in ſingemm, antiüci? unnes NMlellgn Cniio Ineninn befintio tcei, Ilegig Nnn KN gi⸗ ufnn in, afeit 3 untn eene Allln S ice , urni Aelltini kenetn Utsnum 5 herettl A Gemonkunton e 11 er Algllin l 5 gll tamel Hetals! —) haine 1 e Eennn Eine, D Nentim iin his ne Cenii dils Nn miglt u ſinn CDaleetovend cndl 1 Leone ,. 469)7 Cognatien eoni Covaten Ar Pagonuen I Ate, Un Aud 1o i nuli 1b, Juun unll n orthutne 7,/ ge n Eimmi Nuuni 0 Guntin Fieanis ene N= 567 =* catholica fuit excluſus (403); hie vero poſt mortem iterztis vicibas in generali Concilio Cpltano III. (517, 18, & 192), & furſus in Ni- cæno II. tanquam hæreticus fuit anathematiza- tus (531)? Si tamen illos Pontifices ex ca- thedra fuiſſe locutos neges, nolim plaribus tecum contendere, cum his duobus exemplis non indigeam. . J. 757. Infallibilitas ex cathedra neque ex libera Chriſti voluntate Primatui eſt an- néxa. Voluntas Chriſti nobis non innoteſcit, niſi ex revelatione: hæc autem tantum cognoſci- tur ex Verbo Dei ſcripto vel tradito. Itaque an infallibilicas ex libera Chriſti voluntate cum Primatu ſit conjunéta, non aliunde intelligi- mus, quam ex S. Scriptura vel Trsditione. Cum igitur huie Primatus prærogativæ neque illa ſuffragetur (755); neque iſta (756,; infalli- bilitatis Pontificiæ Patroni fruſtra ad utramque confugiunt. F. 758. Si Aarii quædam SS. Patrum, aliorumve Epiſcoporum, aut Doctorum fſcripta adverſum nos producant, Rdebimus, quod Joannes Palæologus Imperator Græcorum in Concilio Florentino reſpondit, dum ei offereba- tur definitio fidei, a Latinis conſcripta, in qua privilegia Primatus juxta determinationem &. eripturæ && dikta Santtorum Papæ tribuebantur, i quis Sanktorum, inquiens, in epiſtola hono- rat Papam, extipiet hoc pro privilegto ? Inhæ- remus nempe Aktis Conciliorum & CS. ano- nibas, juxta definitionem ejusdem Concilii N n 4 Flo- N= 568 = * Florentini, a Græcis ſimul & Latinis appro- batam (606 & 7). Duo tamen ſunt argu- menta, ad quie ſpecialiter reſpondendum duxi. F. 759. Primum eſt ex S. Auguſtino, qui Serm. 2. de Verb. Apoſtol. de cauſia hære- ſeos Pelagianæ ſic ſcribit: Jam de kac cauſa duo Concilia miſſa ſunt ad Sedem Apo- Rolicam. Inde etiam reſcripta venerunt. Cauſſa Jfinita eſt. Utinam ſiniatur &ñ error! Con- cilia, de quibus hoc loco fit mentio, ſunt Carthaginenſe & Milevitanuum. Utrumque hyæreſin Pelagianam damnaverat, eaque de re certiorem fecerat Innocentium I., qui acta utriusque Concilii gemino pariter reſcripto probavit. Aarii ex his verbis Auguſtini ſic argumentantur: Cauſſa fidei, qualis fuit Pelagianorum, non finitur, niſi per judicium infallibile. Finita autem fuit per reſcriptum Papg. Ergo Auguſtinus hunc credidit in- fallibilem. R. Caufſa finitur per eam ſententiam, a qua nulla datur ualterior appellatio. Sed in caufſſa Pelagii, poſt ſententiam Papæ due Con- cilia confirmantis, nulli appellationi locus re- linquebstur; non quidem propterea, qued ju- dicium illius per ſe infallibile cenſeretur, ſed quod Concilium generale, ad quod ſolum alias appellare a Papa licet, non oporteat celebrare absque publica Eccleſiæ neceffitate. Porro ſi eundem Auguſtinum L. 4. contra duas eyl. Pelagian. C. ult. audiamus; Concilii congrega- tio- Lceeſt 1oſe Nu zeein 1 Ai uli M Ppicoporon an lelurns, Her Lon Kluitut, füm. Ei enin fubulit igvplutn ilopis iner . Coner, tel ſouriij andri A n Oge jeceſſiut . ntr, n 6; Cond 769 * tione opus non fuit, ut tam aperta pernicies (hærefin Pelagianam intelligit) damnaretur: quaſi nulla hœreſis aliquando, aiſi Synodi con- gregatione damnata ſit: cum pvotius rariſſimæ inveniantur, propter quas damnandas neceſſitas talis extiterit; multægue ſint atque incompara- biliter plures, quæ, ubi extiterunt, illice im- probari, damnarique meruerunt, atque inde per ceteras terras devitandæ innoteſcere potue- runt Nimirum diſtinguenda eſt cauſſa ſidei aperta ab intricata. Illa per ſententiam Papæ utut. fallibilem finitur: cum eo ipſo, quod ſit apverta, absque Concilio generali ceterorum Epiſcoporum conſenſus haud dubie ſperetur ae- ceffarus. Hæc vero per ſolius Papzæ judicium non finitur. Cujusmodi fuit cauſſa Rebaptizan- tium. Ea enim, utpote tantis altercationum nehulis involuta, ipſis diverſarum provinciarum Epilcodis inter ſeſe diſſentientibus, finita non eſt, donec, teſte eodem Auguſtino, ad plenarii Concilii aukkoritatem roburque perdulta eſſet (756. A). G. 760. Alterum eſt ex Clemente VI., qui inter 14. articulos, queis Armeni antea ſubſcribere deberent, quam ad Romanæ Eccleſiæ communionem admitterentur, hunc quoque poſuit numero I13tium: Si credis, ſolum Romanum Pontificem dubiis emergentibus circa ſidem catholicam poſſe per determinationem authenticam, cui ſit inviolabiliter adhærendum, ſfinem imponere; & eſſe verum & atholioum, quicguid ipſe auftoritate clavium ſibi traditaras a Chriſto determinat eſe verum ; & quod determinat eſſe falſum & hareticum, tale eſſe cenſendum. N n W 570 = R. His verbis Papzæ tantum tribuitur præ- rogativa ſuffragii (774), quod tunc demum fit irrefragabile, cum reliquorum Epiſcoporum con- ſenſus acceſſerit (750). Si Clemens VI. pro- feſſionem infallibilitatis Pontifici?, ut volunt Romanenſes, ab Armenis exegit, limites ſuæ poteſtatis exceſſit: certe ejusmodi profeſſionem ab iisdem Deceſſores ejus Innocentius IV. & Alexander IV. non poſtularunt (553). Sunt & alii inter propoſitos ab eodem Pontifice articulos, quos, niſi mitiori, quam qualem præ ſe ferunt, ſenfu intelligas, cum reverentia dimittimus. Hujusmodi præcipue ſunt IIItius: Si credis, Pontifices Romanos, tan- quaat legitimos Chriſti Vicarios, omnem pote- RKativam jurisdibktionem, quam Chriſtus ut Caput conforme in humana vita habuit, immediate ab ipſo Chriſto ſuper totum ac univerſum Corpus militantis Eccleſiv accepiſſe. Item VIIIvus : di credis, Romanum Pontificem ſolum voſſe ſacros generales canones condere. Prior enim articulus, nifi emolliatur, Papam Chriſto æ quat in terris ambulanti; alter poteſtatem ſanciendi ganones generales ipſis Conciliis univerſalibus denegat. Utrum autem afſertum altero ſit abſurdius, neſcio. §. 761. Cum igitur infallibilitas neque ſua natura, neque libera Chriſti largitione Primatui annexa ſit (750- 61); hanc præ- rogativam merito inficiamur competere Romano Pontifici, etiamſi is ex cathedra loquatur (749): niſi forſan huic phraſi eam notionem ſublicias, quæ in eundem cum Apſa Eccleſiæ infallibilitate ſenſum recidat. ⸗ ſeiti Hun ntn, Ali G. Itltt, A Md lele Gintt 8. tus Agitir, 1 ilas zotre! EDENTE' Rrutur, l ita, Aeten aſe innlil Necet Uigetllis igonis ienen Enre imnuin , uſe⸗ ie, e knln Hrein ttz a fcin Ynnnn licet an ell liber, i elguun nmm trbuie n Augs tune denin tun beionwnn en i (lkeren l Ir. Mtißeie, t nſre Altoſt, linits i Merodi gpokefianen lueelti 15, n . Nrolte id enen li rrthne iun tifcis Lonaut, inr arin, onun uun Cntu lyn Mupuit, innulidt, 4 1r nlin/lin (n 1e len Illim 1 1 rtitan mnum Npim ni elut ſaten Unciend- s Wirerialdes Geram Menn 1 571 ℳ F. 762. Nam ſi ſentias cum Natal. Ale- Xandro, qui Sec. VII. Diß. 2. propos. 2. ſcribit, Ex cathedra loqui Pontifcem tunc, Juando pronunciut, ac decernit aliquid, ad cripturam ac Traditionem, quæ in Romana Eccleſia a temporibus Apoſtolorum incorrupta Jervatur, & ad ipfſum continna & nunquam interrupta Pontificum ſucceſſione transmiſſu eſt, aſſiſtente Spiritu &., attendens; & controver ſiis, de quibus agitur, per dottiſſimos Theologos ad ſucas illas noſtræ Fidei regulas expenſis, ad- hibito ſacri K. E denatus ac vicinorum Anti- ſtitum conſilio & ſußfragio, fuſis ad Deum Publicis piecibus, aliquid Fidelibus umiverſis credendum, aut ubique obſervandum proponit, d precipit: ejusque conſtitutiones auc decreta ACOEDEIWIE EOCLEIEE COWSETWSV oborantur; ſi ita, inquam, ſentias, neminem Catholicorum reperies, qui Papam ſic lo- quentem eſſe infallibilem neget. Cum enim Eccleſia univerſalis in eſſentialibus chriſtianæ religionis nequeat errare (426-30); ab omni errore immunia ſint neceflſe eſt decreta dog- matica Papæ, quæ accedente ejusdem Eceleſiæ conſenfſu fuerint roborata. F. 763. A controverſia de infallibilitate Pontificia plurimum pendet altera quæſtio, num fſcilicet Papa Concilio generali; —= an hoc illi ſubjaceat. Ut quæſtionis hujus ſta- tum rite exponamus; demus, = 572 = ü * a) Convenire Concilium generale, le- gitime convocatum (413 & 710-13), partim ad dirimendas quasdam fidei controverſias, partim ad ordinandam diſciplinam eccleſia- ſticam. *) —In Concilio proponi quæſtionem vel dogmaticam, E. g. de attritionis formidoloſæ ſufficientia ad obtinendam juſtificationem in Sacramento pœnitentiæ; vel diſciplinarem, E. g. de abroganda lege cælibatus clericalis. *½) — In quæſtione utraque decidenda a Papa afir mantem; — contra a ceterorum Epiſcoporum Collegio negantem ſententiam propugnari. Jam quæritur, an Concilium Papzę; — an vero hic illi tanquam Superiori cedere ac obe- dire teneatur. G. 764. Superioritas Concilio generali competit, ſi pro ea pugnet primorum ſecu- lorum obſervantia, atque ita quidem, ut pro Papa nec ex ratione Primatus, nec ex S. Scriptura argumentum ſolidum aflferri pofſſit. Hæc propoſitio extra controverſiam poſita eſt. Inquirendum igitur, quid pro Concilio generali ex obſervantia primevæ Eccleſiæ; — quid contra vel ex natura primatus vel ex ſacris literis pro Papa probetur. lelen, a lon n io Cteri gns: Goi tam 1t un Aans, Celtbus, nsgue Eecteto obt I I Veneralss, CCtorltatenn Uldde ) K l münionen cul Ueg tnlarat , Ulerat de 5 un le I. in genenle . 1 N 572 §. 765. Obſervantia primorum Eccleſiæ chriſtianæ ſeculorum fuperioritatem Conci- liorum generalium manifeſte declarat. Nam ℳ) Sec. II. orta controverſia inter Victo- rem I. P. & Epiſcopos Aſianos de celebrando Paſchate, ille hos, ut Euſebius L. 5. H. E. c. 24. refert, a communione ſecludendlos edixit. Verum iſta ceteris omnibus pvarum placebant Epiſcopis: qui tamen communionem ſerva- runt cum Aſianis, licet a more ſuo non recedentibus, usque ad Nicænum Concilium, cujus decreto obtemperarunt, quoquot in cauſſo feſti claudicabant, ut S. Athanaſius L. de Sfnod. ſcribit: quia ſcilicet omnium conſenſu controverſia, eu de re ſuſcepta, pru- denter & commode ſedata eſt: quemadmodum habet epiſtola ſynodica Concilii Nicæni ad Eccles. Alexandrinam apud Theodoret L. I. H. E. c. II. Ergo ceteri Epiſcopi judicarunt, Aſianos, ſalva unitate eccleſiaſtica, reluctari decreto Papæ; non item decreto Concilii generalis. Ergo majorem huic quam illi auctoritatem tribuerunt. b*) Sec. III. univerſa Eccleſia retinuit communionem cum Rebaptizantibus contra decretum Stephani P., donec illi a Concilio plenario damnarentur. Ergo Eccleſia idem judicium tulit de Rebaptizantibus, quod antea tulerat de Quartadecimanis. ) N= v974 *) Sec. IV. Concilium particulare Roma- num, præſide Melchiade, in cauſſa Cæciliani Ep. Carthagin., damnaverat Donatiſtas. EKa de re conquerentibus his S. Auguſtinus ept ad Glorium, Eleuſium, &. reſpondit: Putemus, illos Exiſcopos, qui Romæ judicurunt, non bonos Juiſſe ſudices; reſtabut adhuc plenarium Eccleſio univerſalis Contilium, ubi etiam cum ipſis ju- dicibus cauſſa poſſet agitari, ut, ſi male judi- caſſe conuilti eſſent, eorum ſententiad ſolverentur. Ergo Auguſtinus credidit, Papam poſſe judicari a Concilio generali. Sed judex profecto ſuperior eſt eo, qui judicatur. 2 Sec. V. cum Zoſimus P. jus recipi- endi appellationes ſibi vindicaret vi canonum Sardicenſium (451), quos nomine Niczæno- rum citaverat; 217. Epiſcopi Africani, in Concilio Carthaginenſi congregati, ad Boni- facium Zoſimi ſucceſſorem refſcripſerunt, ſe so ſervaturos usque ad inquiſitionem ſlatutorum Cone Wicæni. Sed nullo modo, pergunt, talia tolerare cogemur; nec ſumus iſtum tuphum vaſſuri, ſi forte aliter ſe habent sanones Con- cilii Wicæzni. Cumque deinde ex Concilii Nicæni exemplaribus, Cpoli & Alexandria allatis, pateret, canones a Zoſimo allegatos in Concilio Nicæno non reperiri, Romanis appellationibus ſeſe opponere non deſtiterunt (729. d & e). Ergo parati erant obedire Concilio generali; non item Romano Pontifici. Ergo hunc illo inferiorem eſſe cenſuerunt. ⁵) s, 1Konnro 4 utumgue Nel, Per eonn ane Alms Mireet eriolitten on lit, Mn euit üane ankn, 166, Dro 1Abas xpe 1 Nomaenles, un Lackſam n lle olis üninatur: di Wmuum brimaten r, guam ii, uummr gvogte Uls pote um Wnireni, in I ſet D Ulg, Iug ⸗ 1n n ah 1ld er o WM ahnſeglint Unitins is gli nc 74 SS Cuuum gnicilne, lade, in cauf layent Donntſiu dt 8 Augufinm, N. e llartt, u lnariun! 5 Wi ktan cun ugtun, , tentle ſt vi utenut. n rimns 5. E ſdi nincicnt ſia ), guss vorine! 1. Diſopi Alin eni coletenni, aſſoren ſeſeſi⸗ l inpuiſtinen 4ulo noco, eg MeN ngde Ceinke e d 6, Cmi n goves An ¹ n Eepenii, , Opere gan! 4 o al en H en Komme eſe calnm. It oen t, Dan alei l. ded e = 575 =ͦ* *) Concilia generalia retractarunt cauſ- ſas, a Romano Antiſtite jam deciſas (756. B). Tantumque abeſt, ut is aliquando interce- deret ejusmodi Conciliis, ut ad ea ſuos etiam Legatos mitterert. Hic autem agendi modus ſuperioritatem Concilii generalis manifeſte oſtendit, non enim niſi Superiori fas elt judicare cauſſam, ab alio jam judicatam. §. 766. Duo funt S. Scripturæ textus, ex quibus Papzæ ſuperioritatem probari pu- tant Romanenſes; nimirum ex MWALIII. XVI. 18. n es Petrus; & ſuper hanc petruin ædiſicabo Eccleſiam meam, & ex Joann. XXI. 17. Paſce oves meas. Ex priori textu ſic ratiocinantur: Si Eccleſia eſt ſuper Petrum tanquam Primatem ædificata; huic certe major, quam illi, conceſſa eſt auctoritas. Ergo major quoque Primatis eſt, quam Con- cilii generalis poteſtas. Ex poſteriori hoc argumentum formant: Petrus tanquam Pri- mas juſſus eſt paſcere omnes oves Chriſti absque ullo diſcrimine. Atqui Epiſcopi quo- que, & quidem non tantum ſinguli, ſed etiam univerſi, ſunt oves Chriſti. Ergo & hos paſcit Primas. Sed bPaſtor certe ſuperior eſt iis, quos paſcit. Aſt textum priorem jam fſupra expoſuznus (755. %) in ſenfu broprio: ex quo Superioritas Papæ nullo modo conſequitur. Quod ad poſteriorem ar- tinet; admittimus quidem, ſingulos Epiſcopos unitatis cauſſa paſci a Papa; ita tamen D ut ioſe = — 2E 5 . S N ipſe paſcatur ab univerſis: qui quidem ipfi quoque oves ſunt; ſed oves Chriſti; non oves Papkx. Sunt oves Chriſti; ſed ſimul ſfunt Paſtores: qui ſimul ſumti Papam Pa- ſtorem primum ſibi ſubjectum habent, quem- admodum ipfi ſeorſim accepti eidem ſe ſub- jectos proſitentur. G. 767. Tribus potiſſimum argumentis Aarii probare conantur, ſuperioritatem Papæ ipſa notione Primatus contineri: quorum primum quidem ex jure publico civili; — alterum vero (quis non rideat?) ex Matheſi; — tertium denique ex Phyſica adducunt. ℳ) Ex jure publico civili. Eccleſia in S. Scriptura ſepius comparatur regno: atque adeo quod eſt Rex in fegno, hoc eſt Roma- nus Pontiſex in Eccleſia. Rex autem non ſingulis tantum, ſed etiam univerſis fubditis cum imperio præeſt. Ergo Papa quoque Epiſcopis tam univerſis quam ſingulis im- perat. R. Eccleſiam ideo comparari regno: quia, ſicut regnum communi imperio civili guber- natur, ita etiam Eccleſia communi imperio ſacro ſubeſt. Ex hac igitur comparatione nil aliud ſolide probatur, quam Eccleſiam in ordine ad conſectandum finem fuum eſſe ſocietatem liberam & perfeltam (60. 5 & c). *⸗ u / ahchix 1 ceul nen unn avikr enpiene⸗ 1 unn Mel 11 lhns 5 (C s Cgenl un Cctivan 1. r priut unlenium nun liropes ele ve nlun et, nun nieris Vriſco⸗ s dehent, Fii niſenos Dpikeop uni, ſ in ene iſchlian cente ief Lgo poti lun 7 s Konlolrate le i D )k uten Cet wiis ie gii epioon, is humanm mn Giperis nenbrs de. 8: gli gileni uun (liſß, Chnit; lel n ümti Dapam er een ſe yca adcveut. N == 577 = 5* 5) Ex Matheft. Papa eſt centrum unita- tis eccleſiuſticæ (717). Sicut ergo cum centro circuli non tantum ſingula ſed etiam univerſa puncta peripheriæ quali diſtantia conſpirant, ita tam univerſi quam finguli Epiſcopi cum Papa in rebus ad unitatem eccleſiaſticam pertinentibus conſpirate debent. Is igitur habet jus cogendi univerſos, ut in eandem ſecum doctrinam vel diſciplinam conſentiant. R. Ex paritate hac nil aliud ſequi, quem conſenſum mutuum inter Papam & ceteros Epiſcopes efſe neceſſarium. Aliunde igitur pre- bandum eſt, num ad ejusmodi conſenfum Papa univerſos Epiſcopos; — an hi illum obligandi jus habeant. Prius fſi admittas, fatearis oportet, univerſos Epiſcopos poſſe a Papa excommuni- cari, fi in eandem cum ipfſo doctrinam vel diſciplinam conſentire nolint: quo quid abſur- dius? Ego potius crediderim, penes univerſi- tatem Epiſcoporum eſſe jus, Papam, 6 eum ipfis conipirare detrectet, deponendi, aliumque ejus loco fubrogandi. *) Ex Phſicau. Papa eſt Caput Eccleſiæ, Caput totius Hierarchiæ, Caput totius Col- legii epiſcopalis. Ergo, ſicut caput corpo- rxis humani non tantum ſingulis ſed et an- univerſis membris eſt ſuperpoſitum; ita etiam Papa &c. R. Rectene ſic argumentor: Reſeéto capite, humanum corpus definit vivere, Ergo Papa ber mortem ſublato, vita etiam Eecleſiæ ceſſat? — Male, inquis. Nam ut duo fint fimilia , ſuffeit, ſi aliqua tantum ratio, in qua conve- . ni- = = 5y7 8 =— 8. niant, utrobique reperiatur. Igitur ut Papa mereatur appellari caput Epiſcoporum, non requiritur, ut omnia, quæ capiti corporis hu- mani tribuuntur, Papæ etiam conveniant. Non immerito Is dicitur Caput Eccleſiæ, quia eſt membrum præſtantiſſimum totius Hierarchiæ ſeu congregatæ ſeu diſperſæ; quia ſupremam non quidem in Xccleſiam, ſed in Eccleſia poteſta- tem habet (58 3) c); quia primatum obtinet ſuper alias Eccleſias particulares (770. 