Hf124_fol
author: Díaz de Montalvo, Alonso

17
N12511915202 021
UIIIIIIIIIIIIIIII Dr
UBSB Tübinaen

—

1
8
2
-
.
2 — .
2
.
7 .
.
4

—

¶ Bepertoꝛiũ ſiue tabula notabliũ queſtionſ articuloꝛũ di
ctoꝝ.⁊de oĩbus his que ex copioſiſſime dictis doctoꝝ ſignã
ter Heuerendiſſimi in xpᷣo patris ⁊ dñi:dũi MHicolai archi⸗
epᷣi panoꝛ.olij Abbai ſiculi vtilioꝛa ſaltẽ atq; in iuris pꝛacti
ca magl neceſſaria dinoſcunt᷑ a reuerẽdiſſimodũo:dño Al. ð
mõtaluo ſacroꝝ canonum pfeſſoꝛe. Sereniſſuniq; dũi Ferdi
nãdi regis caſtelle auditoꝛe referendario atq; ↄſiliariodigniſ
ſimo edita. Ab eximio quoqʒ viro dño Ludouico de campis
eoꝛũdem Canonũ necnõ ſacratiſſimaꝝ legũ doctoꝛe celeber
rimo diligẽter viſa. curioſe maſticata ſalubꝛitq; digeſta.necnõ
ſuis in locis diligentiſſimis additõibus admoduʒ aucta, deo
optimo maximo duce feliciter incipit.

Euerendiſſimo patri

r ⁊ domino dño Petro gundiſaluo de mendoʒa
digniſſimo ecdleſie ſaguntine epᷣo nobiliſſimi ge⸗
neris magnifico dño meo Al.de montaluo indi
gnus canonũ ꝓfeſſoꝛ ſereniſſimi dñi noſtri regis
ca ſtelle auditoꝛ referendarius ſuiq; cõcilij ſeipſuʒ cũ ꝓmptitu
dine ſeruiẽdi. Zicet Seneca inquit.Dementia eſt ſupuacua
addiſcere in tanta tꝑis egeſtate potius em̃ hoc è onus ⁊ ſar⸗
cina ad beatitudinẽ qᷓ; ſubſidiũ.ad qð facit.xxxvij.diſt.S.hinc
etiã.in fi. Lamẽ vt ſjᷣm Hiero.tarditatẽ ingenij eruditõis dili
gentia poſſim cõpenſare ↄſiderans ꝗꝛ meus vigoꝛ coꝛpoꝛeꝰ
iam ſenectute tabeſcat in regalibus hauigare officijs remq;
publicã gerere ceſſaui⁊ in decrepita ↄſtitutꝰetate ĩ lo co nemo
ris herboſo circa ripam fluminis vndiq; arboꝛibꝰvallato re⸗
creatõis cã diu moꝛã traxi ⁊ cũ ibi ocij iam inceperiʒ cõflictu
emãcipari attendẽs cũ Seneca ad AZucillũ.qꝙ ociuʒ ſine litte
ris moꝛs eſt ⁊ viui hoĩs ſepultura nec eſt viri timere ſudoꝛem
nam generoſuʒ ſpũs laboꝛ nutrit.bhinc ẽt qꝛ virtus recreat᷑ ex
ercicio. Vnde valerius maximꝰ.viij.moꝛaliũ.Hominẽ quip
pe rerũ natura cõtinui laboꝛis patiẽtẽ eſſe nõ patit᷑.⁊ Sene⸗
ca.in remediũ cedunt boneſta ſolatia ⁊ qᷣcquid danũ erexit ẽt
coꝛpoꝛiꝓdeſt.⁊ qꝛ ſcientiã etiam ſenex nõ debʒ dedignari ad
diſcere iuxta iuriſcõſulti doctrinã.ff.de fideicõ.liber.l.apud iu
lianuʒ. ⁊ a puero nõdum anniculo paratꝰſum doceri.xxiiij.q.
iij.c.ſi habes.qᷓ;ᷓuis me tanto ſcio oneridiſparẽvera tamẽ luce
ſaluatoꝛis dñi noſtri ihᷣun xpᷣi ſolita cõfiſus miſericoꝛdia quod
dam copioſuʒ manuale cõpendiũ de his que ex dictis docto
rũ ſignãter elegantiſſime memoꝛie domini Micolai archiepᷣi
panoꝛmi.olim abbatis de ſicilia mee occurreret memoꝛie que
vtilioꝛa atq; in iuris pꝛactica magis neceſſaria ⁊ meũ animũ
mouẽtia mihi viſa ſũt memoꝛiter cõpilare ⁊ ꝑ alphabetũ quã
tũ tenuitas ingenij mei pᷣualet ociũ penitus expellẽdo expedi
re q; bꝛeuius potero vtile exiſtimaui plurima decidẽdo alia p

pter diffuſas atq; lõgas materias ad ſua loca remittẽdo.Et

qꝛ cogito quotidie qͥd dominatõiveſtre vtinã gratũ exhibeaʒ
ſeruitiũ vro feliciſſimo nomini hoc opuſculũ dedicaui excellẽ
tie igit᷑ veſtre illud deditiſſimo animo ſũmoq; obſequẽdi ſtu⸗
dio offero ⁊ ſi qua in eo aut obmiſit occupatio aut minus bñ
tradidit imꝑfectio qnã ĩ me necvolo nec valeo excuſare digne

tur veſtra mire pꝛobitatis induſtria quã nature virtus ⁊ ꝑſpi

catoꝛis ingenij intellectꝰgr̃a munere pᷣdotauit meo nõ inſiſte
re defectui ſʒ meũ imꝑfectũ ſuppleat ⁊ laboꝛi meo det veniaʒ.
Actões igitmeas dñe ihu aſpirãdo pᷣnẽi⁊ adiunãdo ꝓſequẽ
vt cũcta mea oꝑatio a te ſꝑ incipiat ⁊ ꝑ te cepta finiat᷑. Amẽ.

Bbas.

Abbas hʒ dignitatẽ ideo cõtinetappellatione
pᷣlatoꝝ.vt in.c.ij.de iudicijs.⁊ in.c.i.de eta.⁊ q̃⸗
lita. ⁊ in.c.indẽnitatibꝰ.de elec.lib.vi. Jo.ð lig.
in cle.⁊ ſi pᷣncipalis.de reſcrip.⁊ in dle.i.eo.tit.
¶ Abbas põt monachũ coꝛꝛigere ⁊ punire? de monaſterio
expellere ſᷣm regularia inſtituta q̃a exquo papa appꝛobauit
regulam voluit vt deberent obpᷣuari ea que cõtinent᷑ in ea⁊ in
ipa dat᷑ poteſtas abbati puniẽdi ⁊ expellẽdi monachũ ſi opꝰ
eſt.nota.in.c.qto.de offi.oꝛdi.⁊ ibi Ab.vide infra religioſus
vide infra monachoꝝ coꝝectio.
¶ Abbates erẽpti habẽtes capellas qᷓ bñt ppłm tenent᷑ ve⸗
nire ad SS i. c.ex oꝛe.ð pᷣui.⁊ ſic limita:c:nimis.ð exceſ⸗
pla,no.Ab.in/ cqð.ſuꝑ.de ma.⁊ obe,

¶ Abbas poterit etiaʒ ſine ſolẽnitate monachos ſuos bñũdi
cere atq; alia ad ſuũ beneficiũ ꝑtinẽtia exercere.arg.in.c.i.de
ſup.neg.pꝛela.⁊ cũ hec bñdictio ſit de ſolẽnitate ⁊ nõ de ſub⸗
ſtãtia poterit abbas añ benedictioneʒ vti baculo pa ſtoꝛali ⁊
anulo ⁊ mitra cñ vſus iſtoꝝ põtificaliũ cõcedat᷑ abbatibꝰpo
tiꝰad decoꝛẽ ſuaꝝ eccłiaꝝ qᷓ; ad ſignificationẽ eoꝝ q̃ ĩ eo fue
rũt inſtituta.vt in.c.apoſtolice.de pᷣuile.li.vi.no. Lau.⁊ Jo.
de ligna.in alleg.c.i.de ſupplẽ.ne.pꝛela.⁊ Abb.ĩ.c.inter mo⸗
naſterium.de re iudi.in fi.⁊ in.c.dilecta.de exceſ.pᷣla.vide glo.
c.i.de ſup.neg.pꝛelato.
¶ Abbas ſi cõtulit regularẽ pꝛioratũ ſeu aliã adminiſtratio
nẽ quoad vixerit poſſidendã etiã ſi abbas iuraſſʒ poterit ad
libitũ eũ remouere.vt in.c.poꝛꝛecta.ð cõfir.vti.vł ĩuti.⁊ in.c.
cũ ad monaſteriũ.S.tales.de ſta.mona.ẽ cõcluſio frede.ð ſen.
cõſilio.xxxij.nec valʒ ad hoctpᷣs ↄſuetudinariũ qꝛ ex actibus
mere facultatis nõ inducit᷑ mere cõſuetudo ſeu ex nõ vſu non
babẽte in ſe actũ tacitum iuris diſpoſitõi ↄrium.vt ĩ.c. Joã⸗
nes. de cle. cõiug. ⁊ Ci.in.l.i.C.que ſit long.cõſue.no.Abb.in
c.ſua nobis.de cõfirma.vti.vel inuti.in fin.vide infra religio⸗
ſo.⁊ vide Ab.in.c.fi.de cõdi.appo.
¶ Abbas põt ad nutũ remouere ſicut creare illũ cui ſimplicẽ
cuſtodiã cõmiſit vt ſũt cõmendatoꝛes inſtitutores pᷣceptoꝛes
de q̃bus ĩ.c.cũ deputati.de iud.⁊ ẽ tex.ĩ.c.cũ ad mõaſteriũ..
tales.de ſta.mo.ſecꝰſi ẽ pꝛioꝛ qͥ cõ ſueuit ꝑ electionẽ aſſumivł
ſi eſt ꝑpetuus qꝛ talis nõ põt ad nutũ remoueri ſine iuſta cã⁊
inſtitutõibꝰregule ſᷣuatis.vt ĩ.c.ij.de ſta.mo.S.pꝛioꝛes.
¶ Abbas an ⁊ quan do poteſt agere vł defendere pꝛo domi
bus vł eccleſijs inferioꝛibus ſibi ſubiectis ⁊ an pᷣferat᷑ pꝛioꝛi
ſibi ſubiecto vł an currat cũ eo.vide plene ꝑ Inno.⁊ ꝑ Abb.
in.c.cũ deputati.de iudi. .
Q¶ Abbas quã iuniſditõem exercet circa religioſos ſeu mona
chos ſuos.vide.j.iuriſd i.vᷣ.circa iuriſditionẽ.
¶ Abbas ſeu religioſus nõ põt hr̃e domiciliũ niſi ĩ clauſtro
vbi habz reſidere.no. Inno.in.c.ex oꝛe.de pᷣui.qð limitatveꝝ
abb. in. c. poſtulaſti.de fo. compe.quo ad onera.vñ nõ poterit
cõueniri alibivł munera ſubire ſed quo ad rem ipᷣam ſeu qͥ ad
cõmoda abbas ſeu monachꝰretinet domiciliuʒ vbi natꝰẽ,.ar.
in.l. pe.ff. de ſena.⁊ bar.in.l.i.f.ad muni.
¶ Abbas renũciãsvł depoſitꝰan remaneat monachꝰillius
mõaſterij.vide plene ꝑ abb.iĩ.c.cũ ad monaſteriuʒ.de ſta.mo.
¶ Abbas poteſt eſſe pcuratoꝛ.vnde nõ repellit᷑ſicut ſmplex
religioſus.facit glo.xvi.q.i.c:ex pꝛeſentiũ.⁊ colligit᷑ ex.c.ſopis
te. de cenſi. ⁊ ibi Abbas. B
¶ Abbates aut alij inferioꝛes pꝛelati ab ẽo poſſunt ex ↄſue
tudine acquirere illa que ſunt dignitatis vł oꝛdinis epᷣalis.vi
de.j.epᷣs.vᷣ.epᷣalis dignitatis.
¶ Abbates oꝛdinis ciſtercienſis non ſũt exempti ſed ſᷣm foꝛ
mam ſue pfeſſiõis tenent᷑ reuerentiã ⁊ obedientiã ſuis epiſco
pis exhibere.vt in. c.ne dei eccleſiam.de ſimonia, ⁊ hoc verux
ſeruata regula ſua vt ibi glo.⁊ doc.
¶ Abbas cũ cõuentu pònex cã ſtatuere vt bona cõia mõaſte
rij diuidant᷑ vt certa ſcʒ vt deputata ꝓ menſa conuentus ⁊ cer
ta ꝓ mẽſa abbatis.nam ꝑ bãc diuiſionẽ bona nõ minꝰſũt mo
naſterij qᷓ pꝛius nec adminiſtratio ẽ diuiſa.nã abbas admini
ſtrat ea acſi eẽnt cõia.ad hoc.xij.q.i.S.fi.⁊.c.vlt.̊ idem ſentit
Jo.an.in foꝛtioꝛibꝰterminis in regła nõ ẽ obligatoꝛiũ.ĩ mer
cu.vbi cõ cludit valere ſtatutũ abbatis⁊ cõuentus cãvitande
murmuratõis ⁊ ſcãdali vt ſingulis monachis dent᷑.x. ꝓveſti⸗
mentis ſine cã tamẽ hoc fieri nõ debʒ ne ſit occaſio mali.abb.
in.c.edoceri.de reſcrip.ij.col.vide.j.abbatiſſa.
¶ Abbas nõ põt ſine cõſenſu cõuentus ꝓcurare bona oĩno
diuiſa inter abbatem⁊ cõuentũ.ſʒ ſi bona ſũt oĩno cõia vlłſal
tem quo ad adminiſtrationẽ.vt.S.v.ꝓx.ad abbatẽ ꝑtinet p⸗
curare negocia totius monaſterij.⁊ in tali caſu tʒ reſcriptum
impetratuʒ expꝛeſſo nomine ſolius abbatis.vt in.c.edoceri.
de reſcrip.⁊ ibi abb.iij.colũ.
¶ Abbas põt ſine ↄſenſu cõueniꝰagere ĩ iudicio cũ habeat
legitimã adminiſtratõnem.vt eſt tex.i.l.fi.ff.qð cuiuſq; vni.nã
qͥ̃libet pᷣlatꝰ ſaltem ẽ pcuratoꝛ legitimꝰeccleſie ſue.vt in.c.ij.de
dona. hʒ liberã adminiſtrationẽ a iure.vt ĩ.c.cũ nobis.in ſi.
de ele.⁊ ĩ.c.is cui.eo.ti.lib.vi.⁊ in abbate eſt ſingulare.tex.ĩ.c.
nullã.xviij.q.ij.vbi dr ꝙ tota ptas monaſterij taʒ circa reliqs
vtilitates monaſterij eſt penes ipᷣim abbatẽ:nõ eſt em̃ pᷣlatus
9 ij

ſen abb. peuraroꝛ fimpler ſʒ bʒ titulũ honoꝛabilioꝛẽ ⁊ dignio

rẽ.vt ꝓ bat᷑ in.c ind ẽnitatibꝰ.de elec.lib.vi.in arduistñ tenet᷑

pᷣlatus br̃e ↄſenſuʒ capłi.ar.ĩ.c.paſtoꝛalis.de dona,no.Ab.

in.c.edo ceri.de reſe crip.iiij. colũ. . .
¶ Abbas ⁊ alius pᷣlatus põt ſolus ↄſtituere ꝓcuratoꝛẽſeu
ꝓconomũ noĩe ſuo ⁊ cõuentus.nã q põt ꝑ ſeagere põt ꝓcura

toꝛẽ cõſtituere.vt in.l.i.ff.de ꝓcu.⁊ Inno. in. c. cſ. J. ⁊.a. ð rfe
iud.⁊.c.petitio.de ꝓcur.nã lʒ tutoꝛ ante lit.cõte.nõ poterit ꝓ

curatoꝛẽ ↄſtituere.vt in.l.nec tutoꝛes.C. de ꝓcu.abbas ſeu pᷣ
latus põt tanqᷓ; habẽs liberã liberioꝛẽ adminiſtrationẽ.not.
abbas in.c.edoceri.de reſcrip.v.colũ.
¶ Abbas ſeu alius pᷣlatus nõ põt ſine ↄſenſu cap li ↄſtitue⸗
re yconomũ ſeu officialẽ generalẽ cñ iu riſditõe vt gerat⁊ ꝓſe
quat᷑ oĩa negocia eccłie tam in iudicio qᷓ; extra.qꝛ h põt cõpu
tari inter ardua nec talis põt eſſe laicꝰ.vt ĩ.c.iudicatũ.lxxix.di
ſtin.⁊ ſic intelligit᷑qð no. Inno.i.c.edoceri.de reſcrip.⁊ in.c.ij.
de iud.⁊ abb.in alle.c.edo ceri.
¶ Abbas ſeu aliꝰ p̃latꝰpõt ratificare geſta ꝑ ſolũ cõuen tũ ſi
bᷣ facit ob vtilitatẽ cõuentꝰ⁊ eccłie ſue.vt ĩ.c.ſi q̃ de rebꝰ.xij.
q.ij.⁊ vide gl.ĩ.c.i.ne ſe.va.⁊ glo.⁊ abb.in alle.c.edoceri.
¶ Abbas põt agere ꝓ capellis ſuis ſi indebitis oneribꝰgra⸗
uent᷑.vt ĩ.c.i.de offi.archi.ſj ſi plati ipſaꝝ capellaꝝ volũt age
re ipi pponunt᷑.vt no.i.c.edoceri.de reſcrip. Inno.in.c.olim
cãm.⁊ abb.pleniꝰĩ.c.cũ deputati.de iudi.viij.colũ. .
¶ Abbas habẽs vſum mitre ⁊ anuloꝝ ⁊ baculi non poterit
eis vti extra ſuũ mõaſteriũ niſi in p ꝛiuilegio aliter cenſeat᷑.vt
in. c.vt apoſtolice.de pꝛiui.li.vi.ſʒ ſi iuitatꝰfuit ad aliud mõa
ſteriũ exem ptũ poterit in põtificalibꝰcelebꝛare.argu.de tem⸗
po.oꝛd.qð trãſeat cuʒ in tali loco epo nulla fiat ĩiuria.no. Jo.
an.i.c.abbates.de pᷣui li.vi.⁊ lap.ſua alleg.xix.
¶ Abbatie an includant᷑ appellatõe beneficioꝝ.vide.j.bene
ficioꝛũ vł dignitatũ.
¶ Abbatibꝰ⁊ minoꝛibꝰpᷣlatis ab epᷣis oĩ cãu diſpenſatio ẽ
pꝛohibita niſi vbi reꝑitur ꝑmiſſa. rõ eſt qm̃ grauioꝛa tenent᷑
epᷣis referre.vt ĩ.c.i.de offi.archid.⁊ ĩ.c.ad h.⁊ ĩ.c.fi.de offi.ar
chi. m Inno. ⁊ hoſt.ĩ.c.ij.de eo qͥ furti.oꝛdi.rece.vt ibi refert
We. de ancharano.
¶ Abbas poterit ꝓpꝛia aucto ꝛitate denegare epᷣo obedien
tiam ᷣ libertatẽ oꝛdinis indultaʒ a papa.in.c.ſane.de exceſ.pᷣ
la.⁊ excõicatio in tali caſu Zð abbatẽ lata ẽ nulla.fac.c.qꝛ co⸗
gnouimꝰ.x.q.iij.⁊.c.cũ ad quoꝛũd aʒ.de exceſ.pᷣla.
¶ Abbas nõ poterit vnionem ſui monaſterij facere irreq̃ſñto
epᷣo.nã ſicut nõ põt res ipſius mona ſterij ſine eiꝰcõ ſenſu alie
nare.xvij.q.iiij.in vẽditõibꝰ.xij.q.ij.abbatibꝰ.multominꝰ po
terit monaſteriũ ſubijcere cũ in talibꝰſubiectio ſit alienatiode
his q̃ fit a pᷣla.c.tua.vt refert berĩ.c.ſicvnire.de exceſſ.pꝛela.
¶ Abbas exemptus delinquẽs in capella non exempta cleri
cos.ſ.dicte capelle vł extraneos verberando ſoꝛtit᷑ ibi foꝛum
rõne delicti cõmiſſi ĩ loco nõ exẽpto.vt ic.i.de pᷣui.li.vi. Pe.
de ancha. in. c. ex oꝛe.eo.ti.
¶ Abbas exemptꝰ? negligẽs in regimine capelle nõ exempte
nõ punit᷑ ꝑ epᷣm nec ipᷣm puare põt ab eccłia nõ exempta q̃a
punitio talis cõ cernit magis iniuriã qᷓ; ꝑſonam.iur̃ no.ꝑ In
no.in.c.poſtulaſti.de fo.cõpe.ex alia tamẽ cã qᷓ delicti.ſ.rõne
cõtractus vł rei dʒ coꝛã epᷣo rñderevt ibi Inno.⁊ no.in alleg.
c.i.eo.ti.li.vi. Pe.de ancha.vbi ſupꝛa.
¶ Abbas eremptꝰrõne domicilij nõ cõuenit᷑ eẽ᷑ monaſteriũ
cũ ibi cenſeat᷑ domiciliũ hr̃e ⁊ nõ alibi lʒ clefici ſeculares di⸗

cant᷑ domiciliũ hr̃e pᷣncipaliter in bñficio vbi reſidere tenent᷑

⁊ ẽt extravbi plura poſſunt domicilia hr̃e.no. Jo.an.ĩ alle.c.
poſtulaſti.de fo.cõpe.⁊ Ree.vbi ſupꝛa.
¶ Abbas exercet iuriſditionẽ in capellis non exemptis ſibi
ſubiectis.de offi.oꝛdi.c.quãto.⁊.c.cũ ab eccleſiarum.⁊ ab eo
appellabit᷑ ad epiſcopum etiazʒ a ſubditis nõ exẽptis.vt le.⁊
no.in.c.ſolite.de maio.⁊ obe.⁊ de donatõi.in.c.paſtoꝛalis.⁊
Pe. de ancha. vbi ſupꝛa.
Ad pᷣſentatõeʒ abbatis inſtituit epᷣs clericũ in eccłijs nõ
exẽptis ſibi ſubiecij.de of.oꝛ.qto.⁊ abbati debẽt ĩ tpalibꝰiñ
dere.vt ĩ.c.cũ ⁊ plãtare.de pᷣui.S.in eccłijs.⁊ de pᷣben.in.c.ĩ la⸗
tera nenſi.⁊ hoc verũ niſi eccłie eſſent monaſterio pleno iure
cõceſſe q advtrãq; legẽ dioceſanã.ſ.⁊ iuriſditõis qꝛ tũc ĩſtitu
tio ꝑtinet ad abbatẽ.xvi:q.ij.c.i.pᷣm Inn.c.ex oꝛe.de pui.⁊ ibi
Pe.de ancharano.

¶ Abbas põt darelmniam monacho vt ad aliud monaſteriſũ

artius tranſeat.xix.q.iij.ſtatuimꝰ.⁊ de regula.c.lʒ.qꝛ ei ſoli fa
cit monachus obedientiã.vt.c.nõ dicatis.xij.q.i.⁊ ẽ tutũ ꝙ ĩ

tali caſu lnia pᷣbeat᷑ cõſenſu cõ uentus.lviij.di.c.ij.nõ tũ debz

abbas taleʒ lInĩam cõcedere niñ pᷣus artiorẽ religionẽ iueniat
⁊ parat ꝰſit eã recipere ⁊ ſi mõ achus aliter recedat fuguiuus
ẽ⁊ apoſtata.no. Inno.i.c.dilecti.de renũ.
¶ Abbas Iʒ ſit potius nomẽ ſollicitudinis qᷓ; oꝛdinis vel ho
noꝛis.vt glo.⁊ Inno.in.c.tuã in fin.de eta ⁊ qualitate.⁊ glo.

fin.in.c.expoſuiſtide coꝛpoꝛe vitiatis nõ tamẽ poterit eligiĩ
abbatẽ niſi ſit ſacerdos.vt.c.i.eo.ti.ſi tamẽ fuerit honeſtate⁊ .
induſtria cõmendatꝰ põt diſpẽſatiue in minoꝛibꝰoꝛdinibꝰ eli

gi. vt in alleg.c.tuã.⁊ vide ibi glo.fi.
¶ Abbas poterit in ſuo monaſterio pᷣmam clericalem tonſu
ram conferre laicis ad ſuuʒ mona ſteriũ cõuolantibꝰ.vt ĩ.c.cũ
cõtingat.de eta.⁊ qualit.
¶ Abbas eremptus ſiita ſit exẽptus ꝙ epᷣs dioceſanus nõ
hʒ in dericos eius oꝛdĩationẽ poterit F̃asdimiſſoꝛias ↄcede
re.no. Inno.in rubꝛica de der.ꝑegri.in fi.
¶ Abbas nõ debz lf̃as abſolutoꝛias ſuo monacho dare ni
ſi pus hẽat aliud monaſteriũ paratũ ad qð vadat ſʒ tũc bñ lʒ
quo fcõ cuʒ pᷣmo monaſterio nihil hẽat cõe.ſic intellige.xix.q.
iij.c.ſtatuimꝰ.lviij.di.c.ij.no.Inno.⁊ hoſt, ⁊ Jo.an.in.c.ſicut

exlſis.de iureiuran.⁊c. L
¶ Abbas habens eccleham pleno. ſure ſubiectam cõſequit᷑
per ↄſequẽs iuriſditionẽ in clericos conſtitutos in illa eccłia.

vnde ſicut exempta eccleſia clerici ꝑ ↄſequẽtiã recip iũt exem⸗

ptioneʒ. vt in.c.ꝑ exemptionẽ.de pui.li.vi.ĩta ſi eccleſa ſit ſub

iecta clerici ſubeunt ſubiectionẽ.eſt concluſio abba.in.c.his q̃
de maio. ⁊ obe.
¶ Abbas vltra lectoꝛatũ oꝛdines nõ cõfert.de eta.⁊ q̃li.c.cũ
cõtingat.ᷣm moderatõnẽ,c.abbates.de pui.li.vi.no.Jo.an.
in. c. JoãneS.de cler. cõiug.
¶ Abbas qui hʒ eccliazʒ pleno iure ſibi ſubiectã pᷣt iterpone
re auctoꝛitatẽ alienatõi rei dicte eccłie ſibi ſubiecte nã cũ illa
põt exercere iura epᷣalia qᷣ ſũt iuriſditõis poterit dictã auctoꝛi
tatẽ intponere.vt glo.no.in cle.i.de re.eccle.nõ alie.alłs autẽ
nullus pᷣlatꝰinferioꝛ epᷣo poterit auctoꝛizare in facto alienatõ
nis.ẽ em̃ hoc ius ſpãle.xij.q.ij.placuit.⁊.c.abbatibꝰ.xvij.q.ii
ij.in vẽditõibus.⁊ abb.in alleg.c.i.
¶ Abbas vl religioſus ſi mutuataʒ pecuniã accipiat nomi⸗
ne mona ſterij an teneatur mon aſterium vel requirat᷑pꝛobare
verſam in ipſius vtilitateʒ perpetuã vel tempoꝛalẽ.vide nota
biliter ⁊ late per Inno.⁊ Jo.an.⁊ Abba.in.c.quod quibuſ
dam.de fid eiuſſo.
¶ Abbate moꝛtuo offf̃ pꝛioris clauſtralis erpirat ſi fuit ab
ipᷣo abbate poſitus quẽadmodũ moꝛte epᷣi expirat officiuʒ vi
carij.vt no.glo.i.c.fi.de pcur.facit cle.ne in agro.S.abbate.de
ſtatu regu.⁊ qð ibi no. Pau.dicens.qꝙ abbate ſuſpẽſo pote
ſtas deuoluit᷑ ad capłm.⁊ Idem Inno.in.c.cum dilectus.ð

cõſue.⁊ latius ꝑ Abb:in.c.fi.de ſta.reg. Si tamẽ pᷣoꝛ fuit ele⸗

ctus a toto cõuentu tũc nõ expirat.ar.in.(.ij.de ſta.reg.no.ab
ba.in.c.i.ne ſe.vacã.i.colũ.
¶ Agd abbatẽ pertinẽt ea que pertinẽt ad cultum deivł vtili⸗
tatẽ monaſterij ⁊ ſic tota poteſtas monaſterij eſt penes abba
tem.vt.c.nullam.xviij.q.ij.creatio ergo monachoꝛuʒ ſpectat
ad abbatẽ⁊ nõ ad collegium.facit quod no. Inno.in.c.poꝛꝛe
ctũ.de regu.c.ſi religioſus.de elec.li.vi:no.Abb.jnec.ea noſci
tur.de bis que fiũt a pᷣlatis.i.colũ.

Abbatiſſa

¶ Abbatiſſa ẽ capax iuriſditõis ſpũalis ⁊ in ſuas moniales
poterit iuriſditionẽ exercere nõ tamẽ põt excõicare ſibi ſubdi
tos lʒ põt ad hoc offm̃ ſuꝑioꝛis imploꝛare.vt.c.dilecta.ðſma⸗
lo.⁊ obe.⁊ epᷣs tenet᷑ ſibi impẽdere aurxiliũ ⁊ pᷣt ẽt abbatiſſa
inuocare ad hocauxiliũ brachij ſecularis.vt ĩ.c.abbates.xvi⸗
ij.q.ij.⁊ h in exercẽda iuriſditõe ſibi cõpetẽte. facit.c.i.de offi.
oꝛd.⁊.c.adminiſtratoꝛes.⁊.c.pᷣncipes.xxiij.q.v.Itẽ illa q̃ de⸗
pẽdẽt a ptãte clauiũ nõ cadũt in muliere ẽt alias iuriſditionẽ
babẽte nõ g põt abſoluere moniales a peccatiſ.vt.c.noua.ðᷣ
pe.⁊ remi.lʒ poſſit abbatiſſa ſuſpend ere ab oꝛdine vtputa ne
ſubiecti celebꝛẽt donec ſatiſfa ciãt.nõ tñ ex tali ſuſpẽſõe ↄtra
neniens incurrit irregularitatẽino. Abb. in allega c. dilecta.

— —

— ——

¶ Abbatiſſa põt ꝑmittere monialibus vt victũ quẽ exmani
bus acquirũt poſſint cõuertere in ꝓpꝛiũ.no.hoſt.⁊ Jo.an.?

Abb. in.c. cũ ad mõaſteriũ.de ſta.regu.nec tale ſtatutũ nõ cõ

cernit ſtatutũ eccłie in quo dʒ ĩteruenire auctoꝛitas epi ſʒ cõ⸗
cernit potius modũ viuẽdi.facit qð no.glo.in.c.ij.dev.ſig.li.
vi.no.ab.iĩ.c.edoceri.de reſcrip.vide ſupꝛa abbas cũ conuẽtu

¶ Abbatiſſa moꝛtua an ſuccedat capitulũ in adminiſtratõe
vide infra capitulũ ſuccedit.

¶ Abbatiſſis ⁊ monialibus qͥbus diebus ⁊ qͥbus earum de

turvelum ↄſecratõis ſeu velũ ꝓfeſſiõis vł veſtis religioſa ſeu
velum oꝛdinatõis.vide Inno.in.c.i.de tẽp.oꝛd. N
¶ Abbatiſſa bʒ liberã adminiſtrationeʒ ſui monaſterij ſicnt
abbas ⁊ advaliditatẽ cõceſſionis ſeu alienatõis fiende ꝑ eaʒ
dz interuenire ↄſenſus ſui capłi.vt in.c.ij.de his q̃ fiũt a pᷣla.
exquo collige ſᷣm Ab.ibi ꝙ ꝑ abbatiſſam ⁊ moniales nõ ob
ſtãte ſexu femineo diſponunt᷑ res monaſterij.

Abſentes.

¶ Abſentes regułr nõ ſuntvocãdi ad expedienduʒ actavni
uerſitatis.vt.c.cũ inter.de elec.qdð fallit in actu electõis vbi h
dictat ↄſuetudo.vt no.glo.i.c.ij.de teſti.lib.vi.vbi plus diẽ ꝙ
vocant᷑ abſentes in ceſſatõe a diuinis.vt.c.ſi canonici.de off.
oꝛd.li.vi.⁊ in collatõe pᷣbendaꝝ.vt in.c.cũ in eccłijs.de pᷣbẽ.e.
li.in alijs aũt caſibꝰ nõ ſũt abſentes vocandi ⁊ dicunt᷑ abſen
tes qui nõ faciũt reſidentiã in loco vbi ẽ eccłia.vt.c.h̊ ius poꝛ
rectũ.x.q.ij.exiſtenteſ aũt in caſtris nõ ſunt vocãdi. Vocandi
em̃ ſũt vbi occurrerit caſus põderoſus ſilis illis de q̃bus.S.⁊
bhoc ꝓpter grauitatẽ pᷣiudicij ⁊ põderoſitatẽ facti.caſus em̃ ex
ceptus a regula extendit᷑ ꝓpter identitatẽ rõis.vt ĩ.c.dilecta
de ↄfirma.vti.vł inuti.not.glo.in.l.i.de cõdi.indeb.C.vide in
no.in.c.ij.de no.ope.nũ.Ab.in.c.cum inter.de elec.⁊ idẽ Ab.
in.c.cum oẽs.de ↄſtitu.v.colũ.
¶ Abſentes ſine eoꝝ culpa vt qꝛ ſũt exules vł timẽt potẽtiã
tyrãni vocãdi ſũt vt ſaltẽ ↄſtituãt ꝓcuratoꝛeʒ. Inno.in.c.ij.de
no.ope.nñ. Bar.in.l.oẽs ppłi.de iuſticia ⁊ iur.ff.⁊ gl.i.c.qto
lxiij. diſt. Ab. in. c.cũ inter.de elec.
¶ Abſentes ſi cõtemnũtur ab vniuerſitate ĩ actibꝰin quibus
debent vocari vel legitime nõ vocàtur debent actus retracta
ri ad petitionem cõtemptoꝛũ exquo nõ legitime geſtus eſt. vt
in.c.bone.ij.de elec.⁊ in regula que contra ius fiunt.de regu.
lur.li.vi.facit qð no. Bar.in.l.oẽs populi.ff. de iuſticia ⁊ iur.
⁊ ſentit glo.in.c.cum omnes.de cõſti.⁊ qui ſũt actus in quibuſ
abñtes vocãdi ſũt.no.gl.no.in.c.i.de teſti.li.vi.Ab.in.c.bone
ij. de elec. v. colũ. ⁊ pleniꝰ in.c.i.de his q̃ fi.a ma.par.ca.ꝑ Ab.
¶ Abſentes in actibꝰin quibus neceſſario nõ ſunt vocãdiſi
vniuerſitas nõ fuit legitime ↄgregata ad ſonũ cãpane vt mo
ris eſt ẽt ſi cõueniãt due partes alijs cõtemptis vł nõ vocatrj⸗
actus dʒ retractari ad petitionẽ cõtemptoꝝ.ar.in.c.in cauſ.ð
elec.⁊.l.fi. C.de pᷣdi.decu.ali.li.x.Ab.in.d.c.bone.ij.de ele.vi:
colñ.⁊ in.c.cãm mr̃imonijde offi.d ele.iij.coł. ððDD
¶ Abſentes nõ vocant᷑ ad electionẽ vbi conſuetudo hoc di
ſponit.vide infra ↄſuetudo.
¶ IJIuſta cã abſentie ſufficiẽter ꝓbata dʒ illico ſnĩa retractari
nõ expectato ꝙ alr ꝓbet᷑ ipſius ĩiuſticia ⁊ poſtmodũ ꝓcedat
in cã vt ſi ſnĩa nulla lata fuiſſʒ.vt in.c.cũ bertoldus.de re iu.⁊
c.querelã.de ꝓcur.Sed ſi cã abſentie minus ſufficiẽter ꝓbat
tũc capit᷑ quedã mediavia ne veritas ſupplantet᷑ ꝑ opinionẽ
qꝛ nec debʒ illa ſnĩa retractari nec dʒ ex toto audiẽtia denega
ri ſʒ reſtituit᷑ vt audiat᷑ cõtra ſnĩam.vt in.d.c.cum bertoldus.
⁊ ibi Abb.circa finem. .
¶ Abſentie iuſta cã vel impedimẽtum ꝓbat᷑ inſpecta q̃litate
cãe ⁊ impedimẽti allegati ⁊ ꝑſone allegãtis.qñq; eniʒ ſufficit
iuramentũ allegãtis.qñq; alia ſemiplena ꝓbatio.qñq; plena
vt.c.cum bertoldus.de re iud.⁊.c.ex l̃is.de in integ.reſti.⁊.c.ſi
vo. de ſen. ex. ⁊.c. cupiẽtes.s.qꝙ ſi ꝑ viginti.de elec.li.vi,no.gl.
in.c.vnico.iij.q.v.⁊ Spe.in ti.de app.⁊.c.i.de do,.⁊ cõtu.lib.
vi.⁊ ab.in.c.cũ bertoldus.circa fi.de re iui.
¶ Abſens cõtumaciter ſi veniat an admittat᷑ ad excipiendũ
declinatoꝛie vł ꝑemptoꝛie.vide.j.exceptio dedlinatoꝛia.
¶ Abſentia pᷣlati ⁊ mariti ẽ valde periculoſa eccłie ⁊ vxoꝛi ⁊
iõ pᷣlatus ſine cã ab eccłia ſe abſentare nõ debʒ.vt in.c.ne pꝛo
defectu.de electione. Hecetiam maritus abvxoꝛe cum nõ ba
beat poteſtatem ſui coꝛpoꝛis,no.in.c.ma nitfeſtũ.xxxiij.qv.⁊

c.ſi abſtines. xxvij.q. i. nif in caſu ſolum cum emittirvotum in

ſubſidiuʒ terre ſancte. de voto.c.ex multa.S.in ta.
¶ Cõtra abſentẽ cõiugem q̃liter ꝓcedat᷑.vide plene ꝑ doc.ſi⸗

gnãter per ab.in.c.fi.vt lit.nõ cõteſt.S.poꝛꝛo.
¶ Abſens a beneficio ſi neſci᷑ vbi ẽ ſeu ſc᷑ ⁊ cõmode citani
ſeu moneri nõ valʒ:dʒ citari in eccłia ſua ꝑ edictũ trine citatõ
nis ⁊ expectatõis ⁊ expectari ꝑ ſex mẽſes ⁊ niſi redeat poterit
ad pꝛiuationẽ ꝓcedi vt colligit᷑ ex.c.ex tue.de cler.nõ reſi.ſive
ro cõmode citari põt.⁊ tũc citandus eſt ꝑſonaliter dʒ aſſigna
ri ſibiterminus cõgruus ad redeũdum determinãdus ꝑ ipſuʒ
iudicem ſᷣm viarũ diſtantiam ⁊ tẽpoꝝ qualitatem.⁊ ſic intelli
gitur.c.inter quattuoꝛ.eo.ti.⁊ niſi redeat poterit ſuperioꝛ ꝓce⸗
derevł ad excõicationẽ vł ſuſpẽñſonem ſi ꝑſona abſens eſtvti
lis eccleſie vł ad pꝛiuationẽ.no.xxi.q.ij.placuit.no.ab.in.c.ex
tue.de cler.nõ reſi.v.colũ. WDl
¶ Abſens a bñficio ſuo etiam reſidẽtiam nõ requirẽte lʒ nõ
teneat᷑ ex natura bñficij ad reſidendũ ſi tamẽ vagat᷑ ſolumva
gationis delictum ẽ ſufficiẽs ad iſtũ pꝛiuãdum.not. Inno.in
c.ex tue.de cler.nõ reſi.allegat.vij.q.i.nõ opoꝛtet.cum ſequẽ.
nec vʒ cõſuetudo vt poſſit ſe abſentare vagãdo nec ẽt licẽtia
pᷣlati.vt no.Ab.in alle.c.ex tue.vi.colll. V
¶ Abſens cauſa ſtudij poteſt ꝑcipere fructꝰ beneficij in abñ⸗
tia.vide.j.ſtudium.
¶ Abſens quia iure pᷣuilegio ſtatuto vł ↄſuetudine habet᷑ ꝓ
pᷣſente dʒ gaudere oĩ beneficio pᷣſentiuz ẽt ſi cõpetit ð iure ſpã
li. exquo infert᷑ ſi er pᷣuilegio qͥs debet br̃i ꝓ pñte ſeu ꝓ ciue
dz gaud ere puilegio pᷣſentiuʒ vel ciuiũ ẽt in bis q̃ cõpetũt de
iure ſpali.ſic cõ cludit Ab.ĩ.c.ex ꝑte tua.de cler.nõ reſi in fin.
¶ Abſentes an⁊ in q̃bus caſibus debeant vocari per pñtes
in capitulovł in vniuerſitate.vide.j.ſtatutum.v.in omnibus
caſibus.⁊ vide.j.capitulũ.ᷣ.ad validitatem.

Abſolutio.

¶ Abſolutionẽ petens nõ ꝑ hoc confitet᷑ ſe eſſe exrcõmunica
tũ ⁊ abſolutio poteſt ꝑ nũciũ peti.glo.⁊ docto.in.c.venerabi
libus.de elec.⁊ ibi ab.rxiij.colũ.

¶ Abſolutio facta ex falſa cauſa nõ tʒ.vt.c.ex ꝑte tua.de off.

oꝛdi.vt gᷓ abſolutio teneat opʒ ꝙ expᷣſſa ſit vera cã abſolutio
nis.idem in abſolutiõe a quolibet peccato.de pe.di.vi.in pᷣn.
no.ab.in alleg.c.ex ꝑte.?⁊ Inno.⁊ boſt.i c.qð ſuꝑ his.in fi.de
fide inſtru.vide.j.excõicatus ex cà falſa.
¶ Abſolutio facta ẽt a papa expᷣſſa falſa cã nõ tʒ ⁊ ea nõ ob
ſtante poterit oꝛdinarius ꝓcedere.vt ĩ.c.ex ꝑte tua.de of.oꝛ.
qꝛ ſi papa aliqͥd mandet qð eſt peccatũ notoꝛium nõdʒ qͥs ei
parẽ qꝛ potius tenet᷑ obedire deo qᷓ; pape.vt in.c.q reſiſtit.ix.
q.iij. ⁊.c.dñs.⁊.c.iulianꝰ.de quo vide latius ⁊ notabilius qð
no.ab.in.c.ſñignificauit.de offi.oꝛdi.vide.j.papa.
¶ Abſoluere nõ põt oꝛdinarius exẽptũ excõicatũ a iure etiã
in caſu non repuato pape qꝛ nullam bʒ in hoc iuriſditionem.
vtĩ. c. graue.de offi.oꝛd.⁊ ibi Ab.
Abſolui nõ dʒ ꝑ ſuperioꝛẽ ꝑcutiens clericũ donec ſatiſfece
rit leſo qͥ debʒ vocari ⁊ audiri ſuper ſatiſfactiõe.vt in.c.paro⸗
chianos.de ſen.ex.Ab.in.c.ꝑuenit in fi.de app.
¶ Abſolutio ab excõicatõe facta nõ pᷣſtito iuramẽto de ſtã⸗
do mãd atis eccłie nõ vʒ.no.hoſt.in.c.queſtiõi.de ap.⁊ pleni

us in. c.cũ deſideres.de ſen.ex.vbitenet ꝙ ſicut nõ tʒ excõica⸗
tio nõ ſᷣuata foꝛma.c.venerabilibꝰ.S.hoc aũt.de ſen.ex.li.vi.

ſideres que vult cõtrarium. er
¶ Abſolui nõ dʒ ab excõmunicatõe excõicatus niſ parte ci
tata.vide.j.citari nõ dʒ ad actum.
¶ Abſolutio ab excõmunicatõe ↄ foꝛmã hoĩs pꝛeſtita ẽ nul⸗
la.idem in excõicatõe cũ iudicent᷑ a pari.de pe.diſtin.i.vere.⁊
facit.c.fi.⁊ quod ibi no.de pᷣben. Secus in excõicatõe vel ab
ſolutõe fcã ð foꝛmã iuris.vt no.i.c.i.de iudi.diuerſitatis ratõ
poteſt eẽ quia obmittit᷑ foꝛma data ab hoiĩe nulla cõpetit iu⸗
riſditio:ideo deficiẽte poteſtate eẽt ĩualiditas actus.ſʒ in foꝛ⸗
ma iuris ſecꝰ.nam excõicatio ſeu abſolutio nõ ſubijcit᷑ foꝛme
ſpãliter.vt no.in iuribus pꝛealleg.exquo infert᷑ ꝙ in babente

Ab. in alle.c.qõni.in pn.vbi repꝛobat glo.in alleg.c.cum de⸗

ptãtem excõicandivł abſoluẽdi ſi mandet᷑ a ſuꝑioꝛe vt ercõi⸗

cet vł abſoluat certa foima data ꝙ ea nõ ſuata tenebit excõi
catio vłabſolutio quia ceſſat ratio pꝛedicta.de hoc vide glo.
in cle.i de iurepa.Ab.in:c.ſi.de reſti,ſpo.iiij.colul.
a iij

l

¶ Abſolutionẽ petẽs in iudicio cuʒ ſolẽnitate videt᷑ ſe fateri
excõicatũ.⁊ ſic intelligit᷑.c.venera bilẽ.de elec.nam abſolutio

pᷣſupponit vinculũ.ar.i.c.ad diſſoluendũ.de deſpõ.impu.⁊ ĩ

l.decẽ.ff.de vᷣ.obli. Item ⁊ venia pᷣſupponit culpã.viij.di.ve⸗
rũ.Si aũt extra iudiciũ nõ ſolẽniter petat᷑ ſeu ad cautelã vel

ſi petat᷑ venia cũ ꝓteſtatõe vel ad cautelã ad mitigandũ do⸗

loꝛẽ ꝑtis vel ex quadã humilitate nõ pᷣſupponit culpam.no.

ab. in.c.exhibita.de homi.ij.colũ.

Q¶ Zicet excõicatus ꝓ manifeſta offenſa non debeat abſolui

ante ſatiſfactio nẽ per.c.ex parte.i.de ver.ſig.illud habet verũ

quãdo q̃ͥs abſoluit᷑ in vita:ſʒ quãdo in moꝛte ſufficit ꝓmiſſio

de ſatiſfaciẽdo qꝛ timet᷑ ne cito moꝛiat᷑ in pctõ ſicut dicimꝰ in
ſimili ꝙ pnĩa ĩ moꝛte nõ ẽ ponẽda ſʒ inoteſcẽda.vt in.c.i.xxvi.
q.vij.Ab.in.c.in lr̃is.de rap.in fi.
¶ Abſoluere nõ pᷣt pᷣlatus inferioꝛ a ſnĩa excõicatõiſ ↄfirma
ta ꝑ papã.vt in.c.i.⁊.ij.de ↄfir.vti.vł inuti.⁊ no.glo.fi.in.c.ex
frequẽtibꝰ.de inſti.qð intelligevt ibi no. Ab.quãdo papa tu
liſſet ſniam qꝛ tunc nemo põt ab ipſa abſoluere.ſi tñ ſnĩa fuit
lata ꝑ ſtatutũ ab inferioꝛi pᷣlato tũc ↄfirmatio pape non tollit
ptatẽ oꝛdĩarioꝝ abſoluẽdi excõicatos a ſe vt ibi latiꝰ no.ab.
¶ Abſoluere põt ab excõicatõe hoĩs dũtaxat qui excõicauit
vł eius ſuperioꝛ ſeu ſucceſſoꝛ in dignitate.vt in.c.paſtoꝛalis.
S§. pᷣterea.de offi.oꝛdi.ſed ſi excõicatio eſt lata a lege ↄſtitutõe
vl ſtatuto qͥlibet ſuꝑioꝛ excõicati põt abſoluere ſi abſolutio ñ

eſt reuata ſtatuẽti vt ibi.⁊ ſic intelligit᷑.c.nuꝑ.de ſen.ex.Ab.

in alleg.S.pᷣterea.i.colũ. .
¶ Abſoluere põt iudex excõicatũ ad cautelã ex offõ ſuo quã
docunq; er dilatõe iudicis retardat᷑ ꝓuiſio ſeu vtilitas eccłie.
vt in.c.a poſtolice.de excep.ad cõmodum tamen pꝛiuatuʒ pn
cip aliter nõ dʒ iuder officium ſuum nõ petitum interponere.
vt.l.ad pemptoꝛiũ.ff. de iudi.⁊.l.iiij.S.hoc aũt iudicium.ff. de
dam infec.facit ad ſupꝛadicta.c.veniẽs.ij.in fi.de teſti.⁊.c.ſi⸗

gnificaſti.de eo quiduxit in matri.Ab.in allega.c.a poſtolice.

vide.jiappellatio ver.vbicũq;.
¶ Abſoluere enim poteſt ab ercõmunicatõe iudex ad quem

excõicatum ꝓ dubia vłl manifeſta offenſa nõ obſtãte cõtradi
ctõe vł opinione excõmunicãtis vel parti s aduerſe.vide ple⸗

ne ab.in.c.qua fronte.de appel.
¶ Abſolutio facta a iudice ſuo ẽt ſi de fcõ fiat tʒ ẽt ꝑte nõ vo
cata lʒ fiẽda nõ eſſʒ quãdo q̃s eſt ercõicatus ad petitioneʒ ꝑ⸗
tis.no.ĩ.c.i.de iudi.⁊ gl.in.c.venerabilibꝰ.in.S.vbi aũt.ð ſen.
ex. li.vi.Ab.in.c.qua frõte.de appel.v.colũ.

¶ Abſoluere põt epᷣs a iuramento pᷣſtito ſuper aliquo con⸗

tractu quãdocũq; eſt certũ iuramẽtũ eſſe illicitũ ex ꝑte recipiẽ
tis.vt no.in.c.debitoꝛes.de iureiur.ſed vbi cõtractus ſuper qͥ

iuramentũ fuit pᷣſtitam aꝑte nullam habʒ iniquitateʒ tũc nec

epᷣs nec etiam papa ꝑte non vocata põt abſoluere a tali iura

mento.no.glo.⁊ Abb.poſt eam in.c.qᷓ;to.de iureiuran.idem

ſi eſt dubiũ an ſit licitũ qꝛ exquo nõ cõſtat iudici ⁊ ignoꝛat fũ
damentũ ſue iuriſ. ditiõig non valuit abſolutio, vide barto.in

l. multum intereſt. ff. de cõdi.⁊ demõſtra.⁊ in.l.ſi finita.S.iulia

nus.ff. de dam.infec.⁊ eſt cõcluſio ab.in.c.qua frõte.de app.
vi colũ.vide.j.iuramentũ ſi qͥs peccat.cñ .ſe.
¶ Abſolui dʒ ab excõ icatiõe is qui eſt excõicatꝰ a iudice do
nec ſoluerit vł ſatiſfecerit ẽt ſi ſoluit vł ſatiſſecit.no.gl.⁊ Jo.
an.in.c.fi.de maio.cõtra.ð inter.eccle.⁊ eſt rõ qꝛ in abſolutõe
ab excõicatõe requirit᷑ certa foꝛma nec ſufficit ſolũ ſatiſfſactio
vt in.c.cũ deſideres.⁊.c.nobis.de ſen.ex.ſecꝰem̃ in abſolutõe
a ſuſpẽſione vel relaxatõe interdicti in qͥbus ſatis ẽ ꝙ conſtet
de mẽte iudicis.vt ĩ cle.i.⁊ ibi glo.de deci.⁊ Inn.in.c.cũ bone
de eta.⁊ qua.Ab.in alle.c. fi. .
¶ Abſolutio ab inſtãtia iudicij vł ab excõicatõe valʒ ẽt ſi ñ

expꝛimat᷑ cã abſolutiõis vt in ſnĩa.vt in.c.ſcut.de re iudi.qð

eſt ð̊ opi.Anto.in.c.examinata.de iudi.lʒ malefacit iudex nõ
expꝛimẽdo cãm ne videat᷑ abſoluiſſe diffinitiue.vt eſt tex.iun⸗
cta glo.in.l.ꝓperandum.S.illo ꝓculdubio.C. de iu.ſʒ lʒ nõ ex⸗
primat tʒ ſnĩa.vt dcm̃ eſtvt dicit gl.in.l.i.ff.ſi men.fal.mo.dix.
eſt cõ cluſio ab.in.c.examinata.de iudi.iiij.colũ.
¶ Abſoluit᷑ reus quã docũqʒ conſtat de ineptitudine libelli.

vide.j.reus ſuſcipiens.

¶ Abſoluit᷑ reus ſi actoꝛ nihil ꝓbat etiã ſi reus cõfeſſus fuit

delectum iuris ſui.vide.j.oↄfeſſio.v.ſi reus.
¶ Abſolutum ſe dicens ab excõmunicatõe Z eum lata debʒ

fra papa vbicunq;.cum.c.ſeq.

1
—

boc ꝓbare p legitima O phatões. vt in.c. ppoſt uit. de cler. exc.

mi.⁊.c.ad audientiã dereſcrip.Ab.ibi in pᷣn.
¶ Abſoluere põt epᷣs excõicatum ꝓ manus iniectõe ſi excõi⸗
catus ſine periculo nõ poteſt papam adire.vt in.c.decetero.
de ſen. excõi.ex quo nota ꝙ ꝓpter difficilem acceſſum ad ſuꝑi

oꝛem potelt inferioꝛ expedirequod maioꝛ ꝑs facere tenebaß.

vt.l.de pupillo.S.ſiquis ipſi pᷣtoꝛi.ff.de no.ope.nũc.Ceſſante
tamẽ impedimẽto dʒ qͥs implere ⁊ exequi qð ante impedimẽ

tũ exequi tenebat᷑.vt in alle.c.decetero.facit.c.ex rõe.de ap.

c.cu piẽtes.de elec.li.vi.⁊.l.ſenatꝰ.de offi.pᷣſi.

2£

¶Abſoluere põt epᷣs minoꝛẽ⁊ maioꝛeʒ iurantem a iuramẽto
qð pᷣſtitit ſi enoꝛmiter ſit leſus.no.in.c.cũ cõtingat de iureiur.
⁊in.c.ij.ð pac.li.vi.⁊ boc ẽt ſiĩ iuramẽto interueniãt vᷣba mul

tum ſpeciſica ſi iurans dixerit ꝙ vult donare ẽt ĩ magna quã
titate qꝛ maxime in minoꝛe pᷣſumit᷑ deceptio.in.l.ſñi qs.ff.pꝛo

— — —

empto. Juramentũ em̃ pᷣſumit᷑ illicitũ ex ꝑte recipiẽtis cũ ĩter

nenerit ex ꝑte ſua dolus ex ꝓpoſito vł reipſa quo caſu cõpetit
abſolutio a iuramẽto.iuxta no.in.o.debitoꝛes.de iureiur.ab.

in.c/cũ cauſa.de emp.⁊ vẽ.in fi.

Si fiat ſtatutũ ab epᷣo cõcheñ.ꝑ quod fulminat excõicatio

nem cõtra intrãtes monaſteriũ monialiũ ſancte clare ſi foꝛen
ſis incidit in illaʒ excõicationẽ poterit ab epᷣo ſuo abſolui qꝛ
illam ſtatuens ſibi nõ reuauit.vt in.c.nuꝑ.de ſen.ex.nõ tam̃
hoc ꝓcedit in ſnĩa lata ꝑ viam ſnĩe nõ ſtatuti.nam tũc nemo
pᷣter ferentem vł ſuperioꝛẽ a bſoluere põt ſic excõicatũ.vt in.c.

paſtoꝛalis. S. pꝛeterea. ðe ffi. oꝛdi.not. Ab.ĩ.c.graue.de pᷣbẽ.

vl.colũ.⁊ latiꝰin.c.ex frequẽtibꝰ.de inſti.

¶ Abſolui an quis poteſt ꝑ lr̃as ab excõicatðe. vide. c. quã⸗

to.ij.q.v.⁊ ibi glo.

¶ Abſoluere excõicatũ an ⁊ qñ põt delegatꝰa papa.not.ic.

pꝛudentiã.S.ſexta.de offi.dele.⁊ ibi ab.in.ij.colũ.

¶ Abſolui an debeat ab excõicatione conquerens de ĩiuſta

vł nullitate ipᷣius.vide.j.de excõmunicatõe.

¶ Abſoluere an poteſt epᷣs exiſtens extra territoꝛius. vide.j.

iuriſditio.vᷣ.exiſtẽs er territoꝛiunm.

¶ Abſoluere poteſt eps excõmunicatum a pꝛelato inferioꝛi

vide.jepiſcopus poteſt abſoluere.

¶ Abſolui dz re? actoꝛe nõ ꝓbãte.vide j. actoꝛe nõ pꝛobãte.

¶ Abſolutio ad cautelã dr q̃ fit ad maioꝛẽ ſecuritatẽ ⁊ res
potius ſit in tuto q;in ꝑiculo:nã habundãs cautela nõ nocet
vt.l. teſtm̃. C. de teſta.⁊ habʒ locũ dũtaxat cũ qͥs pᷣtendit excõi
cationẽ nullam.vt in.c.ſolet.⁊ in.c.venerabilibꝰ.de ſen.ex.lib.
vi.fit eiñ ad caut elã illius qui eã petit vt tute ⁊ cũ bona ↄſcĩia
⁊ ſine aliquo ſcrupulo poſſit ſe immiſcerediuinis ⁊ hʒ locũ qñ
cunq; pꝛetendit᷑ nullitas ↄ excõicationeʒ.vt plene ꝑ Abein.c.

apoſtolice.ĩ fi.de excep.

¶ Abſolutio debet ſequi quando quis accuſat᷑ de percuſſio

ne cum ſanguinis effuſione ⁊ non pꝛobatur niſi ſoluʒ de per⸗
cuſſione.vide infra accuſatio.

¶ Abſolui nõ poteſt exemptus ab epiſcopo dioceſano.vide

J.exemptus non poteſt.

¶ Abſoluitur excõicatus ſi in ercõmunicatione indureſcit ⁊

nõ ꝓdeſt.við.j.excõicatus ſi ĩdureſcit. P
¶ Abſoluit᷑ excõicatus añ ſatiſfactionẽ ſi exercet aliqð ſpũa
le.vide.j.excõicatus ſi exercet.
¶ Abſoluere an poteſt papa a iuramento ſine cauſa.vide in

Abnuſiones.

¶ Abuſiones quot ſunt.vide.j.iuſticia ſuffocatur.

Acceptatio.

O Acceptatio beneficij facta ſub hac foꝛma accepto ſi mihi

de iureſdebetur talis accepta tio eſt certa ⁊ valʒ pʒ doctrinam

Zapi ſua allegatione ſexta.
¶ Acceptãs beneficiũ eo aĩo vt illud teneat donec hẽat pin⸗
guius ⁊ nõ habuerit animũ ibi reſidendi nõ videt᷑ iuſte ymo⸗
tus.nã iuxta apłm debʒ eẽ cõtentus ea vocatõe qua vocatꝰ
eſt nec dʒ in aĩo aliud gerere. hoc tamẽ peccatũ ambitõis tol⸗
litur ꝑ pnĩam. vt in.c.fi.de ſimo.nõ ergo talis am bitioſus te⸗
net᷑ dimittere bñficiũ ad purgandũ pctm̃ ſuũ:ſed ſu fficit ꝙ ſa

tiſfaciat deo de pꝛaua intentõe agendo pniam.no.Ab.in. c.

relatum.de cle.nõ reſi.circa finem.

— —

¶ Acceptans vicariam ꝑpetuã ſi habeat bñficiũ euratũ in⸗
cidit in penã.c.de multa.de pben. Secus ſi o fficiũ vł vicaria
nõ eſſet ꝑpetua ſed tẽpoꝛalis vł ad libitũ cõmiſſa. not. Inno.
in.c.cũ acceſiſſent.de ↄſti.facit cle.⁊ ſi pncipalis.de reſcrip.et
cle. vnica. de of. vica.no.ab.poſt gl.i.c.cũ nõ ignoꝛeſ.de pᷣbẽ.

Actio.

¶ Actoꝛ agere.Actio ſi tollat᷑ an tollat᷑ ius excipiendi plene
per Ab. in. c. ſi aũt.de reſcriptis.
¶ Actio dʒ expᷣmi ꝑ actoꝛẽ ſi fuerit ius.videj.actoꝛ.
¶Actio oꝛit᷑ de iure canonic o ex nudo pacto nõ ſolũ officio
iudicis imploꝛato qꝛ nõ refert in effectu an det᷑ actio vł cõdi⸗
tio ex lege vł officij imploꝛatio dummodo concluda mus iudi
cem eccleſñaſticũ poſſe etiam cõpeilere laicum ad obſeruantiã
ratione peccati.vt.c.nouit.de iudi.Sed de iure ciuili cum ſũt
actiones pꝛedicte non datur actio ex nudo pacto.not.docto.
ſignãter. Ab.nota biliter.in.c.i.de pac.
¶ Algere põt quis ð aliũ ꝑ remedium evoꝛdiarium licet cõpe
tat oꝛdinarium.vide.j.remedium.
¶ Actio reſciſſoꝛia nõ cõ petit ſił cñ offõ reſcindẽti qꝛ petitio
reſtitutõis ĩ integrũ dʒ pᷣus intẽtari ⁊ obtineri añqᷓ; pma actõ
ſit efficax.vide ꝑ abbatẽ nota.in.c.tũ ex l̃is.de in integ.reſti.
q.fi. ⁊ vide nota. Jo.fa.inſti.de acti.S. rurſus.
¶ Actio in factũ põt cõcurrere cũ actõe rei vẽdicatõis reſpe
ctu diuerſaꝝ pſonarũ.nã rei vẽdicatio cõpetit ð poſſeſſoꝛẽ re
ſpectu rei ↄſequẽde.actio in facũ cõpetit ð alienantẽ ꝓpt᷑ dã
na extrinſeca. vt in.c.i.de alie.mutã.iudicij cã fac.⁊.l.v nica.ff.
eo.ti.exquo limitatur regła ꝙ vbi remediũ oꝛdinariũ cõpetit
ceſſat extraordinariũ ꝓcedit reſpectu eiuſdẽ ꝑſone.no.Ab.in
alleg.c.i.vide.j.remedium.
¶ Actio in iudiciũ deducta an põt cedi.vide.j.ceſſio ꝑ totuʒ.
⁊ qñ pᷣſumat᷑ ſimulata.vide.j.ſimulatio pᷣſumit᷑. ðð
¶ Actio an competat ex non obſuantia iuramenti.vide.j.iu
ramentum cum dirigatur.
¶ Acctio rei vendicatõis cõpetit ẽt ei qui nõ eſt dñs verꝰ.vt ĩ
c.cuʒ venerabilis.de excep.⁊ no. Inno.in.c. venerabili.ð reli.
do. ⁊ Ab. in. c. examinata.de iudi.⁊ in.c.cum venerabilis.de
excep.⁊.l.q tabernas.de cõtrahen.emp. =
¶ Agi de falſo vſq; ad quid vel q;tum tẽpus q̃ͥs poteſt. vide
j.falſitas.vᷣ.de falſo poteſt agi. .
¶ An in actõibus ſtricti iuris vel bonefidei veniat intereẽvł
vſure ſi rem dari vel pecunia eſt in obligatione.vide plene ꝑ
Ab.in.cũ venerabilis.de excep.iij.col. .
¶ Actio que cõpetit mẽſoꝛi pꝛo mercede laboꝛis vłdoctoꝛi
ſeu alij perito.vide.j.locatio.⁊.j.ſalariũ. S
¶ Actio que competit cõtra mẽſoꝛẽ falſo menſurantẽ ad in
tereſſe tunc habet locum quãdo nõ ſubeſt actoꝛi remediũ con
tra partem.vt tex.in.l.iij.ff.ſi men.fal.mo.dixerit.Abbas ĩ.c.
quia indicante de pꝛeſcript.
¶ Actio ꝑſonalis ſeu debitũ an poteſt pꝛeſcribi in foꝛo aĩe.
vide Ab.notabliter in.c.fi.depᷣſcrip.
¶ Actio iniuriaꝝ an infamat.vide.j.infamis efficitur.
¶ Actio iniuriaruʒ competit etiam pꝛo modica iniuria.vide
j.iniuriarum actio. JMUMD
¶ Agit᷑ ppꝛie criminałr qñ directa via crimẽ deducit᷑ in indi
ciũ vt puniat᷑ accuſatus pena oꝛdinaria ſiue pena applicet᷑ ꝑ
ti ſiue fiſco:qꝛ magis debemus ↄſiderare qð pꝛincipalr agit᷑.
ff. de act. tuto.l.i.⁊ qð no.in.c.decetero.de homi.ſʒ ſi crimẽ nõ
ſic deducit᷑ directa via tũc dr agi ciuiliter q;qᷓ; pena nõ veniat
applicanda ꝑti.vt.c.ꝑ tuas.de ſimo.⁊ no.i.c.quałr.ij.ð accu.
abb.ſuꝑ rubꝛica de iudi.circa fi.de hoc vide qð ſcripſi in foꝛo
legũ.li.iiij.ti.de las penas.

.

¶ Acctõis vſus nõ eſt ex toto ſublatus ꝑ ius canonicũ vtſicĩ

iudiciſ nõ veniant ea que actionũ naturaʒ inducũt:nõ em̃ eſt
recedendũ a iure ciuili niſ quatenꝰreperit᷑ erpꝛeſſum in cano⸗
nibꝰ. vt ĩ.c.i.de no.ope.nũ.papa namq; appꝛobat ſpecificum
vſum ſeu naturã ſpecificã actõis ⁊ repellit agentẽ vbiiin effe⸗
ctu actio nõ cõpetit.vt ĩ.c.examinata.de iudi.⁊.c.cũ ad ſedeʒ
de reſti.ſpo.nec ob.c.dilecti.i.de iudi.qꝛ tex.ille vr tantũ exclu
dere ꝑnitioſaʒ ſubtilitatẽ nõ tñ naturà cãe ⁊actõis vſuʒ pꝛſus
ꝓfugere cum vir ſine illo recte poſſit iudicari.no.abb.in.c.di⸗
lecti.ſupꝛa allegato.in pꝛincipio. H
¶ Actio an ⁊ qñ ſit ꝓponẽda ⁊ expꝛimenda in libello ⁊an ſi

plures actões in eodẽ libello intẽtant᷑ qualſter debeat ꝓcedi

⁊ an cã in libello ꝓpinqua vł remota debeat expꝛimi.vide no
ta.ꝑ abb.in.c.dilecti de iudicijs.v.colũ.⁊ in.c.ſignificantibuſ

de libel. ob. vide.j.libellũ generalem.
¶ Actõe nulla competẽte vł officij imploꝛatione iudex dʒ ex
offõ ſuo ꝓducere ꝑtem quando videt aduerſariũ locupletari
cũ alteriꝰiactura.vt eſt caſus ſing.in.l.plane.ff. de peti.her.fa
cit.l.ñ ⁊ me.ff.ſi cer.pe.⁊ no.ab.in.c.dilecti.de iudi.in fi.
¶ Agit᷑ contra ſucceſſoꝛem in vitium ꝑ reſcriptũ impetratum

3 violentũ.vide.j.ꝑ reſcriptũ impetratũ.

¶ Actio negatoꝛia vel confeſſoꝛia quãdo ⁊ an competat pa
trono pꝛo iuribus iuriſpatronatꝰ⁊ an comperat domino fun
di dominãtis vł domino iuris vł an cõpetant vtiles vł dire⸗
cte ⁊ contra quos.vide plene ⁊ notabiliter ꝑ abb.in.c.examĩa
ta.circa medium.de iudicijs.
¶ Actio rei vendicatõis an cõpetat ↄᷣ detentoꝛeʒ ⁊ cui ⁊ qñ
cõpetat.vide plene ꝑ abb.in.c.examinata.de iudi.vij.colũ.
¶ Actio ſi ſit taliter foꝛmata ꝑ actoꝛẽ peto fundũ quiad me
ꝑtinet iure dominij ⁊ ꝓpono actionẽ ex locato ſi ꝓbat dñium
dʒ obtinere qꝛ expᷣſſio actiõis fit ex ſuꝑuacuo exquo cõſtat de
cã agendi.vt in.c.examinata.de iudi.vnde illa ĩutilis adiectõ
nõ poteſt vitiare id qð vtiliter eſt expᷣſſuʒ ꝑ regulã vtile.de re.
iu.li.vi.⁊ bar.in.l.i.ff.de eden.nõ enim videt᷑ actoꝛ reſtrinxiſſe
cãm ad actionẽ expᷣſſam cũ pᷣrium pateat ex ꝓbatõibus ſecu
tis que tm̃ ꝓpoꝛtionant᷑ cãe ⁊ nõ inutili actõi:nam ex qualita
te ꝓbationũ iudicamus de intentõe agentis.vt no. Inn.i.c.
cauſam. de iudi.⁊ facit qꝛ materia libelli eſt valde late interpᷣ/
tanda in fauoꝛẽ actoꝛis.not. Inn.in alleg.c.examinata,.⁊ hoc
cõcludit ibi Abb.pe.colun.
¶ Algens reali vł ꝑſonali actõe alternatiue vel ſub diſiũctõe
ſi ſuccũbat in vno an poteſt denuo agere ⁊ an obſtet ſibi exce
ptio rei iudicate.vide.j.exceptio rei iudicate.
¶ Actio vniuerſalis quot modis dicat᷑ ⁊ de pꝛactica libellã⸗

di.⁊ idẽ de generali.vide nota.abb.in.c.ij.de lib.ob.⁊ vide.j.

executio.⁊ v de bal.in recollectis.i.l.ſi pꝰmoꝛã.ĩ fi.C.ð pe.he.
¶ Differẽtia inter actionẽ realẽ ⁊ ꝑſonalem ⁊ mixtam ⁊ vypo
thecariam ⁊ qñ fit ⁊ qualiter miſſio in poſſeſſionẽ in eis.vide
ꝑ abb.in.c.fi.S.in alijs.vt li.nõ conte.iiij.colũ. ”
¶ Agere an⁊ quãdo pᷣt pᷣlatus ſeu rectoꝛ eccleſie in iudicio et
cuius noĩe agat.vide.j.pᷣlatus ſeu recor.
¶ Actio ſeu poſitio habens aliquid falſitatis an põt tota ne
gari.vide.j.poſitio haben.
¶ Vbi plures actões cõpetunt alicui an vna electa tollitur
alia.no. Inno.nota.in.c.fi.del colluio.
¶ Actio doli ſʒ tollat᷑ ꝑ bienniũ tamẽ exceptio ſꝑdurabit ita
ʒ aduerſariũ agentẽ excipere potero ꝑpetuo de dolo ſi quem
adhibuit in illo cõtractu qꝛ tꝑalia ad agendum ⁊c.doc.ſignã
ter.a bb.in.c.ſi aũt.de reſcrip.ij.colũ.ſecꝰſi ius excipiẽdi nõ bʒ
cãmdiſtinctã a iure agẽdi:ſʒ cõpetit iõ qꝛ habeo ius agendi⁊
tũc ſublato iure agendi tollit᷑ius excipiẽdi.vt in alleg.c.ñ aũt
⁊in.l.papinianus.S.ſi filius.ff.de inof.teſt.⁊ no.glo.in.l.ñcut
C. de excep. Abb. vbi ſupparr.
¶ Agere vel defendere an ⁊ quando põt clericus vł canoni⸗/
cus pꝛo rebꝰ eccłie vł pᷣbende ſeu beneficij van debeat age⸗
re nomĩe eccleſie vł pꝛopꝛio.vide plene ⁊ notabiliter per Za
pum in ſua allegatio ne.ij. JJMUV

¶ Cũ agit᷑ ↄ aliquem criminałr vł ciuiłr vna via.ſ.inqͥſtõis
denũciatõis vł purgatõis ſeu exceptionis vł accuſatõis ſecu
ta abſolutõe an idẽ crimẽ vł cã poſſit in alio iudicio refricari
ꝑ eũ vel ꝑ aliũ.vide nota.⁊ diffuſe ꝑ Jo.an.⁊ Pe.de ancha.

in.c. cũ dilectꝰ.de pur.ca.⁊ elegãter ꝑ henricũ in.c.de his.ð ac

cu.⁊ doc.in.l.ñ cui.S.is idem.de acdon.
¶ Agere nõ valenti pꝛopter impedimẽtũ nõ currit tempus⁊
qualiter ꝓbat᷑ impedimentũ.vide.j.impedimẽtum.
¶ Actoꝛis petitio ſi ẽ contra iuris diſpoſitionẽ tenet᷑ exᷣme
re actoꝛ cam petendi qꝛ pᷣma fronte libellꝰ videt᷑ ineptꝰ.vt no
ta.in.c.i.de offi.vica.merito g ad iuſtificationem libelli debet
ea expꝛimi.tex.in.c.conſti.de electio.cõcoꝛdat.c.ad decimas.
de reſti. ſpo. li.vi.⁊ no.in.c.ij.d e dila.
¶ Actoꝛ ſi pꝛeſentat reſcriptum coꝛam iudice nõ eſt neceſſe
det libellum ſed ſufficit ꝙ dicat ꝙ offert reſcriptum pꝛo libel⸗
lo. vide infra libellus.
¶ Actoꝛ poteſt alternatiue agere quãdo certificatio pendet
a iiij

ab alio. vide infra libellus alternatiuus.
¶ Algit maritus ꝓ vxoꝛe ẽt ſine mãdato.vide.j.maritus.
¶ Actoꝛ vel reus ſi ꝓducit aliquẽ potentẽ ad intercedenduʒ
apud iudicem cãe ꝑdit cauſam. vide infra metus.vᷣ. ſi pars.
¶ Actoꝛ cõpellit᷑ ĩdiſtincte inuitus agere ⁊ cãm ꝓſequi poſt
ĩᷓ libellũ iudici dedit vel öncipi negociũ inſinuauit.ut ĩ auẽ.
q̃ ſemel.C.qũo ⁊ quãdo iudex.tamẽ re integra exiſtẽte vt quia
citatio tantũ emanauit bñ poteſt deſiſtere.vt in.c.i.de dolo ⁊
cõtu.li.vi.⁊.c.cm.de do.⁊ cõtu.vbi hoc no.abb.
¶ Arctoꝛe nõ ꝓbante reus ⁊ ſi nihil pᷣſtiterit dʒ obtinere.qũo
intelligit᷑ iſta regula ⁊ q̃ remedia competũt reo g actoꝛẽ cõtu⸗
macẽ.vide plene ꝑ Ab.in.c.cãm.de do.⁊ cõtu.circa finẽ.
¶ Cõtra actoꝛem contumacẽ quaiter ꝓcedat᷑.vide infra re/
media que competunt. 4
¶ Actoꝛ ſeu reus cõtumax quam cautionem in iudicio debe⸗
at pᷣſtare.vide infra cõtumax.v.qualiter.
¶ Acctoꝛ fundat intentionẽ ſuam ex inſtrumẽtis ꝓductis p er
reũ.vide.j.inſtrumentũ.vᷣ.ex inſtrumẽtis.
¶ Actoꝛ poteſt cõuenire ſubditos ſicut ⁊ domini ſuꝑ iur̃ ſub
lectõis.vide.j.reus.vᷣ.cõueniri poſſunt.·
¶ Agens Z liliũ tanq;heredẽ patris dʒ eum ꝓbare heredem
eſſe ⁊ ꝙ ſe miſcuit hereditati paterne.no. Bar.i.l.neceſſarijs
ff. de acqͥ. here. abb.in.c.qð nobis.qͥ fl.ſint leg.
¶ Actoꝛ obtinẽs in poſſeſſoꝛio an te neatur reſpondere coꝛã
iudice rei.vide.j.foꝛum..actoꝛ.
¶ Actoꝛ licet regulariter debeat ſeq ui
in fra foꝛum rei.
¶ Actoꝛ an tenetur pꝛeſtare cautioneʒ de ꝓſequenda lite.vi
de infra cautionem de pꝛoſequenda. J
¶ Actoꝛ miſſus in poſſeſſionem ꝓpter cauſamvł debitũ ma
nifeſtum an tenet᷑ dimittere poſſeſſionem reo venienti ⁊ cau⸗
tionem pꝛeſtanti.vide.j.poſſeſſio.v.ſi ſit. G
¶ Actoꝛ nõ debet mitti in poſſeſionem ꝓpter contumaciaʒ
vnius er pluribus tutoꝛibus pupilli niſi omnes citẽtur. vide
infra contumax.ver.vbicunq;.
¶ Agere poteſt ⁊ rũdere epᷣs ꝓ eccleſijs ſibi ſubiectis.de ſuc.
ab inteſt. c. fi.?⁊. C. de ſacroſanc.eccle.l.ſancimꝰ.naʒ ipᷣe ẽ poꝛdi
natoꝛ in cũctis.xxv.di.ꝑlectis.⁊ ipſiꝰeſt oĩs cura ⁊ pᷣfert᷑ alijs
in agẽdo marime in ſpũ alibꝰ.in tẽpoꝛalibꝰtamẽ pᷣoꝛ ẽ cã infe
rioꝛis miniſtri q;ᷓ epi.ĩ.c.i.de re.ec.nõ alie.epᷣs ergo agitꝓ eccle
ſia ſibi ſubiecta lʒ nõ vacet.vt in alle.c.fi.de ſuc.ab inteſt.⁊ ibi
Inno. ⁊ hoſt. ⁊ Ab.in.c.cũ deputati.de iudi.vij.col.
¶ Agere põt abbas in iudicio cũ ſit legitimus adminiſtratoꝛ
vide.S.abbas poterit ſine ↄſenſu.cñũ .ſeq.
¶ Agere põt qs p ſua ſuoꝛũq; iniuria.vt.l.i.⁊.ij.ff.ð accu. ſin
AQduüt dicũt᷑ parẽtes pr̃oni liberi frater ſoꝛoꝛ vxoꝛ ſocer ſocrꝰge

foꝛum rei fallit in caſu

ner vſtricꝰ nonerca pᷣuignꝰpupillꝰfurioſꝰfatuꝰ infãs.vt ĩ.l.i.?

ij. ff.de poſtu. ⁊ plene ĩ.l.ij.C. de accu.doc.ĩ.c.decetero.de teſti.
¶ Agere nõ ſolum põt epᷣs ꝓ eccleſijs ſibi ſubiectis.vt ĩ.c.fi:

de ſuccel. ab inteſt.ſed etiam quilibʒ poteſt agere ꝓ iuribusdi

gnitatũ ⁊ beneficioꝛũ ſuoꝛum in ipᷣa eccleſia.qꝛ intereſt eccłie
vt mẽbra ſua in ſui integritate cõſeruent᷑.colligitur in:.c.cũ ve
niſſent.de inſti.⁊ ibi abb.iij.colũ.
¶ Actio an oꝛiatur ex iuramẽto appoſito ſuper nudo pacto
vł nullo pacto ꝓcedente.vide.j.iuramentũ.ver.ex iuramento
litis deciſoꝛio.cũ tribus vᷣ.ſeq.
¶ In actiõðe vli ſufficit in genere petere ⁊ in gñe cõdẽnare ẽt

ſi res nõ expᷣmat᷑ in libello nec in ſnĩa ⁊ ĩ executõe declarabũt᷑

res ex offõ iudicis.vide.j.executio ſi petat᷑.

Accuſatio.

¶ Accuſans publice diffamatũ lʒ deficiat in ꝓbãdo nõ tũ dʒ
puniri pena taliõis vł calũnia qꝛ excuſat᷑ ꝑꝑ infamiã pᷣceden
lẽ.bar.ĩ.l.ij. .ſi ſᷣuus vel liber.li.x.ab.in.c.cñ ↄtigat.de reſcri.
⁊ in.c.cum dilecti.de dolo ⁊ cõtu.
¶ Accuſaroꝛe dubiam pꝛobationem faciente abſoluſtur ac⸗
cuſatus.vide.j.pꝛobatio.
¶ Accuſatio ciuiliter inſtituta nõ pꝛeiudicat accuſationi cri
minali que poſtea poteſt inſtitui ſi reus fuerit abſolutꝰ in ciui
li. vt ẽ tex. iñcta gl.ĩ.l.i.C.q ciui.act.cri.pᷣiudi.Sʒ h regła fal⸗
lit qñ ciuilis accuſatio tendit ad vindictã. vt in act.ĩiuriaꝝ.vt
l.pᷣtoꝛ edixit.ff.de iniurijs.quia de delicto vnius hominis nõ
en ſepe querenduʒ.vt.l licet.ff.nau: cau.ſta. Abbein cetue, de

Peur. ⁊? vide qð ſcripſi ſo.legum.li.iiij.tl.de las accu.li.
¶ Accuſare põt vxoꝛ viꝝ de adulterio vt lucret᷑ d enationeʒ
ꝓpter nuptias.vide.j.vxoꝛ põt accuſare.
¶ Accuſatus vel inqſitus de ꝑcuſſione cũ ſanguinis effuſio⸗
ne ſi poſtea pꝛobat᷑ tantum de percuſſiõe debet ſequi abſolu
tio ſed poſtea poterit inquiſitio vel accuſatio inſtitui ſuper ſo
la percuſſione.no.Cy.in.liij. C.de ꝓba.Abb.in.c. examinata
de iudicijs.ij.colun.
¶ Accuſatus poteſt recuſare ſuum accuſatoꝛẽ ante nomen re
ceptum inter eos.vt in:’l is qui reus.de pub.iudic.⁊ tũc dicit᷑
eſſe inter eos ⁊c.quando pꝛonũciatuʒ eſt pꝛo cedendũ in accu
ſatione non obſtantibus exceptionibus accuſati.ar.l.q adul.
Abb. in. c.. de mut. peti
¶ Accuſatꝰpõt accuſare accuſatũ ẽt poſt nomẽ receptũ inter
eos qñ imploꝛat᷑ offm̃ iudicis.ar.in.l.pe.⁊ qð ibi no.C.de iu
ra.cał.excipiẽdo aũt ꝑemptoꝛie idẽ. ſecꝰſidilatoꝛie.vtĩ.l.ſi ma
ritus.S.pᷣſcripil.ff.de a dul.pncipalr aũt recuſando regulr nõ
põt.vt gl.⁊ bar.i.l.is qͥ reus.de pub.iudi. 4
¶ Sed ſi crimen quod ſcdðo refert᷑ eſt pꝛeiudiciale ad pꝛimuʒ
poteſt. vt in.l.i.C.qui accuſa.nõ pſt.idem ſi eſt pꝛimo crimini
an nexũ.vt in.l.ij.S.ſi publico.ff.de publi.iudic. Si vero non
eſt annexum nõ poteſt indiſtincte recuſare niñ ſuãvł ſuoꝛũ in
iuriam ꝓſequat᷑.vt in.l.neganda.C.qui accu.non poſſunt.de
quo plene ꝑ abb.in.c.i.de mu.pe.
¶ Accuſaui tres vł plures qui percuſſerũt ⁊ vulnerauerũt ti
tium pluribus vulnerib ta qꝙ moꝛtuus eſt.⁊ ad pᷣdicta cõmit
tẽdadixi ꝙ vnus alteri⁊ alter alteridedit auxiliũ conſiliuʒ vł
fauoꝛem⁊ condẽnati ſunt omnes ad moꝛtemvt pꝛincipales?
vt dantes auxiliũ ⁊ fauoꝛem dicit Barto.in quodam cõſilio
quod incipit accuſauit tres ⁊c.ꝙ iniquitas dicte ſentẽtie ma
nifeſte apparet.nam ex ſecũdis accuſationibꝰoſtendit᷑ eosvt
reos pꝛincipales accuſatos.⁊ ſic nõ poteſt intelligi accuſati
vt auxiliũ ⁊ fauoꝛem impendẽtes quare ſuꝑ eodem facto qͥs
nõ poteſt eſſe reus pᷣncipalis ⁊ auxiliatoꝛ ⁊ fauoꝛis actoꝛĩ eo
dẽ ſcõ.vt.ff.ad velł.l.tutoꝛ.⁊ de fideiuſ.l.grece.S.pᷣuo.⁊ e adẽ
res non põt duplici iure cẽſeri.ff.de vſuca.l.eũ q edes.
Q Maʒ inter criminis reos ⁊ fraudis ꝑticipes multũ intereſt
vt.ff. de pub.l.ñi multi.in fi.ꝑ circũſcriptionẽ eĩ loci ⁊ ꝑtis⁊ ꝑꝑ

cõtinuationẽ dr̃ vnũ factũ ⁊ de eis ⁊ ð pᷣncipalioꝛi ẽ intelligẽ⸗

dũ in iudiciũ deductũ.ff.de mino.l.iij.S.i.⁊ eſt tex.in.l.itẽ mela
S.ſi plures.ad.l.acqͥ.ff. de ſica.l.ſi dicta.ergo accuſatio in qua
oẽs pᷣncipales fuiſſe reos ⁊ defẽſoꝛes ñ pᷣt dici alter alteriꝰ au
xiliatoꝛ fuiſſe qꝛ in delictis ſperat᷑ animus ⁊ ꝓpoſitũ delinquẽ
tis nõ exitus.de ſen.ex.cũ volũtate.ergo ⁊c.tunc enim fauoꝛ⁊
auxiliuʒ impẽdit᷑ quãdo qͥs nõ pncipałr delinqͥt.nam qͥ pᷣbet
opem furto nõ eſt fur lʒ furti teneatur.vt in.l.is qui opem.ff.
de fur. Itẽ dicta accuſatio nõ ꝓcedit ⁊ dicta ſnĩa eſt iniqua:
qꝛ accuſatoꝛ nõ expᷣſſit in ea ſpẽs auxilij vł fauoꝛis ⁊ ſic talis
accuſatio nõ pergit ad vigoꝛem iudicij.vt.ff.de do.l.exigit.⁊
de iureiuran.l.pꝛetoꝛ edixit.in pᷣn.ſed cõſtat ꝙ multe ſũt opeſ
auxilij ⁊ fauoꝛis.inſti.de obli.que ex delic.naſ.S.ope.Cũ ergo
is qui ambigue ⁊ obſcure ꝓponit habet᷑ ꝓ non pꝛoponente.
vt. ff. de excu.tu.l.ſcire opoꝛtet. Dubia ergo ⁊ ambigua ꝓpo
ſitio ſeu pꝛobatio interpꝛetat᷑ contꝛa illũ qͥ pꝛobare debuit te
ſtes etiam ſi ſic generaliter deponũt ſpecies non expꝛimendo
ſũt obſcuri ⁊ eoꝛũ pꝛetextu accuſati nõ dãnant᷑.non eni teſtis
põt dicere talis ſcripſit vł ſuſcepit qꝛ iſta ſunt iuris ⁊ nõ facti
ſed debet tantũ de facto deponere talis.ſ.poſſedit ⁊c.⁊ ſic cõ⸗
cludit bar.in ſuis ↄſilijs ↄſilio qð incipit accuſaui tresvł plu
res ⁊c.⁊ vide.j.opẽ pꝛeſtans.
¶ Accuſare nõ põt pupillꝰniſi ꝓſequat᷑ iniuriã ꝓpꝛiã vł pa⸗
rentũ.vt.l.ij.S.ſi pupillꝰ.ff.de accuſ.⁊ tũc ſi eſt infans accuſat
tutoꝛ noĩe ſuo ⁊ ſu biittit ſe ad penã taliõis.vt ibi no.bart.ſi
vero eſt maioꝛ infãte impubes tñ tũc pᷣt accuſare cũ auẽtate tu
toꝛis.vt in.d.l.ij.⁊.ff.de auc.pᷣſtan.l.dat᷑ſi aũt eſt pubes ma⸗
ioꝛ.xiiij.annoꝝ.põt cũ auctate curatoꝛis.vt.l.claꝝ.de auẽ.pꝛe
ſtã.ab.in.c.i.ð accuſa.quaſi ad mediũ.
¶ Pꝛo mõacho vl ſubdito accuſato admittit᷑ dñs vel ſupe
rioꝛ ꝓ intereẽ ſuo ĩmo ẽt tertius in fauoꝛeʒ rei publice põt ad
mitti ad defenſionẽ accuſati abſentis.vt ſin.no.bar.ĩ.l.vbi.(
de accu. vbi dicit ꝙ ſi qͥs occidat bannitũ ⁊ nõ andet cõpare
re tert volens ꝓbare occiſuʒ eẽbannitũ dʒ admitti qꝛ interẽ
rei publice.anin.l:i.⁊.ij. C. quando li.vni. ſine iu:ſe vin.⁊ etiã

Ab. in. c ſlla prepoſitoꝛum.de accuſationibus.

¶ Accuſatõe z aliquẽ pendẽte nõ dʒ qͥs ꝓmoueri ad digni
tatem ẽt ſecularẽ. ẽ ter. i..qͥ libertate.f. de lib.cã. ⁊ l.re.ffde
mu. ⁊ hono. ⁊.l. qᷣ ſtatus. ff.de re mi.⁊ ibi gl.⁊ ab.in.c.omnipo

tens.de accuſationibꝰ. . .
¶ Accuſatus ſeu denũciatꝰ vłõ quẽ excipit᷑ de crimine põt
eligi niſi ſit diffamatus als apiret᷑ via figmentis.de diuoꝛ.qᷓ

to. .l.ij. C. de dig. ⁊ di in. c. infamibꝰ. de re. iur.li.vi.2 B ſi mali
cioſe fiat accuſatio.ar.op.in.l.i.S.cum qͥs.ff.de qõnibꝰ.ð quo

vide abb.in.c.omnipotẽs.de accu.

Abb. in. c. is cui.de accuſa.

¶ Accuſatoꝛis pᷣuaricatio ſeu colluſio ꝓbat᷑ ꝑ teſtes qͥ inter

fuerũt q accuſatoꝛ ⁊ reus cõuenerũt ſuꝑ collunõe fienda.p⸗
bat᷑ ẽt ſi accuſatꝰcõuerſabat᷑ cũ accuſatoꝛe qꝛ ex accuſatione

qĩali nõ amicicia ſʒ inimicicie capitales oꝛiunt᷑.vt in.l.i.⁊.l.in
imicicie.ff. de his qͥ.vt indig.facit.c.ſciẽs.lxxxviij.di.no.bart.ĩ
l.i.S. ad pᷣuaricationẽ.ff.ad turpił.⁊ ab.in.c.de his.de accu.⁊

qð ſcripſi fo.legũ.l.iiñj.ti.de accu.l.x.

¶ Accuſari põt iterũ accuſatꝰ abſolutus ſi ſecãdus accuſa

toꝛ ꝓſequit᷑ iniuriã ꝓpꝛiãi ꝓbat ignoꝛa ſſe accuſationem ab
alio inſtitutam.vt in.l.ſicui.ff.de accuſa.⁊ ibi glo.animus ſeu
ignoꝛantia pꝛo bat᷑ ꝑ iuramẽtũ.arg.c.nulli.de elec.li.vi. tem
ꝓbat᷑ abñtia a loco tꝑe accuſatõis vł qerat in mĩoꝛi etate cõ
ſtitutus.vt ĩ.c.fi.q ma.accu.pñt.Scĩa em̃ pᷣſumit᷑ ſ ĩ loco erat
fama de accuſatõe vłiſte erat vicinꝰ Ar.ĩ.c.qto.⁊.c.quoſd am
de pᷣſump.⁊ ĩ.c.i.de poſtu.pᷣla.ab.in.c.de his.de accu.in fi.
¶ Accuſare nõ põt dlericꝰ laicũ ad vindictã publicã ẽt ſi nõ
veniat imponẽda pena ſanguinis.ẽ tex.in.c.ſicut ſacerdotes
ij.q.vij.⁊ ẽ rõ qꝛ accuſatio ẽ genꝰ intentõis illaudabilis.ij.q.
vij.ſi qͥs.iõ clericꝰnõ dʒ ſe immiſcere hmõi odioſis litigijſ.no.
ab.ĩ. c. cum.p.de accuſa.
¶ Qlericꝰñ ꝓſequit᷑ iniuriã ſuãvł eccłie ſue põt laicũ accuſa⸗
re ſi pena ſanguinis nõ vẽit imponẽda.vtĩ.c.cũ.p.de accu.⁊ ĩ
c.pe.de homi.li.vi.Si vero venit imponẽda pena ſanguinis
põt accuſare laicũ dũ tamẽ dicat ꝙ accuſat dũ tamẽ pena ſan
guinis euitet᷑.vt alleg.c.pe.de homi:li.vi.
¶ Accuſare põt aliũ quilibet de populo de crimine publico
ad penã pecuniariã.no.glo.⁊ bar.in.l.ea.ff.de pub.acti.⁊ cui
applicet᷑ illa pena pecuniaria.no.iĩ.l.iij.ff.de ſepul.vio.⁊ in.l.
agraria.de ter.moto.abb.in.c.cũ.p. de accu.
Accuſare poſſũt laici p arochiani ſuũ clericũ de cõ cubina
tu ẽt ſi ſint viles cũ eoꝝ intereſt vt recipiãt eccleſiaſtica ſacra⸗
menta a bono ſacerdote.ad hoc de elec.dudum.ij.⁊ not.ð ele
ctio.querelam.idem de patrono qui poteſt accuſare ſuũ capel
lanũ eſt cõcluſio Zapi ſua alleg.xi. Z
¶ Accuſare põt quis ꝓſequẽdo ſuam vł ſuoꝝ iniuriaʒ:⁊ qᷣdi
cant᷑ ſui.vide.S.actio.vᷣ.agere põt quis.
¶ Accuſansde homicidio ſi negauit in pᷣncipio demũ conui
ctus allegat ad ſui defenſionẽ illuʒ occidiſſe dʒ admitti ad ꝓ⸗
bandũ ẽt ſi ſit cõuictus de mẽdacio.fac.ar.c.fi.ð ſol.⁊ qð no.
Jo.an.ĩ.c.nullꝰpluribꝰ.de reg.iu.lib.vi.in mercuria.Abbas
in alleg. c.fi de ſolu.i. colun. .

Acta.

¶ Acta geſta ab vniuerſitate in qua interfuerũt aliqui inba
biles ẽt ſi ſint pꝛeſidentes non inficiu ntur pꝛopter intereſſen
tiã illoꝝ inhabiliũ vt in.c.cõſulti.decu. vʒ ergo collegialr ge
ſtus ab h abilibꝰ⁊ inhabilibꝰ⁊ ſuſtinet᷑ actus ꝓpter habiles.
vtibi no.Ab.fallit in caſbꝰquos ipᷣe ibi no.
¶ Acta cãe geſta coꝛam arbitro vt atteſtatiões teſtimonia ⁊
ꝑtiumofeſſiões que habẽt inſtruere cam faciũt fidem coꝛam
iudice.vt.l.penul.C.de arbi.⁊ ibi Bal.acta tamẽ litis que nõ
cõcernũt inſtructionẽ ⁊ merita ſed oꝛdinationem iudicioꝛum.
vt lit.cõteſta.⁊ ſatiſdatio ⁊ ſimilia pereunt.vt no.docto.in.c.
cauſam q̃.de teſt. Abb.in.c.fi.de arbi.vide.j.compꝛomiſſum
licet moꝛte.valẽt tñ talia acta quo ad interruptionẽ pᷣſcriptõii
vt no.in.c.pᷣſentata.de teſti.⁊ ibi Inno. R
¶ Acta an coꝛꝛuãt ſnĩa coꝛꝛuẽte ꝓpf vitiũ nullitatis.vide.j.
ſniĩa coꝛꝛuente.vide.j.excõicatio.x.geſta.cum alijs ver.ſeq⁊
vide.j.collegium..actus.
¶ Actus ꝑ vniuerſitatẽ geſt?tʒ ⁊ nõ infirmat᷑ rõe inhabiliuʒ
q fuerũt admirxti cũ habilibꝰ no. Joian.i, c.qðᷣ alicui.de re. iu.

de crimine põt

¶ Accuſatus abſolutus an poteſt iteꝝ accuſari vide plene 8

in met. ⁊ no. in. c. fi.de pcnrato.⁊ iõ vbicũq; põt actus valere
aliquo mõ nec ↄſtat de pᷣriavolũtate ſiue ſit peccatũ in foꝛma
ſiue in materia vʒ actus.quod colligit᷑ ex no.in.c.cũ ſuꝑ.ð of.
ctus coꝛꝛuit ſi auctoꝛitas non eſt legitime pᷣſtita.vide in
fra auctoꝛitas.
¶ Actus geſtus cõ tra iur diſpoſitionez nõ vʒz lʒ ſpecifice nõ
retractet᷑ ꝑ legem in.l.nedũ.C. de legi.⁊ in regula q̃ ius fiũt.
lac tex.iũcta gliin.c.nouit.de his que fi.a pᷣla.x.di.c.vides nã
q;. foꝛma dat eẽ rei ex iuris diſpoſitõe.xij.q.ij.in ſũma.⁊ duriꝰ
agit᷑ cũ lege ĩ tali caſu qᷓ; cũ miniſtro legj.vt no.bar.i.l.ampliꝰ
ff.rem ra. ha.ſed quo ad actꝰ nullitatẽ paria ſũt aliqͥd facere 5
legẽ moꝛtuꝗ.⁊ ↄ legẽviuã.ſentit inn.in.c.fin.de accu.ab.in.c.

cũ olim.de arbi.⁊ vide.j.alienatio fcã in fraudem.

¶ Acta certa die ↄfecta pñt de voluntate partium deſtrui ni⸗
ſi negocium ſit terminatum.vt in.l.acta.ff.de iudi.no.barto.⁊ĩ
l.actoꝛum. C. de pꝛoba. G
¶ Acta volũtaria vt tranſactio cõpoſitio cõpꝛomiſſuʒ ⁊ ↄfeſ
ſio inter alios geſta nõ pᷣiudicant alijs in iure ſuo.no.inn.in.c
audiij.de pᷣſcrip.⁊ qð no.i.c.fi.de emp.⁊ ven.⁊ deↄfeſſiõ e.io.
an.in addi.ſpe.ti.de ↄfeſ.S.nũc videndũ.vᷣ.qͥd ſi cõfiteoꝛ.circa
fi.Anto.⁊ abb.in.c.q;uis.de re iudi.pe.colũ. H
¶ Actus geſtus zlegẽ penalem an ſit nullus.vide no.ꝑ ab.
in.c.fi.de poſtu.pla. MMB
¶ Actus vbi poteſt referri ad bonũ vł ad malum qꝛ eſtindif
ferens ſꝑ dʒ referri ⁊ interpꝛetari ad bonum.⁊ ita loquitur.c.
eſtote.de regu.iur.ſed vbi factum in ſe eſt malũ lʒ poſſʒ habere
excuſationem nihilominus ẽ referendus ad malum.in.c.i.de
pꝛeſump.no.ab.in.c.i.de cle.nõ reſi.
¶ QLirca acta iudicij an ⁊ quãdo cred at᷑iudici.c.cum dilecti.ð
accu.⁊.c.oũ dilecti.de elec.⁊.c.cum a nobis.de teſti.⁊.c.qm̃ cõ
tra.de ꝓba.⁊ ibi docto. rJUMU
¶ Inter acta iudicij cõputabunt᷑ receptio teſtium ⁊ cõfeſſio
ꝑtium ſiue fiant in pᷣſentia iudicis ſiue nõ.dum tamẽ fiant de
mandato iudicis.⁊ valent acſi ipᷣe iudex pꝛeſens fuiſſʒ.vt no.
Inno.in.c.qm̃.de ꝓba.circa pᷣnci.opoꝛtet tamẽ ꝙ de auctoꝛi
tate ſiue cõfeſſione iudicis ſiat fides nõ ꝑ illuʒ cui cõmittit᷑ qͥa
einõ credit᷑arg.C.de iur.fiſci.l.ꝓbibitum.li.xi.ſed ꝑ alium no
tarinm.vt no.doc.in alleg.c.quoniã.
¶ Acta iudicij lʒ auctoꝛitateiudicis ꝑ duos viros vł ꝑ tabel
lionẽ cõſcribant᷑ ⁊ faciant fideʒ.iu no.in.c.qm̃.de ꝓba.nõ tñ
pñt ipſi alij penitꝰextraneo ̊ cõmittere vt ibi voluit inno.⁊ ẽ
rõ qꝛ exquo iudex auctoꝛitatẽ induſtriã ⁊ fid elitatẽ duoꝝ viro
rũ vł tabellionis eligit nõ videt᷑ eis cõmittere ꝙ babẽt nudũ
⁊ induſtrioſum offm̃ vt alijs cõmittant niſ ſpãlis iudicis au⸗
ctoꝛitas interueniat.vt in.c.fi.S.is aũt.de offi.deleg.docto.in
allega. c. quoniam.
¶ An ſũt de acij iudicij exceptões ĩſtr̃a ſnĩe vł iuramẽta.vide
plene ꝑ glo.⁊ doc.ĩ.c.quoniã ð falſam.de ꝓba. vbi tradit᷑ re⸗
gula ꝙappellatõe actoꝝ cõ pꝛe hẽdunt᷑ oĩa que fiũt in foꝛma
iudicij vł quaſi.no.i.l.ſi debitoꝛ.ff.de iudi.⁊ ci.i.l.ij. C. vt li.pẽ.
⁊ bar.in.l.actoꝝ.ff.de re iudi. MM
¶ Qirca acta iudicij cui ⁊ in quibus caſibus cred at᷑ ſoli iudi
ci.vide.j.iudici ſoli. B
¶Acta ẽt litis oꝛdiatoꝛia faciũt fideʒ coꝛã iudice ſubrogato
inſtãtia nõ ꝑempta ⁊ ſicad ꝑemptionẽ iuriſditõis tm̃ nõ reqͥ
rit᷑ ꝑemptio inſtãtie ſed remanet inſtãtia ⁊ trãſit integra ad ſuc
ceſſoꝛẽ. vt colligit᷑ ex.c.fi.de ꝓba.⁊ ibi doc.
¶ Omnia acta iudicij in factũ reſpiciẽtia vt atteſtatões ⁊ cõ
feſſiões que ꝓpꝛie ſũt acta litis ſeu cãe etiã ſi ſnia nõ ferat᷑ va
lent omnib? qͥbus valeret res iudicata vt ſi aliqͥs cõueniat᷑ ſu
ꝑ fundo ⁊ induxit teſtes ſuꝑ iure ſuo ⁊ poſtea illũ fundũ vẽdi
dit ille atteſtatões valebũt emptoꝛi ſicut ſnĩa valeret ſi ꝓ ipo
vẽditoꝛe lata fuiſiʒ.ff. de excep.rei iudi.ſi a te.S.i.⁊.S.iulianꝰ.æ⁊
idẽ in omnibꝰcaſibꝰ in quibꝰres inter alios acta alijs pᷣiudi⸗

*

cat. vt in. c. qᷓuis. de re iuino.doc.poſt Inno.ĩ.c. cãm q̃.j. de te

ſti. vide.j.inſtãtia.ver.lʒ.cũ ſeq.

„ M

¶ Acta litis etiã factũ reſpiciẽtia nõ ꝓſunt in ſcdᷣo iudicio ſi

in pᷣmo agebat᷑ ad vnã rem⁊ modo agat᷑ ad aliaʒ rem ſepara⸗
tã qꝛ in tali caſu nõ ꝓdeſt ſnĩa re variata.vt ĩ.l.an eadẽ.ff. de
re iu.idem ſi atteſtatões recipiunt᷑ in iudicio ſemipleno nõ ꝓ⸗
derũt ſi poſtea agat᷑ in iudicio plenario.vt.c veniẽs. de teſti.

no,. bart, in. lab hoſtibus.S.qð ſi ſimpfr. ffex qui.cau.ma.qð

intellige ꝙ iudiciñũ de ſui natura eſt fũmariũ ⁊ in atteſtatõibꝰ

teſtiũ que variant᷑ ex qualitate iudicij.ſecꝰin cõfeſſiõe que nul
lam recipit diminutionẽ ex mõ agendi que cũ nõ exigat de ſui
natura aliquꝗ tutelaʒ iudicij trãſit in notoꝛiũ iuris quomodo
cũq; variet᷑ modus agẽdi.facit glo.in.c.oũ dilectus.de oꝛ.cog.
⁊ in.c.ꝑ inqͥ ſitionẽ.de elec.⁊ doc.in.c.cauſam q̃.i.de teſtibus.
⁊ vide.j.conf eſſio facta in vno iudicio.⁊ ver.confeſſio partis
⁊ vide.j.pꝛobationes facte.
¶ Beſta . eum qui gerebat ſe ꝓ pꝛelato an teneant.vide in⸗
fra erroꝛ.⁊.j.intruſus. “
¶ Geſta ꝑ excõmunicatũ toleratũ vel nõ toleratũ an teneãt᷑
vide.j.excõicatio.vᷣ.geſta.cũ ſeq. .
¶ Geſta poſt appellationẽ extraiudicialẽ an valeant,.vide.j.
appellatio.ver,poſt appellationẽ.

Aditio.

¶ Adire ñ poteſt qͥs hereditatẽ ꝑ ꝓcuratoꝛẽ generalẽ niſ ad
adeundũ ſibi fuerit ſpãliter attributa ptãs qꝛ tũc ↄſtat de aĩo
no.bar.ĩ.l.paulꝰ.ff. de acqui.he.⁊ inſti.de here.q̃li.⁊ dria.S.fi.
Pꝛocuratoꝛ em̃ nõ pᷣt declarare animũ dñi ſine mãd ato ſpã
li.no.ang.in.l.ſi qͥs intentõe.ff.de iudi.
¶ Adire an pꝛeſumatu r heres hereditatem. vide infra heres
non pꝛeſumitur.
¶ Adire intelligit᷑ pater hereditatem nomine filioꝝ retinen⸗
do bona hereditaria filioꝝ.vide no.ꝑ bar.⁊ Bal.⁊ Sali.i.l.
nõ hoc.C. vnde legiti.⁊ vnde cogna.⁊.l.filio.C. de iure deli.⁊
ff. de pe. here. l. ſi filius.
¶ Hereditas qꝛ ſolo aĩo acquirit᷑.vt in.l.pꝛo herede.⁊ quod
ibi nota /ff.de acqui.heredi.eoipſo ꝙ conſtituit quis pꝛocura⸗
toꝛeʒ ad adeunoũñ hereditatẽ iacentẽ incontinenti acquirit᷑ ſi
bihereditas.ſecus in ꝓcuratoꝛe generali in quo ceſſat pꝛedcã
rõ.no.Ab.in.c.accedens.de pᷣben.in fi.
¶ Ad adeũdum bereditat ſolus anim? ſufficit q̃ litcũq; de⸗
claratꝰ.inſti.de here.qua.⁊ diffe.S.fi.C.vñ legi.l.nõ boc.ff.ð
rei vẽ.l.ſi ager.no.glo.in.l.generi.ff. de acqͥ. hPere.
Q¶ Zicerꝑ ꝓcuratoꝛẽ generalẽ ſiue ſpãlem non poterit aditio
fieri hereditatis ſʒy cõſtituẽdo ꝓcuratoꝛẽ ad petendũ heredita
tem certi hoĩs eſt actus ꝑ queʒ ſatis animus declarat᷑.qð nõ
poterit qͥs facere niſi ſit heres.no.gl.ĩ.l.ꝓ herede.S.fi.ff.de ac
qui.he.nã cõſtituendo talẽ ꝓcuratoꝛem ipᷣemet adire vr.not.
bar.in.l.gerit.ff.de acqͥ.here.iij.colũ.⁊ in.l.paulus. in fi.e.ti.⁊
nihil remanet faciendũ ꝑ ꝓcuratoꝛeʒ. vt no.glo.in aditiõe em̃
inſpicitur magis opinio qᷓ; veritas.no. Har.in allega.l.gerit.
i.colũ.⁊ magis animus qᷓ factũ.vt in allega.l.pꝛo heredebi
tam facti q; animi.

¶ Solus actus pᷣparatõis ad petutionẽ hereditatis vt face⸗

re foꝛmare libellũ volẽs agere cõtra te petitõe hereditatis in

ducit ꝓbationẽ voluntatis adire hereditatẽ volentis.vt in.l.

quẽadmodũ.ff.de inoffi.teſta.nam circa ius ⁊ nomẽ heredita
tis talis actus fieri nõ põt.no.bar.in.d.lł.gerit.de acq̃.bere.v.
colũ.de hac materia vide.j.tranſmiſſio.

Agdminiſtrator.

¶ Adminiſtratoꝛ debʒ dariꝑ ſuperioꝛẽ monaſterio vacanti
ꝓ remotionem ꝓpter ſuũ delictum.qꝛ eſt ſuſpitio contra capi
tulũ.ex eo ꝙ tollerauerat abbatẽ ſuſpectum.facit.c.fin.de ſup.
neg. pla.ſᷣm Ab.in. c.cũ dilecta.de reicrip.
¶ Adminiſtratoꝛ dat᷑ eccłie vacanti ꝑ epᷣm donec per papas

fuerit eccleſie ꝓuiſum.vide infra epᷣs. —
¶ Adminiſtratoꝛ neceſſariꝰvt ẽ platus ſeu tutoꝛvł curatoꝛ ſi

dãnificat eccłiam vł minoꝛẽ ↄᷣbendo vel in iudicio ẽ in optõe
eccłie vł minoꝛis an velit agere ðↄð adminiſtratoꝛẽ vł eius he⸗
redes.⁊ ad emẽdãdum dãnũ an velit petere reſtitutionẽ in in
tegrũ ſeu rẽ vẽdicare a tertia.vt ẽ tex.⁊ glo.in.c.ex pᷣſentiũ.de
pig.⁊ ſic reſtringit᷑ gl.c.cũ veniſſent.de ĩ ĩteg.reſt.vt ibi no.ab.
¶ Generalis ad miniſtratio eccłie non poteſt laico committi
vide.j.laicus non poteft.
¶ Adminiſtrare põt pᷣlatus poſt ↄfirmationeʒ. vide.j.pꝛela

tus poſt cõfirmationem.cum x.ſeq.

Adoptio.

¶ Agdoptio imitat᷑ naturam carnalis matrimo nij:hin ceſt ;
E banc cognationem legalem etiam ſacerdos qui naturaliter

r

? de facto poteſt generare poteſt flii ad optare idem de alio
quocũq; valẽte.vt in.l.ſi pater.ff.de adop.de qua adoptione
vide Abb. plene. in. c. i.de cogna. lega.

Aduocatus.

¶ Aduocatꝰin cã ſi ppalauit intentionẽ ſuã circa deciſionez

illiꝰcãe reddit᷑ ſuſpectus in iudicãdo ⁊ ſic intelligit᷑l.pᷣtoꝛ.ff.
de iuriſ.om.iu.ſʒ ſi aduocatꝰfuit ↄſultꝰ ⁊ nõ dedit reſponſum

psöt in cã illa eẽ iudex. de hoc vide glo.i.c.dilecto.de teſti.ab.ĩ

c.irrefra gabili.S.i.de offi.oꝛ.in frine.
¶ Aduocare nõ ꝓhibet᷑ is qui ↄſiliũ pᷣbuit in camera nec ꝓ⸗
curatoꝛis officiũ pꝛo altera ꝑte exercere.no.bar.ĩ.l.i.ff.de va.

2 extraoꝛ.cog.abb.ſuꝑ rubꝛica de poſtulando.

¶ Aduocatꝰvel medicus ſi eſt ſalariatꝰ a publico nõ dʒ re⸗

cipe aliqͥd ab aliqͥ litigãti vł ↄſtituto in egritudine ſʒ a nõ liti

gãtibꝰ vła ſanis licite recipit ſalariũ qꝛ ſalaria nõ ꝓ iſtis ſũt
ↄſtituta ſed ꝓ litigantibꝰ? infirmis.⁊ no.h̊ dictũ ⁊ ꝓbat᷑ vtrũ
qʒ ĩ.l.añpe.C.de ꝓfeſ.⁊ medi.li.x.ab.ĩ.c.i.de poſtulã.in fi.
¶ Aduocatõis offm̃ exercẽs ᷣ aliquẽ a quo hũit beneficium
incurrit ingratitudinis vitiũ.vnde poſſʒ donatio reuocari.ar.

in. c.fi.de poſtulã. iũ cto.c.fin. de dona.qð intellige de bñſicio
gratuito.ſecꝰ ſi qs habuiſſʒ bũficium ſeu ſalariũ a ciuitate vł

eccłia ꝓ bñficijs impẽſis vel ꝓ mercede laboꝛis qꝛ tũc non te
net᷑ reipublice vltra laboꝛẽ impenſum ſeu ꝓmiſſuʒ.facit illud
xvi.q.v.Ab.in.c.fi.de poſtulan.
¶ Aduocare q̃s poteſt S patriã ſuam ꝓ ſuo genitoꝛe.ꝓ hoc
l. pe.de iuſti.⁊ iu.⁊.l.iij.de aduo.diuer.iudi.⁊ hoc veꝝ quãdo
pater pᷣtendit iuſtã cãm.ſecus ſi eſſʒ rebellis patrie quia tunc
filiꝰdebʒ inſurgere õ eũ.no.bar.in.l.minime.ff. de relig.⁊ ſũp.
fune.Ab.in.c.fi.de poſtulã.in fi. S

¶ Adnocati boni iuriſte ſunt medici animarũ ⁊ miniſtri iuſti

cie.tanto ergo ſũt pᷣſtantioꝛes medicis coꝛpoꝝ quãto anima
peſt coꝛpoꝛi ⁊ iuſticia egritudinibꝰ.nam habent nobiliꝰſubie
ctũ.no.glo.in.c.ceterũ.de iura.calł.⁊ ibi Ab. .
Aduocatꝰpõt eẽ domeſticꝰ cõmenſalis iudicis cãe nec ex
h iudex ẽ iudicãdus ſuſpectꝰ.vt in.c.i.de offi.iudi.⁊ ibi Abb.
¶ Aduocatus põt eſſe etiam in iudicio ſeculari clericus in ſa
cris cõſtitutus.nam ſacerdos poteſt ꝓ ꝑſona ecckiaſtica ibi li
tigante vł ꝓ delicto eccłiaſtico ſeu re eccleſiaſtica.no.in.ci.de
poſtulãdo.vbi no.Ab.que dicant᷑ negocia eccliaſtica.vbi eĩ
litigãtes ⁊ negocia ſũt ſecularia debʒ ↄſtitutus in ſacris abſti
nere ſi hʒ bñficiũ exqͥ poſſit ſuſtẽtari ſʒ ſi ñ bʒ nec epᷣs ſibi ꝓui
det ⁊ hʒ indigẽtiaʒ licite pĩñt aduocati offm̃ exercere aduocati
cũ dicãt᷑ defendere rẽ publicã ſicut milites armate militie.vtĩ
l.aduocati.ff.de aduo.diuerſ.iudi. In criminibus vero vbi ẽ
imponẽda pena ſanguinis nõ poteſt. vt in.c.ſnĩam.ne clerici
vłmona.⁊.c.i.lx.diſtinc. poteſt tamẽ eſſe ex parte rei dũmodo
ꝓteſtat᷑ ꝙ non intendit ad penam talionis nec ad vindictam
ſed ad defenſionem rei tantum.no.glo.l.diſtin.ci. Abb. in al
legato.c.i.de poſtulando.
¶ Agdu ocatus vel ꝓcuratoꝛ poteſt eẽ monachus pꝛo amico
mon aſterij abbate imperante qꝛ in ↄſequentiã tractat᷑ devti⸗
litate monaſterij.no. Inn. in. c.cũ. J.⁊.a.de re iudi.⁊ Abb.in
c.ex parte de poſtulando.
¶ Aduocatõis ſeu ꝓcuratõis offm̃ iura ꝓhibent clericis vel
religioſis ſeu monachis qñ indifferẽter volunt aſſumere talia
officia ſʒ in cã ſpũali hoc ꝓhibere nõ fuit de mẽte canonũ.vt
no.archi.in.c.ꝑuenit.lxxxvi.diſt.⁊ hoc eſt equiꝰlʒ collectarius
dicit in. c.i.de poſtulã.⁊.c.dilecti.de arbi.qð videt᷑ veriꝰ.vt
no. Abb. in. c. in noſtra.de ꝓcura.
¶ Aduocare põt clericus ſacerdos in quattuoꝛ caſibꝰ. Pꝛi
mus ꝓ ſe. Scðs ꝓ eccłia.tertius ꝓ perſonis ſibi coniunctis:
⁊ hoc ſi neceſſitas ĩmineatvt quia coniuctus nõ poterit habe
re aduocatumvl non ita bonum ſicut ſacerdos. Quartus ꝓ

miſerabilibus ꝑſonis qui ꝓpꝛias cauſas defendere non poſ

ſunt nec adminiſtrare per ſe vt pupilli ⁊ vidue impotẽtes.no.

doc.in. c.cũ ſacerdotis.de poſtulã.

¶ Aduocare poteſt clericus ꝓ coniũctis cõiũctiõe carnali ?
ſanguiniſ.nõ aũt ꝓ cõiũctis amicicia vł coniũctõe ſpũali.no.
Ang.in.c.ex ꝑtedecani.⁊ in.c.nõ nulli.de reſcrip.⁊ eſt rõ qꝛin
ter cõiũctos carnaliter eſt duplex vinculũ.vnum.ſ.ſanguinis
quod eſt indiſſolubile.l.iura ſan guinis.ff.de re.iur.aliud pꝛe⸗
ſumptiue.ſ.dilectõis.vt in.c.poſtremo.de appel. In amicove

ro nõ eſt niñ vnum vinculũ ciuile ⁊ accidẽtale maxime hodier
nis tꝑibus qͥbus non reperit᷑ verus amicꝰ.qꝛ in veris amicis
debz eẽ idemvelle ⁊ idẽ nolle.no.ab.in.c.fi.de poſtulã.iij.coł.
vbi no. in fi. ꝙ ꝓ ſtricte cõiunctis ⁊ ꝓ miſerabilibꝰpꝑſonis po⸗
terit clericus ̊ eccłiam a qua habuit beneficiuð aduocare qa
magis tenet᷑ qͥs adiuuare cõiũctum qᷓ; eũ a quo babuit bñfici
uin.⁊ ſic ꝓpinquitas pᷣfert᷑ bñficio.⁊ ex hoc infert᷑ ꝙ vaſallus
nõ tenet᷑ inuare dũm ̊ ꝓpinquũ.qð no. ,
¶ Aduocatus eſt dandus ꝑ iudicẽ etiã ſi nõ p etat᷑ pupillis
feminis debilibꝰ⁊ bis q̃ͥ ſue mẽtis cõpotes nõ ſũt vel ſi ꝑ po⸗
tẽtiã aduerſarioꝝ nõ pñũt br̃e aduocatũ.vt ĩ.l.illicitas.S.ne po
tentioꝛes.ff. de offi.pᷣñi.⁊ ibi bar.⁊.l.i.ait pᷣtoꝛ.ff.de poſtulã.⁊
l.nec quicqᷓ;.S. aduocatꝰ.ff. de offi.ꝓconſu.ab.ĩ.c.i.de off.iudi.
vbi tʒ ꝙ reliquis ꝑſonis q̃ poſſũt ꝑ pecuniã ĩuenire aduocatũ
iudex nõ ꝓuidet ⁊ eoꝝ induſtria debẽt iſti querere qð no.⁊ vi⸗
de ab.in.c.i.de poſtulã.⁊ vide.j.latius coꝛã eccłiaſtico.
¶ Aduocatus dat᷑ a iudice ꝑti petenti ⁊ põt ad patrocinan
dũ cogi dũ tñ ↄſtituat ſibiſalariũ ſᷣm facũdiaʒ aduocati ⁊c,
vt in.l.i.S.in honararijs.ff.de var.⁊ extraoꝛdi.cog.⁊ hoc ſi ꝑs
ẽ potẽs ad ſoluendũ:ſʒ ſi ẽ impotẽs tũc tenet᷑ aduocatus iudi
ci obedire ẽt ſine ſalario qꝛ eũ ad hoc teneat᷑lege naturali⁊ di
uina.ſ.diligere ꝓximũ ſicut ſeipᷣm. Math. xxij.⁊ de peni.diſt.
ij.c.i.nõ debʒ in tali caſu aduocatus abſcõdere talentũ a deo
ſibi creditũ.⁊ lʒ aduocatus ſine ſumptibus nõ ſtuduerit tam̃
ſca adminiſtrat᷑ a deo cuiꝰamoꝛe dʒ miſerabilibꝰcõicare.við
ad materiã.c.nõ ſane.xiij.q.v.ab.in.ai.de offi.iudi.
¶ Aduocato iniuſto iudex poteſt teſiſtere ⁊ patrociniũ inter
dicer.arg.in.l.moꝛis.ff.de penis.⁊.l.i.ff.de offi.pᷣſi.idem ſi ad
uocatus eſt verſutus ⁊ malicioſus ⁊ nimis impꝛobus.no.ab
ba.in.c.i.de offi.iudi.
¶ Aduocatus alterius ꝑtis põt eẽ teſtis in inſtrumẽto cõpo
ſitionis ⁊ trãſactõis in illa cauſa ⁊ ſic is qͥ eſt teſtisdeſcriptus
in cõtractu poterit eſſe aduocatus ⁊ licʒ valeat vt teſtis in cõ
tractu nõ tamẽ valʒ eius vox viua poſt contractũ tꝑe aduoca
tõis.vt in.c.ex lr̃is.de tranſac.facit qð no. Jo.an.in no.in.c.
cũ quidvna via.de reg.iur.lib.vi.
¶ Aduocatus nõ põt eẽ illitteratꝰqꝛ oʒ ꝙ; ſit iuriſperitus.vñ
dz ſtudere ſaltem ꝑ qͥnquẽniuʒ ⁊ dʒ eẽ iuramẽto doctoꝛũ ap⸗
pꝛobatus.vt ĩ.l.nemini.C.de aduo.diuer.iudi.⁊ no.bar.in.l.
i.ff. de varijs ⁊ extraoꝛ.cog.⁊ hoc nota.qꝙ multi ſe inger̃t huic
aduocatõis offõ.no.ab.ſuꝑ rubꝛica.de poſtulã.
¶ Aduocati offm̃ licʒ ſit odioſum q;'tũ ad opinionẽ illiꝰ con
tra quẽ pᷣſtatur patrociniũ nõ tamẽ videt᷑ fracta parx inita ĩter
ꝑtes lʒ aduocatꝰpatrocinet᷑ ꝓ illo Z amicũ ſuũ quia aduoca⸗
tus non nocet ſʒ defendit ius publicũ ⁊ pꝛiua tũ qꝛ aduocati
dicunt᷑ milites ⁊ pꝛiuilegiant᷑ a iure in multis.vt in.l.aduoca
ti. C. de aduo.diuer.iudi.eſt cõcluſo abb.ð Anto.in.c.cuʒ ſa⸗
cerdotis.de poſtulan.lʒ fit indecẽs vt ↄð amicũ qͥs aſſumat ad
uocatõis vł ꝓcuratiõis offm̃.vt ibi no.ab.
¶ Aduocatꝰdʒ de calũnia iurare ꝑ.l.ij. C de iura.calũ.⁊ per
l.rẽ nõ nouã.C. de iudi.lʒ de ↄſuetudĩe nõ ſeruat᷑ ſʒ tał ↄſuetu
do eſt peccati nutritiua ⁊ pꝛebens materiaʒ peccãdi.vt in.c.i
⁊Z fi.de ↄſue.⁊ optime eẽt ea nõ obſtãte ne exciperetur ab ad⸗
uocato hoc iu ramentuʒ ne per iniuſtas ⁊ falſas allegatiões

obtineat ſententiam.vide glo.in.c.i.de confeſ.lib.vi.? quod

no. Inno.in.c.ſicut dignum.⁊ in.c.ad audientiam, de homi.
Ab. in. c. i.de iura.calum.
¶ Aduocatus qui hʒ bonã cãm in veritate poteſt mentiri:⁊
falſa allegare.glo.in.c.cupiẽtes.de elec.lib.vi.in pꝛinci.⁊ per
Inno. in.c.olim.de reſti.ſpo. B
¶ Aduocati confeſſio pꝛeiudicat clientulo.vide infra confeſ
ſio aduocati.
¶ Aduocatꝰqui p certo ãno ſalario cõuẽuit patrocinari mo
naſterio ſancti Anto.in omni ſua cã.⁊ ideʒ pmiſit monaſterio
ſancti aug.ſi iſta duo monaſteria litigãt adinuicẽ tenet᷑ iurare
⁊ patrocinareꝓ mõaſterio cui pᷣ patrociniũ ꝓmiſit õᷣ ſcᷣm.de
iureiur.c.tua.⁊.c.veniẽs.⁊.c.intellecto.dicit tñ hoſt. babẽs
duo bñficia in duabꝰecclijs qbus equaliter tenet᷑ nõ dʒ aſſu⸗
mere ꝑtes aduocati ſʒ mediatoꝛis.eſt cõcluſo. Jo.an.in mer.
in. c. cõtractus.i.q.de reg.iur.li.vi.
¶ Aduocatꝰqui cõueuit patrocinari in certa cã ꝓ certo ſala⸗
nio nõ tenet᷑ in cã appellatõis patrociniñ pᷣſtare qꝛ lʒ ſit eadẽ
cã ⁊ idẽ negociũ nõ tamẽ ẽ idem iudiciũ cñ alij ſũt iudices.de

reſcript.nonulli.⁊ glo.ij.q.vi.S.poſt ſnĩam.ſʒ ſi appellet᷑ ante
ſniam vł in integꝝ reſtitutio petat᷑ tenet᷑ ſi in eo dẽ loco c tra
ctet᷑. Inn. hoſt. ⁊ Jo. an.in.c.nõ iniuſte.de ꝓcur.Eſt tũ notã
dum ꝙ ſi aduocatꝰvel ꝓcuratoꝛ ꝑgit ad locũ aliũ ꝓpter cãm
habebit expẽſas a cliẽtulo ad inſtar delegati ⁊ teſtis.de reſcri
ptis.c.ſtatutũ.sS.pe.li.vi.ẽ cõcluño Jo.an.in mer.in regula cõ
tractus.ij.q.de reg.iu.li.vi.
¶ Aduocatus cui pꝛomiſſum eſt ſalarium a clientulo ſi in cã
vincat ſi clientulus tranſactione liteʒ finiuit cum aduerſa rio
licet cõſentiat vł nõ cõſentiat aduocatus totum ſalarium ba
bebit quia nõ ſtetit per eum ſʒ per clientulum.ff.locati.l.q ope
ras.⁊ ille dr̃viciſſe cuius deſiderium eſt impletum.ar.ff.qui ſa
tiſda.cog.l.i.⁊ cõcludit Jo.an.in allega.regula contractus.i
mercu.circa finem.
¶ Salariũ hodie receptũ ꝑ aduocatos a partibꝰ ſuccedit lo⸗
co ſalarij qð ꝑcipiebant olim a republica.iõ debʒ eodeʒ iure
cenſeri.⁊ ẽ peculiuʒ quaſi caſtrenſe.vt no.in.l:foꝛi.C.de aduo.
diuer.iu.no.ab.in.c.qꝛ nõnulli.de magiſtris.
¶ Aduocatꝰvel medicus ſi vltra debituʒ aliqͥd recepit a cliẽ
tulo vł infirmo nõ tenet᷑ ad reſtitutionẽ.vide.j.reſtituere nõ te
net᷑ etiã in foꝛo aie is qui ĩimoderate ⁊c.
¶ Si impetres illũ in iudicẽ qui volebat eẽ aduocatꝰmeus ĩ
cã nõ remouet᷑ cũ poſſum aliũ aduocatũ habere niſ hoc dolo
feceris vt mihi ſubtrahes copiã aduocati periti.ar.in.c.ↄſtitu
tis.de teſti. ⁊.iij.q.vij.S.ſi qͥs aũt.idem ſi reuelaui ſecreta mee
cãe quia nõ ſufficit ad remouendũ eum cũ nõ debeat iudicare
ſm ↄſcĩaʒ ſʒ ſᷣm allegata ⁊ ꝓbata.vt in.c.iudicet.iij.q.vij.no.
glo.⁊ doc.in.c.dilecto.de te ſti.
¶ VPatrociniuʒ tenetur rectoꝛ eccleſie pᷣſtare eccleſie ſue.vide
j.clericus parochialis.
¶ Aduocãdo papa ad ſe cãʒ coꝛã inferioꝛe pendente:pceſſꝰ
poſtea factus ẽ nullus.vide.j.pᷣnceps aduocãdo.

Adulterium.

¶ Adulteꝛiũ nõ eſt crimẽ mere eccłiaſticũ ſʒ mixtũ.vt plene ex
aminat abb.in.c.cũ ſit generale,.de fo.cõpe.⁊ tangiti.c.i.ð of.
oꝛdi.vide.j.iuderx eccleſiaſticus.
¶ Cõtra laicos adulteria cõmittentes põt iuderx eccleſaſticꝰ
ꝓcedere licet non a gat᷑ pꝛincipaliter ad ſeparationem thoꝛi:
ſʒ etiam quo ad vindictam ⁊ hoc qꝛ adulteri dicunt᷑ ſacrilegi
C.de adul.l.q;ẽuis.in fi.cũ matrimoniũ ſit magnum ſacramen⸗
tum in eccłia in.c.debitũ.de biga.facit.c.de bñdicto.xxxij.q.i.
⁊ qð not.abb.in.ocũ ſit generale.de fo.cõpe.eſt concluſio ipi
us Ab.in. c.ↄſuluit.i.de appel.
¶ Adulteros poterit eccłia in foꝛo cõtentioſo punire pãnis
⁊ capillis abſciſis vt ſic deboneſtatos tonſuratos in ignomi
niam ante ⁊ retro puniat.vt eſt tex.in.c.de ben edicto.xxxij.q.
i.ſicut poterit eccleſia publicaʒ ignominiã irrogare auguribꝰ
⁊ diuĩatoꝛibꝰ vteſt tex.in.c.epᷣi.xxvi.q.v.no.ab.in.c.cũ habe
ret.de eo qui duxit in matrimo niũ.
¶ Adulteriuz eſt crimè eccłiaſticum ſi agit᷑ ad ſeparation em
thoꝛi matrimonialis.vt in.c.tue.de ꝓcur.ſʒ ſi agat᷑ ad penam
ſanguinis ſecularis eſt iudex.vt in.c.ſententiam.ne clerici vel
mo.⁊.l.quis.C. de adul.⁊ in allega.c.tue.⁊ ſic intelligit᷑c.rex
dz. xxiij.q.v:idem ſi agit᷑ ad penã detruſionis in monaſterium
qꝛ ſecularis eſt iudex cõpetens.vt in auc.ſj hodie.C.ð adul.lʒ
executio ſpectat ad eccłiam.ar.ij.q.vi.debitũ.S.ſi qs.eccłiaſti
cus etiaʒ eſt iudex citra penã ſanguinis qꝛ ꝑ adulteriũ peccat
cõtra matrimoniuʒ qð eſt vnũ de ſeptẽ ſacramẽtis eccłie ⁊ ſic
peccat᷑ cõtra eccłiam.nam adulter appellat᷑ ſacrilegus.vt in
alleg.l.qᷓuis.⁊ etiaʒ ĩponit ignominioſam penaʒ.xxxij.q.i.de
bñdicto.⁊ ibi gl.⁊.xxvi.q.v.c.epi.in pᷣn.ab.in.c.cũ ſit genera⸗
le.ð foꝛo compe,x.colũ.⁊ vide Abba.notabiliter in,c. gaude
mus.de cõuer.coniuga.
¶ Agdulteriñ poterit eẽ notoꝛiũ ꝑ cõfeſſionem mulieris vłq;
peperit filiũ lʒ maritus nõ cohabitauit ſibi ꝑ annũ.in.c.igni
ficaſti. de diuoꝛ. ⁊ ibi Abb.
¶ Adulteriũ manifeſtũ ꝓbat᷑ ſi mulier receſſit a marito z ad⸗
heſit publice cuidã cõcubinario ⁊ bʒ alienũ virũ in domo⁊ in
mẽſa ⁊ in lecto.vt in.c.tua.⁊.c.fi.de coha.cle.⁊ mu. Item pꝛo
bat᷑ manifeſtum ſi paſſim admittebat viros cã adulterãdi ad
eã venire.facit.l.palam.ff.de ritu nup.⁊ qð no.in.c.cum ĩ dio⸗
ce.de vſuris. Item ſi habet filium ex alieno viro qð cõſtat qñ

tãto tꝑe ſtetit ſeparata a marito vt nõ potuiſſʒ cõcipere ama

rito.vt ĩ.l.filiũ.ff.oe his qui ſũt ſuivel alie.iur.ſi tamẽ in domo
mariti ſecũ habitãtis peperit filiũ pᷣſumit᷑ filius mariti.vt ĩ.l.
qꝛ ſemꝑ.ff. de in ius vo.⁊.l.miles.S.defuncto.ff.eo.ti.no.abb.
in.c.intelleximus.de adul.⁊ vide quod ſcripſi.li.vi.de adulte.
foꝛo legum. lib. iij. ⸗
¶ In adulterio ꝓbatões ſũt impoſſibiles iõ iura recipiũt ꝓ⸗
batões veriſimiles viſus ſolꝰcũ ſola ⁊ nudus cũ nuda ĩ lecto
vt in. c.i.de teſti.⁊ ſi iſta ꝓbatio fieri nõ põt recurrit᷑ ad aliã ꝓ

batio nẽ.ſ.ꝓpꝛij auditꝰ cũ fama.i.ꝙ teſtes audierũt eos cõmii

centes iuxta coꝛtinã in obſcuritate noctis ⁊ audiebant voces
eoꝝ ſibi notas anbelitus iocũdos ⁊ venerea oſcula verba ap
ta ad rem ipᷣam ⁊ plauſus reſoluẽtes eoſdem ⁊ iudicãtes ex li
bidinis exitũ quibus ſi fama adminiculet᷑ ſufficit ad oẽm effe
ctum⁊ habet᷑ ꝓ plena ꝓbatione.vt habet᷑ in.c.tua.⁊.c.fin.de
coba.cler.⁊ mulie.in defloꝛacione tamẽ ſeu adulterio monia⸗
liũ nõ requirit᷑ tam grauis ꝓbatio.vt plene no. Zap.ſua alle⸗
ga.lx.⁊ vide quod ſcripſi fo.legum.li.iiij.ti.de las arras.il.fin.
⁊.· li.iiij. de adulter.lib.vWl. .JG
¶ Licet opus carnale de facilivideri nõ poteſt etiã ſi agitan
tes videant᷑.vt no.in.c.iij.de pᷣſump.cõuincunt᷑ tamẽ adulte⸗
ri ex ſolitudine ⁊ nuditate ⁊ loco ⁊ ſexuũ diuerſitate.vt ĩ.c.lr̃is
de pᷣſump.⁊ no.in.c.pᷣterea.de teſti.nam loca ſecreta ſuſpectis
pſonis interdicunt᷑.xxxi.diſt. clericus.xxxv.q.vi.ab iſto die.⁊
ſi poſt trinã admonitionẽ ĩueniant᷑ cõfabulan excõicant᷑.no.
in.c.ſi quiſqᷓ;.de coha.cle.⁊ mulie.q em̃ male agit odit luceʒ.c.
cõſuluit.de offi.de.⁊ iõ ſpàlitas loci pᷣſũptionẽ coꝛoboꝛat qꝛ
oculus adulteri q̃rit caliginẽ.xxiiij.di.ad idẽ.xviij.q.ij.diffini
mꝰ.no.hoſt.i.cll̃is vbi ↄcludũt doc.vbicũq; ẽ talis materia
ꝙ ñ poterit habeti extremũ certitudinis in teſte ſʒ ſola pꝛeſum
ptio credulitatis:tũc ꝓbat teſtis deponẽs de credulitate licʒ
nõ expꝛimat de viſu.vt ibiin.c.pterea.de teſti.⁊ ſic vbi actus
eſt ĩmediate perpendibilis ſenſui teſtis ſufficit teſtem reddere
cauſain per facta ⁊ circunſtantias ꝓximas actũ cõcludentes
no.docto.in allega.c.litteris. „
¶ Adulterio ſi maritꝰdedit cãm an vxoꝛ teneat᷑.vide ꝑ ab.in
c.diſcretõis.de eo qͥ cog.cõſan.vxo.ſue.
¶ Si vir inducit vxoꝛẽ ad cõmittendũ adulteriũ nõ põt ſibi
obijcere adulteriũ nõ tamẽ ꝓpterea excuſat᷑ mulier a pena le
gis ĩmo vterq; puniet᷑ vt in.l.ij.S.ſi publico.ff. de adulte.ſed ſi
pꝛeſtititicauſam mediatam ſeu remotã vt quia eam dereliquit
vłl in neceſſarijs nõ ꝓuidit:⁊ tũc nõ pot ſibi obijcere.vt in.c.
ſignificaſti.cum.c.ſeq.de diuo.
OSi virgo coꝛꝛũpat᷑ ah aliquo ẽt ſi ſpõte illa acquieuit ſem

ꝑ pᷣſumit᷑ ſeducta ⁊ decepta.nam ſi non eẽnt inſidie hoĩs tmſñ̃

facinus virgo nõ ꝑpetraſſʒ.vt ĩ.l.vnica.C.de rap.virg. Item
virgo ſemꝑ pᷣſumit᷑ virgo rõne huiꝰdelicti ꝓbatio tranſſfert᷑ ĩ
eundẽ.ꝓ hoc tex.ĩ.c.vnico.vt eccle.bñfi.⁊.c.cõtinebat᷑.ð ſpõ.
Abb. in. c.i.de adul.
Q Si ꝓpter adulteriũ ſeparet᷑ matrimoniuzʒ quo ad thoꝛu
nõ tenet᷑ maritus eam alimẽtare nec ſecuð cohabitare ⁊ lucra
tur dotem. vt in.c.plerũq;.de dote poſt diuoꝛ.reſt.idem cõtra
ſi maritus fuit adulteratus põt vxoꝛ petere ſep arationeʒ ma
trimonij quo ad thoꝛũ⁊ lucrat᷑ donationẽ ꝓpter nuptias.vt
in.c.i.⁊.ij.vt lit.nõ cõte.⁊ no.in.c.tua fraternitas. M
¶ Naptus lʒ cõmittat᷑ etiam cũ ſponſa de futuro ꝑ.l.vnicã.
C.de rap.virg.⁊ glo.in.c.cũ ſᷣm legeſ.ð here.lib.vi.tamẽ vbi pᷣ
ceſſit tractatus matrimonij raptus ſubſecutus non videt᷑ pe
nalis.vt in.c.cum cauſam.de rapto.⁊ in hoc ſtãdũ eſt potius
iuri canonico qᷓ; ciuili.ar.in.c.vl.⁊ pe.de ſecũ.nup.⁊ quod no.
in regula poſſeſſoꝛ.de re.iur.li.vi Abbas in allega.c.cum cau
ſam.vbi concludit ꝙ vbi tractatus de nuptijs non pꝛeceſſit
raptus ſemper dicit᷑ cõmitti ſiue puella conſenſerit ſiue ñ.vt
aperte vult.l.vnica.alle.
¶ Maritus poterit alijs inuitis vxoꝛẽ ſuam adulteram re⸗
cõ ciliare.vt no.in.c.ſi vir.de adul.vł tanqᷓ; ſoꝛoꝛẽ eã tenere.de

frigi.c.ↄſultatõi.d oc.in.c.lf̃is.de pꝛeſũp.
¶ Grauius punitur coniugatus alterius thoꝛuʒ violans q
clericus adulterans.not. Jo.an.in.c.vt clericoꝛum.in fine.de

vita ⁊ honeſta.cleri.

Agricola.

¶ Vlide infra colonus.

¶Vide infra ludus. ——
Alienatio.
¶ Alienatio rei eccłiaſtice non valet niſi ſeruata foꝛma tradi
ta a iure⁊ ĩ cãu a iure conceſſo nec ſufficit foꝛmaʒ eẽ ſᷣuatã niſi
in cãu licito:als ↄſenſus nõ pᷣt dici legitimꝰ.ab.i.c.q in eccle
ſiaꝝ.de ↄſti.⁊ opti.Ab.in.c.i.de in integ.reſti.circa fi.

¶ In alienatione rei eccleſiaſtice ⁊ ſi foꝛma obmittat᷑ duʒ ta

mẽ fiant in caſu licito interueniẽte cõ ſenſu ſufficit quo ad foꝝ
anime. vide.j.ſolennitas ⁊c.
¶ Quãtũcunq;ʒ in alienatõe rei eccłiaſtice vł minoꝛis interue
nit d ecretũ ſuꝑioꝛis ⁊ oĩs iuris ſolẽnitas tamẽ ſi minoꝛ vel ee
cłia poterit ꝓbare ſe leſum ex illo cõtractu.de pᷣdi.mi.decretũ
em̃ ſuꝑioꝛis inducit pᷣumptionẽ ꝙ oĩa ſũt legitime fcã.vt ĩ.l.
i. ⁊ qð no.ibi bar.C. depᷣdijs mi.ſine decre.nõ alie.li.x.non tñ
inducit᷑ pᷣſumptio iuris⁊ de iure vnde poterit ꝓbare ᷣriuʒ.vt
in. d. l. ſ quidem.⁊ abb.in allega.c.ð ↄſti.
¶ Alienare ficut non poteſt pꝛelatus rem eccleſie ſic nec eam
ſpecialiter obligare:in genere tamẽ poteſt rectoꝛ eccleſie ſine
licentia epᷣi res eccleſie ex cauſa obligare.vt arg.a cõtrario ſen
ſu in. c. nulli liceat.ð re.eccle.non alienã.quod ibi commendat
Abb. circa pꝛincibKium.
In alienatiõe rei eccłie ↄſuetudo nõ valʒ ð ſolẽnitatẽ.c.ſi⸗
ne exceptõe.xij.qij.facite.cũ cãʒ.de re iudi.⁊ qꝛ.c.ſine exceptõ
ne loquit᷑ indiſtincte poterit inferri ꝙ ſubſcriptio eoꝝ qui ſũt
de col legio nõ poterit tolli ꝑ cõſuetudinẽ.ponit᷑v᷑ in alle.c.ſine
exceptõe.talis em̃ ↄſuetudo eſſʒ grauoſa eccłie iõ nõvʒ. vt in
c.i.de ↄſue.debet g pᷣcedere tractatꝰ. Itẽ auctoꝛitas ſuꝑioꝛis
Itẽ ↄſenſus capłi ⁊ ſubſcriptio clericoꝝ.vt latiꝰ in.c.i.de his
que fiũt a pᷣlaſj..tẽ ſufficit ꝙ ſubſit cã alienãdi ⁊ ꝙ ſemꝑ pᷣce⸗
dat ſũmaria cognitio ⁊ niſi dicta foꝛma fuerit ſuata alienatio

erit nulla exdefectu foꝛme q̃ dat eſſe rei.vt in.c.tua,de his q̃ fi.

a pꝛelatis.nõ tamẽè in tali alienatõe requirit᷑ſolennitas auctẽ
tice hoc ius poꝛꝛectum.nec eſt neceſſaria ↄſuetudo ad illã tol⸗
lendam qꝛ ius ciuile nõ potuit introducere ſolẽnitatem in alie
na tione rei eccleſiaſtice cũ ꝑ canones ſit ꝓuiſum qð pꝛoſeque
re.vt plene ꝑ Abb.in.c.nulliliceat.de re.ec.nõ alie.⁊ in.c.i.de
bis que fi.a pᷣla.⁊ in.c.tua nuꝑ.eo.ti.
¶ Solus pſ̃latus lʒ poſſit alienare bona mobilia eccłie que
Fᷣuãdo ſeruari nõ pñt.vt ſũt veſtes trite que ſemꝑ ſeneſcũt:nõ
tamẽ põt ea que cõmode ſeruari pñt ſine ſolẽnitate.c.ſine exce
ceptõe.nã res ĩmobilis ⁊ mobilis pᷣcioſa equiparant᷑ quo ad
difficultatẽ alienãdi.vt in.l.lex q̃ tutoꝛes.C.de admi.tuto.no.
glo.in.c.tua.de his q̃ fi.a pᷣla.Et ab.poſt gl.in.c.nulli liceat.ð
re.ec.nõ alie.iij.col.vide.j.bona cũ duo bꝰ.x.ſe.⁊ ab.in alle.c.
tua nuꝑ.de his que fiũta pᷣla.
¶ Pꝛelatus poteſt diſponere de pecunia eccleſie quẽadmo
dum de fructibus.vt in cle.i.de re.ec.nõ alie.abb.in.c.nulli li⸗
ceat.de rebꝰ eccle.non alie.
¶ In ſolẽnitate obſeruãda in alienatõe equiparant᷑eccłievł
alia loca pia.nã quẽadmodũ ecckłia reſtituit᷑ in integꝝ rõnele
ſionis ita ⁊ loca pia.vt no. Jo.an.in.c.ij.de in inte.reſti.li.vi.
iure em̃ illa reperiũt᷑ eqͥparata.vt ĩ.c.reqͥſſti.de teſta.no.ab.
pꝰhoſti.in.c.nulli liceat.de re.ecc.nõ alie.vide.j.pia loca.
¶ Alienari poſſunt res eccłie per pꝛelatum pꝛo alijs vtilioꝛi
bus.vt in.c.vt ſuꝑ.de rebus eccle.nõ alie.exquo infert᷑ ſm Ab
ba.ibi ꝙ ſi pᷣlatus nõ reꝑit vnum cambiuʒ poterit vendere et
pciũ in res vtilioꝛes cõ uertere.nã pꝛeciũ ſuccedit in locum rei
ecclie.et vide.c.i.de his que fiũt a pᷣla.
¶ Alienare nõ poterit pᷣlatus res menſe ſue vł eccdleſie cõtra
iuramentũ qð fecit de nõ alienãdo ⁊c.vide.j.iuramentũ qð fa
ciunt.⁊.j.platus poterit cõtra heredem.
¶ Alien are ſeu infeudatr᷑ poterit pꝛelatꝰbona eccłie ꝑꝑ remu
nerationẽ ſeruitioꝝ impẽſoꝝ nedũ eccłie ſʒ pᷣlato ipſiꝰeccleſie
intelligo cõtẽplatiõe eccłie.vt ẽ tex.in.c.ꝑ tuas.de dona.vbi
h cõmẽdat abi.c.ex pñtinʒ.de pig.vide.j.platꝰecclie ſuccedit
¶ Alien are ñ põt eps res eccłie ſibi ſubiecte vacãtis niſi pꝛi⸗
us deputetur ipſi eccleſe vacanti adminiſtratoꝛ quod limita.
vt not.in clemen.ij.de rebus eccle.non alie.no.Abb,.in. c.i.de
his que fiunt a pꝛela. S
¶ In alienatõe rei eccleſie cathedralis ſufficit ↄſenſus epi ⁊

—

– —

—

capituli cuʒ ſubſcriptõe ipſoꝛũ dericoꝝ ⁊ cũ tractatu pᷣcedẽte

eſt concluſio Abba.in.c.i.de his que fiunt a pᷣla.⁊ de tracta⸗

tu no.in.c.tua.de re.ec.non alie.
¶ LAQicer quãdo epᷣs eſt actoꝛ alienatõis rei ecclie inferioꝛis re
quirat᷑oſenſus capli.vt in.c.i.de re.ecc.nõ alie.iũcta glo.⁊ ſic
intelligit᷑.c.i.de his que fiũt a pᷣla.ſi tamẽ epᷣs nõ eſt auctoꝛ ſʒ

rectoꝛ eccłie inferioꝛis ſi eccłia nõ hʒ collegiũ ſufficit ꝙ rectoꝛ
alienet cũ auctoritate epᷣi nec requirit᷑ decretũ ſi aũt hʒ collegi

um requirit᷑ ↄſenſus ⁊ ſubſcriptio collegij cũ auctoꝛitate ſoli⸗
us epᷣi.vt ꝓbat᷑.xij.q.ij. abbatibꝰ.⁊.c.placuit.xiij.q.iij.in ven
ditõibus.⁊ cle.i.de re.ec.nõ alie.hoc cõcludit Ab.in.c.ið bis
que fiũt a pꝛela.ij.colum.
¶ Alienatio rei eccłie facta ꝑ ſolũ epᷣm ſi ẽ vtilitas eccłie ſiue

ſit alienatio ꝑpetua ſiue tꝑalis poterit appꝛobari ꝑ capłm fa

uoꝛe ecckłie.⁊ ſic videt᷑ cõtractus claudicare ſicut in eo qͥ emit
a pupillo ſine auctoꝛitate tutoꝛis.naʒ ipᷣe obligat᷑ pupillo ſed
pupillus ei nõ obligat᷑.vt in.l.iulianus.S.ſiqͥ a pupillo.ff.ð
actio.emp.⁊ ven.ita ſicut poterit epᷣs ratã hr̃e alienationeʒ fa
ctam ꝑ capituluʒ. ſic ⁊ econtra.hoc concludit: Abb. in, c. i. de
bis que fi.a prela.iij.colum.
¶ In alienatõe ſeu cõceſſiõe rei modice facta ꝑ pᷣlatũ advitã
ſuſcipiẽtis nõ requirit᷑ ſolẽnitas requiſita in alienatõe perpe
tua.vt in.c.ij.de his que fiunt a pᷣla.qð eſt j.c.ꝑpetua.ij.q.ij.⁊
c.nulli.de reb.ec.nõ ali.hoc tʒ fre.ↄſilio.li.ſecus aũt ſi res eẽt

magna qꝛ tũc requirunt᷑ iuris ſolẽnitates.no. Jo.an.ĩ addi.

ſpe.ti.de reb.ec.nõ alie.ſuꝑ rubꝛica iii.⁊ abb.in allega.c.ij.
de his que fiũt a pꝛela.iij.colũ.
¶ Vbicũqʒ bona pᷣlati ⁊ capli ſunt diſtincta vʒ cõceſſio ſeu
alienatio fcã ꝑ pꝛelatũ ⁊ vſq; ad vitã ipſiꝰ qꝛ ſolũ agit᷑ ð pᷣiu⸗
dicio ſuo.hoc tʒ fre.ſuo ↄſi.⁊ li.⁊ docto.in.c.veniẽs.ð traſac.
⁊ abb.in.c.ij.de his que fi.a pꝛela,
¶ SVPoteſt ſolus pᷣlatus ſine cõſenſu capłi cã pietatis cõ cede
fe alicui indigẽti vnã poſſeſſionẽ ad vitã ſuã.vt ĩ.c.poſſeſſiõeſ
xvi.q.i.no.archi.in.c.i.de re.eccle.nõ alie.lib.vi.Abbas in al
legato.c.i.de his que fiunt a pꝛelatis.

¶ In alienatõe rei eccleſiaſtice qualiter dʒ interuenire tracta

tus.no.glo.in.c.tua nuꝑ.de his que fi.a pᷣla.⁊ no.ꝙ tractatuſ

nõ requirit deliberatũ ↄſenſum ſed quãdam diſcuſſionẽ ⁊ ins

dagationẽ circa rẽ diſponẽdam in futurũ.vnde tex.vbi.S.po⸗
nit tractatũ ⁊ ↄſenſumvt diuerſa.nam pᷣmo fit diſcuſſio vtrũ
magis impediat alienar̃ vnã rem qᷓᷓ aliã vł vtrũ poſſit ſubue
nire eccłie ſue ſine alienatõe ⁊ pꝰ tractatũ venire ad ipᷣaʒ alie⸗
nationẽ in qua pᷣſtat᷑ ↄſenſus qð no.ꝓ ſtatutis puniẽtibus fa

cientes tractatus ſuꝑ aliqua re dicunt᷑ em̃ tractaſſe lʒ delictũ

nõ ꝑfecerint.no.ab.in alleg.c.tua nuꝑ.ij.colũ.

¶ Alienare ſeu donare an poterit epᷣs ſine ↄſenſu capłi cẽteſi

mãſſeu qͥnquageſimã loq religioſs vł pijs.vide płe ꝑ ab.i.c.
paſtoꝛalis.de bis que fi.a pꝛela.

¶ Alienatio facta cõtra ꝓhibitõnem papeñ tʒ.not.ho.in.c.

veritatis.de dolo ⁊ cõtu.qꝛ ſicut alienatio fcã ð legẽ moꝛtuã

nõ valʒ. vt. l.nõ dubium. C.de legi. ⁊.c.vides.tx.di.ita qð ↄtra
legẽviuã ⁊ animatã qui eſt pᷣnceps.vt no.ĩno.ĩ. c.fi.de ac.ſecꝰ

in alienatõe fcã ð pᷣceptũ iudiqᷓ vł cõuentiõe ꝑtiũ.de qͥ plene
ꝑ Inn.iĩ.c.raynaldus.de teſta.abb.iĩ.c.eccłia.pᷣ.vt li.pen.in fi.
¶ Alienare an põtpᷣlatus ſeu renũciare iura eccleſie.vide in
fra pꝛelatus nõ poteſt.
¶ Alienare põt pᷣlatꝰ citra epᷣm rẽ eccłie que ſuando fuariñ
poteſt vl modicam rem ſine ſolennitate.c.ſine exceptõe.licʒ.c.

terrulas.xij.q.ij.loquat᷑ in epiſcopo.⁊ q; poſſit eſt tex.ĩ.c.cete

rũ de dona.⁊.c.ad h.⁊.c.relatũñ.ij.ð teſta.⁊ ab.i.c.fi.de ec.edi.
¶ Alienare an poteſt pᷣlatus bona eccleſie ex cauſa neceſſita
tis vł vtilitatis eccleſie nõ obſtante iuramẽto quod fecit de ñ
alienãdo.vide.j.iuramẽtum pᷣſtituʒ ſimpliciter.vide.oõ. Abb.
qui habʒ eccleſiam.
¶ In alienatõe rerum ecdeſie nõ ſolũ requiritauctoꝛitas epᷣi
domicilij alienatis ſʒ ẽt ei vbi ſta ẽ res.no. Inno.⁊ Jo.an.
⁊ Pe.de ancha.in.c.paſtoꝛalis.de pui.vbiĩatiꝰvide opi.do
cto.vbi ↄdudit Pe.qin alienatõe rerũ eccłie cũ pᷣncipalłr q̃ri
tur de auctoꝛitate intponẽda actui cõcernẽti ꝑſonã alienãtis
iudex ꝑſone cenſet᷑ cõpetens pluſqᷓ iudex loci vbi ꝑſona ſita
eſt ſicut iudex qui dat tutoꝛeʒ pupillo extendit᷑ eius datio ad
ãminiſtrationẽ bonoꝝ que extra territoꝛũ ſita ſũt.l.nõ ſolũ.S.

⁊ q in teſtatõe.ffde excu.tu:idẽ de iudice interdicẽte bonis p⸗

digo.vt in.l.relegatoꝝ.S.interdicere.ff.de interdi.⁊ rele.facit

populos.C. de ſum.tri.⁊ fi.catho.
¶ Alienatõe fcã a iudice ſine cã ſi res alienet᷑ tʒ alienatõ.no.
in.l.is cui bonis.ff. dev.ob.de teſta.l.is cui.an autẽ ꝓhibitio
alienatõis fcã ꝑ teſtatoꝛẽ reddit alienationẽ nullã poſt factuʒ
vide pleneꝑ doc.in.l.ſi filiꝰS.diui.ff. de leg.i.⁊ ĩ.l.cuʒ pater.S.
fundo.ff.de leg.ij.⁊ in.l.ij. C.devſu.ꝓ emp.
¶ Alienari nõ pñt regułr bona eccleſie.quod fallit in caſbuſ
no.elegãter ꝑ glo.xij.q.ij.in ſũma.ſignãter in quattuoꝛ caſibꝰ
pncipalibus.ad quos oẽs alij ſũt reducibiles.vt no.ab.in.c.
nulli liceat.de re.ec.nõ alie. Pꝛimus caſus in cã neceſſitatis.

vt ſi debita vꝛgẽt ⁊ eccłia nõ poterit ſatiſfacere de fructibus.

Scðs cã vtilitatis.nã põt alienare res eccłie vt hẽat aliã me
lioꝛẽ.vt in.c.vt ſuꝑ eo.ti.⁊ auc. hoc ius poꝛꝛectũ.Tertius ẽ cã
pietaij.ſ.ꝓ redimẽdis captiuis.xij.q.ij.aurũ.⁊.c.ſicut.Quar
tus eſt cã incõ moditai qꝛ res alienada ẽ magis dãnoſa eccle
ſie qᷓ; vtilis.xij.q.ij.c.terrulas.no.ab.vbi.S.

¶ Alienatio rei de qua litigat᷑ vbiphibet᷑ nõ ẽ obtẽperãduʒ

pcepto iudicis.vt in.c.eccleſia.vt lit pen.
¶ Alienatio facta in fraudẽ legis ẽ ipſo iure nulla.ſʒ ĩ fraudẽ
boĩs venit reuocàda.vt eſt tex.in.l.ſi libertus.ff.de iurep.idẽ
Inno.in.c.raynaldus.de teſta.vbi hoc indiſtincte tʒ ab.in.c.
cũ olim.de arbi.vide.õ.actus geſtus.

¶ Alienationi donatõis ꝓpter nuptias an ⁊ quomodo mu

lier p oterit conſentire.vide no.in.c.peruenit.de emp.⁊ vendi.
⁊ vbi Abb. poſt glo.
¶ Alienare ꝓhibitus nõ poterit rẽ locare.vt eſt tex. cũ glo.in
cle.i.de reb.eccle.nõ alie.
Q¶ Alienare quinõ poterit nõ etiaʒ põt in perpetuum locare:
vide.j.locare põt.cum oĩbusver.ſeq.
¶ Sii alienatõe ĩterueniat decretũ iudicis an excludat᷑ exce
ptio fraudis.vide.j.vẽditio.v.licet.
¶ Alienare ſi qͥs ꝓbibet᷑ nõ poterit regułr nec pignoꝛare.vt
in.l.fi.C. de re.alie.nõ alie.⁊ plene ꝑ bar.in.l.ĩ qᷓꝝ.ff.oe pig.qͥa
de facili ꝑueniret᷑ ad diſtractionẽ rei.vt in.lij. C. de iu.domi ĩ⸗
pe.iõ ꝓhibita alienatõe ꝓhibet᷑ pignuſ ſicut ꝓbibito mrimo
nio pꝛohibentur ſpõſalia per que peruenit᷑ad illud.⁊ in.l.ora
tio.ff.de ſpõſa.no.Abb.in.c.fi.de fendis.ij.colum.in fin.vide
infra pignus.ver.an poſſit.

¶ Si pater alienat feudum an noceat filio.vide infra feudnʒ

verſi. ſi pater.
¶ In alienatõe ſeu in actu qñqʒ requirit᷑ iuſſus alicuiꝰ⁊ tunc

dʒᷣ pᷣcedere actũ.vt.l.ſi q́s mibi bona.S.iuſſu.ff.de acqͥ.be.qũ

qᷓ; requirit᷑ auctoꝛitas.i.ↄſenſus auctoꝛiʒabilis ⁊ tũc dʒ ĩterue
nire in ipᷣo actu ſᷣm qð verbũ ſonat.vł modicũ ante vł imedia
te poſt.vt in alleg.S.iuſſum.qũq; requirit᷑ lnĩa ⁊ illa dʒ pᷣcede
re.vt in.c.lʒ.de regula.qñqʒ cõſiliũ ⁊ dʒ requiri ⁊ expectari añ

rñſum.vt in.c.cũ inveteri.ð elec.qñq; requirit᷑ ↄſenſus.⁊ tũc ſi

de ſolẽnitate actꝰrequirit᷑ vt interueniat certo tꝑe nõ poteſt ĩ⸗
teruenire poſt.vt ĩ.c.auditis.⁊.c.qꝛ ꝓpter.de elec.ſi aũt nõ reqͥ
rit᷑ ꝓ ſolẽnitate certo tꝑe tũc põt ex poſtfacto ↄſentire.no. In
no.⁊ glo.in.c.dudũ.de re.ec.nõ alie.li.vi.ab.i.c.cũ nos.ð his
que fi.a pᷣla.vide.j. ſenſus.ver.vbi in actu.

¶ Pꝛelatus an põt repudiare legatuʒ factum eccleſie maxie

de re ĩmo bili.vide.j.pᷣlatus poterit repudiare.
¶ Alienatio fcã cõtra pactũ denõ alienando an teneat.vide
Ab. in. c. verum.de condi.appo.
¶ An pꝛohibitus alienare ſi alienat trãſferat dominium. vi⸗
de docto.in.l.pater.S.iulianus.ff.de lega.iij.⁊ ab.in.c.cuʒ nõ
liceat.de pꝛeſcriptioni. · H
¶ Alienatio rei litigioſe ſicut nõ vʒ ita nec valet alienatio rei
ſubrogate ĩ eius locũ.vide.j.ſubrogatõ.
¶ Alienare non põt pater ti.lucratiuo ſuũ pr̃imonium in pᷣ⸗
iudicium filij.vide.j.confeſſio.
¶ Alienari põt pᷣdiũ minoꝛis interueniẽte decreto ex cã eris
alieni.ſz ſi pᷣtoꝛ decernit pᷣdiũ alienãdum pᷣtendẽs ſubeſſe alie
nũ:qð tamẽ vere nõ ſuberat talis alienatio nõ tʒ ⁊ pᷣdiũ ð bo
nis minoꝝ nõ erit.vt.ff.de rebꝰ eoꝝ qͥ ſub tute.ſũt.l.magis pu
to.S.pe.Oldra.in ſuis qõnibus.q.clx.
¶ Verbum vẽditionis an contineat omnẽ alienationeʒ.vide

j. verbumvenditioniss
¶ Alien atio facta cõtra cõuentionẽ partiũ in cõtractu lʒ va

l. magis puto.S.illud. de rebus eoꝝ.⁊ qð not.bar.in.l.cũctos

7

leat ꝓ eo tranſferat᷑ dominiũ cõpetit tamẽ cõtra eũ quireʒ in
aliũ tranſtulit cõ dictio ob cãm ad extim ationẽ rei.vt no.in.il.i.
C. de cõdi.ob cãm.⁊ vide Inn.i.c.raynaldus.de teſta.

¶ Vbti quis retinet aliqð ius in re ⁊ ꝓbibet alienatſonẽ non

tʒ alienatio in ↄᷣrium facta.arg.in.l.fin.C.de iure emphi.⁊ ĩ.c.
potuit.de loca.⁊ meliꝰin.l.cõditio.in fi.ff.de diſtra.pig.⁊ no.
Bar.ĩ.l.ſi ita.S.ea lege.ff.ð vᷣ.ob.⁊ iõ ad impediendũ aliena
tionẽ rei ĩ cõuẽtionẽ deducte cautela ẽ vt obliget᷑ illa res trãſ
lata.vt not.bar.in alleg.S.ea lege.⁊ vide no.in.l.fi.C.de re.ali.
nõ alie.ab.in.c.raynaldus.de teſt.
¶ Alienatõis ꝓhibitio vbicũq; fit a le ge ſeu a pᷣncipe nõ vʒ
alienatio.qꝛ geſta ðᷣ legẽ ſiue viu ſiue moꝛtuã nõvalent.vt in
regula ea que d.de reg.iu.li.vi.⁊ in.l.nõ dubiũ.C.de legi.quã
limitat barto.in.S.ea lege.l.ſi ita.ff.de ver.ob.qñ lex aliquã ſo
lẽnitatẽ requirit añ alien ationem vel ſimpliciter ꝓhibet.ſecus
ſi aliquid eſſʒ obſᷣ uandum poſt alienationẽ, vt in.l.vniuerſa.
C. de pꝛeci.impe.offe. Inno.in.c.fi.de accu.Abb.in.c.raynal
dus.viij.colum.
¶ Alienatõis ꝓhibitio ſi fiat ad miniſtratoꝛi eccleſie per ſupe
rioꝛem impedit᷑ alienatio quia pꝛelatus nõ habet ita pingue
ius ſicut dominus.ar.in.c.veritail.de dolo ⁊ cõtu.Inno.⁊ ab
bas poſt eum.,in.c.raynaldus.ix.colum.

Alimenta.

¶ Alimẽta tenet᷑ pꝛeſtare pater filio ⁊ ad hoc poterit iudicis
offõ cõpelli.vt ĩ.l.ſi qͥ a liberis.ff.de lib.agno.ſi tũ filius aliũ
de poterit ſibi querere alimẽta ceſſat cõpulũo paterna.vtĩ al
leg.l.ſñi qͥs.a b.in.c.accedẽs.de ꝓcur.in fi.

¶Alimẽta debent᷑ a parẽtibus filijs ẽt ſpurijs natis ex dam

nato coitu ⁊ hoc ex quadaʒ equitate naturali ⁊ ne filij alimen

tis pꝛiuati pereant.vt.c.cũ haberet.de eo qui duxit in matri.in
fi.bar.ẽt ſentit hoc in auẽ.ex cõplexu.de inceſt.nup.vbitʒ pa⸗

rentes poſſe legare filijs ſpurijs rõne alimẽtoꝝ:⁊ ð his alimẽ
tis fulioꝝ vel parentũ.vide in Spe.ti.i.qͥ fi.ſint leg.⁊ in tracta
tu bart.de ali.abb.in alleg.c.cum haberet.

¶ Ali dʒ filius anniculus apud matrẽ. vt no.glo.in alle.c. cuʒ

baberet.quod intellige verum niſi mater ſit magna pᷣncipiſſa

vl poſt diuoꝛtiuʒ eſt ꝓfeſſa vl ſi eſt infirma vł aliter impedita
qꝛ tũc lactabit᷑ filius expenſis patris.arg.d.l.ſi quis a liberis

ff. de lib.agno.ceſſante aũt cauſa mater dʒ lactare filiũ ꝓpꝛijs
vberibꝰ. vt in.c.ad eius.v.diſtin.⁊ ſi mater noluerit ⁊ ceſſat le⸗
gitima cã recuſandi cõpellit᷑ exoluere expẽſas lactãtis vel ab
lactãtis.Et no.ꝙ filij legitimi debẽt triẽnio apud matreʒ ali.
maioꝛ vero expẽſis patris ꝑ iura alleg.in glo.dicto.c.cũ hẽret

ſpurij vero ſolũ tꝑe ablactatõis debẽt ali a matre qꝛ tũc indi

gent auxilio materno:poſt ablactioneʒ aũt parentes non ha
bita diſtinctione etatis tenentur alere filios ſpurios ex inſtin
tu nature ⁊ pater ⁊ mater contribuũt in eis,:not. abba.in alle.
c.cum bhaberet.ij.colum.
¶ Alere nõ cogit᷑ pater filiũ ſi pater ẽ inops.idẽ ſi filiꝰcõmi⸗
ſit ingratitudinẽ ð patrẽ. C.de adi.lib.ſi pr̃em:idẽ ſi filiꝰpabʒ
artẽ vnde viuat.ff.de lib.agno.l.ſi q̃s a liberis.S.ſi filiꝰ.qð li
mitat bar.in tractatu alimẽtoꝝ niſ filiꝰſit nobilis ita ꝙ nõ de

cet honeſtatẽ ſuã artẽ exercere ⁊ generaliter oẽs caſus ſufficiẽ

tes ad exheredãduʒ filiũ ſufficiũt ad pꝛiuãdũ eũ alimẽtis.ð qͥ
bus caſibꝰ vide glo.in.c.qntauallis.de iureiur.⁊ vide ab.i.cii
de cõuerſi.infi.ab.in alleg.c.cum baberet.

¶Datur legatis lac ad bibenduʒ ne rubentibus buccis pꝛe

gicent leiunioꝛũ doctrinam. xxxv.di.ſexto die. ⁊. c. eccleſie.nec
bibent vltra tertiam vicem. xliij. diſtin. in illa p alea. gl. in.c. cũ
inſtantia.de cenſibus.

¶ Alimentũ dʒ añ dari fratri carnali heretico ⁊ etiam paga

no qᷓ; extraneo catholico.eſt tex.in.c.ſi quis.de hereticis.glo.
xxx.diſtin.no.xlij.diſt.quieſcamus.lxxxvi.diſt.nõ ſatis.ab.in
alle. c. qͥs. eum ſeq.c. de here.
¶Subuenire tenet᷑ clericꝰ potiꝰparentibꝰcatholicis qᷓ alijſ
de fructibꝰeccłie dũ mũ eos nõ faciat diuites.no.ĩ.c.in eos.de
bere.⁊ ibiꝑ ab.in.c.de coha.cler.⁊ mu.
¶ Pater vl dominꝰ denegãdo alimẽta filijs vł ſᷣuis lãgni⸗

dis pꝛiuatur patria poteſtate vł dominica.ſecꝰ ſi ſanis dene

gant᷑ niſi ſ inſãs minoꝛ ſeptẽnio ſit expoſitꝰ.⁊ ſic intelligit᷑ ʒ
ab. i.c.i. de infantibꝰ 2 langui.expo.⁊ in iure eſt puiſuʒ ð parẽ
tes impie denegãtes alimẽta filijs.vt in.l.ſi q̃s a liberis.ff de

lib. agno.⁊ in.c.cũ haberet.ð eo quiduxit in mruno niũ.
¶ Alimenta ſi ſũt pᷣſtita cõiuncto ꝑ aliquẽ qui nõ tenebatur
pᷣſtare pᷣſumptio iuris ẽ ꝙ voluit donare niſi fuerit ꝓteſtatꝰ:
⁊ ſic loquit᷑.l.nẽſennius.ff.de nego.geſt.ſi aũt ceſſat rõ coniũ
ctiõis ⁊ nutriẽs fuit ꝓteſtatꝰꝙ intẽdebat repetere ⁊ in dubio
repetit oẽs expẽſas.vt in alleg.l.nẽſennins.Si o nõ fuit ꝓ⸗
teſtatꝰ ⁊ ↄſtat ex cõiecturis ꝙ fecit cã pietatis vt qꝛ erat hõ ſi
ne liberis ⁊ nõ repetit.vt in caſu.l.patroni.aut non conſtat ꝙ;
cauſa pietatis fecit ⁊ tũc repetit.⁊ ſic intelligit᷑ glo.d.c.i.de in
fantibus ⁊ langui.⁊ ibi abb.
¶Alumenta an tenetur dlericus impendere vroꝛi vel filijs il⸗
legirimis de redditibus eccleñe.vide infra clericus coniugatꝰ
ſi in aliquo
¶Alimẽtari nõ dʒ pupillus moꝛtuo pf̃e apud illas ꝑſonas
que poſſũt ipᷣius pudicicie inſidiari.ff.vbi pupil.educari de.l.
pe.nam pᷣtoꝛ decernere oʒ vt ſine vlla ſuſpitõe alat᷑ partus ẽt
voluntatẽ patris.vt.ff.eo.l.i.⁊ extimabit ex effectu ſinguloʒ
qͥs magis ad ſuſpitionem ⁊ ſpem ſucceſſoꝛi ſit ꝓximioꝛ.C.eo.
l.i.niſi mater ſit ralis cui nõ deceat lactare. vt no.aʒo in ſũma
de patria poteſtate quẽ ſequitur Bar.in tractatu alimentoꝝ
nam in hoc caſu debʒ lactari expẽſis patris.ſʒ ſi pater eſt in⸗
digens ⁊ mater locuplex tenet᷑ mater alere filios etiam maio⸗
res.vt in.l.mulier.S.i.ff.de lib.ag.⁊ intm̃ aſimẽta ſũt debita a
patre ꝙ põt cõpelli ꝑ iudicè ad alimẽtandũ filiũĩmo ſi prĩ de
negat fulio alimẽta iniuſte ꝑdit patriã poteſtatem.⁊ alibidicit
lex ꝙ necare eſt fulijs alineta denegare.vt in.l.denegare. ff. de
lib.agno.vbi tʒ glo.ꝙ ſi fuiꝰmoꝛiret᷑ ꝓpter defectũ alimẽtoꝝ
põt pater puniri ac ſi ppꝛijs manibꝰoccidiſſet.⁊ ĩtellige ꝙ dzʒ
pater filiũ alere ⁊ filiꝰpr̃em niſi aliũde poſſʒ filiꝰ vitã querere
niſi ſit ꝑſona cui eſſet dedecꝰlaboꝛare.vt.l.ſi q a liberis.⁊ qd
ibi no.ſff.de lib.ag.no.ab.poſt gl.in.c.ij.de cõuerſ.inſfi.
¶ Qirca alimenta ſic redditus ſunt erpendendivt ſemper ali
quid in fine anni ſuperſit iuxta conſilium iuriſconſulti.vtĩ.l.
ius alimentoꝛum.ff. vbi pupil.educare debeat. Abbas in.c.
cumapoſtolus.de cenſi.

D 5
Allternatiua.
¶ An ad veritatẽ alternatiue ſeu diſiũctiue ſufficit alterã ꝑtẽ
eſſe verã.no.ab.in.c.inter ceteras.de reſcrip. .
¶ An cum duo alternatiue mandant᷑ ſufficit alterum adim
pleri.abbas ibidem.
¶ Que ſunt dictiones que ĩpoꝛtant ꝓpꝛie alternatiuaʒ.vide
infra dictio.
¶ Alternatiua petitio admittit᷑ cuʒ certificatio dependet ab
alio.vide.j.libellus alternatiuus.

Ambaſiator.

¶ Ambaſiatoꝛ.i.legatus multis modis dĩ.vt plene.C. dele⸗
gatõibꝰ ꝑ totũ.li.x.ppꝛie tamẽ nũcupat᷑ legatꝰqͥ a ſimo pon
tifice vł a pᷣncipe agere vł cũ maxima ptãte ad ꝓuinciã ciuita
tem vł ꝑſonam aliquam deſtinat᷑.vt.ff. de offi.aſſeſ.l.diẽ. S.vl
ti.maximaꝝ em̃ poteſtatũ legati pᷣncipis ꝑ excellentiã noĩant᷑
Ceteroꝝ vo ⁊ ſi nobiliũ nũcij a generaliñ recedẽtes voca bu
lo miſſivł nũcij appellant᷑.C.de leg.l.i.li.x.
¶ Ambaſiatoꝛes ſeu legati nõ poſſunt rõe repꝛeſaliarũ capi
nõ ſolũ in terrã ad quã deſtinant᷑ ſʒ ẽt in terra ꝑ quã trãſeunt.
vt ĩ.l.cõſenſiſſe.S.oẽs aũt.ff.de iud.nec ẽt in aduetu ãbaſiate.
vt in.l.vtimur.ff, de ſepul.vio.no.bar.ĩ alle.S.oẽs añũt.h̊ eodẽ
pꝛiuilegio gaudẽt fratres familiares ⁊ abaſiatoꝛes qͥ vadunt
⁊ veniunt ad eũ ⁊ ẽt nũcij qui ſibi neceſſario deſtinant᷑.vt no.
bar. in alleg.S.:omnes autem.
¶ Ambaſiatoꝛ ſi ducat certas equitaturas dʒ ducere vnum
famulum pedeſtrem inter duos equitantes.no.in.c.in ſingul.
de ſtatu mona.⁊ ibi abb.i.colum.
¶ Ambaſiatoꝛ ad pacem componẽdaʒ vł adminiſtratoꝛ ſim
pliciter datus licet nõ ha beat expꝛeſſum mandatum ad penã
apponẽdam nihilominus poterit penam apponere⁊ obliga
re oſtituentes ꝓ obſeruatõe eius quod gerit.p quo facit text.
in. l.bene a zenone.C. de quadri.pſcrip.
¶ Atem faeit ꝙ rectoꝛ eccleſſe poteſt cõtractum initũ nomine
ecckie ſi ſit rõna bilis talis cõtractus fulcire pene appoſitiõe.

„.

ꝓ quo facit.c.dilecti.in fide arb. Nam quãdo a iure dat᷑ ſpe

ciſica poteſtas pᷣlatis rõnabiliter cõtrabere in vtilitatẽ eccle⸗

ſie nihilominus poſſũt penam apponere ⁊ obligare ſe ⁊ ſuc⸗
ceſſoꝛes ſuos.facit qð no.in.c.n ulli.de reb.eccle.nõ alie.vbi
rectoꝛ ſine ↄſenſu ſuꝑioꝛis põt generaliter lʒ nõ ſpãliter bona
eccłie obligare.no. abbein. c. ij. de pꝛeca. H

quem mittunt᷑ nam ſi diſplicẽt redibũt ſine effectu. arĩc. gra

uibus. iij.q.vij.ab. ſuꝑ rubꝛica. de vi.⁊ bo.cle.
¶ Mũquid id qð donatũ eſt ambaſiatoꝛibꝰcedat eoꝝ lucro:
an vero mittentiũ ſũt opi.in.c.fi.in fi.xciij.di.⁊ ĩ.l.ſociũ qui..
i.ff.ꝓ ſocio.⁊ in.l.ſñi vero.S.quicqd.ff.ſo.ma.⁊ i.l.qͥ ꝓpꝛie.s.p
curatoꝛ.ff. de ꝓcu. Ab. tamẽ in.c poſtulaſti.de cõceſ.pᷣbẽ. ↄcoꝛ

dãdo opi.tʒ qꝙ in caſu dubij eſt aduertenda qualitas bonoꝝ.
nã quedã pᷣſumptiue magis cõueniũt mittẽti qᷓ; miſſis.vtpu⸗
ta ſi donat᷑ vnꝰ leo quedã cõueniũt potius ipis ambaſiato⸗
ribus per.d.l.ſocium qui.vt ſi donent᷑ veſtes eis congruẽtes

⁊ ſm banc qualitatem fienda eſt interpᷣtatio.arg.in allega.c.

poſtulaſti.⁊ ibi ab b.i.colum.