4). G. 768. Papa Concilio generali fubje- Rus eſt. Hæc fſubjectio merito adſtruitur, ſi eandem teſtatem faciat primorum ſeculorum obſervantia; nec ratio Primatus aut S. Scriptura, repugnet (764). Sed verum effe utrumque, probavi- wus (765-68). Ergo. §. 769. Ad propugnandam noſtram ſen- tentiam nolumus uti auctoritate Conciliorum generalium Conſtantienſis & Baſileenſis; non eo quidem, quod invictum pro tuenda caufſa noſtra robur ibi non exiſtimemus reperiri; ſed quod auctoritate, quam Romanenſes maxime averſantur, non indigeamus, utpote argumentis, quæ produximus, ſatis ſuffulti. Præcipua quædam alia argumenta, quæ ex variis Concilüs generalibus pro ſuperiori vel horum vel Romani Pontificis auctoritate adduci pofſunt, pro inſtituti noſtri ratione, ſuis locis jam ſupra delibavimus Art. II. & III. de Con- ciliis generalibus. Specialiter luſtrentur 55. 461- 97.— item 501 — 33, & 553— 93. ac 601 — 38. denique 653. §. 770. 6 0 4 ſnuicr, Minn Coteiiun genenl utfces b een 4 M 4 Ielue , i Corclig genenel Fiti, Fel ei leiniends Co it, ebenoil nin Het Ppeln Ner o) ein caul ntor extiturns; Uenle, Atpofe giu mn celebratot. unl Dontiüces 4 Meruxt; id adte Peetelldus Conel Hine einsrodl e 0or DMfinetui debe ue bettii nhitn . llon n notlter ci dt⸗ inmo ke ie i⸗ ltas Alit, — l, i eMlcor e Fuhie ainntg en, n — ”* – u. latmn l . Djiteponn, 1 e aaniti oerg tum oonfeninnt Lerlele, gli⸗ Ntins HMenrehie s n ſyenan I 1 Bulſir tett⸗ n gümmun dbtinet Ants n i lo gerenll iie lmir, i eute Eeellorunm enui Kitun ehnn Urunge, Nohn Aum mlen kn Cdlionun . Plllenlis; I To keencn Ell wenns Neein Gnm Nommn gelns, nd b, Mno nilt 2 4 eta, glnen n i⸗ Ne. 579 =3* F. 770. Ex noſtra, inquis, ſententia ſequitur, licitum eſſe a Papa appellare ad Concilium generale. Sed Pius kI. aliique Pontifices id ſeverifſime prohibuerunt. R. A Papa ad Concilium generale licer ap- pellare in cansßis publicis, ad quas decidendas Concilio generali opus eſt. In caeſſis autem privatis, vel etiam publicis, ad quas tamen definiendas Concilium genersle necefisrium non eſt, ejusmodi appellationes ſunt illicitzz: non enim licet appellare ad judicem, qui nec exiftit, nec ob eam caufſam, ob quam appellatur, ſpe- ratur extiturus; cujusmodi eſt Coocilium ge- nerale, utpote quod absque publica neceſſitate non celebratar. Has igitur appellationes Ro- mani Pontifices damnarunt. Priores ſi prohi- buerunt; id adſcribendum opinioni ,„ qua ſe generalibus Conciliis ſuperiores efſe crediderunt. Hinc ejusmodi conſtitutiones Papales, ſelva, quæ Primatui debetur, reverentia, legali firmi- tate deſtitui arbitramur. §K. 771. Quare nihil omnino impedit, quo minus afſeverare liceat, Romanum Pon- tificem, ſalvo Primatu divinitus conceſſo, ſubeſſe poteſtati legislatoriæ, judiciariæ, & coactivæ Conciliorum generalium; ita ut ab his moraliter obligari, atque adeo judicari, & puniri; immo, & ſi univerſalis Fccleſiæ neceſſitas exigat, omnino excommunicari poſſit, & exauctorari. Conſtanter dico: quodſi ipſe Romanus Epiſcopus in fratrem peccaverit; æpiusque admonitus, Eccleſiam non audierit? hic, inquam, Romanus Epiſcopxus pracepto Dei O ⁸ . = 580 = eſt nabendus ſicut ethnicus & publicunus. Ita ſcripfit ipſe Silveſter Papa II. ad Sequinum Epiſcopum Senonenſem. JN. 772. Ex hactenus dictis, ni me omnia fallunt, oppido clareſcit, quid ſen- tiendum ſit de jure, quod ſummi Pontifices in confirmandis Conciliis generalibus exer- cent. Et quidem is confirmare, ſi vim verbi hujus propriam ſpectes „ decretum aliquod dicitur, qui eidem firmitatem, qua ante carebat, ſuperaddit. ſic confirmat Princeps ſententiam a judice inferiori ad ſe delatam. ſic etiam imperium civile confirmat leges eccleſiaſticas, adjliciendo ſanctionem civilem, quam imperium eccleſiaſticum iis nequit tribuere. Sepe tamen confirmatio ſumitur ſenſu quodam improprio, quo nimirum is etiam confirmare aliquod decretum intelligi- tur, qui eidem conſentit. Controverſia de jure confirmandi Pontificio forte ideo majo- ribus difficultatibus fuit implicata, quod confirmatio propria ab impropria non ſatis eurate diſtingueretur. §. 773. Quicunque generali Concilio ſubſunt, ejus concluſis tanquam veris legibus obedire tenentur (411 & 24). Cum igitur Pontifex Romanus Concilio generali ſubditus ſit (768); nullum fſupereſt dubium, quin & ipſe illius Concluſis obedire, atque adeo Sonſentire teneatur. Ita- 14 Conn 2 imemn, 11 Nifiun 400 al Noin ,ge conünmand legss eiin i tihe le 4 co bleni Cobelli gene l iatie, 6 hoe tuo u „Am ke iin un tio “ 7 All 5 6 Ulhleaegt. eicts, I Aet, gil er mi Ponifoe Perenlbus eer. n, AWreti Cerenn Aigon uten, gun u⸗ Cnirmet Dinen Ci 1d ke dehnn. le cnfmmat E nttonen inien In is lell nümmto Anin Olo Mninn Enntun inelg⸗ Commretin & ſte Umeo nn⸗ mpbcana . , eing n 1n 4 driin, dn alie, Me 4 . L 581 = Itaque Papa confirmationem impropriam, utpote quzæ a conſenſu in Concluſa conciliaria non differt (772), generali Synodo impertiri tenetur. G. 774. Concluſa Coneiliorum genera- lium ſupremam, qua gaudent, auctoritatem non recipiunt a confirmatione ſummi bPontifi- cis: cui proinds jus Concilia generalia proprie confirmandi merito abjudicatur. Leges enim vim roburque ſuum non poſſunt recipere a conſenſu alicujus ſubditi, Sed Con- cluſa Concilii generalis ſunt veræ leges (4771) , ipſum Papam tanquam ſubditum bligantes (771). Ergo auétoritatem ſuam a Romani Pontificis confirmatione non acquirunt. Et ſane vel po- nitur Concilium generale legitime celebratum, vel non? — Si prius ; ergo aucéteritatem, quæ ejusmodi Concilio competit, jam ante habet, quam confirmetur a Papa. — Si poſterius; ergo, cum Papa efficere nequeat, ut ſit legitime celebratum, neque firmitatem id genus Con- ciliis convenientem eidem tribuere valebit. Dic enim ſodes! An Leo P. tota, qua præditum eſſe Papam Romanenſes autumant, plenitudine boteſtatis, irrefragabilem auctoritatem pofujt vel dare Latrocinie Epheſino, vel Concilio Chalcedonenſi adimere? Abfit. Tenebatur enim Leo & illud reprobare, cum eſſet illegitimum, & hoc tanquam legitimum conſirmare. F. 775. At nonne, ais, aliqua ſaltem confirmatio Papalis Conciliorum eſt neceſ- taria 2 V lis priora approbavit, quia legitima cenſuit; & viciſſim ideo polſteriora repudiavit, quia Ulegitima eſſe intellexit. R. Necefſarius eſt conſenſos Papz vel ex- preſſus, vel ſaltem tacitess; non ut fapremam Concilio generali an oritatem conferat; ſed ut intelligant Fideles, in rebus ibi defin tis Caput conſentire cum Membris. Hanc rationem de- ſignat finis Primatus, qui eſt unitas ccleſiæ. Hanc indicat notio Concilii generslis, quod unam Chr'ſti Eccleſiam repræſentat. Hanc ex- Ppreſſam legimus in duabus epiftolis, in qua- rum una Martianns Imp. a Leone P. petiit con- firmationem Synodi (halçedonenſis; in altera hic eandem a le confirmari profeffus eſt (492). F. 776. Moleſte quærenti, an, fi Papa Concilio generali conſentum præſtare detre- ctaret, ſatis firma forent Concluſa ejusmodi Concilii; R. Fore ſatis firma. Ut autem Capiti cum Membris conveniat „ Collegium Epiſcoporum habet jus Papam contumacem deponendi, eidem- que alium, qui Concilio generali eonſentiat, ſubſtituendi. F. 777. Ceterum non diffitemur, ea tantum Concilia generalia ab univerſa Eccleſia recipi ut legitima, quæ Romanus Pontifex probavit; ea e contrario rejici tanquam ille- gitima, quæ ab illo reprobata fuiſſe novimus. Nega mus tamen, vel illa recipi, quia Papa probavit; vel hæc rejici, quia is reprobavit: led ideo tam Papa quam Eccleſia univerſa- . MN! ErAANa 71, Turn Lo Conenn ephemimns Poinunvs icen Adhinte (1. le ulipns inpen II denecoti 1 Ee ſoerbus umn Tin drerlarum kerelun, ie (Wni ache⸗ Dilertnnns Elr er is un füm gliten s, t lagt e be giißſ anl n hne vn urgnd üin unn gkenz Dihe ſel e ; M N ſihrnn ten ollenn, etn ts di gefntis (nr Une Irtionen et⸗ 4 Mninns Lacleiz, 1l blelus dd dn⸗ Ut muken Cipii en . lpilopomn en venokell, elen⸗ leunl lleltut, n renm e D unerii lei Ronnauus Uumie ſeici bunumn 1 Noel ſuibe wonn kecigi, A guin i Declent un egt en jeyudill, 1 kloll, „1 Se⸗ = 7683 = 3⁶ SECIIO II DE RIBUS ECOCOLESIND CHIRISTIIANINE conPARATX AD CIVI SS §. 778. YJura Eccleſiæ generatim ſpectatæ, quatenus hæc ad civitatem refer- tur, explicavimus Diſſertationis I. Sectione II. Expoſuimus ibidem Cap. 1 nexum Ecc leſiæ cum civitate (193-201). Difſferuimus Cap. II. de juribus imperii civilis in Ecc leſia (201- 25). Jura imperii eccleſiaſtici in civitate Cap. III. perſecuti ſumus (225-44). Deni- que de juribus utriusque imperii circa tole- rantiam diverſarum religionum Cap. IV. egi- mus (244-68). Porro chriſtiana religio, utpote revelata, religionem naturalem, atque adeo omnia officia juris naturæ (108) non tantum includit, ſed etiam perficit (112 & 128 & 29). Cum igitur, quæ in prædicétæ Diſſertationis ſectione altera aſſeruimus, pari- ter ex juris naturz principiis deducta ſint; nemo prudens dubitabit, quin illa Eccleſiæ etiam chriſtianæ merito applicentur: atque eo quidem magis, quo certius conſtat, ſpe- ciei, ut Logici vocant, ex æquo convenire, quæ de genere enunciantur. At quoniam la- borem hunc meum utilem eſſe inprimis volo Tyronibus jurisprudentiæ eccleſiaſticg, qui ad ipecialia nonnunquam quaſi manu ducendi Oo 4 ſunt: N = 784 = ſunt: hinc quæ de Eccleſia ad civitatem . comparata univerſim dixi, qua ratione Ec- cleſiæ chriſtianæ accommodanda ſint, explica- tius nunc evolvere conſtitui. CAPUT I. DE WEXU ECOLESIE CHRIöTIANE CUu OIVITATE. H. 779. Ecleſa chriſtiana cum civitate nectitur, quatenus qui funt cives, ſimul Chriſtiani ſunt, ſeu ut alii malunt dicere, quatenus Eccleſia chriſtiana in civitate, vel civitas in Eculeſia Chriſtiana eſt. Sunt, qui diſputent, an Eceleſia chriſtiana in civitate; — an vero civitas in Ecclefia Chriſtiana eſſe dicenda ſit. Ego ſic exiſtimo: ſi vim phraſis hujusce velimus inſpicere; Kec- cleſia chriſtiana eſi in civitate, cum, qui ante fuerunt cives, chriſtianam poſtea religionem amplexi ſunt. Contra Civitas in Eecleſia chri- Rtiana eſt, ſi, qui antea Chriſtiani jam fuerant, deinde primum in civitatem convenerunt. Sed quidquid ſit, in utraqque hypothefi vere dici- mus: lidem, qui ſunt cives, ſmul Chriſtiani Junt. G. 780. Religio chriſtiana nihil potelſt præcipere, aut permittere, quod ſaluti civi= tatis nocumentum aflerat. Re- ſlgo en pinere weißun cheltinn ir ritſuun nuel frinentun h lene Delt N E aniuts et in n ei heguit ui ver enn lus rl. 1 . Pe. „7 Ua, Du. DILI nine Criatire Puſ rellem, i⸗ . 1 ti t ad kinaiſ 1 inn bufin: gais 1 Ninir larnultur ſurtitit Grll lauiſin ſrnn, 1, A ſeni 9 lier arim, l, ſenitnn nin m uſty Nni, renr liptin gen — (u gtor) au lu 1 CMNINE d. um cun crtn Aotenn D 1l Criſtne Iut gunens bu cims n bal Lxlei Chritin ciitu 4 lev fe ailim: ons rete 1 ate, EN d D n igie 44 ℳ nitts 5 luh N= 58ʃ = * Religio vera nihil peteſt præcipere aut per- mittere nocivum civitati (200. 4). Sed rellgio chriſtiana utique vera eſt. Ergo nec præcipere quidquam poteſt, nec permittere, ex quo de- trimentum aliquod in civitatem redundet. Et cere Deus, uti religionis chriſtianæ (269), Ita & civitatis eſt auctor (91 & 97). Ne igitur, nod fieri nequit, ſibi ipfi repugner, alterius ni per alteram impedimentum ponere nullate- nus poteſt. § 781. Religio chriſtiana officia civium legibus luis inculcat. Nam a) Chriſtus MATLTIII. XXII. 21. ait: Reddite, quæ ſunt Caſaris, Caſari; qu& „ . ſunt Dei, Deo. *½) I. PETR. II. 13. Subjelti eſtote omni numanæ creaturæ propter Deum, ſwve Regi, quaſi præcellenti, ſive Ducibus, tanguam ab eo miſſis ad vindiltam malefauttorum; laudem vero bonorum: quia ſic eſt voluntus Dei. Domiuis carnalibus cum timore & tremore, u ſimplicitate cordis veſzi, ſRicut Chriſto; non ad oculum ſorvientes, qud ſi hominibus plaucen- tes; ſed ut ſervi Cliriſti, fatientes voluntatem Dei ex animo., Et vos, Domini, eadem jacite ilis, remittentes minas, ſcientes, dci ρ illo- rum & veſßer Dominus eſt in cælis: & perſo- narum acteptio non eſt Apudl eiuan. c) Ephes. VI. 5. & ſeqq⸗ Servi obedite Oo 5 Pi- Finem non invenirem, ſi omnia chriſtianæ religionis præcepta, quæ ad ſalutem civitatis promovendam tendunt, adducerem. §. 782. Immo officia civium ſunt ſimul officia eſſentialia religionis chriſtianæ. Officia civium ſunt juris naturæ (195 & 96). Sed officia juris naturæz ſunt fimul officia eſ- Jentialia religionis chriſtianæ (128 & 29). Ergo &c. H. 783. Officia affirmativa religionis chriſtianæ, quæ immediate ad Deum refe- runtur, officiis civium in colliſione (20) cedunt. Melius eſt promovere ſalutem civitatis abs- que detrimento cultus divini, quam colere Deum cum detrimento ſalutis civilis. Sed dum in colliſione, omiſſis officiis erga Deum, im- plentar officia civium, promovetur ſalus civi- tatis ſine detrimento cultus divini; nam etiam per officia civilia Deus colitur (107); præſertim cum & ipſa ad eſentialia religionis chriſtianæ pertineant (782). E contrario dum neglectis officiis civium, exequimur officia erga Deum, hic colitur cum detrimento ſalutis civilis: hoc enim cum neglectu civilium officiorum conne- Xum eſt. IIlud igitur melius eſſe merito cen- ſetur. Atqui inter duo bona majas eligendum; minus vero, tan quam comparative malum, eſt rejiciendum (9). O. 784. Veritatem hanc Chriſtus confir- mavit. Cum enim Matth. XII. Diſcipulis eus Sabbato ſpicas vellentibus, Phariſæi 2 Sterer, i . , . N H N! uct, m saitaA!, 4 7 atthet aleraott: Nitun? ne Met Ciunn elga Deum kone ſabbati co 18. Nn 16 Cgae aa adie ner ciſitr eim () In offien eſintiih . ² Chrifo Conärn üS 10 Byilcopie Gkfuigi nii 4onnn us uturn 705,0krn . 5 ellant, lach Dfei unſl t⸗ nilt er iti l = 587 = dicerent: Ecce diſcipuli tui faciunt, quod non licet fatere Sabbatis; reſpondit eis: Won legiſtis, quid feterit David, quando eſuriit, & qui cum eo erunt, quomodo in domum Dei intravit, & panes propoſitionis comedlit, quos uun (dA n licebat ei ele e, uéque is, qui cum eo erant, ätin niſi ſolis ſacerdotibus 2. . Di ſciretis, quid , Dü rn Mliſericordiam volo, & non ſacrificium; nunquam sondemnaviſſetis innocentes.. Cuis Nuimn Rlehcr erit ex vohis homo, .dui habeut ovem unam ; t A Dan Ke. S& ſi ceciderit hat Sabbatis in fovelum, nonne alſn a levabit eam? quanto mugis melior eſt homo ove? Itaque licet ſubbatis benefacere. Igitur Chriſtus olificium erga Deum, quod nimirum ſanctifi- llnen dind u catione ſabbati continebatur, officiis erga i 4 Alios poſtponendum eſſe declaravit. tis crills. U— S. 785. Non poſſunt Epiſcopi Chriſtia- — nos obligare ad aliquid civitati nocivum. Aciones civitati nocive adverſantur officiĩs civium (19‧). Cum igitur officia civium ad jus naturæ pertineant (190); atque adeo ſimul fint officia eſſentiaiia religionis Chreiſtiang (782) » a Chrifto confirmata (781); nemo crediderit, nos ab Epiſcopis ad id genus actiones poſſe obſtringi: niſi quis adeo inſaniar, ut poteſtatem gontra jus naturæ nos obligandi iis tribuant, F. 786. Officia atcidentalia religionis chri- Rianz ceſſant, ſi adverſentur officiis civium. Officia accidentalis religionis chriſtianæ ori- untour ex inſtitutione humana (134). Omnia au- W= 788 = autem obligatio humana ceſſat, ſi conntraria ſit officiis civium (785). Ergo &c. Quoties itaque Epiſcopi vel diſperſi vel in Concilio congregati legem quamdam eoccleſiaſti- cam condune, ſic animo comparati ſint oportet, ut Chriſtianos ſibi ſubditos eadem, fquidem aliquid civitati pernicioſum contineat, obligare nolint. §. 787. Ex dictis manifeſte elucet, officia civium & officia Chriſtianorum ad ſe invicem ita referri, ut qui illa cupit im- plere, his quoque poſſit ſatisfacere; at vi- ciſſim, qui his vult ſatisfacere, illa quoque implere debeat. Quamobrem bonus civis P. ESI' fimul eſſe bonus Chriſtianus: ſed bonus Chriſtianus DEBET ſimul eſſe bonus civis : ſeu, quod eodem recidit: Qui bonus civis Aſe non ſatagit, pius Chriſtianus non eſt. Utinam hæ verrtates in omnium Chriſtiano- rum animis altiſſime defigerentur! Quot enim non funt, qui, dummodo veram fidem cum quibusdam ceremonialibus Sacris retineant, ſibi aliisque pii Chriſtiani eſſe videntur, etiamſi officia civilia, præſertim Principibus exhibenda, paſſim negligant! Væ Paſtoribus, qui exitia- lem hunc errorem omnibus viribus non conan- tur eliminare? Ineulcandum Fidelibus, quod monet Fleurius in fine Diſſert. V. in Eiſt eccl. ſcĩlicet & Eſum Chriſtum veniſſe in mundum, non tam ut ſtabiliret cultum Dei exteriorem, & novas ceremonias inſtitueret, quam ut ado- rari Patrem in ſpiritu & veritate curaret, & nundaret ſibi vopulum accertabilem, ſeckkatorem bonorum opverum. 0 Ch Senbir Terwlin ia. Man I, cmutnn NMun liunit s aulrum, donit e iin, l, tor nlli u Dii mwu. 4 iun , inin⸗ ens wſris iii G mrrſernten un Vojeate gofniratin an 6, po Regihns thos, ut omn Sa r ſcitetir ilg iin rChnigr. Ni Utunn tincian ni iit ii⸗ unerortn ng, G iſſen , Aaſtle, nn 1n trihu un n.,, (i te⸗ Uliia clziig ge aue ſan B ntelt, i aenn li d. ſel ieti e gumdin eweſt turunti ſtt oan 4 eilen, Glſt⸗ n auntiett, Aler C Omniun Chritime. Crentutl Cdtein 9 ſenn ſien en 6 Neis leiltein ele denm, Re ezr . 1 enſ ir eritiie n. . ptaliln, ctn F. 788. Characteribus ad officia religio- nis Chriſtianæe exactis Chriſtianos ſuæ ætatis deſcribit Tertullianus in Apologet. adverſus gentes. Nam Wos, inquit Cap. 30,, pro ſalute Imperatorum Deum invocamus . . Iluc ſuſpi- cientes Chriſtiani . . Pprecantes ſumus ſemper pro omnibus Imperatoribus vitam prolixam, impe- rium ſecurum, domum tutam, exercitus fortes, ſenatum fidelem, orbem quietum, quacungu- hominis & Caſäris vota ſunt. Cap. 31. Gui putas, nos nilit de ſalute Cæſarum curare, inſpice Dei voces. cito, ex illis praceptum eſſe nobis etiam pro inimicis Deum orare, & per- ſecutoridus noſtris bona precari. Qui magis inimici & perſecutores Chriſtianorum, quam de quorum Mäajeſtate vocamur in crimen? Sed etium nominatim atque maniſeſte, orate, ine quit, pro Regibus & pro Principibus & Po- teſtatibus, ut omnia tranquilla ſint. (a) Cap. 37. Vel ung nox pauculis ſaculis lar gitatem ultionis poſſet operavi, ſi malum malo dispungi penes nos liceret. Sed abſit, ut igni humano vindicetur ſelta divina; aut doleut pvati, in quo probatur. Si enim & hoſtes exertos, non tantum vindices occultos agere vellemus, deeſſet nobis vis numerorum & copiarum?. . Externi ſumus, & veſtra omnia implevimus, urbes „ inſulas, caſtelia, munitipia, conciliabula, caſtra ipſa, tribus, decurias, palatium, ſenatum, forum. .. Cui bello non idonei fuiſſemus, etiam impares copiis, qui tam libenter trucidamur , i non apud iſtam diſciplinam magis lice 3⸗ * r 6 O iceret, quam octidere 2 (b) Cap. 39. Corpus ſumus de conſcientia religionis, & diſciplinæ unitute, & ſpei fadere. . . Omnia indiſcreta ſunt apud nos, prater uxores: in iſto loco conſortium ſolvimus.. . In cujus perniciem ali- quando conjuravimus 2 Hoc ſumus congregati, quod & diſperſiz;.. neminem ladentes, neminem contriſtantes. Cap. 42. Chriſtiani devendunt debitum veltigal ex fide, qua alieno fraudando obſtinent. (6). g) En Chritiani Deum precati ſunt prô ſalute non tantum fpirituali, ſed etiam tem- poerali Imperatorum, quos tamen conſtabat eſſe hoſtes juratos religionis chriſtianæ; atque ad id faciendum divino jure ſe obligari credide- runt! ,) Chriſtlani igitur jam tempore Tertulliani ſatis virium habuere, queis potuiſſent, ſi vo- lniflent, reſiſtere Imperstoribus. Nimirum non alios noverant canones quam evangelicos & apoſtolicos, qui id illieſtum eſſe prædic=bant. Nondum eo tempore extiterunt Doctores Decre- torum & Decretalium, qui docerent, deponendo Reges impios obſequium præ ſtari Deo. c) Attende, a quibus virtutibus Chriſtlanos ſuæ ætatis preecipue eommendet Texrtullianus. CAPUT 4= 04 A ula . vn Inp ſen ju⸗ 1 n conjunctun .15); nee liben Entmm, utpote lonbos Lpiſoor n 278. 90.&; et, gvam 1 I4 ARA K 1 301.13), lemns 6 o. Totun I, Nluti d ende 1¹ PNNNPI lllons is no Aimertn ſelg in netin ani Went. En I Mk tet G l . Sneig i ter uorg: i I . (e 11. (n le, ga glend zi Deun recifi ir e obleu ce r benpye Tunnlin 000, gum elgeſſn ! 6tum eſe Nuiite hencnt Daben Den Getett, ehtei n eimi le 1 firutibus cit mmuehtet Tennlins M = 5 &* C APUT II. DE 9URIBUS PRIMWOIPVM IN ECCLESIA CUHRISTIAIA. G. 789. Cum imperium eccleſiæ chriſtianæ ſeu jus in Sacra (213), nec na- tura ſua conjunéctum ſit cum imperio civili (213-25); nec libera Chriſti voluntate eidem attributum, utpote ſolis Apoſtolis eorumque ſucceſſoribus Epiſcopis divina inſtitutione con- ceſſum (278-99. & 317 -36): hinc nihil aliud ſupereſt, quam ut/ quæ de & RE REGIO CIRCA SACRA ſüperius generatim expoſui- mus (201-13)„ modo Eccleſiæ chriſtianæ applicemus. F. 790, Totum hoc jus ad duo ſumma capita, veluti ad totidem principia, reduci- tur, nempe a) PRIIWVIPIVUII I. Princeps habet jus ſtrittum (24), proprium, & perfettum (26.4 & e) pro viribus ſuis non ſolum removendi omnia impedimenta religionis chriſtianæ, ſed etiam omnia media adhibendi, queis eadem pro- moveatur. En S REGIVM AVDVOCA- TIAX T ECCLESIA CHRISIIAITNA. 5) A . We 727 — *) PRIWOIPIVUI. II. Principi competit jus pariter ſtrifktum, proprium, & Te; eun impediendi, ne prætextu religionis chriſtianæ detrimentum aliquod civitati quomodocunque inferatur. En & REGIIITII OATFENDI UV EODOLEöIA OUHIRISTIAINA, cujus pars eſt GS PLEACIII KEGII (207)! ARTIICULUSI. DE SnE PRIOIPU CIRCA OFFIITA KELIGIONIS CHRISTIANANX. G. 791. Princeps nequit ſubditos ſuos obli- gare ad actiones vel omiſſiones officiis AIninhbes religionis chriſtianæ con- trarias. Hujusmodi enim officia funt juris divini (124). Sed contra jus divinum nulla Principi pote- ſtas competit. Quare Princeps nee probibere poteſt E. .. confeſſionem peccatorum ſacerdoti faciendam 3; nec Sacerdoti præcipere fecreti ſacramentalis revelationem. F. 792, Gurs regio advocatiæ etcleſaſticæ Princeps oficia eſſentialie religionis chriſtianæ legibus ſuis confirmat, præcipientibus quidem, ſi aßirmativa; — prohibentibus vero, ſi nega- tiva officia ſint. Hoc s kelormat. 4= Per igitur ur tlam, tene den fin emn rehu eus s chtitane 1, luis lghon Ee zeſnnin eee n, in aCn⸗ Prlritoe, vel gre 6 unent in cirita Gnrnubit, aut lilte Nt. — Mei s Atign Cun ſennnn orosle eiget in , cunin hbin Im, Lecleſe ch⸗ Hrim Itrius gne iten t ſarietiten Neni quun utllitu 1 E, 95. A no 3 Akiil S I. Priniii ae Fornun, . Uus E! ULIS1. CN CAANYA (HHTAN e Mitidee e l Hun hrenhni ſoen en ſuti lene „ , Ndhnlntie i⸗ õ cßentuu õ N — 5923 Hoc igitur jure Princeps dogmatum obſer= vantiam, & reverentiam Sacramentis, allisque cum rebus tum Perſonis ſacris debitam præci- pit; ſpiritualem Epiſcoporum pofeſtatem pro-⸗ tegit; ſacrilegia, perjuria, blaſphemias, ſuperſti- tiones, libros chriſtianæ religioni pernicioſos prohibet; &c. F. 793. — Officia etiam accidentalia religionis chriſtianæ, quamdiu ſunt civiliter innoxia, fuis legibus corroborat. Hinc jejunia eecleſiaſtica, dies feſtos San Ro- rum, aſiosve actus aut ritus ab Epiſcopis vel præfſcriptos, vel probatos, quamdiu nihil inde detrimenti in civitatem redundat, civili ſanctione communit, aut ſaltem ſua auctoritate tuetur. F. 794. — Diſciplinam eccleſiaſticam vel obſervantiam canonum urgendo promovet, vel reſuſcitatis antiquis canonibus, aut novis legibus reformat. Quare Epiſcopatus nimium amplos dividit, novosque erigit; ſuppreſſis Beneſiciis ſimplici- bus, curata ſubſtituit; pluralitatem Beneficio- rum, Eccleſiæ chriſtianæ nocivam, abrogat nimiam utriusque ſexus Religioſorum multitu- dinem aut varietatem reſtringit, ſi plus nocu- menti quam utilitatis in Eccleſiam inde dima- net; &c. F. 795. At nonne, inquis, poſteriora hæc negotia ad Epiſcopos pertinent? Pp R. 5794 = R. Id equidem non abnuimus. Verum prap- terea eadem agere Principi nefas eſſe inficia- mur. Nunquid Epiſcopi dogmatum obſervan- tiam præcipiunt, & blaſphemias prohibent? Quis propterea dubitat, quin idem jus Principi quo- que competat? Alia nimizum eſt obligatio le- gZum civilium; eccleſiaſticarum alia. D. 796. gure regio cavendi in Eccleſa⸗ chriſtiana Princeps officia accidentalia religio- nis chriſtianæ, cujuscunque generis ſint, vel ſuſpendit, vel prorſus abrogat, ſi ea civiliter noxia eſſe perſpexerit. Itaque hoc jure Princeps peregrinationes ad loca ſacra, extra patriam ſita, præſertim fſi longiori itinere indigeant; — ceremonias alioq vi ſacras; — noéturnos Chriſtianorum utriusque ſexus in templis conventus prohibet; pias quas- dam, ut vocant, Confraternitates, immo ipfos adeo Ordines quosdam religioſos in ſuo terri- torio abrogat; ſolito maturiorem ætatem tam ſacrs Ordinibus recipiendis, quam edendæ pro- feſſioni religioſæ præfigit; Regulares a nexu paſſivo, quo Superioribus extraneis antea ſub- lBiciebantur, in foro tam interno quam externo penitus abſolvit; cælibatum Clericorum ad pri- morum quatuor ſeculorum normam reducit; &c. Nam hæc & his fimilia ad accidentalia tantum chriſtianæ religionis officia pertinent. F. 797. Sic Princeps, obloquentes au- dio, pedetentim omnia accidentaliu religionis chriſtianæ officia poterit abrogare. Quid de- mum remanebit ?² R. 1. Hemmanebolt er Keiletald, 6 teutts elin i t. ber her ies 17 zet hec len i. . Cuidi n Angent Eplo⸗ 1. Udicio Princin it leſtis udican is omoreant, im Oli Deo mtione ¹ tenpotilidus ſodie ig. Vomn⸗ 1 del contra iu n wonſitutio, s tolenel Leli Amar. . Nadorun ſocl Siti deguitumnen en efflen, utnt gli n kiiſcipe? enden ſelgioſan n illen difol notno Cblligadant uden or gilter . ia uinu dit füne gie gian poti 1. Miones ſiennt, in S oninn Ven kincidi nat,. n FErlehi deſts copi go . al gnimn minm et oklen anmn , Cuun eterle ⸗ Vit : Nesolaes ¹ den Et; Ngins 1 s ermnes el I⸗ n inend gunn alin Ntun Cetienmn in) 4 rum Normum etnl1 1 11 Miiinttit un fi hetinen D 59 5 * R. Remanebunt officia eſſentialis, & ea in- ſuper accidentalia, quæ civiliter innoxia ſunt; in neutra enim Principi quidquam juris com- petit. Per hæc integra ſervatur religio chriſtia- na; per hæc ſalutem ſuam conſequuntur Chri- §. 798. Quidſi vero, ais, Princeps ali- quid civiliter malum eſie aſſerat; idipſum contra negent Epiſcopi? utri judicio acqui- eſcendum? R. Judicio Principis: huic enim ſoli con- venit poteſtas judicandi, quænam fſalutem civi- tatis promoveant, impediantve. Si Princeps er- tet, li Deo rationem reddet, utpote cui ſoli in temporalibus ſubjectus eſt. H. 799. Votorum obligatio eſt juris divini. Sed contra jus divinum nulla valet humana sonſtitutio. Ergo Princeps caret poteſtate tollendi religioſos ordines. Ita multi tatiocinantur. R. Pactorum ſocialium obligatio eſt juris divini. Sequiturne propterea, nullam ſocieta- tem civilem, utut civitati nocivam, poſſe ex- tingui a Principe ? Is nimirum, dum ordinem quemdam religiofum in ſuo territorio tollit, ne- Xum ſocialem diflolvit, quo membra illius inter ſe mutuo colligabantur. An fublato hoc nexu obligatio votorum, quo ſe Deo obſtrinxere, Ppariter auferatur, difficilior eſt controverſia, quæ ad theologicum potius forum, quam ad noſtrum Pertinet. Rationes decidendi ex eo mihi repe- dendæ videntur, an monaſterio vel Ordine, cui Pp a eljus- „ N = 5 ejusmodi Regulares per profeſſionem religioſam ſeſe addixerunt, tanta inducatur mutatio, qua exiſtente vel obligatio votorum per ſeſe ceſtet, vel ſaltem juſtiſſima adſit ratio impertiendæ di- ſpenſationis. Jam vero nemo, ut opinor, pru- dens rerum arbiter dubitat, quin data mutatio ſtatus reapſe tanta ſit, ut ſi votorum religioſo- rum cefſationem non inducat, ſaltem æquiſſi- mam ea relaxandi cauſſam præbeat. Certe Cle- mens XIV. Religioſos extinétæ ante aliquor annos Societatis JEſu ab omni obligatione, quam per religioſam profeſſionem contraxerant, liberos pronunciavit. S. 800. Ergo, inquis, poſſet Princeps omnes Ordines religioſes in fuo territorio extinguere. R. Ita ſane; ſi ratio ſalutis publicæ id exigeret. Inſtitutum enim religioſum ad cſen- tialia chriftiane religionis ofäcia revocari ne- quit. §. 801. Vota, rurſum excipis, & Or⸗ dines ſacri ſunt res ſpirituales, in quas nul- lum jus conceſſum eſt Principi. Ergo nec his nec illis ætatem præfigere poteſt. R. Princeps habet jus in perſonas, quze vel vota nuncupaturæ, vel ordines ſacros ſuſcep- turæ ſunt. His igitur prohibere poteſt, ne id cum ſalutis publiceæ detrimento faciant. Nun- quid maritus uxori, pater filio jure vetat, ne veto ſe obſtringant, unde damnum quoddam in familiam redundet ?² AR- 2= 1* 1RLI1 NECAETA. 1 Deen 6s ceunt in 6, geis ſcl 11, (veis s ii gvamn , o awocam ſin Ell At partiel. Pz. ln den un curate ſun )Depmm intn ein, gles ) . uomlerio, Cenigue )(kuiits l run ensmo do⸗ en 1 Plex Clin 1 teli Uis ſi K ien 5 et. Prokelionen El 2 Incbeunt Wũä iturun er lt tatio iin, guin in . I 1 fotorun i h inänet, ſileen , Ihum prrdett, (en s extine nte idomnichlienar, lnen cnntnemnt in euigs d les, M Gus Dtnohi. T eigere Me. iu n zeinu e olte Nent 1 1 wohidete ich 41 Erivento irint ne flo jue e Aamunn lr⸗ D 6 acken Seui 10 N 597 =9 AKTICULUS II. DE JVRE PRIWVIPUVM CIRCA DECRETYA ECCLESIASTIICA. H. 802. ecreta eccleſiaſtica dividuntur in dogmaticaæ & diſciplinariu. Hæc rurſus abeunt in decreta legum; in decreta gratiæ, queis favor indebitus; — & in decreta juſtitiæ, queis jus debitum conceditur. Tam dogmatica quam diſciplinaria vel a Papa aut Epiſcopo quodam ſingulari; — vel a Concilio generali aut particulari condita ſunt. G. 803. In decretis dogmaticis quatuor potiſſimum curate ſunt diſtinguenda, ſcilicet 4) Dogma ipſum, ſeu veritas divinitus revelata; *) Verba, queis dogma exprimitur; c) Promulgatio, qua id Fidelibus inno- teſcit; denique A) Clauſulæ aliæve enunciationes, quæ nonnunquam ejusmedi decretis inſeruntur. Dogma quidem, ut per ſeſe patet, ſaluti publicæ civium nihil obefle poteſt. At quid de reliquis ſentienduw, ex ſtatim dicendis pa- tebit, N= 7598 = * F. 804. Contigit interdum, ut eadem verba, queis dogma quoddam exprimitur, ab ipſis Catholicis, nunc rejicerentur; nunc vero probarentur. Exemplo ſit hæc propoſitio: Unus de Trinitate crucifixus eſt carne: quam Seculo VI. Hormisda P. in Monachis Scythiæ tanquam novam & herefi Zutychianæ faven- tem rejecit; Joannes II. vero paullo poſt tan- quam catholicam contra Monachos Acœme- tas de hærei Nettoriana ſuſpectos approbavit. E contrario fuere, qui idem quidem dogma admitterent, in idem tamen, quo deſignare- tur vocabulum nollent conſentire. Certe vocem oοοσ aliqui etiam Catholici reſpuebant: quibus magis placuit vocabulum α%οιοιισοοσ. Aliud exemplum præbet Concilium IrId. Oe. 24. Can. 7. (642). igitur voces, quæ ad. ſigniſicandum dogma adhibentur, turbationem inducere in civitatem poſſunt. F. 805. Promulgationi dogmatum recte applicantur, quæ Chriſtus ad Apoſtolos Joann. XVI. 12. dixit: Adhuc multa habeo vobis di- cere: ſed non poteſtis portare modo. Doctrina Chriſtiana ſemper fuit, eſt, eritque eadem; nec tamen vel tota vel eodem modo ſemper & ubique eſt promulgata. Ariani non tan- tum Verbi ſed etiam Spiritus S. divinitatem negaverant. Patres Nicæni vero folius Verbi divinitatem deſinierunt, quia de Spiritu S. nulla in Concilio Nicæno quæſtio mota fuit. Ipſum Concilium Cpltanum I. enndem Hul- ibi Cen 4 Plte pt. . o Pfonnus ſ. . 1 1 et. donec d. Ut eam mer ſeſt nereſt 1 ter ſemper ae Dipe promalgancd ſun eit, ne eſn i gin en Imdun pettenit, tem lodeialtet. ) ob. Decit N= 599 = * ini Leum appellat, ſed tantummodo Domi- um & vivizicantem &c. Eccleſia ſemper cre- didit, Sp iritum S. a Patre PFilioque procedere. Eusdem a Patre proceſſio in Prædicto Conci lio Coltano promulgata quidem fuit; at proceſſio a Filio nominatim expreſſa non legitur. Po- Unet⸗ niane Urn uln ſtea primum a variis Eccleſiis particularibus n n uun Symbolo Cpltano per particulam Filioque in- erta eſt: donec tandem eadem additio ab Eccleſia univerſa in Concilio Lugdunenſi II. (555), & rurſum in Florentino recepta fuit, ita tamen, ut eam omittere Græcis deinceps quoque liceret. Nempe bPatres credidere, tum denique dog- mata eſſe definienda, cum id ad extinguendos errores pernicioſos neceſſitas Eccleſiæ depoſcit (482. g. & 519. bh). Quemadmodum igitur non ſemper adeſt neceſſitas definiendi aliquod dogma: ita nec ſemper adeſt neceffitas dogma defßinitum ubique promulgandi: immo timendum nonnun- quam eſt, ne ejusmodi pror io in illis l Cnatun 6 locis, à2d quæ error dogmati def ito oppoſitus 1d Mosſon nondum pervenit, publicam Fidelium trar nquilli- uis kin ti tatem labefactet. F. 806. Decreta dogmatica interdum continent clauſulas, aliasque enunciationes, contrarias juribus Princibum, Concçordatis Nationum, aut denliris Provinciarum con- ſuetudinibus. Exempli loco ſerviunt Can. 23tius Concilii Lateran. II. (541. b); Can. nus Conc. Lateran. III. (542. ); & Can. Ztius Conc. Lateran. IV. (546). in e 4 gueli⸗ tio n L eukn 71 009 —„ Pp 4 Idem X N 600 = Idem evenit in decretis tam gratig, quam Juſtitic; & præſertim in decretis Legam, utpote quæ, ſi cultum Dei externum refſpiciunt, utut per ſe ſanétiſſimeæ ſint, cum detrimento tamen civitatis non raro conjunctæ ſumt. G. 807. Jus placiti regii (202) ſe ex- tendit ad onnia decreta eccleſiaſtica tam dog- matica quam diſciplinaria. Jus enim hoc ie extendit ad omnia ea, ex dquibus periculum civitati imminet: Princeps enim ex jare vegio cavendi ejusmodi pericu- lum, undecunque immineat, tenetur pro viri- bus avertere (205). Ex ante dictis autem pa- tet, nollum eſſe decretorum eccleſiaſticorum, unde mali civilis periculum non fit timendum (804 - 7). Quidni igitur jus Plsciti regii ad quæcunque decreta ecclefiaſtica ſeſe exporrigat 2 F. 808. Uſum placiti regii noſtra ætate antiquiorem non eſſe, ii tantum garriunt, qui in hiſtoria Eccleſiaſtica ultra ſeculum noſtram progreſſi non ſunt. Certe ipſa Con- cilia generalia ejusmodi placitum expetierunt, Cpltanum I. a Theodoſio M. (455); Ephelſi- num à Theodoſio II. (46 1, d. & 463); Chalce- donenſe a Marciano (476. 