Ambitio.

Am bitio ſpes ſeu fiducia ad dignitatẽ obtinẽdam non re⸗
pꝛobat᷑.vt in.c.venerabilẽ.de elec.ibi dum dr ceteris fiducia
plectet᷑ licet cõtrariuʒ dicit tex.in.c.qͥ pꝛimatum. xl.di. vbi dicit
ꝙ; qͥ pꝛimatũ deſiderat in terra reꝑiet ↄfuſionẽin ceł.ſʒ dic ßm

ab. iũ cta.glo.ĩ.d.c. venerabilẽ.ꝙ ſpes ad pᷣſidendũ eſtdãnata

nõ aüt ad ꝓficiendũ.nã peccat nolẽs acceptare dignitatẽ ſi ꝑ
aliũ nõ põt ita bñ ↄſuli eccłie.ut no.in .ſñ electionẽ.de ele.li.
vi.⁊ vide ab.in.c.cũ ad nr̃aʒ.e.ti.circa fi.uide.v.acceptãäs.

¶ Ambitiõe pᷣlature videt᷑ inductꝰ qͥ ſtatiz poſt monachatõ

nẽ eligit᷑ in pᷣlatũ.vt in.c.officij.de elec.

¶ Ambitio ẽ ertirpatio ad dignitatẽ ꝓcedẽs ad actũ.c. cum
iamdudũ.de pᷣbẽ.ſic in tꝑalibus lex iulia de ambitu. de ſimo.
ff. ad.l. iul.de ambitu. ꝑ totũ.no. Jo.an.in. c, qꝛ intm̃.de pᷣbẽ.

ubino. ꝙ m philoſ. ophũ ex adipe pꝓcedit iniquitas.
¶ Ambitionis pctm̃ purgatꝑ pniam.vide.S.acceptans.

Anathema.

¶ Anathema differt ab excõicatiõe nõ quo ad ninculũ ſj ex
cedit excõicationẽ quo ad maioꝛẽ ſolẽnitatẽ ⁊ quo ad opinio

2

nem vulgi⁊ ad terroꝛem in difficultate obtinẽdi abſolutioneʒ

no. ab. in. c. cũ ab eccleſaꝝ.de offl.oꝛ.

Anima.

¶ Anima infelicitat ex peccato ⁊ ꝑ peccatum ſeparat᷑a deo
xxxij q.i.cũ renunciat᷑.⁊ dicit᷑ alligata ꝑ peccatum.vt in.c.fl.

de ſue.⁊ ibi ab.circa pꝛin.
¶ Anima lʒ hẽat ſedẽ in ſanguine qꝛ nõ poterit habitare ĩ ſic

co.xxxij.q.ij..moyſes.tñ aĩa ĩtellectiua ẽ tota in toto⁊ tota ĩ 8

q̃libet eiꝰꝑte.ab.in.c.irrefra gabili.S.i.de offi.oꝛd.iij. colũů.

Antiquitas.

¶ Antiquioꝛes ⁊ nobilioꝛes pꝛeferuntur in eccleſa. vide in⸗

fra no bilitas.

Annus.

¶ Qnattuoꝛ ſũt tꝑa ãni.ſ.hyems que incipit in medio non?z

bꝛis ⁊ durat tnibꝰ mẽſibꝰ.finita byeme incipit ver ⁊ durat tã⸗

tũdẽ.ſilłli cõputatõe babita in eſtate que ſiliter cõputat᷑:⁊ au⸗

tunus p oſtea.no.glo.ĩ.l.i. S. eſtate.ff. de aqua quo. ⁊ eſti,

Anulus.

¶ Anulus ↄſueuit dariin doctoꝛatu nouello doctoꝛiĩ ſignũ

ĩueſtiture ſciẽtie qð ſolʒ allegariin ſmonibns.vt no.abi.c er

oꝛe.de his que fi.a ma.ꝑte ca.i.colum.

¶ Anulũ deferre dz eps in quanto digito vt ſciat ſe ßuientem

eccłie coꝛde ⁊ aĩo:naʒ fert᷑ in ipſo digito venã eſſe que a coꝛde
ꝓcedit.xxx.q.v.femine.no. Jo.an.i.c.pe.de vita ⁊ honeſt.cle.
vbi no. hoſt. ꝙ anulus in digito epi eſt ignumdignitatis ſiue
matrimonij ſpiritualis vtibi. In digito autẽ femine eſt ſignũ
matrimonij vel panis venditricis.de pꝛeſumption.c.illud.in

digito vero clerici beneficium recipientis eſt ſignum tradite
poſſeſſionis.de cõceſ.pᷣbẽ.c.expoſuit..i.ſz in digito cłici poſ

ſidentis ẽ ſignum vanitatis pᷣſumptõis atq; laſciuie.vt hoſt.
vbi ſupꝛa.vide no.ꝑ ab.in alle.c.pe.⁊ vide.j.doctoꝛ.

¶ Ambaſia toꝛes debẽt eligi qͥ ſunt beniuoli c acceptiilli ad

Appellatio.
¶ Appellatio. appellat᷑ ad ſupioꝛem omiſſo medio qũmedi
um eſt inutile. vide.j. iudex delegatus ſubdelegatus.
¶ Appellatõis effectus pᷣncipales ⁊ notabiles ſũt duo.pꝛi/
mus qꝛ ſuſpẽdit ⁊ extinguit iudicatũ.ut i.c.ad repꝛimẽdaz.de
offi.oꝛ. Scðs qꝙ deuoluit cãm ad ſuꝑioꝛẽ.vt ĩ.c.nõ ſolũ.⁊.c.ſi
a iudice.de appel.li.vi.In ſnĩa tñ cẽſure appellatio nõ opera
tur pꝛimũ effectũ qꝛ nõ ſuſpẽdit vinculũ ſʒ operat᷑ ſm effectuʒ
deuolutiuũ.vt ĩ.c.ꝑ tuas.de ſen.ex.ab.in alle.c.ad repꝛimẽdã

¶ Appellatio fuit inuẽta ut eẽt pſidium innocentie ⁊ graua

minis releuatio:nõ autem vt defenderet appellantẽ in ſua ma
licia. vt in.c.ſuggeſtum.⁊.c.ad noſtram.de ap.ab.ĩ.c.inter mo
naſterium.de re iudi.iiij.colum.

¶ Appellatõis foꝛmalitas ẽ de iure poſitiuo.vt ĩ.l.unica. C.

de ſen. pfec.pᷣto.ſʒ ſubſtantia appellatõis eſt de iure naturali:
qꝛ ẽ quoddã pᷣſidiũ ſeu defenſio.no. Inn.iĩ.c.cũ ſpãli.S.poꝛro
⁊.c.ſuggeſtum.de appel.ab.ſuꝑ rubꝛica.de app.ij.colũ.
¶ Appellatio generalis reſpectu iudicuʒ utputa appellatio

ad iudicẽ competentẽ vʒ de iure ciuili.vt ĩ.l.i.ffj.de appel.⁊ ibi

bar.naʒ genus qð nõ põt uerificari niſ in vna ſpẽ nõ inducit
aliquam incertitudinẽ qꝛ de iure ciuili nõ appellat᷑ omiſſo me
dio.vt ĩ.l.imꝑatoꝛes.ff.eo.ti.de iure aũt canonico talis appel
latio nõ vʒ qꝛ põt appellari omiſſo medio ad papam.ij.q.vi.
ad romanã.no.iĩ.c.antiq̃.de pᷣui.talis nãq; appellatio inducit
incertitudinẽ iõ nõ vʒ ſʒ ſi euitat᷑ incertitudo valʒ dicta appel

latio vt qꝛ appellat᷑ a delegato papevł a ſubdelegato.no.i..

ſuꝑ queſtionũ.S.ſivero.de offi.deł.idẽ de appellatõe alterna
tiua.vt plene no.ab.in.c.ij.de appel. J

¶ Appellari debet in pᷣſentia iudicis ſi eius copia poteſtha

beri niſi iuſtus metus excuſet appellantẽ.no.glo.in.c.appella

tio.eo.titu.li.vi.?.c.ſi iuſtus metus.eo.titu.ij.q.vi.q.biduũ.an

aũt appellatio facta in abſentia iudicis eximat appellanteʒ a

iuriſditione ipſius iudicis.⁊ an ante ipſius intimationemvel
partis ſciẽtiam ꝓceſſus iudicis a quo valeat.vide per Abba.

in.c.ſuggeſtum.de appella.

¶ Ad inſtatiaʒ appellationis nõ eſt neceſſe expꝛimere verbũ

appello ſed ſatis eſt facerevł dicere aliquid equipollens: non
enim refert qͥd ex equipollẽtibus fiat.vt in.c,lʒ ex q̃dã.de teſti.

ab. in. c. dilecti filij. de appella.

¶ Appellaãs a ſnĩa vł grauamine ſufficit q; ſimpłr dicat ap⸗
pello ẽt ſi nõ expmat ad quẽ qꝛ dʒ intelligi de ꝓximo ſuꝑioꝛe.

vt not. Jo.an.ĩ.c.vt debitꝰde ap.in fi.qð eſt verũ de iure ciuili

fm ꝙ non poterit appellari omiſſo medio.vt ĩ.limperatoꝛes

ff. eo.ti.ſʒ de iure canonico ſec?:qꝛ cũ poterit appellari ad pae
pã omiſſo medio talis generalitas parit obſcutitatẽ.no.abb.

in alle.c.ut debitꝰ. in fi. ⁊ ĩ.c.ſuꝑ.ij.eo.ti.

¶ Appellans a grauamine ſi expꝛeſſit vnum grauamen ſub⸗
ijciendo clauſulam generalem uidelicet ⁊ ab omni alio graua⸗

mine quod colligi poterit ex actis.vł ſi nullã cãm expſſit ſj ge
neraliter. vt.S.dixi nõ poterit iuſtificare appellationem ex can
ſa expꝛeſſe nõ deducta.vt tenent domini de rota ðciſione oc
taua quia nõ licet vagari cum iactura aduerſarij.vt in.l.ptoꝛ

edirit.ff. de iureiur.hoc idem tʒ ab.in cle. appellãti.de app,⁊ ẽ

c.cum cauſam.de appel.circa fi.

¶ Appellans dz iuſtificare ſuam ꝓbationem ꝓbando eius

— —

foꝛmalitatẽ.nõ ergo obtinebit in cauſa appellationis pꝛsobõ

do ſolum nullitatem.no. Jo.an.in.c.dilecto. de appella.facir
c.exhibita.⁊ quod ibi no.abb.de iudi.exquo ſemꝑ notabis ꝓ
appellãs a ſnĩa nulla nõ obtinet in cauſa appellationis pꝛo⸗

bando nullitatem ſentẽtie niſi iuſtiſicauerit appellationem ꝓ
bando eam legitime fuiſſe interpoſitam.poterit tñ poſtq; ſuc

. cubuerit coꝛã iudice ꝓſequi nullitatẽ.vti.c.lʒ.de ſen.ex.li.vi.⁊

ibi glo.ab.in alle.c.dilecto.ij.colum.
¶ Appellari dzʒ regulariter gradatim non omiſſo medio tam
de iure canonico.vt in.c.dilecti.de appel.de iure ciuili.ij.q.vi.
anterioꝛum.fallit in octo caſibus notatis eleganter per Ab.
in allega. c. dilecti. ”UMMB
¶ Appellari poterit ad papã omiſſo medio.vt ĩ.c.dilectꝰ.de
ap.fallit ĩ delegato pape ſubdelegãte nõ in totum vices ſuas.

ut in.c.ſuper queſtionuʒ.S.poꝛꝛo.de offi.delega.quia tunc nõ

ad papam ſed ad ipſum delegantem appellatur cum in eo re⸗

pᷣſentetꝑſona pape.qꝛ ſecus in alijs delegantibus.eſt cõclu⸗

ſio Abba. in. c. dilecti. de appel. in ſfnien.
¶ Illato grauamine de pꝛeſenti ꝓpter timoꝛem grauaminis
de futuro põt appellari de quo veriſiliter timetur:debet tam̃

aliqͥd expᷣmi ꝑ quod appareat grauamẽ de pᷣ̃ſenti. vt eſt tex. in

c.i.de dila. ⁊ ibi abb.in pn.ſi aũt in pᷣſenti nõ fuit illatum gra⸗
namen tũc a futuro grauamine nõ admittit᷑appellatio.vt i.c.
vt debitus.de ap.⁊.c.mandata.de pᷣuump.
¶ Abppellari lʒ poſſit ab iterlocutoꝛia que fert᷑ in iudicio poſ
ſeſſoꝛio.vt in.c, dilectus.de elec.nõ tñ appellat᷑ in poſſeſſoꝛio
ſiue retinẽde ſiue recuperande ſiue adipiſcẽde poſſeſſiõis.C.ſi
de mo. po ſſe.l.vnica.⁊.ij.q.vi.ſ de poſſeſſiõe.no. Inno.i.c,ſi
gnificauerũt. de teſti. vide.jteſtis.v.q̃rte ꝓductĩäꝗs.
¶ Appellans bhoc modo.appello ſi denegaueris mihi dilatõ
nem ⁊c. talis appellatio nõ impedit qͥn valeat qͥcquid fit poſt
talẽ appellatõnẽ ẽt ſi iudex poſtea deneget dilationẽ ꝑ ſniaʒ
niſi poſt denegationeʒ appellet᷑ quia nulla cauſa ſuberat tꝑe
pꝛime appellationis. ð appel.vt debitus.⁊.c.dilecti filij.quia
talis appellatio nõ eſt a futuro grauamine.de quo plene ꝑ in⸗
no. ⁊ doc.in.c.ſignificauerũt.de teſtibus. M
¶ Appellãs a grauamie illato ꝑ iudicẽ ſi petit iudici ad quẽ
vt eum remittat reuocato grauamine ad iudicem a quo excuſa
tura condẽnatione expenſarum.vt colligit᷑ a cõtranio ſenſu ex
c.dilectus.iij.de pᷣben.vbi hoc no.Abb.circa fi.quod not.ad
limitationeʒ.c.interpoſita.de appel.
¶ Appellatio lʒ poſſit ꝑ pꝛincipis reſcriptum tolli non tamẽ

vt per viam querele nõ audiatur quis uolens iuſticiam ſuam

pꝛoſequi.vide.j.pꝛinceps.
¶ Appellatiõis remotio in reſcripto vel ſtatuto quid opera⸗
tur. vide.j.clauſula.
¶ Ap pellatione remota nõ poterit etiã delegatus a pᷣncipe
ſubdelegare ẽt ſi ipᷣe ſit delegatꝰappellatiõe remota qꝛ nemo
citra pᷣncipẽ poterit cõmittere cãm appellatõe remota.vt ĩ.l.i.

4

ff.a q. ap.ũ ly. ⁊ eſt rõ qꝛ nullus aliꝰpotenit tollere iurisdiſpoſ
tionẽ maxime fundatam ſuꝑ iure naturali cũ appellatio ſit q̃⸗

dã defenſio.vt in.c.ſuggeſtũ.de appel.no.ĩ.c.ſuꝑ queſtionum.
S.i. de offi. dele. ⁊ ibi ab.ij.colũ.⁊.S.ſi o.eiuſdem.c.
¶ Appellatõe remota clauſula appoſita in reſcripto tollit et
fectũ appellatõis vt nõ habeat impedire executionem ſenten

tie nec deuoluere cãm ad ſuꝑioꝛem niſi a tꝑe quo ſuꝑioꝛ ex cer⸗

ta ſcia admiſit appellationẽ. ⁊ ẽ tex.ᷣm ab.in.c.paſtoꝛalis..pᷣ
terea., de offi.deleg. vide.j. clauſula. .
¶ Appellatõe remota ꝑ ſtatutũ oĩs effectꝰappellatõis vr re

motus.idẽ ſi reſcriptũ remoueat᷑.vt in.c.paſtoꝛalis. pᷣn.ð ap

pel.ab.in.c.ad repꝛimendã.de offi.oꝛ.iiij.colũ.
¶ Appellatõis remotio facta in reſcripto opaturvires ſy na
turã cãe cui adijcit᷑:nam ſi appellatio remouet᷑ in cã coꝛꝛectio
nis intelligit᷑ niſ ſuꝑioꝛ excedat moduʒ in coꝛꝛigẽdo.vt ĩ.c.lʒ.
de off.oꝛ.⁊ ibi ab.c.de pꝛioꝛe.⁊.c.repᷣhẽſibilis.de appel.
¶ lauſula appellatione remota nõ impedit appellationeʒ

ex notoꝛio grauamine interpoſitam.glo.no.in.c.ex cõqueſti⸗

one.de reſtit.ſpo.nam ſicut admittitur appellatio in caſibus
a iure expꝛeſſis ꝓpter notoꝛiam ⁊ iuſtam cauſaʒ appellãdi.vt
in. c. paſtoꝛalis.de appelł.ita vbi ſubeſt notoꝛia iniuſticia:ea
dem eĩ eſt ratio vtriuſq;.i.ꝙilla clauſula non tollat remedium
nullitatis vt penitus ſeparatã.no. Inno.in.c.lʒ de ſen. exc. li.
vi.abbas in.c.inter ceteras.de re iudi.

¶ QLicet cdlauſula appellatione remota nõ ſuſpẽdat iuriſditõ

nem iudicis a quo:qͥ minus poſſit ſuam appellationẽ ꝑ ſnĩaʒ

exequi appellatione nõ obſtãte.vt in.c.paſtoꝛalis.S.pꝛeteraa

de offi. delega. nõ tamen tollit᷑ appellatio reſpectu iudiqᷓ ad
quẽ ex grauamine ſeu iniuſticia poterit appellationẽ reciper
⁊ ſnĩam retractare.vt ꝓbatur in.d.c.pa ſtoꝛalis.de ap. ⁊ ĩ alle
ga. S.pᷣterea.ab.in.c.inter ceteras.de re iudi.
¶ Appellationis remotio in certa cauſa nõ tollit facultates
recuſandi iudicem ex iuſta cauſa. vt in.c.poſtremo.de appel.⁊
ibi Jo. an.⁊ a bb.in pꝛinci.
¶ Appellationeʒ nemo poterit remouere niſi papa in ſpũali
bꝰ qꝛ inferioꝛ nõ poterit tollere ius alteriꝰ.vt in.c.it uꝑ qõnum
de of. dele. Itẽ porerit pᷣnceps ⁊ aliꝰ inferioꝛ nõ recognoſcẽs
ſuꝑioꝛẽ appellationẽ remouere.idẽ oe ciuitatibꝰque vtuntiu

ribus.pncipis.not.bar.ilii.ffa qͥ appella.nõ lʒ. Abbas in, c.

paſtoralis.eo.titu.

¶Qudocunq; remouet᷑ appellatio ꝑ pᷣncipẽ ſ appellatõ

ꝓbabllis lʒ iudex nõ teneat᷑ deferre poteſt tñ ſi vult vt ſingka⸗
riter no.ab.in.c.paſtoꝛalis.ij.coluV[n.

¶ Quandocũq; ꝑ ſtatutũ remouet᷑ appellatio alicuiꝰ ptãtis

vł officialis intelligit᷑ ſolũ appellatio a diffinitiua nõ aũt ab
interlocutoꝛia qꝛ appellatõe ſnie intelligit᷑ de diffinitiua. no.
glo. in. c. cum olim.de teſti.ſtatutũ em̃dʒ intelligi ſtricto mõ.in

c.in noſtra.de iureiur.ab.in.c.paſtoꝛalis.e.ti.ij. colũ. ſimpłr

caueat᷑ vta poteſtate nõ poſſit appellani tũc intelligit᷑ a qua⸗
libet ſnĩa ſeu pᷣcepto.ar.i.l.i.ff.de offi.pᷣfec.pᷣto.ab.vbi.s.

¶ Vbi ꝓcedit᷑ appellatõe remota non tenet᷑ iudex a quo ap
pellatõi deferre:poterit tñ añqᷓ; appellatio recipiat᷑ a ſuꝑioꝛe
ſuam ſnĩam madare executõi vt colligitex.c.paſtoꝛalis.S.pᷣte
rea.de offi.dele.⁊ ſic no.caſum in quo iudex datꝰcum clauſula
appellatõe remota poterit excõicare pꝓbabiliter appellante,ʒ
ab eo ⁊ iſte eſt pᷣmus effectus clauſule appellatiõe remota ſm

abb. in.c. paſtoꝛalis.de ap.iiij.colum.

¶ Scõs effectus de appellatõe remota ꝙ iudex nõ deferẽs

appellationi quantumcũq; ꝓbabiliter nõ punitur exquo a iu
re non indulgetur expꝛeſſe quia facit iuris auctoꝛitate.xxiij.q
iiij.qui peccat.abb.vbi.S.
¶ Tertius effectus qattẽptata poſt talẽ appellationẽ nõ re

uocant᷑ ꝑ viam attẽptati vł nullitatis cum non erat ſuſpenſa
iuriſditio per talem appellationem tenuerunt geſta licet ꝑ ſu
perioꝛẽ nõ poſſint reuocari potiꝰꝑ viã q̃rele qᷓ; nullitatis.ab.
vbi.S.⁊vide deceʒ effectus iſtius clauſule appellatõe remota

ꝑ Abba. in. c. vt debits. v. colum.

VAppellatõe iudiciali legitime iuterpoſita omnia geſta pꝰ
appellationem licet de directo nõ ſint cõtra appellationeʒ ve

niũt ꝑ iudicẽ irritãda.vt in.c.ñ a iudice.de ap.lib.vi.facit.c.ſi⸗

ghificte.⁊.c.radulfus.de reſcrip.in appellatione tamẽ extra

iudiciali ſolũ veniũt irritanda ea que fiunt poſt ⁊ cõtra appel
lationẽ.vnde nõ ſufficit ꝙ aliqͥd ſit factum poſt appellationẽ

niſi etiam ſit contra appellationẽ. diuerſitatis rationeʒ ponit
Inno.in.c.quia ꝓpter.de elec.circa finem.ꝑ Abb. plene in. c.

cum nobis olim. de elec.iiij. colum.
¶ Apopellatio tũc inducit nullitatem actus qñ cã ꝑꝑ quã ap⸗

pellat᷑ ẽ ſufficiẽs ad inducenduʒ nullitatem puta qꝛ appellat
ne ſuſpenſus vł excõicatus eligatvł ne electio fiat a mioꝛi ꝑte
ca.No.anto.⁊ ab.i.c.cũ nobis.de elec.iiij.colum.
¶ Appellationis vim babet ꝓteſtatio ſeu pꝛeceptum inferi
oꝛis ne fiat ſibi iniuria vel ne moleſtetur ⁊ iter arripiat. vide

infra pꝛoteſtatio.

¶ Appellari poterit ab eo qui nõ vult pᷣſtare conſiliũv con
ſenſum ſi ad illud pᷣtandũ tenet᷑ de ſtatu vł diſpoſitiõe legis
vl hoĩs ⁊ ce git᷑ ꝑ ſuꝑioꝛem illud pᷣſtare.ab.plene in.c.cũ inve

teri. de elec.ix.colũ.vide.j.ↄſilium.
¶ Appellatio iudicialis ſuſpendit factũ de pᷣterito ⁊ ẽt de fu

turo cum ſuſpendat ꝓnũciatũ ⁊ iuriſditionẽ.vt ĩ.c.nõ ſoluʒ.?—

c.ſi a iudice.de ap.li.vi.⁊.l.i.ad turpilianũ.ſʒ appellatio extra
iudicialis nõ ſuſpẽdit qdð geſtũ ẽ ſʒ ſubmittit in futuꝝ ꝓtectõ
ni ſupioꝛis ne indehite moleſtet᷑.vt i.c.cũ ſit romana.ð ap.ab
bas in. c. dilecti de maio.⁊ obe. =
¶ Appellatione extraiudiciali legitime interpoſita a ꝑte ge⸗
ſta poſt talẽ appellationẽ nõ ſũt ipo iure nulla ſʒ retractanda
vt in.c.ↄſiderauimꝰ.de elec.ſʒ ſi interponat᷑ a iudice lʒ e iudi
cium appellet᷑ꝑ geſta poſt talẽ appellationeʒ ſũt nulla.vt ĩ.c.
dilecti. ⁊.c.dilectuſ.de appel.⁊ a b.i.c.i.⁊.c.cõſuluit.de ap.⁊ in
d. c. conſideranimus.in pᷣn. .
¶ Appellatio extratudicialis deuoluit cãm ad ſuꝑioꝛẽ ita q;
ſuꝑioꝛ offõ ſuo reuocabit oĩa attemptata.vt in.c,.bone.de ap.

Itẽ ſi appello ex cò veriſłiter timeo ⁊ ſequat᷑ actꝰ j appel.

lationẽ lʒ nõ ꝓbem illã cãm ſuiſſe verã.no. Inno.in.c.cuʒ no⸗
bis.de ele.alios effectus appellatõis extraiudicialis.no.ab
bas.in.c.bone.de ap.vt refert ab.in alle.c.cũ nobis.v.colũ.⁊
vide eum in.c.dilecte.de excep.
¶ Appellationis extraiudicialis pᷣtextu nõ teneturaduerſa
rius comparere niſi citet᷑ ꝑ iudicem no.glo.in.c.cũ ſit romana

de ap. nſſi aliter reperiatur diſpoſitum a iure.vt in caſu.c.i.de

elec. ab. in.c. dilecti.de maio.⁊ obe.
¶ Appellatlonis extraiudicialis que interponit᷑ ex iuſta et
rõnabili cᷓ quis poteſt petere imploꝛãdo officium iudicis vt

reducat᷑ ad ſtatum quo erat tẽpoꝛe appellatõis cõtra quẽcũ⸗

q; pᷣidentẽ licet ipſe non ſpoliauerit nec a deiectoꝛe receperit.

no. doc. ſignãter abb. in. c. dilecti. de maio.? obe.
¶ Appellare an potenit extraiudicialiter ercõicatuſ.ab.in.c.
dilecti. de maio. ⁊ obe.⁊ in.c.intelleximus.de iudi.
¶ Appellatio er̃iudicialis deſerit᷑ qũ appellãs nõ fuit ꝓſecu
tus appellationẽ a die illati grauaminis infra terminũ iuris
vł hoĩs.ſʒ nibilominus deſerta appellatõe audit᷑a iure ſuo ꝑ

viã querele nõ ꝑ viã appellatõis qꝛ facta extraiudicialia etiãẽs

nũqᷓᷓ tranſeũt in rem iudicatã. vt in.c.cõcertatiõi.de appel.li.
vi.⁊.c.cũ ſi tromana.e.ti.⁊ ibi ab.iij.colũ.circa mediXã.
¶ Appellatõi ſue nõ renunciat comparẽs coꝛã iudice a quo

⁊ ſi petat ab eo abſolui vt legitimet ꝑſonam ſuam vel reuocet

grauamẽ.vide.j.excõicatus poterit petere.
¶ Appellatio extraiudicialis quãtumcunq; fiat ex legitimis
cauſis:⁊ quãtumcunq; appellãs offerat ſe eas ꝓbaturũ nũqᷓ
eſt cenſenda iuſta niſi appellãs ꝓbauerit eam eẽ verã.vt no.
in.c.cum inter.de appel.⁊ de his que fi.a ma,.par.ca.c.i.no.in⸗
no.in.c.venerabili.de cenſi.ij.colũ.
¶ Item ſug talibus exceptõibus nõ eſt oꝛdo iuris obſuãdꝰ
vt ibiꝑ eñ.nec ꝓptertalẽ appellationẽ debʒ qͥs dimittere vti
iure.vide.j.excõicatio nõ fertur.
¶ QLicʒ ĩ apellatõe iudiciali a futuro grauamĩe requiratur ali
quod grauamen pꝛeceſſiſſe illatũ vł cõminatũ de pᷣſenti.ꝑ.c.i
de dila. ſi tamen extraiudiciałr appellet᷑ a futuro grauamine.

ſecus.no. Inno.in.c.ex parte.de verb.ſig. abbas in allega.c.i

de dila. docto.in.c.cum ceſſante.facit.c.vt debitus.de appel.
⁊.c.mandata.de pꝛeſumptio.⁊.c.bonede appella.⁊.c.dilecti.
eo.ti.⁊ cle.ſicut.de appella.

¶ Appellatio extraiudicialis fcã ab eo q̃ timet iiuſte excõica
ri ĩpedit excõicationẽ poſtea latã ⁊ eam ãnullat.vt.c.dilectis
de ap. ⁊.c.cũ dilectus.de reli.do.⁊ ibi abb.
¶Appellãs extra iudiciũ ⁊ appellatꝰ ſi hʒ diuerſos iudices
poterit appellãs ſe ſubijcere ꝓtectõi ſui iudicis.⁊ tal appella

tio tnuetur ipᷣm appellantem ne turbet᷑ in iure ſuo. vt.in.c.dile
ctis.de appel.⁊ ibiabb.i.colum. .R½
¶ Appellatio extraiudicialis vbi interpo nitur ex pꝛobabili
⁊ veriſiłi cauſa iure appꝛobata reuocant᷑ oĩa in õriuʒ poſt at
tẽptata lʒ ałls nõ ꝓbetur veritas ce.vt ĩ.c.dilectis.de appel.
⁊ ibi Inno.⁊ abb,iiij. colum.
¶ Terminus ãni ad apellationẽ ꝓſequẽdam ⁊ finiendã dat᷑
pncipaliter appellãti? nõ appellato.vt in auc.ei qͥ. C.de tem
po.ap.⁊.ij.q.i.appellatoꝛe.hinc eſt pappellãs nõ poterit ap

pellationẽ ꝓſequi niſ ꝓpe finez anni.⁊ ſic appellatꝰ ꝓſequit

appellatõnẽ poſt annũ.qð itelligo qũ appellatꝰ pᷣncipiauit
anre terminũ ⁊ ꝓſecutꝰeſt ⁊ finiuit poſt terminũ:ſi ſi pncipia⸗

uit ⁊ finiuit poſt ter minũ nõ admittit᷑ nec vʒ ꝓceſſus ẽt ſipſe

quat᷑ cũ appellatoꝛe.⁊ ſic intellige tex.no.in cle.ſicut appella
tionẽ.de ap.vt refert plene ab.in.c.ex ꝑte.de reſcrip. Iteʒ qð
ſupꝛa dr appellatũ poſt terminũ poſſe appellationẽ ꝓſequiĩ
telligit ibi abb.qũ nõ ẽ qͥd imputet᷑ appellatro:qꝛ appellatio⸗

nem nõ finiuit in termino foꝛte qꝛ erat remotus a curia? non

potuit impetrare niſi ꝓpe finẽ termini:⁊ añqᷓ rediret cum litte

ris ad patriã ⁊ pᷣpararet neceſſaria terminus eſt extinctꝰ.ſecꝰ

ſi eẽt iudex appellatõisin loco ꝓprio ꝓpe finẽ termini⁊ ñ ad
hibuit diligentiã quã potuit.vt ab.ibi plene.
¶Iter amipiẽs ꝓ appellatiõe ꝓſequẽda drĩ appellationem

pꝓſequi ergo ſufficit terminus ad appellationẽ pſequendaʒ pᷣ

fixus.vt in,. c.cũ cã.de re iu.⁊ no.de appellatõi.ex inſinuatiõe
iudex em̃ pᷣfigendo terminũ nõ dr̃ appellatiõi deferre.vt in.c.
oblate.de appel.⁊ no.glo.in.c.cum appellatõ nibus.eo.ti.li.

vi. abb. in alleg. c. cum cã. in pꝛin.
¶ Kauſa appellatiõis deuoluit totam cauſam ad ſuꝑioꝛem
vt poſſit ſnĩam refoꝛmare etiã ex noua cauſa.vt ĩ.l.ꝑ hãc.cum

ſi. C. de tempo.ap.⁊ idem in cã nullitatis vt deuoluat toram
cãm ad ſuꝑioꝛẽ vt poſſit totã cãʒ pᷣmã refoꝛmar.vt eſt tex.ĩ.c.

Havnaldus.⁊.c. rapnucius.ᷣ de teſta. ⁊ in.c.cũ ioãnes.ð fide
inſtru.no. Bar .in. l. ſ expꝛeſſim.ff.de appel.fi.colum.no. In⸗
no. in. c. cum contingat.de offi. delega. Abb. in. c. cum cauſa.

de re iudi.circa medium.
QAiceta iure det᷑ appellanti ãnus ad ſequendam⁊ finiẽdaʒ

appellationẽ.vt in cle.ſicut.de appel.poteſt tũ appellãs ſibi
piudicand o reſtringere terminũ iuris reſpectu pſecutionis.⁊
ſtatuere ſibi terminũ bꝛeuioꝛẽ.vt in.c.pſonas.cũ.c.ſequen.de
appella.nõ tamen tenetur iudex hoc facere licet poſſit. vt in.c.

ad hoc.i.eo.ti.⁊ quod ibi no.abb.
¶ Per lapſum termini hoĩs etiam nõ expectato termino iu
ris remanet rata ſnĩa.facit.c.lʒ. de ſen.ex.li.vi.⁊ boc tʒ Fre.ð
ſe. ↄſilio.xxvi.⁊ do.de ro.deci.cxx.eſt tũ veꝝ ꝙ ẽt poſt lapſum
vtriuſq; termini ſi ẽ cã bñficialis vł alia fauoꝛabilis pᷣt iudex
ex offõ ſupplere⁊ inqrere.vt le.⁊ no.i.c.ↄſtitutus.de ap.ex qui
bus.no.q; iudex põt appellãti taʒ ab interlocutoꝛia qᷓ; adiffi
nitiua terminũ ſtatuere.abb.in.c.ꝑſonas.de ap.circa hpn.
¶ Appellãti ſi ſtatuat᷑ terminus ꝑ iudicẽ a quo ad ſe pᷣſentã⸗
dum coꝛam iudice ad quẽ nõ ſufficit iter arriꝑe ſed opoꝛtet
ſe exhibeat cõſpectui iudicis ſuꝑioꝛis ⁊ ſi eũ habere nõ potuit
ꝓteſtet᷑ in valuis aule ꝓut moꝛis eſt.hoctenẽt do.de ro.deci.
cxlviij.quałr aũt dʒ ſe pᷣſentare.no. Jo.an.in.c.q;uis.de elec,
li.vi.no.abb.in.c ꝓſonas.de ap.ij.colũ.
¶ Appellans nõ cõpellit̃᷑ ꝑ appellatum nec ꝑ iudicẽ appel⸗
lationẽ infra aunũ ꝓſequi cum uülud ſit beneficiuʒ iuris.vtĩ.c.
cũ ſit.⁊.c.ex rõe.eo.ti.niſi ſit talis cã ex cuius dilatòe poſſʒ pe
riculũ ĩminere.no.in.c.oblate.eo.ti.ſj appellato ꝓſequẽte pᷣt
indirecte appellãs compelli appellationẽ ꝓſequi.no.abb.in
c.perſonas.eo.ti.ij. colum.
¶ Aopellanti ſi ꝑ iudicem a quo fuerit ſtatutus terminus vt
eidem fidẽ faciat de pᷣſentatõe ſeu ꝓſecutõe appellatõis.⁊ ſi
appellãs a pᷣncipio dixit pteſtando ſe nõ teneri ad faciẽdũ
talem fidem iudici a quo nõ tenet᷑.ad hoc ꝑ.c.ſi a iudice.ð ap.
lib.vi.ſed ſi nõ cõtradixit tranſacto termino poterit iudex irre
pꝛehenſibiliter ſnĩiam executõimãdare nõ tamẽ ꝑꝑ hoc erit ð
ſerta appellatio ſi in veritate fuerit eã ꝓſecutꝰ in termino.ſed
executio interim nõ reuocabit᷑ añ finẽ cãe appellatõis.no.dñi
de ro. deci. cxlviij.⁊ frede.ↄſi.xxvi.⁊ anto.ĩ.c.ex inſinuatõe.de
appel.ab.in.c.pſonas.de appel.pe.colũ.
¶ Inder ad quẽ nõ põt abbꝛeuiare dilationeʒ datã a iudice
a quo appellanti ad ſe pᷣſentandũ vł ad ꝓſequẽdam appella
tionẽ qꝛ pendẽte appellatõe nõ eſt iuõx.vt no.ſpe.eo,.ti.S.nũc
videt᷑.ver.itẽ pono.ſed ſi ſubeſt cã reſtringendivt quia ex dila
tõe ĩminet periculũ aĩaꝝ:⁊ tunc poterit.vt no.in.c.oblate.eo/
ti.abb.in.c.ꝑſonas.eo.ti.vl.colũ.
¶ Juger a quo poteſt ſine alia citatione poſt lapſum termini
ad finiendam appellationem valide pꝛocedere ad executio⸗
nem ſnĩe cum iam ſit deſerta.vt in.c.perſonas.cum.c.ſequen.
de appel.⁊ abbas ibi in fine.
¶ Appellanti ad hoc vt detur biennium oʒ duo cõcurere.pꝛi
mo ꝙ ex cauſa neceſſaria nõ potuit appellationẽ pſequi⁊ fini
reinfra annũ.Secũdo ꝙ illa ratio ſit euidẽs ñ ergo ſtat᷑ aſſer
tioni ſue ſed oʒ ; ꝓbetur an ſit notoꝛia,ut in.c.cũ ſit romana
de appella.⁊ ibi ab.no.in pᷣn.
¶ Appellans impeditus ꝓſequi ⁊ finire appellationẽ infra
annũ an debeat bre indifferẽter ſcõm annũ.Itẽ ſi ſit impedi⸗
tus in ſcðᷣo ãno an debeat hr̃e tertiũ vł an pᷣuet᷑ illeſus vttpᷣs
ei nõ currat vł ſubueniat᷑ ei ꝑ reſti.in integꝝ.⁊ alia circa hane
materid vtiliſſima.vide ꝑ ab.no.⁊ plene ĩ.c.ex rõe.de ap.viõ
jim peditus.⁊ xᷣ.impedimentũ.
¶ Appellans nõ ꝓſequẽs appellationẽ infra annũ dʒ citari
añqᷓ; fiat ð eũ executio.nuide.j.executio ꝑ iudicc᷑. ,B
O¶ A qualibet ſnĩa q;tumcũq;ʒ cõditionali currit tẽpus decẽ
dierũ ad appellandum a tꝑe ꝓmulgatõis⁊ nõ a tꝑe cõditio
nis.⁊ eſt rõ qꝛ ind ex incõtinẽti cũ ꝓfert talẽ ſniam conditõna
lem me grauat ſi nõ teneoꝛ ſoluere vł nõ debeo erxcõicari.⁊ ſic
ego debeo incontinenti appellare.eſt concluſio abb.in.c.pte
rea.de appel.v.colum.
¶ Si poſt appellationem tuã ſpoliauite ⁊ interpono appel
lationẽ ne aliqͥd ĩnouet᷑ nõ obſtãte tali appellatõe poterit iu
dex ꝓcedere õ iſtum ſuꝑ hmõi innouatõe.⁊ ſic intelligit᷑.c.an
ſit de appel.qð.c.ꝓcedit qũ due appellatões reflectunt᷑ circa
idem.ſecus circa diuerſa.no.ab.in alle.c.an ſit.
¶ Appellatio iudicialis ⁊ er̃iudicislis in qͥbus differũt ⁊ in
qbus cõueniũt.vide plene ꝑ ab.in.c.bone.de ap.
¶ Appellatõe interpoſita ne qͥs moleſtet᷑ in poſſeſſione non
ſolũ cõtra appellatoꝛeʒ qui ſpoliat ſʒ etiam quicũq; tʒ rẽ con
tra voluntatem appellãtis.vtin.c.bone.de ap.iõ innouata ap
pellatiõe pendente ꝑtinet ad offm̃ iudicis vt reducant᷑ ad ſta
tum pꝛiſtinum.ff. nil inno.opoꝛtet appellatõe pendẽte ꝑ totũ
Abb. in. c. allega. bone.vi.colum.vide.j.poſſeſſio.ver. o ffi.iu
dicis. hinc eſt ꝙ ſicut de facto ꝓceſſit innouatio ita d6 facto iu

dex ſacit renocationẽ.abb.in alle.c.bone.
¶ Appellanti congruo locoꝛ temꝑe ⁊ inſtãter apoſtolos pe
tenti ſi iudex nil reſpõdit a ppellatõi detuliſſe videt᷑ ita ꝙ inui
tis ꝑtibus non p̃ᷣt in cauſa ꝓcedere nec grauamẽ reuocare nec

apoſtolos erhibere quod ꝓbat᷑ ꝑ cle.quis.de ap.vbiſi iuðx
requiſitus reſpondet ſe daturum nullo termino ſtatuto dene

gaſſe intelligit᷑:plus ergo eſt reſpondere ſe daturum lʒ ſine ter
mino qᷓ; nil reſpondere.⁊ ita ſentitglo.in alł.cle.qᷓ;ẽuis.eſt con
cluſio Lapi ſua allega.cxxiiij.
¶ Anno elapſo cñ conſtat de deſertõe appellatõis iudexa qͥ
pᷣt ſuã ſnĩiam exequi:⁊ ſi appellãs dicat appellationeʒ nõ eſſe
deßtam ꝓpter impedimentũ vlł aliã cãm illud ꝓbare tenet᷑ vł
als nõ audit᷑ no.dominicuſ in.c.poſt appellationẽ.S.appella
tionẽ.ij.q.vi.⁊ doc.in.c.ex rõne.de appel.
¶ Appellatio interiecta in abſentia iudicis etiam ex cauſa.
vt in.c.appellatio.eo.titu.lib.vi.non ꝓtegit appellantem nec
euʒ defendit donec veniat in noticiam iudicis vł ei intimetur
nam ſi ꝓcederer iudex a quo ignoꝛanter valeret pꝛoceſſus.vt
no. Jo.an.in.c.ſi duobus.de appella.⁊ Paulus in cle.cãm.
de elec.ſi tamẽ fiat intimatio appellatõis ꝑti debito temꝑe
⁊ foꝛma hʒ vim citationis ſᷣm doctrinam pau.in cle.de ap.⁊
Zapꝰſua allega.xxxix.
¶ Mõ ſolum veniẽtes ꝑſonaliter ad papã ſũt ſub ꝓtectione
pape ſj ẽt nũcij veniẽtes ꝓ alijs gaudẽt hac ĩmunitate binc ẽ
ꝙ excõicatio ſiue alia ſnĩa lata ↄ itinerãtes etiam ex iuſta cau
ſa ad papam eſt nulla.no. Inn.in.c.dilecti filij.⁊ in.c.vt debi
tus.de ap.ab.in.d.c.dilecti.circa fi.
¶ Itineris arreptio ad ſuꝑioꝛẽ qͥ poterat adiri ꝑ viã ſimpliciſ
querele hʒ vim appellatõis.ſecus ſi nõ poterit adiri ꝑ viaʒ q̃
rele vt ẽ archiepᷣs inter ſubditos ſuffraganei.de offi.oꝛd.c.pa

ſtoꝛalis.⁊ ſecẽt ſi iter arripit᷑ a iudice pcedẽte iudiciałr.⁊ ẽ cõ

clu ſio ab.in.c.dilecti filij.de ap.in fi.
¶ Appellãs poterit quãdocũq; appellationẽ ꝓſequiẽt lr̃as
impetrando.appellatꝰvero nõ poterit nimiũ pᷣcurrẽdo.vt in
c. oblate.de ap.DOicit᷑ em̃ appellatꝰ nimiũ pᷣcurrere reſpectu
ꝓſecutõis ſi vſq; ad vltimũ menſem ãni l̃as impetret.ſed re⸗
ſpectu impetrationis lr̃aꝝ eſt arbitrariuʒ.vt eſt cõcluſio abb.
in alleg.c.o blate.iiij.colum.
¶ Sicutappellatõis cã deuoluit totam cãm ad ſuꝑioꝛem vt
poſſit eã refoꝛmare.vt in.c.ray nucius.de teſta.ita ⁊ cã nullita
tis deuoluitad eum.no. Inn.i.c. cum contin gat. de offi. dele.
abb. in. c. dilecto. eo.ti.ij. colum.
¶Appellans ad curiã regis in cã que de ſui natura nõ ẽ tra⸗
ctan da in curia ſi iurat ſe nõ credere ꝙin ꝑtibus habebit iuſti
cie cõplementũ ex aliqua iuſta cã tũc tractabit᷑ in curia etiã in
uito appellato.vt tenẽt dñi de ro.deciſi.xxxviij.arg.in.c.ſtatu
tũ.in ver.vł ſaltem.de reſcrip.⁊ facit.c.vt circa.de ele.li.vi.ab.
in.c.nicolao.de ap.iij.colum.
¶Appellãs nõ ſolũ dʒ petere a iudice ad quem vt eiꝰappel⸗
latio ꝓnũciet᷑ legitima ſʒ ẽt ad maioꝛẽ expᷣſſionem tenet᷑ pete
re ꝙ denũ ciet᷑ irritũ q cquid geſtũ fuerit poſt ⁊ Z appellatõeʒs
⁊ eſt bona pꝛactica ⁊ euitat cõflictũ opinionũ vt ſic nõ reſtrin
gat ſe libellãs ad aliqͥd ſpãliter ſʒ etiam generaliter ad oĩa pꝰ
modum attẽptata.ẽ doctrina ab.ĩ.c. dilecti.de ap.ij. colũ.
¶ Ad iuſtiſicandũ appellationẽ ex c legitima interpoſita p
barioʒ cãe veritatẽ coꝛã iudice ad quẽ niſ fuerit coꝛã iudice a
quo incõtinenti oblata ꝓbatio ⁊ reiecta.vt eſt tex.in.c.int᷑po
ſita. S.i.de ap.vbi ponit Jo. an.caſus in qͥbus ꝓbatõis obla
tio nõ iuſtificat appellationẽ quos vide p eum.
¶ Appellatoꝛe abſente poterit appellatꝰ ĩ vltimo mẽſe aͤni
ꝓſequi appellatio neʒ iuxta id qð habet᷑ij..vi.appellatoꝛe.
necẽ neceſſe ꝙ appellatoꝛ citet᷑ in ꝑtibus ſʒ ſatis ẽ ꝙ requira
tur in curia. iuxta no.in auc.ei qui.C.de temp.ap.no.ab.in.c.ĩ⸗
terpoſita.s.fi.de appel.
¶ Quando iuriſditio defertur a iudice ſeculari ad ecdeſaſti
cum ex co nſuetudine vel ex negligentiavłin alijs caſbus ſpe
cialibus ſi appellatur a ſeculari an debeat appellari ad eccle
ſia ſticuʒ poſſit appellari omiſſo medio.⁊ in tali appellatõe
an fuat᷑ lex canonica vł ciuilis. vide no.ꝑ ab.in.c.licet ex ſuſce
p fo de foꝛe compe.circa finẽ.
¶ Si appellat᷑ a ſnĩa diffinitiua in qua lis fuit cõteſtata⁊ ſic

ſtatutus terminus a iudice vł appellante ad appellationẽ ꝓ
ſequẽdam.⁊ ꝑs appellaãs ſeu appella ta fuit cõtumax ⁊ appel

lationẽ nõ fuerit ꝓſecuta debʒ contumar reputari ⁊ iuder ap
pellatõis altera parte abſente poterit ꝓcedere ad caſſandam
vłcõfirmãdã ſnĩam.C. de temp.app.l.vltima.S.illð.ij.q.vij.S.
appellatoꝛe.de appellationi ꝑ tuas.no.glo.in.c.veniens.de
renũ.nec requiriturqꝙ pars fuerit cirata quia cõſtitutus termi
nus ab appellante vel a iudice vicem obtinet peremptoꝛij vt
eo lapſo ꝑ iudicem ꝓcedatur acſi peremptoꝛie ſit citatus.vt
in.c.ſepe contingit.de apppellationi.ſi tamen nõ appelletur
a diffinitiua non poterit altera parte abſente a diffinitiua p⸗
cedi ſed in expenſis condemnatur.vt in.c. NMicolao.de app.?
no.alle.glo.ꝑ docto.appꝛobata.
¶ Appellãs nõ poterit impetrare ſas pendente termino ꝑ
iudicẽ a quo aſſignato ad ſe pᷣſentandũ coꝛã iudice ad quem
vł ad iter arripiendũ cũ talis terminus nõ poterit pᷣueniri.vt
in.c.oblate.⁊ in.c.ſepe.de ap.terminus tñ datus a lege vt eſt
anus vlł ex iuſta cã biẽnium.vt in.c.cũ ſit romana.e.ti poterit
pueniri.no.glo.in.c.veniẽs.de renũ.
¶ Appellatio quo ad finẽ exceptõis ↄſequẽdum nõ iuſtifica
tur ſolo exceptõis obiectu vłꝓbatõis oblatione ſʒ iuſtificat
quo ad finẽ deuoluendi ⁊ attẽptata retractandi.vt eſt caſus
in. c.ex ꝑte.de teſti.⁊ no.in.c.nõ ſolũ.de appel.lib.vi.⁊ ideo ad
iuſtiſicandũ appellationem a grauamine nõ ſufficit ſola ꝓpo
ſitio ⁊ oblatio niſi incõtinenti offerat ſe pꝛobaturum. vt colli
gitur ex tex.d. c.ex ꝑte ade.⁊ ibi doctoꝛes ⁊ Spe.in titu.de te
ſti.S. qualiter. ver.ſũt quoq;.⁊ no.in.c.interpoſita.de appelł.
ſi tamẽ qͥs ꝓſequit᷑ apxellationẽ ex iuſticie defectu ⁊ ex graua
mine illoꝝ alteꝝ ſufficit ad retractationẽ attẽptatoꝝ ⁊ ad de⸗
uolutionẽ.ar.no.in.c.ij.de reſcrip.⁊ in.c.exhibita.de iudi.⁊ in
c. I.de ꝓba.⁊ de iſto in alle.c.ex parte.
¶ Illud quod vulgariter dicit᷑ in appellatõis inſtantia non
ꝓbata ꝓbabo ⁊c.vt in.l.ꝑ hanc.C.de temp.ap.eſt verum ſiſit
renũciatum ſuꝑ certo articulo qꝛ nũc renũciatio ad articulum
determinatum refert᷑ſed nõ ad alium in cauſa appellatio nis
nouiter deductum ⁊ non ſit ſuꝑ pᷣmo articulo compꝛehenſus.
vt in.c. cum veniſſent.de teſti.⁊ ibi oocto.vide.j.renũciatõ.ᷣ.
ſi poſt renunciatio nem. .
¶Appellat᷑ ad papam a pᷣncipevłiudice ſupioꝛem nõ reco⸗
gnoſcẽte in tꝑalibus.vt no.in.c.ꝑ venerabileʒ.5.rõibus.q fi.
ſint legi.⁊ in.c.lʒ.de fo.cõpe.⁊ in auẽ.vt diffe.iu.s.ſi tamẽ con
tigerit.S.in ciuilibus.col.ix.ij.q.vi.ad romanam.eſt concluſio
Inno. ⁊ hoſt.in.c.inter dilectos.de fi.inſtru.
¶Appellatio non impedit quominus fiat id quod edicto ꝑ
petuo cõtinet᷑.ff.de appelł.nõ reſcin.l.fi.C. quoꝝ ap.nõ reſci.
l.fi.ij. q.vi.ad diffinitiuã.ver. ab executoꝛe.appellatõ ergo nõ
excuſat a ꝑiurio cum edicto ꝑpetuo ꝓhibetur ne nomẽdei aſſu
mat᷑ inuanũ.xxij.q.v.quacũq;.item appellatio ⁊ ſi quandoq;
eximat appellantẽ a iuriſditõe nũq; tamẽ ab obligatiõe ideo
iurans ſi nõ facit qð iurando ꝓmiſit ꝑiurus eſt pᷣterq; ſi pẽdẽ
te appellatõe a cõtradictiõe deſiſtat quia tũc benigna interp
tatione põt dici ꝑiuriuʒ nõ incurriſſe.ar.ffde bo.liberto.l.qui
cum maioꝛ. S.accuſaſſe. ⁊.c.apud.xxxij.q.i.item necappellatõ
ne admittit᷑ que ad defenſionem tendit iniqᷣtas cuʒ ſit ꝓpuiſa
ad remediũ.vt in.c.cũ ſpali.S.poꝛꝛo.de ap.no.doc.ſi gnanter
boſt. in. c. bꝛeui.de iureiur.
¶ Appellatõis iudex nõ ſolũ poterit ꝓnũciare male vł bene
appellatuʒ ſʒ etiam de nouo cõdemnare ſi iudex a quo omiſit
cõdemnatiõeʒ vt colligitur ex tex.c.raynucius.de teſt.ver.qð
auteʒ.exquo infertur ꝙ ſi actoꝛ appellat a ſnĩa abſolutoꝛia iu
dex appellatõis nõ ſolum pꝛonũ ciabit male iudicatum⁊ be
ne appellatum ſed etiam condẽnabit reum actoꝛi ſi de iureve
niat condẽnãdus.vt in.c.cum cauſam.de re iudi.⁊ no.barto.ĩ
l.cum apud.iudica.ſol. ⁊ ſic limitatur tex.ij q.vi.in fine.immo
plus ꝓbat ille tex. ꝙ iudex appellatõis poterit refoꝛmare ſen
tentiam vbi ꝑpenderit eam de iure refoꝛmandã etiam ſi nõ al
leget᷑ ꝑ partem.no.Abb.in allega.c.raynucius.viij.colum.ex
q̃bus ipᷣe infert vnum generale quod vbi aliquod ius ẽ dedu
ctum in iudicium qð competit parti lʒ ꝑs ignoꝛet poterit⁊ de
bet iudex ex offõ ſupplere qñ illud eſt ſibi notuʒ vł notoꝛiũ vt
iudici.vt le.⁊ no.in.l.i.C.vt que deſunt aduo.⁊.o.bone.j.ð po
ſtu. pla.⁊ in.c.cũ dilectus.de ↄſue.
¶ Appellatõis iudex coram quo defert᷑ iudiciũ nullitatis g
ſnĩam ab inferioꝛe latam nõ refoꝛmat ſniam inferioꝛis ſed ſim
plłr.ꝓnũciat eam nullam cõſtito de nullitate. vt eſt tex.ĩ. c.cuʒ

dllecti. de emp. ⁊ ven. quod eſt veꝝ quãdo ꝓceſſus ex toro eſt
nullus ꝓpter ineptitudinẽ libelli.ſecus vbi ꝓceſſus valuiſſet
⁊ ſnĩa tantum fuiſſet nulla vł iniuſta.⁊ ſic intelligit᷑ quod no.

abb. in.c. cum Joã.de fi.inſtru.⁊ Barto.in.l.ſi expꝛeſſim.ff.de

appel.abb.in alleg.c.cum dilecti.

2

¶ Si appellat᷑ ab executoꝛe qui

res mobiles ⁊ fructus rei ĩmobilis in bus erat executio fien⸗

da pẽdente appellatõe debẽt ſequeſtrari.vt in.l.ab executoꝛe

C.quoꝝ ap.nõ recipi.⁊ Barto.vbi dicit ꝙ ſi aliqs capiatur
ꝓpter debitum ⁊ ab ipᷣa captura appellat᷑ nõ dʒ ẽt ſtatiʒ rela
xari ſʒ pẽdente appellatõe dʒ teneri ſcut de re mobili dr.de qᷓ
vide ſpe.in ti.de ſen.ꝓla.S.nũc ſciendũ.vᷣ.ſʒ nũquid.ab.in.c.
qð ad ↄſultationẽ.circa fi.de re iudi.
¶ In appellatõe que fit ab executoꝛe qui modum excedit ap
peilãs dʒ ſeinꝑ expᷣmere cãm.vnde nõ puto valere hãc appel
lationẽ.appelſlo quia excedis modũ in exequẽdo qꝛ grauamẽ
dʒ expꝛimi noĩatim ⁊ nõ in genere.vt in cle.appellãti.ð app.
ab.in.c.qð ad ↄſultatio nẽ.de re iudi, ð

¶ Appellari poteſt quis in cã criminali ⁊ termino appellatõ

nis pendẽte nõ dʒ ſnia executõi mãdari.⁊ an ſi imineat pena
vltimi ſupplicij.vt in.c.cum ſit romana:de appel.ð quo ꝑ bar.
in. l. ꝗͥ vlti.ff.de penis. — .
¶ Appellatio vbicũqʒ eſt ma nifeſte cõtra ius vł generałr in
terdicit᷑ a iure nõ tenet iudex ſuperſedere ĩmo tenetur pꝛocede
re ad executionem niſi aliqua rationa dilis cã alleget᷑ ⁊ expꝛi
mat᷑ iuri cõſonãs.de quo in.c.paſtoꝛalis.S.i.de offi.deleg.⁊ ĩ

c.romana.de ap.lib.vi.vt eſt tex.ĩ.c.cõ ſu luit tertio.de appel.

⁊ ibi ab.circa pꝛincipium. ðð
¶ Appellatõe deßta ꝑ negligentiã appellantis poteſt iudex

a quo ex offõ ꝓcedere in cauſis in qͥbus eiꝰ offm̃ exuberat.vt

in eã electõis ⁊ in ſiłlibus.vł ad vtilitatem reipublice vt eſt ca
ſus no.in.c.conſtitutus.j.de appel. Hr
¶ Appellari poterit ſꝑ a ſnĩa lata ſuꝑ poſſeſſoꝛio ſi appella

tõe pendẽte nõ impedit᷑ executio ſnĩe.⁊ bocvidet᷑ velle.l.vni⸗
ca. C.ſi de mo.poſ.ſiẽin appellatõe q̃ interponit̃ab executoꝛe.
vt ĩ.l.ab executoꝛe.C.qꝝ ap.nõ reci.⁊ vʒ oĩo appellatõ qñ ille

qui agit poſſeſſoꝛio ſuceubuit qꝛ foꝛte non habuit alind reme
diũ ad recuperandã poſſeſſionẽ ⁊ ſic tracat᷑ de ſuo graui pᷣiu

dicio.eſt cõcluſio abba.in.c.cũ ad ſedem.de reſti.ſpo.xxi.colũ.
idem de iure canonico tenet frede.ↄſilio.lxxiiij.? Pau.in cle.

vnica.de ſequeſt.poſ.⁊ fruc.
¶ Appellatione pendẽte executio ſnĩe fieri nõ debet ⁊ ſi fiat

inuito poſſeſſoꝛe reſtitui debet in pꝛiſtinum ſtatum anteq;ap

pellatõis cauſa examinet᷑.vt eſt tex.in.c.veniẽtes.de iureiur.
⁊ ibi glo.fi.ꝑ doc.appꝛobata.
¶ Appellari nõ poterit ab arbitris omnimode volũtatis et
extraiudicialibus.vt ĩ.l.i.C.de arb.⁊ in.l.a iudicibus.ij.q.vij.

licʒ poterit arbitrium ꝑ viam reclamationis retractari ꝑ ĩplo

rationem officij iudicis.vt ibi no.glo.⁊ anto.in.c.cum dilectꝰ

de arbi.quod limitat ibi abbas quando arbitrium euidenter

continet iniquitatem etiam in leſione ſolius patris.⁊ hoc ſen
tit archið.in.d.c.a iudicibus.

¶ Appellari nõ poterit ab arbitratoꝛe qͥ taq; bonus vir pce⸗

dit.no.bar.iĩ.l.ij. C.vbi ⁊ apud quẽ.⁊ ĩ.l.i.C.de arbi.vbidĩ ꝙ;

a ſnĩa arbitratoꝛis iõ nõ appellat᷑ qꝛ nõ agit᷑ ex ſnĩa ſʒ ex cõ⸗.

pꝛomiſſo ⁊ cõtractu ꝓpꝛio.no. Inno.in.c.ſtatutũ.de reſcrip.

li.vi.⁊ idẽ ſentit bar.in.l.i.ff.de leg.ij.ſʒ pᷣtextu iniquitatis po⸗

terit peti reductio ad arbitriũ boni viri.vt ĩ.l.ſi ſocieta teʒ.S.ar
bitratoꝝ.ff.ꝓ ſocio.ab.in alle.c.cũ dilectꝰ.de ar.

¶ Appellari nõ poteritvictoꝛ ex ſola omiſſiõe condẽnatõis

expẽſarum ſi ꝑs victa ſimpłr appellauit qꝛ ꝑ appellationẽ ad
uerſarij poterit expenſas cõſequi ne iudicem appellãdodeho
neſtet. vt in.l.omneʒ honoꝛem.C.quãdo pꝛouoca.nõ eſt neceſ
ſe.quod ꝓcedit etiam ſi pars victa appellans appellationem
nõ pꝛoſequitur cum eſt ius queſitum appellato vt poſſit illaʒ
inuito appellante pꝛoſequi.vt in.c.ſignificauerũt.de excepti.
⁊ ibi abb.notabiliter.⁊ eſt caſus in.d.l.omnem honoꝛem:ſi ta
mẽ ꝑs victa appellauit a ſnĩa quatenus faceret cõtra eaʒ tũe
requiritur ꝙ victor appellet.eſt conduſio An.⁊ ab.in alleg.c.
ſignificauerũt.i.colum. WM
¶ Appellari non poterit a ſnĩa pᷣncipis nec ꝑ ſe ſᷣ nõvult ad

inittet ſupplicationẽ qꝛ lʒ pᷣnceps nõ poſſit de directo tollere

moduʒ excedit ſi expꝛimitur
iuſta cauſa de qua dubitat᷑ an ſit vera ſuſpenditur executõ ?⁊?

dekenſionẽ tñ ꝓ pᷣncipe pᷣſumit᷑ cũ ꝓceſſu cã cogn ita.facit qð
no.bar.in.l.fi.C.de legi.⁊.c.cũcta ꝑ mundũ.ix.qiij.idẽ cũ pᷣn⸗
ceps cõmiſit alicui cãm appellatõe remota.naʒ poterit ſivult
appellatõ nẽ nõ admittere.⁊ hoc concludit Abb no.ſuper ru
bꝛica de appellatõibus.ij.colum.
¶ Appellari nõ poterit a ſtatuto generali loci.no. barto.ĩ.l.
oẽs populi.ff.de iuſti.⁊ iur.⁊ in repetitõe.⁊.l.fina.de appelł.
recip.quod eſt veruʒ niſi cõtineat aliquam iniquitatem quia
tũc poterit appellari ⁊ vnus ſolus poterit reſiſtere oĩbus ſta⸗
tutarijs.vt in.c.de his que fi.a ma.ꝑte ca.vbi uide pulcbhrum
dem̃ Inno.ĩmo ſi eſt officialis tenet᷑ dimittere offm̃ ſi nõ po⸗
terit alr obuiare ſtatuto iniquo.no.doc.in.c.aduerſisde ĩmu.
ec.⁊ ab.in.c.ↄſuluit.tercio.de ap.in fi.
¶ Appellare nõ poterit incõtinẽti citatus ad locum nõ tutũ
quãdo nõ cõſtat iudici vł eſt dubiñũ an locus nõ ſit tutus niſi
pus ꝓponat᷑ coꝛã iudice qꝛ non poterit iuſtificari appellatio
niſi ꝓponat᷑ coꝛam iudice exceptio ſi tute ꝓponi poterit:ſed ſit
locus ſit adeo periculoſus vt nec ꝑ ſe nec peralium poſſit tůte
ire ad exceptionem ꝓponẽdam tũc nõ tenet᷑ pꝛoponere⁊ ha
bet locum appellatio.vt no. Inno.i.c.ex parte.j.de ap.Sive
ro notoꝛium eſt locum nõ eſſe tutum tũc uedum poteſt incõti⸗
nenti appellare ſed etiam poterit paꝛs citata citationeʒ omit⸗
tere ⁊ de citatõe nihil curare vt pꝛobatur in cle.paſtoꝛalis.S.
piſana.de re iudica.facit quod elegãter no. Inno.in.c.ij.ð di
la.eſt cõcluſio ab.in alleg.c.ex ꝑte.
¶ Appellari non dʒ a pꝛimo decreto niſi ius ꝑtis abſoꝛbea
tur nõ reparabile ꝑ ſniam a ſecũdo decreto bñ poterit appel⸗
lari quando fuit interpoſitum cõtra nõ latitãtem.eſt cõcluſio
abb.i.c.cũ ad ſedem.de reſti.ſpo.circa fi.
¶ Mõ appellat᷑ a pena legis qñ eſt lex generalis ſecus ſi eſt
ſpecialis ⁊ ſpãlitet cõtra ipᷣm facta eſt lex vł ſtatutũ vł ſi redar
guitw᷑ de iniquitate vt quia lexr imponit magnà penã:nã a iudi
ce declarãte ipᷣm ĩ eam incidiſſe optime poterit appellari.no.
glo. i. c. cupiẽtes.de ele.lib.vi.facit.c.ꝑuenit,de ap.Abb.in.c.
ſuꝑ bis.de accu.vi.colum. L
¶ Appellari nõ poterit in his que relinquũtur ↄſcĩie ſudicis
no.glo.in cle.vnica.de iurep.⁊ no:ĩ.c.ſtatutũ.S.aſſeſſoꝛem.ð
reſcrip.li.vi.tamẽ iniuſte grauatꝰ poteſt appellare ad ſuꝑioꝛẽ
nõ ad hoc ꝙ iudex teneat᷑ appellatõi deferre:ſed quo ad hoc
vt ſuꝑioꝛ poſſit examinare appellatõnẽ ⁊ reuocare grauamẽ
quod notabis.abb.vbi ſupꝛa.
¶ Appellatio interpoſita ante ſnĩam nõ vʒ niſi expᷣſſa cã rõ⸗
nabili que ſi eſſet ꝓbata deberet legitima reputari ⁊ boc ẽt ſi
cã ſit notoꝛia:nã lʒ notoꝛietas releuet ab onere ꝓbãdi non tñ
ab onere ꝓponẽdi.vt in.c.vt debitꝰ.de appel.⁊ ibi Ab.i pn.
⁊ eſt terx.in cle.appellãti.eo.titu.
¶ Appellatio nõ admittit᷑ in cauſa criminali tribus cõcurrz
tibꝰ.ſcilʒ ꝙ delinquẽs fuerit ꝓpꝛia voce ↄfeſſus nec ꝑ coactõ
nem neq; foꝛmidine toꝛmẽtoꝛum.item teſtibus conuictus itẽ
argumẽtis ſuperatus:neciudex ad quẽ tenet᷑ taleʒ appellatõ
nem admittere qꝛvidet᷑ interpoſñita cauſa ſubterfugij.vt ĩ.l.ij.

⁊.il. abſtinẽdum.C.quoꝛum app.nõ reci.⁊ glo.in.l.creditoꝛ.S.

iuſſus.ff.de appella.ij.q.vi.ſũt quoꝛum.idem intelligo quana
do ſolum fuit cõfeſſus ⁊ nullam cauſaʒ expꝛimit in appellatio
ne ad ſubſtantiam cõfeſſionis iam facte quia cõfeſſio aliter ñ
excuſata inducit notoꝛium vt dixi⁊ in notorijs nõ admittituꝛ
appellatio.ut in.d.S.poꝛꝛo.⁊ licet in appellatione a diffiniti⸗
ua nõ eſt neceſſe expꝛimere cauſam.vt in.c.quod ad conſulta
tionem.de re iudicata.illud pꝛocedit quando appellatio non
eſt contra ius quia tũc nõ admittitur niſi expꝛimatur cauſa rõ
nabilis.no. Inno.i.c.paſtoꝛalis.S.pꝛeterea.de offi.dele.abb.
in alleg.S.poꝛꝛo.ij.colum.
¶ Appellari nõ poterit heres ſi ſit actũ ð eum ex ↄfeſſiõe de
functi ⁊ ſicut ð defunctum poterat ꝓcedi ex confeſſiõe ſua tã⸗
qᷓ; ſuꝑ notoꝛio.⁊ ſic ðᷣ eiꝰheredem niſñi pᷣtẽdat iuſtã cãm grauas
minis ſicut ipᷣe defunctꝰ.no. Jo.an.poſtvin.ĩti.de ap.in.S.in
qbus..ſed nũquid. ⁊ fre.ↄſi.ſuo.ci.⁊ eſt cõcluſio abb.i.c.cuʒ
ſpali.S. poꝛꝛo.de appel.iij. colum.
¶ Appellare non łʒ ftio ſuꝑ eadẽ cauſa ⁊ ab eadem parteſi
bis fuerit ſnĩa cõfirmata.tum vt euitet᷑ infinitas tuʒ ꝓpter pᷣ⸗
ſumptõnẽ iiuſticie que oꝛta ẽ ð appellantẽ exqͥ totiens ſuccu
buit.vt in.c.tua nobis.qð ꝓcedit ẽt in ſententijs que nõ tran
ſeüt in rem iudicatã lʒ in illis poſſit de nouo cã inchoan ꝑ viã
11

querele. vt eſt gl. in. c. fratemitatis.de fri.⁊ malefi.⁊ in.c.ad re
pꝛimẽdã.de offi.oꝛ.⁊ plene ꝑ ab.in alle.c.tua nobis.iij. coł.⁊
vide circa hoc qð ſcripſi fo.legũ.li.xij.ti.iij.l.i.
¶ Appellare nõ poterit miſabilis pſona a iudice ſeculari ad
eccłiaſticũ cũ gradatiʒ ſit appellandũ.vt ĩ.c.anterioꝝ.ij.q.vi.
Eʒz poſſit miſerabiliſ ꝑſona a iudice ordĩario negligẽte ĩmedia
te adire eccłiaſticũ ꝑ.c.ex tenoꝛe.de fo.cõpe.abb.i.c.lʒ ex ſuſce
pto.e.ti.vi.coł.⁊ no. Inno.in.c.ſignificantibꝰ.de offi.delega.
¶ Appellari non poterit a ſnĩa iudicis qͥ vt bonus vir aliqͥd
arbitrat᷑.no. Inno.in.c.pᷣſentiũ.de teſti.⁊ bar.i.l.i.ff.de leg.ij.
in fi. ⁊ vide bar.ĩ.l.arbiter.ff.qui ſatiſda.cogũ.
¶ Appellat᷑ a cõſtitutõe vł ſtatuto que fit cõtra certã ꝑſonã
vere vł ꝑ cõiecturas.vide.j.cõſtitutio.
¶ Appellatus ſi recipit appellationẽ vel als intereſt ſua ne
appellatio deſerat᷑ nõ poterit appellãs illi renũciare.ar.iĩ.l.ne
mo.ff.de reg.iu.ſed vbi iſtud ceſſat dʒ appellãs appellatõi ſue
renũciare.ab.in.c.ex ꝑte.de reſcrip.ij.colũ.
¶ Appellatõi videt᷑ renũciare qui poſt appellationẽ ſuã ſpo
liauit aduerſariũ.vt in.c.an ſit.de appel.⁊ Inno.i.c.ex ꝑte.de
reſcrip.qð ẽ veruʒ ſi talis renũciatio ñ eſt damnoſa appellato
vt ibi tangũt docto.aliter tamen intelligũt alij.i.ꝙ lʒ poſt ap
pellationem appellans ſpol iet aduerſariũ q non ꝓprer boc
renũciat appellatiõi ſue ſj ꝙ nõ audiat᷑ do nec reſtituat᷑.vt in
c.ſuꝑ ſpoliatõe.de reſti.ſpo.abb.tamen tenet pꝛimum in alle.
c.ex parte.ij.colum.
¶ Appellari poteſt etiam de iure ciuili a ſententia qua quis
ꝓnunciat ſe eſſe iudicem quia licet ſit interlocutoꝛia habet ta
mẽ vim diffinitiue.vt eſt glo.no.in auẽ.habita.C.ne fi.ꝓ patre
cõmendat.ab.in.c.ex parte.de reſcrip.
¶ Si quis appellat pꝛo me pꝛeſente ⁊ nõ cõtradicente valʒ
appellatio⁊ pꝛoceſſus inde factus.no. Inn.⁊ Abb in alleg.
c.ex parte.iij.colum.
¶ Appellari poterit a mero executoꝛe etiam ſi ad nudum ar⸗
ticulũ ſit deputatus ſi modũ excedat in exequẽdo.vt in.c.cuʒ
te.iũcto.c.ſuꝑ queſtionũ.S.i.de offi.dele.
¶ Appellari poterit a ſuſpecto iudice ſi grauet duntaxat nõ
alias licet poſſit recuſari.glo.⁊ docto.in.c.ſuper queſtionum.
H.l. de offi. delega.
¶ Appellatõis renũciatio fcã ꝑ ꝑres operat᷑ magis qᷓ; remo
tio appellatõis que fit in reſcripto pᷣncipis qꝛ qñ ꝑtes renun⸗
tiãt nulla appellatio dʒ admitti.vt ĩ.l.fi.C.de temp.ap.ſed qñ
pᷣnceps eâ remouet in reſcripto admittit᷑ appellatio.no.hoſti.
⁊ ab.in.c.paſtoꝛalis.5.fi.de offi.dele.in fi.
¶ Appellare põt tertius ſi ptendit pᷣiudicium ſibi fieri de iur
puta ne ſnĩa tranſeat in rem iudicatã ſʒ ẽt vt euitet᷑ pᷣiudiciuʒ
ſacti ne moleſtet᷑ de facto.legit᷑ ⁊ nota.in.c.ꝑuenit.ð arbi.ab.
in.c.dilecti.de maio.⁊ obe.
¶ Appellari poterit ab arbitro dato in iudicio ſuꝑ aliquo ar
ticulo puta ad diſcernẽdum an fideiuſſoꝛ ſit idoneus vel non
vel ad menſuràdum agrũ vł ad videnduʒ ſi vulnus ſit moꝛta
le de qͥbus notabis tex.in.l.arbi troꝛum.ff.qui ſatiſ.cogun.⁊
boc ſiue ſit deputatus arbiter in iudicio de ↄſenſu partiũ.vel
ex offõ iudicis.bar.tamẽ ibi dicit ꝙ ab illo ꝓpꝛie nõ appellat
ſed inploꝛat᷑ iudicis offm̃ ꝑ viam cuiuſdam reclam atõis.qð
appꝛobat abb.in.c.dilectus.de arbi.
¶ Appellari poteſt ab arbitris iuris qui nõ aſſumunt᷑ ex vo
luntate partium ſed ex diſpoſitõe iuris.vt in.c.ab arbitris.de
offi. dele. li.vi.idem de arbitris ꝑ viam ſtatuti aſſumptis ex ne
ceſſitate.vt no.ꝑ ab.in.c.dilectus.de arbi.
¶ Appellatõis renũciatio ĩterponẽda ab arbitris a iure vel
iudice datis valet in caſibus in quibꝰ caſibus poterit ab eis
appellari quẽadmodum poterit ab alijs iudicibus remitti ap
pellatio.vt in.l.fi.C.de temp.app.ſed in caſibus in quibꝰnon
poterit appellari nõ cadit renũciatio appellatõis nec ẽt pote
rit emologari laudũ añqᷓ; ſit latũ.nã renũciatio facultatis im
pugnãdi arbitriũ nõ remittit᷑.vt in.l.pe.C.de arbi.ab.in alle
c.cñ dilectus.circa fi.vide.j.cõpꝛomiſſũ penale.
¶ Appellari dʒ ad ſuꝑioꝛem arbitri qui tulit ſnĩam in caſibꝰ
in qbus ab arbitro poterit appellari.vtĩi.l.i.C. vbi ⁊ apð quẽ
no.abb.in.c.cñ dilectus.iam alleg.in fi.
¶ Appellat᷑ a iudice cuius iuriſditio fuit ꝑtium cõſenſu pꝛo
gata. Bar. in. l.er ↄſenſu. de appella. fallit in epiſcopo ꝓpter
dignita tem epᷣalem.vt in.lepiſcopale.de epi: audi,.⁊ hoc duʒ

cognoſcit inter laicos ꝑ ſllam.l.als ſi inter clericos bñ cogno
ſcit appellat᷑ a ſnĩa epᷣi.vt in.c.paſtoꝛalis.de o ffi.oꝛ.⁊ in.c.ro⸗
mana.S.dʒ.de app.li.vi.⁊ ſic no.ꝙ appellat᷑ a ſnĩa lata fʒ cõ
ſiim̃ ſapiẽtis ꝑtiuʒ ↄſenſu aſſumpti.bar.i.l.i.O.queſtũ.de ap.
ab. in.c.cãm q̃.circa pᷣncipiũ.de re iudi.
¶ Appellare poſſũt ab eadẽ ſnĩa oẽs quoꝛũ intereſt lʒ in iu⸗
dicio nõ interuenerit.vt in.c.cũ ſuꝑ.de ap.⁊.l.a ſnĩa.ff.de app.
debẽt tñ taliter appellantes ẽt adiffinitiua expꝛimere cãm ap
pellandi nec ſufficit dicere appello ab iniqua ſnĩa.vt ibi not.
bar. vide.j.v.pxi.cũ ſe.⁊ vide.j.pꝓceſſus q ſit.
¶ Appellari nõ poterit regulariter a ſnĩa inter alios lata. vt
in.l.a ſnĩa.ff. de ap.fallit vbi ex ſnia inter alios dicta infertur
alteri pᷣiudiciũ.vt in.l.ſeq.⁊ pe.ff.eo.ti.ſ.cum ſnĩa ẽ lata cõtra
beredẽ in pᷣiudiciũ teſtamẽti qꝛ tũc legatarij poſſũt appellare
vł ſi eſt lata ð vnuʒ ex hberedibꝰ:alij poſſũt appellare.vt.d.l.a
ſnĩa.ſed quando nullum vł modicum intereſſe pꝛetendere po
terit tertius nõ audit᷑.vt in.c.nõ ſolet.ij.q.vi.⁊ ĩ.c.cuʒ inter.de
elec.ab.in.c.cum ſuꝑ.de re iudi.
¶Appellare an poterit tertius a qualibet ſnĩa lata cõtra pᷣn
cipalem a qua victus nõ poterat appellare.vide abb.in.c.cũ
ſuꝑ.de re iu.qui cõcludit ꝙ poterit tertius appellare a pꝛima
⁊ a ſecũda ſnĩa ⁊ etiam a tertia ſi ignoꝛauerit cauſam ſuã agi
aut ſententiam ꝑ allegatum.c.cum ſuper.nõ tamẽ talis appel
latio ꝓderit reo victo.vt ibi poteſt et ipᷣe tertius licet nõ appel
let ꝓſequi ꝓ intereſſe ſuo appellationem a victo pꝛincipaliin
terpoſitam. etiam ſi pᷣlt appellationem ipſe pꝛincipalis tran
ſigerit cum actoꝛe.vt l.a ſnĩa. S.vel reſcripſerunt.cum ſequen.
ff. de appel.eo.ti.l.ſ perluſoꝛio.poſt pꝛin.⁊.l.ſi ſuſpecta.ff.de
inoffi.teſta. vide.j.pꝓceſſus qͥ ſit.
¶ Appellat᷑ ad papam vbi deficit ſuꝑioꝛ.no.boſtiẽ in. c. cum
Jo. de fi. inſtr. nam vbi nõ reꝑitur ſuperioꝛ de iure vł de facto
papa poterit adiri.no. Inno.in.c.licet ex ſuſcepto.de fo.com⸗
pe.quia penes eum eſt poteſtas tꝑalium babitu.vt no.i.c.no
uit. de iu. deficiente ſuꝑioꝛe illum habitum poteſt papa dedu⸗
cere in actum ſicut illum exercet in cau ſis arduis etiam nõ de
ficiente ſuꝑioꝛe.vt in.c.ꝓ bumani.de homi.lib.vi.qð limita in
grauibus ⁊ arduis articulis.no.in.c.ꝑ venerabilẽ.qͥ f..ſint le.
abb. in. c. ſi duobus. de appel.
¶ Appellãs uidet᷑ appeilatõi renũciare litigando coꝛam iu
dice. vt in.c.ſollicitudinem. de ap.quod intellige in appellatõ
ne intpoſita ⁊ nõ in appellatione interponẽda.vt ibi no. In
noc.quod limita niſi actus qui poſtea geritur coꝛam iudice a
quo veniat ad augmentàdum deſideriũ appellãtis.vt no.gl.
nota.in.c.ſi a iudice.de appella.li.vi.quãvide.¶ Iteʒ limita
ſi actus geſtus poſt appellationem coꝛam iudice a quo ñ fuit
appꝛobatus in ipᷣo iudicio quia ꝑ illum actum nõ uidet᷑ renũ
ciare appellationi ut colligitur in.c.cum veniſſent.de eo qui
mit.in poſ.cauſa rei ſeruande.⁊ eſt ratio quia nõ poteſt iudex
vel pars ſe fundare ſuꝑ eo quod impugnauit.vt in regła ex eo
de reg. iur. ⁊.c.cum olim.de cenſi.facit tex.in.c.mulieri.de iure
iuran.abbas.in.c gratum.de offi.delega.¶ Item limita niſi
actus ſit actiue factus ꝑ parteʒ coꝛam iudice a quo.ſecus ſi ꝑ
iudicem.⁊ paſſus ꝑ ꝑtem vt quia poſt appellationem iuder ꝑ
tem excommunicauit.⁊ pars ſuſtulit excõmunicationeʒ vt eſt
ſingulare dictuʒ Inn.in.c.olim.iij.de reſti.ſpo.⁊ vide płe ð ̊
ꝑ abba.in allega.c.cum veniſſent.⁊ in.c.queſtioni.de appelł.
⁊ in.c.gratuin.de o ffi.delega. L
¶Appellari a minima cã poterit vtputa ſuꝑ gallina.⁊ eſt ra
rio quia appellatio non fundat᷑ ſuꝑ quantitate grauaminis
ſed ſuper iniuſticia ſnie ⁊ iniquitate iu dicis.vt in.c.de appelł.
⁊ in.c.coꝛdi.eo.ti.cõcoꝛ.l.i.ff.eo.titu.no.glo. Zauren xiiij.q.fi
na.⁊ no.qꝙ; minima cauſa eſt quando ſumptus litis iudicialis
excedũt valoꝛem cauſe.no.bar.in.l.mediterranee.ff.de ãno.⁊
tri.lib.x.⁊ iõ excuſat᷑ pᷣlatus vel tutoꝛ ſi nõ mouet cauſam in qᷓ
maioꝛ erat ſumptus iudicialis qᷓᷓ vtilitas.ab.in.d.c.de appel.
¶ Appellan poterit a ſententia iudicis declarantis quaʒ in
cidiſſe in ſententiam iuris quia declaratio eſt ſnia bominis ⁊
⁊ nõ iuris licet alias a ſententia iuris nõ poterit appellari.ð
quo no.glo.in.c.cupientes.S.ꝙ ſi ꝑ viginti.de elec. lib.vi.vbi
abb. in. c. puenit. de appel.
¶ Appellare poterit ſubditꝰẽt religioſus ſi eſt iniuſte afflictꝰ
⁊ conectus a ſuo pᷣlato ad ſuꝑioꝛem ⁊ tenet᷑ appellatõi defer
reałls punit᷑ vt in.c de pꝛioꝛe.de appel.⁊ videibi abb.

R
H

¶ Appellari poterit a ſnĩa ĩterdicti cũ ſuſpendit᷑⁊ appellatõ
tenebit eam in ſuſpẽſo.vide.j.interdicti ſnia.

¶Si appellatione pendente appellans fuerit ſpoliatus nõ
videt᷑ appellationi ſue renunciare ſi coꝛam iudice a quo com
pareat ad reſtitutionẽ petendam.vt in.c.cum teneamur. de ap

pellationibus.
¶Appellan poteri
am peccati ꝓpteriuſticiaʒ denegatam adiret᷑ pa. imꝑatoꝛẽ
ar.ĩ.c.nouit, de iu.nã in cõ cernẽtibꝰaĩam imꝑatoꝛ ſubij cit᷑ ca

nonibus ⁊ aſtringit᷑ eis.xcviij.diſt.c.ſi duo.c.imꝑatoꝛ.⁊ ð ma

io. ⁊? obe.c.oẽs.ab.in.c.i.de ↄſti.iij.colũ.

¶ Appellatiõe ab interlocutoꝛia ſi per iudicem aliquis actꝰ
ſñſit factus:vład illam interlocutoriam pꝛoceſſum pendente fa
tali ſi poſtea deſerat᷑ vel renuncietur appellationi tales actus
non valent.⁊ poteruntꝑ viam nullitatis retractari. Zapus

in ſuis allegatõibus alleg.i.

¶ Si iudex appellatiõe interpoſita ab interlocutoꝛia ex cau
ſa legitima pꝛoceſſit vſq; ad ſententiam excluſiue.⁊ ante ſentẽ

tiam ſit deſerta appellatio ſi aliqui actus pꝛeceſſerũt ſubſtan

tiales ad ſententiam non tenebit ſententia niſi illi actus irritẽ
tur ſed ſi pceſſerint actus non ſubſtantiales tenebit ſnĩa. La⸗
pus in dicta allega.i.in fi.
¶ Si ſententia feratur ſub conditi

in de eſt acſ appellaſſet ſicut excõmunicatio ſub cõditione la
ta ſuſpenditur ꝑ appellationem.de app.pᷣterea.ij.eſt gl.ſing.
in. c. dilecti. de exceſ. pla. J
¶ Appellatõi nò vident᷑ ꝑtes renũciare ſi ea pendẽte vadũt
ad arbitros ĩmo poſſũt poſtea ꝓſequi appellationẽ.nec currit

tẽpus interim. C.de temp.ap.auẽ.ſi tñ.no.glo.in.c.veniẽs.de

renũ.⁊ cle.qᷓ;ẽdiu.de appel.

„

¶ Appellare poterit notoꝛie granatꝰ etiã ſi in reſcripto ſit re
mota appellatio.eſt tex.iũcta glo.in.c.ex cõqueſtiõe.de reſtit.
ſpo.nã oĩs appꝛobatio a iure appꝛobata videt᷑ ꝑmiſſa licʒ iu

ra nõ loquant᷑ quãdo appellatio eſt remota.vt in.c.ſignifican
te.⁊.c, radulphus.de reſcrip.hoc tʒ boſti.⁊ appꝛobat abb.i.c.
paſtoꝛalis.circa fi.S.i.de app.vbi concludit ꝙ ſuꝑioꝛ examiĩa
nit vtrũ iſte appellauerit ĩ caſu a iure cõceſſo vł nõ:⁊ an fuerit
grauatus vłne qöno. ”YUM
¶ Appellare poteꝛit ſuꝑioꝛ non ſolũ ꝓ ſe ſed ꝓ ſubditis ſuis
quando poterit in hoc pᷣtendere aliquod intereſſe ſubditoꝛuʒ
vt eſt expᷣſſum in. c. dilectis.de appella.⁊ ibi Abbas circa pᷣn.
vide.j. ꝓceſſus quiit.
¶ Appellari poterit in iudicio nõ ſolum a grauamine iam in⸗
flicto ſʒ ẽt a cõminatõe facta ꝑ iudicẽ iniuſte lʒ cõminãdo ð pᷣ
ſenti nõ ĩtulerit grauamẽ ſed timet᷑ in executõe:⁊ ſic a verbali
grauamine de pᷣſenti ⁊ a reali de futuro põt appellari in iudi
cio vt colligit᷑ ex.c.cũ ceſſante.de app.⁊ ibi ab.i.coli.
¶ Appellari poteſt a ſnĩa lata ꝑ iudicem ſᷣm conſilium ſapiẽ⸗
tis in quem ꝑtes a pᷣncipio cõſenſerunt qꝛ nõ conſenſerũtĩ iu⸗
riſperitũ tanqᷓ in arbitratoꝛeʒ ſedvt in viꝝ ſciẽtificũ.eſt cõclu
ſio abb.in.c.intimaſti.d e ap —
¶ Appellari poterit licite a indice qͥ ante litẽ cõteſtataʒ circa
pncipale negociũ aliqͥd ĩnouat:vel diem aſſignatã ſine ca pꝛe
uenit. eſt tex. in. c. ſignificante.ð ap. ðZGð
¶ Appellans an⁊ quãdo poterit appellatõi renũciare? ad
poꝛem iudiceʒ red ire.vide plene ꝑ abb.in.c,interpoſita.S.ille
idemq;. de appella. . „—
¶ Appellare poterit domin? ẽt ſi ꝓcuratoꝛ ſit vere cõtumax
qꝛ conſtat ab initio contumaciam eſſe delictũ.⁊ eſt res magni
piudicij niſ dominus fuerit ſciẽs ⁊ negligẽs.C.de fal.mo.l.i.⁊
l.nõ ſolum. in pn.ff. de ꝓcu.⁊.c.i.vt lite nõ cõteſt.⁊ ibi ab.v.co
lum.iura em̃ excludẽtia a facultate appellandi loquũtur in cõ
tumace ſtudioſe.vt ſatis colligit᷑S.de app.l.conſenſu.S.fin.⁊
in.l.i.quãdo ꝓuo,nõ eſt neceſſe.ij.q.vi.ſũt quoꝛum.⁊ eſt ↄclu
ſio abba. vbi ſupꝛa.viij.colũ.vide.j.pꝓcuratoꝛ.ver.ſi dñs. hoc
idem not.bar.in.l.nec infant es.ᷣff. de fideicom.liber.⁊ in.li.ff.
de in integrum reſti. JMVMU
¶ GBꝛauatus ꝑ iudicem poterit hoc expᷣſſo incõtinẽti appel
lare:nec eſt opus ꝙ petat᷑ a iudice reuocatio grauamin is qð
eſt contra no.ꝑ YJo.an.in.c.ex parte.i.de appellatõibus.abb.

. . *

in.c.i.de dila.in pn. G

¶ Appellari poterit legitime a denegatione anarte paͤuctio

tab imperatoꝛe ad papgmquando ꝑ vi⸗

one a qua non eſt appella
tum ⁊ pendente concluſione grauatus recurrit ad papam ꝑ⸗

minus pueniri poterit ab ali

nis teſtium. vide. .teſtes. . quarte pductõſs.

¶ Appellari porerit a iudice qui aliqͥd difficile vlpericulo⸗
ſum pᷣcepit.vide.j.iudex nihil. òW

¶ Appellari nõ poterit a iudiceſi non faciat id quod ex ſuo

officio facere potuit.imputari enimdebʒ nõ poſtulanti,. Ideʒ

ſi iudex nõ condẽnatvictum in expeſis ſi ab eo nõ fuit petituʒ

appellari nõ poterit. Abb. in. c. fin. de reſcrip.circa fi.⁊ in.c.ſi⸗
gnificanit.de teſtibus.
¶ Vbicũq; poterit iudex aliqͥd facere ex offõ ſi non facit non
poterit ex hoc appellarevt eſt dictum notabile Speiin tit. de
offi.vica..expedit.⁊ hoc tenẽt Jo.an.⁊ alij doc.in.c.pe.de pᷣ
ſcrip.⁊ ẽ rõ qꝛ iudex non tenet᷑imp ẽdere offm̃ ſuũ ad commo
dũ pꝛiuatũ ſi nõ poſtulet᷑.vt in.l.inj.S.hoc aũt iudicium.ff.de
dam. infec.no. Inno.in.c.ad noſtram.ſcdo.de iureiuran.exqͥ
condudit᷑ ꝙ ſi iudex obmittit condẽnatõnem expenſarũ quia
nõ fuerũt petite nõ habʒ locũ:nec tenet᷑ de ſuo reſarcire.ſecus
ſi fuerũt petite.no.glo.in.c.fin.de reſcrip.⁊ GBar.in.l.ꝓperan
dũ.põt tamẽ iudex appellationis victũ in expenſis cõdẽnare
lʒ in pᷣma inſtantia nõ fuerũt petite.no.domini de ro.deciſiõe
ccclv.de quo latius ꝑ abba.in.c.ſignificauerũt.de excep.ij.co
lũ.vide.j.abſoluere poterit.
¶ Appellatõe interpoſita a grauamine ſeu ab ĩterlocutoꝛia
ab inferioꝛi ſi pᷣnceps appellationeʒ recipit ⁊ ex certa ſcĩa:⁊ B
ↄſtat exverbis reſeripti eius delegatus poterit illico inhibito
riam mittere qꝛ ex tali receptõe ſtatim fuit ſuſpẽſa iuriſditio pᷣ
mi iudicis.vt in.c.dilectus de reſcri.⁊ ibi ꝑ docto.Iteʒ papa
ſic cõmittendovidet᷑ appꝛobare grauamẽ:⁊ ſic nõ eſt opusq;
delegatus pᷣmittat cognitionem ſuꝑ ꝓba bilitate cauſe ſed ſo
lum ſuꝑ veritate.⁊ hanc opinio.ſentit abb.in.S.qð ſi obijcia
tur.c.romana.de ap.lib.vi.idem videt᷑ in diffinitiua ſiue cau⸗
ſa expꝛimat᷑ ſiue nõ:quia pᷣnceps in reſcribendo videt᷑appel⸗
latio nem recepiſſe.ſi antem appellationem ab interlocutoꝛia
pnceps cõmiſit nõ expᷣſſo grauamine nec ex certa ſcientia tũc
babet locum.alias.sS.quod ſi obijciat᷑.⁊ ibi doctoꝛes.de quo
vide abb.in alleg.c.dilectus.de reſcrip. HD
¶ Appellatio ſi recipit᷑ a iudice vel appꝛobat᷑ a pante termi⸗
nus ad eam ꝓſequendaʒ pᷣfixus obtinet vicem ꝑemptoꝛij vt
in abſentem ꝓcedat᷑ ac ſi ꝑemptoꝛie fuiſſz citatus.nec talis ter
iqua partium. eſt caſus no,in.c. ſe⸗
pe cõtingit.de appella.

Ald iuſtificandum appellationem ꝓpter timoꝛem impffio⸗

nis interpoſitam nõ eſt neceſſe ꝙ impᷣſſio fuerit ſecuta ſed ſa⸗
tis eſt ꝓbare ꝙ veriſmiliter de ea timebat᷑.vt in clemen.ſicut.

de appella. ⁊ In no. in. c. cum nobis, de elec. ⁊ abb.in. c. bone.
de elec. ſuper glo.ij.

¶ Appellatio extinguit pꝛonũciatum.vt in.l.i.ad turpił ali⸗
quando ſuſpendit᷑.de quo vide quod no.abb.ſingulariter in
c.fi.de ſequeſtra.poſ. r
¶ Appellationis obmiſſio nõ purgat vitium ſnĩe quominuf

pars poſſu habere regreſſum cõtra iudicem:idem ſi pars fecit

qᷓ;tum potuit:vt quia biſa ppellauit ⁊ ſꝑ fuit grauata.no.glo.
in.c.paſtoꝛalis.S.quia vero.de offi, delega.⁊ idem no.jn.c.ſes
pe.de appella.⁊ ĩ.c.ſacro.de ſen.excõ.alias tolleret᷑ obligatõ
naturalis que tamen per ſniam non tollit᷑.vt no.in.l.iulianus
ff. de condi.⁊ demõſtra. necob.c.quod ad conſultationem.de

re iudi.vbi nõ appelladovidet᷑ pars cõſentire ſnĩe quia ꝓce⸗
dit in conſenſu interpᷣtatoꝛio ⁊ nonvero.ideo cõtra iudicẽ nõ

obſtat exceptio rei iudicate.no.abbas in allega.c.quia vero.

¶ Appellare tenet᷑ pcuratoꝛ ad certã litẽ datus licʒ nõ tenea

tur appellatõ nem finire quia eſt aliud iudicium.ſed ſiẽdatus
ꝓcuratoꝛ generalis ad omnes cauſas vlł lites tũc tenetur ap
pellare ⁊ appellatõnem ꝓſequi.not.in.c.non iniuſte.⁊.c.dile⸗
ctus.de ꝓcura.idem in negocioꝛũ geſtoꝛe qui vniuerſaliter p⸗
curat negocia.no.abb.in alle.c.nõ iniuſte ⁊ no.ꝙ etiaʒ ꝓcura
toꝛ ad certam litẽ licʒ nõ teneatur finire appellationem a diffi
nitiua tenetur tamẽ pꝛoſequi appellationẽ ab interlo cutoꝛia
cum eſt idẽ iudiciñũ.no. Inn.⁊ abb. in.d. c. nõ iniuſte.lʒ in curia
romana aliter obſeruet᷑.vt ibi no.in fi. ð
¶ Appellans ſuccumbeus an debeat in erpenſis cõdemna
ri.vide notabiliter per abba.i.c.finem litibus, de dolo ⁊ cõtu
macia.colum.xiiiiiiij. er
¶ Appellatio vbicũq; ſuſpẽditaaũ gerendum ſ oĩno ille
iij

actus eſt acceſſoꝛius ad actũ iam geſtuʒ vł ei cõſecutiuns non

ſuſpẽdit᷑ ꝑ appellationẽ.⁊ eſt rõ qꝛ rõne cõnexitatis attribui
tur potius pᷣteritis q; futuris.vt eſt tex.ĩ.c.pa ſtoꝛalis.S.verũ.
de ap.⁊ ibi abb.in pᷣn.vide.ſ.l.noua.
¶ Zʒ indicis ad quem appellat᷑ officium ſit in cauſa appella

tionis pꝛonũciare bene vł male appellatum ⁊ hoc debʒz ſuffi

cere in omni caſu.vt eſt tex.in.l.eos.C.de appella.⁊.ij.q.vi.in
fin. Bar.tamẽ in.l. cum apud.ff.iud ica.ſoi.dicit ꝙ reo abſolu
to in pᷣma inſtantia ſi actoꝛ appellat ⁊ fouet iuſtam cauſaʒ de⸗
bet iudex appellationis eum condẽnare.nec ſufficit ſimplicit
ꝓnũciare bene appellatum vł male iudicatũ ſᷣm foꝛmam.d.l.
eos.⁊ no.in.l.offidius.ff.de leg.iij.pꝛimuʒ tamẽ eſt verũ ꝑ.l.ſi
pᷣſes.C. de ſentẽ.⁊ ibi glo.dicens ꝙ iudex appellationis infir
mando ſnĩam qua reus fuerat abſolutus videt᷑ ta cite illũ cõ⸗
dẽnare ita ꝙ nõ ẽ opus alia condẽnatione.idem Calde.iĩ.c.ſii
gnificauerũt.de excep.⁊ melius in.c.raynaldus.de teſta.pote
rit tamen ſi vult iudex appellatõis addere in ſententia.⁊ ideo
condemno vlł abſoluo.⁊ ſic intelligitur.d.l.cum apud.⁊.l.cre⸗
ditoꝛ.ff. de ſolu.nõ tamen eſt neceſſe.notat abbas in.c.cũ cau⸗
ſa.de re iudicata. .
¶ Appellatio ſi eſt deſerta er defectu pꝛoſecutõis poterit iu
dex a quo ꝓcedere ad executionem ſententie etiam ſine noua
citatione ꝑ.c.eum qui.de dolo ⁊ cõtuma.abbas in.c.cum cau
ſa.de re iudi.iij.colum.
¶ Mon appellãs videtur aquieuiſſe ſententie.vide infra ſen
tentia tran ſit. =
¶ Appellari an poterit ab executoꝛe.við płe ⁊ no.ꝑ ab.in.c.
qð ad ↄſultationem.de re iudi.
¶ Appellatõi an videt᷑ renũciare petens vł ſuſcipiẽs dilatõ
nẽ ſeu terminũ a indice.vide.j.renũciare videt᷑. .
¶ Appellãs friuole manifeſte ab interlocutoꝛia nõ auditur
volens poſtea a diffinitiua appellare.vt in clemẽ.vnica.ðdo
lo ⁊ contuma.quod dic vt no.abb.in.cinter monaſterium.de
re iudi.iiij. colum.
¶ Sigrauamẽ a quo nõ fuit a ppellatũ contingit negocium

vncipale vt eſt exceptioindignitatis cõtra ꝑſonas teſtiũ que

tangit negocium pᷣncipale:⁊ ſi non pᷣncipaliter ſaltem ꝑ obli⸗

quuʒ tũc in appellationea diffinitiua admittit᷑ eius diſcuſſio
glias iudex iterum grauaret ſequẽdo illoꝛũ dicta ĩ ſnĩe ꝓlatio

ne.ad quod facit.c.fi.de ap.li.vi.⁊ clemẽ.fi.eo.ti.⁊ glo.in.c.i.ð
excep.⁊ in.c.ex ꝑte ade.⁊.c.de teſtibns.⁊ no.ꝑ abba.in,c.cuʒ.i.
2.a.de re iudi.iiij.colum.
¶ Appellatio a ſnĩa nulla nõ ſuſpẽdit ꝓnũciatũ cũviribꝰnõ
ſubſiſtat ſed operat᷑ effectũ deuolutiuũdũtaxat ad ſuꝑioꝛeʒ.et

hoc reſpectu appellari non põt s ſnĩa nulla.vt in.c.dilecto.de

ap.⁊ bar.in.l.ſi expᷣſſim.ff.de appel.ab.ſuꝑ rubꝛica.de app.ij.
colũ.⁊ vide eum in.c.dilecto.eo.ti.

¶ Appellani debet a collegijs inferioꝛibus que ſunt ſubdita

maioꝛibus ⁊ oꝛdinarijs poteſtatibꝰ ad ipos maioꝛes ſiue ſint
collegia eccleſiaſtica ſiue ſecularia.vt latius no.abb.ſuper ru
bꝛica.de appel. Po ſt appellatio nẽ extraiudicialem geſta an

quãdo valeantvel veniũt irritanda.vide abb.in.c,.Oſuluit.

⁊ in.c. bone. de appella.
¶ Ap pellans temere vł impoꝛtune ſeu calumnioſe an punia
tur pena extrinſeca.⁊ qua pena de iure ciuili vł canonico.við
plene ꝑ abb.in.c.ij.de appel.
¶ Appellatio cum ſit a coꝛectione abbatis vel pꝛelati ſiue p
cedat᷑ ad coꝛꝛectionem extra iudicium ſiue in iudicio.ſiue ap⸗
pellet᷑ ante ſniam ſiue poſt neceſſe eſt vt ſemꝑ expꝛimat᷑ in ap⸗
pellatõe cauſa appellandi vtputa quia excedit modũ.⁊ ĩ im⸗
petratione litteraꝝ opoꝛtet ꝙ etiam expꝛimat᷑ cauſa condẽna
tõis.no. nno.in.c.ad noſtram.pꝛimo.de ap.⁊ ibi ab.in fin.⁊
in. c. repꝛehenſibilis.⁊ in.c. cum ſpeciali.eo.titu. ⁊.c.de pꝛioꝛe.

„

qð de eadem materia loquif.

¶ Appellatus ſi impetrat iudices ad ꝓſequẽdam appellatö

nem nõ ꝓdeſt appellanti negligẽti.nec ipᷣe appellans coꝛam
eiſdem iudicibus poterit appellatio nem ꝓſeqͥ niñ ꝓbet infra

terminũ eſſe legitime impeditũ.vt tenẽt dñi de ro.deci.cclxx. ?X

ẽt ſi impedimentũ ꝓbet ⁊ reſiſtat appellatꝰnõ poterit qꝛ qtuʒ
ad eum deſerta eſt appellatio.vt in.c.ꝑſonas.de appella.ab⸗
bas ibi circa finem. .

¶ Dilationes datas a iure ad appellandum 7 ad appellatõ

nem pꝛoſequendam ⁊ finiendam an iudex poteſt abbꝛeuiare.

vide infra terminos. 2
¶ Appellans ad curiam pᷣncipis ſi pꝓpter inopiã nõ põt illq
ꝓſequi eſt iuſta cauſa hñdi bienniũ.facit.c.qð de his.ð ſen.ex
cõ.abb.in alleg.c.ex rõne.
¶ Itinerans ad papam ex iuſta cauſa ſiue in eius fauoꝛem ſi
ue alterius eſt ſub ꝓtectõe apłica vt interiʒ eũ nõ ꝓcedat᷑ ĩ
ꝑtibus ⁊ defendit᷑ talis nõ virtute appellatõis ſed ꝑ titulũde
peregrinantibus.no.ꝑ Inno.in.c.vt debitus.de ap.⁊ ẽ ↄclu
ſio abb.in.c.meminimus.de appel.
¶ Appellans a grauamine illato ꝑ iudicem nõ tenet᷑ ampli⸗
us coꝛam iudice ad citationeʒ ſuam cõparere in illa cauſa niſi
eũ citet ad audiendaʒ reuocationez grauaminis.in.c.ſi a iudi
ce,de ap pella.lib.vi.abb.in.c.ſuper eo.i.de appella.⁊ licet ar⸗
ticulus a quo appellat᷑ ſit ſeparatus a cauſa pᷣncipali:nibilo⸗
minus iuriſdictio in tota cauſa deuoluitur ad ſuperioꝛem. fa⸗
cit.l.ſi quis ꝓuocatione.C.de appella.per rationes allegatas
per abba. vbi. S. .* J
¶ Appellatõi interpoſite ex falſa cauſa nõ tenet᷑ iudex defer
re nec de te tali appellatõe debʒ curare nec reuocat᷑ attẽptatũ
niſi veritas cãe ꝓbet᷑.vt in.c.interpoſita.de appel.ab.in.c.ſu
per eo.i.de appel.in fin.
¶ Vbicũq; ius ꝓbibet appellationem nũqᷓ; iudex tenetur ð
ferre appellatõi niſi cauſa legitima in ea expꝛimat᷑.⁊ ideo ĩfa⸗
cto notoꝛio nõ audit᷑ appellans a diffinitiua cauſa legitima
oblſuſcante notoꝛium i expᷣſſa.vt in.c.romana.S.ſi aũt poſt
ſnĩam.eo.ti.lib.vi.⁊ ſic limitant᷑ iura que dicunt ꝙ in appella
tõe a diffinitiua nõ eſt neceſſe expᷣmere cauſam.eſt cõcluſio ab
ba.in.c.conſuluit.i.de appel.
Q Per appellationẽ ſuſpenſa eſt ſuriſditio iudicis oꝛdinarñj
a quo niſi in tendẽtibus in faciliorẽ exitũ cãe appellatiõis dũ
modo abſtineat a cognitõe cãe pᷣncipalis.vñ ſi appellãs tur
bat᷑ in poſſeſſiõe ſuꝑ qua fuit appellatũ iudex a quo poterit il
laʒ poſſeſſionẽ ſibi reſtituere appellatõe in ſuo ſtatu ꝑmanẽte
vtẽ caſus ĩ.c.cũ teneamur.de ap.facit glo.in.c.ijj.de ma.ↄtra.
cõtra inter.eccdle.⁊ qð no.in.c.qua fronte.de ap.ab.in alleg.c.
cuʒ teneamur.in pᷣn. ⁊ vide abba.in:.c.tua.de ſpõ.duo.⁊ i.c.ex
lr̃is.de ma.cõtra.cõtra inter,.eccle.
¶ Appellans adeũdo iudicem a quo nõ ſuper appellatione
interpoſita ſed ſuper innouatis poſt appellationem nonvide
tur renũciare ſue appellationi.eſt concluſio abba.in.c.cum te
neamur. de appella.
¶ Appellatio generalis in vna ⁊ eadẽ cã vłin omnibus cau
ſis appellantes tangẽtibus an admittat᷑.vide pleneꝑ abba.
in.c.ↄſuluit.ij.de appel.
¶ Appellare an poterit iurans ſtare mandatis eccleſie ſi cõ⸗
tra iuramentum aliquid faciat.vłjeſt dubium. vide abba.in.c.
ad hec.ij.de appel. L .

1

¶ Appellatõe nõ obſtante.an poterit abſolui excõicatus. vi

de S.abſoluere an poterit ab excõicatõe.
¶ Appellarian lIʒ a ſnĩa interlocutoꝛia que habʒvim diffini
tiue.vide.j.ſnĩa interlocutoꝛia.
¶ Juger a quo poterit cognoſcere ad ſui inſtructionemde in
iuſticia appellatõis. vide.j.iuder a quo.
¶ Appellans ab interlocutoꝛia poterit inuito appellato ad
pꝛioꝛẽ iudicem redire cum in tali cauſa nullũ intereſſe poterit
appellatus pᷣtendere.ſecus ſi appellat᷑ a diffinitiua quia tunc
inuito appellato nõ poterit ad pꝛimũ iudicẽ redire ex eo ꝙap
pellans põt petere refoꝛmationẽ ſnĩe.ne amplius poſſit vexa
ri.ar.in.l.diffamari.ff.de inge.⁊ ma.c.cõquerente.ð reſti.ſpo.
ab. in.c.accepta.de appel.
¶ Appellationis iudex ſi confirmat ſententiam an debet re⸗
mitti eius executio ad iudicem a quo. vide infra iudex a quo
exequitur.
¶Appellatõis iudex nedum põt cõdemnare in expẽſis facij
poſt appellationẽ ſed etiaʒ in expẽſis factis ante ſniaʒ ⁊ poſt
ſniaz in cã pncipali.eſt cõcluſo Inn.in.c.ſepe cõtingit.ð ap.
⁊ eſtrõ qꝛ iudex ad quem ſuccedit loco iudicis a quo ergo ſiẽ
poterit addere ⁊ detrahere pꝛime ſnĩe.vt in.c.raynaldus ⁊ rai
nucius.de teſta. eodẽ mõ poterit cõdemnare in oĩbus expen⸗
ſis.vt no.ab.in.d.c.ſepe cõtingit.viij.colũ.
¶ An ad officiũ iudicis ad quẽ nõ ſolũ verſat᷑ fimpłr in ꝓpnũ
ciando bñ vel male app ellatũ.ſed põt diſtinguere⁊ refoꝛinar
ſniam addendo vł minuẽdo. a bb.ſuꝑ rubꝛica de appel ⁊ no·

ta.in.c. ſepe cõtingit.eo.titu.vlti.olum,.

¶ QLicet grauatus per iudicem nõ appellet tamẽ ſi illud ideʒ
grauamen iteratur poteritde nono appellare.vt in.c.ex parte
ſ. de appella.facit quod no.glo.in clemẽ.ſepe.de ver ſig.abb.

in alle.c. ex parte.in pᷣn.

¶ Appellari anꝛ qñ poterit ad delegantem.vide płe in.c.ſu

ꝑ qõnum S.veꝝ.⁊. S.poꝛꝛo.de offi.dele.

¶ Appellare põt qͥs ꝓ ſe ⁊ ꝓ ſuis adherentibꝰ.vt ĩ.c.olim.ð

accu.⁊ virtute hmõi appellatõis etiaʒ adherẽtes defendunt᷑.
nã ⁊ tenent᷑ ⁊ inuoluũtur ad berẽtes quo ad penã.foꝛtiꝰ ergo
debẽt gaudere pᷣuilegio pᷣncipalis.ar.i.c.i de offi.delega.⁊.c.
vna.de app.ab.in alleg.c.olim.in pn. K

¶ Appellarian ⁊ quando poterit a bꝛeui dilatõe iudicꝗ.vide

nota.per abb.in.c.i.de dila.

¶ Appellari poterit ab archiep̃o ad pꝛimatẽ ſeu patriarchã,
vide.j.archiepᷣs poteſt ex ↄſue.

Ab appellãdo an excuſet pauꝑtas.vide.j.paupꝑtas.
¶ Siepiſcopus babet regalia a pꝛincipe pꝛo regalibus illis
palaudum eſt ad papam.vt in.c.ſina.de delictis puero.⁊
ibi glo.

¶ Appellationis iudex regulariter poterit ſupplere defectuz

iudicis a quo.vt in.l.ticianus.ff.qð cum eo.quod intelligo ve

rum niſi ꝓceſſus ſit impeditus.in.l:reʒ maioꝛis pꝛecij. C. de re

ſcin. ven.xiiij.queſti»ſde
In cõmiſſis arbitrio iudicis ſi iudex cognouit vt iudex po
terit ab eo appellari.⁊ ſic pꝛocedit glos.ſuꝑ his.de accuſa.et
ꝓbantur ꝑ ter.in.l.ſi qua pena.iũcta.l.illud.s.inter.ff.de ver.
ſig.vbi mulcta imponit᷑ arbitrio iudicis:tamẽ poterit appella

ri ſi modus excedatur.⁊ hoc ſentit glo.in allega.l.ſi qua.⁊ ibi

bar.in fin.q.dicens ꝙ ſi pena debʒ imponi ad arbitriũ iudiq

poterit ab eo appellari.ſecus ſi aliquid cõmittit᷑ arbitrio iudi

cis libere.ar.in.l.nõ qͥquid.ff.de iudi.⁊ in.c.oↄſuluit.de offi.ð
leg.nam tũcnõ poterit ab eo ap pellari.ad hoc quod.no. Jo.

c.ſuꝑ his.ð.allegata.v.colũ.

an..in addi.ſpe.ti.de cita.S.ſequit᷑.x.ſed nũquid credet᷑.ab.in

¶ Si aliquid committit᷑ ↄſcie iudicis nõ poterit ab eo appel

lari.not.glo.in.c.ſtatutum.S.aſſeſſoꝛem. de reſcrip.lib.vi:ique
glo.limitat᷑ ꝑ glo.in cle.ij.de iurepa.vbi ſuperioꝛ ex offõ ſuo

poterit reducere illud ad bonã equitatem.facit.c.paſtoꝛalis.ð .

appella.vbi ſupꝛ.· L
¶ Si uderx cognoſcit non tãqᷓ; iudex ſedvt bonus vir ſeu ſuc

cedit loco boni viri non poterit ab eo appellari.⁊ ſic intelligi

tur quod not. Inno.in allega.c.ſtatutum.quod dictũ ſequi

Bar. in.l.i.in fi.ff.de leg.ij. poterit tamẽ in tali caſu haberi re

curſus ad ſuꝑioꝛem vt reducat᷑ ad bonã equitatem.⁊ ſic intel
ligitur glo.in alleg.c.ſuꝑ his.

2

¶ Si iudex ꝓcedit ertra iudicium in commiſſis arbitrio ſuo

puta in penitentijs iniungendis vel in diſpenſationibus fa,⸗
ciendis non poterit ab eo appellari.vt glo.⁊ abbas in d.c. ſu

per his.

¶ Si iudex pcedit iudicialiter etiazs in commiſſis atbitrio ſuo
opus eſt appellatõe.als ſnĩa trãſiret in rem iudi.vt no. anto.
in alleg. c.ſuꝑ his.⁊ ibi abb.facit tex.in.c.qð ad ↄſultatione,3.

⁊ qð ibi no.de re iudi.⁊ ab.in.c.i.de ↄſti.

¶ Appellatio an eſt neceſſaria reiectõe exceptõis recuſatõis

iudicis quo ad finẽ ſuſpendendi iuriſditionẽ iudicis vł deuol

uẽdi.vide.j.recuſatio.vᷣ.an ſola ꝓpoſitio. .
¶ Appellatio licʒ iuſte ſit interpoſita ab interlocutoꝛia tamẽæ

nõ reuocant᷑ geſta niſ quãdo detectum fuerit appellatione,zʒ
fuiſſe interpoſtam ⁊ ꝓbataʒ fuiſſe cauſaʒ legitimã qua inter⸗

poſita eſt.vt in cle.appellanti.de ap.vnde omnia pendẽt ex fu
turo euentu ⁊ pꝛobabilis cauſe appellationis.facit de excep.
cum venerabilis.geſta tamen poſt appellationem a diffiniti⸗
ua nõ valida ntur deſertione appellationis nec renũciatione:
quia ſuſpenſa eſt poteſtas iudicis a quo ⁊ deficit in poteſta⸗
te.ad hoc qð no.Jo.an.de teſti.ex ꝑte ade.⁊ in.c.cũ veniſſent

ðᷣ eo qui mit.in poſ.⁊ de electõe.auditis.⁊ de ap.ſepe. Lapus

ſua alleg.ij. vide.j.executoꝛ licq; regułr.
¶ Appellatio an ⁊ quando ſuſpẽdat interdictum,. vide infra
interdictum ſuſpenſum.
¶ Appellantem ab interlocutoria fruſtratoꝛie poterit iudex
vt contumacẽ mulctare.vt in.c.ſollicitudinem.de appel. Ites
poteſt ad vlterioꝛa pꝛocedere ſi ſtatꝰ cauſe patiturvt in.c.ij.ð

dolo ? contumacia. lib. vwMW. HH
¶ Quãuis quis nõ detulerit appellationi aduerſarij nibilo
minus ipᷣe poſtmodũ appellat in alio articulo etiaʒ in eandem

cã.⁊ nihilominus talis appellatio defendit appellantem ẽt re
ſpectu aduerſarij cuius appellatiõi noluit deferre.qð ſingułr
ꝓbat tex.in.c.dilectis.de ap.de quo ibi facit magnũ feſtũ.ab.
⁊ in.c.cum ſit romana.de app ell.
¶ Appellans ſuccumbẽs in appellatiõe poteſt poſtmodum
agere de nullitate ſnĩe ſeu ꝓceſſus.no.bar.in.l.ſi expꝛeſſim.ff.
eo.ti.⁊ abb.in alleg.c.dilecto.iiij.colum. “ð

ne ꝑ abb.in.c.nicolao.de appel.

¶ Appellatõis cauſa quando ſit tractanda in curia. viõ ple

¶ De appellatõe interpoſita adelegato epᷣi poteſt cognoſce
re eius vicarius.nam ipᷣe epiſcopus videt᷑ cognoſcere miniſte
rio ſui vicarij cuʒ ſit idem ↄſiſtoꝛium in.c.dilecti.de app.⁊ ĩ.c.
ij.de ↄſue.lib.vi.quod intellige verum quãdo epᷣs eſt abſens
in loco remoto.ſecus ſi eſt in dioceſi vł loco ꝓpinquo.ar.in.c.
ſi cõtra vnũ.de offi.deleg.li.vi.eſt concluſio abb.in alle.c.dile
cti.i.colum.⁊ melius ꝑ eundem abba.in.c.ſi quis còtra clericũ
de foꝛo compe.xiij.colum.
¶ Appellatio vnius ꝓdeſt alteri ex coꝛꝛeis ſi ſitidẽ negociuʒ
⁊ eadẽ defenſiõis câ ⁊ ſint eadem ſnĩa cõdemnati.vt ẽ tex.ĩ.c.
pe.de ap.exquo no.ab.ibi in fi.ꝙ ſi vnus ex pluribus condẽ⸗
natis appellauit alijs ſcientibꝰ ⁊ tacẽtibus:⁊ elapſo decẽdio
facit compoſitionem cũ actoꝛe alij poterũt ꝓſequi appellatõ
nem:quia beneficio iuris appellatio vnius cõmunicatur reli
quis.vt in alleg.c.penul. DUĩ
¶ Appellatus negans eſſe ſententiam apud ſe ⁊ nolens eaʒ
ad mandatum iudicis exhibere punitur.vt infra negãs inſtru
mentum. ððJJMU
¶ Appellat᷑ a domino feudi ad quẽ debʒ appellari.vide per
abb.in.c.ceterum.de iudi.iniff.

¶ Appellat᷑ a iudice dato ab epᷣo recuſato ad ipſuʒ recuſatũ

vt alij cauſam deleget appellatõis nõ tamẽ appellat᷑ ad eum
quo ad cognoſcendi facultateʒ.vt eſt cõ cluſio ab.in.ciſi quis
cõtra clericum.de fo.cõpe.xi.colum. ’èðUMD

¶ In appellatõis cauſa poteſt intẽtari poſſeſſoꝛiũ et petito

riũ ſuſpenſum.vide.j.poſſeſſoꝛiũ ⁊ petitoꝛiũ ⁊c.

¶ Appellare an poterit ficte confeſſus. vide infra cõfeſſio.vᷣ.

ficte confeſſus. HW
¶ Appellari an? quando liceata pᷣcepto p̃lati facto ſine cãe
cognitione vel oꝛdine iuris non fuato.vide Inno.in.c.ad au

res.de tempo.oꝛdi.

¶ Appellatio an habeat locum in notoꝛijs:vide.j.notoꝛiuim

iuris.cum ver.ſeq.

¶ Appellare poterit qs a ſmia quatenus facit cõtraſe ⁊ apy

pꝛobare in eo qð facit ꝓ ſe.vide.jlibellus vbi cõtinet.
¶ Appellari an poterit a ſnĩa iudicis lata ſuꝑ petitõe ð redu

cẽdo laudũ ad arbitrium boni viri.nam ſicut ab arbitramẽeéto

nõ appellat᷑ ſic nec a ſnĩa que ſuꝑ eo fer᷑ nam iudexñ cogno
ſcit vt iudex ſedvt vt bonus vit.vt.ff. ꝓ ſocio.l.ſi ſocietatẽ.ĩ ff.
⁊ habeat᷑ ꝑinde ac ſi non vt iudex fuiſſʒ aſſumptus:ſj quiavt
ſubrogatus in alterius locũ naturaʒ illiꝰſoꝛtit᷑ ff.ſi qͥs cau.l.ſt
cũ.S.qui iniuriarum.alias enim ꝑ pꝛimã ⁊ ſecundam appella
tõnẽ in anfractus litigioꝛũ inciderent partes quod a pꝛicipio
abhoꝛꝛuerũt.hoc tʒ Bar.in.l.i.C.ne liceat in vna ⁊ eadeʒ cau
ſa ter.pꝛouo.⁊ Salyce.in.l.cum antea.C,.de arbi.⁊ latiꝰ in.l.?
in maioꝛibus. C. eo. ti,/ MMM
Apoſtata.
¶ Apoſtata eſt monachus qui defert habitum monachales⸗

deſuper defert habitum clericalem,. vide infra monachum qͥ
bene defert.
¶ Apoſtatare non dicunt᷑ ꝓpꝛie niſ qͥ legeʒ chꝛiſtianã dimit
tũt.iij.q.iiij.beatus.xxvi.q.vl.nõ obſeruetis.⁊ qui relicta pꝛo
feſſiõe quã dimittere nõ lʒ dimittũt ſine cã.l.diſt.c.vl.no.inn.
in.c/ex parte.de temp.oꝛdi. L
¶ Ara poterit interuenire ꝓ phendo mr̃imonio ⁊ nõ pena.
vide.j.matrimoniũ.v.ꝓ cõtrahenndo.
¶ Arraꝝ effectus vt valeat in matrimonio opus eſt vt vereĩ
terueniat ita ꝙ quãtitas ſit numerata ⁊ tradita parti.ſecꝰ vbi

pars confitet᷑ ſe recepiſſe tantũ ⁊ cõſtaret dexõtrario vt vult
Frede.ↄſilio.cxliiij.⁊ conſilio.clxxxix. Abbas in.c.gemma.de

ſponſa. ⁊ vide infra matrimonium. ver.ꝓ contrahendo.

Arbiter.

¶ Arbitroꝛum appellatione etiam arbitratoꝛes cõtinentur

⁊ ſic iura facientia mentionem de arbitris habent locum in ar .
bitratoꝛibus niſi detur in eis ratio diuerſitatis.facit.l.ſ ſocie
tatem.S.arbitroꝛum.ff.ꝓ ſocio.no.abb.in.c.cum viceſimuʒ.in

fi.⁊.c.pe.in fine.de offi delega.

¶ Arbitrio iudicis ſi aliquid relinquitur intelligit᷑ de iudice

diſcreto ⁊ exꝑto.vide infra teſtem coadiuuat.

QArbiter debʒz citare partes ad locum vbi cõpꝛomiſſuʒ fa
ctum eſt vł in ſeceſſibꝰ ſi arbiter talis ſit qui conſueuit in ſeceſ
ſibus agere ⁊ iuxta vꝛbem vł locum cõpromiſſi dũmodo locꝰ
ſit tutus ⁊ licitus vtriq; ꝑti.ff. de arbitris.l.ſi cum dies.S.ſi ar

biter. no. Inno.⁊ abba.in.c.pᷣſentata.de teſti.⁊ ibi hoſtiẽ.

¶ LQicet iudex delegatus vł oꝛdin arius nõ poterit iuberevt
in eum cõpꝛomittat᷑.vt.ff.de arbi.l.ſʒ ſi in ſeruũ.iij.q.vij.tria.ĩ
fin.ſed ſi ꝑtes volũt in ipᷣm cõpꝛomittere bene pñt.ar.ff.de tu
to.⁊ cura.da.ab his.l.pᷣtoꝛ ait.⁊ in auẽ.vt differẽtes iudi.S.ſi

vero contingit.col.ix.⁊ no.i.c.lr̃as.⁊ ibi glo.i.de pꝛeſum.
¶ Arbitratoꝛi data eſt pot eſtas vt poſſit alte ⁊ baſſe ꝓcede

re operat᷑ ut nõ poſſit reduci laudũ ad arbitriũ boni viri.vt in

c.fi.de maio.⁊ obe.⁊ ibi abb.de quo plenius per eum in.c.qͥn⸗
tauallis.de iureiuran.

¶ Si laudum con tinet peccatũ ꝑ ꝑtes irremiſſibile tũc ẽ ipſo
iure nullum:ſiue ꝓnũcians fuerit arbiter ſiue arbitratoꝛ.vt in
c.ij.de arbi.⁊ in.c.fin.de rerũ ꝑmuta.⁊ in hoc caſu nõ eſt opus
vt fiat reductio ad arbitriuʒ boniviri:qꝛ tũc iudex poteſt illud
ſimpliciter nullũ ꝓnũciare.vt in alleg.c.fi.⁊.c.examinata.ð cõ

firma.vtił.nulla enim lex nec aliquis ſuperioꝛ poterit ſuſtinere

actum cum peccato.vt in.c.fi.de pꝛeſcrip.⁊ in.c.iulianus.xi.q.
iij.nec in tali caſu pꝛoderit nõ reclamatio infra deceʒ dies.nã
ſicut ſnĩa iudicis nõ tranſit in rem iudicatam ratione peccatiĩ
minentis.ut in.c.latoꝛ.de re iudica.⁊.c.inter monaſterium.eo.
ti.ſic nec laudum arbitratoꝛum.ſñi autem laudum continet pec
catum remiſſibile per partes quia ſolum tangit pᷣiudiciuʒ par
ti um ſeu pecuniarium:⁊ tunc ſi iniquitas laudi eſt notoꝛia in
dubitanter tene ꝙ nõ ſolum officio iudicis poterit retractari.
ſed etiam contra executionẽ competit exceptio doli:qꝛ omnis
iniquitas notoꝛia habʒdolum pᷣſumptum.vt in.c.i.de pᷣſnum.
⁊.l.creditoꝛ.S.luciuſ.ff.manda.ſed vbi laudũ eſt doloſum ſem
ꝑ competit exceptio doli alteri parti.vt in.l.iij. C. eo.⁊.l.non di
ſtinguemus.S.cum quidam.ff.de arbi.Si vero nõ cõtinet eui
dentem iniquitatem.⁊ tunc diſtingue inter arbitrium ⁊ arbi⸗
tramentũ.nam arbitramentũ debʒ reduci ad arbitriũ bo ni vi⸗
ri ꝓbata leſione.vt in.c.veniens.de iureiuran.⁊.l.ſi ſocietatẽ.
§.arbitroꝛum.eo.titu.in arbitrio autem ſecus:quia vbi nõ cõ
ſtat de euidenti iniquitate non pꝛeſumitur.⁊ ſic nullum reme
dium competit.no.abb.in alle.c.ij.de arbi,.vide infra pactuʒ

de non reducendo.

¶ Ar bitrium penale an poteſt emologari.vide infra cõpꝛo/

miſſum penale.

¶ Arbitriũ emologatum a parte poteſt erecutõi mandari.ſʒ
ſi nõ eſt emologatum agit᷑ ad penam.ſi aũt nõ eſt pena appo
ſita agit᷑ ad in tereſſe.quod intellige in cõpꝛomiſſo facto tãqᷓ;
in arbitrũ.vt in.c.ꝑ tuas.de arbi.ſi enim tanqᷓ in arbitratoꝛẽ

vl amicabilem compoſitoꝛem fuit cõpꝛomiſſum tũc agit᷑pciſe
ad obſᷣnantiaʒ arbitramẽti.lʒ pars ſentiens leſionẽ põt pete
re reductionẽ ad arbitriũ boni viri.vt in.l.ſi ſocietatem.S.arbi
troꝝ.ff.ꝓ ſocio.⁊.c,q̃ntauallis.⁊ ibi hoſt.vide gl.in.c.cãm.de

elec. ab.in alle.c.per tuas.

¶ Arbitro ſi ſit data poteſtas ꝑ partes vt cauſaʒ decidat ꝓ

ut voluerit de iure vłoe facto:⁊ etiam liq; verbum voluerit de

ſui ꝓpꝛia ſignificatõe videt᷑ impoꝛtare voluntatẽ abſolutam

excepto tamẽ fraude ⁊ dolo. vt in.l.fideicõmiſſe. .qqᷓᷓ.ð leg.
iij. ⁊ in. l.cõditio.S.fi.ff manda.tamẽ hoc non verificat᷑ ſimpłr
ſed vbiinterpꝛetatio huius verbi cõcernit odiumvel pᷣindici

uʒ cõcedentis poteſtateʒ maxime odiũ tertij vłleſionè alteriꝰ
ꝑſone reſtringit᷑ advoluntatẽ ratõni ſubmiſſaʒ:⁊ ius alterius
nõ ledentẽ qꝛ ſub volũtate tali nõ cõtinet᷑ cõceſſio iniqua:nec
ius alteriuſ enoꝛmiter ledenduff de teſts. miliilei. Telein fraudẽ

⁊.l.cum filius.eõ.ti.C. de pa.po.i..iij.ad fl.de inoffi.teſt.l.ſqũ.
⁊quod no.de offji.deleg.c.ex parte.nec ob.verbũ de facto qꝛ
ꝑ hoc cõcedit᷑ iudici agere pᷣter legem.nõ cõtra:qꝛ ſemꝑ in qͥ
cũq; plene⁊ generaliter poteſtatis attributione ſubaudit᷑:dũ
tamen ne quid turpe ne quid illicitum ne quid iure pꝛohibi⸗
tum faciat.vt in allega.l.i.de teſta.mi.iũcta.l.dotalẽ.⁊.l.ĩ frau
deʒ..l.cũ filius.eo.ti.ff.qð qͥſq; iu.l.iij.S.ſi ꝓcuratoꝛ.abſurdꝰ
em̃ ⁊ pꝛauus intellectus ſꝑ eſt euitandus etiaʒ faciẽdoviʒ lr̃e
vt in.l.ſcire opʒ.S.aliud.de excu.tuto.ff.de legi.l.benigniꝰ.⁊ ĩ
l.am bigua.eſt cõcluſio Zapi.ſua alleg.cxxviij.vide.j.pactum
de nõ reducendo. .
¶, Arbiter electus a partibꝰvt poſſit ꝓcedere fuato iur oꝛdi
ne vł nõ ſeruato ſi talis ꝓcedat iuris oꝛdine ſᷣuato ſtabit᷑ dcõ
ſuo ⁊ nõ poterit reduci ad arbitriũ boni viri. ſed ſi pꝛocedat ñ
ſeruato iuris oꝛdiĩe cẽſet᷑ arbitratoꝛ ⁊ poterit tũc peti reductõ
ad bonuʒ virũ.no. Inn.⁊ alij doc.in.c.qntauallis.de iureiur.
¶ Arbiter cui data eſt poteſtas vt pꝛocedat obuato vł nõ
obſeruato iuris oꝛdine ſi partim obſeruet iudiciarium oꝛdinẽ
⁊ partim nõ:eius ſnĩa valebit ſi ſit equa.alias reducet᷑ ad bo⸗
ni viri arbitriuʒ quia talis iudicat᷑ arbitratoꝛ vt in tali dubio
oĩs cedat iniquitas.vt ĩ.l.qð ſi epheſi.ff.de eo qð certo lo.nec
ob.qꝙ vna via electa videt᷑ alteri renũciare qꝛ illud veꝝ qñ vie
ſũt incõpaſſibiles.vł quando electõe tollunt᷑.obfſuare aũt vł
nõ obßuare iuſ oꝛdinẽ ſũt vie cõpaſſibiles.no.hoſt.⁊ barba.
in.c.qutauallis.de iureuur.
¶ Ar biter cui data eſtpoteſtas ꝑ partes ut de facto ⁊ ð iure
poſſit ꝓcedere ſed ſnĩare de iure tãtũ talis erit arbiter ſᷣm fra⸗
ciſcum de aretio.cui remiſſa eſt obᷣuatio ⁊ neceſſitas ritus iu
dicialis in ꝓcedendo ſicut dicimus in ſiłi in iudice in.l.nec q̃e
q..de plano.ff.de offi.pcon.⁊ lega.⁊ in.l.de ſubmerſis.C.ð
naufra. ⁊ no.in clemẽ.ſepe.de verbo.ſi.⁊ eſt ratio quia mixta
attribuũtur dignioꝛi.vt in.c.quod in dubijs.ð renũ.reſpectu
ergo ſententie que eſt finis foꝛme pꝛopoꝛcionatur arbitro.re⸗
ſpectu vero modi ꝓcedendi attribuit᷑ arbitratoꝛi. Statur er⸗
go talis arbitri ſnie ſiue ſit equa ſiue iniqua.v t in.l.diẽ ꝓferre
Sſtari. ff.de arbi.
¶ Ar bitratoꝛis laudum iniquũ reducit᷑ ad arbitriũ boni vi⸗
ri ſiue ſit pena appoſita vł iuramentũ ſſiue nõ.nam tale iniquũ
laudum nõ aſtringit cõpꝛomittentem ei ſtare niſ pꝛius ſit ad
boni viri arbitriũ redactũ.vt in.l.ſi libertus.ff. ð ope.li.⁊ ĩ.l.ſi
quis.ff.de verbo.ſig.⁊ in.l.fi.C.de do.pmiſ.no. Inno.in alle.
c.qntauallis.quod verum dicit ibi hoſt. niſi ei ſt data ptãs a
ꝑtibus vt de iure vnius poſſit dare alteri in totũvł in partem
⁊ quatũcunq; ĩiuſte ꝓnũciet ſtabit᷑ dicto ſuo.⁊ ſi pꝛna appo
nat᷑ ⁊ iuret᷑ qꝛ nõ põt peti reductio qͥn petens ſit ꝑiurus ⁊ in⸗
currat penam ex equitate tamẽ iudex poteſt ſuccurrere vt inqͥ
rat ex offõ ⁊ ita poſſʒ boc agere penſatis cauſis ⁊ tempoꝛibꝰ
⁊ qualitatibus ꝑſonarũ.vt ibi no.hoſt.⁊ no.in.c.fi.de trãſac.
⁊ in.c.ij.de arbi.⁊ idem per om nia in illo in quem eſt compꝛo⸗
miſſuʒ vt alte ⁊ baſſe poſſit cognoſcere.vt no.in.c.humilis.ð
maio.⁊ obe.⁊ pꝛedicta credo pꝛocedere niſi conſtet expꝛeſſe
doloſe eſſet pꝛonunciatum quia dolus futurus per pactũ nõ
poterit remitti licet dolus realis ſit.vtin.l.ſ quis rationem.⁊?
l. gayus.ff.de liber.lega.⁊ pꝛeſumitur dolus vbi ẽ magna le⸗
ſio.vt in.l.omnes.S.lucius.ff.que in frau.credito. doc.in alle.

ciquintauallis.
¶ Acd arbitriũ bonoꝝviroꝝ iudex dʒ recurrerevbi agit̃de re
tinẽda aliqua re.vide.j.extimatio. 5

¶ Arbitrium nulluz nõ poſſũt partes emologare ſeu appꝛo
bare quia ↄſenſus partium nõ poteſt purgare vitiũ nullitaſj.
vt in.c.fi.de cõfirma.vti.vel inuti.quod intelligo quãdo vitiũ
nullitatis nõ dependet a ↄſenſu partiumvt ibi.ſed vbi vitiuʒ
nullitatis cõ cernit merum fauoꝛem partium partes ſciẽter ap
pꝛobando tenentur ad obuantiam ſaltem ex vi pacti ⁊ ſi nõ
ex vi ſententie ſeu laudi.vt eſt tex.nota.iuncta glo.in.l:.ij. Ccõ
mu niavtriuſq; iudi.⁊ glo.⁊ docto.in.c.ſgnificaſti.de fo.com
pe. ab. in alle. c.fina. de cõfir. vti.vel inuti.circa pꝛincipium.et
in.c.pꝛudentiã.de offi.delega.
YMeductio ad arbitriũ boni viri ſi petatur ſuꝑ re eccłiaſti⸗
ca cõtra laicuʒ ſi agi᷑ remedio cõmuni debʒ caula agitari.co
ram ſeculari.vt tʒ frede.conſilio.lxxv.quod intellige verũ ſᷣm
anto.in.c.ſi dericus laicum.de foꝛo compe.niſi alleget᷑ fraus
vel dolus arbitratoꝛis verus vł pᷣumptus.⁊ idem tenet ab.

in.c. cum ſit generale.eo.ti.quãdo allegat᷑ dolus reipſavt ma
gna leſio.alleg.c.expoſñita.de arbitris.⁊ ibi etiam per Abba.
⁊ pleniꝰ in.c.qͥntauallis.bart.in.l.ſi ſocietatẽ.S.arbitroꝝ.ff.p
ſocio.⁊ in.lł.ij. C.vbi ⁊ apud quem. .
¶ Arbitratoꝛ poterit ſolũ ꝓ bono pacis tollere de iure vniꝰ⁊
dare alteri:l clariſſime ex ꝓnũciatõe ſua hoc appareat.⁊ non
ſolũ in caſu dubio boc poterit agere ſed ẽt in caſu certo ꝓ bo

no pacis.vt colligit᷑ ex.c.niſi eẽnt.de pᷣben.ſic ergo limitatur

tex.in.l.ſi ſocietatem.S.aibitroꝝ.ff.ꝓ ſocio. et in.l.ſi de ineis
§. recepiſſe.ff. de arbi.no.ab.in alleg.c.niſi eſſent.ij.colũ.
¶ Arbitri dictũ ſi cõtineat euidẽs pctm̃ nõ tʒ.ab.iĩ.c.ij.de ar⸗
bi.⁊ in.c.cãm.de elec.vide ibi de arbitratoꝛe. .
¶ Arbitratoꝛes duo electi cõmu ni cõſenſu partium ſi nõ pñt
cõuenire in vnũ iudiciũ nõ debẽt cõpelli eligete tertium.not.
bal.in ti.de feudo.in.c.i.de ĩueſtitura in maritũ facta.col.x.qꝛ
tales non ſunt arbitri ſed ſunt quaſi quedam pꝛoſenete ⁊ cõ⸗
munes amici.vt in.l.ſi quis arbitratu.⁊ quod ibi not. Bar.ff.
de ver.obli.in arbitris aũt ſecus.vt no.in.c.ſuſpitõis,.de offi.
leg. ⁊ ibi no.abb.ij colum.
¶ Arbitri duo compꝛomiſſarij ſi diuerſas ſententias pferũt
nulla earum tenet.vt in.c.fi.de re iudi.abb.in.c,ſuſpitionis.ð
offl. deleg. circa fi. —
¶ Arbitri ſi ſunt duo ⁊ vnus eſt in habilis coꝛꝛuit quicquid
agunt. vt in.c.cum ſupꝑ.de offi.delega.⁊ in.l.ꝑ vim.ff.de arbi.
ab.in.c.conſuluiſti.de ꝓcura.
¶ Arbiter aſſumi nõ poteſt in cã retõ nis in integꝝ:quia eſt
mixti imꝑij ⁊ expedit᷑ iudicis offõ no bili.vt in.l.quod ſi mĩoꝛ.
in fin.ff.de mino.arbiter aũt nõ bʒ ea que ſũt imꝑij nec ſimpli
ceʒ iuriſditionẽ.vt in.l.i.C.de arbi.⁊ in.l.ait pᷣtoꝛ.ff.de re iudi.
nec poterit aſſumi arbiter in cã mr̃imonij.ð quo ſolus epᷣs co
noſcit.vt in.c.accedẽtibus.de exceſ.pᷣla. Itẽ in cã liberali.vt
in.l.nõ diſtinguemꝰ.S.liberali.ff. de ar.necin cã crĩali crialiter
intẽtata. vt in alle.l.nõ diſtinguemꝰ. S. iulianꝰ.⁊ in.l.q̃d ergo
ff. de bis qui no.infa.⁊ regułr nõ porerit arbiter afſumi ĩ cãis
que exigũt maioꝛes iudices q;tumcunq; ꝑtes ↄſentit.de qui
bẽꝑ gl.in.c.qð tranſiationẽ.de offi.le.⁊ in.c.maioꝛes.ð bap.⁊
c.q;uis.de elec.lib.vi.ab.in.c.cãm.de in inte.reſti.
¶ Arbiter nõ poterit ꝓnũciare ꝑte abſente qñ cõpꝛomiſſus
eſt ſimpłr pen ale.niſñi fuenit appoſita clauſula rato manente
pacto vł alia clauſula ꝙ totiens pena cõmittat᷑ quotiẽs ſue⸗
itt cõtrauentũ.no.in.l.diem ꝓferre.S.ſi qͥs litigatoꝝ.ff. de ar⸗
bitris.⁊ in.l.ij. C. eo.ſed ſilpars abeſt poſt concluſionẽ in cau
ſa poterit arbiter pꝛonunciare.aꝛgu.in.l.q;uis.C. de adulter.
quod intellige vt late per Abbatem in.c. cum dilectus.ð arb.
ſuper glo.fina.
¶ Arbiter nõ poteſt ſnĩam ſuã executõi mandare ſed recurrẽ
dum eſt ad ſuperioꝛem oꝛdinariũ illius cõtra quẽ fienda eſt ex
ecutio.vt in.l.cũ antea. C. de arbi.⁊ in.l.a diuo pio.⁊ in.l.ait pᷣ
tor.ff. de re iu.no.ab.in.c.cũ dilectꝰ.⁊ in.c.ꝑ tuas.de atbi.
¶ Arbitriũ penale nõ poterit emologari.no.ꝑ glo.⁊ bart.i.l.
ij. ff.de arbi.⁊ anto.in.c.ꝑ tuas.eo.ti.qð eſt verum ſᷣm abb.ibi
vt nõ det᷑ actio ex ſnĩa.⁊ ſic loquit᷑l.cum antea.eo.ti.ſed ſi ꝑp⸗
tes appꝛobãt arbitriũ latũ ſine appoſitõe pene ſʒ in cõpꝛomiſ
ſo fuerit pena appoſita poteſt agi ex tacito pacto ita ꝙ ꝑtes
de nouo vident᷑ cõtrahere vt fiat qð continet᷑ in ſnĩa arbitri.
qð ꝓbat᷑.nã ſi ſnĩa lata a iudice cũ ſit nulla poterit ratificari a
ptibus ⁊ bʒvim pacti ex nouo cõtractu.vt ĩ.l.ij. C.cõia vtriuſ
q; iudi.no.bar.in.l.vnica.C.qui ꝓ ſua iuriſditõe.eodẽ mõ põt
ratificari iſta ſnĩa arbitri nõ vt agat᷑ ex ſnĩa ſed ex tacito pacto
⁊ quodã nouo cõtractu.vt ab.in.d.c.ꝑ tuas.⁊ ĩ.c.dilecti.e.ti.
⁊ boſt.in.c.qͥntauallis.de iureiu.
¶ Arbiter qui male iudicauit tenet᷑ parti ad intereſſe:⁊ etiax
ſi ab eius ſnia nõ appellet᷑ ⁊ nõ videt᷑ ꝑs grauata eã ↄſentire
nec talis ſnĩa tranſit in rẽ iudicatã qͥn pars poſſit ð arbitrum
regreſſũ hre cũ arbitria ſũt redacta ad ĩſtar iudicioꝝ.vt ĩ.l.i.ff.
de arbi. hoc tenet Bar. in.l. f.. ff de varijs ⁊ extraoꝛ.cog.ab.ĩ
c.paſtoꝛalis.S.qꝛ vero.de offi.deleg.iiij.colũ.vide.S.a ppella
tõis obmiſſio. arbitratoꝛ tamẽ nõ tenet᷑ niſ de dolo⁊ lata cul
pa qꝛ eqpaꝛat᷑ ꝓſenete ſeu mediatoꝛi inter ꝑtes cũ arbitratoꝛ
nõ ẽ ꝓpꝛie arbiter nec iudex. vt in.l.ſ de meis.5. recepiſſe. ff.ð
arbi.⁊ tũc dicit᷑ in lata culpa quãdodeuiat ab eo qð cõmunit
hoĩes feciſſent.vt in.l.late culpe.ff de ver.ſi.⁊ ab.vbiſ upꝛa. vi
de.j. iuramentum cum dirigat᷑ ⁊ vide ab ſuper rubꝛica de ap⸗

quẽ. abb.in.c.cauſa.de in integ.reſti. .
¶ Arbitratoꝛ poterit pꝛocedere omnibusdiebus feriatis eti

pellationibus. in fine.
¶ Arbitrij doloſ executionẽ ſi ꝑs petit cõpetit ð eũ exceptio
de dolo. vt eſt ter. aꝑtus in.l.nõ diſtinguemus.S.cũ quid:ff.
de arbi.no.abb.in.c.ij.de arbi.
¶ Arbitrirecuſati ſnia tʒ:Iʒ Z illũ cõpetat exceptio doli ex eo
ꝙ agit᷑ nõ ex ſnĩa ſed ex ſtipulatõe.ſecꝰin ſnĩa iudiqᷓ recuſati.
no.abb.in.c.ij.de arbi.⁊ no.in.l.nõ diſtinguemꝰ.eo.ti.
¶Arbitratoꝛes ⁊ ↄfiles qui adhibent᷑ inter ꝑtes ad aliquã
cõcoꝛdiam edendaʒ vt rõem ſeu calculũ facdiant tenent᷑ de do
lo vel lata culpa ſiẽ̃ a grim eſſoꝛes.tex.ẽ no.⁊ ibi bar.ĩ.l.fi.ff.ſi
men.fal. mo.dixerit⁊ ꝑ eundẽ in.l.fi.ff.de var.⁊ extraoꝛ.cogni.
nã ſi aliqui exercent aliquã artẽ tanqᷓ; periti nõ folũ ð lata cul
pa ſed etiaʒ de leui ⁊ leuiſſima tenent᷑ im quãtitatẽ imperitie
ſicut dicimꝰ de iudice.vt in.l.illicitas..ſicut.ff. de offi.pſi.no.

abb. in. c. qꝛ indicante.de pᷣſcrip.

¶ Arbitri electi ꝑ cõpꝛomiſſuʒ ſi poſſunt pꝛonũciare ſm iura
pñt ꝓnũciare ſᷣm ↄſuetudines ⁊ ſtatuta ẽt iuri cõ traria ꝑ auẽ.

p̃ſides.C. de epi.audi.⁊ ꝑ.l.rem nõ noua.C.de iudi.nã pꝛonũ

ciando ſᷣm ↄſuetudinẽ vident᷑ indicare ſᷣm iura.text.⁊ glo.ĩ.c.
i.vt lit.pen.maxime qꝛ ſtatuta locoꝛũ ⁊ ↄſuetudines ſũt ius ci

ulile. vt in.l.oẽs pplłi.ff. de iuſti.⁊ iu.⁊ pꝛeſuppoſito q appella
tiõe iuris intelligat᷑ de cõi duntaxat vt aliqui dicũt ꝓnũciat᷑

ſm ius cõe:exquo mandat ſuari ↄſuetudinẽ.arg.in.l.ſi ita di⸗
xero.ff.de cõdi.⁊ demon.⁊ abb.ſuꝑ rubꝛica de ↄſue.⁊ in.d.c.i.
vt lite pendente.
¶ Si litigantes volũt queſtionẽ eoꝛũ in aliquẽ cõem amicñũ
cõpꝛomittere ⁊ nõ pñt habere cõcoꝛdiã de certa ꝑſona eligen
da poſſũt dare alicui vel aliquibꝰptãteʒ vt ipñi eligant eis ar
bitrũ vł arbitros ⁊ valebit electio ꝑ illos facta ac ſi ab ipis ꝑ
tibꝰ fuiſſet fcã.vt colligit᷑ ex tex.c.in cãis.de elec.⁊ ibi ab.circa

pn. ⁊ ꝑ hoc limitat᷑c.innotuit.de arbi.

Arbiter lʒ nullam habeat iuriſditionẽ in cauſa ſuꝑ qua cõ⸗
pꝛomittit᷑ ꝑ ꝑtes eius:ta men ſnĩavi ſtatutivel co nſuetudinis
ſi eſt appꝛobata ꝑ expꝛeſſam vel tacitam voluntatẽ ꝑtium põt
executõi mãd ari.vt in.l.pe.C.de arbi.ab.no.in.cirrefraga bi⸗
li. S. ceteꝝ.de offi.oꝛdi. ð

¶ Arbitratoꝛ poterit aſſumi in cã reſtitutõis non vt reſtituat

ſed vt cõponat.vide.j.compꝛomit.

¶ Arbitri ſnĩa ſi ex foꝛma ſtatuti hʒ executionẽ paratà tunc ĩ⸗

famat ſi delictũ eẽt ante famoſum.no.bar.in.lij. C.vbi ⁊ apud

am in honoꝛem dei quia coꝛam eo nõ eſt iudicium ſed eſt poti

us quedam tranſactio ſeu compoſitio. vt in auten.ſi res. C. de

iudi.⁊ poterit die dominica arbitratoꝛ ferre arbitramentum.
facit glo.in clemen.vnica.de offi.delega.⁊ in.c.i.de fer.vbi po

terit pax die feriato fieri.⁊ ſic oẽs intẽdũt licite in his diebꝰad

pꝛoceſſum pacis vt arbitratoꝛ.facit notã.abbas in.c.cum di

lectus.de arbi. arbiter tamẽ diebus feriatis nõ poterit ꝓcede

re.vt ibi no. Abbas.

¶ Arbiter ſen arbitratoꝛ hi ñ poſſit extẽdere ſuã ptãteʒ ad ali

as res qᷓ;ᷓ in cõpꝛomiſſo expꝛeſſas.vt in.c.cũ dilectus. de arbi.
poterit tamẽ pecuniã dare alteri ꝑti ꝑ illũ cui rem adiudicauit
qꝛ pecunia nõ eſt pꝛoꝛſus alia res.ꝑ eam em̃ fit extimatio oĩnʒ

reꝝ. vt in.l.i.ff.de cõtrahen. emp.⁊ in.c.eijciens.lxxxvij.di.no⸗

abb. in alle. c. cũ dilectus.
¶ Arbiter poteſt ſe extendere ad nõ deducta in cõpꝛomiſſo:
dumodo illa adherent expᷣſſis in cõpꝛomiſſo.pᷣſertim ſi cãlpᷣn
cipalis ſine illis cõmode diffiniri nõ põt.no.glo.⁊ Inno.i.c.
cũ dilectus.de arbi.⁊ in.c.ex ꝑte.eo.ti.⁊ ſic ſivertat᷑ in dubiuʒ
ſuꝑ qualitate reꝝ expꝛeſſarum ĩcompꝛomiſſo poterit etiã arbi

ter de illa qualitate cognoſcere ⁊ ꝓnũciare an veniãt i cõpꝛo

miſſuʒ qꝛ hoc eſt pᷣparatoꝛiũ ad diffinitionẽ cauſe,no.abb.in
allega.l. cum dilectus. MM
¶ Arbirter datus ſuꝑ damno dato põt negantẽ in penaʒ du
pli cõdemnare cũ cohereat pena negocio compꝛomiſſo.⁊ du

plumvenit er natura actionis.no.boſt. ð inno.i.c. dilectꝰ.ðᷣ ar
bi. ⁊ Inn. in. c. ex ꝑte.e.ti.vbi dicit arbitrũ poſſe ſuꝑłfructibꝰ ⁊

expẽſis ꝓnũciare lʒ in cõpꝛomiſſo nõ cõtineat᷑:qꝛ veniũt oĩa
acceſſoꝛie ad cãʒ cõmiſſaʒ.facit.l.nõ diſtinguemꝰ.S.nõ ẽ cogẽ
dũ.ff. de ar.⁊ bãc opi.ſequit᷑ ab.ĩ alle.c.cũ dilectus.
¶ Arbbitriũ penale ⁊ generale datũ officialibus cõſilij ſuper

ſtatu ciuitatis nõ tollit ſpãliter illa que ſpalłr ſũt alicui ante cõ

miſla licet de nouo poſſint pꝛouiſioneʒ fa cere ⁊ cauſa nõ cöſ⸗

derata emergat.no.bar.in.l.ambitioſaʒ.ff.de decre.ab oꝛ.fa.
abb. in. c. ſtuduiſti.de offi.lega.
¶ Arbitri in materia ſingulari non eſt vere ſententia.vide in
fra ſententie appellatõe.
¶ Arbitri an poſſunt oꝛdinare vt aliquid tempoꝛale detur in
compenſatio nem iuris ſpiritualis.vide infra ſimonia.verſi.ſiĩ
certum eſt.
¶ Arbiter vł iudex an poſſit eſſe teſtis de geſtis coꝛã eo.við
j.teſtis poteſt eſſe ſuꝑ geſtis.
¶ A ſnĩa arbitri põt infra deceʒ dies reclamari ꝑ.l.cũ antea
C.de arbi.⁊ talis reclamatio vł recuſatio dʒ fieri notaꝛio vł iu⸗
dici vł aduerſario.⁊ ſic clãdeſtina ñ ſuffic.vt ibi.S.i.⁊ ibi ſaly.
¶ Vlerba q̃ apponũtur ꝑ tabellionẽ in cõpromiſſiſ.videlʒ ex
nũc ꝓut extũc appꝛobãt ⁊ emologãt oẽm ſnĩaʒ vł laudũ ferẽ⸗
dũ ⁊c.nõ impediũt quominus poſſit poſtea reclamare.ĩ.l.cuʒ
antea.C.eo.ti.⁊ ibi Salpce.iij.colũ.
¶ Arbitratoꝛ qui nõ ſeruauit foꝛmã compꝛomiſſi in pꝛonun
ciando poteſt iterum pꝛonunciare.vt eſt tex.in.l.quid tamen.
ff. de arbi. idem in delegato qui foꝛmam commiſſionis nõ ſer⸗

uauit. no. Inno. ſuper rubꝛica:de offi. deleg.idem ſi delegatuſ

errauit in facto ꝙ iteꝝ poſſit pꝛonũciare.de quo pleneꝑ abb.
in.c.qualiter.j.de accuſa.
¶ Arbiter cui data eſt poteſtas ꝑ partes vt iudicet ſᷣm ſenſuʒ
ſuũ ſeu ſᷣmvelle ſuum intelligit᷑ de ſenſu bene oꝛganiʒato:⁊ in
freno rationis ſuppoſito.nam ꝓpꝛiũ ſenſuʒ hoꝝ verboꝝvt iu
dicet ſicut quilibet bo nus vir.facit tex.in auc.de iureiu.qð pᷣ⸗
ſta. ab his ⁊ c. Nam bec verba ſᷣm ꝙ tibi videbit᷑ ſi extimaue⸗
ris.ſi arbitratus fueris ſi tibi placuerit ⁊ ſiłlia impoꝛtant arbi⸗
triũ boni viri ⁊ nõ ꝓpꝛiã nud am voluntatẽ.vt ꝓbat᷑ in.l.fidei
cõ.S.nũqᷓ;.de leg.iij,⁊ in.l.th ais.S.ſoꝛoꝛẽc.ff.de fideicõ.libert.
⁊.c.ij.de coꝛpo.vicia.⁊ glo.in.c.abbate.de verb.ſig.⁊ plene ꝑ
bar.in extrauaganti.ad reprimenduʒ. ⁊ ĩ.l.alios.ff.de ali.⁊ ci
ba. le. MWoteſt tamen iudex in re dubia interpᷣtari leges ſᷣm re
ctũ ſenſum.no.glo.in.c.i.de cõſti.⁊ ibi abb.v.colum.⁊ vide in
no.ln.c.cum ſpàli.de appel.
¶ Obſides poſſũt dari in poteſtate arbitri vł alterius deti
nendi donec arbitriuʒ ferendum vigoꝛe cõpꝛomiſſi habuerit
effectũ quod ſolet attemptari inter nobiles ⁊ potẽtes.vt in.c.
expoſita. de arbi.quandoq; datõe pignoꝝ firmatur compꝛo
miſſuʒ.vt no.gl.in.c.cum dilectus.de arbi.quãdoq; pene ap
poſitõe.vt in.c.ꝑtuas. ⁊ in.c.dilecti.eo.ti.ab.in alleg.c.expoñ
ta.⁊ vide.c.ex reſcripto.de iureiur.
¶ Delegatus poterit de ↄſenſu partiuʒ retinere ſibi ptãtem
exequẽdi ſnĩam arbitroꝛũ ferendaʒ ſuꝑ cauſa ſibi cõmiſſa po
teſtate:ergo nõ reua ta ñ ſic ad delegatũ ſʒ ad oꝛdinariũ ẽ re
cunenduʒ.vt no.ꝑ abb.in.c.ꝑ tuas.⁊ in.c.ĩnotuit.de arbi.vi
de.j.cõpꝛomitti nõ poteſt in duos.
¶ Arbiter cui plures articuli cõmittunt᷑ põt ſuꝑ vno pꝛius:
⁊ poſtea ſuꝑ alio ſnĩare.vide.j.cui plures.
¶ Arbitri dicto ſeu relatiõi creditur.vide infra pꝛobatio.vᷣ.
credi debet.
¶ Coꝛam arbitro iuris quando babet locuʒ reconuentio.vi
de.j.reconuentio.

GAb arbitrovl arbitratoꝛe an et qñ appellat᷑ vide.s. appel

lari põt ab arbitro.cum tribus ver.ſe,

Argumentum.

¶ Argumentũ dicit᷑ quia argute ⁊ ſubtiliter inuentũ. vt in.c.
¶ Argumen iũ a cõmu niter accidentibꝰ. ⁊ vʒ etiam in malo
pſ umendo.vt in. c.i.de cler.nõ reſi.⁊ ibi ab.no.in.c.ij. de ele.⁊
in fi.no. glo.⁊ Ci.in.l.neq; natales. C. de ꝓba. .
rgumentum valet ex oꝛdine littere.vt eſt glo.nota.in.c.

qrundam. de elec.li.vi.e ſt no. abba. in. c. Micolao.de appel.

2

in pꝛincipio.
Argumentũ a cõtrario ſenſu an ⁊ quando pꝛocedit.vide
glo. in.c. ſi quis a ſymoniacis.i.q.ij.⁊ in.c.ij.de foꝛo compe.et
plene . abb. in. c. publicato. de elec.⁊. c. cum apoſtolica. ð bis
que fit a pꝛela. ? Bal.latius in.l.cõ uenticulã. C. de epiſco.⁊
clen argumentum a contrario ſenſu ba bet etiam locum in cõ

tractibus.vt.l.cum inter.S.inter ſoꝛoꝝ. ff,. de paetisdota,.⁊ eſt
ratio quia cotrarius ſenſus venit ex tacita mente diſponẽtiũ

⁊id quod tacite agitur haberi debs pꝛo erpꝛeſſo quo ad ſur

effectũ. vt in.l. cũ qͥd. ff. ſi cer. pe.facit.c.ex ꝑte. de ſpon.not.ab.

in. c. cũ a poſtolica.de bis que fi.a pla. .
¶ Argumentũ de toto ad ꝑtem ꝓcedit.vt in.l.q̃ de tota.ff.öõ

rei ven. qð eſt verũ ſi eadem eſt rõ in ꝑte que ẽ in toto.ałs nõ

vʒ argumentũ ad hoc in cle.ij.iũcta gl.de re.ec.nõ alie.⁊ vide
abb. in. c. ſi diligenti. de pᷣſcrip.in pn. .
¶ Argumentũ ab abſurdo valz. vt in. c. ſolite. ð maio. ? obe,
in.c.ex oꝛe.de pꝛiui.idem ſi ſequit᷑ aliqua inbumanitaſ.vt ĩ.l.
furti.S.pacta.ff.de his qui no.infa.debʒ ergo diſpoſitio ĩtel⸗

ligi vt nulla ſequat᷑ in humanitas nulla abſurditas.⁊ ꝓ iſtis

euitãdis reſtringenda ẽ oĩs diſpoſitio generalis.vt no.ab.in
alle.c. ſolite.i.co lũ.vide.j.diſpoſitio.

¶ Argumentũ a ſimili ꝓcedit lʒ illud non ſit oĩno ſimile.ſed

ſit eadem ratio.facit quod notat Jo.an.ini nouel.in.c.nõ po
teſt. de pᷣben. lib. vi.⁊ in.c.cum dilecta.de cõfir.vti.vł inuti.ſʒ
modus deſtruendi argumentũ a ſili eſt ꝓbare diſſimilitudinẽ
in illo a ctu.no.abb:in.c.ↄſtitutus.ij.de appel.⁊ in.c.tranſla⸗
to.de con ſtitutõi. .
¶ Argumentũ vʒ ab ethimologia ſeꝝ alluſione vocabuli af
firmatiue ſumptum ſi nõ cõtradicit diffinitõi.diffinitio enim
pᷣfer᷑ ethimologie:qꝛ euacuat diffinitũ fᷣm genus ⁊ ſubſtatia
les differẽtias.ar.l.i.ff.ðᷣ do.⁊ qð no.in.l.oĩs diffinito. ff.ð re
gu.iur.vbi no.qꝙ oĩs diffinitio eſt ĩ iur̃ periculoſa.Eſt tamen

notandũ ꝙ cõis vſus loquẽdi in quacũqʒ materia ſemꝑ pᷣfer

tur ſuo ſignificato verboꝛum ſiue illud ꝓpꝛium ſignificatum
eliciatur ex diffinitione:vel ex ethimologia ſiue iuris auctoꝛi
tate.vt in.l.libꝛoꝛum.S.quod tamẽ caſſius.ff.de lega.iij.not.
plene abba.in,.c.i.de iudi.penul.colum.⁊ in.c.cum ſᷣm apoſto
lum. de pꝛeben.i.colum.
¶ Argumentũ a rubꝛo vʒz. de peni. diſtin. i. hec aũt verba iun
cta glo.⁊ ab oꝛdine rubꝛicarum valet argumẽtum not.in.l.ſi
q̃s ſub conditõe.de teſtamen.milita.⁊.c.ex parte.de appella⸗
tõibus.⁊ in pꝛobemio Gꝛego.ab.ſuper rnbꝛica ð iura.ca.⁊ ĩ
ꝓhemio.C.⁊ ab.ſuꝑ rubrica ne ſe.-a.
¶ Argumentũ a diuiſiõe eſt validũ in iure dũmo do fiat legi
tima ꝑtiũ enumeratio.vt ĩ.c.qꝙᷓto.d e iureiur.cõ coꝛ.l.pr̃e furio
ſo. ff. de his qͥ ſũt ſui vł alie.iuris.
¶ Argumentum a minoꝛi.ſcilicet longe foꝛtius eſt validum.
vtĩ.c.quemadmodum.S.nam ſi poſt. de iureiuran.de ele.c.ciũ
in cunctis. . =D
¶ Argumentũ ꝑ euitatõem abſurditatis eſt validuʒ in iure.
vt in.c.quemadmodum. de iureiur.⁊.l.nã abſurdũ.ff. de ope.
liber.qð verũ ẽt ſi auctoꝛitas nõ alleget᷑.no.ab.in.c.iniuſtum
circa pn.de rerum ꝑmu. èð

Archiepiſcopus

¶ Archieps dr ab archos qð eſt pnceps epoꝛũ. ? dĩ metro⸗

politanus a mẽſura ciuitatum a metros qð ẽ magiſter:q̃ͥa ec⸗
cleſia archiepᷣalis ẽ mater eccłiaꝝ totius ꝓuincie.no.glo.in.c.
cleros.xxi.di.ab.in.c.ſuffraganeis.de elec.
¶ Arcbiepiſcopus non concurrit cũ epiſcopo in dioceſi ſuſ

fraganeoꝛum:nec in ſubditos eoꝛum aliquem habet poteſta⸗

tem.niſi in caſibus exceptis,.de quo plene in.c.paſtoꝛalis.de

offi. oꝛdi.⁊ ibi per abba.

¶ Archiepiſcopus poterit nedum ſuam dioceſim ſed totam
pꝛouinciam ſibi decretam viſitare:ſed pꝛimo ſuam dioceſim.
deinde dioceſim ſuffra ganeoꝛum.debʒ tamen ſeruare oꝛdinẽ
cii.de cenſi.lib.vi.⁊ poteſt tunc tempoꝛis confeſſiones audi⸗
re ⁊ abſolutiones ſaluatoꝛias impendere.vt in.c.fi.de cẽñ.li.
vi.⁊ põt monaſteria ⁊ hoſpitalia ⁊ alia pia loca ſue ꝓuincie
viſitare. vt in. d. c. i.⁊ in. c. cũ ex officij.de pꝛeſcrip.⁊ ibi abb.
¶ Archiepᷣs põt in facto notoꝛio ſe interponere inter ſubdi⸗
tos ſui ſuffraganei.vt in.c.ſollicitudinẽ.de ap..ſj o notoꝛi

uz. ⁊ in.c.romana.S.notoꝛia. de cenſi.li.vi.
¶ Archieps nõ poterit inter ſubditos ſui ſuffra ganei ſe in⸗

tromittere ꝓpter negligentiã ipſius epiſcopi.licet poſſet cõ⸗

pellere epiſcopum ad iuſticiam miniſtrandam.facit. c. nullus

de iurepa.⁊.c.paſtoꝛalis.de offi,.oꝛdi.abb.in.ci.de fo. compe
ten. ⁊ plenius in.c.ſi qs contra clericum.eo.ti. Jo.an.tamẽ te

net cõtrarlum in. c. i. de ſup.neg.pla.lib.vi.glo.penul. Pau.
tamẽ⁊ dominicꝰ ibi cõtra qͥ dicũt ꝙ oppoſitio cõtrania intel
ligitur de iudice mediato.ſecus de ĩmediato.vt archiepᷣs.vi⸗

de tamẽ abba.plenius in alle.c. ſi q̊s clericij.
¶ Archieps ↄſtituit ꝓcuratoꝛẽ ſeu ſindicũ in eccłia ſuffraga
nea ſi eps eſt negligens.vide.j.epᷣs tenet᷑. “”
¶ Archiepᷣs põt ex cõſuetudine acquirere ius pꝛimatus ſeu
patriarchatus in ꝓuincia alterius archiep̃i. vt in. c.fi.de dila.
pꝛimas em̃ ⁊ patriarcha idem ſunt lʒ noĩa ſint diuerſa.vt eſt
tex.in. c.i.xcix.di.⁊ habet patriarcha ſeu pꝛimas iuriſditionẽ
oꝛdinariã in ꝓuincijs archiepᷣoꝝ ſibi ſubiectoꝝ ⁊ in perſonaſ
eoꝝ.vnde de eis appellat᷑ ad patriarcham cuiſubijciuntur:ſi
cut appellat᷑ de epᷣis ꝓuincie ad ipᷣm archiepᷣm.vt in.c.ſi inter
vi.q.iij.⁊.lxxi.diſtin.clericos.⁊ ĩ.c.antiqua.de pꝛiui.no.ab.iĩ.c.
fina.de dila.i.colum.
¶ Arcbieps poteſt cognoſcere ð crimĩe epᷣi ſui ſuffraganei:ñ
crimen nõ expoſcit depoſiti oneʒ. vt in.c.ſacro.de ſen.ex.ſed ſi
expoſcat depoſitioneʒ nõ poteſt audire niſi in ↄcilio epᷣoꝛũ:⁊

tũc nõ poteſt diffinire ſed ſolus papa hoc põt.iij.q.v.accuſas

tus.abb.in.c.ij.de accu.hoc ideʒ no. Jo.an.in nouel.in.c,vt li
tigantes.de offi.oꝛdi.li.xvDi.
¶ Archieps fundat intentioneʒ ſuam ſuꝑ locis ꝓuincie non
cõſtitutis intra certam dioceſim.no.ꝑ doc.ſignãter.ꝑ abb.in
c.i.de reli.domi.circa fi. HM
¶ Arcbieps lłʒ regulariter poteſt compellere epᷣm ad officiuʒ
ſuũ debite exercenduʒ qꝛ ẽ oꝛdinarius epᷣi.vt in.c.paſtoꝛalis.
de offi. oꝛdi. ⁊ in.c.ex l̃is.de iurepatro.⁊ in.c.cum ſimus.ix.q.

iij.nõ ipſe tamẽ archiepᷣs ſuccedit in ꝓercicio:necin iuriſditõ

2

ne epiſcopo ẽt negligentevel officiũ ſuum exercere nolente.vt
in allega.c.paſtoꝛalis.idem tenet Abbas in repetitione.c.ſi
quis contra clericum, de foꝛo competen. ⁊ no.in.c.nullus.de
in repatronatus. V
¶ Archiepᷣs nedũ ſuam dioceſim ſed etiaʒ totã ſuã ꝓuinciaʒ
nedũ eccleſias ſeculares ſed etiaʒ religioſas:⁊ monaſteria po
teſt viſitare ⁊ ab eis exigere ꝓcurationes rõe viſitatõis.⁊ de
modo viſitã di ꝑ archiepᷣm vide tex.in.c:i,e.ti.li.vi.no.abb.in
c.ſopite.de cenſi. DJ
¶ Archieps poteſt viñtare hoſpitalia religioſa auctoꝛitate
epᷣi fundata.vt in.c.i.de cenſi.lib.vi.⁊ ibi glo.idem ſi boſpita⸗
lia habent ſigna religionis ⁊ publicitatis.vt qꝛ habẽt capel⸗
lam ⁊ cum campana ibi celebꝛant᷑ diuina.naʒ pᷣſumptio eſt ꝙ

ſint religioſa.no. archi.in.c.nemo.de ↄſe.diſtin.i.⁊ not.abb.

in.c.patentibus.de pꝛiui.idem quãdo ſũt hoſpitalia pꝛiuata
Zille q̃ edificauit eſt moꝛtuus ſed voluit hoſpitalia in ſuo ſta⸗
tu remanere quia tunc poterũt viſitare.ar.in auc.de eccle.ti.S.
ſiquis edificationem.⁊ quod no.in.c.inter dilectos.de dona.
inuito aũt edificante hoſpitale in vita ſua non poteſt viſitari.
vt no.abb.in.c.ſopite.de cen ſi.
¶ Archieps hʒ iuriſditionẽ etiam in ſubditis ſuffraganeoꝝ
ſuoꝝ in facto cõcernẽte totã ꝓuinciã ⁊ in mala ↄſuetudĩie tol
lenda ⁊ põt eos cõ pellere ad deſſtendũ a mala cõſuetudine
vt in.c.ꝑnitio ſus.de cele.miſ.vbi no.ab.⁊ vide Inno.in.c.ex
frequẽtibus.de inſti. ⁊ glo.ix.q.iij.in ſumma.⁊ Jo.an.in alle.
c.ꝑnitioſus.Item alia rõ qꝛ cõſuetudo nõ põt eſſe non noto
ria ſed in notoꝛijs maleficijs archiepᷣs ſupplet negligentiam
epᷣoꝛũ.vt in.c.i.S. notoꝛia.de cenſi.li.vi.ab.vbi.S.
I¶ Archiep̃s lʒ omniũ epᷣoꝛũ ſue dioceſis eſt oꝛdinarius non
tamẽ ſubditoꝝ epoꝝ.de offi, oꝛd.paſtoꝛalis.no.glo.in.c.ſicut
vnire. de erce ſſ.pᷣla.glo.vl.in fi.põt tamẽ indulgentias conce
dere⁊ remiſſiones facere in dioceſi ſuffraganei.vide.c.penul.
de peni. remiſ. J P
¶ Archießps lʒ poſſit ſuſpendere ⁊ excõicare epᷣos ſibi ſuffra
ganeos.vt in.c.ſacro.de ſen.excom.⁊ no.in.c.vt litigantibus
de offi. oꝛdi.lib.vi.nõ tñ poteſt eos deponere nec a ſuis digni
tatibus pꝛiuare.vt in.c.inter coꝛpoꝛalia.de trãſſa.epiſcopi.ij.
q.vij.accuſatus.nullus enim citra papam poteſt epᷣm pꝛiuare
nec ipſum trãſferre.vt alle.c.inter coꝛpalia.⁊ in.c.quod trãſla
tionem. de offi. lega. J

¶ Archieps poteſt in tota ſua puincia exercendo iuriſditio⸗

nem tollere pꝛauã cõſuetudinẽ ⁊ in ſeruãtes excõicationẽ ful⸗
minare.quod ſentit Inno.in.c.ex frequentibus.de inſti.qdð li⸗
mita.vt no.in.c. paſtoꝛalis.de offi.oꝛdi.vide glo.que hoc ſen⸗
tit. viij. q.iij.in ſumma.ſi ergo epᷣs eſt negligẽs in tollẽdo pꝛa
uã ↄſuetudinẽ põt archiepᷣs ſuam iuriſditionẽ exercere.hoctʒ

ab. in alle.c. ex frequẽ.i.colum. ⁊ vl.
¶ Archiep̃ᷣs põt tanq; metropolitanus notoꝛia crimina ſub

vacante.iij. colum.

ditoꝛum ſuffraganeoꝛũ punire. vtin.c.romana.S.notoꝛia. idẽ
in cõcernẽtibus totam ꝓuinciam poterit archiepᷣs exercere iu
riſditionẽ in ſubditos ſuffraganeoꝝ ſuoꝝ.vt in.c.ex frequẽti

busde inſti. ⁊ ibi abb.iij. colum.

¶ Archiepiſco pus licet regulariter nõ babeat iuriſditiones

in dioceſi ſuffraganei niſi in caſibuſ in iure expꝛeſſis.vt ĩ.c.pa

ſtoꝛalis.de offi.oꝛdi.poteſt tamen compellere epiſcopuʒ negli
genteʒ inſtituere cano nicos ſeu clericos in eccleſia ſm faculta

tem ⁊ antiquam cõſuetudinem eccleſie.argu.in.c.nullns.ð iu

repatro.⁊ epiſcopo nolẽte poteſt archiepᷣs eius negligẽtiam

ſupplere ſi in termino per archiepᷣʒʒ afſignato epᷣs nõ inſtituit
quia terminus hoĩs ſuccedit loco termini iuris.vt no.per Jn
no.i.c.ex ratõe.de appel.ſed ſi ius pꝛefigeret iſtum terminũ de
uolutio fieret ad archiepᷣm.vt in.c.ij.de cõceſ.pꝛebẽ.ergo ĩ ca⸗

ſu ſupꝛadicto.no.abb.in.c.ex parte.de cõceſ.pꝛebẽ.v.colum.⁊
de hac materia vide plene ꝑ abba.in repetitõe.c.ſi quis cõtra
clericum.de fo.compe.
¶ Arcbiepiſcopus nõ poteſt dare viſitatoꝛem eccleſie ſuffra
ganeevacanti niſi quãdo capitulum eſt negligens in admini⸗
ſtratõ e.vt in.c.fi.de ſup.neg.pꝛela.nec poteſt archiepiſcopus
interponere auctoꝛitatem in alienatõe rei epiſcopatus vacan
tis.no.glo.in cle.ij.de rebus eccle.nõ alie.no.abb.in,c.i.ne ſe.

Archidiaconus.
¶ Archidiaconus an poteſt excõicare ⁊ que ꝑtineant ad eiꝰ
iuriſditiõeð de iure cõi.no.gl.in.c.dudũ.ij.de elec.⁊ no.in.c.at

chidiaconus.⁊.c.ad hec.⁊ ibi ꝑ Jo.an.S.in quadam.de offi.

archið.⁊ vide abba.in.c.cũ cõtin gat.de fo.cõpe.⁊ melius ibi

anto.de butrio.⁊ vide.j.cura. M
¶ Archidiaconus nõ eſt de capitulo mero iure cõmuni inſpe
cto ſed ſolum habẽtes ius canonie ſũt de capitulo.vt in.c.ij.ð
inſti.epᷣs em̃ cuʒ canonicis faciũt vnũ coꝛpus.in.c.nouit.⁊ in
c.quãto.de his que fiunt a pꝛela.no.abba.in.c.dilecti.dema⸗
io.⁊ obedien.
¶ Archidiaconus in monaſterijs nõ poteſt exercere iuriſdi⸗
tionem:qꝛ monaſteria quo ad legem iuriſditõis ſubſunt epᷣo.
xviij.q.ij.hoc iure.⁊.c.cognouimus.nõ tamẽ ſubſũt archidia
cono niſi ex ↄſuetudine hoc ſibi cõpetat.q̃ dat iuriſditionẽ.C.

de man ci.l.iij.⁊.c.cũ cõtingat.ð fo.cõp.no.nn.in.c.dilecto

de offi. archidia.
¶ Archidiaconus ſi in certa parochia alicuiꝰdioceſis a tem
poꝛe ĩmemoꝛiali exercuit oꝛdinariam iuriſditionem cauſas q̃ſ
cunq; audiendo ⁊ diffiniẽdo in illa parte nõ poterit epiſcopꝰ

nec eius officialis generalis exercere iuriſditionẽ:qꝛ generał

ꝓuiſio nõ ſe extẽdit ad loca quibꝰ de iudice ſpaliter eſt ꝓuiſuʒ
C.de pac.cõuen.i.fi.quod eſt veꝝ cum epᷣi de pꝛiuilegio vł cõ⸗
ſuetudine archidiaconatus nõ poſſet ĩmediate adiri ałs ſecꝰ

ꝗad boc de offi. archidi.c.ad bec.in fi.⁊ de offi.lega.c.volẽtes.

⁊ hoc cõcludit Jo. an. in nouella.in.c.cum epᷣs.de offi.oꝛdi.li.

vi.⁊ ibi dominicus,
Arm.
¶ Arma poꝛtare an liceat officialbꝰepi ad executioneʒ iuſti
cie.vide.j.epᷣo nõ lict.

¶ Arma depingens aliena pᷣncipis vel alioꝝ dñoꝝ in parie

tibus domus ſue ꝑdit domuʒ ⁊ domus efficit᷑ publiciiur:.idẽ
de eo qui titulo pncipis rei ſue iponit.vt ẽtex.in.l.i.C ivt nẽo
pꝛiuatus.⁊ ibi ꝑ doc.ſignãter ꝑ Salyce.

¶ Arma ⁊ alias merces deferens ſarracenis qualiter punia

vide.j.merces.⁊ vide infra pena.
¶ Arma baliſtarum permittuntur in bello iuſto.vide infra ðᷣ
tendere licet. H

„

¶ Armoꝝ vſus etiaʒ laicis eſt interdictus. C. vt armo. vſus.

in rubꝛo ⁊ in nigro.li.xi.ſolet tamẽ pᷣnceps ob iuſtam cauſam

concedere alicui vt ſine offenſiõe alterius armis poſſit vti.vt

C. de pꝛepoſi.ſacri cu.l.fi li.xij.no. Yo. an.in.c.clerici arma.de

vita ⁊ honeſta. cle.
¶ Arma mouere g̊ aliquẽ lʒ nulli liceat ſine auctoꝛitate pᷣn⸗
cipis.xiiij.q.ij.c.itamẽ ſi ſuperioꝛem nõ habʒ ſeu per aliũ ius
ſuũ vel rẽ ſuã nõ põt ꝓſequi licitum eſt ei arma mouere ⁊ bels⸗
lum indicere ad recuperandũ ſua vel etiã furtiue accipere.xiij.

qij:cij. C.de iude. nullus,ꝙ ſi furto vel violentia rapta habe

renõ pt:nihilominus põt accipere equalia auctoꝛitate ſupe

rioꝛis.᷑xiij.q.iij. dñs.dum tamen ſcãdalum ex hoc nõ generet

no. Inn. in. c. oliz. i. de reſti.ſpo.vide infra bellum.
¶ Arma poteſt licite mouere pꝛelatus ba bens iuriſditionem
cõtra ſubditos inobedientes.xv.q.vij.c.cum auctoꝛitate.⁊.c.
nos ſanctoꝝ.quia in his caſibus nõ dr̃ ꝓpꝛie fieri bellum ſed
melius executio iuriſditõis vel iuſticie.ff. de rei ven.qͥ rem.no.
Inno.in alle.c.olim.vide infra defenſio.ver.ſi dericus. LZicet
ex delatiõe armoꝛũ clerici ſeculares nõ ſint excõmunicati ipo
facto:ſed ſi moniti nõ deſiſtunt ꝑdunt pꝛiuilegiũ clericale.iux
no.in.c.cõtingit.⁊ in.c.ad audientiam.de ſen.ex.religioſi tain
tenẽtes arma intra ſepta monaſterij ſine licentia ſui ſuperioꝛiſ
ipſo facto ſũt excõicati.vt in cle.ne in agro.no.abb.in.c.clerici
de vita ⁊ boneſtate cle.

Aſieſſor.
¶ Aſſeſſoꝛ ſi eſt purus legiſta ⁊ cauſa eſt mere canõica ſeu ſpi

ſitualis poteſt recuſari.eſt mirabile dictum quod ponit dñi⸗
cus in.c.ſtatutum.poſt pꝛin.de reſcrip.li.vi.

Aſſenſus.

¶ Aſſenſus vbicunq; exigit᷑ a ſuꝑioꝛe in actu ꝑtinẽte ad ſub
ditos aſſumitur aſſenſus pꝛo auctoꝛitate que quidem auctoꝛi
tas poteſt dici aſſenſus auctoꝛizʒabilis competens olim rõne
officij publici.not. Inno.⁊ glo.in.c.i.de rebus eccle.non alie.
no. -de ↄſuetudine.c, cum conſuetudinis.no.abb.in.c.quotiẽs

de pactis. „. .
Agini.
¶ Aſini dicunt᷑ qui cõtinne ſeruiũt in eccleſia ⁊ dicunt᷑ q̃ſi aſi
ni quia quotidie poꝛtant pondus diei ⁊ eſtus.de decim̃.c.i.
vel dicunt᷑ quaſi aſini.ſicut eniʒ illi qͥ exponunt ſe moꝛti ꝓ do
minis obediendo etiaʒ in malo.vt in. c. ꝓ bumani.de homi.li.
vi. ſic etiaʒ iſti ducendo mulierculas dominis ſuis canonicis
qð qᷓ; peſtiferũ ſit legitur in auten.de lenonibus.col.ij.⁊ ſicut
illi coꝛpoꝛum ita iſti animarum aſinidicunt᷑.no.hoſt.⁊ io.an.
in.c.cum ad hoc.de cler.nõ reſi.

¶ Alittentata lite pendẽte reuocant᷑ vbi notat᷑ ꝑfidia in attẽ/
tante lʒ eſſent alia iuris remedia.ab.in.c.cum.O. de oſti. pe.
coł.⁊ in.c.i.vt lit.pen.cũ ibi alle.in fi.ꝑ ab.
¶ Attentata per iudicem inferioꝛem vbi ſuperioꝛ reuocat ex
certa ſciẽtia?⁊ ꝓpꝛio motu non valent etiam ſi de hoc inferioꝛ
nõ ſit certificatus ꝑ tex.in.c.i.de cõceſſ.pꝛebẽ.li.vi.ab.in alle.
c.cum. M. vl. colum.
¶ Attẽtata poſt appellationẽ poſſũt peti reuocari iudiqᷓ offi
cio ẽt ſi remediũ oꝛdinariũ nõ intentet᷑.plen e ꝑab.in.c.ex ꝑte
de reſcrip.iiij.colũñ.⁊ in.c.dilecte.de excep.
¶ Alttentata ius cõe regułr ſũt ipſo iure nulla.vt.c.vides
x.di.⁊.c.que cõtra ius fiũt.de regu.iu.lib.vi.nam communia
iura cõcernũt cõmodum publicum nec pñt ꝓbabiliter igno⸗
rari ĩmo eſt late culpe ignoꝛare iura cõia.vt no.bar.ĩ.l.qð ner
ua.ff. d epoſiti.ab.in.c.ↄſiderauimus.de elec. 3
¶ Attentata poſt appellationẽ extraiudicialem an ſũt inita
da.vide.S.appellatio.
¶ Attentata poſtappellationem ab interlocutoꝛia ſunt ipᷣo
iure irrita ⁊ inania:⁊ boc ſi appellatio fuit legitima cũ per eã
ſuſpendatur iuriſditio iudicis a quo.vt in.c,ſi a iudice.de ap/
pel.lib. vi. declarant᷑ ergo nulla ⁊ reuocant᷑ per viam attẽta⸗
ti.de hoc per abb.in.c.ſuper queſtionuʒ.S.fi.de offi.dele.not.
ſdẽ ab.in.c.cũ olim.i.de offi.deleg.⁊ in.c.dilecte.de excep.⁊ ð
boc ⁊ de attẽtatis poſt appellationem extraiudicialẽ an ſint
nulla vel irritãda vide abb.in.c. ↄſuluit.ij.de appella.pleniuſ
in.c. bone. eo. ti.
¶ Que differentie ſũt quãdo agit᷑ ꝑ viam attentati vel inter
dicto. vnde vi cõtra ſpoliantem vel innouantem aliquid poſt
appellationem vel ea pẽdente.vide no, per abb.in.c.bone. de
appella. vij. colum.
¶ Qicet attẽtata medio temꝑe ante appellationẽ veniunt re
uocanda ꝑ viam attẽtatiꝑ.c.nõ ſolum.de appelł.livi.tñ hoc
nõ bʒ loc in ſnia excõicatiõis medio tempoꝛe añ appellatio
nẽlatam:qꝛ ab ea ſemꝑ requirit᷑ abſ⸗ olutio.not.,doc.in.c: vene

R—

ſ.iminoꝛ qui caret.
¶ Auctoꝛitas ali
eiljeſt ſtandum potius qᷓ; auctoꝛitate pa pe. no.glo.ſingularis
in. c.i.xx.diſtinc. huius tamen declaratio ſpectat ad eccleſam

rabilibꝰ. S.poꝛꝛo.de ſen.excð.⁊ eſt deciſio rote cõcluſiõe.ece
lxxxv.⁊ no.ꝑ doc.in.c.ꝓ illoꝝ.de pᷣben.
¶ Siappellatio infra annũ nõ finit᷑ nõ ſolum tranſit in rem
iudicatam ſed etiam attentata appellatione pendente ⁊ ante
deſertionem reuiuiſcunt.no.in cle.ſicut appellationeʒ.de app.
⁊ eſt deciſio rote ↄcluſione.i. L
¶ Attẽtata nõ ſolũ poſt litẽ cõteſt.ſed etias ea que poſt cita
tionẽ attentant᷑ ſine libello ex puro ⁊ mero offõ iudicis reuo⸗
cant᷑ in pꝛiſtinũ ſtatũ.vt no.glo.in cle.i.vt lit.pen.

Auaricia.
¶ Auaricia cũ ſit idoloꝝ ſeruitus debẽt ipſius radicẽ ſtudio

ſis extirpare qui ſeculi vanitatibus renũciantes eleger̃t do
mino in religiõis habitu militare.ad col.iij.⁊ in cantico canti

ca. ⁊.c.auaricie.de pꝛebẽ.auarus em̃ nummis quaſi deo reue

rẽtiã exhibet.i.q.i.cum omẽs.⁊ Salu.auaricia pecunie ſtudi

uim bʒ quãcd nemo ſapiẽs cõcupiſcit.⁊ Seneca.turpe lucrũ

vt diſpendium fugito.⁊ Ecckł.xiij. Bona eſt illa ſubſtãtia vbi
peccatũ nõ eſt in ↄſda.Lullius li.ij.de offi. Nullũ vitiũ dete
rius au aritia pᷣſertim in pᷣncipibus ⁊ rempublicã gubernanti
bus. Item valerius li.ix.c.iiij.in fi.de auaritia ſenũ.quid ab⸗
ſurdius qᷓ; quominus reſtat vie eo plus viatici querere. Iteʒ
Seneca de moꝛibus mõſtro ſimilis eſt auaricia ſenilis.qͥd ho
mini ſtultius qᷓ; via deficiente viaticũ augere.no.Jo,an.in.c.
auancie. de pꝛebẽ. ⁊ ilj ab.

Auctoritas.
¶ Auctoꝛitas pape ſeu alterius ſuꝑioꝛis an videt᷑ in iuramẽ
to excepta.vide.ſ.iura mentum.
¶ Auctoꝛitatẽ pᷣſtans ſeu defenſionẽ delicto an puniatur ſi⸗
cut fa ciens.vide.j.ↄſenſus. =
¶ Auctoꝛitas iudicis male interpoſita nõ excuſat a ꝑceptõe
fructuũ.vide.j.iudicis auctoꝛitas.
¶ Auctoꝛitas idẽ eſt qð aſſenſus qñ ↄſenſus a ſuꝑioꝛe reqͥri
tur. vide.S.aſſenſus.
¶ Auctoꝛitas vbicunq; interuenit ſi nõ eſt legitime pꝛeſtita

coꝛ:uit actus.vt inſtit. de auc.tuto.S.tutoꝛ.facit.xij.q.ij.ſ q̃de

rebus. Item ſi in actu in quo nõ requiritur auctoꝛitas ſit po⸗
ſtulata non valet actus qui geritur.no. abb.quẽ vide in.c.cõ⸗
ſulti.de pꝛocurato.
¶ Auctoꝛitas ſuperioꝛis nõ requirit᷑ in ↄſtitutõe ſindici vłp

curatoꝛis alicuiꝰ vniuerſitatis.no. Inn.in. c.ↄſulti.de ꝓcur.⁊

glo.in. l. actoꝛ.ff. rem ra. br̃i.rectoꝛ tñ ipſius v niuerſitatis dʒ ĩ⸗
tereẽ ⁊ ↄſentire cũ ſit de ipᷣavniuerſitate⁊ caput ipſiꝰ.no.inn.
vbi.ð.⁊ facit.liij. C.de decuri.l.x.Spe.in ti.de ſindi.S.i.ab.in
d.c.conſulti. ”M
¶ Auctoꝛitas vbi requirit᷑ nõ ſufficit pᷣſentia patris.vide in
fra conſenſus ſeu anctoꝛitas.
¶ Auctoꝛitas epᷣi licet nõ requiratur in cõſtitutione ſyndici
ſeu pꝛocuratoꝛis ad certam cauſam cũ ſit res modici pᷣiudicij
vt no.glo.in.c.imperatoꝛũ.de iura.calũ.tamen ſi ſit talis ſyn
dicus ſeu ꝓcuratoꝛ generaliter cõſtitutus⁊ ſic habet legitimã

adminiſtrationẽ totius eccleſie cum ſit quaſi qͥdam titulus in

ecdleſia requiritur auctoꝛitas epᷣi.⁊ in hac vniuerſitate eccłia⸗

ſtica cum eps ſit ſponſus oĩum eccłiaꝝ ⁊ eius ↄſilio ⁊ auctoꝛi
tate regit᷑ omnis eccłia.x.q.i.regenda.⁊.c.fi.de ſuc.ab inteſt.
ſecus in vniuerſitate ſeculari vbi ſuperioꝛis auctoꝛitas nõ re

quiritur.vt in.l.i.ff.quod cuiuſq; vniuer.abb.in.c.imperatoꝝ
de iuramen. calum.
¶ Auctoꝛitatem an pꝛeſtare tenet᷑ tutoꝛ qñ minoꝛ iurat.vide

2„

cuius facti ſi iuuat᷑ auctoꝛitate iuris diuini

vniuerſalem.ſ.ad concilium generale.no.abb.in.c.tua.i.ð de
cimis condude ergo ꝙ in expoſitione ſcripturarum ſtanduʒ ẽ
dictis ſanctoꝝ.in deciſio nibus tamen cauſaꝝ ſtanduʒ ẽ ſum⸗
mis pontificibus quia iſtis ⁊ nõ illis data fuit poteſtas leg:
condende niñ dictum ſancti iuuaret᷑ auctoꝛitate noui velvete
ris teſtamenti vel alicuius concilij. ꝑ id qð no.i.c.fin.xxxvi.q.
vl.ab.i.c.nę innitaris.de ↄſti. L

O Auctoꝛitate ꝓpꝛia nõ dʒ quis poſſeſſionẽ occupare, vide
j poſſeſſionem nõ debet,

Auxilium.
¶ Aurilium pᷣſtans delicto an puniat᷑ tanqᷓ faciẽs.vide in⸗
fra ↄſenſus.⁊.j.opem pꝛeſtans. H
¶ Auxiliũ ſicut ſecularis inderdebʒ impendere eccleſiaſtico
quãdo eius bꝛachium inuocat᷑ ſic debet eccleſiaſticus iuuare
iudicem ſecularẽ cõtra ſibi rebelles.no.glo.⁊ doc.in. c. i.ð of.
oꝛdi.compellit᷑tamẽ ad hoc ſecularis ꝑ eccłiaſticnʒ nõ tamẽ
ecõtra.vt ibi no.abb. Itẽ dʒ fieri fides de pꝛoceſſu ſecularis
eccłiaſtico.nõ tñ ecõtra niſñ iniuſte petatauxiliũ a ſeculari:qꝛ
nõ dʒ eum iuuare in malo,de quo vide latius ⁊ not.per abb.
in alle. c. de offi. oꝛdi. —G
¶ Auriliũ põt eccłia petere non ſolum ↄ hoſtesa pᷣlatis ſʒ ẽt
a pᷣncipibus.xxiij.q.iij.maximianus.⁊ ĩ.c.imꝑatoꝛes.⁊ eos ñ
pꝛebẽteſ excõicare ea.cã.⁊.q.v.adminiſtratoꝛes.⁊ põt ẽt eos
eccłia acrius punire maxime imperatoꝛẽ.ar.c.venerabilibus
de elec. 2. c. aliꝰ.xv.q.vi.⁊, c.ad abolẽdã. S.ſtaruimꝰ. ⁊ſe.de he
re.⁊ lʒ papa vł alius pᷣlatus pugnare nõ debeat pᷣncipaliter
ꝓ ſue ecdeſie defenſione põt tñ alios ad pugnã incitare.xxiij.
q.vij.igitur hoꝛtatu.⁊.c.omni timoꝛe.⁊ gl.i.c.ſciſcitaſ.vij.q.
i.⁊.c.dilecto.de ſen.exc.lib.vi.⁊ abb.in.c.fi.de dila.ij.colum.
vide.j.ſubſidium. .
¶ Sequũtur additiones domini Zu.ð campis ad pꝛecedẽ
tem litteram.

Blatum.

3 De male ablatisan confeſſoꝛ ſolus ſine epiſco⸗
po poſſit facere reſtitutionem. vide abb.in.c.cũ
ſit.de iud eis.
¶ Qũ male ablata ſunt incerta an circa talia debeat epᷣs pꝛo
uidere ⁊ qũo.abb.in alle.c.cum ſit.

¶ An ſoli executoꝛes teſtamẽti poſſint de ablatis reſtituere
vide abb.in alle.c.cuʒ ſit.

Abiuratio.
¶ An agenti interdicto vti poſ.obſtet exceptio abiuratõis.
vige abb.in.c.cuʒ ven iſſent.de inſti.
¶An agenti interdicto adipiſcẽde poſſeſ.obſtet exceptio ab
iuratõis.vide abb.in.c.poſt electionẽ.de cõceſ.pᷣb

Accreſcendi ius.

¶ An tus accreſcẽdi habeat locũ inter cõiunctos re ⁊ ᷣbis
⁊ inter diſiũctos.vide ꝑ abb.in.c.raynaldus.de teſta,

Addiſcere.

¶[o Nemo dʒ ↄfidere vt ꝑ ſe addiſcat ſed dʒ alioꝝ doctrinam
accipere.ab.in:c.nõ minus.ne cdler.vel mo.

Adiectiunum.

¶ De mater ia adiectiui ⁊ ſu bſtantini vide ꝑ abba. de ſum.

trini.S.fina.
Adeps.

¶ Er adipe ꝓcedit iniquitas,ab.in.c.ſcriptum.de elec.

Aduocatio.

¶ An cõfeſtim ꝙ iuder ſuperioꝛ incipit cognoſcere de cauſa
videat᷑ ad ſe aduocare:vel an ſit opus expꝛeſſa aduocatione.
abb. in. c. cum martinus. de oſti.
¶ An debʒ intimari iudici aduocatio ad hoc vt valeat.vide
ab. in alle. c. cum martinus.
¶ An eps poſſit aduocare cauſaʒ pẽdentem coꝛam officlali
vel vicario.vide abb.in.c.dilecto.de teſti.

¶ e materia aduocatõis cauſe vide pleniſſime ꝑ abb.in.c,
vt noſtrum. de appel.

Aduerſarius.
¶ Aguerſarius non tenet᷑ in iudicio allegare ius aduerſarij,
abb. in. c. ſi duobus. de appel.

¶ Aduerſarius dicit eſſe omnis ille qui mecũ cõtendit in in⸗
didio,. vide per abb.in.c.i.de iudi.

Adminiſtratio.

¶Au bona pꝛelati ſint tacite obligata ꝓ mala adminiſtratõ
ne eius.vide abb.in.c.ex Fis.de pigno.
¶ Adminiſtrationem quis dicatur habere in eccleſa. vide ꝑ
abb. in. crequiſſti.de teſta.
¶ Adminiſtratoꝛes qͥ remouent᷑ ꝑꝑ dolũ ſũt infameſ c carẽt
futura dignitate. vide ꝑ ab. in. c. lʒ heli.de ſimo.

Agrimeſſor.

¶ Agrimeſſoꝝ ⁊ expertoꝝ in arte aliqua materiaʒ videꝑ ab
ba. in.c. qꝛ indicante.de pꝛeſqip.

Allegare. L
¶ An poſſit allegare quis ſuam turpitudinẽ. vide ꝑ ab. in.c.
cum martinus.de conſti.
¶ Allegans ſuã turpitudinẽ an ſit audiendꝰ.vide abb.i.c. la
toꝛ.de re iudi.⁊ ꝑ eundeʒ ab.in.c.ex tenoꝛe.de teſti. .
¶ An ſacre ſeipture poſſint allegari in deciſione cauſaꝝ.vi⸗
de abb.in.c.i.de offi.deleg.
¶ An ſufficiat allegare iura generaliter ⁊ an iura ſint allegã
da in conſilijs ⁊ quid inſententia.vide per abb.in.c.veſtra.ð
coha.cler. ⁊ mulie.
¶ Allegatõ es antiquoꝛum patrum an poſſint in iure allega

ri.⁊ an pꝛeferant᷑ cõſtitutionibus pape.vide per abb.in.c.cet

tificari.de ſepulturis.

Altare.

¶ Altare vnum nõ debʒ diſcooperiri cauſa cooperiẽdi aliud
vt in.c.cum cãm.de pꝛeben.per abb.
¶ An in loco nõ ↄſecrato poſſit celebꝛari cum altari viatico
no. ab.in rubꝛica de cõſe. eccle.vel alle.
¶ Altare quomodo⁊ qualiter conſecret᷑.vide abb.vbi.ã.c.i.
¶ De cericis qui nõ habent alia beneficia qaltaria.við ab
ba.in.c.i.de ſuc.ab inteſt.
¶ Altaria qñq; ſũt dotata ⁊ ſunt ſimplicia beneſicia.not.ab.
in.c.recolẽtes.de ſta.regu.

¶ Altare viaticum quid ſit ⁊ quis poſſit ipᷣm cõcedere.vide
ab.in.c.in his.de pꝛiuile.

Ambiguum.

¶ Intentio ambigua qualiter ⁊ cõtra quem interpᷣtet᷑. ab.in
c.ex litteris.de ſponſa.

Amicus.
¶ Amicus ſi faciat aliquod delictum vel maluʒ cõtra aliquẽ
mei cõtemplatõe an pꝛeſumat᷑ feciſſe me mandãte.vide ꝑ ab.
in.c.cum cam.de teſti.⁊.c.ↄſtitutus.eo.ti,

Amplexus.

¶ Amplerus an pꝛeſumat᷑in malã ꝑtem qñ clericus amplexa
tur mulierem.vide ab.in.c.eſtote.de reg.iur.

Animal.

¶ Animal alteriꝰ ſi reꝑiat᷑in agro meo qualiter me debeo ha
bere in cuſtodia ⁊ captiõe.vde abb.d e iniur.ñ leſerit.

Antecedens

¶ An ad poſitionem conſequẽtis ſequatur poſitio antecedẽ
tis ⁊ ecõtra.vide ꝑ ab.iĩ.c.i.de li.cõteſ.⁊ in.c.cũ opʒ.de accu.
¶ Qui vult ↄſequens pᷣſupponit antecedẽs.abb.in.c. ex ꝑte
de ſpon. ⁊ in c.ꝓ illoꝛum.de pꝛebẽ.

Approbare

¶ Si aliquẽ appꝛobaui ad certum actũ vel officium nõ poſ⸗
ſum eñ amplius repꝛobare niſi ex cauſa noua.vide ab:in.c.cũ
venerabilis. de excep. L
¶ An qð ſemel apoꝛobaui poſſuʒ repꝛobare.ab.in.c.diuerb
de cler. coniuga.⁊ in.c.cum nõ ignoꝛes.de pꝛeben,
¶ Quod recipio ꝓ me etiam d ebeo recipere contra me.vide
abb. in. c. diuerſis.de cler. coniug.

Ariſtoteles

D

¶ QAiber ethicoꝛum ariſtotelisdiuidit᷑ in monaſticam econo

micam ⁊ potilicam,vide abbiin pemio⸗

Articnli⸗

¶ Quãdo eſt dubiũ an articuli ſũt admittendi debẽt admit⸗
ti ſaluo iure imꝑtinẽtie.vide ab.in.c.cũ cõtingat.de offi.dek.
⁊ qͥd ſi iudex dicat ꝑtem rñdere ſaluo iure imꝑtinẽtie an ꝑs de
beat rũdere articulis.vide ab.eo.c.
¶ Cautela eſt apponere in fine articuloꝝ ꝙ de hoc ẽ publica
vor atq; fama.vide ꝑ ab.in.c,cõtingit.de fi.inſtru.

Archimia.
¶ An ſcientia archimie ſit p ermiſſ a.vide ꝑ abb.in.c.ad audi
entiam. de reſcrip.

Archiuns.
¶ An credat᷑ inſtrumento extracto de archiuis. vide in.c.ad
audientiam.de preſcrip. —S

Arrendare.
¶ An perſone eccleſiaſtice poſſint arrendare eoꝛuʒ beneficia
vltra eoꝛum tempus,.vide abba.in.c.ad au dientiam.de rebuſ
eccle.non alienã.
¶ Arrendamenta pꝛelatoꝛum finiuntur moꝛte.notat Abb.
vbi ſupꝛa.

Aſtrologia.

¶ An ſciẽtia aſtrologie ſit ꝓhibita.vide abba.in.c.ex tenoꝛe

de ſoꝛtilegijs.
Auctor.

3

C Damnato auctoꝛe d amnantur eius opera.no.ab.de here.

c.fraternita tis

ptiſmus.
b De foꝛma ſubſtãtiali baptiſmi ⁊ an poterit ali
us qᷓ; ſacerdos baptiʒzare.vide.c.i.de baptiſ.ꝑ
. abb. ⁊ an in bapriſmo debʒ ſeruari cõſuetudo
in verbis ibidem.
¶ An ꝑ baptiſmũ tollat᷑ oꝛigĩale peccatũ.⁊ qð dicat᷑ oꝛigĩa⸗
le petm̃.vide plene ꝑ ab.in.c.maioꝛes.eo.ti.
¶ Mõ debz qs admitti ad leuandũ aliquem ð ſacro fontevt
ſit pater eius ſpiritualis niſi ſit maioꝛ plena pubertate.ſcilicʒ
xviij.annoꝝ.nam abſurdũ videt᷑ eum fieri patrẽ ſpũalem qui
nõ poteſt eſſe carnalis.inſti.de adop.S.minoꝛẽ.not.abb.in.c.
debitum. de baptiſmo.
¶ Ad bapriſmũ nõ debet indiſtincte aſſumi iudeus niſi pꝛiꝰ
reſtituat que extoꝛſit ꝑ vſurariam pꝛauitatem vel alias illicite
vt in. c.iudei.⁊ ibi glo.de ↄſe.diſtin.iiij. Ites dʒ adminus per
quadraginta dies inſtrui vt fiat cathecuminus ⁊ inſtruaturĩ
fide. vt in.c.ne quod abſit.iiij. diſtin.⁊ abb.in allega.c.debitũ
de baptiſmo.
¶ Ad baptiſmi ſubſtãtiam requirunt᷑vᷣbũ ⁊ elementuʒ aque
alias vbi iſta deſunt nõ eſt ſacramentũ.vt in.c.penulti.de ba⸗
ptiſmo.vbi notãt docto.ꝙ requirit᷑ ꝙ aqua ſit elementata eti
am ſi ſit mixta cum lixiuio vel cuʒ luto:qꝛ xpᷣs in elemẽto puro
aque ioꝛdanis fuit baptisatus nõ põt ergo qͥs baptiʒare in
aqua roſata de aſabar:nec ſufficeret alius liquoꝛ.plene ꝑ do⸗
cto.ſignãter ꝑ ab.in.c.pe.de baptiſ.
¶ Si aliquis vidẽs puerũ in ſigno moꝛtis:nec potuit habe⸗
relaquam pꝛoiecit in puteum dicẽdo verba inſtituta ad bapti
ʒanduʒ videt᷑ baptiʒatꝰ ſi conſtat ꝙ acceſſit viuus ad aquam
ſi autem deceſſit in via anteqᷓ; ad aquam accederet nonęeſt ba
ptis atus.cõcludit abb.in.c.penul.de bapti.⁊ notabiliter per
Zapũ ſua allega.ciiij.
¶ Baptizari voluit xpᷣs a Joãnelʒ nullo peccato tenebat
cũ fuerit conceptus ſine viri ſemine ⁊ nullũ pctm̃ ẽt oꝛigin ale
bẽbat duplicirõne. Pꝛima vt a dimpleret oẽz gradũ bumi⸗
litatis.de q bus gradibꝰvide ꝑ glo.in cle.i.de reli.domi.⁊ vl⸗
timus gradus ẽ vt ſuppõat quis ſe minoꝛibꝰ. Scða rõ vt ſã⸗
ctificaret nobis aquã.vt de ↄſe.diſt.iiij.c.nũq.⁊.c.ꝑ aquam.
eadẽ di.no.ab.in.c.fi.de ba ptiſ.
¶ Baptiſmi ſacramentũ ci ſit ianua oĩuʒ alioꝝ ſacramètoꝝ
eiusdefectus ĩpedit impſſionẽ caracteris alioꝝ ſacramentoꝝ
vt in.cii.⁊ fin.de pᷣſbynon bapti.

r.

¶ Baptiſmus eſt triplex.ſ.fluminis flaminis ⁊ ſanguinis.vt
in.c.apoſtolicà.de pꝛeſbytero nõ baptiʒato.vbi glo.no.vide
ibi ꝑ docto.
¶ Baptiſmus habuit ſuam foꝛmã ab euãgelio cũ.ſ.chriſtus
dixit apoſtolis. Baptizate omnes gẽtes in noĩe patris ⁊ fi⸗
lij ⁊ ſpirituſſancti.vt in.c.penul.de baptiſ.alia vero quedicũ
tur ⁊ fiunt in baptiſmo fuerũt inſtituta ab eccłia⁊ nõ ſunt de
ſubſtãtia baptiſmi ſed de ſolẽnitate.vt in.c.i.⁊ qð ibi not.de
bap.ab.in.c.fi.de pᷣſby.nõ bap.
¶ Baptiʒzare põt tꝑe neceſſitatis laicꝰ⁊ ẽt hereticus.no.glł.
in.c.i.de cler.nõ oꝛdi.mini.⁊ ibi ꝑ doc.

Bellum.

¶ Bellum cẽſet᷑ iuſtũquod infert᷑ a ſubditis ðð dominũ ſupe
rioꝛeʒ nõ recognoſcentẽ ſi requiſitus nolit iuſticiam ad mini
ſtrare:⁊ põt in tali caſu ſubditus ab eo ſe defendere ⁊ violen
ter reſiſtere.ar.ff.de vi⁊ vi ar.l.vt viʒ.⁊ eſt expᷣſſum in li.feudo.
de mili.vaſal.qui cõtu.eſt.c.vno.in fin.vbi tex.inquit: ſi do
minus militi vaſallo iuſticiam fſacere noluerit poterit vaſaliꝰ
derobare quia tũc dñs nõ cenſet᷑ iudex ſed pꝛiuatus.ſicut di
cimus de ſpoliato a iudice iuris oꝛd ine nõ ſeruato qꝛ reſtitui
tur tanq; pꝛiuatus.not.iiij.q.i.in ſumma.vij.q.i.pꝛeſentium.⁊
ibi archidia.⁊.c.cõ querẽte.de reſti.ſpo.tũc enim bellum dicit
neceſſitail:ideo bellamus vt pacẽ habeamus.xxiij.q.i.milita
re. Itẽ no.ꝙ nedũ cõtrꝗ magiſtratus ⁊ officiales denegàtes
iuſticiã repꝛeſalie cõcedunt᷑.vt in.c.romana.de ſen.ex.li.vi.et
ff.qð quiſq; iuris.l.i.in fi.⁊.ff.de dolo.ſi ex dolo.S.i.ſed etiam
cõtra vniuerſitatẽ iuſticiã denegãtẽ.in.l.metus.S.animaduer
tendũ.ff. qð me.cã.⁊ etiã cõtra dominũ ⁊ eius ſubditos ⁊ ſibi
auriliũ pꝛeſtanteſ ad iuſticiã denegandã.de ſen.ex.c.ſi ſnĩa.li.
vi.⁊ late ꝑ Gaſpar de calde.in ſuis ↄſilijs.ti.de treu.⁊ pace.
Q In bello iuſto licitum eſt auxilium infideliũ requirere.vide
infra ifideliuʒ auxilio. .
¶ In bello debem? ad ſciaʒ que in hoium natura ↄſiſtit nos

referre nõ ad naturã naturantẽ.vt in.l.cũ ad pᷣſenſ.ff.ſi cer.pe.

ne videamur deũ temptare.vt ĩ.c.fi.de pur.vulga.⁊ ibi e.
¶ Sedata quada ciuili diſcoꝛdia ⁊ guerra que viguerat ĩter
ciues in ciuitate toletana fuit facta refoꝛmatio ꝑ commune:⁊
milites ciuitatis ꝙ de criminibus retro cõmiſſis temꝑe guer⸗
re uõ poſſent officiales cognoſcere que refoꝛmatio fuit ꝑ do⸗
minũ regem ↄfirmata repetijt quidam ciuis animalia ſua ra⸗
pta tꝑe guerre penes alium qui repetit ſed obijcitur ſibidicta
refoꝛmatio ⁊ regis ↄfirmatio.circa hoctʒ ⁊ cõcludit pe.de an
cha.in.c.in noſtra.de iniur.ꝙ h̊ nõ poſſit cognoſci crialiter ð
de rebus raptis:ciuiliter tamẽ poteſt qꝛ in dubio rex ſiue com
mune videt᷑ remittere ius ſuũ nõ tamen ius queſitũ ſingulis.
ad boc facit quod no.bar.poſt glo.in.l.venia.C. de in ius vo.
⁊ quod ipᷣe no.in.l.qui rome.S.vꝛanius.de verb.ob.⁊ facit.l.
ab aurelio.de lib.lega.nec etiã dũs rex potuit ſinguloꝛũ iura
ſeu bona tollere.vt no. Innocentius in.c.que in eccleſarum.
de dſti. bar.in.l.reſcripta.C.de pᷣci.impe.o ffe.in foꝛo tamẽ cõ⸗
ſcientie is qui intulit dãna incendia ⁊ depꝛedationes in guer
ra ſeu in bello iniuſto non eſt tutus niſi ſatiſfaciat.de quo per

et. de ancha⸗ late ⁊ notabilit᷑ in regula poſſeſſoꝛ maleſidei

de reg.iu.lib. vi.
¶ Bellũ iuſtũ quid ſit ⁊ q liceat alicui ĩiuſte aliũ ĩpugnare
vide Inno.in. c.olim.de reſti.ſpo.
¶ Ad bellum non tenent᷑ ire vaſalli milites nec aduocati nec
alia ſeruitia dominis exbiber̃ niñ ex pacto ad hocteneant᷑cũ
ad munera ꝑſonalia nõ teneant᷑ cum ſumptu vel ſine ſumptu
no.de ĩmu.ecc.nõ minus.vł niſi in caſibus not.in vſibus feu
doꝛũ vel niſi ex cõ ſuetudine vel alio iure ſpali.no. Inno.in.c.
ſicut.ij.de iureiur.vide.j.mãdati actionẽ. P
¶ Cõmodans equũ vel arma ad bellũ ſi ibi amittanturnon
cõpetit actio ad ea repetẽda.ff. cõmo.il.ſi vt certo.S.ſʒ interdũ
⁊ boc ideo qꝛ cõmodatarius nõ exceſſit fines cõtractus cum
vſus eſt re ad eum vſuʒ ad quẽ cõmodata eſt ideo in nulla cul
pa eſt imo quãdo mandatũ melius adimplet bʒ actionẽ man⸗
dati ad impẽdia ⁊ dana dũmodo abſit dolus ⁊ culpa.no.in⸗

no.in.c.ſicut.ij.de iureiurã.

¶ Zocãs equũ⁊ anma ad bellũ ſi ſibi capiãt᷑ cõductoꝛ non te
netur ad emendã qꝛ ſicut locauit ea. ff. loca.l.ſi quis domũ.de
bet g locatoꝛ eſſe contentus mercede ſua: uec tenet᷑ conductoꝛ

dummodo dolum ⁊ culpam nõ cõmilſerit.no. Inno.in. cſñcut
ij.de iureiuran. .
¶ LQAicet in bello iuſto quod edicto ſeu auctoꝛitate pᷣncipis ẽ
indictum res occupate ſũt capientiũ ⁊ liberi hbomines capti fi
unt ſerui.vt.ff. de cap.⁊ poſtli.reuenl.hoſtes.⁊.ff.de vb.ñg.l.
hoſtes.nõ tamen boc locum habet ſi alius qᷓ; pꝛinceps etiaʒ
iuriſditionẽ habẽs ꝓ defenſiõe reꝝ ſuaꝝ vel ſui iuris executõ
ne bellũ indicat.poteſt tñ ſi iuriſditionẽ bʒ ſtatuere licite ꝙ q̃̊e
cunq; inuaſerit aliquẽ liceat inuaſo bona inuaſoꝛũ capere ⁊
ſua facere:⁊ inua ſoꝛẽ detinere.vt no.de ſen.ex.a nobis.poteſt
etiã eũ cõdemnare de inuaſiõe facta infra limites ſue iuriſdi⸗
tõis.C. vbi de cri.agi opoꝛtet.auctẽ.qua in puincia.ſi autẽ in
dicẽs iuſtum bellũ iuriſditionẽ nõ habeat. vide quod no.per
Inno.in.c.ſicut.ij.de iureiurã.⁊ vide.j.ſpoliatus qui reʒ ſuszʒ
vide.j.mandatum. L
¶ Bellum ſine iuſſu pꝛincipis ingerens tenet᷑l.iulia maieſ.
ff. a d.l. iul., maie.l.iij. ⁊ in aucten. de armis.colla. vi.⁊ de man
da.pꝛin.colla.iij.de neceſſitate tamen imminẽte ſuffiẽ licentia
magiſtri officioꝛum. C. de fabꝛi.l.fin.lib.x.not. Jo. an. in.c.cle⸗
rici arma.de vita ⁊ honeſta. clericoꝛum.⁊ quod ipſe not.in.c.
olim. de reſti. ſpolia.
¶Bellũ an ⁊ qñ poterit indici ꝓ defenſiõe ꝑſone vł rerũvel
ꝓ recuperatiõe rerũ.vide nota.⁊ plene per JInno.⁊ Ab.in.c.
olim.i.de reſti.ſpo.⁊ vide, .arma. HZ

Benedisere.

¶ Bũñũcdicere põt abbas monachos ſuos:⁊ illa benedictio ẽ
de ſolẽnitate.vide.s.abbas poterit.

Beneficium.

¶ Beneficij appellatione omne beneficium com pꝛeb endit᷑
vt in.c.i.de reg.iun. lib.vi.⁊ hoc largo ſumpto voca bulo.vbi
tamẽ materia eſt ſtricta.vt ĩ caſu.c.poſtulaſti.de reſcrip.appel
latione beneficij nõ venit beneficiũ curatum:nec pꝛebenda ſo⸗
lita conferri canonico.vt in.c.cum in illis,de pꝛeben. li.vi ab⸗.
in alleg.c.poſtulaſti.
¶ Beneficij eccleſiaſtici appellatione non compꝛebenditur
annua penſio licet impetrans beneficiumde annua penſione
enronem faceret.c.ad audientiam.de reſcriptis.⁊ ibi abb.
¶ Bůficioꝝ appellatõe nõ venit canonicatus ſine pᷣbenda
lin.c.in noſtra.de reſcrip.⁊ ibi abb.
¶ Gñficiũ an poteſt cũ bona ↄſciĩa poſſidere exiſtens inpec
cato tempoꝛe ſue ꝓmotõis vł electõis de ſe facte.abb.in.c.in
notuit.de elec.ij.colum.
¶ Büficium eccleſiaſticum nõ debʒ deferri ſucceſſiue pluribꝰ
de eadeʒ domo ne potius vid eatur dignitas delata ex ſucceſ⸗
ſione q; ex canonica inſtitutione vel electione.nã ſi hoc obſer
uatur in dignitatibus ſecularibus foꝛtius in eccleſiaſtic. vt
in.c.ad extirpandas.de filijs preſ by.Ab.in.c.venerabilibus
de elec.x.colum.
¶ Bñficiũ recipiens de manu laici an ſit excõmunicatus:⁊
an celeb:ando efficiat᷑ irregularis.vide quod not. Inn.⁊ ab.
in.c.quiſquis.de elec.

¶ Vñfficia plura detinens minus canonice incidit in multa

vitia. Pꝛimo in tranſgreſſionis notam.i.infamiam.vi.q.i.in
fames.Scðo in cupiditatis vitium quod marimuʒeſt.vt in
§. ixlvij.diſtinc.⁊ in.c.vitium.eiuſdem diſtinc. Lertio commit
tit furtum cũ ſacrilegio ⁊ tenetur pena peculatus tancq furtũ
de republica in.c.quid ergo.xxiiij.q.iij.⁊ in.c.i.vij.q ij. Abb.
in.c.dudum.ij.de elec.
¶ Beneficia duo curata poteſt quis ſimul tenere in cañãbus
ꝛimus ſivna eccleſia dependet ab alia:vt quia alteri ẽ vni
ta. vt in.c.i.ne ſede vacan. Idem quando eſt vnita beneficio
ſimplici.vt in.c.ſuper eo.de pꝛebẽ. Secundus quando quis
babz vnam eccliam in cõmendaʒ aliã in titulo.vt in.c.nemo.
de elec.li.vi.ab.in.c.dudũ,:ij.de elec. v.coł.⁊ glo. ⁊ Inno/i c.
eam te. de eta.⁊ quali.
¶ VBüficiũ curatũ ſeu dignitatẽ habẽs ⁊ ſi ſcðʒ cõſile recipit
⁊q illico nõ dimiſerit pꝛimũ verbo facto in manibuſ oꝛdinarij
eſt pꝛiuatus vtroq; ⁊ efficitur inhabilis ad ſacros oꝛdines ⁊
ad quecunq; eccleſia ſtica beneficla. vt in extrauagã. Jo.xxij.
que incipit execrabilis/Sqꝛ: vo, de qua facit mentionez gbb⸗

in.c dudũ.ij. de elec.xi. colum.
¶ VBñfficia plura etiaʒ ſimp licia quo:ũ altetũvni pſone ſufi

cit tenẽs peccat moꝛtaliter.no.glo.ſingu.in.c.dudum.ij.ð ele

ctio.quod limitat ibi Abbas vt pꝛocedat quando quis vult

ſibi lucriſacere fructus ad vtilitatem pꝛiuaram ⁊? ad augẽduʒ
patrimonium vult illos cõuertere. nam ad iſtum effectuʒ non
valet etiam cõſuetudo in contrarium cum eſt contra ius ⁊ nõ
rationabilis.vt in.c.ratio nulla.⁊ quod ibi nota. de pꝛebẽ.et
contra officiuʒ pietatiſ.xvi.q.i.c.fina.⁊.q.ij.c.epiſcopus.⁊.c.
quid ergo.xxiij.q.iiij.⁊ iura diſponẽtia vt quis poſſit babere

plura ſimplicia beneficia diſponũt circa potentiam retinẽdi
plura beneficia ſecus ſi diſponerẽt vt pꝛo libito volũtatis ta⸗
lis dericus poſſit de fructibus diſponere.vt no. Abb. in. d. c.
dudum.xix.colum.vide.j,diſpẽſatio.⁊ Ab.in.c.cũ eccłiaſtice
de excep.v.colum.
¶ GVñficia plura ſimplicia poteſt quis etiaʒ ſine peccato ob
tinere cum nõ ſit hoc a iure pꝛohibitum.facit de electio.c.du⸗
dum. de pꝛebenð.cumliamdudum glo. in.c. gratia.de reſcrip.
lib.vi.⁊ Jo.an.in.c.pꝛeterea.de eta.⁊ qualita.ideʒ ſiquis ha
beat ſimplex altare in plebe rurali in quo teſtatoꝛ mandauit
ibideʒ diuina celebꝛare:qꝛ nõ tenetur ꝑionaliter deſeruire.no.
Jo. caldri.de pꝛeben.ſuper inoꝛdinata.ſegulare enim eſt y
vbiũñ exigit᷑ de iure perſonalis reñidẽtia ſuſficit deſeru ire ꝑvi
cariũ.no.glo.in.c.ſuꝑ eo.de pᷣbẽ.li.vi.⁊ Jo.an.in nouella.i.c.
ſi eo tꝑe.ð reſcrip.eo.li.plene ꝑ lapũ ſua alle.xxxvi.⁊ melius ĩ
ſua alle.cxvi.vide.j.capellania.
¶- Vlura beneficia curata po teſt quis licite de iure cõmuni
tenere caſualiter tamẽ.vt in.c.ſuper eo.de pꝛebẽ.li.vi.⁊ gemi.
no.in clementi.per litteras.de pꝛeben.qꝙ quis poteſt ha bere
plura boſpitalia ⁊ ſi quodlibet hoſpitale haberet eccłiaʒ cu⸗
ratã annexà:plures curatas eccłias põt de iure poſſidere.vt
refert Lap.ſua alle.xxx vi.in fi.
¶ GBũñ ficiũ curatum nõ poteſt conferri cleꝛico exiſtenti in ſa⸗
cris qui fuit pꝛo motus ante etateʒ legitimam.⁊ etiam multo
foꝛtius vitiaret᷑ ex hoc impetratio.nã paria ſũt vt quis nõ ſit
oꝛdinatus ad oꝛdinẽ requiſitum:vel ꝙ ſit pꝛomotus añ ipᷣm.
vide gl.in.c.ei cui.de pꝛe.li.vi.⁊ hoc caſu ĩtelligit᷑ gl.in cle.ge
neralẽ. de eta.⁊ qua.vt refert ab.in.c.ꝓ illoꝝ.de pꝛebẽ,.við.j.
ver.ius vocis dande.
¶ Anvacat pᷣoꝛa bñficia illiꝰ qui ẽ pmotus ad eccłiaʒ cathe
dralè añ ↄſecrationem.vide:j.epᷣs moꝛtuus. WRW
¶ Bfficium ſcðʒ curatum quis recipiendo ipſo facto vacat
pꝛimuʒ tale ſᷣm foꝛmaʒ.c.de multa.de pꝛeb en.quod fallit niſ
caloꝛe iracundie illud recipiat quia tũc non vacat pꝛimum.vt
in.c.ex litteris.de diuoꝛ.quod eſt veꝝ ſi incontinẽti peniteat:
qꝛ caloꝛ iracũdie eũ excuſat.vt ibi.⁊.ij.qiij.S.notãdũ.no.ab.
in alle.c.de multa.vi.colum. V
¶ Gñficiatus qui in pꝛimo bũficio fecit expẽſas de pꝛopꝛio
pr̃mo nio nõ cogit᷑ dimittere ilud accipiẽdo ſcdᷣm incõpatibi
le niſi ſibi ſatiſfaciat ð expẽſis.ar.xij.qłij.c.qcunq;.ex quo no.
ꝙ retẽtio ꝓ expẽſis habeat locũ in bñficijs.ex quo no.qꝙñ cle
ricus moꝛit᷑ ſine teſtamẽto põt heres eius repetere expenſas
quas clericꝰfecit de prfimonio in bñficio.⁊ foꝛtiuſ hoc ꝓcedit
ſi ſpecifice dericꝰlllas repetẽdas decreuit.no. ab.in.c,de mul
ta.de pꝛebẽ.vi.colum.
¶ Beneficium pꝛimũ nõ vacat ꝑ adep tionem ſecũdiñ ſupe⸗
rioꝛ pꝛimi bñficij nõ vulthabere ratam collationẽ ſecũdi:ſʒ re
petit ipᷣm dericuʒ.⁊ hoc ideo qꝛ nõ poteſt clericus directe⁊ ex
pꝛeſſe renũciare bñficio ſuo ſine licentia ſui ſuperioꝛis:ita nec
recipiẽdo ſcðʒ.de renũ.c.adimonet.⁊ in.c.qð ĩ dubijs.⁊ reqͥri
tur ↄſenſus cuiuſlibet qui neceſſario requiritur in renũciatio⸗
ne expꝛeſſa:vt collatoꝛis ⁊ patronoꝝ.no.abba.in.c.de multa
de pꝛebẽ.vi.colũ.ſi tamẽ ſuperioꝛ acceptauerit iſtius tacitã re⸗
nũciationem tũc valet.vt no.ab.in,.c.ex oꝛe.de his que fi.a ma
io.par.capi.ij.co lum.
¶ Vꝛimũ bñſicium nõ vacat per acceptationẽ ſecũdi incõ⸗
patibilis niñ poſt habitã pacificam po ſſeſſioneʒ ſecundi.nec
ſufficit ꝙ momento habuit illã pacifice:ſed illico mouetur ſi⸗
bi queſtiode iure vł de facto:quia non dicit᷑ fuiſſe in poſſeſſio
ne qui nõ ſtetit in ea.ad hoc tex. cum glo.in.c. cõmiſſa. de elec.
li.vi.⁊ in clemen.gratie.de reſcrip.⁊ ibi pau.no. Abb.in.c.de
multa.vij.colum.vbi vide per eum iura que poſt.c.de multa

emanauerijt:igẽ ſi nõ poteſt clericus fructus ſecũdi beneficij

babere qꝛ ex pꝛiuilegio foꝛte debent᷑ alij:qꝛ tũcũvacat pꝛimũ
vt in. c.ſi tibi cõceſſo.de pᷣben.lib.vi.
¶ Item extẽditur boc ad regulares dignitates.vt in.c.cuʒ ſin
gula.de pꝛeben.li.vi.⁊ ad pꝛioꝛatus naturales.vt in clemẽ.i
de ſupplen. neg.pᷣla.nec ad vicariã perpetuã bñficij curati.vt
cle.i.de offi.vica. L
¶ Beneficia plura poſſunt cõferri vni ſoli quãdo nõ reperiũ⸗
tur idonei ⁊ tanta in dignitas eſt in eis ꝙnõ ſine peccato vel

graui alioꝝ ſcan dalo poteſt multis ꝓuideri:qꝛ omnes ſuntĩ

digni.ad boc.xx.q.i.c.i.⁊ ſic intelligitur quedam apoſtilla bo
ſtien. in. c.graue. de pꝛebẽ. ſecus ſi non eſt indignitas:vt quia
patitur d efectũ ſolum in ſcientia ⁊ in alijs eſt bonus clericuſ
quia tũc cõſtruenda domus eſt ex lapidibus qui occurrunt ⁊
melius eſt locũ implere qᷓ; vacantẽ dimittere.vt in. l. generali.
. ſpurios.ff. de decu. 2 qð no. Jo. an. in. c. cũ adeo. de reſcrip.
not.ab.in.c.graue.de pᷣben.in pᷣn. .
¶ Beneficij redditus debent eſſe ſufficiẽtes nedum clerico ſʒ
etiam ſuis.vt in.c.ſtudeat.l.diſtin.⁊ intelligo de ſuis qui qua
ſi neceſſario trabunt moꝛam cũ clerico.nam ſᷣm qualitatẽ per
ſone debʒ hĩ̃e ſeruitoꝛes.nõ enim debʒ ſibi co quinare ſi ẽ do⸗
ctoꝛ vł notabilis perſon a.nam opoꝛtet ꝙ habeat famulos.
nam pauper qui alias eſt nobilis vł lr̃atus nõ indiget tanto

apparatu.de diuite aũt qui nõ eſt ſublimis vkł l̃atꝰ nõ dʒ ba

beri talis reſpectus.no.i.c.de multa.in fi.xxi.qi.c.i.⁊ in ſum⸗
ma.no.a bb.in.c.extirpade.ð pꝛebẽ.S.i.
¶ Bñficiuʒ curatũ babens id eo tenetur perſonaliter deſer⸗
nire ⁊ non ꝑ vicariũ qꝛ videt᷑ electa induſtria ꝑſone:⁊ ſic non
põt cura alteri delegari.in.c.is cui.de offi.delega.li.vi.ð offi.
delega. c. fi· facit.l.inter artifices.ff. de ſolu.⁊ hoc niſ ex cave⸗
lit habere vicariũ.vide no.i.c.cũ ex eo.de elec.li.vi.ab.in.c.ex
tirpãde.S.qᷓ o.de pꝛeben.
¶ Cõcluſiões domini Abb. in repeti.S.qui vero.c.extirpan⸗
de.de pꝛebẽ.vide infra reſidere.verſi.ex non reſidentia.⁊ hec
que ſequuntur.
¶ Mõ ſolum in dignitatibus ⁊ curatis ſed etiam in ſimplici
bus beneficijs iure ſubſtantiali ceſſante pꝛohibetur quis eẽ
pluralis. hanc cõcluſionem fundat ipſe Abb.ꝙ talia plura
beneficia ꝑ ſe ſtantia ⁊ intitulata ð iure cõmuni retinere quis
nõ poteſt per.c.ſanctoꝝ.lxx.di.quod loquit᷑ indiſtincte ⁊ bñ⸗
ſiciuʒ quantumcũq; minimũ de iure cõ muni requirit reſiden
tia ʒ.vt in.c.cõquerẽte.de cleri.nõ reſidẽ. Inno.in.c.ſin.eo.ti.
nec obſtat tenuitas reddituũ:qꝛ tũc debʒ vnum alteri vniri.
xci.di.clericos.aut erat in pꝛincipio tenue:⁊ eſt ſibi imputan
dum qꝛ permiſit ſe in tali bñſicio ĩtitulari.⁊ ſi exiguitas ſuper
uenit poſt collationẽ diſpẽſatiue videt᷑ papa duo bũficia ſim
plicia per vnũ retin eri cũ hoc videat᷑ ꝓbibitũ a iure cõi.vt.c.
dericus ab inſtãti.xxi.q.i.⁊c. 14
O Licetde iure ſcripto ſingula bñficia reſidentiã poſcũt ꝑſo⸗
nalẽ:iure tamẽ ſpãli ꝑmittẽte fructus in abſentia ꝑciꝑe nullo
ẽt vicario ibidẽ ſubſtituto minime ꝓbibet᷑ dũmodo graue pᷣ⸗
iudiciũ ex hoc nõ inferat᷑in curatis iũ nequeũt pᷣdicta locũ ſi
bi vẽdicare.exquo infert᷑ coꝛꝛelariũ.
¶ Cõ ſuetudinẽ nõ valere vt ꝑ ſubſtitutũ poſſit quis in cura
ta deſeruire. Itẽ infert᷑ aliud.
¶ Curatũ pꝛopꝛia auctoꝛitate nequire in cura ſua ad longũ
tempus aliũ ſubſtituere.fundatlipſe abb.quia licet in curatis
nõ deſeruire obtentu conſuetudinis eſſet periculoſum ⁊ one⸗
roſum animabꝰparochianoꝝ.vt no.in.c.de multa.⁊ qꝛ ipſiꝰ
rectoꝛis induſtria ad hoc videt᷑ electa.vt in.c.fi.de offi.deleg.
⁊.c.is cui.eo.ti.lib.vi.in beneficio tamẽ ſimplici non eſt talis
ↄſuetudo oneroſa:qꝛ potuit induci ex cãiſ rõ nabilibꝰad hoc
c.omnes.de ↄſtitu.etiã nullo vicario inſtituto cũ limitatione
tamẽ ſi eccleſia nõ indiget ſeruitoꝛe:quia alij ſunt qui admini
ſtrant diuina⁊c.
¶ Gfſicia ſimplicia iure ſpãli inducẽtia reſidentiã nõ requi
runt ꝑſonalẽ:nequeũt tamẽ de iure cõi regulariter plura ĩ ea
dẽ accumulari ꝑſona ſi ex illoꝝ redditibꝰquilibet clericꝰ com⸗
mode viuere põt alłs ſecus.exquo infert᷑ coꝛꝛelariũ.
¶ Solam reſidentiam cauſam nõ eſſe bñſicioꝛum accumula
tionis pꝛohibende.
¶ Fundat ipſe hanc conduſionẽ ponẽdo cauſas quare qͥs
pꝛobibet᷑ plura bñficia ſimul obtinere ⁊ que mala ex plurali
tate beneſicioꝝ ſequũtur ⁊ ꝑ iura in ſcdᷣa ↄduſione alleg.fun

dat dictaʒ cõcluſionẽ. Si vero vnum beneficiũ per ſe nõ ſuſi
cit ad ſuſtentatio nem clerici poterit aliud obtinere etiaʒ ſine
alia diſpẽſatõe ⁊ in eo intitulari:qꝛ ceſſant rões pꝛohibitõeʒ
inducentes.⁊ ſic intelligitur.c.gratia.de reſcrip.li.vi.⁊ cle.g⸗
tie.eo.ti.que vident᷑ ĩnuere pluralitatẽ taliũ bñficioꝛũ ð iure
cõi foꝛe ↄceſſam.⁊ facit gl.c.dudũ.lo.ij.ð elec.
¶ Beneficioꝛũ ſufficiẽtia pᷣſuppoſita ↄſuetudo minime va⸗
let vt quis in eis poſſit eſſe pluralis nec etiã data inſufficien⸗
tia ſi beneficia ſũt curata.fundat ipſe hanc concluſionem cir⸗
ca beneficia curata nõ eſſe dubium cum talis cõſuetudo eſſet
animabus periculoſa. ⁊ in his conſuetudo non excuſat.vt in
c.fi. de ↄſuetudine.⁊.c.non ſatis.⁊.c.cum in eccleſiarum.de ſi⸗
mo.⁊. c.quia nõnulli.de cler.nõ reſidẽ.ð ſimplicibus probat
quia pluralitas beneficioꝛũ eſt inimica canonuʒ.in allega.c.
ſanctoꝝ.lxx.diſtin.⁊ boc verũ exquo vnũ beneficium ſufficit
cõſuetudo autem in cõtrariũ dicenda eſt potius coꝛꝛuptela.
de ↄſue.cũ venerabilis.nec ẽ rõnabilis qꝛ inducit vagationẽ
ambitionẽ ⁊ diſſolutõis materiam ⁊ cõtinet periculũ aĩarũ.
vt in.c.qꝛ intantũ.de pꝛebẽ.
¶ Si pncipaliterdiſpẽſatio ſuadet bonũ publicũ ſpũale po
teſt circa duo curata ẽt hodie epᷣs diſpẽſare.ſecꝰ ſi pncipalit
ſuadet᷑ pꝛerogatiua ꝑſonaꝝ.
¶ Fundat aũt ipſe hanc cõcluſionem ꝙ licet in gſonalibus
dignitatibus ⁊ curatis ſolus papa diſpenſat.vt no.glo.in.c.
de multa. de pꝛeben. ⁊.c. litteras,de cõceſ.pᷣben.⁊.c.duduʒ.ij.
de electio.⁊ glo.in.c.n& poteſt.de pꝛeben.lib.vi.quod habet
locũ quando diſpenſatio fit ad bonoꝛem ⁊ cõmoduʒ perſone
dũ tamẽ ſecundario redundet in bonũ publicũ ſpirituale.ali
as non eſſz diſpenſatio ſed diſſipatio:quam pape nõ licʒ fa⸗
cere ſi tamẽ diſpenſatio fit ꝓpter magnam vtilitatẽ eccłie nul
la differentia habita an ſit litterata vł potens perſo navel ſit
illitterata vel vilis ſed ſolũ pond erata eccleſie euidenti vtilita
te ⁊ tũc epᷣis ꝑmittitur diſpẽſatio:vt ſi aliqua ꝑſona ſit młtũ
ſollicita ? diues que melius ſciret gubernare?⁊ augmẽtare du
as eccłias qᷓ; duo rectoꝛes vel nõ repetit᷑ volẽs acceptare il⸗
laʒ eccłiaʒ niſi alterius eccleſie rectoꝛ.
¶ Qicet circa duoꝝ ſimpliciũ diffoꝛmiuʒvel fimplicis curai
accumulatio nem poteſt in eadem vel diuerſis eccleſijs epiſco
pus diſpẽſare in eadem tamẽ cõfoꝛmia vel etiam in diuerſis
circa duas pᷣbendasvbi pꝛincipaliter ſuadet pꝛerogatiua ꝑ
ſonaꝝ diſpenſare nõ poteſt.ex quo infert᷑ coꝛꝛelarium ꝙ faci
lius inducitur diſpenſatio circa beneficioꝝ qᷓ; circa pꝛebẽda⸗
rum accumulationem. .
¶ Fundat ipſe hanc ↄduſionẽ ꝙ preſuppoſito ꝙ epiſcopuſ
regulariter p oteſt diſpẽſare circa duo ſimplicia vł vnum ſim⸗
plex ⁊ vnũ curatum.vt no.glo.in.c.litteras.de cõceſ.pꝛebẽ.⁊
c.dudum.ij.deelec.⁊ in.c.ſuꝑ eo.de pꝛebẽ.lib.vi diſtinguit ta
mẽ Ab. ꝙ aut beneficia ſũt diffoꝛmia vt ſuꝑ dignitate ⁊ pꝛe:
benda.⁊ poteſt.no.in.c.i.de ↄſue.lib.vi.⁊ facit.c.cũ noſtris.ð
cõ ceſ.pꝛeben.aut ſunt vniſoꝛmia vt ſuꝑ duabus pᷣbendis vł
canonijs ⁊ ñ poterit ꝑ rões vꝛgẽtes ꝑ eũ allegatas.idem no.
Ab. in.c. litteras.de cõceſ.pꝛebẽ.
¶ IJs cum quo ſuꝑ pluralitate bñficioꝝ vtilitate tiñ pꝛiuata
ſuadente ẽt ꝑ papã diſpẽſat᷑ quo ad deũ tutus minime exiſtit
exquo infert᷑ coꝛꝛelarium.
¶ Quod necis quo ad eccleſiam triumpbantẽ tutus exiſtit
ideo de intuitu eccleſe queſitis ex indulgẽtia eadem cauſa cõ
ceſſa non teſtatur. fundat Abb.diſtinguendo qꝙſi diſpenſatõ
fiat cau ſa cognita erit tutus diſpenſatus quo ad deum ſed ſi
fiat ſine cauſe cog nitione nõ erit tutus quo ad deum ſed quo
ad eccleſiam militantem tantũ que ſepe fallit⁊ fallit᷑.vt in.c.s
nobis. de ſen. excõ.
¶ Per adeptionẽ ſecũdi beneficij reñdẽtiam exigentis non
inducit᷑ ipo iure vacatio pꝛimi ſiłis vel curati lʒ inducittacita

renũ ciatio gratie ſuꝑ tali bñficio ↄſequẽdo.exquo colligit᷑ ve

rus intellectus ad cle.gratie.de reſcrip. L
¶ Erx pecunie datione ꝓpter beneficij ſpiritualis inſtitutio
nẽ ſimoniacum crimẽ oꝛi᷑ adeo etiaʒ papa tali crimine in⸗
uoluit᷑ ſi talis bñficij adminiſtratio ⁊ executio clauiuʒ ptatem
ſeu altaris adminiſtrationẽ cõ cernit als ſecus lʒ illo crimie
inuoluat᷑ dans eamvtroq; caſu quo ad deũ ⁊ quo ad eccłiaʒ
militantẽ rutus minime exiſtit.

¶ Fundat ipſe quia per titulum beneficij conferatur execu⸗

tio oꝛdinis ⁊ clauiũ nõ tñ bona tẽpoꝛalia.nam in oꝛdinatio
ne datur ptãs clauiũ in habitu ſed non in actu.in inſtitutiõe
vero ſeu collatione beneficij datur executio illius poteſtatis
vt in.S.nos ſufficienter.cum.c.ſequẽti.xvi.q.i.que quideʒ ex
ecutio eſt annexa ipſi oꝛdini ſeu ſacramẽto oꝛdinis ergo ven⸗
dendo oꝛdinis executionẽ videt᷑ vendere ipſum oꝛdinẽ ⁊ do⸗
nũ dei.i.q.iij.ſiquis obiecerit.⁊.c.ſaluatoꝛ.⁊ eſt glo. fi.in.c.li
cet de pe⁊ cum h̊ pꝛouenit ex dono dei non a papa ſunt pꝛo
bibita qꝛ ſimoniaca.⁊ appellat᷑ ſimo niaca hereſis.i.q.i.c.pᷣſj
biter quod in vtroqʒ teſtamẽto ꝓhibet᷑.i.q.i.qui ſtudet.⁊ ſic
non eſt dubiũ e in his que a deo ſũt inſtituta inuoluit᷑ papa
ſi cõtra faciet.qð habet locũ quãdo executio officij vel bene
ficij cõcernit diuina.vtputa altaris adminiſtrationeʒ.ſecꝰ ſi
tẽpoꝛalia vt eſt videre in hoſpitali ⁊ in ſimilibꝰ que ſupꝛadẽa
non cõcernũt.⁊ ſic intelligunt᷑ no.in.c. de ſimo.⁊ in.l.i.ff.ad
legẽ iuliã de ambi.
¶ Bůficiũ obtinẽs ſi ex redditibꝰ nõ põt ſuſtẽtari an debe⸗
at ꝑ parrochia nos ꝓuideri.vide ĩfra eccłia ſi ſit iĩpotens.
¶ Valde honeſtũ ⁊ fructuoſuʒ eſt vt qͥſq; in patia ſua bene
ficiaret᷑ vt ſic extraneꝰ nõ occuparet ſtipẽdia indigene ne da
retur materia depauperãdi bñficia ⁊ inducunt᷑ facilius ad re
ſidentiã indigene qᷓ; extranei.facit.c.nullus.lxi.di.no.Ab.in
c.ad decoꝛẽ.de inſti.in fi.
¶ Beneficiũ ſi vacat de iure ⁊ nõ ð facx vł ecõtra vł ſ poſ
ſeſſio eſt coloꝛata an põt alteri ↄferri,vide.j.collatio.v.oferꝰ
ri non poteſt. cum ſeqduen. L
¶ Sug eodẽ bñficio põt quis diuerſos titulos cõſe equi ⁊ rõ
ne illoꝝ ſe defendere.vt colligit᷑ ex.c.poſt electionẽ.de cõceſ⸗
ſio.pᷣben.nec obſtat.c.vt quis duas de electio.li.vi.⁊.l.cũ he⸗
redẽ. S.eligere.ff. de tributo.qꝛintelligunt᷑ qũ agendo ⁊ petẽ
do ↄfirmationẽ vult quis fundare ſeſt uꝑ duobꝰtitulis poteſt
tñ defendẽdo.vt in allega.c. poſt electionẽ vbi no. Ab.i.colũ.
facit qð no.in regula nullus pluribꝰ.de reg.iur.lib.vi.⁊ vide
qð no.Jo.an.in.c.cũ ꝑſone.de pꝛiuile.lib.vi ſuꝑ glo.⁊ vide
Ipoſſeſſio põt ex pluribus.
¶ Beneficiũ dicit᷑ curatũ ſiue babeat curã foꝛi penitẽtialis
ſiue foꝛi ↄtẽtioſi.in.c.dudum.ij.de elec.⁊ qð ibi ↄmẽdat Ab.
vbiponit quotuplex eſt cura. ⁊ ibi Ab.in.c. de multa de pꝛe⸗
ben. penul.colum. .
¶ Beneficioꝝ vlł dignitatũ appellatiõe in gratijs cõceſſis
ꝑ papã.vł in beneficijs ꝑ eũ reſeruatis nõ veniũt abbatie.nã
ea q̃ ſunt ſpãliter nõ digna ſi non expꝛimant᷑ nõ veniũt ad ̊
dð no. glo. in epiſcopatibꝰ. in. c. licet. de pben. lib. vi. Itez qꝛ
bmõi monaſteria plures diuerſitates hñt cuʒ alijs ecckijs tã
in tẽpoꝛe refoꝛmatiõis.de electio.ne ꝓ defectu ⁊.c.cum in cũ⸗
ctis.qᷓ in alijs.no. Jo.mona.in.c.in generali.de reg.iur.li.vi.
nam in cõſiſtoꝛio pape de abbatijs:ſñcut de epiſcopatibꝰ ex⸗
pedit᷑cõcludit Zapus ſua allega.lxxxDiß.
¶ Beneficia eccłiarum ꝓpter officia diuina ↄſtituta fuerũt
xij.q.ij.cõceſſio.xvi.q.i.generalit.notat glo.in.c.fi.de of.vic.
¶ GBeneficium ſufficiẽs cõſiderat᷑ ſecũdum nobilitatẽ ⁊ ſcis
entiã quia tales ꝑſone maioꝛibꝰ redditibꝰ ſunt bonorãde vt
in.c. decetero,de cleri.nõ reñden.⁊.c. de multa. de pꝛebẽ. in fi.
Itẽ cõſiderat᷑ dignitas.ff.de vſufruc.l.ſed ⁊ ſi quid.S.i.ita q;
poſſit ſufficere ſibi ⁊ ſuis ⁊ hoſpitalitatẽ ↄſeruare et iura epii
copalia ſo luere.vt in allega.c.decetero ⁊.c.de monacbis.eo.
ti. no. glo. in. c. conquerente.de cleri.non reñ. J
¶ Beneficiũ cum ſit beniuola actio gaudiũ tribuẽs caplẽti
vt in.li.feudo.ti.quibꝰ modis feuð.amit.ci.nõ poteſt cõferri
iuito reſpectu volũtatis vł dũ conſulit᷑ volũtati ſed reſpectu
vtilitatis poteſt beneficiũ cõferri iũcto.c.qui emẽdat.lxv.di⸗
ſtin.no. Abbas.in.c.clericis.de vita et honeſtate clerico.
¶, Benelicio ſeu eccleſia põtquis pꝛiuari ꝓpter d uo. Pꝛi⸗
mũ eſt ſi filius eſt ſacerdotis ⁊ in ſacerdotio genitꝰ:non enim
ſufficeret ꝙ eſſet filius ſacerdotis niſi in ſacerdotio eſſer geni
tus.quia poſſet eſſe legitimꝰ modo pᷣdicto tñ reſpec tu eccłie
ſufficit ꝙ ſit filius ſacerdotis.qꝛ ſuceſſio re pbat᷑ etiã ĩ filio le⸗
gitio.vt in.c.ad extirpandas.de filiis pᷣſbiteroꝛũ.⁊ in.c.i.e.ti.
Secũduʒ eſt ſi quis occupauit eccłiaʒ.vt in.c.inter ceteras.
de reſcrip.⁊ ibi.Abbas ad hoc.c.ex frequẽtibꝰ.de inſtitu.vi
deę ſupꝛa verſi.beneficiũ patris.et vide.j.filius poterit eſſe le⸗
gitimus. ¶ Ofm̃e bñficiũ pꝛo titulo aſſignatũ etiã ſi ſit vica
ris requirit reſdẽtiã:.lxx.diſtin ſanctoꝝ.de offl. vicac. expar⸗

te. de cleri. non reſiden.c.cõquerẽte.qui eniʒ nõ feruit non de⸗
bet viuere de altari.no. Innocen.in.c.cũ ſecũduʒ.de pꝛeben.
quiem̃ male accipit bene diſpẽſet.vt ibi no. Hoſtiẽ qð ſecuſ
eſt in pẽſionibꝰ vł ſtipendijs aſſignatis aliquibꝰ q̃ñ beneme
ritis.xvi.q.i.poſſeſſiões.⁊.q.vi.illud vel cauſa pietatis vł ele
moſine xxij.di.ſi quis.nõ em̃ de talibꝰ habʒ cõqueri eccleſia
cum qð habeat deputatũ ſit pietati.liij. diſtin multos. xij.q.
ij.aurũ.in alijs autẽ beneficijs eccłiaſticis omne beneficium
quãtũcunq; exiguũ requirit reſidentiã niſi in ↄtrariũ ꝓbetur
ſcõᷣm Inno.Hoſtiẽ.⁊ io.an.in.c.fi.de cleri.nõ reſiden.
¶ Beneficiũ ſecundũ recipiẽs qð requirit cõtinuã reſidẽtiã
ſimiliter ſicut pᷣmũ licet ꝑ receptionẽ ſcdðᷣi videatur renũciare
pᷣmo ꝑ iura vulgaria.⁊ no.in.c.ſi.de cleri.non reñdẽ.non tñ
videt᷑ renũciare pꝛimo ſi pᷣmũ vel ſecundũ requirat reſidenti⸗
am tẽpoꝛaleʒ.ſ.quatuoꝛ vel ſex menſiũ cum vtrãq; facere poſ
ſit.facit.ff.ad municipa.l.aſſumptio.S.viris pꝛudẽtibꝰ.de re
ſcrip.c.dilectus.ij.notat Jo.an.poſt Inn.in.c.fi.de cleri.nõ
reſiden.vide.j.reſi. V
¶ Duo bñficia nõ põt quis ſimul tenere ſine peccato moꝛta
li qñ alterũ ꝑ ſe ſufficit.no.glo.notabi.in.c.dudũ.ij.de ele.qð
limita niſi ſint ſibi collata:non rõne ꝑſone ſʒ ꝓpter vtilita teʒ
eccłiarũ vel beneficioꝛũ.vt qꝛ eſt homo induſtrioſus ⁊ bõe cõ
ſcientie nec excuſat᷑ talis ꝓpter diſpenſationẽ quo ad deum
ſi fructus qui ſuperſunt nõ ↄuertat in pias cãs.no. Ab.in.c.
cõquerẽte.de cleri.nõ reſidẽ.iccolum.
¶Cõtra clericũ detinẽtẽ fructus beneficij põt ex ꝑte eccleſie
excipi ꝙ nõ facit in ea reſidẽtiã.tercius tñ hoc nõ poterit op⸗
ponere.qꝛ exquo nõ eſt pꝛiuatus clericꝰ quo ad iſtũ terciũ li⸗
beras edes hʒ.in.l.loci.S. competit.ff. ñ ſer.vẽ. facit.l.ita tñ.ff.
ſi ager.vect.no.Ab.in.c.conquerente de cle.nõ reſiden.
¶ Beneficiũ ſeu eccłia habet᷑ pꝛo derelicta pᷣmo cũ beneficᷣ
atus efficitur miles.de quo vide qð no. Inno.in.c.i.de apo.
⁊ Abb. in. c. fi. de cleri.ↄiuga. Secũdo qñ bñficiatus cõtras
bit matriõium carnale.vt no.in.c.ide cleri.ↄiuga.Tertio qũ
clericus monitus nõ vult reſidere qꝛ in his caſibus põt bene
ſicio ſpoliari.Et nota qꝙ ſpoliatio bec vltimo caſu fundatur
duplici cã. MPꝛima qꝛ eccleſia habetur pꝛo derelicta.vt dicit
glo.in.c.qualiter.de cle.nõ reñdẽ. Scða rõne moꝝ:qꝛ cũ cri
men nõ reſidẽtie ſit notoꝛium poteſt pᷣlatꝰ illum ſpoliare ſine
ſnĩa.facit.c.ex tue.eo.ti.no.ab.in allega.c.qualiter in fſi.
¶ Beneficia ſimplicia an requirũt reſidẽtiã. vide infra reſi⸗
dẽtiam requirũt. H
¶Bñficiũ pᷣmũ ſi requirit reſidentiã ꝑpetuã ⁊ eſt curatuʒ ꝑ
adeptionẽ ſcði bñficij ipſo facto inducitur vacatio pᷣmi.ſic ĩi⸗
telligit glo. in.c.fi.de cleri.nõ reſidẽ. Si vᷣo fuerit bñficiũ ſim
plex nõ inducitur in pena puatiõis ipſo iure ꝑ adeptiõeʒ ſcõi
ideo pᷣciſe altero nõ pꝛiuatur.ſʒ datur ſibi optio retinẽdi qð
velit.ar.in.c.referẽte.⁊.c.pᷣterea.de pꝛeben.no.a b. in. allega.
c.fi.de cleri.nõ reſi.⁊ in alle.c.referente.
¶ Bñficiũ ſi requirit redẽtiam ad tpᷣs nõ ꝑpetuo ꝑ adepti
onẽ ſecũdinõ ĩducitur vacatio pᷣmi cum vtriq; poſſit bñficia
tus deſeruire ſi tamẽ beneficiũ reqͥrit reſdẽtiã nõ fimpliciter
ſz cauſatiue vt qꝛ dicẽ ſtatutũ ꝙ niſi reſideat careat fructibus
tũc nõ vacat pᷣmũ per adeption eʒ ſcði.ſed ſatis eſt ꝙ careat
fructibus vt ſtatutũ vel ↄſuetudo diſponit.ita ↄcludit ab.in
alle.c.fi.de cleri.nõ reñdẽ.
¶ Beneficiatꝰ hñs ius ad rem ꝑ adeptionẽ ſcõi bñficij reqͥ
rẽtis reſidentiã ipſo facto inducit renũciatõeʒ illius iuris ad
rem exquo bñficiũ ad qð ſibi ius cõpetebat eſt incõpatibile
cũ ſcðo de iure.⁊ ſic loquit᷑ cle.gre.de reſcrip.⁊ ita ſaluat᷑ gl.
llius cle.qꝛ facilius ꝑdit᷑ ius ad rem qᷓ in re.vt in.c pe.de pꝛe
ben.lib.vi.⁊ qð no. Jo.an.in regula odia.de reg.lib.vi.abb.
¶ Beneficiatus hũs ius in reſi.accipiat bñficiũ requirens
reſidẽtiã extra dioceſim vt ibi cõmoꝛatur tunc tacite inducit
renũciatio pꝛimi niſi aliud appareat expꝛeſſe de mente illius
⁊ ſic intelli ge glo.in.c.ex parte.de cle.non reſidẽ.⁊ Inno.in
c.ex tue.eo.ti.abb.vbi ſupꝛa.
¶ Beneficiatꝰ habẽs ius in reſ.acceptat ſcõᷣm bñficiũ ſini
plex ĩ eadẽ dioceſi vbi eſt pᷣmũ.tũcqᷓ;tũcũq; reſidentiã requi⸗
rat nõ ĩducitur puatio pꝛimi ipſo facto.qꝛ boc iure nõ cauet
naʒ pena nõ eſt ipſo iure ĩponẽda niſi ſpecifice cautũ ſit in iu
re./vt no.glo.in.c:fude iurepatro.nec ob,.c.de multa.qꝛ non
c

eſt eadem rõ in fimplicibus liez reſidẽtiã requirat ſicut in en⸗
ratis ꝓpter periculũ aĩarũ ſicut cõ cludit abb.in allega.c.fi.ð
cleri.nõ reſiden.
¶ Aluralitas in bñficijs ſeu eccleſijs ꝓhibet᷑ ꝓpter delictũ
ambitiõis. Item ĩpotentiã pluribꝰ deſeruiẽdi. Item ꝓpter
materiã diſſolutiõis tam in veſtibꝰ qᷓ; in moꝛibus iurxta illud
pſalmiſte. pꝓcedit ex adipe iniquitas. Iteʒ qꝛ inducit vagat
onẽ.nã quãto magis exuberat tanto facilius efficitur vagus
Item qꝛ cõtinet periculũ aĩarũ exquo infert Hoſtiẽ.in.c.qꝛ
intantũ.de pꝛeben.ꝙ peccatũ eſt petere plures eccłias qð in
telligit ab.ibi quãdo nõ ſubeſt iuſta cã tenẽdi.
¶ EZõſuetudo nõ valʒ vt quis ſit pluralis in bñficijs nõ ſub
ſiſtente cã legitima:nam cõſuetudo talis induceret periculuʒ
aĩaruʒ ⁊ pᷣberet cãm tãtoꝛũ maloꝛũ.vt in.c.ex parte.⁊.c.fi.de
cõſue.nec etiã diſpẽſatio valeret circa hoc ſine cã.no.ab.in.c.
qꝛ intantũ.de pᷣben.vide.j.diſpenſatio ſuꝑ pluralitate.
¶ Beneficij inſtitutio nõ valet artãs bñficiatũ ad nõ dimit⸗
tẽdum vnqᷓ illud bñficiũ.ſed dʒ intelligi non dimittat cã
voluptatis vł cã trãſferẽdi ſe ad aliã eccłiam.nam talis inſti
tutio ĩpediret ꝓpoſitũ religiõis ⁊ dʒ poſſe ſe abſentare cã ne
ceſſitati vel vtilitatſ eccłie ſue ꝓpꝛie.vt in.c.ex parte.de cleri.
nõ reſi.no.abb.in.c.ſig: ſficatũ.de pꝛebẽ.
¶ Bfficia plura ſiue requirãt reſidentiã ſiue ĩſpecto iur̃ cõi
ſiue ſpãli ſtatuto vel cõſuetudine ⁊ in dubio nõ eſt licitũ ð iuĩ
ſimul obrinere.ſunt em̃ ĩcõpatibilia ꝓpter onꝰ reſidentie pꝛo
B.c.pe.de cleri.non reſi.⁊hᷣ eſt ſm mẽtẽ iuris.nã quodlibʒ be
neficiũ creat᷑ ꝓpter o fficiũ.vt in.c.fi.de reſcrip.lib.vi.ſic con
cludit ab.in.c.cum iamdudũ.de pꝛebẽ.x.colũ.
¶ Si plura benelicia nõ requirũt reſidentiã.vt qꝛ ↄſuetudo
eſt in oppoſitũ que ſatis valet in ſimplicipibꝰ.vt in.c.cũ oẽs
de cõſti.ſi vnũ ſufficit ad cõgrue ſuſtentãdũ clericũ non licet
plura tenere ꝓpter vtilitatẽ ꝓpꝛiam ĩmo eſt peccatũ moꝛta⸗
le cum ſit viciũ ambitiõis ⁊ auaricie ⁊ occupat ſtipẽdia pau
perũ.vt no.glo.in.c.dudũ.ij.de elec,⁊ ſic põt ĩtelligi.c:ſancto
rũ.lxx.di.abb.vbi.S.
¶ Si vnum bfficiñ ꝑ ſe non ſufficit licʒ tenere plura bũficia
vſq; ad ſuſtẽtationẽ clerici.⁊ ſic põt intelligi.c.gr̃a.de reſcri.
li. vi.⁊ cle. gre.eo.ti.⁊.c.cum teneamur.de pꝛebẽa vrio ſenſu
no.ab.in allega.c.cuʒ iamdudũ.iiij.colũñ. .
¶ Mabẽ s duo beneficia reqͥrẽtia reſidentiã er diſpenſatiõe
tenetur deſeruire ꝑſonalit᷑in maioꝛi ⁊ alteri ꝑ vicariũ vt ſenti
unt docto.in.S.qͥ vero.c.extirpãde.de pꝛebẽ.lib.vi.qui dicit
qꝙ hñs duo beneficia incõpatibilia ex diſpẽſat iõe põt ſeruir
cui vult ꝑ ſe vel ꝑ vicariũ.nam dʒ reſtringi qñ beneficia ſunt
equalia.ſecus ſi vnũ eſt digniꝰ reliquo vt in allega.S.qͥ vero
no.ab.ibi.ij. colum. 3
¶ Beneficiñ curatũ ſi eſt dignitati vel pꝛebẽde annexũ põt
ei rectoꝛ ꝑ vicariũ deſeruire.vt in alleg.S.qͥ vero.qð intellige
verũ ſᷣm ab.ibi vt.ð.ꝓxi.
¶ Beneficiũ cuʒ cura qð nõ eſt annerũ alteri requirit reſdẽ
tiã ꝑſonalẽ nõ per vicariũ.niſi ↄſuetudo rõnabilis vel inſtitu
tio beneficij habeat vt poſſit deſuire ꝑ vicariũ.⁊ põt eſſe rõ⸗
nabilis ↄſuetudo qñ canonicꝰ eccłie cathedralis hʒ eccłiam
curatã in titulũ ⁊ eſt neceſſariꝰ eccłie cathedrali pꝛo cõſilijs
nec ſuſtentari poteſt er ſola pᷣbenda.h̊ em̃ cauſa eſt ratiõabił
vt cõcurrẽte ↄſuetudine vel ſtatuto poſſit vtrunq; ten ere ⁊ illi
ꝑ vicariũ deſeruire.ſecus vbi nulla ratio ↄcurrit vt qꝛ clericꝰ
vult vagari.nam tunc ↄſuetudo nõ valeret.in.c.fi.de conſue.
no.ab.in allega.S.q vero.iiij.colum.
¶ Beneficiũ ſimplex ſi indigeat ſeruitoꝛe non valʒ conſuetu
do vt nõ deſeruiat ſaltem ꝑ vicariũ.qꝛ eſſet oneroſa eccłie er.
ſic intelligit᷑.c. cũ oẽs de conſti.ſʒ ſi eccłia non patit᷑ defectuʒ
in miniſtris ⁊ tunc valeret cõſuetudo ꝙ nõ reſideat nec vica⸗/
riũ loco ſui ponat.ab.in allega.S.q vero.
¶ In bñficio nõ deß uiẽs an ſit puatꝰ ipo iure vel reqͥrat᷑ mo
nitio.vide.j.pena vbi apponit᷑ negatiue.
¶ Jus ad beneficiũ ↄfert᷑ ex receptiõe in canonicũ:qdð tunc
hʒ ius a ffectũ ad pꝛebendã vacaturã.vt in.c.ſ poſtqᷓ; de pꝛe⸗
ben. li. vi. ⁊ in.c.fi.de conceſ.pꝛebẽ.eo.lib.ꝑ collationẽ vero ac
quiritur ius in bñficio.vnde poterit dicere beneficiũ eſſe ſuũ
vt in.c.ſi tibi abſenti.⁊.c.pe.de pꝛebẽ. lib. vi.ab.in.c.litteris.
de reſcrip.circa finem.

¶ Beneliciuʒ ſi ipetratura foꝛeſj non facta mentiõe de loco

ſuioꝛiginis an videat᷑ gra ſurtepticia. vide.j.gratla.
¶ Beneficia ꝓuiſi ſeu ꝓmoti in epᷣm ꝑ papã non vacat do⸗
nec ꝓuiſus ↄſequat᷑ adminiſtrationẽ ð̊ poſſeſſionẽ maioꝛis
ꝑtis bonoꝛũ.no.in.c.cum in cſictis.S.cũ vero.⁊ ibi ab. de ele.
⁊ plenius no.in.c.ſi tibi conceſ.de pꝛeben.lib.vi.in.c.cõmiſſa
eo. li. de elec. .
¶ Bůficioꝝ deuolutio in collatiõibꝰ ſeu electiõibꝰ ad ques
ſpectat. vide plene ꝑ Inno.⁊ ab.in.c.cũ in cũciis in fi.de ele.

¶ Beneficij collatio facta ſciẽter de indigno an ſit ipſo iure

nulla.ab.plene in alle.c.cũ in cũctis.s.fi.de electio.
¶ Beneficiũ curatũ vł dignitas ſi alicui cõferat᷑ an ſu fficit
ꝙ; in tempoꝛe ꝓmotiõis ſit in minoꝛibꝰ oꝛdinibꝰ conſtitutus
ab. plene in. c. dudũ pᷣmo.de electi.vi colũ.cum ſe.
¶ Beneficioꝝ ſeu dignitatũ collatio vel ꝓuiſio pñtatio ſeu
inſtitutio ad quẽ ꝑtinet de iure cõi an ad epʒʒ ⁊ capitulũ ſimul
an ad alterũ tantũ ⁊ ad quẽ:vide plene ⁊ notabiliter ꝑ abb.
in.c.cum eccłia.de electio.iiij.colum.
¶ Beneficij vacãtis fructus debẽtin vtilitatẽ eccłie conuer
ti.vide.j.fructus.
¶ Beneficij vnius plures collatiões ſeu inſtitutiões poteſt
ꝗ̊s ad cautelã ꝓcurare.⁊ ̊ᷣ eſt tutũ qñ quis dubitat de vali⸗
ditate pᷣme collatiõis.vt in.c.non ſine.de arbi.⁊ in.c.poſt ele⸗
ctionẽ.de cõceſſio.pᷣben.no.abb.in alle.c.non ſine. .
¶, Beneficio nec reg ditibꝰ bñficij non dʒ puari exulãs ſine
vculpa extra locum bñficij vt in.c.quãto lxxiij.di.no.in.c.bõe.
ij.de poſtu.pᷣla. Inno.in.c.ij.de no.ope.nun.bar.in.l.oẽs po
puli.ff.de iuſticia ⁊ iure.ab.in.c.ij.de arbi.
¶ Büficiũſine legitĩo titulo lʒ nõ põt hẽri vt in regula.i.de
re.iur.lib.vi.ꝓpter cõtumaciã tñ abñtis actoꝛ miſſus in poſ⸗
ſeſſionẽ ex ſcðᷣo decreto acquirit poſſeſſionẽ ⁊ põt beneficiuʒ
pᷣſcribere ꝑ decẽ aunnos inter pñtes ⁊ ꝑ.xx.inter abñtes dum
tam̃ titulũ habeat coloꝛatũ ſaltẽ. colligit᷑ ex notatis per glo.⁊
doc. in. c.ↄtĩgit. de do.⁊ ↄtu.⁊ ꝑ ab.ẽi.c.in litteris.de reſti.ſpo.
Jo. an.in.c.ſine poſſeſſiõe.de re.iur.li.vi.in mercu.nam talis
videt᷑ hẽre beneficiũ ꝓ derelicto ꝑ tm̃ tpᷣs in pᷣiudiciuʒ ſui.ad
Hᷣ qð le ⁊ no.in.l.ſi ideo.sS.i.⁊.ff.de acqui.poſ.⁊ no.in.c.cũ ve
niſſent.de reſti.ſpo.nõ m̃ ꝑ hoc taliter poſſidẽs acquirit ius
pꝛelature nec beneficij dominiũ pᷣſcribit.qꝛ in iſtis bñficiali⸗
bus ſnĩa regulariter non tranſit in rem iudicatã reſpectu ſuꝑi
oꝛis:licʒ trãſeat in reʒ iudicatã in odiuʒ illius ↄð quẽ lata fuit
qꝛ ſibi nullũ ius reſpectu tituli de nouo tribuit no.glo.in.ci.
de cõceſ.pᷣben.⁊ no.in.c.cũ olim.de do.⁊ cõtu.⁊ in.c.cum di⸗
lecti.de elec.no.Ab.in allega.c.cõtingit.vi.colũ.vide.j.poſ⸗
ſeſſio. verſi. agens.⁊.vᷣ.beneficiũ licʒ.j.reſtitutionẽ beneficij.
¶ Beneficij ꝑmutatio cũ non habẽte ius an teneat,. vide in⸗
fra ꝑmutatio.
¶ Ouobꝰ contendẽtibꝰ ſuper bñficio ⁊ nemine ꝓbante ſuã
inſtitutionẽ canonicã vel altero ſemiplene ꝓbãte quid factus
rus eſt iudex.vide infra iudex.ver.duobus.
¶ Beneficiũ põt quis arbitrare lʒ illi nõ poſſit renũciare ſi⸗
ne licentia ſuperioꝛis:vide.j.renũciare licʒ quis.
¶ Beneficiũ patris lʒ non põt cõſequi ĩmediate filius cleri
ci etiã legitimus põt tamẽ illud cõſequi nepos vel alij tranſ⸗
uerſales qꝛ titulus de filijs pᷣſbiteroꝝ nõ extendit᷑ ad trãſuer
ſales ĩmo nec ad deſcendẽtes vltra filios.vt no.in.c.ad extir⸗
pãdas.-de filijs pᷣſbiteroꝝ.⁊ ab.in.c. accedẽtes.ð accu.i.col.
¶ Beneficij ſui titulũ an quis cõpellat᷑ oſtendere:vide.j.ti⸗
tulum ſui beneficij.
¶ Inſtitutꝰ ꝑ epᷣm etiã ſine traditiõe cõſequit᷑ plenuʒ ius in
beneficio.vide.j.patronꝰ.vᷣ.pᷣſentatus.
¶ Beneficiũ põt cõferre epᷣs filio ſuo.vide.j.epᷣs cõferre.
¶ Beneficiũ ſcðõᷣm ĩpetrans an debeat facere mẽtionẽ de q̃li
tatibꝰ pꝛimi beneficij:vide.j.gratia.v.ĩpetrans ſimpliciter.
¶ Benefſicia aliqua ſi ſint reſeruata ꝑ papaʒ ad collationeʒ
ꝛdinarij an extendat᷑ talis gr̃a ad bũficia vacantia in curia
vel ad bñficia q̃ ꝑtinẽt ad pñtationẽ patronoꝛũ laicoꝛũ.við
j.gratia ſi cõ cedatur.
¶ In bñficijs colluſo/damnat᷑ vt penſio annuatiʒ ſoluatur
vide.j.colluſio.
¶ Beneficia ſimplicia pñt conferri pueris maioꝛibꝰ ſeptem
annoꝝ.lxxvij.di.in ſingulis.⁊ no.in.c.ſuper inoꝛdinata depᷣ
ben.no.glo.⁊ Inno.in.c.ex rõne de eta.⁊ quali.
¶Beneficinin ſimplex põt clericꝰ coõingat? diſpenſatiue ob

5
4
4
0,

.s
gli/
pi
uit
ti.
di⸗
ſ⸗
ii⸗

i

3
eſ.
.
id⸗

in
ep

tinere vide. j. clericus coniugatus potet.
¶ Beneficiũ eccłiaſticũ quot modis perdatur per dericum
Zhentem mr̃imoniũ de facto:vel alias vide io. an.notabiliter
in. c. Johannes. de cleri. cõiug.⁊ vide.j.clericꝰ bũficiatus.
¶ WBeneficiũ ſimplex non põt fieri curatũ niſ auctoꝛitate di
oceſani ⁊ tenẽs duo curata ſine diſpenſatione eſt ineligibilis
vt in.c.duidũ.ſcᷣo.ð elec. Jo.an.in.c.qꝛ nõnulli.ð cle.nõ reſi.
¶ Beneficiũ qð eſt in eccleſia ꝑrochiali q̃ nullos parrochia
nos habuit nõ eſt inter bñficia curata ↄputandũ: vide.j.ec⸗
cleſia.verſi.ſi vnus eccleſie cũ ſequen.
¶ Beneficium acceptãs non intendẽs reſidere peccat.vide
j. eccleſiam recipiens. =ðð
¶ Beneficij collatio occulta an retractet᷑.vide.j.collatio.
¶ Beneficiũ ſi ↄferat is ad quẽ eſt ðuoluta eiꝰ collatio an
debeat requirere pᷣmũ collatoꝛẽ.vide.j.collatio. 8
¶ Epᷣus ſi bñficia cõferat an põt retinere aliqͥd de fructibus
⁊ an ſuper redditibꝰ poſſit ſtatuere cum capitulo ad fempus
vide.j.epᷣus beneficia conferens. 2
¶ Beneficiũ non vacãs nõ põt ↄcedi ſingulari ꝑſone:ſed al
teri eccłie põt ↄferri ſine pᷣiudicio rectoꝛis viuẽtis.vt in.c.cõ⸗
ſultationibꝰ.de dona.⁊ eſt tex.in cle.ij.de rebus eccle.nõ ali.

vbi pꝛelatꝰ põt vnaʒ eccłiaʒ etiã nõ vacãtẽ alteri vnire recto

re non vocato:qꝛ illi nullũ fit in ſua vita pᷣiudiciũ.⁊ qð.Sõ.di⸗
xi:ꝙ nõ põt eccleſia non vacans cõcedi intellige quãdo aliꝰ
pPoſſidet cũñ titulo ſaltem coloꝛato ſᷣm ea que notant᷑ in.c.cum
noſtris de conceſſio.pꝛebẽ.ſecus ſi poſſeſſio eſſet euidenter
iniuſta tunc nõ ĩpedit collationẽ fingulari perſone fiendã vt
no.in.c.licet epᷣus.de pꝛebẽ.li.vi.no.Abb.in allega.c.cõſulłᷣ⸗
tationibus.
¶ HBñficiũ curatũ ſcõᷣm recipiẽs ſiue ſcdõaʒ dignitatẽ vel ꝑ⸗
ſonatuʒ niſi de facto incontinẽti poſt pacificã poſſeſſionem
dimittat pmũ in pᷣſentia publicarũ ꝑſonarũ eſt pꝛiuatus ipᷣo
facto vtroq; vt cõtinet᷑ in extrauaganti.execrabilis. Jo.xxij.
⁊ etiam ſic retinẽs efficitur irregularis.vt no.in.c.dudũ.ſecñ
do.de elec. no. abb.in.c. quia nònulli. de cleri. non reſi.
¶ Beneficiũ curatũ retinẽs ſi aliud bũficiũ ſimpler ob tĩeat
etiã reſidentiã requirẽs nõ vacat pᷣmũ ipſo facto ꝑ adeptio⸗
neʒ ſecũdi:qꝛ.c.de multa.loquit᷑ in curatis.poteſt tñ qͥs plu⸗

ra beneficia ſimplicia retinere ſi alterũ ꝑ ſe nõ ſufficit.als ſecꝰ

vt in.c.cum teneamur.de pꝛebẽ.qð verũ niſi ſtatuto vel ↄſue
tudine reſidentiã requireret vtrũq;.qꝛ tũc requirit᷑ diſpẽſatõ
vt no.in.c.de multa.no.abb.in alle.c.qꝛ nõ nulli.ij.cold8.
¶ Habẽs ptãtẽ beneficiũ ↄferẽdi nõ hʒ ptãtẽ deſtituendi ẽt
ꝓpter delictũ nõ reſidẽtie.facit.c.vnicũ.de capel.mo.lib. vi.
⁊ plene ꝑ abb.in.c.ſi quis ð clericũ.de fo.ↄpe.niſñi talis confe
rens ſit ſuperioꝛ qui inuitũ poteſt deſtituere.no.abb.in. c.ĩe⸗
latũ.de cle.non reſiden. J
¶ GBñficiatꝰ nõ ſufficit ꝙ petat licentiã a pꝛelato ad abſen⸗
tandũ ſe ad ſtudiũ vel ex alia honeſta cã niſi talis licentia ſit
obtenta.vt no. Jo, an.in.c.relatũ.de cleri.non reſi.ꝙ ſi pꝛela
tus licentiã ex iuſta cã nolit ↄcedere põt ꝑ ſuperioꝛẽ cõpelli.
ar.in.c.nullus.de iurepatro.vide.j.reſidere vᷣ.ꝓpter neceſſita
tem. ⁊ Abb. in, c. tue de cle. nõ renden.

Bigamus.

¶ Bigamꝰ? ideo nõ ꝓmouet᷑ ad oꝛdĩes eccleſiaſticos qꝛ de⸗
ficit in eo ſacramẽtũ vnitatis:ex eo qꝛ cũ muliere coꝛrupta vł
ſucceſſiue cũ duabꝰ matrimoniũñ vxit:vt in.c. debitũ.de biga.
nã vir ſignificat chꝛiſtũ qui ſibi copulauit ſynagogã⁊ poſtea
eccleſiã:ideo nõ nocet ſi vir diuidat carnẽ ſu in plures muli
eres ante matrimoniũ:vxoꝛ autẽ eccleſã ſignificat que ſemꝑ
virgo ꝑmãſit ſaltẽ mẽte:vnde.deſpõdi eĩ vos vni viro ⁊c xx⸗

vij.q.ij.nuptiaꝝ.vnde ſi vxoꝛ carnẽ ſuã in pluribꝰ diuidat de
ficit in ea ſacramẽtũ.hoc cõcludit Inn.in allega, c. debitũ. in

fi. ¶ Aliã rationẽ ponit Job.and. in nouella.in.c.ij.de cleri.
cõiuga.dicẽs ꝙ ĩ mr̃imõio duo requirũtur.ſcʒ cõſenſus ani⸗
moꝝ ꝑ quẽ ſignificat᷑ charitas cõſiſtẽs ĩ ſpiritu int᷑ dũm ⁊ iu
ſtam animã ⁊ cõmixtio coꝛpoꝝ deſignãs cõfoꝛmitatẽ que cõ
ſiſtit in carne ĩter chꝛiſtũ ⁊ ecclenã ⁊ ideo ſi quis cõſentiat in
coꝛruptã et poſt cõſenſum illã cognoſecat pʒ ꝙ; ̊ cõfoꝛmitas
nõ eſt ꝓpꝛia in qua poteſt nomĩari coꝛruptio ⁊ tꝑe cõſenſus
cõmixtionis coꝛpoꝝ:qꝛ charitas ⁊ cõfoꝛmitas vnitatẽ con⸗
plectunt᷑ ⁊ coꝛuptionẽ abhoꝛrẽt.vñ ad hoc vt verũ ſit ſigni/

ficatus oð q; vtroq; tpe conſenſus et conmixtionis ſponlſa re
periat᷑ virgo.lxxvij.diſt.quicũq;.añ fi. Jo.an.vbi.Sõ. ⸗
Blaſphemans.
¶ Blaſphemãs de rege ſeu ei maledicẽs puniẽdus ẽ vt de⸗
inceps alij abſtineãt ⁊ terreãtur.vt in.c.i.ð male.verba nãq;
detractiua honoꝛis ⁊ fame ĩ pñtia multoꝝ ꝓlata aggrauãt
delictũ ⁊ iniuriã.⁊ hec eſt vna via de circũſtantijs delictũ ag
grauãtibꝰ.ð quibꝰ in.c.ſicut dignũ.de homici.depeni.di.i.cõ
ſideret.decet tñpꝛĩcipẽ talia exquirere. Vñ qͥntilianꝰ li.vi.de
oꝛatoꝛia inſtitutiõe inquit. Pꝛinceps q vult oĩa ſcire neceſſe
bʒmultis ignoſcere.⁊ Seneca li.de clemẽtia rex leſus animũ
babeat in ptãte ⁊ penã ſi tute poteſt tẽperet nilq; eĩ glorioſiꝰ
pꝛincipe impune leſo:vt refert Pe.de ancha.in.c.i.de male.

Bona.

¶ VBona clericoꝝ an gaudeãt eodẽ pꝛiuilegio cũ bõis eccle
ſiaꝝ:vide glo.in.c.ecłia ſancte Marie.de conſti.⁊ ibi Abb.
⁊ glo.in.c.q;qᷓ;.de cenſi.lib.vi.⁊.c.ex litteris.de pigno.⁊.c. fi.
de vita ⁊ ho.cleri.⁊.c.ſimiliter.xvi.q.i.⁊.c.poſſeſſiões.xvi.q.
iiij. Spe. in ti. de reſti. in integ. S.qliter. ⁊ glo.in cle. vnica.de
in ĩteg.reſti.vt refert ab.i.c.eccłia ſancte marie.de cõſti.Ant.
in.c.ſ diligenti.de pᷣſcrip.tenet ꝙ ſolũ in caſibus in iure expᷣi
ſis bona clericoꝛũ gaudent eodẽ pꝛiuilegio cuʒ bonis eccłia
rũ qð placet abb.in alle.c.eccłia ſancte Oarie.iiij. col. nam
bona patrimonialia clericoꝝ pᷣſcribunt᷑ ſicut bo na laicoꝛuʒ
nõ ſicut bona eccłiarũ.no.glo.xvi.q.iij.c.poſſeſſiões.nõ eſt
ergo vuiuerſaliter verũ ꝙ bona clericoꝝ gaudẽt eodẽ pꝛiuile
gio cũ bonis eccłiarũ no.glo.in alle.c.quaqᷓ; de cenſ.li.vi.idẽ
S pecula.ti.de in ĩteg.reſti.pᷣtextu leſionis ſicut in bonis ec⸗
cleſiarũ.glo.in cle.vnica.de in ĩteg.reſti.⁊ idẽ Spe.ti.de dleri.
cõiug.S.i.quo ad ꝓtectionẽ tam̃ ⁊ defenſõeʒ dʒ gaud ere.vt
in alle.c.ſimilit᷑ vide.j.clericꝰ.vᷣ.nõ ẽ vniuerſaliter.⁊ B̊ͥ idẽ no.

ab. in. c. ex litteris. ð pigno.ĩ fi.idẽ ↄcludit ĩ.c.fi.ð vi.⁊ ho.cle.

¶ Bona clericoꝝ nõ gaudẽt eodẽ pꝛiuilegio cũ bõis eccłia
rũ licet ſit ð gl.in.c.ex lr̃is.de pign.Ant.em̃ firmat ↄriũ.in.c.
ſi diligẽti. de pᷣſcrip.vbi dicit ꝙ ſolũ in caſibus in iure expᷣſſis
gaudẽt eodẽ pꝛiuilegio:fateoꝛ tñ ꝙ collecta nõ põt eis ĩponi
ꝓ rebꝰ pr̃imonialibꝰ dericoꝝ ꝑ.c.fi.de vita ⁊ ho.cle. vbi not.
ab. ⁊ bar.in.l. reſcripto. C. de mune. ⁊ bono.⁊ ab.in.c.i, de cõ
ſue.vide.j.cõſuetudo.⁊ melius ꝑ abba.alibi vide.j.clericus
verſi.non vniuerſaliter.
¶ Bona eccłiaꝝ qͥ ad ꝓpꝛietatẽ ⁊ poſſeſſionẽ pᷣncipalit᷑ ſũt
chꝛiſti:qꝛ oblata eccłie vident᷑ oblata deo.ij.q.i.nulli liceat.⁊
c,videntes.ipſe tñ eccłie ꝑticulaxes poſſident loco dei.nã bo
na eccłiatũ ſunt primomi chꝛiſti.vt in.c.cũ ex eo de elec.lib.
vi. eccłie vero vniuerſales dicunt᷑ quo ad ſuſtentationẽ:quia
q̃libet bonꝰ ⁊ ſidelis dʒ inde ſuſtẽtari.xvi.q.i.c.vidẽtes. Ele
rici vero poſſident bona eccłiarũ noĩe eccłie:ſʒ ipſaʒ dignita
teʒ ſeu eccłliam poſſidet quiſq; noĩe ꝓpꝛio. Ab. in.c.cũ ſuper
de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.circa fi.⁊ ibi ab.cũ ſᷣm apoſtolũ de pᷣben.
¶ Bona eccłiarũ ſunt deputata vſibꝰ publicis eccłiaruʒ ⁊
alimo nie ĩdigẽtiuʒ ſʒ diſcretiõeʒ platoꝝ:vt in.eratio nulla.
de pᷣbẽ xij.q.i.c.vidẽtes.xvi.q.i.c.fi.nõ aũt vſibꝰ publicis lai
coꝛũ.vt in.(.i.⁊ in.c.nõ minus.de ĩmu.eccle.abb.in.d.c.i.
¶ VBona clerici vbi ipſo iure ꝓpter delictũ ſuũ cõfiſcantur
debẽt applicari eccłie in q̃ fuit intitulatus exqͥ aliud nõ exp⸗
mit᷑ in ſnĩa.ſi aũt nõ hẽat eccłiã ſeu bñficiũ epᷣs occupabit ꝓ
camera ſua.facit qð no.inno.in.c.inſinuãte qui clerici vel vo
uẽtes. ⁊ Frede.cõſi.xx ⁊ Jo.an.in.c.cuʒ oliʒ.ij.de puil.⁊ idẽ
diẽ de clerico qͥ moꝛit᷑ ab inteſtato ſine eccłia ⁊ ſine ↄſangui⸗
neis. hᷣ tʒ ab.in. c.qꝛ diuerſitatẽ. ð cõ ceſſio.pᷣben.circa fi.
¶ Bõa ecckie ſi ſunt cõia ſeu diuiſa vel oĩno diſcreta vel ſi
ſũt de mẽſa an põt pꝛelatus ſeu abbas ſine capitulo vł econ
tra adminiſtrare ſeu agere.ab.plene in.c.edoceri de reſcrip.
¶ Bona vroꝛis ſeu filioꝝ an pñt capi pꝛo fallẽtia viri:vide
ab. in. c. ex parte.de cõſue.circa fi. “ðèYMU
¶ Bõöa pꝛelature vacãtis debẽt cuſtodiri ꝑx yconomũ vł per

eũ ad quẽ ð cõſuetudĩe ꝑtinʒ.no ĩ.c.vt pᷣterite.circa fi.ð elec.

¶ Bona eccłiarũ emens amittit pꝛeciũ ⁊ nõ lncratur fructꝰ
vide.j.venditio.verſi.emptoꝛ rei. .
¶ Bona dãͤnatoꝝ deuoluũtur ad heredes niſi in crimine le

ſe maleſta tis ⁊ in crimine hereſis.no.gl, ⁊ doc in.ciin qbuſdã

c ij

1
ÆR

de penis. idẽ in erimĩe ingratitudinis:vt ibi ter. ⁊ in falſante

Ir̃as pꝛincipis:vt in.c.ad falſarioꝝ.de crimine fal.vide bar.
in.l. i.ff. de bo. dam. ⁊ qð no.in.c.nõ dʒ aliq̃s.de reg.iur.li.vi.
¶ Bonoꝝ appellatiõe nõ ſolũ veniũt bõa mo bilia:ſʒ etiam
iura ĩcoꝛꝑalia q̃ faciũt ſcdᷣaʒ ſpẽm:de qͥ plene ꝑ abb.in.c.nul

li.de rebꝰ eccle.nõ alie.⁊ refert ipſe in.c.relatũ.ſcõo.de teſta.

¶ Seruꝰruſticus cõputatur int᷑ bõa ĩmobilia videt᷑ em̃ inbe
rere pᷣdio:qꝛ cũ ſit res imobilis ↄmutat naturã ſuã qꝛ ẽ depu⸗
tatꝰ ad eiꝰ culturã ꝓ ̊ qð hẽtur in ..ij.ff.ðᷣ diuer.⁊ tꝑalibus
pᷣſcrip.no.ab.ĩ.c.nulli liceat.de rebꝰ ec.nõ alie.circa pᷣnci.
¶ Bo noꝝ appellatiõe ĩcludũtur actiões ſeu noĩa debitoꝝ
faciũt tñ tertiã ſpẽʒ bonoꝛũ:qꝛ nec ſũt mobilia nec ĩmobilia
q̃ cadũt in his q certo loco ↄcludunt᷑: actiões aũt certo loco
oↄcludi ñ pñt cũ ĩcoꝛpoꝛalia ſint fac.l.a diuo pio.S.vniõe.ff.ð
re iudi.ideo ſi pᷣnceps mãdauit vt diſtribuerẽtur bõa ſua mo
bilia in pios vſus nõ veniũt pene.adhuc nõ exacte ſi tñ ap⸗

pareat neceſſario ꝙ exactiões trabant᷑ ad bõa mobilia vł i⸗

mobilia.vt ĩ diſpõne q̃ ↄpꝛehẽdit totũ pr̃imoniũ vniꝰ hoĩs
tũc illa tertia ſpẽs aſſũit naturã alteriꝰextremoꝝ.vt vult bar.
i.l.ᷣt pupillꝰ.ᷣff. ð ad.tu.qͥd ð pecũia.við.S.aliẽatio..pᷣlatꝰ.
¶ Bona que dicãtur de mẽla eccleſie vel pꝛelati vide notabi
liter p er Abb.in.c.ſuper.de rebus eccle.nõ alie.
¶ Bona mariti ſunt obligata vxoꝛi pꝛo dote vide.j. dos.vᷣ
mulier pꝛefertur.
¶ Bona pꝛelati an ſint obligata eccleſie pꝛo mala admini⸗/
ſtratione vide.j.pꝛelati bona. .
¶ VBona laicoꝝ ſi hñt aliqð onꝰ ꝑpetuo ãnexuʒ ⁊ ĩuariabi⸗
le trãſeũt ad clericos cũ oneribꝰ ſuis.ad qð facit qð no.in.c.
i.de cenſi.ſʒ ſi talia bõa hũt onꝰ tẽpoꝛale vt ſũt hodieiſte de⸗
ſcriptiões:qꝛ extimãt᷑ bõa cuiuſcũq; ⁊ ſoluũt plus vł minus
ſᷣm ĩpoſitionein collecte ⁊ ad iſta onera nõ tenet᷑ eccleſia nec
clericꝰ:qꝛ nõ põt dici ꝙ ſit onus annexũ poſſeſſiõibꝰ cũ non
ſit ꝑpetuũ nec inuariabile ⁊ qñqʒ ĩponit᷑ ꝑſone ꝓ rebꝰ ꝓue⸗
niẽdo.ergo dicta bõa ad eccleſiã debent cẽſeri iure eccleſaſti
co.vt eſt tex.in.c.vnico.de iurepa.li.vi.vide.j.gabellas.
¶ HBona ſi ſũt cõia pluribꝰ vt vniuerſis nemo põt dicere B
eſt meũ:nec diſponere tanqᷓ; de re ꝓpꝛia.xij.q.ij.qͥ manumit⸗
titur.ſi tñ ſũt cõia vt ſingulis quo ad diſpoſitiõeʒ ꝑtis poteſt
q̊s diſponere vt de ꝓpꝛio ⁊ dicere hoc ẽ meũ.C.de cõmuniũ
rerũ alie.l.falſo:ſicut ad pᷣiudicium ꝑtis tertij nibil põt:licet
hoc fallit in pꝛincipe.vt in.l.ij.eo.ti.põt tamẽ vnꝰ vti quo ad
vſum deſtinatũ re cõi etiã inuitis ſocijs.vt in.l.ſabinus.C(.
cõi diui.nõ tũ ad vſum non deſtinatum, qꝛ in tali caſu melioꝛ
eſt conditio ꝓhibentis:vt in regula in re cõi.de reg.iur.li.vi.
no. Ab. in. c. ratio. de pꝛe ben.
¶ Bona laici ſi cõferant᷑ eccłie afſumũt naturã aliarũ reruʒ
eccłiarũ ⁊ gaudere debẽt pᷣnilegijs rebꝰ eccłie cõceſſis vt col
ligit ex. c. dilectꝰ.tertio.de pᷣbẽ.qð facit in argumẽtũ ꝙ res
tradita eccłie ꝑ laicũ nõ dʒ ãpliꝰ ſubijci gabellis ⁊ alijs one⸗
ribꝰq̃ ad libitũ dñi tꝑalis ĩpõebant᷑.fac ẽt ꝙ ꝑueniẽs ad ma
nus exẽpti dʒ gaudet᷑ puilegio exẽptoꝝ:vide ad hᷣ ter.cũ gl.
in.c. vnico.ð iurepa.li.vi.qð nõ hʒ locũ in feudo.vt ĩ.c.ex trãſ
miſſa.⁊.c.verũ.de foꝛo cõpe.Abb.in lalle.c.dilectꝰ.iij.

Bonus

¶ Bonus Ilʒ quilibet pᷣſumat᷑ tam̃ in populo pꝛeſumunt eri

ſtere mali non bñũtes ſincer fidẽ.vide.j.populus.

¶ Sequũt᷑ additiões dñi Lu.de cãpis ad pᷣcedẽtẽ lr̃aʒ. B.

b Annitus.

Bãnitꝰ pꝓ cẽtũ libꝛis ſi poſſit ĩpune offendi q̃d ſi

ſit bãnitꝰ ex vno debito ꝓ q̃nquagĩta ex alio pꝛo⸗

alijs qnquagĩta vide dñʒ Ab.in. c.ad apoſtolicã de regula.
¶ Bãůnitio ſeu arreſta tio ſi iudex interdicat debitoꝛi ne ſol⸗
uat creditoꝛi qͥd operet᷑.vide Abb.in eodem.c.
¶ Bãnũ factũ ꝑ iudicẽ tẽpoꝛalẽ an habeat locũ coꝛã iudice
eccleſiaſtico. vide Abb. in. c. q;uis.

Banca.

¶ De delicto de banca fallita quod vocat᷑ delicti fallenti
jfallentie.
vide no.abb.in.c.ex parte de conſue.

Bartolus.

¶ Abbas elegantiſlime cõmendat Bartolũ in. c. c nobis

Baſtardus

¶ Baſtardi an dicãt᷑ eſſe de domo nobiliũ. vide ab.in. c.ĩ pᷣ⸗
ſentia.de ꝓba.⁊ baſtardi an veniãt appellatiõe filioꝝ ĩ eo.c.
¶ Baſtardi an veniant appellatiõe liberoꝝ.vide abb.in.c.
rainaldus de teſta.

Biſextus.

¶ De anno biſertili ⁊ de feſto ſancti mathie vide no abba.
in.c.queſiuit. de verbo.ſigni.

HBona fides.

¶ An ſola denũicatio in hereditatis petitiõe cõſtituat queʒ
bil. de pꝛeſcri.vide per eundẽ de bona

de pꝛelſcrip.

in mala fide.ab.in.c.ni
fide ⁊ mala in.c.ſi diligenti.⁊.c.fi.eo.ti.
¶ Bona fides ⁊ mala qualiter pꝛobatur.vide abb.in. c. cõ⸗
ſultationibus de iurepatro. B

Bona.

¶ Vona dãnatoꝝ applicata fiſco ĩfra qð tꝑs peti debẽt ne
fiſcus excludatur ⁊ de quacũq; cõfiſcatiõe.vide abb.in.c.cũ
nobis de pᷣſcriptio.
¶ An aliquis cõpęlli poſſit ad bonũ faciendũ.vide abb.in
c.clericus.de vita ⁊ hone.clerico.
¶ An bona ſequãtur ꝑſonam ab.in.c.epᷣs.de pꝛeben.
¶ An actiões cõputent᷑ inter bona mobilia vel immo bilia
⁊ quid de ſeruitutibꝰ ⁊ alijs iuribus ⁊ quid de pecunia.vide
abb. in. c. nulli de rebus eccle.nõ alie. .
¶ Sipoſt moꝛtẽ pꝛelati eſt queſtio inter eccłiam ⁊ beredes
ipſiꝰ pᷣlati moꝛtui in dubioquid pꝛeſumẽdũ eſt de bõis vide
plene ab.in.c.vt vnuſquiſq;.de pecu.cleri.
¶ An adminiſtratoꝛes rerũ ſeculariũ pꝛeſumant᷑ ꝙ habue⸗
rint bõa ex adminiſtratiõe vel aliunde a ꝓſpera foꝛtuna.við
abb. eo. c.e. alle.⁊ ibidẽ vide.qꝛ in dubio heres pᷣlati tuendꝰ
eſt in poſſeſſiõe bonoꝛũ pꝛelati.an in dubio clericꝰ pꝛeſumat᷑
babere bona ab eccleſia vel aliunde.vide abb.in repetitione
c.cuʒ eſſes.de teſta.

Bononia.
¶ Bononia q̃ſ bõa ſuꝑ oĩa.Et cepit oꝛiginẽ ſtudiũ b ſolen
ne ab ĩperatoꝛe theodoſñio currẽtibꝰ annis chꝛiſti ccclxi exq;ᷓ
clarũ eſt ipʒʒ eẽ lõge veteriꝰ ſtudio romão qð ĩcepit tpe Inn.
rti.bĩc ⁊ merito mr̃ ſtudioꝝ Bonõia vſq; ĩ hodiernũ diẽ ap
pellata ẽ.vide ab.ĩ de.i.de magiſtris.ſuꝑ verbo bononia.

Brocardum.

¶ De hoc bꝛocardo an initium alicuius rei ſit ſpectandum
vide abb.in.c.dudum.de elec.

. = 7
Alumnia.
Qalũniatoꝛ nõ punitꝰ tẽpoꝛe qͥ fuit abſolu⸗
tus reus poſtea põt puniriex nobili officio iu⸗
dicis.vt ĩ.c.i.de calũnia.⁊ facit ad boc.l.i.C.ad turpbill.
¶ De calũnia punitur quis tribꝰ modis. Pꝛimo er offõ
iudicis mercẽnario ⁊ tunc pena dʒ inſeri in ipſa ſnĩa.⁊ ſic in
telligit᷑.l.i. C. de calũnia.vel ſalteʒ ꝑ totã illã diẽ de quo lata
ẽ ſnĩa abſolutoꝛia:qꝛ tãto tꝑe durat iudicis offm̃ in acceſſo⸗
rijs.in.cum appellationibꝰ. de appel.lib.vi.⁊ in.l.paulus.
ff. de re iudi. ¶ Scðo ex nobili officio iudicis ⁊ põt iuder nõ
ꝓcedere eti longe poſt ſnĩaʒ:nã exqͥ cõmiſt delictũ in pñtia
ſudicis põt iudex ex officio inquirere ⁊ punire ar.in.l.nullum
C.de teſti. ⁊ no.bar.in.l.ij.S.ſi publico.ff.de adul. ¶ Zertio ꝑ
viã accuſatiõis vt ſi nõ fuit punitꝰ in ipᷣa fnia abſolutoꝛia pᷣt
de nouo accuſani ſicut de quolibet delicto.vt gl. in. c.i. de ca⸗
lumnia.⁊ ibi Abb.

¶ Caſus in quibus poteſt quis ſine metu accuſare.vide ple
ne per ab.in.c.ij.de calum.

Canõica portio.
¶ Lanonica poꝛtio ʒ debeat᷑ ecclłie parrochiali ipſius defũ
cii de omnib? relictis ecclie rõne ſepulture ab eccleſia vbi ſe⸗

—*

O

6
8

bln

—

pelit᷑:nõ tñ ð relictis alijſ eccłijs vbi defunct? nõ ſepelitur. vt
no.glo.in.c.i.de ſepul.quã ibi appꝛobat ab.⁊ glo.in.c.cũ ſuꝑ

⁊.c.certificari.eo.ti.Yo.an.in glo.cle.dudũ.de ſepul.⁊ archi.

in. c.i.eo.ti.lib.vi. .
¶ Lanonica poꝛtio debet᷑ parrocbiali eccleſe nõ ſolũ de re
lictis ſure lega toꝝ:ſʒ etiã de relictis iure inſtõnis:vt in.c.cuʒ
ſuꝑ.de ſepul.⁊ in alleg.cle.duduʒ.⁊ Jo.an.in.c.i.de ſepul. ⁊
boc verũ niſi ſit donatũ inter viuos:nam de hoc non ðbetur
quarta.vt no. Hoſtien.in alle.c.i.de ſepuł. .
¶ Lanonica poꝛtio debet᷑ eᷣo de poꝛtiõe quã capit eccłia
ꝑꝛochialis ab eccła ſepulture ſᷣm Frede,.de ſenis.fac.c.conq̃
rẽte.ð offi.oꝛdi. Itẽ valʒ ↄſuetudo ꝙ poꝛtio ðbita ꝑrochiali
eccłie debeat᷑ epᷣo.eſt cõcluſio ab.in.c.relatũ.de ſepul.
¶ Canonica poꝛtio debet᷑ eccleſie ꝑꝛochiali ꝓ cõ feſſiõibꝰ ⁊
alijs ſacramẽtis.eſt no. Inno.⁊ doc.in.c.ij.de ſepult.cnm di⸗
gnus eſt operarius mercede ſua ⁊c̃.vt ibi abb.
¶ Qicet de bõis egrediẽtis mõ aſteriũ in egritudine debeat᷑
canõica poꝛtio pꝛochiali eccłie:nõ tam̃ de ingrediẽte in ſani
tate idẽ de ingrediẽte mõaſteriũ ⁊ relinquẽte aliquid ꝓ ſuſtẽ⸗
tatione ſua ꝙ nil debeatur.eſt cõcluſio doc.in.c.de his.de ſe
pul.vt refert ab.in.c.ij. eo.ti.⁊ tex.in.c.de his.eo.ti.
¶ Mulla poꝛtio debet᷑ eccłie ꝑrochiali de relicto facto pan⸗

peribꝰ certi loci:qꝛ tũc relictũ videt᷑ factũ loco pio:vt ibi no.
facit. l. nulli. .l.ſ quis ad declinãdã. C. de epi.⁊ cle.vbi no. ꝓ

etiã ſi es exequit᷑ relictũ factũ pauperibꝰ nibil põt ſibi retie
re.⁊ rõnẽ collige ex his que no.abb.int.o fficij.de teſft.
¶ Si prochianꝰ? eligit alibi ſepulturã qᷓ; in ꝑrochia ſua ⁊ ali
quid reliq̃t eccleſie ꝑꝛochiali renet᷑ talis eccłia illud relictum
ſibi cõputare in canonicã poꝛtionẽ ſicut dicimꝰ in filio q̃ cõ⸗
putat ſibiĩ legitia qcqͥd a pr̃e ẽ ſibi relictũ.vtĩ.l.oẽ.⁊.l.ſcimꝰ
Cde ĩoffi. teſt. no. ab.in.c.ð his.ð ſepul.⁊ in.c.officij.de teſta.
¶ Quis detrahet pᷣmo quartã eccłie vel clericus parrochia
nus.vide plene ꝑ abb.in.c.certificari.de ſepul,
¶ Lirca quãtitatẽ canonice poꝛtiõis ecc łie ꝑrochiali ðbite
ab eccleſia ſepulture attẽdit᷑ cõſuetudo dioceſñis ⁊ ſi cõſuetu⸗

do nõ apparet poterit pᷣciſe peti quarta poꝛtio.no.gl.⁊ doc.

in.c.certificari de ſepul.que quideʒ cõſuetudo valet etiã vltra
dimidiã vel minus quarta.vt no. Hoſti.in ſumma.e.ti.S.cui
liceat.circa fi.vt refert Abb.in allegato.c.certificari.i.colũ.

⁊ ſufficit cõſuetudo.x.annoꝝ.⁊ ſi ſit pᷣſcripta requirit᷑ xl.ãno⸗

rum. vt ibi no.
¶ Oblati ⁊ cõuerſi qͥ ſe ⁊ ſua tradid erũt debẽt ſepeliri apð
eccłiaʒ vbi ſunt oblati nec dʒ ſolui poꝛtio eccłie ꝑrochiali.vt
in.c.in noſtra.de ſepultu.vbi no.Abb.facit qð no.in cle.du⸗
duʒ. de ſepul.⁊ ĩ.c.vt pꝛiuilegia.de pꝛiuile.
¶ Canonica poꝛtio nõ ſolũ debet᷑ de relictis:ſed etiã de ob⸗
latiõibꝰ ⁊ de alijs q̃ poꝛtant᷑ ad funus:vt de cereis ⁊ ſimili⸗
bus ⁊ de cãdelis q̃ dant᷑ ad manus.de ⁊ equis ⁊ armis ⁊ qͥ
buſcunq; bonis.vt no.ꝑ glo.⁊ Pau.in dle.dudum eo.ti.⁊ fa
cit.c.cũ inter.de ver.ſig.vt no.abb.in.c.in noſtra.eo.ti.
¶ Si teſtatoꝛ electa ſepultura in vna ecckia eligit aliã videt
ademiſſe relicta pᷣme eclłie.vt in.ili.S.ſcðᷣaʒ.⁊ in.l.filie.ff.ð adi
men.lega.ſecꝰ vbi teſtatoꝛ qui elegit ſepulturã nõ potuit ibi
ſepeliri ſine culpa eccłie:vt qꝛ fuit interfectus in bello vł ſub⸗
merſus in mari:qꝛ tũc relictũ eccłie apud quã ſepulturã eligit
non videt᷑ ei adẽptũ legatum.no. Inno.in.c.in.nra.e.ti.⁊ ibi
Abb.ij. colũ.
¶ Lanõica poꝛtio debet᷑ ex his que dãt᷑ ꝓ miſſis dicendis
ſi reliquẽs vel donãs habuit reſpectũ ad eccleſã:vt qꝛ relin⸗
quit cẽtũ ſuo pᷣſbytero parochiali ꝓ.miſſis dicẽdis.qꝛ tũc vr
habuiſſe reſpectũ ad eccłiã:ſecꝰ vbi nulla qualitas finxerit ec
cleſiã non fuiſſe cõtemplatã ſʒ ꝑſonã dũtaxat,.ar.in. c.requiſi
ſti. de teſta.⁊ qd ſi eſt dubiũ.an bona acqͥſta ꝑ clericuʒ dicãt᷑
q̃ſita ex facultati bꝰ eccłe vel ex ꝑſona.not.in.c.inqͥrenduʒ de
peculio cle.et vide.j.teſtamentum.
¶ Si boſpitale edificat᷑ auctoꝛitate teſtatoꝛis iã defũcti epi
ſcopus hʒ quartã:vt ĩ auij.ð eccle.ti.s.ſiqͥs edificatũ.qꝛ poſt
qᷓ; fetm̃ eſt hoſpitale ñ põt ad hũanos vſus reduci.ſi tñ ille q
edificauit adhuc viuit nulla quarta debet᷑ ꝑ no.p. Inn. in. c.
int᷑ dilectos de dona.vñ ille locꝰ tanq; oĩinopuatꝰ non dicit᷑
caparx relicti vñ potiꝰ vr relictũ faciũ pauperibꝰ:qᷓ; loco. Itẽ
qꝛ epᷣs nõ viſitat hec loca.idẽ no.Frede.cõſi.ccxxv.vbi tenet
no. Abb/ꝙ hoſpitalib?nõ religioſs eps nõ põt exigere iurs

epᷣalia.⁊no.Abb. in. c. officij. de teſta.
¶ Ca nonica poꝛtio debetur epo nõ ſolũ de relictis factis ee
cleſijs.ſj etiã monaſterijs ⁊ alijs pijs locis:vt puta hoſpita
libꝰ vt colligit er tex.c. reqͥñſti.de teſta. vbi ↄmendat hoc ab.
¶ Ca nonica poꝛtio nõ debet᷑ epo de bis q̃ q ſanꝰ coꝛꝑe et
mẽte donauit int᷑ viuos eccleſijs:vt i c.i.xx q.iij.xij.q.i viden
tes.⁊ ꝑ alia iura que late alleg. Abb.in.c.reqͥ ſti.de teſta.
¶ Quarta moꝛtuarioꝝ ſeu relictoꝝ nõ ſolũ põt ↄſuetudine
minui:ſʒ etià in totũ tolli.Hoſti.in ſumma.de ſepul.S.an lici
tũ.ver.quid ſi ↄſuetudo.⁊ hãc tenet.Abb.i.c:reqͥſti.de teſt.
alleg. glo. in. c.i. de ſtatu regu. et tex.ĩ. c.de quarta. de pᷣſcrip.
¶ Canonica poꝛtio nõ ſoluit᷑ nec debet᷑ caſualit᷑ ĩ caſbꝰ qͥ
ſequũt᷑.¶ Pꝛimo quãdo aliqͥd fuit relictum ꝓ oꝛnamentis
puta in calicibus capis vel alijs indumentis eccleſiaſticis.
Secũdꝰ quando fuit relictuʒ ꝓ oꝛnamẽtis recuperãdis vel
reficiẽdiſ.¶ Tertius in relicto facto eccłie ꝓ fabꝛica ſeu repa
ratõe edificij.¶ Quartus quãdo reliquit᷑ ꝓ luminaribꝰ.pu

ta pꝛo cereis lãpadibꝰ ⁊ ſimilibꝰ.¶ Quĩtus qñ ꝓ ↄmemo

ratione aĩe ꝓ gniuerſario ſingulis ãnis faciẽdo.¶ Sextꝰ in

relicto ꝓ officijs pꝛo defũcto in nouenariovł ĩ ãno vł alijs di

ebus ⁊ de his dieb? vide in.c.qð alij.xiij.qij. ¶ Vltimꝰ ca⸗
ſus qñ aliquid eſt relictũ ad ꝑpetuũ cultũ diuinũ: puta vtqͥ
libet die celebꝛetur in certo altari miſſa.no.Abb. in. c.fi.de te
ſta.i.colũ.
¶ Canonicã portionẽ habet epᷣus ex relicto facto eccleſijjs
⁊ pijs locis ſibi ſubiectis dũtaxat ꝑ quãcũq; ſint relicta.naʒ
bec poꝛtio debetur epiſcopo nõ ab hoĩe dioceſano:ſed ab ec
cleſia cui factũ eſt relictũ vt ĩ.c.requiſſti.de teſtamẽtis.eccłie
Ho prochiali debet᷑ canonica poꝛtio ⁊ relicto facto eccłie ſes⸗
pulture ꝑ ſuũ ꝑrochianũ.vt in.c.ij.ð ſepul. ab.in.c.fi.ð ſepul.
¶ Pot cõtingere ꝙ de eodẽ relicto detrahant᷑ due poꝛtio⸗
nes: vt puta ſi prochianꝰ vniꝰ eccłie eligit alibi ſepulturã ei⸗
dẽ aliq legãdo.nã eccłia ſepulture dʒ dare canonicã epᷣo pꝛo
pter honoꝛẽ epᷣales. Itẽ canonicã poꝛtionẽ ecclłie ꝑrochiali
in ſatiſfactiõe ſeu laboꝛe quẽ ſubijt eccłia ꝑrochialis in ꝑſo⸗
nã defunctã. Quãdoq; debet ſolui vna poꝛtio puta q par⸗
rochianꝰ alicuiꝰ eccleſie eſt ſepultꝰ in eccleſia exepta tunc ſo
lum debet᷑ poꝛtio eccleſie parrochiali.vt no.in.c.officij.ð te⸗

ſtamẽ. Quãdoq; nulla poꝛtio ðtrabit᷑ vt ſ grochianꝰeccłlie
exẽpte eligit ibi ſepulturã.no.ab.in.c.fi.de teſta.circa finem.

¶ De relictis pꝛiuilegiatis vt ſunt fratres minoꝛes ⁊ pᷣdica⸗
toꝛes d ebet᷑ quarta eccłie ꝑrochiali.vt in cle.dudũ de ſepul.
⁊ hodie illa cle.eſt ꝓꝛogata ad fratres ſancti auguſtini ⁊ car
melitas ⁊ fuit illud inductũ in cõpẽſationẽ dãnoꝝ que ſuſti⸗
nent eccłie ꝑrochiales ꝓpter pᷣuilegia attributa ipſis fratri⸗
bus ꝙ poſſunt audire cõfeſſiões ⁊ pᷣdicare ⁊ recipere ꝑrochi
anos ad ſepulturã vt in.c.fi.de teſta.in fi.
¶ Canõicã poꝛtionẽ tenet᷑ dare eccłia ꝑrochialis epo ð poꝛ
tiõe ſua quã hũit ab eccłia de ſepulchꝛo ſiue ð relictis pᷣnile⸗
giar ſiue nõ hᷣ tʒ Fred.ð ſenis ↄſilio.vi.ꝑ.c.ↄquerẽte.vbiðꝛ
qᷓ; ð oibꝰ funeribꝰ ðbet᷑ qrta epᷣo.no.ab,i alle.c,fi ð teſt. in fi.

Canonicus.

¶ Canõicꝰ dicit᷑ a canone ⁊ canõ idẽ ẽ ꝙ regula ſen q̃dã noꝛ
ma viuẽdi.iij.di.canõ.vñ canõicꝰ q̃ſ a canõe ĩſtitutꝰ vñ quili
bet beneficiatꝰ legitie largo modo põt dici canonicꝰ no. Jo.
an.in.c.i.de elec.lib.vi.tangit ab.ſuper rubꝛica.de vi.⁊ hon.
clerico.⁊ idẽ abbas in.c.cauſam q̃.de iudi.ij.colũ.
¶ Canonicſeu aliꝰ in dignitate cõſtitntus non cõtinet᷑ ap⸗
pellatiõe clericoꝝ ⁊ hᷣ in materia reſtringibili ſeu odioſa nec
appellatiõe eccłie ꝑꝛochialis venit eccłia collegiata vt in.c.
ſtatutũ.ð ele.li.vi.idẽ no.ĩno.in.c.ſedes ð reſcri.ꝙ ꝑ reſcriptũ
ĩpetratũ d. PM.clericũ ⁊ qͥſdaʒ alios nõ veniũt canõici quia
ſũt dignioꝛes:ſecꝰin materia fauoꝛabili vł indifferẽti vt ſen⸗
tit Fꝛede.cõſi.lxxi.ab.in.c.bõe.pᷣ.de poſtula.pᷣla.ij.colum.
¶ Canonici eccłie cathedralis tenentur de redditibus pᷣbẽ
daruʒ ꝓcuratiões ſoluere legatoꝝ nuncioꝛũ apoſtolicoꝛuʒ ⁊
idẽ in alijs oneribꝰ toti dero incũbentibus.vt in.c.accedens
⁊ ibi abb.in pꝛin.de reſcrip.⁊ vide eũñ ibi.
¶ anõicꝰ ecclłie cathedralis regulaſj põt eẽ ðlegatꝰ pape
ſiẽ aliꝰ religioſus obtinẽs dignitatẽ ꝑ cle.⁊ ſi pᷣncipalis.ð re
ſcnp.hᷣ ↄcludit ab.in.c.cãmq;.de iudi.oriũtʒ archid.⁊ Pe.
de ancha.?⁊ Dominic in cſtatutii. de reſcrip. lib. i.
c ui⸗

¶ Canðdicꝰ pbẽdatꝰ nõ ðꝛ hère admiſtratiõez við pbẽda.
¶ CLanonicꝰ nõ admittit᷑ ad agendũ ſine mandato pꝛo con
cano nico ly ſpũalit᷑ ſit ↄiũcta ꝑſona:vt colligit᷑ in.c.cũ.m.de
cõſti.ius ergo ciuile ĩtelligit̃ de cõiũctis cõiũctiõe ſãguinis
fac.c.i.de ꝓcu.⁊.c.cũ dilectꝰ.ð offi.dele.ab.in.c.cũ.m iij.colũ.
¶ Canonicꝰ an reqͥrat ꝑſonalẽ reſidentiã.vide. j. reſidentiã
¶ Acquiſita ꝑ canonicũ intuitu eccłie ſeu pꝛebẽdenõ cadũt
ſucceſſoꝛi in pꝛebenda:ſed capitulo ipſius eccłie vbi habʒ pᷣ⸗
bendã.ſecus de alio beneficiato qꝛ fructus bñficij cedũt ſuc⸗
ceſſoꝛi.eſt concluſio abbin.c.relatũ.ij.de teſfſ.
¶ Canonicꝰ ſine pᷣbẽda an hẽat vocẽ in capitulo.vide.ð.ca
pitulũ.v.ius intereſſendi.
¶ Canonicꝰ receptꝰ auctoꝛitate pape h̊ hẽat ius affectinuʒ
ad pᷣbẽdã vacaturã nõ iñ bʒ ius affectiuũ ad pᷣbendã vacatu
rã receptꝰ auctoꝛitate legati vł epᷣi qꝛ nullus inferioꝛ alius a
papa põt dare ius maxĩe affectiuũ ad bñficiũ vacaturuʒ:vt
colligitur ex.c.relatũ.de pꝛebẽ.⁊ ibi ab.ij.colũ.⁊ vid e.c.hi qͥ
eo.ti.lib.vi.vide.j.collatio.vᷣ.ſi capitulum.

¶ Neceptꝰ in canonicũ auctoꝛitate capituli nõ põt excipert

„ 20 — „.

ↄtra ĩpetrãtẽ a papa de ſurreptiõe gr̃e in q̃ nõ fit mẽtio de re
ceptiõe facta ꝑ capitulũ qꝛ in lr̃is apłicis nõ eſt neceſſe facer
mẽtionẽ de receptis auctoꝛitate capituli.alias ð facili poſſẽt
cano nici illudere papã ⁊ vacuare eius ptãtẽ ⁊ hᷣ verũ niſi pa
pa pꝛius mãdaret ꝓuidere pꝛiꝰrecepto auctoꝛitate caplłi.hoc
cõcludit abb.con. Inno.in.c.relatũ.de pᷣben.in fi.
¶ Pꝛebẽda vacatura adeo eſt affecta ꝓ recepto auctoꝛita⸗

te apoſtolica ꝙ non valet collatio alteri facta.vt in.c.ſi ꝓoſt

qᷓ; de pꝛebẽ.lib.vi.ab.in.c.inter cetera de pꝛeben.iij.colũ,.við
j.collatio.vᷣſi capitulum.
¶ MNeceptꝰ in canonicũ ſine auctoꝛitate pape ſiue a capitu⸗
lo interim ꝙ dat᷑ ſibi pᷣbenda dʒ habere interiʒ diſtributiões
quotidianas qꝛ nõ eſt cõgruũ nec licitũ vt careat pᷣbenda ⁊
nõ heat ſubuẽtionẽ que exhiberi põt ſalua integritate pꝛebẽ
darũ:vt vult tex in.c.dilectꝰ, pᷣmo.de pꝛeben. ⁊ ibi no.abb.⁊
latius in.c.cum.m.de conſti.
¶ QAicet receptꝰ in canonicũ ſine pᷣbẽda nil debeat ꝑcipere ð
pᷣbẽdis diſtinctis nec de poꝛtiõibꝰ pᷣuilegiatis q̃ ſuccedũt lo
co pᷣbendaꝝ ad certũ numerũ canonicoꝝ ſi tñ fiunt poꝛtiões
ſ̃m numerũ canonicoꝝ:⁊ ita ꝙ poꝛtiões ſunt ĩdeterminate ⁊
ſic poꝛtiões ſunt acceſſoꝛie ad canonicatũ qꝛ diuidunt᷑ ſʒ nu
merũ canõicoꝝ.vñ ſi ſunt plures minꝰ hñt ſi ſunt paucioꝛes
hẽbũt poꝛtiõ es ãplioꝛes ⁊ fecũdioꝛes ⁊ tũc talis receptꝰ in
canõicũ hẽbit poꝛtionẽ ſuã qꝛ ꝑ ̊ nõ frangit᷑ nũerꝰ pᷣbẽdaꝝ
als aũt talis canõicꝰ nõ hʒ vocẽ in capło nec aliquã cõmo⸗
ditatẽ eccłia.ſʒ hẽret ius vẽtoſuʒ.no.ab.pꝰ inno.in.c.dilectꝰ
p. de pben. penul.col. QOue autem dicat᷑ pꝛebenda diſtincta.
i poꝛtio pꝛiuilegiata:ibi tangit Abb.⁊ vide.j.pᷣbenda di⸗
incta.
¶ Duobus canonicis an põt vna pᷣbenda dari ſi vtriqʒ ſuf⸗
ficiat.vide.j.pꝛebenda ſi conſiſtit.
¶ CLanonia eſt lõge honoꝛabilioꝛ qᷓ; aliud beneficiũ ſimplex
vnde canonici dicunt᷑ clerici pꝛimi gradꝰ ⁊ alij clerici ſimpli⸗
citer bñficiati dicunt᷑ ſecãdi gradꝰ.vt no.inno.in.c.ſedes.de
reſcrip.ideo cũ in reſcriptis ſit fienda ſtricta interpꝛetatio ap
pellatiõe beneficij nõ venit canonia nec beneficiũ curatuʒ in

c.fi.de pꝛebẽ. vbi no. ab. hoc ⁊ in.c.ij. de fil.pꝛeſby.lib.vi.

¶ Heceptꝰ in canonicũ põt agere ↄ capitulũ vt ꝓuideat ſi⸗
bicũ facultas ſe obtulerit.no.hoſti.in.c.cũ ſuꝑ.de cõceſſ.pꝛe
bẽ. ⁊ eſt rõ qꝛ eoĩpſo ꝙ qͥs recipit᷑ in canõicũ ẽ oꝛta obligatõ

3 capitulũ vt teneat᷑ ſibi ꝓuidere.vt in.c.cũ.m.ð ↄſti.⁊ in.c.re

latũ.de pꝛebẽ.⁊ ideo poterit canonicꝰ agere de pñũti añqᷓ; pᷣ⸗
bẽ. vacʒ:⁊ſic in ſimili voluit Inno.in.c.in noſtra.de ſepul.fac

quod no.glo. in.c.romana.S.caueãt,de ſen.exc.lib.vi.no.ab.

in alle.c.cum ſuper.ij.colum.
¶ Vbinõ eſt dare numerũ canonicoꝝin ecckia nõ tenent᷑ ca
nõici recipere ẽt ad litteras pape vltra q; facultates eccleſie
ſuppetũt.vt coſligit᷑ in.c.ex parte.de cõceſpꝛebẽ ĩmo vnꝰ ſo⸗
lus ex canonicis põt ſe opponere hoc caſu ⁊ ĩpedire receptio
nẽ fiẽdã.nã talis ᷣdicrio hʒ iuſſfometũ.vt ĩ.c.i.ð ĩſti.⁊ tẽdit iĩ
vtilitatẽ ſeu bonoꝛẽ eccłie:qꝛ ðdecꝰẽ eccłie ꝙ canõici mẽdicẽt
xxciij.di.diacõi.ð bis q̃ fi.a pᷣla.c.i. ſecꝰ vbi facultates ſuppe⸗
tũt qꝛ tũc valʒ qð ſit a ma.pte ad h.ᷣc.qm̃.de vi.⁊ ho.cle.no.
ab.in alle. c. ex ꝑte i colij. vbi etiã tʒ q dz gttẽgi oſuetudo⸗

Canoniſatio.

¶ Canonilſatio q̃liter debeat fieri ⁊ an reliquie ſanctoꝝ poſ

ſunt vendi vel populo oſtendi.vide.j.ſanctus.

Campana.

¶ Capane ſonus an ſufficiat ad citandũ vel vocandũ ſingu

lares de vniuerſitate vel capitulo.vide.j.citatio.

¶ Cãpane licite tenent᷑ in eccłia etiã ſi ſint plures ſʒ in oꝛa⸗
toꝛio lʒ ſit licitũ tenere cãpanellam:nõ tñ cãpanãa.vt in.c. Jo⸗
hãnes de homici. ⁊. c. patentibꝰ.de pꝛiui.
¶ Caãpanas pulſare lʒ nõ ſpectet ad ſacerdotis officiũ ſʒ ad
inferioꝛẽ clericũ.vt in.c.ꝑlectis.xx.diſtin.ſed ſi ſacerdos vult
eas pulſare põt qꝛ per ſuſceptioneʒ maioꝛis officij non ꝑdit
quis executionẽ minoꝛis.lxxiiij.di.geſta.⁊.c.latius.⁊ vide in
c.i.de offi.cuſto.Ab.in.c. Johannes.de homici.

Lantare.

¶ Cantare:magis coꝛde qᷓ; voce deo canẽdũ ẽ ⁊ eaueat can⸗
toꝛ ne deñ moꝛibꝰ ſtimulet dũ populũ vocibꝰ delectat.xci.di.
c.i.⁊.ij.⁊ Hoſti.⁊ Jo.an.in.c.vt quiſq;.de vi.⁊ ho.cle.⁊ alibi
dicit᷑ cantare qui metrice deſcribit.lxxxviij.c.ij.⁊ ab.in alleg.
c.vt quiſq;.in pꝛin.
¶ Cãtare ⁊ legere ad libꝛũ accedere non erubeſcat etiã filius
regis er quo aſcriptꝰ eſt militie clericali ⁊ ſi perſe neſcit ſequa
tur ſcientes.qꝛ oẽ ſtu iũ ꝑ frequẽs exercitiũ ſuſcipit incremẽ
tum.ar.ff.de legatis ſeruis.S.oꝛnatricibꝰ.no.ho ſti c.pe.de
vi. ⁊ bone.cle.⁊ Inno.in.c.dolentes.de cele.miſſ.

Lapellani.
¶ Lapellani collegiataꝝ vł parrochialiũ eccłiarũcũ eoꝝ be
neficia ſint a teſtatoꝛibꝰ relicta ſine aliqᷓ cura ⁊ nõ tenent᷑ ad
aliud qᷓ; ad miſſã vel ad aliq̃ diuina celebꝛãda lʒ teneant᷑ ſol⸗
uere legatiões ⁊ alia ĩpoſita ꝑ cleꝝ ad ſoluẽdũ ꝓcurationes
rõne viſitatiõis nõ tenent᷑ ſi euidẽs pauꝑtas eos excuſet.vt
no. Jo.an.in.c.romana.ð cẽſi.li.vi.ſʒ ſi ſũt ſoluẽdo ⁊ bñficia
ſũt ſufficiẽtia tenent᷑ qꝛ ſunt eccłiaſtice ꝑſone ⁊ bñficia ſunt ec
cleſi aſtica.vt ibi no. Jo.an.Lapus ſua alle.xxx.
¶ CLapella nia an requirat reñidẽtiã ꝑſonaleʒ.vide ſupꝛa be⸗
neficia plura.
¶ Capellaniã ꝑ teſtatoꝛẽ inſtitutã ⁊ fundatã in parrochiali
eccłia põt rectoꝛ ipſius eccłie ſimul cũ ſuo bñficio curato ſi⸗
ne diſpẽſatiõe pape obtinere ar.eoꝝ q̃ no.glo.in.c.gratie.ð
reſcrip.li.vi.⁊ ꝙ pᷣdicta capellania nõ ſit curata patet ꝙ nec
plebẽ nec ꝑrochiã nec iuriſditiõeʒ ſeu ptãtẽ ligãdi ⁊ ſoluẽdi
bʒ.de ele.dudũ.nec ẽt reqͥrit ꝑſonalẽ reſidẽtiã ð iure ↄſuetudi
ne vłl ſtatuto pẽa em̃.c.de multa ð pbẽ.⁊ extrauagãs execra
bilis. Jo.xxij.loquũtur in duobꝰ curatis dignitatibus vł ꝑ⸗
ſonatibꝰ.ſufficit & ꝙ ĩ tali capellania diuĩa officia ꝑ aliũ ido⸗
neũ celebꝛent᷑ ⁊ ſufficit epᷣi diſpẽſatõ ĩſtituẽdo ſeu ↄferẽdo be
neficiũ.vt lapꝰ alle.xvij.no. Jo.cal.de pᷣbẽ.c.ſuꝑ inoꝛdinata
⁊ hoc notabi.cõcludit Lapꝰ ſua alle.xcvi.cũ alle.ſequẽ.
¶ CLapellanie pꝑetue poſſunt in eccłia cõſtitui ita ꝙ capel⸗
lani ibidẽ inſtituti nequeũt ad ſolã volũtatem pᷣlati amoueri
qꝛ bñficia eccleſaſtica ſũt ꝑpetua nõ tñ exiſtẽte cã legitĩa pꝛi
uationis.vt in.c.ad h.de offi.vica.lvi.di.ſatis ꝑuerſum.ſecꝰ
autẽ vbi ad tẽpus inſtitueretur quis capellanus nã talis ap
pellari dʒ vicarius tẽpoꝛalis nec dʒ habere titulum in eccle⸗
ſia no. Abb.in.c.ij.de arbi.in pꝛin.
¶ LCapellani ⁊ alij beneficiati in eccleſijs nõ ſunt de coꝛpoꝛe
collegij canonicoꝝ:vt.ſ.de ꝑ ſe poſſunt facere capitulũ vlł col
legiũ de hᷣ in.c.dilecta de exceſ.pᷣla.⁊ qð no.in.c.ij.ð inſtiino.
Abb. iin. c. pe.de de.nõ reſiden.

Lapitulum.

¶ Capitulũ quot modis dicat᷑ ⁊ an iſtud verbũ capitulũ pᷣt
iungi verbo pluralis numeri.plene ꝑ Abb.in.c.capituluʒ de
reſcrip.in pꝛin.
¶ Capituli maioꝛ ꝑs an põt vel reqͥrit᷑ in actu cõi vel ſingu
lari.abb.in.c.cum oẽs.de cõſti.⁊ vide.j.vniuerſitas.? Abb.
in. c. cum inter de elec. .
¶ Capituli maioꝛ ꝑs an põt reſtringere terminuʒ a iure pfi⸗
xum aq eligendij ⁊ an poſſit vocare minoꝛẽ gtẽ ⁊ qͥs põt cõ⸗

—äl

— — — — —

gnocare capituli ? an maioꝛ ꝑs poſſit ↄſtituere minoꝛẽ iin con
tumaciã ⁊ an ſufficit vna vocatio.⁊ ſi aliqui veniẽtes recedũt

ſi pñtes pñt actũ explicare plene ꝑ Inn.⁊ ab.in.c:cũ nobis.
de elec.

O Capituli maioꝛ ps ↄgregata qð facit valet dõ ec minoꝛ ꝑſ

oñderit cãm legitimã ↄtra maioꝛẽ ꝑtẽ. vt in.c.i.de bis q̃ fiunt
a maio.pte capi ⁊.l.qð maioꝛ.ff.ad mũici.nec ob.ſi dicat᷑ col
legiũ cõſiſter̃ penes ꝑtes.vt in.l.nulli.⁊.l.plane.ff.ꝙ cuiuſq;
vniuer.qm̃ illud ꝓcedit in ↄgregãdo ↄſiliũ ſʒ poſtqᷓ; eſt con⸗
gregatũ ⁊ diſceptatio eſt inter eos dicit᷑ cõſñſtere penes maio

reʒ ꝑptẽpñtiũ.Ab.in.c.cũ nobis.de elec.⁊ in.c.cũ ĩter canõicoſ

e.ti. ij. colũ. ⁊ vide ab.in.c.pꝛudẽtiã de offi.dele.S.il.
¶ Capituli maioꝛ ꝑs cõſiſtit in numero. Sanioꝛ vero conſi

ſtit in zelo:elus aũt in tribus.in idoneitate electi ⁊ eligẽtium

in auctoꝛitate que conſiderat᷑ reſpectu dignitatis ⁊ oꝛdinis
⁊ in tẽpoꝛe inſtitutiõis ⁊ in ſpũali intẽtione. hec ꝓbant᷑ in. c⸗
dudum.i.de elect.⁊ in.c.eccleſia.eo.ti.
¶ Capitulũ ſuꝑ ſtatu eccłie nõ põt ſine cõſenſu epi ſtatuere

idem ſi ſtatutũ tãgat epᷣm vel eiꝰ iuriſditioneʒ ſeu iura.iuxta

no.ꝑ Inno in.c.cũ ↄſuetudinis.de cõſue.põt tñ capitulũ ſta
tuere ſuꝑ bis que tangũt ſua ſingularia negocia.notat glo.
in. c.ij. de ver.ſig.li.vi.⁊ Ab.in.c.cũ oẽs:de conſti.
¶ Capituli maioꝛ ꝑs nõ põt ſtatuere nec facere in bis que

ſũt cõia vt ſingulis vel ſuꝑ iure ſingulari ſʒ opoꝛtʒ ꝙ oẽs cõ⸗

ſentiãt qbus fit pᷣiudiciũ.vt no.glo.⁊ abb.pꝰ eũ in.c.cũ oẽs.ð
cõſti.qð ꝓcedit vt ibi notat abb.in re ↄpetẽti pluribꝰiure ſin
gulari.ſecus tũ ſi cõpetat iure eccłie licet cõpetat ſingularibꝰ
vt ibi plene exemplificat Abb.iiij.colum.

¶ In rebꝰ collegij ſeu capituli valet q̃cquid agit maioꝛ parſ

dũmodo diſpoſitio fiat ex neceſſitate ſecus ſi ex mera volũta⸗
te:tunc em̃ vnus ſolꝰ põt oĩbus reſiſtere.eſt concluſio Abb.
poſt glo. in alle.c. cũ oẽs.⁊ qð ibi dicit᷑idẽ intelligo ſm abb.
ibi in caſu vtilitatis.vt in.c.i.de bis que fiũt a maioꝛi ꝑte ca⸗
pi.idẽ eſt ſi cã pietatis.vt ibi maioꝛ em̃ pars capituli ficte re⸗
pꝛeſentat totã vniuerſitatẽ. vt in.l.aliud.S.refert᷑.ff.de re. iur.
⁊in.l.qð maioꝛ.ff.ad munici.ſᷣm Abb.vbi.õ.v.colum.
¶ Capituli cõſenſus dʒ pᷣſtari in cõi.vt no.glo.in.c.cuʒ oẽs
de cõſti.quã ſequit᷑ Inn.in.cĩ geneſi.⁊.c.auditis.de elec.⁊
facit gl.in.l.ſcut.ff.qð cuiuſqʒ vniuer.q̃ dicit ꝙ; ſi hboĩes huiꝰ
ciuitatis eẽt in platea ⁊ aliqͥd facerẽt nõ diceret᷑ ille actꝰexpli
catꝰ ab vniuerſitate ſed a ſingulis:ad boc em̃ vt actꝰ attribu

atur collegio opoꝛtet ꝙ mõ ſolito cõgregat᷑ collegiũ.⁊ ibi⸗

dẽ fiat ↄcluſio ex replicatõe actꝰ.idẽ no.bar.ĩ l.oẽſpopuli.po
nẽs duas regulas. MPꝛima ꝙ ĩ factis collegij cõſenſus dʒ pᷣ
ſtari in cõi. Scða ꝙ etiã in ſpectãtibꝰ ad ſingulares pſo nas
ↄſenſus dʒ pᷣſtari ĩ cõi qũ maioꝛ ꝑs pᷣualet minoꝛi ꝑti:vt ĩ l.⁊
ſuũ heredẽ.ff.de pactis.vt refert Abb.in allega.c.cuʒ oẽs.ðᷣ

conſti.vi.colũ.

¶ Capituli maioꝛ pars que dicat᷑ ad actũ validanduʒ et an

due partes contempta tertia ꝑte pñt actum explicare:vide.j.

vniuerſitatis due ꝑtes cũ verũ.ſequentibus.et vide Zapũ
ſua alle.cxxxi.
¶ Capituluʒz ſine epõ vel epᷣs ſine capitulo nõ pñũt minuere
numerũ pᷣbẽdarũ nec ſuppꝛimere dignitatẽ nec ẽt augere nu⸗

merũi canonicoꝝ vlł pᷣbendaꝝ nec creare dignitatẽ in eccleſia

⁊ eſt rõ qꝛ cũ ſint vnũ coꝛpus nõ dʒ mutari ſtatꝰ eccłie ſine cõ
ſenſu vtriuſq;.not. Inno.in.c.cũ ↄſuetudis.de cõſue.⁊ glo.ĩ
c.ij.de vᷣ. ſig. ⁊ Abb. in. c. cuʒ acceſſiſſẽt. de cõſti.iij.colũ.An
põt capłi ſtatutũ iuratũ reuocare.vide j.ſtatutum iuratum
¶ Zapitulũ lʒ nõ poteſt nou dignitatẽ vel iã extĩctã creare
in eccleſa:qꝛ hoc ꝑtinet ad papaʒ dũtaxat:vti.c.i.xxij.di.po
teſt tñ creare vnã de dignitatibꝰpꝛĩo creatis ⁊ viſitatis:vt in
c.cũ acceſſiſſẽt.de cõſti.⁊ ibi Jo.an.⁊ Ab.iij.colũ.
¶ apituli appellatõe liqʒ intelligat᷑ decanꝰ qui eſt ꝑs capi
tuli.non tñ intelligit᷑ eps cũ ius pᷣlature ſit diſtictũ a iure capi
tuli:no. Abb.in.c.poſt electionẽ. de cõceſ.pꝛebẽ.⁊ vide glo.ĩ
cle.vt hi qui.de eta.⁊ quali.
¶ LQAicet regularit᷑ pᷣlatꝰ debeat reqͥrere cõſenſuʒ capituli cir
ca ardua vt circa inſtitutiões ⁊ deſtitutioneſ:ivt plene no.ĩ.c.
eũñ eccła vultana. ð elec.tñ minoꝛa negocia põt pᷣlatꝰ ſine cõ
ſenſu capituli explicare.no. Inn.in.c.fi.de ma.⁊ obe,nã recto
res cuiuſq; collegij ex officio eis iniũcto explicãt minoꝛa.vt
ln.l. ij. C. de iura. cali.facit.cedoceri de reſcri. Itẽ exñte cã rõ⸗

ſtatutum epiſcopi ſine conſilio.

nabili quã bonꝰ vir arbitrabit᷑ nõ renet᷑ pᷣlatꝰ etiã in atdii=
requirere cõſiliũ capi.no.Abb.ĩ.c.nouit de his que fia pᷣla.
¶ Qapituli cõſenſus requirit᷑ in oibus arduis ⁊ grauibꝰ cõ
cernẽtibꝰ pꝛeiudiciũ eccleſie nec ſufficit ſoluʒ cõſiliuʒ.in alijs
autẽ ſufficit ↄſiliũ ca.c.ad b.ð offi.archi. Ab.iĩ.c.nouit. alle.
¶ Capituli cõſiliũ nõ eſt neceſſariũ in notorijs:nã põt pᷣlatꝰ
ſine cõ ſilio capituli reqͥrere bñficiatũ abſentẽ ad faciẽduʒ re⸗
ſidẽciã ⁊ ſpoliare eũ ſi nõ venerit:vt.no. Oldra.conſilio ſuo
ccxxx.quia in hoc caſu nõ requirit᷑ iudiciũ nec fert᷑ ſententia
pꝛiuatiua:ſed potius fit ſpoliatio que ẽ quedã iuris executio
cũ hoc nõ poſſet eſſe nõ notoꝛiuʒ:vt.not.Abb.in.c.ex ꝑte de
cleri.nõ reſidẽ. vt ipſe refert in.c.nouit.ð his que fiũt a pꝛela.
circa fi.vide ſupꝛa.beneficium ſeu ecceſii.
¶ Capituli cõſiliuʒ tenet᷑ reqͥrere eᷣus nõ ſoluʒ in ĩſtitutio⸗
nibꝰ ⁊ deſtitutionibꝰ:vt in.c.nouit.de his que fiũt a pꝛela.ſx
etiã in collationibꝰ:vt in.c.quãto.eo.ti.vbi.no.Abb.vide.j.

¶ An valet ſtatutuʒ ſeu cõſuetudo ca pituli ꝙ oẽs ð capitu⸗
lo debeãt cõcoꝛdare ꝙ als nõ valet actꝰ. et vide.j.ſtatutum
ſeu conſuetudo capituli. “”́MƷMZẽ
¶ Minoꝛ ꝑs capli ↄtradicẽs nõ tenet᷑ coꝛã maioꝛi ꝑte rõeʒ
ↄtradictõis ſue ꝓbare cuʒ nõ ſit iudex iõ dʒ adiri ſuperioꝛip
ſius coꝛpoꝛis vł vniuerſitaij vel eligant᷑ arbitri:vt ĩ.c.ſcdðᷣo re
quiris.de appel.et lʒ Zdicere teneat᷑:nõ tamẽ ẽ neceſſe ꝙ ap

pellʒ.nã cũ capitulũ ꝓcedat extraiudicialit᷑ nõ trãſeũt bmõi
geſta ĩ rẽ iudicatã:⁊ ſic ex ſola dictiõe põt qͥs ꝓſequi.cauſã
ſuã coꝛaʒ ſuperioꝛe vt geſtuʒ minꝰ rationabilitretractet᷑ ar.ĩ.

c.cõcertatõi.de appel.li.vi.debet ergo is qui nõ vult cõſenti
re cõtradicere.alłs inuoluit᷑ pena ⁊ pctõ alioꝝ. vt. no. Inn.
Abb.ppoſt eũ in.c.i.de bis que fiũt a maioꝛe parte capituli

¶ In malis geſtis ꝑ capituluʒ vł vniuerſitatẽ tacẽs habet᷑ ꝓ

ↄſentiẽte cũ ex officio ſuo teneat᷑ dicere.vt in.l.de etate.S.q̃

tacuit.ff.de introga.actio.põt tñ minoꝛ ꝑs appellare ſi vult
⁊ appellatõ oꝑabit᷑ multos effectꝰ de qͥbꝰ p Abb. in.c.bone.
de app.ẽ tñ notãdũ qꝙ qñ aliqͥs eligit᷑ ab vniuerſitate ad offi

ciũ publicuʒ vtilitate ⁊ auctoꝛitate habet᷑ ꝓ ↄſentiẽte ſi non

appellauit etiã ſi expᷣſſe Zdixerit.vt in.l.hi qui ad ciuilia.C.de

appell.vbi vide rõnẽ diuerſitaij per Cy.not. Abb. in. alleg.

c.i.de his que fiunt a ma.parte capituli,:iij.colũ. l
¶ Capitulũ põt ſine pꝛelatofacere ſtatutũ tale nõ mutet᷑

ſtatus eccłie ſed cõcernat dũtaxat factũ ipſius capituli.aliaſ
non valet ſtatutũ ſine ↄſenſu pᷣlati.vt in.c.cũ cõſuetudis de
cõſue.⁊ ibi inno.⁊ glo.in.c.ij.de ver.ſig.li.vi.⁊ etiã vniuerñ⸗

tas inferioꝛ non põt facere ſtatutũ in arduis ſine ↄſenſu epi

ꝓpter ↄiũctionẽ q̃ eſt inter epᷣm ⁊ eccleſiã no. Inno.de teſta.

reqͥſiſti in fi.⁊ de cõſti,.cũ acceſſiſſent.no.ab.in alle,ð c.i.de hbis

q̃ fiũt a ma.pte capi.iij.colũ.vide.j.ſtatutũ,v.in oĩbꝰ caſbꝰ.
¶ Ad validitatẽ actꝰ gerẽdi in capitulo vel vniuerſitate ad
minus due ꝑtes vocãdoꝛũ debẽt eſſe pñtes.ſic ĩtelligit᷑l.nul

li.⁊.l.plane.ff.qð cuiuſq; vniuer. ⁊ exillis dnabꝰ ꝑtibꝰopoꝛtʒ
neceſſario maioꝛẽ ꝑtẽ ↄſentire.ita intelligit᷑l.qð maioꝛ.ff.ad

munici.⁊.c.i.de his que fi.a ma.ꝑte capi.vbi no.ab.⁊ ſic nõ

eſt neceſſariũ ad vtilitatẽ actus ꝙꝙ maioꝛ ꝑs oĩuʒ de vniuerſtũ
tate ↄſentiãt ſʒ ſuſficit maioꝛ ꝑs eoꝝ q̃ ſũt in vniuerſitate pꝛe
ſentes dũmodo pñ̃tes ↄſtituãt ꝑtes qꝛ due ꝑtes pñtant torẽ
vniuerſitatẽ vt in iuribꝰ.S.alle.⁊ ĩ.l.iij.C.de ðcre.ab oꝛdi.fac.

ſi tñ aliqͥs de vniuerſitate fuit cõtẽptus põt ꝓſequẽdo ↄtem

tũ facere actũ tractari qꝛ plus obeſt ↄtẽptꝰ vniꝰ qᷓ; ödictio

multoꝛũ de elec.ꝙ ſicut.⁊.c.bone.no.abb.vbi.s.in fi.
¶ Capitulũ ſine epᷣo an poſſit eccleſaʒ interdicere ⁊ an hẽat
iuriſditiõeʒ.vide.j.interdicere.vᷣ.capitulũ ſine eo.
¶ Lapitulũ cuʒ epᷣo an poſſunt agere vel minuere numerum

pꝛebendarũ ſeu dignitatum in eccleſia vel nouã creare plene

per abb.in.c.cum acceſſiſſent.de cõoſiitt.
¶ Maio: ꝑs capitulilʒ ᷣdicente minoꝛi ꝑte nõ põt facete
gram alicui de redditibꝰ que ꝓueniũt ad ſingulos lʒ iure col
legij per.c.in re cõi.de reg.iur.lib.vi.cũ ſuis ↄcoꝛ.⁊ regula q
oẽs tangit eo.ti.põt tñ maioꝛ ꝑs etiã ↄtradicẽte minoꝛi talẽ

gram facere in cã pia ⁊ neceſſaria vt ꝓ fabꝛica neceſſaria ec⸗

cleſie cũ deſũt fabꝛice redditus.⁊ ſic intelligit᷑c fi.de bis que
fi.a ma.pte.ca.⁊ ibi abb.ij.colum. ððMðð
¶ aioꝛ ꝑs ca. ſen vniuerſitatis non põt obligare bona
ſpeciatia ad minoꝛẽ ꝑtẽ etiã ꝓ opere pio ⁊ neceſſario exquo
c üiij

Hla bona ptinẽt ad illos iure ꝓpꝛio ⁊ nõ iure collegij nec in
poc maioꝛ ꝑs hʒ ptatẽ in minoꝛẽ iõ nõ põtꝑ ſtatutũ ſuũ pa⸗
trimo niũ obligare minoꝛis ꝑtis h̊ tenet Inno.in.c. ex parte

de cõſue.⁊ glo.in.l.ij.ff.que ſit lon.conſue.aliud ẽ quãdo ma

ioꝛ ꝑs repñtat totã ipſaʒ vniuerſitatẽ qꝛ põt diſponere de bo
nis ꝓpꝛijs collegij cũ bona collegij ſunt ꝓpꝛia ipſius coꝛpo
ris ficti ⁊ non ſinguloꝛũ.xij.q.ij.qui manumittit᷑.ſi tñ vniuer⸗
ſitas ſit obligata ex cã pia ⁊ neceſſaria ⁊ nõ habʒ vñ ſatiſfaci
at de rebus cõibus poſſunt cogi ꝑ ſuꝑioꝛeʒ ſi bñt vnde alias
ſoluant ſic intelligitur glo.in.l.ijff. qðᷣ cuiuſqʒ vniuer.no.abb.
in allega. c.fi.ij. colum.
¶ apitulũ moꝛtuo epo nõ ſuccedit in adminiſtratõe bono
rũ ptinẽtiũ ad epᷣm.ſed moꝛtno abbate ↄuẽtus bʒ adminiſtra
tionẽ oĩuz rerũ ⁊ pᷣt ↄſtituere ſindicũ ⁊ ꝑ eũ agere.Inn.⁊ ab.
in. c.cũ dilectus.de cõ ſu e.iij.col.⁊ ĩ.c.cũ bone.de appel. iiij.
colum. cum ſequen.
¶ Capitulũ nõ ſuccedit ſede vacante ĩ bis qᷓ ↄpetũt pꝛelato
rõne ↄſuetudinis maxime g ius inducte.ſecꝰ in his qᷓ oↄpetũt
de iure cõi. idẽ de bis que cõpetebàt pꝛelato alio iure ſpecia
li vel ex gra.no.glo.in.c.ſcriptũ eſt.de elec.⁊ ibi ab.⁊ in.c.vei⸗
rũ de fo.compe.ij.col.⁊ abb.in.c.his que.de ma.⁊ obe.
¶ XZapitulũ lʒ nõ bẽat ptãtẽ ſede vacãte conferendi bñficia
põt tam̃ ponere yconomũ vide.j.yconomus.
¶ Poteſtas ↄfirmãdi ⁊ inſtituẽdi ſede vacãte ſpectat ad ca
pi. vt.c.i.de inſti.lib.vi.ſʒ nõ deuoluitur ptãs libere ↄferendi
nec donãdi.vt.c.vnico.ne ſede vacãte.lib.vi.nam iura volue
rũt ꝙ iſte liberalitates nõ trãſirent in capitulũ.vt.c.quia ſe⸗
pe de elec. li. vi. ab b. in.c. cum olim.de ma.⁊ obe. .
¶ apitulũ ſuccedit ĩ iuriſditiõe tã ſpũaliũ q; tẽpoꝛaliũ epᷣo
moꝛtuo naturalit᷑ vel ciuiliter. eſt cõcluſio ab.in.c. cum oliʒ ð
maio. ⁊ obe.vbi vide late quã ptãtẽ ⁊ in quibꝰ capłʒ habeat
ſege vacante.⁊ vide abb.in.c.cũ veniſſent.de in integ.reſti.⁊
notabilius in. c. verum. de fo. cpe. ð)
¶ Lapitulũ ſe.va.nõ põt agere ſuꝑ iuribꝰ ⁊ rebꝰ cõibꝰ.qꝛ pᷣ
ſatꝰeſt caput.vt c.nouit.⁊.c.quãto.ð bis q̃ fi.a pᷣla.vñ ſine ca
pite nõ dʒ licere mẽbꝛis iura cõia in iudiciũ deducere ſʒ ĩ illis
de qͥbꝰ nõ timet᷑ magnũ pᷣiudiciũ põt admitti vt capitulũ ſe.
va.e xerceat iura pariter ſpectãtia ad vtrũqʒ ſic intelligit᷑.c.fi.
ðͤ re iudi.li.vi.⁊.c.vnico.ne ſe.va.eę.ti.ab.in.c.i.de pᷣſcri. Licʒ
ptãs ↄfirmãdi electos ⁊ inſtituẽdi pñtatos a pronis deuol⸗
uat᷑ ſede va.ad capłm.vt.c.cũ olim. de ma.⁊ obe.⁊.c.i.de ĩſti.
lib. vi.nõ tam̃ deuoluit᷑ ad capitulũ ptãs libere ↄferendi.vt
c.ij. ne ſe. va.⁊.c.vnico.e.ti.lib.vi.⁊ eſt rõ qꝛ collatio bñficioꝝ
cõputat᷑ inter fꝛuctꝰ dignitatis q̃ ſucceſſoꝛi reſeruãtur.vt no.
glo. in alle. c. cũ oliʒ. ⁊ collatio eſt q̃dã donatio.vt.c.fi.de offi.
vic.li.vi.iſta ergo liberalitas nõ tranſit in capłm quẽadmo⸗
dũ nec liberalitas donãdi fructꝰ ꝓuenientes.vt.c.qꝛ ſepe.de
elec.lib. vi.cõfirmatio aũt ſeu inſtitutio eſt debita nec ibi exer
cetur aliqua liberalitas.trãſit ergo ad capitulũ ſicut alij actꝰ
iuriſditiõales no.Abb. in alle.c. cum olim.iij.colum.
¶ Capitulũ ſuccedit in iuriſditiõe tã ſpiritualiũ q; tꝑalium
epᷣo moꝛtuo naturalit᷑ ſeu ciuiliter:vt qꝛ captꝰ ab hoſtibꝰ.tra
ditur hoc ꝓ regula ꝑ Jo.an.⁊ Ab.in.c.cũ oliʒ.dema.⁊ obe.
vobi tenz Jo.an.qꝙ licʒ capłm ſede va.nõ poſſit ↄferre benefi
cia quoꝝ collatio ꝑtinet ad ep̃ iure ꝓpꝛio põt tñ ea q̃ ꝑtinẽt
iure deuoluto cum talis poteſtas competit rõne iuris epᷣalis
q̃ iura tranſeũt in capitulũ.vt ibi.hoſti.vero ibi ⁊ ab.poſt eũ
tenent ↄtrarium licet plus placet opi.Jo.an.
¶ Caphm ſede va.põt dare licẽtiã electo in pᷣlatũ ecc e alte
rius eccłie cũ iſta nõ ſit alienatio ⁊ cõpetit rõne iuris epᷣalis
no. Jo.an.in.c.ſi abbatẽ.de elec.lib.vi.⁊ dñi de rota deci.x⸗
rxxi.⁊ Abb.in alleg.c.cum olim.de ma.⁊ obe.iiij.colum.
¶ Eapitulũ ſede va.lʒ nõ põt res ſeu fructꝰ eccłie alienare pᷣtꝰ
tñ interponere auctoꝛitatẽ eccłie inferioꝛi vt ex cã legitĩa poſ
ſit alienare cũ talis auctoꝛitas eſt iuriſditiõis vt ſentit Fred.
deſe. cõſi. xxviij.⁊ põt capitulũ ĩterponere auctoꝛitatẽ ꝑmu⸗
tatiõi beneficioꝝ qð intellige.vt no.glo.in cle.vnica,.de re.ꝑ
mu. Abb. in alle. c. cum olim.
¶ Eapitulũ lIʒ ſe.va.ẽ admĩſtratoꝛ neceſſariꝰ nõ volũtarius
põt viſitare etiã generaliter cum viſitatio fit ex neceſſitate iu⸗
ris.vt.c.ſopite.de cenſi.⁊.c.inter ceteras.de offi.oꝛdi.⁊ maxi⸗
me b hʒ locũ vbi nõ ſperatur vt ðᷣ ꝓxiĩo ꝓuideat᷑ eccłie ð epᷣo
vt q: eſt captꝰ ab hboſtibꝰ abbein.d. c. cum oliz. v.colum.