480. c. & 489. d) ; Nicænum II. a Conſtantino ejusque Matre Irene (532). Aliis tribus Conciliis generalibus in Oriente celebratis ipſi Imperatores interfuere, qui illis placitum adeo non denegarunt, ur Conſtantinus M. quidem Nicænum I. ipfſe romulgaret (445); COpltano III. vero Con- Rautinus Pogonutus (529, & Cpltano IV. Balilius Imp. propria manu ſubſcriberent (536). J. 899. keime celi, 6 Ihwms l. e. Ve quide Uj begepre ,Pbſcerionen n auch die en, dicht ſ. „ „ ned aſten Wi. Ad duem Le 1Dao der 9 1Balt ohne Ing ſeinen n ſolcher umn ſe herabnehmme 6. Mef in A 1Wlecht, chiten gerto ene Nachdem ie Bull aehen 1 eunmiger a 6 ie donge “ ren⸗ un grit Lerrt ie m heiertennn i ne Int, oln ien⸗ no eninde in egii (10,)) 1n edelaltia r n Eolim Cane Cr. he E KC⸗ 1e G. 809. Labentibus poſtea infauſtis illis ignorantiæ ſeculis, regii hujus juris exer- citium ferme defüt. Donec diſpulſis, quæ vegios Lhronos circumdederant, tenebris, ſua paullatim jura videre Principibus denuo da- tum eſt. Ut de Hiſpania, Galliaque ſileam, ientiffmi duo Auſtriæ Principes Ferdinan- dus III. & Leopoldus de placito regio decretz edidere. Ille quidem ann. 1641. Iic ſtatuit: K. Maj begehren gnadigſt, er Biſchoff (zu Wien) wolle in auten bdegebenden Saͤllen die Publicationen Paͤbſtlicher Bullen, Was geſtaltren auch die ſelbe geſacht werden möchten, nicht fürgehen laſſen, er habe dann zuvor J. B. Maj. genugſame und um⸗ ſtaͤndl ge Anzeige gethan, und Dero weirern allergnaͤdigſten Willen daruder vernommen. In edicto autem Leopoldi de ann 1681. hæc lego: Da der SHerr Officialis eine Paͤbſt⸗ liche Bulle ohne beſchehene vorgehende An⸗ meldung afligiren, und die Regierung darauf wegen ſolcher unterlaſſenen alten Obſervanz ſelbige herabnehmen laſſen: welches dann J. K. Maj. in Anſehung des von unendli⸗ chen (vielleicht, undenklichen) jahren ge⸗ braͤuchigen Herkommens nicht unbilligen konnen. NMachdem aber J. R. Maj. ger dachte Bull erſeyen, und deren inhalt auf eine wateriam pure eccleſiaſticam gericht zu ſeyn vefunden, worinnen ſonſten J. R. Nej. einiger geiſtichen Obrigkeit, Wann nur die vorige formali deen obſervirt wor⸗ P 5 den, N = 602 = * den, die geringſte hinderung nicht, ſondern vielmehr alle erſpriesliche Befoͤrderung zu thun geneigt ſeyn. Ec. H. 810. Ut argumentis Aariorum ob- viam eas, præter ea, quæ ſuperius (223 & 24; item 231 & 32) diximus „ adverte fequentia: 4) Principibus etiam infidelibus reſpectu religionis chriſtianæ; — & acatholicis re- ſpectu religionis catholicæ jus placiti regii: utpote majeſtaticum, denegandum non eſt, mnerito enim petunt a Miſſionariis, ut ſibi dogmata religionis in ſuo territorio prædi- candæ exhibeantur ad inſpiciendum, an nihil civitati pernicioſum contineant. à*) Jus hoc ſupponit quidem, ab Epi- ſcopis poſſe edi decreta civitati nociva: at non ſupponit, horum conſilium eo tendere, ut, etiamſi nociva ſint, Fideles tamen iis- dem obligatos velint (786). Itaque jus placiti regii neutiquam adverſatur infallibilitati, qua Eccleſia in eſſentialibus Cchriſtianz religionis gaudet: illa enim per decreta eccleſiaſtica civiliter noxia non evertitur, 6 hæc cum obligatione morali conjuncta non fint. *) Nec indigne ferant Epiſcopi, dum iis jus placiti eccleſiaſtici denegamus, quam- Principibus aſſeramus. dquam jus placiti regit lain, I 1s Arerſum Her er n hrili uIAL fact 4 Mtnlgta fumil CeNda Contend Gn won poltunt zumarum varie modum alerat ellit, guo s Hon ine ANrIc. RANE phI NAONITATEN AUkllle Gun gn iulen⸗ K erio dergen ni . 1 icht ſe ſche 5 firdann I Anrionn Iur perin ¹) Cüm 1 N= 603 = Hli enim, ſi Chriſtiani ſint, nihil divinis legibus adverſum ſtatuere merito præſumun- tur. Hæc præſumtio certe in quemlibet Pa- tremfamilias chriſtianum cadit. Sicut igitur huic injuriam faceret Epiſcopus, ſi omnia ejus mandata familiæ danda placito fuo ante ſubjicienda contenderet: ita Epiſcopi ſine injuria non poſſunt exigere aàa Principibus, ut bi leges civiles ante promulgationem ſibi inſpiciendas exhibeant. E contrario EKpiſcopi immerito præſumuntur, nihil ſancire ſaluti civili pernicioſum: quid enim huic pra cir- cumſtantiarum varietate vel commodum vel incommodum aflerat, ſcire, Epiſcoporum non eſt. Accedit, quod ſæpiſſime limites ſuæ poteſtatis non ſine ingenti civitatum detri- mento exceſſerint. Funeſtis ejusmodi exem- plis, Romanorum præcipue Epiſcoporum, Hiſtoria eccleſiaſtica abundat. ARTICULUS III. Dl. DRE PRIIWVIPUIWI COIKOA WW- AIUWITATEAI ECCLESTASTICAII. H. 811. omine immunitatis eccleſiaſtica intelligimus eorum, quæ ad Fccleliam qua talem ſpecialiter pertinent, exemtio ab imperio vel faltem regia vili (62). Cum finis Eccleſiæ ſit beatiras hominum, & gloris Dei (149); hinc ea ad Eccleſiam qua zalem ſpecialiter pertinere dicuntur, quæ præ- cipue ſpecialiter ad afſequendum hune finem or- dinantur. Sunt antem vel Perſonæ, vel loca, vel Bona. Quare immunitas eccleſiaſtica valgo dividitur in perſonalem, localem, & realem. DE &RE PRIMIPVM CIRCA PERSONAS ECOLEESIASTICAS. G. 812. Perſonas eccleſiuſticas voco quos- cunque ſexus utriusque Fideles, qui vel per religioſam profeſſionem, vel per Ordinem quemdam eccleſiaſticum ad divinum cultum ſpecialiter ſunt deputati. Itaque immunitas eccleſiaſtica verſonalis eſt Perſonarum eccle- ſiaſticarum ab imperio vel ſaltem regimine civili exemtio. H. 813. Perſonzæ eccleſiaſticæ, ſunt jure naturali ſubjectæ imperio civili. Omnia enim membra civitatis imperio civili jure naturali ſubjeéta ſunt (91 & 92). Cum ergo Perſonæ eccleſiaſticz membra etiam civitatis ſint, nemo prudens dubitabit, quin hæ imperio quoque civili eodem jure ſubjaceant. F. 814. Hæc ſubjectio jure pariter evan- gelico præcepta eſt. Nam Paulus ROM. XIII. 1. & ſeqq. ait: Omnis anima poteſtatibus ſuhlimioribus ſubdita ſit: nen eſt enlu poteſtas niſi a Deo.. Itaque 26- mito inteligine , el er Ind ageelici eveept (As. Veun ftoroci erce, io ero enude 1, lelibit . DMun, potete imi Apoln⸗ taten Ahre ing, ait, ſt. § onn ib gniterſtu Matur deuper. 1 ſübetioren n igere ſhi uundvam AEmnl Clericus Uhl ichcitus en bene hec kepn 1e, l, aun e uune Hiennrbi Mnrittn n Olem, el er Ol Im 1 Cipinun cun tat. lad- un griede) enbin etun = 605 = N neceſſitate ſubditi eſtote, non ſolum propter èram, ſed etiam propter conſcientiam. Tamdiu hoc textu Perſonas etiam eccleſiaſticas comprehendi, merito intelligimus, quamdiu vel ex S. Scriptu ra, vel ex Traditione, vei ex natara ſtatus eccleſiaſtici exceptio non probatur- F. 815. Verum in Scriptura W. T. nul- lum ejusmodi exceptionis veſtigium occurzit: Traditio vero eandem penitus rejicit Oum; anima, ſcribit S. Chryſoſtomus in cit. S. Pauli locum, poteſtatibus ſublimioribus ſubcdita eſt : otiamſi Apoſtolus ſis, ſive Evangeliſta, lve propheta; ſive quisquis tandem fueris: non enim pietatem ſubvertit iſta ſubjeltio. Et S. Bernardus epl. 42. ad Henric. Ep. Senonenſem: Omnis anima, ait, voteſtatibus ſublimioribus ſuhbdita ſit. S omnis; & veſtra. Quis vos cipit ab univerſitate? Si quis tentat exci- ere, conatur detipere. Denique neſcio, qui- bus oculis videant, qui inter ſtatum eccleſia- ſticum & ſubjectionem civilem repugnantiam aliquam videre ſibi videntur, quam tota an- tiquitas nunquam viderat. Cur enim, amabo, idem ſimul Clericus aut Religioſus, & ſimul Principi fubditus eſſe nequeat 2 Certe hæc repugnantia latuit S. Gregorium M., qui, cum eſiet ſupremus Eccleſiæ, chri- ſtianæ Hierarcha, nihilominus L. 2. epl. 62. ad Mauritium Imperatorem, hune vocat Lo- minam ſuum; hujus guſſioni ſubjeltum ſe affirmat; huic debitam obedientiam ſe praſtitiſje fatetur. H. 816. F. 816. Perſonæ eccleſiaſticæ jure divino cum poſitivo tum naturali ſubjectæ ſunt po- teſtati Principum legislatoriæ, inſpettovia, ju= diciariæ, coalktivæa, & exeutoricg. Imperio eivili quintuplex iſta poteſtas con- tinetur (63 & 64). Sicut igitur illi, ita etiam huic fubſunt Perſonæ ecclefi ſticeæ: atque adeo non tantum legibus civilibus vere & in con- ſcientia obligantur, ſed jure etiam a Magiſtratu ſeculari judicantur, fique deliquerint, puniun- tur. O. 817. Exædem pariter ſubjacent juri regio Principum circa Sacra. Nam & hoc jus vel eſt ipfum imperium civile, vel intimo nexu cum eo copulstur (212). Per- ſonæ autem eeccleſiaſticæ imperio civili fubjectæ fant (813 & 14). Quidni & jauri regio circa Sacra ſeſe teneantur fubmittere ² G. 818. Inde fluunt duo ſummi momenti corollaria, quæ Principiorum loco ſerviunt; nempe 4) Princeps jure advotaticx eccleſiaſtice agit, dum Epiſcopis ſui territorii vel præ- cipit, quæ ad promovendam; — vel prohi- bet, quæ ad impediendam religionem faciunt: neque his licet obedientiam detrectare. 5*) Princeps jure cavendi agit, dum Epi- ſcopis fui territorii vel tanquam civiliter bona præcipit, quæ omitti; — vel tanquam civi- Siter mala prohibet, quæ agi prætextu reli- gio⸗ 5 Mias conl e teuen-ur. (od de Lole le is ovogbe 9 un ele, we e 1W. Ciſtcultet pe Lo. Pri entorii cumm nde Concilia. Mineigi enim 4 Necipiendi, un conterunt la omorend n Altimum mer 6 do. Iude l 1n ovimeialn (bogde com 1 Gtam eſk Pr e 1d ekedri Lonnes ilen Concllum mnr en Ke, — zationa⸗ ulſe, 1 Eoclee Mecos kubent e nn (ure 4 Pontticn, UImn Corili 9.g. Relgu RKe Are ei in N ine lel etint, 1 Dikt eren n. kere⸗ A Cnmni nonet Grun oo Evlun Almerie ch ie i terttorl! ſe rol no fendam; . ſel lelo rem 1 2 UCa Eeneim es gt, n 4 mun ni/ N fel tnun 4 i Me is uicgnini Zionis alias conſueverant: hi autem morem Seiere tenentur. Quod de Epiſcopis modo afferui, id ipfum de aliis quoque Perſonis eccleſiaſticis in: elligen- dum effle, me etiam non monente, quilibet haud diſſiculter perſpexerit. H. 819. Principi competit jus Epiſcopos ſut territorii cum imperio convocandi ad celebranda Concilia. Principi enim competit jus, Epiſcopis ſuis ea præcipiendi, quæ ad ſalutem Eccleſiæ quid- quam conferunt (818. a). Sed Concilia inter media promovendæ ſalutis eccleſiaſticæ locum non ultimum mereri ſemper viſa ſunt. Ergo Ec. G. 820. Inde liquido patet, Concilia non tantum provincialia & nationalia, ſed gene- ralia quoque convocandi poteſtatem jure naturæ datam eſſe Principibus. Quilibet enim Princeps ad celebrandam Synodum congregare poteſt omnes Epiſcopos ſibi ſubditos. Itaque coget Concilium provinciale, ſi alicujus pro- vincixæ,; — nationale, ſi cujusdam nationis; — generale, ſi Ecoleſiæ totius Epiſcopos omnes ſibi ſubjectos habeat. H. 821. Quare Imperatores non ex con- cehtone Pontificia, ſed jure proprio indixerunt octo prima Concilia Oecumenica (441; 48 53 -59; - 73; - 76; - 97 & 98. item 512; - 25 36). Reliqua vero, ſi Piſanum exci- Pias, pias, Romani Pontifices convocarunt. Ec- cleſia enim per varias provincias, queis varii quoque Reges dominabanutur, diſperſa, non amplius ab uno Imperatore omnes Epiſcopi poterant cum imperio in undm bocum con- ciri. Quamobrem neceſſe fuerat, ut ab eo, cui omnes ſuberant, nimirum a Papa, cunéti deinceps, cum opus eſſet, ad Synodos gene- rales celebrandas congregarentur. Idem tamen jus, quod olim ſoli Imperatori conveniebat, poſtea in omnes Principes, qui Epiſcopos ſibi fubjectos habent, ſimul ſumtos translatum eſt, ita ut, quemadmodum antehac ille, ita hodie 1 iſti unanimi conſenſu ſuos quique Epiſcopos ad agendam Synodum oecumenicam jure pro- prio cogere poſſint., S. 222. At nunqvid jus regium convo- candi Concilia generalia pugnat cum jure Papali? — Nihil minus. Sicut enim ſalvum manet jus Patriarchicum nationalia; — & Metropoliticum provincialia Concilia convo- candi, etiamſi eodem jure Principes gaudeant: ita quamquam Principibus jus proprium ad- judicemus indicendi Synodos generales; neu- tiquam ſequitur, ſummum Pontificem eodem jure propterea cariturum: utut enim tam hujus quam illorum eadem ſit poteſtas : titulus tamen poteſtatis idem non eſt: fiqui- dem Papa jure Primatiali in Sacra; — Prin- cipes vero jure regio circa Sacra convocant Concilia generalia. H. 823⸗ — 4 00 „ – 1s Lpſcon r etiam py Nerali ign Pllitenn In C is Huud o Dirum id it, non Ali n Glodis pr i ſobies pefium Prv⸗a 1, Dütriatchan ( r. Ug, Conting lopi, ut ali 6, Im oreſn 1 ciridus in⸗ l ſt per n er iſatione Pftial, gvoc Anen ad ocfe Uurins Piineen 1i ſe l aon Alet, 1l Srace eghlertul, len Mheratori oonne fes, gli boien Allontostundimn N Wtehne! le, u uos gwigre Hiin Ueruneniemm inen Drinopes glden s os N dns neale, In Lontfonn üe : uut enn non et: 1 “ urn nce N= 609 = §. 823. Ex eadem ratione Principes Synodis Epiſcoporum ſibi iſubditorum jure Eroprio etiam prælident. Jus hoc in ipfis Concilüs generalibus exercuerunt Imperatores Conſtantinus Pogonatus & Baſilius Macedo, ille quidem in pltano III. (616); hic vero in Opltano IV. (636) Conſtantinum M. quo- que Niczæno I. Concilio præſediſie, ex Euſebio indiciis haud obſcuris intelligimus (442). Neque mirum id cuiquam videbitur, ſi ex- Penderit, non alium magis oportere Epiſco- porum Synodis præſidere, quam eum, cui Epiſcopi ipſi ſubjecti jam ſunt. Neque regium hoc præſidium Proedriæ Romanorum Pontifi- cum, Patriarcharum, aut Metropolitarum quidquam derogat: alio enim titulo hi; — alio Principes Conciliis eccleſiaſticis præſunt (822). F. 824. Contingit nonnunquam, ut Papa, ut Epiſcopi, ut alii judices eccleſiaſtici infe- riores, ſua poteſtate abutentes, gravamen aliquod civibus inferant. Hoc vel zemporale eſt, quod fit per mulctas aut taxas pecunia- rias, per privationem frucétuum Beneficii &c; Vel ſpirituale, quod fit per excommunicationem, ſuſpenſionem ab officio &c. Utrumque genus gravaminis Princeps tenetur tollere; prius quidem, cum ſit Rector civitatis, quem ſe- curſtatis civibus preſtandæ cura conſtringit; polterius vero, cum ſit Advocatus Eccleſiæ, cui canonum vindicandorum obligatio incum- e bit = 1ο¾ =S bit (794): quæ profecto non impletur, niſi gravamen ſpirituale ab inique oppreſſo aufe- ratur. Atque hoc jus Principum ſpeciali appellatione vocatur jus Protettionis regik, cui in ſubditis reſpondet jus recurſus ad Princiypem; Galli dicunt jus appellandi ab abuſu poteſtatis eccleſiaſticæ. H. 825. Demus, Parochum criminis accuſatum via falti Beneficio parochiali ab Epiſcopo privari. Ille recurrit ad Principem. Hic Epiſcopo præcipit, ut cauſſam juxta canones decidendam reſumat; interea vero Parochum in poſſeſſionem beneficii Parochialis reſtituit. En exercitium Protettionis regia! Ne- que Princeps ſic agendo poteſtatem quamdam ſpiritualem exercet, non enim reſtituit Clerico jus parochiale, utpote quo is per ſententiam injuſtam non exciderat; ſed ſententiam Epi- ſcopi, utpote contra canones latam, declarat irritam, ſicque vim ſeu turbationem, qua ille poſſeſſionem amiſit, duntaxat aufert. H. 826. Qui ſententiam hanc novitatis arguunt, iis hiſtoriam eccleſiaſticam oppono: ibi plura hujusmodi Protectionis exempla occurrunt. Proferam aliqua: ℳ) S. Athanaſius a Synodo Tyria depo- ſitus confugit ad Imperatorem Conſtantinum, qui Epiſcopos illius judices Cpolim ad ſe evocavit. Socrates L. 1. C. 22. & Sozomen. L. 2. C. 27. b) — „ 4 Eundemn Dnior ſuo ,li telituit le epiſoopele 4 ehoſtus, 8 o, & leoca lbem kedlit, lecutus eſt, 7 5 Fuwiano Myit lmperate 1 n gvo ante ienet (471) . See, in ecleſlaſtieis 1 Vera ſbi ilen Gdenegam Mi proteclion iel, in ſabditus muitn 1 nd lentan big ſag i Prioren ſtendrrn. i Leb et Cſerinnin s ſepe e 5 eg 44 M — o min do m Ulen 0 wine onren is Tfirfun 4 u Hufint ollet ii e unt 1s apelan lk. uchun , eeie Manocti e 1ecurrt d Di t, I canlun Elnmtt, inetn len benefcii unt n yunfini ng 6 telnen duu 1 enin ettut de Aunes Ntu, Arlunt 1 btinen, u untxnt aWlet. gtam hone mit Eceletalicam one Dntettons einl Agu: 1 Mcn in, amen CM lces (von 1 ,6, 22 (W. D N= 61II E *) Eundem Athanaſium exulem Conſtan- tinus Junior ſuo decreto absque nova Synodo ſuæ Sedi reſtituit. Rediit Athanaſius, mu- nusque epiſcopale perrexit obire. Ita ipfſe Athanaſius Apolog. 