¶ Eapitulũ ſe. va. nõ ſuccedit in iuriſditiõe ölegata epo ſed

Tiuriſditõe tm̃ q̃ eo ↄpetebat iur̃ ꝓpꝛio ⁊ ↄcludit.ab.vbi.S.
¶ Lapitulũ lʒ ſede vacãte poſſit recipere reſñgnatiões bene

ficioꝛũ et poſſit pꝛiuare quẽ de bñficio ſuo ex cã qꝛ eſt iuriſ⸗
ditiõis nõ tũ põt pᷣtendere pᷣſcriptiõeʒ in his in quibꝰ ſucce⸗
dit de iure ſede va.vt illa exerceat.abb.vbi.s.vi.colum.
¶ Capitulũ ſede vacãte põt ſtatuta facere diſtringẽtia totã
dioceſiʒ cũ ſtatuere ſit iuriſditiõis.vt.c.fi.de cõſti.li.vi.nec ta
lia ſtatuta põt epᷣs reuocare dũ tñ nõ ſint facta in pᷣiudicium

futuri epᷣi. ar. in. c. innotuit. de elec.⁊ ab.in.d.c.cũ oliʒ.vi.col.

¶ Caphlm ſede va.põt diſpẽſare vbicunq; ſubeſt legitĩa cã
diſpẽſandi ⁊ diſpẽſatio depẽdet a iuriſditiõe.ab.vbi..
¶ Capitulũ ſede va.ſuccedit in ptãte quã hʒ epᷣs ex cõſuetu⸗
die.vtputa intereſſẽdi electiõi alicuiꝰcũ eadẽ rõ dʒ eẽ in addi
tamento que in pᷣncipali:qꝛ illa ptãs cõpetit epiſcopo vt epi

ſcopo.abb.in. d. c. cum olim.

¶ Caphm ſede va.põt facere ↄmẽdas eccłiarũ donec fuerit
eccłie ꝓuiſuʒ ꝑ hñtẽ ptãtẽ.no. Jo.an.in.c.i.ne ſe.va.lih.vi.
¶ Capitulũ ſede vacãte lʒ nõ ſuccedit in pᷣuilegijs indultis
dignitati epᷣali põt tñ indulgẽtias ↄcedere cũ ſit iuriſditiõis

lʒ volũtarie ⁊ iura non diſtiguũt in bᷣ inter iuriſditionẽ volũ⸗

tariam vel contẽtioſaʒ. dz ergo intelligi de vtraq; cũ genꝰ ve
rificetur de qualibet ſpẽ:vt in.l.filiuſfamilias.ff.de dona.⁊ in
c.auditis.de pᷣſcrip.no.ab.in alle.c.cũ olim.vlti.colum.
¶ Capitulũ ſede vacãte põt dare cõfeſſoꝛeʒ ſeu penitẽtiariũ
qui abſoluatin caſbꝰ reſeruatis epᷣo.vt no.ab.in.c his q̃.de

maa. 1 obe.⁊ bʒ ptãteʒ doctoꝛãdi vbi h epᷣo ↄpetebat de iure

cõi ſecꝰ ſi ex iure ſpãli.no.ab.in alle.c.cũ oliʒ.ð ma.⁊ ob.in fi.
¶ Lapitulũ in caſibus in qͥbꝰ nõ pᷣt eẽiĩ iudicio ſine auctoꝛi⸗
tate ⁊ ↄſenſu ſui pᷣlati.ergo nec ſede va.cũ eccłia tũc vacaret
legitio defẽſoꝛe.vide glo.in.c.fi.de ꝓcu.⁊ qð no.i.c.fi.ne ſede
va.no.ab.in.c.cũ veniſſent.de in integ.reſti.v.colum.
¶ QLapitulũ lʒ ſede vacãte ſuccedat gñaliter in iuriſditiõe nõ
iñ ĩ cã feudali q̃ eſt mẽſa epᷣi ne ep̃ᷣs vaſallũ hẽat quẽ hẽre no
lit ſicut nec in bñficioꝛũ collatiõe.vt.c.ij.ne ſe.va.ſʒ ſi feuduʒ
eẽt cõmune epᷣi ⁊ capłipoſiʒ tũc capłʒ ſede va.cognoſcere.vt
c.vnico.ne ſe.va.li.vi.no.ab.in.c.verũ.de fo.cõpe.ij.colum.
¶ Caphlm lʒ ſede vacã.ſuccedat in iuriſditiõe pꝛocedit tũ in

his qͥ cõpetũt epo de iure cõi nõ deiure ſpãli.no.doc.iĩn. c. ve
rũ.de foꝛo cõpe.⁊ ibi abbas.⁊ facit qð no.inno.in.c.cum in

ciũctis. de elec.⁊ Anto.de butrio in.c.q;qᷓ. de elec.li. vi.⁊ qð
no.glo.in cle.i.de here.⁊ archi.in.ce.i.ne ſede vacan.li.vi.

¶ Lapitulũ ſuccedit ſede vacã.in his etià q̃ cõpetũt de iune
ſpali quãdo illa ſpectãt parit᷑ ad epᷣʒ ⁊ capłm.vt alle.c.veruʒ
de foꝛo cõpe.⁊ ſic no.ꝙ lʒ in bñficioꝝ collatiõe non ſuccedat
capitulũ ſʒ ſi pariter ſpectat ad epʒ ⁊ capłm põt capitulũ ta⸗
lia bñficia cõferre.vt cõcludit abb.in alle.c.verũ.iij.colum.
¶ QLapitulũ lʒ ſuccedat in iuriſditiõalibꝰ ſede vacãte tñ ſi x/
titur aliqua queſtio ſuper iure certo erq poſſet pᷣiudiciũ gene

gari epo futuro vel eccleſe non ſuccedit capitulũ vt ſi ↄtẽda⸗

tur ſuper ꝓpꝛietate an talis ſit ſubditꝰ vł exẽptus vł an locꝰ
ſit de dioceſi vłl nõ talis cã nõ dʒ vacante ecckia agitari.ar.c.
verũ de fo.cõpe.⁊.c.fi.ne ſe.vacã.ſecus ſi agat᷑ de nudo exer
citio iuriſditiõis.vtputa an talis deliquerit in dioce.vel an
Ixerit vłnon qꝛ tũc ſũmarie capitulũ cognoſceret videat an
ſua ſit iuriſditio.qꝛ ꝑ ̊ nullũ pᷣiudiciũ fit eccłie.vt no. Inno.
in.c.ſuꝑ lr̃is.de reſcrip.⁊ abb.in.alle.c.verum.iij.colũ.
¶ Capitulũ ſuccedit ĩ adminiſtratiõe moꝛtua abbatiſſa.vt
cle.ne in agro.S.abbate de ſtatu regu.ſed ſi vacãte eccłia ſcan
dalũ naſcit᷑ inter illos de collegio ita ꝙ ſuſpecta eſt eoꝛũ ad⸗

miniſtratio tũc ꝑ ſuꝑioꝛẽ dðdʒ dari monaſterio adminiſtratoꝛ

idoneus ⁊ ſic intelligit᷑.c cum dilecta.de reſcrip.⁊ ibi abb.cir⸗
ca pᷣn.facit in ar.c.fi.de ſtatu reg.
¶ Lspitulũ ſede vacãte nibil põt diſponere in pᷣiudiciũ epᷣa⸗
lis menſe.xi.q.ij.ſi qua de rebꝰ.nec redditꝰ minuere qð ſi attẽ
ptare pᷣſumpſerit epᷣs inſtitutꝰ hoc põt ⁊ dʒ in ſtatum pꝛiſti⸗
num reuocare.no.in.c.ſicut nr̃is.de iureiur.⁊ ibi hoſt.circa ſi.
¶ Item nec donatio quã facit epᷣs de mẽſa ſua pᷣiudicat ſue
ceſſoꝛi qꝛ nibil põt facere ĩ pᷣiudiciuʒ iuris epᷣalis vt alle.c.ſic
noſtris.nec põt auctoꝛiʒare in facto pꝛopꝛio no.glo.in cle.ſi
vna.de rebꝰ ecc.nõ alie.xvij.q.iiij.queſti.not. Jo.an.⁊ Vlin.
⁊2 Pet. in allega. c. ſicut noſtris.
¶ Capitulũ ſede va,nedũ ſuccedit in eccłia cathedrali.vt. c.

=

cñ olim. de ma. ? obe.ſʒ etiã in eeckia inferloꝛi vt patz in. c bii

que.de ma.⁊ obe.ſ.in titulo cardinalatꝰ.qð patʒ ꝑ gl.ibi dũ
dicit ꝙ ſi papa ꝓ bono pacis nõ reſeruaſſet iſta nibilominus
in capitulũ tranſiuiſſent. boc idem ſentit Inn.in.c.cũ dilectꝰ
de cõſue. in pn. vbi dicit ꝙ moꝛtuo pᷣlato abbate adminiſtra
tio tranſit in capłʒ hoc latius ↄcludit abbas in alle.c.his q̃.
¶ Qapitulũ lʒ ſede vacã,.ſuccedit pᷣlato in his que ſũt iuriſdi
tiõis ⁊ oꝛdinis:illa tũ que ſunt iuriſditiõis põt exercere ꝑ ſe
⁊ ꝑ aliũ eti nõ epᷣm ſ̊ ea que ſũt oꝛdinis epᷣalis debz exerce
re ꝑ aliũ epᷣm cũ ꝓteſtatiõe tñ vt iſti eo nihil iuris attribuat᷑
notat abbas in.c.his q̃ de ma.⁊ obe.⁊ ibi glo.
¶ Capitulũ ſede vacãte põt ↄpellere executoꝛes teſtamẽto⸗
rũ vt volũtates exequãtur teſtatoꝝ ⁊ etiã põt ca pitulũ ſicut

eßps ſi viueret exeqͥ ꝑ negligentiã executoꝛis:qꝛ boc eſt iuriſdi
tiõis epᷣalis ⁊ eſt plus oneris q; bonoꝛis ⁊ eſt officiũ neceſſa

riũ ꝓ boc qð no.glo.in cle.i.ð hereticis.⁊ in hoc ceſſat rõ qᷓẽ
in ꝓbibitiõe collatiõis bñficioꝛũ:nã illa ꝓhibet᷑ qꝛ ẽ quedã
bonoꝛificentia ⁊ cõputat᷑ inter fructus.vt no.in.c.cũ oliʒ.de

mnaio.⁊ o be.ſed dicta executio eſt oneris dũtaxat ⁊ nulla cõ⸗

moditas remanet apud capitulũ vel ẽᷣm exequẽtẽ. vt.l.non⸗
nulli. C. de epi. ⁊ cleri.no. abb.in.c. Jobãnes.de teſta.ij.colũ.

¶ aapitulũ nõ ſuccedit plato ſuſpẽſo a collatione ꝓ boc.c.
i.de ſupplen.negli.pꝛela.li.vi.⁊.c.qꝛ diuerftatẽ,de cõceſ.pꝛe

ben. Itẽ pᷣlato ſuſpẽſo a toto officio ꝓpter delictũ ꝓpꝛiũ diu

coõtinuatũ nõ ſuccedit capitulum. vt eſt tex, notabi in. c. fi. de
ſtatu. regu.no. abbas. in.c. graue. de Reben.ij. colum.
¶Qapitulũ ſede vacãte licʒ nõ ſuccedat in libera collatiõe
byñficioꝛũ trãſit tñ in eñ ius inſtituẽdi pñtatos ꝑ patronos q̃

eſt collatio neceſſitatis ⁊ nõ libera nã exquo pñtatus eſt ido
neus dʒ inſtitui ꝑ ſuꝑioꝛẽ.de iure pr̃onatꝰ.c.nobis.libera em̃
collatio dicit᷑ quedã dõatio que nõ tranſit in capłem nec etiaʒ
in vicariũ epᷣi ſine ſpali mãdato.vt.c.fi.de offi.vica.q aũt iuſ

inſtituendi tranſeat ad capem Iʒ nõ ius ↄferendi ſede vacan

te facit.c.cum olim.de maio.et obe,xet.c. vnico.ne ſede vacan

te lib. vi. vide not.bar.in.l. oẽs populi.ff, de iuſticia ⁊ iure.⁊

Jo. cal.in.c.fi. de cleri.non reſiden. no.abb.in.c.ex frequẽti⸗
bus.de inſti.ij.col.melius in.c.auctoꝛitate.e.ti.vb i concludit
ꝙ lʒ collatio bñficij que ẽ libera ñ trãſeat ad capłʒ ſede vacã.
manſinliieueͤi ⁊ cõfirmãdi bñ trãſit ꝑ iura,.S.alle,facit.c.i.ð
in ſti. li. vi.
¶ Caplm ſede vacãte lʒ ſucedat ĩ iuriſditionalibꝰ :vt.c.cuʒ
olið.⁊.c.pis que de maio.⁊ ob.nõ tñ ſuccedit ĩ ptãte deducẽ
di iura epiĩ iudiciũ ẽt defẽdẽdo vt colligit᷑ ex.c.i.ne ſede vac.
et ibi Ab.i. col.
¶ QLapliſede vacãte licʒ nõ põt alienare res ep̃atus imobi
les vł ẽt mobiles que ſeruari pũt ſine expᷣſſa licẽtia pape:vt ẽ
ar.in.c.i.ne ſede vacã.⁊.c.i.de re.eccl.nõ alie.poteſt tñ capłm

alien are res epᷣatꝰ que ſeruãdo ſeruari nõ pñt ⁊ boc poterit

capitulũ facere ẽt ſine alteriꝰ auctoꝛitate ſicut dicimꝰ ĩ tutore:
vt.l. lex qᷓ tutoꝛes.C.ð admi.tuto.⁊ ĩ.l.tutor qͥ reptoꝛiũ.ðff.e.ti.
¶ Capl ſede vac.nõ põt facere ᷣctũ maxime ĩ dãnũ eccłie ĩ
caſibꝰ capło de iurenõ pmiſſis.nã ex defectu ptãtis coꝛruit
ↄctꝰ ipſo facto ſi tũ ctꝰeſt vtilis tũcĩ fauoꝛẽ ecdeñe ẽ ĩtrodu
ctũvt epᷣs nouit᷑ creatꝰpoſſit illũ hr̃e ratũ ẽt ſi ſit aliẽatõis:vt
c.ſi qua de rebꝰ. xij.q.ij.notat Cal.i.c.ſi qͥs pᷣſby.de re.ec.nõ
alie. ⁊ Abb. . c.i. ne ſede vacã.
¶ Lapitulum ſede vacante licet non poſſit conferre bene
ficia vacantia ſpectantia ad collationeʒ epiſcopi ſuo iure in
beneſicijs tam̃ deuolutis ad epʒʒ iure deuoluto ꝑ delictũ vel
negligẽti ĩferioꝝ ſuccedit capitulũ.no Jo.an.i.c.qqᷓ. ð elec
li.vi.eſt rõ qꝛ deuoluta ꝑtinẽt ad iuriſdictionẽ epaleʒ cuiꝰ rõe
deferũt᷑ ad capłm. Itẽ ẽ alia rõ qꝛ iſta deuolutò nõ fit ad epi
ſcopũ fauoꝛe ſui ſʒ ſauoꝛe bñficioꝝ.ergo nõ dʒ expectari no⸗
uꝰ ſucceſſoꝛ.fac̃.c.ſtatutũ.de pᷣbẽ.li.vi.no.Abb.ĩ.c.ij. ne ſede
vacante.ij.colũ.
¶ Qapitulũ ſede vacãte licʒ nõ ſuccedat ĩ collatõe bñficioꝝ
que ſpectat ad epᷣm ſuo iure põt tñ talia bñficia cõmendare
do nec alit fuerit ꝓuiſuʒ ꝑ ſuꝑioꝛẽ.no. Jo an.iĩ.c.vnico.ne ſeð
vacã.li vi.qð ẽ veꝝ qñ bñficiuʒ babet onꝰ ãnerũ:vt.c. ſignifi
catũ.ð pᷣbẽ.veritastñ ẽ ſjm.Abb.i.c.ij.ne ſede vacã.qꝙ qͥcũqʒ
hʒ cuſtodiã eccleſie vacãtis põt ibi põere adminiſtratoꝛẽ nõ
ſolũ reſpectu oneris ſed ẽt reſpectu rerũ gubernãdaruz.facit.

c.bone. de appella. ?.c,fide ſtatu regu. ⁊ igeo ĩ cañbꝰ ĩ qbus

pituluz põere yconomũ ſeu eccłaʒ dare alicui gubernãdã do
nec ſibi ꝓuiſuʒ fuerit de paſtoꝛe.nã capłʒ reglarit᷑ ſuccedit ĩ oĩ
bus q ſunt iuriſditiõiſ eccłe iuxta no.ꝑ gl.i.cle.i.de hereticis
et in.c.vnico.de ma.⁊ obe.li.vi.no.Abb.vbi.S.

¶ XaZapitulũ ſede vacã.an poteſt reciꝑe reſgnatiõeʒ bñficioꝝ

ſpectãtiũ ad collatiõʒ epᷣi vide plene ꝑ dñũos de rotadeci.ccci.

vt refert Abb. in. c. ij. ne ſede vacã.

¶ Qaplʒ ſede vacã.ſuccedit ĩ cõfirmatiõe⁊ ĩſtõne:qꝛ ſunt iu

riſditiõis neceſſarie:vt.c.i.de ĩſti.li.vi.nã cõfirmat electos ⁊ ĩ⸗

ſtituit pñtatos:vt ibi ⁊ abſoluit capitulũ excõicatos ab epõ

moꝛtuo.vt.c. vnico.de ma.⁊ obe,li.vi.no.Abb.in.c.cuʒ olim
de maio. ⁊ obe.vt ipſe refert in.c.ij.ne ſede vacã.

¶ Laplʒ ſede vacãte an põt iudiciũ de nouo ĩſtituere ꝓ rebꝰ
epᷣi vl cõibꝰ ſiue ꝓ rebꝰeccłe. vide no.ꝑ ab.i.c.fi.ne ſede vac.
¶ Lapitulũ ſede vac.iõ nõ põt ↄferre bũficia ſpectãtia ad
collationẽ epᷣi qꝛ collatio nõ eſt ꝓpꝛie de iuriſditione epᷣali.

Qoõſfirmare aũt electos vel inſtituere pñtatos ſũt ꝓpꝛie epᷣa⸗

lis iuriſditiõis:⁊ ideo bene trãſeũt in capitulũ ſede vac.ð ma.
⁊ obe.cũ oliʒ.de inſtitutiõibꝰ.c.i.li.vi.in collatõe tñ beneficij
deuoluti ad epᷣm ꝑ negligẽtiã inferioꝛis ſuccedit capłlm ſede
vac.⁊ eſt rõ:qꝛ ꝑ hanc deuolutionẽ nõ attribuit᷑ epᷣo aliq̃ no⸗
ua iuriſditio ſed ex antiqua ⁊ generali hec ei ſpectat.ſ autẽ ꝑ
denolutionẽ attribuat᷑ aliq iuriſditio de nouo.vt ĩ feudo tũc

nõ ſuccedit capitulũ.vt,c. verũ de fo. cõpe.B ſic cõcludit Do

minicꝰ de ſancto gemi.in.c.qᷓqᷓ;.de elec.li.vi.lʒ ibi Jo. and.

indiſtincte teneat ꝙ oĩa bñficia deuoluta poſſit cap łm ſede

vac.ↄferre ꝑ no.in cle.ſi de beneficio.glo.antepe.de pꝛeben.

⁊ qð no.inno.in.c.cum in cunctis.de elec.in fi. H
¶ JIus intereſſendi in capło ⁊ dandi ibi vocẽ nõ cauſat᷑ ex

collatiõe pꝛebẽde ſʒ ex iure canonie. canonicꝰ ergo ſine pᷣbẽ

da licite dat vocẽ in capło ⁊ alia facit tanq; canonicꝰ ⁊ hoc
in dubio ꝓcedit vbi non eſt certus numerꝰ canonicoꝛũ de ſu
pernumeratis añ an hẽant vocẽ in capło dic vt no.in.c. cum
m. de cõſti.⁊.c.dilectus de pꝛebẽ.no.abb.in.c.relatũ eo.ti.
¶ Capitulũ lʒ auctoꝛitate ꝓpꝛia recipit aliquẽ in canonicũ
⁊ ſi poſtea vacãtẽ pꝛebendã alij cõtulit tʒ collatio ſed tenetur
pᷣ ꝓuidere de cõibꝰ redditibꝰ.vide.j.collatio.ᷣ.ſi capitulum
¶Jus voq dàde in capło ſpectat ad cãonicatũ ⁊ nõ ad pᷣbẽ
dam vt clare ꝓ bat.c.ꝓ illoꝛũ.de pꝛebẽ in fi.exquo no.qꝙ ca⸗

nonicꝰ ꝓmotus ad ſacros oꝛdines ante etatẽ legitimã dʒ ba

bere vocẽ in cap ło qꝛ pᷣncipaliter iſta ptãs deſcen dit ex cão⸗
nia lʒ accidentaliter repellat᷑ canonicꝰſñi nõ ẽ in ſacris.vt.c.hi
qui de eta.⁊ quali.no.pau.in.cle.generalẽ de eta.⁊ quali.no.
abb. in alle.c.ꝓ illoꝝ.ij.colũ.vide.s.beneficiũ curatũ vide.j.
ius vocis däde.
¶ Lapitulũ ſuſtinʒ onera cõia de mẽſa ipſiꝰ ab.ĩ.c,.cũ.m.e.ti.
¶ Qapitulũ qualiter citat᷑.vide.j.citatio.
¶ Si in capitulo tractat᷑ aliqͥd illicitũ ⁊ dãnabile tenent᷑ illi
de caplo dicere alias habent᷑ ꝓ ↄſentiẽtibꝰ ⁊ iuoluũt᷑ pec
cato ⁊ pena peccati cñ alijs no. Inno.in.c.iſde his que fiunt
a pꝛela.⁊ abb.in.c.in cauſis.de elec. .
¶ Qñ capitulũ ↄuocet᷑ ꝑ pꝛeſñidẽteʒ vel cãpanã an requiri
tur ꝙ in actu explicãdo ↄcurrat maioꝛ ꝑs.vide.j.vninerſitaſ.
¶ Qapitulũ nõ tenet᷑ ex ꝓpꝛijs redditibꝰfacere expẽſas pꝛo
electiõis negocio ⁊ illas põt capitulũ repetere a pᷣlato noui
ter creato.c.vtpꝛeterite,.de elec.
¶ Laphlm nõ põt eſſe iudex ſuꝑ dubio qð oꝛit᷑ inter maioꝛes
partẽ capituli ⁊ aliquos ſingulares de capitulo:nec valʒ cõ
ſtitutio capłi ĩ cõtrariuʒ.no.ab.in.c.in geneſi.de elec.ij.colũ.
¶ Qapitulũ põt pꝛelato iuito obuiare pᷣiudicio eccłie.⁊ iõ ſi
ex facto vel ex negligẽtia epᷣi põt generari pꝛeiudiciuʒ eccłie
poterit capitulũ Sdicere ⁊ appellare.no.glo. appꝛobata per
Abb. in. c. dilecti. de maio. ⁊ obe. W
¶ (apitulũ põt agere ð pᷣlatũ ⁊ contra aliũ quẽcũq; ſine cu

ratoꝛe exquo hʒᷣ legitimã adminiſtrationẽ. vt.c.cũ eccleſia ſu
trina. de cau.poſ⁊ ꝓpꝛi.c.cũ veniſſent.de in integ. reſti.facit

l.i.ff.ꝙ cuiuſq; vniuer.⁊.c.ex parte.⁊.c.olim.de accu.⁊ qð no.
in.c.ſignificauit.de appel.abb.in.c.edoceri.de reſcri.pe.col.
¶ LCapitulũ facere põt ſtatutũ ↄtra ↄſuetudinẽ eccłe vide.j.
ſtatutũ põt capitulũ facere. RKML
¶ Qapituli bona ſingularia poſſunt annecti pꝛebẽdis cano
nicoꝛũ ſi fructus pꝛebendaiũ ſunt minus ſufficiẽtes.vt.cicum

e

oẽs. de conſti. ⁊ nimirũ qꝛ ob haccam poſſunt vt. c erpoſuiſti

de pꝛebẽ. capellelannecti pꝛebendis ⁊.c extirpãde.5.q o.e.
ti.ab.ĩ alle.c.cũ oẽs.i.col. ,
¶ Ca pituli canonici abſentes an ſunt vocãdi ad actum per
capitulum faciendum vide.S. abſentes regulariter.
¶ Caphli ſeu epᷣs nõ põt ſine auctoꝛitate fũdatoꝛis vl bere⸗
dis diminuere pᷣbendã eccłie.við.j.patronꝰ.v.ſine cõſenſu.
¶ An capitulũ ſine pꝛelato vel ecõtra poſſitagere vel vnuſ
ſine alio ↄueniri vide plene ⁊ no.ꝑ LZapũ ſua alleg.xlix.

¶ Eapitulũ ſede vacãte nõ põt litteras cõmẽdaticias dimiſ

ſoꝛias clerico dare.vide.j.litteras cõmẽdaticias.⁊c̃.
¶ Capitulũ quãtũcũq; moneat pꝛelatũ vel ſociũ abſenteʒ ⁊
veniat ad reſidendũ in eccłia iuxta foꝛmam.c ſequen.de cle.⸗
nõ reſi.nõ tamen põt caplm ꝓcedere ad eligendũ ſine illius
gauctoꝛitate in cuius manibꝰpõt renũciare:qꝛ inferioꝛ in ſuꝑi
oꝛem ptãteʒ nõ hʒ.xxi.diſtin.inferioꝛ.de trãſla.inter coꝛpoꝛa⸗

„ 2 2„

lia.nec etiã par in parẽ de elec.innotuit. Immo etiã requirit

ꝙ monitꝰ per ſuũ iudicẽ pꝛiuetur pꝛius anteq alius eligatur

no. Hoſtien. ? Jo. an. in alleg. c. qualiter. . .
¶ Capitulũ ta cendo ⁊ nõ dicẽdo facto pꝛelati vel allenati
oni ſeu cõceſſiõi eius an videat᷑ ↄſentire ⁊ vſq; ad qð tpᷣs dʒ
Zdicere.vide no.ꝑ abb in.c.ij.de bis que fiunt a pꝛela.

¶ QLapitulũ ſi bʒ ĩponere collectã ĩ cã pia ⁊ neceſſaria ſinguk

de capitulo an debeat ĩponi ſecũdũ quãtitatẽ patrimonij an
ꝑ capita vt quiſqʒ equaliter ↄtribuat nõ habito reſpectu ad
vires pr̃imonij.vide qð no. Inn.in.c. graue.de ſen. exc.⁊ bar.
in.l.iij. ff. de re iudi.vt refert abb.in alleg:c.fi.de his que fiunt
a ma.parte capituli.
¶ Si canonici vltra cõmoditatẽ ipſoꝝ no poſſunt ↄferre ad
fabꝛicã eccłie niſi parce viuẽdo nõ tenẽt᷑ ad hoc.ſʒ ſi aliquid
ſupereſt vltꝛa cõmoditatẽ ſolus epᷣs põt eos ↄpellere ad de⸗
putãdũ ſuperflua ad fabꝛicã neceſſaria.per.c.de bis.de eccle.

edi.⁊ qð ibi no.per doc.in.c.i.eo.ti.⁊ Jo.an.in.c.ſi ꝓpter tua

debita. de reſcrip.li.vi.hoc concludit abb.in.ofi.de his que
fiunt.a maio.parte.c.fi.
LCLaptio.
¶ Captio:carcer clericoꝛũ nõ dʒ eſſe ſic artus vt clericꝰ ĩcoꝛ
rigibilis illico in eo moꝛiat᷑.vide.j.cõtumax cleric.
¶ Capi põt cõtumax realiter ⁊ ad iudiciũ duci.vide.j.cõtu⸗
mar in nõ ſoluẽdo.
¶ Carceratꝰ apoſtata lʒ miſerã dʒ hẽre vitã nõ tñ dz attenn
ari vt veriſimilit᷑ moꝛiat᷑.vide.j.epiſcopus non debet.

¶ Mõ põt debitoꝛ ſe obligare ad carcerẽ renũciãdo bñficiũ
ceſſionis vt no. Spe.ti.de renũ.S.i.vᷣ.itẽ eſt beneficiũ.⁊ bar.

in.l. alia.S.eleganter.ff ſolu.ma.nam b̊ pactũ videt᷑ ↄtra bo⸗/
nos moꝛes ⁊ inducere quãdã ſeruitutẽ exquo põt inferri ꝙ ẽt
iuramẽtũ nõ obligaret hoc caſu.vt.c.nõ eſt obligatoꝛium.de
reg.iur.lib.vi.⁊ boc tenet Abb.in.c.ij.de pig.remittit tamen
ad no.in.c.cuʒ contingat.de iureiuran.
¶ Scriptoꝛ:quis obligauit ſe ad ſcribẽdũ certũ libꝛũ ſi non
faciat põt capi ⁊ in cõpedibꝰ recludi vt cogat᷑ ꝑficere qð pꝛo
miſit etiã ſi nõ renũciauit bñficio ceſſionis.q̃ſi videat᷑ electa
induſtria ꝑſone.naʒ tũc nõ ſuccedit obligatio ad intereſſe no.
Spe.ii.de renun.S.i.x.item eſt beneficiũ.ideʒ tenet Cy.in.l.
i.C.qui bo.ce.poſ.⁊ glo.iuris ciuilis dicit boc tenendũ f auo⸗
re publice vtilitatis in.l.ſtipulatio.ff. de no.ope.nunci.bar.
tamẽ aliud ſentit in.d.l.ſtipulatio ꝙ in tali obligatione facti
nõ ſuccedit obligatio ad intereſſe cũ eſſʒ quedã ſpẽs ſeruituij
vt bomo liber pꝛeciſe compellat᷑ ad factuʒ.l.ſi qͥs ab alio ff.
de re iudi.⁊ ibi plene ꝑ doc.in l.ſtipulatiões nõ diuidũt᷑. ff.ð
verbo.obli.⁊ hanc ꝑtem videt᷑ tenere.Abb.in.cij.de pigno.
¶ Capipõt debitoꝛ a pꝛiuato ſi fugiat ⁊ nõ bʒ in loco vnde
poſſit ſibi ſatiſfieri.arg.in.l.ait pꝛetoꝛ.S.ſi debitoꝛi.ff.de his
que in frau.cre.⁊ idẽ in debitoꝛe derico vt poſſit capi ſine me
tu excõicatiõis no. abb.in.c.cum nõ ab homine. de iudicijs.
⁊ no. Jo.an.Anto.⁊ abb.in.c.ij.de pigno.
¶ Capi põt pꝛiuata ꝑpſona de pꝛehẽſus in cimine non vt ð
tineat᷑ ꝑ ſpaciũ a lege diſfinitum ſed ad iudicẽ ducatur.l.nul⸗
lus. C. de iudeis. .l.vnica.C. de rap.vir.⁊.l.ſi quis in ſeruitu
te.ff. de furtis.qdð reſtringit᷑ ad crimina in quibꝰ venit pena ĩ/
ponẽda coꝛpoꝛalis.no.abb.in.c.ij.de pigno.
OCapi põt iudicis mãdato criminoſus etiã ſi ſit clericus vt

c. vt fatte de len. excõ. in. c.ſ clericos.eo.ti lib. vi.nota in.l.
pleriq;.ff. de ĩ ius voca.⁊ abb. vbiſupa. . .
¶ Capi põt a iudice debitoꝛ fiſcalis ð biti nõ vt detineat᷑ in
carcere niſi pſeueret in cõtumacia. vt.l.nemo. C. de exactoꝛi.
tri. lib.xi.⁊ abb.vbi ſupꝛa.
¶ Capi nõ põt regularit᷑ debitoꝛ ꝓ debito ciuili niſi pꝛius
ↄdẽnet᷑ ⁊ noluit cedere bonis.vt in.l.i.C.qui bo.ce.poſ.⁊ ẽt
ſi ſit ↄdẽnatus ꝓ debito nõ dʒ iudex eũ incõtinẽti inuincula
re ſed pꝛimo executionẽ in bonis facere.ar.in.l.a diuo pio.de
reiudi.qð fallit ſi eſt ſuſpectꝰ de fuga.⁊ dubitat᷑ an bona ſua
ſint ſufficientia.vt no.in.l.iij.S.tutoꝛes.ff.ð ſuſpectiſ tuto.idẽ
ſi nõdũ venit dies ſolutiõis ⁊ debitoꝛ eſt ſuſpectus de fuga.
quia tuncin carceratur donec det pignoꝛa vel fideiuſſoꝛes fa
cit.l.fideiuiſſoꝛ.ff.qui ſatiſ.cogun.quod intelligo quando ſu
ſpitio fuge accidit poſt ↄtractũ debiti. Secꝰ ſi erat ſuſpectꝰ
tẽpoꝛe ↄtractꝰ.no.in.l.ait pᷣtoꝛ.S.ſi debitoꝛẽ.ſf.de bis que in
frau.cre.⁊ ab.in.c.ꝑꝑ ð loca.⁊i.c.ij.ð pig.in fi.vide.j.ðbitoꝛ.
¶ Captꝰ iniurioſe ſeu detentus ſi aliq̃ͥd agit cũ ipſo detẽto⸗
re poſtmodũ põt metũ allegar̃ ⁊ reſdere factũ ꝑ actiõeʒ qð
metꝰ cã vt.c.accedẽs.de ꝓcur.⁊.l.qui in carcerẽ.ff.quod me.
cã.nec dicit᷑ liberatꝰ qui relaxat᷑ a vĩculo ſi cuſtodit᷑ in publi⸗
co vt videlicet ſi detentus in carcerẽ vult aliquẽ gctũ facere
⁊ ſi extrahit᷑ de carcere ⁊ cuſtodit᷑ ibi ꝑ familiã nõ dicit᷑ libe⸗
ratus.vt.l.liberatiõis.cum.l.ſequẽ.ff.de ver.ſig. Bar. in. d. l.
qui in carcerem. Abb. in.c.accedẽs.de ꝓcura.
¶ Laptus apud hoſteſ cũ ꝑdidit libertatẽ nec põt ꝓcurato

rxeʒz cõſtituere nec teſtari nec aliquẽ actũ vt liber facere.l.eius

ff. de teſti. ⁊.l. diuus.ff. de iure fiſci.ſed ſi eſt detentus iniuris
oſe in carcere pꝛiuato vel ab aliquo tyrãno põt allegare me⸗
tũ ⁊ facere actũ reſcĩdi.vt.l.qui ĩ carcerẽ.ff.qð me.cã.⁊ in.c.ac
cedens.de pꝛocu.ſʒ cuʒ alio ab iſto detẽtoꝛe poteſt ↄtrahere
vt ibi ⁊ põt in carcerẽ teſtamẽtũ facere.vt.l.metũ.sS.ſed licʒ.ff.
qð me.cã.⁊ no.in.d.l.qui in carcerẽ ſi añt quis detinet᷑ in car
cere publico iuſte ſi talis eſt dãnatꝰ pena capitali non poteſt
aliq̃d tanqᷓᷓ liber agere:qꝛ eſt effectus ſeruꝰ pene ⁊ bona ſua
veniũt ad ſuccedẽtes ab inteſtato vt auẽ.bõa dãnatoꝛũ.C.ðᷣ
bo.dam.⁊ no.in.l.qui vltio ſupp licio.ff.de penis.nec ad pi⸗
as cãs põt diſponere no. Jo.an.in.c.ij.de vſuris.lib.vi.ſʒ ſi
nõ eſt aliter dãnatus põt ↄtrahere ⁊ alios actus gerer̃ vtno.
in.d.l. qui in carcereʒ vbi tenet Bar.ꝙ etiã cũ illo ad cuiꝰ pe⸗
titionẽ retinet᷑ põt ↄtra here qꝛ nõ põt all egare metũ exquo
iuſte tenet᷑.ar.in.l.ſi mulier.ff.quod me.cã.ſi vᷣo detinet᷑ vt ob
ſes vt qꝛ eſt datus ab hoſtibꝰ pꝛo aliqua ſecuritate ⁊ talis i⸗
terim ꝑdit libertatẽ.vt.l.obſides.ff. de teſta.no.glo. in.l.ij.ff.
de pac.⁊.c.ex reſcripto.de ſureiurã.Ab.in alle.c.accedens.
¶ LCapi ſeu incarcerari q dʒ ꝓ debito ipᷣe debitoꝛ ↄdẽnatꝰ
vide.j.debitoꝛ põt capi.⁊c̃.
¶ Laptꝰ nemine citato relaxãdus eſt nemine citato. ar.no.
ff. de euic.l.minoꝛ.in pᷣnci.⁊ ꝑ Ja.de are.de no.ope.nun.il.i.G.
item nũciatio.nã qð de facto fit de facto reuocãdũ eſt.vt no.
in.l.i.ff.de ferijs.eſt cõcluſio Calde.in ſuis cõſilijs.ti.de dila
tionibꝰ ⁊ citatiõibꝰ.conſilio.i.⁊ eſt dictum Inno.in.c.quere⸗

lam de electio.

¶ Capi põt clericꝰ delinquẽs ꝑ iudicẽ ſecularẽ.vide.j.cleri⸗
cus m alefactoꝛ.cum verſicu.ſe.
¶ De pꝛehẽſus in maleficio paucis aſtàtibꝰqui fuerũt adhbi
biti poſt depꝛehẽſionẽ ſeu cõſũmationẽ delicti non eſt puni⸗
endus acſi ꝓbatũ fuiſſet crimẽ.ſed talis depꝛebẽſio facit indi
cium.eſt cõcluſio Ant.in.c.cum non ab bomine de iudi.⁊ vi
de glo.in.c.ex litterarum de eo qui duxit in matrimõium.⁊.c.
ſciſcitantibꝰ.xv.q.fi.Ab.in alle.c.cum nõ ab hoie.iiij.colum.
¶ Depꝛehenſus in ipſo delicto vel actui ꝓpinquo punit᷑ qꝛ
talis depꝛehẽſio inducit ꝓbationẽ vt ſi capiat᷑ in actu venes
reo.vt.l.capite quĩto.de adul.⁊ ibi glo.⁊ Bar.⁊ idẽ Bar.in
l. furem. ff.de fur.iuncta.l.ſi quis in ᷣuitute.e.ti.⁊ no.in.c.iij. ?
c. litteris.de pꝛoba.nam ſi quis capiat᷑ in domo pulchꝛe mu
lieris eſt adulteriũ manifeſtum. vt no. Bar.in. d.l. ſiquis in F
uitutẽ. ab. in alleg. c. cum non ab hoĩe.iiij.colum.
¶ Siquis capiat᷑ in domo alicuiꝰ ⁊ multitudo fuit admiſſa
in actu depꝛehẽſiõis ⁊ non in ipſo delicto vt poſtqᷓ; quis fuit
captus in domo fuit vocata vicinia delictũ nõ efficit᷑ notoꝛiũ

iz oꝛitur in famia vt ſentit glo.in.l.capite quĩto de adulte.ſecꝰ

ſi depꝛehẽſo fiat in a ciu delicti aſtate multitudine: qꝛ tũc in⸗

+ — — S

— —

—

— — —

S

dueſt notoꝛiũ ex tali depꝛebenfione. ? ſta pcèdit glo. in. eci
non ab hoĩe.⁊ c.ſi quis dyaconus.l.di.⁊.c.pꝛeſbiter.lxxx.di.

idem ſi depꝛehẽſio fiat in actu ꝓpinquo delicti licet nõ io ð9
licto vt in iuribꝰ.õ.pꝛoxĩe allegatis.⁊ eſt ocluſo Ab.in.d.c.

cum non ab bomine. vij. colum.

¶ Beßpbenſus cleric? in fraganti crimine ſiue capiat᷑ a laicis

ſiue a clericis an dʒ pũiri vt ĩ notoꝛio.vide.j.clericꝰ depᷣhẽſus
¶ Lapere ⁊ incarcerare poteſt oꝛdinarius loci exempti delĩ⸗
quentes.vide.j.incarcerari. .
¶ Lapi nõ dʒ ad petitionẽ creditoꝛis quẽ ſi tẽpoꝛe ↄtractui
ſciebat labi facultatibus.vide.j.ↄtrahens cum hoiĩe.
¶ Betentus in carceribus ſeu vinculis iniurioſe an reſcin⸗
dat ↄtractum factũ cum detẽtoꝛe.vide.S. captus.
¶ Derentus ab hoſtibus vel iuſte an põt cõtrabere vide S.
captus apud hoſtes
¶ Detineni põt clericꝰ in vinculis.vide.j.clericus poteſt.

¶ Incarceratꝰ ſeu vinculatus iniurioſe ſi facit ↄtractuʒ cuu,

detentoꝛe non valet vide. S. captus ⁊. S. detentus.

¶ Incarcerare põt iudex oꝛdin ariꝰ exẽptos delinquẽtes i

maioꝛib criminibꝰ? vbi de eoꝛũ fuga timetur ⁊ ad ſupioꝛẽ re

mittere.ar.in aũt. de defen.ciui.S.audiãt. Inn. in. c. vt fame ð

ſen. excõ.⁊ glo.in.l.nullus.C. de iude.facit.l.ait pꝛetoꝛ.S.ſi de

bitoꝛez. ff. de his que in frau. cre. Ab. in. c fi. de fo. ↄpe.ix. col.
¶ Incarcerãdus non eſt clericꝰ pꝛopter crimẽ niſi de crimi⸗
ne cõſtet. vide.j clericus non eſt incarcerandus.
¶ Incarcerat? ſi fugiat a carcere de iut ciuili eſt pẽa capita

lis. mitius tñ punit᷑ ſ ignoſcẽs fit ⁊ ſine effractione fugit. vt

no. in. li.⁊. i ff. de effracto. ſed iure canõico põt ꝓcedere ad

depoſitionẽ ⁊ data irregularitate ad traditionẽ curie ſecula
rig.no.in.c.cum nõ ab hoiĩe.de iudi.ab.in.c.a nobis,ð apo.
¶ Incarceratur clericus debitoꝛ alicuiꝰ ſi de eius fuga time
tur. idem ſi delinquat. vide.j. clericꝰ malefactoꝛ.cum. vſi ſe.
verſi.clericus ad miuiſtratoꝛ. ðèM
Lacrcer.
¶ Vide ð.captio per totum.

Cardinalatus.

¶ Cardinalatꝰeſt de iure diuino qꝛ per ſacerdotes leuiticos

ĩtelligunt᷑ cardinales. vt.c. ꝑ venerabilẽ.qui fi.ſint legi.⁊ ibi
abb. liij. colum. ⁊ abb. ⁊ hoſtiẽ.in. c. ex geſtis. de cleri. nõ reſt.

Cardinalis an debeat eligi vł poſtulari ⁊ an poſſit retĩer

dignitatem epiſcopatus cum cardinalatu. Abb. plene in. c.

bone.i. de poſtu.pꝛela.ij.colũ.et.iiij. G
¶ Cardinalis põt habere eccleſã vł dignitatẽ aliã in guber
nationẽ ſeu ad miniſtratiõʒ ⁊ debet illã in pꝛioꝛi ſtatu fuſtier
nota.per doc.ſignanter Abbas in.c.querelam.de electione.
in pꝛin. et melius in.c eccleſia. de electione.
¶ Eardina lishabet in titulo ſuo ⁊ in eccleſijs ſubiectis titu.
iuriſditionem epiſcopalem vnde habet coꝛrectionem et pote
ſtatem fulminandi cenſuram eccĩaſticam ⁊ c.que ſunt iuriſdi⸗
tionis epiſcopalis.vt in.c.his q̃.de ma.et obe.et ibi Abb.
¶ Cardinales poſſunt vocare concilium ſuper ſciſmate vel
n cõ tenditur int᷑ duos ſuꝑ papatu iuxta no.in.c.licet.de elec.
et ibi per Abb.et vide.j.electio et. j.papa.
¶ Cardialis dicit̃ a cardĩe.qꝛ ſicut ĩ cardie vertit᷑ oſtiũ.ita ꝑ
cardĩales regit᷑ vlis eccła.ſic. xxiiij.di pꝛeſbiteri.⁊.lxxi.di.fra
ternitatem.no.gl.in.c.ij.de offici.archipꝛeſ by.
¶ Lardiales tãqᷓ; maximi debẽt ſpeciali pꝛero gatiua letari
de of. dele. c. i.li. vi.⁊ ſunt pars coꝛpoꝛis pape qui nõ iudicat᷑
ab alijs.ᷣxi.q.iij. alioꝛũ.⁊ papa cũ eis iudicat oꝛbez qui fi. ſint

legi.ꝑ venerabilẽ. . rõnibus. vſi. ſunt auteʒ. ſatis ergo decet

eos eſſe pꝛĩcipes puilegij ſecularis. Itẽ nec papa ↄſueuit im
mo nec põt aliquẽ de cardĩalibꝰ excõmunicare vł aliqð pꝛe⸗
ceptũ facere ſine cõſilio et cõſenſu fratrũ ſi uoꝝ.ad qð facit de
cre.irrefragabili.de offi.ordi.⁊.c.i.de exceſſi i. pꝛela. Itẽ gau⸗
det cardialis pꝛiuilegio decre.qꝛ ꝑiculoſuʒ.de ſentẽ. excõmu.
li.vi.facit.i.reg.ij.domini ſunt cardines:tũc ⁊ poſuit ſuꝑ eos
oꝛbem.no.Jo.an.in.c.ij. de cleri.non reſide.vide Hen.in.c.ſi
cut vnire.de exceſ.pᷣla.et Ab.i.c.q̃ſuit.ð bis q̃ fi.a ma.p.ca.

¶ CLardiales lʒ debeãt aſſiſtere papeet ſunt coadiutoꝛes in

officio nec ardua explicat papa ſine ↄſenſu cardinaliũ qui fi.
ſint legiti.c.ꝑ venerabilẽ.⁊.cfud amẽtas de electio.li viet qðᷣ

no. Arcbi poſt lau. xxv. q.i. ſunt quidã. vbi põit mirabile di⸗
ctũ ꝙ papa non põt ↄdere legẽ vniuerſaliter ſuꝑ ſtatu oꝛbis

ſine cardialibꝰ nõ tñ in cardĩalibꝰ reſidet iuriſditio:ſʒ tota in

riſditio ẽ penes papã.no. ab..c.ſunt. ð his ꝗᷓ fi.a ma. par. ca.
¶ Zardinalis an poteſt milites creare. vide.j.miles.

CLCLCharita¹¹s
¶ Lbaritas e ſt fons ꝓpꝛius cui non communicat alienus.
vt. c. l. de reg. vbi notabiliter per Abb, qnaliter iſta auctori
tas intelligatur.vide.j.virtus.

Caſus fortuitus.

¶ Caſus foꝛtuitus eſt violentia.no.in.l.i.C.omo.Abb. in. c.
ſacris.de ſepulturis.
¶ Laſus foꝛtuitus imputatur mandãti ſi mandatarius ad
implendo mandatum res perijt caſu. nota biliter per Inn. in.
c.ſicut.ij. deiureiur.vide.j.mandati actio. .
¶ Maſus foꝛtuitus licʒ imputet᷑ debitoꝛi qͥ miſt pecuniã cre
ditoꝛi cum diligẽti nuncio ⁊ anteqᷓ; ſolueretur perijt.vt in ca
ſu.c.ſignificãte. de pigno.⁊ eſt ratio qꝛ ante traditionẽ rema⸗
net in domino debitoꝛis qui eſt obligatus in genere ⁊ genuſ

perire nõ poteſt. vt.l.iij. C. ſi cer. pe.⁊.l.in rõne.ff. ad.l.fal. com

modatũ tñ ſi caſu apud cõmodatariũ perijt ex eo:quia rema
net in dño cõmodantis perijt domino ⁊ nõ cõmodatario.vt
c.vnico.de cõmo.vbi hoc tenet Ab.facit.l.argentũ.ff. cõmo.
viqde.j.cõ modatũ.⁊ Jo.an.in.c.ſignificãte.de pigno.vbi vi
de nota biliter Barbatium.
¶ Laſus foꝛtuitꝰ eſt furtũ ſi ꝑ violẽti res fuit tibi ſubrepta
dũ tñ nõ fuiſſes in culpa trãſeũdo ꝑ loca ꝑiculoſa.ar.l.non ẽ

veriſimile. ff. qð me. cã. ſi añt furtũ ↄmittit᷑ clandeſtine dic vt
in.l.que foꝛtuitis.C.de pigno.no.ab.in.c.vnico de commo.

¶ In otractibꝰ nõ tenet᷑ qͥs ex generali pacto ſʒ oʒ vt caſus
foꝛtuiti ſpãliter enumerent᷑.vt no.in.l.i.C.cõmo.⁊ in.l.ſed ⁊
ſi.S.queſitũ.ff.ſi quis cautio.⁊ Jo.an.in.c.vnico.de cõmo.ẽ
tamẽ tenendũ ſᷣm ab.ibi ꝙ aut in contractu nullus caſus fuit
expꝛeſſus ⁊ non valet generalis obligatio eadẽ rõne que eſt
in iudicio ne quis ſub inuolucro verboꝛũ deciperet ſe.ar. in
c.fi.de offi.vica.lib.vi.idem dico in iudicio qꝛ in iudicio qua
ſi cõtrahit᷑.l.iij.ff.de pecu. Si vero aliqui caſus foꝛtuiti ſpãli
ter fuerint noĩati ⁊ ſecuta fuerit clauſula generalis tenet᷑ ẽt
in non expꝛeſſis.vt.c.qui ad agendũ.de pꝛocura.li.vi.quod
limitat bar.in alle.S.queſitũ.ꝙ ſub clauſula generali veniũt
caſus cõ ſimiles expꝛeſſis nõ aũt maioꝛes.vt cle.non põt de
pꝛocu.vbi vide glo.⁊ Inno.in.c.ſedes.de reſcri.vt refert ab.
in/c.vnico de cõmo.an auteʒ renũciatio generalis firmet᷑ iu⸗
ramẽto.vide.j.renũciatio idẽ ſentit bar.in.c.vnico.de cõmo.
¶ QLaſus foꝛtuitus an tranſit ad recipiẽtẽ rem extimataʒ. vi
de.j.extimatio.
¶ Caſus foꝛtuitus eſt furtũ qñ fit a ꝑſona cõiũcta vel tali ðᷣ
qua diligentiſſimus nõ ſuſpicaret᷑.ff. de furtis.l.eum qͥ emit
S.idem ſcribit Jo.an.in.c.vnico.de commo.
¶ Caſus foꝛtuitus an ĩputat᷑ depoſitario.vide.j.depoſitũ
¶ Laſus ſoꝛtuiti q̃lit᷑ ꝓbãt᷑.við.j.ðpoſitariꝰ vł ↄmodatariꝰ

LCLaſtrum.

¶ Caſtrum an fun gat᷑ iure minoꝛis ſicut ciuitas ſeu villa et

*

an perat reſtitutionẽ in integrum.vide.j.ciuitas fungitur.
¶ Laſtra noua ſicut nõ licet facere cũ alterius iniuria ⁊ emu
latione.vt.ff.de ope.publicis.l.opus.ita nec inhabitare vete
ra caſtra inhabitata.C. de edificijs publicis.l.iij. li.xi. de fiu⸗
mi.l.i.⁊.ij.ff.de his qui no.infa.l.athletas. Inno.in.c. fi.de
reſti.ſpo.qð dictũ ꝓcedit m Ab.ibi in iniuſto ſeu tyrãno poſ

P*ſeſſoꝛe.ar.illius tex. Si aũt poſſeſſoꝛ eſſet iuſtus tũc etiaʒ ad

emulationẽ ⁊ iniuriã alteriꝰ non licet caſtra noua facere nec
ãtiqua reſicere.vt d.lłi.S.deniq;.ᷣff.de aq̃ plu.ar.⁊ qð no.glo.
in.c.cum eccleſia vulterana de elec.ſed ſi hoc facit ſine alteriꝰ
iniuria ⁊ ad cõſeruationẽ ⁊ augmentationẽ ſui prfimonũij ſeu
ꝓ bonoꝛe ſuo:⁊ tũc nõ põt ꝓhiberi etiã ſi alij inferatur timoꝛ
ſeu dànũ ad hoc.l.ñi in eo.ff.de aqua plu.arcen.⁊ alle.c.cũ ec⸗
cleſia vulterana.ab vbi.S.vide.j.pᷣſcriptio etiã longiſſimi.
¶ Antiqua caſtra ſiue ba bitacula ruinã minãtia vel coꝛru⸗
pꝓta liq cõfirmare vt no.in.li.S.edificiũ.ff.de no.ope.nũ.ita
tñ ꝙ noua reparatio non cõmutet pꝛiſtinã foꝛmã vt fiat ediſi

cium pꝛecio ſi? vel amplius vbicũch mutat᷑ pꝛiſtina foꝛma n5
videt᷑ nouũ edificiũ ⁊ cadit ſub ꝓhibitione noui edificij ſi iñ
fũditus coꝛruit edificiũ videtur tunc oĩno nouũ ediſiciuð ex
quo funditus ex toto antiquũ reſtituitur. ad hoc qð legit᷑ in
Linter ſtipulantẽ.S.ſacram.ff.de vb. obli. facit glo. in ſimili in
c.iiij. de iurepatro. ⁊ qðᷣ no.in.c.ↄſuluit.de iudeis. ⁊ ibi abb.
¶ Caſtrum ꝓpꝛie eſt foꝛtalicium ⁊ dicitur caſtrũ quaſi caſa
arta. qꝛ foꝛtalicium nõ dʒ eſſe ſp acioſum vt indigeat paucis
ad cuſto dia.villa aũt ꝓpꝛie eſt pluralitas domoꝝ ſine muris
dicitur villa q̃ſ vallis vallata caſtellũ dicit̃ quãdo ſunt ibi
menia ⁊ de his no. Jo.an.in.c.ſi ciuitas.de ſen. erc. lib. vi. vt
refert abb.in.c.tue de cleri.non reſiden.circa pꝛin.

CLaſtitas.

¶ Maſtitas eſt clericis ĩdicta a iure ꝓpter cauſas que ſecun
tur. ¶ Pꝛima qꝛ clericus deum placare dʒ qð nõ poſſet niñ
cõplaceat nec placeret ſi carnaliter viuat. ¶ Secũda qꝛ cum
deus ſit ſpiritus eiꝰ miniſter ſpiritualiter non camaliter viue
re debet. ¶ Lertia qꝛ dericꝰ ſodalis eſt angeloꝝ ſeruiẽdo cui
illi ſeruiũt ergo puritatẽ angelicã hẽre debet ¶Quarta qꝛ
clerici intẽdũt ſpirituali generatiõi que eſt munda ceſſare er
go debent a carnali immũdicia.¶ Quinta q cõtractãt ſan⸗
cta ⁊ ſic ſancti eſſe debent ſaltem quo ad carnis mundiciam.
¶ Sexta quia cũ alios mundẽt debẽt ipſi eſſe mundi.
¶ Septima quia nobiliſſimà ſponſam hũt. ſcʒ ſapiẽtiam
¶ Octaua debẽteſſe pꝛopꝛij dei cui ſeruiũt non alteriꝰ vel
diuiſi. no. JYo. an. in. c. qð a te de cle. cõiu. ⁊ ibi Hen.
¶ De caſtitate loquit᷑ Jo.an.ſecundũ Hiero.xxvij. q.i.c. ij.
⁊ ipſe Hiero.ad matrẽ ⁊ filiam inquit ferreas mentes libido
domat que maioꝛẽ in virgiuibus patitur famẽ dum dulcius
putant eſſe qð neſciũt. Item in epiſtola ad paulã ⁊ euſto. di
cit nõ inferio: virtuſ ẽ a ↄingio qð alij delectauerũtabſtĩer
q̃ᷓ ↄiugij ðᷣlectamẽta neſcire no.io.an.ĩ.c. qð a te ð cle, oiu.
¶ QLaſtitas eſt cum pꝛopꝛia vxoꝛe coire.xxxi.diſtin.nicena.iõ
vxoꝛ nõ ꝑdit relictũ ſibi factũ ſi caſte vixerit tranſeũdo ad ſe⸗
cunda vota niſi aliud ſenſerit teſtatoꝛ vł aliud hẽat cõis vſuſ
loquẽdi.vt determĩat Bar.in.l.młier. S.qꝛ ꝓponebat᷑.ff. ad
turpil. ⁊ idem no. Bar. in. l. v. C.de ſecũdis nup:no.abb. in.c.
quod a te de cleri. cõiu.

CLautionem.

¶ Cautionẽ põt recipere iudex ad vtilitatẽ part iſ.vt.c.ad re
pꝛimendã de offi.oꝛdi.⁊ ſic no.q iudex põt ſtipulari ꝓ pꝛius
to. de quo per Inno. ⁊ abbatẽ in.c. dudum.de conuer.cõiug.
Abbas in dicto. c. ad repꝛimẽdam.
¶ CLautionẽ recipit iudex a pꝛiuato ne aliũ offendat vide.j.
iudicis officium.
¶ Cautio dʒ pꝛeſtari a pꝛocuratoꝛe rei etiãſi oñdat pꝛocura
toꝛium.vide.j.pꝛocuratoꝛ rei.
¶ Cautionẽ iuratoꝛiam an ſemel ↄtumax debet pꝛeſtare. vi
de.j.cautionẽ iuratoꝛiam.
¶ Cautionẽ quã actoꝛ vel reus cõtumax debeat in iudicio pᷣ
ſtare.vide.j.cõtumax. ⁊..qualiter.
¶ Lautionẽ quã dʒ pꝛeſtare paſſus miſſionẽ in poſſeſſiones
vt recuperet poſſefſionẽ.vide late ꝑ abbatẽ in.c.i.ð eo qͥ mit.
in poſſeſſi.viij.colum.⁊ in.c.i.de ſequeſtra.po.
¶ Cautionẽ offerre ſufficit ad euitandũ cunſum annalem ſi
offerat᷑ coꝛam iudicibus vel eis negligentibꝰ coꝛaʒ publicis
ꝓſonis no.abb.in allega.c.i.de ſequeſtra.po.
¶ Cautionẽ quã debet pꝛeſtare volens euitare ſequeſtratio
nem vide.j.ſequeſtratio.v.ſequeſtratio.que fit cuʒ vᷣ.ſe.
. Cautionẽ quã debʒ pꝛeſtare debitoꝛ oↄodẽnatꝰ vt ifra certũ
rerminum ſoluat.vide debitoꝛ ↄdẽnatus. .
¶ Quado duo eodẽ tẽpoꝛe agunt cõtra vnũ ⁊ alter pꝛiꝰ ob
iinuit ſnĩam pꝛo ſe cõtra reum tunc em̃ mandat᷑ ſnia executio
ni in fauoꝛẽ vincentis pꝛeſtita cautiõe ipſi reo de cõſeruãdo
eũ indẽnem ſi alter actoꝛ obtinuerit ↄtra eum.vt.l.ſi is a quo
ff. vt in poſ.le.no.Abb.in.c.cum ſuper.de re iudi.
¶ Per cautionẽ euitatur ſequeſtratio.vide.j foꝛum rõne rei
⁊ vide.j.ſequeſtratio euitatur.
¶ Vir repellitur ⁊ non auditur petendo cõiugis reſtitutio⸗/
nẽ ſi mulier eius ſeuiciam timenti non caueat.vt in.c.i.vt lite
non conteſ.⁊ eſt pʒeſtãda cautio etiã ſi mulier timeat viri ſeui

claſn eulpa ipfius mulieris vt qꝛ cõmiſit adulteriũ vt eſt ter.

cum gl. in. c. ð benedicto. xxrij. q.i.⁊ facit.l.nec timoꝛc.ff. qð
me. cauſa. Abb. in allega. c.i. vt lite nõ conte.i.colum.⁊ idem

Abb. in. c. ex tranſmil. de reſti. ſpo. —
¶ Cautionẽ idoneã de nõ offendendo offendentẽ cõpellit
offenſus dare ad petitionẽ offendentis ſi timet ab illo offen

di.⁊ ſuper hoc põt officiũ iudicis imploꝛare.nam iura in boc

generaliter loquũtur in.l.illicitas.S.nec potentioꝛibus. ff. de
offi.pꝛeſi.⁊.l.d enunciamus.C.de his qui ad eccłiam confu.
alij tamen cõtra qꝛ de ſua ĩpꝛobitate offendens non dʒ boc
ius conſequi.ar.in. l.itaq; fullo.ſff. de furtis. Bar tamẽ in. lq

bona.S.ſi quis iuxta.ff. de dam. infec.tenʒ pꝛimũ idẽ Jo. an.

in addi.ſpe.ti.de pigno.s.ſequit᷑.v.ſed quid timeo.qꝛ cõclu⸗
dit ꝙ ſi offendens fuit iudicialiter punitus poteſt petere cau
tionẽ alias iudex puidebit pᷣcipiendo ſub pena ne offedatur
vel aliter Abb. in. c. i.de litis conteſ.i.⁊.ij.colum.
¶ Zautionẽ de pꝛoſequẽda lite ⁊ ſatiſfactione expenſarũ in
caſu in quo ſuccubuerit tenetur actoꝛ de iure cõmuni antiqᷣ
pꝛeſtare iuxta regulã auẽ. generaliter. C. de epiſ.⁊ cle.nec ta⸗
le ius antiquũ inuenitur immutatũ ſiue actoꝛ ſit laicꝰ ſiue cle
ricus etiam ſi poſſideat immobilia ſed hodie talis cautio nõ
pꝛeſtatur de conſuetudine.no.glo.inſti.de ſatiſda.S.ſed ho
die. abb.in.c.fi.vt lite non conteſ.sS.in alijs circa pꝛin.⁊ vide
j. poſſeſſio.verſi.ſi ſit miſſio.
¶ Cautionẽ ſufficientẽ pignoꝛa.ſ.vel fideiuſſoꝛes dʒ pꝛeſta⸗
re verus contumax anteqᷓ abſoluat᷑ ſi de eius cõtumacia liq̃t
⁊ conſtat vt no.glo.in.c.fi.de reſti.ſpo.ſed ſi cõtumax allegat
aliquã pꝛobabilẽ cãs ad excuſationẽ cõtumacie tũc ſufficit cõ
munis foꝛma eccłie ſcilicet iuramẽti pꝛeſtatio vt.c.venerabi⸗
libus. S. idem cum ſequẽ. de ſen.exc.lib: vi.⁊ eſt concdluſio ab.
in alle.c.fi.de reſti.ſpo.vi.colum.
¶ Eautio eius cui nũciat᷑ nouum opus quãdo habet locuʒ
⁊ debeat pꝛeſtari vel poſſit ſperni.vide.j.nunciatio.
¶ Cautionẽ tenetur pꝛeſtare is qui obtinuit in ſniĩa añqᷓ fiat
executio victo ſi tertius ſe opponat.vide.j.executiõi manda
¶ Cautioneʒ dʒ vſufructuarius pꝛeſtare quà ſi non pꝛeſtat
an perdit fructus vide.j.fructuariꝰ.⁊c
Cauſa.
¶ Cauſa ceſſãte an ceſſʒ diſpoſitõ ab.in.c.poſtulaſti ð reſcri.
¶ Lauſa infert ſuũ cauſatum.occaſio vero non.item cã conſi
ſtit in iure ⁊ eſt rõnabilis.occaſio in facto ⁊ eſt irrationabilis
vnde pꝛouer.xvij.occaſionẽ querit qui vult recedere ab ami⸗
co.eſt ergo occaſio quedã illicita excuſatio.abb.in.c.ſolite ðᷣ
malio.⁊ obe.circa pꝛin.
¶ Cauſa conclula an põt exceptio de nouo admitti. vide.j.
exceptio ſi oꝛiatur
¶ Cauſa ceſſante an ceſſat effectus ſeu alia c ſeu diſpoſitõ
ſiue ſit finalis ſiue ĩpulſiua vide notabi.ꝑ abb.in.c.cum ceſſã
te de appel.i.col.vide glo.no.in.c.poſt trãſlationẽ.de renun.
¶ Lauſa grauis ⁊ ardua eſt mrimonialis.c.i.de ↄſan.⁊ affi.
vel cum agitur de oĩbus bonis vel maioꝛi ꝑte bonoꝛũ.vt.c.i.
de do. ⁊ contu.lib.vi.vel ſi eſt caſus qui infamat vt.l.infamia
C. de decu. li x. vel ſi cauſa eſt intricata vel reuoluta no. Inn.
⁊ abb.in.c.querelam.de pꝛocura.
¶ Cauſa an ⁊ quando debeat expꝛimi in ſententia. vide.jſẽ
tentia.verſi.quo ad ſnĩe validitatem.
¶ Cauſa minima que dicitur vide ſupꝛa appellari a minima
¶ LCauſarũ ciuiliñ ⁊ criminaliũ qt ſũt genera.⁊ an ⁊ quado
licʒ deſiſtere a lite incepta vide glo.⁊ doc.in.c.i.de colluſio.
¶ Cauſa an debeat in actiõe expꝛimi. vide ſupꝛa actio an ſit
¶ An cãe deciſio pᷣt ꝓꝛogari ꝑ cauillatiões partiũ við.j.lis.
¶ Lauſa petẽdi licʒ in actione ꝑſonali ſit expꝛimẽèda per.c.fi.

de lib. obla. tamẽ ſi non expꝛimat᷑ opus eſt exceptione.⁊ ſi nõ

admittat᷑ opus eſt appel atio ne alias aũt ꝓcedit iudiciũ vt
eſt tex. notabilis in.c.abbate ſane.S.ſecus.de re iudi.li.vi.qð
cõmendat abb.in.c.fi.de lib.obla.in pꝛin.
¶ CLauſa poteſt eſſe ſummaria quo ad dilatiões bꝛeuioꝛes
⁊ iudicij oꝛdĩatoria.vt cle.ſepe de verbo.ſignifica.
¶ Item põt dici ſummaria quo ad deciſoꝛia vt qꝛ admittun
tur leuioꝛes pꝛobationes ſicut iuramentũ ⁊ quandoq; vnus
teſtis de quib us in ſpe.de offici.i udicis.S.i.C.de bis qui ad
ecclei cõfu.l.pꝛeſenti. ⁊ ltheſaums.ffiad exhi:⁊ Barin. l.lfl.

— — — —

= f

nun
i⸗
ni⸗
zmni
Jun

N

ſina
id⸗
ſo.
iſt
s⸗
60
es

tun
us

ſ⸗

ack erhi. et Barto. in. Li.f de pꝛeto. ſti et plenius in extrang/
gan. ad repꝛimendum aliquid in. c. nuper,. de teſti.
¶ Cauſa remota nõ imputat᷑ ſed ꝓpinqua tatũ.et ideo ſi fe⸗
ci feneſtra in domo ⁊ aliqͥs pcipitauit ſe ex ea nõ teneoꝛ erx ta⸗
li cauſa qꝛ eſt remota idẽ in imilibꝰvbi nõ affuit aim? nocẽdi
no.glo.⁊. doc.in.c.de cetero.de homi.et in.c. ſicut. de. teſt. et. ĩ
regula imputari.de reg.iur.li.vi. M
¶ Caulſa ibi debet finiri vbi eſt cepta, et vide ..iudicium.

Ledula.

¶ Qedula vacua in qua figillũ ẽ appoſitũ ſi poſtea ſcribatur
an faciat fidẽ ⁊in quibꝰ vide notabilit ꝑ Innoc.⁊ Hoſtien.
et Jo. an,ĩ.c.i.ð fide ĩſtru.⁊ vide Jo. an. et, Ab. in. c. ij. ð ſolu,

Lenſus.

¶ Lenſus põt peti in libello ⁊ petẽs cenſuʒ põt fundari ſuꝑ
tẽpoꝛe.ſ.ab ãtiquo talis cenſus ſibi ðbet᷑ facit.c.ad apoſtoli
cã.de ſymo.et eſt tex.in.c. dilectus.de off.oꝛdi.et ibi Ab.⸗ vi⸗
de Jo.an.in.c.puenit ð cenſi.⁊ vide.j.ſolutio diuturna.
¶BDiſferentiam inter cenſum et emphiteoſim. vide,/j.emphi⸗
teota.vᷣ. inter contractum.
¶ Ceſus an debeat᷑ vlpoſſit peti ſoliꝰↄſuetudis auctoꝛitate
við Jo. an.ĩ.c. dilectꝰ.de of.oꝛ.⁊ no.ic. puẽit.ð cẽſi.⁊ ꝑ bar.
ĩ.l. cũ de ĩ rem vᷣſo. ff. ð ule⸗Bb r audiẽtiã de pᷣſcrip.
¶ ¶CRNpᷣſtatõe ã ꝓbet᷑ ſubiectõ við.j.ſubiectõis q̃ſ poſſeſſio
¶ QLenſus ex qua cauſa poteſt augeri vel minni.vide.c.phi⸗
bemus de cenñ.et quod ibino.
¶ Mon põt agi poſſeſſoꝛio ꝓ ãnua pᷣſtatione mere pſona li
quia cũ nõ ſit dare petitoꝛiũ ergo nec poſſefoꝛiũ.vt.:.ij.ff.de
acqui.po.cũ perſona libera nõ põt poſſideri ideo fruſtra age
retur poſſeſſoꝛia.no.Ci.⁊ alij moderni.in.l.ſi certis ãn is.C ð
pac. ⁊ Bar. in.l.fi.ff. qꝗʒꝝ bono.Abb. in.c. peruenit. decenſt.
¶Si cẽſus eſt realis vt qꝛ ſoluit᷑ rõe certe reiſ̊ nõ cõſtet p
debeat᷑ ſed ſolum ꝓbat᷑ annua ſſtatõ lõgo tẽpoꝛe facta põt
agi poſſeſſoꝛio.vt.c.ꝑuenit de cenſi.nã quilibet eſt defenden⸗
dus in poſſeſſione ſua.ar.in.c.querelã.de elec.et in.c.cum ec⸗
cleſia ſutrina de cauſa poſſeſſionis et ꝓpꝛie.⁊ in.c.fi.e. ti.põt
ergo is qui ſolitus erat recipere cenſum vel aliud ſeruiriũ ſi ſi
bi ſubtrabat᷑ agere poſſeſſoꝛio vt reſtituat᷑ ad pꝛimuʒ ſtatum
⁊ poſſeſſionẽ vt in ea defẽdat᷑.vt no. Ab. in. alle,c. peruenit. ⁊
ſic intelligitur quod ibinot. Inno.
¶ Si agẽs petitoꝛio ſuper ãnuo cenſu allegat titulũ minus
legitimũ quẽ dicit cõfirmari ⁊ validari ꝑ curſuʒ tẽpoꝛis ĩme⸗
moꝛialishoc ꝓbãdo obtinebit.quia eſt pᷣſumptio ꝓ eo ex cur
ſu tãti tẽpoꝛis.qꝛ ex cauſa legitima cẽſus fuit ĩpoſitus vnðõ
ꝓpter diuturnitatẽ tẽpoꝛis excuſat᷑ iſte ab expᷣſſione cauſe.

naã tẽpus immemoꝛiale habʒ vim tituli vt. c.i. de pᷣſcriptio.li.

vi.⁊ in.l.hoc iure.S.aqueductus.ff. ð aqua quoti.⁊ eſti.fa cir
c.ſuꝑ qͥbuſdã.de vᷣbo.ſig.ſufficit ergo in iſto caſu dicere pe⸗
to talẽ cenſuʒ ex iuſta cauſa ab initio ĩpoſitũ et hoc cõ cludit
Jo.an.in.c.peruenit de cenſi.? Bar.in.l.cũ de in rẽ verſo.ff
de vſuris.⁊ in.c.ſeruitiũ.xviij.q.ij. Abb.in.d.c.peruenit.
¶ Siquis agit petitoꝛio ꝓ ãnua pẽſione ⁊ allegat minus tẽ⸗
pus qᷓ; imemoꝛiale nõ pꝛodeſt ei curſus ſolius tẽpoꝛis ſine ti
tulo.⁊ ſic intelligit᷑.c.puenit.vt ibino.abb.facit.l.creditoꝛ.(
de pac.et ſic nõ inducitur obligatio ſine ri.no.abb.vbi ſupꝛa
¶ Siquis agit pꝛo ſolutione ⁊ liberatiõe cẽſus non facta ſi
ius comune nõ reſiſtit ĩducit᷑liberatõ ſecũdũ naturã actionũ
nam ſi per agẽteʒ diceret᷑ peto talẽ cẽſum qui fuit impoſitus
in fũdatione eccleſie vel per papaʒ. vel debet᷑ er cõpoſñitiõe ⁊
ad hoc ꝓhàduʒ ĩducit tẽpus longuʒz in quo reus ſemꝑ ſoluit
licet titulꝰ allegatꝰ nõ ꝓbet᷑ vere tñ ꝓbat᷑ pᷣſumptiue⁊ cõtra
ſoluẽteʒ pꝛeſumit᷑ titulus allegatus ñi ſoluitſ patio deceʒz ano
rum.vt ꝓbatur in.l.cũ de in rẽ verſo.ff. de vſuris.ſed ſi ius cõ
mune reſiſtit non ſufficit allegare titulum niſi pꝛobet᷑. vt no.
doc. in. c.i.de pᷣſcrip.li.vi.⁊.l.cõꝑit.C.de pꝛeſcrip.xxx.anno.et
Abb. in. allec. c. puenit.de cenſi,
¶ẽèſuʒ nouum nullus pꝛelatꝰ citra papã ſiue ſit eccleſiaſti
cus ſiue ſecularis põt imponere nec antiquuzʒ augere ĩ eccłia
ſibi ſubiecta quod intelligo quãdo pᷣlatus vult imponere ad
vtilitatẽ ſuaz.nam nõ debʒ auctoꝛiʒare ĩ facto ꝓpꝛio vt cle.
ij. ð re. ec.nõ ali ſʒ ad vtilitatẽ alteriꝰeccleſie cã ſ ubſiſtẽte põt
vt not. Inno. et Abb, poteſt eum in c. pꝛo bibemus. de cenſ.

¶ Qenſus põt augeri augmnẽtatis facultatibꝰ eccleſte cente

quod limita quãdo pꝛocedit reſpectu ꝓcuratiõis nõ autẽ re⸗
ſpectu quãtitatis cẽius ⁊ rõem diuerſitatis vide ꝑ Abb.i. c.
pꝛohibemus.de cenſi.et ibi tangit glo.
¶ Cẽſuʒ nounʒ põt epiſcopus eccleſie imponere ex iuſta cã
vt no.glo.in.c.cũ clerici.de cenſi.facit.c.cõſtitutis.de reli.do.
⁊.c: cum venerabilis.de cenſi.⁊ pꝛeſumitur iuſta cã ⸗ non
interuenit colluſo quãdo auctoꝛitate epi interponit᷑ cenſus

vt no.abb. in allega.c. cum clerici.

Q¶ Tria tñ requirunt᷑ vt cenſus poſſit nouiter eccłie imponi.
ꝛimo auctoꝛitas epi.vt.c.ſigniſicauit.de cenñ. Secundo
ꝙ ſubſit iuſta cã. vt alle.c. cum clerici.Lertio ꝙ capitulũ con
ſentiat. ar. in. c. tua. ?. c. paſtoꝛalis. de bis que fi. a pꝛela, Ab.
in allega.c.ſignificauit.
¶ Solutio cenſus vel penſõis non ꝓbat neceſſario ſubie⸗
ctionẽ.qꝛ non ꝓbat hoc eſſe qd ab hoc cõtingit abeſſe. vt. c.
ij.de tranſac. ⁊.l nec natales. C. de pꝛoba.⁊ no.in.c.ij. de cen⸗
ſi. ⁊ A bb. in. c. quanto.eo.ti,in pꝛin.⁊ in c fide cauſa poſſeſ.
⁊ pꝛopꝛie.

Lenſura.
¶ Sentẽtia cenſure appellat᷑ neruꝰ eccłiaſtice diſcipline nã
quẽadmodũ vires hoĩs cõſiſtunt in neruis ita vires eccleſie
conſiſtunt in ſnĩa cenſure ⁊ in eccleſia dei non reperit᷑ maioꝛ
pena.xxiiij.q.iij. coꝛripiant᷑. Item poteſt dici neruus.qꝛ ſicut
neruus extendit᷑ ſed non rumpit᷑ ita ⁊ſnĩa cenſure, abb. in.c.
cum inter.de conſue.i.colum.

Leſſio.
¶ Leſſio litis vel cauſe qualiter debeat fieri ⁊ an cedens liti
videat᷑ cedere inſtantie vel ecõtra við no.per abb.in.c,dudũ
ij.de elec.ij.colum.
V Ceſſioni bonoꝛũ an põt debitoꝛ ꝑ pa ctuʒ renũciare.vide

j.pactum qð facit debitoꝛ.

¶ Leſno actionis que fit in vltĩa volũtate tenʒ. vt in.l.nomẽ
de le. ij. ſed ſi actio eſt in iudiciũ deducta nõ dʒ agere lega⸗
tarius ſed heres.vt auẽ nũc ſi heres.C.de litigi.no. in. c. ex ꝑ⸗
te.de alie.iu.mu.cauſa fac.
¶ Eeſſio que fit inter viuos potentioꝛi rõne officij vel digni
tatis pꝛecipue non valet ⁊ cedens dʒ ꝑdere omne ius qð ha⸗
bet. vt. l. ij. C. vt lit penden.qð ꝓcedit quãdo fit potẽtioꝛima
licioſe cã oppꝛimẽdi aduerſariũ.ſecus aũt ſi fieret bona fide
ar. in.l.ſtipendia. C. de pꝛocura. no. Spe.ti.de ceſſio.acti. F.l.
vſi.qð autẽ.dixit abb.in alle.c.ex parte.
¶Eeſſio que fit potentioꝛi non malicioſe ſed eo reſpectu
eſt nobilioꝛ vł ditioꝛ ſi fit cĩ mutãdi iudiciũ poteſt excludi ceſ
ſionarius ꝑ exceptionem.vr.l.penul.⁊ qð ibi notat.ff.de alie.

mu. iu. in illo tamẽ caſu non ꝑditur actio:ſed ipſe qui ceſſit dz

agere ſed non põt amplius üilã actionẽ alteri cedere nec põt
in ea ſtatuere ꝓcuratoꝛẽ ſed tenet᷑ ꝑſonaliter ꝓſequi vt ẽ tex.
in. d.l.pe.⁊ ibi no. bar abb.in alle.cex parte, ⁊ vide auẽ nunc
ſi heres.C.de litigi.
¶ Ceſſio que fit nõ potẽtioꝛiſi actio eſt dubi tata vt qꝛ eſt in
litigiũ deducta qꝛ dubius eſt euentus litis non põt regulari
ter alteri cedi ⁊ cedens incidit in viciuʒ litigioſi ⁊ punit᷑ vt. l.
fi. C. de litigi. ⁊ tex cum glo.in.c.eccleña.ne lite pendẽ.qð fal⸗
lit in caſibus ibi notatis. Abbas in alle.c. ex parte.
¶ECeſſio actiõis nõ dubitate vt qꝛ in iudiciũ non fuit dedu⸗
cta põt regulariter fieri legitime.(. de heredi.vel acti. vẽ.l.no
minis venditio.in.l.nomina. ff. eo.a.l pe. C. man. qð eſt veruʒ
niſi ceſſio ſimulata ꝓbetur qð pꝛeſumit᷑ ex certis cqis.vt no.
Inno. ⁊ abb.in alle.c.ex parte vide.j.ſimulatio pꝛeſumit᷑.
¶ Leſſio actiõis que fit a laico clerico vł eccleſe ſi fiat ĩ frau
dẽ cã mutàdi iundiciũ qð pꝛeſumit᷑ ⁊ ex cõiecturis põt appare
re non valet no.glo. Inno.⁊ Abb. in. c. ex parte. de alie mu.
iu.ſi tamẽ fiat ceſſio vel donatio clerico bona fide ⁊ ceſſante
fraude tenet vt no. Spe.ti.de ceſſi.acti.S.i.v.iij pꝛeſumitur
ſi ñ fiat ceſſio ĩ vltia voluntate indiſtincte valet no.Abb. in
allega. c. ex parte.
¶ Qedere põt pateriin vita ſua bona fillijs retentis ſibi aliqͥ⸗
bus bonis vide.j.donare poteſt.
¶ Zedens alteri ſeu renũcians bonis ꝓpꝛijs an põt reint e⸗
gra penitere ⁊ videjmenunciare ſeu cedere.

WG

— —

4.

bito dum tamẽ pꝛius cõfiteat᷑ debirũ ſeu cõdẽnet᷑ pſtita cau⸗
tione ſaltem iuratoꝛia ꝙ ſanſfiat ꝑueniẽdo ad pin guioꝛẽ foꝛ
tunã vt eſt caſus cum ibi nota in.c.odoardus de ſolutio.non
tamẽ imponit᷑ neceſſitas clerico cedendi bonis cum ſit miles
celeſtis licet redditus ſui bñficij ſint aſſignãdi d ebitoꝛibꝰ. vt
in. c. puenit. de fideiuſ. boc concludit. Ab. in alle.c. odoardus
vbi vide Barbatlum q tenet ↄtrarium.⁊ vide.j. clericus.

¶ Litatio nõ requirit᷑ vbi pars eſt pᷣſens in iudicio vide ab⸗

datẽ in.c. eccleſa ſancte marie de conſti.iiij. colum. in ,fi.
¶ QLitatio cõminatoꝛia cũ ꝑemptoꝛio vł ſine eo quid impoꝛ
tet abb. vbi. ð.

¶ Xitatione obmiſſa põt iudex cõtra abſentẽ pcedere ſi con

ſtat notoꝛie abſenti nullã defenſionẽ cõpetere 2 ſic intelligit
c. cum olim de re iudi.⁊ ibi abb.⁊ vid ek tex.in.l. ij S. ꝙ ſi ð fru
mentaria. ff. de admi. rerum ad ciui.ꝑtin. abb.in.c.cam. de re/

ſcrip.vide.j.notoꝛium:idem no.abb.in.c. venerabilẽ.de elec.

viij. colum.⁊ vide.j.pꝛinceps non debet:⸗ SS
¶ LCitatio an reqͥrat᷑ ſuꝑ notoꝛio.við.j.notoꝛiũ.⁊.j.inqͥſtio.
¶ Citatio eſt de ſubſtantia oꝛdinis iudicij circa abſentez.iij.

q ir. caueant.⁊.c.omnia.ſed erga pꝛeſentem nõ eſt de ſubſtã⸗

tia. vt notat Jo. and.in.c.fi. de elec.li.vi.?⁊ Gar. in.l.pꝛolataʒ
C. de ſen.⁊ Bal.in auẽ.ſi oẽs.C. vt ſi minoꝛ ſe ab heredi.abb.
in.c.cum.i.⁊ a.de re iudi.
¶ Hon requint᷑ citatio ſi factũ eſt notoꝛiũ ita ꝙ certũ eſt ab
ſenti defenſionẽ nõ cõpetere.ſic intelligit᷑.c.cum olim.de re iu
di.⁊.c.bone.i.de elec.⁊.l.ij.S.ſi de frumentaria.ff.de admi.re.
ad ci.pti. ⁊.l.ictus fuſtium.ff. de his qui no.infa.⁊ vtrobiq; ꝑ
HBar.ſfacit tex.⁊ ibi per Inno.in.c.quãto.de tranſla.pꝛela.ſʒ
ſi eſt dubiñ an abſenti põt defenſio cõpetere tunc requiritur

ciratio alias non noceret ſententia, ſic intelligit᷑.c.fi. de offi. ð

le.lib.vi.⁊ Inno.in.c.tua.de cobabi.cle.⁊ muli.abb.in.c.cuʒ
ſit romana.in fi.de appella.vide.j.ſententia põt ferri.⁊.j.ver.
pꝛinceps.⁊ vide.j.poſſeſſio beneficij.

¶ Litari dʒz pars etiã vbi ẽ iuris queſtio.⁊ eſt rõ qꝛ foꝛte ab

ſenti cõpetit aliqua defenſio tendens ad effuſcationẽ illiꝰiu⸗
ris vt cõſuetudo vel quid ſimile no.tex.⁊ glo.in.c.ſepe cõtin⸗
git. de appel. ⁊ ibi ab.ij. colum.
¶ Pꝛinceps non põt ↄtra partẽ inauditã ſeu non citatam
diffinire. quia eſſet tollere defenſionẽ que eſt de inre naturali
vt cle.paſtoꝛalis.de te iudi.Frã.⁊ Lan.in.c.i.de cauſa poſ.
⁊ pꝛopꝛie. Bar.in.l.filiuſfami.ff.de dona.vbi dicit citationẽ
eſſe de iure gentiũ.ſed ſi certũ eſt abſenti exceptionẽ non cõ⸗
petere non requirit᷑ citatio etiã ꝑ inferioꝛes iudices.pꝛo hoc.
c.cum olim.de re iudi.⁊.l.ij.?⁊ qð ibi no. Bar.ff. ð admi.re.ad

ci.perti.ſi aũt põt defenſio abſenti competere ⁊ tunc inferioꝛ

non ꝓcedit ſine citatione ad actum pꝛeiudicialeʒ. vt.l.fi. C. ſi
per vim vel alio mõ.iij.q/ix.c.omnia.pꝛinceps vero regulari
ter citare dʒ ſed ſi non citat ⁊ ꝓcedit ex certa ſcientia vel dat
facultatem ꝓcedendi ſine citatione valet qð agitur qꝛ in eo
pꝛeſumitur cauſa.⁊ licet non poſſit tollere ea que ſunt de iure
entiũ ſine cauſa tñ ſi facit pꝛeſumit᷑ in eo cauſa vt no.doct.

In. l.fi. C. ſi contra ius vel vti.pu.⁊ cle.vnica. de pꝛoba. Inn.

in. c. inquiſitiõi de ſen.excõ.ab.i.c.i.de cã poſ.⁊ pꝛopꝛie circa
pꝛin. vide.j.ſnĩa põt ſerri.ab.tamẽ tenʒ pꝛimũ in alle.c.i.de cã
poſ.⁊ pꝛopꝛie.
¶ An monitio iudicis ſedẽtis pꝛo tribunali facta in pñtem
bʒ vim trine citatiõis.glo.in.c.cõſuluit.de offi.dele.⁊.l.ij.C

quõ ⁊ quãdo iu.Ab.in.d.ceccłia ſancte marie,. ⁊ idem abb.

in.c.i.de mutuis peti.i.colum.
¶ Litatus dʒ cõparere ea hoꝛa qua cõgruepoteſt erpedire
actus ad quẽ citatur vt videlicʒ ad electionẽ que debʒ fieri ð

mane dicta miſia ſancti ſpiritus ſi aũt actus põt congrue er
pediri de mane ⁊ de ſero tunc qualibʒ diei boꝛa ſufficit ꝙ cõ

pareat. vt. c. oſt uluit. de offi. dele, doc, ſignant᷑ ab.in.c. cuʒ no
bis de elec.circa fi.

¶ Mon põt quis ꝓbare ſe non fuiſſe citatum qꝛ non eſt ſtan

dum aſſertiõi negantis citationẽ exquo de citatione conſtat

vere vel pꝛeſumptiue.qð intellige vt in.c.cum parati de ap⸗

pella.per abba.⁊ per Ci:in.l:ſñ quis decurio,Ci de fal. ⁊ gb.
inic bone.de ele⁰¹

¶ CLedere bonſs põt llbere laicus in careerẽ detẽtus pꝛo des

¶ Atatus ſi miſt nunciũ ad indicẽ pꝛeſumit᷑ qy fuit citatꝰ et

ſi neget non fuiſſe citatũ colligit᷑ ex.c. bone.de elec. iñcta glo.
7 ibi abb. immo ſi cõparens coꝛã iudice negat ſe citatũ ⁊ pe⸗
tat ꝙ ante omnia aduerſarius ꝓbet citationẽ nõ debet audi
rier quo cõparet pᷣſumitur cſtatus. Ho. Archi. in. c. ppoſui⸗

¶ Æitatus ſi nõ cõpareat in termino ⁊ citatꝰ petat ſe abſol⸗
ui a termino non requirit᷑ alia citatio nec pereũt alia acta liij
ſed ſolum tolliturille terminus pꝛef xus.ſed vbi abſoluit᷑ ab
inſtantia requirit᷑ citatio.debet em̃ abũs iterum citari ⁊ req/
ritur trina citatio qꝛ agitur de nouo ⁊ magno pᷣiudicio ꝑtis
abſentis ⁊ per hoc pereũt omnia acta litis vt.l.pꝛoperandũ
C. de iudi.non tamẽ pereũt acta cauſe vt cõfeſſio ⁊ atteſtatio
nes etiam. vt no. in. c. cam. de teſti. ⁊ bar.in.l moꝛtuo.ff. iudi.
ſol.no. Inno.in.c.ad petitionẽ.de accu.⁊ etiam in pꝛima ab⸗

lentia poteſt ꝑs petere ſe abſolui ab inſtantia iudicij no. In⸗

no.i.alle.c.conſuluit.⁊ ibi a bb.iiij.colum. —
¶ Litans pꝛima vice ſi reſpõdeat ſe nolle venire non tenetur
iudex eum amplius citare licet actus de ſui natura requirat
trinam citationẽ. no. domini de rota deciſi. cccxxir. no. Abb.
in.c.cum parati.de appel.⁊ in.c.conſuluit.de offi.ðle.pe.col.
¶ Litari dʒ pars ad audientiã interlocutoꝛiazʒ que ledit ius
abſentis vt quàdo iudex vult ꝓlongare terminũ.vt.l diẽ ꝓ⸗
ferre.ff. de arbi.⁊ ſic intelligit᷑ dictum Inno.in.c.querelam.
de pꝛocurs.⁊ Abb. bi in fi. alias ſnĩa interlocutoꝛia poteſt
ꝓferri contra abſentem etiã parte non citata,. vide infra ſen⸗
tentia interlocutoꝛia non requirit. .
¶ Litari põt qͥs ad totã cãm ſaltem de longinqͥ.no. Inno.
in.c.auditis de pꝛocu.plene per abb.in.c.fi.de dilatio.
¶ Litatio ad totam cãm non tollit᷑ per cõparitiones ad cer⸗
tos articulos ſaltem quo ad hoc vt non debeat pars a loco
iudicij recedere ſeu ꝓcuratoꝛẽ reuocare ⁊ neminẽ in loco iudi
cij pꝛo ſe dimittere.no. Inno.⁊ ab.in.c.auditis.de pꝛocura.
2 plene per eum in.c.finali de dila. è
¶ Citatio põt pᷣncipiari in perſonam ꝓcuratoꝛis quado do
minꝰ eſt abſens ⁊ non põt cõmode citari ⁊ ſic in defectuð do
mini eſt recurrẽdũ ad pꝛocuratoꝛes.no. Bar.in.l.iij. C. de ꝓ⸗
cura.⁊ in.l.q;ẽuis.ff. de dam.infec.⁊ glo.⁊ doc.in.c.cauſamq̃.
de dolo ⁊ contu.ſed ſi dominꝰ põt cõmode hẽri dʒ pꝛincipia
ri citatio in perſona domini. binc eſt ꝙ tunc ſi ꝓcuratoꝛ citet
2 nõ ↄpareat eius ↄtumacia non nocet domino, vt Bart. in
d.l. q;uis abb.in.c.dilectus.de pꝛocura.
¶ Qitari põt quis ad domũ ſi non reperiat᷑ in iudicio in cã
que celeritatẽ requirit.no.bar.in.l.iiij.S.pꝛetoꝛ.iuncta .l.i. ff.
de dam. infec. ſed in caſibus qui celeritatẽ non requirũt ſi nũ
qᷓ; pars fuit in iudicio ⁊ eſt pꝛima citatio tunc requirit᷑ abſen⸗
tia a ciuitate ⁊ illa ſufficit ad hoc vt poſſit citari ad domuʒ.lł.
vt pꝛefectius. C. de ãna.excep.no.ab.in.c.cãmq.de dolo ⁊ cõ
tuma.ſi vero pars fuit ſemel in iudicio ⁊ tũc ſufficit citatõ ad
domuz ſi in iudicio non reperit᷑ vt no. Bar.in allega.l pᷣtoꝛ.
⁊ no.in.l.⁊ poſt edictũ.ff. de iudi.⁊ in aucẽ.qui ſemel.C.quõ ⁊
quãdo.iu.⁊ Abb.vbi.S. .
Eitatio non ſufficit ꝙ fiat ad ſtationẽ ſeu ad apothecaʒ ſi
citandus bʒ alibi domũ pꝛiuatã.no.bar.in.l.iiij.S.pꝛetoꝛ ait.
ſf. de dã. infec. ſed ſ habitat familiarit᷑ ĩ młtis lociſ citat᷑ vbi
bʒ maioꝛẽ ꝑtẽ familie vł vbi magis continue habitat vt bar.
vbi.5.abb.in.c.cãm.de do.⁊ contuma.
¶ Litatio põt fieri delonginquo ad totã cãm ⁊ in pꝛima vi⸗
ce põt mitti ꝑemptoꝛium.vt.c.cum dilecti.de do.⁊ ↄtu.no.in
c, finali de dila.⁊ in.c. de illicita.xxiiij.q.iij.⁊ glo.in.c.tum ex
litteris.de in integ.reſti.⁊ vide glo.in.c.ↄſtitutõ nẽ.de ſen.ex.
¶ Qlauſula cõminatoꝛia iudicis in ſimplici citatione vt quã
do cõminatur ſe ꝓceſſurũ quãtũ de iure poterit vł per verba
ſimilia non bʒ vicẽ ꝑemptoꝛij.vt.l.in ꝑemptoꝛio.ff.de iudi.ſʒ
ſi cõ min atur ſe ꝓceſſurum ad cognitionẽ ſeu deciſionẽ nego
cij tunc h vim ꝑemptoꝛij.no.bar.in.l.ſi finita.S.iulianꝰ.ff.de
dam. infec. ⁊ domini de rota deci.cexxxvij.idem quãdo expꝛi
mitur ꝑemptoꝛius qui bʒ vicẽ trine citationis.vt.l.tres denũ
ciationes.C.quomodo ⁊ qñ iu.⁊ vide glo.in.c.conſtitutionẽ.
de ſen. exc. lib.vi.iudex emi citando ꝑemptoꝛie ↄminat᷑ de nõ
expectando vlterius partẽ non em̃ refert quid ex equipollẽti
bus flat:cilicet ex quadã,de teſti:⁊ in.lł certum.ſf. ſi cer.peta.

— —— —ððẽð

—

b

nt
iut
b.
l,
88
n.
nt

0
li

do⸗
do⸗
/
dis
niis

git.

ybi
al.

31
.

vi

de

Ab. in. c. cam. de reſcrip.iij.coluim. ð?
¶ CLitari dʒ capitulũ collegialiter. vide glo⁊ abb. in. c. bone
de elec.xij. colum.
¶ Litat io per cãpanã ſufficit in negocijs minoꝛibꝰ qui poſ
ſunt expediri per pꝛeſentes no. Innocen.in.c.in cauſis ð ele
ctio.⁊ per glo.in.c.ij.de teſti.lib.vi.dummodo talis ſit cãpa⸗
na ꝙ ipſius ſonus puenire poteſt ad intelligentiam omniuʒ
exiſtentium in loco.ſed in negocijs arduis in quibꝰ abſentes
ſunt vocandi non ſufficit campana ſed debent abſentes vo⸗
cari per nuncium vel litteras.vt.c.cuʒ inter vniuerſas.⁊.c.qꝛ
ꝓpter.de electione, ⁊.l.fi. C.de pꝛedi.cu.lib.x.⁊ Ab. in. d. cin
cauſis.iij.colum.
¶ Litatio per edictum regulariter ꝓbibetur debet em̃ ſpecifi
ce fieri per nuncium ſeu litteras.vt plene no.in cle.ij.de iudi.
ſed ſi neſcitur quis ſit citandus habet locum citatio ꝑ edictuʒ
vt.c.fi.qui ma.accu.poſ.⁊ ibi per Innocen.⁊ abbiin.c.albe⸗
ricus.de teſti.abb.in.c.gratum.de offi.dele.⁊ idem abb.in.c.
q;uis.de re iudi.circa finẽ.⁊ ibi notabilius.
¶ QLitatio domi facta per edicta contra abſentẽ cauſa rei pu
blice vel contra alias legitime impeditũ quid operet᷑ ⁊ an ꝑ
talem citatio nẽ pꝛocedaturad miſſionẽ in poſſeſſionẽ vel ad
cõdẽnationẽ expẽſarũ ⁊ quid ſi talis citatio pꝛecedat abſen⸗

tiam ⁊ an contra abſentem malicioſe vel culpoſe pꝛocedatur

ad ſecundũ decretũ vel ad diffinitiuã viqꝗe pieniſſime per ab⸗
batem in. c. fi.de eo qui mit.in poſ.
¶ QLitatio nõ requiritur ↄtra incoꝛrigibilẽ clericum. vide. ſ.
clericus pꝛopter maleficium.

¶ Litatoꝛiũ edictũ vt liget opoꝛtet ꝙ fiat in cauſa neceſſita

tis.puta quando fit contra incertos.vt. C. ſi ab here.ſe abſti.
auẽ.ſi omnes.⁊ de remiſ.pig.l.eo tẽpoꝛe.ff.vbi pu.edu. de·
fi.⁊ de electio.c.fi.lib.vi.⁊ idem ſi fiat citatio contra certũ nõ

tamẽ inuentum in loco vbi citari valeat.⁊ ſic fit in ſubſidium

ſ. de agno. lib. a paren.l.i.de dam.infec.l.iiij.S.quotiẽs.⁊.ff.
quod vi aut clam.l.aut qui aliter.S.i:de cleri.non reſi.ex tue.

requiritur tamẽ ꝙ citatio per edictum fiat in tali loco ꝙ veri⸗

ſimiliter poſſet ad citati noticiam peruenire.ff. qð vi aut clas
l. ſemper.S.hoc interdictum. Sed ſi citandus eſt in loco qͥ nõ

eſt de iuriſditione citantis ponet᷑ edictũ in loco debito ⁊ noti

ficabitur per litteras vel nuncium edictum ꝓpoſitum eſſe ⁊
potiſſime hoc dz in criminibꝰ obſemari.vt.l.i.S. cu ex edicto
ff. de requi.re.ſi aũt ponatur edictum contra certã perſonam

⁊ ſcitur ꝙ eſt in loco in quo tute per litteras vel nun ciũ valer

citari non artat eum talis citatio ⁊ ſententia virtute talis edi

cti lata eſt nulla.ðeſt concluſo Oldra.ſuo conſi.xliij.
¶ Litatio temeraria vel non legitime facta non artat citatũ

ad ↄparendum vnde paria ſunt quẽ non fuiſſe citatũ vel mi

„

nus legitime citatũ.colli
colum.

¶WMitare non põt aduerſarius ad libitum aduerſariũ ſuum

qꝛ nemo eſt citandus niſi iudexpꝛimo diſcernat. vt.l.fi.C. de

exhi. reis no.in.c.i.de iudi.abb.in.c,dilecti,. de maio.⁊ obedi.

⁊ abb.in.c.pꝛout.de do.⁊ contu.
¶ Litatus in infirmitate impeditus non artatur ad cõparẽ
dum.vt.c,querelam. de pꝛocu.qð intellige de infirmitate ĩpe
diente acceſſum. vnde bꝛeuis febꝛicula vel diuturna quarta⸗
na non excuſat.vt.l.queſitum, ff, de re iudi.⁊ vide tex.iuncta
glo. in.c.placuit.⁊.c.peruenit.xviij.di,⁊ doct.in.c.ex rõne de
appellatio.
¶ Litatio ꝑſonalis an requirat᷑ in receptiõe teſtium oꝛdins
rie faciẽda vład ppetu rei memoꝛià vł vbi timet᷑ de moꝛte vł
abſentia teſtiũ. vide per Gan.in. l.ij. S. pꝛetoꝛ.ff.de dam. fe.
⁊ Jo. an. in mercu. in regula pᷣſumitur. de reg.iur.lib. vi⸗
¶ itare licet poſſit iuder re ⁊ verbo etiã ante ↄtumaciaʒ ⁊
ſentit glo.in.l. conſentaneũ. C. quomodo ⁊ quãdo iu.⁊.l.fi. C.
de exhi. ⁊ intro.re.non tamen tenetur citatus capi per famili
am ad petitionẽ partis niñ poſt ↄtumaciã ſolẽniter iniunctã
per illã legẽ ↄſentaneum.ab.in.c.pꝛout de do.⁊ contuma.
¶ Vbicunq; notoꝛiñ eſt ꝙ citato cõpetit declinatoꝛia non

tenetur cõparere.vt.l.non videtur latitare.ff. de iudi.no. In⸗ Z

no. in. c. ij. de dila. ⁊ glo. in. c. ſuper litteris.de reſcrip.vt ſi ẽ no
toꝛium iudiceʒ vltra vnã dietam citaſſe vt plene per Abb.in
colim. de excep.nec tenet pꝛoceſſus in ↄtrarium factus.vt, c.
ſtatutum in ſine de reſcrip. li/ vi.

gitur ex.c. boneiij. de elec. ⁊ ibi ab. ij,

¶ Item noͤtach dieta debet conſderar terreſtris nð maria
maxime tempoꝛe hiemali in quo ſolet eſſe periculoſa nauiga
tio. C. de offi.rec.pꝛouincie.l.ciuitas.no.abb.in.d.ooliʒ.
¶ Qitatus non excuſatur cõparere ꝓpter bꝛeuẽ infirmitates
vide.j. ↄtumacem non excuſat. D
¶ Qitandꝰ nemo eſt verbaliter nec perſonaliter niſ pꝛiꝰ ius
der hoc decreuerit.ꝑ.l.fi.de cuſto.⁊ exbi.reo.per queʒ tex.pꝛo
batur ꝙ etiam nuncius generalis deputatus ad citatiões fa
ciendas nequit citare ſine mãdato ſpeciali iudicis.vt ibi bar.
⁊ tangit ab.in.c.cũ ſit romana.pe,colum.de appel.⁊ ab.in,c.
ꝓpoſuiſti.de foꝛo cõpe.in pꝛin.
¶ Qitationẽ realeʒ põt facere pars pꝛopꝛia auctoꝛitate vt ſi
capiat debitoꝛem vel criminoſum fugientẽvr.l.ait pꝛetoꝛ.S.ſi
debitoꝛem.ff.que in frau/credi.⁊.l.nullus.C.de iude.⁊ no.in
c.cum non ab homine de.iudi.Ab.in alle.c. cum ſit romana.
circa fi.et in.c.ꝓpoſuiſti.de foꝛo cõpe.in pꝛin.
¶ Acd citationẽa iure repꝛobatã nõ artatur comparere cita
tus etiam ad allegandũ pꝛiuilegium ſuum,no.gl.fi.in fiin.c⸗.
bone el.qij. de elec.
¶ QLitatio non valet niñ fiat auctoꝛitate iudicis ⁊ ad inſtana
tiam partis,.no.barin.l.ad ꝑemptoꝛium.ff. de iudi.fa.l.quar⸗
ta.S.hoc aũt iudicium.ff.de dam.infec.ſpecu.titu.de citatiõe
G.ſequitur.verſi.illud aũt no. Innoc.in.c.innotuit.de eo qui
fur.oꝛdi.rece.ab.in.cei.de iudi.ij.colum.
¶ QLitari quis nõ dʒ perſõaliter nec realit᷑ſine iudicis auctos
ritate eſt cõcluſio Bar.in.l.neminẽ.de exhiben.⁊ intro.reis
quod fallit in caſibus in quibꝰ a ſure ꝑmittit᷑ vt capere depꝛe
benſum in fraganti crimine. vt in.l.vna de rap.vir. Item in ð
bitoꝛe fu giente.vt.l.ait pꝛetoꝛ.S.ſ debitoꝛem.ff. de bis que in
frau.credi. Item no. ꝙ ſi offenſoꝛem meũ nõ poſſum ad iudis
cem ducere:⁊ ſimpliciter timetur de fuga poſſuʒ ꝓpꝛia aucto
ritate vlciſci.facit qð no.glo.i.diſtin.iuſgentium. nã in defe⸗
ctum iuſticie põt quis pꝛopꝛia auctoꝛitate ſibi ius facere. vt
ibi no. Innocen.in.c,olim.i.de reſtitu.ſpo.eſt no.ab.in.c.i.de
iudi.xiij.colum. *
¶ Qitatus a duobꝰ ex tribus delegatis ſi in citatione expꝛi
mitur aliqua cã pꝛobabilis:puta qꝛ dicũt ꝙ tertius ſe excuſa
uit:tenetuꝛ cõparere qꝛ ex hacaſſertiõe factum redditur dubi
um. ar.in.l.iij. C.qui.ad liber.pꝛocla.nõ li.⁊ hoc caſu pꝛocedit
l. quis ex aliena.de iuriſdi.om.iu.ſed ſi duo citant ſimplicit
nõ tenetur citatus cõparere quia pꝛimo aſpectu citatio apa

paret iniuſta:facit qð no. Inno.in.c.ij.de d ila,.et ab. in. c. pꝛu

dentiam.S.i.de o ffi.d ele.
¶ Litatus ſi die ſtatuta nõ cõparuit qꝛ iudex nõ ſedit ꝓpter
aliquod impedimẽtũ nõ eſt cõtumax nec iudex dʒ alia die ꝓ⸗
ced ere ſine noua citatione.c.cõſuluit de offi.dele.
¶ Qitatus vt cõparerʒ certa die nõ determinata hoꝛa debz
cõparere tali hoꝛa qua congrue poſſit iudex incipere ⁊ finire
actum incumbenteʒ.citatus ergo ad actum iudicialẽ dʒ com
parere quãdocũq; vult infra diem ſtatutã dũmodo cõpareat
ante noctis tenebꝛas vt index poſſit ꝑficere actum in luce no.
Inno. ⁊ ab. in allega.c.cõſuluit,
V¶ Litatus vt cõpareat de nocte nõ tenetur venire etiã ad ſe
excuſandum.qꝛ citatio notoꝛie eſt iniuſta ⁊ temeraria.iõ non
artat citatum,.⁊ de hoc glo.in cle.p aſtoꝛalis.S.piſana.de re
ludi.⁊.c.bone.ij.de electio.ꝑ Inn.⁊ ab.in.c.conſuluit.circa fi⸗
de offi. delega.
¶ In citatiõe ſi expꝛimat᷑ iniuſta cã vel de iniuſticia notoꝛie
conſtet nõ tenetur citatus cõparere.no. Inno.in.c.ij. de dila.
abb. in. c.qðᷣ ſuper de maio.⁊ obe.
¶ CLitatio facta ad diem feriatã cũ dictiõe vſq;.non viciatur
quia tunc talis dictio ponitur excluſiue ⁊ limitatiue.vt.c.cum
dilecti. de do. et cõtu.et ibi Ab. ⁊ no. dominicꝰ in.c.ſi gratio⸗
ſe.de reſcrip.lib.vi.et de iſta dictione vſq;.vide qð no.in.c.i.
de oꝛdi.ab epᷣo qͥ renũ.epi.
¶ Qitatus ad locũ vbi eſt peſtis et moꝛtalitas vel aeris intẽ
peries malus vel coꝛruptus nõ artat᷑ cõparere.no. glo. in.c,
cõmunis filius.xxiij.diſti.no.barto.in.l.de etate.ff.ad trebel.
quod intelligo ſi aeris coꝛruptio eſt vehemẽs et cõplexio cita
tieſt talis: ex acceſſu veriſimilr dubitat᷑ de moꝛte.vt.c.acce
dens.ij.vt lit.nõ cõteſta.⁊.c.ex parte.de appel.⁊ clemẽ paſto
ralis.S.piſana.de re iudi.nam et locum peſtis licite quis fu⸗
git. lxxxviijdiſtinegociatoꝛem.lxxiiij diſtin.quoꝛũdam,nans

in tali loco ſtafe eſt deum temptare. bomo em̃ debet laboꝛaĩ
inquãtũ in ſe eſt vt moꝛtẽ fugiat ⁊ demũ ſe miſericoꝛdie dei cõ
mittere. xxxiiij. q. viij. capi.ſimilia. Si vero aer non eſt ita coꝛ⸗
ruptus nec complexio citati eſt talis ⁊ tunc ſi ins reddſtur in
loco non excuſatur citatus a comparitione.no.in dle.qẽdiu ð
appella.no. ab.in.c.cum dilecti.de dolo ⁊ contu.⁊ no.in.c.ſi
vero.de iurein/nran.. S
¶ Qitatus ſi reſpõdetin iudicio ſe nolle venireqꝛ ſua contu⸗
macia eſt notoꝛia non eſt opus vt fiant alie citationes. vt.c.
gquoniam.S.poꝛro.vt lit.non conteſt.no. Inno.in.c.ad petiti
onem de accu.nec tunc eſt neceſſe expectare finem terminiſed
proteſt incõtinẽti cõtra eum pꝛocedi tanqᷓ; cõtra cõtumacem
vt allega. c. quoniam.S.ſecus.nec requirit᷑ alia ꝓbatio contu
macie et pꝛobatur per.c.i.de indi.idem in ſimili no. Inno.ĩ.c.
cumana. de electio. vbi dicit ꝙ iudex incontinenti põt dicere
⁊ ego ex nuncte reputo cõtumaceʒ ⁊ eum poteſt cõdemnare
ſed ſi nuncio extra iudicium dicit citatus ſe nolle venire: ſecꝰ
no. abb. notabiliter in.c.fi.de do.⁊ contu. in fi.
¶ CLitatio ad domũ regulariter nõ valet niſi in caſbus ſpe⸗
cialibus in iure expꝛeſſis.ꝓ boc.c.cãm.de do.⁊ contu.⁊.l.iiij.
G. ait pꝛetoꝛ.ff.de dam. infec.no. Inno.c.ſignificauerũt.de te
ſti. ⁊ abb. in. c. fi.de eo qui mit.in poſſeſ.in fi.
¶ Citatus nõ tenet᷑ cõparere ad allegandum pꝛiuilegiũ ſu⸗
um ſi notoꝛium eſt iudicem nõ habere iuriſditiõem vel haber
elidibilẽ in cauſa no.glo.ĩ.c.ſi duobus.de appella.⁊ in clem̃.
paſtoꝛalis.S.piſana.de re iudi.⁊.c.veniens.de accu:⁊.iij.qij.
ſi epiſcopus.abb.in allega.c.ſi duobus.
¶ Muncius citans aliquẽ iudicis mãdato dʒ referre iudici
ꝙ eum perquiſiuit ꝑ ciuitatem ⁊ eo non reperto citauit eũ ad
domum. ar. in. l. i. C. de vſu. ⁊.l. ſciendum. de ver.obli.no.glo.ĩ
c.ſicut.de re iudi.⁊ Abb.in.c.cãm.de do.⁊ contu. .
¶ QLitanti nuncio creditur non ſolum ſuper nuda citatiõe:ſʒ
etiam ſuper his que ſunt vicina ⁊ pꝛoxtiĩa citatiõi.vt.c.cũ pa
rati. de appella. ⁊ vide ibi quãdo credatur ſibi plus qᷓᷓ parti
ſen notaꝛio ⁊ in quibus late ⁊ no tabiliter ꝑ abb.
¶ Qͥ Citare põ t iudex per nuncium pꝛinatum ſine litteris dan
do ſibi aliquod ſignum vt ãnulum vel cultellũ ſeu ſimile: qð
verum cum nũcius eſt notus vel ſit talis iudex qui conſueuit
talia ſigna mittere idem ſi aliquis pꝛiuatus mittat nuncium
ad debitoꝛem vel amicum cum ſigno aliquo ſuo vt ſibi aliqͥd
tradat tũc excuſat᷑ qͥ vigoꝛe talis ſigni aliquid tradidit nũcio
niſi perſona que poꝛtat ſignum veriſimiliter potuit ſubtrabe
re illud.arg.eoꝛum que no.in.l.vnica.C.de lati.liber tol.⁊ in
c.eccleſia.ij.vt lit.pen.quod dic vt eleganter per abb.in.c.ſi⸗
gnificauit.de appella.vbi vide alias limitationes,. et vide.j.
ſigillum. ——
¶ Citare põt clericꝰ laicum ſuper re pꝛopꝛia.vide.j.clericus.
¶ QLitari faciẽs aduerſarium coꝛa diuerſis iudicibus nonꝑ⸗
dit cauſam ſed cõdemnet᷑ in expenſis.glo.⁊ abb.in.c.ex teno
re.circa fi.de reſcrip. .
¶ Litatus coꝛam ſecundo iudice an poteſt indifferenter ex⸗
cipere de cõuentione pꝛimo facta coꝛam alio iudice. Ab.vbi
S. circa iſſ.
O Sari an debet iudex ad defendendaʒ ſententiã ſuam við
¶ QLitari an põt quis coꝛam delegato vltra duas dietas ⁊
qualiter computant᷑.ſunt concluſiones quas notabiliter ab.
fundat in.c.dilectus.ſecundo.de reſcrip.¶ Pꝛima concluſio
ꝙ in eo loco vbi quis poteſt conueniri coꝛam oꝛdinario ſiue
ratione domicilij ſue ratione contractus vel delicti in eo lo⸗
co poteſt conueniri coꝛam delegato pꝛincipis neceſt curan
dum ꝙ mahatur vltra domicilium per duas dietas:quia nu
lum granamen per impetrationem ſibi infertur. ¶ Secũda
cõcluſio ꝙ vbi ĩpetratio fit extra locum rei ſite ſiue cõtractus
vel delicti computatio debet fieri pꝛincipaliter a loco domi
cilij pꝛincipalioꝛis ⁊ non a loco vbi res eſt. ¶ Tertia cõ clu⸗
ſio ꝙ vbi quis hʒ plura domicilia quoꝛum vnũ eſt pꝛincipa⸗
liꝰ ⁊ res eſt ſita in domicilio vnius pꝛincipali ꝙ computatio
dietarum debet fieri ab iſto inferioꝛi domicilio qꝛ res ſita ibi
concurrit:quod vide per abb.vbi.ðõ.
¶ itare an põt quis alium ſuper pluribus actionibus co⸗

ram diuerſis iudicibus oꝛdinarijs vel delegatis Ab. in cſi.
de reſcrip:iiij.colum. 1

¶ Etatio vna ſufficit in tequiſtiõibus vel monitionib ex⸗
traiudicialibus.vide.j.requiſtio.
¶ Qitari an licet omnes ad quos actus pertinet in electione
ad plures pertinẽte.vide.j.vniuerſitas. G
¶ Citatus coꝛam iudice ſi pꝛoteſtetur ꝙ non intendit cõſen
tire in eũ tanqᷓ; in iudicem ⁊ negat ipſum iudicem eſſe ⁊ pꝛeſuꝑ
poſita ꝓteſtatione petit copiam iuriſditiõis ſue ⁊ libelli ex ?
facit ſe con tumacẽ ⁊ poterit iudex ſi vult eum contumacẽ re⸗
putare ⁊ cõdẽnare eum de contumacia.ar.xi.q.iij.certus.⁊.c.
i.de iudi.ſed ſi vult pꝛoteſtationẽ iuſtificare debet addere ꝙ
non intendit in eum conſentire niſ inquãtum de iure teneat
vt notabiliter per JInno.⁊ alios doc.in.c.cummana de elec.
Anto.tamẽ ibi tenet ↄtrarium:quia ex quo pars litigat licet
fuerit ꝓteſtatus non põt dici contumax ⁊c̃. Abb.vero con⸗
coꝛdat dictas opiniones.⁊ dicit Inno.⁊ alios qui eũ ſequũ
tur bene dicere:quia rõne contemptus iuriſditiõis talis pꝛo
teſtans poterit de contumacia cõdemnari.ar.in.l.vnica.ff.ſt
quis ius di.non obtemp.ſed rõne ĩtereſſe partis poterit boc
luder permittere exquo nibilominus litigat ⁊ iudex poterit
pꝛocedere et valebit ꝓceſſus ⁊ ſic poteſt intelligi opinio an
to.⁊ Abb. vbi. .
¶ Litatio eſt actus per quem iuriſditio delegata perpetuat᷑
v ide.j.iuriſditio.
¶ CQitatiõis vim bʒ requiſtio indicis.vide.j.requiſitio.

¶ QLitatio non põſſieri de pari ad paꝛẽ:qꝛ citatio pꝛeſuppo

nit iuriſditionem ⁊ ſuperioꝛitatem in citante.no.per glo.iet

Abb. in. c. cum cãm. de offi. dele.

„ „

¶ Trina citatio aut vna pꝑemptoꝛia requiritur aſiq; ꝓcedat

ad ſententiam pꝛoferendam in abſentia partis.alias non va

let ſnĩa ſimplex ergo citatio non ſufficit.no.glo.in.c. cõſuluit

de offi. dele. ⁊ glo. iuncto tex. in cle. ſepe de verb. ſig. abb. in. d.
c.conſuluit.vide.j.terminus.

2„

¶ Litationis ſolẽnitas requiritur ad ſententiam pꝛoferendã
vel cum iuder vult dare veram poſſeſſionem vt ſi interponat
ſecundum decretum ſᷣm foꝛmam.c.pꝛout.de do.⁊ contu.ideʒ
ſi eſt pꝛoceſſurus ad ea que ſunt magni pꝛeiudicij.vt no. In⸗
nocen. et Abbas poſt eum in.c. conſuluit.de offi.dele. penł.
colum.
¶ Litare poteſt iudex delegatus per ſuum nuncium.vide.j.
ludex delegatus.
¶ Mitari quomodo debet collegium. vide.l.collegium cuʒ
eſt opus.
¶ Qitant᷑ omnes pꝛelati pꝛouincie in factis concernentibus
totam ꝓuiuciã ⁊ citantur ad conciliũ generale omnes pꝛela
ti repꝛeſentantes eccleſiam vniuerſalem ⁊ ſic de ſimilibꝰ.no.
Abb. in. c. fi de ma. ⁊ obe.
¶ LZitatus non cõparens in pꝛimo termino citationis debʒ
in expenſis condẽnari nec debet expectari vt ſit contumax in
ſechda vel tertia citatione.no.glo.in.c.querelam.de pꝛocur.
⁊ idem no.x.q.v.c.quiſquis.et boc etiam habet locum ſi tres
termini in vna citatione ponantur.vt.c.ij.de teſti.cogen.ab.
in.c.querelam de pꝛocur.et Specu.ti.de cita.S.viſo.verſicu.
quid ſi tres. L
¶ Qitatus cõparens et illicenciatus recedens habetur pꝛo
contumace ⁊ poteſt vt contumax condemnari.xi.q.iij.certum
no.glo.⁊ dominicus in.c.cupientes.S.quod ſi per viginti.ð
elec.lib.vi.et Ang.in.c.i.de iudi.Abb.in.c.conſtitutus de ꝓ
curato.
¶ Litatus dominnus ſi mittit pꝛocuratoꝛem ſine mandato ⁊
ille cõparens in termino petit inducias ad facienduʒ fideʒ ðᷣ
pꝛocuratoꝛio debet dominꝰ condẽnari tanqᷓ; cõtumax.quia
non cõparuit in termino legitime ad hoc.l.i.in. fi.ff.qð cuiuſ⸗
q; vni.⁊ Bar. ⁊ ab.in.l.conſtitutis.de pꝛocura.
¶ Litatus vt certo termino compareat ſi compareat eiꝰ ꝓ⸗
curatoꝛ ⁊ petit dilationẽ ad faciendum fidem de mãdato nõ
debet ſibi dari dilatio ſed habet᷑ vt cõtumax ⁊ cõdẽnabitur
quia cũ habuerit dilationẽ ad cõparendũ debebat legitime
cõparere Bar. in. l.fl. C. de dila. ⁊ abb.in.c. coꝛam.de in inte.
reſti.?⁊ dominicus in.c.is qui.de pꝛocura.lib.vi.
¶ Litari non debet pꝛocuratoꝛ pꝛima vice domino exiſtente
pñte vt eſt tex. iuncta glo.in.c.cãm.de dolo ⁊ contu ⁊ Cy.in
l.iij. Cde pꝛocura.quod eſt verum vbi tractat᷑ demaximo p⸗
iudicio:vt de miſſione ex ſecundo decreto.ſecus ſi tractat᷑ de

ſne

ſen
eſup
ed
e
e.
eg
negt
cke.
tlia
ſli
lspn
eſ
t hoe
otert
o en

eust

0.
ſppo
loier

pcedgt
n
ſulet
id
ends
t
1
u
en.

den⸗

line

ſte

o
lde

R
—

modico pᷣiudicio vt de mimõe ex pᷣmo decreto. vt no. bar l.

Guis.ff. de dam.infec.abb.in.c.cauſam.de dolo ⁊ contu.

¶ Citandus an ſit reus vel actoꝛ ad faciendã condemnatio⸗
nem expenſarum ꝓpter contumaciam vel alias ⁊ ad taxan⸗
das expenſas.vide plene per Abb. in.c. finem litibus, de do
lo et contu.xi. colum. ——

VXitatus non cõparens in termino an teneatur comparere

poſt terminum. vide no.per Abb.in. c. cum dilecti de dolo et
contu. l
¶ Litatus vt veniat ad ſe purgandum in caſibus in quibꝰ
purgatio indicitur vel pꝛopter infamiam vel ſcandalum vel
vehementem ſuſpitionem.vt in.c.inter.de pur.canoni.ſi non
veniat non habetur pꝛo conuicto ſed debet excõicari.vt.c.ve
ritatis.⁊ ibi glo.⁊ abb.de dolo ⁊ contu.ſed ſi indicta eſt pur⸗
gatio abſenti ⁊ contumaci ſibi termino ad ſe purganduʒ ela
pſo babetur pꝛo conuicto.vt.c.tua.de cohabita.cleri.⁊ muli.
⁊: in.c.fi.de purga.cano.⁊ Abb.vbi.s.
¶ Litatus non comparens vbi iudex fuit impeditus an cõ⸗
dẽnet᷑ in expenſis.vide.j.cõtumax actoꝛ.⁊c.

¶ Mon pꝛeſumitur pars citata ad ſententiã nec fuit pꝛeſens

niſi per acta pꝛobetur.vt.c.qm̃ contra.⁊ quod ibi no.de pꝛo
ba.⁊.c.in pñtia.de renun.nec valet ſnĩa niñ pꝛobetur hoc idẽ
Jo. cal. in allega.c.quoniã.ſaltem in facto multo ãtiquo.idẽ
Jo. an.in addi.ſpe.verſi.⁊ no.abb.in.c.tenoꝛ.de re iudi,. circa
medium.vꝓbi vide notabiliter per eum an ⁊ quom odo pꝛoba
tur in perſentia partis ſeu eius citatio ad litem vel audiendã
ſententiam ⁊ an ſufficit monitio iudicis in pñtia partium ⁊c.
¶ Qitatione obmiſſa an põt pꝛocedi contra abſentẽ ad difᷣ⸗
finitiuam ſententiam maxime in notoꝛijs.vide.j.ſentẽtia po⸗
teſt fer. äl
¶ Juger poteſt cõmitteꝛe parti ꝙ citet aduerſarium ſuuʒ. vt
l. eum qui.ff.de furtis.⁊.l.iuſte.de acquiren.poſſeſſio.⁊ no.in

c.cum dilecti.de do.⁊ contu.non tamen ſibi creditur quod eſt

cõmiſſum.vt no.ſpecu.ti.de citatione.S.ſequitur. poſt pꝛinci.
ab. in.c. cuʒ ſit romana.pe.colum. ⁊ Ab.in.c.pꝛopoſuiſti.de
foꝛo compe.in pꝛin.
¶ QLitari debet a iudice a quo appellans qui infra annũ nõ
eſt pꝛoſecutus appellationẽ anteqᷓ; fiat contra eum executio

per iudicem a quo no. Barto. in.l.i. f. nil innouan. appel. pẽ.

¶ QLitari poteſt ſubditus per oꝛdinarium vbicunq; ſit etiam
in curia ſi ibi latitat ne ſubditoꝛum exceſſus occultetur nota.
Jo.an.in.c.romana.S.contrahentes de foꝛo compe. lib. vi.
⁊ Ab. in. c. meminimus. de apl.
QLitare tenetur iudex eccleſaſticus percuſſoꝛeʒ clerici quã
do pꝛoceſſus non eſt notoꝛius ⁊ pꝛeſente eo tenetur recipere
pꝛobationes ſuper facto ⁊ poſtea conſtito de facto pꝛonũ/
ciare eum incidiſſe in ſentẽtiam excõicationis iuris.pꝛobatur
notabiliter in.c. cum ſecundum.de here.lib.vi.⁊.l.eius qui de
latoꝛem.ff.de iure fiſ.⁊ ibi per bar.⁊ q; debeat vocari reꝰad
materiam executionis vide tex.⁊ glo.in cle.pꝛeſenti.de cenſi.
⁊ clemen.i.de pꝛeben.⁊ cle.ij.de ſen. excom. Abb.in.c.peruẽit
de appella. r S
¶ Qitatio ſine termino valet ⁊ debet cõparere citatus qᷓ ci⸗
tius poteſt cum quodam tamen temperamẽto vt non tenea,
tur ilico currere pꝛo hoc.l.quod dicimus..l.ratum.ſf. de ſo
lu. ⁊ vide Inno.in.c.fi.qui ma.accu.poſſ.vbi idem dicit in ci⸗
tatione generali ꝙ valet ſine termino modo pꝛedicto. facit
c.cum dilectus.de dolo ⁊ contu.idem Spe.in ti.de cita.S.ſe⸗
quitur.ver.quid ſi non pꝛefixit.ab.in.c.cum parati.de appel.
i.coluaum. L .
¶ Qericus citatus a papa vel a rege ſeu a pꝛelato cui tenet
obedire.vide plene per docto.ſignanter per Abb. in.c.cũ pa
rati.de appel. ð
¶ Qitari debet ad actum abſolutionis ab excõicatiõe pars
aduerſa quãdo iudex excõicauit ex ſuo mero officio ꝛquia ſiẽ
excõmunicatio ſine citatione lata tenet.vt in.c.ſacro.de ſen.
excõ.ita abſolutio tenet ⁊ foꝛtius cum ſit actꝰ foꝛmalis.vt.c.
venerabilibus.S.vbi auteʒ.de ſen.excõ.lib. vi.Ab. in.c.qua
fronte.de appella.v.columm.

¶ Qitatio an requiratur contra non reſidentẽ in bñficio. við

j. reſidere. 5
¶ Zocus iudicij exercendi debet eſe ſecurus ⁊ tutus oĩbus
qui ſunt vocati ad iudicium in fanoꝛem partium, vt c: ex ꝑte,

„

ſ.de appel.⁊ non ſufficit eſſe tutus pꝛocutatoꝛi ſed etiam dilo
⁊ econtra.vt eſt concluſo Ab.ibi.i.coltun.
V¶ QAitatus ad locum non tutũ an poteſt incõtinenti appella
re vel debeatp exceptioneʒ coꝛaʒ iudice ꝓponere.vide.S.ap
pellare non poteſt incõtinenti. SZ

¶ XEitari debet iudex ad defendẽdam ſentẽtiam ſuaʒ per iu⸗

dicem ad quem vide.j.iudex.qui male iudicauit.
¶ Litari debet pars ad reuocationẽ pꝛiuilegij vel inſtrumẽ
ti ſi eſt pꝛeſens vel in loco pꝛopinquo vel eius aduentus ſpe

ratur in bꝛeni non tamen eſt citanda ſi in curia reuocetur eſt
concluſio Abbatis in.c.cum dilecta.de confirmatio. vti. vel

2

inuti.

¶ Mitari an debet cõtumax ad mulctam ſibi imponẽdã.vide
j.contumax.verſi. vbicunq;J. 1

¶ Litatio nona non requirit᷑ ad cõdẽnationẽ expenſaruʒ ſi
citatio fuit pꝑemptoꝛia vel comminatõ fuiſſet facta per iudicẽ
de pꝛocedendo ad vlterioꝛa.no.glo.in.c.conſtitutus.de pꝛo
cura.⁊ Inno.in.c.querelam.eo.ti. Jo and.in.c.finem. de do⸗
lo ⁊ contu.ſecus ſi pꝛima citatio fuit ſimplex no.ab.in:c.i.de
iudi.xij. colum. D
¶ Litatus coꝛam iudice delicti vel domicilij ſi non compa⸗

ruit ⁊ diſceſſit tranſferendo inde domicilium in alium locũ in

q dũ conuenit᷑ excipit ꝙ de boc fuit alibi cõuentꝰ.⁊ ſic debet

ibi cauſa finem iochellnaincinne ceptum.ff. de iudi.talis ex

ceptio ſibi non pꝛodeſt.nam cum pꝛius cõtempſit citationes

non poteſt erx illa ſe fundare.no. Bar. in. l. q; uis. de dam infe.

in.l.ſepulchꝛa.de ſepul.vio.⁊ Jo.an.in additi.Spe.de com
pe.iudi.⁊ adi.S.i.ver:ſed pone abb.in.c.pꝛopoſuiſti.de foꝛo⸗
compe. ðJèðYMD
¶ Si feci aduerſarium meum citare coꝛaʒ vno iudice a quo
non potui habere ius poſſum recurrere ad alium non obſtã⸗
te.l.vbi ceptum.no. Bar.in.l.q;ẽuis.ff.de dam.inſec.⁊ Inno.
in.c.ex conqueſtione,de reſti.ſpo.⁊ ab.in.c.pꝛopoſuiſti.de ſo.
compe.circa fi.
¶ Litatus impediens ne citatio poſſit ad eum ꝑuenire babe
tur pꝛo citato.vt.c.fi.S.poꝛro.vt lit.non conte.⁊ ſatis videt᷑
pꝛobari ꝙ impediat ſi aliquis amicus ſuus vel cõſanguineꝰ
impediat vt ꝓbatur in ſimili in.c.conſtitutꝰ de teſti.? Barto.
in.l.i.S.fi.ff. qð vi aut clam.ſed qꝛ bec impedimẽta nõ poſſũt
de facili ꝓbari ſatis eſt vtile ⁊ cautũ vt ſerueturquod dicitur
in glo.cle.cãm.de electi.Ab.in alle.S.poꝛro.
¶ Zitatus ſeu conuẽtus in iudicio an ⁊ quãdo debeat domi
num in iudicio nominare.vide ꝑ glo.⁊ doc.ſignanter ꝑ abb.
in.c.fi.S.in alijs.vt li.nõ conteſt.xi.colum,. 4
¶ Litatus non tenet᷑ comparere coꝛam iudice delegato ci⸗
tante a ſſerente ſe delegatum quantũcũq; ſit perſona auctoꝛi
ʒabilis quãdo agitur de grauiſſimo pꝛeiudicio niſ pꝛius cõ

ſtet de mandato plene nec ſufficit ſimplex copia reſcripti ⁊ ſic

intelligitur tex.c.cum in iure de offi. dele.⁊.l.vnica.de mã,.pn.
⁊.l.pꝛohibitum.de iure fiſ.li.x.⁊ qð notat Archid.in.c.nobi
liſſimus.xcvij.diſtin. ⁊ in.c.ſi eps.iij.q.vij. Abbas in.c.pꝛe⸗
terea.de dilatio. ðð
¶ QLitatꝰtenetur cõpareꝛe coꝛã delegato ſi in citatoꝛio mitta
tur copia reſcripti vbi agitur de graui pꝛeiudicio non tamen
grauiſſimo nec ſufficit in hoc caſu aſſetere ſe delegatum ⁊ ſic
ꝓcedit tex.c.pꝛeterea.de dila.⁊ quod ibi no.
¶ Litatus coꝛam delegato artatur cõparere vbi agitur de
leui pꝛeiudicio ſi talis citatus eſt in loco ciuitatis vł modicũ
diſtat nec tunc eſt neceſſe mittere copiam ſed ſufficit delega⸗
tum aſſerere ſi perſona nõ eſt vilis ⁊ ex tali dubio tenet᷑ com⸗

oparere.ar.ff. de iudi.lſi quis ex aliena.

¶ Litatio in cauſa criminali ſi fit de longinquo licet non ſi
neceſſe inſerere in citatoꝛio copiam libelli debet tũ expꝛimi
quid obijcitur reo vt deliberatus veniat.⁊ ſic loquitur.c.ſi pᷣ
mates.v.qij.facit.c.pꝛeterea.de dilatio.⁊ ibi ahauab.
¶ Sicita tio in cã cniminali fit de pꝛopinquo non eſt opus
inſeri copiam libelli.vt nota.in auten.offeratur.C. de lit.con⸗
teſt.⁊ ſufficit citetur vt veniat reſponſurus accuſatiõi ſeu
denunciationi.eſt cõcluno Ban in.l.inter accuſatoꝛem. ff de
pu.iu.⁊ abb.vbi.ã8. .
QLitato non nocet laciturnitas ſi iudex eſt talis vt citatus
ſua voluntate non poteſt eum iudiceʒ conſtituere not.glo.C.
de cri: agi,iopoꝛ.inil.i:faquod no,. Inno,de pꝛeben,c. dilecto
d

exquo infertur ꝙ pꝛoceſſus factus cötta dericũ per iudicem
laicum non valet.C.ſi a nõ cõpe.iu.pet totum.⁊.c.at ſi clerici
de iudi.abb. vbi.S.
¶ Litans ſi conſtat notoꝛie non eſſe indicem citati licet poſ
ſit eſſe non artat citatum coꝛã eo comparere nec valʒ ꝓceſſus
ſuꝑ pꝛincipali necetiã ↄtumacie punitiuus.no.gl.in. ſi es
lij. q.ij.⁊.c.veniens.de accu.⁊.c.ſi duobus.de ap.⁊.c.ſ a iudi
ce.eo.ti.li.vi. .
¶ LCitans ſi fimpliciter citat non erpꝛimendo ſe iudicem oꝛ
dinarium vel delegatum non tenetur citatus cõparere quan
do dubitatur de ſua iuriſditione. vt vult Inno.in allega.c.pᷣ
terea.⁊ ſi in veritate non erat iudex non valet pꝛoceſſus ↄtra
eum factus.abb.vbiS.
¶ Sireſcriptum delegatiõis emanauerit a ſuperioꝛe ſʒ erat
nullum vt impetratum ab excõmunicato:tenetur tamen cita⸗
tus comparere alias valebit pꝛoceſſus contumacie punitiuꝰ
licet non in pꝛincipali.vt.c.ſuper litteris.de reſcrip.ſed ſi p 21
ꝓnunciauit ſe iudicem competentem valebit pꝛoceſſ us etiaz
ſuper pꝛincipali qꝙᷓ reſcriptum ſuper pꝛincipali eſſet nullus
vt eſt notabile dictum Lapi in.c.i.de reſcrip.li.vi.facit quod
no. Innocẽ. in. c.i.⁊.ij.de confirma.vti.vel inuti.abb.vbi.g.
¶ Si reſcriptum non erat nullum ſed ſurrepticium exceptiõe
elidibile artatur citatus comparere ⁊ valet pꝛoceſſus etiã ſu
per pꝛincipali no.in allega.c.ſuper litteris.abb.vbi ſupꝛa.
¶ Si citatus qui non eſt iudex oꝛdinarius citati ſʒ alias bʒ
iuriſditioneʒ in alios rõne ſui territoꝛij ſ expꝛimit cãm in cita
toꝛio que ſi eſſet vera competeret iuriſdictio vt quia citat vbi
contrarit vel deliquit ⁊ ſi non expꝛeſſit erroꝛem in citatiõe te
netur citatus comparere ad allegandum ſaltem pꝛiuilegium
ſuum vt.l.ſi quis ex aliena.de iuriſdi.om.iudi.⁊ ſi compareat
valebit pꝛoceſſus contumacie punitiuus.non tamẽ valebit
ſuper pꝛincipali ſi in veritate non erat iudex niſi pꝛius ꝓnun
ciet ſe iudicem competentem ⁊ ſic intelligitur.c.ex parte.ſecũ⸗
do.de appel.⁊ quod ibi no.
¶ Si citans qui alias hʒ iuriſdictionẽ expꝛimit erroꝛem in
citatione vt ꝙ veniat reſponſurus ſeruo vel excõmunicato vł
ſpoliatoꝛi ſuo vel pupillo vł ſi eſt notoꝛium citationẽ iniuſtã
vt quia citat ad locum notoꝛie non tutum non tenetur citatꝰ
comparere no. Inno.in allega.c.pꝛeterea.⁊ hoc verum niſi
iudex adijciat cãm excuſationis illius iniuſticie.de hoc clem̃.
paſtoꝛalis.S.piſana.
¶ Si citatio in ſe non eſt ĩiuſta ſed conſtat de notoꝛio impe⸗
dimento ex parte citati vt quia infirmus.vt.l.queſitum.ff.de
re iudi.vel notoꝛie conſtat de iniuſticia citationis non artat
comparere citatus.Abb. vbi ſupꝛa.
¶ Litatio generalis ad totam cãm non poteſt fieri in pñtẽ
cum ad ſingulos actus debeant fieri citationes.vt no.iĩ.c.cõ
ſuluit de offi.dele.⁊ ꝑ Inn.in.c.ad petitioneʒ de accuſa.ſi ali
ter fiat pꝛeſtat iuſtam cãm appellandi.eſt concluſio ab.in.c.
fi.de dila.iiij.colum.
¶ Citatio generalis facta contra abſentem marime de lon⸗
ginquo artat eum a lite ꝙ ſi non comparet poteſt pꝛocedi ad
vlterioꝛa ꝓut qualitas cauſe patitur ſine noua citatiõe cum
videatur contumax in tota cã ⁊ permaxime ſi dicit nolle com
parere.ar.in.c.ij.de do.⁊ contu.li.vi.⁊.c.i.de iudi.
¶ Litatio generalis artat abſentem comparentem vt non re
cedat de loco iudicij niſ ſaltem dimittat ꝓcuratoꝛem cum fa
cile non poſſint citationes de longinquo geminari:⁊ ſic lo⸗
quitur.c.fi.viij.q.ij.⁊.c.certum.xi.q.iij.non tamen tenet᷑ poſt⸗
ea comparere in iudicio ad ſingulos actus ſine citatione.vt
no.bar.in.l.qui ante lꝛalendas.de ver.obliga.
¶ Qitatio ſi fit ad particulares actus contra abſentem a iu⸗
riſditione vel a ciuitate poteſt iudex compellere reũ vt ſeligat
ſibi locum in cinitate vbi poſſit ad ſingulos actus citari cuʒ
durum ſit ſemꝑ mittere ad villam.ita nota.Ange.de peruſio
in.l.qui ante lꝛalendas.de verbo.oblig.allegat dictum In⸗
no.in.c.auditis.et.c.conſtitutus.de pꝛocura.ab.in allega.c.
fi. de dila.
¶ Litatio facta de die feriata ob reueꝛentiam dei ad diẽ nõ
feriatam nonvalʒ ſiue quo ad pꝛeceptũ de citãdo ſiue quo ad
executio nem ipſius pꝛecepti:ſiue quo ad pꝛoceſſum per.l.di⸗
es feſtos. C. de ferijs. vbi etiam ſilere debet hoꝛrida vox pꝛe⸗
conis ⁊ omnis pꝛoceſſus irritatun. vt.c,ſid e feꝛijs.⁊ cõ cludit

Abb. lbi contra Jo. an. idem dicit in ferjs repẽtinis qð inſo
lennibus cum debeant eadem veneratione celebꝛaꝛi ⁊ cum le
ticia ſeruari.vt.l.omnes dies.de ferijs in diebus tũ feriatis
ob reuerentiam hoĩum valet citatio.ab.vbi.s.
¶ Litatio facta de die non feriata ad diem feriatã eſt temera
ria ⁊ contra ius:ergo n on debet afficere citatum.vt.c.bõe ſe⸗
cundo.de electi.⁊.l.non dubium.C.de legi.⁊.l.aut qui aliter
ff. quod vi aut clam. per quẽ tex.tʒ ibi Bart. ꝙ ſi citatio fit in
eo tempoꝛe quo citatus venire non poteſt non valet citatio
Iteʒ qꝛ mãdatũ eſt a pꝛincipio nullũ ⁊ ideo viciat᷑.inſtitu.de
ver. obl. S. loca.⁊ allega.c.bone.eſt concluſio abb.in allega.
c.fi.de ferijs.
¶ Qitatio poteſt fieri ſub conditione puta vt citatus compa
reat ſi ſua putauerit intereſſe.no.ange.in.l.de pupillo.S.me⸗
miniſſe.ff.de no.ope.nunci.⁊ glo.ſingularis.in.l.ea quidẽ.C.
ſi manci.ita fuer.alie.⁊ ab.in.c.i.de cauſa poſ.⁊ pꝛopꝛie.vide
ſ.pꝛeceptum.
¶ Litatio qualiter fiat ↄtra abſentẽ a beneficio ſuo: vide.j.
abſens a beneficio.
¶ Citandus eſt coelectuſad confirmationem electionis nec
creditur eſſe citatum niñ hoc pꝛobet confirmandꝰ:idẽ in ſnĩa
vide.ſ.cõfirmatio.v.ſi confirmatio. .
¶ Vbiquis citatur ad locum p ericuloſum non ſufficit pꝛe⸗
ſtari ſaluum cõductũ.c.accedens.vt lit.cõteſ.no.glo.in.c.ex
parte.i.de appel. ⸗ .
¶ Si quis citatur in cauſa criminali de longinquo non eſt
opus ꝙ inſeratur tenoꝛ libelli.vt.c.licet de accuſa.no.bar.in
l. inter accuſatoꝛeʒ.de publi.indi.requiritur tamẽ ꝙ expꝛima
tur in citatione ꝙ contra reum opponitur ꝙ compareat. vt. c.
ſi pꝛimates.v.q.ij.vbi dicit neminem debere citari in crimĩa
li niſi in citatione expꝛimatur cauſa citationis ⁊ nuncius tũc
dicat ei.⁊ idem glo.in.c.ij.de dila.ſed ſi citatio fit de pꝛopinqͥ
maxĩe in eodem loco ꝓcedit dictum Bar.vbi.õ.no.ab.in.c.
licet.de accuſa.circa pꝛin.
¶ Litatione facta ꝑ pꝛedeceſſoꝛem ſi terminus citationis fu
it completus per pꝛedeceſſoꝛem tunc ſucceſſoꝛ debet citare ſo
lum ſemel maxime ſi mutat tribunal.no.in.l.edictum.ff.de iu
di.facit.l.oꝛatione.in fi.ff.de iudi.nec ob.cle.ne romãi.de ele.
nam pꝛocedit ĩ curia romana vbi cuʒ citans ſit de longiquo
non poteſt de facili citare.no.abb.in.c.licet.de accuſa.in fi.
¶ CLitatio poteſt eſſe incerta ⁊ ad diuerſos actꝰ.vide.jtermi
nus ad ꝓcedendum.
¶ Litatio pꝛima facta per iudicem ad partis petitionem eſt
actus iudicialis quia per illam firmatur iudiciũ ⁊ perpetua
tur iuriſditio.vt nota Hoſtien.in.c.quoniaʒ de pꝛoba.⁊ poſt
litem conteſt. opoꝛtet partes citari:quia etiam tales actiões
ſunt iudiciales licet in eis ſufficiat littera citatoꝛia cuʒ ſigillo
iudicis vel relatio nuncij publici ⁊ iurati.vt no.docto in al⸗
lega.c.quoniam.
¶ QLitatio ſeu monitio generalis an ſufficiat ad pꝛiuandos
clericos.vide.j.ãmonitio.verſi.vbicunq;.
¶ Qitatio ſi in ſe continet aliquid contra legem eſt nulla licet
poſſit iuſtificari in aliquo caſu ſpeciali:nam debemus intelli
gere ᷣm naturam ⁊ eſſentiam ⁊ non ſᷣm accidentalia: nam ſi
iuderx citauit ſempꝛonium vt veniret reſpondere titio ſeruo
non artat citatum:quia ſeruus regulariter non poteſt ſtare in
iudicio ſed in aliquibus caſibus ſpecialibus habet perſonã
legitimam ſtandi in iudicio.nota.in.l.vix certis.ff.de iudi.et
l.i. C.ſi per vim vel alio modo.nota.A bbas in.c.de cleri.non
reſiden.
¶ Citandus non eſt amplius qui ſe occultat vel impedit ne
citetur. nam cum citatio fit vt conſtet de contumacia ſua non
opoꝛtet ergo geminare citationem vbi certum eſt de cõtuma
cia ſua:quia in certis non eſt opus coniecturis.vt in regula
eſtote. de reg.iur.no. Innocẽ.in.c.ad petitionem de accu.qð
commendat Abb. in. c. er tue.de cleri.non reñden.v.colum.
O Citatiõis vim hñt pꝛecepta iuſtificata vt videlicʒ ſi ſenſe⸗
ris te grauatum ⁊c̃ vide.j.pꝛeceptum poteſt.
¶ Sicitatio pꝛima fronte habet iniuſticiam licet p oſſit aliq
caſu iuſtificari nibilominus ꝓpter pꝛeſumptionẽ iiuſticie nul
lius eſt momenti.vt no. Inn.in.c.ij. de dila. qdlimitat ʒ Abʒ
in. c. niſ eſſent. de pꝛeben.per illum tex ꝙ pꝛocedat niſi iude.
ſit vir valde circunſpectus ⁊ honeſtus:ita ꝙ non feciſſet illax

600
mnle
igtis

mnen
eſe
dller
ſtin
taio
inde

lege

one
Hnen
dil
hide

e

nee
gſnis

pre
nc

nck
dbaris
tin
nte.
inis
s ie
dhini
inc

ol
eſ⸗
ein
de.
cno
fi
terni

citationem in caſu a iure inpꝛobato.p quo facit quod not.
Inno. in. c i.de cleri.peregri.dicẽs ꝙ ſi quis ꝓbatſe fuiſſe oꝛ
dinatuzʒ ad certum oꝛdinẽ a viro multum pꝛouido et boneſto
pꝛeſumẽdum eſt ꝙ habeat alios oꝛdĩes pꝛecedẽtes quia non
eſt veriñ mile ꝙ vir circũſpectus oꝛdinaſſ eum ad maioꝛẽ oꝛ
dineʒ niſ fuiſſet infoꝛmatus de minoꝛibus:nam ſolẽnitas ex
trinſeca pᷣſumẽda eſt rõne ꝓbitatis ꝑſone actuʒ exercẽtis.no.
Ab. in allega. c, niñ eſſent.i.colum.
QLinitas.
¶ An ciuitatis appellatiõe veniat dioceſana vel econtra vi
de plene per Ab.in.c.radulphus.ij.colum.de reſcip.
¶ Ciuiuʒ appellatione an veniat cõitatꝰ vł dyoceſani ibidẽ
¶V EQiuis non dicitur is qui natus eſt in aliqua ciuitate ex pa
rentibus qui con ſtituerũt ibi domicilium:ſed erant tranſeun
tes vel ad tempus traxerunt ibi moꝛã:no. Bar.in.l.filios.de
munici.⁊ oꝛigi.li.x.nam in tali caſu opoꝛtet ꝙ parẽtes acqui
rent ciuitatem:quia cõſtituerunt ibi domicilium:nam ex quo

quis habet cauſam ſe trãſferendi fingitur nõ eſſe in illo loco

vt.l. queſitũ.in.fi.ff.de leg.iij.⁊.l.heres abſens,.de iudi.⁊.c.ro

mana. de foꝛo cõpe.li.vi.Ab.in.alleg.c. radulphus.pe.colũ

„

¶ Qiuitas an poteſt aliquid ager̃ ſine deliberato conſilio.et.
alia vide.j. vniuerſitas. Sð/
¶ Ciuitatis vna pars ſi a ciuitate eſt exsulſa ſeu non audet
ibi eſſe pꝛopter partialitatẽ non poſſunt ciues remanẽtes ſta
tuere aliquid in pᷣiudiciũ abſentiũ.no. Bar.ĩ.l.om̃es populi.
ff. de iuſti.⁊ iure.⁊ no.in.c.quanto.lxiij.diſti.Abb.in.c.bone
de elec. iij. colum. M
¶ Qiuitatis appellatione cõtinetur vꝛbs ⁊ ad eſſe ciuitatis
non requiritur ꝙ ibi ſit intitulatus eps et quelibʒ ciuitas põt

appellari vebs.pꝛo hoc.l.ij.ff. de b. ſig. et. l. ccỹ, Abb. in. c.i/

de offi. oꝛdi. . ßß
¶ Qiuitas ſi efficit᷑ rebellis poteſt pꝛĩceps eximere caſtra ab
obediẽtia ciuitatis ⁊ illa ciuitas nõ recuperabit:lʒ poſtea re⸗
deat ad obediẽtiã:vt.c.ĩter cefa.ð ma.⁊ ob.⁊ Ab.ibi.ij.colũ.
¶ Cõtra ciuitatem an currat pᷣſcriptio ⁊ q̃ł.vide.j.pᷣſcriptõ
¶ Ciuitas fungit᷑v᷑ iure rei publice vel minoꝛis.not. gl.i.:.reſ
publica.C.ex quibus cau.maioꝛ.et ſicpoteſt petere reſtitutio⸗
nem ſalteʒ ex clauſula generali ex quo regitur per adminiſtra
toꝛes.⁊ hanc opi.tenet ibi Bal.facit.llegatis.ff. de iudi.⁊.l.
ſi bi qui.ff.de publica.⁊ Jo.an.in addi.ſpe.ti.de ininteg.re⸗
ſtitutiõe.in ſecũ da parte.S.ij.idem Odofre.qui tenet ꝙ non
ſoluz ciuitas ſed etiaʒ caſtruz ⁊ villa poſſunt petere ĩ integrũ
reſtitutio neʒ cum ibi ſunt multe perſone miſerabiles vidue ⁊
pupilli:idem de collegio ſi eſt locus pius et hoſpitalis:vt fir⸗
mat Jo.a n.in.c.ij.de integ.reſtitu.li.vi.⁊ in.c.requiſiſti.de te
ſta. et eſt tex.in.l.omnia.C. de epiſcop.⁊ cleri.idem de capitu⸗
lo alicuius eccleſie:vt firmat Inno.in.c.niſi.ð pꝛeben.⁊ in eo
quod dixi de caſtro et villa poſſunt petere reſti.in integ.ẽ ve⸗
rum ſi caſtrum ſeu villa ſit populoſa cuʒ ſit eadẽ ratio ſicut in
ciuitate:ſecus ſi ibi ſunt pauci homĩes vt tenet Baldus polt
Bar.in.allega.lł.reſpublica.no.Ab.plene ĩ.c.i.ð in ĩteg.reſti.
¶ Qiuiũ appellatione clerici ⁊ beneficiati et omnia collegia
continentur:vide.j.clerici vel beneficiati.
¶ Ciuitas nõ recognoſcẽs ſuperioꝛeʒ poteſt ſubditum ſuuʒ
infamẽ reſtituere.eſt cõcluſio Abb.in.c. cũ te a.b.ðᷣ re iudi.v.
colũ. Iteʒ ⁊ põt talis ciuitas iura impenij exercere.no. Bar.
in.l.infamẽ.ff.de pu.iudi.iura namq; pꝛincipis poſſunt pᷣſcri
bi per tm̃ tem půs de cuius initio memoꝛia non erxiſtit:vt.c.ſu
per quibuſdam.de.vᷣb.ſig.⁊ in.c.ꝑ venerabilem.qui filij ſint
legiti. et Abb. ibi. inj. colũ. “”MV
¶ Liuitas non libera poteſt facere ſtatuta infamiã irrogãtia
no.in.c.cuzʒ te a.b.de re iudi.et fa.l.omnes populi.ff. de iuſti.et
iure.et poteſt illam infamiam tollere et vide Abb.in alleg.c.
cum te a.b.v.colũ.
¶ Qiuitas an põt recuſari.vide Abb.in.c.i.de iudi.iij.colũ.

¶ An ciuitas põt eligere ſibi rectoꝛem in perpetuuʒ. vide.j.

eligere non poteſt.
¶ Ziuitas poreſt facere ſibi ſtatuta contra canones:vide.j.
ſtatuta poteſt ſibi facere.
¶ Foꝛenſis effectus abbas vel rectoꝛ ſeu monachus efficitur
ciuis illius loci vbi efficitur pꝛelatꝰ vel monachus.ideʒ in mi
lite vbi meret᷑ ſtipendiũ ⁊ ideʒ in doctoꝛe:quia miles legalis

militie:vt.l.municipes.S.mileſ.⁊ qð ibi not. Bar.ffdemuni
ci. = glo.in.l.ciues.C.de inco.lib.x.⁊ Barto.in.l.i.ffſ.ad muni
ci. Abbas in. c. fi. de foꝛo compe.in pꝛin. .
¶ Ciuitas põt de voluntate gubernatoꝛuʒ eiuſdeʒ ciuitatis
pꝛeconiſationeʒ facere vt quicũq; ceperit taleð malefactoꝛem
babeat mille libꝛas irrequiſitis tamẽ gubernatoꝛibꝰ hoc nõ
poteſt. not. Bar. ff. de iuſti. et iure.l. i. Ssftii.
¶ Liuitas an poteſt concedere immunitateʒ ſubditis vel nõ
ſubditis.vide.j.pꝛiuiligium.verſi.ciuitas,.
¶ Qiuitas an nõ poteſt impõ ere collectã ꝓvtilitate publica
vt. l. vnica. C. de ſuperiudi.li.x.ſʒpꝛo neceſſitate ipſius ciuita
tis ſic ⁊ idem in pꝛouĩcia:vt.no. Banin.l.vnica.S.alleg.⁊ vi⸗

de glo.in.l.i.ff.quod cuiuſq; vniuer.⁊ Bar.in.l.iiij.S.actio.ff

de re iudi.⁊ per Inno.in.c.grauẽ.de ſen.excõ.Abb.in.c.ij.ð

inmu. eccleſia.et vide.j.pꝛiuilegium cõcedens.cũ ſequẽtibus
¶ CLiuitas que cõtra reges occupatur ab aliquo tyrãno vel
boſte regni nõ dicit᷑ rebellis:ſed dicitur ꝓpꝛie capta que ſi re
cuperat᷑ debet redire in pꝛiſtinam libertatẽ:vt.C. de offl. pfe.

pꝛeto.affri.l.i.in pꝛin.ſed ſi ꝓpꝛio motu ciuitas vł maioꝛ ꝑs

ciuium rebellat eſt ꝓpꝛie rebellis:⁊ infertur ſibi pena ꝓditio⸗
nis:naʒ a mittit iuriſditionẽ ⁊ quilibet poteſt in territoꝛio di⸗
cte ciuitatis capere ðpꝛedari ⁊ ſimilia q̃ cõſueuerũt fieri bis
tontra quos belluʒ habemus:vt.l.iij.in.fi.ff.de acqui.re.do.

plene ꝑ Bar.in extrauaganti.quoniã nuper penul.coliĩ.

¶ Qiuitatis appellatione etiã in materia odioſa nõ ſoluʒ ve

nit id qð munis clauditur ſed etiã veniũt ſ̃ ubuꝛbia: vt. c. ſ ciui
tas.de ſen.excõ.li.vi.quod eſt veꝝ qñ pꝛouiſio faciẽs mẽtio⸗

neʒ de ciuitate fruſtraretur effectu ſuo niſi compꝛehenderent᷑

luburbia.commendat Abb. in. c.fi.de pꝛeben.

QCLlauſulo.

¶ Qlauſula ſolita apponi de ſtilo curie debet ſubintelligiſ
cauſa nõ fuit expꝛeſſa. Ab.in.c. cum.m.ð cõſti. Itẽ cauſula

ſolita apponi in certo loco ſi tranſponit᷑ ↄtra ius ĩtelligitur
inſerta in loco ſuo.vt.c.cum.m.de conſti.⁊ ibi ab. ij. colum.fa
cit.c.cauſam.de reſcrip.
¶ Qlauſula generalis an ⁊ qñ ↄpꝛebẽdit caſus ſpales plene
per abba.in.c.ſedes.de reſcrip.
¶ Qlauſula in fi.vel in pꝛin.reſcripti ſeu oꝛatiõis poſita con
cernit pᷣcedẽtia vel ſequẽtia.ab.in.c.cãm.de reſcrip.⁊ notabi
liter per Bar. in.l. fi. ff. ð rebus dubi.⁊.l. pꝛetoꝛ.la.ij.ff.vi bo.
rap.⁊ abb.in.c.ſcðo requiris.de appel.⁊ ſubtilius ⁊ melius
Bar.in.c.cum dilectus.de dona.⁊ de hac materia vide glo.
in cle.ne romani.de elec.⁊ in.c.i.de poſtu.pꝛela.lib.vi.⁊ quod
no.in.c.ſecũdo requiris.de appel.⁊ ſpe.ti.de depo.S.ij.verſi.
quis.C.ſi cer. pet.⁊ glo.⁊ ang.in auẽ,de here.⁊ fal.S.hinc no
bis.⁊ Bar.in.l.ſi ita ſtipulatus.S.griſogonus.ff. de ver.ob.
⁊ glo.in cle.ſepe.in verſi.figura de ver.ſig.
¶ Qlauſula ſi ita eſt in fine poſita debet referri ad pꝛeceden⸗
tia ſᷣm qualitatẽ negocij:nam ſi ſufficit ꝙ referatur ad ꝓxima
ſm ſubiectam materiã nõ ↄcernit ſuperioꝛa.ab.in c.ſecũdo re
quiris.de appel.⁊ bart.in.l.pꝛetoꝛ.la.ij.ff.vi bo.rap.ab. in.c.
olim de reſcrip.⁊ vide ab.in.c.eccleſia.de elec.qui limitat illud
dictum. ⁊ melius in.c.cum dilectus.de dona.
¶ QAauſula appel.remota operatur vires ſuas reſpectu par⸗
tium non aũt reſpectu tertij cõparentis pꝛo ſuo intereſſe vt.c.
ſuper eo.de offi.dele.⁊ ideo ſi ſtatutum remouet appellatio⸗/
nem reſpectu inſtrumẽti confeſſionati nõ recuſetur remota ap
pellatio.reſpectu tertij cõparentis ꝓ ſuo intereſſe.fa.glo.in
Al. creditoꝛ.ff.man.no. Jo.de imola in cle.i,de re iudi.Abb. in
allega.c.ſuper eo. .
¶ Qlauſula appellatiõe remota fa.vt ſententia poſſit mãda
ri executioni non obſtãte appellatiõe.fa.c.paſtoꝛalis.S.pꝛe⸗
terea.de offi.dele.⁊ plene no.in.c.paſtoꝛalis.de appel.⁊ ab.
in allegato.c.ſuper eo.vide.S.appellationẽ nemo cũ vᷣſi.ſeq.
¶ Qauſula appoſita in fine libelli peto mihi de pᷣdictis iu⸗
ſticiam fieri quid operat᷑.vide.j.libellus.vnde ſi in libello.cuʒ
verſi. ſequenti. B MMMM
¶ Qlauſula qͥcquid ĩmutatuʒ eſt ĩ tali cauſa a tali tẽpoꝛe ⁊c̃.
nõ debz referri ad legitime ⁊ iuridice agitatũ:ſed ad mutati
oneʒ illegitime factã:⁊ ſic verificantur illa verba in mutatiõe
facti non iuris ⁊ ideo pꝛo moleſtatiõe iuris non datur inter⸗
dij

dictus vti poſſidetis. facit qð no.in.c.conquerẽte.de reſti.ſpo⸗
⁊.c.pñtium.vij.q.i.c.audita.de reſti.ſpo.⁊ ibi abb.ij.colum.
¶ Zicʒ clanſula in fi.diſpoſitiõis poſita etiã oneroſa reſpici
at om nia pꝛecedẽtia etiã ſi ſunt diuerſa negocia:vt patʒ in.c.
ſnquiſitiõi.de appel.illud tamẽ ꝓcedit in pluribus donatio⸗
nibus in eodem inſtrumento factis:vt eſt tex.in.c.cuʒ dilect?
ð dona.⁊ ibi glo.no. Bar.in.l.talis ſcriptura.ff.de leg.i. J tẽ
poteſt concludi circa iſtã materiã ꝙ vbi plura negocia inſe⸗
runtur in eadem diſpoſitiõe quoꝛum aliqua habent ſuas de
terminationes ⁊ clauſulas:tunc clauſula in fine poſita nõ re⸗ L
fertur ad negocia iaʒ qualificata. vt no.in.d.l.talis ſcriptura
⁊ ſic cõcludit Abb.in alle.c.cum dilectus in fi.
¶ Qlauſula ex certa ſciẽtia quid impoꝛtat.ab.in.c.ad hec.de
reſcrip.in fi.⁊ in.c.paſtoꝛalis.S.pꝛeterea.eo.ti. “
¶ Llauſula nõ obſtate ſi pꝛo alio ſcripſerimus vl nõ obſtaͤ⸗
te ⁊c̃.in ſecũdis litteris appoſita an viciet pꝛimã graʒ vide.j.
gratia.
TZlauß ula ꝙ ſi oẽs appoſita in cõmiſſiõe an ceſſante impe
dimẽto college alter pofſit ſine collega in cauſa pꝛocedere.vi
de qð no.j.iudex.
¶ Qlauſula ſi oẽs nequiueritis intereſſe ⁊ cquẽ effectum im⸗
poꝛtat an reliqui poſſunt pꝛocedere tertio nequeũte intereſſe
Iteʒz clauſula oẽs aut duo veſtrũ ⁊c.an quilibet põt pꝛocede
re licet non conſtat de ĩpedimẽto conſocioꝛũ.vide plene per
doc. in.c. pꝛudentiã.de offi.dele.⁊ ab.ibi notabiliter.
¶ Vbicunq; in eadẽ diſpoſitiõe cõtinent᷑ plura negocia ſe⸗
pata clauſula in medio eoꝛũ poſita nõ cõcernit totã diſpoſiti
onẽ ſed tm̃ pꝛecedẽtia ſed ſi dauſula ſit in fine diſpoſitionis
poſita non reſtringit᷑ ad ĩmediata pᷣcedentia ſed cõcernit oĩa
in diſpoſitiõe ↄtẽta.vt.c.inquiſtiõi.de appella.qð dic vt ibi
no.abb.in glo.
¶ Qauſula gſñialis ſequẽs intelligit᷑ ſʒ ſpẽs pᷣcedẽtes.vt cle.
non põt.de pꝛocu.⁊.c.ſedes de reſcrip.⁊.l.fi.S.cui dulcia.ff.ð
vino tri.⁊ oł.le.fa.ad hoc ꝙ talia ſunt pᷣdicata generalia qua
lia ſpecificata ſubiecta demonſtrãt.vt.l.nõ omne.ff. de penu
le. Item pꝛecedentia ſpecialia per ſequẽtia ſpãlia reſtringun
tur.ff. ad treb.l.lutius.S.que habebãt.Itez verba ſequentia
verba p ꝛecedẽtia declarant.l.ſi ſeruus plurium.S.fi.cum ibi
no.ff.de leg.iij. ð
¶ Qlauſula ex certa ſcientia idem im poꝛ tat ac ſi papa dixiſ
ſet ꝙ facit illud de plenitudine ptãtis exquo infert᷑ ꝙ vbi⸗
cſqʒ in aliqua materia requirit᷑ plenitudo poteſtatis pᷣncipiſ
ſatis eſt pncipẽ dicere ꝙ illud facit ex certa ſcientia.ẽ conclu

fſo abba. in.c. ad hec.de reſcrip.⁊ in.c.cum inter de excep.ſecũ

da colũ.Quãdo aũt conſtat de iſta certa ſcientia pꝛincipis
vide glo.in cle.⁊ ſi pꝛincipalis.de reſcrip.⁊ glo.in.c.ex multi⸗
plici. de deci. Inno. tñ in.c.pꝛeſenti.de reſcrip.lib.vi.videtur
ſentire ꝙ ſufficit ꝙ ex verbis reſcripti poſſit apparere ð cer⸗
ta ſcientia licet ſpecifice illa clauſula nõ expꝛimatur qð ẽ no⸗
tabile dictum.⁊ idem ſentit Jo.and.in.c.nõnulli de reſcrip.
⁊ ſic intelligitur glo.in.c.i.de conſti.lib.viiab.in alleg.c.ad hͥ.
citra fi.vide.j.papa nõ debet.
¶ Qlauſula cõminatoꝛia iudicis in citatione quid operetur
vide.ð .citatio.verſicu.clauſula.
¶ Qlauſule que non mutant iuriſditionẽ iudicis ſʒ inſtruũt
ſi fiat contra tenet pꝛoceſſus vt ſi dicat᷑ pꝛocedas iuſticia me
diante tamen ſi contra ius litigatoꝛis ꝓceſſerit valʒ ꝓceſſus
mero iure.no.in cle.i.de offi.dele.⁊ qð no. Jo.an.de pꝛocura.
ex inſinuatiõe.de reſcriptis cãm.⁊ de pꝛeſump.c.fi.⁊ Jnno.
in.c.pꝛudentiam.de offi.dele.?⁊ Lapus ſua allega.vi.
¶ Qlauſula vt ꝓcedat᷑ ſimplicit᷑ ⁊ ð plano ⁊c̃.appoſita in le.
ge vkł ĩ relcripto qualiter debeat iudex ꝓcedere illiꝰvirtute:no
larlariſt ime ⁊ notabiliter Bar. in extrauagãti ad repꝛimen
um.
¶ Qlauſula q̃ apponit᷑ ꝑ papã in litteris gratioſis vt pᷣlatꝰ
executoꝛ gratie pꝛouideat alicui de beneficio vacaturo in ali
qua eccłiarũ ſuarũ ↄtradictoꝛes compeſcendo ⁊c̃.põt talis
pꝛelatꝰ cui littere dirigunt᷑ ꝓuidere non ſolum in ecdleſijs ſue
dioceſis ſed etiã dicta clauſula ↄtradictoꝛes extendit᷑ ad om
nes eccleſias totius ꝓuincie ſi is cui diriguntur eſt archiepᷣs
vel legatus,. ↄcludit Abb. ↄtra Inno.in.c. p illoꝛũ.de pᷣbẽ.
biij. colum. .
¶ Qlauſula cõtradictoꝛes hʒ vim ⁊ virtutẽ compꝛehenſiuã

binc eſt ꝙꝙ cõpꝛebẽdit extraneos taliterq delegatus ſic dai?
poterit ferre excõicationẽ generalẽ in oẽs qui ↄtradirxerint ð
facto ⁊ boc ſi aliqua cã vel culpa pꝛeceſſerit:qꝛ alias excõica
tio ꝓ futuris culpis non eſt fienda.vt.c.romana.S.caueãt.de
ſent. excõ.lib.vi.quantũ aũt duret poteſtas attributa ꝑ dictã
clauſulaʒ pdictoꝛes ⁊ qͥd operet᷑ vide late ꝑ Abba.poſt In⸗
no. in. c. ꝓ illoꝝ.de pᷣben.v.colum.vbi no.quid operet᷑ ⁊ quã
tẽpoꝛe durat clauſula ponas in poſſeſſionẽ ⁊ defendas in
uctum.
¶ QAauſula etiam odioſa poſita in fine diſpoſitiõis cõcernit
oĩa pꝛecedẽtia etiã ſi ſint diuerſa.vt.c.inquiſitiõis.de appel.
no.ab.in.c.extirpande.de pᷣben.S.qui vero.v.colum.
¶ Qlauſula amoto quolibet illicito detẽtoꝛe in litteris gra⸗
tie vel executoꝛum appoſita quid operetur.vide.j.colł.verſi.
ſi littere ſunt. L =

*

¶ Qlauſula appoſita in gratia apo ſtolica.ſ.ſeu quocũq;mo

do vacet vel per alterius cuiuſcunq; ꝑſone quid operat᷑.við
j.gratia.verſi.ſi in gratia pape.

¶ Qaues ecclie ſũt due..ptãtis ⁊ diſcretiõis.vide.j. papa.

ALlericus.
¶ Qlericꝰ lʒ hẽat pstrimoniũ ſufficiẽs põt tñ cũ bona cõſci⸗
entia viuere de redditibꝰ beneficij duʒ tñ deſeruiat ⁊ bene ex
pendat ⁊ bene viuat ⁊ nõ hẽat pꝛauã intentionẽ theſauꝛiʒã⸗
di.Hoſti/⁊ Inno. in.c.eps.de pꝛebẽ.⁊ refert Ab.in.c.poſtu⸗
laſti.de reſcrip. =
¶ Qerici de iure diuino exẽpti ſũt ab ĩperatoꝛe cum ſint ſpi⸗
rituales:eo em̃ ꝙ qͥs oꝛdinatur in clericũ efficitur res ſacra ⁊
tranſfent᷑ in ſoꝛteʒ domini.xij.q.i.cui poꝛtio.⁊ ſic ipſo facto exi
mitura poteſtate ĩperatoꝛis quinĩmo nulla dignitas ſecu⸗
laris ſimilis eſt ſacerd otio.vt dixit tex.in.c.duo ſunt.xcvi.di.
licet vileſcit bodie dignitas clericatus ꝓpter numeroſitatem
dicit tex.in.c.legimus.xciij.di.olim autẽ qꝛ non ꝓmoueban⸗
tuꝛ indiſtincte ſtabant in maxio honoꝛe.no.abb.in.c.ſolite.ð
maio.⁊ obediẽ.ſcða colum.papa em̃ de conſenſu ĩperatoꝛis
exemit clericos a poteſtate imperatoꝛis.vij.q.i.pꝛincipibus
Inno. ⁊ Hoſtien.⁊ ab.in.c.ij.de maio.⁊ obediẽ. =
¶ Qlerici poſſunt vti ſtatuto vel cõſuetudine laicoꝛuʒ poꝛri⸗
gente cleriq fauoꝛẽ qñ diſponit gñaliter ⁊ ẽ pꝛiuilegiatiuũ ſʒ
ſi nõ eſt puilegiatiuũ nõ extenditur ad clericos ex defectu iu⸗
riſditiõis quãtuncunq; generaliter loquatur.eſt cõcluſio.ab.
in.c.eccleſia ſancte marie de cõſti.⁊ in.c.conſtitutꝰ.de in ĩteg.
reſti.⁊ tex.in.c.dilecti.de fo.cõpe.⁊ bar.in.l.cũctos populos
C.de ſumma tri. ðèMDM
¶ Qericus depoſitus lʒ remoueat᷑ a gradu ſuo non tñ per
boc ꝑdit caracterẽ impꝛeſſuʒ in aĩam qui eſt indelibilis adeo
vt etiã poſt moꝛtẽ remans:vñ clericꝰ reſuſcitatꝰ nõ ẽ oꝛdinadꝰ
poſt moꝛtẽ.vt no.gl.in.c.ij. xxxij.q.ij.ſed ꝑdit exercitiũ.vt Ab.
in.c.nõ põt in pꝛin.de re iudi.vide gl.in.c.ij.de penis.lib.vi.
¶ Clerici vel bñficiati in ciuitate ⁊ oĩa collegia ciuitatis ci⸗
nium appellatiõe cõtinet᷑ vt plene no.per bar.in.l.i.ff.ad mu
nici.facit tex.in.c.ij.de tempo.oꝛdi.li.vi.de fo.cõpe.c.dilecti.
no.ab.in.c.p oſtulaſti.eo.ti.⁊ in.c.cum cauſa.de re iud:ex quo
no.qꝙ cõſuetudo cõmunis clericoꝛũ ⁊ laicoꝛũ valet etiã quo
ad eccleſias dum tñ ſit rationabilis.vt allegat.c.cum cã ⁊ ibi
abb. i. colum. S
¶ Qlericꝰ nõ bñs pr̃imonialia ſed ſolus redditus bñficialeſ
ſi in expenſis vel alias cõdẽnet᷑ in his que ꝓpꝛio noĩe tracta
uit ⁊ non ꝑtinẽt eccleſie tunc executio talis ſnĩe nõ dʒ fieri in
redditibus q̃ debẽt cõuerti in vtilitatẽ eccłie ꝑ regulã delictiũ
pſone de reg.iun.li.vi.ſʒ debʒ fieri executio in bis redditibus
q̃ debẽt ↄuerti in vtilitatẽ ꝑſone ipſius clerici qð eſt verum ſi
clericus vltra illã ſolutionẽ ↄdẽnatiõis hʒ vnde viuat:alias
non debʒ manus extẽdere ad taleſredditus.no.in.c.oliz.ſecũ
do.de reſti.ſpo.⁊ in.c.peruenit.de fideiuſ.vide no.per abb.in
c.repꝛehenſibilis.de appel:circa fi.⁊ circa hoc no.ꝙ archidi.
lu. c.ſtatutum. S. aſſ. eſſoꝛem.de reſcrip.lib.vi.tenet indiſtincte
ꝙ redditus bñſficij eccłiaſtici nõ poſſũt capi in cã iudicati.qð
dictuz videtur appꝛobari bar.in alleg.c puenit de fide ĩſtru.
2 ꝓba tſic:q cdlerici ⁊ milites equiparant᷑ vt eſt glo.in.l.ij. S.
ignominie cã:ff de his qͥ no infa.⁊ in.l,miles.ff.de rei vẽ.⁊ in

t
s
ſde
ſti
n,
gi
din

nt
1.

N
huſ.

Gne
k,nih

abs.

eöer
neet
uhi⸗
hotu⸗

tpi⸗
i
wer
ſeauf
Nde.
ten
bn⸗
s
ſchis
hbas

zpent
ariliß
fecnin
ſoe
ſity
is
ſͤne
t

lbni⸗
latis
od
ollecti
erqn⸗
ii gr⸗
cattbi

ce
elroct
feni
Delch
hbus
ruint
lies
gſecß
bbin
chidt.
finde
nig
iſtru.
i5.

17

R

. ſtudeat l. diſtin. ſed pꝛius deuenitur ad patrimonialia mili
tis qᷓ; ad ſtipẽdia eius vt eſt tex.in.l.ſtipẽdia.C. de execu.rei
iudi.ergo idem in clerico bñficiato qð intellige ſi clericus ba
beat patrimonialia:alias in ſubſidium deuenit᷑ ad redditꝰ be
nelicij vt allegato.c. puenit. ⁊ hoc vult tenere ibi Bar.
¶ MNota ꝙ ſicut miles terrene militie nõ põt conueniri vltra
qð facere põt ita ⁊ miles celeſtis militie.vt no.gl.ſingula.in
l.miles.ff.de re iudi.no.bal.in.l.mulierẽ.ff.de bis qui.vt indi.

⁊ in.l.affectiõis.ff.de dona.⁊ in.l.miles ita.S.mulier.ff.de te

ſtamẽ.mili.⁊ fa cit.l.milites.C.loca.⁊ ſic dictũ pꝛimũ extendi⸗
tur ad militẽ celeſtem. ⁊ idẽ videt᷑ dicendum in aduocato: vt
vult ang.in.d.l.miles.⁊ ibi gl.ſic ↄcludit Barba.in.c.odoar⸗
dus.de ſolu.ij.colum. „
¶ Alericus vbi litigando coꝛam iudice ſeculari grauat᷑ põt
imediate papã adire via appellatiõis vel ſimplicis q̃rele.eſt
no. Anto. vt refert abb.in.c fi.de iudi.iij. colum.
¶ Qlericoꝝ familia gaudʒ puilegio foꝛi no.gl.in.c.clericũ.xi
q.i.qð nõ intelligo locum hẽre in ↄducticijs fuiẽtibus qͥ pꝛe
cio ſeruiũt clericis no.ibi Archi.in c.eccłiaꝝ ſuos.xij.q.ij.fa.
qð no. Inno.in.c.ſignificãtibꝰ.de offi.dele.in familia tñ epᷣi
videt᷑ ſpãle ꝙ gaudeat pꝛiuilegio foꝛi.vt.c.fi.de offi. Archi⸗.
Abb. in. c. ij. de foꝛo compe.ij.colum.
¶ Qlericus ſpoliatus põt ſuũ ſpoliatoꝛẽ coꝛã iudice eccleſia

ſtico cõuenire.qꝛ ſacrilegiũ eſt:quod eſt crimen eccłiaſticum

xvi.q.i.in canonibus.⁊ etiam ſi dubium ſit de appellatiõe co
gnoſcit eccłia. vt no. Inno.in.c.ceterũ de iudi.ſed qñ nõ agi
tur de ĩpꝛeſſione vel violẽtia in caſu dubij debʒ ſpoliatoꝛ tra
hi coꝛã ſuo iudice.vt.c.ſi clericus laicũ.de foꝛo cõpe.exquo in
fertur ꝙ in caſu illius.c.cõuenitur laicus coꝛã eccłiaſtico.pꝛe
ciſe rõne veri ſacrilegij ⁊ leſõis vel infertur eccłie rõne iniu⸗
ſte detentiõis rerum eccłie.nam ſi cõueniretur pᷣciſe rõne ſa⸗
crilegij:nõ ſufficeret negatio ad excludendã iuriſditionẽ no.
Abbas in alleg.c.ſi clericus laicũ circa pꝛin. vide.j.laicus
detentatoꝛ. .
¶ Qlericũ ſi laicus trabat ad foꝛũ ſeculare debʒ perdere cam

vt eſt tex.expꝛeſſus in auẽ.ſtatuimus.C.de epi.⁊ cle.qð etiam

bʒ locũ in eo qui trabit clericũ cõiugatũ in his in qͥbꝰ gaudʒ
puilegio clericali.de quibꝰ in.c.vnico.de cleri.ↄiu.li.vidoct.
in.c.ſ diligenti.de fo.cõpe.⁊ ibi abb.ij.coltum.
¶ Qlericꝰ ſi ↄtrahit debita ꝓ ſua ſuſtentatiõe tenet᷑ eccleſia
ſeu ſucceſſoꝛ ſatiſfacere.iuxta no.in.c.i.de ſolu.⁊ in.c.ex pñtiũ
de pig.ſed ꝓ debito ↄᷣcto ad cõmodũ vel vtilitatẽ ſuã ſeu ꝓ
ſuo patrimonio vel ꝓ ſuo delicto nõ tenet᷑ eccleſia.de quo vi
de qð plene no.in.c.peruenit.de fideiuſ.⁊ Ab. in repetitione
c.cum eſſes.de teſta.⁊ ta ngit in.c.olim.ij.de reſti.ſpo.vbino.
ꝙ clericus maxĩe pꝛelatꝰ nõ ↄuenit᷑ vltra qᷓ; facer̃ põt nec poſ
ſit cedere bonis ſicut miles.vt no.in.l.miles.ff.de re iudi.de H̊
plene ꝑ abb.in.c.ij.de pigno.⁊ in.c.odoardus.de ſoluu.
¶ QAlericus non tenet᷑ ſoluere collectas ꝓ poſſeſſiõibꝰ quas
babet. ⁊ vide.j.gabellã ſeu collectas.