2. 4) S. Chryſoſtomus a Synodo ad Quer- cum depoſitus, & Cpoli pulſus, urgente populo, & revocante Arcadio Imperatore, in Urbem rediit, ibique functiones epiſcopa- les proſecutus eſt. d) Flaviano Ep. Cpltano aliisque in Latrocinio Epheſino inique depoſitis, S. Leo P. rogavit Imperatorem, ut omnia in eo ſtatu, in quo ante illud Concilium fuerant, eſſe juberet (471). F. 827. Sic, inquis, Princeps laicus in cauſſis eccleſiaſticis aget judicem: adeoque jus in Sacra ſibi vindicabit: quod tamen ipſi eidem denegamus. R. Vi protectionis regiæ Princeps tantum ju- dicat, an ſubditus via Jfadi, an via jaris „ ſit damnatus a judice eccleſiaſtico. Cognito, ſententiam via faſcti fuiſſe latam, cauſſam re- mittit ad priorem Judicem, ſervato juris ordine decidendam. F. 828. Scio equidem, jus hoc patere abuſibus Clericorum, ac propterea ſacris ca- nonibus ſæpe eſſe prohibitum, ne illi a judice eccleſiaſtico ad tribunalia profana provocent- Q 2 Ve- — — 6 12 3 Verum an ideo tollenda ſunt jura, ne ſint, qui iis abutantur? Quot homines vino non abutuntur? ideone extirpandæ ſunt vineæ, ut vini abuſus ceflet? Immo propugnandum vel maxime eſt hoc jus Principum, ut hoc fræno ludices ecclefaſtici, a quibus innocen- tes diriffſimis vexationibus non raro opprefſos novimus, intra juſtitiæ limites coerceantur. H. 829. Rex Francizæ, ais, non habet . 0— . jus protegendi Hiſpanos a ſuo Rege inique vexatos, cum Regum iſtorum neuter ab altero pendeat. Quoniam igitur poteſtas eccleſiaſtica a poteſtate civili non pendet, neque ab illa ad hanc recurfus cuiquam eſt concedendus. R. Neque Hiſpani ſunt ſubditi Regi Franciæ; neque hic eſt advocatus regni Hiſpaniæ: hujus igitur nihil prorſus intereſt, num illi bene, an male a ſuo Rege tractentur. Contra quilibet Princeps eſt advocatus Eccleſiæ in ſuo territo- rio exiſtentis: ipfius igitur intereſt, an cano- nes eccleſiaſtici obſerventur, nec ne. Item membra Eccleſiæ ſunt ſimul membra civitatis, cui præeſt Princeps. Ergo curam gerere illo- rum debet. Ceterum independentiam poteftatis eccleſiaſticæz in ſpiritualibus qua talibus ex regio hoc jure nihil prorſus lædi, per ſeſe elareſcit. F. 830. Ergo ſaltem, excipis, ſi Prin- ceps ſua poteſtate abutatur adverſum ſubdi- tos; his quoque ad Epiſcopos licebit re- eurrere. * R. Hgl. Aü l ktium Clvitatk⸗ͤ Pam, gui t Columunit l Poſtn Upon 1 n ideet 613 = * Sed Epiſcopis non alia ſuppetunt media niſi itualis. Poterant nimirum hortari Judices ſecalares, ut jus ſunm cuique tribuant; poterunt, ſi injuſtitia ſit manifeſta, cenſuris in contumaces animadvertere, dummodo id expedire videatur. Coatlionem aliam Epiſcopis non dedit Chriſtus. G. 831. Ad ſalutem non Eccleſiæ ſolum ſed etiam civitatis vel promovendam vel impediendam plurimum reiert, quinam Pa- ſtores animarum conſtituantur, docëti, an indocti; cives, an extranei; bonis, an malis moribus. Principis igitur eſt præfcribere, , ene dhi quibus dotibus przditos eſſe oporteat, qui uan e dn ad E. pilcoparus, Abbatias, Parochias, aliave officia eccleſiaſtica promovendi ſunt; eosque rejicere, qui præſcriptis dotibus caruerint. Qui utuntur hoc jure, Erluſivam ſcilicet vocem, dare dicuntur iis, quos ab officiis qui- busdam remotos volunt. S. 832. Jus dandi Excluſiuam Imperator ceterique geges Catholici ad ipſam ſummi Pontificis electionem extendunt; nec imme- rito: nam Pluri imorum ſeculorum experientia ſatis ſuperque monſtravit, quanti ad publi- cam regnorum tranquill itatem interſit, eum eligi Papam, qui temporalia Curiæ Romanæ commoda communibus univerſalis Eccleſiæ emolumentis poſtponat. Jus hoc Principum neino mirabitur, niſi qui adeo peregrinus fuerit in hiſtoria eccleſiaſtica, ut neſclat NS 1 * i lei, 1 = 61r4 ==* primis Eccleſiæ chriſtianæ ſeculis ne ipſos quidem Romanos Pontifices absque populi conſenſu fuiſſe electos; tum vero ſuocefſiſſe ten pora, queis Imperatores electioni Papzæ ſe ita immiſcuerint, ut hic ſine illorum conſenfu non crearetur. Hodie in Germania quidem ſolis Capituli cathedralis ſuffragiis Epiſcopi eliguntur: qui tamen in ceteris Orbis Chriſtiani provinciis plerumque a Regibus nominantur. Num regia nominatio, an libera Canonicorum electio meliores Eccleſiis Epiſco- pos præficere ioleat, aliis dijudicandum re- linquo. J. 833. Licite agit Princeps, dum Epiſcopis ſui territorii præcipit, ut jura ad- ventitia Primatus, tanquam ſibi propria, invito etiam Papa, deinceps rurſum exer- ceant, ſiquidem id vel Eccleſiæ vel civitatis ſalus expoſtulet. Nam fi ſalus Eccleſiæ id exigat, jure advo- catic eccieſiaſtickh (790. a); — ſi vero ſalus civitstis expoſcat; jure regio cavendi id agere Principi licet (790. 5). Epiſcopi autem eo cer- tius tenentur ſuo Principi obedire, quo ex- ploratius eſt, adverfus ſalutem civitatis perinde atque adverſus (alutem Eccleſiæz nihil juris in Romanum Pontificem ab iis unquam poſie trans- ferri. §. 834. Princeps igitur limites ſuæ poteſtatis non excedit, ſi in provinciis ſibi iubjectis novos Epiſcopatus erigat; Merroho- 1- Atonius, onn As ktinn Püpn 1onnia jutibas 1 Mo⸗ 719) Ez. N⸗, uImtos, ejusmo his agi, eun n lun temporn ties ellt, 1 Cerici E, uis ture Crcines Uohn Nen i Mrdie tamen ll i Cbkert 5 henmgu 1 , 1 . Anem Noe Pis ogbin Me uun ne eme . — N „ W = 51) = — litas inter Epiſcopos conſtituat; inter Me- tropolitas Primatem ſeu Patriarcham de ſig- net; his negotium det, ut, ſublatis omnibus exemtionibus, omnia jura adventitia Prima- tus (726 & 30), preut antiquitus ſolebant (720-26), deinceps poteſtate propria, recla- mante etiam Papa, exerceant, ſalvis tamen per omnia juribus efſentialibus Romani Pri- matus (680 - 719). F. 835. Scio, Romanenſes altum con- clamaturos ejusmodi Principem ſchismaticis principiis agi; eum in id incumbere, ut Primatum Sedis Apoſtolicæ a Eſu Chriſto fundatum evertat; ideo Epiſcopos extolli, ut, ſublato antea Primatu, illorum quoque po- teſtas paullo poſt ſubruatur. Sed antiqua hæc omanentium nenia eſt, qui, quoties emo- lumenta ſua temporalia in diſcrimen adduci intelligunt, toties Religionem, Eccleſiam Chriſtianam, Primatum S. Petri, totamque Hierarchiam, a divino Servatore inſtitutam, periclitari lamentantur. Utinam ad has querelas obſurdeſcerent aliquando univerſæ Nationes catholicæ! Obfſurdelcent, ſi, quam inania ſint hajusmodi lamenta, viderint. Videbunt, ſi Clerici Ktucio hiſtoriæ eccleſia- ſticeæ, juris naturæ, juris publici univer- ſalis plus operzæ dederint. Dabunt, ſi ad ſacros Ordines non admittantur, niſi qui iſignem in przdictis ſcientiis progreſſum ecerint. — 65r6 F. 836. Epiſcopi nec ſe nec alias per- ſonas eccleſiaſticas poſſunt imperio civili ſub- trahere. 16 NHgiſen e 9/Nα Hæc enim ſubtractio opponitur juri divino Moun tam naturali quam poſitivo (813 & 14). Led iſt Clepgolius Kpiſcopis contra neutrum jus quidquam poteſta- . Cue veibe tis competit. Ergo Ec. jullen ue n §. 837. Immunitas eccleſiaſtica perſona- N. Mmm lis, quantulacunque adhuc ſupereſt, tota ex onan privilegio Principum oritur. mradl ſui Quandoquidem nec ex jure divino ſeu natu- ,. rali ſeu divino (813 & 14); nec ex jure eccle- o. Mit⸗ fiaſtico humano (836) originem ſuam trahit 3 bei per o5 Dr nihil aliud ſupereſt, quam ut liberalitsti Prin- cipum eandem elle adſcribendam grati fatea- 1. Hoe ſoco n mur. Cüriſtis Domini, 5 n eſe in nun, F. 838. Mirum eſt, fuiſſe Viros alioqui lm l. N cen doctos, qui veritatem adeo certam nedum Ka url r in dubitationem adducerent, ſed inficiarentur e ie u etiam. Certe clariflima extant documenta, ex ich nilnth, i quibus luculenter conſtat, quinam primi eti perioniz enr fuerine immunitatis perſonalis eccleſiaſticæ auctores, nempe Conkantinus M. ceterique an. D Imperatores Kegesque chriſtiani: qui illam n lelen e modo ampliarunt, modo reſtrinxerunt, prout ht ninnn nimirum utriusque Reipublicæ, ſacræ vi- delicet ac profang, emolumenta exigere vi- debantur. a, lmIru n u 1lun 4 e, t 6 etleſtien n⸗ Uc ſopelet, in IIuI, er ine lhinn enn ec el e N = e17 =* H. 839. Quis dubitet, Sacerdotes Chriſti Regnm & Principum omminmaue Fideliumn Pa- tres & Magiſtros cenſeri? nonne miſor abilis inſaniæ ee cognoſcitur, ſi filius Patrem, diſci- vulus Magiſirum ſibi conetur ſubjugare? Ita ſcripſit Gregorius VII. apud Gratian. D. 960. C. 9. Quz verba declarant, exée mtionem perſonalem jure naturali eſſe præſcriptam. R. Malumus ſentire cum Gregorio I., qui non abſurdum efle judicavit, ſi Pater & Magi- ſter in ſpi itualibus, nilio & diſcipulo ſoo in temporalibus ſubſit (815). F. 840. Wolite tangere Chriſtos meos. ſunt verba Dei per os Davidis PS ALM. ClV. 15. R. Hoc loco prohiberi, ne injuria inferatur Chriſtis Domini. Probent ante Aarii ſubjectio- nem efſe injariam. Deinde hæc verba ſunt ex ſeriptura V. T. depromta: atque adeo argumen-. tum pre Eccleſia chriſtiana non conficiunt, niſi ipfam jus Naturz exponant (138-43). Deni- que hodie anki ſunt foli Sacerdotes, Igitur verba addusta, ſi quid probarent, ſaltem pro ceteris perſonis eccleſiaſticis nil probarent. C. 841. Quadruplex præcipue privilegium eſt, quo Perſonæ eccleſiaſticæ adhuc hodie gaudent, nimirum a) Privilegium fori, quo eximuntur ab obligatione ſe ſiſtendi coram Judice civili. —* = 72 = 618 * 5⁵) Privilegium canonis, vi cujus excom- municatio iis intentatur, qui ſuudente diabolo violentas manns in Clericum vel Monachum in- Jecterint, ut habet Canon IStus Concilii La- teran. II. (54I. ℳ). c) Privilegium ſervitiorum, quo eximun- tur ab iis Reipublicæ ſervitiis, per quæ a miniſteriis ſacris abſtraherentur. “) Privilegium competentiæ, quo Clericis non habentibus, unde creditoribus ſuis latis- faciant, tantum relinquitur, quantum ad congruam eorum fuſtentationem requiritur. §. 842. Principes habent jus in ſuo quique territorio immunitatem eccleſiaſticam perſonalem ex caufſis ſonticis reſtringendi, vel omnino tollendi. Habent certe hoc jus, ſi nulla lege id illis eſt interdictum. Sed nec divinæ leges id pro- hibent (813 & 14); nec humanæ pofſant pro- hibere (836). Ergo &c. §. 843. Jure igitur ſuo agit Princeps, 2) Si perſonas eccleſiaſticas in aliqui- bus vel omnibus omnino caufſis tam crimina- libus quam civilibus Magiſtratui civili a ſe conſtituto ſubjiciat judicandas, abſolvendas, damnandas, puniendas, prout ſalus publica exigere viſa fuerit. = ) K à enegt, gui pron Erin Civilia con Drizilegium can Uitate guudam cis rs tuntast err (lit tolli a Prine niropeli merito Hitituals in turte 84. A . omenta obleryen 4) Immunitas lntio Ibertis n hellone ercke Ilts, ud oritur Nhcite conn et tuntum cdon nntatii: here Wne, nemcti i Ini ecrleialtie Aliamn e) nt Aferfn 8 e el n litus Con Meli (iine Dumme o ldiͤ e linte — 6I2 — ☚ *) Si a privilegio competentiæ eos excludat, qui propria culpa eo redacti fuerint, ut expungendo, quod contraxerunt, æri alieno impares ſint. 4) Si, dum urget publica neceſſitas, eas perſonas eccleſiaſticis, quarum opera ad ſalutem Eccleſiæ neceſſaria non eſt, àd ſervitia civilia compellat. Privilegium canonis, cum non tam immu- nitate quadam civili quam poœna ſpirituali, quæ juris duntzxat ecclefiaſtici eſt, contineatur, ne- quit tolli s Principe: quamquam is poteſtati epiſcopali merito limites ponat, ne pœna illa ſpiritualis in turbationem civitatis cedat. G. 844. Ad ſolvenda reliqua Aariorum argumenta obſerventur ſequentia: α) Immunitas eccleſiaſtica perſonalis non eſt donatio libertatis ab imperio civili: alias enim perionæ eccleſiaſticæ forent membra civitatis, ut ponitur; & non forent, utpote non ſubditzæ communi imperio (91 & 92) ; ſed eſt tantum donatio ab exercitio imperii civilis, perpetua quidem, hoc eſt, ad nullum determinatum tempus reſtricta; non tamen irrevotabilis: hæec enim pugnat cum fſub- jectione. *) Ejusmodi immunitas eſt privilegium perſonis eccleſiaſticis conceſſum, adeoque jus eccleſiaſticum (40), quo illæ quidem tueri ſe poſſunt adverſus quemcunque Principe Iin- inferiorem; non item adverſus ipſum Prin- Cin em; utpote cui jus competit privilegium 50541 a ſe datum revocandi. c) i Princeps alicui Perſonæ vel com- “ tnunitati eccleliaſticz prædium quoddam i Nura donavit, revocare hoc quidem nequit, eo- ignn quod & voluerit & potuerit jus ipfum in Ei prædium alienare. At cum perſonæ eccle- “ Erocatur, liaſticeæ tanquam membra civitatis, neceſlſario fubſint imperio civili, Princeps immunitatem iner cen concedendo nec potu it', nec voluit imperium i DA ipſum in eas alienare. It ad aul 5 ſe Gonata 1 ) Præſcriptionem juri Principum opp- iit & ponere eo minus licet, quo certius eſt, contra udnis eput ſura majeſtatica nullam valere præſcriptionem, AII, Ui Alt utpote cum ea fint ab imperio civili inſepa- e, Ut pocant rabilia (66 & 95). a ſunt, 2*) Hanc Lutheri propoſitionem: W ecnimi Umnperator del Priueys revocent libertatem da- ckeige tum Perſonis vel rebhus e alorem: non vo. W Dei euem teſt ei reſiſti ſene impietate & ſine pge ccato; hanc, llin acra . inquam, Propoſitionem e emus eſſe verain, n, W etiamſi, teſte Charlas de libertat. Eccl. Gallic. 7 Tom. 3. „ Facultas Theologica Pariſienſis ean- de em damnaverit hac cenfura: Hac propoſitio 1n Moreniant. falſa, impia, ſchismatica, liber kutis ecleſiu⸗- e uer vativa, & imniet art tyr anzicz exci- iub. B Dona nutritiva. Nam ſicut Luthe erus potuit Ttennete d vere verum: ita Theologi Pariſienſes po- unt errare. Mats: Unt certe DE OVRE PRIWIPUM, OIRCA BONA EGCOLESIASTICA. K. 845. Cauſla pia id omne dicitur quo vel cultus divinus promovetur, vel mens noſtra moraliter perficitur, vel inopie- alienæ aut temporali ant ſpiritoali fubvenitur. Quidquid ejusmodi non eſt, ad cauſſas pro- anas revocatur, etiamſi ex intentione ope- rantis inter opera moraliter bona numerari mereatur. Bona temporalia eccleſtaſtica ſunt, quæ, ut ad caufſas pias applicentur, alicui Eccleſiæ donata ſunt. Si ad cultum Dei immediate & ſpecjaliter per ſacras quasdam ceremonias deputata ſint, Bona Sacra ap- pellantur, uti Altaria, templa, ſacra vaſa; aliaque, ut vocant, paramenta; e contrario non ſacra ſunt, agri, vinex, ſilvæ, annui reditus pecuniarii, &c. ex quibus aluntur miniſtri eccleſiæ, & ſolvuntur expenſæ ad cultum Dei externum faciendæ. Inter bona ſacra & non ſacra hoc etiam diſcrimen eſt, quod illa, quamdiu ſacra ſunt, ad uſus tantum ſacros ſerviant; ex his vero, perinde atque ex aliis bonis temporalibus emolumenta civilia proveniant. F. 846. Bona civitatis ſunt, quæ quo- medocunque ad civitatem pertinent: dquæ 1 ul ſunt certorum civium propria, di- cuntur privata; ſin minus; Publica. Ex jure jure publico civili exploratum eſt, & in confeſſo apud omnes, inter jura majeſtatica (95) numerari jus Principis bonis civitatis, quæ ad uſus civiles ferviunt, imponendi tributa, ut inde colligantur ſumtus publici, ſeu Reipubiicæ adminiſtrandæ cauſla faciendi. Itaque immunitas eccleſiaſtica realis eſt bo- norum eccleſiaſticorum a tributis præſtandis exemtio. S§. 847. Bona eccleſiaſtica ſunt bona civitatis. Cujus enimvero ſunt, ſi civitatis non ſunt? — Dei forſan, an Eccleſiæ ?2 — At inprimis hæc phraſis: Bona eccleſiaſtica ſant bona Lei, nil aliud denotat, quam hæc bona ad cauſſas pias eſſe impendenda (846). Inde autem non ſequitur, ea ad civitatem non pertinere: niſi quis fingere velit ſpeciale dominium Dei, quod plane ridiculum eſt. Porro cum membra Eccleſiæ ſimul ſint membra civitatis; ſi Eccleſiæ adjudices dominium ejusmodi bonorum; eo ipſo civitati illa non ſubtrahis; ſed uſum duntaxat, cui applicanda funt, exprimis. Neque eatenus bona Eccleſiæ dotalia (Fun⸗ dazionsguͤter) diſtinguere licet a bonis noviter acquiſitis: eadem enim utriusque claſſis eſt ratio. Multo minus dubitandum eſt, quin bona patrimonialia vel qualſipatrimonialia Per-= ſonarum eccleſiaſticarum in bonis civitatis numeranda ſint. F. 848. AKcem honls umn tlibuta lure ne⸗ e 44 nfum ein 66. bel don⸗ aunol 666 n bora Ouer in doſn; Per wete, nelas eſl ſ.Ao. Imno Liglicis on u bova laicalia enim 1git Dl UIhus Cohcedit TMentum ceda-. guot annis Pn UIle Korenos, icis contitu mi. Pinr n Minor ex d 11 tihut nn Teccleſiattie 1 Vero da a lun erte eſt nota eleſaſien iit Venb unt, f eſe I, in Lorkeſe 6: Bug el Alid dewonr, Wodl bongrum,: Unnnis; et u Aa t, eyyit Peet abens Nttiogle 49,4 Alyutrimni i hons eim —————— 5 £ e. — 623 — S facultatem bonis eccleſiaſticis quibuscunque non ſacris tributa imponendi. K. 848. us naturæ tribuit Principi Jure naturæz licet Principi bona civitatis, quæ ad uſum civilem faciunt, tributis onerare (846). Sed bona eccleſiaſtica non ſacra ſunt ejusmodi (346 & 47). Ergo &c. Cum bona Sacra extra omnem uſum civilem ſint poſita; per ſeſe patet, his tributa im- ponere, nefas efſfe Principibus. F. 849. Immo Princeps tenetur bonis ecclefiaſticis non ſacris imponere tributa, ſi ſecus bona laicalia nimium gravarentur. In- juſte enim agit Princeps, ſi favor, quem aliquibus concedit, in reliquorum notabile detrimentum cedat. Demus, ex bonis terri- torii quot annis Principi ſolvendos eſſe cen- ties mille ſiorenos. Demus porro, ex bonis eccleſiaſticis conſtitui Stam partem bonorum territorii. Igitur ſumma florenorum vigeſies millies minor ex bonis laicalibus præſtanda erit, ſi tributa æquis portionibus ex bonis tam eccleſiaſticis quam laicalibus exigantur: ſecus vero tota ſumma 100000. florenorum, qu' certe eſt notabiliter major, ſolis Laicis imponetur. H. 850. At nunquid Chriſtus hoc jus Principibus ſaltem in N. T. non amplius competere declaravit ? En factum & verba divini Magiſtri! MWAlIIK. XVII. 23. & ſedq. cum * - — ee⸗ 6 2 4 * cum Chriſtus & dilcipuli ejus veniſſent Ca- pharnaum, aatehireet, ui didrachma (tribu- tum 16 X) accipiebant, ad Petrum, & dixe- runt ei: MWagiſter veſter non elei didrachma? ait: Etiam. Et cum intruſſet in domum pi vnit eum G& Eſus, ditens: ai tibi vid bur, Simon? Reges terya a quibus actip tributum vel cenſum? a ſiliis ſuis, anu ab alie- nis? Et ille dixit: Ab allenis. Dixit illi &ϑhſus Ergo liberi ſant filii. Ut autem non ſcandalizemus eos: vade ad mare, & mitte hamum, & eum piſcem, qui primus aſcenderit, tolle, & ararto ore ejas invenies ſtaterem Gge: v ſick. IUlum ſumens, da eis pro me L. R. Ex facta & verbis Chriſti nil aliud ex- undi poteſt, quam Chriſtum tanquam Filium Dei naturalem ſen proprium fuiſſe immunem ab obligetlone ſolvendi tributum. Si hanc imm unitatem ad ülios Dei adoptivos extenſam velint Aarii; es certe nec omnes nec ſolz perſonæ eccleſiaſticæ gaundebunt : ſoli enim Juſti ſunt filii Dei adoptivi. Videtur quidem Chriſtus Petrum queque a preſtando tributo immunem declaraſſe; non tamen ideo, quod effet Apoſtolus; ſed' ex ea ratione, quam alkert S. Ambrofſius, dum epla. z. Chriſtum fſic lo- quentem inducit: Won ſolvunt tributum, gui- bus portio Deus eſt. Ego nihil debeo Clari, Suig erihil ujus mundi habeo. Wihit hahuit Petrus, nihil Apoſtoli mei, quia non ſunt de hoc muando. Non tenebantur ad ſolutionem tri- buti:⸗ nilut enim eorum, gug fub Rege ter- reno érant, poſidebant. H. 851. der igtun U Cen haull lo ant⸗ gulcenm utam, ut . CTalano Alig I. n Fuit lare = 62 5 = H. 851. Jus poſitivum divinum prze- dictam facultatem Principibus non abſtulit. Si abſtuliſſet, id enimvero vel ex S. Scriptura, vel ex Praditione efflet oſtendendum. Sed ex S. Scriptura nihil proferunt Aarii, niſi locum, quem paullo ante adduximus: ex quo in favo- rem Perſonarum eccleſizſticarum nihil ſequitur (850). Ad traditionem fruſtra confugiunt : conſtat enim ex hiſtoria, immunitatem bonorum eccleſiaſticorum ab Imperatoribus chriſtianis primum quidem conceſſam, poſtea adeo fauiſſe diminutam, ut S Ambroſius, prout refertur a Gratiano XI. q. t. C 27. , ſcripferit: Si tribu- tum petit Inperator , non negamus ⸗ agrs Lccleſiæ ſolvunt trihutum. Et Gregorius M. L. 7. epl. 66. conqueſtus fuerit, negligentia De- fenſorum poſſeſſiones Ercleſiæ deperire, atque ad tributa ſua verſolvenda inidoneas exiſtere. Quid- quod fub finem adhuc Seculi XI. Urbanus II. apud eundem Gratianum XXIII q. 8. C. 22. ſic ſcripfiffe legitur: Tributum in ore piſcis, piſcante Petro, inventum eſt: quia de exterio- ribus ſuis, quæ palam cunkis apparent, Ec- cleſia tributum reddit, . . pro vace E& qJatiete, gua nos tzeri & defenſare debent, Imperatori- bus perſolvendum. pon tameln leeh . 6 . . 1:; — 1 Longe alia quidem legimus in Coneciliis etiam generalibus ſequioris ævi. Sed ſalva fide, qua Catholici ſumus, ab eorum ſententia, utpote juri divino contraria, cum definitivs non ſt . recedendum eſſe exiſtimamus (542. c & d. 549,76 7. a. 622. & 52). . 852. Cavendum tamen Principi, ne 3 ₰ „» —† bona eccleſiaſtica tributis ita graventur, ut — Rr. Per- 4 pPerſonæ ececleſiaſticeæ congrua ſuſtentatione careant: hæc enim iis jure divino debetur. Nam MWALTH. X. 7. & ſeqd. ad Apoſtolos ait Chriſtus: Euntes, pradicate. . Wolite voſſidere aurum, neque argentum, neque pecu- niam in Zonis veſtris: dignus eſt enim opera- rius cibo ſuo. Et Paulus I. COK. IX. 7. & ſeqq. Quis militat ſuis lipendiis unquam 2 Guis plantut vineam, & de frubtu ejus non edit 2 Quis pvaſcit gregem, & de lalte gregis non manducat? . . N nos vobis ſpiritnalid Jemi navimus; magnum eſt, ſi n0s caurnalia veſtra metamus? — Weſcitis, quonium qui in Sacrurio operantur, qux de Sacrario ſunt, edunt; & qui altari deſerviunt, cum altari varticipant? Ita & Vominus ordinavit iis, qui Evungelium annunciant, de Evangelio vivere. F. 853. Id quoque curandum Principi, ne tributis ita diminuantur reditus eccleſia- ſtici, ut ad externum religionis exercitium ſancte ac decore obeundum neceſſaria defint. Nam jure naturæ debetur Deo cultus exter- nus. Ergo de ſumtibus eſt providendum, queis ille promoveatur: ſed a quo potius, quam ab eo, qui cum ſit Advocatus Eccleſiæ, in præcipuis curis religionem habere debet? Hinc eo potiſſimum titulo tenetur Princeps Bona eccleſiaſtica tueri; ſuoque jure agit, ſi prohibeat, ne ea ſine conſenſu ſuo alie- nentur. §. 854. Liitopi enin nbug mieſit nnerio dili i mijeſatieun 6 Gs. Imn beralitat P lu elt, ſi e⸗ une legislation nec ex ditin ine eccleſualieo Gb. (YN. Uupore (Phuron 6 Atpti Leg n tirra ſacini ine futt. ſte d. S rinic uh, n e 46 = Nlus l. OR. IX.: lis S,1 ſits, eonan ie dl Sucnnii Gſruiunt, in 1 umitus ditact i t, de iungilt in e udum Din Atur Iecltvs e lelgions etel Adun Neceluin etur Deo alnpt Pus el Nolti, : ld a n ſt Atront r Conen atet, noe tenen , — Le 627 N §. 854. Epiſcopi non poſſunt Principi- bus adimere jus tributa imponendi bonis eccleſiaſticis non ſacrxis. , Epiſcopi enim nequeunt Principem privare juribus majeffaticis, utpote inſeparabilibus ab imperio civili (95). Sed jus imponendi tributs eſt majeſtaticum (846). Ergo &c. G. 855. Immunitas eccleſiaſtica realis ſoli liberalitati Principum in acceptis refe- renda elſt. Ita eſt, ſi ea nec juri divino, nec hu- manæ legislationi eccleſiaſticæ adſcribi meretur. Sed nec ex divino (848 — §52); nec ex humano jure eccleſiaſtico oritur (854). Ergo &c. J. 856. GEW. XLVII. 26. legitur: Ex eo tempore (Pharaonis ſub Joſeph) in uni verſa terra Aegipti Regibus quinta pars (frugum terræ) ſolvitur: & fatkum eſt quaſi in legem, absque terra ſacerdotali, quæ libera ab hac conditione fuit. Item I. E&DR. VII. 24. Ar- taxerxes Rex Perſarum prohibuit, ne Sacer- dotibus & Levitis & Miniſtris domus Dei.. veltigal & tributum & annonq imponerentur. Ergo ipfi Reges ethnici miniſtros religion's a tributis immunes eſſe voluerunt: id quod argumento eſt, hanc immunitatem ex jure naturali proficiſci. R. Si miniſtri religionis, de quibus eſt ſermo, fupra congruam fuſtentationem bona Rr 2 tem N, 628 =* temporalia poſſederunt; eorum immunitas foli religioni & liberalitati Principbum ethnicorum adſcribenda eſt, quin propterea ad obligationem naturalem ſit recurrendum. Quodſi vero præter congruam ſuſtentationem nihil habuere; eorom immunitatem jus naturale utique exigebat (852). F. 857. Nec Deo, nec Kccleſiæ inju- riam infernt Principes, ſi immunitatem eccleſiaſticam realem vel reſtringant, vel omnino tollant. Nec enim Deus id prohibet (8498 —52); nec Superiores eccleſiaſtici poſſunt prohibere (8 54). Qua ergo ratione injuriam vel Deo vel Eccleſiæ inferet Princeps, ſi &c. H. 858. Reliqua Aariorum argumenta ut diluas, ſequentia duxi adnotanda: ℳ) Bona eccleſiaſtica ſunt pretia pecca⸗ toram, quatenus funt oblata a fidelibus ad redimenda peccata, ſeu ad ſatisfaciendum pro peccatis; ſunt patrimonium pouperum; quatenus ſunt deſtinata ad inopiam paupe- rum fſublevandam; funt patrimonium Chriſti & Bona Dei, quatenus ad cultum Dei exter- num ſunt impendenda. Hæc vero & poſſunt & debent fieri, ſalvo jure Principis. En exemplum! Petrus amore Dei legavit Ec- cleſiæ prædium ſuum, cui annexa eſt obligatio annuam penſionem ſolvendi cuidam civi pri- vato, Nonne Eccleſia deinceps loco Petri te- Dollont. riam vel Deo ſeil o tenetur ſolvere penſionem annuam? Tenetur, inquis. Sed nunquid hoc prædium nunc eſt Bonum Dei, & patrimonium pauperum? — Sed Deus, ais, non vult vel ſe coli, vel 1 IIDSLPPG 1 1 pPaup eres Uuvari cum læſione juris alieni. Recte judicalſti. 9*) Clerici quidem Bono publico ſerviunt per miniſterium religionis. Sed abſit, ut Lompenſationis loco immunitatem realem tanquam fſibi debitam exigant. Ex przæcepto enim Chriſti debent Altari ſervire gratis: igitur mercedis ſeu compenſationis loco nihil temporale illis petere licet. Solum ſtipen- dium congruæ fuſtentationis debetur ipfis. Qui aliter ſentiunt, ſimoniace ſentiunt. “) Tenetur quidem Princeps bona eccle- ſiaſtica tueri, ne lædantur jura Eccleſig; non autem ita, ut ledantur jura ſua: id quod fieret, ſi privaretur jure tributorum. „) Si Principes tributis, quæ ex bonis eccleſiaſticis colligunt, quomodocunque abu- tantur, peccant: ſicuti peccant, fi abutantur tributis, queis gravantur cives laici. An propterea ceffat jus exigendi tributa juſta a laicis? Juſta autem, an injuſta ſint, ſicuti aliorum fubditorum non eſt, ita nec Cleri- corum eſt judicare. H. 859. QCum imperio civili tam jus eminens connexum eſt (65), quam jus reginm circa Sacra (212). Wum igitur bona eccle- ſiaſtica ſint bona cjivitatis (847); quin ea utrique juri Principis, ad cujus Verritoriuin pertinent, ſubjecta ſint, nemo ullus dubita- bit, qui prima quidem juris publici uni- verfalis principia penetraverit. 6 gr. Bora 11I Cuullis pin J. 860. Aurum LEeccleßa habet, non ut ſervet, ſed ut eroget, &o Jubveniat in neceſſi- tatibus. NQuid opus eſt Saaſtockir „ quod nihil adjuvat ?2. . Wonne melius conflut Sacerdos ui a propter alimoniam pauperum, ſi alia ſuhſ. = H deſint, Zucm Jacrilegus contuminata a vor-= ſbeac⸗ le tet oſtis2 Wonne dilturus eſt Dominus: Car ini kiu vaſſus es tot inopes ſame emori? Et certe habebas aurum, unde miniſtraſſes alimoniam. Melius fuerat, ut vaſa viventium ſervares, fta porochin quam metallorum. Quid diceres? — Timui, hr. ne templo Dei ornatus deeſſet : Reſponcdleret: IAun ei n Aurum Sacramenta non quxrunt; neque auro r exelcet Dl placent, quä auro non emuntur. Ita ſcripſit Wet, we bon L. 2. Ohic. C. 28. S. Ambroſius apud Gratian. Liplent la⸗ XII. J. 2. C. 70. Igitur ipſa adeo bona ſacra ſemmt, e externo Dei cultui ſubtrahenda funt, ut un mrtea, 1 inde perſonarum miſerabilium neceffitatibus l antkerln pr ſubveniatur. Hiſtoria eccleſiaſtica plena eſt au nen exemplis SS. Epiſcoporum, qui, quod Am- u inten broſius ſcripfit, opere impleverunt. Quam- in,inr⸗ obrem ſi noſtri hodie Epiſcopi aliique Eccle- 6 ſia- 30 9 = G), Nlam i Uun igitur hen ii (84)), 111 , AW aſ ten I, neno Ilbe i emm inris menl. en uls Pobll IES nuperum, , aln 1 ( os Merunt, urter. Anbrokus m Ur ivli Men ſuberabenca ebvdium re ceceiaſtica u, Ji, ipplererun Meltus Condt d N. 631 ℳ ſiarum Prælati præclara hæc exempla imitari detrectent, rem Deo gratam præſtabit Prin- ceps, ſi jure regio arcas Eccleſiarum recludat, valaque aurea & argentea inde eripiat, ut publicæ indigentie, alio auxilio deltitutæ, Tuccurratur. H. 861. Bona eccleſiaſtica ſic applicanda ſunt ad cauſſas pias, ut perſonæ eccleſiaſticæ ex illis nihil aliud jure poſſint exigere quam congruam fſuſtentationem. Itaque non modo nullum vituperium, ſed ſummam potius lau- dermm meretur Princeps, ſi ejusmodi bona non ſacra ad cauſſlas pias Eccleſiæ utiliores ex jure Advocatiæ eccleſiaſticeæ, impendat. E. g. ſi inutilibus monaſteriis aut Beneficiis ſup- preflis Bona eorundem ad erigenda plura Beneficia parochialia conferat. F. 862. Gus cavendi nexu indivulſo conjunctum eſt cum imperio civili (208). Jus hoc exercet Princeps, ſi fubditis ſuis prohibeat, ne bona ſua ad uſus civitati no- Xios applicent. Lex Amortizationis dicitur, qua vetatur, ne cives bona immobilia ad manus mortuaus alienando transferant ſine ſpeciali conſenſu Principis. Huic legi ſimilis eſt alia, qua cavetur, ne bona etiam mobilia ultra quantitatem determinatam in monaſteria, Eccleſias, aliasve cauſſas pias conferantur. Kr 4 Manus Manus mortuæ vocantur monaſteria, aliæque communitates piæ, utpote quæ bona immobilia, uæ ſemel receperunt, non tam facile reddunt: ſicut manus defuné ti hominis, quidquid con- cluſerit, firmiter retinet. J. 863. Lex Amortizationis valida & juſta eſt. Princeps habet jus pro Bona ſua ad uſus civitati nocivos impendant (862). Cum igitur religio non poſſit nocere civitati; ſi translatio beonorur temporalium ad manits mortuas ſit conjunéta cum detrimento civitatis, jure ſuo agit Princeps „ dum eam quoque fuis ſubditis prohibet: : id quod fit per legem amortizationis. nibendi ſubditis, ne H. 864. Neque legem hanc reverentixæ perſonis ecegleſiaſticis deb itæ adverſari dicas, cum S. Hieronyino eêpl. a Wepotianum excla- mans : Pudet dicere: Sacerdotes idolorum, mimi, &o a ie & ſcorta hwareditates capi⸗ unt. ſolis Clericis & Monachis hoc lege prokibetur; & prolubetur non a perſecutoribus, ſed Princi- pibus Olriſtianis. Nam idem Hier nymus ſtatim fubjungit: Wec de lege tongatre⸗ . d bonum eſt. ded quo mili vu nus, ut indigeam cauterio? Providiz ſevera jue lagi; cautio: & tamen nec⸗ 16e reſs enatur avaritia . . (toric. Epiſcopi , vauperm opibus providere. Lono- minia omnium acerdotum eſt, propziis ſtudere divitiis. nmunc, & Hieronymum adverſus legem amortizationis producito! . S t 865. * 346 e 633 = H. 865. Sunt quidem piæ Communitates, ſi hanc legem ſpectes, deterioris conditionis, quam reliqui cives. 'At diverſitatem hanc exigit Bonum puhlicum Cui ducdcundue bonum privatum debet cedere, eorum præſer- tim, in quos præ ceteris cadit monitum 8. Pauli: Häbentes ali menta, & quibus tegamar, contenti ſimus Perſonis enim eccleſiafticis nil niſi congrua fuſtentatio debetur. Si quis porro legem an nortizatiouis aut faluti publicæ utilem eſſe negeè, aut bonum civitatis aliis mediis melius promoveri poſſe contendat; is meminerit, ſubditorum non eſſe, utilisne ſit lex, an nociva, judicare. DE OURkE PRIIWIPIS OIRCA LOCA ECCLESIASTICA. G. 866. Loca eccleſiaſtica voco, qux per ſacras ceremonias ad cultum Dei ſpecia- deputat ſunt. eem e eir locus, dui C1S eO0O confugier atib nter inde extr rahere Plieat. — — D — 140 malef i G lar un quo minus eos vio e „ loca eccleſiaſtica, præſertim templa, iam jure gaudere, qued ibi neg non liceat tractare. Data E, Irlii nitio immunitatis 10 dem duntaxat reſpicit. A = 634 =* F. 867. Certum quidem eſt, cum apud Græcos tum apud Romanos templa Deorum habita fuiſſe pro aſylis. At hac de re in Lege Moſaica ſic ſtatutum eſt EXOUD. XXI. 12. & ſeqq. Qui vercuſſerit hominem volens occidere, morte moriatur. Qui autem non eſt inſidiatus: ſed Deus illum tradidit in manus ejus; conſtituum tibi locum, in quem fugere debeat. Si quis per induſtriam occiderit proxi- mum ſuum, & per inſidias; ab altari meo ayelles eum, ut moriautur. WWEROR. XXXV. 7. & ſeqq. De oppidis, quxæ Levitis dabitis, Jex erunt in fugitivorum auxilia ſeparata, ut Fugiat ad eæ, qui fuderit ſanguinem.. GQuando transgreſſi fueritis Gordanem in terram Chana- an, decernite, qux urbes eſſe debeant in pra- ſidia fugitivorum, qui nolentes ſonguinem fude- rint: in guibus cum fuerit profugus, cognatus occiſi non poterit eum occidere, donec ſtet in con- ſpellu multitudinis, & cauſſa illius judicetur. Itaque Deus in V. T. homicidis tantum involuntariis aſylum conceſſit; voluntariis autem id in ipſo quoque Altari denegavit. In N. T. hac de re nihil prorſus ſcriptum reperimus. H. 868. Hiſtoria ſacra ex primis Eccleſiæ chriſtianæ ſeculis hæc nobis de Aſylo eccle- ſiaſtico documenta ſubminiſtrat. 4) Theodoſius M. L. 1. C. Theodos. de his, qui ad Ercleßas. ſic ſtatuit: Publicos debitores, ſi coufugtendun ad Lcctefias credide- sint, minitne me⸗ DUtis limltes exe 9 Lyiſcni le Caonumn 4 . n le 7 ges a guon Honoris & 1 G. Ecelas iguefakini en, honicida 0 elclucendos lte Iuerlentet mn1¹ Päiniiidus lünn, Unne Mopterer eumtur, „,..: Virt honipmn uu. Ci aiten , umn truclicht ien 77 . MODMENOR ie, gue Lant, ii ſn aurilig ſearut it /anguinen.,, s rit proft lilan, Aet u t ſa iiut iulin V. T. honicids conceſſt; ℳ oe Aurl E e Dvihil prorlus k⸗ en erins vobis e Ah⸗ niler. e ſtatuit?! Pllus 1 W. 63 5 =☚ rint, aut illico extrali de latebris oportebit, aut pro his ipſos, qui eos occultare probantur, Epiſcopos exigi. b) Arcadius Theodoſii filius, inſtigante Eutropio, lege lata ſuſtulit Aſylum. Chryſoſto- mus, qui eo tempore erat Epiſcopus Cplta- nus, Vir minime meticuloſus, legem quidem illam ægerrime tulit; at Imperatorem ſuze poteſtatis limites exceiſiſſe nunquam arguit. 