¶ NMon eſt vniuerſaliter verũ ꝙ clericꝰ in rebus gaudeat pꝛi

uilegio eccłiarũ.⁊ ideo ↄtra res clerici ſicut ↄtra res pꝛiuati
ꝓcedit pᷣſcriptio.ſentit glo.in.c.qqᷓ.de cenſi.li.vi.no.in.c.poſ
ſeſſiões.xvi.q.iiij.eſt concluſio abb.in.c.ſi diligenti.circa fi.ð
pꝛeſcrip.⁊ ideo glo.in.c.ex litteris.de pig.que diſponit bona
clericoꝛũ gaudere pᷣuilegio eccłiarũ:nõ eſt vſq;q̃q; vera lʒ in
aliquibus caſibus in iure expꝛeſſis gaudeat.et vide in Spe,
ij. de in inte. reſti.S.qualiter.iᷣ.ſed nunquid.vbi concludit ꝙ;
clericus maioꝛ non põt petere in integ.reſti.ſi in rebus ꝓpꝛijſ
fuerit leſus ſecus ſi in rebus eccłie.ad idem glo.in cle.vnica.
de in integ. reſti. in ver. eccłiarũ.que dicit ꝙ ſi non eccłia ſʒ p⸗
ſona clerici ſolum lederet᷑ ex lapſu tẽpoꝛis nõ cõpeteret reſti⸗
tutio.ad idẽ gl.⁊ doc.in.c.pe.de iudi.ad idẽ. DP.⁊ Abb. in fi.
c.cum ſit generale.de fo.cõpe.vbi dicũt ꝙ lʒ raptoꝛes bonoꝝ
eccłie pñt ↄueniri coꝛã iudice eccłiaſtico ſecꝰ in tutoꝛe bonoꝝ
.lerici aut ſuarũ rerũ patrimonialiũ.qꝛ pꝛiuilegiũ nõ dʒ extẽ⸗
di.vt.c.petiſtis depꝛiui.hoc ↄcludit Ant.⁊ Ab.de ſicilia in
c.ſi diligenti.de pꝛeſcrip.in fi.vbi dicũt ꝙ niñ ſit iure expꝛeſſũ
yel ſubſit omnino eadẽ rõ:nõ gaudebũt bona clericoꝛũ eo.pᷣ
uilegio cũ bonis eccłiarũ.hoc idẽ cõcludit Ab. in.c.i.de pig.

qð eſt menti tenendũ.⁊ tangit abb.in.c.venerabilis.de iud:i.

i.colum.⁊ idẽ ab.in.c.ſi clericꝰlaicũ de fo.cõpe.in pꝛin.við.S⸗
bona clericoꝛñ.⁊ vide.jcõſuetuuooo.

¶ ericus gauder in bonis ſuis foꝛo eccłiaſtico non ſoluʒ
de cõſuetudine ſed ẽt de iure ſcripto.vt eſt tex.cum ſua glo.in
c.ſilłr.xvi.q.i.⁊.c.ſi quis de potentibus.xxiiij.qiij.ſpoliãs em̃
clericũ delinquit in eccłiam cũ bona clericoꝛũ dicunt᷑ eccleſie
quo ad tuitionẽ ⁊ pꝛotectionẽ.⁊ ſunt obligata eccłie ꝓ mala
adminiſtratiõne. vt.c. er ̃is de pig. põt tñ dici ꝙ ſi inuadunt᷑
bona clerici cum violẽtia nõ infert᷑ ꝑſone ꝙ licet cõcludat᷑ ex

boc iuriſdictio eccłiaſtici:nõ tñ ↄcludit᷑ ſacrilegiũ no.abb.in

c.cum ſit generale.de fo.cõpe.ij.colum. l
¶ Qlericꝰ pᷣt noĩe eccłie ſue petere ſatiſfactionẽ iniurie.vt.e.
grauis de reſti.ſpo.⁊.c.olim.de iniur.nam licʒ clericus tenea

tur remittere rancoꝛẽ animi:nõ tam̃ ſatiſfactionem iniurie.vt

ino.in.c.ſi quis cõtriſtatus.xc.di.xxiiij.q.iiij.ñ is.⁊.c.conque⸗

ſtus. de foꝛo cõpe. ⁊ ibi Ab. .
¶ Cericoꝛũ appellatiõe in fauoꝛabilibus ↄtinent᷑ mõachi
cum ſint clerici.vt patʒ in rubꝛi.de vi.⁊ hone. clerico.⁊ in ni⸗
gro tractat de monacbhis.in odioſis nõ tũ ↄtinent᷑.qꝛ babẽt
aliã qualitatẽ a clericis ſecularibꝰ. ar.in.c. ſtatutũ.de elec.lib.
vi. ſic etiã in fauoꝛabilibus appellatiõe eccłiarũ veniũt mõa
ſteria.liiij.di.S.hac aũt auctoꝛitate.cum ſe.⁊ no.in.c.ij.ð ſuꝑ.
neg.pꝛeal.li.vi.appellatiõe tũ monachoꝛũ nũqᷓ; veniũt cleri⸗
ci ſecula res.qꝛ nõ cõpetit ethimologia vocabuli.xvi.q.i.pla
cuit. Itẽ ⁊ appellatiõe monaſterioꝛũ nũqᷓ; veniũt eccłie ſecu⸗
lares eadẽ rõne.ſa.in ſimili qð no. Bar.in.hi.ſſ.ad muni.nõ
ſic ecõtrario.facit.c.radulphus.⁊.c.ſignificante.de reſcri.no.
ab. in. c.i.de iura.calum.iij.colũ.
¶ Qlericus licʒ debeat iurare de licentia ſui pᷣlati.vt no.glo.
Hoſt. ⁊ doc.in.c.i.de iura calũ.tñ licet ſine licentia iuret vel te
ſtificetur:nihilominꝰvalet iuramẽtũ ⁊ teſtimoniũ ipſius.nec
viciatur ꝓpter boc actꝰ.vt ibino.Hoſti.⁊ licet clericꝰ nõ de⸗
beat teſtificari ſine licentia pᷣlati.vt.c.qᷓ;qᷓ.xiiij.q.ij.xi.q.ij.te⸗
ſtimoniũ.tñ ſi de facto teſtificet᷑ valet.vt glo.vbi.S.⁊ ideʒ in
religioſo no.glo.in auc.de mona.S.cogitandũ.⁊ idẽ Spe.ti.
de teſti. S. i. ver. Itẽ excipit᷑ ꝙ eſt monachꝰ,. ab. in alle.c.i.de in
ra.calum.vij.colum.
¶ Qlericus põt iuſta cã exigente ſine licentia ſuꝑioꝛis oẽ iu⸗
ramẽtũ pᷣſtare niſi expꝛeſſe a iure ꝓhibeat᷑.eſt ↄcluſio ab.quã
fundat in alleg.c.i.de iura calũ.ix.colum.
¶ ericus bñficiũ ſibi collatũ põt vẽdicare noĩe ꝓpꝛio ſed
ꝓ rebus ipᷣiꝰ beneficij que ſũt eccłie dʒ agere noĩe ecclie.vt ſẽ
tiunt dñi de ro.deci.iiij. Abb.in.c.cuʒ ſuꝑ.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.
circa fi.vide.j.pꝛelatꝰ ſeu bñficiatꝰ.⁊ abb.in.c.lr̃is de cã poſ.
⁊ ꝓpꝛie.circa pꝛin.⁊ lapus ſua alle.li.

¶ Aericꝰ põt defendere eccłiã ſuaʒ ſine mãdato. vide.j. pꝛo⸗

curatoꝛ.verſi.clericis. = 2
¶ Qlericus põt trabere laicũ coꝛã eccłiaſtico iudice ſuper re
ꝓpꝛia.vt eſt caſus in.c.ſi clericus laicũ de fo.cõpe.bona eniʒ
ſunt acceſſoꝛia ad ꝑſonað.c.ſimiliter.xvi.qi.Abb.in.c.eccłia
ſancte marie.xij.colum. MUMvW
¶ Qlericꝰ ↄiugatꝰ ſi facit ſe pꝛomouere ad ſacerdotiũ recipit
verũ oꝛdinẽ vt no.in.c.placet.de cõuer.viu.tñ ſi reſtituit᷑ vxo
ripetenti non habebit exercitium oꝛdinis.Abb.in.c.licet iij.
colum.de elec.vide.j.papa. ðð
¶ Llerici debẽt bẽre pꝛopꝛiũ habitũ vt gaudeãt pꝛiuilegio
clericali.nõ reſpectu foꝛme vt.ſ.barones.qꝛ hocnon reperit
iure cautũ ꝙ clerici hẽãt certũ habitũ:ſʒ q̃daʒ veſtes ſeu colo
res ſunt eis pꝛohibite de quibꝰ in.c.clerici.de vi.⁊ ho. eleric.

⁊Zz in cle.i.de elec.ad fi.⁊ de veſtibꝰ ſericis vide gl.xxi.q.iiij.in

ſumma.⁊.c.vnico.de cleri. iug.lib.vi.⁊.c.ñ iudex.de ſen.exc.
eo.li.abb.in:.c.tranſmiſſaʒ.ij.colũ.de elec. Yè
Si otra clericũ delinquẽteʒ non põt imponi ↄdigna pẽa
ꝑ eccłiaʒ ꝓpter grauitatẽ delicti põt de facto relinqͥ iudici ſe

* culari puniendꝰ de iure.ar.in.c.i.de homi.li.vi.no.plene ⁊ no

tabiliter abb.in.c.at ſi clerici.de iudi:⁊ tangit in.c.cũ non ab
bomine eo.ti.circa pꝛin. SDðJUMW
¶ Qericꝰ malefactoꝛ ſi timet᷑ veriſiłr de eiꝰ fuga vł aliter ab
inſtantia cõpeſci non põt niſi capiat᷑ ſiue boc fiat ꝓ publico
intereſſe ſiue pꝛiuato ĩpune põt a laico capi:cũ talis captura
ſit licita ⁊ meritoꝛia nec ſit dyabolica ꝑſuaſio ĩmo diuina foꝛ
titudo vt delicta non remaneàt impunita in quo verſat᷑ pu⸗
blica vtilitas ⁊ includit᷑ etiã pꝛiuata.vt.c.vt fame.de ſen.exc.
⁊. c.non eſt inferẽda.⁊.c.foꝛtitudo.xxiij.q.iij.nec in hboc canõ
otra dicit il.ſi quis in ſeruitute ff. de ſur. ? Bart. in. l fi. (de
d iij

H

erbi. ? tranſmit. reis. ⁊? ius ciuile ſuꝑ boc eſt fundatum ſuper
optima rõne naturali.⁊ ſic ceſſat omnis dołꝰ.⁊ ꝑ ↄũs ceſſat
diſpoſitio. c.ſi quis ſuadente.eſt concluſio abb.in.c.cũ nõ ab

Honmine de iudi.iij.colum.

¶ Eericus de nocte illicite incedẽs põt impune capi a fami
lia ptãtis ⁊ ſuo iudici pñtari.qꝛ hᷣ fit ad repꝛimẽda delicta qꝗᷓ

foꝛte per eum poſſent de nocte cõmitti.vt.c.conſuluit.de offi.

dele. no. bal.in.l. ſi qua per calũniã. C. de epi.⁊ cle.idem ſi time
tur de fuga ipſius clerici dum ſuus pᷣlatus adiret᷑.ar.in autẽ.
de defen. eiui. 2.l. deſertoꝛẽ. ff. de re mili. Abb. in. c. cum nõ ab
phomine de iudi.iij.colum. “è”ñcü
¶ Qericus ſi eſt in fuga vel recedit cũ re creditoꝛis põt ipſe
creditoꝛ eum capere ꝓpꝛia auctoꝛitate. vt ſentit Inn. in. c. ſi
vero. de ſen. exc. ⁊.c.olim.de reſti.ſpo.⁊ non ſolum hoc põt fa
cere creditoꝛ:ĩmo ⁊ ſibi auxiliũ pᷣſtans.eſt ↄcluſio ab.in.c.cũ
non ab homine. de iudi.iiij. colum.

¶ Mlericus depꝛehẽſus in fra ganti crimĩe vel in actu ꝓpinqͥ

ſiue capiat᷑ a clericis ſiue a laiciſ punit᷑ vt in notoꝛio:nec in B
iura faciũt dr̃iam. facit.c.cum dilectus.de pur.ca.eſt cõcluſio
abb. in. c. cum nõ ab homine. v. colum. 22
¶ QAlericus malefactoꝛ ſi ſepe captus a ſuo iudice ſepe captu
ram eliſit ⁊ frangendo carceres ⁊ deterioꝛa ↄmittẽdo taliter
ꝙ nõ põt ipſuʒ cõmode caſtigare cum non hẽat penã moꝛtis
relinquitur iudici ſeculari vt iponat liĩmaʒ penã.⁊ hic eſt ve⸗

Ius intellectus.c.cum nõ ab homine.ſᷣm abb.ibi.vide.j.coꝛri

¶ QAlericus ꝓpter maleficiũ ſuũ depoſitus ſecuta incoꝛrigibi
litate trina ãmonitiõe pꝛemiſſa vt ſe coꝛrigat debʒ excõicari

vt. c. ſacro.de ſen.exc.⁊.c.cõſtitutionẽ.eo.ti.li.vi.immo ſi poſt

excõicationẽ nõ reſipiſcit dʒ anathematiʒ ari ſᷣm foꝛmã.c.cuʒ

nõ ab homie.de iudi.ſi oẽs iſtos tres gradus ↄtẽpnit cõpꝛi⸗

mitur ꝑ iudicẽ ſecularẽ.nã cuʒ poſtea eccłia nõ hẽat vltra qͥd
facere vel de facto non põt ipſum hẽre vel ſepe habuit ⁊ eliſit
capturã deterioꝛa delicta cõmittendo vel vagando:nec põt
baberi ſpes de coꝛrectiõe traditur curie ſeculari nec requirit
de neceſſitate ad hoc declaratio iudicis eccłiaſtici nec alia re
quiſitio.eſt cõcdluſio Abb.in.c.cuʒ nõ ab hoĩe.de iudi.vbi ad
dit ꝙ in tali caſu pñt recipi teſtes lite nõ ↄteſt.⁊ ꝑte non voca
ta.⁊ ad hoc no.tex.in.c.fi.de hereti.li.vi.⁊ ſentit Bar.in.il.ait
ptoꝛ.S.ſi debitoꝛẽ.ff.de his qͥ no.infa.alias in alijs caſibus
ad ĩponendã penã legis requirit᷑ partis vocatio ⁊ cognitio
vt eſt glo.nota bilis in cle.pñti.de cenſi.⁊ in cle.ij.de penis.vi
de.j.incoꝛrigibilis.
¶ Aericꝰ licʒ de cõſenſu ſui epᷣi poſſit teſtificari in cauſa ciui
li ſeu criminali coꝛã iudice ſeculari ⁊ ↄtra eum obijciat᷑ crimẽ
poterit ipſe laicus de crimĩe obiecto cognoſcere nõ ad puni

endum clericũ teſtificantẽ:ſed ad repellendũ eiꝰ dictuʒ ſeu te

ſtimoniũ.vt.l.iulianꝰ.in fi.ff.de his qui no.infa.nec ob.l.nul⸗
lus.C.de teſti.qꝛ lex ciuilis nõ aſtringit clericos qͥ bñt ſpecifi
cum pꝛiuilegiũ ⁊ ſunt ꝓꝛſus alterius iuriſdictiõis.eſt conclu⸗
ſio ab.in.c.verũ de foꝛo cõpe.vi.colum.
¶ Qlericꝰ heres nõ cõficiẽs inuẽtariũ lʒ de iure ciuili teneat
vltra vires hereditatis nõ tñ tenet᷑ eccleſia heres. Bar.in.l.
i. C. de ſa croſan.ec.⁊ bal.in.l.fi.C. de iure deli.Ab in.c, ecclia
ſancte marie.de cõſti.viij.colum.
¶ Qlerici appellatiõe an ↄtinet᷑ canonicꝰ vel alius in digni
tate ↄſtitutus.vide.S.canonicus.

¶ Qericus nõ põt ſe obligare ad penã ꝑdendi bñficium. vi⸗
de.j.o bligatio. J 1

V¶ Qericꝰ recipiẽs oꝛdines ꝓpter bñficia cõſequẽtia cõmit⸗
tit ſymoni ã mẽtaleʒ.qꝛ intendit ſuire deo ꝓpter vtilitatẽ be⸗
neficioꝛũ.no.glo.ilxxiij.di.c.conſuluit.nõ tamẽ tenetur in foꝛo

aĩe beneficia illa reñ gnare lʒ teneatur ſatiſfacere de peccatoꝰ

per pnĩam.vt.c.fi.de ſymo.cũ ſymonia mẽtalis non obligat
quẽ ad reſignationẽ bñ ficioꝛũ.ſecus dic vbi pꝛeceſſiſet pa⸗
ctum.qꝛ dericus dixit nolo oꝛdinari niſi ꝓmittatis mihi tale
bñficium ↄferre.qꝛ tũc eſt ſymõia expꝛeſſa ⁊ obligat ad renũ
ciandum.vt.d.c.fi.de ſymo.notat Abb.in.c.cum ad noſtraʒ
de electio. 3
¶ Aericꝰ qͥlibet ðꝛ maritꝰ eccłie ſue.vide.j.matrimonium.

¶ Qericus an põt cuʒ bona cõſciẽtia retinere plura bñficia

ſimplicia. vide.v.beneficiu m.
¶CQleric etiq de p̃unonialibus nõ tencet᷑ ſoluere gabellas

—

foꝛtius nec collectas. vt. e. maſſana. de elec. t ibi abb. in fl. D

¶ Qericus an põt ſine peccato dare fructus bũficioꝛũ ↄſan
guineis.vide.j.ſymonia. .

—

¶ Qerici ⁊ ſi bñt tpalia a rege dũ tũ nõ in feudũ nõ ſubijciũ
tur regi ſʒ ſequũtur pꝛiuilegia ⁊ foꝛũ clericoꝛũ.vt.c.nouerint.
x.q.i.⁊.c.ꝗduerſus.⁊.c.non minus.de ĩmuni.eccl.ſʒ rõne feu⸗
di ſubijciunt᷑ regi.vt.c.verum.de foꝛo cõpe.Inno.⁊ ab.in.c.

ſolite. de maio. ⁊ obe.

¶ Qerici ſeculares curã non hñtes ſi reſtiterũt aliqñ obedi
re ſuo pᷣlato vłregulares ſuo abbati vł pꝛioꝛi pñt cõpelli ad

iurandũ obedientiã. vt.c. legebat᷑.⁊.c.cum in eccleſijs.de ma

io. ⁊ obe. ⁊ ibi Abb. .J
¶ Qlericus rectoꝛ eccłie obligatꝰ ad obfuãtià ↄtractus ꝑſo
nalis an põt uenire vł reſtitutionẽ ꝓ eccłia peter̃ ⁊ an tene
atur vltra qᷓ; facere põt.vide.j.rectoꝛ eccleſie. .
¶ Qlericus an ⁊ qñ põt aduocatiõis officiũ exercere.vide.s.
aduocatus ꝑ totum.
¶ Qlericus vł eccłia põt petere reſtitutiõeʒ coꝛã iudice eccle
ſiaſtico aduerſus contractum initũ cum laico.vide.j.eccleſia
poteſt petere. 1
¶ Qlericꝰ minoꝛ põt rõne leſõis petere reſtitutionẽ in ĩtegꝝ
ꝑ bñficiũ etatis.qualitas ergo clericatus nõ excludit a petiti
one reſtitutiõis etiã in rebus tẽpoꝛalibꝰ.vt.c.conſtitutus de
in integ. reſti. ⁊ ibi Abb. 2
¶ Qericus frater an tenet᷑ alere vel dotare ſoꝛoꝛeʒ inopem
vide.j. dotare. * J
¶ Qerici pñt cõpꝛomittef̃ in laicũ cauſas tẽpoꝛales.vide.j.
cõpꝛomittere poſſunt clerici. .
¶ Qlerici lʒ ſint puilegiati vt nõ teneant᷑ pꝛeſtare cautionem
ſudicio ſiſti.vt in aucẽ.de ſanc.epi.S.ſi quis pꝛo pecũiaria.no.
in.c.qm̃.S.in alijs.vt lit.nõ cõteſ.ſemel tñ cõtumax põt aſtrin
gi ad cautionẽ iuratoꝛiã.⁊ ſi deuẽtũ ſit ad miſſionẽ nõ audit᷑
niſi pꝛeſtita cautiõe.vt alle.S.in alijs.⁊ ibi abb.⁊ no.ſpe.in.c.
ꝓut de dolo ⁊ contu.
¶ lericus ciuitatis veljville põt ſine epᷣo ↄſtituere vniuerſi⸗
tatem ⁊ creare ſindicũ.vide.j.vniuerſitatem. òè
¶ Qlericꝰ põt in vinculis detineri ꝑ ſuꝑioꝛẽ ſuũ donec ſatiſ⸗
fecerit de delicto.licʒ actũ ſit ciuiliter.⁊ etiã põt ob bãc cãm
toꝛqueri.vt.c.i.de depo.facit.oſſi clericos.de ſen.exc.lib.vi.⁊
c.dilectus.de appel.⁊ ibi ab. in pzin. 2
¶ Qlericus nõ eſt irregularis ꝑ ſolã effuſionẽ ſanguinis. vi⸗
de.j.irregularis. =ð
¶ Qericus actualiter degradatꝰ nõ poterit Zbere mr̃imo⸗
niũ.qꝛ lʒ ꝑdit omne pꝛiuilegiũ clenicale.vt in.c.ij.de penis.li.
vi.tamẽ ſemꝑ retinet caracterẽ rõne cuiꝰ ſi de facto celebꝛarʒ
cõficeret verum coꝛpus xpᷣi.vt ibi no. Jo.an. Abb.in. c.i. qui
cle.vel vouen. L
¶ Qericus lʒ nõ põt eſſe ꝓcuratoꝛ gñalis in foꝛo ſeculari pᷣt
tñ eſſe ꝓcuratoꝛ laici in vna cã.⁊ põt eſſe ꝓcuratoꝛ alteriꝰ cle
rici in oĩbus cauſis in foꝛo ſeculari. Frede.ↄſil.clxiij.⁊ ſingu
lariter ꝑ Inno.in.c.vnico.de obli.ad ratiocinia.⁊ in.c.ſjʒ nec
ne cleri.vel mona.Archi.in.c.ꝑuenit.lxxxvi.di.abb.in.c.ꝑ ve
nerabilẽ.qui filij ſint legi.i.colum. ODU
¶ QLlericꝰ an põt recõueniri criminaliter vel ciuilit vide.j.re
conueniri non poteſt.
¶ Aericꝰcriminoſus an põt tradi curie ſeculari dĩũmodo nõ
poſſit coꝛrigi ꝑ eccłia m.vide.j.crimina. êD
¶ ericus incoꝛrigibilis nõ dʒ mitti in caꝛcerẽ vt ſtatiʒ.vi⸗
de.j.cõtumax cleriius.
¶ Qlericoꝛũ iniuria ꝑtinet ad xpᷣm cuius legatiõe fungit᷑ vt
c accuſatio.in fi.xij.qij. —=
¶ Qerici cõiugati vxoꝛ an gaudeat pꝛiuilegio clericali.við
j.vxoꝛ clerici.
¶ Qericus põt ↄtra laicũ a gere interdicto vti poſſi.coꝛã ec⸗
cleſiaſtico.vide.j.interdicto vti poſſidetis.
¶ Qlericus ſi trahat᷑ inuitꝰ ad iudiciũ ſeculare dʒ ꝓteſtari ſe
clericũ ⁊ ꝙ non dʒ coꝛã illo rũdere.⁊ ſi iudex pꝛecipiat vt reſ⸗
põdeat tunc ꝓteſtet᷑ ſe hoc facere minis pᷣfecture vel metu ip
ſius iudicis no. Spe.ti.de cõpe.iudi.adi.S.i.ver.⁊ qũq;. Jo.
an. in. c.ſi diligẽti. de fo. cõpe.⁊ ibi abb.vi.colum.
O Elericũ trabẽs ad vetitũ examẽ qua pena punit᷑.vide ple
ne Abb. in. c. ſi diligenti. de fo. cõpe.

¶ Qerici beneficigti dicunt᷑ ſtipẽdiarij dei qꝛ datur eis röe

.

ſeii
inn.
feu⸗
ine

iad
enng

foe

famulatꝰ. vt colligit ex. c. diuerfis. de de. din ex quo poͤt infer

ri ᷣm Jo.cal.in.c.i.de cele.mi.clericos teneri ad reſtitutiõem
fructuũ bñficioꝛũ ſuoꝛũ qñ ceſſãt ab officio diuino.allegat rõ
nẽ Abb. in alle. c. diuerſis. qꝛ bñficia non vident᷑ eis collata
ob turpẽ cãm ſʒ vt famulent᷑ deo.ergo cã ceſſante cõpetit re⸗
petitio.vt.ff. ⁊.C. de cõdi.ob.cãm.ꝑ to.de boc plenius ꝑ ab.
poſt JYo. cal. in alle.c.i. de cele. mi. l
¶ Merici an licite poſſent ↄhere mr̃imoniũ ſicut greci ſi eccle

ſia ᷣ ſtatueret.vide.j.ſtatuere põt eccleſia.⁊.j.lex vtinentie.

¶ Qlericus an ↄpellat᷑ pꝛeciſe vel cauſatiue deferre babitum

2⁊ tonſurã dericalẽ. no. abb.late in.c. Johãnes.de cleri.ↄiu.

¶ QAericus ↄiugatꝰ an põt obtinere bñficiũ eccłia ſticũ in ti

tulũ vel diſpẽſatiue.vide ab.in.c. Jo.de cle.ↄiug.iij.colum.

¶ Qlericus qui eſt miles dei non eſt capax militie ſecularis.
vt in. c.fi de cleri.ↄiuga. Iteʒ ⁊ miles ſecularis põt effici mi⸗
les dei.etiã ſi ſit rex vel baro.xx.q.iij.pᷣſens.⁊ clericus in mĩoꝛi

bus cõſtitutꝰ aſſumẽdo militi ſecularẽ nõ deſñinit gaudere
pꝛiuilegio clericali.vt ſentit Inno.in.c.i.de apoſta.qð veruʒ

niſi faciat actum ↄ clericatũ.vt ſeua exercendo vel eundo ad

bellum. nã exquo eligit riam vitã ĩme diate ꝑdit pꝛiuilegiuʒ
clericale.vt.c.cũ renũciat᷑.xxxij.q.i.idẽ ſi iurauit non euitare

moꝛtez ꝓ republica.nã eſt actus ↄtrariꝰ clericatui cñ clerica⸗
tus officiũ reddit clericũ inbabilẽ ad pugnandũ etiã ↄtra in
fideles.vt.c.ex multa.de vo.no.Abb.in.c.ti.de cle.coniu.
¶ Qericꝰ ſi ſt abñs a bñficio ſuo quaſtter ꝓcedat᷑ ↄtra euʒ

vt reſideat.vide.S.abũs a bñficio.cuʒ ſe.vbi vide qualiter ꝓ
cegditur ↄtra clericũ vagabundum.

9„

V¶ Aliericus abũñũs cauſa ſtudij an põt percipere fructus bene
ficij. vide.j.ſtudium. — .B
¶ QAlericus bñſiciatus põt licite viuere de fructibus bñficij

⁊ ↄfuare pr̃imoniũ ꝓ ſuis beredibꝰ dũmodo honeſte viuat

eſt concluſio Ab. poſt aliquas opi.rias in.c. eps.de pꝛebẽ.
¶ Qlericꝰ lʒ non ſit bñficiatus nec hẽat eccłiam nibilom inꝰ

gaudet in bonis pr̃imonialibꝰpuilegio clericali ſicut in bõis
eccłie.vt no.glo.fi.in.c.ep̃s.de pꝛeben.non eſt ergo vera glo.

c.ex lr̃is. de pigno.que vult innuere ꝙ ideo bõa clerici gau⸗

ent pꝛiuilegio clericaliqꝛ ſunt obligata bñficio ꝓ mala ad
miniſtratiõe.naʒ rõ non pꝛocedit.qꝛ ex ea ſequeret᷑ ꝙ nõ hñs

bũficium nõ gauderet h̊ puilegio:pnilegiũ ergo cõpetit alia
rõne.qꝛ bõa ſũt acceſſoꝛia ad perſonã.nã ꝑꝑ pꝛogatiuà ꝑſo

ne ſepe pᷣuilegiant᷑ ipſiꝰ bona.il.ij. C. de epi.⁊ cle.⁊ vide no.in

c.ſi clericus laicũ.de fo.cõpe.no.ab.in alle.c.epᷣs.in fi.við.õ.
e.v.nõ eſt vniuerſali ter. vide. S. bona clericoꝛum.
¶ Qlerici etiã ſeculares tenent᷑ ad hoſpitalitatẽ. qð intellige
Fſm Inno.in.c.monachis.de pᷣben.ad ſolitã iuxta metas fa⸗

cultatis.nõ em̃ tenent᷑ oẽs recipere ⁊ poſtea mendicare ſed pᷣ

ſubueniẽdũ eſt fuitoꝛibꝰ.vt.c.de eccleſijs edificã.¶ Item re⸗
parãda eſt eccłia.vt.c.paſtoꝛalis.de his q̃ fit a pᷣla.de alijs

auũt redditibus poterit tenere hoſpitalitatẽ.⁊ B veruʒ niſi ſit
tãta neceſſitas ꝓximi ꝙ fame moꝛiat᷑ niſi eidẽ ſubueniret᷑. nã

tunc etiã eccłia teneret᷑ vendere mobilia ⁊ ĩmobilia bona:et
etiã vaſa eccłie.c.aurũ.xij.q.ij.ſj hoc caſu etiã quo ad laicos
elemoſyna eſt in pꝛecepto.ixxxvi.di.paſce.xlvij.di.c.ſcut.no.
Abb. in. c. de monachis.ð. alle.
¶ QLlericus dimittẽdo bñficium in quo fecit expẽſas depatri
monio an habeat ius retentionis vel poſſit eas petere.et vi⸗
de.S.beneficiatus qui in pꝛimo.
¶ Aericus cũ ſit miles celeſtis gaudet pꝛiuilegijs militis ſe⸗

culi.nec poteſt donare concubine:nec pꝛopter debita cedere

bonis ⁊c.vide.j.donatio.ver.quemadmodum.
¶ QMiericus claudus vel defoꝛmis an ꝑmittatur celebꝛare vi⸗
de.j.infirmitas.ver.ſ. clericuis.
¶ Miericus ꝑrochialis ſi non põt cõgrue viuere de redditibꝰ
eccleſe pñt ꝑrochiani cõpelli ad ſbi ſubueniẽduz. ꝓ hoc fac.
glo. de conſe. di.i.oĩs xpᷣianus.⁊ qð no.in.c.de bis.de eccle.
edi.qdð intellige qñ ſacerdos aliter viuere nõ põt alias aũt te
net᷑ ex ꝓpꝛia indruſtria vitã querere.⁊ imputãduʒ ẽ ſibi ꝙ bñ
ficium exiguũ acceptauit.xci.di.dlericꝰ victũ.⁊.c.i.de cele.miſ.
pꝓ boc facit qð no.doc.pꝛecipue Jo.an.in.c.ex pñtiuʒ.de pig.
vbi ſentiũt ꝙ etiã res eccleſie põtpᷣlatus pignoꝛare ꝓ ſuſten

tatio ne ſi aliter viuere non põt.facit.c.aurũ habet eccleſia.xij.

q.ij. boc tenet Abb. in. cde rectoꝛibus, de cle. egro. vige. . ec⸗
cleſia ſi eſt impotens.

¶ Pꝛelbyter pfochialis eſt pᷣlatus in foꝛo pñiali et bo e lat
go ſumpto vocabulo.ſtricte aũt nõ dicit᷑ pꝛelatꝰ.no.ꝑ Pau.
in cle.dudũ de ſepul.et quod not.in.c.ij.de iu:et.c.tua nos.de
cle.egꝛo.vbi hoc no. Abb. i. colum.
¶ Qlerici inferioꝛes an pñt ſtatuere certuʒ numerũ clericoruʒ
vl alia ſtatuta facere ſine conſenſu epᷣi.vide.j.eccleſia inferioꝛ
¶ ericus excedens modũ in defenſione rerum au incurrat
excõmunicationem.Abb. in. c. olim. de reſti. ſpooll.
¶ Qericꝰ nõ eſt in carceribꝰ detinẽdꝰ ꝓpter crimẽ anteqᷓ; de
crimine ↄſtet ſine pena excõicatiõis.vt patet ꝑ.c.ſ clericos.
de ſen. exc.li.vi.qð pᷣſupponit qð ꝓpter ↄmiſſos ab eis exceſ⸗

ſus kwe iaʒ ↄſtabat ſm Archi.ibi iudici eos cõmiſſos.iõ

dicit ibi Jo. an.ꝙ cauere dñt pᷣlati nr̃i tẽpoꝛis qͥ ↄſtitutos in
ſacris ⁊ dignitatibꝰ detinẽt inuitos ſᷣm ſuũ arbitriũ.⁊ ne ni⸗
mis ad talia ſint ꝓmpti idẽ Hoſti.⁊ Jo. an.in.c i.de depo.
⁊ boc maxime ſi clericꝰ ẽ paratꝰ ⁊ offert cautionẽ de ſtãdo iu
ri.⁊ foꝛtius ſi appellat.qꝛ tũc appellatiõe pẽdente detinẽduſ
nõ eſt ſi de crimine nõ ↄſtat vt ita dixeriʒ.ar.in.l.diuus.de cu
ſto.reo.eſt concluſio Jo.cal.in ti.de appel.cõſil.iij.
¶ Qericꝰ põt laicũ criminalit accuſare.vide.s.accuſare non
poteſt clericus.
¶ Aericus tenet᷑ de fructibꝰ eccłie ſubuenire parentibꝰ po⸗
tius qᷓ; alijs.⁊ vide.S.alimẽta.ver.ſubuenire.

¶ QAlerici quẽ habitũ debẽt habere vt gaudeant pꝛiuilegio

clericali vide no.in. c.clerici. de vi.⁊ ho.cle.⁊ gl.in cle.i.ð elec.
¶ Qlericꝰ in ſacris ſeu etiã in minoꝛibꝰ oꝛdinibus ↄſtitutus

bñs bñſficiũ dicit᷑ apoſtatar̃ reliquẽdo habitũ clericalẽ.vt no
tat Inno.⁊ Hofſt.in.c.ex lr̃rũ.de apoſta.⁊.c.i.de voto.l.di.
c.fi.⁊ ideo tales pñt ↄpelli pᷣciſe ad reaſſũptionẽ habitꝰ ⁊ tõ

ſure.vt.c.tue.de apoſta.⁊.c.pe.eo.titu.⁊ no.in.c. Johann.de

cle.ↄiu.Si aũt ſit clericꝰ tõſuratꝰ tm̃ ⁊ nõ poſſidens bñficiũ

tũc nõ dicit᷑ apoſtatare.no. Inno.in alleg.c.tue:nec pᷣciſe cõ⸗
pellit᷑ ad deferẽdũ ha bitũ nec tõſurã.fa.cle.qm̃.de vit.⁊ ho.

cle.vbi clerici in minoꝛibꝰ oꝛdinibꝰ nõ puniũt᷑ ex deſertione
babitꝰ ſeu poꝛtãdo veſtes inhoneſtas ſi deferãt tõſuraʒ.ſecꝰ
ſi ꝑ oĩa incedũt vt laici qꝛ tũc facto renũciant pᷣuilegio cleri⸗

cali eſt tñ v alde tutũ vt oẽs tales ãmoneat epᷣs ꝓ ſcõo ⁊ ter⸗

tio vt reaſſumãt bhabitũ ⁊ ſi nõ reaſſumãt ꝑdũt oẽ pꝛiuilegiũ
clericale.vt in.c.in audiẽtia.de ſen.ex.nã alias ſequerent᷑ mul
te a bſurditates.qꝛ multi recipiũt pꝛimã tonſurã nõ vt velint
clericaliter viuere ſed vt depᷣhenſi in criminibꝰ poſſint effuge
re penã ſecularẽ.ideo tutũ ⁊ bonũ eſt illã ãmonitionẽ pᷣmitte
re.vt.ſ.incedãt vt clerici:vel nullo mõ gaudeãt puilegio cleri⸗
cali.⁊ ſic poterũt cõpelli cãtiue.no.ab.in.c.tua de apoſta.
¶ lericꝰ ↄiugatꝰ ſi in aliquo cãu ꝑmiſſo a iure pmoueatur
ad oꝛdines põt de redditibꝰ bñficij ꝓuidere vxoꝛi ⁊ filijs ſi ñ
bʒ aliũde.ĩmo potius illis qᷓ; extraneis.vt no.in.c.i.de coha.
cle.⁊ mu.⁊ eadẽ rõne põt ſacerdos filijs illegitimis ꝓuid ere
lʒ peccat eos ꝓcreãdo.licite tũ põt de bõis eccłie eis alimen
ta ipẽdere.cũ teneat᷑ puidere pauperibꝰ. pꝓ h fac eqͥtas.c.cuʒ
bẽret. ð eo qͥ dux.in ma.no.ab.in.c. iugatꝰ.de cle.ↄiu.
¶ QAlericꝰ ſecularis an poteſt intitulari in monaſterio.⁊ vide
doc.ſignanter ab.in.c.fi.de ſta.⸗mona.
¶ Qerici nõ debẽt ire ad bellandũ nec debẽt alios ĩpugnar
etiã ſi ageret᷑ de recuꝑatiõe terre ſancte qꝛ clericatꝰreddit eoſ
inhabiles ad pugnandũ etiã ſaracenos.vt ꝓbatur in.c.ex
multa de voto.⁊ per ab.in.c.ij.de ĩmu.eccle.
¶ erici nõ tenent᷑ ad cuſtodiã ciuitatis ſeu opidi vbi mo⸗

rantur ſi marxĩa neceſſitas non vꝛget.excuſant᷑ em̃ quia non

debent auocari a diuinis officijs.vt.c.cypꝛianus.xxi.q.iij.⁊
l.i. C. de epi.⁊ cle.⁊.l.placet.C.de ſacroſan.ec.⁊ Abb. vbi. Sz.
¶ Cierici tenent᷑ ad cuſtodiẽdã ciuitatẽ ſeu opidũ vbi ↄmo
rant᷑ q ĩminet maxiĩa neceſſitas ita ꝙ ſine eis nõ põt cõmo⸗
de ciuitas ob oppᷣſſiõe ⁊ inuaſiõe cuſtodiri.ar.in.l.nullus.C.
de curſu publi.li.xij.qdð dʒ intelligi ꝓpter inſtãtẽ neceſſitateʒ
nã quilibet tenet᷑ ſuã patriã defendere pᷣſertim cñ clerici ipſꝰ
defenſiõe ꝓtegant᷑ oꝛphani ⁊ vidue ⁊ alie miſerabiles ꝑſone
ꝓ quibus epᷣi ⁊ alij clerici debẽt ſũmoꝑe la boꝛar. lxxxvij. di.
⁊. clicʒ.cũ quattuoꝛ.c ſequẽ.facit.c.i.⁊.c.fi.de poſtula.qꝛ qui

libet tenet᷑ ꝓpulſare iniuria inferẽdaʒ toti ciuitati.facit.c.pe.

de homi. vbi tꝑe inuaſiõis ciuitatis pñt derici vna cũ laicis
etia arma mouere ⁊ pugnare nec efficiunt᷑ irregulares ex occi
ſiõe alioꝛij:niſi ipſi ꝓpꝛijs manibus occiderẽt q;tuncũq; vul⸗
d uij

NFrne

nerauerĩt. ⁊ B ↄcludit ab.in alleg.c.ij. de inu. eccle.ſed in cãu
iſto ſpãli crederẽ ꝙ pñt ꝑ epᷣm nõ ꝑ ciuitatẽ ſeu per iudicem ſe
cularẽ cõpelli de cõſti.eccłia ſancte marie.⁊ no.Hoſt.in alle.
c.ij.idẽ no.doc.in.c.i.⁊.ij. de cle.percuſſoꝛe.
¶ Qericus qui in fraudẽ clericoꝛũ pauperuʒ occupat plura
bãñficia ⁊ ſimulatoꝛ grauiter peccat.vide.j.pauper.
¶ Qlerici ⁊ eccłie ſoluũt collectã ſeu ↄtribuũt vna cuʒ laicis
in rebuſpublicis ⁊ comunibꝰ lʒ ad hoc non teneant᷑ de rigoꝛe
luris:debẽt tñ plura ↄcurrere. Pꝛimo ꝙ illud deliberet epᷣs
cum clero.vt in.c.non minus.de ĩmu.eccle.ex quo nota qꝙ in
tangentibus totũ clerũ non ſufficit eᷣm hẽre ↄſiliũ ſui capitu
li:ſʒ opoꝛtet ꝙ interueniat ↄſenſus cleri facit cle.i.⁊.ij.de cen
ſi.⁊ qð no. Inno.in.c.veſtra.de loca. Scðo requirit᷑ ꝙ ĩmine
at maxĩa neceſſitas vel vtilitas ciuitatis vt alle.c. nõ minus
Tertio requirit᷑ ꝙ laicoꝛũ facultas nõ ſuppetat ⁊ ſic dʒ ĩ ſub
ſidium fieri vtibi.Quarto requirit᷑ ꝙ fiat romano pontifice
ꝛius conſulto.vt.c.aduerſus.de ĩmu.eccle.putat iñ abb.in
alleg c. nõ minꝰ. qꝙ vbi tanta neceſſitas ĩmineret ꝙ nõ poſſet
ſine magno periculo ⁊ ſcandalo recurſus hẽri ad papã:tunc
ſufficeret deliberatio epᷣi ⁊ clericoꝛũ.ar.in.l.tutoꝛ q repertoꝛi
um.ff. de admi.tu.⁊ eoꝛum que ipſe abb.no.in.c.fi.de ele.no.
Abb. iin alle. c.nõ minus.⁊ vide.j.eccłia tenetur ad minus.cũ
ſequentibus verſi.
¶ CQlerici ⁊ eccłie ad que mumera ⁊ onera teneant᷑.videlate
abb.in. c.non minus.de ĩmu.eccle.
¶ Qericus fugiẽs ad eccłiam an põt extrabi ꝑ eccłiaſticum
iudicẽ.vide.j.eccłia.ver.ab eccłia extrahi põt.

¶ Qlericꝰ etiã ↄiugatꝰ non põt ꝑſonaliter diſtringi ꝑ iudicẽ

ſecularẽ etiã in cã cepta coꝛã laico ante clericatũ dũ tñ poꝛtet
habitũ clericalẽ.no.de obli.ad ratio.c.vnico.vt refent Lapꝰ
ſua allega.xli.
¶ Qlericus vel canonicꝰ an ⁊ qñ põt agere vel defendere vk
excipere ꝓ rebꝰ ecc łie vel pᷣbende ſeu bñficij ſui vł an debeat
agere noĩe eccłie ſue vel noĩe ꝓpꝛio.vide nõbili ⁊ plene La⸗
pum ſua allega.li.
¶ Clericꝰ ↄiugatus an põt detineri ꝑ iudicẽ ſecul arẽ ꝓ de⸗
bito pecuniario vltra alia iura.vide no. Lapũ ſua alleg.cxv⸗
iij.ↄtrariũ ego fundaui in repetitiõe mea ſuꝑ.c.clericũ.xi.q.i.
O QAlericꝰ degradatꝰ vł ðpo ſitus an põt cõficer̃ coꝛpus xpᷣi
vide.j.miſſa ver.clericus depoſitus.
¶ Qlericus in minoꝛibꝰ ↄſtitutꝰ põt ſicut pᷣſbiter irregulari⸗
tatẽ incurrere ſi in officio ſuo ſicut pꝛius adminiſtrat.eſt con
cluno doc.ſignanter Pe.de ancha.in.c.ij.de cle.excõ.⁊c̃.
¶ QAlericus ↄſulẽs in cõſilio reis in crimiĩe an efficiat᷑ irregu
laris.vide.j.cõſiliũ.ver.in conſilio.
Q¶ QLlericus ↄiugatꝰ delinquẽs abiecto babitu ⁊ tõſura cle
ricali ſi vt laicꝰ ↄuerſat᷑ depᷣhenſus in maleficio non defendi

tur ab ecckia etiã ſi poſt dephenſionẽ reaſſumat habitũ ⁊ tõ

ſurã.vt.c.ex parte.iij.de pꝛiui.⁊.c.vnico.de obli.ad ratio.⁊ ta
lẽ clericũ ꝑcutiẽs nõ eſt ercõicatus.de ſen.ex.c.iij.⁊ in.c.in au
dientia.⁊.l.ſi ignoꝛas.ff.loca.
¶ Merici nullꝰ heres ꝓximioꝛ videt᷑ q; eccłia que ipſuʒ dño
ſociauit baptisando.ſ.⁊ oꝛdinando illũ.vt.c.ij.de penis.exqᷣ
no.qꝙ eccłia ſuccedit ab inteſtato pᷣſbitero defũcto tanqᷓ; pꝛo
ximioꝛ ↄſanguineus.vt ibi no. Pe.de ancha.⁊ vide qð no.
Inno. ⁊ Jo.an.in.c.cũ in officijs.de teſta.
¶ Qlericꝰ põt licite in defenſionẽ patrie naues ad pugnã gu
dernare. ⁊ alios ad pugnã defenſiõis incitare ⁊ intantũ con
ſtringere hoſtes vt aggreſſionẽ dimittãt.de cler.ꝑcuſ.c.i.⁊ fi.
⁊ no.in.c.ſnĩam.ne cle.vel mona.vt refert pe.in.o.quod in du
bijs.de penis.

¶ Qlericuz ꝓpter delictũ fugiẽtẽ põt laicꝰimpune capere vtꝰ

nõ detineat ſʒ vt ad ep̃ʒʒ ducat.nã in caſu fuge lʒ:qð alias nõ
liceret:vt pꝛiuato capere debitoꝛẽ ſuñ.vt.l.ait pꝛetoꝛ.S.ſi ð bi
toꝛẽ.ff.de his que in frau.cre. Itẽ quãdo res eſt peritura tꝑe
pmittit᷑ tꝑe ꝓhibito fieri qdð alłs non liceret.vt.c.lʒ.de ferijs.
7. C. eo. ti.l.fi.⁊.c.Ffi.de iudi. Itẽ h ceſſat dolus qui in pena ca
nonis requirit᷑.hoctʒ Bal.in.l.officiales.C.de epi.⁊ cle.In⸗
no.⁊ ab.in.c.vt fame.de ſen.exc.⁊ Bar.in.l.ſi qͥ ĩ fuitutibuſ
ff. de fur. ⁊ refert Pe.in. c. tue. de penis.
¶ Qleric? ſecularis an põt agere actiõe iniuriaꝛũ vel illaz re⸗
mittere.vide.j.iniuriarũ actio.

CQericꝰ?tertio monitus vt arma militaria depõat lic; ꝑdat

pᷣuilegiũ canonis ſi quis ſuadẽte.nõ tũ ꝑdit pꝛiuilegiũ foꝛi.
⁊ ſic intelligit᷑.c.in audientia.de ſen.exc.vt ibi no.doc.
¶ Clericus oꝛdinatꝰ ab epᷣo greco vtens mr̃imonio ↄcto in
ſacris oꝛdinibꝰ ſᷣm grecos ſi bꝛeuẽ moꝛa faciat apud latinos
tolerãdnus eſt vtens ↄtracto mr̃imonio.ſi vero lõgã moꝛã tra
heret tolerãdꝰ nõ eſt ꝓpter ſcandalũ ⁊ nunqᷓ dʒ ſibi dari ec
cleſia latinoꝛũ niſ pᷣmo ↄtinẽtiam ꝓmittat.latinus autẽ nec
apud grecos nec apud latinos vtetur mr̃imonio ↄtracto. vt

no. inno. in. c. cum fᷣm. de temp.oꝛdi.

¶ Qlericus an cõpellat᷑ teſtificari cõtra eccłiam ſuaʒ vide.j.
teſtificari.compellitur.
¶ Qlerici qñ inſtituunt᷑ ꝑ epᷣm in eccłijs curã aĩarum hñtibꝰ
debent iurare.vt.j.iura menti foꝛma.
¶ QLericꝰ ꝑꝛochialis cũ tꝑe ſue inſtitutiõis iurat iuuare ec⸗

cleſiã ſuã ⁊ eã defẽdere.vt.j.iuramẽti foꝛma.tenet᷑ eccłiaʒ ſuã

iuuare etiã ſi nõ ſit ſequiſitus ſi ſcit cãm agi ⁊ ſit in loco ꝙ ve
nire põt.⁊ ſcit vel credit ↄſiliũ ſuũ eccłie vtile ⁊ neceſſariũ:tũc
tenet᷑ venire ⁊ iuuare cuʒ ſimpliciter iurauit.⁊ ſic intelligitur
qð le.⁊ no.in.c.bꝛeui.de iureiurã.alias nõ tenet᷑ niſi ſit requi
ſitus vt ibi no. Hoſti.⁊ Jo.an.ſunt tñ caſus in quibꝰ dericꝰ
ſeu rectoꝛ etiã vocatus non tenet᷑ venire. MPꝛimo ſi eccłia ſub
traxerat ei ſalariũ ſuũ vel aliud qð ꝓmiſerat.ff.locati.l.quero
S. inter lo catoꝛẽ.qð eſt verũ vbi tota eccłia delinqᷣt. als agat
pᷣlatñ.ar.de exce.c.cũ venerabił.Secũdo ſi ecclłia eifidẽ in
ſuis neceſſitatibꝰ nõuauit.xxij.q.v.de foꝛma.qð eſt veruʒ
ſi pactũ ſuper hoc ĩteruenit.Lertio ſi ↄſciẽtia ſua ipſũ remoꝛ⸗
deat.xi.qiij.ve qui dicitis.no.ð poſtu.c.fi.in officio em̃ aduo
eatiõis ſu fficit ꝙ rectoꝛ pꝛeſtet eque bonũ qð põt facer̃ ſalua
ↄſcientia.ar.ff.de nego.geſt.l.at qui natura.S.cũ me a bũte.ſf.
de iuriſdi.om.iu.l.pꝛetoꝛ.et latius ꝑ Hoſſt. in alle.c.bꝛeui.
¶ Qericus ex cã põt habitu vtilaicali.vt.c.ſi qs.de vi.⁊ ho.
cle.nã cũ quis a papa repᷣhenderet᷑ qꝛ babitũ dimilſerat cleri
calẽ rũdit ei. Lutiꝰ vt peterẽ laici ſub ymagine romã fas fuit
vt ſinereʒ luxuriari comã.vt no.glo.Hoſtiẽ.facit qð no.glo.
c.pe.eo.ti.
¶ Qlericus dz ſe cõfoꝛmare in veſtibꝰ cõſuetudini regionis
ne videat᷑ ypocrita.xxx.di.c.ſi qs viroꝛũ.ne vileſcat dignitaſ
clerica lis.lxxx.di.epᷣi.no.glo.⁊ doc.in.c.pe.de vi.⁊ ho.cle.
¶ QLerici nõ dñt ſe ĩmiſcere ſcłaribꝰ negotiatiõ ibꝰ.nã tales
hbñt damidẽ ad oẽm ventũ.vt vti volũt dñoꝛũ officio ↄrioꝛũ
lxxxviij.di.foꝛnicari.qð in vno eodẽq; ſubiecto eſſe non põt
de baptiſ.maioꝛes.ver.ſed adhuc querit᷑. Jo.an.in.cfi.de vi
ta ⁊ hone.cleri. L
¶ Qericꝰ bñficiatꝰ ſi ſpõſalia ↄtrabat de pñti etiaʒ ſi ſpõſa
ingrediat᷑ monaſteriũ.qð põt.vt in.c.ex publico.de conuer.
ↄiuga.tñ clericꝰ ꝑdit bñficiũ.nec aliud poterit retinere.qꝛ cõ
trahendo renũciauit.vt.c.ex tranſmiſſa.de renũ.idẽ ð clerico
q̃ cum ↄſanguinea mr̃imonium d xit.nã lʒ ſit nullũ ꝑdit bñfi⸗
ciũ no. Jo.an.in.c.vnico.de cle.ↄiug.lib.vi.vt ipſe refertin.c.

i.de cleri.ↄiuga.⁊ ibi per Abb.

¶ Qericis quare ſit indicta caſtitas.vide.S.caſtitas.
¶ Qericꝰ ſi dimittat eccłiaʒ ſuã vl expellat᷑ a bñficio vel ec⸗
cleſia an recuperet bona ſus.vide no.ꝑ Jo.and.⁊ Hen.in.c.
qð a te.de cleri. cõiug.
¶ QAlericꝰ ↄiugatus ſʒ poſſit hẽre ab eccłia bũficiũ nõ intitu
latũ.ſ.vt po ſſeſſiõem vel penſionẽ ad vitã tanq; bñ meritus
vt. xvi.q.i.poſſeſſiões.de penis.c.in quibuſdã.nõ tñ põt bẽre
bñficiũ intitulatũ etiã ſine cura niſi ex diſpẽſatiõe legitime fa
cta.⁊ boc ſi viuat clericaliter ⁊ẽ honeſte ⁊ tonſurã ⁊ habitũ cle
ricalẽ deferat ⁊ a mercimonijs ſecula ribꝰ abſtineat:quis tũe
diſpenſatiue poterit bñficiũ ſimplex obtinere.⁊ ſic intelligit
xxxij.di.ſi quis vero.lxxx.di.c.dictum.nam talis diſpenſatio
facta ꝑ epᷣm cũ cã valet.no.in.c.in cauñs.de elec.no. Hen.pꝰ

Hoſtiẽ.in.c.diuerſis.de cle. iuga.

¶ Qlericus cũ ad ſacros oꝛdies ꝓmouet᷑ ex cõſtitutiõe eccle⸗
ſie pꝛius ↄtinẽtiã dʒ expꝛeſſe ꝓfiteri.xxviij.di.c.nullũ.aut ta⸗
cite.ea.di.Oyaconi.eo em̃ ipſo ꝙ qͥs ꝓmouet᷑ ad ſacrũ oꝛdinẽ
tacite iutelligit᷑ vouere ↄtinẽtiã etiã ſi nulla fiat mentio ð vo
to ↄtinentie.no.glo.in.c.cũ olim.de cle.cõiuga.⁊ eſt tex.in.c.
vnico.de voto lib. vi.
¶ Qericꝰ ↄiugatus pꝛiꝰ incedẽs vt laicus ⁊ poſt tpa reaſſu⸗
mens ha bitũ ⁊ tõſuraʒ an gaudeat puilegio clericali.arguir
p 75 Jo:and:in:c. JYJoham de cleri: cõiug. ⁊ finsliter putat

dit

tr

Hꝙͤ:ñneſſet neceffaria declaratio. ab. tñ in. c. clericus ſi tonſurd. ð

vi.⁊ hone.cle.ↄ cludit ꝙ cdericꝰ cõiugatus ex dimiſſiõe tonſu
re nõ perdit irrecuꝑabiliter pꝛiuilegiũ clericale ſʒ incõtinẽti
reaſſumit tonſurã rea ſſumendo pꝛiuilegium.

¶ Qlericꝰ ↄiugatꝰ etiã incedẽs in habitu ⁊ ton ſura cuʒ ſolũ

ad illa duo cenſeat᷑ clericꝰ.vt.c.vnico.de cle.ↄiuga.li.vi.non
põt eſſe officialis epi necipſius delegatꝰ ad cãm ſpiritualem
imo nec ſnĩa ꝑ talẽ eo caſu lata teneret.qꝛ iudex nõ erat.xi.q.
i.clericum nulins.de cõſue.ad noſtrã.eſt ↄcluſio Jo.an.in.c.
Johannes.de cleri.coniuga. .
¶ QLlericus bñficiatꝰminoꝛ pubertate ↄtrahẽdo ſpõſalia nõ
ꝑdit bñficiũ cũ talia ſpõſalia iuris interpꝛetatiõe intelligant
de futuro.vt in.c.vnico.de deſpon.ĩpu.lib.vi.ideʒ ſi ſit defe⸗

ctus etatis ex parte mulieris.nã ſicut ſpõſalia de futuro non

diſſoluũt mr̃imõiũ:ĩmo nec pᷣma ſpõſalia.ita nec pᷣmũ diſſol
uit pꝛimũ ↄiugiũ ſpũale.eſt ↄcluño Jo.an.in.c. Johaͤnes, de
cle.coniuga.
¶ Qlericus bñficiatꝰ furioſus ſi Zat mrimoniñũ nõ ꝑdit bñ⸗
ficiũ ꝓpter defectũ ↄſenſus qð ꝓcedit a furoꝛe.de ſpon.dile⸗
ctus.de ſucceſ.ab inteſt.c.fi.idem ſi ex parte młieris ſit furoꝛ.
qꝛ babetur ac ſi cũ ymagine quadã vel cũ doꝛmiente pᷣheret
Jo. an.vbi.S.vbi vide ꝑ eũ plene ꝓpter quas cãs poteſt cle⸗
ricus ꝑdere beneficium.
¶ Qericꝰ nõ reſidẽs poſtq eſt monitꝰ qꝝ põt pꝛiuari a bene
ficio.⁊ vide.S.c.q;tuncunq;. —
¶ Qericus an ↄtinue dʒ in bñficio reſñder taliter vt etiã pꝛo
negocijs ſuis vel eccłie nõ diſcedat a loco.við no.in.c.ex ꝑte
ij. de cle.nõ reſi.⁊ ibi Jo.an.vide.j.verbũ reſid ere.

¶ Clericꝰ hñs ſufficiẽs primoniũ ſi eccleſie nõ ſeruit ⁊ perci⸗

pit bñficiũ agens pr̃imo niũ theʒz auriʒa ndo pr̃imonialia ⁊ ec
cleſie bona expendẽdo ⁊ nõ fuiendo peccat.⁊ ſic intelligitur
c.clericos.i.q.ij.⁊ vide qð no.de teſti tua nos.⁊ de reſcri.po

ſtulaſti. ⁊ Inno.in.c.ij.ne pꝛela.vi.ſuas. Jo.an.poſt inno.⁊

boſtſen. in. c. eus. de pꝛeben.
¶ Qlericꝰ etia ſi ſit ſimplicit᷑ ⁊ ꝑpſõalit bñficiatꝰ ſuis credito⸗
ribus de fructibꝰ ſui bñficij ſatiſfa cere nequit niſ ꝓ ſua fuſtẽ

tatiõe debita ↄcta fuiſſẽt.eſt cõcluſio ab.in.c.cum eſſes de te
ſta. q.iiij. ex qua cõcluſõe ſequitur coꝛrelariũ ſm ipſuʒ.⁊ bñfi

ciatus fructus nõ facit ſuos ſed tm̃ obtinet in eis ius diſpen
ſandi canonice. qð ipſe fundat ꝑ no. Jo.an.in.c.ex pñtiuʒ.de
pig. 7 eſt caſus ſᷣm verũ intellectũ in.c.olim.ij.de reſti.ſpo.nã
debita ↄtracta ꝓ ſuo vſu non tenet᷑ ſoluere clericus de fructi
bus bñficij. vt. c.i de ſolu. qð vide late per Abb. vbi.S, vide
J.teſtm̃.vſi.ſi clericus.⁊.v.clericꝰ bñficiatus.
¶ CQlericus de bõis ꝑ eccłiaʒ acquiſitis põt intuitu elemoſy
ne vl remuneratiõe pᷣuicij dũ viuit moderate donare actualit
nõ aũt relinquat ↄferendũ poſt moꝛtẽ.c.ad hec de teſta. cum
¶ Qlericus plura hñs bñficia quoꝛũ intuitu aliqua acquiſi⸗
uit dʒ diuidere talia bona ꝑ extimationẽ ↄ gruã inter illas ec
cleſas.vt exemplificat Abb.in.c.relatũ.ij.de teſta.
¶ Alericus adminiſtratoꝛ alicuius laici vel plati ſ recuſat ſa
tiſfacere vel dubitat᷑ de eiꝰ fuga põt detineri.qꝛ pꝛiuilegiũ at
tributũ clerico ꝑ canonẽ.ſi quis ſuadẽte ſoluʒ opatcontra te
merariã iniectioneʒ manuũ in clericũ non aũt qñ fit ꝑ iudiceʒ
ex iuſta cã. vt.no. Abb.in.c. cũ nõ ab hoĩe.de iudicijs.ſi vero

clericus eſt impotẽs ad ſatiſfaciendũ nec ĩcarceret᷑ nec excõi

cet᷑ nec ad cedẽdum bonis cõpellit᷑.vt in.c. odoardus.de ſo.
no. Abb. in. c.i. de depo. ij. colum.

¶ lericꝰ ſi per negligẽtiaʒ ſuã ꝑmittat reʒ eccleſe preſcribi⸗

tenetur de ſuo patrimonio ſatiſfacere. vide.j. eccleſie rectoꝛ.
¶ QAericus cuius eccłia eſt impotẽs ad ſui ſuſtẽtationeʒ an
poteſt vendere ſeu pignoꝛare bona eccleſie vł ohere debita
et an teneantur ꝑrochiani.vide.j.eccleſia ſi eſt impotens.

¶ Qlerici bñficiatiſunt vſufructuarij ⁊ ſunt dñi fructuñ not.

gl. in. c. duo ſunt gna. xij. q.ij. qð intelligo bñ adminiſtrãdo et
diſpenſando nõ tñ dãdo ⁊ ĩprobabilit diſpẽſando.vt.no.in
c.pᷣſenti.de off. oꝛdi.li.vi.⁊ latiſſime ꝑ ab.ĩ c.cũ oẽs de conſti.
¶ ericus an ⁊ qñ põt ꝓ laico fideiubere vide.j.fideiubere
¶ Qlericus nõ poteſt obligare redditus futuros ſui bñficij:
niñ ðheret ꝓ vtilitate eccłe.ar.in.c.nulli.de re.eccle.non alie,
et quod ibi not.Abba. ”ỹM

¶Qleiicꝰ ſi cõttoxit debita ꝓ. ſua ſuſtẽtatione pot libef re⸗

ditꝰſui bũficij obligare.vt cõis opi.ĩ curia.no. De.ð ãcha.
in.c.olim.ij.de reſti.ſpo.no.Ab.in.c.ex pñtiuʒ de pig.et in.c
peruenit de ſideiuſ.iij.colum.vide.j.eccleſia ſi eſt impotens.
¶ Qlericus qui nõ pᷣxit fideinbẽdo ꝓ ꝓximo ĩ magna neceſſi
tate poſito vt no. Ab.in.c.i.de fideiuſ.ſeu aliter ꝓſuſtẽtatiõe
ſua vł vtilitate eccłe credit᷑ firmiter ð rigoꝛe iuris ꝙ inſpecto
ſtatu ſuo ⁊ deputatiõe bñficioꝝ ſuoꝝ nõ debet aliqͥ modo ðᷣ
redditibꝰ beneficij ſatiſfacere creditoꝛibus.qꝛ vlira ſuſtẽtatio
nẽ cłici redditꝰ bñficij ſunt ↄuertẽdi in pias cauſas.vt no.in
c.pñti.de o ffi.oꝛ.li.vi.⁊ lʒ curia ↄᷣriuʒ cõmuniter tʒ hoc tamẽ
eſiʒ tutius ipſis clericis.vt concludit Abb.in.c.peruenit.de
fideiuſſ.vide.j.fideiuſſoꝛ.et vide.j.teſtamentum.
¶ QAericus filiuſfa.nõ eximit᷑ ꝑ clericatũ a pr̃na ptãte in tꝑa
libus.no. Inno.in.c.in decoꝛũ.de eta.⁊ qua.lʒ ibi glo.teneat
cõtrariũ.⁊ idẽ qð.s.tenẽt doc in.c.ꝑ venerabileʒ.qui fi.ſint le
gi. vbi eſt ſpeciale in epᷣo.facit in ar.c.ſi annũ.de iudi.li.vi.vbi
dicit᷑ ꝙ inſpũalibꝰfilius clericus nõ eſt ĩ poteſtate pr̃is ſecus
in tꝑalibus.eſt ↄcluſio Abb.ſuper rub.de pecu.cleric.vide.j.
teſtari poſſunt libere
¶ Qlericus bñficiatꝰ lʒ qð emit vel acqͥrit pᷣſumat᷑ acqͥſiuiſſe
de bonis eccłie:ſiue habeat adminiſtrationẽ ſiue nõ vt in.c.i.
de pecu.cle.iſta tñ pᷣſumptio lʒ ſit iuris nõ tñ eſt ð iure.qꝛ reci⸗

pit ꝓbationẽ in Sriũ.ideo beres clerici põt ꝓbare ꝙ ex indu⸗

ſtria vł alias acqͥ ſuit clericꝰ.ocludit Ab.in alle.c.i.de pecu.
cleri.vide.j.ceſtamẽtuʒ.ver.clericus beneficia.et ver.teſtari lʒ
põt.⁊..teſtari poſſunt libere.v.ſi clericꝰ habẽs patrimoniũ
¶ Qericus poteſt inducere teſtatoꝛeʒ bladoſermone vtnon
eccleſie ſed ſibi relinquat.vide.j.teſtm̃.ver.ſi quis.
¶ QAlericꝰ qui ꝓmiſcue vtebat᷑ primonio ꝓpꝛio ⁊ rebus ec⸗
cleſie ſi aliqua emit ſeu acquiſiuit ⁊ primomũ erat ſufficiens

ad acquiſitionẽ illoꝛũ bonoꝝ eccłia vero nõ nec in totũ necĩ

partẽ pᷣſumit᷑ ꝙ de pr̃imonio acqͥſuit.qꝛ ceſſat rõ pᷣſumptio
nis ꝓ eccłia vt.c.i.de pecu.cle.xij.q.ij.c.i.idẽ ecõtra ſi eccleſia
erat ſuſficiẽs ⁊ patrimonium tenue eadẽ rõne no.Abbiin.c
vnuſquiſq;.de pecu.cle.iij. colum.
¶ Si derici primoniũ ⁊ eccłia vtrũq; eſt ſufficiẽs ad acqui⸗
rendũ in totũ vł in partẽ fiet diuiño inter eccłiaʒ ⁊ heredẽ cle
rici ſᷣm q;titatẽ pr̃imonij ⁊ remũ eccłie.dʒ tñ pꝛius detrabi qð
pᷣlatus expẽdit in ꝑſonã ⁊ noĩe eccłie nec debẽt deduci expen
ſe nimis de liberalitate.⁊ de reñiduo fiat equał diuiſio.vt.c.i.
xij.q.ij.⁊ ibi glo.⁊ ſentit Inn.in.c.cum in officijs.de teſta.qð
itellige etiã ſi pꝛelatus noĩe ꝓpꝛio aliqͥd emit.qꝛ non eſt ſibi
credẽdũ exqͥ facultates eccłie exuberabant.⁊ nõ apparet in
quẽ vſum fuerũt ↄuerſe.⁊ ideʒ crederẽ ſi hẽbat clericus indu⸗
ſtriã eqͥualẽtẽ eadẽ rõne ⁊ ſi nõ habebat pr̃imoniũ nec indu⸗
ſtriã pᷣſumit᷑ ꝓ eccłia.vt in auc.licentia.C. de epi.⁊ cle.vbi no.
⁊ idẽ in adminiſtratoꝛibꝰ reꝝ ſcłariũ.ar.in.l.ſñi defunctus.C.
arbi.tu te.no. Ab. in. c.alle.c.⁊ vt vnuſqͥq;. de pecu.cle, circa
fi.vide.j.teſtamẽtũ.m.ſi clericꝰ habẽs pr̃imoniũ
¶ Qlericꝰ ſi in terra eccłie inculta plantauit vineà ſua indu⸗
ſtria laboꝛibꝰ ⁊ expẽñs ſeu reduxit ad culturã cã ſuſtẽta tiõis
ſue lʒ pꝛiuet᷑ poſtmodũ bñficio etiã rõne delicti hec tñ terra ſi
bi relinquit᷑ vſq; ad obitũ ſuũ.qð eſt ſatis hñanũ ⁊ rõni cõſo
nũ.ar.in.c.ad aures.de re.ec.nõ ali.no.ab.in.c.fi.de pecu.cle⸗
hoc idẽ no.ibi Inn.nec ob.l.actiõis.S.ſi ſocietatẽ.ff.ꝓ ſocio
vbi eſt caſus.aliqͥs hẽbat ſocietatẽ mecũ ⁊ ꝓpter eiꝰ defectũ
deſinit eſſe ſocius qð intelligit᷑ quo ad dãna ſua.ↄcoꝛ.quod
no.bar.in.ł.i.C.de dign.li.xij.vbi dicit ꝙ; ſi aliqs ꝓpter ſuum
delictũ ꝑdit nobilitatẽ ⁊ ſic deſinit eſſe.ĩtelligit᷑quo ad omia
cõmoda ⁊ honoꝛes ſed quo ad dãna ſua ⁊ onera bene rema⸗
onet nobilis. ſic ergo in ꝓpoſito ſi ꝓpt᷑ delicta ⁊ demerita cle
ricus ꝑdit titulũ bñficij ergo ꝑdere dʒ ↄmodũ vinee quã plã
tauit in ſolo eccłie ſaluãdo dictũ Inno.⁊ Ab.qꝙ ꝑdſt oĩa vti
lia ꝓueniẽtia ſibi ex titulo ⁊ in eo qͥ deſinit eſſe nobilis ꝓpter
delictũ vt dicat ꝑdere ea comoda ꝓueniẽtia ſibi ex nobilita
te.ſʒ ſi aliũde ꝓueniãt ſibi cõmoda nõ ꝓcedunt illa iura qꝛ li
mitata cã limitatũ ꝓducit effectuʒ.l.in his.de acqui.re.do.⁊
ſic in caſu iſto iſte clericꝰ ⁊ ſi poſſideat rẽ melioꝛatã a ſe ꝓuẽit
ſibi a iure pꝛopter eiꝰ induſtriã ⁊ nõ ex titulo bñficij ⁊ ſic con⸗
cludit barba.in alleg.c.fi.de pecu.cle.iij.colũ.
¶ QAlericꝰ hũs vel nõ hñs adminiſtratiõeʒ an põt teſtari de
bis q̃ acquiſiuit intuitu eccłie ſeu de redditibꝰ bñficij vid e.j.
teſtamentũ, totum, . R B

—

l

W

¶ Aeric' an põt ꝓ defenſiõe pꝛoximi occidere aggreſſoꝛem
2 vide.j.defenſio.ver.ſi clericus.
C. Qlericꝰ an põt ſeipſum deſendere aggreſſoꝛem ſuum occi
dendo.vide.j. homicidium.ver.ſi occidit.
¶ CQAlericiſ aſſignant᷑ redditus eccłia ſtici pᷣncipalit᷑ vt ex ipſiſ
viuere poſſint.vt.c.cũ ab oĩ.de vi.⁊ ho.cle.nec tenent᷑ potius
ſubuenire pauperibꝰ q; ſibiipſis nec pꝛius reficere edificia.pᷣ
ergo debẽt er ulis honeſte viuere. ⁊ de bis que ſuperſũt alia
opera facere. ſic intellige tex.xvi.q.i:c.fi.no.Ab. in alleg. c
cum ab omni.ij. colum. .
¶ Qericꝰ ꝓcubinanꝰ ſi efficeret᷑ deterioꝛ eo ꝙ pᷣlatꝰ nõ vult
juſtinere eñ bẽre ↄcubinã pᷣciſe ad h̊ ↄpelleret᷑ pᷣt platꝰ in tali
cãu ad tꝑs eũ tolerare.nec ꝑꝑ b̊ incurrit aliquã penã.nã qñq;
ſuſtinet᷑ minꝰ malũ vt maiꝰ malũ euitet᷑.xij.di.c.d uo.xxxiij.q.
ij.c. ſemel.no.ab.in.c.vt clericoꝝ.de vi.⁊ ho.cle.ij.colũ.
¶ Qerici qualiter ſũt puniendi de incõ tinentia.vide late per
Abbatem in. c. vt clericoꝛum. de vi. ⁊ ho.cle.vlti.colum.
¶ Llerici nõ pñt etiã bõeſtas negociatiõ es exercere ſi nõ in
digeant. ſi vero indigeãt pñt vti negociatiõibꝰ ⁊ q̃rere inde
victũ ma nibꝰ xci. di. clericꝰ victũ. ⁊.c.i.de cele.miſ.⁊ quis di⸗
cat᷑ negociatoꝛ honeſtus vel inhoneſtus.vide.c.eijciens.lxxx
viij. di. alias autez negociatoꝛem clericũ tanqᷓᷓ peſtem fuge.c.
negociatoꝛem.ea.di. Ab. in. c. clerici offi.ð vita ⁊ ho. clerico.
¶ Wericꝰ ſi negociet᷑ de bõis eccłie nõ dʒ ꝑdere pᷣuilegiũ qͥ
ad bõa eccłie.qꝛ delictũ ꝑſõe ⁊c. ⁊ idẽ ſẽtit Fred.ð ſenis ↄſi.

cc.q ſentit ꝙ ſi bõa eccłie öferant᷑ ad certũ locũ ñ tenẽt᷑ aliqͥd

ſoluere ꝓ gabella. vt. c. qᷓ. ð cẽſi. li.vi.⁊ cle.pñti.e.ti.nõ hñt

Tocũ in bõis eccłie.qð ↄmẽdat ab.in.c.fi.de vi.⁊ bo.cle.

¶ Qlericus ſi babeat bona laicoꝛũ an tranſeãt bona illa cus
onere ſuo ad clericos.vide.õ.bona laicoꝛum.

2 „

¶ Qlericꝰ an poteſt ſubuenire conſanguineis de bõis eccle⸗

ſie. vide.j.elemoſyna. ver. in elemoſyna.⁊.j.pꝛelatus licet.

¶ Mericꝰↄcubinariꝰſeu foꝛnicatoꝛ ſine ſit notoꝛiꝰ ſiue occul
tus eſt ſuſpẽſus qͥ ad ſe nec eſt ſpãle in eo ſʒ idẽ eſt in qlibʒ cle
rico exñte in peccato moꝛtali:non em̃ dʒ exequi officium cũ ꝑ.
peccatum moꝛtale a deo eſt ſeparatꝰ.q̃ q dẽ ſuſpenſio ꝑuenit
pncipalit᷑ a deo.qꝛĩmediate cũ peccat ſeparatus eſta grã dei
ix.q.ĩij. den iq;.⁊ Inno.in.c.ſi celebꝛat.de cleri.ex.min.nã gra
uiſſime peccat clericus celebꝛando dũ eſt in peccato moꝛtali.
de ↄle. di.ij. quotidie.⁊ in.c.de homine.de cele.miſ.eſt pꝛima
concluſio Abb.in. c. vr̃a.de coha.cle.⁊ mulie.iij. colum
¶ Qlericꝰ ↄcubinariꝰ ſi eſt occultꝰ vel toleratus łʒ ſit ſuſpen
ſus quo ad ſe non tñ quo ad alios ⁊ iõ ꝑꝛochiani non peccãt
audiẽdo ab eo diuina.vt.c.fi.de cohabi.cle.⁊ mu.ſi tñ ẽ noto
rius ꝑ ſnĩam vł ↄfeſſionẽ ſponte factaʒ quo ad alios eſt tunc
ſuſpẽſus ⁊ peccant audientes ab eo diuina.qꝛ veniũt cõtra
pᷣcepta eccłie non ꝙ ſacr̃a non ſint vera in ſe lʒ pꝛopter cõtẽ⸗
ptum ↄtumaciã ⁊ inobediẽtiaʒ ſuꝑioꝛis.nam ipſoꝝ bñdicti⸗
ones ↄuertunt᷑ in maledictiões.c.ſi qui.lxxxi.di.ab.vbi.ð.
¶ ,lericꝰ ↄcubinariꝰ notoꝛiꝰ nõ ꝑ ſnĩaʒ necꝑ ↄ feſſionem ſi
habet indubitãter ↄcubinã quã publice tenet ⁊ nutrit filios
ſiẽ ꝓpꝛia vxoꝛ:eſt talit᷑ ſuſpẽſus q ad alios ꝙ ſine aliq̃ moni⸗
tiõe eſt abſtinendũ ab eo.vt alle.c.veſtra.in fi.⁊ in.c.tua.e.ti.
vbi nulla fit mẽtio de monitiõe.⁊ ꝓ hoc gl.notabilis.⁊ gl.in
c.michael. de fil. pᷣſ by. ⁊ tex.in.c.nullꝰ.xxxij.di.ab.vbi.õ.
¶ QAlericus foꝛnicatoꝛ ⁊ ſi nõ hʒ operis euidenti ſj põt pꝛo
babiliter tergiuerſari.vt qꝛ ↄ»cubina hĩtat cum matre clerici
quã vocat pediſſequã:vel quid ſimile.⁊ tũc ſine monitiõe pᷣ⸗
lati nõ eſt abſtinendum ab eo.no.Arch.in.c,ſi qui.lxxxi.di.?.
an. in allega. c. veſtra abb. vbi. ðõ. B
¶ Qericus ꝑ operis euidẽtiã indubitatã foꝛnicatoꝛ eſt dire⸗
cte ſuſpẽſus ab o fficio.p.c.ꝓpter.xxxij.di.vbi auẽte dei ⁊ be⸗
ati pauli ſibi interdicimꝰ vt miſſaʒ non cantet.⁊ eſt tex.ea.di.
S. verũ vbi tales appellant᷑ pᷣſciñ ⁊ ſuſpẽſi ab ecclia ſecus em̃
vbi ceſſat talis operis euidentia.vt ab. vbi.ö.
¶ Qericꝰ ſuſpẽſus ab officio ꝓpter graue crimẽ eſt ſuſpẽſuſ
a bñficio ꝓpter qᷓndã ↄſequẽtiã.vt no.doc.in.c.a crapula. de
vi. ⁊ ho.cle.⁊ glo.in cle.cupientes.nã bñficiũ eſt ſequela o ffi⸗
cij.vnde ſi clericus ex culpa ſua non põt dicere officiũ nec dʒ
pcip ere bñ ficiũ.vt in.c.fi.de reſcrip.li.vi.⁊ in.c. paſtoꝛalis.in
fi.de appel.ab.in allega.c.veſtra.v.colum.
Qlericus ſi fuerit pᷣſciſus ab hoĩe excõicatꝰ depoſuꝰ vl in

ferdictꝰ ꝓpter crimẽ nõ eſt licitũ ab eo recipi ſacra nec dinia

audiri:qꝛ nõ põt dici toleratꝰ exq iudex ſpecifiee ð eum ſniaz
tulit. vt in alleg.c.veſtra.no inne.in.c.qualiter de accu.ſacr̃m
baptiſimi põt maxĩe ĩ neceſſitate a tali recipi.vide tex.⁊ rõnẽ
eius.xxxij.di.S.verum. Abb. vbi.S.
¶ QAericus ſi eſt pᷣſciſus a canone ꝓpter crimẽ tũc ſi crimẽ eſt
notoꝛiũ nõ lʒ a tali recipere ſacr̃a.vt in allega.c.verũ.⁊ hoc pᷣ
ter ſacr̃m baptiſmi ⁊ ſacrm coꝛpoꝛis tpᷣi in neceſſitate tñ.ſed
ſi crimẽ eſt occultũ nõ eſt abſtinẽdũ ab eoĩ ſacr̃is neceſſarijs
in volũtarijs tñ licite poſſumus abſtinere niſi exinde oꝛiatur
ſcandaluʒ ab.in.d.c.veſtra.vi.colum.
¶ Alericus ſi nõ eſt pꝛeſciſus ab hoĩe vła lure ſi nõ poſſum⸗
abſtin ere ſine ſcãdalo a ſacr̃is volſtarijs licite recipiunt᷑ ab
eo:nõ tñ peccamꝰ abſtinẽdo.q̃ aũt ſunt ſacr̃a neceſſaria et q̃
volũtaria vide glo.in.c.veniẽs.de tranſac.reſtringit tñ abb.
q̃.s.dicta ſunt quãdo clericꝰ labit᷑ in peccato foꝛnicationis
notoꝛio.ſecus de alijs criminibus.
¶ Qlericilicʒ reddant᷑ melioꝛes ſuãdo ↄtinẽtiã:tñ ſi ↄtrabe
rent ↄiugia licita nõ peccarẽt.ꝑ.c.nicena.xxxi.di.⁊ hoc ſi con
ſtitutio eccłie nõ obuiaret. no.ab.in.ciquod a te de cle.ↄiug.
vide.ð.caſtitas.
¶ Qericꝰ ſi dimittit bñficiũ vł eccłaʒ an bẽbit ſeu repetʒ ea
qᷓ duxit ad eccłiaʒ. vide not.p ab.in.c.qð a te.de cle.ↄiuga.
¶ Qlericꝰ in ſacris mrfimoniũ de facto ↄtrahẽdo ꝑdit execu⸗
tionẽ officij ſui.⁊ ſic ipſo facto videt᷑ ſuſpẽſus adeo qꝙ niſi ex
diſpẽſatlõe ampliꝰ æequi oꝛdinẽ nõ põt vt colligit᷑ ex.c.ſane
de cle.ↄiu.⁊ ĩtellige ꝙ eſt ſuſpẽſus nõ illa ſuſpẽſiõe q̃ inducit
irregularitatẽ.facit.c.is qui.de ſen.exc.ſed eſt ſuſpenſus ſicut
quilibet notoꝛius criminoſus.vt in.c.fi.de coha.cle.⁊ muet

ſi.de tempo.oꝛdi.quod cõmendat ab.in alleg.c.ſane.
¶ Aericus in ſacris mr̃imoniñ ↄtrabẽdo plus peccat qᷓ; ali

asla dulterãdo eo ꝙ videt᷑ apoſtatare ex maioꝛitate pene.nã
ex acerbatiõe pene colligimꝰ maioꝛitatẽ delicti.xxiiij.q.i.c.ciK
afferamus. ?.l.reſpiciendũ.ff. de penis. nã ⁊ mulier ⁊ filij inð
nati efficiunt᷑ ſui eccłie.ccum multe. xv. qfi.qð nõ contingit
in adulterio.ab.in.c.ſane.de cle.coniuga.

Coadiutor.

¶ Eoadiutoꝛ q daturinfirmo pᷣlato m foꝛmã iuris.vt.c.de
rectoꝛibꝰ.cũ ſe.de dle.egro.nõ eſt pᷣlatꝰ.qꝛ vt ibi pʒ habʒ ſolũ
poꝛtionẽ ex redditibꝰ eccłie.ergo nõ eſt pᷣlatꝰ.qꝛ pᷣlatꝰbʒ libe
rã adminiſtrationẽ oĩum reddituñ eccłie.vt.c.cum nobis.de
ele. bʒ em̃ ſolum exercitiũ cure vt ĩbi.ius em̃ pꝛelature ⁊ cura ĩ
babitu reſdet penes infirmũ.vt ſatis ꝓbat᷑ in.c.vnico.S.i.ð
cle. egro.li.vi.no.ab.in allega.c.de rectoꝛibꝰ.in fi.
¶ Eoadiuroꝛ hʒ adminiſtrationẽ ſpũaliũ ⁊ tẽpoꝛaliũ ſi ifir⸗
mitas pᷣlati eſt talis q̃ ipedit adminiſtrationẽ vtriuſq; vt ſi eſt
factꝰ demẽs vel mẽte captꝰ ſeu incurabilis ⁊ tũc dʒ coadiu⸗
toꝛ ↄgruã poꝛtionẽ infirmo dare ⁊ cõgruam ꝓ ſe reſeruate.?
reliquos redditus in vtilitatem eccłie ↄuertere velut bonus
rectoꝛ diſpenſare.⁊ ſic ĩtelligit.c.tua nos,.de cle.egro.⁊.c.pe.
de cle.nõ reſi.⁊.c.ꝑuenit.de appel.ſʒ ſi infirmita s ſolũ reddit
eũñ ĩpotentẽ in ſpũalibꝰ tunc cñ officiũ coadiutoꝛis ſe nonex⸗
tendit ad ſpñᷣalia pᷣlatus ꝑcipiet omẽs redditus ⁊ dabit con
gruã poꝛtionẽ coadiutoꝛi.⁊ ſic ꝓcedit tex.c.de rectoꝛibus.vt
ibi no.a bb.ij.colum.
¶ Coadiutoꝛ qͥs ſit qualis dʒ eſſe cuiꝰ ſit etatis nũqͥd laicꝰ
põt eẽ coadiutoꝛ. Itẽ ſi femĩa poſſit deputari maſculo vł eꝰ
⁊ an religioſus poſſit deputari coadiutoꝛ ⁊ ꝑ quẽ debeat de

putari coadiutoꝛ: vide no. ꝑ ab.in.c. vlti.de cleri.egꝛo.

¶ Collatio facta ſclenter de indigno an fit ipſo iure nulla.vi
de plene ꝑ ab.in.c.cum in cũctis.S.fi.de elec. =
¶ Lollatoꝛ bñficij cui papa mandat vt libere ↄferat bñficiũ
non eſt neceſſe vt alium requirat nec nocet.vide.j.ver.libere.
¶ Si papa mãdat collatoꝛi vt ↄferat certũ bũficiũ in certa
foꝛma nõ ſʒ alia collatio in Zriũ attentata.nã quẽadmodum
alien atio eſt nulla legẽ moꝛtuã facta:idẽ ſi eſt attẽptata ʒ
mandatũ pape q eſt lex aĩata in terris.no. Inn. in. fl. de ac.
⁊ in.c.ra ynaldus.de teſta.ſi tñ papa mãdat vt ↄferat bñficiũ
ticio ⁊ ille ↄtulit ſempꝛonio ⁊ ↄferẽs nullaʒ aliaʒ bẽat ptãteʒ
ↄferendi non tʒ actus niſi fuet᷑ foꝛma mãdati.c.cum dilectaa
de reſcip. ꝛ l diligenter. ffman, Si vero mandatari bẽbat

ſit
one

noc
hoez
ſſe
ſurſs
Natue

dfuns
ſkad
an
fadb⸗
ronie

otrtbe
cſico
ding,

etz ea
luga.
Lerecn
Pniſer
robne
uci
sſc
1 e
öelt
leni
gici
liind⸗
ſingt⸗

Ntcde⸗
bzſo
lbe
bis de
cursi
K

ificn
tſct
adiu
anet
bons
4 4.
tedtit

oer

itcon

ſic⸗
Nk
eat de

fi
here.
certa
dun
8t1
egt⸗
fiiß
ate;
aas
iu

cliamm vacatiõis bñfici

qꝛ ibi ſoli oꝛdĩario fuit ſcri

als ptaͤtem tũc tenet qð facit ð mandatũ nõ ex ptate delega
ta:ſʒ ex ptãte oꝛdĩaria quà hẽbat vt no.gl.in cle.i.de iurepa.

2 eſt rõ diuerſitatis.qꝛ per mandatũ vt ticio ↄferat nõ intẽdit

pᷣnceps mandatario auferre ptatẽ ↄferẽdi alteri lʒ ſit punien⸗
dus qꝛ non ſeruauit mãdatũ pᷣncipis.ſecus qñ directe ſic pꝛe

2

cipit vt certũ qͥd faciat tunc em̃ non tʒ actus.qꝛ videt᷑ ſibi au

ferre ptãtem exercendiactũ.⁊ vide.c.ſi tibi.de pꝛeben.lib.vi.

⁊ hoc cõmendat ab.in.c.dilectus.pij.de pꝛebẽ.in fi.vide.j.foꝛ⸗
ma. ver. geſa. ́

¶ Yollatio bñficioꝛũ ſuoꝝ facta per electũ anteoi firma tiõ ez
vel poſt an valeat ⁊ ſi infirmat᷑ electio an poſſit bñficia ſua re

petere.doc.ſignanter ab.in.c.qualiter.de elec.
¶ Zollatio dignitatũ ſeu bñficioꝛũ ad quem ꝑtineat de iure
cõi.plene per ab.in c.cum in eccłia.de elce.
¶ Lollatiões plures vnius bñficij põt quis ad cautelã pꝛo
curare vide.õ.beneficij vnius.
¶ Wer collationẽ acquirit᷑ ius in bñficio.vide.j.electio.ver.
per electionen. l
¶ Lollatio bñficij occulta lʒ nõ careat ſuſp itiõe valet tam̃ ⁊
nõ inducit retractationẽ.vt concludit Ab.poſt Jo.an.in.c.
vnico.vt ecde.bñfi.ſecus in electiõe dignitatis.vt in.c.qꝛ ꝓ⸗
pter de elec.⁊ qꝛ illa cõſtitutio eſt penalis nõ extẽdit᷑ ad alioſ
caſus.vt no.glo.in.c.decet.de ĩmu.eccle.li.vi.no.abb. vbi.S.
¶ LZapſo tꝑe pꝛefixo ad ↄferendũ bñficiũ põt is ad queʒ fit
deuolutio ĩmediate ↄferre:nec tenet᷑ requirere pꝛimũ collato⸗
reʒ nec ↄputat᷑ tᷣs a die collatiõis.qꝛ pᷣſnit᷑ illũ hũiſſe noti
j. colligit tex, c. vt noſtruʒ. vt eccle. bñfi.
⁊ ibi cõmendat Abb.
¶ Si capitulũ recipit aliquẽ in canonicũ auctoꝛitate ꝓpꝛia
demũ pᷣbendã vacãtẽ ↄtulit alterũ:tenet collatio.qꝛ capitulũ
nõ potuit dare ius ad pᷣbendã vacaturã.no. Inno.in. c.inter
cetera.de pᷣben.capitulũ tñ ꝓuidẽdo alteri extraneo vł alicui
de collegio poſtea recepto tenet᷑ puiderilli pᷣmo recepto quẽ
eluſit de redditibus cõibꝰ.iuxta formã.c,dilectus.ij.de pᷣbẽ.
vt no. Inno.eleganter in.c.ſtatuimꝰ de maio.⁊ obe.qð com
mendat abb.in alleg.c.inter cetera.ij.colum.vide.S.canõicꝰ
ver.pꝛebenda. MU .
¶ QLollatoꝛ ⁊ is cui fit collatio b ñficij ſi vterq; ſciebat bñfici

um nõ poſſe ↄferri qꝛ alteri erat debitũ non tenet᷑ ſibi pꝛoui⸗

dere de alio bñficio.qꝛ dolus cũ dolo cõpenſat᷑.vt in.c.intel⸗
leximꝰ.de adul.ſecꝰ ſi eps tenebat᷑ bñficiũ ↄferre rõne oꝛdĩs
collati.vt no.ĩ.c.cũ ſʒ apłm.de prebẽ.qʒ ſi vterq; ignoꝛauit nõ
tenet᷑ epᷣs ei ꝓuidere.cum eſſet fraus.de qua in.ceinter cetera
de pꝛeben. aut epus ſciuit ⁊ alter ignoꝛauit ⁊ tũc tenetur epᷣs
ſi tñ epᷣs ignoꝛauit ⁊ alter ſciuit non tenet᷑ epᷣs ſic diſtinguit
Abb. in allega. c. inter cetera.in ffii.
¶ Collatio facta ꝑ oꝛdinariũ vel ꝑ executoꝛem de pꝛebẽda
vacate ↄtra mandatum pape an valeat,. vide j pꝛebenda.v.
ꝑ mandatum.cum ver.ſeq. ðð
¶ Lollatio bñficij facta ab excõicato occulto an valeat.við
j.reſcriptum ad lites. Jð
¶ Lollatio ſeu ꝓuiſio vbi allegat᷑ ſurreptitia.i.ꝑ falſas lr̃as
obtentas nõ pꝛiꝰ nãciſcit᷑ poſſeſſionẽ ꝓuiſus qᷓ; de validita⸗

te lr̃arũ fuerit diſcuſſum. vide.j.poſſeſſio. v.vbi ꝓuiſo.
Eollatio bñſicij facta ꝑ executoꝛẽ ignoꝛãtẽ vacationẽ vel
modũ vacatiõis valet dum tñ in veritate vacʒ.no. Jo. mo.⁊

Jo. an. in.c.i.de poſtu.pꝛela.li.vi.⁊ in.c.ſi tibi abſenti.ð pᷣbẽ.

eo. li.⁊ tenent do.de rota cõcluſiõe clxvi: vide.j:electio ſub ta

lifoꝛma.boc per ZYapum ſua allega.vi.
OIn collatiõe bñſficij nõ eſt neceſſaria expꝛeſſio modi vacã
di dũmõ vacet nec expꝛeſſio modoꝛũ vacatiõis ſub alternati
one nõ viciat electiõis actũ.vt Lapꝰ vbi.S.vide.j.electio vʒ
Siſcribit ad quẽ ſpectat collatio dato executoꝛe ad ꝓui⸗
dendũ affecta eſt pᷣbẽda ꝑ pñ̃tationẽ factã collatoꝛi ita ꝙ col
latio poſtea alteri facta nõ tʒ.eſt caſus in.c. ꝓpoſuit de ↄceſ.
pᷣben.⁊ in.c.ſi capitulũ.eo.ti.li.vi.nec ob.c.dilectꝰ.ij.de pᷣbẽ.
fuit ſeripiũ ꝑ papã.ſʒ in pᷣdicto.c.ꝓpoſuit
luit datꝰ executoꝛ cui ẽt ſiml cũ oꝛdĩario lr̃e pape dirigũt᷑.iõ
ĩpᷣ cau v aluit collatio oꝛdiĩarijĩ ſcðo o nõ qꝛ fuit affecta pᷣ⸗
bẽda ꝑ pñ̃tationẽ ⁊c.no.ab:i alle.c. ppoſuit. vide.j.pꝛebẽ.xᷣ.

per mandatum.

¶ Habẽs ius ↄferẽdi ſi allegat iuſtã ignoꝛãtiã vacatiõis ⁊
no chrrat ei ſemeſtre tpᷣs dʒ oↄſiqerari qlitas b ñficij vsctis

*

—

nã citiꝰ pᷣſumit᷑ ſcientia in magno bñficio i; in paruo ⁊ in eu

rato qᷓ; in ſimplici. Itẽ diſtãtia locoꝛũ.nã faciliꝰ pᷣſumit᷑ ſcien

tia in loco vicino qᷓ; remoto.vt.c.qto de pꝛeſum. Itẽ moduʒ
vacãdi ⁊ famã loci.⁊ vide tex.cũ gl.in cle.vnica.de ↄceſ.pᷣbẽ.
⁊ doc.in cdle.qꝛ regulares.de ſupplen.neg.pᷣla.⁊ ex his infoꝛ⸗
mabit ſuꝑioꝛ motũ animi ſui cũ certa doctrina ad h̊ non põt
dari.no.ab.in.c.quia diuerſitatẽ.de cõceſ.pꝛebẽ.ij.colum.vi
de.j.tpᷣs.ver.ſi patronus.
¶ Lonferri non põt bñficiũ qð vacat de facto ſʒ non de iur̃
vel ſaltem bñficiuʒ eſt non liberũ.qꝛ eſt collatũ abñti nõdum
acceptanti.vt.c.i.⁊.ij. de cõceſ.pᷣben.⁊.c.ſi tibi abñũti.de pᷣbẽ.
li.vi.ab.in.c.cum noſtris.de conceſ.pᷣben.v.colum.
¶ Si bñficium vacat de iure ⁊ nõ de facto.vtẽ ꝓpꝛiꝰ caſus
in.c.cũ nr̃is de ↄce.pᷣbẽ.ſi poſſeſſio nõ eſt coloꝛata aliqͥ ltĩmo

titulo ſy euident iniuſta poterit ꝑ oꝛdĩariũ alteri ↄferri.ẽt nõ
vocato poſſeſſoꝛe.ʒ poſſeſſio nõ dẽat auferri eo ñ vocato vt

ẽ caus ĩ.c.lʒ epᷣs.ð pᷣbẽ.li.vi.⁊ fac.c.ð młta.ð pᷣbẽ.⁊ab.vbi.ẽ.
¶ Si poſſeſſio bñficij ẽ coloꝛata ſi papa bñficiuʒ ↄfert pꝛo
pꝛio motu tʒ collatio ſʒ Jo.cal.⁊ anto.in alle.c.cũ noſtris.qꝛ
motꝰ ꝓpꝛius excludit oẽm ſubꝛeptionẽ.c.ſi motu ꝓpꝛio.de
pbẽ.li.vi.ab.tñ ĩ allł.c.cũ nr̃iſ.vij.col.tʒ ꝙ ñ valeat tal collatõ
nõ eo ca ſu ꝙ ꝓcedat nullitas ex defectu ptãtis.ſʒ ex defectu

pſumpte voluntatis pape qͥ nõ intẽdit tollere poſſeſſionẽ co

loꝛatã alicui eo nõ vocato.vt alle.c.cũ nr̃is.nã motꝰ ꝓpꝛius

ſolũ excludit ſubꝛeptionẽ.nõ añt ↄfirmat gram õ pᷣſũptã vo

lũtateʒ ↄcedẽtis.vt no.dicit Ant.in alle.c.ſi motu ꝓpꝛio.fac̃
qð no.glo.in cle.ſ romanus.de pꝛebẽ.ab.vbi.s.95.
¶ Si bñficiũ ꝑ alterũ poſſeſſuʒ coloꝛate lʒ nõ iuſte ꝑ oꝛdina

riũ inferioꝛẽ a papa alteri ↄferat᷑ collatio eſt nulla ex defectu

ptãij qꝛ ius nõ vult vttale bñſiciũ alteri ↄferat᷑ niſ ↄſtet pᷣus
ð nullitate iuris poſſeſſoꝛis ne videat᷑ bñficiũ viuẽtis alteri

collatũ.⁊ ſic ĩtelligit᷑ alle.c.cũ nr̃is.no.ab.vbi.s.vi.colum.
¶ Si poſſeſſio bñficij nõ ẽ coloꝛata ſʒ euidẽter iniuſta pote⸗

rit ꝑ executoꝛẽ tale bñficiũ ↄferri nõ obſtãte iniuſta poſſeſſiõe
bñ ficiũ detinẽtis.vt vult Inno.in.c.ꝓpoſuit de ↄceſ.pᷣbẽ.⁊

coõpoſ.in.c.capitulũ.de reſcrip.vbi plus dicit ꝙ ſi ſcs execu
toꝛ ↄtulit tibi bñficiũ pᷣ ĩpetrati ðbitũ põt executoꝛ meꝰ illud

bñficiũ mihi ↄferre ẽt nõ caſſata pma collatiõe tua qꝛ tua col
latio recẽs videt᷑ facta in fraudè mei iuris.ſʒ ſi poſſeſſio eſſet
coloꝛata puta antiq̃ta ẽt añ ipetrationẽ meaꝝ lr̃arũ gñaliuʒ
tũc executoꝛ meꝰ dʒ pꝛius caſſare tuã collatiõeʒ vo cato tam̃

poſſeſſoꝛe ⁊ admittendo ꝓbatiões ſuꝑ defectu ſui iuris po⸗

terit tũc executoꝛ meꝰ illud ↄferre.ab.vbi.S.viij.colum.
¶ Silfe ſũt ſpales puta ad certũ bñficiũ valent ſi dicũt bñfi

ciũ vacare de iure nõ ob.poſſeſſiõe facti alteriꝰ.ſi tñ ſimplicit

lr̃e diſponũt bñficiũ vacare appoſita clauſula.ſ.amoto quo⸗
libet illicito detẽtoꝛe q̃ ha bent᷑ ic, ꝓppoſuit, de cõceſ.pᷣbẽ.tũc
poſſeſſio facti nõ ĩualidat lr̃as qꝛ ſatis faciũt mentionẽ ð poſ

ſeſſiõe facti per illã clauſulã qð ꝓcedit qũ clauſula apponit
in Ir̃is gratioſis.ſecꝰ in ̃is executoꝛijs vł in executiõe gratie
qꝛ ea que apponũt᷑ in executiõe gratie nõ viciant graʒ aduer
ſus vicium ſubꝛeptiõis.facit tex.in cle.i.de pꝛebẽ.ſi vero dẽa

dlauſula nõ eſt appoſita tũc lre ſunt ſubꝛepticie ꝑ.c.cuʒ nr̃is.
vt ibi no. Abb.ij. colum.

¶ Abicũq; nõ eſt defectꝰ ĩ ↄferẽte nec ĩducit᷑ puatio ipo iure

ꝑ ſnĩaz iuris vł hõis talis poſſeſſio eſt coloꝛata ꝓ Gᷣ texin al
lẽ.c. cũ nr̃is.idẽ vbi defectus fuit in ↄferente.qꝛ nõ hẽbatptã
tẽ:ſʒ ĩteruẽit ↄfirmatio ſuꝑioꝛis.vt.c.q diuerſitatẽ.⁊ h̊ eſt p⸗

ma regula quã tradidit abb.in.c.cñ noſtris.vlti.colum.

¶ Vbicũq; ↄferẽs ñ hẽbatptatẽ ↄferẽdi ſen puatõ ẽiducta
ipo fõ a iur vł ab hoĩe:tal poſſeſſio ðꝛ incoloꝛata. ꝓbat᷑
.lIʒy eps. de pꝛebẽ. li. vi. ⁊ in.c.de multa. de pᷣbẽ. ab. vbi.S.
¶Ad petitionẽ partis nõ tenet᷑ poſſeſſoꝛ ꝓbare coloꝛẽ ſue
poſſeſſiõis. qꝛ in tali caſu nemo cõpellit᷑ oñd ere titulũ ſue poſ
ſeſſiõis.vt.l.cogi.de peti.here.ſʒ ad iudicis iſtantiã tenet᷑ poſ
ſeſſoꝛ ̊ ꝓbare.qꝛ in bis exuberat officiuʒ iudicis.ar.ij.q.i.le
gũů.⁊ i.c.cũ dilecti.de elec.⁊ qð no.in reg.i.ð re.iur.li.vi.pᷣt tñ

ſuꝑioꝛ in hᷣͥ cãu aſſumere ĩſe onꝰ ꝓbãdi defectũ tituli ne ſlle te

neat bñficiũ cũ peccato.fac qð no.glo.in.c.de ↄcel.pᷣben.⁊

vbi bñficia eẽnt ĩcõ patibilia:põt ſuꝑioꝛ ex officio ſemꝑ exige

re ꝓbationẽ tituli.vt in.c.oꝛdiĩarij.de offi.oꝛdi.li.vi.no.ab.in

alle. c. cum noſtris.in fi.⁊.j.titulum ſue poſſeſſiõis.

¶ EXollatiois beneficij eſſecti impedire nõ poteſt exceptiore

int liiff. de col illi. Ab. in alle, ciij.

nuncilatiõts. vide.j. exceptio fenunclationis.

„ %

¶ Pot eps delegare ptatẽ oferẽdi cenũ bñſiclum vacans

non tñ vacaturũ ne fiat in fraudẽ ↄcilij laterañ.vt ſentit Jo.
an. in. c. cõſtitutꝰ. de cõceſ. pbẽ. ⁊ glo.ᷣin.c.ꝓuida.S.ꝓhibemꝰ
de offi.le. li. vi. in genere wo põt ptãtẽ oĩmodã cõmittere dũ⸗
mõ b̊ deleget ſuo vicario gñali dũtaxat.nã alteri nõ põt.vt
alleg.S. ꝓbibemꝰ.dñi de rota deciſ.ccclxxxiiij.ex quo reſtrin⸗
gitur. c.li. de offi. vica. li. vi. ⁊ no. ab. in allega. c. cõſtitutꝰ.
¶ Er negligẽtia capłi vel pꝛelati iferioꝛis in bñſicijs cõ ferẽ
dis nõ deuoluitur ptãs ad ſuꝑioꝛẽ qñ ſuperioꝛ ꝓcurauit do

loſe illam negligentiã.qꝛ talis dolus nõ dʒ ei ꝓdeſſe.ſac.c. ſe⸗

des de reſcrip. ⁊.c.poſtulaſti.de cõcel.pꝛebẽ.vbihoc no.ab.
ij. colum.vide.j.dolus.xvᷣ.ſi pꝛopter.
¶ Lollatio bñficij facta per nõ hũtem ptãtẽ ↄferendi nõ im
pꝛimit iuſtũ coloꝛẽ poſſidendi etiã ſi fuerit confirmatio pape
ſubſecuta in foꝛma cõi.vt eſt tex.in.c.ij.ne ſe.vacan.⁊ vide.S.
e.v. vbicunq; ↄferens.⁊ no.ab.in alle.c.ij.in pꝛin.

CLollegium.

Collegij maioꝛ pars an ⁊ quando requirat᷑ in actu ⁊ quo

modo abſẽtes ſũt vocãdi.ab.plene in.c.cũ omnes de cõſti.

¶ Yollegiũ qñ cognoſcatur an ſit eccłiaſticum vel ſeculare.

¶ Qollegio deſtructo an oĩa iura collegij ſũt deſtructa vł re

maneãt in vno. Ab.in.c. gratum. de poſtu.pꝛela.iij. colum.
¶ EZollegiũ an⁊ quãdo habet ius pᷣlatiõis.vide doc.⁊ abb.
in.c.i.de elec.
¶ Zollegiũ ſeculare põt ſibi eligere rectoꝛẽ ſi exercet aliquã
ꝓfeſſionẽ vłnegociatiõeʒ licitã vel bõeſtã qͥ bbit iuriſdictio
nẽ in ciuilibꝰ in bis tm̃ q̃ oꝛiunt᷑ rõne illiꝰ ꝓfeſſiõis.vt.l.fi.de
iuriſdi.om.iu. Inno.in.c.cũ ab eccleſiarũ.de offi.oꝛdi.⁊ bar.
in.l. fi. de colle. illi. Ab. in. c.i. de elec. in fi. ⁊ in. c. cum ab eccleſi
arum de offi. oꝛdi.vbi tenet ꝙ ſi aliqͥs de collegio pᷣueniatur
in iuriſ.ab oꝛdĩario nõ põt eius iuriſdictionẽ declinare.
¶ Lollegiũ inferioꝝ rectoꝛes an bẽant iuriſdictionẽ pꝛiuati
ue vel accunmlatiue.vide.j.iuriſdictionẽ non habent.
¶ Zollegium cũ eſt opꝰ cõ gregare poterit oꝛdinariꝰ vel dele
gatus in ca cõpellere illũ ad quẽ ſpectat cõgregatio collegij
vt illud ↄgreget.⁊ ſic poterit collegium ſᷣm hãc pꝛacticã cita
ri.eſt glo. no.in.c.ſi capitulũ.de cõceſ.pꝛeben.li.vi.

¶ Collegij vnus ſolꝰ põt ĩpedire cõpoſitiõeʒ fiẽdã rõne col

legij qñ actus cõ poſitiõis ẽ volũtarꝰ.vt no.in.c.cum oẽs de
oↄſt.ſʒ ſi cõpoſitio cõ cern at vtilitatẽ collegij ñ ipediret illã ð
dictio vniꝰ. vt c.i.ðᷣ bis.q̃ f.a ma.ꝑte.ca.ab.iĩ.c.fi.ð ma.⁊ ob.
¶ Collegiñ clericoꝝ pᷣt ↄſtituere ſindicũ.vide.j.vniuerſitatẽ.
¶ EZollegiũ ẽ ſubiectũ oꝛdiarijs ⁊ maioꝛibꝰ ptãtibꝰ.⁊ ab eo
appellat᷑ ad ipſos maioꝛes.vide.S.appel.dʒ a collegijs.

¶ Actus collegij debẽt expediri ꝑ ↄſenſuʒ pᷣſtitũ ĩ cõi.vnde

nõ ſufficit ꝙ ſingularit᷑ conſentiat ſʒ collegialiter.vt.c.ĩ gene
ſi de elec. ⁊.l.ij. C. de decuri.li.x.doc.in.c.cum oẽs de conſti.⁊
ibi ab.in. c. cum eccłia ſutrina.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛi.ij.colum.
¶ ollegiũ qͥd dicat᷑ facere ↄcoꝛditer.vide.ſ.cõcoꝛditer.
¶ Collegio diſſoluto qͥd faciẽdũ ſit de bonis collegij. Bar.
in.l.fi.ff. de col.illici.⁊ ab.in.c.recolẽtes.de ſta.mona.dicunt
ꝙ quedã ſunt collegia q̃ nõ pñt poſſidere in ꝑticulari.vt col
legia religioſoꝛũ.⁊ inbis bona remanẽt ad ſuꝑioꝛẽ collegij.
qui de illis diſponit tanq; de vacãtibꝰ.aꝛ.in.l.fi.ff.de cur.bo.
dan. ⁊ ſic fuit ſuatũ in diſſolutiõe collegij tẽplarioꝝ.q̃dã ſunt
collegia clericoꝛũ ſecularium:⁊ diſſoluto tali collegio poterit
q̃ſq; bẽre qð ↄtulit.ar. in.lii.ff. de col.il.⁊ in.c.qð a te.de cle.cõ
iuga.ſʒ alia bona collegij remanẽt apud ſuꝑioꝛeʒ exq illa bo
na crãt attributa collegio ꝓpter officiũ diuinũ.nã ſublato la
boꝛe tollit᷑ ⁊ pᷣmiũ in.l.ſcio.ff.de ãnuis leg.qũq; iſta collegid
bñt bona ad vtilitatẽ publicã vt eſt hoſpitale deputatuʒ ad
vſum pietatis ⁊ tũc bõa nõ diuidũt᷑ ĩter collegiatos.vt.s.di
xi qñqʒ hñt bona ad vſum ſinguloꝛũ vt qͥſquis ↄtulit ꝓ vita
cõi.⁊ tũc collegio diſſoluto diuidunt᷑ bona inter collegiatos
vt.l. i..f. de colle.illi. ⁊ de hoc vide qð no. Inno.in.c:dilecta
de erceſ. pᷣla.no.Ab.in.alle.c.recolentes. 4
¶ Collegiũ licitũ ⁊ appꝛobatũ faciũt lepꝛoſi.nã exq bñt ma
teriã licitam ↄueniendi in vnũ.vt in.c.ij.de eccle.ediłi.ſaciũt
collegiũ.vt no. IJnno.in.c.cũ ab eccliarũ.de offiioꝛdi.fac tex.

—

„

Kollegiũ facfütt paupetes ? poſſunt ſimul ↄuenirepꝛo ſn

ſtentatiõe vite ipſoꝛũ.nõ tũ pñt cõuenire in ſingulis mẽibꝰ

„

vt no. Bar. ff. de col.illi. in. l. i. T abb. in. c. ij. de eccl. ediſfi.
¶ Eollegiũ licitũ faciũt doctoꝛes legẽtes ⁊ ẽt ſcolares.nam
i doctoꝛes ſint illi qui exercẽt ꝓfeſſiões:ſcolates aũt ſunt di
ſcipuli exercẽtiũ.vt no.glo.in.l.fi.C.de iuriſd.om.iu.tũ exquo
ſcolares bũt materiã licitã ↄueniẽdi in vnũ faciũt licitũ colle
giũ ⁊ etiã vniuerſitatẽ.vt in.c.qꝛ in cauſis.de ꝓcu. ⁊ Inn. in. c.
cũ ab eccłiarũ.de offi.oꝛdi.in cõ cernẽtibꝰ g ſtudiũ nec docto
res ſine colaribꝰ:nec ecõtra pñt aliqd ſtatuer ꝑ regulã quod
oẽs tangit. de reg. iur. li. vi. ab. in. c. ex litteris. de cõſti.
¶ Lollegiũñ co gnoſcitur eccłiaſticũ ſi plures ſut clerici qᷓ; lai
ci.ſʒ ſi plures ſunt laici cenſet᷑ ſeculare.data aũt paritate cen
ſenduʒ eſt eccłiaſticũ tanq; magis dignuʒ.c.qð in dubijs.de

oↄſe.eccle.vel alta.a bb.in alle.c.ex litteris.de conſti.

¶ LZollegiũ vnũ ſiue vnũ coꝛpus qt modis dicat᷑ ⁊ an ⁊ qñ
põt quis intrare ⁊ exire collegiũ ad volũtatẽ.⁊ an vnus põt,
eſſe in pluribꝰ collegijs.⁊ alia.de hac materia vide notabilit᷑
per glo.⁊ Inno.⁊ doc.in.c.dilecta. de exceſ.pꝛela.vbi etiam

tractat᷑ qͥs põt collegia creare ⁊ cuius auctoꝛitate.

¶ Eollegiuʒ faciẽtes nõ tenent᷑ de neceſſitate ſibi eligere te

ctoꝛẽ: ſed ipĩum coꝛpus bẽbit omnẽ ptãtẽ quã ſolitꝰ eſt here
rectoꝛ.⁊ põt cõmittere iuriſditionẽ ↄtẽtioſã vł penitẽtialẽ ali
cui de collegio ad tpᷣs vł ad vitã ⁊ eo caſu ꝙ ↄmittit᷑ ad libi⸗
tũ nõ cẽſet᷑ cõmiſſariꝰ hẽre curã aĩarũ.no.ab.in.c.cũ nõ igno
res de pꝛeben.⁊ dbacmateria vide..c.⁊ við.j.vniuerſtas

CLollectas.

¶ Vligde.j.tributum.per totum.

LColonus.
¶ Coloni aſcripticij dicunt᷑ hi qui ꝑ ſcripturã ſolo ſiue tera⸗
re ſiue glebe ſunt aſcripti.no.Hoſtiẽ in ſumma ti.de natis ex
lib. vẽ. S.i.de h aũt genere dʒ fieri fides nõ ſolum ꝑ ſcripturã
ſolẽnẽ.vt no.bar.in.l.cũ ſcimus.C.de agri.⁊ cenſi.ſed etiã ꝑ
ↄfeſſionẽ vł ꝑ aliã ſcripturã in q̃ pfiteant᷑ ſe eſſe aſcriptitios
⁊ nunqᷓ a ſolo diſcederẽt:ↄſtet de eoꝛũ ꝑſeuerãtia.⁊ hᷣ ne ho
miĩes de facili trahant᷑ ad deterioꝛẽ ↄditionẽ.vtibi tex.⁊ no.
glo. in. l. ne diutiꝰ. C. de agri. ⁊ cenſi.⁊ hãc opi.appꝛobat ab.
in. c. indicatũ.de ĩmu.eccl.eſt em̃ aſcriptitiꝰ de re incerta in ꝑ
petuum obligatus: vt videlicet mediam vel tertiam parteʒ
fructus.vt Hoſtien.vbi.S. S
¶ Coloni cẽſiti dicunt᷑ bi qͥ ceibus ꝑſoluẽdis ſũt aſcripti.vt
in.l.coloni. C. in qͥ.cau.co.li.xi.q ↄſtituunt᷑ ꝓmittẽdo ſe nõ re
ceſfuros a ſolo.⁊ ſoluere ꝓ terra certũ cẽſũ ⁊ ðtermĩatũ ⁊ rei
affixũ. vt. l. ij. C.in qui. cau. co. cẽi. li. xi. aſcriptitiꝰvo ẽ de re in
certa obligatꝰ.vt.S.ver.ꝓxĩo.ab.in alle.c.indicatum.
¶ Eoloni ↄditiõales dicũt᷑ qͥ ꝑ.xxx.ãnos ſteterũt aſcripticij
ſolo.lʒ nulla ꝓceſſit obligatio nec ſcriptura.qꝛ tũc ex curſu tã
ti ꝑis pꝛeſumit᷑ pcedẽs obligatio.ar.in.l.cũ in rẽ verſo.fſ.de
vſur.⁊ ſic intelligit᷑l.cũ ſatis.C.de agri.⁊ cenñ.coloni tũ nri
tꝑis cũ nõ gerãt ſe ꝓ aſcriptitijs ẽt ſi ꝑ.xxx.ãnos ſtent:nulla
acqͥrit᷑ obligatio.arin.l.fi.ff.quẽ ad.Fui.amit.no.abb.vbi..
¶ EZolonꝰ oꝛiginanꝰ eſt qͥ er colono cõditiõali naſcit᷑ ex mu
ſiere colona.ẽt ſi nõ naſcat᷑ in ſolo.no.in.d.lcũ ſcimus ⁊ alle.
lL.non ſatis.⁊ ab.in.d.c.indicatum.
¶ Eolonꝰ ſimplex eſt qui ſub certa ãnua mercede ⁊ pecunia
numerata pᷣdia colẽda accepit.ałs em̃ ſine pecunia nõ enet
locatio.vt.l.ſi merces.ff.locati.no.ab.in alle.c.indicatus.
¶ Colonꝰ partiariꝰ qͥ dicit᷑ mediariꝰ eſt quaſi ſociꝰ.vñ lucrũ
⁊ dãnum ſũt ſibi ⁊ dño cõia.vt in.l.ſi merces.S.vis maioꝛ.ff.
loca.vñ iura loquẽtia de ſocietate diſſoluẽda hũñt lo cũ in iſto
ot no.dicit bar.in.d.S.viſ maioꝛ.⁊ ſic ꝑ moꝛtẽ alteriꝰoiſſolui
tur h ſocietas.nec trãſit in heredẽ.l.iijj.⁊.l.nemo põt.ff. ꝓ ſo/⸗
cio.de quo pleniꝰ ꝑ ab.in.c.ꝑꝑ ſterilitatẽ.de loca.iiij. colum.
¶ Coloni fundoꝛũ qͥ ſua ſollicitudine fecerũt ſteriles fũdos
bonos ⁊ fertiles nõ pñt ꝓmoueri de cultura nec augeri pen⸗
ſio.no. Bar. in.l.quicunq;. C de om. agro, def. li.xi. facit tex.ĩ
Li.C.de pꝛedijs naui.eo.li.facit.l.fi.C.de allu.vbi coloni non
debẽt deploꝛare ſuas operas, ⁊ vide de hoc latius ꝑ Bar⸗
batium. in.ciad aures.de re.eccle.nõ alie.

Lolluſio

, —

4

f —— —0 LE — — — —1à⸗U5 „

Noſ
eib
W
i NI.
rgno⸗
ſcole
nin
doco
dnol

iͤi
ecen
Dise

negi
18 pt
abllit
eanm

geere
ſthr
tialel
Aln
höſe⸗
aitas

veten
nis er
Pturi
ig
nios

eho
140.

nab.
ing
ante;

iprie
ſenoͤe
ltni
hefeit

ſgr
Gfati
ſode
iiͤi
nult
pbi⸗
ex mu
1alle,

cuni
d eid
tuz.
luod
oik
itite
Cotui
p
ln.
ſcos
hen,
tler!
fton

Bn

¶ Colluſio in beneficijs vt aliqua pẽſo annuatis det᷑ non
admittituret colludentes puniunt᷑ et:c.audiuimus, de col/⸗
lu.⁊ de pactis.c.cum clericis.

LCommenda.
¶ õmenda ecckie cũ ſit titulꝰ ltĩmꝰ nõ põt ad libitũ tolli.⁊
B veꝝ cũ ẽ facta ad tps ex cã.nã tũc niſi eſſet cã nõ põt reuo⸗
cari.⁊ ſic intelligit᷑ gl.c.ſi cõſtiterit ð accu.⁊ ibi ab.circa fi.
Hũs eccłiaʒ ↄmẽdatã ſeu ſibi traditã vt ꝑcipiat tꝑalia ad
ſuſtẽtationẽ ſuã nõ põt ↄmutare ſtatũ eccłie ĩmo ten et᷑ facer
ei deſeruire ꝑ nũerũ ↄſuetũ clericoꝝ ⁊ hoſpitalitatẽ moꝛe ſoli
to ibi tenere ⁊ ↄſimilia onera ibi explicare vt late ꝑ Inno.in
c.ĩ laterañ.de pꝛebẽ.⁊.c.paſtoꝛalis.de pꝛiuile.quod facit cõ⸗

tra dños cardinales ⁊ alios cõmendatas eccłias hũtes no.

Abb. in. c de monachis. de pꝛeben.
Lommiſſio.
¶ Cõmiſſio facta pꝛudentie alicuius an impoꝛtet nudã vo⸗
luntatem.vide abb.in.c.ne innitaris,.de conſti. DZ

¶ Cõmiſſio ab inferioꝛe a pꝛincipe nõ põt fieri ſimplicit᷑ ⁊ 8

plano.glo.no.in cle.fi.de here.ab.in.c.i.ð reſcrip.circa pꝛin.
¶ QCõmiſſio facta a papa contra iuris oꝛdinẽ inter nõ ſub⸗
ditos vel inter laicos.vel foꝛte ↄtra laicos in pr̃imonialibꝰ
nõ valet.no. Jo.de imola.in cle.paſtoꝛalis.de re iudi.
¶ Cõmiſſiõe facta vices gerẽti alterius põt pꝛincipalis cuiꝰ
vices gerunt᷑ cognoſcere.vide ab.in.c.eam te.de reſcrip.
¶ Cõmiſſio facta alicui ſuper omĩbꝰ negotijs pñtibus ⁊ fu⸗/
turis alicuiꝰ perſone nõ valet vide.j.reſcriptum.
¶ Cõmiſſione facta iudici vt de iun
conſuetudinẽ.⁊ vide.j.iudex.
¶ Cõmiſſiõe facta alicui vt ꝓcedat ↄſilio alicuiꝰ nõ videt᷑ ſi
biadẽpta ptãs ſubdelegãdi.tenet᷑ t ſubdelegatꝰ foꝛmã mã
dati uare.ideʒ ſi papa in cõmiſſiõe apponat clauſulã ſuꝑ q̃
tuã ↄſciẽtiã oneramꝰ.vt.c.cũ in veteri.de elec.⁊ ibi ab.ij.colũ.
¶ Cõmiſſiõe facta pluribꝰ an poteſt maioꝛ pars ꝓcedere.vi
de.j.mandatum. ä
¶ Cõmiſſio facta ſub noĩe dignitatis vł ſub noĩe appellati⸗

uo vel ꝓpꝛio an tranſeat ad ſucceſſoꝛẽ.vide.j ſucceſſoꝛ.
¶ Cõ miſſiõe facta per pꝛincipẽ alicui an videat᷑ induſtriam
perſone elegiſſe.vide.j.induſtrtaa.
¶ Qõmiſſide facta iudici cauſe poſſe ſſiõis vel ſimpliciter an
videt᷑ cõ miſſa cã pꝛopꝛietatis vel ecõtra, vide no. Abb. in. c.
i.de ſequel.poſſ. WM
¶ Aũ alicui cõmittit᷑ nudũ miniſteriũ induſtriale nõ põt cõ⸗
miſſari aliũ ſubſtituere.vt.c.fi.S.ceterũ.de offi.ðle.ex qͥ no.q
ſi tahellio ſit electꝰ ad ſcribẽdũ ꝑꝑ eiꝰ fidẽ ⁊ legalitatẽ nõ pᷣt
alij ̊ ſubdelegare.młtũ em̃ valet fides bõi ſcriptoij.vt.c.qm̃
ʒZ.⁊.c.cũ dilectꝰ.de fi.inſtru.ab.in.c.cũ Bertoldꝰ.ð re iudi.v.
colũ.⁊ vide.j.teſtis.vᷣ.põt index.vide.j.notario ſi cõmittat᷑.
¶ Pꝛinceps cãʒ cõmittẽdo delegato ad hoc vtilla abdicet᷑
a manibꝰ oꝛdinarij opoꝛtet ꝙ in cõmiſſione fiat mẽtio ð ꝓceſ
ſu habito coꝛaʒ oꝛdinario.alłs lr̃e cõmiſſiõis ſunt ſubreptitie.
vt.c.int᷑ monaſteriũ.de re iudi.⁊.l.vbi ceptũ.ff.de iudi.⁊ no.in
c.pꝛudẽtiã.v.aliã.de offi.deleg. Abb.in alleg.c.ĩter monaſte
rium.circa pꝛin. . —
¶ Lõmiſſioneʒ an honeſte poteſt recige pꝛelatus a pꝛincipe
vide.j.pꝛelati non poſſunt.
¶Si ↄmittat᷑ cã alicui iudici ĩter partes ⁊ addit᷑ vᷣbũ iqͥras

nõ ĩducit nouũ modũ ꝓcedẽdi nec facit iudicẽ cui cã ↄmitti᷑

—2 —

inq̃ſtoꝛẽ ſʒ ſimplicẽ iudicẽ.vñ ĩ oĩbus debet ſᷣuare oꝛdinẽ iu
diciariũ.intelligũt᷑ ergo vᷣba ſm ſubiectã materiã.᷑xi.q.i.rogo
nã iudex largo modo põt diciinqͥſitoꝛ cũ in cã ſibi cõmiſſa in
quirere debeat ⁊ cũcta rimari⁊c.xxx.q.v.iudicãteʒ.⁊.ff.de ĩter
ro.actio.l.vbicumq; Abb.in.c.exhibita.de iudicij s.in pꝛinci.
¶ Cõmittere ſeu delegare nõ pᷣt iudex inferioꝛa papa ĩuitis
partibus cauſam inter ſubditos· extra ſuaʒ dyo.nota.in.c. vt
litigantes.de offi.oꝛ.lib.vi.tangit Abb.in.c.ſane.de fo.cõpe.
¶ Cõmittere an poteſt papa cauſam ſuſpecto ex certa ſcien⸗
tia.vide.j.pꝛinceps non cenſetur. RR
¶ Cõmiſſio facta ꝑ papã ad petitionẽ miſer̃ ꝑſone ñ oppᷣſſe
nec pauꝑis ð laicũ ñ hʒ incõtinẽti effectũ ſʒ tũc demũ data ne
gligẽtia iudicis ſecularis.nec reqrit᷑ neceſſario negligẽtia
pᷣcedat ſʒ ſufficit ꝙ ſequat᷑ nec eſt neeeſſe ꝙ recurrat᷑ qq ſugio

vt de iure ꝓcedat põt ꝓcedere ſʒ

rem ipſius iudicis.ſʒ ſnedsꝛiate pot ipſe delegatꝰ pcedere ſecꝰ
in delegatiõe facta ad petitionẽ nõ mifabilis ꝑſone.illa em
incontinenti eſt nulla ſi non pꝛeceſſit negligẽtia.vt.c.ex teno
re.ð fo.cõpe.m ĩtellectũ ab.ibi.et in.c.licet ex ſuſcepto.eo.ti.
¶ Cõmitti nõ pñftilla q̃ ſunt oꝛdĩs niſi ha bẽti illũ oꝛdinẽ.pa

pa ergo nõ põt dare ptãteʒ nõ ſacerdoti cõficiẽdi coꝛpꝰ xpi.

qꝛ ex diſpoſitione diuina illud eſt attributũ oꝛdini ſacerdota
li. vt in.c.i.de ſum.tri.Abb.in.c.aqua de conſe.eccle.vel alta.
¶ Comimniſſio facta per pꝛincipem alicuius vices gerenti an
poteſt per pꝛincipalem expediri.et vide.j.vices.
¶ Committere an poteſt epiſcopus collationeʒ beneficij va
cãtis vł vacaturi ĩ gñe vł ĩ ſpecie.vide.ẽ.collatio.vᷣ.põt epᷣs

Lommodatum.

¶ Cõmodatariꝰ reſtituẽs rẽ cõmodatam deferenti aliquod
ſignum domini cuius eſt res an ſatiſfaciat.vide.j.depoſituʒ.
¶ CLommodans equuʒ et arma ad bellum ſi ibi perdãtur an
commodatarius teneatur.vide.s.bellum. ver. commodans.
¶ In cõmodato vſus dʒ eẽ certꝰ⁊ tpᷣs ſalteʒ dʒ eſſe tatite cer
tũ nec eſt cõmodatũ vbi alt᷑ iſtoꝝ defiẽ ſʒ eſſet pᷣcariũ.nã ſi ro
gaſti me ſimplicit᷑ vt pᷣſtarẽ tibi libꝛuʒ vł equũ nõ eſt cõmoda
iũ ſʒ pᷣcariũ.ſi tñ rogaſti me vt pᷣſtarẽ tibi libꝛũ ad coꝛrigẽdũ
meũ vel ad ſcribẽduʒ illũ eſt cõ modatũ ad certũ vſuʒ ⁊ tpᷣs lʒ
tacite appoſitũ.qꝛ ĩtelligit᷑ infra tantũ tpᷣs quãtuʒ põt cõmo
de ſcribi vel coꝛrigi.ar.in.l.interdũ.⁊.l.cõtinuus.ff.de vᷣ.obli.
ante vſum ergo completum non poteſt commodatum reuos⸗
cari pꝛecarium vero ſic.vt not.per Abb.in.c.fi.de pꝛecarijs.
¶ QQõmodatarius lʒ nõ põt ꝓpter caſuʒ ſine culpa ſua re cõ⸗
modata ĩfra pᷣfixũ tpᷣs vti non tñ põt ĩuito dño alio tꝑe re illa
vti vt no. Bar.ĩ.l.in cõmod ato.S.ſiłr.ff.cõmo.nã cuʒ dñs cer

tat de dãno vitãdo vt nõ careat re ſua tãto tꝑe:cõmo datariꝰ

vero de lucro captãdo dʒ caſus potiꝰ ſibi ĩputari qᷓ; dño. ad
boc.l.ñ vero.S.iteʒ cũ quis.ff.locati.vide.S.caſus.
¶ CLõmodatũ põt reuocari ante vſuʒ expletũ ex cã.vt ſi mo
daui tibi libꝛũ ⁊ volo recedere nõ ẽ equũ vt tibi dimittã libꝛũ
meũ.vt exẽplificat.Ab.in.c.vnico.de cõmo.iij.colum.
¶ Cõmodãs vaſa vicioſa lʒ tenet᷑ Zꝛia actiõe ꝓ vino effnſo
ignoꝛãs vᷣo excuſat᷑.ff. cõmo.l.in rebus.S.itẽ qͥ ſciẽter.⁊.l.ge.
⁊ no.gl.i.c.vnico.e.ti.in locato tñ tenet᷑ locatoꝛ ad ĩtereſſet
ſi ignoꝛãter locauit vas vicioſuʒ nõ ſolũ reſpectu pᷣcij ſʒ ẽt rõ
ne dãni.vt.l.iij.S.ſj ſi vas.ff. act.emp.lʒ Bat.tenet ↄtrarium
in.l.iubemus.ff.cõmo.vide tñ qð plene no.in.l.bene a ʒeno⸗
ne.no.ab.in.c.vnico.de cõmo.
¶ In cõmodato qualiter ꝓbat᷑ caſus foꝛtuitꝰ.vide.j.depo
ſitarius vel cõmodatarius·
¶ Cõmodatum remittens cum fideli nuncio ſi pereat an pe
rit cõmodatario.vide.S.caſus. .
Concilium.
Q¶ Cõciliũ gñale nõ tenet᷑ papaʒ requirere in cã fidei.vide gl.
in.c.anaſtaſiꝰ.xix.di.⁊ late ꝑ ab.in.c.maioꝛes.de bap.⁊ ipſe
refert in.c.ꝙ trãſlationem.de offi.deleg.
¶ Si materia oꝛiginat᷑ a toto ↄcilio vbi ẽ papa fit ſtatutuʒ
ſub noĩe totiꝰ ↄcilij.vt.c.oſiꝰ de ele,⁊.c.ↄueniẽtibꝰ.i.q.vij.no.
An.ĩ.c.i.de pactis.ſed ſi materia oꝛiginat᷑ a ſolo papa cũ cõ

ſilio cõcilij.⁊ tũc ſtatutũ fit ſub noĩe pape.vt.c.lʒ de elec. no.

glo.in.c.ad apłice.de re iudi.lib.vi.ab.in.c.i.de ſpõſa.
¶ Cõcilia quattuoꝛ pncipalia ſunt nicenũ ↄſtatinopolita⸗
nũ epbeſinũ pᷣmũ ⁊ calcedoñ.xv.di.c.ſic.q̃ ſiẽ qᷓttuoꝛ euãgelia
catholica eccłia venerat᷑.c.pꝰ tranſlationẽ.S.ij.de renuncia.

¶ Cõciliũ ꝓuinciale põt legatꝰ ↄgregare.no.ab.in.d.c.qð

tranſlationem. D
¶ Cõciliũ ꝓuĩciale lʒ nõ poſſit depõere epᷣos illiꝰ ꝓuĩcie.vt
lij.q.vi.c.quis.⁊.c.accuſatꝰ.põt tñ eos excõicare ex qͥ bʒ iu⸗
riſdictionẽ.vt.c.ſtatuto.iij.q.vi.ad h.c.cũ ab eccłiaꝝ.ð of.oꝛ.
ab.i.c.i.de iud.ij.colũ.itẽ ↄciliñ ꝓuĩciale ⁊ ſinodale dũt fieri
ãnuati.vt.c.ſic oliʒ.ð accu.ab.ĩ.c.graue.de pᷣbẽ.ij.colum.
¶ Doctoꝛes ↄcilij gñalis ſiue ↄcilij regis in cã appellatio⸗
nis poterũt vnam cam ſeu plures cõmittere aliquibus ex eis
cñ hẽant iuriſdictionẽ a lege vel a pꝛincipe vniuerſaliter con
ceſfam.doc.in.c.ſuꝑ queſtionũ.de offi.dele. .R
OCõciliũ an põt variari poſt electionẽ factaʒ alicuiꝰ officij

K4 .—

RN r

¶ Eõclliũ põtↄgregari ⁊ habet ptaͤtenn ludicandi ſuper di⸗
fcoꝛdia duoꝝ electoꝛũ in papã.ð vt colligit᷑ ex no.per Anto,?

abb. in. c. licet. de elec.
¶ Loncilium vt cõgreget
pane.vide v.citatio.
¶ Zoncilij officialibus data ptãs nõ videt᷑ tolli ptãs ſpecia
liter attributa alij vide.S.arbitrium.
¶ Cõciliũ generale nõ põt recuſari maxiĩe qñ papa tali con
cilio pᷣeſt.eſt concluſio abb.in.c.i.de iudi.iiij.colum.
¶ In cõcilio generali ſeu etiã pꝛouinciali pñt inuitari ⁊ inter
eſſe laici in caſibus no.ꝑ gl.in.c.fi.de bis que fi.a pꝛela.nõ vt
iudicẽt nec diſponãt.ſʒ vt cõſulẽt.⁊ vide ibi plene abb.

LCLoncorditer.

¶ Cõcoꝛditer fit a collegio id qð fit nemine diſcrepãte ad B
tex.in. c.de cauſis.de elec. vbi factũ a maioꝛe ꝑte capituli ⁊ cõ
coꝛditer factũ ponunt᷑ inter diuerſa ꝑ.c.quoꝛũdaʒ.de ele.lib.
vi. ⁊ glo.in.c/cupientes.in ver.cõcoꝛditer.eo. ti. lib. vi. ⁊ in de.
ne romani.⁊ ideo ſi aliquis ↄtradicit:nõ dicitur concoꝛditer

an ſufficit vocatio per ſonuʒ cam

actũ no. Ab. in. c. nõpõt.iiij. colum. de re iudi.⁊ Jo.an. ⁊ ab.

in.c.in ſingulis.de ſta.mon a.iij.colum.

Concluſio.

¶ oncuſiõe facta in cauſa an poſſunt exceptiões de nouo
admitti.vide.j.exceptio ſi oꝛiat᷑.
¶ Eõcluſio ſeu renũciatio nõ eſt de oꝛdie ſubſtãtiali.no.glo.
in ce. ſepe de ver. ſig. ? Jo. an. in addi. Spe.ti.de renũ.in pᷣn.
lʒ ſit de ſolẽnitate.vt.c.cũ dilectꝰ.de fi.inſtru.⁊.c.paſtoꝛalis.
de cã poſ.⁊ pꝛopꝛie.Inno.in.c.cũ veniſſent.de teſt. ergo eius
obmiſſio nõ viciat ꝓceſſum. Ab.in.c.cum.i.⁊ a.de re iudi.
¶ Cõcluſiõe facta ꝑ partes an põt iudex recuſ are. vide.j. re⸗
cuſatio.ver.poſt concluſionem.
¶ Si concluſuʒ eſt in petitoꝛio non põt pars trãſire ad poſ
ſeſſoꝛium.ſed tũc iudex ſi vult vtrunq; determia bit.vt.c.ſigni
ficauerunt de teſti.⁊ Inno.ibi in fi.
¶ EZoncluſiõe facta in pꝛincipali an poſſunt ꝓduci inſtrumẽ
ta vel teſtes interrogari:vide.j.pꝛobatio nulla.

Concubina

¶ Cõcubine põt legari ⁊ dõari ʒ.laffectiõis.ff.de dõa. ff. ð
le. iij.l. ſi cubinã. ff. de his q̃. vt indig.l.cũ miles.⁊.l.ij. C. de
dona. inter vi.⁊ vxo.ꝑ locũ a ſpãli.ff.e.ti.l.h̊ oꝛatio.s.i.nõ ob.
ꝙ coitꝰ ſit dãnatꝰ.⁊ ſiẽ filij nati oĩo ſũt ĩcapaces ſic ⁊ ↄcubĩa
velut turpis ꝑſõa a turpiqſtu ẽ repellẽda.xxxi.q.i.c.i.qꝛ ſi pꝛo
coitu extoꝛquẽdo qͥs donaſſet ſeu legaſſet ꝓcederet obiectio
ſʒ potuit alia pietate moueri foꝛte vt illa nuberʒ ⁊ ne malã vi
tã ↄſeq̃ret᷑.adbᷣ qð no.ff.de re iudi.l.miles.ẽ cõcluſio ant.de
butrio in ſuis vſilijs ↄſilio qð incipit.an valeat legatũ dona
tio vł vẽditio facta ↄ cubine.vide.j.donare non põt clericus.

¶ Cõditio ponit rẽ ĩdubitatiue ⁊ ſuſpenſiue.vt.l.cũ ad pñs

ff. ſi cer. pe. Bar.in.l.demõſtratio.in fi.ff.de cõ di.⁊ de.⁊ cum
quis dubitat non dicit᷑ ſcire.C. de condi.⁊ demon..i.fi.
¶ Siteſtatoꝛ reliqͥt vxori ſue habitatiõeʒ domꝰſi caſte ⁊ ho
neſte vixerit ⁊ vitã vidualẽ uauerit. Iteʒ reliqͥt oẽs pãnos
lini ⁊ lane in h̊ ſcõo legato nõ videt᷑ repetita illa conditio ſi
caſte ⁊c.qꝛ nõ ↄgruit pꝛimo legato. vt.l.cũ põt.S.imꝑfecta.
ff. de le.ij. ⁊ de ver. ob.l.ticia.S. ideʒ rñdit.nã pᷣmũ legatũ fuit
legatũ habitatiõis qð cãm hʒ ſucceſſiuã.⁊ heres nunq libe
ratur durãte legato qꝛ ſemꝑ eſt obligatꝰ ad patientiaʒ.vt no.
C. de vſuca.l.interruptionẽ.Scðm vero legatum.ſ.pannoꝝ
ẽlegatũ momẽtaneũ.qꝛ ſtatiʒ ſolutio ẽ facta:⁊ ſic trãſlato do
minio liberat᷑ heres.vt no.fundat ⁊ ↄcludit bar.in ſuis cõſi⸗
lijs conſilio quod incipit teſtatoꝛ reliqͥt ⁊c̃.
¶ Mepetitio ↄditiõis inducit᷑ ꝑ dictionẽ itẽ:qũ legata ſũt
eidem perſone.vt in.l.repetendis.ff.de leg.iij.
¶ Conditio ſubintellecta nõ facit ðctũ conditiõ aleʒ.vt in. l.
que extrinſecus.ff de condi.⁊ demon.⁊ in.c.ſignificaſti.de
elec.cum ibi no.Ab. in. c.ij. de ſpon.
¶ Cõditio ſuſpẽſiua appoſita in ſpõſalibꝰ etiã de pꝛeſenti
valet.vide.j.matrimonium.ver.ſi conſenſus.
¶ Cõditio appoſita ſeu modus in donatioe facta fiue eccle

ſiue alijs an debeat ſeruari. ⁊ niſ ſeruetur an poffit reuocan
vide.j.donatio.ver.donatoꝛ. .
¶ Zõditio appoſita in ↄtractu mrimonij de pñti fingit ſpõ
ſalia de futuro vide.j. matrimoniũ poteſt cõferri.
¶ Kõditio appoſita inter duos ↄſanguineos vł alios q̃ nõ
pñt ↄᷣbere mr̃imoniñ ſi papa diſpẽſet:łʒ valeat in euẽtũ ↄditi
onis reqͥrit᷑ tñ ꝙ diſpẽſatiõe facta iteꝝ ᷣhãt.qꝛ ex facto a iur
ĩpꝛobato nõ põt naſci aliq̃ obligatio.ſʒ ĩ Z ctu Oditiõ ali ſola
ſpes ẽ in obligatiõe.ĩ cãu tñ iſto nulla nata ẽ obligatio.ideo
opꝰ ẽ ꝙ de nouo ᷣhat᷑ no. ab. in. c.ſuper eo de cõdi.appo.
¶ Cõditio appoſita ᷣ ſubſtãtiã ↄiugij viclat mrfimonium ⁊
nõ viciatur cõ ditio.⁊ bᷣ ſiue ſit ↄditio reſolutiua ſiue ſuſ pẽſi⸗

ua. vide exempla ꝑ glo.⁊ Ab. in. c.fi.de cõdi.appo.

¶ Conditiõ es tacite ĩtelligunt᷑ in reſcriptis.vt le.⁊ no.de re
ſcrip.c.ij.⁊ ẽt ĩ iuramẽtis ĩtelligunt᷑xvi.cõ ditiões de qᷣbꝰ ꝑ
hoſti.in.c.quẽadmodũ.de iureiur.⁊ ꝑ eũ in ſumma de iureiu.
§. q́t ſpecies.nõ intelligo q ꝓpter omne iuramẽtũ ſit cõdi⸗

tiõ ale exquo pᷣdicte ↄditiões ſubĩtelligunt᷑ ſi expꝛeſſe nõ ſint

qꝛ nec ↄditiões que tacite inſunt legatũ ↄ ditionale reddunt
ff. de condi. ⁊ demon.l.conditiões.no. Hoſtien.vbi.S.

Confeſſio.

¶ Cõfeſſio facta caloꝛe iracũdie niſ det᷑ ꝑſeuerãtia põt reuo
cari.eſt glo.ſing.iugcto tex.in.c.lr̃is.de diuor.facit.l.qð ca⸗
loꝛe.de reg.iur.no.Abb.in.c.olim de reſcrip.
¶ Cõſeſſus in iudicio ꝙ non hʒ ius in bñficio qð poſſidet ⁊
actoꝛ nõ ꝓbat ð iure ſuo inferioꝛ a papa nõ põt ꝓcedere ſuꝑ
illa inſtantia cõtra confitẽteʒ:qꝛ nibil põt vltra libellũ.vt.c.
lʒ hely.de ſymo.ſed poſtea poterit inchoare nouã inſtãtiaʒ ꝑ
ĩquiſitionẽ ⁊ ꝓcedere pꝛiuare illũ.per no.in.c.ꝑ inquiſitionẽ
de elec.no.ioan.an.in.c.mãdatũ de reſcrip.vt refert barba.in
c.cum oliʒ.de reruʒz permuta.
¶ Lonfeſſio facta ĩdeliberate ⁊ ĩpꝛopꝛie nõ pᷣiudicat niſ ĩ ea
ꝑſeueret᷑.no.glo.in.c.cũ venerabilis.ð excep.in ſimili dicẽ gl.
notabilis ð ↄfeſſiõe facta caloꝛe iracũdie.ĩ.c.ex litteris.de di⸗
uoꝛ.⁊ vide ab.in.c. cũvenerabil.de exce.ij.colũ.⁊ talis põt illi
co reuocari.vt no. glo.in.c.apud.xxxij.q.i.⁊.c.fi.de iureiur.li.
vi.tñ ſi nõ reuocat᷑ ⁊ dat᷑ ꝑſeuerãtia pᷣindicat vt Ab.vbi.ð.
¶ Cõfeſſionẽ ꝓpꝛiã pᷣtextu erroꝛis factã põt qͥs reuocar añ
ſentẽtiã docto tñ erroꝛe.⁊ ſic ĩtelligit᷑ gl.cũ ibi alł.c cũ cãm.ð
ap.ſʒ ſi icõtinẽti voluerit ↄfeſſiõeʒ reuocare põt ẽt nõ ꝓbato
erroꝛe.vt in.c.i.de teſti.cogen.⁊ glo.in.c.fi.de ↄſue.li.vi.
¶ Cõfeſſionẽ aũt aduocati põt quis reuocare vſq; ad tridu
um vide.notabi.in alle.c.cũ cãm.⁊ ibi Abb.iij. colum ⁊ nota

bilius per Abb. in. c. fi. de cõfel.xij. colum. vſq; ad fi.

¶ Cõfeſſio fcã caloꝛe iracũdie ñ piudicat niſi det᷑ pſeuerãtia
Idẽ ĩ cã crimĩali.vt.l.fi ↄfeſſus.ff. ð cuſto.reo.⁊.c.ij.ð ↄfeſ.⁊ in
cꝑ ĩquiſitiõeʒ.ð ele.⁊ no.q ↄfeſſio añqᷓ ſit ſcripta ĩ actis pᷣt
reuocari.no.gl.in.c.fi.de iureiu.li.vi.⁊ no.in.c.ex lr̃is.ð diuoꝛ.
¶ Cõfeſſio an ⁊ qñ põt reuocari in caſibus in qbus põt pꝛe
textu erroꝛis reuocari ⁊ qualiter ꝓbatur erroꝛ.vide plene ⁊
nota.per Abb. in. c. ex parte.de ↄfeſ.xij.colum.vſq; ad fi.
¶ Zoſfeſſio ꝓcuratoꝛis põt ĩcõtinẽti reuocari per dñʒ aliter
de erroꝛe ↄfeſſiõis.no.doc.idẽ dic in ↄfeſſiõe ꝓpꝛia.vt ẽ glo.
no in.c.fi.de iureiur. lib.vi.⁊ in.c.apud.xxxij.q.i.ex interuallo
añt non põt reuocari ꝓpꝛia ↄfeſſio ꝓcuratoĩ niſ doceat᷑ de
erroꝛe.vt no.i.c.fi.de ↄfeſ.ab.in.c.ſcriptũ eſt de elec.vij.colũ.
¶ Lõſefſio partiũ in iudicio facta remanet firma ⁊ nõ perit
etiã ſi ex aliquo ðfectu ꝓceſſus ſit nullus.vt ſingularit᷑ vult
Inno. in.c.piſanis.de reſti.ſpo.nã cõſeſſio ad ſui validitateʒ
non exigit telaʒz iudicij.ſed ſatis eſt q; habeat caloꝛes ipſius
ſiudicij.i.q fiat in iudicio.vt no.dicit Inno.in.c.qualiter.ij.ð
accu.lib.vi.Abb.in.c.dudũ.ij.de elec.iiij. colum.vide.S.acta
litis. ? Abb. in allega. c. piſanis.v.colum.
¶ Lõfeſſio facta de crimĩe extra iudiciũ nõ ſufficit vt qs pu⸗
niatur de crimine in iudicio poſſʒ tñ puniri extra oꝛdinẽ ſi trã
ſiret in ſpale nomẽ delicti vt ſi quis gloꝛiat᷑ de crimiĩe extra iu
dicium.nã tunc punit᷑ non tanqᷓ reus delicti ↄfeſſati ſʒ tanqᷓ
maledictꝰ ⁊ mali gloꝛiatoꝛ.hᷣ eſt notabile dictũ Inn. i. c. cᷓ ſit
ð exceſ.pꝛela.⁊ ẽ tex.cũ dictis Abb.in.alle.c.olim de reſcrip.
¶ Eõſeſſio facta de crimine extra iudicium ſi bʒ ſua ſubſtan⸗
tialia.vt qꝛ quis ↄfitet᷑ expꝛeſſe ⁊ parte pñte que poſtmoduʒ
gecuſat.vtputa ſi in pñtia mariti qͥs ↄfitet᷑ adulteraſſe vxoꝛeʒ

ͤffen
qo cey

ſcer
aaeſtg
lit⸗
ſiti,
ſtone
Ibain

läies
lbig.
Gdedi⸗
hoͤtilt
feurli
vegfi
TCind
pbato
N.
dtrit
nt⸗

Uriti
Hrin
cst
ödan
poͤthr
pleuet
fi.
allter
tego⸗
eruall⸗
cea de
nöpen
it tu⸗
idltnt
ſptns
i
dads

ispn
geſiai
unch
cft
eſcip⸗
bſtan’
nodr;
ſtor

talis eõfeſſio plene ꝓbat ſicut in ciuilibꝰ.arg. in. l. generaliter
C. de nõ nu.pe. Inno.in.c. inqͥſtionẽ.de accu,⁊ meliꝰ ꝑ ab.
in alleg.c.oli.de reſcrip.⁊ in.c.at ſi clerici.de iudi.vbi aũt con
feſſio non bʒ ſua ſubſtãtialia poterit cõfitens ſubijci toꝛture
⁊ ſic ĩtellłr gl.⁊ ban.i.l.capite qͥnto.ð adul.⁊ deciſ. rote. clxxij.
¶ Confeſſio facta indirecte in vno iudicio nõvalʒ vt cõſitẽs
puniat᷑ directe de illo crimĩe.vt no.bar.in.l.ſi cõſeſſus.ff.ð cu
ſto.reo..l.ſi filiũ.C. de li.câ.põt tñ illa ↄfeſſio adduci vt ꝓbet
Otra ipſum.nec ob.c.inter dilectos.de fi.inſtru.vbi acta facta
in vno iudicio nõ ꝓbant in alio:qꝛ illud ꝓcedit in ꝓpbatõne qᷓ
lit . teſtes ⁊ inſtra.ſecus aũt in cõfeſſione:qꝛ in ꝓpꝛia ↄfeſſiõe
Rulla cadit excuſatio.vt.ꝑ tuas.de ꝓba.⁊.l.generaliter.C.ð
nõ nu.pe. Inno. ? Abb. in.c.ꝑ inquiſitionẽ.vi.colum.de elec.
T glo. in.l. quis ad ſe funduʒ. C.ad.l.iuliaʒ de vi pub.vel pꝛi.
Tbar.in.l.ij.vi bo.rap.
¶ Qõfeſſio facta in vno iudicio facit fidẽ ĩ alio ð ↄfitentẽ ĩtel
lige in ↄfeſſione ꝓpꝛia.ſecus in ↄfeſſione ꝓcuratoꝛis.naʒ illa
nõ facit fidẽ in alio iudicio ð dñm:qꝛ ꝓcuratoꝛ nõ põt pᷣiudi⸗
care dño niſi in illa lite tm̃ vbi eſt ꝓcuratoꝛ.vt.c.cũ olim.de oſ
fi.dele.no. Cõpoſ.⁊ abb.in.c.per inquiſñitioneʒ.de elec.penul,
colum.vide.S.acta litis.
¶ Confeſſio facta ꝑ mulierẽ ꝑ coꝛꝑis cruciatũvel per metũ pᷣ⸗
cedentem ſeu verbera illicita non valet.vt.c. cauſaʒ mr̃imonij
⁊ ibi glo.⁊ doc.de offi.dele.idẽ ſi maritus inferat verba cõmi
natoꝛia mulieri cõſiderata conditõe maiti ⁊ qualitate mulie
ris:qꝛ ſunt multi hoĩes qui multũ minant᷑ ⁊ parum faciunt qͥ
rum mine nõ inducunt iuſtimn metũ niſi conſueuerint minas
exequi.no. Bar.in.l.metum.⁊.l.ad inuidiam.C.qð metus cã.
⁊ per eñ in.li.S.que onerande.ff. quarum re.actio non datur
Abb. in alleg. c. cauſam matrim onij.vide.j.metus.
¶ Confeſſio clerici facta in vno iudicio an facit fidem in alio
ludicio criminaliter inſtituto.no. Inno.in.q per inquiſtionẽ
de elec. ⁊ ibi abb.⁊ melius in.c.at ſi clerici.de iudi.
¶ Confeſſio ſi eſt facta in ciuili poſt poꝛrectionẽ libelli nõ re
quiritur ſnia:qꝛ cõſeſſus in iure ꝓ ↄdẽnato habet᷑.vt.l.i.C.de
confel.ſi aũt fiat ante poꝛrectionẽ libelli requirit᷑ ſnĩa:qꝛ ałs
talis ꝓceſſus nõ haberet firmamẽtum litis.vt lite nõ conteſt.
totũ.in cã vero crimiali ſemꝑ requirit᷑ ſnĩa.vt.l.ſi confeſſus.
ff. de cuſ.reo.qð verum niſ delictũ eſſet notoꝛiũ:qꝛ tunc nõ re
quiritur ſnĩa ſalteʒ cũ ſolẽnitate.vt.l.ictus fuſtium.ff. de his qͥ
no.infa.no.abb.in.c.querenti.de offi.deleg.
¶ Confeſſus de ſe põt ĩterro gari de alijs per modũ teſtimo⸗
nij in defectum alioꝝ ad aliqualẽ pᷣumptõem.maxime ſi agit᷑
de crimie ciuiliter.vt.c.qm̃.de teſti.⁊ ibi Jnno.in.c.veniẽs.e.
ti.⁊ glo.in.c.de teſti.li.vi.ſj in crimĩbus exceptis talium dicta
qñq; faciũt plenã ꝓbationẽ qñqʒ minus plenã ſᷣm ꝙ crimina
excepta ſunt puilegiata vt.c.in fidei fauoꝛẽ.de hereti.lib.vi.⁊
c.i,.de teſti.eo.li.q̃daʒ tñ ſunt delicta q̃ nõ cõmittunt᷑ pꝛincipa
liter in offenſam vel odiũ alicuiꝰ ſj ppter cõmodũ còmitteniꝭ
vt falſare ſeu fabꝛicare monetã ⁊ latrocinia facere.⁊ in tali ca⸗
ſu cõfeſſus de ſe põt ĩterrogari de ſocijs. vt.l.diuus.de cuſto.
reo.⁊.l.ꝓuinciarum.C.de ferijs.⁊.l.fi.C.de male.⁊ mate.⁊.l.
̊ vlti.de penis.⁊.l.ſi ad exhiben.ſed ſi delicta cõmittuntur in
odiũ vel offenſam alioꝝ ⁊ in iſta cõfeſſus de ſenon debʒ ĩiter⸗
rogari de alijs vel repeti de queſtio.vbi bar.dat hãc theoꝛicã
in.d.l fi. Abb.in.c, cum monaſterium. de confel.
¶ Confeſſus in iure per ſe velꝑ interrogationem iudicis in
caſu in quo non debeat de iure interrogari vel examinarinon
facit indiciũ nec ad cõuincendũ nec ad pꝛeſumendũ.no.bart.
in.l.maritus.ff.de adul.nã quis nõ deber examinari vel inter
rogari aliqũ ꝓpter reuerentiam ꝑſonaꝝ vt libertus.nec ſeruꝰ
ↄtra dñm vt alleg.l.mantus.⁊.l.diuꝰ.ff.de queſti.qñq; ꝓpter
etatẽ.vt qꝛ ĩpubes.vt.l.i S. ĩpubes fr. ad ſił. qũq; ꝓpter ĩfami
am. ar.l.qͥ vltimo.ff. de penis.qñũqʒ nõ debʒ interrogari ꝓpter
inimicitias.vt.l.i.S.pꝛeterea.ff.de queſtio.qũq; rõne oꝛdinis
obmiſſi:qꝛ lite nõ conteſt.vel parte nõ citata tũc enĩ non facit
indiciũ.C. de teſti.l.ſi quãdo in fi.facit.c.veniens de teſtiij.ab
ba.in.c.cum monaſterium.de confeſ.
¶ Si quis cõ fiteatur in iudicio homicidiũ cõmiſiſſe ſʒ ad ſui
defenſio nem etiã hac qualitate nõ pꝛobata nõ debet dãnari
ſaltem capitaliter: qꝛ in tali pena inferenda ꝓbatões debent
eſſe luce clarioꝛes.vt.l.ſciant cũcti.C.de ꝓba.⁊.l.q ſniam.C.ð
penis.mã illa confeſſio nõ emanatur pure ſed qualificatiue et

pꝛeſũptione licet vebementi nõ debz quis enine daͤnari. vt. e.
litteras.de pꝛeſũp.facit qð no. Inno.in.c.qꝛ veriſimile.de pꝛe
ſũp.vbi dicit notãter ꝙ qñ iudex pꝛocedit ſuꝑ delicto ex pᷣſum
ptiõe deber multũ tꝑare ſnĩam maxime ne condẽnet niſi raro
⁊ modice ad penam coꝛꝑalem vel pecuniariam.vide ad pꝛedi
cta que no.in.c.auditis.de pꝛeſcrip.penul.colũ.vide.j.pꝛoba⸗
tio dubia.
¶ Confeſſio inducit notoꝛium qualiter intelligatur. vide no
toꝛium licet.
¶ Confeſſio ſuꝑ crĩne ſi fiat in iudicio ⁊ in pfñ̃tia ſui iudicis
ꝓlene pꝛeiudicat ẽt nullo pᷣcedente ꝓceſſu.n o. Inno. in. c. qua
liter ⁊ qñ.de accn.⁊ eſt tex.in.c.i.ð accu.li.vi.qð limitat Bar.
in.l.ſi cõfeſſus.ff. de cuſto.re.qð ꝓcedit qñ cõfeſſio fit pꝛĩcipa
liter ⁊ ꝓpter ſe vt in illa.l.ſecus ſi cõfeſſio fiat incidenter per
quãdam ↄñtiam.vt.l.ſi filiũ.C.de li.cã.⁊ no.glo.in.c.ex peni⸗
tentibꝰ.l.di.in fi. IJtẽ opoꝛtet ꝙ iudex ſedeat ꝓ tribunali.vt.l
pe.ff. de iuſti. ⁊ iure.qð verũ eſt qñ cã exigit plenã ꝓbationẽ,
ſi exigit ſemiplenà tũc ſufficit ꝙ; cõfeſſio fiat iudice itinerando
vt.l. voluit.ff. de interro.actio. Ab.in.c.at ſi clerici.de iudi.ij.
colũ.vide.j.confeſſio ad ſui ſubſtãtiam. ⁊ vide abb.in.c,cũ di
lectus.de oꝛdi.cog.vbi plene ⁊ notabilit᷑ꝑ eum.
¶ QConfeſſio facta ꝑ clericũ coꝛã iudice ſeculari ⁊ ſic ĩ iudicio
cõpetenti ꝑ tractũ ⁊ inuitũ nõ artat cõfeſſum ad ꝑſiſtendũ in
ea:nec ex ea inſurgit aliqð indiciũ ſufficiens ad toꝛturã vt eſt
tex.ſᷣm Abb.in.c.at ſi derici.de iudi.nec valet talis confeſſio
tanqᷓ extraiudicialis vt cogat᷑ in ea ꝑſiſtere.vt voluit JInno.
in.c.ꝑ inquiſitiõem.de ele.qꝛ per talẽ cõ feſſionẽ exiudicialem
nõ datur materia vſurpandi iuriſditõem alterius.ſed quãdo
fit ꝑ tractũ in vetito iudicio tribuitur materia violandi eccle⸗/
ſiaſticam iuriſditiõem.eſt concluſio Abb.in.c.at ſi clerici.de
iudi.iiij.colũ.
¶ Erx cõſfeſſione facta coꝛã incõpetenti iudice per volũtarie
litigantẽ inſurgit iudiciũ vt ſupponat᷑ toꝛture:nõ tñ ꝙ in veri
tate valeat cõfeſſio tanqᷓᷓ facta in ſiure.ſed ex quo voluntarie
ibi litigabat ⁊ ſpõte cõfeſſus eſt ſurgit pꝛeſũptio nõ modica
cõtra eũ.ꝓ boc qð no.in.c.qð ĩ dubijs.⁊.c.admonet,.de renũ.
⁊ ſic intelligit᷑ qð no. Inno.in.c.ꝑ inq̃ſtionẽ.de elec. ⁊ hoc ve
rũ niſi cõfeſſio talis fuerit facta caloꝛe iracũdie:qꝛ tunc ad ni⸗
hilũ pᷣiudicat etiã ſi ſit facta coꝛaʒ cõpetenti iudice.no.in.c.ex
lr̃is.de diuoꝛ.⁊ ibi glo. Iteʒ hʒ locũ qñ agit᷑ de crimĩe ſecus ſi
ciuiliter mere.vt no.i.c.oliʒ.de teſti.eſt concluſio abb.in.c.at ſi
clerici.de iudi.iiij.colum.
¶ CLoõfeſſio extraiudicialis non interueniẽtibus requiſitis ad
confeſſionem in ciuili.de quibus in.c.fi.de confeſ.non ſufficit
ad pꝛobationem delicti cõfeſſati.vnde tamẽ ſufficit quatenꝰ
aſſumit ſibi nomẽ ſpecificũ vt dicat᷑ maledictꝰvel de crimĩe ſe
gloꝛiãs. vt. c. ᷓ ſit.ð exceſ.pᷣla.⁊ ſicĩtellige no.in.c.capite qͥnto
ff. de adul.ſi aũt cõfeſſio extraiudicialis hʒ ſua ſubſtãtialia va
lebit vtpbatoꝛia ⁊ dedlaratoꝛia ſicut dicimꝰ in ciuili. vt l. pu⸗
blia meuia.ff.depoſi.⁊ hoc vult Inno.in.c.per inq̃ſitionẽ.de
elec. ⁊ boc veꝝ dũmodo ↄfeſſus ſit cã expᷣſſa.no.in.l.certũ.S.ſi
q̊s abſentẽ.ff. de ↄfeſ.abb.in.c.at ſi clerici.ð iudi.v.colum.
¶ Cõſeſſio facta in iudicio pᷣcedente ꝓceſſu ſ habuit ſua ſub
ſtãtialia:valet ⁊ babet᷑ ꝓ cõuicto nõ aũt ꝓ condẽnato:qꝛ ſnĩa
neceſſaria eſt.l.⁊ ſi ↄfeſſus.ff. de cuſto.re. Bar.in.l.infamẽ.ff.
de pu.iu.no.in.c.ij.de confeſ.abb.vbi.S.vi.colum.
¶ Conſeſſus in crimine an efficiatur infamis. vide.jinfamis
efficitur.cum ver.ſequen.
¶ Cõſeſſio ad ſui ſubſtãtiaʒ nõ reqͥrit telã iudicij.vñ valet cõ
ſeſſio etiã ſi iudiciũ ex aliqua cã ſit nullũ.vt no.in:c.piſanis.de
reſti.ſpo. ? in cle.cõſtitutionẽ. de elec, facit qð no. Inno.in.c.qᷓ
ꝰliter ⁊ qũ.ij.de accu.qð tñ limitat bar.in.l.ſi ↄfeſſus.ff. de cuſt.
reo.qñ quis ↄfitet᷑ pᷣncipaliter.ſecus ſi incidenter p.l.ſi filium
ff. de lib. cã. no. abb.in.c. cuʒ dilectus.de oꝛ.cog.xij.colũ.vide
8.cõfeſſio ſuꝑ erimĩe.idẽ no.abb.in alleg.c.piſanis.v.colum.
⁊ in.c.fi.de cõ feſ.xi.colũ.⁊ hoc limita veꝝ ſᷣm abb.i. c. piſanis
qũ defectꝰ pceſſus nõ ↄcernit parit᷑ ↄfeſſionẽ:qꝛ tũc nõ valerʒ
¶ Qonkfeſſus de crimine contingenti cauſam pꝛincipaleʒ pu⸗
nitur oꝛdinaria pena:etiam ſi directe non agatur contra eum
eſt caſus notabilis in.c.cum ſuper.de confeſ.
¶ Cõfeſſio incidẽter facta nõ ſufficit ad imponendã penã oꝛ⸗
dinariam.põt tñ iudex inchoare nouũ ꝓceſſum ⁊ adducere il⸗
lam ofeſſionẽ ad ꝓbationẽ delicti,no. nno,in.c/ꝑ inqͥſtionẽ

de eleet. Jo. an. « abb. in. e. mandatumm. de reſcrip. ? vide glo⸗
in.i.ſi quis ad ſe fundũ.ff. ad.liul.de vi pub. ⁊ bar.in.l. ſi ofel
ſus. ff. de euſto. reo.⁊ gl.in.c.ex penitentibus.l. di. Abb.in.c.
cum ſuper.de confeſ.iiij.colum.
¶ Eonteſſio facta per poſitum ad toꝛmẽta vel ductũ ad ea nõ
valet. no. bar. in.l.i. F. diuus.ff. de queſti.idẽ ſi eſſet in carcere ĩ
quo multum frigoꝛe ⁊ fame affligeret᷑.nã⁊ tunc foꝛmidine toꝛ
mentoꝛũ videt᷑ facta cõfeſſio.vt ibi.no.bart.ar.ff. de iniur.l.a⸗
pud labeonẽ.S.queſtionẽ.ff.de vi ⁊ vi ar.l. iij.S.ſi aũt.vbi vide
tur ſufficere terroꝛ armoꝝ. nã timo? moꝛtis ⁊ coꝛꝑis cruciatꝰ
excuſat confitentẽ. vt.c. lotharius.xxxi.q.ij.ideʒ de cõ feſſione
facta caloꝛe iracũdie que non pꝛeiudicat niſñ detur perſeuerã⸗
tia ſicut in toꝛmẽtis.vt.c.ex litteris.de diuoꝛ.⁊ ibi glo.no.ab
ba.in.c.ex parte.de confeſ.vi.colum.
¶ Cõſfitens in toꝛmẽtis videt᷑ in ↄfeſſione ꝑſeuerare qñ redu
citur in locũ publicũ iudicij ⁊ ibi coꝛa ꝑſonis publicis ⁊ nota
rio confitetur. vt.l. ij. de cuſto. re. ⁊ bar.in.l.i.S. diuus.ff.ð que
ſtio. in confeſſione tamẽ facta aliqua violentia ſufficit ꝙ ceſſa
uerit violentia vel caloꝛ ira cundie.tunc enim ſufficit ꝑſeueran
tia tacite vel expᷣſſe.no.abb. alle.c.ex ꝑte.vi.colum.
¶ Eonfeſſio in cã ciuili in toꝛmẽtis facta licet ratificet᷑ ꝑ per⸗
ſeuera ntiã ꝑ.l.ij. cũ ibi no. C. qð me.cau.ſecus in criminalivbi
nõ ſolũ requiritur ꝙ ꝑſeueret in illa ſʒ ꝙ etiã legitima in dicia
pꝛecedant ad toꝛturaʒ. vt.l.i.S. diuus.ff. de queſtio.ſi aũt pꝛe/
ceſſerant indicia nõ nocebit cõfeſſio in crimiali facta ꝑ toꝛtu
rã etiam ſi ꝑſeueret in illa.vt.l.pe.ff.de queſtio.ſᷣm vnam lectu
ram:lʒ bal.contradicat in.l.vnica. C. de confeſ.⁊ non bene ſᷣm
Jo. de imo.in alleg.c. ex parte.de confeſ.
¶ Confeſſio ſi emanat in criminali requiritur ſentẽtia. vt. l. ſi
confeſſus.ff. de cuſto.reo.no.bart.in.l.i.ff.de confeſ.qð limita
verum niſi crimen ſit notoꝛiũ:qꝛ tunc poteſt pꝛocedi ad execu
tioneʒ pene abſq; alia ſentẽtia. vt eſt tex. iuncta glo.in.l.ictus
fuſtium. ff. de his qui no.infa.ſentit Inno.in.c.ex parte.i.de
bo. ſig. vel ſaltem non requiritur ſententia cum ſolennitate de
bita in alijs ſententijs.vt.c. veſtra.de coha.cle. ⁊ mu,. Abb.in

c. ex parte.de confeſſ.xi. colum.

¶ CLõ feſſio ficta ꝓcuratoꝛis nõ nocet dño nec cõfeſſio ficta
alicuius nocet ſuo beredi nec vltra confeſſio filij nocet patri.
bar. in.l. cum filius. ff. de verb. obli. ⁊ in.l.eius qui delatoꝛeʒ.ff.
de iure fiſ. Abb. in. c. per inquiſitionem.de elec.pe.colum.
¶ QZõfeſſio ꝓcuratoꝛis conſtituti ad petendũ ⁊ exigendum ⁊
ad deliberandũ ſeu vendenduʒ an ſi cõfitetur ꝙ recepit pᷣciuʒ
vłl debitum an valeat.vide.j.pꝛocuratoꝛ conſtitutus.
¶ Confeſſioni pꝛelatiquando ⁊ in quibus ſtatur.vide plene
per abb.in. c.fi.de pꝛeſũ p.circa fi.
¶ Cõſeſſio ꝓcuratoꝛis cõſtituti a pᷣlato ⁊ a capitulo nocʒ ec
cleſie etiaʒ ſi agatur de ſtatu ipſius.vt.c.ſuboꝛta.de re iudi.fa
cit.c.dilectus.de capel.mo.⁊ no.plene in.c.i.vt lite non cõteſ.
ſed ſi eſt cõſtitutus a pᷣlato tantũ nõ nocet eccdlſie.vt no.in.c.
ij. de conſti. lib.vi.Abb.in alleg.c.ſuboꝛta.in pꝛin.

¶ Coõſeſſio patris ꝑ quã cõ fitetur debitũ qð abſoꝛbet totuʒ

patrimoniũ nõ nocet filio quo ad ſuã legitimã. no. Cy.in.l.i.
C. de confeſ. ⁊ Spe.e.ti.S.nunc videndũ.v.ſed nunqͥd.⁊ eſt ra
tio qꝛ filiꝰ in legitima eſt quaſi creditoꝛ in.l.qm in pꝛioꝛibꝰ.C.
de inoffi. teſta.nã ex magna quãtitate pꝛeſumitur fraus. vt.l.
lucius.S.omẽs.ff.que in frau.cred.dicit tñ anto.in.c.q;ẽuis.de
re iudi.circa fi.ponderandam qualitatcẽ ꝑſone ⁊ veriſimilitu⸗
dinem debiti ⁊ tractum filij ad fraudẽ coniecturandã.⁊ idem
de alienatione quã pater facit titulo nõ lucratiuo.no.in.c.ray
nucius. de teſta.⁊ Bar.in.l.ij.ff.ſi quis a parẽ.fue.ma. Abb.
in.d.c.qᷓ;uis circa fi.
¶ Confeſſio pꝛocuratoꝛis ſeu adminiſtratoꝛis an ⁊ quande
pᷣiudicet dño.vide per bar.in.l.certũ.S.ſed iam ipſos.ff.de cõ
feſ.⁊ per Cy.in.l.vnica.C.eo.ti.?⁊ Cõpoſt.in.c.per inquiſitio⸗
nem. de elec. ⁊ Spec.ti. de cõfeſ.S. poſtremo.v.ſi vero.⁊ Ho
ſti.in ſumma de pꝛocur.S.i.v.ſed nunquid confeſſio.Anto.⁊
Abb. plene in.c.i.vt lite non conteſt.vide.j.pꝛocurantis alie⸗
na negocia.cum verſi.ſequen.

¶ Conkfeſſio tutoꝛis vel curatoꝛis ſi eſtvoluntaria non piudi

cat pupillo:ſecus ſi contẽtioſa.⁊ hoc intellige qudo iudiciũ
eſt agitatũ per tutoꝛẽ ſeu curatoꝛẽ.ſi aũt agitatũ foꝛet per pu
pillũ cũ auctoꝛitate tutoꝛis non pꝛeiudicat cõfeſſio ſolius tu⸗
toꝛis.no.bar.inil.potuit.S.ꝗſed an ipſos de iure delib.⁊.liij. S.

quod obſeruare. C. de iura. cal. ? no. in.l. i. C.de fid eiuſſo. vi⸗
de.j.e.pꝛocuratoꝛ qui confitetur.
¶ Confeſſio pꝛocuratoꝛis non eſt tante efficacie ſicut eſt pꝛo
pꝛia qꝛ per pꝛopꝛiã cõfeſſionẽ mihi pꝛeiudicatur in alio iudi⸗
cio eo qꝛ nõ poſſuʒ ire cõtra id qð dilucida voce ꝓteſtatus ſuʒ
etiaʒ ſi agatur ad aliũ effectũ.ad hoc qð no.in.c.ij.de oꝛ.cog.
⁊ in.c.ꝑ inqͥ ſtio nẽ. de elec.⁊.l.generaliter.C. de nõ nu.pecu.c.
per tuas.de ꝓba.qð tamẽ nõ ꝓcedit in cõfeſſione ꝓcuratoꝛis
vt no. dicit cõpoſte. in alleg.c.per inqͥſitionem. ⁊ Spec.ti. de
confeſ.S.nunc videndum.v.ſed nunquid confeſſio. Abb. in.c.
i.vt lite non conteſt.xiij.colum.
¶ Co nfeſſio ꝓcuratoꝛis nõ tollit facultateʒ appellandi ſʒ tã
tum cõ feſſio ꝓpꝛia.vt pʒ.ij.q.vi.ſunt quoꝛum.⁊.C.quoꝛuʒ ap
pel.non reci.l.ij.⁊ vide qð no.in.c.cuʒ ſpeciali.de appel.abb.
vbi.ð.vide.S.appellare poteſt dñs.
¶ An ⁊ quãdo ꝓ cõ feſſo debʒ haberi nõ reſpõ dẽs poſitiõi⸗
bus vel interrogationibus a iudice factis.vide.j.poſtiõibꝰ.
¶ Cõ feſſus qꝛ nõ rñdit poſitionibus an dʒ ſtatim ꝑ iudicem
condẽnari:⁊ ante cõdẽnationẽ ſi moꝛiatur an talis pena trã
ſit ad heredes.vide.j.poſitio.vᷣ.⁊ ſi in poſitio nibus.
¶ Si ass cõfitetur ſimpliciter petitõ eʒ vel poſitiõ eʒ lʒ ↄ fitea
tur factũ pᷣncipale:nõ tñ videt᷑ cõfiteri alias qualitates.ſecus
ſi ↄfiteatur oĩa in libello ſeu in poſitiõe ↄtenta:qꝛ tunc refert
rñſio ad ea que veniũt pꝛĩcipaliter ⁊ acceſſoꝛie ꝑ modũ quali

tatis. ar. in. l.fi.ff. defideiuſ.l.i. ⁊ bar. in.l. ſi cui.S. a filio. ff, de le.

i.Abb. in. c. vnico.de plus peti.vlti.colum.
¶ Confeſſio facta in iudicio ponẽdo lʒ valeat. vt no.in.l.ij.S.
qð obſeruari.C.de iura.calũ.⁊ bar.ibi.nõ tñ interrogando ar
ticulaudo vel capitulando:qꝛ nihil pᷣciſe ponit.no.abb.in al⸗
lega.c.ex parte.de confeſ.ix.colum.
¶ Tõffeſſio ficta nõ plus oꝑat᷑ q; vera.iõ vbi vᷣa cõfeſſio nõ
ſufficeret ad ↄdẽnationem nec ficta.vide.j.iurare nolens.
¶ Qõ feſſio ſi ſit ſub eodẽ cõſtructo põt aduerſariꝰcapere ꝑtẽ
ↄfeſſionis quatenus facit ꝓ ſe ⁊ aliã ꝑtem ↄfutare ſeu repelle
re ꝑ rões ꝓbabiles.facit qð le.⁊ no.in.c.i.de ↄfeſ.lib.vi.⁊ bar.
in.il.aurelius.S.item que ſit.de lib.lega.Abb.in.c.i.de poſtu.
pla.i.⁊.ij. colũ. Si tñ confeſſio continet duo facta ſeꝑpata põt
aduerſarius recipere qð facitꝓ ſe ⁊ aliud reſpuere per iura.S.
alleg. ſed ſi ſt vnum factum qualificatum vel totum debes
recipere vel totũ refutare.vt no.bar.in.d.l.aurelius.⁊ hoc veꝝ
ſi confeſſio fit viua voce vel per ſcripturam pꝛiuatã. ſecus ſi ꝑx
publicam ſcripturam cum talis ſcriptura ſit quid indiuiſbile
vt no. glo.in.l.publia.ff. depo.⁊ bal.in.l.vnica.C. de confeſſ.
Item limitatur qð dictũ eſt in libꝛis mercatoꝛum:qꝛ ſi quan
titas eſt parua creditur eis pꝛo aduerſario ⁊ contra euʒ. facit
qð no.in.l.ſi quis ex argentarijs.ff.ð eden. ſed in magna quã
titate habet locũ ſᷣm opi.Abb. in.c.bone.ij.de poſtu.pꝛela.cir
ca fi. Itẽ limitatur qð.S.dictum eſt ſi ſit vnũ factuʒ qualifica
tum qð in totũ debʒ appꝛobari vel refutari confeſſio:habʒ ve
rum niſi contra illam parteʒ que facit pꝛo confitẽte ſit vꝛgẽs
pꝛeſumptio.vt.c.cum veniſſent.⁊ ibi glo.de inſti.⁊ bar.in.d.

5§S.item que ſit. ⁊ abb.vbi.S. ⁊ abb.in.c.pꝛeterea de tranſac.⁊

idem abb.in.c.ex parte.de confeſ.vij.colum.
¶ Lonfeſſus an in alio iudicio poterit interpꝛetari confeſſio
nem ſuam ad eius excuſationem. Inno.⁊ abb.in.c.per inqui
ſitionem.de elec.circa fi.
¶ Confiteri videt᷑ tacite pducens inſtrumentũ ⁊ omnia con
tenta in ĩſtrumento.no. Inno.in.c.cuʒ olim.de cenſi.⁊.c.cũve

nerabilis. de excep. abb. in. c. cum ſuper.de offi. deleg. vide.j.
inſtrumentum. x. ex inſtrumentis pꝛoductis.

¶ CLonfiteri poteſt laico inſtante neceſſitate iuſti belli vel traãſ
fretationis ſeu expugnationis caſtrivel mulieris pꝛegnantis
in partu:lʒ talis laicus non poteſt abſoluere nec ligare:quia
non bhabet claues eccleſie.abſoluit tamen deus. no.glo. in.c.
paſtoꝛalis.S.pꝛeterea.de offi. oꝛdi. ibi abb.v. colum.,facit.c.
quem penitet.de peni.di.i. .
¶ Q(õſiteri an videt᷑ intentionẽ aduerſarij:exceptioneʒ obijci
ens.vide plene per abb.in.c.cũvenerabilis. de excep.v.colũ.
¶ CLõfeſſio nõ pᷣiudicat cõ fitenti niſi reſpectu interrogãtis vt
eſt tex.no.ff. ð inter. ac.in.l.fi.?⁊ vide Inno.in.c. qualiter ⁊ qñ
ij.de accu.⁊ qdð no.abb.in.c.fi.de conceſ.pꝛeben.⁊ in.c.quis.
de re iudi.i.colum.nec confeſſio vnius pꝛeiudicat alteri.vt ibi
gbb.penulticolum⸗

d

Ro
udi⸗
aſi;
cog.
lc
ors
fide
in⸗

ihti
zan
abd.,

ſtüö⸗
töͤb⸗⸗
gicen
na trä

ofiten
8 ſecns
teſeſf
I
fel.

lalijs.
andoet
b inal

eſionö
ns,
cepti
ſepele
tban⸗
vol.
pot
la
ebes
eden
usnn
bie
coled.
ſcen
a ſt
gugti
luc
ſlfa
ſhch
ſt s
harinte
runſat

onfeſͤ
er inqui

nia
cſe

iucri
uns
Negi⸗
o id⸗

gobic
ci
Gii
t
cus
ſiptibi

¶ Eõfeſſio cõiugũ in ca matrimoniali an? qñ valeat. vide
plene ⁊ notabiliter per Abb. in. c. ſuper. de eo qui cog.cõſan
vxo. ſue. ⁊ vide.j.religioſus. v. licet regulariter.
¶ An cõfeſſio facta in iudicio ſũmario facit plenꝭ ꝓbatio⸗
nem in plenario. vide.j. ꝓbatiões fate
¶ Cõſiteri qͥs videt᷑ cõtenta in libello. vt in. l. cĩ pᷣcum. C. de
lib. cau. adeo ꝙ tenet᷑ actione iniuriaꝝ ſi aliqð deliceũ aduer
ſarij interſeruit in libello.vt in.l.itẽ apud labeonẽ. F. ſi qs li⸗
bellos. ff. de iniur. ſicut etiam cõtenta in reſcripto videt᷑ quis

cõ fiteri. ⁊ hoc etiã ſi reſcriptũ repꝛobet᷑ tanqᷓ tacita veritate

impetratũ.vt no. Jo.an.in.c.cũ ĩpoſitõibꝰ.⁊ de li.cõ.lib.vi.
Abb. in. ceraminata.de iudi.ij.c olum. ⁊ idem Abb. in. c. ex
parte.de cõfeſ.viij. colum.
¶ Cõfeſſio facta in libello ꝓdeſt aduerſario ⁊ põt ex ea intẽ
ſionẽ ſuã fundare:licet tꝑe libelli oblati non ſit pñs.⁊ boc qꝛ
ſcriptura ſemper loquit᷑no. Bar.in.l.certum. ff de confel. fa
cit.l.cum pꝛecum.C. de li.cau.⁊ per epiſtolam quis conſitetur
2 valet vt. l. publia meuia. no. Abb. in. c. vnico. de lit. cõteſt. v.
colum. abb. in. c. ex parte. de confe. viij. colum.
¶ ELonfeſſus ficte qꝛ nõ cõteſtat? eſt litẽ vel noluit iurare li⸗
cet videat᷑ ↄfiteri erceptiões ꝑemptoꝛias nõ tñ dilatoꝛias qᷓ
inhabilitant perſonã ad agendũ.vt qꝛ bannit? vel excõmu⸗
nicatꝰ q̃ etiã poſt rem iudicatã poſſet opponi.vt.c.pia.de ex⸗
cep.li.vi.abb.in.c.fi.de iura.calum.v.colum.
¶ Ficte cõfeſſus poteſt poſt cõdemnationẽ appellare. nã lʒ
ſit cõtumax in nõ parendo nõ tamen eſt cõtumax in non ve/⸗
niendo. ⁊ iõ appellat. vt.l. creditoꝛ. S. iuſſus.ff. de appel.gl.in
l.ij. S. qð ſi actoꝛ. C. de iura. calum. 2.l.i. C. quoꝝ a pp.nõ reci,
qð intellige verum ſi tꝑe recuſatiõis nõ reſpõdendi vel non
iurandi expꝛeſſit aliquã cãm licet dubiã.vt.c.vt debitꝰ.ð ap.
ſed ſi nullam cãm expᷣſſit vel ſi xxpᷣſſit notoꝛie friuolã nõ ad⸗
mittitur ad appellandum ꝓpter nimiũ cõtemptũ iudicl. ides
ꝙ admittat᷑ ſi cãm expᷣſſit tꝑe appellationis a ſnĩa tñ decla
ratoꝛia iudicis.vt qꝛ ꝓnũciauit ꝙ nõ legitime recuſauit iura
mentũ põt appellari cũ talis ſit ſnia boĩs declarantis q po⸗/
tuit extare. ad quod no.in.c.cupientes.S.qꝙ ſi per viginti. de
elec.li.vi.abb.in.c.fi.de iura.calum.vi.colum.
¶ Ficte cõfeſſus an põt purgare ſuã cõtumaciã.vide.j.iura
rerecuſans.
¶ LConfeſſio ficta pᷣlati an ⁊ quãdo pᷣiudicet eccleſie.við no⸗

tabiliter per abbein. c. fi.de iura. calum.

Si reus etiã in bñficialibꝰ cõfitet᷑ defectũ iurj ſui ⁊ actoꝛ
etiã deficit in pbando abſoluet᷑ reus dũtaxat ab impetitiõe
ſua ⁊ cõtra reum nõ ꝓnũcia bit᷑ qui nihil petijt.qꝛ inferioꝛ ci⸗
L tra papã nõ habet ptãtem vltra vires libelli licet poſtea poſ
ſet ꝓcedere ex officio inquiſtionis virtute cõfeſſionis.no.do
cto.ln.c.m andatũ.de reſcrip.⁊ abbein.c.cũ ſuper.de cã poſ.et
ꝓpꝛie.videj libellum ſi aco. H
¶ Cõfeſſio facta in iudicio ſine cã valet.qꝛ in iudicio q̃ſi cõ⸗
trahitur vt. l. iij. ff. de pecu.extraiudicialis tñ cõſeſſio ſine cã
nõ valet. no. Ey. in.l. generaliter. C. de non nu. pecu. Confeſ⸗

ſio eni in iudicio facta videt᷑ deliberate ⁊ nõ ꝑ erroꝛẽ facta. ff

dDe cõfeſ.l.qui ſtichũ.anto.⁊ abb. in. c. ex parte.de cõ feſ.i.co⸗
lum. ? vide plene ꝑ Hoſt. ⁊ Jo. an.i.c.ſ cautio, de fide inſtru.
vide.j. inſtrumentũ publicũ.cũ ſe.
¶ ELoͤfeſſio minoꝛis an ⁊ quãdo pᷣiudicet.vide plene ꝑ boſt.
in iſma.ti.de cõfel.S.i..ſi maioꝛ. Jo.an.in addi.ſpe.e.tit.S.
ſequit᷑ poſt pꝛin.⁊ pleniꝰ ꝑ Cy. . Mico.de mata.in.l.vnica
C.eo.ti.⁊ per Bar.in.l.certũ.S.in pupillo.ff.de confeſ. abb.
in.c. ex parte.de cõfeſ.ex quo colligo ſe.cõcluſiones.
¶ Eõſeſſio emanans ab infante minoꝛi ſeptennio nil valet.
etiã cum auctoꝛitate tutoꝛis qꝛ illa etas ignoꝛat quid videat
binc eſt ꝙ ad iudiciũ vocari nõ põt.vt.l.iiij. ff.de in ius vo. ⁊
l.iſde admi. tu. a.l.i. C. de fal.mo, qð ꝓcedit etiam in cauſis ſpi
ritualibus.vt.c.ſi annũ.de iudi.li.vi.
¶ Võfeſſio mioꝛis maioꝛis ſeptẽnio ante pubertatẽ emiſſa
valet quãdo agit᷑ de momentanea poſſeſſiõe.vt.l. momenta
nee. C.qͥ legi.p. ſtan. in iudi.C.ſi ꝑ vim vel alio mõ.l.i.⁊ ĩ alijs
caſibꝰ in quibꝰ nõ habet legitimã ꝑſonã ſtãdi in iudicio re⸗
gulariter nõ valet ei cõfeſſio.vt.l. claruʒ. d e aucto.pᷣſ.⁊ in, c.ſi
annü.de iudi.li.vi.ſiue cõ fiteat᷑ in iudicio ſiue extra.vt ibi no
ta. ſed ſi babet adminiſtratoꝛem ⁊ cũ auctoꝛitate ſua cõfitea

tuur piudicat ei licet reſtituatur ſ enoꝛmiter ledat᷑. vtl: certũ.

ff. manda. C.de eden.l.is apud quẽ. L

in pupillo. ff de O fel. ..l. ſ cutatoꝛc ĩ f. C in inte. reſti petẽ.
¶ ͤõfeſſio adulti ſeu puberis curatoꝛẽ nõ habẽtis valet ꝑ

viã iuriſdictionis volũtarie.nã etiã ex ↄtractu ſuo obligatur

licet poſſit petere reſtõnem ſi enoꝛmiter ledat᷑.vt alle.l.ſi cura
toꝛẽ habẽs. ſed ꝑ viã cõtentioſe iuriſdictiõis vtiĩ iudicio va⸗/
lebit in caſibꝰ in qbꝰ hʒ legitimã ꝑſonã ſtandi in iudicio.vtĩ

ſpũalibus.idem ſi agit᷑ de nuda poſſeſſiõe.vt allł.l.momen⸗/
tanee in alijs vero nõ valet.vt allegat.l.clarum.

¶ Lõfeſſio adulti curatoꝛẽ hñtis cuʒ eiꝰ auctoꝛitate emiſſa

valet ind iſtin cte ſed reſtituit᷑ rõne leſiõis.vt alł.l.ſi curatoꝛes
pñs.ſed ſi fiat ſine ei auctoꝛitate in bis q̃ tendũt ad oꝛdinã⸗
duũ iudiciũ nõ valet.qꝛ in his ↄcernẽtibꝰ ſolennitatẽ iudicij

inſpici debet ſolẽnitas perſonax.vt all.l.clarũ.in concernẽti

bus tñ indaginẽ veritatis valet ex quo agit᷑ ad veritatẽ inue

niendã nõ eſt ð ſolẽnitate ꝑſone curãdũ.l.ſi fideiuſſoꝛ.S.q̃dã

„

¶ Cõfeſſio adulti ſine auctoꝛitate curatoꝛis facta ꝑ iuramẽ

tũ calũnie nõ valet cũ nõ habeat ſufficiẽs iudiciũ diſ. cernẽ⸗

diꝑ verbũ credit vel nõ credit.vt.l.ij.S. qð obſeruare. C. ð iu⸗

ra. calum. ſ de vitate dicẽda licite interrogat᷑.vt not.in. d. S.
qð obſeruari facl.iS. ipuberes. ad ſilł.fert etiam a dult⸗ te⸗
ſtimoniũ in q iurat de veritate dicẽda.vt.S teſtes. iiij.q.iij.

¶ Cõ feſſio minoꝛis facta in toꝛmẽtis abſq; auctoꝛitate cura

toꝛis valet duũ tñ ratificet eã. vt.l. lff. de qſtio.xiiij.q.iij ſi res
requirit᷑ tamẽ ꝙ pᷣcedat aliqua ca uſe cognitio.an ſi mĩoꝛ ſit

interrogandus vel ne.⁊ in hoc debet eẽ auctoꝛitas curato⸗

ris. ar.ff. de pub.iudi.l. cuſtodia. qð ibi no. ⁊. ff. de adul.l.po
ſtulauerit. S. q̃ſtionẽ. ⁊ ſic ſufficit curatorẽ eſſe pᷣſentem ⁊ au⸗

ctoꝛiz antem qñ iudex pᷣcipit minoꝛi vt rĩdeat ſeu qñ iurat re

ſpõdere vᷣitatez ad inſtar iuramenti teſtis:vt eo tꝑe ſufficiat
ptem eſſe pꝛeſentem. vt. l. ſ quãdo.C. de teſflit. .
¶ Cõfeſſio tutoꝛis vel curatoꝛis ſi emanat ſpõte nõ per viã

ↄtentioſe iuriſdictiõis nõ pᷣiudicat minoꝛi.ca ſus ẽ in.l.certũ

C. de ↄfeſ.nã ex quo ſponte ↄſitet᷑ videt᷑ donare qð nõ põt.ł

ↄtra iuris regulas.ff. de pactis.ſi aũt ↄſitet᷑ ꝑ viã cõtentioſe

iuriſdictiõis vocatꝰ ad iudiciũ valet.arg.l.iiij.ff. de re iudi.⁊

idem in cõfeſſiõe pᷣlati vel alteriꝰ adminiſtratoꝛis.vt.c.ex ꝑte

de ↄfel. ⁊.c. ſuboꝛta. de re iudi.⁊.c.dilectꝰ.de cape.mo.⁊ glo.
fi. in. c.ſl. de reſcrip.⁊ vide qð no.in. c.ij.de teſti.li.vi.

¶ Cõ feſſio fcã in cã ciuili libello nõ oblato ante litis ↄteſta

tionẽ nõ requirit ſnĩam ſed fit pᷣceptum de ſoluẽdo qð pᷣcep⸗

tũ nõ ẽ ſnĩa:ſed potiꝰ ad executionẽ tẽdit.vide gl.ij.qi.nos
in quẽqᷓ;.⁊ in.c.dudũ.ij.de ele. Bar.in.l.i.ff.de cõfeſ.ſʒ ſi fiat

ↄfeſſio ad libellũ vel poſt litis cõteſt. requirit᷑ ſnĩa.⁊ no.in.d.

iuribꝰ.nõ ob.id qðᷣ dici ꝙ cõ feſſus in lure ꝓ condẽnato ha⸗
bet᷑:intellige impꝛopꝛie qꝛ eſt ferẽda ſnĩa:vt cõcludit abb.in
alk.c.ex ꝑte.xij.colum. .

¶ ¶õſeſſio extraiudicialis vna cũ alijs indicijs nõ reddũt

delictum notoꝛiũ.no. Bar.in.l.ictus fuſtiũ.ð bis qͥ no, infa.
⁊ vide Inno.in.c.at ſi clerici.de iudi.abb.vbi.S.
¶ Lõſeſſio de credulitate eq̃ piudicat ſicut de vᷣitate.no.gl.
in. c.ex l̃is.ð iureiu.abb.ĩ.c.cũ ad ſedẽ.de reſti.ſpo.pe.colum.
¶ QCõ feſſio aduocati ſicut ꝓpꝛia cõfeſſio pᷣiudicat niſi fuerit
reuocata.vt.c.cũ cãm q̃.de app.ff.ad.l.acquil.l’. inde neratiꝰ
. vlt. ff. de cõ fel. l. nõ fatetur. d tamẽ eadẽ die vel incõtinen
ti reuocetur.no.glo.in.c.olim dẽ cenſi.
¶ Lõſeſſio facta ꝑ teſtatoꝛẽ ꝑ quã cõfitet᷑ ſibia debitoꝛe ſa⸗
tiſfactũ põt reuocari ipᷣo cõualeſcente.niſi iuraſſet in teſta⸗
mento. inducit tñ talis ↄfeſſio indiciũ ⁊ cũ alia pᷣſumptiõe ꝓ
baret debitoꝛ piene oclunio balii l creattofl,.E,deftheic.
¶ Confeſſus ſponte mitioꝛi pena punit᷑ qᷓ cõuictꝰ.vide.j.pe
na.vᷣ.mitioꝛi pena.cũ vᷣ.ſequen.
¶ CLõfeſſio facta in vno iudicio valet in alio inter eaſdẽ per
ſonas, nã inſtantia ꝑempta nõ perit ↄfeſſio.no. Inno.in.c.
cum cauſam. de teſti. ⁊ bar.in.l.cuʒ lite.ff. iudi.ſol. ↄfeſſio enĩ
ad ſui eẽntiam nõ exigit validitatem ꝓceſſus.vnde licet pꝛo
ceſſus ſit nullus remanet tamẽ cõfeſſio.vt ꝓbat᷑ in.c.fi.de re
ſti. ſpo. vbi no. Inno.⁊ facit cle.cõſtitutionem.de elec.nã va
let ↄfeſſio facta in indicio ſine alia tela iudicij.vt no.ꝑ inno.
in.c.quałr.ij.de accu.idem bar.in.l.ſ cõfeſſus.ff.de cuſt.reo.
2 ↄfeſſio facta in ſũmario iudicio valet in plenario.no.inno.
in.c.ij.de oꝛdi.cog.abb.in.c.dilectus.de capel.mo.

Cõſfeſſio extraiudicialis cadens in delictũ nocet cõfitẽti ad

E

penà oꝛdinarià imponendas l. ſancimꝰ. C. depenis. ⁊. c. ᷓ; ſit
graue. de ercel. pꝛela.vbi qꝛ apparet clerich gloꝛiantem de
ðelicto eẽ maleficũ detractoꝛẽ ⁊ leuem punit᷑ vt ibino.inno.
nõ tamẽ ꝓpter talem ↄfeſſionẽ punit᷑ ex delicto.vt ibi hoſti.
de q vide qð no.in.c.at ſi clerici.de iudi.⁊ in.c.per inqᷣſitiõeʒ
de elee. ⁊ in.l.capite quinto.C. de adul. ⸗
¶ Zõſeſſus ſe debere Johanni centũ ꝓ domo vẽdita ſi mo
do ꝓbat ꝙ eandem domũ babet ex alia cã qꝛ aliã rem ꝑmu⸗
tauit ⁊ tradidit pꝛo ea nõ tenet᷑ ex cõfeſſione.C.de re.ꝑmu.lł.
ex placito.⁊.l.cuʒ pᷣcibꝰ.idẽ ſi ꝓbat alibifuiſſe tꝑe quo ſonat
cõ feſſum fuiſſe.vt.c.ex tenoꝛe.de teſti.vel cã fuit fraudulenter
adiecta cũ nulla vera ⁊ iuſta cã ſubeſſet:vel qꝛ errãdo hoc fe⸗
cit.vt not. Inno.in.c.ſi cautio.de fide inſtru. erx quo euident
ꝓbatur ſᷣm Hoſti.ibi ꝙ ſi quis cõfiteat᷑ ſe debere ſpe future

numeratiõis ⁊ creditoꝛ ei nõ numerauerit pecunia vt ꝓmiſit

ꝙ; ⁊ ſibi elapſo termino creditoꝛi nõ poſſt it opponere excep
tionẽ nõ nume.pecu.q̃ biennio claudit᷑.C. ð nõ nu.pe.l.in cõ
tractibꝰ.poterit tamẽ de tali dolo exciꝑe.C.de nõ nu.pecu.l.
ſi ex cautiõe.⁊ no plene in.c.fi.de ſolu. .
¶ Si quis cõfiteatur ex antiqua cã aliq̃d ſe debere põt pꝛo
bare ↄtrariũ perſcripturam.ff.de pꝛoba.cũ de indebito.S.fi.
Hoſti.⁊ Jo.a n.in.c.ſi cautio.de fi.inſtru.circa fi.
¶ Zõ feſſio eſt q̃druplex.alia eſt oꝛis.xv.q.viij.c.i.⁊.ij. de cõ
fel.c.fi.alia ẽ ↄtumacie ſiue fuge.vx.c.nullꝰ.de pᷣſũp.⁊.c.rurſ 27
xi.q.iij.rei euidẽtia ð accu. euidẽtia.negatiõis alteriꝰ illatoꝝ
vt. c. nõne. de pᷣſũ.no.Hoſti.in alle.c.nullus..
¶ Cõſeſſio declaratoꝛia actus pꝛincipalis requirit pᷣſentiax
partis licet ſit facta extra iudiciũ.colligit᷑ ex.c.fi.de ſuc.ab in
teſt. ⁊ facit ad no.in.c.fi.de cõfeſ.⁊ in.l.certũ.S.ſ qͥs abñte. ff.
eo.ti.l. generałr. C. de nõ nu.pe.⁊ Abb.i all.c fi.vide.j. ꝓbat
¶ Cõ feſſio fa cta ꝓpter aliud etiã in pñtia ꝑtis plene nõ ꝓ/
bat colligit ex. ci. de ſuc. ab inteſt. ⁊ ibi Abb. v. colum.
¶ Verba enũciatiua ꝓlata ꝓpter aliud nõ inducũt diſpoſi
tionem. vt in. c.ſi papa,.de pꝛiuile.li.vi.ſi tñ verba enunciati⸗
ua fuerũt pꝛincipaliter ꝓlata ꝓpter ſe ⁊ nõ ꝓpter aliud indu
cunt diſpoſitio nẽ.vt.l. ex hac!. criptura. ff. de dona. in diſpoſi
tiõe tamẽ ad pias cauſas ſufficiũt verba enunciatiua etiam
ꝓpter aliud pꝛolara.qð ſentit Bar. in.l.. C. de ſac. ſan. eccle.
na in his ſufficit ſolennitas iuris gentium.vt ibi no.⁊ firmat
Abb. in. c. fi. de ſucceſ. ab inteſt.iiij.colum.
¶ Vlerba enũciatiua in vltima volũtate ꝓlata ſi emittantur
ꝓpter ſe ꝓbant dũ tamẽ iuramentum ſit appoſituʒ.vt ĩ auẽ.
qð obtinet.C. de ꝓba.ſi tamen ceſſat iuramentũ ⁊ pars ẽ pꝛe

ſens vel notariꝰ recipit cõfeſſionẽ per partẽ in pᷣſentia pbat

plene cõcludit Abb.in.c.fi.de ſucceſ.ab inte.pe.colum.
¶ Cõfeſſio emiſſa ꝑ verba inducentia cõtẽplationẽ alicuiꝰ
nõ inducũt obligationẽ.vide.j.verba generalia.
¶ QLicet regulariter nõ põt quis recipere ꝑtem cõ feſſiõis ꝓ
ſe ⁊ ꝑtem reijcere ex quo ↄfeſſio emanat ſub certa qu alitate⁊
ↄtinet vnũ factũ.vt no.in.c.i.de cõfel.li.vi.⁊.l.aurelius. .itẽ
q̃ ſit ff. de li.leg.⁊.l.ſi quidẽ excep.⁊ no.Abb.in.c.bone.ð po
ſtu. pla.ſi tamen cõfeſſio emanat cũ certa qualitate põt nihil
ominus aduerſariꝰ reciꝑe cõfeſſionẽ q̃tenus facit ꝓ ſe:reijce⸗
re qualitatẽ quatenꝰ facit cõtra ſe.vt ẽ tex.cũ gl.in.c.cũ veniſ
ſent. de inſti. qð exemplificat Bar.in.d.l.aurelius.S.itẽ q̃ ſit.
qꝙ; ſi confiteoꝛ me occidiſſe ſempꝛoniũ ad defenſionẽ meã po

reſt aduerſanus capere cõfeſſionẽ ↄtra me reſpectu ↄfeſſio⸗

nis ⁊ repellere quatenus ẽ pꝛo me.ſ.reſpectu defenſionis:qꝛ
pᷣſumptio eſt contra occidẽtem pꝛima fronte cum ſit actus a
iure damnatus.⁊ ideo mihi incumbit onus ꝓbandi defenſi⸗
onem. Mo.abb.in allł.c.cum veniſſent.ij. colum.

LConfirmatio.

¶ Cõſirmatio licet regulariter in officijs ſecularibus etiã re
quirat᷑.vt no.glo.in.l.pꝛiuatoꝝ.C.de iuriſdi.om.iudi.⁊ no.in

c.cũ in eccłia.de elec.valet tamẽ ↄſuetudo qua in minoꝛibus

beneficijs vel officijs ex ſola electione plenũ ius acquiratur
electo.qð videt᷑ tenere bal.ĩ auc. habita.C.ne fi.ꝓ pa.⁊ Abb.
in.c.cũ in iure.de elec.circa pꝛin.⁊ vide Abb.iĩ.c.nihil eſt. eo.
ti.x.colum.

¶ Cõfirmatio electiõis ſolennit᷑ facta edicto ꝓpoſito an au

diantur oppoſitiões ſeu cõtradictoꝛ.vide plene per Abb.in
c. cum olim.de dolo. ⁊ contu. .—

SSðõ

¶ Kõfirmatio pape opat᷑ effectꝰ qs vide.j.pᷣapa de oꝛdiĩata
¶ Cõſirmatio ſnĩe facta ꝑ inferioꝛẽ a pꝛincipe operat᷑ eoſdẽ
effectus quos oꝑatur ↄfirmatio facta a pꝛincipe.de quibus
vide.j.papa deoꝛdinata.ſed talis cõfirmatio inferioꝛis nihil
oꝑatur niñ fiat ꝑ viã cõtentioſe iuriſdictiõis.ita q; ſumit vim
potius ex pᷣſumptiõe ſnĩe ſue qᷓ; ex ſua ptãte.vt not.in.c.ea q̃.
de re. iurl. ⁊ ideo dicit Inno.in.c.i.de tranſac.ꝙ petẽs hanc
cõfirmationẽ coꝛã inferioꝛe habet docere ꝙ iudex fuit qui tu
lit eã ⁊ oꝛdinẽ ſeruauit:nõ tamen habet neceſſe pꝛobare ꝙ
ſit iuſta.ar.in.c.ĩ pñtia.de renũ.Ab.in alł.c.ea que.vide.j.pa
pa de oꝛdina.tãgit idẽ Abb.i.c.ide ↄfir.vti.vel inuti.
¶ Lõ firmatio validitatis nõ eximit quem a iuriſdictiõe ſui
iudicis inferioꝛis.vide.j.iudex inferioꝛ.⁊c.
¶ Qõſfirmatio facta a pꝛincipe in foꝛma cõ muni vel ex certa
ſcĩa quid operet᷑ ⁊ an ligat manus oꝛdinarij vt nõ poſſet co⸗
gnoſcere de validitate facti vel alia de cã.vide plene ꝑ abb.
in. c. i. ⁊.ij.de cõfir.vti.vel inuti.⁊ in.c.dudum.de deci.
¶ Cõfirmatõʒ nõ poteſt petere electꝰ ex duplici electõe:alia
ſcʒ valida ⁊ alia nulla.vt.c.vt quis duas.de elec.li.vi.poteſt
tamẽ retinere ſeu ↄfirmatiõ eʒ petere poſſeſſiõis beneficij ex
duplici collatiõe vt ibino.⁊ eſt rõ qꝛ ↄfirmatio electionis re
quirit inĩam ſiue decretum qð ſuper incerto interponi nõ po
teſt. vt in.c.i.de concel.pben.li.vi.⁊ ĩ cle.i.eo.ti.petens tñ poſ
ſeſſionẽ vel eã defendens nõ petit decretũ interponi ſed ſim⸗
pliciteꝛ factũ tueri vel exequi:⁊ ſic tituloꝛũ purificatio nõ in⸗
ducit aliquã in cõuenientiã vel iuris impoſſibilitatem vt cõ⸗
cludit LZapus ſua alła.cxxxij. que eſt finalis.
¶ Qõfirmatio electiõis nulle facta a papa ſciẽter validat ele
ctiõem reſpectu eoꝝ que ſunt de iure poſitiuo.ſñi autẽ fiat ab
inferioꝛi vitium nõ purgat᷑ trãſferturtñ onus pꝛobãadli in ex⸗
cipientẽ.de accu.ſuper his.⁊ glo.in.c.i.de poſtu.pᷣla.lib.vi.⁊

in.c.qᷓ ſit.de elec.eo.li.Yo.de lig.⁊ Abb:in.c.cum ſuper ð cã

poſſeſ.⁊ pꝛopꝛi.circa pꝛin.
Qoõfirmatio electiõis inualide facta oꝑatur vt ſi ↄfirmatꝰ
fuit poſſeſſionẽ adeptꝰ ⁊ poſtmodũ ſpoliet᷑ debet reſtitutio⸗

nem ↄſequi.vt alleg.c.cum ſuper.qð verũ vbi nõ ↄſtat de in

ualida electiõe:ſed ſi cõſtat de defectu tituli nõ fiet reſtitutio
no. Inno. in.c. ↄſtitutꝰ.de fi.pᷣſby. Item ↄſirmatio tribuit fa
cultatem adminiſtrandi ⁊ ex quo putabat᷑ legitima valebũt
geſta rõne publici officij.no. Inno.in.c.nihil.de elec. facit.l.
barbarius.ff.de offi.pᷣſi. YIteʒ dat colorem electioni vt nõ va
leat ſecunda pꝛima nõ caſſata.ar.in.c.inter dilectos.ð exceſ.
pᷣla. Abba. iin all.c. cum ſuper.i.colum.
¶ Qõ firmatio ꝓuiſionis facta nõ pᷣcedẽte citatione vbi eſt
collatoꝛ vł oppoſitoꝛ vl nõ pᷣcedente edicto vbi nõ ẽ oppoſi
toꝛ eſt ipſo iure nulla.⁊ admittit᷑ ↄtra eum exceptio nullitatᷣ
vt.c.fi.de elec.li.vi.⁊ no.ꝙ requirit᷑ ꝙ edictũ nõ ſit fraudulẽ:

tum.vt qꝛ minꝰ acceleratũ ⁊ cũ termino breuiſſimo ne ꝑueni

at ad noticiã partis.nam i tali caſu oppoſitoꝛ eẽt nimis ſup⸗

plãtatus ⁊ eẽt pꝛeſumptio ↄtra ↄfirmatiõem.arg.in.c.vt no⸗

ſtrum. vt eccl.bene.abb.in.c.cum olim.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.ĩ fi.
⁊ vide.j.exceptio nullitatis ↄtra ꝓuiſum. B
¶ Si ↄfirmatio electiõis fit coelecto nõ vocato nomĩatim

cũ fit electio in diſcoꝛdia talis ↄfirmatio eſt nulla.vt.c.fi.de

elec.li.vi.⁊ ſi virtute talis ↄfirmatiõis taliter cõfirmatus ad
miniſtrat incurrit penã.c. auaricie.e.ti. Item cõfirmatio de⸗
bet fieri per oꝛdinariũ de ↄſilio ſui capituli alłs eſt irrita.c.no
uit. de bis q̃ fi a pᷣla.⁊ ſi ꝑs dicat coelectũ eẽ citatũ vł oſiliũ
capituli requiſitum hoc tenet᷑ ipſe ꝓbare.no. Inno.in.c.cuʒ
in iure.de offi.dele. ⁊ eſt deciſio rote ↄcluſone.cccvi.ideʒ ſi P
opponat᷑ aduerſus ſnĩam niſi in inſtrumento ſnĩe dicaturq/
pars cõtra quã eſt lata erat pꝛeſens tꝑe ſnĩe vt ibi.
¶ Si ꝓfirmet᷑ electio que nulla eſt talis ↄfirmatio dat colo⸗
rem ad petendũ reſtitutõeʒ ſi ſpoliatꝰ fuerit ↄfirmatꝰ no. Za
pus ⁊ Oñicus in.c.vnico.de eo qͥ mit.in poſ.li.vi.⁊ Hoſti.i
ſumma ti.de ↄceſ.pben.S.i.an.⁊ mathe.in.c.cum noſtris.nõ
th credo ꝙ h habeat locũ in caſu ↄuerſo qñ.ſ.electio eſt aliq̃
⁊ ↄfirmatio nõ tenet:qꝛ in pᷣmo cãu dat᷑ coloꝛ poſſidẽdiĩ ſe⸗
cñũdo nõ. vt no. an. in. c. ci noſtris.⁊ ẽ rõ diuerſitatis quia ꝑ
ↄfirmationẽ factã ab eo qͥ habet ius ↄferendi ⁊ ẽ aliqua da
tur ptãs adminiſtrandi ⁊ poſſidendi etiã ſi electio ſit nulla.
vt no.doc.in.c.tranſmiſſ.⁊.c.nihil.de elec. ꝑ electiõeʒ tamẽ

quãtũ cũq; canonicã ſi eius nõ ſequatur cõſirmatio iuridica

—

—

nñq; pmittit adminiſtratio nec poſſeſſio.imo ſitalis nõ iuri⸗
dice ↄfirmatus ſe ingerit adminiſtrationi incurnt penam. c.
auaricie.de elec.li.vi.qꝛ ipſo iure cadit a iure ſuo. b no.glo. in
c.fi.de elec.lib.vi.⁊ doc. in allł.c. tranſmiſſam. 7,c. nibhlil.
¶ Perconfirmationẽ an requirat᷑ ius in re.vide.j.electio.ᷣ
per electionen. „.
Eõfirm atio facta per papã in foꝛma cõinullũ pᷣiudicium
infert tertio.maxĩe ſi opponat᷑ clauſula ſi ita Evel ſiẽ luſte poſ
ſidetʒ. vtĩ.c.dudũ.ð decifac qð no.io.an.ĩc.dudũ.de pui.⁊ ĩ
c.int᷑ dilectos.de fi.inſtru.abb.i.d.c.dudũ de deci.circa pꝛin.

¶ Cõfrmatio dignitatum inferioꝝ pertinet ad epᷣm in tota

ſua dioceſi.⁊ vide.inſtitutio collatoꝛia.
Congregatio
Vlide.ð.capitulũ collegium cõſilium. ⁊.j.vniuerſitas.
Coniuratio
¶ Cõiuratio ſeu cõſpiratio dicit᷑ licita qñ clerici iurant⁊ ſta
tuũt ꝙ ten eant ſe ſmul ⁊ nõ ꝑmittat pᷣlatũ dilapidare vel ex⸗
cõmunicatũ nõ admittẽt vel heretico nõ obedient ⁊ ſimilia.
vt eſt bo. ter. cũ glo. in. c. ſane. xvi.q.vij.cauendũ tamẽ eſt ſjm
Hoſtiẽ.in.c.exbibita.de iudi.ne ſub hᷣ pᷣtextu cõiuratio illici⸗
ta nutriat᷑.in dubio aũt dicũt doc.in.c.fi.de teſti.co gen. ſem⸗
per pᷣſumendũ eẽ cõtra cõiuratiões.xi.q.i.ſ qui clericoꝝ.ma
xime ſi fiant in ꝑpetuũ vel generaliter no. Jo. and.in.cij.de
ver.ſig. ⁊ vide Abb. in. c. exbibita. de iudi.ij. colum.

Coniunctus
¶ Coniũcta perſona licet poſſit petere vt ſoluat᷑ nõ tamẽ po
teſt agere vt ſoluatur ſibi Abb. in. c.cuz. m. de conſti. ⁊.c. que
relam.de elec.ix.colum.
¶ Cõiuncta perſona poteſt agere ſeu ĩpetrare ꝓ diũcta vſq;
ad quartũ gradũ in linea tranſuerſali pin Guil.de cu.albłe.l.
petitionẽ.C.de aduo.diuer.iudi.abb.tamẽ in.c.nõ nulli.de re
ſcrip.S.ſũt ⁊ alij.dicit hoc eẽ arbitrariũ.⁊ ibi dicit ꝙ ↄiuncta
perſona dicit᷑ naturalis ⁊ etiã ſpunꝰ.⁊ vide qð notant᷑ dicit
abb. in. c,. coꝛam.de offi.dele.

¶ Cõiuncta ꝑſona admittit᷑ ſine ſpeciali mãdato eti in caſi

bus requirentibꝰ ſpeciale mãdatũ v bicũqʒ caſus qui requiꝛit
ſpeciale mãd atũ ẽ modici pᷣiudicij.no.abb.in.c.ↄſtitutus.de
in integ. reſti. vide.Sö.canonicꝰ nõ admitti᷑.
¶ Zerx permittens aliqͥd ↄiũctis perſonis intelligit᷑ de ↄiun
ctis rõne ſanguinis.nõ autẽ de ↄiunctis ↄiunctõe accidenta
li vel ficta.no.doc.in.c.nõ nulli.de reſcrip.vt refert abb.in.c,
cuz eſſes, de teſta. xij. colum.
Cõpenſatio
¶ CZompẽſationẽ põt excõmunicatꝰ opponere ↄtra actoꝛẽ
debitũ petẽtem.vide.j excõmunicatus poteſt in iudicio.
¶ QAicet mutua crimina mutua cõpẽſatione tollant᷑ ꝑ.c. in/⸗
tellerimꝰ de adul.nõ tamẽ habet locũ qñ criminalit᷑ agit̃ nec
babet locũ quãdo cõmittunt᷑ circa diuerſa.vt qꝛ tu dixiſti mi
bi cõuiciũ ⁊ ego tibi.vel furatus es mihi aliquam rem ⁊ ego
aliã tibi.quia nõ fit cõpenſatio ſed quilibet agit ꝓ ſua iniu⸗
ria. no. Inno. ⁊ ab.i.c.intelleximꝰ. de adul.vide.j.fides.⁊ me
lius per Inno.in.c.ſicut.ij.de iureiur.
¶ Compsſatio licet admittat᷑ de pecunia ad fructꝰ iã cõſum
ptos.i.ad eoꝝ pᷣciñ nõ tñ admittit᷑ de pecunia ad fructꝰ extã
tes de liquido ad dubiñ.no. Inno. Hoſti.⁊ Jo.an. in.c.ad
noſtram.i de iureiur.vide Cp.in.l.i.C.de pig.ac.

¶ Cõpenſatio admittit in depoſito de ↄſenſu deponentis.

vide.j.exceptio.ᷣ.cui dat᷑.
¶ Compẽſatio ceſſat ꝓpter odiũ ꝑfidie vt in depoſito.vt.c.
bona fides de depo. Item ceſſat ꝓpter dubiũ.vt qꝛ nõ ẽ liqͥ
dum vt ibi in fi.item ꝓpter fauoꝛem vt in tributis q̃ debẽtur

fiſco.ff. de iure fiſci.l.aufert᷑.S.qui cõpẽſationem.no. Jo.a n.

in alleg. c. bona files.
¶ Siſtat de debito actoꝛis ꝑ cõfeſſionẽ rei volẽtis cõpẽ/
ſare admittit᷑ exceptio cõpenſatiõis:licet ita de facili nõ poſ

ſit liquidari debitũ cõpẽſandũ.nã cũ actoꝛ releuat᷑ in vno.ſ.

per ↄfeſſionẽ rei patient ſerat ſi reus releuat᷑ in alio.ad boc
l. fi. .l. eum qui.ff.de iureiurↄcludit abb.in.c:bona fides,.de
depoſi.iij. colum.

¶ Si debſtñ ↄſtat ꝑ pbatiões actoꝛis nõ admittit᷑ exceptõ⸗
compẽſationis ex quo incõtinenti liq̃re nõ poteſt ⁊ hoc vbi
cõpetit actio ꝓ illo debito.vt no. Ban. in. l.aufert᷑. S.qui cõ⸗
penſationem. ff. de iure fiſ. Si autẽ cõpẽſatio petit᷑ in ea re in
qua adhuc nõ competit actio ꝓ illo debito iũc admittit᷑ cõ/
pẽſatio ne res pereat:nam multa ſunt ſpecialia quãdo timet
de interitu rei.vt.l.i. ff. de fer. ⁊.c.licet.⁊.c.fi.eo.ti.abb. vbi.S.
in.c.bona fides.iij.colum.
¶ Cõpenſationis exceptio vbi opponit᷑ per reũ debito p⸗
bato ꝑ ꝓbatões actoꝛis dʒ liquidari infra tpᷣs.j.qð dʒ ſnĩa
executioni mãd ari.ſ.infra duos mẽſes in debito fiſci.vt.l.in
fraudẽ.ff. de iure fiſci.⁊ infra q̃drimeſtre qð dat᷑ in rebꝰ pᷣua⸗
tis in actiõe ꝑ ſonali.vt.c.qð ad cõſultationẽ.de re iudi.⁊ in
l. ij. . iij.ff. e. ti. quia ille qui cõpenſat dicit᷑ ſoluere.vt.lampli
us. ff. rẽ ra. ba.ſi tamẽ debitũ ↄſtat ꝑ ſol cõſeſſionẽ rei: tunc
qꝛ nõ dant᷑ niſi.x.dies ad ſoluendũ.vt no.in.l.ſi debitoꝛ.ff.ð
iudi.⁊ in.c.dudum.ij.de elec.tunc infra.x.dies dʒ reꝰ ↄfeſſus
cõpẽſationis debitũ liq̃dare.no.abb.i.bona fides.iiij.coł.
¶ Si emphiteota nõ ſoluit canonẽ ꝑ bienniũ ⁊ dñs diẽ ipᷣm
cecidiſſe a iure ſuo ille alle.ꝙ dñs ſibi in tanta vel in maioꝛi
quãtitate tenebat᷑ tunc nõ incidit in penã:qꝛ nõ fit compen/⸗
ſatio ab ipſo iure ſed ab homine tantũ niſi ad euitandũ auſũ
vſurariñ.vt eſt tex.no.iuncta glo.in.l.ſi cõſtat.C.de compen.
vbi no.doc.⁊ abb.in.c.bona fides.iiij.colum.hoc tenet nota
¶ Qõpenſatio admittit᷑ in bis q̃ in ſuo genere recipiũt fun⸗
ctionem vt in his que pondere mẽſura vel numero cotinent᷑
de quo vide no.ꝑ Jo.fabꝛi.inſti.de acti.S.bone ſidei.⁊ glo.⁊
doc.in.c.bona fides.de depo.⁊ ibi abb.
Compromiſſum
¶ Cõpꝛomiſſũ in actu electiõis nõ valet ſi fiat ab vno noĩe
oĩm alijs pñ̃tibꝰ ⁊ nõ ↄtradicẽtibꝰ:qꝛ cũ iſta res nõ ſit leuis
iĩmo magne ĩpoꝛtãtie debẽt ſigillatim oẽs indri ⁊ expᷣſſe con⸗
ſentire. vt in.c.in cauß.de ele.ex qͥ no.ꝙ ĩ arduis explicãdis ĩ
vniuerſitate debẽt oẽs expᷣſſe ↄſentire nec ſufficit ꝙ actus ex⸗
plicet᷑ per aliquos noĩe alioꝝ licet ille taceãt ⁊ nõ ↄtradicãt
quia in re oneroſa ⁊ graui debet interuenire cõſenſus expꝛeſ
ſus ⁊ taciturnitas nõ babet᷑ ꝓ conſenſu.facit qð no. Inno.
in. cĩ geneſi. de ele. ⁊ regula is qui tacet.de reg.iu.li.vi:ab b.ĩ
alle.c. in cauſis.de elec.
¶ Cõpꝛomiſſarij ad eligẽdũ poſſũt ex ſeipᷣis vnũ eligere.vt
c.cũ in iure.de elec.⁊ ibi doc.ſgnãt er abb.in glo.in.l.plane.
ff. qð cuiuſq; vniuer. archi.in.c.qui epᷣ atum.viij.q.i.vnde nõ
poteſt dici ꝙ electus oꝛiat᷑ a ſe ſed potiꝰ a deo ⁊ a ſocijs.vt
no. in ſili.in.l.cũ ipſe.C.de cõtrahen.emp.⁊ abb.vbi.S.idem
no.abb.in.c.cõſuluit.de iurepa.
¶ Cõpꝛomiſſarioꝝ ad eligendũ ptãs denoluit᷑ ad ↄſocios
⁊ nõ ad capitulũ ſi aliqui eoꝝ eligũt ſeienter indignuʒ.quia
pars cõpꝛomiſſarioꝝ que nõ delĩquit cenſet᷑ maioꝛ pars vt
babet in ſimili.in.c.cõ gregato,.de elec.no ta.abb.in.c.cuʒ in
iure eo.ti.in fi.
¶ Cõpꝛomitti põt ſuꝑ cã criminali ciuiliter mota ĩ arbitros
no.io.an.in.c.irrefragabili.S.ceterũ.de offi.oꝛdi.⁊ eſt text.ĩ.c,
quintauallis.⁊.c.veniens.de iureiur. DW
¶ Cõpꝛomitti põt in laicum in cauſa vſuraria ſuꝑ vſurj pꝛe
teritis nõ futuris,. nec ex laudo det᷑ materia fenerãdi.vt no.in
c.ↄtingit.de arbit.ſed ſi per fraudẽ vſuraꝝ pars fuit inducta
ad compꝛomittẽdum.vel ſi compꝛomiſſum nõ fuit ſponte fa⸗
ctum nõ valet.no.in.c.ex lr̃is.de iureiur.⁊ cle.diſpendioſam
de iudi.io.an.in addi.ſpe.in ti.de vſur.iij.coł.abb.in.c.cõtin/⸗
git de arbi.
¶ Compꝛomittere nõ po teſt pꝛelatus ſuper re immobili ec/
cleſie ad inferendum perpetuum iudicium eccłe ſine auctoꝛi⸗
tate ſup erioꝛis ⁊ cõſenſu capituli.no.io.an.poſt Hoſti.in, c.
ꝑuenit.de arbi.⁊ lapus in alle.c.ij.de bis que fiũt a pꝛela.vbi
dicit ꝙ pᷣlatus compꝛomittẽdo ſuper re eccleſie in cãu in quo
põt:nõ põt dare poteſtatem arbitro vt ꝓcedat de ſure ⁊ de
facto. Hota abb.in.c.cõtingit.de trãſac.in fi,vide.j.tranſige
re poteſt pꝛelatus.vide ⁊ lapum ſua allega.cij.hoc idẽ not.
abb.in. c. cum tẽpoꝛe.de arbi.⁊ in.c.ex parte.eo.ti.vide.j.pꝛe
latus nõ poteſt cedere liti.

7
——— — „ „ —

¶ Cõpꝛomitti nõ põt in aliũ cã ſpũalis ꝑ laicũ q;; x papam
e ij

vt. c. ij. de iudi.ita nec vllus citra papã põt auctoꝛisare vt in
ſolũ laicũ poſſit cõ pꝛomitti de iure ſpũali.no.inno.⁊ abb.in
c.dtingit.de arbi.facit cle.ne romani.de elec.epᷣs tñ põt com
pꝛomittere cãm ſpũalem in clericũ ⁊ laicũ iunctum:nõ tamẽ
poteſt cãm ſpũalẽ dlerico ⁊ laico delegare neq; arbitrari de
re ſpũ ali nõ eſt actꝰ ſpũalis merito in clericũ ⁊ laicũ auctoꝛi⸗
tate ſuꝑioꝛis põt cõpꝛomitti:ſed iudicare de re ſpũali ẽ pꝛo⸗
bibitũ.vt.c.quanto.de indi.laicus tñ põt eſſe aſſeſſoꝛ iudiqᷣ
eccleſiaſtici vt doc.in alle.c.ↄtingit.⁊ abb.in.c.per tuas.eo.
ti.circa pꝛin.
¶ Lõpꝛomiſſũ lʒ poſſit fieri in laicũ ⁊ clericũ ſuꝑ re ſpũali:
quia ipſũ arbitrare nõ ẽ qͥd ſpũale.cognoſcere tñ de re ſpũa⸗
li vel annexa eſt qͥd ſpũale:ideo ꝑ laicũ etiã cũ clerico diffini
ri nõ põt.vt eſt expꝛeſſũ in.c.ñ iudex laicus.ðe ſen.excõ.li.vi.
⁊. c. tuam.de oꝛ.cog.eſt cõcluſo Abbat in. c. ſignificaſti. de
foꝛo compe,.viij.colum. .
¶ Cõpꝛomittere poſſũt partes in arbitratoꝛem ſuꝑ cã reſti⸗
tutionis.no.bar.in.l.pompo.ff. de re iudi.qð eſt veꝝnõ vt re
ſtituat ſed vt cõ ponat inter partes ſuper cã reſtitutionis.vt
no.abb.in.c.cauſam.de in integ.reſti.
¶ Quando fuit compꝛomiſſum in duos vt ipſi eligerẽt par
tibꝰ arbitros qͥ determinãt q̃ſtionẽ valet tale cõpꝛomiſſũ:nã
ptes ↄfitentes de aliquibꝰ amic pñt ſibi dare ptãtem eligen
di eis arbitros.ar.l.nõ diſtinguemꝰ.S.q̃ſitũ.ff.de arbi.⁊.c.cũ
a nobis de arbi.⁊.c.innotuit.e.ti.vbi nota Abb.
Poteſt dari ptãs arbitro eligẽdi ab initio aliũ arbitrum:
qͥ ꝓcedat ſecũ vel ſine eo. Jo.an.⁊ Abb. in alleg. c. innotuit
circa fi.vbi nota.qꝙ arbitratoꝛi licet nõ arbitro põt dari ptãs
vt etiã in caſu diſcoꝛdie poſſit eligere tertiũ.⁊c.
¶ Cõpꝛomiſſũ erpirat ꝑ moꝛtẽ alteriꝰ.cõpꝛomittẽtiũ etiam
ſi añ moꝛtẽ fuerat ĩ cã ↄcluſũ itaq; nõ reſtabat niñ ferre ſnĩaʒ
vt. c. ex ꝑte.de arbi.⁊ ibi Abb.⁊ Bar.in.l.diẽ ꝓferre. e.ti.
¶ Sicõpꝛomittit᷑ in delegatũ cã ſibi ↄmiſſa nõ ꝓpter bex⸗
pirat ptãs delegata quãtũcũq; ſpecifice nõ fuerit reſeruata
ptãs delega.no.gl.in.c.ſi aũt.de reſcri.ſecꝰ ſi de cã alteri com
pꝛomiſſa ꝑtes faciũt cõpꝛomiſſũ:qꝛ tũc vident᷑ recederea cõ

pꝛomiſſo.vt.l.ſʒ ſi ĩ Fuũ.sS.fi.ff.ð arb.Abb.i.c.ĩnotuit ð arbi.

¶ Cõpꝛomiſſũ añ ſnĩam latã finit᷑ moꝛte alteriꝰ cõpꝛomittẽ
tiũ:vnde nõ tranſit in heredes cõpꝛomittentiũ niſi de eis ſit

cautũ in cõpꝛomiſſo ẽ caſus ſᷣm mentẽ.c.fi.de arbi.lʒ regula⸗

riter ois obligatio tranſit in heredẽ lʒ de herede nõ ſit facta
mentio in tractatu.vt.l.veteribꝰ.C. ð ↄtrabẽ.⁊ cõmit.ſti.hoc
tñ fallit qũ pactũ factũ cũ defuncto coheret ꝑſone ipᷣiꝰdefun
cti.itaq; ex natura ipᷣiꝰ actꝰ nõ põt ipᷣa obligatio ↄcemere he
redẽ.vt no. Bar.ĩ.l.eadẽ.ff.de vᷣb.obli.⁊ l.qui diſceſſerit. ff.
qui ſatiſda.cog.⁊.l.poſtulauit.ff.ad treb.no. Abb.in.d.c.fi.
de arbi. ⁊ rõnem djrie vide ibi plene per eum.
¶ Zõpꝛomiſſũ lʒ moꝛte alterius cõpꝛomittẽtiũ expiret.vt.c
fi.de arbi.nõ tñ expirat effectꝰ iã ꝓductꝰ de pᷣterito.vñ ſi fuit
coꝛã arbitris interrupta pᷣſcriptio ꝑ liqᷓ ↄteſta.vł alio modo
legitimo nõ expirat ille effectꝰ.vt.i.pe.C.de arbi.⁊ ibi firmat
Bal. ⁊ Abb. in. c. fi.de arbi.vide.S.acta cauſe.

¶ Cõpꝛomiſſarijs ptãs data an põt reuocari reintegra.ple

neꝑ Ainto.⁊ Abb.i.cĩ cauſis.de elec.ix.colum.
¶ Cõpꝛomiſſum eſt ſtricti iunis nec per dolum qui ei dedit
cãm inducit᷑ nullitas.vide.j.dolus.
O Cõpꝛomiſſi ũ qñ eſt factũ ſimpłr ⁊ nudo pacto nulla inter
ueniente ſtipulatõe nec pena nec eti iuramẽto tũc de iure ci⸗
uili ex tali arbitrio nõ oꝛit᷑ actio nec exceptio.vt.l.diẽ ꝓferre.
ff. de arbi. Abb.in.c.ꝑ tuas.de arbi.ſed ſi ꝑtes expᷣſſe hᷣ ege⸗
rũt ꝓducit᷑ exceptio.vt.lł.litiga toꝛes.ff.eo.ti.
¶ Arbitnũ ſecutũ ex cõpꝛomiſſo fcõ ex nudo pacto de iure
canonico oꝛit᷑ actio ad intereſſe.vt.c.i.de pactj.p Abb.vbi..
Arbitriũ emologatũ tacite vel expᷣſſe ꝑ ꝑtes iʒ nudo pa/⸗
cto factũ fuit ex tali ſnĩa oꝛit᷑ actio ⁊ exceptio ⁊ ꝓ ipᷣiꝰ execu⸗
tione põt agi ac ſi pena fuiſſet appoſita etiã ſi ꝑtes nõ ſe ſub
ſcribãt.vt l.ne in arbitris.⁊.l.cũ antea.C.ð arbi.abb. vbi.S.

¶ Arbitnũ ſecutũ ex ſtipulatiõe etiã ſi pena nõ ſit appoſita

põt emologare tacite vel expᷣſſe.ↄcludit Bar.in.l.cuð antea.
Cde arbi. ⁊ abb. in. alle.c. pertuas.

1. . „ 2 5 Sog j. .
4 rGpꝛommi. o in q interuenit iuramẽtũ circa pene appo⸗/
itionẽ ſi ſequat᷑ arbitriũ pciſe põt peti ⁊ executio ſnie nec re⸗

qri᷑ alia emologatio. vt. cij,.de arbi. ⁊ B ppter reuerentiã iu⸗

ramenti.vt.c.cñ tꝑe.eo.ti.iſta eſt opi. Hoſti.quam appꝛobat
abb. ↄtra Inno.⁊ anto.in.c.per tuas.de arbi.idẽ Cy.ĩ.l.neĩ
arbitris.C.eo.nã iuramẽtũ dʒ in ſua ſpecifica foꝛma obſerus
ri.vt.l.ſi q̃s maioꝛ.C. de tranſac.⁊ iuramentũ hʒ vim illiꝰ clau
ſule ꝙ ſoluat᷑ pena rato manẽte pacto ⁊ ſic cõtraueniẽs tene
tur ſoluere penã ⁊ cõpellit᷑ ſeruare ſnĩam.⁊ no.in.l.cum põt.
§.filiꝰ matrẽ. de lega.ij.abbĩ all c.per tuas.⁊.c. cum ↄtingat
de iureiurã. .
¶ Cõpꝛomiſſũ põt fieri in mulierẽ tanq; cõem amicã ⁊ ami⸗
cabilẽ ↄpoſitricẽ ⁊ tale cõ pꝛomiſſũ põt mulier acceptare:vt
eſt tex.in.c.quintauallis.de iureiur.⁊ facit a cõtrario ſenſu.c.
dilecti. de arbi. ⁊ ibi abb.
¶ Cõpꝛomittere pñt derici in laicũ ſuꝑ rebꝰ tẽpoꝛalibꝰ ſine
auctoꝛitate ſuperioꝛis.vt in.c.ↄtingit.⁊ in.c.expoſita.ð arbi.
ſuꝑ ſpũalibus aũt nõ poſſunt vt alle.c.ↄtingit.
¶ Compꝛomiſſũ penale an põt emologari tacitu rnitate.x.
dieꝝ ⁊ quid tunc opet᷑ clauſula vt pena ſoluta.⁊c.vide no.in
c.dilecti.⁊.c.ꝑ tuas.de arbi.vide.Sõ.appellatiõis.
¶ Cõpꝛomiſſũ factũ ſuꝑ pluribꝰ quoꝝ aliqua nõ depende⸗/
bant a ptãte cõpꝛomittentiũ nõ inficit᷑ ꝑ expꝛeſſionẽ inutiliũ
ſed remanet cõpꝛomiſſũ validũ ſuꝑ alijs q̃ dependẽt a pote⸗
ſtate cõ pꝛomittentiũ:qꝛ tot vident᷑ cõpꝛomiſſa quot ſũt res
ſuper quibꝰ factum fuit cõpꝛomiſſum.ar.l.ſcire debemus.ff.
de verbo. ob. 2.l. etiã. ff.de minoꝛibus. vbi tot vident᷑ ſentẽtie
quot ſunt articuli in ęa cõtenti:⁊ tot vident᷑ ſtipulationes qᷣt
res in ſtipulationẽ dᷣducte colligit᷑ ex tex.c. cum tempoꝛe, de
arbi.⁊ ibi per abb.
¶ Cõpꝛomitti põt in iudicem oꝛdinarium tanqᷓ;ᷓ in arbitra⸗
toꝛem nõ tanqᷓᷓ in arbitrũ. vide glo.in.c.cũ tempoꝛe de arb.
2 in.S.tria.iij.q.vij.⁊ auẽ.ſi vero cõtigerit.C.de iudi.⁊ i.c. cau
ſam. de elec.⁊ idem in delegato.vt in.c.niſi.de pᷣben,no.abb.
in alle.c. cum tempoꝛe.
¶ Cõpꝛomiſſũ nõ poteſt fieri in arbitrum ſuper ſniam que
tranſiuit in rem iudicatam ⁊ babet executionem paratã nec
ſuper deciſis ꝑ ſnĩam.no.in.c.expoſita,de arbi.⁊ bar.in pꝛo⸗
hemio. C. ⁊ in.l.poſt rem.ff. de tranſac.⁊ in.l.pᷣſenti.ff.de con⸗
di.indebi.⁊ in.l.ſi quis in cõſcribendo,.C.de pactis.ĩ arbitra
toꝛem tamẽ poteſt ſuper deciſis cõpꝛomiſſum fieri cũ tale ar⸗
bitramentum dicatur quedam tranſactio.vt no.in.c.quinta⸗
uallis.abb.in alle.c.expoſita. .
¶ Compꝛomitti nõ poteſt in duos vt data inter eos diſcon/
dia ipſi eligant ſibi tertium.vt.c.innotuit.de arbi.⁊.l.item ſi
vnus.S. ſi in duos.ff. de arbi.⁊ ſi in tali cãu contingat diſcoꝛ⸗
dia debet eos oꝛdinariꝰ cõpellere ad eligenduʒ tertiũ.qꝛ bac
ptãtẽ hʒ oꝛdĩarius a lege.vt.c. ſuſpitiõis.de offi. dele. 7. c. cuʒ
ſpeciali.de appel.⁊ alle.S.ſi in duos.abb.in.d.ᷣc.innotuit.vbi
notat ꝙ nõ valet cõpꝛomiſſum factuʒ ſuꝑ eligenda perſona
incerta arbitri. vide ſupꝛa arbiter. vſi. delegat? poteſt. ð quo
vide latiꝰ ⁊ notabiliter abbatẽ in.d.c.innotuit. .
¶ Delegatus in quem cauſa compꝛomittit᷑ perpartes lic
poſſit vtraq; poteſtate vti ſuꝑ diuerſis articulis cãe nõ tamè
poteſt quãdo eſt vnus articulus indiuiſibilis.quia tunc po/⸗
teſtas arbitraria nõ conueniret cum delegata. anto. ⁊ abb.
in alle. c. innotuit. ð
¶ Compꝛomiſſũ licet ſit generale ſi ꝓſecutio fit reſpectu cer/
te cauſe nõ obſtat exceptio in ꝓſecutiõe alterius niſi malicio
ſe pars deſtiterit. ad boc.l.de rebus.ff. de arbi.no. abb. in.c,
ij. de libel. obla. v. colum. .
¶ Si cõpꝛomiſſum eſt in arbitratoꝛem ſine termino ⁊ ter eſt
ei denunciatum ꝑ partes ꝙ arbitret᷑ ex tunc licite põt ſpemi
2 poſtqᷓ; itum eſt ad iudiceʒ nõ poteſt rea ſſumere ius arbitrã⸗
di.vt.l.ſi litigatoꝛes.ff. de arbi.⁊.l.item ſi vnus.S.i.vt refert
bal.in auẽ.hoc ampliꝰ.C.de fideicõmiſ. —
¶ Compꝛomiſſo pendente ſi fiat ſecundum non facta men
tione de pꝛimo an videtur receſſum a pꝛimo.vide.l.litigato⸗
rum. ff.de arbi.⁊.l.ſed ſi in ſeruum.S.fi.⁊ glo.in.l.item ſi vnus
S. i.in fi.magne glo.iſta enim ſunt cõtraria ⁊ repugnantia q
duo ſimul ⁊ inſolidum ſint arbitri.vt.l.i.ff.de offi.cõſulis vo
luntas nanq; contrarioꝛum ſine repugnãtia nõ eſt rata.vt.l.
i. C. de furtis.⁊.l.vbi repugnantia.de regu.iur.vide tamẽ ad
hoc.l.ſi quis.S.fi.ff.de pꝛocura.⁊ quod no.in.il.ſi diuerſa.C.ð
tranſac.nil tamen aſſerit circa hoc Lapns ſua alle.cviij.
¶ Si compꝛomittat᷑ in aliquem vt recte pꝛocedat ⁊ ꝓnun⸗

nget

laſni⸗
erpt
nſue.

Pfte
dabi

tuter
no,in

ende⸗
utiliu
pote⸗
it tes
us .
entete
nest

bin⸗
eatb,
cA
abb,

qe
ee
po/
ℳMℳℳRπ
4,/

l

an

lco⸗
hi
;
bi
Ona
o

lg
tote
e
ſo,

/
ſcio
nc,

4
den
ni
ſn

ciet intelligitur de rectitudine naturali dato ꝙ; nõ aſſit recti⸗

tudo iuris poſitiui.vt colligitur per doc.excin omni.ð teſti.
facit.l.bona fides.ff.depoſi.
¶ Cõpꝛomiſſũ factum in aduerſarium tenet nõ vt pꝛocedat
ſicut arbiter. vt. l. ſi de re. ff. de arbi. ſed tanq; vt arbitratoꝛ ꝓ⸗

cedat ⁊ niſi bene arbitret᷑ ad arbitrium boni viri reducit᷑.vt

c. veniẽs.de iureiurã.⁊.l.ſi libertus.ff.de ope.li.no. Inno.in
allega. c. veniens. . —
¶ Si compꝛomittat᷑ in iudicem etiam tanq in amicabilem
compoſitoꝛem poteſtipᷣe iudex in eodem facto ꝓcedere tan⸗
qᷓ; iudex ⁊ tanqᷓ; arbitratoꝛ vt colligitur ex.c.niſi eſſent.de pꝛe

ben. ſic limitatur quod habet᷑ in auẽ vt diffe.iudi.⁊ ĩ auc.

*

ſi Ho cõtigerit. C. de iudi.per compꝛomiſſum enim in iudicio
nõ receditura poteſtate oꝛdinaria ſed ſimul ⁊ ſemel ex vtraq;
poteſtate poteſt iudex ꝓcedere ex quo eſt notandum ꝙ ſi iſte
iudex compꝛomiſſarius excedit metas iuris in ꝓnũciando qͥ
tenus fit a iure receſſus debemꝰ boc attribuere poteſtati ar⸗
bitrarie:quatenus autem iuridice ꝓcedit attribuendũ eſt po
teſtati oꝛdinarie ex quo infertur ꝙ actus geſtus ab habente

duplicem poteſtatẽ in dubio pᷣſumit᷑ geſtus ea poteſtate pm

quã actus tolerari põt.facit qð no.in.liiij.ff.de teſta.mili.no
ta abbatẽ in alle.c.niſi eẽnt.i.coł.⁊ melius per And re. Ban

in. c.fi,de reꝝ permu.

Compoſitio

¶ Vide.j..tranſactio.⁊ vide.j.iudex poꝛeſt ex cauſa legitima
⁊ vide.j.papa ex oꝛdinaria. L .
¶ EZõponere nõ poteſt iudex ſuꝑ iure ſuperioꝛitatis in pꝛeiu
dicium ſubditoꝛum niſi ſubditi cõſentiant.nam intereſt ſub/
ditoꝛum nõ habere plures dominos nec dominũ mutare.vt
l. imperialem. S. pꝛeterea ducatus.de pꝛohi.feu. alie.ꝑ Freð.

⁊ de.l.cõradi.S.ex eadem.l.no. Innoc.in.c.auditis.de pᷣſcri.
2 Hoſti.⁊ abb.in.c.dileeti.de maio.⁊ obe.⁊ in.c.fi.eo.ti.⁊ iõ

vbicũq; poſſũt ſubditi pᷣtendere intereſſe nõ valet pᷣſcriptio
facta per ſolũ dominũ ipᷣis ſubditis nõ cõſentiẽtibus vt ibi
cõcludit abbas:hinc eſt ꝙ inuiij vaſallis nõ poteſt rex ipos
donare. quod no.
¶ Eõp oſitio admittit᷑ ſuꝑ decimis perſonalibꝰ.vt no.doe.

ſuꝑ rubꝛica de decimis:ſed in pᷣdialibus aut partes volũt cõ

ponere ſuꝑ decimis pᷣteritis ⁊ tunc admittit᷑ quia potius fit
ſuꝑ fructibꝰ qᷓ; ſuꝑ iure ſpñ ali.vt.c.fi.de reꝝ ꝑmu.aut volunt

cõponere ſuꝑ fructꝰ futuros ad tempꝰ? ⁊ põt fieri cum aucto⸗

ritate epᷣi.ar.in.c.ij.⁊.iij.de his que fi.a pᷣla.aut imꝑpetiuuʒ ⁊

tunc aut ius eccleſie ẽ clarum.⁊ tunc citra auctoꝛitatez pape

nõ põt fieri.qꝛ nemo citra eum poteſt eximere laicũ a ſolutõe

d ecimaꝝ. vt. c. nobis.de decimis.ſed ſi ius eccłie eſt dubium
vt quia laicus allegat nimiã paupertatẽ ⁊ tũc admittit᷑ com

poſitio ſed nõ fit ſine cã qꝛ nõ debet ius eccleſie remitti ſine
cã.at.in.l.pactũ curatoꝛis.C.de pac.xij.q.ij.ſine exceptione.

ſʒ ecc kie inter ſe liberiꝰ pñt cõ ponere.qꝛ oẽs ecclłie ſũt vna ec.

cleſia.vi.qli.nouicianꝰ.no.abb.in.c.ſtatuimꝰ.de tranſac.
¶ Cõpoſitionem ſeu diſpenſationẽ nõ admittũt iura in cri⸗
minibus publicis.vt.c.i.de colluño.niſi ſubſit aliqua legiti⸗
ma cã diſpenſandi.vt.c.at ſi clerici.S.de adulterijs.de iudi.⁊
l. quid ergo.S.pena grauioꝛ. ff. de his qͥ no.infa.idẽ in ciuili⸗
bus ⁊ criminalibꝰ vbi ex diſpenſationevel cõpoſitione quis
cõmittit peccatũ moꝛtale vel in eo remanet:⁊ idem in iure po
ſitiuo pꝛeceptiuo quia ipſiꝰ trangreſſio inducit peccatũ moꝛ
tale:vt no.Hoſti.c.i.de treu.⁊ pace.idem in his que deuiant
a iure naturali vel diuino.no.Hoſti.⁊ abb.in.c.fi.de trãſac.
¶ Eompoſitio põt fieri inter clericos nomine ſuamʒ eccle⸗
ſiarũ ſuper decimis in futurum ſoluendis etiam citra ſuꝑio⸗
ris auctoꝛitatem.vt.c.ex multiplici de decimis.ſed tũc cõpo⸗
ſitio nõ excedit vitam tranſigentiũ.vt.c.veniens.de t ranſac.
⁊ abb.in allega.c.ex multiplici.in pꝛin.vbi nota ꝙ compoſi⸗
tio fimplici ter facta extendit᷑ ad pꝛedia in futurum acquiren
da cum laicis autem nõ poteſt cõponi ſuper decimis ppᷣteriij.
vt.c.vt ſuper.de re.eccle.nõ alie.⁊ no.in.c.fi.de re.ꝑmu.nec ſu

per decimis poteſt cõponi cũ laicis ſine ſuperioꝛis auctoꝛixꝰ

tate. de quo dic vt plene no.in.c.ij.de tranſac.⁊ in.d.c.l.⁊ eſt
ratio diuerſitaij..quia laici nõ poſſũt poſſidere decimas nec

pꝛeſcribere.vt.c.pꝛohibemus de deci,⁊ notat abb:in:c/cum

boiĩes. de decimis.

Conſcientia

¶ Judex an poteſt ſen debet contra cõſcientia m iudicare ſe

cundum acta ⁊ pꝛobata coꝛam eo.vide.j.iudex ſi babet con⸗/
ſcientiam. V
¶ Lõſcientie puritati nõ dʒ deeſſe iudicium rõnis vnde pec
cat ille qui ſequit᷑ cõſcientiam ſuam nõ infoꝛmatam ſm deuʒ
⁊ rõnem licet credat benefacere.vt.c.nõ ſolũ.de regulari.li.vi
ab b. in. c. cõſtitutus.ij.de appel.in pᷣn.
¶ De cõſcientia alicuiꝰ dum dubitatur ſtatur ſuo iuramen⸗/
to.vide.j.iuramentum.v.cũ de cõſcientia.
¶ Cõſcientiam valde ſubtilem habẽs nõ excuſat᷑ a dolo.vt
eſt tex.in.l.cũ quidã.vbi no. Bal.C. de fide inſtm.
¶ CLõſcientia ſuijpſiꝰ eſt teſtis ⁊ iudex ⁊ dicit᷑ cõſcientia ſta⸗
tus mentis in ſuo eſſe ⁊ dicitur a conſcio cõſcis.id eſt cogni⸗
tio ſuijpſiꝰ coꝛdis.⁊ eſt dictamen rõnis ⁊ ſi recta nõ eſt ratio
eſſe nõ poteſt.facit.l.vnica.S.ſane.de fo.compe.in fi.⁊ de re⸗
nunc.c.niſi cum pꝛidem.in fi.de voto.c.i.de reſcrip.c.ſtatutũ
S. aſſeſſoꝛem.li.vi.no. Bal,ſuper rubrica.C, ſi quis aliquem
teſta. ꝓbibu.
¶Q In teſtimonio cõſcientie cuilibet credit᷑ de ſeipᷣo.vt alleg.
§. aſſeſſoꝛem. ⁊.ff.de dote.pᷣle.l.theo pompꝰ.

¶ Cõſcientia dupliciter accipitur.quãdoq; dicit᷑ ↄſciẽtia de

licti.quãdoq; dicitur moꝛſus peccati. Vnde Oꝛatius. Mil
cõſcire ſibi nulla palleſcere culpa.no.glo.in.c.ille tantus rex
de peni.di.iij.xi.q.iij.quid obeſt.quẽ enim conſcientia defen⸗
dit inter accuſa tiones liber eſt ⁊c̃.c.in cunctis.xi.q.iij.de de⸗
tractoꝛibus itaq; curare nõ debemꝰ ſi cõſcientia noſtra libe
ros nos demonſtrat.nam głia noſtra bec eſt teſtimoniũ con⸗
ſcientie noſtre.xi.q.iij.inter verba. B
¶ Due res ſunt in nobis cõſcientia ⁊ fama:cõſcientia ẽ no⸗

bis neceſſaria fama ꝓximis noſtris.qui cõfidens in conſciẽ/

tia negligit fſamam ſuam crudelis eſt.vt.c.volo.xi:q.i.

Conſecratio

¶ CLoͤſecratio fit ſin intentionem cõſecrantis ⁊ vltra eiꝰ in⸗
tentionẽ nõ extendit᷑ etiam ad res cõnexas.vide per abbiin
c.ſi ſacerdos.de offi.oꝛdi.in fſi.

Conſequentia

Multe permittunt᷑ per cõſequentiam que pꝛincipaliter

nõ admitterent facit.l:i.ff de auctoꝛita.tu:abb.in.c.fi. de fo.
compe.xxij.colum.

Lonmnſenſus

¶ Eonſentiẽs an dʒ punini tanqᷓ faciens.vide magiſtralem
glo. in. c.i. de offi. dele. ⁊ ibi abb.plene ⁊ notabilit.vbi vide ð

cõſenſu negligentie ⁊ ↄſilij ⁊ cooꝑationis ⁊ auctoꝛitaij ſeu

defenſionis. vide.j. opem pᷣſftans.

¶ Conſenſũ nedum ↄſilium dʒ habere prelatus cum capi⸗

tulo ſuo in rebꝰ magni pꝛeiudicij.no. Inno.⁊ Jo.an.in.c.fi.

de maio.⁊ obe.quod no.ꝓ limitatione,.c,v.de his que fiunt

a pꝛela. HS
¶ Cõſentire videoꝛ ſi recepi litteras alicuius ſcient᷑ in qui⸗

bus dicebat ꝙ ego eraʒ debitoꝛ tuus nec illud reclamauiad

boc bon?tex in.l.filiuſtami.ff.ad macedo. vbi per Bar.⁊ no
ta ꝙ vbi tractat᷑ de pꝛeiudicio alicuiꝰ ſi vltra taciturnitatem

facit aliquẽ actum qui videtur tendere ad appꝛobationeʒ ac
tus videt᷑ tunc cõſentire.⁊ ita no. Bar.in.l.qð nõ.ff rem ra.

ha.a bb.in.c.nõ iniuſte.de ꝓcu.

¶ Lonſenſus ſeu auctoꝛitas vbi requirit᷑ nõ ſufficit ſ. olaſp⸗
ſentia.vt no. Bar.in.l.qui doi..ff.ſolu.ma.nam per ſolã pꝛe⸗

ſentiam nõ fuat᷑ iuris ſolẽnitas nec auctoꝛitas impedit᷑. in⸗

ſti.de au.tu.S.tutoꝛ.no.abb.in.c.dilecti.de arbi.

¶ Cõſenſus idem eſt quod ſimul ſenſus quaſi babens ali/

quid agere conſenſu tuo ego debeo ſentire tecum ⁊ tu mecũ
alias nõ eſt cõſenſus.xix.qiS.i/vbi ergo requiritur ↄſenſus
nõ valet actus ſi nõ habeo cõſenſum tuum:ꝓ hoc tex. iũcta

glo. in.c. vnico.ne ſede vacan.li.vi.abb.in.c.cum olim.de ar/

bi. vbi plene ꝑ eum de materia ↄſenſus ⁊ ↄſilij.

¶ Abiin actu requint᷑ alicuius cõſenſus ſufficit ꝙ interue/

niat etiam poſt factum nullum.vt no.glo.i.c,. cura. de iurepa

tro, quod eſt cõtra no, Inno.imc: cum cõſuetudinis, de con⸗

e iij

S

☚

ſuetu. ſed intelligo ꝙ actus valebit vt ex nune nõ vt er tuͤnc.

facit quod no. glo.ð in regula ratum. ⁊ in regula nõ firmatur.

de reg. iur. li. vi. ⁊ abb.in.d.c.cura.no.abb.in.c.cũ nos dð bis
que fiunt a pꝛela.
¶ Qicet ex curſu longi tempoꝛis tacite interuenit cõſenſus
patientis.iuxta no.per glo.⁊ doc.in.c.cura.de iurepatrona⸗
tamen in cõtractu odioſo nõ pᷣſumitur cõ ſenſus ex taciturni
tate.vt no.in regula qui tacet.de regu.iur.li.vi.⁊ facit.c.cum
iamdudũ. in fi.de pꝛeben. pꝛeſumit᷑ tamen cõſenſus ex lõga

taciturnitate. ꝓ quo facit glo.in.c. puenit.de emp.⁊ vendi.

¶ Conſenſus abſentium an ⁊ quado requiratur ⁊ an debe
at in cõ muni pꝛeſtari.vide.S.c.cõſenſus.⁊ vide.S. alienatio.
v. in alienatione ſeu in actu.
¶ Cõſenſiſſe videt᷑ is quitacuit ⁊ nõ contradixit actui ſi nõ
recdlamauit ⁊ a pꝛincipio ſciuit ⁊ nõ cõtradixit.no.in.c.ij. de
bis que fiunta pᷣlatis.no.abb.in.c.ea noſcit᷑.eo.ti.ij. colum.
¶ Konſenſus quando pꝛeſumitur ⁊ cui incumbit onus pꝛo
bandi conſenſuim vide abb.in alle.c.ea noſcit᷑.iij.colum.
¶ Conſenſus omnium de vniuerſitate an requirit᷑ in cã ar⸗
dua ⁊ graui.vide.s.cõpꝛomiſſum.vide.j.cõſilium.
¶ Cõſenſus partium an poteſt validare ſnĩam ſeu laudum
nullum.vide.S.arbitrium nullum.
¶ Cõſentienti in pactum vel in compoſitionem ⁊ ipᷣiꝰ teno⸗
rem ignoꝛanti an pᷣiudicet᷑.vide Hen.in.c humilis.ð maio.
obe.di.ij.⁊ vide glo.⁊ doc.in.c.quanto.de his q̃ fi.a pᷣla.
¶ Cõ ſenſus epiſcopi pꝛimi beneficij requirit᷑ ad hoc vt q̃s
accipiat ſecundum ⁊ videatur renunciare pꝛimo ⁊ etiã con⸗
ſenſus patronoꝛum.vide.S. beneficium pꝛimũ.
¶ CLonſenſus in actu quo tempoꝛe debetinteruenire ad ſo⸗
len nitatem actus.vide.5S.alienatio. vᷣſicu.in ali enatione ſeu

in actu.

Conſilium

¶ Eõ ſilium quãdo eſt necefſariũ in actu an debet requiri ⁊

a quo ⁊ qñ. Abb.in.c.ex parte.de cõſti.⁊ melius in.c.cũ in ve
teri. de elect.vbi tractat de cõſilio ⁊ cõſenſu an ſufficit ꝙ pe⸗
tat᷑ etiã ſi nõ ſequat᷑ ⁊ an male cõſulens teneatur ⁊ de cõſul⸗
toꝛe aſſumpto ex cõſenſu partiũ ⁊ cuius expenſis debet aſſu
mi ibi pereum notabiliter vide plene per abb. in. c. cum olim.
de arbi. ⁊ vide.j.ſtatutum epᷣi ſine cõ ſilio.
¶ Loõſenſum debens pꝛeſtare ex diſpoſitiõe legis ſtatuti vł
boĩs poteſt ad hoc cogi per ſuperioꝛem.Abb. iin all.c. cũ in
veteri.ix.colum. vide.sõ.appellatio.
¶ Conſilium pꝛeſtans delicto an puniatur ſicut faciens.vi
de.s.cõſenſus.
¶ Eõsſilium iudicis cauſam alteri ſubdelegantis an debʒ re
quiriſ hoc apponatur in cõmiſſe ione.i. de cõſilio talis ſapiẽ

tis. ⁊c.vide.jiudex.

¶ Cõ ſiliarius qui ꝑ impꝛudentiã vel perperã dat cõ filium

in pꝛeiudicium alterius partis poteſt conueniri ad intereſſe.

de quo vide per ſpe.ti. de requi.cõſi.S.i.x.cõ ſilianij.
¶ Cõſiliũ ⁊ cõſenſus capituli requiritur per pꝛelatũ in rebꝰ
magni pꝛeiudicij.⁊ vide.S.cõſenſus.⁊c̃.

¶ Aõſilium licet quis teneat᷑ requirere tenet᷑ tñ debito tem⸗
poꝛe expectare reſponſum licet nõ teneatur ſequi.c.cuʒ dile

cti. de elec.⁊.c.cũ olim.de arbi.Ab.in.c.nõ põt de re iudi.i fi.
¶ Cõſiliuʒ ſanũ dicit᷑ ſ quis reuocat qð male fecit nõ ergo
debet notari de incõſtantia ſed potius cõmẽdandus eſt de
ſapientia.vt.c.cum ceſſante.de appel.nam magna ſapientia
eſt reuocare qð quis male locutus eſt.xxiij.q.iuj.magne. ⁊.c.
qualiter de accu.
¶ Cõſilium pꝛebens ad ſpoliandũ vel ad ſupponenduʒ ca
ſtrum vel ciuitatẽ ſpolijs tenet᷑ actione de dolo.vnde licet in⸗
terdictum vnde vi vel vi bonoꝛum raptoꝛum nõ cõpetat cõ⸗
tra confilium dantem per no.in.c.cum ad ſedem.de reſti.ſpo.
cõpetit tamẽ actio de dolo de quo vide qð no. Inno.⁊ abb.
in. c.ſicut dignũ.de homici.vlt.col.⁊ gl.i.c lecte.de renun.
¶ Lõſulens iactum baliſte vel machine vel inſultum alicuiꝰ
caſtri ſi ex tali cõſilio ſecutum eſt bomicidium cõſulens eſt ir⸗
regularis licet directe nõ cõſuluit in moꝛtem alicuiꝰqꝛ nõ fu⸗
it cauſa ꝓpinqua homicidij ⁊ debuerat cogitare ꝙ ex pꝛedi
ctis actibꝰ ſequit᷑ homicidiũ.l.diſtin.ſi quis viduaʒ.?. c.ſicut
dignñ.de bomici. ⁊ hoc intellige qñ cõſulit᷑ res illicita: ſecꝰ ſ·

—.——

licita 'm Inno. ? Abb. in. c. ad audientiam. de homici.
¶ Cõſulens amico ſuo vt interficiat aliũ ſi in illa pugna cõ⸗
ſultus fuit occiſus efficitur conſulens irregularis ſi veriſimi⸗
liter cõſultus poterat interfici ab inuadente.nam debuit co/
gitare qð euenire poterariſec/ autẽ vbi ceſſaret hec veriſimili
tudo vt qꝛ cõſultꝰ erat alio longe foꝛtioꝛ ⁊ potentioꝛ.Jo.an.
tamen tenet cõ trariũ in.c.fi.de homi.li.vi.vbi tenet q in quo
cũq; caſu ſit imegularis.idem cõcludit Abb.in.ciad audien⸗
tiam.de homicidio ĩ fine.
¶ õſulens amico ſuo vt occidat inimicum ſuũ licet incõti⸗
nẽti nõ occidat ſed poſt longo tempoꝛe efficitur irregularis:
quia debuit reuocare cõſilium vel ſi putabat amicũ nõ obtẽ
peraturum in reuocando debuit intimare alij cõtra quẽ con⸗
ſuluit. Inno.⁊ Abb. in alle ga.c.ad audientiã.in ſi.
¶ Qõſilium ſi dedit doctoꝛ imperitus an teneat᷑ ad ſatiſfa⸗
ctio nẽ. vide.j.Ooctoꝛ ſi dedit. .
¶ Velox cõ ſilium ſequit᷑ penitẽtia ſn philoſophũ vt refert
abb. in. c. ad apoſtolicã. de regula.
¶ QLicite poſſunt pꝛelati eſſe in cõſilio regis.vide.j.pꝛelatis

eſt licitũ.

¶ Cõ ſilio pollet cui vim natura negauit.no.gloĩc.ex mul⸗
ta. de voto.
¶ Cõ ſilium ĩ ↄſilio pꝛincipis poteſt dare epiſcopꝰ ſeu pꝛela
tus in criminibꝰ.xxiij.q.fi.c.peſſimã in fi.in genere.ſ.dicendo
fures taliter ſunt puniendi.ar.v.q.vi.delatoꝛi.dum tamẽ po
tius opera cõſulent quã ſuggerentis fungatur argu.ff. de
queſtio.l.i.no.glo.in.c.ex litteris.de exceſ.pꝛela.nec dicat epi
ſcopꝰ iudiciar qui videt furẽ ſuſpendẽdum.eas in noie dñi
⁊ iuſticiam facias quia tũc eſſet irregularis vt eſt expꝛeſſum
in allega.c.ex litteris.⁊ contra talem epᷣm ſuggerenteʒ habẽt
locũ verſiculi ſequẽtes. .
¶ Pꝛeſulis hic motꝰ nõ eſt ſine crimine totus:aut ẽ ignotꝰ
aut ẽ pietate remotꝰ. vt ibi no.doc. ,
¶ Zõſilianij regis aliquãdo nõ ↄſulunt ſed decipiũt ⁊ mul⸗
ti tales reperiunt᷑ qui dant cõſilium pꝛo pecunia extoꝛquen
da.ideo dicit lex ꝙ cõſilianꝰ optimꝰ purꝰ vndiq; ⁊ otentus
bis q a fiſco dant᷑ eligat᷑ ꝙ ſi tranſgreſſus fuerit erpellatur
⁊ aliꝰ idoneꝰ introducat᷑.in auẽ.de man.pꝛin.S.pcipue.coł.

ſij. rectũ dʒ enĩ eſſe ↄſilium nõ deuiũ nec curuũ.xi.q.iij.nõ li⸗

cet. ⁊ tale eſt ſequendũ.vt.c.quanto.de iureiurã.vbi no.Ho⸗
ſtieñ. in pꝛin.⁊ iunge qð no.de arbi:c.cum olim.

Conſortes

¶ Cõſoꝛtes eiuſdem litis pꝛeſtita cautione de rato ſicut cõ/⸗
iuncta perſona admittit᷑ pꝛo cõſoꝛte qð cõſortiuʒ cõtrabitur
ex cõmunitate cauſe⁊ litis.vt.l.ſi petitoꝛ.ff.de iudi.⁊ conſoꝛs
nõ admittitur pꝛo cõſoꝛte niñ poſt liij cõteſt. vt.l.i. . de con⸗
ſoꝛ. eiuſdem litis. Abb.in.c.cum.m. de cõ ſti.iij.coo.
¶ Cõ ſoꝛs eiuſdẽ litis ad mittit᷑ etiã ſi als repellat᷑vt cle.re:
ligioſis.de ꝓcura.⁊.c.cũ.i.⁊.a.de re iudi.⁊.c.olim.⁊.c.ex ꝑte
de accu.⁊.c.ſopite.de cenſi.vide.c.cum dilecti.de do.⁊ cõtu.
deeiratio iudi.ſi petitoꝛ
Conſpiratio .
1
¶ Vigde ſupꝛa en ——ʒ”
Conſtitutio

¶ Conſtitutio vel ſtatutum ſi ſit contra certã petſonã ſi pꝛe⸗
tendit ex ea leſonem poteſt appellariarg.l.i.S.ſolent.ff. qũñ
appellandum ſit. Ban in.l.omnes populi.ff de iuſti. ? iure.
qui notabilius dicit qꝙ qqꝙᷓ cõſtitutio loquat᷑ per verba ge⸗
neralia ſi tamen ex cõiectunis poteſt cõpꝛebendi ꝙ ſit condi⸗
ta in odiũ certe perſone poteſt a tali cõſtitutiõe appellari.ar.
in.l.l.ff. de doli excep.in fi.vbi ſuccurritur ꝓpter doluʒ admiſ
ſum in lege cõdenda.no.abb.de ſici.ſuꝑ rubꝛica.de ↄſti.⁊ al⸗
legat tex.ĩ. cccũ omnes.eo.ti.vbi ipſe Abb.plene no.
¶ Qõ ſtitutio qͥᷣ tge liget.vide plene.c.ij.de cõſti.per Abb.
¶ Coſtitutio fundata ſuper aliqua qualitate extenditur ad
omncs intenter K nne qualitate licet habeant ex aliquo
ccidenti nomina diuerſa vt colligi⸗ de
poſtu. ? ibi Abb. olligitur extext, cex pane, de
¶ Conſtitutio penalis debet extendi ⁊ largo modo interp⸗
tari quando emanat vt euitentur animarum pericula. nota

c
int⸗
tcof
fnti
dan,
guo
l

cti
is:
obte
n

gtit
tekat
elatis

1pe
ſcen
miyo
uffde
ti
ſedi
leſun
habet

not?

fal⸗
anen
ur
ol,
li⸗
Ho

ncͦ
ien
ſons
cone

Ene
e
co.

ſpe⸗
Kc
1 ie
baſ

nce

.

ld.
1e

J

14
io⸗
ede

eß⸗
la

c.i.de ↄſuetudine.ij. colum.

glo. in ſimili in. cſciant ecuncti. 1 in. cfi de elec. lib. vi. Yo. an.

⁊ abb. in. c. ex tenoꝛe.qͥ fi ſint le. Abb.i.c. ij de diuoꝛ. in fi.
¶ Lõſtitutio ſinodalis ſeu epiſcopi vbi mandatur omnib

vt reſideant ⁊ pꝛiuat nõ. reſidentes valet:⁊ tũc ad actũ pꝛi⸗
uationis nõ requiritur alia monitio niñ tantuʒ cũ iudex vult
declarareillos eſſe pꝛiuatos.vt.c.cum ſecũdum.de bere. lib.
vi.⁊ Frede.conſilio.ciiij.nam conſtitutio epiſcopi coadiuuat
ius cõmune vt imponat penam ipᷣo iure vbi inpoſita nõ eſt.
de cõſti. c ij.li. vi.⁊ qð no. archi.in.c.fi.de offi.archi.no.abb.

in. c. fi.S. poꝛro.vt li.nõ cõteſt.

¶ Conſtitutio ſi dirigit verba pꝛohibitoꝛia in perſonam et
cõcernit pꝛincipalem fauoꝛem pꝛobibiti tantũ tenet actus ge

ſtus in cõtrarium quatenꝰ obligatio acquinitur deo.vt.c. ad
apoſtolicam de regubł.⁊ ibi abb.circa pꝛin.
¶ Eonſtitutio concilij generalis nõ ſemper ligat tranſgre⸗
dientem ad moꝛtale. nam quemadmodum tranſgreſſio legis

ciuilis nõ ſemper inducit decapitationem coꝛpoꝛaleʒ ita nec

tranſgreſſio iuris canonici inducit ſemper moꝛtale cum ex il⸗
la ſequat᷑ decapitatio ſpiritualis ⁊ perpetua damnatio.ẽ en⸗

go attendendum an cõſtitutio in ſe habeat materiam pꝛece⸗
ptiuam ⁊ veriſimiliter multum ponderatam ⁊ tũc nõ eſt curã
duʒ de verbis.an loquatur per verba pꝛeceptiua vel exhoꝛti

ua.ſed verba debent ad aptari matcrie.vt eſt tex. cum glo. xi.

q.iij.rogo.⁊ in cle.exiui de paradiſo.de verbo. ſig. MMDWU
¶ Sed ſi de materia nõ cõſtat ⁊ cõſtitutio vtatur verbis pᷣ

ceptiuis illaqueat cõtraueniẽtem ad moꝛtale. xxiiij.q.i.quod

pꝛecipitur. ⁊ in.c.i.de maio.⁊ obe.ſi alſtem vtat᷑ verbis impe⸗
ratiuis vel ſimilibꝰ ⁊ tunc ſi eſt materia põ deroſa traſgreſſio

inducit etiam moꝛtale als autem nõ vt notabiliter diſtiĩguit

Abb. in. c. clerici officia.de vi.⁊ hone.cleri.
¶ Cõſtitutio diſponẽs regulariter id quod ius cõmune de⸗

bet intelligiſ m omnes limitationes ⁊ interpꝛetatiões iuris:
ſecus vbi cõ ſtitutio vel ſtatutum eſſet cõtra vel pꝛeter ius et
ogioſum tũc nõ verificatur in caſu ficto ſed verba debent in⸗

telligi in ſuo ꝓpꝛio ſignificato.⁊ ſic intelligitur.l.iij.S.h̊ ver⸗

ba.ff. de nego.geſt. ⁊ in.c.noſtra.de iureiuran.facit quod no.
Bar.in.l.omnes populi.ff. de iuſti. ⁊ iure.vbi tractat an ſta⸗

tutum recipiat interpꝛetationeʒ reſtrictiuã vł extenſiuã: ⁊ fa⸗

cit. l. ij. C. de nora, vt refert abb.in.c.cũ dilectus.de cle.nõ re⸗

ſi. vide.j.ſtatutum diſponẽs cũ.v.ſe.

Conſnuetndo

¶ Kõſuetudo duplicẽ habet virtutem ⁊ vim:habet enĩ vim
interpꝛetatiuam. nam dero gat legi vbi eſt cõtra legem. vt. c.
fi. de cõſue. Itez habet vim imitatiuã quia imitatur legẽvbi
Deflicit lex.vt.i.di.ↄſuetudo.no.glo.inſti.de iure naturali.S.

ex nõ ſcripto.abb.in.c.cñ dilectꝰ.de ↄſue.iij.colum.
¶ Cõſuetudo que eſt bona ⁊ noua rõne fulcita pᷣiudicat om

nibus legibus de hac materia loquẽtibus. arg.in. c.nõ debʒ
de conſangui. ⁊ affi.⁊ in.c.fi.de conſue.⁊ glo.in.c.ſtatutum.

de elec. lib, vi. nam ſi experimento compertũ eſt vt cõmuniter
omnes ex cupiditate obtinendi in cauſa falſuʒ iurent hac ra⸗

tione eſſet lauda bilis conſuetudo vt nõ iurent qꝛ lexr nõ de⸗
bet eſſe cã periurij imo ꝓhiberi debet iuramẽtũ vbi timet᷑ de

ↄtrauentiõoe.vt in.c.clericos.de coha.cle.⁊ mu.fa.l.ij.C.deiu
di.ẽ ↄcluſio abb. ĩ. c. ceteꝝ. de iura.ca.vide.j. iuramẽtũ nũc.
¶ CLõ ſuetudo vl ſtatuta laicoꝛum habent᷑ pꝛo iure cõmuni

quo ad arbitros qui ſũt electi a partibus.⁊ vt ſecũdum iura

pꝛocedant.⁊ vide.S. arbiter. ⁊c̃. .
Q QAicet cõſuetudo inferens grauamen ecclijs debeat iudi⸗

cis officio tolli. vt.c.i.de conſue.debet intelligi quãdo affert

magnum grauamen. ad hoc c. cum dilectus. eo.ti. ⁊?.c. cũ oẽs
de cõ ſti. a bb.in allł.c.i.de cõ ſue.in.fi.
¶ Cõſuetudo poteſt inferre grauamen bonis patrimoniali
bus clericoꝛum.quia eoꝛum bona nõ gaudent eodem pꝛiui⸗
legio cum eccłijs nec quo ad pꝛeſcriptionem.vt auẽ.quas ac
tiones. Cde ſacroſanc.eccł.quia contra bona patrimonia⸗
lia clericoꝛum currit pꝛeſcriptio ſicut cõtra bõa laicoꝝ. vt eſt
glo.ſingularis in.c.poſſeſſiones.xvi.q.iiij. Yo.an.in mercu.
in. c. qui ad agendum.⁊.c.nemo poteſt.de re iudi.li.vi, abbĩ

. „

¶ LCLõſuetudo valet vt canonicus poſſit teſtari de fructibus

pꝛebende percipiſendis per aunnum poſt moꝛtem. ⁊ Jotan. in

all. regulã nemo poteſt. ? abb. vbi.s. vide. 5. bona.

¶Q EZõòſuetudo generalis pꝛouincie extenditur ad loca parti

cularia quando nõ eſt cõtra ius nec aliter oneroſa als ſecꝰ.
nota.per docto.in.c.ſuper eo.de cenſi.⁊ i.c.fi.ð offi.oꝛdi.ab.

in. c.cum in ecclia. de elec.iij. col.
¶ Eõſuetudo valet vt quis erx ſola electione etiam ſine con⸗
firmatione plenũ ius cõſequatur.vide.S.cõfirmatio.

¶ Cõſuetudinis appellatiõe intelligitur de pꝛeſcripta vnð

nõõ ſufficit pꝛobare cõſuetudi nem legitime pꝛeſcribendã. vt

c.cumana.de elec.⁊ ibi abb.iij. obl.
¶ Cõſuetudo etiam nõ pꝛeſcripta fundat intentionem libel
lantis qꝛ in dubio debemꝰ verba libellantis in eiꝰ fauoꝛẽ la⸗
te intelligere.ꝓ hoc tex.i.l.q intẽtiõe.de iudi.⁊.c.cõſtitutꝰ.et
ibi glo. de reli.domi.abb.in.c.cumana.de elec.iiij.coł.
¶ Lonſuetudine immemoꝛiali poſſunt acquiri illa que ſunt

pꝛincipi reuata vt legitimare ⁊ tabelliones creare ⁊ ſimilia
⁊ acquiruntut etiam per pꝛiuilegium.vt in.c.ſuper quibuſdã

de verbo. ſig. ⁊.l.ñ publicanus.S.vectigalibꝰ.ff.de publi.ſu⸗
pꝛema tamen poteſtas pꝛincipis pꝛeſcribi nõ valet.vt notat
abb. in. c. per venerabilem.qui fił.ſint legi.⁊ in.c.quod tranſ⸗
lationem. de offi. dele. in pꝛin. ⁊ vide.j.tributũi.v.qui dicit.
¶ Conſuetudo coꝛrectiõis impeditiua licet nõ valeat valet
tamen inquantũ eſt poteſtatis tranſlatiua.⁊ ſic intelligitur

c.irrefraga bili.de offi.oꝛdi.⁊ abb.ibi circa pꝛin.

¶ Conſuetudo poteſt eſſe diuerſa in eadem ciuitate in diui⸗
nis officijs ⁊ ſa cramentis miniſtrandis vt ſi ſunt in eadem

ciuitate greci ⁊ latini:vt in ciuitate cõſtantinopolitana. ⁊ la
tini ⁊ mocarabes vt in ciuitate letana ⁊ in ſimilibꝰ.vtĩ.c.qm̃

de offl. oꝛdi.⁊ ibi abb. Z S
¶ Lonſuetudine generali poteſt induci vt in omnibꝰ eccle⸗/
ſijs etiam collegiatis epiſcopus locthabeat pꝛouiſionem p/⸗

latoꝛum:vt eſt glo.nota.in. c. qᷓqᷓ. de elec.li.vi.rationem buiꝰ
vige per abb.in.cũ veniſſent.de in integ. reſti.

¶ Conſuetudo circa vnum actum qui quodãmodo per ſimi
litudinem videt᷑ includi ſub pꝛimo vł incl uditur tanq; pars

ſub toto valet. facit qð no. Cy. in.l.iij. C. que ſit lon.conſue,⁊
nota.in. c. dilecti. de arbi. ðè

¶ Cõſuetudo poteſt inducere vt homines alicuiꝰ caſtri p oſ
ſint ſcindere ligna vł animalia paſcere inſra limites alterius
fundi vł caſtri dñũmodo cõſuetudo nõ ſit inducta per violen

tiam. ad hoc facit.c. ſuper quibuſdam. de verbo.ſig. ⁊.l.ſi qs
diuturno. ff. ſi ſerui.ven.nam quẽadmodũ pꝛeſcribi ſeu acqͥri

poteſt tota res ⁊ ita vſus rei.ad idem.l.venditoꝛ.ff. cõmunia
pꝛedio.vbi pꝛobatur ꝙ valet cõ ſuetudo vt quis oblato pꝛe

cio poſſit ſcindere ligna in fundo alterius.dicũt tamẽ nota.

docto.in.c.dilecti.de arbi.ꝙ vbi ligna ſeu paſcua nõ poſſũt
ſufficere domino nõ habet locũ conſuetudo quia tunc domi
nus eſt pꝛeferendus.argu.c.ſuggeſtũ.de deci.⁊.c.qͥd ꝑ noua
le. de verbo. ſig. abb. in alb.c. dilecti. ⁊ ibi Hoſti.⁊ Jo.an.
Lonſuetudo ſi diſponit ſuper ſolennitate atrabentis ma
trimonium debet ſeruari conſuetudo patrie vbi matrimoniũ
contrabitur. vt.l.ij. Cquemadmodũ teſta.ape. ſed ſi conſue⸗
tudo eſt ſuper executione vl ſuper alios contractus vł poſt
contractum debet attendi conſuetudo domidlij ipſius.l.fi.
S.idem reſcripſerunt. ff. ad municip. Bart. in.l.exiſtere. ff. de
iudi.⁊ in.l.cunctos populos.C.de ſum.trini.ſed ſi maritꝰ mu
tat domiciliũ poſt contractum tũc attenditur cõſuetudo do/
micilij tempoꝛe cõtractꝰ cum debeat attendi locus vbi fuit
oꝛta obligatio.facit tex.⁊ qð ibi no. Bar.in.l.ſi vxoꝛ.ff.ð iu⸗
di.eſt cõcluſo anto.⁊ abb.in.c.i.de ſponſa.in fii.
¶ Siin aliquo loco eſſet cõſuetudo vt in quinto gradu nõ
poſſit cõtrabi matrimonium ⁊ ex cõ tractu matrimonij gene
ratur ſcandalum nõ valet matrimonium licet.c.nõ debet. de
cõſangui.⁊ affi.hoc permittat.vide notabilem glo.⁊ abb.in
c.ſuper eo.de cognatiõe ſpirituali.
¶ Conſuetudo liceenõ valeat ꝙ appellet᷑ de maioꝛi ad mi⸗
noꝛem vłl ab eodem ad ſeipſum.vt.c.ij.de cõ ſue.lib.vi.poteſt
tamẽ induci conſuetudo vt appelletur ad parem.qꝛ conſue⸗
tudo facit eum maioꝛem qð eſt contra glo.dicti.c.ij.no. abb.
in. c. li.de dila.ij. col. r
¶ Conſuetudo ſi in iudicio allegatur non eſt neceſſarius ti⸗
tulus quia ex vſu tantum inducitur cõſuetudo.vt inſtitu.de
iure natu.S.ex nõ ſcripto.⁊.cjfi.de cõſue.i.diſtin: cõſuetudo/
e uij

¶ Cõſuetudo que ⁊ qualis poteſt eſſe rationabi

2.l. venditoꝛ. S i. ff. coia pdio.ſed quando inducitur conſuetu
do vt pꝛeſcriptio neceſſarius eſt ti.vt eſt tex iuncta glo.in.c.
lij. de Oſue. li. vi.vbi vide Jo.an.in nouella.eſt cõcluſio abb.
in.c.cũ eccłia ſutrina.de cã poſſeſſ.⁊ pꝛopꝛie.xij. col.
¶ Gerens actum contra ius pꝛetextu pꝛaue cõſuetudinis ſi
pꝛauitas nõ erat declarata per ius nõ debet puniri tanqᷓ; le
gis tranſgreſſoꝛ ſed debet tolerari pꝛetextu cõſuetudinis.gl.
in.c.cum venerabilis.de conſue.iiij.di.deniq;.ſed quãdo ig⸗
noꝛantia pꝛaue ↄſuetudinis eſſet craſſa ⁊ ſupina vtputa cõ
tra ius naturale tunc nec etiam quo ad deuʒ excuſat.vt.c.fla⸗
gicia. xxxij.q.v.Abb.in.d.c.cum venerabilis.
¶ Cõſuetudo vel ſtatutũ qð pꝛeſtat peccatũ vł pꝛeſtat pꝛo⸗
nitatem peccandi eſt delendũ per iudicem eccłiaſticuʒ ⁊ etiã
ſecularem.⁊ vide.j.ſtatutũ.
¶ Lonſuetudine nõ poteſt induci vt laicus etiam patronꝰ
vendicare poſſit ius intereſſendi in electiõe pᷣlati.vt.c.adria
nus.⁊.c.quanto.lxiij.di.Abb.in.c.qð ſicut.S.ſuꝑ eo.de elec.
⁊.abb.in.c.ſacroſanc.eo.ti. —
¶ Eõſuetudo nõ põt reddere laicos capaces iuris ſpiritua
ſis etiam ſi ſit immemoꝛialis.vt no. Jo.and.in.c.ij.de pᷣben.
lib.vi.nota.abb.plene.in.c.cãm.de reſcrip.
¶ Pꝛaua enim conſuetudo amittit nomen conſuetudinis
⁊ appellatur coꝛruptela.coꝛrũpit enim moꝛes ſub vela mine
conſuetudinis.nam aſſumitur ab imp ijs vt pꝛiuilegiũ.viij.
di. mala cõſuetudo.iiij.di.deniq; ⁊ vid e abb.in.c.maſſana.ð
elec.ij. col.
¶ Conſuetudo non poteſt induci etiam ſi ſit immemoꝛialis
in bis que ſunt mere facultatis:nec in his que gratia cõcedũ
tur.nota. Inno.in.c.cum eccłia ſutrina.de cauſa poſſeſ.⁊ ꝓ⸗
pꝛie.⁊ nota.in.l.ij. C. que ſit longa cõſuetudo.⁊ Bar.in.l.cuʒ
de in rem verſo.ff.de vſuris.Abb.in.c.peruenit.de cenſi.⁊ in
c. ꝙ tranſlationẽ.de offi.leg.⁊ nota in.c. Johãnes.de cle.con

ſuga. ⁊.l.latius.C. de ſeruitu. tangit abb.in.c.cum ſit genera⸗
le.de fo. compe. vi. colum.

¶ Conſuetudo in vno nõ debet extendi ad alia licet ſint eiuſ

dem nature ex quo cõſuetudo eſt oneroſa ⁊ contra ius ẽ text.

in.c.ꝙ tranſlationeʒ.de offi.oꝛdi.notat Inno.in.c.fi.de offi.

archi. ⁊ Bar. in. l. i. ff. de itine. actuq; pꝛiua.⁊ Inno.in.c, dile

ctus. de capel. mo. Abb. in alk.c. ꝙ traſlationem.
¶ Conſuetudine põt induci vt vacante ecclłia canonici non
pꝛocedant ad electionem niſi pꝛius moꝛtuo pᷣlato regi nũcia
to ⁊ poſtulato ↄſenſu regis de pꝛocedẽdo ad nouã electiõeʒ
Inno.in.c.qð ſicut.de elec:.Abb.in.c.i.de ↄſue.in fi.⁊ in.c.i.
de elec.iiij. colum.⁊ Abb.in.c.cum terra.de elec.⁊.c.cum ĩter.
eo.ti.⁊ idem abb.notabiliter in.c.qð ſicut.S.ſuꝑ eo.de elect.
als electio eſt nulla.et vide infra pꝛincipes regni.
¶ Cõſuetudine poteſt induci vt poſſeſſio ſine actu coꝛpoꝛa
li trãſferatur.vide.j.poſſeſſio.
¶ Conſuetudine ſpeciali loci deficiente an ſit recurrendum
ad ↄſuetudinem vicinarum eccłiarum vłl ad ius cõmune.vi⸗
de glo.⁊ abb.in.c.cum olim de ↄſuetudine.
¶ LCõſuetudo an poteſt tollere ius diuinum vł naturale vel
pꝛecepta moꝛal ia.⁊c.⁊ vide.j.pᷣcepta. L
. ilis ſi ſit con
tra ius an dicatur rõnabilis.Abb.in.c.fi.de cõ ſue.vi.coł.
¶ Cõſuetudo ad hocq inducatur q̃ reqͥrunt᷑ ⁊ quãtũ tẽpus
requiritur ad illã inducendam.vide plene per abb.in.c.fi.de
conſue.ix.colum.⁊ que diuerſitas ſit inter pꝛeſcriptionẽ ⁊ cõ
ſuetudinem ⁊ quis ſit effectus cõſuetudinis ⁊ an poteſt tolli
per actum contrarium. ibidem plene per Abba.
¶ Lõſuetudo compꝛehenditur iuris appellatiõe.vide.j.iu⸗
nis appellatione.
¶ QLõſuetudine an debeatur cenſus.vide.. cenſus.
Coõſuetudo valet vt abſentes nõ vocentur ad electionem
ſed reſdeat ius eligendi integrum penes pꝛeſẽtes. nota p er
abb.in.c.coꝛam.⁊.c.cumana.de elec.
¶ Cõſuetudo nec etiam pꝛeſcriptio nõ creatur ex ſolo tem/
poꝛe:⁊ vide.j.pꝛeſcriptio.in vᷣ ſi.creatur.
¶Cõſuetudo tribuit muieri iuriſdictioneʒ.vide.j.mulier po
teſt. de ↄſue.

¶ Eõſuetndine ⁊ iure cõmuni an poteſt quis ſimul vti. vide

jipꝛinilegio ⁊ iure cõmuni.

QCoſuetudo cõmunis clericoꝝ ⁊ laicoꝛum valet etiam con

tra ecckias.? vide.S. clerici oł beneficlati.
¶ Cõ ſuetudo an poteſt diminnere ſolennitatem indnctaʒ in
alienationibus rerum eccłiarum,vide per abb.in.c.cum cau
ſa de re iudicata.vl.cok.
¶ Cõ ſuetudo vel lex foꝛi in qua cauſa agitatur an debet ſer⸗
uari quo ad oꝛdinationem vel deciſionem.vide.j.lex ſeu con/⸗
ſuetudo cum vᷣſi.ſeq.
¶ Cõ ſuetudo ſeu ſtatutum an ⁊ quado liget clericum ſeu ex⸗/
traneos.vide.j.ſtatutum ſeu ↄſuetudo. J
¶ Cõſuetudo an ⁊ quando tribuat iuriſdictionẽ.vide plene
per abb.ĩ.c.cum cõtingat.de fo.compe.⁊ vide.j.iuriſdictio.
¶ Cõſuetudo interpꝛetatur iura cõmunia ⁊ pꝛiuilegia gene
ralia.vide.j.interpꝛetatur.cum vᷣſi.ſe.
¶ Eõſuetudo vt criminoſus nõ remittatur ad iudicem deli⸗
cti an valeat.vide.j.remiſſio.vᷣ.licet nõ valeat.
¶ Qðõ pars maioꝛ hominũ ſeruat oẽs debẽt ſeruare.c.di.
moꝛẽ.de capel.mo.cũ dilectus.⁊ in dubijs ſeruat᷑ cõſuetudo
vicinoꝝ.de cõſue.cum olim.ff. de le.ij.l.ñ ſeruꝰ pluriũ.S.vlt.⁊
c.ex parte.⁊ ibi glo.⁊ Inno.de cenſi.⁊ cõſuetudo vicinaruʒ
eccleſiaꝝ regulariter eſt ſeruanda.vt.c.ſupereo.de cenſi.
¶ õſuetudo ſi eſt pꝛeter ius pꝛeſcribitur ſpacio.x.annoꝛuʒ.
ſi vero eſt cõtra ius requiritur ſpacium.xl. annoꝛum.no.glo.
in.c.i.de cõſue.li.vi.⁊ ab.in.c.certificari.de ſepul.
¶ QLõſuetudo ⁊ ſtatutũ municipale poſſunt extẽdi ad alios
caſus ex identitate rõnis.vide.s.ſtatutũ municip ale.
¶ Cõſuetudo foꝛi ſen loci vbi cauſa agitat᷑ debet in pꝛepa⸗
ratoꝛijs ſeruari.vide .iudiciũ.v.in pꝛeparatoꝛijs.
¶ Cõſnetudo anglicana nõ extendit effectum ſuuʒ extra ter
ritoꝛium anglicanũ.per.l.vulgares.de iuriſdic.om.iu. ⁊.l.fi.
C. de ſum. tri.⁊.l.i.per Cy.⁊ per doc.in.c.vt animaꝝ. de cõſti.
li.vi.qð pꝛobatur.nam virtus ⁊ potentia cãe efficiẽtis inſpi
cienda eſt vt poſſit in paſſum ⁊ ſuſcipientẽ materiam nec po
teſt cauſa finita pꝛoducere effectuʒinfinitum:ſed ſicut limita
tur potentia cauſe ſic effectus etiam debet limitari.ff.ð dam.
l.ſi arrogatur.de tu.⁊ cur.da.ab his.l.pupillo.ſed potentia
⁊ auctoꝛitas cõſuetudinis anglicane nõ ſe extendit vltra ꝓ⸗
pꝛios falces.vt.õ.nec ergo effectus eius vltra pꝛotrabit᷑ hoc
cõcludit Zapus ſua allegatõe.xci.

¶ Cõſuetudo excuſat in bis que ſũt cõtra ius poſitiuũ dum

tamen ſit rõnabilis ⁊ pꝛeſcripta.vt in.c.fi.de ↄſue.in his ve⸗
ro que ſũt cõtra ius naturale nullo modo nec vlla ↄſuetudo
excuſat.vt ibi notat glo.i.c.ij.de temp.oꝛ.in fi.
¶ Item ↄſuetudo reddit quãdoq; que ſũt licita illicita.ð cle
ri.cõiu.cum olim.de cogna.ſpi.ſuper eo.no.glo.in.c.de eo.de
temp.oꝛdi.in fi.ex quibus no.qꝙ licet cõſuetudo excuſat a pe⸗
na.iiij.di.deniq;.de ſimo.nõ ſatis.a culpa tũ vel pena eterna
nõ excuſat. vt no. Inno.in alle.c.ij.de tempo.oꝛdi.
¶ Cõſuetudo vel ſtatutũ an põt ĩ totũ abſoꝛbere legitimam
filijs a iure nature debitã.við.j.ſtatutũ vł ↄſuetudo in totũ.
¶ Cõſuetudo q̃ eſt cõtra ius vel oneroſa licet nõ extẽdenda
vt no.de deci.c.tua.⁊.c.cũ cõtingat.nec extendit᷑ ad alia iura
vt.c.ij.de capel.mo.⁊.c.auditis.ð pꝛeſcnp.nec ad alias eccle
ſias vel perſon as.xi.di.catholica.xij.diſt.omnia.tñ ſi ↄſuetu
do eſt laud abilis ⁊ que innititur rationi ⁊ ſit ſuperre cõceſſi⸗
bili vel contra quã nihil ſit ſtatutũ eſt extendẽda.de quo við
latius Inno.in.c.dilecto.de offi.archi.
¶ Qõſuetudo artat ⁊ ampliat iuriſdictioneʒ.de offi.lega.q;
tranſlationẽ.⁊ qð vi aut clam.l.iij.S.nõ tantũ.⁊ ↄſuetudo in
electionibꝰ pꝛecipue cõſiderat᷑.de cã poſſeſ.cũ ecclłia ſutrina
⁊ de cõſuetudine cũ dilecti.Item ⁊ cõſuetudo facit ineligibi
lem qui als eligibilis eſt ⁊ qui legitimus eſt ad matrimoniũ
per conſuetudinem fit illegitimꝰ.de cogna.ſpiri.c.ſuper eo.⁊
c.cũ olim.de cle.cõiuga.vbi hoc no.glo.⁊ docto.
¶ (õſuetudine poteſt in totũ tolli quarta moꝛtuarioꝝ ⁊ reli
ctoꝛũ vide.õ.canonica poꝛtio.v.iiij. 3
¶ õſuetudo nõ valet contra ſolẽnitatem. c. ſine exceptõne
in alienatione rerum eccłie.vide.ð.alienatio in vᷣſicu. in alie⸗
natione.cum vſi. ſe.
¶ Conſuetudo cõtra naturam actus nõ valet ſicut nec pa⸗
ctum. vt.c.ij.de cõ ſuetu.lib.vi.quod limita niſ pactũ appoſi
tum poſſit tranſire in naturam altenius contractꝰ. vt.l.vbiff.
de dona.cau.moꝛ.ał.l.ita donat᷑.

¶Cõſuetudo ſuper pluralitate beneficioꝛum nõ valet. vide

zſe
ag

tſen
con

1

ſene
tio.
gene

dal

di
etude
hplter
naro;

bunz
g.

Alios
epe

ter
lii
cſt.
pi
cpo
ies
Nr
na
bor

um
ne⸗
do

de
de

ae
ſene

ſen
ſic.
end
giuns

1.
oin
in
igb

ſ
6.

S. beneficium. H. eõſuernddo.
¶ Eõſuetudo ⁊ ſtatutũ an tollant᷑ per cõtrauentionẽ. vide.j
ſtatutũ ſeu ↄſuetudo cum tribus vᷣſ.ſe.
¶ Cõſuetudo an valet vt quis in beneficijs poſſit eſſe plura

lis. vide repetitionem abb.in. S. qͥ vero.c.extirpan de. de pꝛe⸗

ben. . S. bencficiũ.v.ↄcluſio.v.beneficioꝝ ſufficientia.

Contractus

¶ Contractꝰ bonefidei ⁊ ſiricti iuris qui ſũt⁊ an in eis veni

at intereſſe.⁊c̃.vide.Sõ.actio.ᷣ.an in actionibꝰ.

¶ Eontractus ſi ali egetur ſimulatus debet expꝛimi ſpecies

ſimulationis.⁊ vide.j.ſimulatio.v.contractus. 4
¶ Lõtractꝰ factus per pꝛedeceſſoꝛem tranſit in ſi ucceſſoꝛem

cum ſuis qu alitatibus vnde nõ ſolum tranſit ↄtractus quo

ad eius ſubſtantiam ſed etiam reſpectu renũciationis pꝛiui⸗
legij vt.c.dilecti.de foꝛo compe.exquo infert ibi Abb. pꝛela⸗
tum poſſe renunciare pꝛiuilegio concernenti eccleſie in con⸗

tractu qu facit nomine eccleſie ⁊ pꝛeiudicat etiam reſpectu
ſucceſſoꝛis qð intellige in bis que ſunt leuis pꝛeiudicij.vt eſt

cõcluſio abb.in alł.c.dilecti.circa pꝛin.

¶ Contraxiſſe licet quis dicat᷑ vbi ſoluere pꝛomiſit. per.l.cõ

traxiſſe de acti.⁊ o bli.⁊ per.S.contra hentes.intellige verum
quo ad facultatem cõueniendi ſed quo ad ſubijciendũ ipſuʒ
cõtractum ſtatutus attendit᷑ locus vbi negocium geſtum eſt
ff. de euic. l. fundus.nota Bar. in.l.i. C. de ſum.trini.abb.in. c.
dilecti. de fo. com pe.⁊ vide eum in.c.fi.eo.ti. H“
¶ Lontractus reicindit᷑ ſi pactũ nõ ſeruatur ⁊ boc cum non
ſeruat᷑ ſubſtantiale qð dat cãm cõtractui:nam cauſa finalis
impoꝛtat duos ſenſus.ſ.fientem ſi exiſtit ⁊ reſoluentem ſi de⸗

ficit tex. Bal.i.l.cũ te.C. de pacij inter emptoꝛẽ ⁊ venditoꝛeʒ.

Contrahere
¶ Contrabentes an poſſſt conſentire in actibus gerendis
diuerſo tempoꝛe.ſ.vnus hodie ⁊ alter poſt aliquos dies.við
I matrimonium. ðèðͤ
Contrahens an ⁊ quãdo ratione cõtractus ſortiat᷑ foꝛũ.
vide.j.foꝛus.ver.cõtrabens.
¶ Cõtrahens cum eccłia an habet actionem cõ
lde.j.eccłia.ver.cõtrabes.
¶ Lontrahens cum bomine quilabitur facultatibus vł ma
le vtitur ſubſtantia ſua nõ poteſt poſtmodum cũ ſacere capi
tanqᷓ ſuſpectum de fuga cum cõditio illius erat ſibi ſatis no
ta tempoꝛe contractus.ad hoc.l.ait pꝛetoꝛ.S.qui debitoꝛem.
⁊ qð ibi no.ff.que in frau.cre.l.creditoꝛ.ff.de pꝛiuile.credi.fa
cit.c.pꝛopt ſterilitatẽ.de loca.⁊ qð ibi no.abb.ij.coł.

AVotrauenire

tra eam. vi⸗

¶ Contrauenire an quis poteſt in facto pꝛopꝛio.plene ꝑ ab⸗

batem. in.c.noſti.de electione.

¶ LZontradictio vnius de collegio an poteſt impedire com⸗

poſitionein.vide.õ.collegij vnus ſolus.⁊c̃.
¶ Contrauenire an poteſt rectoꝛ ecccleſie cõtra contractum
perſon alem per ſe celebꝛatum.vide.j.rectoꝛ eccleſie.

Cuſtodia

¶ CQuſtodiã eccleſie vacãtis quis habeat deiure.no. abb.in

c.bone de ap.⁊ ta ngit in.c.cum vos.de offi.oꝛdi.vbi tenet q
ſpectat ad eum qui ius habet inſtituendi ſeu conferendi licet
nõ ſit epiſcopus:vt ibi glo.⁊ Jo.an.

D Sequunt᷑ additiões domini Zu. de cam is ad ecedẽ
. U ed
tem litteram. E. pis ad pꝛecedè/

Anon
¶ CLanon late ſeutentie vel ferende quando di⸗

catur eſſe.vide abb.c.quiſquis.de elec.

¶ Eanoniſta ceteris paribus pꝛefertur theolo/
ge in pꝛelatura. vide Abbatem in.c. fraternitatis.de cle,non
reſiden.

Canoniſta non poteſt elle bonus niſ ꝛius fuerit legi
vide a bbatem.in.c.fi.ne cleri.vel mona. dains fuerſt egiſte,

Laput

a

¶ Epiſcopus eſt caput ſue dioceſis.vide abba.in.c.cum nõ
liceat.de pꝛeſcipt. 4ðð
¶ Mon poteſt quis eſſe ſine capite alias diceret᷑ acephalus
vide eo.c. Rr
¶ Laput eſt pꝛincipalius mem bꝛum, vide eo,c.cũ nõ liceat.

¶ Capax in materia beneſiciali requiritur nõ ſolum in tem⸗
poꝛe collationis ſed etiam tem poꝛe aſſumptionis. vide not.
abba. in. c. poſſeſſionem.de probat. 4

KCauaurxrx
¶ QLalix legatus in genere intelligitur de argento.vide abb.

de cenſ. c. ex parte. rü
¶ Lalix de quo dʒ eſſe ⁊ fieri.vide a bb.in.c.fi.de cele.miſſa.

Cartuſienſes

¶ Cartuſienſes cognoſcũt d e homicidio pereoꝛum fratres
commiſſo.vide abba.in.c.cum cõtingat.de foꝛo comp.

Cannalis copula

¶ Carnalis copula quomodo ⁊ per quot teſtes poteſt pꝛo⸗

bari.vide a bba.in.c.p ꝛeterea de teſtibus.

Cammen YDU

Carmen famoſum faciens ſeu dictans qua pena punltur. vi

de abba.in.c.i.de pꝛeſumpt.

Laracter

¶ Caꝛacter quid ſit ⁊ qualiter impꝛimitur. vide in mbꝛica de

baptiſmo.

Caro

¶ Quo tẽpoꝛe liciũ eſt comedere cames ⁊ ꝗᷓ no. vlde abb.

Lelebrare

¶Kelebꝛarean poſſit vel debeat quis celebꝛare nõ facta di
geſtione, vid e abba.in.c.ſi conſtiterit.de accu,

Leptum

¶ Leptum iudicium quando dicatur eſſe. vide in. c.relatum.

in.c.cõſiliũ.de obſeruatõe ieiunioꝛum.⁊.c.explicari.eo.ti.

de officio delegati.

Lerta ſcientia
¶ De certa ſcientia pꝛincipis.vide per abba.in.c. paſtoꝛał,
de offi. delegs.
¶ QLerta ſcientia pꝛincipis tollit ſurreptionem nõ autem in⸗/
qucit diſpenſationem.nota,. abb.in.c.inter.de except.
¶ Certa ſcientia pꝛincipis de quo operatur ⁊ an pꝛeſumatu:
in dubio. vide eo. c.
¶ An pꝛincep s poſſit cauſam committere excerta ſcientia
iudici ſuſpecto.vide nota.per abba, in eo. c.
¶ Quãdo papa facit aliqd ex certa ſcia an videat᷑ facere ex
plenitudine ptãtis. vide abb. in.c.nõ poteſt, de regkain.

Coitus

¶ã Omnis coitus eſt hodie pꝛohibitus etiam cõcubinatus
vide plene per abb.in,c.vt clericoꝛum.de vita ⁊ hone.cle,

Limiterinmm
¶ Qimiterium cuius latitudinis debet eſſe ⁊ quis poteſt da⸗
re pꝛiuilegium inferioꝛibus eccleſijs vt babeant cimiterium
vide nota.per abba,de ſepui.c.certificari,
¶ De cimiterio vide per eundem in.c.cũ eccłia.de ĩmu.eccle,
¶ Cimiterium quomodo benedicitur. vide Abba. in. c. abo⸗
lende.de ſepul.

¶ An appellatio ne ciuium veniant comitales. vide abb.in
pꝛohe.in fi.⁊ late.in.oradulpbus.de reſcipt.
¶ Ciues an dicãtur nati ex aliquibus parentibus in ciuita

te qui nõ cõ ſtituerunt ibi domicilium ſed erant ibi tr
equino . B ibi tranſenn
tes, vide ab ba. in alle,c. roqulphus. i

—

¶Ann natl er ctuibus in commitatn dicantuf eiues vel comi/
tatini.vide abba.in ſupꝛa allega.c. radulphus .
Clam
¶ An matrimonium clam factum valeat. vide abba. in. c.l
de dandeſt. deſpon.

¶An valeat electio clam facta ⁊ quid de collatione clam fa
cta.vide.eo.c.

Collecta

¶ De collecta vide.j.i vᷣbo munꝰ ĩ additõibꝰ ad lt̃am.O
¶ Er quibus canſis vxoꝛ cõtrabit cõpaternitatem etiam ef/
ficitur vir. vide abba.in.c.cõſtitutus.de cõuerſa.ↄiugatoꝛũ.
¶ Lompaternitas an contrahatur per catheciſmũ.vide ab⸗/
batẽ in.c.cõtracto de cognatiõe ſpirituali.

¶ Compaternitas an contrabatur per pꝛocuratoꝛem. vide
nota,.per abba.eodẽ.c.⁊.c.veniens.eo.titulo.

Communi

¶ Aun pater poſſit oꝛdinare vt filij moꝛentur commu niten vi
de.c.q;uis.coł.xlvi.de pac.lib.vi. “
¶ An maioꝛ pars religioſoꝛuʒ poſſit ſtatuere ceteris inuitis
vt viuant in communi ⁊ vt omnia ſint communia, vide abb.

in.c. quoniã.de vita ⁊ boneſta.cleni.

CLomparatiuus
¶ Eompara tiuus pꝛeſupponit postiu um. vide abbaiin. c.
peruenit.de iureiuran.

Confeſſio penitentialis

¶ GBi conlitendo obmiſi vn um peccatum an tenear iterum
conſiteri omnia peccata mea vel tantum peccatum omiſſum
vide plene per abbatem in.c.ex parte de offi.oꝛdi.
¶ Eõ ſiteri licitũ ẽ laico tꝑe neceſſitatis:ſʒ an tũc laicꝰ poſſit
abſoluere. vide abb.j.c.paſtoꝛał.de off. oꝛ.i.S.pterea.⁊ ibidẽ
vide caſus in qͥbꝰ è licitũ ↄfiteri ĩ neceſſitate cuilibʒ ẽt laico.
¶ An mulier pꝛegnans dicatur in neceſſitate conſtituta: ita
ᷓ poſſit cuilibet confiteri.vide in allega.c.paſtoralis.
¶ Conleſſiones ⁊ abſolutiones poſſunt delegari per recto⸗
ſem parrochialem.vide abba.in.c.fi. de offi. oꝛdi.
¶ An papa teneatur confiteri. vide nota. abba. in albl.c. ſt.
¶ Lonfiteri qualiter debeat quis ⁊ cui.vide abbatem in:c.
omnis.de peni.⁊ remiſſi. .
¶ Confiteri an ſufficiat ſemel in anno.vide eodem,c.⁊ vide
ibi de reuelante confeſſionem. ⁊ quo iure fuit inuenta confeſ
ſio an iure diuino vel humano. .
¶ Confeſſoꝛ an debeat reuelare ea que audiuit in confeſſio⸗

ne. vide in.c.matbeus.de ſymo.

Concordia

¶ An iuder poſſit compellere partes ad concoꝛdiam. vide
abbatem in. c. cum inferioꝛ. de maio.⁊ obe.⁊ in rubꝛi.de treu

ga ⁊ pace.⁊ in.c.cum pꝛidem.depc. .
¶ Concoꝛditer quando actus dicantur fieni vel in diſcoꝛdia

vide abbarem in. c.nõ poteſt. de re iudi.

Conceptio

¶ An in conceptione emittatur ſemen ex parte mulieris. vi
de abba.in.c.fraternitatis.de eo quicogno conſang.

„ „ 7„ .

¶ Aln ſit credendum mulieri dicenti a tali concepiſſe.vide

abbatem in. c. ſcut. de bomi ci.
¶ Concipere poteſt puella in. xi.anno.no.per abb.in.c.cõ ti
nebatur.de deſpon.impu.

Confiſcatio
¶ Bonoꝛum cõfiſcatio an extendatur ad bona alterius ter
ritoꝛij.vide in.c.q;uis.colum.cxxxij.de pac.lib. vi.

—

Comparatio litterarum

¶ Zitteratum cõparatio an pꝛobet ⁊ qualiter debet fieri cõ⸗
paratio ⁊ ex quibꝰ ſcripturis.vide abba.in. c,ij. de fi. inſtru.

Kmomparatio litterarum eſt fallax pꝛobatio, vide abba.
L.ex litteris, de fide inſtru. vice abbech

Connexa
¶ An ſit eadẽ rõ ↄnexoꝝ. vide abb. ,c. pterea. de offl. deleg.
¶ An in connexis confeſſio vel cõ poſitio ſeu tranſactio vni
us noceat alteri.vide in.c.qᷓ;ẽuis.de re iudi.

V In cõneris an ſententia vnius noceat alteri.vide eodẽ c.
¶ Infra qð tẽpꝰ debet agi de contemptu in actu collatiõis
⁊q in actu electionis ⁊ quid in alio actu.vide abba.in.c.conti⸗
nebatur.de his que fiunt a maio.parte capi.

¶ Lontemptus an poſſit annullare actum factuʒs.vide abb:
in. c.i.de hbis que fiunt a maio.pante capi.

Lontinue
¶ Vide qͥd dicit᷑ fieri cõtinue per abb.in.c.cauſam.de elect.

Contritio

¶ An ſola contritio ſine penitentia ſen ſatiffactiõe poſſit de⸗
lere peccatum. vide abba. in. c, qui pꝛeſ byteroꝛum. de penis.

Continentia

¶ Lontin entia eſt de iure poſitiuo in clericis.vt per abbatẽ
in.c. vt clericoꝛum. de vita ⁊ boneſta.cleri.
¶ Cõtinẽtlã an ßuet dxoꝛ mr̃imoniñ ᷣbendo ad legatũ fuã⸗
dũ ſi caſte vixerit.vide abb.iĩ alł.c.⁊ in.c.qdð a te.de cle.diug.
¶ Lontinentia perſuaderi:imperari autem non debet. abb.
in.c. cum olim.de cleri.coninga.
¶ Lontinentia nõ eſt de ſubſta ntia oꝛdinis clericalis in cle⸗
ricis ſecularibus nec eſt de iure diuino ſed poñtiuo.eo.c.

Contraria
¶ Duo contraria poſſunt ſimul eſſe vera conſideratis diuer
ſis finibus.vide abbatem in.c.cum tanto.de conſuett.
An poſſit quis pꝛoponere duo remedia contraria ſaltem
diſiunctiue.vide abbatem in.c.auditis de pꝛeſcnp.
¶ An poſſit quis vti pꝛiuilegio ⁊ p ꝛeſcriptione, vide.eo.c.

Lonſul
¶ Conſules alicuius ville an habeant iuriſd ictionem. vide
abbatem in. c. i.de purga. vulga.

Lonuerſus

¶ Eõuerſus ðᷣꝛ ſeruꝰ mon aſterij.vide abb.ĩ.c.cũ cãm. elec.
¶ Conuerſi an dicant᷑ e ẽ religioñ ⁊ an gaudeant pꝛiuilegio
religioſoꝛum.vide per abbate m in.c.nõ dubiuʒ.de ſen. excõ.

CLonuiuium
¶ An inuitatus po ſſit agere cõtra inuitantem nõ complen⸗

tem cõuiuiũ.vide abb.ĩ pꝛobemio.⁊ in.c.cũ inter. lo.ij.ð ele.
¶ Et an inuitans debeat mittere ad inuitatum.e.c. cũ inter.

Correctio

¶ An a coꝛꝛe ctõe poſſit appellari.vide abb.i.c.licʒ.ð offi.oꝛ.
¶ Coꝛrectio an ſit iuſta cauſa a ppellandiſi coꝛꝛigens labo⸗
rat eodem modo vel maioꝛi qᷓ ſi t ille de quo vult coꝛꝛigere.vi
de per abbatem in allegato.c.licet. 1
¶ Coꝛrectionem non poteſt impedire conſuetudo.abb.in.c.
irrefra gabili.de offi.oꝛdi.
¶ Coꝛrectio ñ põt pᷣſcribi ꝑ ſubditũ.vide. eo.c.irerfragabili
¶ Eßps in coꝛꝛectione debet requirere conſiliũ capituli.eo.c.
¶ Per ſubauditiones nõ debemus coꝛrigere iura.glo.in.c
cupientes. de elec.⁊ in.c.cõtingit.de dolo ⁊ contu.
¶De triplici coꝛrectiõe.vide abb.in.c.cũ ex iniũcto ð here.
¶ Acoꝛrectiõe an poſſit appellari ⁊ quałr debeat ↄcedirele
uamẽ.vide ꝑ abb.in.c. ad nr̃am.⁊.c.rephenſibilis. de appel.

Correlatina
¶ An pena appoſita in vno ex coꝛrelatiuis extẽdat᷑ ad aliõ
coꝛrelatiuum.vide per abbatẽ in.c.cum derici.de iurepatro.

56 9

eg
ton

Cnth
einc

bbari

diug.
edd,

dice

ce

ch⸗

de
jinn⸗

ſor
bo /
reyi,

Corpus
¶ Durum eſt coꝛpus perdere ⁊ bona. vide abb. de ſepul.cii,
Criminale
¶ An quãdo a gitur ad pꝛiuationẽ beneficij dicatur agi cri⸗
minaliter vel ciuiliter. vide abb.in.c,ſuper bis.de accu.⁊ in.c
per tuas de ſymonia. , . ,
¶ Juger coꝛaʒ quo agitur criminalit poteſt etiam ex officio
cõpellere parteʒ vt ſatiſfaciat parti leſe.nota abb.de iudeis.
c,po ſtulaſti.

Arnce ſignati

¶ Be cruce ſignatis. vide abba. in. c. ex cõm unicamus de he

reticis.
Amnum

d Damni nec iniurie actio nõ competit ↄtra eum
qui ſuo iure vtit᷑.vide.j.iniuria.
¶ Damna an veniant in expenſis in quibus vi
ctus cõdemnatur.vide.j.expenſe.vᷣ.in expenſis.
¶ Damnũ ſi dat faber doctoꝛi vł ſcolaribꝰ malleado iuxta
ſcolas vel domũ doctoꝛis tenet᷑ cedere doctoꝛi vł ſcolari.no.
in. l. vnica. C. ð ſtu. libe.vr. rome.li.xi. Qð ẽ veꝝ niſi faber pꝛi
mo ↄdnuxit.no, plene bar.in.l.i.ff. ſolu. ma.qð limita verũ niſi
adſit neceſſitas:vt qꝛ alibi nõ pñt comode ſcole ſituari.nam
tũc vtilitas publica q̃ verſat᷑ in doctoꝛibꝰ⁊ ſcolaribꝰ q̃ replẽt
terrã ſapiẽtibꝰ pᷣfer᷑ puate.ſʒ pẽdet ex iudicis officio ↄſide
rata aptitudine loci ⁊ antiq̃ ↄſuetudine.⁊ iſta cã põt diebus
ſferiaij etiã ob reuerẽtiã dei termĩari.no.abb.i.c.fi.de iudi.i fi.
¶ Dãni rõ põt haberi p debitoꝛẽ quãtitatis etiã de iure ca
nonico.vt.c.dilecti.de fo.compe.⁊ boc ẽ indubitatũ capien⸗
do dãnũ ꝓ diminutiõe patrimonij vt capit᷑ in.l.iij.de dam.in
fec.ſed ſi ca pitur damnũ magis late.ſ.ꝓ lucro ceſſante.tunc
etiam tale d amnum poteſt peti.vt.l.curabit.C.de acti.empt.
2 ven.⁊ no ta in.c.cõqueſtus de vſuris.⁊ Barin.l.vnica.C.
de ſen.que pꝛo eo qð in.abb.in allega.c.dilecti.
¶ Damna ſi petantur ratione contractus pꝛobabuntur per
teſtes.no.glo.in.c.dilecti.de fo.cõpe.⁊ glo.inſti.de vᷣbo.obli.
S. nõ ſolũ.⁊ de facili nõ ꝓbat᷑ intereſſe.vt.l.fi.de pꝛeto.ſtipu.

qð eſt verum de intereſſe ſurgente ex cõtractu:ſecus ſi ſurgit

in indicio rõne cõtumacie vel pꝛopter temere vel cauilloſum
litigare qð tunc pꝛocedit᷑ vt in expenſis que fiunt in iudicio
ad hoc.l.ſancimus.C.de iudi.abb.in alle.c.dilecti.circa fi.
¶ Damna que cõtingunt per dolum vel violentiam alteriꝰ
partis pꝛobatur per iuramentũ conſtito tamẽ pꝛius de vio⸗
lentia.vt.c.fi.qð metus cauſa.abb.vbi.õ.vide.j.intereſſe ve⸗
rũ.pꝛobat᷑ enim tale damnũ per iuramentũ pꝛopter culpam
vt notat Hoſti.?⁊ Pe.de ancha.in.c.i.de iureiuran.
¶ Mõ licetponere falcem in meſſem alienam tẽpoꝛe tamen
neceſſitatis licʒ de qͥ dic vt in.c.diſcipulos.de conſe.di.v.nec
licet tranſire per agrum alienũ domino inuito niſi ĩ qbuſdam
caſibus iure expꝛeſſis.de quo vide gl.i.di.omnes leges.⁊ in.l
diuus. ff. de ſeruitu. ruſti.pꝛedi.vbi textus dicit ꝙ nõ licet ve⸗
natoꝛibꝰ ſeu aucupibꝰ tranſire per agrum alienũ cã venadi
ſeu ancupandi.abb.in.c.venerabilem.de elec.ij.colum.
¶ Damnüũ ſi quis dat colligẽdo oliuas maturas tenet᷑ ad
reſtitutionem.l.ſi ſeruus.S.ſñi liberam.ff.ad.l.acquil.pꝛopter
hoc tamẽ nõ tollitur quin pꝛo malo animo teneat᷑ pena funti
qꝛ cõtractauit rem alienã ⁊ malũ puniri debet quis inde ſeqᷓ
tur bonũ vt tex.cũ glo.xxiiij.q.i.religãtes.abb.in.c.nouit de

iudi.
Debitor
¶ Bebitoꝛ poteſt cõuenirinõ ſoluʒ vt ſoluat debitũ ſʒ etia
de intereſſe: eo qꝛ nõ ſoluit in loco ⁊ tꝑe ꝓmiſſo ⁊ babet᷑ in
rõ nõ ſolũ ad damnũ emergẽs ſed etiã ad lucrũ ceſſans vt ẽ
tex. nota.in.l.i.ff. de eo qð cer. lo.? Bar.in.l,. vnica. C.de ſen.
que pꝛo eo ꝙ in.nota. abb. in. c. conqu eſtus. de vſur. ⁊.c. dile
cti.de foꝛo compe.⁊ in.c.pe.⁊ glo.de offi.dele.i.colum.
¶ Debitoꝛi ad ſoluendũ dat tempus quadrimeſtre.ſj an ba
beat locũ in ſpõte cõfeſſovbi nõ requiritur ſentẽtia ⁊ an iſtud
tempus poteſt a iudice artari.vide abb.plene in.c qð ad con

ſultationem. de re iudi.vide.j.tempus quadrimeſtre.
¶ Debitoꝛ cõdẽnatꝰ.vt.j.quadrimeſtre.vłx.dies ſoluat nõ
debet ĩterim aliquã moleſtiã pati:ſed ſi vult vt ĩ illis dilatio⸗
nibꝰ debet ſatiſd are de ſoluendo in termino.vt ẽ tex.ſingula
ris iu.l.ſi debitoꝛ. f. de iudi.⁊ ibi bar fac.l.vniuerſa.C. depꝛe
ci.impera.offe.ibi ſi pꝛinceps cõ cedit alicui reſcriptum ſuper

dilatione debiti nõ valet aliter niſi caueat de ſoluẽdo in ter⸗

mino.⁊ per illũ tex.no.ꝙ ſi dat᷑ alicui ſaluꝰ ↄductꝰ.vt ĩfra cer
tum tẽpus nõ poſſit a creditoꝛibꝰↄueniri debet ĩtelligi dum
modo ſatiſdet de ſoluendo poſt terminũ qð eſt valde notan
dum.abb.in.c.qð ad cõſultationẽ.de re iudi.
¶ Debitoꝛ põt capi ⁊ incarcerari infra tempus fibidatũ ad
ſoluendũ niſi caueat.vt.l.ſi debitoꝛi.ff.ð iudi.⁊ ibino. Bar.
vel niñ bonis cedat vt.li.C.qui bo.ce.poſ.qð veruʒ quando
debitoꝛ laboꝛat inopia ita ꝙ veriſimiliter timet᷑ de fuga.naʒ
ſi babet bona ſufficientia nõ debet capi pꝛo debito.ad hoc
glo.nota.in.l.iij.S.tutoꝛes.ff.de ſuſpec.tu.⁊ ibi Bart.in. l.a
diuo pio.de re iudi.abb.in.c.qð ad cõſultatiõeʒ.de re iudi.
¶ Debitoꝛ cui pᷣcipitur periudicem vt ſub pena exrcommu/
nicationis ſoluat creditoꝛi vſq; ad menſeʒ poteſt creditoꝛ ter
minum pꝛoꝛogare ⁊ debitoꝛ nõ incurrit excõmunicationem.
vide.j.excõmunicatio.vᷣ.ſi excõmunicationem tulit.
¶ Debitoꝛ an pꝛeſcribat actionem perſonalem ſeu debitum
contra debitoꝛem ⁊ an teneat᷑ ire ad domũñ creditoꝛis vł ecõ
tra.vide.j.nõ poteſt iuuare debitoꝛem.
¶¶ Debitoꝛ quãtitatis tenet᷑ ad dãnũ.vide.Sö.damni ratio.
¶ Debitoꝛ contra quẽ fit miſſio in poſſeſſionẽ ꝓpter debitũ
manifeſtum an pꝛeſtando cautionem recuperet poſſeſſioneʒ
ſuam. vide.j.poſſeſſio.v.ſi fit remiſſio.
¶ Aicet regulariter ſi debitoꝛ eſt ſuſpectꝰ de fuga poteſt de⸗
tineri per creditoꝛem vel per eñ cuiꝰ negocia geſſit vt ducat᷑
ad iudicẽ.per.l.ait pꝛetoꝛ.S.ſi debitoꝛem.ff.de his q̃ in frau.
credito.quia eſt periculũ in moꝛa ⁊ poſſet arripere fugam tñ
hoc nõ habet locum in clerico debitoꝛe:qꝛ ad eũ ſpectat cap
tura ad quẽ ſpectat co:rectio.vt in.c.vt ſame.de ſen.excõ.ſed
coꝛrectio nõ ſpectat ad laicum.ergo nec captura.nec alle.S.ſi
debitoꝛem ẽ appꝛobatꝰ a canone.ideo captus clericꝰ nõ poſ
ſet excuſari a pena canonis ſi quis ſuadente.⁊ ↄcludit Bar.
in.c.i.de depo.vij.notabili teʒ nota q; creditoꝛ qui accepit
pignus a debitoꝛe nõ poterit debitoꝛem ſuum etiam fugiti⸗
uum capi facere licet alias pignoꝛe nõ accepto hocpotuiſſet
vt no.l.ait pꝛetoꝛ.S.ſi debitoꝛem.ff.que in fraudeʒ credito.qꝛ
pꝛeſumptio eſt ꝙ pignus eſt idoneum per no.in.l.a diuo pio
5S.pignoꝛa.de re iudi.vt refert Barba.ſuper rubꝛica de pig⸗
no.qð no.qꝛ põt h dictũñ afferre lac ⁊ lanã.ſᷣm euam.
¶ Vꝛopter im potentiam debitoꝛis in nõ ſoluẽdo actio red

ditur inefficax in effectu ⁊ differt᷑ effectus donec debitoꝛ fue⸗

rit ſoluendo.l.nauis.ff de dolo qð intellige quãdo agit᷑ ciui
liter ad cõmodũ pꝛiuatum ſecꝰ ſ crimialit᷑ad vindictaʒ.nam
tuncſi nõ ẽ reꝰ ſoluẽdo fit cõmntatio in penã coꝛpoꝛalem.vt

lL. fi.ff. de in ius vo.nota in.c, odoardus.de ſoluti.⁊ in.c.olim

ij. de reſti. ſpo. .R
¶ Debita ſi contra bit clericus pꝛo ſua ſuſtẽtatiõe an tenea
tur eccleſia.vide.sð.clericus ſi cõtrabit.
¶ Debitoꝛ obligatus an debet ſoluere id qð nunqᷓ recepit,
vide.j.reſtituere nõ teneturin foꝛo anime.
¶ Debitoꝛ quantitatis ſi nõ poteſt quantitatem dare offe⸗
rendo ſpeciem liberat᷑.nota.in.lij.ff. ſi cer. pe.cum in tali ca⸗
ſu dunn neceſſitas excuſet.vt.c.licet cauſam.de peni.⁊ remiſſi.
⁊ ibipe.
¶ Debitoꝛ quem creditor a pꝛincipio ſciebat labi facultati⸗
bus nõ debet capi.⁊ vide.sõ.cõtrahẽs cum bomine.
¶ Debitoꝛ nõ dʒ expectareqꝙ ab ipo debituz exigat᷑ ſed dzʒ
accedere ad domũ creditoꝛis ⁊ illi offerre qð dʒ ⁊ ſi ibi credi
toꝛ nõ eſt ꝓteſtet᷑ coꝛã iudice loci.⁊ cõſñignet.an in.c.ſignificã
te. de pigno.⁊.C.de vſuris.l.ſi creditrici.⁊.l.acceptã.idẽ eſt di
cendũ ſi pꝛo miſit alicui facere cefſionẽ actiõis vel renũciatio
nẽ iuris ſui.ar.in.c.paſtoꝛalis.de offi.oꝛd.no.abb.poſt inno.
Ho fti. in alle.c. ſignificante.
¶ Debitoꝛ ſi mutuũ mit tat cum fideli nuncio ſi perit an pe⸗
rit ſibi vel creditoꝛi.vide.ðᷣ.caſus.
¶ Debitoꝛ an debet perquirere creditoꝛem ⁊ ire ad domum
creditoꝛis ad ſoluendum ſibi,no.per glo.⁊ Ban in. l. in te, ff.

de cſti peeu. 2 in. l. autem. ff de op. lib. in. l. eum quidi.
C.de condi.inſti.⁊ plene per abb.in.c.ſignificãte de pig.quõ

babeo nimis coꝛruptũ.⁊ vide ibi Barba.
¶ Bebitoꝛ ſiue ſit clericꝰ ſiue eccłia nõ poteſt poſt bienniũ
ꝓponere exceptionẽ nõ numerate pecunie qꝛ leges b̊ d iſpo⸗
nentes nõ ſunt eccleſie damnoſe ſed fauoꝛabiles que dant re
medium tempoꝛe limitatum vt eſt cõ cluſio abba.in.c.fi.de ſo
lu.in fi. cõtra Hoſti.⁊ Jo.an.ibi.
¶ Bebitum aliud naturale im̃ aliud eſt ciuile tm̃ aliud ciui⸗
le ⁊ naturale inſimul.debitũ naturale ẽ illud ꝙ a iure gentiũ
inducit᷑ ſine aliqua appꝛobatiõe iuris poſitiui.vt.l.cũ ampli
us.S.his.ff.de re iudi.⁊ in.l.ſtichum.S.naturales.ff.de ſolu.ð
quo dic vt in.c.i,.de pac.⁊.l.cũ quis.C.de iurl.⁊ fac.igno.⁊ h
obligatio naturalis inducit᷑ ex ſolo ↄ ſenſu ⁊ quandoq; ſine
oſenſu ex quibuſdã motibꝰ nature ad benefaciendũ benefa⸗
cienti.vt.c.cũ in officijs.de teſta.debitũ ciuile tm̃ eſt illud qð
inducit᷑ ad diſpoſitiõem iuris ciuilis ſine aliqua naturali ob
ligatio ne vt in cõtracto mutui facto ſpe future numeratiõis
vt poſt bienniũ nõ cõ petat exceptio nõ numerate pecunie: vt
in cõtractibꝰ.C.de nõ nu.pecu.⁊ ſic poſt bienniũ debitoꝛ ob
ligatur ciuiliter nõ naturaliter naturale ⁊ ciuile debitũ eſtvbi

cõ currit cõſenſus in obligando ⁊ ꝓbat᷑ obligatio a iure po⸗

ſitiuo.de quo late per abb.poſt glo,.⁊ Jo.an.in. c.fi: de ſolu.
⁊ vide.j.ſolutio.ᷣ.indebite.
¶ Debitoꝛ qui ꝓmiſit per cõtractũ certam pecunie quanti⸗
tatem creditoꝛi ſoluere quà cõfeſſus ẽ mutuo recepiſſe ſpe fu
ture numeratiõis cõ petũt quatuoꝛ remedia.pꝛimuʒ añ bien⸗
niũ ⁊ tunc tranſfert᷑ onus ꝓbandi ad creditoꝛem ꝙ pecunia
fuit numerata.vt.l.in cõtractibꝰ.eo.ti. Scðm exceptio doli
⁊ hec nõ tollit᷑ tempoꝛe qꝛ ſemper cõpetit contra creditoꝛẽ qͥ
pecuniã nõ numerauit.ar.ff.de do.excep.ilł.ij.t. vnus tamẽ pꝛo
bandi ꝙ nõ fuit numerata poſt bienniũ cõ petit ipſi debito⸗
ri.l.generaliter. C. de nõ nu pecu.⁊.l.ſi ex cautiõe.C.e.ti.Ter⸗
tium remedium exceptio in factũ ⁊ idem dicendum vt in pꝛe⸗
cedenti.Quartũ cõditio ob cauſam:qꝛ cã nõ fuit ſecuta ⁊ h
cõditio cũ ſit perſonalis durat.xxx.annis.vt.l.ſicut.C.de pꝛe⸗
ſcrip.xxx.anno.ſed opoꝛtet ꝙ etiam in caſu iſto ꝙ ipſe debi⸗
toꝛ pꝛobet pecuniam nõ ſolutam.vt notat Abba.pꝰ Hoſti.
⁊ Jo.an.in, c.fi.de ſolu.

Hecima

¶ Sup decimis an admittat᷑ compoſitio.vide.Sᷣ.cõpoſitio:
¶ Decimas tenentur ſoluere religioſi ſuper pꝛedijs ſitis in
aliena parrochia.⁊ vide.j.religion tenentur.⁊c̃.
¶ Decime pꝛediales de iure communi debent᷑ eccłie parro⸗

chiali in cuiꝰ parochia pᷣdia ſũt ſita ⁊ eᷣo debet᷑ quana deci

maꝝ.vt.c.dilectus.vt lite pẽdente.⁊.c.cũ cõtingat.de deci.⁊
c.cõquerente.de offi.oꝛdi.⁊.c.de quarta.de pꝛeſcrip.
¶ Decima ſi a clerico parochiano petat᷑ vel aliud ius paro
chiale poteſt parochianꝰ excipere ꝙ non exhibet ſacramẽta
ſicut pꝛius ꝙ eum pꝛiuauit quãtum ad exhibitiõis poſſeſſio⸗

nem. fatit tex.in.c.nullus.ij.q.ij.⁊ vide qð no.lxxxiij.di.quiſ⸗
quis.⁊ tenet lapus in ſua allegatiõe.lxxi.abb.in.c.cũ inter.ð

excep.vi.coł.⁊ in.c.fi.de parochijs.i.coł.
¶Decimaꝝ cã coꝛã qͥ ẽ tractãda.vide.j.iudex ſecularis.
¶ Jus decimand i quod debet᷑ deo ⁊ eiꝰ eccłijs ĩ ſignũ vni⸗
uerſalis dominij.vt.c.tua.de deci.ẽ quid ſpirituale:vt.c.lr̃as
de iura.calum. ⁊.c.cãm.de pᷣſcrip.⁊.c.ſi.de re.ꝑmu.ſecꝰ ſi deci
ma debeakt alio iure vel ſignat᷑ de meris fructibꝰ ⁊ nõ de ipᷣo
iure.vt.c.veſtra.de loca.⁊ con.c.vt ſuꝑ.de rebꝰ eccł.nõ alie.⁊
allegato.c.fi.in glo.⁊ in tali cãu cum ſit queſtio facti ⁊ nõ iu⸗/

ris põt ſecularis cognoſcere:⁊ idem de matri.⁊ vſura no. An

to.in.c.tua.de ordi.cog. Bar.i.l.ticia.ᷣff. ſolu. ma. ⁊ in. l. ij ff. ð
ſuriſdi.om.iu.⁊ in.l.qtiẽs.C. de iudi.vide.j.index ſecularis.
¶Becime nõ ſolũ de fructibꝰ tene vr de frumẽto ⁊ vino de⸗
bent ſolui ſed etiã de omnibꝰ redditibꝰ ꝓuenientibꝰ ex terra:
⁊colligi.ex.c.i.de deci.nam verbũ frugum eſt valde delatum

comprehendens in ſe omnem fructum ex tera ꝓuenientẽ. vt

ln.l. rugẽ.ff. de ver.ſig.no.abb.in.alł c. de deci.circa pꝛin.
¶ Becimas perſonales ſoluit rectoꝛ ſue ecclłie ⁊ ſbijpi taq;
rectoꝛ vt pꝛiuata perſona ſicut tutoꝛ tanquã debitoꝛ pupiili
ſoluit ſibijpᷣi tutori:vt.l.qtiens.ff. ð admi.tuto.⁊ ſentit inno.
in.c:inouũ genꝰ.de deci.facitc. per venerabilem,.quil fuſint le⸗

☚

gi. vbi rer francie legitim auſt filios nõ tanq; pater ſed tanqᷓ
rex.nota abb.in allega.c.nouũ genus.iij.colum. J
¶ lericus etiã parochialis tenet᷑ ſoluere decimas pᷣdiales
ex quo pꝛedia ſunt ĩ aliena parochia etis ſi ſũt aſſignata ĩ do
tem eccłie.no.glo.notabilis in.c.i.de cẽſi.⁊ tranſit decima ad
eccłiam cũ oneꝛe ſuo:vt.c.ex litteris.de pigno.⁊ facit.c.nuper
de cleri. eo.ti.ſi quis laicus.xvi.q.i.no.abb in.c⸗nouum genꝰ
de deci. v. colum.
¶ Si pꝛedia ſunt ſita infra ꝓpꝛiaʒ parochiam clerici ſeu ca
nonici eiuſdem parochie nõ tenent᷑ ſoluere decimas ⁊ ſic in⸗
telligitur.c.nouũ genus,.de deci.⁊ ibi no. Inno.⁊ abb.
¶ Si clerici percipiũt diuina ĩ aliena eccłia vel parochia te⸗
nẽtur ſoluere decimas pſonales de his que lu crãt᷑ tanqᷓ lai⸗
ci ſi boc habet conſuetudo:⁊ ſi recipiũt ſacramẽta ab alia ec⸗
cleſia tenent᷑ etiam ſoluere decimas de acquiſitis eccłie.arg.
ln. c. alia. iuncta glo.ibi.xvi.q.i.Si autẽ nõ percipiunt ſacra⸗
menta ab ecclia nõ tenent᷑ de acquiſitj eccłie ſoluere decimã
qꝛ nõ reperit᷑ aliqua lex ꝙ eccła teneat᷑ ſoluere decimã ꝑſona
lem alteri eccłie.no.abb.in alle.c.nouũ genus.v.colũ.
¶ QZanonicus audiẽs alibi diuina nõ tenet᷑ ſoluere decimas
ex pꝛebenda ſua tanqᷓ ex lucro cũ nõ faciat fructus ſuos:naʒ
datur pꝛebenda ei vt inde viuat ⁊ ſuperfluum cõmunicet in
vſus pios licet hodie ſtandum eſt ↄſuetudini ⁊ ↄcludit abb.
in allega.c.nouũ genus.circa fi.
¶ Aicet dominus pꝛedij poteſt alterare cõditionem terre ſue
ſine cõtradictiõe eccleſie cui debet᷑ decima tamẽ de quibuſcũ
q; ibi colligendis debet ſolui decima.vt.c.cõmiſſu m.de deci.
⁊ de pꝛecio paſcuoꝛum ⁊ domoꝛum.i.penſione ſoluenda ẽ de
cima vt ibi.
¶ Siquis incendit ſegetes:vel cõbuſſit vineas eccleſia po
teſt agere contra taleʒ deſtructoꝛem ꝓ parte decime ſibi con⸗
tingentis etiam ſine ceſſione actiõis illius qui damnum reci⸗
pit per. c.tua nobis.de elec.vbi dñs aſſerit decimas ⁊ pꝛimiti
as eſſe ſuas:ergo ſũt in dominio eccłie.nam ꝓnomẽ ſuuʒ im⸗
poꝛtat dominiũ:vt nota.in.c.poſtulaſti.de poſtula.prela.⁊ in
l.quintus.de aur.⁊ argen.lega.facit.c.moderamẽ.xvi.qi.⁊.l.
in rem.ff.de reiven.⁊ quod no.in.c.examinata.de iudi.⁊ ideo
eccłia tanq; domina decime põt agere cõtra deſtructoꝛeʒ ſiẽ
domin? damnificatus ſi tamẽ ex iuſta cã quis deſtruxit ſege⸗
tes vt per iuſtũ bellũ nõ grauat᷑ conſcientia ſua etiã reſpectu

decime que debebat᷑ eccłie:qꝛ tunc tempoꝛis nõ potuit fieri

cõgrus ſea eparatio.no.abb.poſt Yo.an.in.c. cõmiſſum. ð deci.
circa fi. Item ſupꝛadicta ſunt vera nõ obſtante ꝙ fructus po
tuiſſent aliqua tempeſtate penire ar.in.l.cũ res.in fi.ff.ð leg.

ſ.⁊ habebitur reſpectus ad id quod cõmuniter ſolet ibi acci⸗

di.vt Jo.an.vbi..
¶ Sicolonꝰ pꝛopter pꝛoteruiã ſeu perfidiam ſuam non ſol⸗
uit decimas ecclłie de fructibꝰ fundi in quo erat colonꝰ ⁊ con
tin git ꝙ tẽpeſtas deſtruxit omnes fructus ſuos ĩ tali caſu nõ
debet fieri remiſſio penſionis ſecundñ foꝛmã.c. ꝓpter.deloca
to.⁊ eſt ratio qꝛ ipſe fuit cã illius tẽpeſtatis nõ ſoluendo de⸗
cimas deo ⁊ eccleſie ⁊ accidit ꝓpter peccata ſua.no. Hoſti.i
ſũma de deci.S.qualiter.? Barba.in alle.c. ꝓpter. vbi ponit
miraculũ cuiuſda magiſtri nauis qui in die dñica nõ exigen⸗
te neceſſitate nauigauit ⁊ venit tempeſtas ꝓpter qð pꝛoiecit
oẽs mercãtias in mari ꝙ teneat᷑ ad ſatiffactionẽ.⁊c.
¶ Peccat moꝛtaliter pꝛelatꝰ niñ ſubditos moneat vt deci⸗
mas cum integritate ſoluant:qꝛ faciũt cõtra preceptũ,c per⸗
uenit.de decimis.⁊ ibi abb.in pꝛin.
¶Decime perſonales nõ debent᷑ ante lapſum anni qꝛ par⸗
ticularis ſolutio multa habet incõmoda.l.plane.ff fa. perciſ.
⁊ ſic intelligitur.c.reuertimini.xvi.qu.pꝛediales vero debent

ſolui anteq frumentũ ſeꝑetur a palea qꝛ palee ſũt in frumẽto

l. a deo. ff. de acqͥ reꝝ domi.ij.q.i.multi.Cõſuetudo tamẽ ba⸗
bet cõtrariũ ꝙ ſi ſtatim cũ frumentuʒ ſepetura palea dʒ feni

vſq; ad domũ ecclie expenſis villici ſeu dñi vt no. gl. i alle. c.

reuertimini. ⁊ doc. in c.cx ꝑte.ij.e deci.nec requirit᷑ monitio
plati.ſ. ſpõtanea ⁊ ſceleris ſ. olutio.no.glo.in.c.ij.e.ti.li.vi.fa⸗
cit Exodi.xxi.decimas ⁊ pꝛimitias nõ tardabis offerre. no.
abb. in alle. c. peruenit de decimis.

ODecime ſoluẽde ſũt etiã tam de pꝓuẽtibꝰ? molendinoꝝ pi⸗

icariaꝝ feno ⁊ lana ⁊ de oĩ fructu apiũñ ſiue de aĩalibꝰ ſiue de

intuitu pᷣdioꝝ ſiue intuitu aĩaliũ de militia ⁊ venatõe ⁊ nego

do
d
per

e

ie⸗
10
ang
r
ini
ona

as
na;
din
o⸗

eſue
lſi
cci.
ide

o
bn
iti
n
tin
44

/

l.
NW
s⸗
eh

0
0n
goes
der
bſi
nit
en⸗
cit
ech
penn

bn
M

lep⸗
bel

1o
in⸗
ſor

de

cſatide vt. c puenit.cũ.c. ſe. ⁊ ibi glo. de decil. ⁊.c.nõ ẽ eo. ti.
¶ Compoſitio ſuper decimis an valeat.vide.s.cõpoſitio⸗
¶ Decime integraliter ſũt a quocũq; ſoluende ⁊ ſi ſũme nõ
colligat niſ tiñ quãtum ſufficiebat ſibi ⁊ familie ſueꝑ gene⸗
rale pᷣceptum legis.nam pꝛopter inopiã nõ eſt iniuſticia cõ/
mittenda. vt.c. adbibeat. xij. q.i.⁊ decime ſũt ecclie ex reſerua
tiõe dñi.vt.c.tua nobis.de deci.⁊ ſoluũt᷑ vt debitũ.vt.c.par⸗
rochianos.eo.ti.ſed licet teneat᷑ ſoluere decimas ecclia tamẽ
debet ſibi remittere vnde poſſit viuere cũ eccłia teneat᷑ ſibið
ſuo ꝓuid ere.argu.c.licet.de cenſi.⁊ qð no.glo.in.c.quicunq;
xvi.q.vij.vbi dicitur ꝙ ſi quis tanto teinpoꝛe nõ ſoluit deci⸗

mas vt ſi vellet integre ſatiſfacere opoꝛteret vendere oĩa bo⸗

na ſua.eccłia tamẽ debʒ ſibi remittere vnde poſſit viuere.idẽ
etiã vbi eẽt tanta inopia y fame periret ſi decimã ſolueret q;
nõ teneat᷑ ad ſolutionẽ:quia in tali neceſſitate oĩa ſũtcõmu⸗
nia.no.in.c.ſficut.xlvij.diſtinct.⁊ in.c.ſi quis per neceſſitatem
de furtis.no.abb.in.c.cũ bomines.de deci.
¶ Si quis vendit pꝛedium ex quo nũqᷓ ſoluit decimã eſt in
optione eccleſie quẽ velit cõöuenire antiquatum poſſeſſoꝛem
vel nouũ cum decima ſit onus reale ⁊ cenſet᷑ tributũ:vt.c.tua
nobis.de decimis. ſicut dicimꝰ in tributo qð debet᷑ pꝛincipi:
vt in.l.impatoꝛes.ff.de publi.idẽ Frede,de ſenis ↄſił.lxxiiij.
Jo. an. ⁊ Abb. in. c. cũ homines.eo. ti.
¶ Decimas pᷣdioꝛum ſuoꝝ quas pꝛopꝛijs manibꝰ ⁊ ſumpti
bus excolunt ciſtercieñ.⁊ tem plarij ⁊ oſpitalarij nõ tenent᷑
ſoluere.alij vero religioſi nõ ſoluũ: d ecimas de oꝛtis nec de
nutrimentis animaliũ nec de noualibus que ꝓpꝛijs manibꝰ
⁊ ſumptib?ꝰ excolunt vt eſt caſus in.c.ex parte cuʒ ſe.de deci.
Et nota qꝙ tunc dicunt᷑ colere pꝛopꝛijs ſumptibꝰ quãdo ſol
uitur certum pꝛecium pꝛo illoꝛum cultura ⁊ in omnem euentũ
colonꝰ debet habere certas menſuras vini ⁊ frumenti:nã tũc
ille nõ dicitur partiarius ſed ſumptibꝰ domini colere agrum
⁊ dicitur pꝛopꝛie ſocius:vt nota. Bar.in.l.ſi merces.ff.loca.
ſed ſi tradunt᷑ pꝛedia colonis partiarijs vel cenſualibꝰ ſoluẽ
tibus certum cenſum nõ habẽt pꝛiuilegium:vt.c.licet.de de⸗
ci. ⁊ glo.in cle.i.eo.ti.a quo nota.q; colonus partiariꝰ nõ di⸗
citur pꝛopꝛie colere agrũ ſumptibꝰ domini.ratio qꝛ pars par
tiarij coloni ſubmittit᷑ foꝛtune ⁊ dei miſericoꝛdie:⁊c. idem di⸗
co de oꝛtis fratrum minoꝛum:quia pꝛiuilegium intelligitur
concefſum ad vſum pꝛopꝛium dumtaxat nõ tamen vt de ole⸗

ribꝰ poſſunt aliquid vend ere vt cõcludit Abbas in.c.ex par

te.in pᷣmo de decimis.⁊ no.ipſe in.c.ij. de eccle, edificoan.
¶ Si pꝛiuilegium conceſſum religioſis concedatur terre vt
alia pꝛedia nõ ſubia ceant oneri decimarum coloni nõ tenen
tur ſoluere decimas:quia fructus capiunt᷑ ex terra pꝛiuilegia

ta ſed ſi pꝛiuilegiũ concedatur perſonis vt ipſis religioſis o
loni eoꝛum tenent᷑ ſoluere decimas de parte eoꝛum cum in ta

li caſu eximantur perſone ⁊ nõ pꝛedia:vt nota.glo.in cle.i.e.
ti.⁊ facit qð no. Barba.in.l.a titio.S.mercatoꝛes.ff.de pub⸗
li. Abb.in.c.ex parte pꝛimo.de deci.
¶ Pꝛiuilegium conceſſum religioſis de nutrimentis anima
lium vt nõ ſoluant decimas intelligitur etiaʒ ſi dant alijs nu
trienda eoꝛum ſumptibus ſicut dicit᷑ de poſſeſſionibus als
inua num foꝛet conceſſum tale pꝛiuilegium:vt nota. Abb. in
alle. c. ex parte pꝛimo in fi.

¶ Decime noualium que nouiter fuerũt oꝛte nec vnq ex ilk

terris fuit ſolutio facta eccłie parochiali ⁊ tamen ꝙ oꝛiuntur
infra limites parochie pertinent ecclie parochiali:vt.c, quo⸗
niã de deci.⁊ facit.c.paſtoꝛał.de his que fiunt a pꝛela.
¶ Si vero redditus ſpirituales pꝛoueniũt infra dyoce. epi⸗
ſcopi ſi nõ oꝛiunt᷑ in parochia alicuiꝰ eccłie pertinent epiſco/

po ex quo infertur ꝙ decime omnium nemoꝛũ ⁊ alioꝛũ loco⸗

rum que nõ ſunt infra certam parochiam ſpectat ad epiſco⸗
pum loci.idem ſi parochie nõ ſunt limitate:nam decima pꝛe/

dialis pertinet indiſtincte ad epiſcopum:quia tota dyoceſis

eſt ſibi parochia.vt.c.fi.de ſepul.⁊.c.apoſtolice.de dona.ſed
ſi noualia ſunt infra limites duarum parochiarum vicinarũ
⁊ ignoꝛatur infia quã decimetunc nõ debentur epiſcopo ſed
debent diuidi inter parochis s.argu.c.ij.de ſepult.li.vi: abb.
in all.c.quoniam.⁊c.

¶ Mullus citra papam poteſt ius decimandi ad magnũ tẽ/

pus laico cõcedere.vt.(q;uis.de decimis.⁊ eſt ratio.qꝛ nul⸗

lus citra papam poteſt laicum capacẽ reddereiuris ſpinitus ·

ad boc.c ij.de iudi. ? qð notat glo.xxxij. diſt. S. veri. ? Abb.
in.c.ad bec.de deci. Ml S

¶ Decima nõ poteſt cõcedilaico per contractum per quem

tranſferat᷑ dominium directum vel vtile.quia videt᷑ tunc fa⸗
cta quodãmodo alienatio:vt cle.i.de reb.eccł.nõ alie.ſed per
conceſſionem ad modicum tempus laico nõ tranſfertur do⸗
minium directum nec vtile:quod intellige quando cõcedunt᷑
laico fructus decimarũ.ius autem decimandi cuʒ ſit ſpiritua
le laico cõcedi nõ poteſt etiam ad modicuʒ tempus.vt glo.in
alł.c.q;uis.eo.ti.ex cauſa tamen poſſunt fructꝰ concedi laico
in tempus vite ſue.vt alł.c.qᷓ;uis ⁊ ibi glo.⁊ abb.in alł.ad
bec.
¶ Onus decimarũ eſt annexrum ipᷣis pꝛedijs vñ licet tranſ⸗
ferant᷑ ad eos qui ad decimas nõ tenent᷑ debent nihilomin?
inde ſolui:vt.c.de terris.de deci.⁊ eſt tex.in.l.imperatoꝛes.ff.
de pub. vbi poſſeſſoꝛ etiam tenet᷑ ad tributũ etiam ꝓ tempo
ribus pꝛeteritis in quibus poſſeſſio fuit apud alium. abb.in
all.c. de terris. ⁊ poteſt eccłia cõuenire quẽ voluerit poſſeſſo
rẽ vł vẽditoꝛẽ.vt ibi no.abb.⁊ meliꝰ in.c.paſtoꝛa ł.eo.ti.

¶ NEtiã de pꝛedijs que ſunt apud ſaracenos de quibꝰ nõ eſt

memoꝛia ꝙ decima fuiſſet eccłie ſoluta debet decima ſolui:
vt cõ ſuluit.Oldra.conſilio.xcv.motus hac rõne:quia deus
vniuerſaliter reſeruauit ſibi decimas omniũ rerũ:vt.c.tua no
bis de deci.qð cõfirmat Abb.pꝑ alias rõnes.i.c,de terris. de
deci. V
¶ Jugei licet nõ teneàtur ad ſoluendũ perſonales decimas
cum ſint de iure poſitiuo.⁊ de his que foꝛis ſũt nibil ad nos
vt.c. gaudemus. de diuoꝛ. cõſtringunt᷑ tamẽ ad ſatiſfactionẽ
eius ꝙ eccłia fuiſſet perceptura ab ipo chꝛiſtiano qui habi⸗
taſſet in eius parochia.per.c.quanto.de vſuris.⁊ gl.in.c.tua
nobis. de deci.que dicit ꝙ iudeus pꝛeſtare tenet᷑ perſonales
decimas quaſdam ſed nõ omnes.ſ.qꝛ obligat᷑ ratione ſatiſ⸗
factionis damni ⁊ intereſſe quod ſuſtinet eccłia ex quo iude⸗
us habitat ĩ domo chꝛiſtiani ⁊ cũ hac tẽperie põt ĩtelligi gl.
in.c.decime.xvi.q.i.⁊ gl.in.c.ð terris de deci.vt ibi no. Aode
¶ Decima ſeu eccłia poteſt cõcedi laico nõ remanenti in ſe⸗
culo vt colligit᷑ ex.c.q;uis.de deci.a cõtrario ſenſu vt puta ſt
eſt laicus cõuerſus ⁊ religioſus qð no.pꝛo fratribus bieroſo
limitanis quibꝰ cõcedunt᷑ decime qᷓ;uis fiat potiꝰ oꝛdini eo⸗
rum qᷓ; perſonis. Item quia ſunt quaſ religioſñi licet debeãt
eccłias regere per clericos ⁊ non per ſeipᷣos.ad hoc.c.ij.⁊ qd
ibi no.de eta.⁊ quał.⁊ glo.in.c.ex eo.de elec.li.vi.ex quo no.
ꝙ laicus cõuerſus ẽ caparx iuris ſpirituał.idem Inno. ⁊ alij

in. c.ij. de inſti.no. abb. in alł.c.q;uis.⁊ in.c. dudum.in pn.eo.

ti.⁊ poſſũt eas pꝛeſcribere dum tamen cum ti.vt ibi.
¶ Lolonꝰ? tenet᷑ ſoluere decimas eccłie vbi ſita ſunt pꝛedia
⁊ nõ eccłie vbi audit diuina qð pꝛobat᷑ in.c.ad decimas.de
reſti.ſpo.li.vi. Otem ꝓbat᷑.l.foꝛma.ff. de cenſi. vbi in oneribꝰ
realibꝰ nõ inſpicimꝰ cultoꝛem ſeu poſſeſſoꝛem ſed locum vbi
ſunt ſubiecte res idem in eo qui cauſa lucri cõducit pᷣdia alie
na ⁊ hoc de iure cõmuni:ſtatur tamen ſuper his cõ ſuetudini
vt.c.cũ ſint hoĩes.de deci.q̃ pꝛeſcrnibit᷑ penx.annos cũ nõ ſit
ↄtra ius ſʒ pᷣter ius.ẽ opi.abb.in alłc.cũ ſint bomines.
¶ Decime animaliũ inter pᷣdiales cõputat᷑ vbi ergo paſcũ⸗
tur cõtinue ibi decime ſoluant᷑.de quo vide glo. notabileʒ in
c. ad apoſtolice.de deci. H
¶ Decimas tenet᷑ ruſticꝰ deferre vſq; ad eccłiam ſuis expen
ſis.no.gl.no.iĩ.c.i.xvi.q.vij.⁊ abb.in.c,ex ꝑte.ij.de deci.
¶ Mectoꝛ eccłie põt interdicere colono ne fructꝰcolligat ſeu
ex fundo remaneat niſi eo vł eius nuncio pñte.no.ſpe.tit.de
deci. ad fi.⁊ Gui.naʒo.⁊ abb.in.c.ex ꝑte.ij.de deci.facit.l.ſi
ſuſpecta.ff.de inoffi.teſta.⁊.l.ij. C.qui.q̃rta pars de.li.x.⁊ gl.
in.c.moderamẽ.xvi.q.i.⁊ abb.in alł.c.ex parte.
¶ Si animalia ſũt indluſa in certo loco vt anes ĩ colũbario
piſces in ſtagno:animalis ĩ aliqua foꝛeſta iſtoꝝ decima cen⸗
ſet᷑ pᷣdialis ⁊ debet᷑ eccłie vbi locꝰ ſitꝰ eſt ſi ñ animalia ſunt
in libertate ⁊ induſtria hoĩs capiunt᷑ decima hoꝝ cenſet᷑ ꝑ⸗
ſonalis.vt no.abb.poſt inno.in.c.nõ eſt. de deci.
¶ Decima iõ debet᷑ de redditibꝰ molendini ſine ad aquam
ſiue ad ventũ.qꝛ mare ⁊ ventꝰ obediunt deo.Datth. viij.c.
itẽ qꝛ terra in q ẽ molendinũ ↄſtructũ ſubiacet oneri decima
rũ.ꝓ hoc.c.cõmiſſũ.de deci.no.abb.i.c.extrãmiſſa.c.eo.ti.

ODecima nõ eſt re cipienda de illicite acqͥſtis qũ turpitu⸗

do fmpedit tranſactionẽ dominij. vt in fure ? vſurario. ſed ſi

dominiũ tranſferatur ⁊ repetitio nõ cõpetit vt in meretrice
in hiſtrione licite recipit᷑ ab bis decima ⁊ elemoſyna ſi ege
rint penitentiã. quia nõ debet in eis inſpici qð fuit. l. di. ferfũ
ſi autẽ penitentiã nõ egerint eccłia nõ tenet᷑ recipere:quiavi
detur appꝛobare pꝛauitatem illoꝛũ iuxta illud: uõ recipias
mercedem ꝓſtibuli.nec eccłia debet recipere oblationẽ a no⸗
toꝛio ercõmunicato.nota Abb. poſt inno. ⁊ poſt glo. in. c.ex
tranſmiſſa.de deci. , ⸗
¶ Decimas an poteſt papa remittere vel ſuper eis diſpen⸗
ſare.vide.j. papa diſpenſare nõ poteſt cõtra pꝛecepta: ⁊c.
¶ Decima⁊ tributum in quo differunt.vide gl. abba. poſt

eam in.c.tua nobis.ij.de deci.vbi vide qua actiõe petant᷑ de
cime.⁊ vide glo.c.moderamine.xvi.q.i.

¶ Siqͥs vendat fructꝰ nõ decimãs ⁊ de illa pecunia nõ de⸗

cimata quis emat pꝛediũ ſicut decima pecunia erat ecckie ita
⁊ decima pꝛedij empti ex illa pecunia.ar.i.c.pe.de pecu.cleri.
⁊ docto.in.c.paſtoꝛał.de deci.vt refert abb.in. c. tua nobis.
ij.eo.ti.iiij.colum. =
¶ Si dominus cõtrarit ſocietatem cum colono pꝛiuato ꝙ
quiſq; haberet medietatem fructuum :tunec quilibet tenet᷑ ꝓ

parte ſua ad ſolutionem decimarum: vt.c cum ſint bomines

eo.ti.abb.in.c.tua nobis ·ij.de deci. L
¶ Si dñs ↄ duxit colonũ ⁊ ꝓmiſit ſibi certas menſuras ſiue
naſcat᷑ fructꝰ ſiue nõ dñs tenet᷑ integras decimas ſoluere ec⸗
cleſie qꝛ oẽs fructꝰ ꝑtinẽt ad eñ nec põt habere rõnem eoꝝ q̃
debet reddere colono: vt. c nõ ẽ. c.c cũ ſit. e. ti. Abb. vbi. S3.
¶ Si dñs locauit pᷣdiũ colono ꝓ certis menſuris ſeu ꝓ cer⸗
ta pecunia ita ꝙ oẽs fructꝰ ſpectãt ad ↄductoꝛẽ dñs nõ tene
tur ſoluere decimã ex ſua pẽſiõe:vt no.inno.i.c.cũ nõ ſit. e. ti.
quẽ ſequit᷑ bar.in.l.interdũ.S.qtiẽs.de public. vbi tenei ꝙ ſi
dñs locat pᷣdiũ ꝓ centũ ⁊ gabella venit ſoluenda ex redditi⸗
bus totũ onus ſolutiõ is incũbit ↄductoꝛi ⁊ nõ dño. nã vide
tur ꝙ dũs onus gabelle ſeu decime locauit ꝓ minoꝛi pẽſiõ .
qð placet abb.in.d.c.tua nobis.nã tranſferendo oẽs fruct
in cõductoꝛẽ videt᷑ tranſtuliſſe cũ onere ſuo:vt.c.paſtoꝛalis.
de deci. nec eſt verũ dicere ꝙꝙ dñs nõ ſoluit decimã de penſio
ne pᷣdioꝝ:qꝛ locauit rõne oneris annexi.⁊ abb. vbi. ð. .
¶ Si rõne tributi vł cenſus dat᷑ dño ꝓpꝛio aliqua quanti⸗
tas tenet᷑ dominꝰ huiꝰ penfiõis decimã ſoluere eccłie parro
chiali qꝛ bãc cõſequit᷑ rõne perſone.abb.vbi.9.
¶ Si colonꝰ ẽ partianꝰ debet ſoluere ꝑtem ſuã eccłiepᷣdiali
vt alł.c.cum ſint boĩes.⁊.c.tua nobis.eo.ti.
¶ Si colonꝰ colit pꝛediũ ꝓ certis nũmis ſeu ꝓ cerij menſur
dz ſoluere decimas er tali lucro eccłie ſue parochiali deduc⸗
tis tñ ſumptibus.vt. c.queſti.xvi.q.i.aut ↄduxit totũ pᷣdium

⁊ tenet᷑ ſoluere integrã decimã eccłie pᷣdiali.vt.c.paſtoꝛał.ð

deci. hec abb.in alł.c.tua nobis.ij.eo.ti.

¶ Si decima debetur ex lucro vel negociatiõe vl milicia ſeu

alias:an expenſe ſunt pꝛiꝰ deducẽde late.⁊ no.per abb.in.c.
paſtoꝛal.de deci.

¶ Siqͥs recepit ſacramenta ĩ eccłia parochiali⁊ baptiſmũ

in ecclia matrici debẽt interſe diuidere decimas ꝑſonales fa
cit qð no.inno.ĩ.c.de bis.de ſepul.⁊ qð no.in.c.nouũ genus
de deci. in hoctamẽ eſt ſtandũ cõſuetudini.no.abb.in.c.cum
cõtin gat eo.ti. „ “
¶ Si pꝛedia nõ ſunt infra parochiam alicuius que ſũt diſti⸗
cta ⁊ nõ indlnſa infra alicuiꝰ parochiã decime taliũ pᷣdioꝛuʒ
ptinẽt ad epᷣm. vt.c.quoniã.de deci.idẽ vbi parochie nõ ſunt
indiſtincte:qꝛ tunc pᷣdiales decime ꝑtinẽt ad epᷣm ad quẽ ꝑti
net diſpẽſare inter clericos ſᷣm eoꝝ merita. vt. decimas. xvi⸗
q.vij.⁊ nõ poteſt ſibi decimas epᷣs retinere vt ibi.ſi vero deci⸗
me ſunt infra parochiã capelle q eſt in plebanatu cui ꝑtinent
vide plene per abba.in.c.cũ cõtingat.ð deci. èð
¶ Decimas pft pᷣſcribere monaſteria vł ↄuẽtuales ecclie in
alteris eccłie ꝑrochia. vt. cĩ tua. ð deci. cũ ti.tñ vl ꝑ tiñ tempꝰ
cuiꝰ cõtrarij memoꝛia nõ eriſtit.vt.c.i.ð pꝛeſcrip.li.vi. ,
¶ Decime tam pdiales qᷓ; ꝑſonales ſũt hodie in pᷣcepto eti⸗
am er diſpoſitõe legis diuine.no.glo.in.c.in aliquibꝰ.ð deci.
nec valet ↄtraria ↄſuetudo etiã ſi eẽt a papa appꝛobata.vt

ibi no. inno. nec patientia pape inducit diſpenſatiõeʒ ſi ĩ ali⸗

quibꝰ locis integra decima nõ ſoluat᷑:qꝛ multa ꝑ patientiaʒ

tolerant᷑ vt. c.cũ iidudũ de pꝛeben nõ ergo ob.opi:quoꝛun⸗/

dam qui nõ deſiſtunt ab bereſ dicẽdo ꝙ; bodſie in nouo teſta
mento ſolutio decimarũ eſt in libertate ſpiritꝰ ↄſtituta vt ſic
nõ teneat᷑ quis ſoluere ſi nõ velit: que qͥdẽ opinio damnatur
per ſanctiſſimos ⁊ doctiſſimos viros Gregoꝛiũ Auguſtinũ
Hieronymũ Ambꝛoſium:vt babet᷑.xvij.q.vij.quicũqʒ. ⁊.c.
maioꝛes.ſᷣm Lho.ð aqui.pꝛeceptũ decime nõ ẽ totũ cerimo
niale pᷣ ceptum ſed ꝑtim moꝛale ⁊ partim cenm oniale qui te-
net etiam ꝙ vbi de cõſuetudine nõ ſoluũtur decime nõ pec⸗
cant nõ ſoluentes niñ pꝓpter obſtinationẽ animi vt ſi habe⸗
ret animũ obſtinatũ ad nõ ſoluẽdũ etiã ſi pᷣciperet ecc ia tũc
tales peccarent moꝛtalit᷑.⁊ ̊ opi.beati Lbome placet mul⸗
tũ abb.in alł.c.in aliqͥ bꝰ.ne tanta multitudo pereat.
¶ Decima ẽ ſoluẽda anteqᷓ tributũ ſoluat᷑ ⁊ an colonꝰdebe
at ſoluere decimã ex parte domini vł ipᷣam retinere domino
inuito plene per abb.in.c.cũ nõ ſit de deci.
¶ Decima eſt ſoluenda etiam de pꝛedijs dot alibꝰ eccłie et
debet ſolui illis eccłijs quibꝰ ante ſoluebat᷑ ſiue talia pꝛedia
pia deuotiõe fid elium ſint collata ſiue empta ꝓ monaſterijs
fuudandis quod pꝛobatur in.c.nuper.de deci.⁊ in.cii.de cen

ſi.⁊ ibi glo.⁊ abb.poſt eum.

¶ Neligioſ pñt decimas poſſidere ⁊ eas pᷣſcribere. vt in.c.
cũ in tua.⁊.c.dudũ,de deci.nã licet religioñ de iure nõ habẽt
ius decim andi nulla tñ eſt differentia qᷓ ad pᷣſcriptiõeʒ deci⸗
maꝝ inter religioſos ⁊ clericos:qꝛ ſi religioſ habẽt parochi
am ꝑcipiũt decimas ſicut clerici ſeculares.vt no.in.c. ſugge⸗
ſtũ.eo.ti.⁊ idẽ ẽ in deficis ſecularibꝰ.nã ſi nõ habẽt ꝑprochiã
nõ pñt habereius decimandi:vnde ↄcludẽdo dicit abb.ĩ all.
c.nuꝑ.in fi.ꝙ tam religioſi qᷓ clerici volẽtes pꝛeſcribere deci⸗
mas aut actiue aut paſſiue debẽt br̃e titulum:qꝛ ex qͥ ius cõe
eis reſiſtit cũ nõ habeãt parochiã nõ pñt ſine titulo pᷣſcribere
vt in.c.i.de pᷣſcrip.li.vi.⁊ no.in.c.ĩ aliquibꝰ de deci.abbiĩ all.
c.nuper in fi.⁊ vide.j.religioſe perſone.
¶ Siꝓ decimis ſoluendis clericꝰ cui pertinent obligauit ſe
parochianis ad dandũ certũ qͥd vt bñ ſoluerẽt nõ valet obli
gatio. facit.c.decimas.xvi.q.vij.nec clericus dʒ aliqð ſeruiti⸗
um imꝑtiri ꝓ decimis.vt.j.de cenſibꝰ vbi no. abb.
¶ Decima integra nõ ẽ de iure epi ſj quarta decimaꝝ.quia
etiã decima debet᷑ ecclie parochiali:vt in.c.cũ cõtingat.ð de
cimis.eccłia tamẽ parochiał dʒ ſoluere quartaʒ decime epᷣo:
vt in.c.ex ꝑte.de cenſibꝰ.vbi no.abb.facit.c.de quarta.de pꝛe
ſcrip.⁊.c.cõquerente.de offi.oꝛdi. ”
¶ Decime pᷣdiales ceſſante cõſuetudine debẽt ſolui eccleſie
plebis ⁊ nõ capellis ↄſtructis in fra plebanatũ.examinat io.
an.ĩ addi.ſpe.ĩ ti.de decimis.ꝑſonales tũ decie debẽt᷑ capelł
vt ibi.⁊ vide de hoc abb.in.c.ad audiẽtiã.j.ð eccł edifi,
¶ Decima ↄceſſa de noualibꝰ ꝑ pꝛiuilegiũ qualit intellig⸗
tur noualia.vide.j.pꝛiuilegiũ.vſi.quo ad pꝛiuilegium.
¶ Dedqm as nõ põt licite poſſidere laicꝰ pꝰ cõciliũ lateranẽ.
iõ pñt ab eo abdicari niſi doceat de ti.vide.j.laicus.poſ.

Decretum

¶ Decretũ ſi nõ interponit᷑ iuſte rite.i.ſeruato iuris oꝛdinei
dubio nõ valet.l.meminerint.C.vnde vi.⁊.l.fi.C.ſi ꝑ vim vel
alio modo.ſʒ ſi iuſte interponat᷑ ſeruata iuſticia ex ꝑte agẽtis
decretũ eſt validũ ⁊ illud obtinens poſſidet.ẽ cõcluſio abb.i
c.i.de re iudi.iiij.coł.⁊ in.c.pᷣterea.de dila.iij.colum.
¶ Decretum an ſit de ſubſtantia electiõis ⁊ quid debeat cõ
tinere decretum ⁊ an ⁊ quando facit fidem abb.plene in.c.in⸗
notuit de electione.ſuꝑ glo.ij. . .
¶ Decretũ pꝛimũ vł ſecũdũ quãdo cõſtituat poſſeſſoꝛem vł
det cãm pᷣſcribendi in realibꝰ vel ꝑſonalibꝰ vł in ecclijs vel
beneficialibus.vide plene abb.in.c.cõtingit, de do.⁊ cõtu.⁊
c.qm̃.S.in alijs.vt lit.nõ cõte,⁊ abb.in.c.i.S.fi.vt lit.nõ cõte.
vbi plene.
¶ Decxretũ pꝛimũ vel ſecundũ quid ſit ⁊ qualiter ⁊ ꝑ q̃ ver⸗
ba interponat᷑ ⁊ an ſit interlocutoꝛia ſentẽtia vel diffinitiua
vide per abb.in.c.ide eo qui mit.in poſ. è
¶ Deq eiũ iudicis an excludat exceptionẽ fraudis in vendi
tione.⁊ vide.j.vᷣſi.licʒ.ſi in ↄtraccu. ⸗

Defectum

De fectũ qᷣnõ erat alijs notꝰ nõ tenet᷑ qͥs detegere tꝑe qͥ
Pꝓmouet ad dignitatẽ vł officiũ qꝛ nemo detegere tenet tur⸗/

t⸗
tſe
tr
ting
10
fino
ite/
be
ader
iſſe
nul

be
ino

le
zedia
teris
decen

tite
haba
dech
nochi
gge⸗
chi
lal.
deci
scöe
fbere
jall

ſt ſe
hi
wit

Aei
vel
tis

N

pitudinẽ ſuã ſecꝰ ſi erat alijs notꝰ.no. bar. in. l. i. C.ſ ſeru? vel
liber. ad decurio, aſpirauerit li. x.⁊ plene per Abb. in.c. inno
tuit.de elec.iij.colum.

Defenſio

¶ Defenſio cũ ſit de iure naturali nec ꝑ legẽ nee ꝑ pᷣncipem
põt tolli in criminibꝰ quãtũcũq; qͥs ſit excicatus ſeu cnimio
ſus per.c. cũ inter.de excep.⁊ ꝑ cle.paſtoꝛalis.de re iudi.de qͥ
plene ꝑ abb.in.c. dilecti.de excep.pe.coł. vbi tenet ꝙ defẽno
q̃ eſt de iure ciuili vt exceptio pꝛeſcriptiõis rei iudicate 7 ſimi
lia põt ꝑ ſtatutũ vł pᷣncipẽ tolli.ar.ĩ.c.qͥ iure.viij.di.⁊ auc.qᷓ
ſupplicatio. C. de pꝛeci.impe.offe.⁊ abb.vbi965.
¶ Audit᷑ allegãs turpitudinẽ ſuã ꝓpꝛiã vt euitet᷑ ꝑiculũ aĩe
no.plene in.c.cũ ſuꝑ.de cõceſ.pᷣben.q̃ põt ꝓcedere qñ excep⸗
tio in q verſat᷑ turpitudo ẽ talis ꝙ ea ꝓbata perimit intẽtõʒ
actoꝛis.no.Jo.an.⁊ abb.in.c.int᷑ dilectos.ð fi.inſtru.notat
Banr in.l.iuſiurandũ.qð ex cõuentiõe.ff.de iureiuran.
¶ Defenſio qñ ꝑmittit᷑ alicui cĩ moderamine inculpate tu⸗
tele. vide.j.vis ſi inferat᷑.⁊ no.q iſta verba ſonant ꝙ quis dʒ
ſeruare moderamẽ.ſ.tutelã ſeu defenſionẽ inculpatã qꝛ nõ dʒ
reperiri in culpa.qð colligit᷑ ex.c.ſignificaſti.de homi.⁊ bar.
in.l.i.C. vndevi.i.qũ fit qᷓ obmiſſo iniuria repelli non poterat
babebit ergo bon iudex arbitrari an qͥs ſtet in meris finibꝰ
defenſionis an exceſſerit modũ ð hoc nõ põt dari certa regu⸗
la ſz opoꝛtet põderare qualitates ꝑſongꝝ ⁊ actuũ ⁊ veriñlr
timoꝛẽ ĩminentẽ ᷣm doc.abb.i.c.olim.de reſti.ſpo.x.colł.
¶ Qlericꝰ excedẽs modũ in defenſionẽ reꝝ an ⁊ qñ ſit excõi⸗
catus vel irregularis.no.ꝑ abb.in alł.c.olim.xiij,.colum.vide
j.bomici.vᷣſi.ſ occidat.
¶Defſendere põt qͥs ius qð hʒ in aliqua poſſeſſiõe ꝑ excõi⸗
cationẽ quãtũcũqʒ; aliꝰ dicat vel offerat ſe ꝓbaturũ ꝙ eſt in
poſſeſſiõe dũmodo veritas aliter ſe babet eti ſi cõtradicat
vel appellat ſemꝑ ẽ ĩ iuſta excõicatio.ẽ cõ cluño inno.?⁊ Ab.
in.c.venerabili.de cẽſi. circa fi.vide.j.excõicatio nõ fert᷑.⁊ við
gS.appellatio extraiudicial quãtũcũq;.⁊ vide.j.iure ſuo.
¶ Defẽdere põt quis accuſatũ pꝛo intereſſe ſuo vł ſi expedi
reipublice.vide.Sõ.accuſatio.v.pꝛo monacho.
¶ Pꝛo defenſiõe reꝝ licitũ eſt etiã clerico manꝰmittere ⁊ de
fendere cũ bꝛachio vel baculo vel etiam cuʒ gladio nõ tñ dʒ
ꝓcedere ad ſeua vt ad occiſionẽ:⁊ hoc ꝓbat᷑ ꝑ.c.ſuſcepimꝰ.
de homici.nõ ergo ꝓhibet᷑ clericis licita ⁊ moderata defen⸗
ſio.ita no. Inno.in.c.ſi vero.de ſen.ex.⁊ ab.in.a lł.c.ſuſcepi⸗
mus.⁊ idem abb.in.c.clerici,de vita ⁊ hone.cleri.ij.colum.
¶ Defendere licet muros ⁊ naues cũ armis baliſtarioꝝ ⁊ ſa
gittarioꝝ.licet etiã in bellis cãpeſtribꝰ ꝓhibeant᷑ niñ vbi iu⸗
ſtum ẽ bellũ.no.in.c.vnico.de ſagittarijs.⁊ ibi abb.
¶ Si clericꝰ hʒ iuriſdictionẽ in loco ꝓ defenſiõe ſubditoꝛuʒ
luoꝝ põt licite arma mouere.vt.c.dilecto.de ſen.excõ. lib.vi.
ſi vero iuriſdictionẽ nõ habet ⁊ ſine ope clerici ꝓximꝰ iniuriã
ꝓpullſare ⁊ tunc clericꝰ pugnare dʒ.ſi tamẽ aliter nõ põt pꝛo
pulſare tunc licet clerico capere a ggreſſoꝛẽ ꝓximi ac verbera
re ⁊ etiã occidere ſi aliter iniuriam ꝓpulſare nõ põt.xxiij.q.iij
maxiĩa.⁊ in.d.c.dilecto. incurrit tñ occidendo irregularitatẽ
vt no.xxiij.q.viij.S.i.nam euitare nõ põt clericus irregulari⸗
tarem in occidendo vł mutilando niſi qñ aliter moꝛtem vita⸗
re nõ valet.vt in alł.cle.ſi furioſus.no.abb.in.c.clerici arma,
de vita ⁊ honeſta.cle.ij. colum.
¶ Defendereſe põt ipune religioſus habita licentia abb.ſ
cõmode haberi põt alias ſine ea cũ hoc cõpetat a iure natu⸗
rali.i.di.ius naturale.⁊ quo ad actꝰ naturales religioſus nõ
cenſet᷑ moꝛtuꝰ.ad qð.xvi.qi.c.placuit.ij.⁊ ĩ.l.deo nobis.C.ð
epi.⁊ cle.⁊ glo.in.c.nõ dicatis.xij.q.i.⁊ plus dicendũ ẽ ꝙ etiã
aduerſus ſuũ ſuperioꝛem põt ſe defendere ſi ſuperioꝛ inuadit
eum contra omnem regulam.ar.in.c.ex parte.de accu.no.ab.
in.c.clerici arma.iiij.col.

DHelegatus

¶ Vlide.j.iudex delegatus.⁊ vide.s.cõmiſſo.⁊c̃.

Delictum

Delictũ augmentat᷑ ꝓpter excellentiã diei ĩ qͥ fuit cõmiſſũ
de qᷓ vide tex.cũ glo.in.c.homo chꝛiſtianꝰ.xli. di. 2 qð no iic.
ci quidã de iureiuran.Ab.incii.qui clerici vł vouentes.·

.

¶ Delictũ ſoliꝰ pᷣlatilicet regulariter nõ nocet eccłie.vt not.

glo. in. c. cũ dilectꝰ. de oꝛ.cog.ſecꝰ tñ ſi delictũ cõmittit᷑ cõica

to lcõ ſilio cũ capitulo vt ibi.⁊ idem no.glo.in regula delictũ.
de reg.iur.li.vi.⁊ in.l.iubemꝰ.C.de ſacroſan.eccł.
¶ Delictum opem pꝛeſtans ſeu cõſenſum an puniat᷑ vt faci
ens.⁊ vide.S.cõſenſus.⁊. j.opem pꝛeſtans. H
¶ Delictũ pᷣlati an noceat eccłie qũ cõ mittit᷑ delictũ a pᷣlato
ſolo vł iunctim cũ capitulo vłↄtẽplatiõe eccłie.vide plene ꝑ
Anto.⁊ Ab.in.c.i.ð do.⁊ cõtu.⁊ vide.j.tutoꝛ ſi delinquit.
¶ Delinquẽs an ⁊ qñ põt per iudicem delicti citari ⁊ puniri
vide.j.foꝛus.v.delinquẽs ſi reperitur.cum ſequeñ.
¶ Delictũ cõtumacis in nõ reſpõdẽdo poſitiõibꝰ an trãſit
ad heredes.vide.j.poſitio.vᷣ.⁊ ſi in poſitiõibus.
¶ Delictũ cõmittẽdũ an qͥs teneat᷑ reuelare.vide.jſcia.
¶ Belinquẽs occulte an plus vł minꝰ peccat q; delinquens
palã.vide no.per Ab.in.c.de hoĩe.de cele. miſl. ⸗
¶ Delinquere nemo dʒʒ ſub ſpe venie,.⁊ vide.j.ſpes.
¶ Delictũ licet imputat᷑ ei qͥ potuit ꝓhibere ne fieret.ij.q.vij
negligere.lxxxiij.di.erroꝛ.⁊.c.is ſe.xxiij.q.iij.qui põt.C.de cõ⸗
mer. ⁊ merca.l:ij. in fi.hoc tũ refert᷑ ad illuʒ qui delictũ ꝓhibe⸗
re põt ex officio ⁊ iuriſdictiõe quã habet.vt in.d.l.ij.no. hoſt.
⁊ Jo.an.in.c.cõ ſtitutis.cle.i.de teſtibus. ᷣͦ;ð
¶ Delictũ patris an noceat filio.vide./j.feudũ.vſi.ſi pater.

Hemones

¶ Demones neſciũt cogitatiões occultas hoĩm: licet qñq;
per aliqua ſigna extrinſeca ſciãt pᷣdicere.xxvi.q.iiij.c. quodã
loco.⁊ nota in.c.ſciendũ ea.cã ⁊.q.nec etiã veraciter ſciunt pᷣ
dicere futura. qñq; tamẽ pᷣdicũt quatuoꝛ de cauſs.de quibꝰ
P tex.⁊ glo.no.in.d,.c.ſciendũ.S oliꝰ tamen dei ẽ futura vera
citer ſcire.xxvi.q.v.c.i.⁊ ſecreta ꝑſcrutari.vt.c.erubeſcãt.xxxij.
di. ⁊.c.nouit.de iudi.⁊ ibi abb.in pꝛin.

Denunciatio HD
¶ Denũciatio euangelica an ſit de pᷣcepto ⁊ quis teneatur
denũ ciare ⁊ an qlibet poſſet denũciare ⁊ ꝓ quibꝰ delictis oc⸗

cultis vel publicis ſeu notoꝛijs ⁊ q̃ coꝛrectio dʒ indici ⁊ quid
de iudiciali denũciatiõe publica vł pꝛiuata an cõpetit ex of⸗

ficio mero iudicis ⁊ quid de foꝛma ipſiꝰ denũciatõis ⁊ denũ

ciatione canonica ⁊ qualiter ꝓcedatur in his.vide plene per
abb. in. c.nouit.per.x.⁊.xi.coł.de iudi. H
¶ QAicet denũciatõeʒ euãgelicã iudex eccłiaſticꝰ dʒ admitte⸗
re indiſtincte tñ admittit iudicialẽ caſualit᷑ tm̃.ſ.in defectum
iuſticie vł ſi crimẽ de ſui natura ẽ eccłiaſticũ rõne pacis vł iu

ramenti vł qñ crimẽ ẽ notoriũ vł qñ nõ audit᷑ in foꝛo ſeculari

vt qꝛ obligatio ẽ naturał tm̃.nã vbi ex iuris ciuilis obſeruati
one nutriret᷑ pctm̃ vt in obligatõe que oꝛit᷑ ex ↄſenſu vel cum
q̃s locupletat᷑ cũ iactura aliena põt ad eccłiam recurri.vt.c.
i.de pac,⁊.c.cũ haberet.de eo qͥ duxit in ma.ſecꝰ vbi ius ciui⸗
le ꝓpter iuſtã ⁊ rõnabilẽ cãm nõ curat de illa naturali.vt in
velleiano ⁊ macedo. Bar.in extrauagã.ad repᷣmen. ⁊ Bal.
in.c.ñ qͥs per triginta.ſi de feu.fu.cõtro.colla.x.idẽ ſi denega
tur ius agendi in foꝛo eccłiaſtico.vt no. Inno.in all.c.nouit.
idem ſi denunciationẽ opponat miſerabił perſona ⁊ oppꝛeſ
ſa.lxxxvi,di.per totum.abb.in alł.c.nouit.xi.coł. HðZ
¶ Denũciatio extraiudiciał an interrũpat pᷣſcriptiõʒ.⁊ við
j.pᷣſcriptionem interrũpere volens.
¶Benũciari an põt coꝛã ecclłiaſtico iudice ꝙ poſſidẽs ſeu pᷣ
icribens cũ mala fide etiã legis ciuił ꝑmiſſiõe cõpellat᷑ ꝑ ec⸗
cleſia m rem reſtituere.vide plene ꝑ abb.in.c.fi.de pꝛeſcrip.
¶ BDenũciatio admittit᷑ ad iudicẽ eccłiaſticũ qñ victoꝛ in cã

. ↄfitet᷑ ſnĩaʒ iniuſtã.qꝛ tũc tał ſnĩa ẽ retractãda.vt ſingularit᷑

no. Inno.in.c.qꝛ pleriq;.de ĩmu,eccł.idẽ ſi notoꝛie cõ ſtaret ðᷣ
iniuſticia ſnĩe per notabile dictũ Inno.in.c.fraternitatis.de
frigi.⁊ male.⁊.c.inter ceteras.de re iudi.Abb.in.c. nouit.de
iudi.vij.coł.vide.j.ſnĩa.vᷣſi.ſi notoꝛie cõſtat.
¶ Denũciatio admittit᷑ ad ecclłiam ẽt ceſſante cõfeſſiõe ⁊ no
toꝛietate ñ aſſertio victoꝛis ſeu denũciati ↄfundit᷑ ꝑ clara in⸗
dicia ꝓbanda.in cõtrariũ no.in.l.nõ oẽs.S.a barbaris.ff.ð de
re mi.⁊ qð no. Bar.in extraua.ad repꝛimen.in. vᷣſi. denũcia⸗
tionẽ.pe.q.nam rõne peccati ſnĩa nõ tranſit in rem iudicatas
eſt ↄcluſio abb.inc.nouit.de iudi:vij.colũ,.vide,j. ſnĩs. vᷣſiſ
notoꝛie conſtat. ⸗ MB!

DMenũciatio iudicialis publica qᷓ cõpetit er officio publi⸗
co ⁊ mero nõ requirit monitionẽ ſed iudex ex officio ſuo ⁊ per
denunciationẽ ſuoꝝ officialiũ ꝓcedit in ea ⁊ hʒ locũ in noto
rijs tm̃. vt.l.ea quidẽ. C. de accu. ⁊.l.diuꝰ.de cuſto.reo.ſʒ ĩ cri/
mine leſe maieſta.põt ꝓcedi ꝑ denũciationẽ factã a quocun
q;. no. Bar. in extraua. ad repꝛimen. abb. vbi. ð. .
¶Siqs timet rõne ſuꝑioꝛitatis qꝛ eiꝰ dñs eſt tprannꝰ ⁊ ꝓ⸗
pter eiꝰ potentiã nõ audet ꝓſequi iuſticiã ſuã põt eccłie denũ
ciare.⁊ ſi pꝛopt᷑ potẽtiã eti timet denũciare poterit ſuperioꝛ
ecckiaſticꝰ ex officio ꝓuidere ꝑ pene impoſitionẽ ⁊ ſufficiẽtẽ
cautionẽ.de reſti.ſpo.lr̃as.⁊ de pᷣſũp.lr̃as.⁊ de ſen.ex.grauẽ.
no. ſpe.ti. de renun. S. i.v. vt ante. imo hoc hʒ loecñ de iure ciui
li vt vbicunq; pꝛopf᷑ potẽtiã aduerſarij vel dñiſe iuuare qͥs
nõ põt vel nõ audet deponat q̃relam ſuꝑioꝛi qͥ ꝓcedet ex of
ficio. vt no. bar. in extraua. ad repꝛi.⁊ in.l.denunciamꝰ.ð bis
qᷓ ad ec. ↄfu. .l.illicitas. S.ne potẽtioꝛes.ff. de offi.pᷣſñ.⁊ vtro

biq; per Cy. ⁊ bar.ĩmo Anto. dicit ĩ alle.c.nouit. ꝙ vbi timoꝛ

impediret monitionẽ poterit iudex etiã ſine ea ꝓ cedere. ar. in
c.ſi iuſtꝰ. de appel.qð placet abb.in alle.c, nouit.xv.colum.

Bepoſitio
¶ Depoſit? a dignitate nõ ligat᷑ a iuramento ante pꝛeſtito
nec tenet᷑ ex his q̃ geſſit rõne dignitatis.vide.j.iuramentum.
¶ In depoſitiõe epi vł ſacerdotis qͥ numerus epoꝛim req/
ratur in depoſitione. vide no.per abb.in.c.nõ poteſt.de re iu
di.vide.j.epiſcopus. ,
¶ epoſitus nũqᷓ tradit᷑ regulariter curie ſeculari niſi ſeq̃/
tur incoꝛrigibilitas etiã ſi cõmiſiſſet crimen homicidij.per.c.
cũ nõ ab hoĩe.de iudi.vbi ꝓ bis delictis nõ degradat᷑ de iu⸗
re canonico niſi data incoꝛrigibilitate vt ibi.qð intellige in
bomicidio nõ qualificato ita ꝙ nõ tranſeat in aliũ terminuʒ
criminis grauioꝛẽvt paricidiũ aſſiſinatuʒ homicidiũ ſacerdo
tis ꝓditio cũ ſpoliatiõe bonoꝝ:⁊ intellige ð vno bomicidio
nõ de pluribꝰ diu frequẽtatis vł de bis qui pła cõmiſerunt
homicidia latrocinia falſtates vel crimina atrocia.vñ tales
ſũt ſtatim degradandi ⁊ ſeculari curie tradendi.ẽ nota.ↄclu⸗
ſio Pe.de ancha.quã abb.ſingularit᷑ cõmẽdat in.c.at ſi cle⸗

rici. xiiij. colum. ꝑ multas rõn abiles rõnes quas ibi al.⁊ vi

de eũ in.c.ad abolendã.de here.vbi ↄcludit ꝙ oẽ crimẽ gra⸗

uiſſimũ ⁊ damnoſũ eſt dignũ depoſitione ⁊ ĩmediate añ oĩa

data incoꝛrigibilitate debet tradi etiaʒ curie ſeculari. .
¶ Depoſitũ quidã deponẽs apud aliquẽ rem aliquã moꝛ⸗
tuus eſt ⁊ duo ↄtendũt inſolidũ de bereditate ⁊ quilibʒ repe
tit depoſitũ dubitat depoſitariꝰ cui dẽat ſoluere.⁊ Jo,. an.in
c.i.de depo. vt ibi refert Barba.dicit ꝙ dz reſtitui illi q vult
cauere de defendẽdo eũ aduerſus alteꝝ:⁊ ſi neuter velit caue
re retinebit depoſitũ donec liqbit qs eoꝝ ſit heres: ⁊ ſi vter⸗
qᷓ; velit cauere poterit gratificari pᷣmo venienti:vt.c.fi. de te⸗
ſti. cũ ibi no. Barba.vbi.õ.quis autẽ teneat᷑ pꝛobare rem de
poſitam eẽ deperditam ⁊ que ꝓbatio requirit᷑.vide doc.ſig⸗

nanter Barba. in. c. bona fides.eo.ti.

¶ QLicet depoſitꝰ actu alit᷑ incõtinenti ſit exutus omni pꝛiui⸗

legio clericali. vt in.c. degradatio.de penis.li.vi.nõ tñ depo⸗

ſitus verbalit᷑ ſi ſit coꝛrigibił ⁊ clericalit᷑ viuat.vt.c.accedens
l. di.ſi tũ fuerit incoꝛrigibilis ꝑdit puilegia clericalia. vt.c.cũ
nõ ab homine. de iudi.no.abb.in.c.ex ꝑte.de cle.cõiuga.

Deſiſtere
¶ Deſiſtere an ⁊ quãdo licet a lite cepta criminali ſpirituali
vel ciuili.⁊ vide glo.⁊ doc.in.c.i.de collu. . .
¶ Deſiſtere nemo põt ab inquiſitione ſuper crimine ꝑ tergi⸗

uerſationẽ verſutiã ſeu calliditatem illiꝰ cõtra quẽ inqritur. .
c.fi.de collu.⁊ ibi gl.coꝛrũꝑe enĩ nõ licʒ iudicẽ ſeu teſtes vt ibi

Deus

¶ Deus omnia que fiũt ipᷣe facit aut recto iudicio aut ita fie
ri ſinit.c.nec mirũ.xxvi.q.v.de ſe pul.
¶ Beus nõ ẽ remuneratoꝛ noĩm ſed aduerbioꝝ:nã nõ remu
nerai bonũ qð fit ſʒ qð bene fit ſicut nõ remunerat bonũ qð
ſudei fecerunt.ſ.in moꝛte dñi noſtri:ſed punit ꝙ malefecerit.
deus eni coꝛ interrogat nõ manũ.xiiij.q.iiij.ñ quid inueniſti.
neccõſiderat que fiunt ſed quo animo fĩt. xv. q. vi cii, ⁊e cifi⸗
2 no.gloein.c.i.de collu.

¶ Deꝰ veracit ſcit futura ⁊ ſecteta ꝑſcrutat᷑ við.ö.demões.
¶ Deus iraſcit᷑ ex peccato ſubditoꝛum. vide.j.ſodomita.
¶ Deo ſeruire eſt regnare.liiij.di:multos. Jo.an.⁊ Abb.in
c:iiniuſtum,de re.permu.

Dictio

¶ Qne ſůt dictiões qᷓ impoꝛtãt alternatiuã.Abb. in. c. inter
ceteras.de reſcrip.qͥ diẽ ſunt vł aut ſeu ſiue.iſte tñ dictiões
in fauorabilibꝰ ⁊ in legatis ſtãt copulatiue.ſecꝰ in nõ fauoꝛa
bilibus.vt no. Bar.in.l.ſi quis legauerit.ff.de aur,⁊ arg.leg.
⁊ abb. vbi.ð.quem vide late.
¶ Dictio foꝛte nõ ponit᷑ dubitatiue ĩmo nota eſt aſſertiõis
no. glo. in. c.ãmonere.xxxiij.q.ij.

¶ Dictio tanqᷓ nõ ẽ ꝓpꝛie veritatis expᷣſſiua ſed ſimilituãis⸗

nem denotat q̃ſi tamẽ eſt veritat᷑ expᷣſſiua ⁊ impꝛopꝛie vt cũ
dicit᷑ in euangelio quaſi vnigeniti a patre denotat veritateʒ
⁊ nõ ſilłlitudinem.⁊ vide qð no.in.c.ꝓut.de do.⁊ cõtu.abb.
in.c.ſolite.de maio.⁊ obe.iij.colum.idem de dictiõe quaſi.vt
no. abb. in. c. cum dilecta. de confir.vti. vł inutiiij. coł. Abb.
in. c. ex parte.de ſpon.
¶ Dictio tanqᷓ; ⁊ dictio quaſi denotãt diminutionẽ ⁊ ĩpꝛo⸗
pꝛiationẽ: qñq; tamẽ iſte dictiones ſũt expᷣſſiue veritatis.vt
no.in.S.in alijs.c.fi.vt lit.nõ cõte.⁊ ibi abb.xv.coł.
¶ Dictio foꝛte ſi ponit᷑ in materia dubitatiua facit aſſertio⸗
nem ⁊ eſt philoſophicũ temperamentũ.no.abb.in.c. ij. vt lit.
nõ cõteſt. in fi.
¶ Dictio quaſi nõ eſt ſemꝑ expꝛeſſiua veritatis ſed dim inu⸗
it aliquid de ſignificato eiꝰ cui adijcitur.vt.c.i.de poſtu.pꝛe
la. Oñq; tñ eſt expᷣſſiua veritatis.de quo glo.in.c.parochia⸗
nos de deci. ⁊.c.ꝓut.de do.⁊ cõtu.no.abb.in.c.gratũ ð offi.
dele.⁊ in.c. cũ eccłia de cã poſſ.⁊ pꝛopꝛaiiie.
¶ ictio ex:denotat cãm pꝛopinquã.d ictio ob:denotat cãʒ
remotam. Bar.in.l.liberoꝝ.ff.de ᷣbo.ſig.doc.ſignanter ab.
in.c.qualiter.de elec.
¶ Dictio ĩmo ẽ dictio coꝛꝛectiua.glo.in.c.pꝛedicatoꝛ.xvi.q.
l.doc.in.c.innotuit circa pꝛin.de elec.de tranſla.c inter coꝛpo
ralia.⁊.c.ij.vt lit.nõ cõteſt.
¶Dictio pene ⁊ dictio fere diminuũt parũ ð ſignificato eiꝰ
cuiadijcit᷑ colligit᷑ ex tex.c.dudũ.i.de elec.⁊ ibi ꝑ ab.iiij.coł.
¶ Dictio mox ſtatim illico verificant᷑ in modico tẽpoꝛe ſᷣm
arbitrium boni iudicis.no. Abb.in.c. quia ꝓpter.S.i.in fi.de
elec.⁊ in.c.an ſit.de appella.circa fi.⁊ glo.in.c.quia pꝛopter.
de elec. abb. in.c.i.de mutuis peti.
¶ Dictio ſaltẽ impoꝛtat foꝛmãà ſubſidiariã ⁊ ſcribitur cum e
abb. in. d.c.quia pꝛopter.S.i.coł.i.
Dictio pꝛeter:an regulariter excludit vel includat.plene ꝑ
Inno. ⁊? per abb.in.c.dudũ.ij.de elec.vi.colum.
¶ Dictio quodãenõ:eſt impꝛopꝛiatiua glo.⁊ abb.in.c.dudũ
ij. de elec. ix. coł.
¶ Dictio pᷣſertim qnadoq; ponit᷑ comparatiue.ĩmo pꝛopꝛia
eiꝰ natura ẽ vt ponat᷑ cõꝑatiue.no. Cardi.⁊ Barb.in.c.i.de
excep.⁊ in.ciilllud.de pᷣſump.idẽ de dictõe maxime:cuiꝰ ꝓpꝛia
natura ẽ vt ſtet cõꝑatiue.vr gl.ĩ.c.qm frequenter.S.poꝛꝛo. vt
lit.nõ ↄte.vt refert Barb.i.c q̃ſtũ.de re.eccł.nõ alie.
¶ Dictio pᷣſertim ſeu pᷣcipue in ſnia vbi vna cã expꝛimit᷑ fal⸗
ſa tolerat᷑.vide.j.ſnĩa quã iuder tulit.
¶ Dictio pote vł quaſ ẽ exrpᷣſſiua veritatis.vide abb.in.c.p
ut. de do. ⁊ ↄtu.⁊ vide.õ.que ſũt dictiones.
¶ Dictio vſq;:quandoq; ponitur excluſiue ⁊ limitatiue.vide
no.in.c.cum dilecti.de do.⁊ contu.⁊ quod no.in.c.i.de oꝛdi.
ab epiſcopo qui re.epiſ.
¶ Dictio iterum ſignificat actũ geminatũ:quãdoq; tamẽex

ponit᷑i.quotiens opus fuerit ⁊ boc ex natura actus cui adij⸗

citur. nã verba impꝛopꝛiant᷑ pm naturã ſubiecte matenie.xi.q.
iij. rogo. Jdẽ dico de vᷣbo qtiẽs qð reſtringit᷑ ̃m natur ſub
iecte materie.no.gl.⁊ ab.in.c.tua nobis.de appel.ij.coł.
¶ Dictio ſicut:ſtat caſualiter nõ conditionaliter quãdo pᷣn⸗
ceps cõfirmat er cena ſciĩa ⁊ tũc accipit᷑ ſicut ꝓ quia.ſʒ ſi ſim⸗
pliciter cõfſirmat nõ infoꝛmatꝰ de iure cõfimnato accipit᷑ con
ditionaliter. vt notat ⁊ exemplificat abb.in. c. examinata.cuʒ
Cſequen.de confir.vti.vel inuti.
¶ Dictio tunc:extremum tempus ſignilicat. ſi de cõdi. ⁊ de⸗
monel. ij. ⁊ de vil. ſub. lei⸗

—

noͦs⸗
t,

neitte
ctides
ſöfmnon
ningleg

Aſariöſs

ſmiltmdn
piept ,
ventarg
Stn abo,
quaſi. t

ſripin
R

ſckaſenin
aſrrli⸗

Adininn
epoſnoe
pgrochin
nu dofft

Notatci;
aterab⸗

enig⸗
rupo

gto e⸗
ote fin
in ſde
Wie.

imrane
tplney
pedndt

nopphtt
ℳ,0N
ppr
pono/ N

,,
inik fil
bein49

giue i
.de o

nnitt
daini
anniſi
ito P
ßfin/
petcn
lac;

e1d6,

¶ Dictio item:inducit repetitionẽ conditionis. vide.s. con⸗
ditio.v.repetitio. .
icno etia: implicatſen declarat ſed nõ auget de ſui natu
ra. nota. in cle, i. de pꝛeben. ad fi. Jo,cal.in ſuis cõſilijs.ti. de
pꝛeben. cõ ſi.iiij. HS
¶ Dictio omnis:eſt vniuerſaliter excluſus omnis ſtat?. no.
Hoſti.⁊ abb.in.c.qualiter.de iudi. . HM
¶ Dictio quaſ:diminuit ⁊ denotat quandã impꝛopꝛietateʒ
⁊ imperfectionẽ.no.in.l.in facto. ff.de cõdi. ⁊ de. no. abb. in. c
ꝓut.de do.⁊ contu.⁊ i.cſde iundi. “
¶ Dictio maxie:ex ſuo ꝓpꝛio ſignificato denotat idẽ in caſu
Ʒͤrio. vt no.in.c.cũ olim.de teſti.⁊ in.c.auditis.de elec. Inter.
dum dictio maxime ſumit᷑ ꝓ tm̃.⁊ ſic ĩpꝛopꝛie no. abb.i. c. cu
ↄptingat.de fo. ↄpe.in pꝛin.⁊ in.c. fi.S.poꝛꝛo.vt lijnõ cõte.
¶ Dictio quõda: videt᷑ qũq; remouere qualitateʒ de pᷣſenti
Itẽ põt ſigniſicare tria tꝑa ſicut dictio olim:⁊ dictio dudum
vt no. ĩ c. cñ olim.i.de offi. dele. ⁊ ibi gl.⁊ vide Bar. in.l. i.. b
aũt edictũ,ff. de no. ope.nun. ⁊ Spe.ti. de inſtru. edi. S. reſtat.
ad fi. vt refert abb.in.c.ex ꝑte.b.de fo.cõpe.circa pꝛin.
¶ Dictio tm̃:eſt taxatiua ponens reſpectu eoꝝ quibus an⸗
nectitur ⁊ excludens ⁊ tacite negans reſpectu alioꝛum: vt eſt
caſus in. c. cum ecclia ſutrina. de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.

2„

¶ Dictio infra etiã iuncta tẽpoꝛi denotat diminutionẽ ⁊ ꝑfe

ctionem tempoꝛis:vnde dicit᷑ puella infra pubertatis annuʒ
cõſtituta quãdo adhuc nõ peruenit adpubertatem. idem de
dictione circa:vel circiter.vt.c.fi.de deſp on.impu.abb.in. c. ex
parte. de reſti. ſpo.in pꝛin.
¶ De omnibus bis dictionibus vide no.⁊ pleneꝑ Oldra.
ſuo cõſilio.xlix. G
¶ Dictio vſq;:an ⁊ quãdo ponat᷑ excluſiuevel reſpectiue ſeu
ad determinandũ.nota bene ⁊ notabi.per Ban.in.l fi.S.pa⸗
tronus.ff.de leg.iij. .
¶ Dictio quaſi:eſt expꝛeſſiua veritatis denotans ſimilitudi⸗
nẽ ⁊ nõ imꝑfectionẽ.vt.c.ꝑrochianos.⁊ ibi glo.de deci.qñq;
diminuit ſignificatũ illiꝰ cui adijcit᷑ ⁊ H eſt ꝓpꝛia illiꝰ ſignifi⸗
catio.vt glo.in.l.nuꝑ.s.i.ff.de cõdi.⁊ demon.vbi vero ſurgit

abſurditas impꝛopꝛiat᷑ bec dictio vel inducit ſiłitudinẽ vel ẽ

expꝛeſſiua veritatis.no.abb.in alł.c.parochianos.
¶ Dictio pcile:ideʒ impoꝛtat qð abſolute ⁊ ſine cãe cogniti
one.vt. c.ij. de reſcrip.no.glo.in.c.ðᷣ chꝛiſtianos de here.li.vi.
iſta dictio pᷣcile ĩpoſita in ſtatuto hʒ vim clauſule derogato⸗
rie ad aliud ſtatutũ oriũ vt nõ vʒ ſcðʒ reſcriptũ niñ faciat mẽ
tionẽ de pꝛimo ſᷣm Jaco.de are.i.l.oẽs p płi.ff.de iuſti.⁊ iure
¶ Dictio copulatiua quãdo reſoluat᷑ in diſunctiuã vł econ
tra.vide plene per abb.in.c.ij.de reſcript.
¶ Dictio ſi quis appoſita ĩlege vł canone nõ compᷣbendit
vniuerſitatẽ vel collegiũ.arin.c.nimis iniq̃. cũ.c.ſe.vbi nota.
doct. de exceſ.pꝛela.fa.l.metũ.S.animaduertendũ.qð metꝰ cã
⁊ de pa.iura.fir.l.hac edictali.S.ñ quis.
¶ Quantũcũqʒ aliqua dictio ponat᷑ ad diminutionẽ ſeu ex
ceptiõem alicuiꝰ diſpoſitiõis ſi illa diminutio vel exceptio ẽ
incerta remanet diſpoſitio pura ⁊ exceptio inefficax.ff. ð ali.
le.l. iij.S.ſ duobꝰ.⁊ de leg.i.l.titie textoꝛes.ſicut eni diſpoſitõ
incerta vitiat᷑:ita ⁊ incerta exceptio.l.i.S.labeo. ff.de flumi.
notat Pet. de ancha.in.c.ex oꝛe.de pꝛiuile.
¶ Dictio ſemper: inducit cõtinuationem:vt.l.gayo.S.impe⸗
ratoꝛ.f. de ali.⁊ ciba.lega.⁊ oꝛatio ſumit᷑ ex vniuerſo.l.ſñi is qͥ
ducẽta. 5. vtrũ.ff. de re. du. vide Bar. ⁊ Salp.ĩ.l.. ff. ſo. ma.
¶ Matura dictionũ q;diu donec quoad:eſt ſuſpendere non
extinguere.l.titius.de excu.tu.⁊ qð no. Inno.de cõſue.cũ in⸗
ter:doc.in.c.petiſtis.de pꝛiuilegijs. J
¶ Dictio incõtinenti qualiter intelligat᷑:vide de vᷣbo.obli.
cõtinuus actꝰ.ff. de adul.q lex ait.S.vlti.in fi.C.de erroꝛe ade
uo.l.vlti.xxxij.q.i.apud miſericoꝛdem.⁊ meliꝰ in.c.qꝛ pꝛopter
de elec. ⁊ gl. in. c.pᷣterea.de teſti.cogen. L
¶ Dictio iĩmo:ſtat coꝛrectiue:vt.c.quãto ð iureiu.⁊.c.niſi cũ

piꝛidem.S. pꝛopter laboꝛem.de renun. ⁊.c.ſuſpitiõis.in pꝛin.

de offi. deleg.
¶ Dictio extunc:quid operatur:vide glo.ᷣin cle.vnica.de cõ⸗
ceſ.pꝛeben.gl.boc foꝛtificabij.
¶ Dictio foꝛte:nõ eſt nota dubitatiõis ſed aſſertionis.vide
glo. in. c. ij. de teſta.

Dies

¶ Dies naturalis ↄſiſtit ex. xxiiij.poꝛis.vnde etiam in nocte
dicit᷑ dies:nã dies naturalis moꝛe romano incipit a medie⸗
tate noctis ⁊ deſinit in medietate noctis ſequẽtis: vt.c.cõſu⸗
luit.de off. dele.⁊.l.moꝛe romano.ff. de ferijs.⁊ iõ dicẽ Jo.an.
ꝙ ſi ↄtractꝰ fit citra dimidiã noctis notariꝰ dʒ ſcribere ↄtra
ctũ diei pᷣcedẽtis:ſi vero explet᷑ vltra dimidiã nocſj attribuit
diei ſequẽti.⁊c̃.no.doc.in.d.c.ↄſuluit.⁊ ibi abb.ij.colum.
¶ Hoꝛa eſt.xxiiij.pars diei.punctꝰ eſt quarta pars boꝛe.mo
mentum eſt decima pars puncti.⁊ ſic momentũ eſt.xl.ꝑs ho⸗
re.no.abb.in.c.i.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛi.
¶ Dies dati termini an computet᷑ in termĩo: vide plene per
abb. iin. c.ſuper eo.ij.de appel.
¶ Quo ad eſũ carniũ dies incipit a termino cene pᷣcedẽtis:
ita tñ ꝙ fiat cena añ mediã noctẽ ⁊ termiat᷑ in alia media no
cte.⁊ ſic intelligit᷑c.de eſu.ð ↄſe.diſt.iij.abb.in.c.ij.de ferijs.
¶ Si ſtatutũ duplicat penã delicti qð fit de nocte ↄputatur
dies de luce in lucẽ:⁊ iõ ſi de ſero aliquãtulũ poſt occaſuʒ ſo⸗
lis ante tenebꝛas fiat delictũ reputat᷑ de die factũ:idẽ ĩ auro⸗
ra pꝰ tenebꝛas.no.doc.in.c.ſi ꝑfodiẽs.de homici.⁊ ibi abb.

Dieta

¶ Dieta an cõputet᷑ a loco domicilij vł a loco delicti vł con
tractꝰ ſeu rei.vide plene ꝑ abb.i.c.ex ꝑte. B. de ſo.cõpe.
¶ Dieta cõtinet.xij.leucas.⁊.xij.leuce cõtinẽt.xx.miliaria ⁊

leuca eſt pars cõtinẽs duo miliaria ⁊ tres leuce faciũt quiq;

miliaria. no.phi.⁊ Hoſti.in.c.ex ꝑte.b.de ſo.compe.vide.l.i.
ff. ſi quis cau.⁊.l.iij.ff.de vᷣbo.obli.⁊ nota ꝙ leuce ſũt magne
in francia maioꝛes in burgundia maxime in almania.no.ab
in alle.c. ex parte. B. .

Dignitas
¶ Dignitatis appellatione in diſpoſitiõe reſtringibili non
venit epᷣatus.glo.eſt notabi.in.c.ij.de pꝛeben.li.vi.
¶ Dignitatũ ſeu beneſicioꝝ ꝓuiſio inſtitutio ⁊ collatio ad
quẽ ꝑtinet de iure cõi.abb.plene ĩ.c.cũ in eccłia. de elec.
¶ Dignitas an põt deferri ſucceſſiue pluribꝰ de eadem do⸗
mo.vide.sõ.beneficium.
¶ Dignitatẽ ſeu beneſiciñũ recipiens de manu laici quã pe⸗
nam incurrit.nota in.c.quiſquis.de elec.⁊ ibi abb.
¶ Dignitatis nomen amittit quis pꝛopter crimen:vt.c.i.de
pur.ca.ſicut ꝓpter monachatũ amittit quis nobilitatẽ.xxvij.
q.ij.ſcripſit.nota glo.in alle.c.i.
¶ Vitup erabilis eſt deſcenſus in dignitatibꝰ colligit᷑ ex.c.
ſ. de trani la.epi.facit.c.fi.eo.ti.⁊.l.qui indignꝰ.de ſena.
¶ Dignitates vel perſonatꝰ płes in diuerſis eccłijs qͥs ba
bere nõ põt.c.ad hec lʒ.de pᷣbẽ.oĩs enĩ rõ illuc reſiſtit.ẽ enĩ ʒ
naturã recti ſermonis.nã de eo qͥ bʒ płes canonicatꝰ oʒ vtvo
cet᷑ in plurali:vt videlʒ canonici venit. Itẽ eſt ð ius naturale
ſeu diuinũ qð reqͥrit vt vna ſit cõiunx tẽpoꝛalis ita ⁊ vna dʒ
eſſe ↄiunx ſpũalis.itẽ ðᷣ rõnem iunj canonici.alleg.c.ad bec.
item ↄ ius ciuile ſm qð nemo põt eẽ de duobꝰ collegijs.ff.ð
colle.illi.l.i.nec habere duas militias,.vt.l.quarta.C.qui mi.
nõ poſ.no.abb.in alle.c.ad hec.
¶ Dignitas que dicat᷑ ſeu perſonatꝰ ad officiũ ⁊ differen ti⸗
as inter hec.⁊ notat late abb.poſt Innoc in.c. de multa ,de
pꝛeben.x.⁊.xi.colum.

Bilationes

¶Dilatiões iuris an põt iudex delegatus abbreuiare ſi in⸗
fra bꝛeuem terminũ cã ſibi cõmittat᷑ decidẽda.vide.j.iudex.
¶ Diuationẽ minoꝛẽ a iure diſpoſita recipiẽs an renunciet
iuni ſuo ⁊ an iudex põt dilationẽ iuris artare. vide plene ab.
in.c.qð ad cõſultationem.de re iudi.
¶ Dilatiões datas ale ge ad appellandũ ⁊ ad ꝓſecutiõem
ap pellationis vl ad eã fiendã an poſſit iudex a quo minuere
vł elongare:vide.j.terminos.
¶ Dilatiões datas a iure cũ miniſterio hoĩs ſi iudex ſine cã
abbꝛeuiat nõ ſufficit ꝑtis ↄtradictio ſʒ ẽ opꝰ appellatõe ⁊ ſic
intelligit᷑ qð no.ino.in.c.ad petitõnẽ.de accu.⁊ in.c.i.de dila.
ſi aũt iudex ſine cã moderat᷑ dilationeʒ a iure datã ſine boĩis
miniſterio:vt in q̃drimeſtre.⁊ tũc ſaij ẽ ↄtradicere ſeu nõ ſpõ
te reciꝑe.vt.l.q̃rta.S.hᷣ iudicio.ff.de re iudi.deq vide qð nota
bilr no.abb.in.ciqð ad cõſultationẽ.de re iudi.

Ollationẽ quã dedit iuder in iudicio an poteſt reuocate:
vide.j.reuocare an poteſt.

¶ Dilatio ad petendũ aduocatũ ſi malicioſe petat᷑ denegã⸗

da eſt. vt.c.ꝓut.de do.⁊ cõtu.ſed ceſſante dolo eſt in arbitrio
iudicis.ar.c.i.de dila.glo.inno.Hoſti.⁊ Abb.in.c.i.vt lit.nõ
coteſt.
¶Dilatio an debeat a iudice dari ad iurandũ ð calũnia vł

ad reſpondendũ poſitiõibꝰ ſeu ad cõſulenduʒ dominũ.vide

plene per doc.in.c.cũ cãm.de iura.calum.⁊ ibi abb.
¶ Dilatiões ſunt abbꝛeuiande ſeu pꝛoꝛogãdeꝑ iudicẽ cõſi⸗
deratis caſibꝰ qui exẽplificant᷑ per doc.ſignant᷑ per abb.no.
in.c.i.de dila.qð eſt arbitrarium.vt ibi. .
¶Dilatiões a iure pfxas põt iudex moderare ↄſuluit enim
inno.in.c.ad petitionẽ.de accu.ꝙ in moderatiõe iſtaꝝ dilati
onũ iudex inſerat cauſam moderatiõis ⁊ ꝙ ſuper hoc interlo
quatur ad qð eſt pars citanda.als iuſte appellat qð appꝛo⸗
bat Abb. in. c. l. de dila.
¶Qũ hodie de cõiſtilo nõ ſeruent᷑ dilatiões iuris ſed arbi⸗
trio iudicis pᷣfſigunt᷑ appellãs dʒ ꝓbare iniuſticiã moderati⸗
onis allegãdo abſentiã vł longã diſtantiã viaꝝ vel qualita
tem ce.vt qꝛ ardua ⁊ ſic de ſiłibꝰ.⁊ ꝑs aduerſa nolẽs ꝓbare

iuſticiã moderatiõis ꝓbabit modicitatẽ cãe.vł qꝛ res erit tẽ

poꝛe peritura vł aliquã aliã qualitatẽ ſeu cãz ⁊ iudex ad quẽ
cõſideratis omnibꝰ arbitrabit᷑ an habebit iuſtam cãm vł nõ
ar. in.c.i.de dila.⁊ ibi abb.no.
¶ De multiplici ſpecie dilationũ ſeu induciarum vide glo.
no.iij.q.iiij.in ſumma.
¶ Dilatio ꝓbatoꝛia ſemper intelligit᷑ peremptoꝛia.vñ non
eſt neceſſe ꝙ apponat᷑ verbũ peremptoꝛie.vt.lł.i.C. eo.ti.⁊ ibi
Bar. ⁊. ff.eo.ti.l.fi.abb.in.c.i.de dila.

¶ Quarta dilatio an habeat locũ in termino dato ad repio
bandũ teſtes ꝓductos ⁊ an habeat locũ ante examinatõ em

dictoꝝ teſtiũ ⁊ ſi videat iudex in pᷣcedenti dilatione ſufficien
ter ꝓbatũ an dabit quartã dilationẽ ⁊ an in cã matrimonia⸗
li poſſit iudex dilatiões amputare.vide pleneꝑ LZapum ſua
alle.lxxxij.⁊ doc.in.c.in cauſis.de teſti. 2
¶ Dilationũ materiã dʒ iudex amputare.C. de tẽp.ap.l.ij.in

pn.⁊ quãtũcũq; ei videt᷑ põt ab excipiẽte ⁊ dilatiõeʒ petente

vel aliud ꝓponẽte ꝙ ſuſpectũ habeat exigere ſacramentũ q;
p malicioſe nõ ꝓponit.ð do.⁊ ↄtu.cũ dilecti.S.fi.⁊ no.in.c.fi
nẽ. eo.ti.vł oĩno denegare qð petit᷑ð dolo ⁊ ↄtu.put.n aʒ q̃
refugit iudiciũ apparet eũñ de iuſticia diffuſum.xi.q.i.chꝛiſtia
nis.xiij.q.ix.decernimꝰ.no.Hoſti.in.c.nullꝰ.ð pꝛeſump.
¶Dilatio nõ eſt danda ei qui interrogat᷑ vtꝝ aliqͥd credat

qꝛ ſtatim ſaltẽ pᷣſũptiue põt ſuaʒ ↄſcĩam infoꝛmare.Hoſti.?

Jo.an.in.c.quoſdam.de pꝛeſump.

Dioceſis

Dioceſis appellatiõe an veniat ciuitas.vide.v. ciuitas.
Diſcordia

¶ Diſcoꝛdia debet euitari per iudicem inter partes tam ĩ cã

ciuili qᷓ; in criminali.⁊ vide.j.iudex poteſt ex legitima cauſa.⁊

ver.iudex poteſt compellere.

¶ Diſcoꝛdie ⁊ ſciſſure ſunt quaſi tempeſtates.no. Jo.an.in

c,per tuas,. de dona.in pꝛin.

Diſpenſatio

¶ Diſpẽſatio facta ꝑ papã vbi nõ ſubeſt cã legitima non ðꝛ

diſpẽſatio ſed potins diſſipatio vt colligit̃ ex diffinitiõe diſ⸗
penſatiõis vt videre poteris ꝑ glo.notabi.i.q.i.S.niſi rigoꝛ.
Abb. in. c. cũ in cũctis.de elec.circa pꝛin. êVMV
¶ Diſpẽſatꝰ etiã ꝑ papã circa pluralitateʒ bñficioꝝ ſine cã
licet tutꝰ ſit qͥ ad eccłiam militantẽ nõ tñ quo ad triũphantẽ
⁊ ſic nõ valet diſpẽſatio qͥ ad deũ.no.Hoſti.in.c.dudũ.ij.de
elec.facit qð no.glo.in.c.nõ eſt.ð voto.licet Inno.aliud ſen⸗
tit in. c. cũ ad monaſteriũ.ð ſta.regu.ſed opi.Hoſt. aopꝛobat
Jo.an.poſt beatũ Tho.in.c.ð multa.ð pᷣben.⁊ ibi Abb.⁊ B
verũ ſi alterũ bñficiũ ſufficit clerico cũ quo diſpenſat᷑ ad ho⸗
neſte viuendũ:⁊ rõ eſt qꝛ in tali diſpenſatiõe nõ ſolũ alterat
huma ni generis diſpoſitio ſed etiã chꝛiſti patrimoniũ diſper
gitui iniuſte:nã cũ papa nõ põt ſine cã alienare bona eccłie
ſine grani peccato:vt no:archi.in.c nõ liceat.xij.qij.multo⸗

ſoꝛtlus nõ põt alteri dare ptãtem patrimoniũ chꝛiſti male diĩ
ſpergẽdi.notant᷑ per abb.in.c.dudum.ij de elec. xv. colũ. við
S.beneficiuni.⁊ idem abb.in.c.nõ eſt. ð̊ voto.⁊ in.c.ad bhec.li⸗
cet.de pꝛeben.
¶Diſpenſare debet pꝛinceps pꝛopter ſolam meritoꝛũ pꝛe/
rogatiuam licet nõ cõ currat neceſſitas vel euidens vtilitas
colligitur ex.c.innotuit.ð elec.⁊ ibi abb.i.colum. „=
¶ Diſpẽſare nõ põt inferioꝛ a pᷣncipe ſine cãe co gnitõe: no.
gl.i.q.vij.niſi rigoꝛ.pᷣnceps aũt ſine cognitõe diſpenſat.no.
nno.ĩ.c.cũ ad mõ aſteriũ.ð ſta.regu.a bb.ĩ.c.ĩno tuit.ð elec.
¶ Diſpẽſatio an cõualidat collatõeʒ beneficij q̃ a pꝛincipio
fuit nulla ⁊ an requirat᷑ in tali diſpenſatiõe cõuocare collato
rem ſeu electoꝛes:plene per docto.ſignãter per abb.in.cno/⸗
tuit.ð elec.v.coł,
¶Diſpenſare quãdo dicit᷑ papa cum illegitime nato:vt p⸗
moueatur in dignitatem epᷣalem. vide·j. papa. .
¶Diſpenſare videt᷑ pnceps ꝓmouendo ſcienter indignum
vide.j.papa.
¶ Diſpenſat papa ſuꝑ pluralitate beneficioꝛum:vt babetur
1. Papa.
¶ Diſpẽſatio in caſibꝰ in quibus permittit᷑ epo debet intel
ligi ꝙ ipſã faciat ex cã rõnabili:alłs diſpẽſatio ẽ nulla vł ſal⸗
tem venit euitanda quia vbi nõ eſt cã rõnabilis nõ dicit᷑ diſ⸗
pẽſatio ſed diſſipatio:vt not.in.c.de multa.de pꝛeben. Abb.
in.c.Dudum.ð elec.ijoen fi.
WDiſpẽſare videt᷑ pnceps cũ miĩoꝛe vt poſſit iudicare ei cõ⸗
mittẽdo cãm determinãdã.vide.j. pᷣnceps cõmittẽdo.
¶Diſpẽſationẽ ſeu cõpoſitionẽ nõ admittũt iura in certis
caſibꝰ.vide.Sð. compoſitionẽ.
¶Diſpenſare põt pᷣnceps ex ſola voluntate cõtra ius poſi⸗
tiuum.⁊ vide.j.pꝛinceps ex ſola voluntate.
¶ Edquipollet diſpenſatio facta ex certa ſcĩa vel facere expᷣſ⸗
ſam intẽtiõ em de obſtantibꝰ ſᷣm intentum.inno.in.c.dilectꝰ.
vt lit. penden.vt ibi refert abb.vide glo.in.ci.de conſti. li.vi.
in. verſi. noſcat᷑.
Diſpẽſatio ſi nouiter cõcedatur natalium defectuʒ paſſo
nõ valet niſi ð defectu fiat mentio.vide.j.gratia nouiter.
¶ Diſpẽſare nemo põt ſuꝑ ĩfamia facti.vide.j.infamia facti
¶ Oiſpẽſare an põt epᷣs cuʒ infame.vide.j.epᷣs lictt.
¶Diſpẽſare põt cũ ſubdito infame ciuitaſ nõ recognoſcẽs
ſuꝑioꝛẽ.ẽ cõcluſio abba.in.c.cũ.i.⁊.a.de re iudi.v.coł.
¶Diſpẽſare an põt epᷣs ex cã cõtra legẽ.vide.j.epᷣs ſtatutũ.
¶ Biſpenſare an põt epᷣs cum derico cõtrahẽte in ſacris cõ
ſtituto.vide.j.epᷣs poteſt diſpẽſare.
¶ Diſpenſare cõtra votũ cõtinentie nemo poteſt niſi papa
cum ſit cã ardua epᷣs tamen diſpenſat in caſu.c,veniẽs.qᷣ cle.
vel vouẽtes vt ibi no.abb.
¶ Diſpenſare nõ põt epᷣs ſuꝑ crimine inceſtꝰ niñ rõne inuẽ⸗
tutis quo caſu põt diſpenſare:vt.c.ſi duo.in fi.xxxv.q.ij.ideʒ
ſi crimen inceſtus ẽ cõmiſſum cũ cõſanguinea.vt in. c.i. ð eo
qui cogno.cõſang.ſue vxo.iũcto.c.ij.eo.ti.⁊ ibi abb.
¶Diſpenſatio ↄceſſa a papa motu ꝓpꝛio an excludat ſub
reptionẽ diſpenſationis.videj.papa motu ꝓpꝛio.
¶Diſpenſat quotidie papa inter cõſanguineos ꝓpter bo⸗
nũ pacis futuꝝ ⁊ ſcadalũ vitãdũ ⁊ ẽ ſufficiẽs cã:vt.c.qꝛ circa

de cõſang.⁊ affi.Eſt tũ notandũ ꝙ diſpenſatio eſt nulla nõ

ſolũ ꝓpter ſubreptionẽ falſam cãm expꝛimẽdo ſed etiã in ve⸗
ro tacendo licet deteſta biliꝰ eſt falſum expᷣmereqᷓ; veꝝ tacere

no. glo.in. c. qꝛ circa.de ↄſang.⁊ affi.⁊ eſt tex.in.c.ij.de fil. pꝛe
ſby.⁊ idẽ eſt dicendũ in qualibet gratia ſeu pꝛiuilegio.vt no.

in. c. ad audientid. de reſcrip.⁊ abb.plene in alle.c. quia circa.
vide.j.papa ſi diſpẽſet.
¶ Diſpẽſationẽ an inducit tolerãtia ⁊ ſimulatio pꝛicipis in
actu a iure ꝓhibito.vide per gl.⁊ abba. in.c. quia circa.de cõ
ſang. afi. S
¶äMõỹõ debet papa diſpenſare ſine cã. vide.j. papa diſpenſa⸗
re nõ poteſt. vige.j.papa vbicũqʒ.cum.v.ſe.
¶ Sißlati inferioꝛes quibꝰ cõcedit᷑ facultas diſpenſandiĩ
certis caſibꝰ diſpenſant ſine cãe cognitione talis diſpẽſatio
E nulla vel retractabit᷑ et diſpẽſans puniet᷑.l.diſt. qui in aliq
notabilt ꝑinno.i.c. cũ ad monaſteriũ.de ſta. regu.als nõ põt
dici diſpẽſatio ſʒ diſſipatxio:qꝛ ꝓpꝛie diſpẽſatio ẽ iuris cõis re

—

laxatio ſacta cũ cae cognitiõe ab eo qͥ hʒ ptãtem diſpẽſandi

—

—

tledt
ti

Uthere

ton⸗
llltus

ſiͤrte
llt ro,

ſtoc
lhepo
teclate
ncie
oert
dignun
habetu

detinte
arkſcg

dickkd⸗
n bo⸗

rei ci/
9
incns
ispoß/
tetß⸗
dil,
füloi
naſo
faci
ſſeis

Wni.

agiscc,h

ſhpe
Gac⸗

eiori⸗
ghic
cli
Ldatic⸗

orbo
grainer
llla no
a in e
tac
efbor
o pt
ſachan

hhn
del

att

ci
Nane
alq
pot
t
ſundi

c dcl uſio abb.in.c. at ſi clerici.S.de adul.de iudi.
¶ OQuſpẽſare põt papa ex cã circa diſpenſatiõem vete.⁊ no.
teſta./⁊ etiam cõtra pᷣcepta moꝛalia affirmatiua vt ẽ hoc pᷣce⸗
ptũ ſabbata ſanctifices.vt.c.de ferijs.⁊ veritate inſpecta po
tius papa interpᷣtatur qᷓ relaxet qð ex cã põt.iuxta nota.per
Int o. in.cq in eccłiaꝝ.de cõſti.⁊ in.c.fi.de cõſue, ⁊ bar. in.l.
fi.C.ſi cõtra ius vł vti.publi.fa.qð no.in.c.cum ad monaſteri
um. e ſta. reg. ⁊ inno.in.c.qð ſuꝑ his.de voto. Abb.in alle.
c.li et. ⁊ vide abb.in.c.lr̃as.de reſti.ſpo.vi.col.
In materia diſpenſatiõis licitũ eſt arguerea maioꝛi: vt.c.
P vi nerabilẽ.qui fi ſint legi.⁊ ibi Abb.ij.col.
¶ iſpẽſare põt pᷣnceps cũ filijs.vide.j.pnceps cum filijs.
¶ ¶ An ⁊ in quibꝰ põt diſpenſare epᷣs ⁊ an põt diſpenſare cõ
tra ſuam cõſtitutiõem.vide.j.epᷣs. ðUMU
¶ Diſpẽſat papa ex cã vt matrimoniũ ↄtrabhat᷑ duraturum
vſ;ᷓB filiꝰ maſculus naſcat᷑.vide.j.papa põt diſpenſare ex cã,.
2⁊.j.malrimoniũ nõ cõſũmatum.
OSi eps ꝓcedit ↄtra aliquẽ pᷣlatũ ꝑ viã inqͥſtõis ſuꝑ cnie
pit cũ eo diſpenſare in maioꝛibus criminibꝰ adulterio decli
nado in bumanioꝛẽ ꝑtẽ:vt ꝓbat᷑ ꝑ.c.inq̃ſtiõis.de accu.ĩ pᷣn.
c facit ꝓ hoc qꝛ in ꝓceſſu ꝑ viã inqͥñtiõis venit imponenda
nitioꝛ pena nec inqᷣſitꝰ effici᷑ infamis:ergo nimiꝝ ſi ep̃s põt
in h̊ diſpẽſare ĩ maioꝛibꝰ criminibꝰ adulterio.ſecꝰ ſi ꝓcederet
per viam accuſatiõis.⁊ ſic intelligit᷑ c.at ſi clerici.S.de adul⸗

terijs.de iu di.

ODiſpenſare nõ põt epᷣs cum iudeo vt poſſit nutricẽ c hꝛi⸗
ſtianam habere.vide.j.iudeꝰ nõ põt habre.
¶ Diſpenſatio ẽ iuris cõis facta relaxatio cũ cãe cognitiõe
ab eo qᷣ bz ptãtem diſpenſandi:ẽ glo.no.ĩ.c.niſi rigoꝛ.i.q.vij
ſi ergo nõ pᷣceſſit cognitio cãe nõ põt dici diſpẽſatio arguen
Wo a diffinitiõe vocabuli.ałs eẽt diſſipatio ⁊ nõ diſpẽ ſatio:
vt no.inno.in.c.cũ ad monaſteriũ.de ſta.regu.Sʒ ſi diſpenſa
tio fit per pncipẽ nõ reqͥri᷑ cãe cognitio.qꝛ pᷣnceps nõ a ſtri⸗
gitur ad cauſe cognitionẽ pᷣmittendã ſed ſufficit ſola volun⸗/
tas:iuxta no.ꝑ inno,in alle.c.cum ad monaſterium. Abb. iᷣ
alle.c.fraternitati,de ſciſma.

¶ Diſpẽſare pᷣt pa.cũ bomicida de facilitñ diſpẽſare nõ dʒ

põt tñ ſi vult iuxta no.in.c.pp oſuit. de ↄ ceſ.pben.nã paulus
apls fuit bomicida ⁊ tñ poſtea miniſtrauit ⁊ aſſumptꝰ fuit in
apoſtolatũ,no.abb.in.c.ſicut dignũ.de homi.ſuꝑ glo.

¶ Diſpenſatio ↄceſſa a iure epo circa bñficiũ intelligit᷑ ſine

cura:in bñficio aũt cũ cura ſolꝰ papa diſpenſat.ar.in.c.fi.de
fił.pᷣſby.abb.in.c.fi.de cle.pug.in duello.
¶ Diſpenſare an põt papa circa matrimoniũ cõſummatuʒ:
⁊ vide.jimatrimoniũ nõ cõſummatũ.etj.papa põt diſpenſa
re ex cã. B ðWDU
¶ Diſp enſare quis poteſt in voto.vide.j.votũ.v.votuz. v.
licet in vott. ä
¶ Diſpẽſare põt papa circa votũ ↄtinẽtie cũ religioſo:vide
j. votũ.S.papa põt.⁊.j.papa põt dtra voſltſ.
¶ Vbicũq; inferioꝛi pᷣlato citra papã ↄcedit᷑ ptãs diſpẽſan
di intelligit᷑ hoc poſſe facere ex ca:qꝛ boc impoꝛtat vᷣbuʒ dij⸗
ſpenſatio:als aũt cã nõ exiſtente nõ valet diſpẽſatio vel de⸗
bet retractari:nota.inno.⁊ abb.poſt eum in.c.cum ad mona
ſterium. de ſtatu.mona.vi.colum.
¶Diſpẽſatio ad ſecũdũ bñficiũ obtinẽdũ an valeat niñ fiat
mentio de q̃litatibꝰ pᷣmi bñficij.við.j.gtᷣa nõ valet cũ.v.ſe.
¶ Diſpenſatio vbi cõcedit᷑ intelligitur ↄcefſa epᷣo ⁊ nõ infe
rioꝛi pᷣlato niſi aliud expᷣmat᷑:qꝛ iſta ardua ꝑtinent epᷣis.no.
Inno. in. c. ij.de eo qͥ fur.oꝛ.rece.⁊ abb.ic.fi.de pug.ĩ duello
¶ Diſpenſare an põt eps vel legatꝰ cñ clerico excõ. vel de⸗
poſito miniſtrate ſeu cũ irregulani.vide glo.appꝛobatã ⁊ ibi
doc.in. c.clerici.de cle.excõ.⁊c.⁊ gl.ĩ.c.i.de eo q fur.oꝛ.rece.q̃

tenet ꝙ epᷣs nõ põt diſpenſare cũ illis qui excõicati diuinum
officiũ exercere pꝛeſumunt.idem in.c.ij.eo.ti. WDäl

¶ Diſpenſatio eſt debita vbicũq; ſubeſt neceſſitas vel vtili⸗
tas. Ham vbicunq; ꝑſona res locus ⁊ cã exigit debita ẽ di⸗
ſpenſatio.iq.vij.niſi nigoꝛ.adeo ꝙ; peccatpᷣl atꝰ nõ diſpenſa
do.ar.ij.q.vij.c.quato,⁊ tunc eſt ꝓhibita diſpenſatio qñ ſine
decoloꝛatõe ecclie fieri nõ poteſt vt vbi nõ ſubeſt iuſta cã di
ſpenſandi.i.q.vij.⁊ ſi illa.⁊ vide no.ꝑ Hoſti.in.c.pe. ⁊ vl.de
lil. pſbyteroꝛum. ⁊ Jo.an.in.c.de multa.de pᷣben.no. Pe.de
ancha.in.c.niſi cũ pᷣdem.S.ꝓ grauide renh.

¶ Diſpenſatio an ⁊ quãdo eſt neceſſania vt clenicꝰ crimino⸗
ſus publicus vel occultꝰ poſſit celebꝛare.vide no.ꝑ Inno.in
Cex tenoꝛe. de temp.oꝛdi.
¶ Diſpenſare in quibus caſibꝰ põt epᷣs ⁊ in quibꝰ nõ.vide
no. ꝑ inno.i.c.dilectus.de temp.oꝛdi. 8ð
¶ Si eps facit aliquid ↄtra ius cõe ⁊ ẽ tale factũ in q põt di
ſpenſare ꝓ diſpẽſatiõe habet᷑ maxime ſi nullus ex diſpenſati
one ledit᷑.de biga.ſuꝑ eo.de cleri.ↄiug.c.diuerſs.opoꝛtet tñ
; pᷣcedt ea que diſpẽſationẽ pᷣſumi fa ciãt.ſ.cognitio ſũma⸗
ria ſuꝑ cauſis diſpẽſatiõis.puta an ſit neceſſitas vel vtilitas
eccłie vel alia iuſta cã.ff.de in ius vo.libertꝰ.i.q.vij.S.niſi rii
goꝛ.cñ ſe. Itẽ requirit᷑ decretũ diſpẽſantis.ſ.decernimꝰ eum

idoneñ.⁊c. als pᷣſumitur temerariũ factũ epᷣi nec ꝓ diſpenſa⸗

to hoc habet᷑ eſt no.inno.ĩ.c.veniẽs.de fił.pᷣſby.
O¶ Mõ ſufficit ſola patientia pᷣlati vt videatur diſpẽſatio:vt
quia audit miſſam vel recipit ꝓcurationes ab eo qui indiget
diſpenſationem ſed in diſpenſatione exigit᷑ factum ſolẽne vt
eſt in oꝛdinatione vel cõfirmatione.no.inno.in allega.c. ve⸗
niẽs de fil. pᷣſby. R
¶ Diſpen ſare pñt epᷣi cũ illegitime natis in ſimplici benefi⸗
cio.in alijs tamẽ ecclijs a paternis:ſed in paternis non pñt:
vt ẽ ↄcluſio glo.in.c.ad abolẽdã.in fi.de fi.pſby.Ad dignita
tem tñ vel curatã eccłiam nõ pñt ep̃i diſpẽſare niſ papa diſ⸗
penſet. vt.c.ex tuaxꝝ.⁊.c.fi.eo.ti.ſi tũ ille gitimꝰ ingrediat᷑ reli⸗
gionẽ cũ ꝑ talẽ ingreſſũ oĩs tollat᷑ irregularitas.vt in auẽ.de
mona.in pꝛin.lvi.di.c.i.poteſt ſine aliqua diſpenſatiõe ad oꝛ
dines ꝓmoueri nõ tamẽ ad honoꝛes ſine diſpẽſatiõe.vt alł,
c.fi.de fił.pꝛeſbyteroꝛũ.⁊ ibi glo.no. BM
¶ Diſpenſare an poteſt papa vt clericus beneficiatꝰ poſſit
teſta ri.vide.j.teſtamentum..clericꝰ beneficiatus.
¶ Superioꝛ exercẽs actũ cũ ſubdito ↄtra legẽ eo cãu q̃ diſ⸗
ſpenſare poteſt nõ videt᷑ in dubio diſpenſaſſe.no. inno.in.c.
veniẽs.de fi.pᷣſby.licet aliud ẽ in diſpenſatõe pᷣ ncipis cui ex
gratia ꝑmittit᷑ diſpẽſatio.nã in diſpẽſatiõe pncipis nõ reqͥri
tur cãe cognitio ſed ſufficit ſola volũtas.no.inno.iĩ.c.cum ad
mona ſterium.de ſta.mona.ſed in diſpenſatiõe inferioꝛis req̃

iitur cãe cognitio.ſi ergo inferioꝛ pᷣlatus a papa cui ẽ ↄceſſa

diſpẽſatio nõ adhibuit cognitionẽ nõ põt dici diſpenſatio
ſed diſſipatio. ⁊ ideo debet ꝑ ſuꝑioꝛem reuocari.no.abb.in.c

diuenſis. de clericis oↄiugatis.
¶ Ex quo quis egit actum in quo potuit diſpẽſare licʒ dſ⸗

penſatio nõ tenet quo ad ſuꝑioꝛem:qꝛ nõ ſᷣuauit ſuãda qui

reuocare poſſit factum cõtra legem ab inferioꝛi ipᷣe tamen in

ferioꝛ cõtraire non poterit. quia quantum in ſe eſt actum ap
pꝛobauit.indignũ enim eſt repꝛobare moꝛes illius quos pꝛi

mo appꝛobauit. fa.l.ſi vxoꝛ.ff, de adulter. no. Hoſtiẽ. ⁊ abb.

poſt eum in allega.c.diuerſfſis.
¶ Non diſpẽſat epᷣs cõtra ius niſñ in caſibus ſibi ↄceſſis.vt
no. in. c. at ſi clerici.S, de adul.de iudi.⁊ in materia diſpẽſatio
nis que eſt exoꝛbitãs nõ debet argui de caſñbus ꝑmiſſis ad
nõ pemmiſſos etiam ſi ꝑmiſſi ſint maioꝛes.no.Jo.an.in regu
la que a iure cõmuni.de reg.iur.li.vi.no.abb.in.c.iohannes.
de cle. cõiug.iiij. colum. ðMMY
¶ bi diſpenſat᷑ cum aliquo circa pluralitatem eccłiarum
põt deſernire ꝑ aliũ in altera eaꝝ.no.in.c.nõ põt.li.vi.⁊ in,.c.

extirpãde.eo.txi.abb.in.c.qꝛ nõnulli.de cleri.nõ reſñ.

¶ Dilpenſare põt epᷣs cũ verbaliter depoſñito. vt plene per
abb.in.c.at ſ clerici.S.de adul.de iudi.in maioꝛibꝰ tamẽ cri⸗
minibus nõ poteſt dericũ reſtituere cum diſpẽſare nõ põt in
illis. Si vero depoſitio fuit actualis ⁊ allegat᷑ legitima cau
ſa.vt quia per falſos teſtes fuit depoñitꝰ ⁊ tũc põt eps cleri⸗
cum ad beneficium ſuum reſtituere.vt.c.epᷣs.xi.q.iij.no. abb.
in.c.ex tue.de clericis nõ reſi.in fi. ðèðB
¶ Diſpẽſatio ſuꝑ pluralitate beneſicioꝝ ſine legitima cau⸗
ſa nõ valet.qꝛ nõ inducit ꝑiculũ animaꝝ.nã ſᷣm beatũ berñ.
talis nõ eſt diſpẽſatio.ſed diſſipatio.no.Hoſti.in.c.qꝛ intan
tum.de pᷣben.⁊ Inno.i.c.cum ad monaſterium.de ſtatu mo⸗
nacho.qð ꝓbatur ex vi vocabuli.nã diſpẽſare eſt diuerſa pẽ
ſare.⁊ ſic ꝑſcrutari dʒ iuſta cã tollendi iura q ſi nõ ſubeſt dici
tur diſſipatio ⁊ iuriũ vulneratio.facit qð no.glo.in.c.duduʒ,
ij. de elec. no. abb.ĩ.c.quia in tantum.de pbben.
¶ Diſpẽſatio licet ſit ſtricti iunis ⁊ ſtrictiſſime ſit interpᷣtada
vtic.i.⁊.ij.de fil.pᷣſb y.li vi.nihilomin? tñ extẽdit᷑ ad nete a
L 1)

ria pſequẽda ſen depẽdentia er eo ſup quo? diſpelatuz. no:

glo. in. c. ſi quis in clero.i.qi.nã ex quo diſpenſat᷑ cũ aliqͥ ſuꝑ
pluralitate bñficioꝛum videtur diſpenſatum ſuꝑ reſdentia.
Item ſi diſpenſat᷑ cum minoꝛe vt poſſit habere eccłiam cura

tam videt᷑ diſpenſatũ vt nõ teneat᷑ ſe facere ꝓmoueri ad ſa⸗

cerdotium infra annum, ⁊ cirea bãc materiam vide Hoſti.in
c.cum in cũctis.de elec.
¶ Diſpẽſatus ſuꝑ duobus eccłijs habet optioneʒ interpo
latim vtriq; depuire vel alteri ꝑ vicarium.no.glo.in.c.nõ põt
de p̈ben. li. vi. nam ex quo diſpẽſatum eſt ſuper pꝛin cipali vi⸗

detur etiam diſpenſatum ſuper acceſſoꝛio.vt ibi latius not.

glo. ⁊ cõmendat abb.in.c.qꝛ in tãtum de pᷣben.
¶ Diſpẽſare põt epᷣs vt canonic pᷣbendatꝰ in vna eccleſia
ſit canonicus ſine pᷣbẽda in alia eccłia ſed nõ poteſt diſpẽſa⸗
re vt babeat duplicem pᷣbendam ex quo pᷣma pᷣbenda ſufficit
ſibi ſed reſpectu canonicatus poteſt. quia eſt vtile eccłie ha⸗
bere plures cõſiliarios.no.inno.in.c.fi.de deri.nõ reſi.⁊ abb.
in.c.relatum.de pꝛeben.ij.colum.

¶ Diſpẽſare põt epᷣs vt quis habeat in diuerſis eccłijs be⸗
neficia ſimplicia etiam reſidẽtiã reqͥrẽtia dũ tñ alterũ nõ ſuf⸗

ficiat ad ſuſtentatiõem clerici ⁊ in eadẽ eccłia poteſt diſpẽſa
re circa diffoꝛmia bñficia nõ circa cõfoꝛmia:vnde nõ põt di
ſpenſare vt quis babeat in eadẽ eccłia duos canonicatꝰ licʒ
poſſit vt ibi babeat dignitatem cum canonicatu cũ pᷣbenda
iuxta no.in.c.i.de cõſue.li.vi.qꝛ circa diffoꝛmia beneficia nõ
frangitur ius nec etiã tollit᷑ ſuffragiũ canonico in eadẽ eccle⸗
ſia.no.io.a n.in.c. litteris.de cõceſſ.pᷣben.limitat᷑ dictum. Jo.
an.ꝑ abb. in. c. cum iamdudum. de pᷣben. vt poſſit diſpenſare
eps in duabus p̈ben.ſ.quãdo vna per ſe nõ ſu fficit als pꝛo⸗
cedit.c.ſanctoꝛum.lxx.di. =DWVDU
¶ Si diſpenſat᷑ cũ aliquo vt poſſit habere duas dignitates
vel ꝑſonatꝰ intelligit᷑ vt habeat in diuerſis eccłijs nõ ĩ eadẽ
eccłia:nain cum materia diſpenſatiõis ſit odioſa debemꝰ ca
pere intellectũ minus iuri exoſum:vt in.c.i.⁊.ij.de fi.pᷣſby. li.
vi. ⁊ in.c.qð dilectio.de ↄſang.⁊ affi.fa.c.ſtatutũ.de elec.lib
vi. no. abb. in. c. de multa. de pᷣben. ij. colum.
¶ Diſpenſatio nõ dʒ fieri ꝓpter bonũ pꝛiuatuʒ.ĩmo ille qui
diſpenſat debet habere intuitum rõ nis boni vniuerſi ⁊ cau⸗
ſe pꝛopter quã diſpenſatur que quidem eſt triplex vtilitas ne
ceſſitas eccłie ⁊ euidens pᷣꝛo gatiua perſonaꝝ:vnde ſi diſpẽ⸗
ſator habet iſta pꝛe oculis nõ dicit᷑ facere cõtra bonũ publi⸗
cum nec pᷣferre bonũ puatũ ſed relaxate ſtatutũ generale pꝛo
pter bonũ publicũ.vt no.beatꝰ Tho.de aqui.ij.ij.q.lxxxvij,
arti.ix. hac ergo de cà merito diſpẽſatur in eccłia dei cũ perſo
na litterata eo qꝛ nõ ſolũ pꝛodeſt eccłie cui pᷣficitur ſed etiam
toti eccłie vniueiſali ⁊ cũ maximo laboꝛe ſtetit in exercitio ſci
entie merito debet compenſari laboꝛi:ſi autẽ fieret diſpenſa⸗
tio pꝛopter bonũ pꝛiuatũ nõ eẽt diſpẽſatio ſed diſſipatio cuʒ
diſpẽſatio ſit iuris cõmunis relaxatio facta cũ cãe cognitõe
ab eo qui habet ptãtem diſpenſandi.no:abb.in.c.de multa.
de p̈ben.iiij. colum.
¶ LQicet in duabus curatis beneficijs ſolus papa diſpenſat
in duobꝰ tamẽ ſimplicibꝰ vel in ſimplici ⁊ curato diſpenſare
poteſt epᷣs.ſed ſi beneficia ſunt in diuerſis dioceſibus vterq;
eps debet interuenire in diſpẽſatiõe.facit ad hoc in arg.c.cũ
illoꝝ.S.ſi vero clauſtrales.de ſen.excõ.⁊ qð no.in.c.paſtoꝛał
de puile.⁊ põt epᷣs etiã vltra duo bñficia diſpẽſare.no.abb.

Otra Anto.pꝰ gl.in.c.de multa.ð pᷣben.viij.coł.de hac mate⸗

ria diſpenſatiõis circa pluralitatẽ beneficioꝝ plene ꝑ Abb.
in.c. repetitione.⁊.c.extirpande.S.qui vero.ð pᷣben.⁊ circa di
ſpẽſationẽ pluriũ pᷣbendaꝝ ꝑ eũ in.c.cũ iamdudum.eo.ti.
¶ Js cñ quo diſpẽſatur circa pluralitatem beneficioꝝ eſt tu

tus quo ad deum ſi ex cã diſpẽſatio fiat puta ꝓpter neceſſita

tem vel vtilitatẽ eccłie cõem vlł ꝓpter euidẽtem pᷣrogatiuam
meritoꝝ ſi tñ ſine cã legitima ⁊ vera fiat diſpẽſatio nõ ẽ tutꝰ
q ad eccłiam militantẽ.no.pet.ð ancha.in repe.c.i.ð.cõſtitu
tiõibus.vt refert abb.in.c,.de multa.ð pᷣben.ix.cool.

¶ Diſpenſare põt epᷣs in duobꝰ curatis in caſu quãdo vna

eccłia parochialis eſt tantũ curata habitu ⁊ nõ actu vt quia
ołs parochiani ſũt moꝛtui vel receſſerunt de loco.nam talis
eccłia nõ includiturin diſpoſitõe.c.de multa.ð pᷣben. nam in
benalihus debent verba capi in potioꝛi ſignificato vt euite⸗
tur pena:cſtatutũ.ð elec li. vi. Item pꝛincipalis ratio ſtatuti

ceſat cum clericus nõ ſitimpotẽs ad ſerniendum vtriq; ideo
nõ inducit᷑ vacatio ipſo iure per receptionẽ ſecũdi.no.abb.i
c.de multa. ð pꝛeben.ĩ fi.vide glo.c.ſtatutum.õ.alle.⁊ in.c.li⸗
cet canon.eo.ti.li.vDi.
¶ Diſpenſare an põt papa vel ep̃s circa pluralitatem bñſi
cioꝝ.vide cõ cluſiões abb.in repetitiõe.S.qͥ vero.c.extirpãde
de pᷣben. vide.ð.bñficium.vᷣſi.nõ ſolum.cum ſe. SS

¶ Diſpẽſare nõ poteſt papa in caſibus qui no.ꝑ glo. in. c. p
poſuit.ð ↄceſ.pᷣben.⁊ vide Spe.in.ti.de legato in rubꝛica

diſp ẽfatiõe.S.nũc bꝛeuiter.vlt.colum.
¶ Diſpẽſare põt papa cuʒ biga mo vt ꝓmoueat᷑ ad ſacros
oꝛdines.ex cauſa tamẽ hoc facere tenet᷑ licet hoc ſit ↄtra apo
ſtolũ.xxxiiij. di. lectoꝛ.cõmuniter tenet᷑ ꝙ poteſt.in.c.ij.de bi
ga.no.abb.in.c.ꝓpoſuit.ð ↄceſ.pᷣben.iij.colum. P
¶ Diſpenſare licet poſſit papa ↄtra vniuerſalem ſtatũ eccle
ſie.vt in. c.nõ debet. ð cõſang.⁊ affi.nõ tamẽ boc põt ſi deco
loꝛatur ſtatus eccłie ex tali diſpẽſatiõe ſeu limitatiõe.ſic ĩtel⸗
ligit᷑ glo. c. ꝓpoſuit. de ↄcel.pᷣben.⁊.c.lr̃as.de reſti.ſpo. facit
i.q.vij.ſi illa.no.abb.in alle.c.ꝓpoſuit.iiij.colum.
¶ Diſpẽſare nõ poteſt papa in gradu inter aſcendẽtes ⁊ de
ſcendẽtes:põt tamẽ diſpẽſare in collateralibꝰ in linea ineq̃li
nõ aũt in linea equali:vtputa vt patruus poſſit ducere nep⸗

tem qui ſunt in ſecũdo gradu in linea inequali ſed cum filis

duoꝛũ fratrum poteſt diſpenſare qui ſunt in equali.ita no.in
clitteras.de reſti.ſpo.vbi vide rõneð.⁊ i.c. gaudemꝰ.ð diuoꝛ.
¶ Diſpẽſatio factq per papam vt quis poſtit ꝓmoueri ad

eccłiaſticas dignitates nõ extenditur ad epiſcopatũ. vide.j.

epiſcopatus.

Diſpoſitio
¶ Diſponẽtis menteʒ colligimus ex qualitate penſonarun:
nam in diſpoſitõe cuiuſcũqʒ ſcripture ſeu cuiuſq; diſpoſitiõis

tria ſunt attẽdenda.pꝑſona.iſ.loquẽs Tillius cui loquit᷑ ⁊ vis
locutiõis.nota abb.in.c,. ſolite, de maio,⁊ obe.i, colum. vide

S. argumétuim.
¶ Diſpoſitio generalis debet referri ad ſpecies nõ ꝓuiſas.
deilien cimus. ff.ð penis.no.ab.in.c.intimaſti,.de appellat.i.

BDinuniduum
WDiuiduũ quãdo cognoſcat᷑ ab indiuiduo.vide noæ ple⸗
ne per Bal.in. l. ij. C. de heredita. actiötbbus.

Hiuortium
¶ Diuoꝛtium cũ ſeꝑatur matrimoniũ ꝓpter impotentiaʒ qᷓ
ſoꝛma debet obſeruari.⁊ vide.j.mulier.?cvcc.
¶ Matrimoniũ ſi petitur ſeparari ꝓpter defectũ cõſenſus
que foꝛma debet ſeruari.vide.j.matrimonium.v᷑.vbi eſt. v. ſe.
X vide.j.ſcãdaltſu.
¶ An ſit ſeparãdũ matrimoniũ ꝓpter ſe
de.j.matrimonium nõ eſt ſeparandum.
¶ Separat᷑ matrimoniũ pꝛopter vitium ſodomie.vide.j.ma
trimoniũ ſicut ꝓpter.⁊.v.an ſi ꝓpter hereim.

ocũꝛor
¶ Docto: cũ ad apicẽ doctoratꝰ dignitat ꝓmouet᷑ dʒ apꝓ
bari ab oꝛdine ſeu collegio ⁊ pᷣciſe reqͥrit᷑ numerꝰ ſeptẽ docto
Iũ ad minus.C. de ꝓfeſſ.⁊.medi.l.magiſtros.li.x.⁊ ibi glo.t
Bar. ⁊.l.ſi qs.eo.ti.no.io.an.in cle.i.de cele.miſ.abb.ĩ c.non
poteſt. de re iudi.vlt. co0huMQunnm.
¶ Doctoꝝ copia vbi babet᷑ illius loci vbi ſunt debet ſtilus
ſeruari.vide.S. curia. 1
¶ Doctoꝛãdus eſt ꝓmouẽdus ſine examinatõe ſi ẽ litteratꝰ
bʒ eni teſtimomiũ totiꝰ populi.c,ð nullus.xxiij.di.⁊ ſic ſcolaris
bene peritus tranſit ſne eraminatõe vlł ſaltem modica p foꝛ⸗
b. in. c. cõ ſtitutꝰ.ij.de app)˖el.
¶ Doctoꝝ cõis opio ſi eſt euidẽter falſa vł põt ↄuinci aper
riſimis documentio vkroͤnibꝰ lcite iuder ſequit opionez üin
gularem ſpernẽdo cõem. no. Jo. an. in. c.l. de oſti. Ab.in. cii.
de ſpõſa.⁊ in.c.ſcientes.de cẽibus.
¶ Doctoꝛ ſemel a ppꝛobat? vł medicꝰ ſi poſtea reperiat᷑ in⸗
urilis ⁊ imꝑitus põt repꝛobari.idẽ de alio cuiuſcũq; ꝓfeſſio⸗
nis:vt.l.gramaticos. C,ð ꝓfeſ⁊? meqili x Ab. ijc. delllis de

uitiã mulieris, vi

— — — -·

gla

enſi
uipit⸗
ubed
lens
nadhe

ient
tſden
eſichh
po, kict

tes 19e
ineq̃i
le ep
nn iis
la noie
ödio,
oeni a
1 Hige.

Ootonun
Vſinois

e 1s

hmn ide

puits.
ini

ople

2

otentigi

oalus

ſeigt

eſn

93 P
Nidoch
digo
biR.

ebaths
ilnn
eſoales
unſn

aͤope
nitr

nitin
heſi
lis de

¶Inter cetera inſigni

delp ĩpu. ⁊i ci ð mgris ĩ f..? abic.cũ ſm aplm. ð pꝛeben.

¶ Doctoꝛes decretoꝝ etiã ſi ſint laici debẽt pᷣcedere docto⸗
res legũ. Itẽ doctoꝛ legũ pᷣcedit doctoꝛè artium medicine.
theologia tñ pꝛecedit oẽs alias ſcias qꝛ eiꝰ ſubiectũ ẽ deus:
doctoꝛ aũt vtriuſq; pꝛecedit doctoꝛẽ in vna facultate tm̃.de
quo vide qð pulchꝛe ac elegant no. Ab. in. . clerici. de iudi.
¶ octoꝛis cã ⁊ ſcolarium eſt pꝛiuilegiata ſicut cã dotis. vi
de·j.dotis cã ⁊ doctoꝛum.
¶ Doctoꝛ ſi certo tpe legit ðꝛ illuſtris ⁊ põt ei ſcribi. tali illu⸗
ſtri legũ pfeſſoꝛi.c᷑ no. Ban in ꝓbemio. ff. vete. v. col.
¶ Doctoꝛ nec miles nõ ðꝛ bĩe dignitatẽ. no. bar. in. l. er eo. ff
de mili. teſta. ipſe tñ bar. videt᷑ dicere ↄtrariũ ..l. fi. C. ð iudeis
vbi ↄcludit iudeũ nõ poſſe effici doctoꝛẽ cũ doctoꝛatꝰ ſit dig
nitas de ꝗᷓ in ꝓhemio. ff.v.l.ki. C. de no.co. fa. Doctoꝛ enĩ cuʒ
incipit legere dici᷑ babere dignitatẽ. Abb. in. c. quãto de ma
giſtris. ꝙ ſit dignitas.no. ab. in. c.i. de iudeüis.
¶ Doctoꝛes valde ſũt honoꝛãdi.vnde ipſoꝝ oꝛdo ðꝛ pꝛeci⸗
puus ⁊ multa alia puilegia cõſequũtur doctoꝛes ab imꝑato
ribus.de quibꝰ in.l.i.C. de ꝓfeſ.⁊ medi.li.x.
¶ Doctoꝛ ſi dedit cõ ſiliũ ꝑ erroꝛẽ ⁊ ꝑ imperitiã ſuã ⁊ ſecuta
ſit ſnĩa ꝑ illud ↄſiliũ tenet᷑ ad ſatiſfactionẽ illiꝰ ↄtra quẽ lata
eſt ſnia. vt.c.tua nos.de homi.⁊ in.l.illicitas.S.ſũt.ff.de offi.
pꝛeſi..l.idẽ iuris.S.i.ff.ad.l.aquił.⁊ in regula.nõ eſt ſine cul
pa.de reg.iur.li.vi.facit qð no.glo.in.ci.de cõ feſ.eo.li. Abb.
in alle.c.tua nos. „ .
¶ Doctoꝛ ẽ egregia ꝑſona.no.glo.in.l.ad ꝑſonas.ff.de iure

iuran. facit. l.medicos. C. de ꝓfeſ.⁊ medi.idem dicit gl. illa de

familia doctoꝛis que gaudet eodẽ pꝛiuilegio.no.doct.in.c.ſi
qui teſtium.de teſtibꝰ.
¶ ia qᷓ tradũt᷑ doctoꝛibꝰ etiaʒ cleriqᷓ dat
anulus ad pᷣfigurãdũ mr̃imoniũ ſpũale ↄtractũ inter eũ ⁊ ſci
entiã.vt cle.ij.de magi.⁊ qð ibi no,.vide.S.anulus.
¶ Doctoꝛatꝰ eſt dignitas.vt.c.quãto ð mgf̃is.no. Bar.ĩ.l.
i. de nouo codi.cõpo.⁊ in.l.fi.C. de iude.licet tũ vacillauerit ĩ

ſeio.ff. de mili.teſta. ⁊ dubitatio eſt qꝛ doctoꝛ nõ hʒ admini

ſtrationem. ⁊ ideo dimittit ſub dubio. Abb.i.c.clerici officia.
de vita ⁊ hone.cle.iiij.colum. D
¶ Siqͥs fuerit in doctoꝛẽ vł medicũ tanqᷓᷓ ſufficiẽs ꝓmotus
ſ tũ poſtea reperit᷑ inſufficiens dʒ repꝛobari ⁊ inſgnijs do⸗
etoꝛatꝰ pᷣuari.ꝓ hoctex.in.l.grãmaticos.C. de ꝓfeſ.⁊ medi.
li.x. ⁊ no.ff.de mune.⁊ ho.l.vt gradatim.S.repꝛobari.itẽ exa⸗
minatꝰ? ⁊ appꝛobatꝰ põt in examinatõe doctoꝛatꝰ repꝛoba⸗
ri cũ ex noua cã potuit ſe inutilẽ reddere vt ſi fuit interuallum

ma gnũ inter liceniiã ⁊ doctoꝛatũ ⁊ etiaʒ nõ dato interuallo

põt repꝛobariin examinatõ e publica. nã anteq; adipiſcatur
gradũ doctoꝛat? dʒ ter examinari.pᷣmo a doctoꝛibꝰ pñtanti
bus.vt in.l.nemini.C. de aduo.di.iudi.ſcdᷣo a doctoꝛibꝰ ĩ pꝛi
uato examine.tertio in publico.vt alł.l.magr̃os.C.de ꝓfeſ.⁊
me. ⁊ cle.ij. demgris. ⁊ ꝓbat᷑ ĩ.l.vnica.C. de athle. vbi dz re⸗
poꝛtare trinã victoꝛi in bello anteq;; ad militiã qs pꝓmouea
tur.⁊ ſic no. Bar.ĩ.d.l.vnica.⁊ archi.in.c.de qͥbuſdã.xxxviij.
di. ⁊ abb.in.c.cũ ſm apłm.de pᷣben.iiij.colum.

—

¶ Doctoꝛ plebei? ſi ẽ ſcientioꝛ pᷣfert doctoꝛi nobilimin?ꝰ do

cto.ſecꝰ ſi ſũt eqͥualẽtes.qꝛ tũc duo vĩcula potẽtioꝛa ſũt vno
no. Bal.in. l. nemini, C. de aduo.di.iudi, vt refert Barba. in
c.i.de dona. ƷMM .
¶ Perſone litterate equipant᷑ nobilibus ⁊ ſic dʒ eccłia ho⸗
norare ꝑſonas litteras nõ ſolũ vbo ſed etiã facto vt ſubue⸗
niendo eis pin guiꝰ de redditibꝰ eccłie pꝛe alijs minꝰ littera⸗
tis.vt colligit᷑ ex.c.ð multa.ð pᷣbẽ.in fi.⁊ hoc iõ qꝛ ſcia ꝓdeſt
nedũ babenti ſed etiã toti vniuerſali eccłie.nã oꝛbis ſine lr̃is
reginõ põt.vt in auc. habita.C.ne filiꝰ ꝓ patre.⁊ alibi dicit᷑:
ꝙ eccłia vniuerſalis valde ad ſui regimẽ indiget viris litte⸗
ratis.vt.c:cũ ex eo.de elec.li.vi.no.Ab.in alł.c.de multa.de
pᷣben.iij. coł.vide.j.religioſus de licẽtia.ꝑ ſcĩam nãq; iuris il⸗
luminat᷑ mũdus ⁊ ad obediendũ deo ⁊ miniſtris vita ſubie⸗
ctoꝝ infoꝛmat᷑.vt no.in.c.ſuꝑ ſpecula.de ma giſtris.⁊ in alle.
c.cũ ex eo.ab.in.c.licet no bis.de pᷣben.
¶ Hoctoꝛatus apicẽ pauciſſimi recte attingũt. Cp.? Bar.
in pma cõſtitutione.ff. veteris.S.i.

Holus

— 1*

Dolus nõ excuſat niſ ſit talis qui vimũ conſtantẽ et peri/

tum decepiſſet. no. ab.in.c, eum dilectus.qð met? cã. vide in⸗
fra metus ſicut.

¶ Bolus licet det cãm cõpꝛomiſſo nõ tamẽ per hoc cõpꝛo⸗
miſſum eſt nullũ ipo iure ſed cõpetit exceptio doli.vt not.ĩ.c.
cũ dilecti.de emp.⁊ ven.Ab.in.c.ij.de arbi. .
¶ Bolum adhibẽs in ꝓmiſſiõe dotis tenet᷑ in ſolidũ.videj.
dotem ſcienter. Z
¶ Dolo ſi qs ſit indactꝰ ad eligẽdũ ſepulturã alibi qᷓ; in ec⸗
cleſia parochiali nullũ cõmoduʒ dʒ habere doloſus ex B. vt
c.in noſtra.de ſepul.idem qñ religioſi cupiditate patrimonij
alicuiꝰ inducunt eũ ad religionẽ.nã licet teneat ingreſſus pᷣ⸗
uant᷑ tamẽ patrimonio illiꝰ.vt.c. cõſtituit.xx.q.iij.⁊ ab.in alł.
c.in no ſtra.iiij.coł. —
¶ Dolus ⁊ fraus ſũt diuerſa.vt no.glo.in.l.iuriſgẽtiũ.S.ſed

ſi fraudãadi.ff. de pac.licet Barba.ibi aliud teneat. glo.tñ.⁊
ab.ĩ. c. ex tenoꝛe.de reſcrip.no.ꝙ dolꝰ põt eẽ ſine fraude ſʒ nõ

fraus ſine dolo.vñ fraus ẽ dolus adhibit? ad cõmodũ ꝓpꝛi
um ⁊ ad deceptionem alteriꝰ.facit.l.fraudis.ff. de reg.iur.
¶ Dolꝰ? im punitꝰ reman ere nõ dʒ ne malicia ſua ſit doloſo

lucroſa. ff. ð dolo.l.i.in pꝛin.⁊.l.ne ex dolo.nec eſt equũ quẽqᷓ;

dolũ releuare.ff. ꝓ ſocio.l. veꝝ.S.tempꝰ.⁊.ff.de reg.iur.l.non

fraudat᷑.⁊ ex eo ꝙ doloſus delinquit nõ debet eſſe melioꝛis

cõditiõ is.c.audiuimꝰ.⁊ ibi gl.de colluñ»ñſde.
¶ Si qs d olo cã lucri ↄſiliũ adbibeat fraudulentũ obligat᷑

ff. de re. iufj.oſilij.⁊ ẽ expᷣſſum ĩ.c.ſane.de renũ.⁊ no.in.c.ne⸗

mo ex ↄſilio. de reg.iur.li.vi.decepto nãq; ꝓmiſſiõibꝰ ſubue
nit᷑. vt. c. ſuꝑ b.de renun.deceptis enĩ ⁊ nõ decipientibꝰ iura
ſubueniũt. ff. ad velle.l.ij.S.i.⁊ ĩ cãu in qͥ deficit actõ decepto
officiũ iudicis ẽ imploꝛãdũ de offi.iudi.c.iudiq officiũ.ff.de
mino.il.in cãe.de pacij.c.cum pᷣdeʒ.⁊ gl.no.ĩ alle.c ſane.
¶ Dolus an equiparet᷑ cum culpa.vide.S. cualp..
¶ Dolꝰ dans cãm ↄtractui bone fidei licet annullat Zctum

ex defectu ↄſenſus ipᷣo iure.no. Jo.an,poſt gl.in.c.cũ dilecti

de emp.⁊ ven.⁊ gl.in.l.ij. C.de reſcin.ven.⁊ barĩ.l.eleganter

ff. de dolo. ſecꝰ ſi dolꝰ dedit cãm ↄtractui ſtricti iuris qꝛ iudi⸗

cat᷑ ſtricte.de hac dr̃ia ↄᷣctuũ.við gl.no.ĩ.c.cũ dilecti.iij.coł.

¶ Qicet cõtractus rõne doli ſit nullus põttñ deceptꝰſi vult

ſtare illi ↄtractui:nec dolꝰ ꝓſit doloſo.nã nullitas cauſat᷑ in
fauoꝛem dolum paſſi cuiiura ſubueniũt nõ decipientis. in.c,
cũ vniuerſoꝝ.ð re.ꝑmu.⁊ hoc veꝝ niſi ↄtractꝰ ſit a lege ꝓbi⸗

bitꝰ. vt no. glo.in.l.a diuo.⁊ ab.in. c.cñ dilectiide emp.⁊ ven.

liij.col. s
¶ Si pꝓpter delictũ ꝑ aliquẽ cõmiſſũ bona del inquẽtis de⸗
bent ad certã ꝑſonã ꝑuenire ſi illa perſona doloſe pꝛocurauit
delictũ cõmitti nõ debet cõſequi bona.ar.in.c.poſtulaſti.de
ↄceſ.pᷣben.idẽ ſi ex ſtatuto põt occidi impune bãnitꝰ.nã dolo
ſe ꝓcurãs bãnũ alteriꝰ cũ ipſũ poſſit occidere nõ gaudebit
puilegio impunitatis:⁊ idẽ in ſiłibꝰ q̃ſtiõibꝰ ꝑ illũ tex,. vt ibi
no. ab.ij. coł.vide.S.collatio.vᷣ.ex negligentia,

Dominium
¶ Dominio rei ſue põt qͥs puari ꝓpter vtilitatẽ publicam.
no. in. c.q̃ in eccłiaꝝ.de cõſti. Gar.in.l. fi. C. ſi cõtra ius vłvti.
¶ Dominiũ rei ſine traditiõe poſſeſſiõis acqrit᷑ eccłie pꝛop
ter inſigne eiꝰ pᷣuile giũ.l.fi. Cde ſacroſan.eccł.⁊.l.traditioni
bus.C.de pac.⁊.l.quotiẽs.C.de rei ven. Inno,⁊ abb.in.c.ex
litteris.de cõſue.ſuꝑ.ij.glo. S
¶ Dominiũ an ⁊ qñ acqrat᷑ ex ſolo titło.við ibi ꝑ ab.vl.coł
¶ Dominiũ an denotet genitiuꝰ.vide.j. genitiuuus.
¶ Dis olim bodie pᷣſumit᷑ dñs ⁊ ſic pᷣũptione iuris ſufficit
ↄcludere ꝓbatiõem.no.inno.in.c.nouit.de iudi.ppe finẽ:de⸗
ſertio nanq; animi nõ pᷣſumit᷑ niſi pbet᷑ maxime qꝛnõ pᷣſumi
tur ꝙ qs de facili rem ſu iactet.lcũ de indebito.ff. de ꝓbat.
negãs tñ ſe dñm vl poſſeſſoꝛẽ pᷣſumitur nõ dñs:vt.l.ſi qs.S.
differentia. ff. de acqui.poſ.idẽ in beneficialibꝰ qͥ ad pᷣiudici⸗
um negantis ſed nõ ſuperioꝛis.no.ab.in.c.cũ ad ſedem.dere
ſti. ſpo. xij. cool. L
¶ Dominiũ an ꝓbat᷑ ꝑ poſſeſſionẽ diuturnã ⁊ ꝑ famã.vide
j.poſſeſſoꝛ nõ pᷣſumit᷑ dominꝰ ⁊ an ꝓbat᷑ ꝑ indicia. vide doc.
ſignanter Bal. in. l. indicia. C. de rei vendi.
¶ Diñs rei nõ pᷣſumit᷑ poſſidere nec obtinebit in poſſeſſoꝛio
niſi ꝓbet poſſeſſionẽ 2 deſectlons vt ocly abac cſ ad ſeds
Fiij

dereſtt ſpo. Tin. colim i ce.tl.l. col. vide.j.poſſeſſoꝛ nõ pꝛeſu

mitur dominus.

¶ ODñium ẽ difficile ꝓb are. vt. c. ſepe. de eſti. ſpo, 2 modos

ꝓbandi dñium:vide in.l.cũ res.C.ð ꝓba.⁊ ꝑ gl.⁊ Cy. ⁊ bar.
in.l.rẽ q̃ nobis.ff. de acqͥ poſ.⁊ in Spec.ti.de actio.ſeu petiti⸗
onibꝰ. S.ſequit᷑.v.ſententia.⁊.vᷣ.ſi autem velis.

¶ Dominus nõ poteſt cõponere in pꝛeiudiciũ ſubditoꝛum

vide.S.compoſitio.
¶ Dominiũ ꝓbat᷑ ſi quis ꝓbat ſe ꝑcepiſſe fructus tãto tꝑe
ꝙ ſufficit ad pᷣſcriptionẽ.vt.c.cũ ↄtingat de deci.⁊ ibi Abb.
in pꝛin.⁊ facit qð no.⁊ le.in.c.cum cã.ð cã poſ, ⁊ ꝓpꝛie.⁊ qð
no. Bar.in.l.ad locationem.C.locatii.
¶ Dominium an ex pluribꝰ cauſis põt queri.vide.j.poſſeſ/⸗
ſio poteſt ex pluribus. L
¶Dominiũ ſiue canonica inſtitutio nõ ꝓbat᷑ ꝑ diuturnam
poſſeſ.ſine titulo.vide.j /ꝓbatio.v.licet quis pꝛobet.
¶Dominiũ reꝝ eccłiaſticaꝝ eſt pen es deũ.no.inno.in.c.cuʒ
ſuꝑ.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ eſt tex.in.c.cũ ex eo.de elec.li.vi.ho⸗
mines enĩ offerentes bona ſua eccłie babẽt reſpectũ ad deũ:
vt.c.nulli liceat.xij.q.ij.⁊.c.res eccłie.xij.q.i.hoc ↄcludit ab.
in. c.cum eſſes.de teſta.v.coł.
¶ Dominium fideicõmiſſi vniuerſalis an tranſit ſine tradi⸗
tione.vide.j.fideicõmiſſum.

¶ Dñium tranſſert᷑ titulo ↄſtituti:vtputa ſi venditoꝛ conſti

tuit ſe noĩe emptoꝛis poſſidere.vt.l.q̃dã mulier.ff.de rei ven.
⁊.l.certe.ff.de acqͥ.poſ.ↄmẽdat ab.in.ũ.fi.de pᷣcarijs.ij.col.

DHomicilium

¶ Domiciliũ babẽtes in ciuitate dicunt᷑ de p p ło illiꝰciuita
tis licet ſint diuerſaꝝ linguaꝝ ſeu foꝛte alibi nati.vt.c.qm̃.ð
offi.oꝛdi.⁊ in auẽ.de q̃ſto.ĩ pꝛin.⁊.l.puinciales.ff.de vᷣb.ſig.
⁊ ſic no.qꝙ ceſſante cauſa legitima non poſſũt ciues expellere

babentes domicilium in ciuitate,no, abba. ſm Bal. in all.c.

qm̃.circa pꝛin.
¶ Donmiciliũ dicit᷑ hr̃e ſcolaris in ſtudio poſt moꝛã.x.anno⸗
rũ.C.de incolis.i,ij.li.xi. Inno.in.c.qð clericis.de fo.compe.
itẽ ſcolaris ⁊ mercatoꝛ vbi cõtinue degit ⁊ cõmoꝛat᷑ põt ↄue
niri etiã de alibi geſtis.no. Bar.in.l.ij. C.vbi ſena.vł cla.idẽ
Inno.in.c.ex ꝑte.b.de fo.cõpe.⁊ tex.optimus.in.l.qͥſqͥs.C.ſi
cer.pe.Ab.in.c.qð clericis.ð.alł.
¶ Domicilia plura hʒ clericꝰ habẽs plura bñficia reſidẽtiã
reqͥrentia:qꝛ in qlibet bñficioꝝ bʒ domiciliũ:no.glo.in.c.pꝛi
uatus.lxxi.di.⁊.c.qꝛ intantũ.de pᷣben.qð limita t abb.late in
c.poſtulaſti.de fo.ↄpe.qñ clericꝰ eq̃liter reſidet in vtroq; bũſfi⸗
cio.ar.l.aſſũptio.S.viris pꝛudẽtibꝰ.ff.ad munici.ſʒ ſi ſᷣuit alte
riꝑ ſe ⁊ alteri ꝑ vicariũ tũc videt᷑ br̃e domiciliũ vbi reñſdʒ tm̃
⁊ nõ in alio qꝛ reſidẽtia ẽ illa q̃ facit ſoꝛtiri domiciliuʒ ſeu ne⸗
ceſſitas reſidẽdi:vt ſentit inno.in.c.ex oꝛe.de pᷣui.⁊ ab.vbi.o.
⁊ipᷣe notabilit᷑ in.c.qꝛ intantũ.de pᷣben.circa fi.

¶ Bomiciliñ babet clericꝰ vbi habet bñficiũ reſidentiã req̃ʒ

rens.vt.c.poſtulaſti.de fo.cõpe.no.in.c.ex oꝛe de pꝛiuił.item
rõne oꝛiginis.vt.c.cũ nullus.de temp.oꝛdi.li.vi.itẽvbi habet
patrimoniũ ſuũ ſeu maioꝛem ꝑtem:vt ibi no.⁊ ĩ.l.ij.vbi ſena.
vł cla.item vbi fuit oꝛdinatꝰ:no.glo.in.l.heres abſens.de iu
di.ſentit inno.in alł.c.ex oꝛe.item vbi habet larem ſeu habita
tionẽ per decenniũ licet habeat beneficiũ alibi.no.ab.in alł.
c.poſtulaſti.de fo.cõpe.
¶ Domiciliũ habet abbas ſeu religioſus in clauſtro. vide
v. abbas ſeu religioſus.
¶ Domiciliũ licet nõↄtrabit᷑ ex aſſiduo ↄuerſari põt tñ ibi
ↄueniri qꝛ ↄtrabit ibi quaſi domiciliũ.vt no.in.c.qð clerici.
de fo. cõpe. niſi eq̃liter ſe collocet ĩ diuerſis locis. vt.il.aſſum⸗
ptio.ff. ad munici.ſʒ ſi nõ eq̃liter ſe collocet qũqʒ tñ ↄuerſãdo
videt᷑ h̃e animũ redeũdi ⁊ abeñdi.ar.in.c.bis q.de ſepult.li.
vi.ð q vide late abb.in.c.ex ꝑte.ð fo.cõpe.iij.coł. .
¶ Subiect? rõne oꝛiginis licet tr ſferat domiciliũ alibi nõ
p bᷣ eximit᷑ a iuriſdictiõe tꝑalis dñi nec q ad tꝑalia nec q ad

ſpũalia:de ſpũalibꝰ eſt tex.in.c.iij.de tem.oꝛ.idẽ ſi reperiatur

qs in loco oꝛiginis qͥ ad ius ↄueniendi.vt no. Bar.i.l.aſſũ⸗
ptio.ff. ad municipales. remanet etiã ſubiectꝰ quo ad onera
pſonalia:vnde tenet᷑ ſubire officinʒ ad qð eligit᷑ ⁊ licet alibi
babitet cũ incola ſit aſtrictꝰ tam in muneribꝰ q; in bonoꝛibꝰ
tai in loco domicilij qᷓ in loco oꝛiginis.vt nota, Bal in. d.l.

ab inteſ. vide. .ſimulatio.

—

aſſumptio.⁊ idem in pꝛelatis ſeu cleriq vel monacbis. vtno
ta. ab. in. c.fi.de paroch. —
FYiliꝰ ↄſeqͥ tur ciuilitatẽ ex oꝛigĩe patris licet ipſe alibi na⸗
tus ſit:vt.l.aſſumptio.s.filius ad muni.niſi ſit baſtardus ſeu
vulgo q̃ſtꝰ qui ſequit᷑ matrẽ ⁊ nõ patrẽ.vt.l.cum nuꝑ. ff. de
ſta. bo. ⁊ ab.in.c.fi.de paroch.

¶ Zunc videt᷑ ciuis mutare domiciliũ ſuũ cum vendit omia

bona ſua ⁊ in alio loco emit poſſeſſiões.tũc illico videt᷑ pᷣmũ
domiciliũ deſeruiſſe ⁊ ſcðᷣʒ ↄſtituiſſe.no. Bar.in.l.aſſumptio
§. filius. ff. ad muni.idem ſentit inno.in.c.ex tranſmiſſa. de re⸗
nunc.idẽ cum cõſtat de animo mutantis domiciliũ.vt.l.ſi qͥs
inſtructus.ad muni.idẽ quãdo ꝑ decẽniũ babitat nã animus
depᷣhenditur ex cõiecturis. vt.c.ij.de fenun.li.vi ⁊ l.doluʒ. C.
de dolo. no. abb. in. c.fi. de parochi.

Dominus

Dominꝰ? nõ põt cõponere in pᷣiudicium ſubditoꝛum.við
.(õ poſitio.

¶Dominus ſicut ⁊ vaſalli poſſũt cõueniri ſuper iure ſubie

ctiõis.vide.j.reus.v.cõueniri poſſunt. L
¶ Si ſũt duo dũñi alicuiꝰ caſtri vł ciuitatis ꝓ indiuiſo ⁊ nõ
ↄueniũt in illiꝰ diſpoſitõe dʒ haberi recurſus ad ſuꝑioꝛeʒ vt
ꝓuideat:no.gl.in.c licet.xvi.q.iij.ab.in.c.fi.de iudi.in pꝛin.
¶ Bominus poteſt repetere ſubditum ſuum ab alio deten⸗
tum. vide.j.repetitio. .
¶ Düs an põt agere ꝓ iniuria vł furto facto Z ſubdituʒz vel
colonũ ⁊ an põt intentare aliã actionẽ ſibi ↄpetẽtẽ.not.gl.in
auctoꝛitate.de pꝛiui.li.vi.⁊ inno.in.c.dilectis.ð ap.⁊ archi.
ij. q.i.in pmis.⁊.c.licet.ð ꝓba.⁊ dñi de rota ↄclu.lxxx.
V¶ Bominus rei petite an ⁊ quãdo debeat in iudicio nomĩa
ri.vide.s.citatus ſeu cõuentus.
¶ Diñs tenet᷑ ex facto familie qñ familia delinq̃t in illo offi
ldo ſeu miniſterio in ꝗẽ pᷣpoſitꝰ dñs ⁊ ipſe i illo miniſterio vti
tur familie ope.ẽ eni tũc qd imputet᷑ dño ſi nõ elegit ſeu pꝛo⸗
poſuit honeſtã famili.vt.·.ij..familie.ff. de ub. vt ĩ nauta
tenet᷑ ex maleficio familie ſue.vt.l.vnica.ff. furti ad.nau.te⸗
net tñ dñs ciuilit᷑ non criminalit.vt.l.ne qͥ.ff de incen. mi.
nau.vbi hoc no.bar.in.l.ſñ poſt.C. de aſſel.liberat᷑ tñ dominꝰ
exbibẽdo malefactoꝛes.vt alle.S.familie.⁊.l.ſi poſt. ⁊.l.ſi cuʒ
exhibuiſſe.ff.de publi.⁊ hoc verũ cũ dñs exercet officiũ pub⸗
licũ ſecus ſi pꝛiuatũ.vt qꝛ regebat hoſpiciũ tunc non ſufficit
exbibere malefactoꝛem ſed eſt in optione dãnũ paſſi an agat
ↄtra famulos an ↄtra dominũ vel boſpitantẽ. vt alleg.l.vni
ca.ff.furti ad.nau.⁊ bar.in alle.S.familie.Abb.in.c.i.de reſti,
ſpo.vide.j.hoſpiciũ.
¶ Diũs agri ſeu territoꝛij tenet᷑ de robaria ibi facta ſi fuit ſci
ens ⁊ potuit ꝓhibere ⁊ nõ ꝓbibuit.nõ enĩ debuit pati vtma
leficiũ cõ mitteret᷑ in territoꝛio.in.l.i.S.is aũt.ff.ñ fa.fur. fe.di.
7 idẽ de villa ſeu caſtro ſi potuit ꝓbibere ⁊ nõ ꝓhibuit male
ficiñ.ſed de hoc vltimo ſentit aliter glo.in auẽ. vt nulli iudis.
qm̃ vero.colla.ix.pꝛimũ tenet bar.in.l.nequit.ff. de incen.rui.
nau.tenet᷑ tamen pᷣdictꝰ dominꝰ ciuiliter nõ criminalłr ⁊ ville
ſeu ca ſtro poterit imponi collecta:vt ibi no.bar.⁊ de mõ im⸗
ponendicollectã vide ipſũ ĩ.l,tertia.ff. de re iudi.Anto,.⁊ ab.
in. c. i.de reſti. ſpo.
¶ Dominus olim pꝛeſumit᷑ hodie dominus.vide S. domi⸗
nium.v.dominus olim.
¶ Bominus nõ pꝛeſumit᷑ poſſidere ſed opoꝛtet ꝙ ꝓbet poſ
ſeſſionem adepta ſuiſſe.facit.l.traditionibꝰ.C. de pꝛoba.⁊.c.

olim.iij. de reſti.ſpo.Anto.⁊ abb.in.c.cũ ad ſedeʒ.e.ti.xij. col.

vide ð.poſſeſſoꝛ nõ pꝛeſumit᷑ dominus.

Donatio

¶ Donatio gratioſa quãdo pᷣſumat᷑.vide.j.gratia.
¶ Donatio nõ pᷣſumit᷑ ſi dico alicui:tolle hãc pecuniã ſg pꝛe
ſumit᷑ potius mutuũ vł depoſitũ qꝛ nemo pᷣſumit᷑ ſuũ iacta⸗
re. vt. c. ſuꝑ B. de renun. ⁊.l.cum de indebito.ff. de pba.Ab.in
c.in cauſis.de elec.x. cok. èM
¶ Donatio actſõis alicui facta ꝓprer ſeruitia ſeu merita eti
am ſi in ea nõ expᷣmat᷑ titulꝰ ↄtractꝰ valet ⁊ nõ pᷣſumit᷑ ſimu⸗
lata nec eſt opus vt ꝓbet᷑ cã cãe.arg.in.l.i. C. de fal. cã adiec.
⁊ſac.l.cñ quis..codicillis.ff de le iij ⁊ qð noii c ſijde ſucceſ.

— —

*

to

bin
1s ſl
ffde

ohie
kzri
nptio
tlſis
Minns
,

um. vi
meſubie

iotns
oez
1pein.

iz vel
in
1Achi⸗

Nois

loff
miorii
ſupee⸗
Koute
Nl
u,
nin⸗
ſici;
pube
uſicſt
gad
GA
deneſt

ſnntſd
inns
nkd
t nae
lich
Nen
e
enöͤn
rot

donmi⸗
det e⸗

ber14
nicc

iſe
An
nn

ldiet.
t.

¶ Honatio ſen ceſſio actiõis que fit a laico clerico an vale⸗
at. vide S. ceſſio actiõis facta a laooo.
¶ Honari an põt eccłia pleno iure per papam vel aliũ pla⸗
tum. vide ab. in.c. cũ inter. de re iudi iij.o.
¶ Honatoꝛ põt in donatiõe quã facit ecclie ↄditiõʒ ſeu mo

dũ apponere etiã ↄtractꝰ reſolutiui:ad B.c.cũ dilecti.ð dona

ti. res ergo ſemel facta eccleſie põt ab ea auocari mõ nõ pſᷣua⸗

to vel ꝑ exiſtentiã ↄditiõis reſolutiue qð veꝝ ſi mod?ꝰ fuit fi⸗
nalis cã ↄtractꝰ. vt.l.i. C. de dona. qᷓ ſub mõ.ſj ſi modꝰ nõ eſt
finalis cã ↄtractꝰ tũc nõ agit᷑ ad reuocationẽ ſed obſeruanti⸗
am modi.⁊ ſic dz intelligi tex. ea ↄditõe.C. de rei ven. in dõa
tionetñ facta ecclie pſumit᷑ mo? nõ ſit c finalis otractꝰ.
vt e tex. no. in. c. veꝝ. de ↄditiõi.appo.⁊ ſic nõ põt agi ad re⸗
nocationẽ ſed ſolũ ad implementuʒ niſi ſit dictũ ꝙ poſſit re⸗
nuocari eſt cõduſio abb.in.c.verũ. ⁊ vide plene per eñ in. c. ve⸗
rum.de ſo. cõpe.viij. colum. vbi vide an modo vel cõditione
nõ ſeruata in traditiõe eccłie poſſit donans vel etiã tradens

Pꝓpꝛia auctoꝛitate manum apponere.

Honare ſeu cedere põt pater filijs bereditatẽ retentis ſibi
aliqͥbꝰ bonis.gl.⁊ ab.in.c.trãſmiſſe.q fi.ſint legi.⁊ ibi abb.
¶ Eogit᷑ mulier ex officio iudicis donationẽ a viro ſibi pꝛo
pter nup. p ↄſeruatiõe illiciti matrimonij factã relaxare ſi ta⸗
lis donatio pᷣſtat impedimentũ diſſolutiõi talis matrimo nij
F& caſus.c.⁊ ſi neceſſe.de dona.inter vi.⁊ vxo.ſᷣm.abb.
¶ Donatio inter ↄiuges phibet᷑.vt.gfi.ð donat. inter vi.et
vx. qdᷣ ẽ veꝝ qñ eſt pura ⁊ facta nulla fõne cogente ſed ſola li
beralitas ẽ cã donatiõis: vt.l.i.ff. de dona. ⁊.l.donari.ff. de re
iudi. donatio tñ remuneratiua nõ ꝓhibet᷑. vt. l. qð aũt. 5. fi. ff.
de dona inter vi. ⁊ vxo. iõ bar.in.l,jſi volũtatem. Cde dotis.
pꝓmiſ.inquit ꝙ ſi nobilis nubit plebeio põt ſibi ↄſtituere do/
tem animo donandi: ⁊ talis donatio ẽ remuneratiua ꝓpter
nobilitatem cõpenſandã cũ dote.no.abb.in.c,.fi.de dona. in
ter virũ ⁊ vxoꝛem.⁊ in.c.i.de adul.in fi. .
¶ Honatio facta in nuptijs ꝑ cõſanguineos cõiugum qᷓ di
cit᷑ redona vel ſtrenas. intelligit᷑ data gra mulieris iõ efficit
ſua iuxta doctrinã. Bar. ⁊ Bal. in fili in.l. fi płes.S.ĩ arroga⸗

to. ff. vul. ⁊ pupil. ſubſti. vbi aliter determinat bart.ſ. fcꝗ

donatio a cõſan guineis viri intelligit᷑ eſſe facta cõtemplati/

one viri vl ecõtra.?.vc.
¶ Donata ecclie vident᷑ collata ꝓ remedio aĩe. v lð.j.legata
¶ BDonatio ſi fiat H mõ dono tibi talẽ inſulã qᷓ cõpꝛehendit᷑

inter vias publicas a parte meridiei in ꝗᷓ fũt.x.iugera ſi ſunt
alia duo vłtria iugera intelligunt᷑ donata. p.lſi fundum ſub
oditione S.ſi libertꝰ.ij. ff. dele.i.⁊.l.cñ pater ꝗ filio. ff. de le.ij.
qꝛ cũ donatoꝛ deſignat certũ coꝛpꝰ determinatum adiectio
menſure licet falſa reperiat᷑ falſa demõſtratio nec viciat nec
minuit illuò cui addit᷑vt.ff. de le.i.l.ſi ſeruꝰ legatꝰ.de cõ di.et
demõ. l. demõſtratio. ⁊. C. ð falſa cã adiec.l.i. ⁊ ẽ tex.ff. de act.
emp. ? ven.l.ſi venditoꝛ. in pn. :.l.pe. .vl. Oldra. ſuo ↄſilio.
cxcvij.⁊ ↄſilio.ccxxrij.vide.j.benedictio.ſi venditoꝛ fundi.
2 vide foꝛo legũ.l:.iiij.ti.delas mandas.
¶ Donari an põt cõcubine.vide.j.cõcubina.
¶ Bonatio quã de aliqua eccłia facit laicꝰ mõaſteriovl alij
loco religioſo valet diſpenſatiue in caſu quo laic talẽ eccle
ſiã de facto tenebat ⁊ eratita potẽs ꝙ alias ab eiꝰ manibus
eripi nõ poterat:als aũt laicꝰ ↄferrenõ põt ecclłiaʒ quãtum
cũq; ↄſenſus epᷣi interueniat qꝛ nemo dat qð nõ hʒ ⁊ iſte ẽ in
tellectus, c, cura,. de iure patro. ⁊ ibi no. ab.circa pꝛin.

¶ Donatoꝛ cũ poſſet donatiõeʒ reuocare in caſibꝰ h otẽtis

eſt notãdũ circa pꝛimũ caſũ ꝙ nõ ſolũ ſi per manꝰ pꝛopꝛias
ſed etiã ſi ꝑ alias manꝰ hoc facit poterit reuocari donatio vt

ſingulariterno. Jw.an. in alk.cfi dona. ?7 in. c. ſicut dignuʒ
de homici. ⁊ idẽ ſecũdũ eũ fi quis impie intulit pedẽ ſeu digi⸗

tuim. ar. glo. in. l. tale pactũ.S. fi. ff. de pac.limita iſtũ pꝛimum
caſũ niſi cã iſtius iniectionis fuiſſet ipe donatoꝛ ⁊ donatariꝰ
ſe defendẽdo manꝰ intuliſſet in donatoꝛẽ.vt ibi no. Jo.an.⁊
no. Bal. in. l. reos.S. cũ in talibꝰ.ff. de his qͥ. vt indig.idẽ ſi iu⸗
ſticia mediante donatariꝰ mandaſſet occidere donatoꝛeʒ.qꝛ
rõne officij neceſſitatis id facit. vt.c.nõ ẽ crudelis.xxiij.q.v.ſe
cus fi fuiſſet aduocatꝰ cñ ſit officiũ volũtariũ.vt.l.poſt le ga⸗
tum.S.aduocatũ.ff de his qui.vt indig. Iteʒ limita niſ igno
ranter percuſſiſſet donatoꝛem,. ar.lſi quis ignozas ff. de iure
iur. ⁊.c.ſi vero/ð ſen ex.c,,..

¶ Eirea ſecſdũ caſũ de donatoꝛe qui atroces iniurias intu⸗/
ſit qð intelligit᷑ de iniuria verbali.vt. S. ðꝛ.atrox enim ðꝛ iniu

ria reſpectu perſone loci ⁊ tꝑis ⁊ facti.inſti.de iniur. S. atrox.
idem ſi fugauerit donatoꝛem vel captum coiuerit.vt.c.nuper

de ſen. excõ.

¶ Tertiꝰ caſus ſi graue dãnũ in rebꝰ inferat donatoꝛis ſta⸗
bitur arbitrio iudicantis. facit q no. glo.in.c.ſedes. ð reſcp.
¶ De quarto ⁊ quinto caſibꝰ ſupꝛadictũ ẽ in ſerto cãu in qͥ
tangit᷑ de alimento no. ꝙ ſi donatoꝛ egeat ⁊ donatanio non
pᷣſtant᷑ ei alimeta poterit reuocare donationẽ.qꝛ videt᷑ ingra
tus.per.l.necare.ff.de li.ag.quia maioꝛ offenſio eſt denegare
alimenta pauperi vt ibi q; inferte graue d amnũ in rebꝰ. arg.
in.l. ſancimꝰ. C. de ſacroſan. eccł. ⁊ boc etiam intellige ſi dona
tio ſit remuneratoꝛia.nã licet ſit irreuocabilis ingratitudo fa⸗
cit eam reuocabilem.vt.l.fi.C. de reuo.do.

¶ Itẽ nota ꝙ nõ tenet pactũ de nõ reuocãdo donatiõeʒz p⸗

pter in gratitudinẽ etiã ſi iuramentũ interueniat.no.ſpe.ti de
dona. §. i. v. qd ſi pactũ.qð intellige de iuramento de ingrati
tudine futura qð nõ firmat tale pactũ ſi in gratitudo reſultat
ex delicto:⁊ qꝛ tale iuramentũ patit᷑ vitiũ foꝛmale.vt notat
HBal.in. c.l.ð iureiu.⁊ ſic ↄcludit Barb.i all.c.fi.ð do.ix.col.
¶ Itemno. ꝙ licet donatoꝛ nõ poſſit agere cõtra heredẽ do
natarij ingrati ad reuocãdũ donatiõeʒ. vt no.glo.in all.c. fi.
de dona. poterit tamẽ excipere cõtra eũ ſi adpuc res erat pe⸗
nes donatoꝛẽ. vt.l.fi. C. de adul. no. Bal.i.l.fi. C.de reuo. do.
Itẽ nota ꝙ; dicta reuocatio etiã hʒ locũ in bñficiato ingrato
eccłie in qua ẽ beneficiatꝰ ⁊ etia collatoꝛ bñficij.vt tenet bar
ba.in all.c.fi.nõ tñ poterit reuocare ſi donatio fuit facta pᷣce
dente obligatiõe naturali ad antidota.vt.l. ſed ſi lege..ↄſu⸗
luit. eo,i. Item habet locũ reuocatio ſi ſit ingratꝰ in ꝑiculuʒ
honoꝛis ſeu fame donatoꝛis qꝛ maioꝛ ẽ honoꝛ ꝑſone qᷓ ſint
bona.facit qð no.gl.in.l,.eadem.ff.ex qui.cau.manu.⁊.l.vt vi
ff. de iuſti. ⁊ iure. J
¶ Itẽ nota ꝙ etiã reuocat᷑ donatio ex pᷣſumpta volũtate do
natoris ſcʒ ꝑ natiuitatẽ filioꝝ ſuꝑuenientiũ ⁊ reuo cat᷑ etiam
qꝛ inofficioſe facta reſp ectu filioꝝ tꝑe donationis vt qꝛ effu⸗
dit patrimoniũ nibil vel parũ relinquẽdo filijs. de qᷓ við io.
an. bic ⁊ barin.l. titia.S. imꝑatoꝛ. de le.ij. ⁊ abb.in albk.c. fi. itez
ↄcludit Bar.ibi poſt multa.ꝙ ſi quis dõauit bona ſua eccle

ſie vel monaſterio vel alij pio loco ꝙ poſtea filij natiuitate re

uocat᷑ in totũ donatio qꝛ carioꝛ eſt filiꝰ qᷓ; pia cã ergo ex pꝛe⸗
ſumpta volũtate pr̃is excludit᷑ ĩ totũ eccłia.fac.c.qcũq;.xvi.
q.vij.⁊.l.nihil. S. facilioꝛ.de bo.li.⁊ vide etiã alia notabi.per
Barba. vbi.S. 6”VNUB MUD
¶ Donare an põt p̃ᷣlatus vel clericꝰ de bonis ecclłie ſuis cõ
ſanguineis.vide.j.elemoſinã.⁊.j pꝛelatus licet.

.

¶ Si dono alicui certã villam ⁊ oĩa q̃ habeo in ea nõ veni⸗
unt iura ſpñalia qꝛ nõ fũt eq̃lia expꝛeſus ſed illa generalitas
debet reſtringi ad tẽpoꝛalia ꝓpter ſpem tẽpoꝛalitatis pꝛece⸗
dentẽ. no. per Inno. in. c erx Iris.de iurepatronatꝰ. facit. c. ſe⸗
des. de reſcrip.vbi cõmendat Abb. circa pin.
¶ Donare non videt᷑ qui neceſſarijs oneribꝰ ſuccurrit.ff. de
do. inter vi.⁊ vxo.l.ſi quis ꝓ vxoꝛe.nec quis habet liberalita
tem neceſſarie electionis.l.vnum ex ſamilia.ſf.de le.ij. not. gl.
⁊ Jo.an.in.c.relatum.de pꝛeben. ä
¶ Honatio ſeu venditio bonoꝛum facta per patrem vltra le
gitimam filio debitam reuocatur tanqᷓ; inofficioſa.vide.j.in
officioſum teſtamentunum.
¶ Si donatur villa vel vniuerſitas an vident᷑ donata ſpũs
lia.vide.j.venditio.v.licet in venditidbe. DMM
¶ Donatio q fit cã renñciatiõis nõ eſt niſ q̃dam pmutatio
ſeu cõpenſatio ſeruitij qð ꝓbat᷑ ꝑ.l.i.pꝰ pꝛin.ff.de dona.vbi

dicit᷑ ꝙ illa ẽ ꝓpꝛie donatio ad quã mouetur donatoꝛ nulla

alia pᷣcedente cã niſi vt exerceat liberalitatẽ.qui eni remune⸗
rat nõ donat ſed ſoluit debitũ illi qui ei ſeruiuit. ꝓ ᷣ bo. tert.
in. l.a ꝗbus.ff.de do.vbi ſi qs donat mgfo ſuo illa nõ ẽ me⸗
ra donatio qꝛ p oti voluit remunerare officiũ ſiue obſequiũ
magiſtri. er quo infert ꝙ licet donatio ſit pꝛohibita inter cõ⸗
iuges ſʒ ſi ante ↄiugiñ pceſſit aliq obligatio naturalis inter
eos videt᷑ tenere donatio.ẽ ↄcluſio abb.ſuꝑ rubꝛica ð dona.
¶ Sunt i poſcẽte nouẽ.ſex in donãte notãda.cã modꝰ.fides
locus.⁊ penuria. tẽpus.etas.debilitas cũ cõditiõe donãtis.
mens hylaris, feſtina manꝰ.aſſitq; facultas.dulcioꝛ affectꝰ,
fiiij

diſctetio dantis ? oꝛdo.no. Jo.an. in. c.(. ð̊ dona. in fi. 2 9tra
auarus mendicantẽ. vide no.glo.ibi.item ſene.memoꝛ eſto re
cepti beneficij dati nũqᷓ; vt ibi no. Jo.an. B
¶ Donare licet poſſit pꝛelatus in vita ſua aliquã de rebus
eccleſie.iuxta not.in.c.ceterum.de dona.nõ tñ h̊ in teſtamẽto
facere põt.ẽ ↄcluſio abb.in.c.apoſtolice.de dona.iiij. colum.
¶ Donare an põt pᷣlatus quinquageſimã vel centeſimã lo
co pio ⁊ religioſo de poſſeſſionibꝰſeu bonis vel redditibus
ſue eccleſie cathedralis cũ cõſenſu vel ſine cõſenſu capitu li.
⁊ vide late ⁊ pleniſſime ꝑ ab.ĩ.c.apłice.de dona.iiij. colum.
¶ onatiõis ingratitudo quid ſit.vide.j.ingratitudo.
¶ Donatio reuocat᷑ per donatoꝛem in caſibꝰ.c.fi.de dona.
vt ibi intelligit ⁊ limitat Abb. pꝛimus cũ donatarius violẽ
tas manus iniecit in donatoꝛem. S=
Secũdus cum atroces iniurias ſibi inferre pᷣſumit qð intel⸗
lige de iniuria vꝓᷣbali alias ſuꝑfiuus eẽt iſte caſus ꝓpter cãm
pᷣcedentẽ ⁊ ſequentem vel ſi donatoꝛem fuganerit vel captũ
tenuerit.Tertius cũ graue dãnũ in rebus donatoris intu lit
qð intellige circa maioꝛẽ ꝑtem ſubſtantie.vt no.in.c.ap łice.
de do. qð eſt arbitrariuʒ. Quartus qñ pᷣſumpfit ſeu attẽta⸗
uit inferre vite periculũ:licet effectꝰ nõ fuit ſecutꝰ. vtputa qꝛ
parauit venenũ vt donatoꝛẽ ꝑderet vel aliter parauit ſibi in⸗
ſidias.ſimile in.c.ꝓ humani.de homici.li.vi. Quintꝰ caſus
extra tex.eſt ſi nõ fuit adimpletus modus in donatiõe adie⸗/
ctus.vt.l.fi.C.de reuo,/dona.Sextꝰ ſi donatarius neglexerit
alere donatoꝛẽ inopem ⁊ hoc quãdo donatio ↄſiſtit in ma⸗
gna quãtita te.ſecus ſi in ꝑua.vt no.Cp.in alle.l.fi.qð not.ꝓ

mulieribꝰ ſenibꝰ q̃ donãt fere oĩa bona ſua ⁊ negligunt do⸗

natarij eas alimentare ꝙ poſſunt reuocare donationeʒ.not.
abb. in. alle.c.fi.de dona.i.⁊.ij. colum.vide.j.ingratitudo.
¶ Donatiõeʒ factã a defuncto heres reuocare nõ põt. vt in
c.fi. de dona.⁊ rõ eſt qꝛ donatio fit ex mera liberalitate dona
toꝛis ⁊ cõtemplatiõe donatarij nõ heredis.⁊ idẽ eſt ĩ reuoca
tiõe que fit poſt moꝛtẽ donatoꝛis ob ingratitudinẽ ĩ ipſius
perſonã.nã merita ⁊ demerita ſũt perſonalia.ideo nõ trãſeũt
ad beredes.no.abb.in alle.c.fi.ij. colum.
¶ Donatio facta a patre vni ex liberis nõ reuo cat᷑ ꝑ alios
liberos niſi vſq; ad debitũ ſubſidiũ etiã ſi donatio fuit inoffi
cioſa re ⁊ cõſilio.vt.l.querat.C.de inoffi.dona.ſ tamẽ dona

tio fuit. facta alteri extraneo:⁊ tũc ſ liber fuit aliquid relictũ

nõ reuocat᷑ niſi ad debituʒ iure nature.ad hoc.l.oĩs.ff. de in⸗

offi. teſt. ſed ſi nibil relinquit donatio eſt inofficioſa re ⁊ cõſi⸗

lio ⁊ reuocabit᷑ in totũ.ar.in.l.ñi libertꝰ.ff.de oper. liber.ſi ve
ro fuit inofficioſa re non reuocat᷑ niſi vſq; ad debitũ iure na⸗
ture.vt.l.i.ij.⁊.iij. C.de inof.do.⁊ ſic intell igit᷑ gl.c fi.ð dona.
⁊ ibi abb,.⁊ vide no.ĩ auc.ex teſta. C. de do.⁊ in auẽ ex cauſa.
C. de libe. pꝛete.

¶ Donatio cum reuocat᷑ qua actione agat᷑. vide Abbiĩ c,

fi.de dona.iiij.colum.

¶ Donatoꝛ ſi in vita donatarij ignoꝛauit ingratitudinẽ cõ

miſſam vel ſciuit ⁊ nõ habuit tempus cõpetẽs ad agendum
pot agere ↄtra donatarij heredẽ.ar.in.c.cũ in veteri.ð elect.
⁊ in. c.fi.ð dila.nã nõ dicit᷑ tacuiſſeqͥ ignoꝛauit.⁊ idẽ dicẽdũ
in herede donatoꝛis vt poſſit agere coͤtra donatariũ.ſicut in
ſili dicit gl.in.l. ſideicõmiſñ. C. de fideicõ.⁊ gl.in.l.ſi ſoꝛtem.
Cde his qui.vt indig.vbi ſi donatarius carnaliter cognouit
vxoꝛẽ donatoꝛis in vita ſua eo ignoꝛãte poterit heres agere
ad reuocãdũ donatiõeʒ.ↄcludit abb.in alle.c.fi.v.colum.
¶ Donatio facta eccłie nũquid ob ingratitudinẽ pᷣlati ⁊ ca
pituli venit reuocãda.no.abb.i.c.fi.de do.vl.coł qð depen⸗
det ab alia ꝓlixa q̃ſtione nũquid delictũ pᷣlati ⁊ capituli no⸗
cæt eccłie.no.in.c.i.ð do.⁊ ↄtu. ⁊ ĩc.dilectꝰ.ð furtis.
¶ Bonatoꝛ an ⁊ qñ tenet᷑ de euictiõe.no.i.l ij.C. de euic ⁊ ĩ
l ariſto.ff.ðᷣ dõa.⁊ aliquid ꝑ gl.c.inter cetera.ð bb.
¶ Quemadmodũ nõ valet dõatio facta cõ cubine ꝑ militeʒ
ſeculi. vt in.l.ij. C. de do. inter vi.⁊ vxo.nec donatio facta con
cubine per clericum cum ſit m les celeſtis militie⁊ nobilio: qỹ

miles ſeculi.xi.q.i.xpianus.xxiij.qlviij.rephenſibile.idẽ tenʒ

Bar. in.l. affectiõis.ff, ð do. qð no.Jo.an.in.c.de his.ð ſe
pul.facit gl. in. l. miles. ff. de re iudi. qᷓ vult ꝙ ſicut ꝓpter debi
ta nõ tenet᷑ miles ſeculi cedere bonis nec põt ↄuenini vltra q;
facere poſſit:ita nec miles dei.de qᷓ in. c.odoardus.deſo. per
Ab: ⁊ in.c ij.ð pigno.ex q collige ꝙ pꝛiuilegia attributa mi⸗

litibꝰ ſeculi debẽt obſeruari qͥ ad milites dei in caſibꝰ in qbꝰ
ſubeſt eadẽ ratio.ar.in.c.generali.xvi.q.i.no.abb.in.c.i.ð cle⸗
TI.e⸗ 0. . =
¶ Bonare põt epᷣs cũ ↄſenſu capituli ſui iura dignitatis ſue
inferioꝛi dignitati.vide.jepᷣs cum ↄſenſu.
¶ Hõatio facta pᷣſenti de bereditate futura nõ valet.vt.l.ſti
pulatio hoc mõ.ð vᷣbo.obli.⁊ ibi no.ꝑ Bal.nec etiam valet
dõ atio omniũ bonoꝝ pꝛeſentiũ ⁊ futuroꝛum.quia tollit libe
ralitatem faciendi teſtamẽtũ licet eccłie poſſit talis donatio
fieri.vt no. Bar.vbi.5S.⁊ in.l.fi.C.ð pac.ſi tũ donãtur bona

pᷣſentia valet donatio ſᷣm oẽs.vt no.in alle.l.fi.vt refert Ab.

in. c. ij. ð cõ ceſ.pꝛeben.qð vide.

¶ Bõatio facta ambaſiatoꝛibus an cedat eoꝝ lucro vel mit

tẽtium.vide.S.am baſiatoꝛ.vᷣ.nunquid id.

Dos

¶ Dotis cã eſt mixti foꝛi ⁊ cũ pꝛicip aliter interatur eſt locuſ
pᷣuentioni ſicut in ſacrilegio.eſt cõ cluſio abb.in.c.eccłia ſan⸗
cte marie.ð cõſti.xi.coł.tamẽ Jo.de imol.in.c.ex litteris. de
pigno.tʒ ꝙ cã dotis etiam pꝛĩcipaliter per ſe intẽtata ſpec⸗

tat ad eccłiam.⁊ facit ibi caſum.⁊ hoc tenet idem abb. in.c.ðᷣ

pꝛudentia.ð dõa.inter vi.⁊ vxo.idem Barba.notabili.ĩ alł.
c.ex litteris.iij. coł.⁊ idem in dotibꝰcõſtituendis qꝛ fauet᷑ do
tibus tam ante matrimoniũ qᷓ; poſt matrimoniũ ⁊ etiã ↄſtã⸗
te matrimonio.vt no.in.l.i.ff.ſo.ma.⁊ Barba.vbi.ð. 8
¶ Dos ꝓmiſſa ſi no ſoluit᷑ viro põt vir repellere vxoꝛem:qꝛ
cum dote tenet᷑ ſuſtinere onera matrimonij.vt.c. ſalubꝛiter.ðᷣ
vſur.⁊.l.ſi cum dotẽ.S.ſi autem.ff.ſoł.mat.⁊ ex quo nõ bʒ vir
vnde ſumat emolumentũ põt hec onera recuſare.vt.c.per ve
ſtras.ð do. poſt diuoꝛ.vbi nota.ꝓbatur ibi ꝙ etiam vxoꝛe ex

cã abiecta poteſt agere maritus ad dotem ſibi ꝓmiſſaz er q̊

ſe reddit paratum dote ſoluta vxoꝛem reaſſum ere. vt ibi no.
Abb. vide.j.maritus põt repellere.
¶ Dotem nõ põt petere filia a patre ſi eo inuito matrimoni
um còtraxit ſimpliciter nubendo nulla ꝓmiſſa dote. vt not.
in auẽ,que res.C.cõia de lega.⁊ per Bar.in.l.obligantur.ðᷣ
act.⁊ obli.nec in tali caſu paterobligaturad dotãdã filiam:
ſed iudicis offi. cõpellitur vt filia poſſit nubere ñ ſbi idoneũ
elegit.vt.l.qui liberos.ff.de ritu.nup.⁊.l.fi.C.de dotis ꝓmil.
ſed quãdo filia iam nupta eſt ſine dote ceſſat rõ compellendi
patrẽ.no.ab.in.c.accedens.de ꝓcur.Si vo filia nupſit cum
idoneo ꝓmiſſa dote põt agere cõtra patrẽ ad ipſã dotaãdam
⁊ de hoc habes duas gl. notabiles ſᷣm Abb. vbi. S. vna eſt.
xxxij.q.ij.cfi.alia eſt in.c.fi.xxxv.qi.quãdo aũt filia iam nup
ta eſtſine dote tenetur maritus eã de ſuo alere honoꝛilſice. vt
in auẽ.qui.mo.na.effi.le.S.pe.Inno.in.c.ꝑ litteras.ð dona.
inter vi.⁊ vx.nec per bocexdludit᷑ a bonis paternis pꝰ moꝛtẽ
patris.vt.l.maximũ vitiũ.C. de libe.pꝛete.⁊ credo ꝙ ſi cauea
tur ꝙ filia dotata nõ ſuccedat cũ maſculis nõ habet locum
in muliere que nupſit ſine dote inuito patre.no. Abb. in all⸗
c.accedens in fi.
¶ Dos dz eẽ libera flẽ matrimoniũ.vide.j.mf̃imonium.
¶ Botare tenetur frater etiam clericus ſoꝛoꝛem ſuã ſi nõ ba
bet vnde ſe dotet.no.in.l.cum plures.ff. de admi.tu.⁊ in.l.nõ
omni.ð arbi.vbi dicit Cy.ꝙ cã dotis fauoꝛabilioꝛ ẽ q cã ali⸗
mentoꝛum.vnde ſicut frater tenetur in cã neceſſitatis alimen
tare ſoꝛores ita ⁊ dotare ⁊ boc foꝛtius eſt in cerico qui mag
tenetur exercere actum bumanitatis ⁊ caritatis qᷓ; laicus.vt
c.i.de emp.⁊ ven.⁊ credo ꝙ cum bona cõſcientia ſi clericꝰ nõ
babet p atrimonialia debet dotare ſoꝛoꝛem ſeu aliam cõſan⸗
guineam inopem de redditibꝰ eccleſe. qð ꝓbatur per.c.i de
coha. cle. ⁊ muli.⁊.c.oinnimodo.xxx.di.⁊.c.nõ ſatis.xliiij. di⸗
Abb. in. c. guenit. de arbi.
¶ Dos etiam metu cõſtituta valet cum ius fingat ſtipulati
onem dotis ſemper in matrimonio interueniſſe. vt.l.ſi mulier
§.ſi dos.ff. qdð metus cau.⁊.l.vnica.C. de rei vx. act. Abbeic.
cum locum.de ſpon.in fi.
¶ Dotare nõ cogitur pater filiam que cõtraxit matrnimoni⸗
um ſi ne ſuo cõſenſu.no.gl.ᷣxxxij.qli.c fi xxxvi.qi.c.de raptu.

eſt verum ſi filia elegit manitum moꝛibus ſuis indignum:

ſed ſi filia nupſit poſt. xxv.annum nõ eſt ſibi imponẽda cul⸗
pa.vt in auc.vt cum de appella.cogno.S.ſi alicui.ñi tũ nupſit
filia ſine ꝓmiſſione ootis nõ cogit᷑ pater eam dotarequia ex

nid⸗
lͤde

lutgte

entlſi
n eie
thlltibe
donat
n bon
rä

ant

eſtloaf
cha ſan
teris de
ta ſpec
b. in.c
Ddi ial⸗
fauek do
tii oſti

emq:
tdeier
nohz

epee

mnore
ſizari
tbbino.

minol
yrot
r.,5
liam
ſoneü
Pmni
llendi
t un
We
wack.
famn nrp
Nlſfe
ödonr.
noli
ſcau
lo
bic

un,
lno
kilnd
Scidh
alimen
nimag
ſcus
cricd ſ̃
ncoen
er c

lijdn

tputi
bie

jnoti⸗
.
Hu
Gpſit
1ag

quo fllia rep etit maritum ſine dote ceſſat c copulſ onis.idẽ
ſi cõtraxiſſet ſine pꝛomiſſione dotis. no. bar in.l.obligante. ð
act.⁊ obli.no.abb.in.c.i.de de ſpon.impu. .
¶ Dotem tenetur reddere vir heredibꝰ vxoꝛis ſoluto matri
mo nio nõ putatiuo ſed vero deducto tamẽ ne egeat marit?ꝰ
⁊ debet cõſiderari qtum facere poteſt maritus habito reſpe
ctu ad tempus cõdemnatiõis.vt.o.i.de donat.inter vi.⁊ vx.
⁊.l.maritum.⁊.l.rei.ff.ſo.ma.nec iſtud pꝛiuilegium tranſit ad
beredes extraneos.vt no. Abb. in alle.c. i.
¶ Vbi cõſtat matrimoniũ eſſe nullum nõ agitur acceſſorie
ad reſtitutionem dotis ſed cõditione ſine cauſa.pꝛo hoc.l.fi.
ff de cõditõe ſine cã.hec eniʒ cõditio eſt pꝛiuilegiata.quo ad
ipſam mulierem ſicut actio de dote.vt.l.ij.ff.de pꝛiuil.cre.ab.
in. c de pꝛudẽtia.de dona.inter vi.⁊.vro. S
¶ Dotẽ licite cõſtituit maritus vxoꝛi ex ꝓpꝛia ſubſtã tia qñ
fit ante cõtractum matrimonij.pꝰ cõtractũ tamẽ nõ valet.vt
no. in. c. ⁊ ſi neceſſe.de dõa.inter vi.⁊ vx.ſed vbi plebeius re⸗
cepit nobilem in vxoꝛem tũc videt᷑ donare cauſa recompen⸗
ſandi cum nobilitate,. no. Ban..l. ſ donatio.ff, ſolu. mat.ab.
in alle.c.⁊ ſi neceſſe.
¶ Dotes viduarum tenetur eccleſia defendere nõ tamẽ cõ⸗
tra iuſticiam. nam ratiõe fauoꝛabilis ⁊ pie cauſe nõ eſt alicui
inferenda iniuſticia.no.in.c.ſuper eo.de dona.inter vi.⁊ vxo.
⁊ facit illud vulgare vnũ altare nõ eſt cooperiendũ vt diſco⸗
operiatur aliud.cõcoꝛ.c.cãm.de pᷣbẽ.b.ĩ alł.c.ſuper eo.

¶Pꝛo dote debet maritus ſatidare ſi vergat ad inopiam.

vide.j.ſatiſd atio.
¶ Quddo pater cõ ſtituit dotem ꝓ filia aut fuit ſtipulatꝰ do
tem ſibi reddiſi redibit ad patrem aut nõ ſtipulatur:⁊ tũc ſi
emancipat filiam efficitur filie. ſ autem moꝛitur mulier act io
cõpetit patri.vt.l.ij.ff.ſoł ma.⁊ in.l.vnica.C.de rei vx.act.no.
Ab. in. c. ſi.de dõa.inter vi.⁊ vx.vbi dicit.⁊ debes ſcire vt ibi
refert abb.ꝙ dos hoc caſu redibit ad patrem quãdo filia pꝛe
deceſſit etiã ſi extant liberi exipſa filia.per.l, dos a p atre.ff. ſo
lu.ma.⁊ notabis hoc vltimũ.nã canoniſte cõmuniter tranſe⸗
unt cum boc dicto.⁊ idem videt᷑ tenere glo.in.d.l.dos a pa⸗
tre.vbiplene no.ban alle.l.ñ poſt dotẽ. ff. ſolu.ma.ex hoc ha⸗
bes calum in quo dos matnis nõ venit ad filios.ſ.quãdo fu⸗
it pꝛofecta a patre ⁊ filia eſt moꝛtua nõ emancipata viuẽte pa
tre ⁊ ceſſat hoc caſu regula illius auẽ.in ſucceſſiõe.C.de ſuis
⁊ le.here.no.abb.in alle.c.fi.ð dõa.inter virum ⁊ vxoꝛem.

¶ Dotem ſi cõſtituit extraneus ⁊ fuit ſtipulatus dotem ſibi

reddi ſoluto matrimonio reuertitur dos nõ ad mulierem ſed
ad illum extraneũ.vt.l.vnica.S.accidit.C. de rei vx.ac.ð qͥ vi⸗
de qð no.abb.in allega.c.fi.de dona.inter virum ⁊ vxr.
¶Dotis cauſa ⁊ doctoꝛum ⁊ ſcolarium cõcurrit in pꝛiuilegi
is.nota Bar. in.l.i.ff. ſoln.ma. tamen potioꝛ videt᷑ cauſa do⸗
ctoꝛum ⁊ ſcolarium qꝛ in eis fauoꝛ publicus verſatur in com
muni:qꝛ replent terram ſapientibus ⁊ etiã in particulari cuʒ
quibus põt eos audire ⁊ addiſcere quod nõ eſt in dote.abb.
in.c.fi.de iudi.in fi.
¶ Dotem ſcienter nõ poſſe ſoluere pꝛomittens licet ałs tene
atur ⁊ cõueniatur inquantũ facere poteſt tenetur tamen inſo
lidum.l.ꝓpter dolũ ⁊.l.pe.ff.de iure.do.nam pᷣſumit᷑ qͥs ſcire
vires ſui patrimonij.vt.l.quiſquis.C. de reſcin.ven.
¶ Dos aſſignari debet hoſpitali ſicut eccleſie. nota Inno.
in.c.cum ad ſedem.de reſti.ſpo.⁊ vide glo.in.c.cum ſicut.ð cõ
ſe. eccł.vel alta.⁊ ab.in alł.c, cum ad ſedem.in pꝛin.
¶ Si pater eſt debitoꝛ filie aam dotando in dubio nõ vide⸗
tur habere animũ donandi ſed magis animũ cõpenſandi cũ
ea ꝙ ſibi debet. eſt tex. in. l. vxroꝛem. S. pater naturalis.idem ſi
legitimus pꝛomittit dotem pꝛo filia ⁊ eſt eius adminiſtratoꝛ
quia tunc vtiliter gerit negociuʒ filie.ideo de pꝛopꝛio filie vi⸗
detur eam dotare.vt ibi nota. Bar. ⁊ vide eum in.l.nenſenni
us. C. de nego. geſt. 2.l. cum poſt. de iure doſj.
¶ Dotare nõ tenetur pater filiam virginem que cl am cõtra
rit matrimonium cum laico:quia mulier ſine conſenſu patris
etiam de iure diuino nõ debet matrimoniũ cõtrabere. xxvij.
qij. ſufficit.⁊ hboc verum ſi puella nupſit nõ cõſtituta aliq do⸗
te, quia ceſſat ratio quare pater tenet᷑ ex quo repetijt ſine do⸗
te virum ⁊ in tali cauſa maritus tenet᷑ ſubire ð ſuo onera ma⸗
trimonij.vt tenet Bar.in.l.obligationum. ff. de act. ⁊ obli.qðᷣ
appꝛobat Abb.inc,i,.de adul,dicens ꝙ imputan dũ eſt viro

cotrabẽtimatrimoniñ ſine dote.ad hoc qð no.in.l.ſi cñ dotẽ
fr. ſolu.ma.iõq; ſeruet᷑ cautela in iſtis clandeſtinis ſpõſalibꝰ
vt puella cõ ſtituat certã dotẽ viro.⁊ hocetiã babet verum ſi
puella elegit ſibi virum ſuo genere ⁊ moꝛibꝰ dignũ vt Bar.
Tabb. vbi.õ.⁊ ipſe ab.in.c.cum cauſam.de rapto.
Dos recipit augmentum.quia eſt quoddam vniuerſal e.·
qui ante nup.ff.ſolu.ma. ⁊ pactum interpoſitũ ſuper dote ha
bet locum etiam in augmẽto dotis poſtea facto.vt.ff.ð pac.
do. l. inter ſocium. S. cum inter patrem.
¶ Dotem extenuant fructus percepti per mulierem er rebus
viri obligatis ꝓ dote nõ tamen compenſatur cum quantita⸗
te niſi ſint cõſumpti.vt.l.diuoꝛtio.O.ob donatiões.ff.ſo.- ma.
¶ Dotis lucrum nõ eſt merum lucruʒ nec cõfunditur quia ẽ
aduenticium. Bal.ff.de condi, ob cauſam.l.ſi donatarius.S.
ſi quis indebitum.
¶ otis fructus cum percipiuntur ex re pꝛopꝛia reſtitutio⸗

ni ſubiecte nõ cõpenſantur cum expeñ.factis ad perpetuã rei
vtilitatem. nam debentur expenſe vltra fructus.ff. ſolu. mat.

l.inſulam.S.fructus.vbi nota. HBal.⁊ vide.l.fructꝰ.eo.ti.
¶ Dotis fructus percepti ante matrimoniũ augent dotem.
ff. ſolu.ma.ſi ante nup.ideo peti poſſunt iure actiõis de dote
C. de ſen. que ſine cer.quanti.:.fi:⁊ ibi Bal.de hoc vide glo.
nota bi.in.c.ſalubꝛiter.de vſuris.

¶ Matrimonio cõſtante nullam habet actioneʒ vxoꝛ ſuper

dote ſed maritꝰtm̃.C.de rei ven.l.doce ancillã.niſi in cãu.C.ð
lure do.l.i.vbi no. Hoſti.in.c.cuʒ cõtingat.de iureiur
¶ Dotare poſſunt filios dementes vel furioſi eius tutoꝛes.
vide.j tutoꝛes poſſunt.
¶ Mulier pꝛefertur in dote nõ ſolum pꝛioꝛibus habentibꝰ
actionem perſonalem ⁊ tacitam ppotecam in bonis mariti.
vt in.l.aſſiduis.C.qui po.in ꝑig.ba.⁊ Dp.in.S.actionum.in
ſtit. de act. ſed etiam vbi eſt cõſuetudo pꝛefertur pꝛioꝛibꝰ ba⸗
bentibus expꝛeſſam.nam in bis cõſuetudo multum operat᷑.
vt.l. ſi de interpꝛetatione.ff. de legi.⁊.c.dilectus.de conſuetu⸗
dine.ceſſante autem cõſuetudine debemus interpꝛetari.l.afſij
duis in fauoꝛem mulieris quia in facto dubio potioꝛ eſt cau⸗
ſa dotis. vt, c. fi.de re iudi.nota abb.in.c.ex litteris.de pig.iij
colum.⁊ nota.in.c.ex litteris.de pꝛobat.in donatione tamen
pꝛopter nuptias quã mulier ex pacto lucratur nõ pꝛefert᷑ mu
lier anterioꝛibus creditoꝛibus cum hoc nõ eſt iure cautuʒ de
parafernalibus bonis mulieris non ꝙ ſi vir babet admiſtra⸗
tionem illoꝛum bonoꝛum eius bona ſunt hypothecata tacite
vt in dote. vt vult glo. in allega.c.ex litteris. Si vero vxoꝛ re⸗
tinet illa bona penes ſe ceſſat dicta obligatio, vt Ab.vbi.ẽ,
vide.j.pꝛelati bona.
¶Sequuntur additiones domini Zudo.de campis ad pꝛe
cedentem litteram. D.

Ecanus

d ¶Decanus an ſit de capitulo.vide ab. ð elec.
c.cum inter vniuer.

Degradatio

¶De degradatione verbali ⁊ actuali.vide Ab b. in. c qliter
lo. ij. deaccuſa.
¶ In degradatione pꝛeſbyteri vel alioꝛum inferioꝛum quot
epiſcopi requiruntur,vide per abbatem in.c.ſi quis de cleri,
excom.miniſtran.
¶ Et an illa ſolennitas requiratur in degradatione actuali
⁊ quid in degradatione verbali.vide abb.e.c,⁊ vide in.c.tue
de penis.⁊.c nouimus.de vᷣ bo.ſig.quo ad degradationem,

DHeuolutio

¶ An ſuperioꝛ ad quem ẽ deuoluta ptãs eligendi teneat᷑ eli
gere de gremio eccleſie.vide ab.in.c.ne pꝛo defectu.de elect.
¶ Quãdo ſuperioꝛ ad quẽ eſt facta deuoluitio ẽ negligẽs in
fra tres menſes in quẽ fiet deuolutio.vide.e.c.per ab.
¶ In bis que ꝑtinẽt ad pᷣlatum iure deuoluto pꝛelatus non
tenetur habere cõſenſũ ſui capituli.no.ab.i.e.c.ne ꝓ defectu.
¶ Deuolutio fit in eccleſia cathedrali ad immediate ſuperi⸗
oꝛem in caſu negligentie.in alijs autem caſibus fit denolutõ
ad papam.nota.ab.in allega.c.ne pꝛo defectu. .
¶ Superioꝛ ad queʒ fit deuolutio habet tres menſes vł ſex

ſeut babebantelectoꝛes. abbas eo. e,? idem in deuolutione
que ſit a collatoꝛibus oꝛdinars. ,
¶ Ille ad quem fit deuolutio debet pꝛocedere ſicut ſe ciſſent
electoꝛes.nota ab.vbi.õ. . . .
¶ An ille ad quem fit deuolutio videatur eligere ⁊ cõſirm a⸗
re.vide ab.eo.c.
¶ Quando nõ eſt certus numerus pꝛebendarum ⁊ quãdo
pꝛebende nõ ſunt diſtincte an tunc fiat deuolutio ad epiſco⸗
pum vel qualiter habeat tunc epiſcopus pꝛouidere capitu⸗
lo negligente.vide plene per ab.in.c.cum eccleña.de elect.
¶ Ille ad quem fit deuolutio debet pꝛouidere ſub illa qua⸗
litate ⁊ illis quibus ille a quo debebat pꝛouid ere eſt conclu⸗
ſio abbatis in.ccum in magiſtrum. .
¶ De deuolutione fienda de epiſcopo ad capitulum ⁊ ecõ⸗
tra tam in materia collationis beneficioꝛum coꝛrectionis qᷓ;
alias. vide plene abb.in.c.irrefragabili.de offi.oꝛdi.
¶ De capitulo deuoluitur poteſtas ad epiſcopũ de epᷣo ad
archiepiſcopum:de archiepiſcopo ad patriarcham:⁊ alias
aſcendendo.vt nota.ab.in.c.nulla.de cõcel.pꝛeben. .
¶ Deuolutio qualiter fit de epiſcopo ad capitulum ⁊ deq̃/
bus.vide eo.c.per eundem ab.
¶ Deuolutio qualiter fit ſi ius inſtituendi ſpectat ad inferio
rem pꝛelatum ⁊ patronus nõ pᷣſentat infra tempus iuris an
ad epᷣm vł an ad illũ qͥ dʒ inſtituere.vide plene ꝑ ab.eo.c.
¶Deuolutio ſi fit de patrono ad ſuperioꝛem an habeat eti⸗
am ſex menſes.ab.eo.c.
¶ Deuolutio ſi fit ad ſuperioꝛem quilibet ſuperioꝛ habʒ ſex
menſes.no.ab.in.c.cum noſtris.de conceſ.pꝛeben.
¶ Deuolutio qũñ fit in materia electiõis q̃liter ſe dʒ br̃e ſupe
rioꝛ in ꝓuidẽdo.vide ab.in.c.dilectus.de conceſ.pꝛeben.
¶ De materia deuolutionis.vid e ab.in:ciinter dilectos. de
exceſ.pꝛelatoꝛum.
Difficile
Mec dictio difficile qualiter ſumitur vide per abbatem in
c.cum ſint de decimis.
¶ An difficultas pꝛeſtandi vel ſoluendi excuſet a pena vel
periurio.vide per ab.notabiliter in.c.bꝛeui.de iureiur.
¶ Difficultas excuſat ab excommunicatione.ab,eo.c.

Dilapidator

¶ Anteq inquiratur contra aliquem de dilapidatione de⸗
bet pꝛimitus inquiri an ſit ſuſpectus de ea.eſt concluſio ab.
in. c. venerabili.de offi. dele. .
¶ SPꝛelato ſuſpecto de dilapid atiõe debet dari coadiuto
⁊ non poteſt dari niſi a papa.vt nota.ab.eo.c.⁊ vide ibidem
quantum duret eius officium.
¶Dilapidatoꝛ ⁊ eiꝰ coadiutoꝛ ꝓhibent᷑ alienare.ab.eo.c.
¶ Vide qualiter hbodie pꝛoceditur contra ſuſpectum de di⸗
lapidatione ⁊ an detur ſibi coadiutoꝛ.e.c.per ab.
¶ Dilapid atoꝛ an debeat cõfeſtim remoueri ab adminiſtra
tione.vide per ab.eo.c.
¶ Et vide quid poteſt tunc co adiutoꝛ ⁊ vide caſus in quibꝰ
datur coadiutoꝛ ibidem.
¶ An ſatiſd atio releuer dilapidatoꝛem ⁊ remoueatura dila
pidatione.nota per ab.in.c.licet hely.de ſymo. L

Dilectio

¶ Vꝛopter vnum delictum nõ debet quis deñſtere a dilecti
one dum tamen in delinquente ſint alie virtutes. eſt conclu⸗
ſio abbatis.in.c.niſi.de offi.leg.

DHiminutio

¶ Illud quod impoꝛtat diminutionem nõ poteſt impoꝛta⸗
re augmentum nec ecõtra.ab.in.c.tranſmiſſe.de electio.

Diſputatio
¶ Diſputatio vocabulorum eſt pertinacibus relinquenda.
eſt mens ab. in. c. quanto. de pꝛeſump.

¶ Aliquando etiam pꝛudẽtes nõ poſſunt reſpõdere ſine di/
ſtinctione.nota ab.in.c.ſacris, quod metus cauſa geſtij eſt.

BDBiſtributio
¶ Diſtributiones quotidianas nõ babet quis tempoꝛe in⸗
ſirmitatis quando ſanus nõ conſueuit ad eccleſiam venir
eſt concluſio Di in.c. plerũq;.de reſcrip.
luitie
¶ Diultie an ſunt bone ⁊ appꝛobentur.vide per abbateʒ in
c.ſuper.de teſti.
¶Diuitie an faciant hbominem legalioꝛem.vide per Abba
tem in.c.ſi.de iureiuran. 8
¶Diuitie de quo pꝛo ſint.vide in ſolenni repetitiõe.c.quis.
de pac. col.liiij.li. v ·perdominum Matam.
Hiniſio .
¶ An maioꝛ pars debeat diuidere ⁊ minoꝛ eligere.per ab.
in.c.i.de parochia.
¶¶Diuidere an poſſit papa epiſcopatuʒ ſine cauſa.vide per
abbatem in. c. ad audientiam.de eccle.edifi.
¶ Diuidere an poſſit epiſcopus cuʒ conſenſu capituli recto
fiam inuito rectoꝛe.⁊ vide per ab.eo.c.

Domus
¶ Sipꝛopter delicrum debet deſtrui domus ex ſtatuto vel
conſuetudine an domus communis fratrum er delicto vni⸗
us deſtruatur. vide in. c.in litteris.de reſti.ſpo.plene per ab.
¶ An appellatiõe domus veniat poꝛticus.vide per ab.in.c
decimam.⁊ vide eundẽ in.c.eccleſie. de immuni.eccleſiarũ.
¶ An appellatione domꝰ veniat oꝛtus cõtiguus.vide.e.c.
¶ In domibus eccleſie nõ debentur hoſpitari legati laico⸗
rum pꝛincipum.vt vult ab.in.c.in domibus,.de ĩmu. eccle.

Dubitatio
¶ Mon eſt recipiendus qui dubitat in minimis marxime iu⸗
niſperitus.eſt concluſio ab.in.c.⁊ ſ queſtiones,.de ſymo.

uellum

¶ De pugnantibus in duello ⁊ quid ſit duellum. vide abb.
tam in rubꝛo qᷓ in nigro,.de cleri.pug.in duello.

Brietas

¶ Ebꝛietas aſidua ẽ peccatũ moꝛtale.S.ea de
mum. xxv. diſtinc. idem ſi quis frequenter ⁊ vo⸗
luntarie ſcienter in ebꝛietatem incidat.nam id quod eſtvenia
le efficitur moꝛtale ſi in conſuetudinem ducatur. xxv. diſtin.

diuinis. abb. in. c.i. de reli.⁊ vene.ſan.vide.j.vinum.

¶ Ebꝛietas inducit mentis exiliũ ⁊ pꝛouocat libidineʒ ⁊ ob
banc cauſam olim patres abſtinebant ab vſu carnis ⁊ vini.
xxv.di.c. ab exoꝛdio.⁊.c.añ oĩa.eadẽ di.vbi dicit᷑ ꝙ ebꝛietas
ẽfomes oĩm maloꝝ.no. abb.in.c.a capnla.de vi.⁊ bo. cleri.
¶ Zururioſa res eſt vinũ ⁊ cõtumelioſa ebꝛietas.c.luxurio⸗
fa. xxxv.diſtinc. nam venter mero eſtuans cito expumat in li⸗
bidinẽ. ⁊ vbi ebꝛietas ibi libido dominat᷑ ⁊ furoꝛ.c.venter.e.
diſtin. modico tñ vino vti ꝓpter infirmitatẽ ſtomachi ſanum
eſt. c. ſint tibi de cõſe. di. v. ebꝛietas enĩ coꝛpꝰ debilitat aĩam
illaqueat.mẽtis ꝑturbationẽ generat.coꝛdis furoꝛẽ alluget.

flam mã foꝛnicatiõis nutrit.⁊ ita alienat mentes vt bõ neſci⸗

at ſemetipſũ.beat?ꝰ Bemardus in epiſtola ad ſoꝛoꝛem.cxxv.

Eccleſia
¶ Ecdeſia matrix dicitur vt cathedralis. Item dicitur alia
quecunq; eccleſis babens capellas reſpectu capellaruʒ.c. ex

arte de reſcrip. ⁊ ibi ab. . . Z
VEecleſ a vniuerſalis eſt vnica. pꝛelati vero ſunt membꝛa.

nota in. c. ſignificaſti. de elec.

¶ Ecckia ſeu bñficiũ nõ põt hr̃i ꝑ filiũ ex ſucceſſiõe paterna
vide.S. beneficium ſeu eccleſia.⁊.j.filius põt eſſe legitimus.
¶ Eccleſia per omnia vendicat ſibi iura pꝛincipum in terris
ſubiectis eccłie q ad tẽpoꝛalẽ iuriſdictionẽ.vñ camera pape
tenet locũ fiſci.vt.c. vergẽtis de bereticis.faẽ̃ cle.i.eor ti.? Jo.
an.in.c.qꝛ diuerſitatẽ.de cõ ceſ.pᷣben.ab.in alle.c.vergentis.

¶ Eccdeſia parochialis que dicatur ⁊ an tranſferens alibi

Aüd⸗o —-—

=☛ =

—
ee ς ——e

pohe in
henſe,

D⸗

perab⸗
wide pen
lien⸗

fanrop
leg vh
terab.
gid ine
eſanß.
ileec
lai/
c

tine
o,

abb⸗

Kde
natſo⸗
ctvens
Oitn⸗

narc
in
chit
thechi
Nono⸗
nmall
pentnd
Mnun
t aian
allugen
neſt
mn etrn

irii
n0

Mum
ins
4emns
oepe
149
entis,
abi

domiciliñ vel peregrinꝰ dicat᷑ eſſe ecclie ꝑrochialis oꝛiginis
vłkloci vbi degit vłmorit᷑⁊ við plene ꝑ ab.i.c.ĩnr̃a.ð ſepul.
¶ Ecckia ſi de neceſſitate de nouo edificet᷑ infra aliam paro
chiam valde amplam poterit epiſcopus ſtatuere q; eccleſia

nonuiter edificata habeat certam parochiam exilla antiqus

cum omnibus obuentionibus.vt eſt tex.in.c. ad audientiam
de eccle. edifi.de quo vide abba.in.c.nouum gen?. de deci.
¶ Ecchia anteqᷓ; ↄſecret᷑ nõ appellat᷑ ppꝛie eccłia ſʒ baſilica
poſtↄſecrationẽ vero aſſumit nomẽ eccłie ſicut elect? in epi⸗
ſcopum poſt ↄſecratiões aſſumit nomẽ epi.Itẽ ecclia latine
idẽ ẽ cõuocatio.qꝛ vocat oẽs publice.tẽplũ enĩ iudeoꝛum
appellat᷑ ſinagoga qð idẽ eſt ꝙ cõgregatio:qꝛ ibi populus
cõ gregabat᷑ vt aĩalia congregant᷑ ſed homines tantũ cõno
cantur.baſilica dicitur quaſi regũ habitatio a baſilio impe⸗
ratoꝛe:vt no.ab.ſuper rubrica de cõſecra.eccł.vel alta.
¶ Ecdeſia eſt reparanda pereos quos diſponit cõſuetudo
ſi enim cõſuetudo infert onus fabꝛice in populo illa ſeruãda
eſt. ar. c. ad aplicam.de ſimo.idẽ ſi eccłia hʒ redditꝰ certos et
diſtinctos ꝓ fabꝛica.tũc enĩ pᷣlati tenent᷑ dare quartã parteʒ
ſuoꝝ reddituñũ:qꝛ in hoc valet cõſuetudo.vt not. Inno.in.c.
fi.de bis que fiunt a maio.parte ca.nec excuſari põt pꝛelat⸗
a quarta.vt notat Hoſti.in ſumma.tit.de eccle.edi.S.i.ad fi.
Si vero quarta pars nõ ſufficit nec ↄſuetudo aliq̃d diſpoĩt
recurrendũ eſt ad clericos eccłie ⁊ in ea bũficiatos ⁊ tenẽtur
ꝓ rata beneficij.nota Bar.in.l.iiij.ff. dee iudi.nõ tenet᷑ eleri
cus ad fabꝛicaʒ vltra q; poteſt deducto ne egeat.vt.c.de his
de eccleedi.ſi autem clericis nõ ſuperſũt redditus vltimo lo
co compelluntur parrochiani eccleſie:nam ex quo ibi audi⸗

unt diuina tenentur ad refectionem eccleſie.argu.in.c. epiſcoꝛ

pus.de ofrfi.oꝛdi.li.vi.nec excuſatur parrochianus cedendo
vſui eccleſie cum hoc nõ dependeta facultate ſua.vt.c.omĩs
de penitẽ.⁊ remiſ.notat abb.in.c.i.de eccleſi.edi.

¶ RPPõt eps cũ capitulo deputare ad fabꝛicã neceſſariaʒ ec⸗

cleſie cathedralis.fructꝰbñficioꝝ vacantiũ ſi eᷣs ⁊ canonici
nõ ſufficiũt.no.plene Jo.an.in.c.ſi ꝓpter.de pꝛeben.li.vi. ⁊
idẽ de redditibꝰ capellaꝝ deputãdis ad fabꝛicam plebis.de
q Freð.cõſilio.ccxvij.ab.in.c.i.de eccł edi.
¶ Ecchia vbi de neceſſitate ẽ cõſtruẽda põt cõſtrui ſine dote
ex quo nõ reperit᷑ modꝰ ipſã dotandi ſiclimit at᷑.c. nemo.de
cõſe.di.i.ab.in c.ad noſtram.de eccł.edi.
¶ Ecckia acquirit patronatum in ecclia fundata infra parro
chiam ſuam ſi ſibi cõtulit obnentiones ſen fundum. ⁊ ſic in⸗
telligitur.c. ad audientiam.i.de eccł.edi.
¶ Ecckłia põt ſibi ediſficare aliã eccłiam infra limites ſue pa⸗
rochie ⁊ ibi deſeruire per capellanũ ſuũ.vt no.glo.in.c.eaʒ te
de eta.⁊ quali.no.ab.in.c.ad audientiam.j.de eccł.edi.⁊ við
j.patronus.vſi.licet fundatoꝛes. H
Q¶ Poteſt epiſcopus ex cauſa multum iuſta ⁊ neceſſaria di⸗
uidere parochiam etiam inuito rectoꝛe matricis eccłie.notat
glo.in.c.i.x.di.ar.in.c.i.de rebus eccle.nõ alie.lib.vi.ſed ſi nõ
ſubeſt cauſa hoc nõ poteſt:vt.c.nulli.xix.di.no.abb.in.c.ad
audientiam.de eccł.edi.
¶ Ad reparationem eccleſie ſue nõ tenet᷑ ſacerdos niſi qua⸗
tenus ſibi ſuꝑeſt detractis neceſſarijs.idem de alijs clericis ĩ
ferioꝛa beneficia in illa eccleſia obtinentibꝰ.qꝛ oẽs tenentur
cõtribuere ſᷣm facultatem reddituũ beneficioꝝ.vt in.c.i.de ec
cle.edi.⁊ qð ibi no. ab. ad qð facit.c.paſtoꝛalis.ð his que fi
a pꝛela. de patrim onialibꝰ nil tenent᷑ clerici cõferre.ĩmo ſi qͥd
expendũt de patrimonio ad vtilitatem eccleſie poſſunt illud
rep etere niſi fecerint animo donandi.ij.q.iij.c.quicũq;.not.
ab. in. c. de his. de eccle. edi.
¶ Ecceſia nõ diſtringitur legibꝰ imꝑialibꝰ in iſtis oneribꝰ
ſubeundis qð pꝛocedit etiã ſi ſint realia:⁊ boc ideo:qꝛ eccłie
⁊ ſacerdotes ⁊ bona eoꝝ ſunt ab eis exempta de iure diuino
vt. c.q;qᷓ.de cenſi.li.vi.no. Bal.in auẽ.itẽ nulla cõmunitas.
C.de ſacroſa n.eccł.⁊ ab.in.c.ij.deĩmu.ecck.
6. Eccleſia habet fundatã mentionem ſuã de iure cõi:ſuꝑ oĩ⸗/
u

s8D bonis poſſeſſis a pᷣlato defuncto vnde oĩa pᷣſumunt᷑ eẽ

eccłie niñ pꝛobet᷑ ex aduerſo iſla eſſe patrimonialia.vt colligi
tur ex.c.i.de teſta. Si tamẽ heres pᷣlati ſit in poſſeſſione ⁊ du⸗
bitatur an illa bona habuit pꝛelatus ante pᷣlationẽ vł poſt
eſt defendẽdus in ſua poſſeſſione donec cõtrariũ pꝛobet᷑ per
eecłiam:vt ibi cõcludit abb:⁊ in.c.cum eſſes,.eo.tit.vide:j. te⸗

ſtamẽtum. vſi. ſi clerieus habens patrimonin.
¶ Eccleſie ſeculares quot modis poſſũt ſpectare ad religio⸗
ſos quo ad ius patronatꝰ vel quo ad collationes vel quo ad
inſtitutionem tituli collatiuam auctoꝛiʒa bilem vel quo ad tẽ⸗
poꝛalia ſeu ſpiritualia:vide late ⁊ notabi.per ab.poſt glo.in
c.de monachis. de pꝛeben.
¶ Eccleſia poteſt agere cõtra pꝛelatum qui paſſus eſt pᷣſcri⸗
ptionem vel contra eius heredes.vide.j. pꝛelatus qͥ negligit
¶ Eccleſia põt petere reſtitutionẽ in integrũ coꝛã iudice eco
cleſiaſtico.no.inno.in.c.cũ ſit generale.de fo.cõpe.facit glo.ĩ
c.pe.qð me.cã.no.ab.in.c.i.de in inte.reſti.circa fi.
¶ Ecchlia nõ ſolum vtitur iure minoꝛis ſed etiam iure rei pu⸗
blice:qꝛ ius publicum cõſiſtit in ſacris.vt.i.di.ius publicum
Item poteſt vti iure imperij.⁊ ſic pꝛiuilegia ↄceſſa imperio
extendũt᷑ ad eccłiam cũ eccłia habe at pᷣncipatũ:vt.c.nõ mi⸗
nus.ð ĩmu.ec.de qͥ ab.no.in.c.auditis.de in inte.reſti.
O Eccleſia poteſt petere reſtitutionem in integrum ſi nullas
ꝓbationes ꝓduxit.⁊c.vide.j.reſtitutionem in integrũ.
¶ Eccłia poteſt petere reſtitutõem coꝛã iudice eccłiaſtico ad
uerſus ↄtractũ initũ cũ laico:⁊ boc qꝛ eccłia in hoc eſt pꝛiui⸗
legiata.no.inno.in.c.cum ſit gen erale.de fo.cõ pe.qu aſi velit
ſingulariter innuere ꝙ vbicũq; eccłia gaudet aliquo pꝛiuile⸗
gio ſpeciali põt illud intentare coꝛam iudice eccłiaſtico ad qð
facit in ſimili glo.fi.in.c.pe.de rebꝰ ec.nõ alie.idẽ pꝛob atur in
patrimonialibus clerici.vt.c.ↄſtitutꝰ.⁊ ibi ab. de in integ.re⸗
ſti. no. in. c.fi. de vita ⁊ hone.cle.⁊ glo.in.c.litteris.de pigno/
⁊ ab.in alle.c.cum ſit generale.vi.colum.
¶ Eccłia poteſt inducere legem cum pꝛo ipſa facit ſed eã cõ⸗
tra ſe recipere nõ tenetur.vt tenet inno,.in.c. nouit. de iudi:et
Hoſti.⁊ Jo.de imolł.in.c.fi.de ſolu.
¶ Eccleſia poteſt compellere laicum indirecte ad ſatiſfacien
dum.vide.j papa indirecte. ſ
¶ Eccłie ſeculares quot modis poſſunt pertinere ad religio
ſos ex donatione laici vel er donatiõe epᷣi vel ex pꝛopꝛia fun
datione vel ex tranſlatione iuriſpa.ſeu alijs modis.vide late
per abba. in alle.c. de mona. ð pᷣben.
¶ In eccleſijs collegiatis ⁊ in monaſterijs tot clerici ſũt po⸗
nendi ſeu deputandi quot poſſũt ex redditibus eccłie ſu ſten⸗
tariin.c.i.de inſti.⁊ nõ ſolum hoc debet cõſiderari quot ſint
paſcendi ſed eccleſia reparanda ⁊ hoſpitalitas ſolita tenen⸗
da.vt.c.paſtoꝛalis.de his q̃ fiunt a pꝛela.vt.c.de mona.ð pᷣ⸗/
ben. ⁊ iſta eſt legitima exceptio cõtra impetrantem in eccłijs
nõ numeratis.ſ.ꝙ facultas eccłie non ſufficit ad tot clericos
ſuppoꝛtandos.facit.c.fi.de pꝛeſump.nota abbatem in alleg.
c.i.de inſſii. H
¶ Eccłia inferioꝛ nõ poteſt ſtatuere certum numerũ derico⸗
rum in eccleſia ſine epᷣo.nam cum ſtatuere numerum in eccle⸗
ſia ſit dare nonum ſtatutũ eccłie epᷣi dſenſus requiritur quia
ip ſe eſt pᷣlatus ſaltem mediatus cuiuſlibet eccłie ſue dioceb.
⁊ per eum eccłie ſunt gubernande.x.q.i.regenda.⁊.c.nouerit.
⁊ idem inno.in.c.requiſiſti.de teſtamẽ.⁊.c.cum acceſſiſſent.de
oſti.vbi etiam nota ꝙ eccłie inferioꝛes ſiue clerici nõ poſſunt
facere ſtatuta ſine ↄſenſu epᷣi.qð reſtringit abb.in.c.i.de inſti.
ad ſtatuta ſuper arduis negocijs.nam ſuperparuis ⁊ tãgen
tibus dumtaxat ipſos clericos ⁊ nõ ſtatam ecclie cathedra
lis ſtatuere potuerunt ſine licentia epi.ad hoc glo.in.c.veni⸗
ens.de verbo.ſig.li.vi.⁊ inno.in.c.cum conſuetudinis.de cõ⸗
ſuetu.ab. vbi.ð93.
¶ Eccleſia directe impedit ſe de laicis quando actus ẽ pius
vt no.in.c.cum eſſes.⁊.c.relatuʒ.de teſta.⁊.c.de ʒenodochijs.
de reli.domi.⁊ eſt caſus notabilis in.l.hereditas.ff. de petit.
o here.ab.in.c.nouit.de iudiix. colum.
¶ Eccleſia cognoſcere poteſt nõ ſolum de rapina ſed etiam
de qualibet oppꝛeſſione nõ ſolum clericoꝛum ſed etiam om⸗/
uium pauperum:idem ſi agatur de fraude adhibita in cõtra⸗
ctu eccleſie dum tamen de fraude ſeu oppꝛeſſione fiet mentio
in libello. idem ſi eccleſia iuuat᷑ aliquo iure ſpeciali cõcurren
te ergo aliqua de qualitatibus pꝛedictis. poteſt dici ſacrile⸗
gium.ad hoc.xvij.q.iiij.S.ſacrilegium.eſt ↄcluſo Innocẽ.⁊
ab. in. c. cum ſit generale. de fo. competẽ.iij. colum, ⁊ hoc ideʒ

Zapus alleg.lxviij.

¶ Eecleſia poteſt compellere laicos vt tempoꝛe cariſtie vi⸗
ctualis que exponunt venalia vendant iuſto pꝛecio. vide.j.

venditio. ver. epiſcopus. Item coinpellit elemoſynam facere
in eaſu neceſſitatis.⁊ vide.ſ.elemoſyna.
¶ Ecckłia poteſt adiri inter laicos quo ad hoc vt fructꝰ ſeu
redditus rei pignoꝛate reſtituantur vel ſaltem computentur.
in ſoꝛtem ⁊ eſt ratio.quia nolle reſtituere fructus vel redditꝰ
pignoꝛis eſt vſura:vti.ci.⁊.ij.de vſurl.⁊ rõe vſure eccla ẽ iu⸗
ex competens.de vſuris per totum.nota.ab.in.c.ſignifican
te.de pigno.i.colum.
¶ Eccleſia petens reſtitutionem contra contractum per eam
celebꝛatum:debet quattuoꝛ pꝛobare que ſunt ad hoc requiſi
ta. Pꝛimum qꝙ eccleſia fuerit leſa occaſione illius cõtractus
vt.c.i.de in inte.reſti.li.vi.Secundum ꝙ manifeſte appareat

de leſione. ſ. per teſtes vel alia legitima documenta. not. glo.

in.c.dilecti.de fo.compe.⁊ inſti.de verbo.obli. circa fi.⁊ in.c.
tum er litteris.de in inte.reſti.
Tertium ꝙ leſio ſit enoꝛmis quia pꝛo modico damno non
datur eccleſie vel minoꝛi reſtitutio.vt.c.penul.de rebus eccle.
nõ alie.⁊.l.ſcio.ff.de in inte.reſti.⁊ no.glo.in.c.i. eo.ti. Quar⸗
tum ꝙ infra quadriennium a tempoꝛe leſionis petat᷑ reſtitu/
tio.⁊.c.i.eo.ti.li.vi.ſed ſi ſubeſt aliqua legitima cauſa ꝑ quaʒ
debet audiri etiam vltra quadriennium puta quia leſio ſuit
enoꝛmiſſima vel ſi pꝛelatus male alienauit.vt ẽ glo.ſingula
ris in.c.fi.eo.ti.li.vi.Abbas in.c.i.de in integ.reſti.vide.j.re⸗
ſtitutio.
¶ Eccleſia que perin integrum reſtitu.conſequitur rem ab
emptoꝛe vel conductoꝛe tenetur ei reſtituere pꝛecium ⁊ ſump⸗
tus ſeu laboꝛem melioꝛationis.per.c.i.de in integ.reſti.non
tamen tenetur ad valoꝛem melioꝛationis ſed ad ſumptus tm̃
vt nota.in.l.in fundo.ff. de rei ven.ſed ſi emptoꝛ expendit cen

tum ⁊ rem nõ fecit melioꝛem niſi in quinquaginta imputetur

ſibi:quia pꝛudenter fecit ſumptus.Item ſi in fructibus per⸗
ceptis eſt ſatiſfſactum emptoꝛi de ſumptibus ⁊ laboꝛibus nõ
debet aliquid cõſequi.ad hoc tex.in.c.pe.de rebꝰ eccł.nõ ali.
⁊ in.c.ſumptꝰ.ff. de rei ven.ab.in alle.c.i.de in inte.reſti.⁊ me⸗
lius in alle.c.pe.de re.eccł.nõ alie.⁊ ibi Barba.
¶ Eccleſia reſtituit᷑ aduerſus contractum qui eſt de iuregen
tium.no.in.c.i.de pꝛeſcrip.ſoꝛtius debet reſtitui aduerſus pꝛe
ſcriptionem que eſt de iure naturali ⁊ odioſa ⁊ fundatur ſuꝑ

negligentia. quia ſatis alienat qui patitur pꝛeſcriptiõem.vt
l. alienationes.ff.de verbo.ſig.ſed eccleſia reſtituitur aduer⸗

ſus veram alienationem. vt.c.i.de in integ.reſti.ergo foꝛtius
aduerſus alienationem factam ſeu pꝛeſcriptioneʒs no. Abb.
in. c.auditis.de in integ.reſti.
¶ Eccleſiam vel monaſterium in vno loco ſitaʒ an liceat ad
alium locũ trãſferre ⁊ pꝛopter quas cauſas ⁊ cuius auctoꝛi⸗
tate vel licentia hoc debeat ſieri.vide late per Lapum ſua al
lega.lxv ij.
¶ Eccleſia poteſt petere auxilium a pꝛincipibus pꝛo defen
ſione ſua.vide.ð.auxilium poteſt.
¶ Eccleſie turris vel campanile poteſt capi per dominũ ciui
tatis ad tuitionem ciuitatis cõtra hoſtes.eſt cõcluſio Cp.in
l.nullus.C. de ſumma trinitate in fi.
¶ Eccleſiaſtica immunitate gaudet fugiens ad coꝛpꝰ chꝛi⸗
ſti qð pꝛoducitur ad infirmum per vicuʒ ſᷣm Hoſti.in.c.ſane.
de cele.miſ.qui dicit ꝙ tutius ac deuotius eſt dicere q; coꝛpꝰ
chꝛiſti eſt longe dignius qᷓ; eccleſia materialis ⁊ cum eccleſia
materialis habet hoc pꝛiuilegium per ipſum chꝛiſtum etiam
foꝛtius ipſius coꝛpus debet bac ĩmunitate gaudere. Item ſi
per ſtatuta domini tempoꝛalis habent ĩmunitatem ſeu pꝛiui
legiũ.vt no.in.l.ſi pꝛeſente.C.de his qui ad eccł cõfu.foꝛtius
boc habere debet verum coꝛpꝰ chꝛiſti cum longe grauiꝰ ẽ of⸗

fendere perpetuã qᷓ; terrenam maieſtatẽ. vt.c. vergentis.ð be⸗⸗

reticis.uec ob.opi. Elincẽ.⁊ Goffr. dicentium qꝙ ſicut aſſu⸗
mens coꝛpus chꝛiſti qð ẽ cibus aĩe nõ gaudet iĩmunitate ec⸗
cleſiaſtica:ſic nec fugiens ad eum:vt not.glo.xiij.q.ij.c.fi.⁊c.
quia ibi loquitur de aſſumente ⁊ nõ de fugiente:quia diuer⸗

ſa eſt ratio:quia ſumẽs reꝑit᷑ captꝰ:⁊ captus nõ dimittit᷑ ſed

fugiẽs ẽ in libertate in qua debet cõſeruari.iſta ẽ cõcluſio io.
an. ⁊ Abb. in alle. c. ſane. de cele. miſ. ⁊ vide.j. pꝛiuile gium ex⸗
tenditur. B
¶ Ecclie poſſũt incaſtellari vt defendant᷑ chꝛiſtiani ⁊ boni
vini a malis vt tenent cõiter doc.in.c.cũ eccłia.de iĩmu. eccle.
? ille tex. facit in fiſui fa citic. nullixlij di. vbi te neceſſitatis

licite quis hoſpitatur in eccłia.qð no.ꝓ cõſuetudine tuſticoꝝ
qui tẽpoꝛe hoſtilitatis babent refugiũ cũ bonis ſuis ad ec⸗
cleſam ⁊ ibi foꝛtificant᷑.Abb.in alle.c.cũ eccłia.
¶ In eccłia põt iudex ſecularis expedire actus qui fiũt per
viam voluntarie iuriſdictionis nõ cõtentioſe nec annullant᷑
tales actꝰ vigoꝛe.c.decet.de ĩmu.eccle.li.vi.qꝛ loquitur ð ſtre
pitu iudicioꝛũ.idẽ tenet Bar.in.l.actus.C. de ferijs.vbi ptʒ

wꝙ actꝰ qui ſpectant ad voluntariã iuriſdictionẽ poſſũt cele⸗

bꝛari diebus feriatis quaſi valeat de tempoꝛe feriato ad lo⸗
cum ſacrũ.⁊ facit qð no. Bar.in.l.dignus.ff.de ferijs.maxie
ſi tales actꝰ cõcernũt pietatem.ar.ĩ c.i.de ferijs.tutoꝛis ergo
⁊ curatoꝛis datio cum ſint actus pietatis poſſũt in ecclłia fie⸗
ri:vt no. Bal.in.l.nemo.C.de ſacroſan.ec.no. vRet.ð ancha.
ꝓut refert abb.in.c.cũ eccłia.de ĩmunitate eccle.
O Ecclia petit reſtitutionẽ ꝓbãdo ſe leſam quãtũcũqʒ pᷣcel⸗
ſerit decretũ vł iuij ſolẽnitas.vide.S.alienatio.vᷣ.quãtũcũq;
¶ Ecckia dʒ adiuuare ⁊ auxiliũ pᷣſtare imꝑatoꝛi ſi ſui ſubditi
ſunt rebelles ei ⁊ dʒ domare rebelliones ſubditoꝝ.xcvi.diſ.
cum ad verũ. Inno.in.c.ex ſuſcepto.de fo.compe.Abb.in.c.
at ſi clerici.iij.colum.de iudi. . =
¶ Ecckłia nõ cognoſcit de delicto in eccleſia cõmiſſo ꝑ laicũ
vide.j.laicus licet delinquat.
¶ Ecckia eſt recõcilianda anteqᷓ; diuina ĩ ea celebrant᷑ poſt⸗
qᷓᷓ bomicidium violentum ſeu iniurioſum nõ caſuale in ea cõ
mittatur nec homiqdiuʒ requirit ſanguinis effuſionem:quia
ſufficit ꝙ laqueo ſit quis ſuſpenſus: vt.c.pꝛopoſuiſti.cum ibi
not.per Innoc. ⁊ Abb. de conſe.eccle. vel alta. ⁊ nota.in.c.
vnico.eo.ti.li.vi.
¶ Ecckia nõ polluit᷑ per modicam ſanguinis effuſionẽ.pol⸗
luit᷑ tamẽ per multam ſanguinis effuſionẽ iniurioſam. arg.c.
pꝛo illoꝝ.de ſen.excom.iõ requirit᷑ recõciliatio:vt alle.c.pꝛo⸗
poſuiſti.eo.ti.⁊ ihi ꝑ abb.
¶ Eccłia licʒ nõ polluit᷑ etiã per iniuriã coꝛpoꝛalẽ in ea com
miſſã citra ſanguinis effuſonẽ:iõ nõ indiget recõciliatõe.no
ta io.an.in.c.aqua.ð cõſe.eccł.vel alta.⁊ ab.vbi.õ.
¶ Ecckia licʒ in ſe nõ polluit᷑ induciturtamẽ recõciliatio ad
terroꝛẽ bominum.ex quo infert᷑ ꝙ quando iſta fiũt occulte nõ
ẽ opus recõciliatiõe:qꝛ ð hoc ceſſat cã inductiua.⁊ de hᷣ̊ no.
in.c.vnico.eo.ti.li.vi.⁊ ab.in alle.c.ppoſuiſti.
¶ Ecclia ẽ reconcilianda cum aqua benedicta mixta cum vi
no ⁊ cinere per epᷣm.nam per aquam deſignatuꝛ populꝰ per
vinum mixtum cum cinere deſignat᷑ mixtio deitatis.no.doc.
vt refert abb. in alle.c.ꝓpoſuiſti.
¶ Ecckia cum recõciliatuꝛ debet venire epᷣus expenſis illiꝰ q
eccłiam polluit ſi ſcet᷑ qͥs ẽ ⁊ ẽ ſoluẽdo:ſed ſi ignoꝛat᷑ qͥs vio⸗

lauit vel nõ ẽ ſoluẽdo recurrit᷑ ad ↄſuetudinẽ quibꝰ deficien⸗/

tibꝰ rectoꝛ ⁊ parrochiani debẽt ꝓcurare epᷣm.in defectuʒ ve⸗
ro omniũ dʒ epᷣs ſuis expẽſis hoc facere.ar.x.q.iij.cauendum
no.ab.in alle.c.ꝓpoſuiſti.in fi. .
¶ Ecclie ⁊ clerici an debẽt cõtribuere cum laicis in neceſſita
tibꝰ publicis ⁊ cõibus.⁊ vide.ẽ.derici ⁊ eccłie.
¶ Ecchkie ⁊ clerici ad q̃ munera ⁊ onera teneant᷑.vide late per
inno.⁊ ab,.poſt eum.in.c.nõ minus.de ĩmu.eccł.

¶ Ecckia tenet᷑ ad munꝰ mere patrimoniale:qꝛ quando polſ⸗

ſeſſio ſeu fundus ꝓueniẽdus ad eccłiam babet certũ onus ex
pꝛiuata diſpoſitiõe.ar.in.c dilecti.de dona.⁊.c.quãto.ð cẽſ.

vel etiã ex diſpoſitõe publica ſiue pꝛincipis anteqᷓ; ꝑueniret

ad eccleſiã vt poſſeſſione onerata ſolueret tributum impera⸗
toꝛi:vt.l. imꝑatoꝛes.ff. de publi.⁊.l.placet. C. de ſacroſan.ec.

2.c.fi de cenſibꝰ.nam tunc tranſiuit res ad eccleſã cum one⸗/

re ſuo.in.c.i.de ceuſi.ab.in.c.nõ minꝰ.de iĩmuni.eccł.vide.ẽ.
clerici ⁊ eccleſie. O
¶ Eccleſia tenet᷑ ad onera q̃ rõne naturali incumbunt rebus
ipis vt reficere iter ante domuʒ.no.bar.in.l.ad inſt uctiones.
C. de ſacroſan.ec.vel in purgatione putei neceſſarij toti vici⸗
nie in quo eſt eccleſia.no. Spe.ti.de cenſ.S.nũc dicẽdum.x.
itẽ pono ꝙ vicinia.ad alia autẽ munera ſeu onera q̃ imponũ
tur rebus m neceſſitatem accidentẽ non tenet᷑ eccleſa.nam
etiam ſi res ſint ad illa onerate ex quo pemenerunt ad eccle⸗
ſiam eximunt᷑ ab omni exactiõe.⁊ boc vult inno.in.c.nõ mi⸗
nus.⁊ ibi abb.poſt eum.vide.s.clerici ⁊ eccleie.
¶ Eccleſie ſeu clerici nõ tenẽt᷑ ad gabellas:q̃ imponũt᷑ in vi
no ⁊ ſimilibꝰ ꝑ auẽ,itẽ nulla cõitas.C.ð ſacroſan:ec⁊ ẽ ↄclu⸗

2-

— — — — r - ————

— — —S ☛ — — r=-==r--——

— — c —

dſrfle
is 1

giffine
hnnnlart
imrö ſte
pbipt
oſit
oatle
ſſ arie
nigengd
lecclaſee
öanch,

cſqg hen
uuͤtüche
uiſubet
rrid
Abbine

hogledd

fank ot
leinad
emmvi
lcum bi
Orainc⸗

ſonipol

n g

guonn
ldene⸗

liatio 4
aaultenh
e bno⸗

cunn ri
leper
ddo

sil/
ks o
Neſcen
eanz e
gnendn

ereſc
elneper

anlon
onns
o ci
Lueni
ninpen
roſane
cun o

ertus
Gnig
nifon
CunN.
hnponn
n ho
daln
hon

kinti
zoc

ſio Bal.in. l.licet. C. eo.ti.niſ gabella fuiſſet impoſita p one⸗
ribus ad que tenet᷑ eccleſa:qꝛ tũc ſuccedit loco oneꝝ. vt voe
luit Butri.in. l. ad inſtructiões.⁊ Ab.i.c.fi.devi.⁊ ho.cler.⁊
idẽ ab.in.c.nõ minꝰ.de ĩmu.ec.in l.
¶ Eccleſia nõ tenet᷑ ad expenſas muroꝝ ciuitatis vel loci ſi⸗
nefiant pꝛopter neceſſitatẽ guerre ſiue ad oꝛnatũ nec ad alia
q̃ ↄcernũt vtilitatẽ publicã tã clericoꝝ qᷓ laicoꝛum:niſi epᷣs ⁊
clerus tantã neceſſitatẽ inſpexerint vt voluntate ducti abſ;
vlla coactione ad releuãdas cões vtilitates ſen neceſſitates
vbi laicoꝝ nõ ſuppetũt facultates ꝑ eccłias extimẽt cõferen
da:vt ẽ tex.in.c.nõ minꝰ.de ĩmu.ec.⁊ in.c aduerſus.eo.ti.vbi
etiã requirit᷑ ͥ romanus põtifex cõſulat᷑ coꝛroboꝛat᷑ hec cõ⸗
cluſio cõtra opi. Pe.in alle.c.nõ minꝰ ꝑ auc.itẽ nulla cõmu
nitas. C. de epi. ⁊ cle.⁊ per.c.ide ĩmu.eccł.li.vi.⁊.c. c. ð cen
ſi. eo. li hãc opi.tenet Hoſti. ⁊ Jo. an.⁊ Ab. in alle.c. nõ min?
⁊ finaliter ab. cõcludit diſtinguendo ꝙ aut neceſſitas vł vti
litas eminẽs cõcernit vtilitatẽ eccłiaꝝ a remotis ⁊ ꝑ quãdã
ↄſequẽtiã ⁊ tũc tex.eſt apertus in alle.c.nõ minꝰ. ꝙ eccłie nõ
tenentur per ratõ nes quas ipſe abb.notanter allegat ibſ:aut
neceſſitas vel vtilitas eminẽs ↄcernit de directo:⁊ pᷣncipalit᷑
vtilitatẽ eccłhiarum ⁊ laicoꝛum:vtputa qꝛ pꝛaua ſocietas ter⸗/
ritoꝛiũ ciuitatis inuadit ⁊ deuaſtat ⁊ cõſumit in quo eccleſia
babet multas poſſeſſiões ⁊ tũc tenẽt᷑ eccłie ↄtribuere nõ ta⸗
mẽ ad ſolã deliberationẽ laicoꝝ:ſed ſi ẽ imponenda collecta
pſonis ↄtẽplatiõe reꝝ opoꝛtet ꝙ; clerꝰ ⁊ populꝰ pᷣncipaliter
ↄueniat ⁊ deliberẽt ſuꝑ bac verxationegedimẽda nec totius
populi deliberatio poterit obligare cleꝝ nec ecõtra.fac.c.qð
oẽs.de reg.iu.li.vi.fatet᷑ tũ abb.ꝙ ſi clerꝰ nollet ſine legitima
cã ↄſentire ꝙ poterit populꝰ imploꝛare officiũ ſuꝑioꝛis eccle
ſie ad ↄſentiẽdũ ⁊ ↄtribuendũ.ar.c.nullꝰ.de iurepa.puto eti⸗
am ꝙꝙ in hoc caſu nõ habebit locũ diſpoſitio.c.aduerſus. vt
ſcʒ romanꝰ põtifex cõſulat᷑ qꝛ hec impenſa ẽ fienda nõ ſoluʒ
ꝓpter vtilitatẽ publicã ⁊ cõem:ſed etiã ꝓpter vtilitatem pꝛi⸗
uatam bonoꝝ eccłie.⁊ ſic ſumꝰ extra caſum.q.c.a duerſus, fa
cit cle.i.⁊.ij.de cenſi.⁊ vide,S.clerici ⁊ eccłie.
¶ Eccleſia põt ſe impedire de qᷣlibet pctõ qñ indirecte agit᷑
rõne peccati ad penitentiã aut ꝑ viã denũciatiõis.iuxta no.
in.c.nouit.de iudi.⁊ hoc ẽ de mẽte glo.in.c.cũ ſit generale.de
fo. compe.vt patet ĩ.c, ex tenoꝛe.eo.ti.glo.ij.⁊ Ab.in.alle.c.cũ

ſit generale. pe. col. de hac denũciatiõe vide latiſſime Bart,

in extrauagã.ad repᷣmẽdũ.col.xi.
¶ Ecckia ſe impedit cõtra raptoꝛes qui ꝑ modũ ſo cietatũ ſe
cõgregãt ad capiendũ ruſticos ⁊ diruendas ciuitates:qꝛ eo⸗
rũ delicta ſunt nota.⁊ qꝛ per eos turbat᷑ pax ⁊ quies chꝛiſtia

noꝝ ⁊ multi pauperes ⁊ alie miſerabiles ꝑſone oppꝛimunt᷑:

quaꝝ cauſe ſpectant ad eccłiaʒ ↄtra quos ⁊ ↄtra piratas pa
pa in cenis ſolẽnitatibꝰ ꝓmulgat ſentẽtias cẽſure:vt no.ho⸗
ſtieñ.in.c. cum ſit generale,de fo. compe.ↄtra inuaſoꝛes tamẽ
⁊ malefactoꝛes certaꝝ perſonaꝝ eccłia ſe nõ impedit niſi ſint
perſone pꝛiuilegiate.xxiiij.q.iij.(.ſi quis de potẽtibꝰ.niñ ſint
raptoꝛes ⁊ inuaſoꝛes genera liter ⁊ indiſticte:qꝛ illud cõ cer⸗
nit ſtatum totius chꝛiſtianitatis. Abb. in alle. c. cum ſit gene⸗
rale.pe.colum. H “
¶ Ecckia põt ſe impedire de criminibꝰ laicoꝝ qñ crimĩa ſunt
adinuenta de iure canonico ſeu habẽt oꝛiginariã ꝓhibitõem

a canonibꝰ ſed nõ a legibꝰ vel vbi reperit᷑ a canonibꝰ impo/

ſita pẽa ẽt ſecularibꝰ.vt.c.cõtra idoloꝝ.xxvi.q.v.vł vbi certa
qualitas ineſt tribuens iuriſdictõeʒ eccłie:vt.c.cũ ſit genera
le.vel qñ directe rõne peccati ad penitẽtiã põt eccłia ſe impe⸗
dir e ↄtra laicũ de omni crĩe.no.inno.in.c.nouit.ẽ regula ab.
in alle.c.cũ ſit generale.in fi.⁊ vide.j.excõicari põt laicus.
¶ Eccleſa in quibꝰ caſibꝰ põt ſe impedire inter laicos.vide
I.laicus poteſt coꝛam eccłia ſtico impeti.cũ.vᷣ.ſe.⁊ vide.j.pa⸗
pa in quibus caſibꝰ.
¶ Ecckia ſe impedit ĩ cauſis moꝛtuarioꝝ a defunctis relicto
rum.in auc. de eccł.ti.S.ſi autem pꝛo redem.colłix. do ct.in.c.

licet ex ſuſcepto de fo. compe.

¶ Ecckia habet iuriſdictionẽ in laicos publice delinquẽtes
⁊ maxime cõtra nauigãtes ⁊ cõtra itinerãtes ⁊ cõtra patien⸗
tes naufragiũ cũ ſint quaſi miſerabiles ꝑſone.facit qð nota.
Inno.i.c.ſignificãtibꝰ.de offi.dele.itẽ nota ꝙ vbicũq; eccłia
excõmunicat habet etiam eo caſu iuriſdictionẽ ⁊ põt illã pe

nam imponere.nota abb: in alle ccum ſit generale. de fo. cõ/

pe. 2 in. c. excõmunicamꝰ.de rap.virgi.

¶ Eccleſia habet iuriſdictiõem in laicos furãtes bomines x
vẽdẽtes ſeu aliter exponẽtes:quia detrabit multum religio⸗
ni chꝛiſtiane.argu.opti.ĩ eo.ti.de homicidio.li.vi.no.ab.in.c.
i. de furtis in fi. MU
Eccleſia noua an poteſt cõſtrui ĩ pꝛeiudiciuʒ antique pat
rochialis.vide.j.epᷣs. .
¶ Ecckia regularis que dicat᷑ vide abb.in.c.ne pꝛo defectu
de elec. v. colum. V
¶ Eccleſias du as curatas põt quis ſimul tenere in caſibꝰ
quos vide.sð.bñficium.
O¶ Eccleſia quãdo poteſt de criminibus ſe impedire. vide.j.
ludex eccłiaſticꝰ nõ poteſt. L
7 Eccleſie vacantis cuſtodiam quis habeat.vide.S̊.cuſto⸗
19. .
¶ Ecckia an põt agere cõtra pꝛelatum eã damnificatem vel
rem vẽdicare.vide.S. admĩſtratoꝛ neceſſarius.
¶ Eccleſiaſtica immunitate nõ gaudet publicus latro qui
palam ⁊ publice furatur vt ſũt pirate vel qui publice ſtant in
ſtratis. vel qui habent arcem ſeu caſtrum ⁊ derobãt oẽs trãſ⸗
euntes nec nocturnꝰ depopulatoꝛ agroꝛum.qui ſcʒ obſidet
ſtratam publicam derobàdo tranſeũtes ⁊ differt a publico
latrone:quia iſte clandeſtine furat᷑ ⁊ moꝛat᷑ in loco occulto ⁊
ideo dicit᷑ nocturnus depopulatoꝛ agroꝛũ:quia in nocte ſe⸗
getes deſtruit ⁊ die latet ⁊ ſic declaratur tex,in.c.inter alia.ðᷣ
immu.eccle.per abb.poſt inno.
¶ Eccleſiaſtica imunitate nõ gaudet iudeꝰ fugiẽs ad eccleſ
am. vt. l. i. C. de bis qui ad eccłiam ↄfugiũt. vbi no.glo.indu⸗
cit enĩ ibi ter. pᷣſumptiõem.quia exquo ibi iudeꝰ reatu aliquo
vel debitis fatigatus fugit ad eccleſiã ⁊ dicit ſe velle eẽ chꝛi⸗
ſtianũ pᷣſumitur violẽter ꝙ boc facit in fraudem nec dʒ recipi
ꝓbatio incõtrariũ:quia.l.illa pꝛeſumẽdo fraudẽ ſtatuit ꝙ nõ
antea debeat ſuſcipi qᷓ; debita vniuerſa reddid erit ⁊ innocẽ⸗

tia demõ ſtrata purgari.ex quo eni lex ſuꝑ pꝛeſumptiõe certũ

quid ſtatuit nõ admittit᷑ pꝛobatio in cõtrariũ no.glo.in.c.fer
rum.l.di.fa cit qð no.in.c.is qui fidem.de ſpon.⁊ qð no.in.c.
vnico.de obli.ad rõci.ẽ ↄcluſio abba,.ↄtra glo.ĩ.c.inter alia.
de immu. eccle.
¶ Eccleſiaſtica ĩmunitate gaudet fidelis laicus fugiens ad
eccłiam nec poteſt per iudicem eccleſiaſticũ vel dominũ eccle
ſiaſticũ etiã ſi ſit vel ſubditꝰ vel ſeruus eius ab eccłia violen⸗
ter extrabi:vt.l.ij. C. de bis qui ad eccle.cõ fu.xvij.q.iiij.c.reñ.
7.c.diffiniuit.vbi ponit᷑ vniuerſale verbũ negatiuũ nullꝰ au
deat.⁊c.qð verbũ etiã eccłiaſticos includit.acit.c.nullꝰ.xvij
q.iiij.⁊ ſic ↄcludit Jo.an.⁊ ab.poſt eñ in alle.c.inter alia.⁊c̃.
¶ Ab eccleſia extrahi põt impune per eccłiaſticum iudicem
clericꝰ vel religioſus fugiens ad eccłiam ſ c diſcipline ⁊ nõ
odij vult eos ab eccleſia extrahere arcere ⁊ punire vel vt du⸗
catur ad carcerem eccłie.ſentit glo.in.c.nullus.xxvij.q.iiij.nã
ſi dlerici gauderẽt hac ĩmunitate eccłiaſtica tenderet ad mari
mũ dedecꝰ eccłie cum videretur iudicem eccłiaſticum velle de
fend ere facinꝰ clerici qui deberet eſſe ſanctꝰ⁊ in ſuis actibus
relu cere.vt.c.oportet ſacerdos.lxxxi.di.qð relinquit᷑ ↄſuetu⸗
dini.no.abb.in alleg.c.inter alia.vbi re fert ſᷣm Hoſti. ↄtra
illã ↄſtitutiõem delinquũt pꝛincipes ⁊ pꝛelati.pꝛincipes:qꝛ
ſi fugiens ad eccłiam nõ vult ab ea exire tenẽt eum obſeſſum
⁊ denegãt victualia.⁊ cõtra illum faciũt quicquid male poſ⸗
ſunt cõtra quos facit.l.pᷣſenti. C de his qui ad eccle.ↄfu.⁊.c.
diffiniuit. ⁊.c.id cõſtituimꝰ.xvñij.q.iiij.pꝛelati vero delinquũt
qꝙ quãtumcũq; fugiens grauia cõ miſerit ipſum tamẽ intãtũ
ſeruare nituntur ꝙ nullam penam carceris nec etiam pecuni
ariam patiatur contra iuſticiam que eſt ſummum bonũ in vi
ta.xij.q.ij.cum deuotiſſimam.ideo optabat Hoſtieñ.⁊ bene
in hoc ⁊ in alijs vtenq; eſſet ſuis terminis contentꝰ. Abb⸗
VYbi. S.
¶ Eccleſiaſtica immunitate gaudet quicũq; crimĩoſus quã⸗
tumcunq; grauia cõ mittat fugiens ad eccdleſiam:exceptis ca
ſibus ſpecialibꝰ expꝛeſſis in.c.inter alia.nõ obſtante ꝙ ĩ auc.
de man. pꝛin.S.q ſi delinquẽtes.excipiunt᷑ adulteri ⁊ homi⸗
cide ⁊ raptoꝛes virginũ:quia text.dicti.c,ð inter alia.nõ debet
ſuppleri per dictam auẽ.eo ꝙ papa voluit pinguiꝰ pꝛiuilegi

2

are eccłias q; imperato:vt ↄcludit abbiin alle.c, inter alis.

ↄtra Moſti, otra Pe, de ancha.

¶Eccleſiaſtica immunſtate gaudet bomicida inſidioſus eti
am ex pꝛopoſito per alleg.c.inter alia.cuʒ illum caſum nõ ex
cipit.⁊ per.c.fi.de immunita.eccle.qð loquitur de homicida
er pꝛopo ſito ſi in eccdleſia p erpetrauit homicidiũ:ergo econ

tra ſi ex pꝛopoſito homicidium cõmittat᷑ gaudet dicta ĩmu⸗

nitate.ad boc.c.ſicut antiqtus.xvij.q.iiij.nõ ob.c.i.de homi.
quia vt ibi no.ibi eſt tex.veteris legis ⁊ babet multos intel⸗
lectus.ſed in terminis noſtris reſpõdet᷑ ꝙ ꝓcedebat ſᷣm anti
qua tempoꝛa:quia altare veteris teſtamenti nõ gaudebat il⸗

la immunitate qua gaudet hodie noſtrum altare. Item po⸗
teſt intelligi ⁊ reduci ad terminos.c.fi.de ĩmuni.eccle.ſq;ʒ cum
bomicidiũ fuit in eccleſia cõmiſſum.eſt cõcluſio abba. in.c.in
ter alia.vel poteſt intelligi m Inno.in alle.c.ide homi.ſi oc
cid at aliquem inſidijs aggreſſiõis reducẽdo ad vnũ de caſi⸗
bus alle. in. c. inter alia. . .
V¶ Eccłiaſtica imunitate gaudet debitoꝛ ad eccłiam fugiẽs
per generalem iurnis ꝓhibitionem.in.c. miroꝛ.⁊ ĩ.c.ſi quis cõ
tumax.xvij.q.iiij.⁊ in.l.pꝛeſenti.C. de his qui ad eccle. ↄfugi.
ſi tamen haberet ſtatutũ vt debitoꝛ poſſet cõpelli ad ſeruien⸗
dũ ꝓ debito:tũc poteſt extrabi.qꝛ nõ videt᷑ oceſſ. a imunitas
cum pꝛeiudicio iſtius qui eſt quaſi dominꝰ eius:⁊ boc placet
Antho. ⁊ abb.in alle.c. inter alia. .
¶ Eccliaſtica ĩmunitate gaudet quo ad perſonã fugiẽs ad

eccłiam pꝛopter debitũ tributoꝝ pꝛincipis:hinc eſt ꝙ nõ ex⸗

trabitur ab eccłia ſed ibi citabit᷑:⁊ niſi defendat ſe ꝓcedetur
ad miſſionẽ in poſſeſſionẽ bonoꝝ:tamẽ in dubijs fauẽdum
eſt eccleſie.nec ob. auc.de man.pꝛin.S.publicoꝝ vero tributo

rum:quia nõ potuit imꝑatoꝛ ꝑ ius ſuũ nouiſſimũ pꝛeiudica⸗

re ĩmunitati eccłie ꝑ leges ⁊ canones ↄceſſe:vt.lpñti.S.alle.

ẽ ↄcluſio abb. ⁊ Antho.in alle.c.inter alia.

¶ Eccleſia poteſt cõ pellere per excõmunicationẽ extrah en⸗
tem aliquem ab eccłia vtillum ſtatim reſtituat.vt.c.frat no⸗/
ſter. xvij.q.iiij.⁊ poſtea etiã interdiceꝛe ne a tota domo ſua re

cipiant᷑ oblatiões.vt.c.miroꝛ.xvij.q.iiij.debet enĩ iniurie ec⸗

cleſie ſatiſfacere.vt notat abb.in alle.c. inter alia.⁊ ſm leges
extrahens violenter aliquem ab eccłia indebite cõmittit cri⸗
men leſe maieſtatis.vt.l.fideli.C. de his qui ad eccle.cõfugi.⁊

capitali pena feriet᷑.⁊.l.pᷣſenti.eo.ti.ides de facientibꝰ ſeditio

nem vel cõuentſcula ſeu tumultum ⁊ gentiũ cõgregatiõeʒ cũ
armis ⁊ irruunt in eccleſiam ad extrabendũ delinquentem:
vt.l. denunciamus.eo.titu.⁊ talis cõmittit ſacrilegium quia

immunitatẽ ecclete violabat:vt.c.nullus.⁊.c.quii quis. xvij
q.iiij.⁊ ſi ſuperbe ⁊ cõtumaciter eccłiam dei irreuerẽter cõtẽ

nẽdo extraxerit ſoluet epiſcopo.xc.ſolidos ꝓ emũitate ⁊ pu

blica penitẽtia iuſto epᷣi iudicio eſt mulctandus.c.ſi qͥs con⸗
¶ Ecchiaſtica ĩmunitate cum nõ gaudeat delinquens in ec⸗

cleſia pꝛopter ſacrilegiũ tamẽ qð cõmiſit dicitur violare im⸗/
munitatem ecclie:nam ſicut nõ licet aliquem violenter inde
extrabere:vt.c. cum pꝛo cauſa.de ſen.excõmu.iudex ergo ec⸗

cleſiaſticus de ſacrilegio eum puniet nõ tamẽ poteſt eum di⸗
recte punire de crimine ſeculari ibi cõmiſſo:quia eccleſia nõ
babet territoꝛium niſi reſpectu eoꝝ que ſunt ſeu pertinẽt ad
ſoꝛũ eccliaſticũ:facit qð no.in.c.poſtulaſti.de fo.compe.⁊.c.
rex debet. xxiij.q.v.abb.in alle.c.inter alia.circa finẽ.
¶ Ecchliaſticã iuriſdictioneʒ ꝑturbãs pu nit᷑:vt infra iuriſdi⸗
ctionẽ pꝛelati.
¶ Ecckia nõ tenet᷑ ex dolo pꝛeceptoꝛum ſeu cõmendatoꝛum
in cõtractibus admiſſo niſi ex hoc eſſet facta eccleſia locuple

tioꝛ.quãdo er facto tu.l.dolus.⁊. C. eo. ti.ſi vero.ff. de tribu.l.

ſed ⁊ ſi.S.i.nota.in.c.grauis.de depoſi.ð culpa autem iſtoꝝ

pꝛeceptoꝛũ tenetur locus inſolidum ſi poteſt ſeruari indem/

nis a pꝛeceptoꝛe.als nõ:ſed ſi bona fide cõtraxit pꝛeceptoꝛ
tenetur locus inſolidum etiam ſi fit inde pauperioꝛ. de pᷣca.
c.ij.ff.de mino.l.ſi pater.sS.ſi ſepe.poteſt tamẽ in integruʒ re⸗
ſtitui.no. abb. in. c. cum deputati. de iudi.circa fi. B
¶ Eccleſie parrochiales fuerũt limitate a tempoꝛe dponiſij.
nota.in.paſtoꝛalis.in pꝛin.de his que fiũt a pꝛela.⁊ quiſq;
rectoꝛ ſuis terminis debet eſſe cõtentus.de ſepul.c.i.de par
roch.c.ij.nota. Yo. an. de cle.nõ reſi.c.quia nõ nulli.
. Eecleſia parrochialis ruralis que a pꝛincipio fuit parro⸗
hialis ſi in ea nullus inhabitat ſed nuncð nouo inbabitãt

ibi alique familie incipit habere curam. x.q.ijj. vnio.⁊ boc ve

rum niſi fuerint per dy oceſanum limites extincti. als quaſi
iure poſtliminij reincipit curam habere.argu.de elec quia di
ligentia.ſi vero nunqᷓ fuit limitata vł ſi fuit ⁊ d poceſanus li
mites ſubtraxit tunc curam nõ habet niſi ꝑ dyoceſanum ad

ſtatum pꝛiſtinũ reducatur:vt.c.inter quatuoꝛ de maio,.⁊ obe

di.no. Jo.an.ĩ.c.quia nõnulli.de cleri.nõ refſñ.
¶ Si vnius eccleſie parrochiani ad aliam tranſferatur:ita
q alterius ſint parrochiani licet incipiat eſſe ſine cura qͥ ad
actum quia nõ habet quem curet.arg.l.fi.ff.ſi quis cau.non
tamen quo ad habitum:quia iura parrochialia remanẽt q̃
ſunt multa:vt patet in ſumma de parro.S.in quibus conſiſtit
ius parrochiale:⁊ ſic videtur parrochia nulloꝛũ parrochia⸗
noꝛum ſicut epiſcopus nulliꝰ eccleſie.de tranſla.inter.exquo
infertur ꝙ tale beneficium nõ videtur circa beneficia curata
computanduʒ:quia vbi nullꝰ eſt parrochianus nulla poteſt
parrochiani anima pericdlitari.nota.Hoſti.? Jo.an.in.c.qꝛ
nõ nulli.de cleri.nõ reſi.
¶ Duas eccleſias parrochiales nõ poteſt vnus rectoꝛ ð cõ

ſuetudine ſimul tenere cum talis conſuetudo ſit animabꝰ ꝑi⸗

culoſa.de ſimo.nõ ſatis.cum.c.ſequeñ.⁊ vide Jo.and.ĩ mer⸗
cu.in regula que cõtra iura.de reg.iun li.vi.no.io.an. in alle,
c.qꝛ nõnulli.
¶ Si aliquis tenet eccleſiam cuius röne percepit decimas
oblationes ⁊ pꝛimitias ⁊ baptisat ⁊ ſepelit nullum tamen
parrochianum habet quia omnes ſũt moꝛtui nõ dicitur ba⸗
bere curam ratione moꝛtuoꝛũ quoꝛuʒ nõ homo ſed ſolus de
us curam habet:in quos nõ cadit poteſtas clauium qᷓ;uis ꝓ
ſint eis opera charitatis.de ſenten.excom.a nobis.circa re⸗
ceptionẽ tamẽ alioꝝ iurium licet cõſuetudo poſſit dari vni
eccleſie ius percipiendi pꝛediales decimas in alia. ð deci.cũ
ſint.⁊.c.ad apoſtolice.nõ tamẽ idem de perſonalibus nec de
iure baptiandi alienum parrochianũ nec de oblationibus
pꝛimitijs vel alijs que inter perſonalia computantur:res enĩ
ſacilius ſubijciturqᷓ; perſona.de foꝛo compe.ſignificaſti.cõ⸗
cluditur ergo ꝙ cõſuetudo irrationabilis eſſet ꝙ vnꝰ rectoꝛ
infra parrochiam alterius pꝛeſcriberet.de ſepultu.c.i.⁊.c.cer
tificari.nec ꝑ perceptioneʒ talium iurium poterit dici eccleñ
am curam habere. vt. ð.v.eccleſia parrochialis.cum ſequeñ.
no. Jo. an. in alle.c. qꝛ nõnulli. B
¶ Ecckiam recipiens nõ intẽdens reſidere vel intẽdens do/⸗
nec pinguioꝛem poterit adipiſci minus canonice pꝛomouet᷑
ar. de cõdi.appoſi.c.fi.vij.q/i.ſicut vir.ex tali animo ſequitur
ambitio.c.qꝛ intantuʒ.de pꝛeben.tamẽ tale peccatũ peniten⸗
tis aboletur.de ſimo.ca.fi.ad hoc de elec.c.cõmiſſa. in fi. lib.
vi.no. Hoſti.⁊ Jo.an.in.c.relatum.de cle.nõ reſi.

¶ Seculanis iudex põt omne delictũ laicoꝝ qͥ ad facultat
puniẽdi punire niſi vbi repenit᷑ crimẽ eccłiaſticũ vt ꝓbat᷑ per

locũ a ſpeciali.in. c. vt inqñtiõ is. S. phibemꝰ. de bereticis. li.
vi. eſt regula abb.in alle.c.cum ſit generale.in fi.

¶ ¶ẽ Ecdeſia poteſt renunciare beneficio in integrum reſtituti

onis.vide.j.renũciare nõ poteſt eccłia.
¶ Eccleſia an cõtineat᷑ nomine mona ſterij vel ecõtra. vide
S.clericoꝛũ appellatione. .
¶ Eccleſia poteſt in titulum cõcedi ad tempus a ſolo papa
nõ autem ab inferioꝛe:vt.c.ſi gratioſe.ð reſcrip.li.vi.⁊ nota.
in.c.nemo. de elec.li.vi.⁊ abb.in.c.ſi cõ ſtiterit.de ac.
¶ Ecclia bʒ penã reſpectu clericoꝝ intãtus ꝙ nõ tendat ad
effuſionẽ ſanguinis.vt.c.in archiepatu. de rapt. itẽ eccłia bʒ
penã exilij.pt ergo eccłia clericũ publice delinquẽtẽ verbe⸗
rare⁊ eũ in exiliũ mittere.no.glo.⁊ ibi Abb.in. c.i. de calum.
Ecchłie acquiritur dominium ſine traditione poſſefſionis

er ſolo titulo...fi.C.de ſacroſan. eccle.nõ tamen tranſfer᷑ po/

ſeſſio niſi realiter appꝛebendatur: niſi de cõſuetu.aliu obti
neat:vt nota.in.c.ex litteris.de cõſue.⁊ ibi Abb.⁊vide eum
in. c. cũ veniſſent.de reſti.ſpo. L E⸗

¶ Eccleſia poteſt excõmunicare laicum notoꝛie delinquẽte,z

vide.j ercõmunicari põt laicus.
¶ Ecckia deſolata debet alteri eccleſe vniri.vide.j. vnio.
¶ Eccłia inferioꝛ citra cathedralẽ nõ põt de iure cõi petere
aliquã ſubiectionẽ in alijs eccleſijs inferioꝛibus licet de iurne
cõiparrochianꝰ debeat recipere ſacramenta ab illa eccleſa
pꝛincipali.tamen pᷣſbyteri t.

ſacramenta recipere ab illa ecclia ſed potius ab epo, arin.c.

aꝝ ecclłiaꝝ inferioꝝ nõ tenẽétur

N—. — —ÿ

— —G

—- – — — — L CLC- rr, —.

4 M
gid
gansl
tumn:
lo, dbe

tiineſt
nſe 14
l non
naneti
gconiti
mochin
lla euretg
laore
anineg

ctor de
inab'
ncinen
Ralle,

Recimas
in unen
ſaimrba⸗
ſolus de
ncuis
ſchea ter
darlyri
oͤdecich
ohecde
onibus
reseni
ac c/
Precto
it
Iuleſ

6 dor
noc
gbitur
Ggenn
nilb⸗

ſualeni
hrtpe
icsli
nckkri
ona i

lo e

1ota

dat 4
cchah⸗
evarde
. .
eſi⸗
ſeip
toh
ſGean

cit

he
en
ℳ
niut
inen

officiũ.de off. archi.ex quo notabiliter infert᷑ ꝙ pꝛeſbyteri ca
pellarum que ſuut infra plebanatum alicuius eccłie non te⸗
nent᷑ cõfiteri plebano nec ab eo ſacramẽta recipere ſed ſubij
ciunt᷑ eo.Abb.in.c. dilectus.de capelmo.
¶ Ecceſia an põt donari per laicũ loco religioſo.vide.S.do
natio quã de aliqua eccleñfa. „ 2
¶ Quelibet eccłia collegiata põt dici ↄuentualis licʒ ð cõ⸗
ſuetudine hoc vᷣbũ referat᷑ ad eccłias religioſoꝝ.ſʒ de iure et
ex vocabuli eihimologia h̊ verbũ ↄuentualis ꝓpoꝛtionabi
le eſt oĩbꝰ collegiatis:lʒ ſecularibꝰ.nã dicit᷑ vuentualis a con
ueniẽdo.qꝛ ibi ↄueniũt omnes de cõuentu ſic collegiata.qꝛ
ibi colliguntur.facit qð no.in.oi.xvi.di.no.Abb.po ſt glo. in
c.nobis.de iurepatro. êMẽZẽ
¶ Eccleſia collegiata cognoſcit᷑ ex oꝛdinatiõe ſeu inſtitutõe
ipiꝰ:vt ſi fuit inſtitutũ vt ibi eſſent plures collegialiter: ſed ſi
fuit inſtitutum vt ibi eſſet rectoꝛ nõ habebit ius collegij.c.vt
quiſq;.de vi.⁊ ho.cleri.⁊ ex hoc pʒ ꝙ eccłie cathedrales ⁊ re⸗
gulares de iure cõi ſunt collegiate:vt.c.ne ꝓ defectu.de elec.
⁊.cij. de ſtatu mo. Si vero nõ appareat de oꝛdinatõe eccłie
ꝓbat᷑ per pꝛiuile giñ ſi aliqð habet ⁊ ſi nõ habet pꝛiuilegiuʒ
ꝓbabitur ex ↄſuetudine.i.ſi exercet iura pertinẽtia ad ſolum
collegium vt ſi ↄſueuerunt facere ſyndicum ⁊ per eum iurare
vel ſi habent ſigillum cõmune ſen cõſueuerũt eligere prelatũ
vt. c.i.de elec. bis vero ceſſantibꝰ nõ ſufficit ꝙ in eccleſia ſint
plures clerici beneficiati qꝛ poſſunt eſſe ſin gulares.vt. c. dile
cta.de exceſ.pꝛela.no.abb.in.c.nobis.de iurepppoa.
¶ Fundus vbi ecclia edificat᷑ ⁊ cimiterium ⁊ ager vñ perci
pitur panis ⁊ vinũ ad euchariſtiã cõficiendaʒ debet eẽ oĩno
liber ab omni tributo ⁊ ſeruitio ſpũali ⁊ tẽpoꝛali.vt not.in.c
ſim canonicaʒ. xxiij.q.viij.nec patronꝰ poteſt ſibi retinere ibi
aliquod tributum.⁊ ſic intelligit ur qð no. Inno.in.c.verum.
de foꝛo ↄpeten.⁊ Abb.in.c.i.de cenſi.
¶ Eccleſia an tenet᷑ ſoluere tributum imperatoꝛi de bonis

que peruenerũt ad illam a laicis:⁊ vide.j.tributum.

¶ Eccleſia an debet dari per ↄſtituenteʒ.⁊ an eius heredes
ſint ad hoc compellendi.vide docto.ſignãter Abb.in.c,.cum
ſicut.de cõſe.ec.vel alta.
¶ Inecclia poteſt quis licite graduari.doctoꝛari ſeu magi
ſtrari.no. Jo. an.poſt Guil.in.c.decet.de ĩmu.eccle.quia iſte
actus expedit᷑ ꝑ viam voluntarie iuriſdictiõis.iteʒ pꝛo actu
pietatis vel ſpiritualitatis bene poſſunt in eccleſia cõgrega
ri ſocietates laicoꝝ ⁊ ibi de pietate ſen religione tractare.no
ta. Jo.an.in.c.cũ eccle.ð ĩmu.eccle.⁊ ibi abb.in fi.
¶Ecchlia ⁊ pia loca gaudẽt eodẽ pᷣuilegio.vide.j.pia loca.
¶ Eccłia qñcunq; petit reſtitutionẽ in integrũ rõne nullita
tis ↄtractus poteſt habere recurſum etiam cõtra laicum ad
iudicem eccleſiaſticũ:vt ↄcludit Hoſtieñ.in.c.pe.de rebꝰ ec.
nõ alie.ĩmo in qualibet petitione in inte.poteſt eccłia adire
ↄtra laicũ iudicem eccłia ſticũ.no. Inno.in.c.cũ ſit generale
de fo.cõpe.no.abb.in alle.c.pe.de rebꝰ eccle.nõ alie.
¶ Eccleſia poteſt cõueniri ex pacto vł cõtractu inito cũ pti
culari ꝑſona ecclłie vt cũ clerico vel canonico ſi ↄtractꝰ vtili
tatis vel pecunia verſa eſt in vtilitatem eccle.ar.a cõtrario.ĩ
c.i.de depo. vbi no.ab.i.colum. “́”U;
¶ Cõtrabens cum eccleña in cauſa mutui licet teneat᷑ pba
re pecuniã verſam in eccleſie vtilitatem ad hoc vt efficaciter
poſſit actionẽ exercere cõtra eccłiam:vt in.c.i.de depo.ĩ aljs
tamẽ cõtractibus initis cum eccłia hoc nõ eſt neceſſe:vt ibi
no. Inno.⁊ etia m in mutuo nõ eſt neceſſe pꝛobare verſuʒ in
eccleſie vtilitatem niſi vbi pꝛo ſatiſfactione opoꝛtet peruent
re ad diſtractionẽ ĩmobilium vel etiam mobiliũ que ſunt pꝛe
cioſa quaſi ſecus ſi poſſit ſatiſfieri de fructibꝰ:⁊ pꝛo hoc ad⸗
ducit Inno.x.q.ij.hoc ius.qð appꝛobat ab.in alle.c.i.de de
po.⁊ eſt ratio ſᷣm eum:quia pꝛelatus habet liberam admini⸗/
ſtrationis poteſtatem fructuũ:vt in.c.cum nobis.de elec.⁊ in
c.is cui.eo.ti.lib.vi.qð latius expeditur in.c.qð quibuſdam.
de fideiuſ.⁊ tunc dicit᷑ cõtrahi cum eccleſia quãdo ↄtractus
ſit in pᷣſentia capituli ⁊ pꝛelati qui repꝛeſentant eccleſiam:vt
c.requiſiſti.de teſta.ſed etiam ſi depoſitũ fiat apud pꝛelatuʒ
⁊ capitulũ nõ tenet᷑ eccłia niſi aliqð lucrũ ecdeſie ſit inde ſe⸗
cutum als nõ.vt.l.licet.S.ſi filius.ff.de pecu.⁊ poteſt eſſe rõ:
quia quãdo eccłia recipit aliquod lucrũ poteſt dici cõtractꝰ
initus gratia vtriuſq;:merito ergo obligat᷑ ſed quado fit gra

tia deponentis tm̃ nõ occurrit ratio quare ecclefa teneatur

ſaltem vt perueniat᷑ ad ĩmobilia vel mobilia pᷣcioſa ex cõtra
ctu inito cñ p̃ᷣlato ⁊ capitulo nõ ad vtilitatẽ eccłie ↄtra.c.ñ⸗
ne exceptiõe xij.q.ij.H ↄcludit ab.in alle.ci.de depo. qd ẽ be
ne cõ mendãdum. H
¶ Aliter tñ ↄcludit Barba.i allł.ci.de depoſi. vbi diẽ mul⸗
tas opĩones ꝙ ſi mutuũ ẽ factũ ſoli pꝛelato vł alij bñficiato
nõ tenet᷑ ecclia niñ ꝓbet᷑ verſũ:vt in.l.ij. C. qñ ex facto tu.qꝛ 5
latꝰ eqparat᷑ tutoꝛi:vt.c.qualit.ij.de accu.⁊ ẽ gl.ĩ.liſñi pupilli.
de neg. geſt. tenebit᷑ tñ ipe mutuũ recipiẽs de fructibꝰ ecckie
ſoluere:vt no.inno.i.c.ex pᷣſentiũ.ð pig. Si vᷣo mutuũ fiat pᷣ/
lato ⁊ ecclie ſil tũc nõ eſt neceſſaria ꝓbatio verñõis.vt tenet
inno.ĩ all.c.i.ð dep oſi.cuiꝰ opi.appꝛobat Barbat,. alios
doc. ⁊ ſic intelligit᷑ auẽ. hoc ius poꝛrectum.S.ſi Ho quis.ꝙ ſi
mutuũ fuit ſoli eccłie nõ obligat᷑ eccłia niſ quatenꝰ pꝛobet᷑
mutuũ vᷣſũ in vtilitatẽ eccłie vt fundat ⁊ ↄcludit Barba vbi
S8.⁊ meliꝰ idẽ Barba.in.c.qð qͥbuſdã.de fideiuſſo.vbi ↄclu⸗
dit ꝙ illð qð religioſe ꝑſone expẽdũt ĩ pulchris eqͥs ſeu mu⸗
lis vel fulgidis veſtibꝰ vel in pinguibꝰ moꝛelis:⁊ de alijs ta
ceamus nõ põt dici verſũ vel impenſũ in vtilitatẽ monaſterij
opoꝛtet enĩ ꝙ vtilitas ſit euidens ⁊ ꝑpetua vt in edificijs ꝑ⸗
petuis ⁊ ĩ emptiõibꝰ rerũ ĩmobiliũ nec credit᷑ vᷣſum licet ſcri⸗
ptura publica ſuꝑ b̊ᷣ ſit ↄfecta niñ als ꝓbaret᷑ ꝑ legitima do
cumenta.vt no.guił.ð mõ.laudu.i cle.i.de rebꝰ ec.nõ alie.⁊ ẽ
tex.i alł.auc.hoc ius.S.ſi vᷣo q̃s ⁊ Barba.vbi.õ. V
¶Ecclia vł minoꝛ põt reſtõneʒ in integrũ petere etiã vbiſ⸗
bi ↄpetit remediũ de iure cõi.vide.j.minoꝛ vł eccleſia.
¶ Eccllie rectoꝛ ſi ob negligẽtiã ſuã paſſus ẽ rem eccłie pᷣſcri
bitenet᷑ de ꝓpꝛio patrimoĩo ſatiſfacere eccłie.no.glo.ĩ.c.pla
cuit.ij.xvi.q.ij.⁊ rectoꝛe moꝛtuo eiꝰheres tenet᷑ ad dictã ſatiſ
ſactionẽ.vt.c.ex pᷣſentiũ.de pig idem vbi rectoꝛ aliqͥdpotuit
eccłie acqͥrere ⁊ neglexit.no.tex.cũñ gl.rxij.qi.c.ij.ad inſtar tu⸗
toꝛis qui ad hoc tenet᷑.vt.l.ij.C.arbi.tu.no.abb.in.c.ex pᷣſen⸗
tium.S.alł.vide.j.pᷣlatus.vᷣ.ↄtra pꝛelatum.
¶ Ecckia ſi ẽ impotẽs ad ſuſtentãdũ rectoꝛẽ tenet᷑ rectoꝛ vi⸗
uere ex induſtria vel ex patrimonio.nõ tñ dʒ vẽdere bona ec⸗
cleſie nec obligare ſeu pignoꝛare ꝓ ſua ſuſtẽtatione.vt no.ꝑ
tex.⁊ glo.xxi.q.i.c.i.facit.c.clericus victũ.xci.di.dʒ tamẽ in h̊
caſu agere ſacerdos ↄtra ꝑrochianos ex quo eis ſeruit in di⸗
uinis vt eñ ſuſtẽtẽt.⁊ eſt licita c ſubtrabendi ꝑrochianis di
uina.no.glo.de cõſe.di.i.oĩs chꝛiſtianꝰ.no.ab.in.c.ex pñtiñ.
de pig.ij. colum. ⁊ meliꝰ in.c,de rectoꝛibꝰ, de cle. egro.⁊ vide
S.clericus parrochialis.
¶ Ecckia ſi ẽpotẽs ⁊ ſacerdos ad pñs nõ hʒ vnde ſuſtẽtet᷑
põt ↄtrahere debita ſub ſpe ſoluẽdi de fructibꝰ ꝑcipiendis⁊
ſi moꝛte pᷣuentꝰ nõ potuit ſoluere equũ ẽ vt ſucceſſoꝛ teneat᷑
⁊ ſic ꝓcedit dictũ io.an.i.c. ex pñtium.de pig.⁊ ibi ab.
¶ Ecckia inuent arium nõ ↄficiens an teneatur vltra vires
hereditarias.vide.j.inuentarium.
¶ Eccleſis babens pecuniam ſuperfluam poteſt illam mu⸗
tuare indigenti.nam ⁊ de ſuperfluo tenetur elemoſynazʒ fa ce
re.xij.q.ij.aurum.⁊.c.gloꝛia.xvi.q.i.c.fi.lxxxvi.di.nðõ ſatis.et
c.paſce.no.Hoſti.⁊ io.an.in.c.i.de ſolu.
¶ Ecclia an põt ſtatuere vt oẽs clerici ↄtrahãt matrimoniũ
ſiẽ greci.vide.j.ſtatuere põteccłia.C.j.lex ↄtinentie.
¶ Eccleſiam habens commendatam tenetur eam in ſtatu ſo
lito ſeruare.vide.S.cõmenda
¶ Eccleſia poteſt agere pꝛo iuribus dignitatis ⁊ beneficio⸗
rum.vide.sð.agere nõ ſolum.
¶ Ecchia leſa aduerſus ꝓbatõeʒ omiſſã ſi reſtõem petat a
q tpꝑe incipit q̃drienniũ.vide.j.reſtitutio.vᷣ.quadriennium.
¶ Eccleſia vel mino: petit reſtitutionẽ etiam in lucro captã
do. vide.j. mĩoꝛibus.
¶Eccleſia nõ perdit vtile dominiũ rei quã babet in empbi
teoſim ex ſolutiõe canonis nõ facta:quia cum ſine ſolennita
te de quo.xij.q.ij.ſine exceptione.nõ poſſunt clerici tale do⸗
minium alienare multo foꝛtius hoc nõ poterunt canonẽ non
ſoluendo ⁊ ex ↄtrario aperietur via fraudibus ar in.c quan
to de diuoꝛ. idem glo. xvi.q.vi.c.placuit.illa eſt ↄ cluſio inno.
in.c.ↄ ſtitutus.de reli.do.Abb.in.c.i.de do. ⁊ cõtu.
¶Eccleſiarum bons emens dimittit pꝛecium ⁊ nõ lucratur

fructus.⁊ vide.j.vẽditio..emptoꝛ rei.
¶ Ecdeſis an poteſt donani ſeu cõcedi pleno iure ⁊ q̃q ope⸗

44

ratur talis conceſſio. vide abba in. c. clim inter. de fe iudi. iij⸗

colum. .
¶ In terris ſubiectis tempoꝛali iuriſdictioni eccleſie debẽt
etiam inter laicos ſeruari canones ⁊ nõ leges ciuiles data i⸗
ter eos diſcoꝛdia: nam canones pꝛeualent in terris eccleſie
etiam inter laicos:vt.c.ſi duobus.de appella.⁊ ibi Hoſtieñ.
c omnes doctoꝛes.ex quo infert ibi abb.ꝙ in terris eccłienõ
valet ſtatutum laicoꝛum:vt ipſe plenius dixit in.c.qð clenicj.
de foro compe. .
Q¶Eccleſia tenetur defendere dotes viduaruʒ. vide. ö̊. dotes
viduarum.
¶ Eccleſia ſeu monaſterium an teneatur ex ſacto pꝛecepto/
rum ſeu commendatoꝛum.vide plene per inno.⁊ abba. in.c.
cum deputati.de iudi.

¶ Eccleſia an poteſt iudicare in cauſa pꝛopꝛia.vide.j:iudex

an poteſt quis eſſe. . 2
¶ Eccleſia poteſt agere cõtra laicum interdicto vti poſſide/
tis coꝛam eccliaſtico. vide.j. interdicto vti poſſidetis.
¶ Eccleſia an poteſt ſe ipedire de crimine ſacrilegij ⁊ vſura⸗
rum ⁊ de alijs criminibus.vide plene per Abba.in.c. cum ſit
generale. de foꝛo compe.⁊ vide.j.vſura.S.de crimine. ⁊ vide
J.ſacrilegium.v.ↄtra ſacrilegum.

2 2

¶ Ecckia an cognoſcit ð adulteri

Edere
¶ Edere quis nõ tenet᷑ regulariter rõnes quas non fecit ex
publico officio vel rõne publici officij:vt argentariꝰ vel nũ⸗
mularius ſeu publicꝰ collectoꝛ ſed vt pꝛiuatus ⁊ ad vtilitatẽ
ſuam pꝛiuatam pꝛout faciunt mercatoꝛes ⁊ alij qui cõficiũt
rõnes in libꝛis ſeu papiris ſuis ð datis ⁊ receptis.arg.in.c.
vnico.de vſuris.S.ceterũ.in cle.vbi eſt ſpeciale in odiũ vſura
rum.ergo in cõtrariũ erit ius commune.arg. ff.ad munici.lłi.
in fi.fallit ĩ caſu vbi ille a quo petitur editio vtitur illis ratio
nibus.ſic intelligitur.l.i.C.de eden.vbi hoc no. Bal.⁊ Hoſt.
in ſumma.ti.de fi.inſtru.S.pe.⁊ docto.ſignãter Henri.meliꝰ
ſ̈ alij. in. c.i. de pꝛoba.
Editio rõnum ſi petat᷑ per ſpeciales actiones.vt quando

petitur a tutoꝛe per actionẽ tutele ⁊ a ſocio ꝑ actionem ꝓ ſo

cio a pꝛocuratoꝛe ꝑ actionẽ mandati a curatoꝛe vel a nego⸗
cioꝛum geſtoꝛe ꝑ actionẽ negocioꝛum geſtoꝛum.vt.l.quedã.
ff. de eden.⁊ in interdicto de tabulis exhibendis.vt.ff.de ta⸗

bulis exhiben. l. i. debet fieri editio in totũ.vt in alle.c.i.de ꝓ

ba.⁊ alle.l.i. Cde eden. ⁊ ibi Bal.⁊ Saly.v bi tenet indiſtin
cte ꝙ ratiões ſunt bincinde edende.vt.linõ eſt nouum.⁊.l.iu
ſtum. ⁊.l. fi. C. de eden. vbi ſaltem colligit cõcluſiones ſequen

tes circa editionẽ inſtrumẽti.

¶ Si inſtrumentũ pꝛincipaliter petat᷑ vt qꝛ actoꝛ vendicat
eñ rõ ne dñij nõ fui ex boc edicto editio ſed ꝑ viã actiõis in ſa
ctũ ad exhibendũ.ff.ad exhiben.l.iij.S.pe.
¶ Si petẽs editionẽ inſtrum̃ti ab eo qͥ ẽ faber ipᷣiꝰ inſtrumẽ
ti vł eiꝰ heres vł aliter ĩ ꝓthocollo ſucceſſoꝛ tenet᷑ edere.vt
ff. de eden.l.argẽtariꝰ.⁊.l.ſi quis ex argẽtarijs.S.is autem.
¶ Si quis depon at iure cogente vel voluntarie inſtrumen
tũ apud aliuz niſi illud petat debet ſibi edi.vt.l.ꝓcuratoꝛ.ff.
de eden.⁊.ff.fami.her.l.ñ quis cautõnes,.q̃nĩmo celans:falſi
tenet᷑.per no.in.l.eum qui.C.de falſis.
¶ Petenti editionẽ inſtrumẽti ab eo qui illud vitioſe poſſi
det tenet᷑ edi.vt.ff.de furtis.l.tabulas.⁊.l.qͥdam tabulaꝝ.
O Inſtrumenti editionẽ petẽti ab eo qui in iudicio illo vtit̃
vel ſe vſuꝝ dicit tenet᷑ indiſtũcte edi.ff.de eden.l.i.õ.edendo.
⁊ Innocẽ.in.c.i.de ꝓba.⁊ eſt tex.in.c.contingit.de fi.inſtru.

⁊ debet edi ſolũ capitulũ ſuꝑ quo ẽ litigium licet totum inte

graliter legatur coꝛam iudice.⁊ vide ibi Hoſti.
¶ Editionẽ inſtrumẽti ſi actoꝛ petat a reo qͥ illo nõ vtit᷑ nec
ſe vſurũ dicit ſi ẽ inſtr̃m vltime volũ tatis tenet᷑ edi actoꝛi vl⸗
time volũtatis vt exitũ ſuũ ↄſequat᷑:qꝛ cõe cenſet᷑ lʒ pꝛinci⸗
palit᷑ ſpectet ad heredẽ:vt.ff. de tabuł exhibẽ.l.iĩ pn. ⁊.l.lo⸗
cñ..ſolẽt.⁊ inno.ĩ.c.i.de ꝓba.facit.c.g.ꝑpetuꝰ.de fi.inſtru.
¶ Actoꝛi petenti a reo inſtrumenti editioneʒ qð pertinet ad
cõtractum ad intentionem ſuam fundandam non tenet᷑ edi.
vt.l.fi. C. de eden. in fi.
¶ Si actoꝛ petit editionẽ inſtrumẽti a reo ad intentõeʒ ſuã
fungãdãa ⁊ coadiuuadã tenet᷑ edi qũ coadiuuatio petit᷑ ex cãẽ

o. vide.S. adulteriũ ẽ crimẽ

inberet ipſi pꝛincipali cõtractui:de quo agit᷑vt l titiꝰ.⁊...
creditoꝛ.ff.de ac. emp.⁊.l.maritꝰ. S.fi.ff.ad.l.fal.
Si actoꝛ petit a reo inſtrumenti editionem ad replicatio
nem fundãdam nõ tenetur edi.ᷣm opi.Salpc in.d.l.fi. (. eo.
ti.licet alij docto.contra.
¶ Sireus petat editionẽ inſtrumẽti ab actoꝛe ad eiꝰ excep⸗/
tio nẽ ꝓbãdã q̃ ↄcernit inbabilitatẽ ipiꝰ ꝑſone actoꝛis vt re⸗
pellat eũ ab agẽdo nõ tenet᷑ edi.qꝛ ſuã turpitudinem vł deli
ctũ ꝓbare nõ cogit᷑.ff. de iureiu.l.alias.⁊.l.q iuraſſe ĩ pᷣn.⁊.S/
i.⁊ meliꝰ in ꝓpoſito.ff.de iure fiſci.l.ij.S.itẽ diui fratres.
¶ Si reus petit editionẽ inſtrumẽti ab actoꝛe ad ꝓbanduʒ
exceptionẽ q̃ ↄcernit iuſticiã petitionis q̃ nõ t̃ habet vim
defenſiõis ſʒ etiã petitiõis vt exceptio ↄpenſatiõis.vt.l.am⸗
plius.ff.rem ra.ha.⁊ tunc indubitanter nõ debet edi. vt alł.
l. fi. C. eo. ti. in fi.

¶ Si reus petit ab actoꝛe editionẽ inſtrumenti ad ꝓbãdam

mer defen ſiõeʒ dũtaxat nõ tenetur actoꝛ illud edere reo ſᷣm
opi.Aʒo.⁊ Saly.in.d.l.fi.C.eo.ti.licʒ alij ↄᷣ.tabelliõi aũt co⸗
git᷑ actoꝛ edere ſi ſuũ oꝛiginale ꝑdidiſſet:vt ibi no.ſaly.q.iiij.
¶ Inſtrumẽti editio petẽda ẽ iudicis o fficio ⁊ ex iuſta cã et

cognitõe pᷣ cedẽte ⁊ ꝙ petens iuret ꝙ nõ calũ nie cã editionẽ

petit.ff.de eden.l.ſi quis.S.exigitur ⁊ vide Inno.in allega.c.
i. de pꝛoba.
¶ Edenda licet ſint parti petenti cõmunia inſtrumenta ⁊ re⸗
ſcripta nõ tamen pꝛopꝛia inſtrumenta niſi aduerſarius velit
illa ꝓbare falſa, vide glo.⁊ doc.in.c.qm̃.de pꝛoba.
¶ Editio inſtrumẽti vel pꝛiuilegij ſi petat᷑ ꝑ eum qui vult eũ
arguere falſitatis iudex anteqᷓ eiꝰ copiã faciat in pᷣſentia te⸗
ſtiũ diligent inſpiciat omĩa ⁊ reuoluat nec ſuſtineat ꝙ is cui
debet fieri copia ipſũ tangat:qꝛ multe vie hoĩbus pꝛone ſũt
ad malum.in auc.de nup.S.mitioꝛes.colł.iiij.⁊ littera poſſet
latenter de facili ꝑfoꝛari vel aliter vitiari ⁊ copia nõ requirit

tangat:ſed ſolũ ꝙ inſpiciat ⁊ legat ⁊ deſcribẽdi poteſtas
detur. t. de eden.l.i.S.edere.ff.quemadmo.teſta.aperi.lii.qð

totum poteſt fieri ſine tactu.no.Hoſti.in.c.accepimus.circa
finem. de fide inſtru.
¶ Si pars petens copiã inſtri vel lr̃e patent᷑ ⁊ violent᷑ et in
pᷣſentia iudicis litterã lacerauit nõ eſt locꝰ cõiecturis.arg.ff.
de vᷣbo.obli.cõtinuus:ſed debet ipſũ punire iudex acriter et
extraoꝛdinarie.ar.ff.de publica.⁊ vecti.l.licitatio.S.qdð licite
⁊ experiri debet talis violentus iudicis auctoꝛitatẽ eliſam.
ar. in.c. peruenit.de teſti.cogen.⁊ no. Hoſti.⁊ io.an.in.c.acce
pimus.de fide inſtru.in fi.
¶ Peri ⁊ exhiberi poſſunt ⁊ debent oĩa acta cãe in iudicio
parti petenti vel ex cõditione ex lege vel ex canõe:de pꝛoba.
quoniã:vel iudicis officio:qꝛ communia ſunt ⁊ ideo regula
riter edenda.C.de eden.l,ij. ⁊.l.nõ eſt nouũ.de quo vide ple/
ne glo. in.c. g. perpetuus.de fide inſtru.⁊ aꝑtiſſime ꝑ Hoſti.
in ſũma.ti.de inſtrumẽtoꝝ editi.S.an ĩſtrumentũ edi debeat.
Edli debet ſine die ⁊ conſule inſtrumentũ petenti niñ dieʒ
⁊ conſulem petens copiam ipſius velit oſtendere falſitatem
no.Accur.in.l.i.S. editiones.ff.de eden.⁊ doc.in.cig. perpe⸗
tuus.de fi.inſtru.in fine.
¶ Si quis petit ſententiam latam pꝛo Metro contra ſe caſ
ſari quia nulla eſt vel iniuſta ⁊ ab ea extitit appellatuʒ. Pe
trus reſpõdit. exhibe ſententiam.appellans reſpondit.Ego
nõ habeo ſcriptam:quia iudex noluit mihi copiam facere ex
ea vel quia amiſi:ſed tu expibe quia ipſam habes:tunc reus
cogitur eam erhibere.vt.c.g. perpetuus.de ſide inſtrumẽto⸗
rum.⁊.l.is a quo.C. de eden.⁊ ſi reus reſpondeat tu oſtende:
interrogabitur an talis ſententia pꝛo eo lata ſit. ff. de inter⸗
roga.actio.l.penultima.⁊ ſi negauerit cogetur cedere ſenten
tie vel renunciare vl iudex ꝓnũciabit ſi qua ſententia appa
ruerit pꝛo Petro latam nullas vires habeat. arg.ff. de inter
roga.actio.alienum.⁊ quia non vult reſpondere pꝛo confeſ
ſo habetur.ff.ad.l.acquił.pꝛoinde.⁊.ff. de interroga.actio.lʒ.
de etate.S.qui tacuit.⁊ contra iſtum qui dicit nullam ſenten⸗
tiam pꝛo ſe latam dabitur actoꝛi confeſſo ſua autentica qui
perpetuo ipſi reo pꝛeiudicabit etiam in alio iudicio. C.de li⸗
be.cauſa.iubemus.ij.q.i.multi.niſi incontinenti velit pꝛoba
re contrarium:quia tunc ſuccurritur ei.not. Inno.Hoſtieñ.
Jo.and.⁊ Abb.in.c g.perpetuus.S.allega.vide.j.negans
inſtrumentum.

del

pliet⸗
Ce

ah
sptke,
tdei
in
1s
band
Pbetpin
,DNlanm
üptale

bidan
teofn
Aatc
ilngii
uſa die
elitoni
glegte

tatte
ins velit

inlei
ſentig te
isai
vhe ſüt
apoſſet
kequirit
oteſtus
rilig
α

erin
ng.
ſteret
liclre
Gw.
Cace

iudic⸗
epobe⸗
tegul
ſcege
hot
ldchen.
inidig
lſtaren
gape⸗

nſecel
mn e
.Eo⸗
ſrocnc
wete⸗

Ecdlictum.
¶ Edictum põt emanare ſine pᷣfinitione tempoꝛis.no.in.c.
cum parati.de appel.⁊ iſta edicta generalia admittunt᷑ quã⸗
do plures admitti pñt ad agendũ vłaccuſandũ:⁊ neſcit᷑ que
ꝑſona ſit ſpecialiter citanda.no. Inno.in.c.fi.qui matri.accu.
poſ.⁊ ideo cõclude ꝙ valet hodie citatio generalis ꝑ edicta:
qñ neſcitur quis ſpaliter ſit ctandus.alłs aũt citatio genera⸗
lis per edicta nõ valet:vt clemẽ.i.de iudi.⁊ quod ibi no.⁊ Ab
bas in alleg.c.fi.

¶ Edictum vt valeat requirit᷑ ꝙ qñ fit nõ ſit fraudulentũ nec

bꝛeuiſſimũ.⁊ vide ſupꝛa ↄfirmatio ꝓuiſonis.

Electio.

¶ Electio dʒ fieri in eccła ꝑ canonicos de ↄſenſu regio.vbi bᷣ
babet ↄſuetudo.vide ſupꝛa ↄſuetudine põt induci,
¶ Aectio eſt alicuius ꝑſone ad pᷣlationẽ vł ad ſuꝑnã ſocieta
tem canonice facta vocatio Abbas ſuꝑ rubꝛi.de poſtu.pla.
¶ E,lectio pape eſt ꝑ cardinales celebꝛãda ⁊ ꝑ eos dʒ ↄſiliũ
ↄuocari ſuꝑ ſciſmate vł ſuꝑ electione duoꝝ ↄtendentiũ ð pa
patu iuxta foꝛmã.c.licet.de elec.⁊ ibi Abbas.
¶ Electio pᷣlati põt fieri poſt moꝛtem pᷣlati etiã anteqᷓ; cada
uer ſepulture tradat᷑ lʒ de honeſtate aliud dʒ ſeruari glo.ij.in
c. bone.ij. de elec. ⁊ ibi Ab. vi. colũ.
¶ Electionis tractatꝰ deliberatoꝛius ſeu diffinitoꝛiꝰañũ moꝛ
tem pᷣlati eſt oĩno illicitus:vt in.c.bone.ij.de elec.⁊ ibi JInno.
⁊ alij doc.tractatus ↄſulatoꝛiꝰnõ eſt hibitus:vt.c.ſi trãſila⸗
tus.lxxix.di.ab.in.d.c.bone.ij.pe.colũ.⁊ in.c.licet.eo.ti.
¶ Aectiõe alicuius repꝛobata ꝓpter aliqð impedimentũ vł
defectũ tpalem põt electus ceſſante tali ĩpedimẽto vł defectu
ad eandẽ pᷣlaturã eligi.no.in.c.officij.de elec.⁊ ibi abb.
¶ Electoꝛes pñt facere gr̃am vt nõ impeditus cõſtituat ꝓcu
ratoꝛem ad eligendũ:vt.oſcriptum eſt.de electione.⁊ ibi In⸗
no. 2 Goffre. 1 Abbas.
¶ Eligendi habens liberã poteſtatẽ nõ poteſt indignũ eli⸗
gere:ſed tenet᷑ eligere idoneũ.no.ex fine littere.c.cũ olim.ð ar
bi.ad idem.c.cum cãm. de elec.⁊.c.abbate.de vᷣbo.ſig. facit.l.
vt gradatim.de mune.⁊ hono.
¶ In electionepᷣlati an debet ↄſiderari bona vita vł poten
tia ſeu diuitie ⁊ nobilitas.vide nota.Abb.in.c.cõſtitutus.ij.
de appella.iij. colũ.
¶ Aectus in epᷣm nõ peccat ↄſentiendo electioni de ſe facte:
imo meret᷑ ſi intẽtionẽ habet circa deũ:vt.c.qui epᷣatum.viij.
q/i.⁊ peccat ſi renuitillã electionẽ acceptare qñ nõ reperit᷑ ali
us idoneus qui pꝛoſit eccłe ⁊ ꝓximis.de quo vide Jo.an.in
c.ſi electio.de electio.li.vi.Abbas in.c.cum veniſſent. de in in
tegrum reſtitu.
¶Eligenda nõ eſt ignota ꝑſona.õ cle.pere.ꝑ totũ.⁊.c.bone
ij.de poſtu.pᷣla.⁊ vbi in loco reperit᷑ idoneus nõ dʒ pᷣfici eẽ̃ne

us:vt.c.nullus epᷣs.lxi.di.abb.in alleg.c.bone.

¶Electus in papã ꝑ ſeditionẽ pᷣſumptionẽ vł aliqð ingeniũ
nõ dʒ recipi ꝓ papa:vt in.c.in noĩe dñi.xxiij.di.⁊ expone ſedi
tio.i.violẽtia ⁊ oppᷣſſione.pᷣſumptio.i.ambitioſus tractatus
ꝓmouendi.ingeniũ.i.fraus ⁊ calliditas ⁊ dolus.facit.c.ſiqs
pecu nia.lxxix.di.plene ꝑ ab.in alleg.c.licet. —

☛R

¶ Electoꝛes ſi cõpellunt᷑ per impᷣſſionem eligere certũ nõ va

let electio ipᷣo iure:qꝛ amittitur libertas eligendi:vt.c.vbi ma

ius.s.ceterum.ð elec.li.vi.Abbas in alleg.c.licet.ſecus ſi cõ⸗
pellunt᷑ eligere incertum:vt ibi no.⁊ idem abbas in.c.olim.
lij. de reſti.ſpo.iiij.colũ.
¶ Aectio facta de rectoꝛe ꝑ impᷣſſionẽ tyrãni eſt ipo iure nul⸗
la.facit.l.ij.ff.de iudi.Abb.vbi ſupꝛa.

¶ Eligendi ptãs pꝛelatũ nõ poteſt in laicũ tanqᷓ; in compꝛo

miſſum trã ſferri:qꝛ nõ verſat᷑ nudũ miniſteriũ ĩmo bʒ arbitra⸗

ri quis ſit idoneꝰ ⁊ officiũ radicat᷑ in ꝑſona ſua.ad boc.c.con

tingit. de arbi. abb. in. c. cñ cam. de elec.i. colũ.
Electus ꝑ potẽtiã pᷣncipis ſi ingerat ſe adminiſtratõi ſola

electione pᷣcedẽte efficit᷑ ineligibilis:vt.c.ſuꝑ eo.⁊.c.quiſquis

de elec. abbas.in.c.qualiter.eo.ti.
¶ Electoꝛes eligendo ſcẽter indignum ſunt pᷣuati ipᷣo facto
ptãte eligẽdi ⁊ pts deuoluit᷑ ad alios nõ delinquẽtes colli⸗
gitur ex tex. c.dudũ.i.de elec.⁊ ibi abb.iiij.colũ
¶Electio põt caſſari rõne ↄtemptus aliquoꝝ etiã poſt con⸗

firmationem ⁊ ↄſecrationem electi:vt no.doc.in.c.qꝙ ſicut.ꝭ.

ſuꝑ eo.de elec.qð intelligit ibi ab.qñ ↄtempti nõ fuerunt pꝛe

ſentes tꝑe quo fuit emiſſum edictũ ꝓ ↄfirmatione fienda.als
tacentes nõ pũñt amplius odicere:vt.c.fi.de elec.li.vi. Jo.an.
in.c.ij.de bis que fiunt a pᷣlatis.
¶ Eectio facta ꝑ maioꝛẽ partẽ de indigno ſcienter eſt nnalla
⁊ ptãs ipᷣo facto deuoluit᷑ ad minoꝛẽ partẽ que non deliquit
vt.c.bone.i.de elec.⁊.c. congregato.e.ti.ſed ſi electio eſt facta
ꝑ capłin õ foꝛmam ſubſtãtialem de qua in.c.qꝛ ppter.de elec.
electio eſt nulla ſʒ electoꝛes nõ ſunt puatiipo iure ſed ꝑ ſnĩiam
⁊ ptãs applicat᷑ nõ delinquẽtibus:debet tñ ſpectari ſnĩa pꝛi
uationis:vt no. Inno.⁊ Cal.⁊ Ab.in.d.c.qꝛ ꝓpter. Itẽ ele⸗
ctio facta ꝑ caplłm de idoneo ⁊ ſ̃m foꝛmã iuris lic aliquis ð
capło fuit ↄtemptus. talis electio tenet ⁊ põt ratiſicariꝑ con
temptũ:vt.c.qð ſicut.eo.ti.ſed ſi vult ꝓſequi ↄtemptum retra
ctabit᷑ electio ⁊ oẽs iterum eligent et iſtas ↄcluſiones no.ab⸗
bas in.c.bone.ij.de elec.v.colũ.
¶ Electio facta ꝑ vitiũ ambitiõis ſeu ſeditiõis pᷣcedentis dʒ
retractari:vt in.c.in ſcripturis.viij.q.i.abbas.vbi.&.
¶ Electio noua attentata poſt moꝛtẽ coelecti eſt ipᷣo iure nul
la:qꝛ debet pꝛius diſcuti validitas alterius electionis: vt ꝓ⸗
batur in.c.i.⁊.ij.vt lite pendẽ.li.vi.Inno.⁊ Jo.an.in.c.ex par
te.de arbitris.
¶ Electio facta ab excõicato qᷓ;tũcunq; occultus nõ tenet ſi⸗
ue ante electionẽ ſiue poſtea ꝓbet᷑ excõicatio no.in.c.i.de re⸗
ſcrip.li.vi.eſt ↄcluſio Abb.in.c.veritatis.de dolo ⁊ ↄtu.
¶ HMabens duplicẽ vocẽ in eligendo vnam noie ꝓpꝛio:aliã
vt ꝓcuratoꝛ alteriꝰnõ põt vnum ſuo noie eligere ⁊ aliũ tanqᷓ;
ꝓcuratoꝛ:qꝛ cũ nõ habeat niſi vnũ dictamẽ rõnis ea rõe qua
putat aliquẽ melioꝛeʒ ſuo noĩe debet putare de alieno niſi in
mandato habuiſſet de eligẽdo certam ꝑſonam.no.in.c.vlti.
S. poꝛꝛo.de elec.li.vi.⁊ eſt ↄcluſio Ab.in.c.cũ olim.de re iudi.
iij.col.vide.j.ius dande vocis.v.ij.⁊ no idem Ab.in.c.cõ ſti⸗
tutus.ij.de appel.ij.colũ.
¶ Eligere nõ põt ciuitas ſibi ptãtem in ꝓꝑpetuum.i.donec vi
xerit niñũ vſq; ad bienniũ idem de alijs officialibus:vt babe⸗
tur in aut.de defen.ciui.S.fi.col.iij.niñ tranſacto biẽnio ciui⸗
tatibus placuerit aliter nõ:⁊ deſiderans amplius ꝓmoueriĩ
cidit in legẽ iuliã de ambitu.⁊ rõ ꝓhibitõis eſt:qꝛ ſic electi rẽ=
publicã ꝑpetuo tenerent occupatã:vt.l, vnica.C.ad.l.iuli.de
ambitu aſpere dominarentur. debet ergo deponere officium

rõnem reddere:vt.C. vt tam ciui.qᷓᷓ crimi.l.vnica.eſt concluſio

Ab. in. c. fi.de iudi.ij.colñ.
¶ E,lecto ad officiũ ſi aliquid opponat᷑ ↄ ꝑſonaʒ vł electio
nem nõ põt interim adminiſtrare. Spe.ti.de cenſi.S.pe. .ij.
⁊ in ti.de ſcðo decre.S.videndũ.vᷣ.quid ſi electus. Abb.poſt
Inno.in alleg.c.fi.de iudi.
¶ Eligere quis nõ poteſt ſeipᷣm ⁊ an valeat electio ꝑ ſoꝛtes.
vide glo.⁊ docto.in.c.fi.de ſoꝛtilegijs.?⁊ Abbatẽ in.c.licet, ð
electio.penultima colũ.

¶ Electus ĩnitit᷑ pleno iure ⁊ petẽdo ↄfirmationem in nullo

petit gr̃am.vñ põt ſuꝑbe accedere etiã caputio non eleuato ſi
ↄfſidit de idoneitate ſue ꝑſone.ałs hẽbit recurſum ad ſuꝑioꝛẽ
ſz ſi poſtulet᷑ vl pũtetur dʒ leuare caputiũ ⁊ cũ humilitate pe⸗
tere.no. Jo. an.⁊ Ab.in.c.poſtulaſti.de poſtu.pᷣla.
¶ Aectus ↄſirmatus nõduʒ ↄſecratus lʒ nõdũ ↄſecratꝰpõt
ↄcedere indulgẽtias etiã ſi nõdum ſit pᷣſbyter:qꝛ boc nõ con⸗
cernit adminiſtrationẽ ſacramentoꝝ ſed potius iuriſditioneʒ
qꝛ cõicat iſte theſaurũ eccleſie qui eſt congregatus ex meritis
ſanctoꝛũ:vt plene per Abba.in.c.ad liberandã.de iude.in.c.
ſuffraga neis.in fi.de elec.idem Bernardus in.c.accedentibꝰ
de exceſſibus pꝛelatoꝛum.
¶ Aectus cõfirmatus lʒ non ſit ſacerdos poteſt excõicare ⁊
abſoluere cum illud ad iuriſditionẽ t̃ pertineat:vt no.in.c.cũ
in cunctis.S.inferioꝛa.⁊.c.tranſmiſſam.de elec,.⁊.c.dudum.eę.
ti.vide.j.pꝛelatus.
¶ Aectus cõfirmatus nõ põt deponere clericũ ab oꝛdine cle
ricali nec põt cognoſcere de crimine requirente depoſitioneʒ
tz poſſet clericũ beneficio pꝛiuare.eſt cõcluſio doc.ſignanter
Abb.in.c.tranſmiſſam.in fi.de elec. —
¶ Electus ↄfirmatus lʒ poſſit adminiſtrare ⁊ iuriſditionem
exercere:vt.c.trãſmiſſam.⁊.c.qua łr.de elec.tñ hodie hoc non
põt anteqᷓ; hẽat lr̃as apoſtolicas ſuꝑ ſus pmotõe:⁊ ante nõ
g

debet baberi tanqᷓ p̃latus. vt in extrauag. Bonikfacij que in⸗

cipit.iniuncte.eſt ꝓuiſum de quafecit mentionem Abbas in

alle.c. qualiter. de elec. in pn. . =
¶ Electus ↄfirmatus vl nõ ↄfirmatus ſi ↄtulit bñficia ſua:
⁊ poſtea ſua electio infirmet᷑ an poterit bñficia que ↄtulit re⸗
petere. Ab.in.c. qualiter. de elec. ,
¶ Electus ante ↄfirmationẽ põt iuri ſuo renunciare in mani

bus eligentiũ poſt ſuã ↄfirmationẽ aũt nõ põt niſ in manibꝰ

ſuperioꝛis:vt.c.i.de tranſia.pᷣlato.de quo vide plenius gl.in
c.ſi electio.de elec.li.vi.
¶ Electione ↄfirmata an admittãt᷑ cõtradicentes ſeu oppo
nentes.vide ſupꝛa cõfirmatio.
¶ Electio pᷣlati etiã a collegio facta ex qua timet᷑ ſcandalum
dz ceſſare.ad qdð.c.cũ teneamur.de pᷣben.⁊.c.niſi cũ pꝛideʒ.de
renũ.vbi no. Inno.qꝙ ſi ppłs ꝓſequit᷑ pᷣlatũ iazʒ inſtitutũ nec
põt a tali ↄpeſciꝙ niñ ppłs quieſcat ⁊ ecckła ſtet in quiete dʒ
pᷣlatus cedere vł remoueriꝑ ſuꝑioꝛem aſſignato tñ ſibi alibi
bono cambio.no.Ab.in. c.i.de elec.
¶ Monaschus electus in pᷣlatum an põt ↄſentire electioni
ſine licẽtia pᷣlati:vide.j.monachus. .
¶ Eligentes aliquẽ ad aliquod officium ſeculare an pñtv
riare:vide.j.officiunum. 2
¶ Electoꝛes an pñt variare aliñũ eligendo:vide diſtin.Abb.
in.c.cãm.de elec.circa finem. . ,
¶ Electio pᷣlati an debeat fieri cũ ↄſenſu pᷣncip is vbi hoe di
ctat ↄſuetudo.⁊ vide.sõ.ↄſuetudo. .
¶ Electio pᷣma vbi eſt notoꝛie nulla el ectoꝛes nõ ſunt pᷣuati
ptãte eligẽdi:puta ſi elegerũt ignoꝛãter indignũ ⁊ pñt ꝓpꝛia
auctoꝛitate ad ſcõᷣam electionẽ trãſire:vt.c.ↄſtitutus.ð appel
la.⁊ no.in.c.auditis.de elec.⁊ in.c.inter dilectos.de exceſ.pꝛe
la.ſʒ ſi electionõ eſt nulla ſʒ iniuſta.tũc nõ eſt licitũ trãſtre ad
ſcðam electionẽ pᷣma nõ caſſata:vt no.in.c.ꝑpetue.de elec. li.
vi. ab b. in. c. cum terra.in fi.de elec.

¶ Electus ſi detegat defectũ ſuũ an põt cũ bona ↄſcia bene⸗

ficium retinere.vide.s.bñficium.⁊.v.defectus.
¶ Electus ad dignitatẽ vł ad eccham parochialẽ an ſufficit
ꝙ ſit in minoꝛibus oꝛdinibus ↄſtitutus tꝑe electionis vel ꝓ

motionis notabit᷑ per Abb.⁊ Antho.in.c.dudum.i.de elec.
vi.colũna.cum ſequen.

¶ Eectoꝛes qui ſunt ea vice pꝛiuati iure eligẽdi:qꝛ elegerũt

ſcienter indignũ ſi iterum eligant eũ cum nõ puatis an valet
electio. Itẽ an eſt purgatũ eoꝝ viciuʒ ſi nõ pꝛiuati eligãt ⁊ er
aliquo accidenti infirmet᷑ electio. vide plene ⁊notabiliter per
Abba. in. c. cum vinto niẽſis.de elec.
Electio ſi ẽ nulla an ſubſequẽs ↄfirmatio poſſit eã valida
re.doc.ſignanter ab.in.c.qð ſicut.circa fi.de ele.
¶ Electòe pᷣma exiſtẽte nulla an electoꝛes pñt pcedere ad ſe
cunda ma nõ caſſata.vide ꝑ ab.in.c.auditis.de elec.
¶ Ex electione an acquirat᷑ plenũ ius electo ſine ↄfirmatiõe
vide.S.confirmatio.
¶ Electoꝛes plures deputati tanqᷓ; cõpꝛomiſſarij pñtvnum
ex ſeipis eligere. vide.S. cõpꝛomiſſum.
¶ Electioni de ſe facte ↄſentiẽs an cõputet᷑ in numero eligẽ⸗
tium.ab.plene in.c.cum in iure.de elec.
¶ Electio nõ valet de excõicato etiam ad dignitatem ſecula
rem.vide.j.excõmunicatio.
¶ Electoꝛes an ⁊ qñ ſunt vocandi de puincia ⁊ qũ cõmode
vocanipñ̃t. doc.in.c. coꝛam.de elec.⁊ abb.
¶ Electoꝛes an debeant admittere ad electionẽ coelectoꝛes
excõicatos.ab.in.c.illa quotidiana.de elec.
¶ Electio an ⁊ qñ pꝛeferat᷑ poſtulationi vl econtra:vide p
ne ꝑ abba.in.c.ſcriptũ eſt, de elec.
¶ Que ꝑſone excludunt᷑ ab actu electionis pᷣlati.⁊ vide ab.
in. c.qꝛ ꝓpter.ij.colũ.de elec.
¶ In electõe que fit ꝑ ſcrutiniũ que requirant᷑ ⁊ quot plene
⁊ notabilłrꝑ ab.in alleg.c.qꝛ ꝓpter.S.i.p totum.
¶ Electio clandeſtina an eſt nulla ipo iure. doc. in. c. qꝛ ppter
§. fi. de elec. ⁊ ibi abb. in fi.
¶ Electio facta ꝑ metũ eſt ipo iure nulla:qꝛ lʒ ſitibi ↄſenſus.
nõ tñ liber.no.glo.in.c.bone.i.de elec.⁊ in.c quiſquis.e.ti.⁊
in. cvbi periculum. 5. ceterum. e. ti. li. vl.
¶ Eectus in quibꝰ caſibus adminiſtrat ante ofirmationez

vide glo⸗2 ab limeci mibil eſt de elec./ x col⸗

¶Aectus qualr debeat ↄſentire electioni de ſe facte vl fien⸗
de.no.in.c.cũ poſt petitã.de elec.⁊ ibi ab.in fi.
¶ Electus exiſtens in peccato moꝛtali notoꝛio tꝑe electioniſ
an ſit inhabilis ⁊ electio ſit nulla.ab.plene in.c.dudum.ij.de
electio.xiij.colũ.
¶ Eligere videt᷑ pꝛinceps induſtriaʒ perſone per verba que
ponuntur infra induſtria.
¶ Eligẽdi ptãs qñ deuoluat᷑ de capło ad epᷣm.vide no.abb.
in.c.irrefra gabili.S.i.de offi.oꝛ.iiij. colũ.
¶ Eligere an pñt laici ↄuerſi platum vł rectoꝛẽ vide ꝑ abb.
in. c. cum olim. de arbi. in fi.
¶ EAigens aun põt habere duplicẽ vocem. vide infra ius dã/⸗
de voc s.in.ij.i.
Que pñt opponi g electũ ⁊ ↄfirmatũ cũ ſolũ petit poſſeſ⸗
ſionẽ.vide notabiłr ꝑ ab.in.c.ↄſtitutus.ij.de app.⁊ in.c.acce
dens.de accu.⁊ in.c.cum olim.de cau.poſ.⁊ ꝓpꝛie.
¶ Electo ad aliqð offm̃ tꝑale nõ valenti officium exercere ẽt
ſine culpa ſua currit tpᷣs.nec põt petere offm̃ ꝓ ſequenti tꝑe:
vt eſt caſus in.c.ſignificauerũt.de iudi.⁊ eſt rõ qꝛ factũ diuer⸗
ſiſicat᷑ ex curſu tꝑis.nam alie ſunt opere huiꝰanni.alie ſequen
tis anni:vt in.l.ſñ nõ ſoꝛtẽ.S.ſi libertus.ff.de ↄdi.inde. HBarĩ
l. ? ideo excitari.ff.de bo.ob.ſecus vbi factum ad qð quis
tenet᷑ nõ diuerſificat᷑ tꝑe ad qð tenet᷑ reitegrare tpᷣs.no. bar.
in alle.l.tenet tũ bis ꝑ quem extitit ad intereſſe:vt in iuribus
S. alleg.abb.in.c.fi.de iudi.ij.colũ.
¶ Eligi an põt accuſatus.vide.s.accuſatꝰ ſeu denunciatus.
¶er electionẽ ⁊ ↄfimnationeʒ querit᷑ ius in bñficio ſicut ꝑ
collationẽ.nã collatio hʒ vim electõis ⁊ ↄfirmatiõis.no. In⸗
no.cñ olim.ð cau.poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ per collationẽ acquirit᷑ ius ĩ
re:vt.c.fi.de ↄceſ.pᷣben.li.vi.no.ab.in.c.ſ uꝑ his.de accu.i.col.
¶Contra electũ põt opponere pᷣnceps regni ne cõfirmetur
vide infra pᷣnceps regni. L
¶ Punit᷑ quis faciẽdo ſe ꝓmoueri ad dignitatẽ cuius ẽ in⸗
capax ſi nõ pandit defectũ ſuũ.⁊ hoc veꝝ ñi impedimẽtũ erat
detectũ ab alio:vt qꝛ fuit ↄdẽnatus.eſt ↄcluſio bar.in.l.ij. C.
ſi ſeruus vłlber.ad oecuri.lix.idẽ ſi impedimẽtũ erat occultũ
ſi impediebat funditꝰ exercitiũ illius officij vł dignitatis.exẽ
plum de bigamo ⁊ bomicida.de biga.ꝑ totũ.⁊.(.fde tẽpo.
oꝛdi.alłs aũt nõ punit᷑:qꝛ nõ tenet᷑ quis ſe ꝓdere in publico:
vt.c.nõ tibi dico.iij.q.i.abb.in.c.ſciſcitatus.de reſcrip.
¶ Electio ſub tali foꝛma facta valet.ſ.eligo vł poſtulo pꝛout
melius de iure valeat ĩmo ⁊ valet collatio.ↄfero tibi talẽ pꝛe
bendã vł bñficiũ ſi vacat.no. Jo.an.in.c.i.de poſtu.pᷣla.li.vi.
⁊ in.c.ſi tibi abñti.de pᷣben.eo.li.⁊ in.c.ij.de elec.eo.li.vide.S.
collatio bñficij. hoc ꝑ Lapum ſua alleg.vi.
Electio valet ſi dicat᷑.eligo taleʒ ad tale bñficimu vacans
moꝛte talis vł alio quouis mõ.talis enĩ electio nõ inducit in⸗
certitudinẽ cũ de vacatione nulla eſt heſitatio.lʒ ſit dubiũ de
modo vacandi.nam talis pᷣciſe vult eligere lʒ expꝛmat vaca⸗
tionẽ putatiuã neq; boc eſt ð ſubſtãtia expꝛimere modũ vaca
tionis.iſta eſt ↄ cluſio Zapi ſua alle.vi.vide.s.collatio.
¶ Electio vł ꝓuiſio ſcdᷣa quando valeat ↄ pꝛimam vł ecõtra
vide notabiliter ⁊ plene per Bernar.in.cinter dilectoſ.de ex
ceſ.pᷣlato.⁊ ibi Jo.an.
¶ Electio facta ad pᷣlatur regularẽ h nõvaleat de nõ expᷣſſe
ꝓfeſſis:vt.c.nullus.de elec.li.vi.valet tñ ꝓuiſio facta etia de
nõ ꝓfeſſo ꝑ viam collationis vł poſtulatiõis.⁊ eſt rõ qꝛ illð
ius penale loquẽs de elec.nõ debet extendi ad ꝓuiſionem vł
poſtulationẽ:vt no. Ab. in.c.ij. de teſta.

Elemoſina.

¶ Elemoſynam aliquã debet facere incõpenſationeʒ is q ex
neceſſitate ĩtẽdit circa opus ſeruile:vt.c.licet.de ferijs. Itẽ is
cñ quo diſpenſat᷑ circa ieiuniũ debet facere aliquã elemoſynã
vide glo. in.c. pᷣſbiten.lxxxij.di.in vᷣ.denariũ.⁊ facit qð legi.⁊
no.in.c.medicamina.de pe.di.i.Ab.in alleg.e.licet.
¶ Elemoſynam an põt vxoꝛ facere de rebus dotalibus. við
infra vxoꝛ põt facere.
¶ Elemoſynaꝝ queſtoꝛes lʒ nõ admittant᷑ regulariter ad p/
dicandum ſine apoſtolis ⁊ dpoceſaniꝗ litteris:vt in.c.cum ex
eo.de peni. ⁊ remil.ſi tñ lr̃e aplice ſunt ſne ſuſpitõe ⁊ ꝑſona ẽ
notabilis nõ dʒ alia epᷣi licẽtia ſeu lr̃a requiri.ſcut ẽ in pꝛedi⸗
catoꝛibus ⁊ minoꝛibꝰ. no. Hoſti.⁊ Meiin alleg. ccum ex eo.

tſen

tei
niſde

bagee
wabb.
ab.
si

tpoſch
incgece

ercere
ntitpe⸗
diuer,
eſeqnen
Bei
gd qris
no ban
oribus

ſctus,
ſap
. Ins
ſinsi
icol.
ſinnenr

lge in⸗
nera
nlij.
ocalth
sa
ſcye,
Nco⸗

Nont
pe
di.

hcuns
lkim
baͤde
a
üna
,
lectt
oſdees

Haßſe
i de
gello⸗
an r

ſsie
Js
noßni
leget

g fü

4di
um
te
ocl/
ed⸗

VAemoſynam an quis rõpellatur facere.vide infra pauper

2 infra vendere compellitur. .
¶ Alemoſy nã cõpellit᷑ facere clericus bñſiciatus iuxta facul⸗
tatẽ reddituũ ⁊ niſi ſit taliter charitatiuus peccat moꝛtałr cũ
ad opus pietatis ſunt pᷣncipalłr inſtituta bona bũficij. de pꝛe
ben. c. de monachis. Itẽ ⁊ laici pñt in marima neceſſitate cõ⸗

pelli ꝑ excõicationẽ ad ſubueniendũ indigẽtibus. lxxxvi.di.

paſce. xxxiij. di. c.i.. ij. ⁊ in bᷣ caſu elemoſyna ẽ in pᷣcepto:vt.c
fſicut xlvij. di. ⁊ no.in.c.inter oꝑa.de ſpõ.als aũt vbi nõ vꝛget

neceſſitas ceſſat cõpulſio.⁊ elemoſyna nõ ẽ in pᷣcepto.no.ab.

in. c.i.de emp. ⁊ vẽ.iij. col. vide.j..pauꝑ.⁊ vide.j.vendẽ cõ pellit᷑
clericus ſiue laicus potius ↄſanguineis qᷓ alijs etiã de rebuſ
eccłe ſubuenire.⁊ Rcpᷣus ſuis qᷓ; eneis.⁊ pꝛius e?᷑neis notis
qᷓ; ignotis:vt ẽ pulcher tex.in.c.nõ ſaij.lxxxxvi.di.aliud tñ qñ
platus vult ditare ↄſanguineũ maxime ĩmeritũ de bonis ec⸗
cleſie. ⁊ nõ ſubuenire tanqᷓ; alijs indigentibus nã amoꝛe ſan⸗
guinis carnalis eccłam ſpoliat:vt no.ibi.⁊ in.c.o ĩo.xxxij.di.
vbi ꝓpꝛià vxoꝛẽ ⁊ filios clericus dʒ intuitu elemoſyne ſuſtẽta

re de bonis eccke:etiã ſi filij ſunt habiti ex illicito coitu.naʒ Iʒ

clericus male facit tñ exquo genitiſunt nõ ſunt ꝑdendi.ſʒ eis
tanqᷓ; alijs pauꝑibus ſubueniẽdũ eſt.ꝓ hoc.c.cum haberet ⁊

qð ibi no.de eo qui dyx.in ma.⁊ ex his not.ꝙ executoꝛ ad di⸗

ſtribuenduʒ certa bona teſtatoꝛis pauꝑibus põt diſtribuere
inter ſuos ↄſanguineos pauperes.no. Abbas in.c.i.de co⸗
babi. cleri. ⁊ mulie.vide infra pᷣlatus licet.

¶ Elemoſynã pꝛandij faciẽs pauꝑilvis dʒ ſubminiſtrare eMis

Fſᷣm ↄditionẽ ꝑſonarum eoꝛũ ⁊ ideo peccaret venialiter dan⸗
do eis pꝛandia ſumptuoſa. xxv.di.S.diuiniſ:vt refert Barba
tius.in.c.paſtoꝛalis.de dona.ij.no.in fi.
¶ Elemoſyna eſt facienda pauꝑibus domicilij pot us qᷓ ex⸗
traneis.⁊ vide infra epᷣs.v.⁊ circa hoc.

Embphiteota.

¶ Inter Zctum emp biteoticũ ⁊ Zctum cẽſus eſt differẽtia:qꝛ
ꝑ ðctum emphiteoticũ tranſtert᷑ ſolum vtile dñium in emphi⸗
theotã.⁊ remanet directuʒ dñium in dñm. hinc eſt ꝙ ſi ceſſat

per biennium ſolutio canonis redit vtile ad dñm ꝓpꝛietatis

vt. c. potuit. de locato:ſed in Zctu cẽſus tranſfer᷑ dñium vtile

⁊ directũ.hinc eſt ꝙ antiq dño ſolũ ſeruat᷑ ſolutio cenſus:nec
redit res ad ãtiquũ dñm lʒ a ſolutõe cẽſus cenſet᷑ magno tꝑe
⁊ vide de ᷣ glo.in.c.ↄſtitutus.de reli.do.⁊ ibi Inno.⁊ ſpe.ti.
de locato. 5. nũc aliqua. ? Ab. in. c.i. de in integ. reſti.
¶ Emphiteota laici põt irrequiſito dño in heredẽ etiã er̃neũ
illã tranſferre.ꝑ.l.i domus.s.fi.⁊.l.ſi tibi.in fi.ff.de lega.i.⁊.l.
in ↄuentionibꝰ.in fi.de vᷣbo.ſig.qꝛ nec legando nec heredẽ in
ſtituendo ſtricte dicit᷑ alienare.ff. de alie.iudi.mu.cau.fa.l.ex B
edicto.S. alienare.⁊ qð no.in.c.fi.de locato.ſʒ ſi eſt empbiteo
ta eccłe tunc nec legãdo nec heredẽ inſtituẽdo põt reʒ in eẽ̃ne
um tranfferre vt eſt expᷣſſum in aut᷑.de nõ alie.vł ꝑmu.re.ec.S
emphiteoſim.colũ.ij.facit quod no. Joã.an.de ꝓba.in pñtia
eſt ↄcluſio Cal.in ſuis ↄſilijs.ti.de locato.ↄſilio.vi.
¶ Enphiteota ſi nõ inuenit dñm cui canonem ſoluat ſufficit
ſola oblatio cñ ꝓteſtatõne etiã ſi pᷣſes nõ adeat᷑ nec fiat depo
ſitio pecunie ad euitandam penam.nam ſola oblatio debiti
liberat ipᷣm debitoꝛẽ:vt.l.celſus.S.i.ff.de arbi.⁊.l.ſi ↄſtat.C.
de vſuris.qð placʒ Jo.an.in addi.ſpe.ti.ð locato.S.nunc.vᷣ.
aliquã. ſuꝑ.v.xxxiiij. quero oblatio ergo purgat moꝛã cõmiſ
ſam: vt.l.illud,. de peti.⁊ cõmo.rei ven.⁊.l.ſequit᷑S.de illo.ff.
de vᷣbo. ob. operat᷑ etiã liberationẽ debiti ipo iure qñ debitũ
erat in ſpẽ vel ſi in genere ſaltẽ ope exceptionis:vt.l.qui.x.in
pᷣn.ff.de ſolu.ĩpedit etiã curſum vſuraꝝ:vt.l.ꝑ retentionẽ.C.ð
vſu.necob.ꝙ debeat deponi poſt ꝓteſtationeʒ.p.l.ij. F. fi. C.
de iure emphi.⁊ p.l.accepta.C. de vſuris.qꝛ illud fit ex ſuꝑa⸗
bundanti:vł qñ eẽt magna res quã deponi intereſſet aduer⸗
ſarium ⁊ ſᷣm modernos hʒ locum qñ tractat᷑ de act.acqui.vt
in act.pignoꝛaticia que nõ cõpetit dño niſi depoſita pecunia
vt.l.ſi a te. C. de pac.inter emptoꝛẽ ⁊ vẽdi.vł qñ tractat᷑ ð im⸗
pediẽdo curſu vſuraꝝ iam inchoato:vt alle.l.acceptam.eſt cõ
cluſio Pe.de ancha.vt refert Cal.in ſuis cõſilijs.titu.de lo⸗

cato. ↄſilio.iij.⁊ de ha
in. ccõſtitutus. de in integrum reſti.
¶ Inter Zctum emphiteoticũ ⁊ cenſualẽ eſt magna diflerẽtia

¶ In elemoſyna faciẽda eſt dare gradũ.nam pus dʒ ſiue fit

j.? de hac mareria vide nota biliter per hẽricum

Mꝛimo qꝛ ꝑ cenſualẽ Sctum tranffert᷑ dñium in recipienten

tam vtile qᷓ; directũ.ita ꝙ nihil iuris remauet ſuꝑ illa re penes

ↄcedentẽ.ſed in ↄᷣctu emphiteotico tm̃ tranſit vtile dñium:vt

l.i.de agri.⁊ cen ſi. cẽſum enĩ ſoluimus de re noſtra:vt patʒ in
tributo debito imꝑatoꝛi.pẽſionẽ vo de re aliena:vt ibi:⁊ no.

Bar. in. l. i. ff. de publi. Iteʒ in Z ctu emphiteotico res incidit

in cõmiſſum ſi nõ ſoluit᷑ pẽſio infra bienniũ vł trienniũ:vt.c.

potuit.de loca.ſʒ in ↄᷣctu cenſuali ex nõ ſolutõe nõ ꝑditur ſʒ

põt cõpelli cẽſuarius ad ſolutionẽ:vt.c.ↄſtitutus.de reli.do.

cũ gl. Itẽ qꝛ res ẽp biteotica dicit᷑ ↄcedi ſub ↄditõe ſi pẽñſonẽ
ſoluerit. ar. in.l.quero.S. inter locatoꝛẽ.ff. locati.ſed in õctu cẽ

ſuali tranſfent᷑ dñium in totũ.ita ꝙ nõ tenet᷑ cẽſuarius niſi ſol

nere tm̃ tributũ ſeu cenſum de quo latiꝰ ꝑ Ab.in alleg.c.con⸗

„*☚

ſtitutus.de reli.domi.⁊= Jo.an. Barbatiꝰ.in. c. ad qudientiã.
de rebus eccle.nõ alie.

¶ NEmphiteota ſi recipit in emphiteoſim furnũ vł molẽdinũ

boc adiecto vt recipiẽs deberet gratis coquere vel molere ꝓp
dño ⁊ familia ſua.demũ excreuit multũ familia iſtiꝰ dñi lõge
vltra ſolitũ numeꝝ tenet᷑ ipe emphiteota ſᷣm numeꝝ nouũ co
quere ſeu molere cũ obligatio pᷣceſſit ex facto nõ lucratiuo.ſe⸗
cuſ ſi ex mera liberalitate pᷣ ceſſiſſet:qꝛ tũc ſubueniret᷑ ei iudiq
officio. ⁊ ſic determinat Ab. poſt Inno.in.c. quãto.de cenſi.
⁊ vide.j.obligatio ↄcepta.cum v.ſequenti.
¶ Tractatus de rebus eccłe nõ eſt validus ſalteʒ in effectu ſi
eccła potuiſſet ab alijs habere maioꝛẽ vtilitatẽ. debet enĩ pꝛe
latus phere cũ illo a quo maioꝛẽ vtilitatẽ ↄſequi põt:vt.c.ad
aures de rebus ecde. nõ alie. vbi hoc no. Abb.
¶ Emphiteota ad bhoc vt melioꝛatõnes vendere poſſet reqͥ⸗
ritur pmo vt requirat eccłam.ſcðo ꝙ denũciet.tertio ꝙ id qð
denunciat reu era offert᷑.quarto ꝙ eccla nõ reſpõdente lapſi
ſunt duo mẽſes.quinto ꝙ; vendat ſolũ ius cõpetens.ſexto ꝙ;
nõ vendat potẽtioꝛibꝰ vł ꝑſonis ꝓbibitis.ſeptimo ꝙ nõ ceſ
ſant ꝑ bienniũ in canonis ſolutione:vt hec colligunt᷑ ex tex.c.
potuit.de loc.⁊ ibi Jo. an.in pᷣn.⁊ Ab. in. i. col.
¶ Emphiteota lʒ ſine oſenſu dñi rẽ vẽdiderit ſi tñ ñ tradidit
vl ſi tradidit ĩ pᷣmà cãʒz recuꝑauerit nõ cadit a iuñſuo.no.ſpe-⸗
ti.de loc.S.nũc aliqua..xcv.cum ſe.⁊ Jo.an.in alleg.c.potu
it.⁊ boc verũ ſi incõtinẽti rem alienatã recuꝑauerit nõ ꝑ inter
nallũ.no. bar. notabilr. in. c.ſi qͥs pᷣſbyteroꝝ. de re.ec.nõ ali.
¶ In emphiteoſi an moꝛa põt purgari.⁊ vide.j.moꝛa.
¶ Empbiteota ſi nõ eſt de foꝛo dñinõ tenet᷑ ꝓ canone ſoluẽ

do perquirere dñm.ſecus vbi eſſent eiuſdem foꝛi.⁊ ſic intelli⸗

gitur. c. potuit. de loca. ⁊.l.ij. C. de iure emphi.⁊ no. Ab. in.c.
ſignificante.de pig.vide ſupꝛa debitoꝛ an debeat.
¶ Emphiteota ſi expellat᷑ a poſſeſſeſſione:qꝛ canonẽ nõſpſol
uit an põt agi eũ ad pẽſonẽ nõ ſolutã vł ĩ aliq caſu excuſet
Ephiteota ſoluere pẽſionẽ.vide.j.loca.v.ſ dñs cũ ſequẽtibꝰ.

Emptor.

¶ Emptoꝛ rei eccłe malefidei nõ agit ad pᷣcinz etiã pᷣlatum
vt. l. iubemus. C. de ſacroſanc.ec. nã ibi in penã ꝑdit pᷣcium et
oẽm vtilitatẽ ⁊ applicat᷑ eccłe niſi ꝓſpexerit ſibi in Zctu ð em
ptione:qꝛ tũc agit ð male alienantẽ:vt in.l.ſi fundũ.C. ð euic.
ſi Ho fuerit emptoꝛ bonefidei repetit pᷣcium ⁊ male alienãtes
nõ ab eccka.de quo vide Ab.in.c.ſi quis pᷣſbyteroꝝ.de rebuſ/
eccle.nõ alie.⁊ ibi Abbas circa f.· .—Kr
¶ ZEmere põt pᷣlatus rem eccłe palã adinſtar tutoꝛis:vt.l.pu
blius.S.pe.ff.de aucto.tu.cautela tñ eſt ꝙ epᷣs pᷣus generalit᷑
interponat decretũ ꝓnunciando rem eccłe illius poſſe aliena
ri ⁊ dare licentiã alienandi poſtea poterit palã ſicut quilibet
alius emere.no. Abbas in.c.poſſeſſio nes.de rebus eccle,non
alie. ⁊ vide ibi Barbatium.

¶ Emptoꝛ tenet᷑ ad b vt venditoꝛ teneat᷑ ſibi de euictione re

euicta denũciare litẽ motã ⁊ ꝙ eñ defendat ꝙ ſi obmittat. Itẽ
ſi ↄtumaciter ſe abſentet. Item ſi ꝑ iniuriã ſnia lata ſit nõ te⸗
netur vẽditoꝛ de euictione:vt eſt tex.j.c.fi.de emp.⁊ vẽdi.⁊.l.
emptoꝛ fundi.C.de euic.ideʒ ſi emptoꝛ cõpꝛomittat ⁊ ꝛiam
ſnĩam repoꝛtet.ff.de euic.ſi dictũ.S.ſi cõpꝛomiſſum.idẽ ſi em
ptoꝛ potuit vſucapere ⁊ nõ vſucepit imputat᷑ ei:vt no.glo.in
alle.c.fi.idẽ ſi quis malafide emit:⁊ ſibi de euicõe nõ cauit.(¶
de euic. ſi fkundũ.idẽ ſi ſua culpa factus eſt de poſſeſſoꝛe peti⸗
toꝛ.ff.de euic.l.ſi rem quã.S.ſi duple.idẽ ſi ſeruũ emptũ manu
mittit. ff de euic,ſi ſeruũ.idẽ ſi ſeruus moꝛtuus ſit ff.de euic.ſi

g ij

ſeruns.idẽ ſi fecerit legem vẽditionis.ðff. de euic.l.mancipiũ
idem ſi rem emptã babuit ꝓ derelicto.eo.ti.l.fi.l.Perẽnius.ſʒ
de boc vltimo vide qð no. Jo.an.in.c.nõ iniuſte.de pcu, hoc
no. Jo. an. in. c.ſ.de emp. ?⁊ ven.
¶ Emptoꝛ ſi denunciat vẽditoꝛi litẽ ſibi motã in cã appella
tionis valet denũciatio.ſʒ oĩa integra ſunt actoꝛi circa teſtes
⁊ circa alia ⁊ ei nihil deperit. ff.de opti.lega.l.iij.no. Joã.an.
in allega.c.fi.eo.ti. .
¶ Iniuna facta ẽptoꝛi ꝑ iudicẽ reputat᷑ quidã caſus foꝛtui⸗
tus qui nõ ĩputat᷑ venditoꝛi:qꝛ poſt factã vẽditionẽ res ven
dita perit emptoꝛi: vt.l.neceſſario.ff. ð peri.⁊ cõmo.rei vẽdite
¶ Qicet ſnia lata emptoꝛẽ ꝑ iniuriã vł impꝛudẽtiã iudic ẽt
ſine culpa emptoꝛiſ noceat ipi emptoꝛi:vt pleneꝑ bar.in.l.em
ptione.ff. de fideiuſ.ſnia tũ lata ↄ fideiuſſoꝛẽ ꝑ iniuriã iudiciſ
ſine culpa fideiuſſoꝛiſ nõ nocet fideiuſſoꝛi:vt no. Bar.in,.d.l.
emptiõe.no.ab.in alleg.c.fi.de emp.⁊ vendi.
¶ In zctuvenditõis apponit notarius ꝙ vẽditoꝛ obligat ſe
ad defendendũ de iure ⁊ de facto intelligit᷑ ſi lis mouet᷑ de fa
cto ⁊ nõ de iure.nõ tñ ſi ꝑ extraiudicialẽ violentiã expellat᷑ qꝛ
illud nõ venit ex natura ctus:vt no.bar.in.l.ſtipulatio iſta.
ff. de vᷣbo. ob. ⁊ Ab. in. c. fi. de emp. ⁊ ven.
¶ QAlericus tenet᷑ coꝛã iudice ſeculari defendere laico rẽ quazʒ
ſibi vendidit:vt no.ꝑ glo.in.c.clericũ nullũ.xi.q.i.qꝛ in hoc ca
ſu clericus nõ litigat:ſʒ̊ ſolũ pᷣſtat auctoꝛitatẽ ⁊ defenſionem
ipᷣi emptoꝛi:vt.l.i.C.vbi in rẽ actio.⁊ in.l.vẽditoꝛ.ff. de iudi.ſe⸗
cus vbi laicus poſſeſſoꝛ noĩat clericũ in iudicio:qꝛ tũc clericꝰ
põt aduocare cãm ad foꝝ ſuũ:vt no.in.c.qm.sS.qð ſi ſuꝑ rebꝰ
vt lite nõ ↄteſtata. no. ab. in.c.fi.de emp.⁊ vẽdi.ij. col.
¶ Etiã ſi venditoꝛ ſit certus de lite mota tenet᷑ emptoꝛ ei de⸗
nunciare:qꝛ talis denũciatio nõ ſolũ fit ad ſimplicẽ ſãam vẽ
ditoꝛis:ſʒ etiã vt veniat ad defendendũ emptoꝛẽ. eſt ↄcluſio
Ab. in. c. fi. de emp.⁊ ven.iij. col. ⁊ ibi Barba.di.qꝙ exquo vẽ
ditoꝛ ꝓmiſit emptoꝛẽ defendere in litẽ eoipᷣo ꝙ denũciat ſibi
litem motam videt᷑ requirere eũ vt defendat in lite per iura
eum allegata.
¶ Nes empta ex pecunia alterius caſualłr efficit᷑ illius cuiuſ
erat pecunia:vt in milite minoꝛe ⁊ etiã eccła.⁊ idẽ in clerico q̃
eſt miles celeſtis. no. gl.⁊ Bar. in. l. miles.ð ff. de re iudi. no. ab.
in. c.i.de cleri.egro.⁊ Cy.in.l.ſi vt ꝓponis.⁊.l.mater. C. de rei
ven. vt refert Ab.in.c. inquirendũ.de pecu.cle. in ii.
¶ Et de hoc no. ꝙ ex pecunia illius pᷣſumit᷑ empta res cuius
nomẽ appoſitũ eſt in inſtr̃o:vt.c.pᷣſbyter.ð pecu.dle.facit.c. fi.
xij.q.v. ⁊ eſt ſingularis tex.in.l.cñ ꝓponas.C. de teſti. vbi di⸗
cilt Bar. ꝙ ſi frater emit funduʒ ꝓ ſe ⁊ ꝓ fratre ſuo qꝙ; pᷣſumit᷑
emiſſe de ſua ppꝛia pecunia. ⁊ iõ partẽ pꝛecij poterit petere a
fratre. ⁊ ið Bar. dat cantelã vt in inſtro dicat᷑ de pecunia
cõi ſoluerit. Item eſt notandũ ꝙ ſi pater emat funduʒ de ſua
pecunia. ⁊ in inſtro fuerit appoſñtũ nomen filij fundus acqui
ritur patri ⁊ nõ filio:vt eſt tex.in.l.cuʒ ꝓpꝛia.⁊ qð ibi no. glo.
Ciſi qͥs alteri vł ſibi.⁊ in.liſ filiꝰ titij. C. ð do.inter vi.⁊vxo.vt
refert Barba. in alle.c. pᷣſbyter.qð no.⁊ vide eũ in.c.ſe.eo. ti.

Epiſcopus.

¶ Eps nouã eccłam in alteriꝰparochiã nõ põt ↄſtituere:qꝛ
eẽt in pᷣiudiciũ antique ſaltem de facto reſpectu oblationum
que in noua eccleſia fiũt.facit.c.i.de no.ope.nun. Abbas. in
c. cum olim. de cõſue.
¶ Eßps nõ põt in pᷣiudicium aliaꝝ dignitatũ ſeu eccłaꝝ ſen
in pᷣiudicium reddituũ earum cõſtituere ꝓ libito ſine iuſta cã
nouã dignitatẽ. glo. ⁊ Ab. in alleg. c. cum olim. =
¶ Eßs nõ põt ſtatuere j ius cõe.no.glo.in.cicñũ dilectus.de
ↄſue.facit.c.qð ſuꝑ his.de maio.⁊ obe. Jo.an.in.c.fi.de of. pᷣſ
bp. ⁊ in.c.fi.archi.de ap.li.vi.⁊ hoc veꝝ qñ ius cõe eſt ꝓductũ
in eſſe: ⁊ ꝑ illud eſt alteri ius queſitũ:vt exẽplificatAb. in alle.
c.cũ dilectus.põt tñ epᷣs ſtatuere adiuuando ius cõe.ſ.appo
nendo penam vbi nõ eſt appoſita vłaggrauando appoſitã
vt ibi nota. Abbas. SS
¶ Epo nõ ſʒ habere officiales armatos ꝓ executiõe iuſticie:
niſi haberet tpaleziuriſditõeʒ in loco.pbat᷑ ꝑ Inno.qui dicit
epm in executõe iuſticie debere imploꝛare auxiliũ bꝛachij ſe⸗

cularis vt. c. adminiſtratoꝛes. .c. pᷣnceps. xxiij:q.i. Itez ſicut

pꝓ ſpũalibus debẽt pᷣncipes recunere ad ecckaʒ:ita ꝓ tpalibꝰ
debẽt p̃lati recurrere ad pncipes:vt,.c.cũ ad veꝝ,⁊.ciſi ĩpꝑatoꝛ

nÿõ eſt ĩtelligendũ vt iuras adi

xcvi.di.nec ꝓmiſcuis actibus ſunt reꝝ officia ꝑturbanda: vt
Il.ↄſulta diualia. C. de teſta. Iteʒ eccłe fuit interdicta executio
gladij tꝑalis dicente dño P. etro. Cõuerte gladiũ tuũ ⁊c. de
boc per doc.in.c.nouit.de iudi. Item qꝛ arma clericoꝛũ ſunt
lacrime ⁊ oꝛationes:vt.c.ↄuenioꝛ.xxiij.q.viij.no. Abbas.in
c. ſignificaſti. in fi. de offi. deleg.
¶ Ep̃s z poſſit in multis diſpẽſare:vt in.c.dilectus.de tẽp.
oꝛdi.⁊ in.c.at ſi clerici.S.de adul.de iudi.⁊ põt abſoluere a iu
ramentis ⁊ votis ⁊ fidelitatibꝰ:vt.c.i.de voto.⁊.c.quẽadmo
dum. de iureiur. ⁊ no.in.c. debitoꝛes.eę.ti.xv.q.vi.auctoꝛitatẽ
nõ tñ põt in integiũ reſtituere quo ad bonoꝛes nec quo ad ſi
milia:nec in famiã remittere:qꝛ nullo iure hoc cauet᷑.no. Ho.
in. c. cũ te a.b. de re iudi.ſed lʒ epᷣs nõ poſſit diſpẽſare ſuꝑ ĩfa
mia pncip aliter põt iñ acceſſoꝛie ad caſum ſibi ꝑmiſſum:vt
ſuꝑ adulterio ⁊ alijs minoꝛibus criminibuſ:vt no. Ab. in. di.
5§. de adulte.no. glo. in. citem hi qui.xv.q.viij. Abb. in alle. c.
cum te a.b.de re iudi.iiij.colũ. S
¶ Eps põt tran ſferre ius ↄfirmandi pñtatos in aliũ pᷣlatum
ad petitionẽ patroni etiã ſine cauſa:dũ tamẽ ante fundatio⸗
nem ſʒ nõ poſt niſi ſubſit cã:facit quod no.in.c. cõſtitutus.ð de
elec.vide infra patrornus.
¶ Eßs põt in eccla vacante cuiꝰ puiſio iure reſeruatiõis ſen
deuolutõis pectat ad papã deputare adminiſtratoꝛẽ idone
um ⁊ illi adminiſtratõeʒ cõmendare donec ꝑ papã fuerit ꝓui⸗
ſum:vt.c.vnico ne ſede vacã.li.vi.ar.x.q.i.regẽda.⁊ no.c, cuʒ
vos.de o ffi.oꝛdi.Ab.cC.cũ nobis.de elec.iij.col.
¶ Eps põt ſupplere ſegligentiã inferioꝛũ etiaʒ ſi de iure ad
eum erxpſſe nõ ſit deuoluta ptãs.aſſignãdo terminũ canoni⸗
cis infra quẽ debeãt eccłe ꝓuidere de miniſtris qð ſi nõ fece⸗
rint poterit epᷣs lapſo termino ꝓuidere.ar.in.c.irrefragabili.

S.exceſſus. de offi.oꝛ.iuncto.c.quãto.⁊.c ad repꝛimendã,:eti.
Ab. in.c.cũ in eccła.de elec.iij.col.
¶ Eps põt ꝓuidere eccłe de rectoꝛe vbipoſt longã expecta⸗
tionẽ patroni pñt eligere.vide.j.patronus.
V¶ Eps põt interpᷣtani iuramẽtum ⁊ cognoſcere an ſit lictum
vh non. vide.j. iuramentum.
V¶ Epiſcopus abſoluit excõicatum ab inferioꝛi pꝛelato. vide
infra pꝛelati inferioees.
¶ Eßs põt de ↄſuetudine generali ꝓuidere in oĩbus eccłijs
ſue dioceſis etid collegiatis. vide.S.ↄſuetudine generali.
¶ Es pðõt eſſe iudex ſuꝑ iniuria notoꝛie ei illata no. Inno.
in. c. ex parte.de vᷣbo.ſig. ⁊ plene ꝑ Ab. in.c.cũ veniſſent. de
iudi.als aũt criminałr ↄꝛium ſubditũ ſuꝑ iniuria ei irrogata
occulte nõ ꝓcedit. vide ab.in. c. irrefragabili. 5. ceteꝝ. de of. oꝛ.
¶ Eps põt ſtante cã rõna bili ⁊ manifeſta imponere collectã
eccłijs ⁊ charitatiuũ ſubſidiũ petere:vt.c.ↄquerente de offi.
oꝛdi.⁊.c.cũ apłs.de cenſi.als nõ põt:vt no.Ab.in alle.c. con

querente. ⁊ ca rõnabilis ⁊ maniteſta eſt ſi eus eſt grauatus

onere debitoꝝ: vl epᷣatꝰ eſttenuis:⁊ nõ ſufficit ei ad ꝓcurãdũ

vttilitatẽ eccłe: vł vult ire ad ↄſilium vł ad papã vel regem ꝓ

cõibus negocijs ⁊ ad hoc charitatiuũ ſubſidiñ nõ ſolũ tenẽ?
tur eccke ſʒ etiã capelle ſubiecte monaſterijs:ſi tñ ſunt capelle
regulareſ.in quibus habitant tm̃ monachi nõ tenent᷑ ad boc
no. cle.i.de exceſ.plla.⁊ Inno.in.c.i.de ſtatu reg.⁊ Ab. vbi. S.
⁊ in. c.dilectus.de offi.oꝛ.vide.j.ſubſidsum.
¶ Eps põt facere ſynodũ ad quẽ oẽs abbates ⁊ ſacerdotes
eius dioceſis tenent᷑ venire.⁊ ad hoc cõpellunt᷑ ꝑ cẽſu. eccła
ſticam. vt. c. qð ſuꝑ.de maio.⁊ obe.nõ tñ põt aliquid õʒ cano⸗
nes ſtatuere:vt ibi.⁊.c.inſtõnis.xxv.q.ij.laici tũ pñt ſtatuere
ʒ legem impꝑatoꝛis:vt legi.⁊ no.in.l.oẽs ppłi.ff. de iuſti.⁊. iu.
Ab. plene in alle.c.qðᷣ ſuꝑ.vide.S.abbates exempti.
¶ Eps põt ab inferioꝛi plato iudicari vł puniri ſi deliquitin
territoꝛio ipᷣius inferioꝛis:vt.l.iij.ff.de off.pᷣi.eſt ↄcluſo ab.
in. c. cñ inferioꝛ. de maio.⁊ obe.ſʒ archiepᷣus nõ põta ſuffra⸗
ganeo in cuius territoꝛio delinquit puniri.no. doc. in. c,jij. de
oſti.li. vi. quere rõnem ꝑ Ab. vbi. S.
¶ Eps põt abſoluere iuranẽ ꝑ metũ:vt.c.vexꝝ. ⁊.c.ſi o. de
iureiur. ? idẽ eſt vbicunq; iuramentũ ↄtinet turpitudinẽ er g⸗
te recipiẽtis ⁊ in odiũ ipius.no. Inno.in.c.ad aures.qð me⸗
tus cã.qð bene faciet epᷣs abſoluẽdo talem etiã ſi ſibi cõpetit
aliud remediũ:vt Inno.vbi ſupꝛa. exquo ſingułr no.m ab.
ibi q vbi iuramentſ otinet turpitudinẽ ex parte recipientis

2„

inpleat pᷣus iuramentũ ßm foꝛ⸗

.

n

10
leti
z

1s

mam c. debltoꝛes de lureiu ſ poͤt direete petere abſolutionẽ
ab epo: vt abb. in. c. ad aures. ſupꝛa alleg.⁊ in.c.i.de iureiurã.

vide.j. eps bononieñ. Item epi pñt abſoluere iure ſuo ab eiſ⸗
dem iuramẽtis.no. Inno. in. c. debitoꝛes.de iureiuran. Ho
ſtiẽ. in. . vernm. eo.ti. ad funPiem. SS
Q Eps ſeſe olus põt deponere dericos in minoꝛibꝰ ↄſtitu⸗
tos. tex. gl. in. c. iij. de oſue. li. vi. vide.. depoſitio.
¶ Eps pòt reuocare ad ſe cãm coꝛam ſuo vicario pendenteʒ

vige infra pnceps reuocando. . .
¶ Eßs ſtatutũ ſeu diſpenſationez põt facere õ legem ex tali

ca: exqua talis caſus ſubeſt quẽ legiſt atoꝛ ↄſideraſſet:aut le⸗
gem illã nõ odidiſſet. aut facultatẽ Zziam diſponẽdi pᷣbuiſſet
quod ꝓbat᷑ ꝑ tex.no.l.ſi hoĩem.ff.man.facit qð no. Bal.in.l.

oẽs ppli.ff. de iuſti.⁊ iure.ꝑ quod limitatur.c.at ſi clerici.S.de
adul.de iudi.⁊ vide dños de ro. deci. xciiij. Abb. in. c. dilecti.

ij. de appel. ij. col.

¶ Eps bonoñ.põt relaxare iuramentũ ciui bononieñ.qui iu

rauit ſoluere vſuras mutineñ.qui ↄctus fuit bononie celebꝛa

tus abſentia illius mutineñ.nõ obſtaãte.eſt ↄcluſio Zapiiĩ ſi u⸗
is alleg. allegatiõe. x. ⁊ eſt rõ ſm eũ:qꝛ obligatus ad vſuras ẽ
ſuppoſitus eidẽ epᷣo.⁊ agit᷑ tm̃ de tollendo ligamine ſibi ſub
iecti ⁊ de liberãda eius aĩa nec aliqͥd diſponit circa ꝑſonã ab
ſentis.de quo eſt caſus ſᷣm eũ.in.c.poſtulaſti.de fo.cõpe.Itẽ

qꝛ in reſolutiõe ↄᷣctus qui ſoꝛtit᷑ foꝝ.no.ff.de ↄdi.inde.lł.qui
certo loco. Bar.in.l.i.C.vbi ⁊ apud quẽ.ſicut ⁊ põt abſolue

re reũ vbicũq; abſentẽ ab impetitõe actoꝛis.ff.de iudi.pꝓperã
dum. 5. ſi at reus. ? vide ſupꝛa ꝙ põ? pꝓcedere eps ad decla⸗
rationẽ nullitatis Zctus vſurarij etiã abſentẽ.ſicut põt ꝓ⸗
cedi ad miſſionẽ in poſſeſſionẽ ð abſenteʒ qð fundat ꝑ plura
iura ⁊ rõnes quas ibi vide per eum. ͥ́UM
¶ Ep̃s põt diſpenſare cũ clerico qui in ſacris ↄrit mr̃imoniũ
no. glo. Inno.⁊ Ho.in.c.ex litteris.qui clerici vł vouẽ.quod
limitat ibi veꝝ Ab. ſi clericus zrit in ſacris de facto cum vni⸗
ca ſola virgine.ſed ſi Zrit bigamiam nõ diſpenſat epᷣus:vt.c.
nuper. de biga. abb. vbi ſupꝛa.
¶ Eps põt delegaxre cãs ciuiles clericoꝝ laico ſʒ nõ ſpũales
nec criminales.⁊ vide.j.laico poteſt. B
¶ Eps nõ põt ſtatuere ðᷣ ius ſuꝑioꝛiſ:vide.j.ſtatuere nõ põt
¶ Eps ſolus põt ſtatuere ꝓcuratoꝛẽ in inferioꝛibꝰ eccłijs ſi
iminet dãnum eccłijs ex nõ ↄſtõne:vt.c.imꝑatoꝛũ.de iura.ca.
nam ſicut adoleſcẽti inuito dat᷑ per iudicẽ curatoꝛ ne ĩcurrat
dãnum. C.qui pe.tu.l.i.inſti.de cura.in fi.ita in caſu ſupꝛa p⸗
ximo.facit.c.cũ ſimus.ix.q.iij.ꝙ ſi periculũ nõ ĩminet nõ põt:
vt no. Inno. in alleg.c.imꝑatoꝝ.⁊ abb. ibi.
¶ Eps põt diſpenſare in crimine inceſtus.vide..diſpẽſare.
¶ Eps põt diſpẽſare ð ꝓpꝛiam ↄſtõ nem etiã ſine ca.no.In
no.in.c.dilectus.de tẽpo.oꝛ.⁊ in.c.cũ ad monaſteriũ.de ſtatu
regu.qð limita ſᷣm Anto,niſi tranſiuerit ↄſtõ in ↄctu vł pui⸗
legio.⁊ ſic põt intelligi opi.Archi.in.c.licet canõ.ð elec.li.vi.
vl niſi epᷣs iuraſſet ſuã ↄſtitutionẽ cum nõ põt ſeipᷣm a iura⸗

mento abſoluere.eſt cõcluſio Ab.in.c.at ſi clerici.S.de adulłte

ris.de iudi.iiij. colũ.
¶ In quibus aũt caſibus epᷣs põt diſpẽſare ⁊ in quibꝰ non
vide plene ⁊ copioſe ꝑ Inno.in.c.dilectus.de tẽpo.oꝛdi.
¶ Ep̃s an põt interpᷣtari iuramentũ ⁊ qn.vide.j.iuramentũ.
Epᷣs ꝓpꝛius quis dicat᷑.vide.j.iudex ꝓpꝛius. H
¶Eps põt aliquẽ de ſanctis canonizatis ꝑ eccłam ꝑ ſtatutũ
ſuñ cum clero ⁊ ppło decernere venerandũ.in.c.fi.de ferijs.⁊
ibi Inno. ⁊ Jo.an.⁊ gl. in.c.vnico.de reli.⁊ ve ſan.li.vi.nec
hoc põt ſolus epᷣs ſine ppło qui ad minus debet eẽ pñs.no.
Pnno ine nehta de loca.⁊.c.fi.de offi.leg.?⁊ Tede.de ſe.ↄſi⸗
io.xvij.ſed ſi ppłs nõ habet legitimã càm cõtradicendi non
obſtat eius cõtradictio.no.Archi.in.c.vt aĩarum.de cõſti.li.
vi. Abbas.in. c. fi. de ferüüs.
¶ Eps cum capitulo an põt augere vl minuere numeꝝ pꝛe⸗

„

bendarum ſeu dignitatem ſuppꝛimere vł de nouo creare.ab.
in.c. cum acceſſiſſent.de cõſtt.
¶ Eßs an ſine ↄſenſu capłi põt indifferẽter ſtatuta facẽ.við
ene ꝑ Ab. in. c. cũ ↄſuetudinis. de ↄſue.ij. ⁊.ijj.col.
¶ In epo multa requirunt᷑ que no. Ab.in.c.cum in cunctis.
S.i.iij. colũ.de elec. JJM
¶Eps an a iure ꝓpꝛio vł deuoluto bẽat cõionem cũ capło
in cõferẽdis bñficijs. ab. plene in.c: cũ in cunctis. .fide elec.

vt in.c.ĩ nona actiõe.xvi.q.vij.⁊.c.cum ſimus.ix.q.ij.⁊.c.qm̃.

¶ Eßs ſi iure ppꝛio babet ptãtem eligẽdiſen puidendi ⁊ cõ
firmandi põt vnico actu ſe expedire.ſecus ſi bʒ iure pꝛopᷣo ꝓ
uiſionẽ:⁊ iure deuoluto ↄfirmationẽ qꝛ tũc requirunt᷑ plures
actus.no.ab.plene in.c.cãm.de elec.⁊ no. Jo.an.in.c.neꝓ de
fectu.eo.titu.⁊ Abbas in.c.cum inter canonicos.eo.ti.⁊.c.n
pꝛo defectu.circa fi.
¶ Epßs an põt diſpẽſare ſuꝑ defectu etatis:vt patiẽs in eta
te defectũ poſſit ꝓmoueri ad dignitates:vł ad eccłas paro⸗
chiales vł ad oꝛdines.ab.in.c.cũ dilectus.de elec.v.col.⁊ ſ. eq.
¶ Ep̃s an poſſit diſpẽſare cũ eo qui beneficiũ eſt adeptus ꝑ
ſimoniam.vide nota.in.c.penulti.de elec.⁊ ꝑ abba.in.c.de ſi⸗
monia, de ſino.
¶ Epiſcopus an põt donare cõſanguineis de fructibus be⸗
neficij. vide infra ſimo.
¶ Ep̃s habʒ ĩmediatã iuriſditionẽ ĩ tota ſua dioceſi.lʒ ſit ibi
aliquis pᷣlatus ſpãlis.⁊ ſic ↄcurrit cũ quolibet pᷣlato inferio⸗
ri in iuriſditioniſ exercitio.⁊ ſic nõ eſt gradus inter epᷣm ⁊ pꝛe
latos inferioꝛes ſibiſubditos:⁊ ſic eſt locus pᷣuentioni:vt.c.
paſtoꝛalis.de o ffi.oꝛdi.⁊ ibi ab.⁊ Barbatius in.c,. apo ſtoli⸗
ce.de dona.pmo notabiili.
¶ Eßs tenet᷑ oſtituere vicariũ ſeu officialẽ generalẽ loco ſui
lxxxix.di.notat ab.in.c.qm̃.de offi.oꝛdi.
¶ Epiſcopalia iura vide plene ⁊ notabi.per abba.in.c.con⸗
querente.de offi.oꝛdi.
¶ Eßs agit ꝓ ecckła ſibi ſubiecta:vt.c.cuʒ dilectus.de ſucceſ.
ab inteſta. ⁊.l.ſancimus.C. de ſacroſanc.ec.abb.in.c.i.de offi.
iudi.vide.j.pꝛelatus etiam.
¶ Qui numerus epoꝛum requirat᷑ ad depoſitionẽ epiſcopi.
vide ſupꝛa depoſitio.
¶ Eps vjl archiepᷣs an ⁊ cui põt eccłam ſibi ſubiectã conce⸗
dere ⁊ quid veniat in tali cõceſſione.vide abba. in.c.cum in⸗
ter. de re iudi.iij.colũ.
¶ Eps an põt abſoluere a iuramẽto in pᷣctu facto nõ vocata
parte.vide ſupꝛa abſoluere põt epᷣs.
¶ Epiſcopi familia an gaudeat pꝛiuilegio foꝛi:vide ſupꝛa
clericoꝛum familia.
¶ Epiſcopus an poteſt extra dioceſim cãm delegare. vide ſu
pꝛa cõmittere ſeu delegare.
¶ Epi auctoꝛitas requirit᷑ in ↄſtõne ꝓcuratoꝛis ſeu ſindici
generalis in eccła.vide.sã.auctoꝛitas epiſcop i.
¶ Eßs tenet in eccka ſua ↄſtituere yconomũ indiſtincte.ałs
archiepᷣs ſuppleret:vt.c.cum ſimus.ix.q.iij.ſecus in inferioꝛi⸗
bus qui tantis nõ occupautur negocijs.no.in.c.fi.de officio
Archidia. Abbas. vbi ſupꝛa.
¶ Eps an põt remittere votuʒ peregrinationis ſine licentia
pape vl caplłi ↄſenſu.vide.j.votum ꝑegrinationis.
¶ Es põt agere p eccłijs ſibi ſubiectis.vide.s.vᷣ.agere.
¶ Eßs an poteſt milites creare.vide.j.miles.
¶ Eßs ſine ↄſenſu capituli an põt excõicare ſuſpendere veł
interdicere.vide glo.⁊ Hoſtiẽ.⁊ Innoc.⁊ Pe.de ancha.in
c.i.de exceſſibus pᷣlatoꝛum.
¶ Eps in quibus caſibus põt diſpẽſare ⁊ in quibuſnõ põt
vide.ð.diſpenſare quibꝰ ⁊c̃.cum ſequẽtibus. Y
¶ Eps an ⁊ in quibus criminibus ⁊ cũiquibus clenicis deli⸗
quentibus ⁊ qũo valeat diſpẽſare.vide plene per doc. ſignã
ter per Anto.melius ꝑ abba.in.c.at ſi clerici.S.de adul.de ius
di.⁊ vide ſupꝛa diſpenſare.vij.ſi es.
¶ Eßps an ⁊ qñ poteſt cõcedere eccłam religioſo loco inuito
rectoꝛe.no.doc.ſignanter.ab.in.c.cum veniſſent.de reſti.ſpo.
⁊ Barbatius.⁊ in.c.ap oſtolice.de dona.
¶ Eps lz fundet intentionẽ ſuã de iure cõi quo ad pꝓpꝛietateʒ
ſuꝑ oĩbus eccłijs ſue dioceſis adeo ꝙ ſi nõ ꝓbat᷑ ↄꝛium ob⸗
tinebit iuxta ea que habent᷑. ⁊ no.in.c.venerabilis.⁊.c.cũ di⸗
lectus.de reli.do.⁊.c.auditis.de pᷣſcrip.xvi.q.vij.oẽs baſilice
ſecus tñ q ad poſſeſſionẽ.vnde nõ pᷣſumit᷑ poſſidere niſ hoc
ꝓbet ſingulr cñ poſſeſſio ↄſiſtat in facto.de ↄceſ.pᷣben.c.cum
oẽs.⁊.c.cũ olim.iij.de reſti.ſpo.⁊ ibi ab.i.col.
¶ Eps an liget᷑ ſuo ſtatuto vl liget archiepᷣm ſi ð ſtatutũ fa⸗
ciat ⁊ ſi liget᷑ participãs cum eo ↄ ſuum ſtatutũ.no. ꝑ Jo. an.

in mercu. in regula cui licet.de reg.iur.li. vi.
¶ Eßps põt eſſe iuder in cã eccłe ſue in his que ſpectant ad eũ
de lure coi ꝓpter noto:ietatẽ iuris:vt qũ excõicat ſubditũ ꝓ⸗
g iij

pter denegatã ꝓcurationẽ viſitationis vłoceupantẽ eccłam
in ſua dioceſi.nõ tñ in bis in quibus ius cõe nõ fundat intẽ⸗
tionẽ ſuã. Item ſᷣm aliquos poſſit defendere id qð iuſte poſſi
det ſuꝑ quo inquietat᷑ ⁊ moleſtat᷑ ⁊ punire impedientẽ vłmo
leſtantẽ.ſecus tñ eſt ſi nõ poſſidet etiaʒ ſi in veritate ipᷣius rei
ab aliquo poſſeſſoꝛe ſpectaret ꝓpꝛietas ad ipᷣm epᷣm.colligũ
tur hec ex no.ꝑ Inno.in.c.venerabili.de cenſi.⁊ ꝑ loſtiẽ.e.
ti.ꝓcuratões.vbi dicit ꝙ in cã epᷣalis menſe epᷣs põt eẽ iudex
de ↄſenſu aduerſarij.als poterit in tali cã vt ſuſpectus recuſa
ri.eſt ↄſilium Jo.cal.in ti.de foꝛo cõpe,cõſilio.vi.de hoc vide
Inno. in. c. ex ꝑte.de vᷣbo.ſiSin. .—
Eps an põt accuſari coꝛã archiepᷣo.vide.S.archiepᷣs põt.
¶ Eps nõ põt diſpenſare cũ iudeo vt poſſit nutricẽ xpᷣianaʒ⸗
babere.vide.j iudeus nõ põt habere.
¶ Eps nõ debet intantũ attenuare vitã incarcerati ꝙ ꝓpter
attenuitatẽ vite vł aſperitatẽ carceris veriſiłr moꝛiat᷑ abs nõ
euaderet penam irregularitatis.nã vita carcerati debet reſer
uari:lʒ ſit miſera:vt in.c.nouimus.de vᷣ bo ſigni.⁊.c.a nobis.
de apoſta. ⁊ ibi Abbas. .
¶Eps põt excõicare adulteruʒ ⁊ adulteram ex officio ſuo.⁊
⁊ vide infra excõmunicare põt epᷣs. L
¶ Ep̃us põt excõicare laicum notoꝛie delinquentẽ.vide in
fra excõmunicari põt laicus.
¶ Zaicus nõ ẽ de facili in eᷣm aſſumẽdus.vnde ſine magna
cã nõ dʒ fieri:qꝛ pᷣiudiciũ nõ modicũ ⁊ ſcandalũ irrogat᷑ toti
clero:vt.c.quid ꝓderit.lij.di.Ab.in.c.ſane.de cleri.diug.
¶ Eps ſi vult ire ad ↄcilium vł ad papã vł ad regẽ ꝓ cõi vti
litate totius dioceſis põt petere ab eccłijs ſubiectis vt confe
rant expẽſas cũ ibi ꝓcuret cõis vtilitas oĩm:vt no. Inno.in
c.i.de ſta.mo.monaſteria tñ ad h̊ͥ onera nõ tenent᷑:vt ipᷣe no.
ibi.⁊ ab.poſt eũ.ad quod facit.c.quã ſit.xviij.q.ij.vide.j.mo⸗
naſterium.idẽ no.Ab.in.c.cum apłs.de cenſi.
¶ Eßs põt oſulere vni eccłe cũ pᷣiudicio alterius eccłe tribꝰ
ↄcurrentibꝰ.ſ.ꝙ ſubſit cã rõna bilis. Itẽ q interueniat ↄſen⸗
ſus capłi.Tertio ꝙ nõ ĩferat᷑ enoꝛme pᷣiudiciũ colligit᷑ex no.
ↄſtitutus.de reli.do.⁊ ibi Ab.iij.col.
Eßps licet fundet intẽtionem ſuã de iure cõi quo ad eccłas

ſuas in ſua dioceſi quo ad ſpũalia nõ tũ fundat intentionem

ſuã quo ad tꝑalia:vt.ſ.de rebus tꝑalibus vł redditibus ⁊ p⸗
uentibus poſſit diſponere ad libitũ ſeu in vſus ſuos cõuerte
re.vt in.c.cũ venerabilis.de reli.do.niſi aliter ꝓbet epᷣs hͥ ius
ſibi cõpetere:nec etiã fundat intentionẽ ſuã quo ad poſſeſſio

nem: vt.c.cñ olim.de reſti.ſpo.quo ad: ꝓpꝛietateʒ vxo ſic:vt.c.

ad decimas.de reſti.ſpo.⁊.c.i.de pᷣſcrip.li.vi.Abbas in alle.
c.cum venerabilis.circa pᷣncipium.
¶ Epus concurnrit in iuriſditione exercenda cum alijs pᷣlatiſ
ſecularibꝰ hñtibus ſubditos ita ꝙ locus eſt puentioni:vt no.
ꝑ doc.ſignater ꝑ Inno.in.c.cũ ab eccłaxꝝ.de offi.oꝛdi.⁊ in.c.
paſtoꝛalis.e.ti.⁊ Ab.in.c.fi.de capel.mo. “l
¶ Ep̃s põt ſpoliare qui notoꝛie tenet eccłam iniuſte:nec ẽ ne
ceſſe ꝙ eum vocet in iudicio.ſʒ põt euʒ ſpoliare de facto ſicut
de facto ſe intruſit.facit.c.quoniã.de fi.pᷣſ by.no.Ab. in.c.qꝛ
clerici.de iurepatro.
¶ Eps põt oferre bñficiñ filio als legitimo vłnepoti.dũmõ
ſit dignus.ꝓ boc facit qð colligit᷑ ex gl.c.qꝛ clerici.de iurepa.
⁊ibi ab.facit.l.ſi ↄſul.ff.de adop.⁊.c.nõ ſatis. lxxxvi.di. ⁊. c.
oĩs.xxxi.di.ſentit Archi.in.c.epᷣs.x.q.ij.⁊ vide qð no.i.c.gra
uem. de pᷣbẽ.⁊ qð no. Ab.in.c.fi.de inſti.
¶ Eßs ſi malicioſe nõ vult pñtatum idoneũ inſtituere: vt qꝛ
notoꝛie erat bonus eccłaſt icus ⁊ bone fame nec ipᷣm epᷣs vo
luit examinare tenet᷑ ad ꝓuidendũ eidẽ de cõpetẽti bñficio:
vt eſt tex. cñ ibi no.ꝑ Ab.in.c.paſtoꝛalis.de iurepa.
¶ Epᷣus qtũcunq; eximat eccłam ſibi ſubiectã retinet tñ aliq̃ᷓ
a quibus eccłam eximere nõ valet vt eſt cohertio.xvi.q.ij.vi⸗
ſis. Iteʒ viſitatio ⁊ ꝓcuratio rõ ne viſitatiõis:vt.c.cũ venera
bilis. de cenñ. Itẽ cathedraticũ in.c.ſi quicũq;.xvi.q.ij. Joã.
an. in alle. c. cũ venerabiliſ. Itẽ reuerẽtia que ſbi debet᷑ ab ec
cleſia inferioꝛi:vt ibi. Itẽ charitatiuũ ſubſidiũ:vt.c.cũ apkus
de cenſi. Itẽ inſtõ auctoꝛiʒabilis.no.in.c.cñ nõ ſatis.de offi.
archi. Item ca que ſunt oꝛdinis epᷣalis:ſi tñ epᷣs exemit:⁊ pa⸗/
pa ↄfinmauit er cena ſcia cenſet exempta in aliquibꝰ caſibus
idem ſi ſnia fuit lata ð epᷣm ſup plena exèptione ⁊ nõ fuit ap⸗
pellatũ:vt.ccñ inter. de re iudi. Itẽ rõne pᷣſcriptiõis:vt.ci au⸗

ditis. ⁊.c.cñ olim.de pᷣſcrip. Item qñ papa ꝑ ſe eximit: vt.c.i.
de pꝛiuileg.lib.vi.de quo plene per Abbatem in. c. cum vene
ralibis.de cenſtbus.
¶ Eps volẽs viſitare monaſteriũ ſi Ab. dieit ſe exremptum ⁊
appellat ad papã põt epᷣs nõ obſtante appellatõe ſnĩam ex⸗
cõicationis ꝓferre abbatẽ.⁊ tenebit excõicatio qð hʒ veꝝ
ſi eps erat in poſſeſſione viſitandi.⁊ boc ↄſtat.nam in tali ca
ſu in pᷣiudiciũ ſui iuris nec appellationẽ admittere nec ꝓbati

onem reciꝑe tenet᷑:qꝛ ꝓcedit vt pars ꝓ ↄſeruatione ſui iuris

nõ vt iudex:vt no.in.co.interpoſita.de ap. ⁊ in.c.cũ inter cano
nicos.de elec.⁊ ideo ↄſuluit Inno.ꝙ in tali caſu epᷣs ſemꝑ ꝓ

cedat er̃iudicialiter vt ꝑs ad ↄfirmationẽ iuriũ ſuoꝛũ.nã tunc

põt defendere gladio materiali ⁊ ſpũali ius ſuũ:vt.c.dilecto.
de ſen. ex.li.vi.idẽ in alijs iuribus epᷣo cõpetẽtibus vł in con
ſeruatione coꝛpoꝛalis poſſeſſionis.no.Ab in.c.venerabili.
de cenſi.⁊ vide.S.defendere põt.
¶ Eßps an põt ſine cõſenſu pr̃oni aliquid facere ↄ inſtõ nem
eccłe vł bñſicij.vide.j.patronus. .ſine ↄſenſu.
¶ Eßs an põt ponere rectoꝛẽ in hoſpitali vł oꝛdinare ſeu di
ſponere de redditibus.vide.j.hoſpitale.
¶ Eps ſine capło an põt purgare vł minuere numeꝝ cano⸗
nicoꝛum vl pᷣbendaꝝ.vide.S.capitulũ ſine epᷣo.
¶ Eps dici nõ põt electus etiã ↄfirmatus