4c) Epiſcopi Africani, ut conſtat ex Codice Canonum Africano Can. 56. ad Impe- ratorem miſerunt Legatos, ut pro confugienti- bus ad Eccleſiam quocungque reatu involutis legem de glorioſiſſimis Principibus mereantur, ue quis eos audeat abſtrahere. Honorius & Theodoſius jun. paullo poſt Aſylum eccleſiaſticum reſtituerunt L. 2. C. de kis, qui ad Eccles., ſancientes, nemini licere ad &. . Eccleſias conſugientes abducere. e) Denique Juſtinianus Imp. ovell. 17. C7. Adulteros, homicidas, & virginum raptores aſylo excludendos decrevit. Inde luculenter conffat, Aſylum eccleſiaſti- cum a Principibus nunc reſtriétum, nunc am- pliatum, nunc omnino fublatum fuiſſe, quin Epiſcopi propterea vel requiſiti fuiſſe, vel con- tradixiffe legantur. Akerutrum autem haud dubie factum fuiſſet, ſi aſylum jure divino vel naturali vel pofitivo præceptum Fideles cre- didiſſent. §. 9869. W 636 =— 6= eſt ratio aſyli eccel eripiuntur, quin emendentur: noceat civitat zus cedit. fiaſticus; — & in divile 1)93 13 ſeria: hinc morti ereptos volebant ſincera prius pœnitentia animum rent. §. 869. Longe alia, atque ſub primis Imperatoribus chriſtianis fuerat, noſtra tate jaſtici. Oui' enim hodie aſylo gaudent, pong, quam meruerunt, quod cum ti, in religionis chriſtianæ dede- Olim vero quibus aſylum conce- debatur, ii ab Epiſcopis pœnitentiæ canonicæ addicebantur, ut, quod morte debuiſſent luere, crimen diuturna maceratione purgarent, dein- ceps & pii Chriſtiani & boni cives futuri. Atque hæc fuit ratio, cur ſanctiſſimi Præ- ſules Principibus pro aſylo ſupplicarent. Pro ſuarum enim ovium ſalute æterna ſoliciti timebant, ne pœnitentia ſer raàa, quam metus mortis ſubeundæ extorſiſſet, non ſatis eſſet 9 reos, Ut expia- §. 870. Jus auggratiandi, ut vocant, eſt jus maleficos a pœna legibus ſtatuta ex Dividi poteſt in eccleſiaſlicum, quod ad eccle- „ quod ad civiles Poas ſe extendit. Utrumque, ut per ſe imendi. Patet, juri diſpenſandi haud abſimile eſt (39). Quod cum i legislatori competat (41); oppido liquet, jus gr aas:aiat, , eccleſiaſticum quidem fſoli Epiſcopis; — (dvile vero ſolis Brincipibus convenire, ita quidem, ut, ſicut illud ab ccleſtaſtico; — ita hoc a civili imperio, tanquam jus majeſtaticum, nequeat ſeparari. M — † 712. W 637 e⸗ 8721. C um aſylum maleficis eo con- 18 fſe fugientibus f uritatem præſtet, quo minu inde violenter extrahi poſſint (866); nemo e facile intelligit, jus concedendi afylum eſſe ſpeciem quamdam juris civilis aggratidndl: nam dum criminoſis indulgetur aſylum, eo ipſo illis poenzæ civilis per leges decretzæ gratia fit. Inde palam eſt apertumque, jus concedendi aſylum merito juribus majeſtaticis adnumerari. S F. 872. Aſylum nec naturali nec poſi- tivo jure divino præceptum eſt. Won naturali: nam hoc eſt immutabile (19); nec per religionem revelatam everti unquam teſt (112. à & b). Sed conſt t, aſy lum male- zcis àa Deo conceptis verbis in Lege Moſaica fuiſſe denegatum (867). Er go Kc. Nec voſitivo: de hoe enim in Scriptura N. T. altum filentium (867). Traditio autem huic juri adeo non fuffragatur, ut eidem potius adverſetur (868). . 873. At nonne, inquis, locis Deo ſacris jure divino debetur reverentia? Cum igitur jus aſyli hujus reverentiæ cauſſa Eccleſiis vindicetur, cur jure divino iis debitum eſſe negatur? R. Aliquam reverentiam templis deberi, non diffiteor; hanc, quæ per aſylum iis exhibetur, iis deberi, prorſus inficior: immo auſim affir⸗ ma- ℳ 638 ☛nr k * mare, aſylum, quale noſtris temporibus eſt ufi- tatum, in chriſtianæ religionis opprobrium potius quam reverentiam verti. (869). J. 874. Aſylum non Epiſcopi, ſed ſoli Principes jure proprio poſſunt concedere. Jura enim majeſtatica, utpote ab imperio civili inſeparabilia, propria auctoritate nemo niſi ſolus Princeps exercere poteſt. Sed jus concedendi aſylum eſt jus majeſtaticum (871). Ergo &c. F§. 875. Neminem, niſi præjudiciis obeæcatum, fore arbitror, qui ex dictis non concludat, ſolis Principibus competere jus Afylum vel ampliandi, vel reſtringendi, vel omnino tollendi, prout rationes politice exigere videbuntur. Neque juri huic ullo modo obeſt, quod per aliquot ſecula Epiſcopi, præſertim Romani, jus aſyli ſibi vindicave- rint, aut ſaltem exercuerint, ita quidem, ut Principes id non tantum fſciverint, nec tamen contradixerint; ſed ipſi nonnunquam a Romano Pontifice aſylum aliquibus faci- noroſis adimendum petierint. Id enim ali- quorum Principum ignorantia; aliorum vero indulgentia contigit. jura autem maſeſtatica, cum imperio civili inſeparabiliten inhæreant, pPræſcriptioni non fubjacere, per ſeſe clareſcit. C4 I A w0 ſſ. Cin inpe ã& eppon 6 Dilertrione! X. 1 Cinm igitur pe ld l ifane Bpiſcopis t 278—200); yrin ex ivin 1t grocd dubien Erul Dplcnns, kis collatum e a Inditione ADocores Cathof linitin in tenn Aen heren ſer um (nattituere Inlamn reverias ie Wheet. Elaliee, Upte in 4, Proprin uctcrin⸗ s exertete et ekt ju meettrinn lnen, niſ e rieipibus anne ,vel Pront mtiane er Aiquot ſecnab jus aifli ſbi iin Ercuerint, in e Canmum ſeifenu t, ſed int wum eteetit. N an gnoantin; Wan unn Alten ni ruralilit, I uee, bel ſelt CAPUT III. DE GRIBVUS EPISCOPORUII IN CIVITATE. §. 875. um imperio eccleſiaſtico jus circa temporalia neceſſario connexum eſſe, Diſſertatione I. probavimus (225 — 33). Quoniam igitur plenum imperium Eccleſiæ chriſtianæ, Epiſcopis a Chriſto conceſſum eſſe conſtat (278 — 299); quin his quoque jus circa temporalia ex divina inſtitutione competat, non eſt quod dubitemus. F. 877. Jus in temporalia ſeu direttum ſeu indirettum non eſſe neceſſario conjunctum cum imperio eccleſiaſtico, eadem Diſſertatione oſtendimus (233 — 44 ). Id igitur merito denegatur Epiſcopis, niſi libera Chriſti volun- tate iis collatum eſſe vel ex S. Scriptura vel ex Traditione probetur. Fuere quidem olim Doctores Catholici, qui ſummo Pontifici jus direltum in temporalia tribuerent, ita ut Eundem Regem regum & Dominum domi- nantium conſtituerent. Verum hodie vix quemquam reperias, qui abſurdæ huic ſen- tentiæ adhæreat. F. 878. credat fuiſie Pontificem, fretus, Orbis terræ pro- duendi jus ſibi vindicaret. Atqui uit 2 Knen ſeculi XV. Alexander P. II. & Libr. VII. Decretal. EIP. r. 717. X. “ Ignſulis. C. un. Uhi Papa Ferdinandum V. Hiſpanie Regem ſic alloquitur: Motu proprio, non ad veſtram vel alterius pro vohi ſper hoc Wobis oblatæ petitionis inſtantiam, ſod de noſtra mera liberalitate, & ex certa ſcientia, ac de Avoſtolicæ poteſlatis Plenitudine, ommnes inſulas & terras frmas inventas, && inveniendas, deteffas & getegendas . . . quc per alium Regem aut Principem clriſtianum non fuerint altualiter poſſeſſæ, .. aukforitate omnipotentis Dei „ Wohis in B. Petro conceſſa, ac Vicariatus Sleſu Chriſti, quo fungimur in terris, cum omnibus illaram dominiis, civita- tibus, caſtris, locis, & villis juribusque.. uni- verſis, Vobis & ſucceſſoribus veſtris in perpe- tuum, tenore praſentium, donamus, concedimus, & a altsuamus. Audin'’ fundamentum hujus opinationis! Chriſtus dicitur in S. Scriptura Rex regum & Dominus dominantium. Ergo & Papa tanquam Vicarius Chriſti, Rex regum eſt. & Dominus dominantium. Nonne, melior foret hæc ratio- cinatio: Chriſtus ait: Regnum meum non eſt de hoc mundo. Ergo neque regnum Papæe, tanquam Vicarii Chriſti, eſt de hoc mundo? = N. At! te 4 ſuis in Putinnt, In n itate Ninil 41 W, Utru i Vu laltent Mtiamn B t miend in ee ſele Fims Keniglor 6 rsprutentian is Ihenbgonn I leel ex Verbo yottet, huuriun tuntur, eame ne, Atene e Is vAlcilimis ANIIA MNEVYAR. WETNONNo IN T enon )MAI KK atolos “ů entum ojne §. Keriotata Nen n. Eipo & En r tegun elt, 4 ,nelior ſoret 11 hepnum a i, et de Men = 6541 =63* F. 879. At refutandæ huic ſententiæ, utpote a ſuis jam Patronis deſertæ, non immorabimur. Quare de juribus Epiſcoporum in civitate nihil aliud nobis reſtat diſcutien- dum, quam utrum Epiſcopis a Chriſto da- tum ſit jus indirettum in temporalia. Affir- mantem ſententiam defendit per plura ſecula ingens ſane numerus Theologorum & Cano- niſtarum. Precipuum hujus opinionis patro- num egit eminentiſſimus Bellarminus: cui noſtra tate ſeſe junxit Mamachius, cele- berrimus Scripcor ex Ord. Przædicatorum. Qui jurisprudentiam eccleſiaſticam non ex placitis Theologorum & ICtorum Romanen- ſium, ſed ex Verbo Dei ſcripto & tradito, ut oportet, hauriunt, ſententiam negantem amplectuntur, eamque ex S. Scriptura, ex Traditione, atque ex ipſo fine poteſtatis epi- ſcopalis validiſſimis argumentis defendunt. ARTICULUS I. PROPUGNATIUR SENWTIENTIA WEGANS US IWDIRECTVUM EPISCOPORUAI IN TEMWPORALIA. F. 880. Pe indirectum Epiſcoporum in temporalia repugnat S. Scripturæ. a) MWATTLH. XVIII. 18. ait Chriſtus ad Apoſtolos: Quacunque alligaveritis &c. Js *) Nam = 642 = * b“) MATTH. XXVIII. 190. Euntes docete omunes gentes, baptizantes Ec. c) ANW. XX. 21. Sicut miſit me Pater, & ego mitto vos. . accipite Spiritum ſanktum. quorum remiſeritis &c. d) WAITH. X. I6. & ſedd. Eecce ego mitto vos ſicut oves inter lupos. Eſtote oο prudentes ſicut ſerpentes, & ſimplices ſicut columba... cum perſequentur vos in iſta civitate, fugite in aliam. *) LVC. XXI. 12. & ſedqd. Injicient vobis manus ſuas, & verſequentur, tradentes in ſinagogas & cuſtodias, trahentes ad Reges & Praſidles, propter nomen menm. . . In patientia veſtra poſſidebitis animas veſtras. Hæc verba uti indicant poteſtatem ſpiritua- lem a Chriſto Apoſtolis conceſſam, ita omnem excludunt poteſtatem temporalem: nam hoſti- bus religionis ſolam patientiam aut fugam op- poni jubet Chriſtus. Ergo ne quidem tem- poralem poteſtatem indirectam permittit. Et quid mirum, cum ipſe Pilate, num Rex eſſet Judæorum, interroganti reſponderit &0OAN. XVIII, 236. Regnum menm non eſt de- hoc mundo ? Itaque jus indirectum in temporalia adeos non conſentit cum Evangelio, ut eidem potius opponatur. §. 881. Idem jus adverſatur Traditioni, cujus teſtes ſunt SS. Patres )Athams 0, 0 ℳ Nomen eun. Ds nas l V uel Fetletuy In 1es α) Athanas. Apol. 2. Pidc religionis eſt proprium, non cogere, ſed ſuadere. »*) Chryſoſt. Hom. 4. de verbis Efaj. Regi corpora commiſſa ſunt; Sacerdoti animg. Ille cogit; hice exhortatur; Ue, neceſſtäte; hic libera voluntate. Ille habet arma ſen ſihilia; hic arma ſpiritualia. . .„ aterdotis tantumz eſt arguere; . non movere arma. Et in epl. a Tit. - contemnatur Epiſcovus; tota ultio eſt plorare, & ingemiſcere. Ita ſcripfit Epiſcopus, quo poſt Apoſtolos vix alius quisquam fuit animoſior. Gregor. Naz. of. I. in Julianun Imp. Dei eslementia repreſſus eſt Julianus, lacrimis- que Chriſianorum, qulcs multas multi proſu- derunt, qnod ſolum adverſus perſecutorem reme- dium eſt. d) Ambros or. in Auxentium: Repug- nare non novi. Qolere potero; potero flere; pvotero gemere adverſus arma., . . Lacryma armu mea ſunt: aliter nec debeo, nec poſſum réſiſtene. Omitto alios aliorum batrum textus, quos magno numero afferunt celeberrimus Bofluet Dejens. Declar. QAleri Gallie. Part. 1 L. II. & Dapinius Diſ. VII. de antig. Eerl. WDilei Ex horum docëctrina fic ratiocinor: Si E bileopis competit jus indiretam in temporalia, pote- runt vel inferendo mala temporalia vel aufe- rendo bona temporalia, malos cogere, ut ad Ss 2 fru- N = 644 =– 5Fͤ frugem redeant; poterunt Reges compellere, ut vexare deſinant Eccleſiam. Sed fi Patres audias, nil aliud poſſunt Epiſcopi, quam ſua- dere, arguere, excommunicare, flere, & ge- mere. Proferant Romanenſes vel unum Patrem ex primis Eccleſiæ ſeculis, qui oppoſitum do- cuerit. Bellarminus nullum adducit , haud dubie adducturus, ſi quem ſuæ ſententiæ Pa- tronum reperiſſet. S. 882. Jus indirectum in temporalia non eſt medium ad finem poteſtatis epiſcopalis conſequendum. Finis enim hujus poteſtatis eſt felicitas interna Chriſtianorum, quæ ſolis mediis ſpiritualibus acquiritur (17). Ergo jus indirecdtum in tem- poralia, cum & ipfum fit temporale, nequit efſe medium ad obtinendum finem poteſtatis epiſcopalis. Immo jus hoc, ut jam ſupra ex- poſuimus (237), contradictionen involvit: foret enim medium ad conſequendum finem Eccleſiæ, ut volunt Aarii: & non foret ejusmodi me- dium, cum temporalia qua talia non ſint medis ad obtinendum finem Eccleſiæ. F. 883. Jus indirectum in temporalia ex divina inſtitutione non competit Epiſcopis. Vel enim iis competeret, quia cum imperio ſacro ſua natura connexum eſt, vel quis Chri- ſtus illud libera voluntate iis conceſſit ? Prius eſſe falſum, oſtendimus (233 —44). Peſterius probandum effſet aut ex Scriptura aut ex Tra- ditione: quarum tamen utraque ejusmodi juri adverſatur (880 & 81). Et certe ratio ſufficiens hujus juris, fatentibus ipſis Romanenſibus, non eſt alia, niſi quod habeatur pro medio ad aſſe⸗= quen- Cekdun fnen diun pon It Hjiſcoys in r LMlconss ſe 5 iure dlr Eenhoten (ote tantum 49 1 Vomani o⸗ iſ aut indiret in gug. 1le unh .885. Chri us mnture Ueſn chniſhann Conis in Ikin ſell incire Enudtnodum . yttns cumn in 0 lunt, itn en ui ſube mnn K ing IN iy ſentorafia eten umn hune in⸗ o V.. 4 Miohns 1s,e, — funt eges ane,, rlelin den 1 und Loiſcod Diſadi, gun unmiene, ſete i menles el Nln M⸗ ells, gui dpynftnn lllun Geleit lem ur ſententie Lectum in tendn n teſats egia ektis et lis netis Hüinim jus iodindtun i t tenparte, epdom inen oe, It n in ſtihren imoltt nencun ften e n lnet eisncd sn ftin wn ir n rleie, Gum in tenpen Conpent un nge cette 36 .Y — quendum finem ſpiritualem. Cum igitur me- dium non ſit (882); actum agunt, qui illud Epiſcopis vindicare conantur. F. 884. Cum Eſu Chriſto igitur, cum Apoſtolis, cum Ss. Patribus univerſis loqui- mur, dum dicimus, nec Romano Pontifici, nec Epiſcopis ſeu ſeorſim ſumtis, ſeu ſimul acceptis jure divino competere ullam poteſta- tem temporalem vel direttam vel indirettam. Quare tantum abeſt, ut Concilia generalia, vel Romani pontifices Regem quempiam direlte aut indirelte exauctorandi jus habeant, ut ne quidem alias quascunque ponas tem- porales delinquentibus infligere jure proprio poſſint. H. 885. Chriſtus nimirum eos limites, quos jus naturæ utrique imperio poſuit, plane immotos reliquit. Quemadmodum enim in Eccleſia chriſtiana Principibus in Sacra; — ſic Epiſcopis in temporalia nullum jus ſeu direftum ſeu indireltum conceſſum eſt. Item quemadmodum Epiſcopi jus ſupremum & independens cum in Sacra tum circa temporalia adepti funt, ita ut ipſi quoque Principes eidem juri fſubjaceant: ſic Principes jus Jupremum & independens tam circa Sacra quam in temporaliu retinent, ita ut ipſi etiam Epiſcopi eidem juri ſubjecti ſint (220 & 38). Mutuam hanc independentiam clariſſime ex- preſſit Nicolaus P. J. in epl. ad Michaelem Imp. (535. 6,. S85 3 AR- N 646 = * ARTITICIULDUS II. REIVIAIVR SEIWIEIVIIA AFFIIIIANWS &G IDIRECLVUM EPISCOPORUMI IW TEMWPORALIA. G. 386. Drima ſententiæ ſuæ argumenta Aarii in Scriptura V. T. conqui- runt. Sed quam infirma ſit ar- gumentatio, quæ ab Eccleſia Moſaica ad Chriſtianam ducitur, oſtendimus (138—43). Audiamus tamen 4) Deus, induiunt, DEVUI. XVII. 15. Judæis prohibuit, ne Regem ſibi eligerent alium niſi judæum. R. Sed ne Regi alterius religionis fibi ali- unde impofiio obedirent, nunquem prohibuit. Quis Regum acstholicorum tolerabit catholicos fubditos, ſi hi ab obedientia civili ſeſe vel jam liberos, vel auctoritate epifcopali liberari poſſe jectitent? Apage ſententiam, quæ religionem Chaiſti Regibus merito exoſam reddit! 59) Ozias Rex, cum ob uſurpatum munus facerdotale lepra a Deo punitus eſſet, a Sacerdotibus templo ejectus, & regnandi auctoritate privatus eſt. II. PAkKA- EIP. XXVI. R. Ozias manſit Rex usque ad mortem: tunc enim primum rzegnavit filius ejus pro eo, ut habet ſacer textus. Ante mortem vero, cum Ozi- un eptt rel unnn iin Ozias ob lepram a conſuetudine hominum juxta legem Moſaicam remotus viveret (197. b), re- gimen duntaxat filio ejus fuit demandatum. At demus, veram eſſe hiſtoriam, prout eam interpretatur Bellarminus L. 5. de Kom. Pont. Cap. S.; quis tamen non horreat Viri hujus ratiocinationem, dum ſcribit: Si ergo propter lepram corporalem poterat Sacerdos olim Regem regno privare; quare id non poterit modo ob lepram ſpirtualem, id eſt, propter hœreſin 2 Bellarminum igitur ſi audiamus, Papa jus ha- bet omnes Principes acatholicos de medio tollen- di; immo & Principes catholicos, ſi gravioris cujusdam criminis rei ſint: nam & hoc eſt lepra ſpiritualis. Quod de Athalia regina refert Bellarminus ex II. PARALIP. XXIII. ſolidiſſime refutat Dupinius L. c. Cap. 3. §. 887. Ex veteri Teſtamento ad Novum confugiunt, & varia partim dicta, partim facta accumulant, queis temporalem Epiſco- pis poteſtatem faltem indirectam vindicare aggrediuntur. ian, e k, 0 exolim kedt a) Chriſtus WATTH. X. 34. ait: Won Cun 0) n veni pacem mittere, ſed gladium. Gladius deno- Un“ tat poteſtatem temporalem. Ergo venit Chriſtus, ut ſuæ Eccleſiæ daret poteſtatem temporalem. R. Chriſtus his verbis prædicit, fore, ut multi propter religionem diras vexationes & mertem ipſam ſubire debeant. Ss 4 5) =— N= 648 = 5⁵) Idem 9MWM. II. 13. Iuvenit in templo vendentes boves, & oves, & columbas, & numularios ſedentes. & cum feciſſet quaſi Nugellum de funiculis, omnes ejecit de templo; oves quogue boves; & numulariorum eudit , & menſas ſubvertit. Ergo Chriſtus exer- cuit poteſtatem temporalem. R. Non negamus, Chriftum patraſſe miracula, quale etiam hoc fuit, circa res temporales. An volunt Romanenſes, poteſtatem patrandi mira- cula efſe a Chriſto annexam poteſtati epiſcopali aut Papali? G,⸗ANN. II. 9. aquam in vinum convertiſſe, — & Joann XVIII. 6. integram co- hortem duabus vocibus, Ego ſum, in terram proſtraſſe divinus Servator legitur. Nunquid & utramque hanc poteſtatem temporalem Epiſcopis conceſſit ? *) Idem MWAITH. XXVIII. 18. dixit: Data eſt mihi omnis poteſtas in elo & in terra. Ergo Chriſtus etiam accepit poteſtatem temporalem. R. Chriſtum loqui tantum de poteſtate ſpi- rituali, patet ex contextu; ſubjungit enim: Euntes ergo, docete,.. baptizantes. Poteſtas ſpiritualis, quam Apoſtolis conceſſit, ſane in terra eſt: in terra enim adminiſtrantur Sacra- menta, prædicatur doctrina chriſtiana &c. d) AUI. V. I- II. Petrus Ananiam & Saphiram repentina norte; — BID. XilI 8- 12. Paulus Elymam magum ccitate punivit; inceſtuoſum vero Corinthium I. CORIWI'H. V. tradidit Satanz in interitum Af'- 4 telis Don mnert Pnl rvimur, A . iglen nin l Dm tenrt. nai Nionen a 17 reko udi )Duulns I. iir pomiratur, wigtor, aut an 1 noladicus, aut S i lI. 1o. unc cdoltrivan n ig conn, eli excommun . Her ſen n In hon extommn 41 Aneennile Uni poſlunt ſen Cönhnudiodis ciri n ipcetite, in Ulationis fmi inpnoditi tn 1 coräme i min hi⸗ nu ateni, 0 l Meciinn in 3 atelin Mohe 88 Sp SHa 0ber entet * in / 1 onnen iii 6 V Nundd⸗ n . Chntu “ s, Chrit I Dutncen lit, cit ten les en derparot keg tr⸗ tel at eln temge porin lah I. WIn Nte, r i l . etian ethit e⸗ i tantun ge tit uchin chii ritin 1 ſ Ntns 4 ote; — 9 m MavGN. N ero 0 ſ N 649 = carnis. Ergo Apoſtoli exercuerunt poteſtatem temporalem, non aliunde profecto niſi a Chriſto ſibi conceſſam. R. Poteſtas hæc fuit miraculoſa; atque adeo non annexa Epiſcopatui (289). Haug dißiculter largiemur, ait celeberrimus Fleuryus Diſſ. VII. in H. E. S. 14. Apiſcopum illum, qui reum aliquem unico vei bo enecat, pvoteſtatem ſuam a Deo tenere. Aſt quicunque ex hisce miraculis ju- ris di ionem quamdam ordinariam deducere vellet, is profecto auditoribus ſuis aperte illuderet. e) Paulus I. Corinth. V. II. Si is, qui fFrater nominatun, nempe Chriſtianus, eſt fornicator, aut avurus, aut idolis ſerviens . aut maledicus, aut ebrioſus, aut rapax, cum ejusmodi præcepit nec cibum fſumere. Et jo- annes eyl II. 10. i quis venit ad vos, ait, & kanc doftrinam non afßfert, nolite recipere eum in domum, nec ave ei dixeritis. Ergo Apoſtoli excommunicatis pœnas temporales inflixerunt. R. Hæc ſeu monita ſeu præcepta Apoſtolo- rum non excommunicatos tantum reſpiciunt , ſed quoseunque ſceleratos, quorum familiaritate probi poſſunt ſeduci; nec agunt de privatione communionis civilis aliunde debitæ, ſed tan- tum indebitaæ, ut convivii, convictus demeſtiei, ſalutationis familiaris, qua ſcilicet vel probi ab improbis in transverſum agi, vel hi in malitia ſua confirmari queant. Hinc addit Joannes: Qui enim dicit illi ave, communicat operibus ejus malignis. Quare ejusmodi privatio non tam præcipitur in poenam improborum, quam in cautelam proborum. Ss §5 V) Ne 6oH. y) I. CORIWT. VI. 3. Waeſeitis, Juo- niam Angelos judicubimus? quanto magis ſecu- laria? Ergo Apoſtoli poteſtatem habuere ſecularem. R. Paulus, ut ex contextu patet, ibi ait, non tantum ab Apoftolis, ſed ab omnibus Ju- ſtis Angelos & ſecularia judicatum iri, nimi- rum in univerfali reſfurrectione. An propterea omnes Juſti habent poteſtatem temporalem ? Utinam Romanenſes tandem aliquando deſine- rent ad fucum faciendum abuti S. Scriptura! Eodem vitio laborant, qui Regale Sacerdotium, qua appellatione I. PETK. II. 9. tota Eccleſia inſignitur, ſolis Sacerdotibus tribuunt, ut iis ſecularem quoque poteſtatem ex S. Literis vin- dicent. Argumenta, quæ afferuntur de duobus gla- diis, de duobus luminaribus magnis; de dæ- monibus, quos Chriſtus miſit in gregem vor- corum, de pullo aiuxc, quo Chriſtus eſt uſus, hæc, inquam, & fimilia argumenta riſum po- tius quam refutationem merentur. §. 888. Jam ad Traditionem recurrunt Aarii. α Canones peœnitentiales antiquiſſimi continebant afflictationes corporis, quæ uti- Aue pœnarum temporalium nomine veniunt. R. Ejusmodi afflictationes vœnitentic tantum fuerunt, quæ volentibus; — non vœnæ, quæ nolentibus imponuntur. *) Teſte Auguſtino epl. 159. ad MWarcel- lin. apud Gratian. XXIII. q. 5. C. 1. Modus 60- Preh E. LEpiſopi be ſbi iodulta dern Meebmmt: ni ditun, NMos n Uririgtun: ſun legs in Nelcti Onürmarit ) unta § 3 7 6 Anbrofn El, e 1 S I. V. bimus? Roli on nitentiales Mnee 85 Colols, u inm nomine Ten Ium Momine Fen. tones Mnintii 1,- n l. AIt 150. 1 H N = 6 coercitionis pen virgarum verbera & a Magi- ſtris artium liberalium, & ab ipſis parentibus, && ſape etiam in judiciis ab Epiſcopis ſolebat adtiberi. Et revera in Concilio Matiſconenſi II., quod ſeculo VI. celebratum fuit, Can. 2. ſtatutum eſt: Si ruſticus (diem dominicam violaverit) æut ſervns, gravioribus verberum ibtibus verberabitur. Ergo etiam pœnas tem- porales infligendi jus exercuerunt Epiſcopi. R. Epiſcopi non nifi poteſtate a Principibus ſibi indulta pœnas temporales delinquentibus inferebant: Vt nimirum diſtringat legalis ultio judicum, quos non corrigit canonica prædicatio Sacerdotum: ſunt verba Guntramni Franciæ Regis in Reſcripto, quo acta memoratæ Synodi confirmavit. c) Juxta S. Auguſtinum epl. 204. ad Donatum Presb. apud Gratian. KXIII. q. 4. C. 38. Nunc fub Principibus chriſtianis majori utitur Eccleſia poteſtate, ut non ſolum invitet, ſed etiam cogat ad bonum. R. Auguſtinus docet, in Eccleſia eſſe po- teſtatem pœnis temporalibus malas hominum voluntates cogendi ad bonum; ſed hanc pote- ftatem non Epiſcopis, ſed Principibus a Deo datam eſſe defendit. Lege, fi vis, integros contextus, quos L. c. affert Gratianus C, 238- 4⁷ d) S. Ambroſius, ut notum eſt, Theo- doſium Imp. excommunicavit, legemque ferre juſſit, ne in poſterum ratzæ eilent ſen- ten- W= = tentiæ de morte vel confiſcatione bonorum, niſi poſt tringinta dies, ut nimirum Impe- rator, fi forte præcipiti ira abreptus ejus- modi ſententiam pronunciaſſet, intra tantum tempus poſſet illam revocare. Itaque Ambro- ſius jus indirectum in temporalia exercuit adverſus Imperatorem. R. Ambroſius Theodoſium aditu Eccleſiæ & Sacramentorum communione abſtinuit, donec is ſeriæ pœnitentiæ ſigna exhibuit. Legem autem ferendam præſcripſit tanquam remedium contra noxios effectus iræ præcipitis: atque adeo egit Judicem Imperatoris in foro tantum in- terno, exercuitque jus circa temporalia. e) S. Gregorius M. privilegium, quod conceſſit monaſterio S. Medardi, hac clauſula finit: Si quis Regum, Antiſtitum, Gudicum, vel quarumcunque ſecularium perſonarum hujus apoſtolicæ aukttoritatis, & noſtræ pvræteptionis decreta violaverit, cujuscungue dignitatis vel Jublimitatis ſit, honore privetur. Ergo Gre- gorius poteſtatem temporalem ſibi alſleruit. R. Inprimis privilegium hoc ſaltem dubiæ fidei eſt, ut videre licet apud Dupinium cit. Diſſ. Demus autem eſſe genuinum, verba al- lata imprecantis ſunt, non imperantis: cujus- modi eſt clauſula hodie conſueta: Si quis hoc attentare praſumſerit, indignationem omnipo- tentis Dei & c. ſe noverit incurſurum. Ad exempla Romanorum Pontificum, alio- rumque Epiſcoporum Reges deponentium Vide Dupinium cit. Diſ. Generatim reſpondemus, ejusmodi faéta vel vera non efle, vel injuſta. Non Gurfitut i; tae . Po Denl Gpirics tatven 6) Dunr ’. 0rorentun Do rinepes ele e an huc ntoo, 1. Meciun fetenten ennſe leleſee ſt klici Piütrlibus ꝛegui l gems tenn Fonorendann ſiln ns ikett hon dt i It iiſpoſtione⸗ Pelt ut medii e ernum. (om etor cor; tine Mgne melon adi len metno, gli leat, nenn Alefnos tantnn 1 dulciio, dn r eng tenon inndum Leclele Omni e Eio iPrine N = 653 = 3&* dles H Non quæritur, quid Romæ vel alibi factum iit Käln ſit; ſed quo jure factum ſit, queæritur. a Dreyen Unlncilſet, iren F. 889. Denique ultimum præſidium a enan ieA Tophilticis ratiociniis repetunt. Md e a) Poenz temporales ſunt media ad promovendam Eccleſie falutem: nam Deus heditinm Uin bes ee & Principes ſæpe ejusmodi pœnis afficiunt nnmim UEt, malos, ut ad frugem redeant: multi quo- ien ain que jam hac ratione ſunt emendati. rleripſit 1 e R. Medium eſt, quod continet rationem entnib in ſrn mn fuſficientem conſequendi finis. Cum igitur ſinis iu are unmne Eceleſiæ ſit felicitas interna, quæ ſolis mediis mnach ſpiritualibus acquiritur (11); pugnantia dicunt, qui pœnas temporales ja cant eſſe media ad 1 Muinlkun promovendam ſalutem Eccleſiæ. Deus has poœ- . Mecdadi, ed nas infert non ut media ad veram converſionem, 1, Atfttun, g ſed ut diſpoſitionem; Principes vero eas adhi- bent ut media ad promovendum cultum Dei externum. Cum timeo Deum vindicem, qui intuetur cor; timor hic diſponit, ut affetum quoque malum abjiciam. Cum hominem vindi- Fiuttur. nn cem metuo, qui tantum de actibus externis . judicat, metu pœnz humanæz actus itidem riun nſuumn Doralen il Un. . zP.,t5 externos tantum vel devito, fi prohibiti; õ vel fuſcipio, ſi præcepti funt. Nunquam igi- ſbet inos Dinnn tur pœnæ temporales ſunt vera media ad eb- eſe genninnn, in tinendum Eccleſiæ finem. non inpenmi t⸗ e olſietn: 0, „) Omni jure licitum eſt, vim vi repel- aients“ Ilere. Ergo ſi Princeps Eccleſiæ vim inferat, it iudni Bona temporalia ad cultum Dei externum uun Dntfen,1 neceſſaria auferendo, vel veram religionem perſequendo; licebit ei vim externam pariter e inferre &c. Mon le, R = 6 51 =— ℳ R. Licet vim repellere vi, quatenus hæc eſt neceflarium medium nos noſtraque conſer- vandi. vis externs non eſt medium neceſſarium ad finem Eccleſiæ. Auferat Princeps omnia ne- ceſſaria ad cultum Dei externum. etiam ſine his poſſumus beatitatem noſtram obtinere- perſequa- tur religionem veram ; an nobis nolentibuos il- lam adimet? Media neceflaria ad finem Eceleſiæ ſunt virtutes chriſtianæz. Has nobis invitis nemo eripiet. 4) Jure divino illicitum eſt veram reli- gionem exponere periculo. Sed tolerando Regem hereticum exponitur periculo. Ita Bellarminus. R. In Ejusmodi caſu religio non exponitur periculo, ſed relinquitur in periculo. Jam pro- bent Romanenſes, datam efle Epiſcopis pote- ſtatem ejusmodi Regem exauctorandi, ut Reeli- gio in periculo verſari deſinat. Tota antiquitas negavit hanc poteſtatem. Crudelis Herodes, Deum Regem venire quid times? non eripit mortalia, qui regna dat cæleſtia. Sic canit Eccleſia die feſto Epiphaniæ. Quis es tu, qui Judæorum more, Meſſia ſpirituali gloria cir- cumdato non contentus, alium tidbi fingis, terrena potefſtate vallatum 2 d) Cum jus humanum & divinum inter ſe pugnant, illud huic cedat neceſie eſt. Sed veram religionem ſervare eſt juris divini; de jure autem humano duntaxat eſt, hunc aut il- lum habere Regem. Ita rurſum Bellarminus. R. Dum Rex eligitur, ab arbitrio quidem fuffragantium pendet, hunc aut alium habere Regem, Sed quænam eſt Theologia, quæ do- ceat; Pederle mi NN en euandor ti deſnat, I ten. (ridei M uit ti, . tuunt ekt, Duud: urum el U Ur,1¹5 1 unc aut 6 TNeobgi,N Ne == 655 =* ceat, Regi eleſto jure tantum humano deberi obedientiam 2 Sed pudet pigetque ejusmodi fallaciis refatandis paginam implere. F. 390. Unicum reſtat argumentum, quod præterire non poſſum, eſtque Mamachii, in hunc modum ratiocinantis: Imperione Princens, religionis violatæ cauſſa exciderit, ſolutique ſubditi jurisjurandi religione ſint, dua ſuam illi obligarunt fidem, declarare Pontifex voteſt; deturbare autem quemquam de princi- patu non poteſt. Wam Rex, qui jurans pro- miſit, ſeſe orthodoxum perpetuo futurum, da- turumque operum, ne quid capiat detrimenti geligio; quique deincens ad ethnicos hœreticosve defecit, Eccleſicque damnum attulit, principatu, quo votiebutur, privatur, obſtriltumque ſibi aut paktis aut jurejurando habet neminem. Deck hujus ſive privationis ob violatam religionem 7eg- ni, ſive ſolutionis ab jurejurando, quod affematio religioſa eſt ſubditorum, Scmnodus betumenica, Petrive ſucceſſon, qui primas in Eeccleſia vartes obtinet, eſt judex; privatorum autem, minor eque aubtoritate praditorum omnino nullus. R. Elegantius hec dicta ſunt quam verius. Fallum enim, Verboque Dei tam ſcripto quam tradito adverſum eft affertum, fubditos in dato caſu non manere juramenti religione ſuo Prin- cipi obſtriétos. Unde hoc probabit Vir clariſſi- mus? Deinde cur ſolns Papa aut Concilium generale ſubditos a jurejurando liberos decla- randi jus habet? Cur non etiam Ebiſcopus, cui immediate fubjectus eft ejusmodi Princeps? §. 891. N— 656 — F. 891. Utinam Romani Pontifices tan- dem aliquando in Indice librorum prohibito- rum collocent Scriptores, qui Prælatis Ec- cleſiæ tribuunt poteſtatem quamcunque ſeu direttam ſeu indirettum in temporalin! Hæc enim ſententia quemadmodum eſt doctrinæ chriſtianæ contraria; ita religionem catholi- cam Principibus acatholicis non poteſt red- dere non exoſam, quamdiu Epiſcopos, Romanum præſertim, eidem favere norunt. Verum tamdiu intra pia deſideria hærebimus, quamdiu Curia Komana Cathedræz Romanzæ, & quamdiu Curiæ epiſcopales Cathedris Epi- ſcopalibus leges præſcribent. F§. 392. Secundum ordinem, quem in Diſſertatione I. de juribus Eccleſiæ in genere tenuimus, nunc agendum eſſet de juribus tam Principbum quam Epiſcoporum circa tolerantiam diverſarum religionum. At cum ea, quxæ ibi, nimirum (244—68), de reli- gione vera & falſa generatim diximus, facil- lime applicentur ad religionem CAlHOLIOAM, quam hoc loco unice veram ſupponimus, ul- teriori tractatione duxi ſuperſedendum, ut modo IWSTIIVIIONWVM &ORIS ECoLE- I AsTIoI PBL.IoI UWI- VERSALIS ſit F 1 W 7 d. 6. 10, py 1z „ — Pag. Lin. Errata Corrige. 4 18. 9. — C. 2. — C. 22. 20. 26. — ff. — C. 22. 4. — C. 2. — C. 1. 24. 22. — ff. — C. 40. 22. — 68. 6. — 60 c. 61. 15. — (18) — deleatur. 62. 29. — 126. — 123. 72. 5. — C. 15. — C. 14. 75. ult. — 56. — 57. b Gamndin 83 4. — communis. obtentu communis, Eiden Aren n obtentu nn, n 92. 5. — illius — ſuo urig henhn x102. 24. —- 1004. — 105. 11 Catette Nng 106. 9. — 93. — 94. PAees Cttbelish 125. 24. — fine — ſine 165. 10. — XX. — XXI. 179. 4. — 188-9. — 188-—93- . Ead. 6. — 218812. — 277-20. n Ofähen, gen 193. 11. — Nam — deleatur. 220. 6. — 79. — 77. 247. 20. — 323 & 26. — 323-36. 249. 1§. — 4103. — 403. 256. 3. — 420. — 423. 260. 5. — 169. — 168. 261. 16. — 420. — 423. 277 30⁰. — IV. — III. 287. 18. —- Pp. 88. — S8S. PP. 288 20. — 407. — 409. 310. 25 — poſlededit — Ppſſederit. 323. 12. — quæ — qui 328. 18. — 496. — 495. 33⁰. 3˙ — 4938. — 499. Ead. penult. — certo — certe. 336. 16. - conflato — deleatur. — propter divinitatis — propter 5 339. 24. propte opera divinitatis. Ead 454 457. 464. 476. 4072. 518 528. 563. 567 3569. 585: 596. 602. 603. 604. Ead. Ead. Lin. Errata Corrige. 28 — Nam ut — deleautur. 10. — 5 12. — 513. penult. — 513, — 514. 4. — 511I. — 5§ 12. 25. — 493 — 492. 4. — mira t, — mirati 15. — 511. — 572. 15. — magiſtra Cpltana - magiſtra, Cyltana 19. approbatos. præſentem.— approbatos, præſentem 15. —- ſuſpectos quemlibet ſuſpetum 5. — 5L0. — deleatur. 19. — Kkadov — Kagν 14. — 2 — 20 6. — pabuit, & — habuit Pius IV., & 23. — Pſaulmeus — Pſalmeus. 13. — Hinc — EHine 22. invalidæ, nifi invalidæ juxta Tri- dentinum, niſi 5. — 674. 675⁵5. i. — 680. —— 8 681. 23. — FG. 79 4. — SC. 704, 3. — ſit -- ut 24. — 540- 658. — 440-658. 2. — 750 & 5l. —— deleantur. 1. - 498 — 496. 12. — utut: fallibilem -= utut fallibilem 8. - nequit, fibi - nequit, Deus ſibi 2. — addixerunt, tanta -=- addixerunt, extinéto, tanta penult. -= jus placiti „ jus vel potius exercitium placiti penult. -— exemtio . exemtionem. 2. — 149. —— 7147 -50. 4. — ſpecialiter —— deleatur. 6. —— 6 6. — 516. 7 — 646. 536. fdf õ = A 19 20 21 S INSTTITUTIONES = JURISs ECCLESIASTICZ Edidit E -„ P. PHILIBERTUS OBERNETTEREZ R– MINORITA CONVENTUALIS, Eα In Caſareo Regio & Academi Lyceo Conſtantien ſi &.6. Cau. E T & H. E. Profe ſor P. & 0. SE PARS I. E SEo nn 5 4 COWSTAlII. umtibus rn H Bilio. nncn 3 2 4 Copyright 4/1999 VyMaster GmbHl wwww.XVMaster. com VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset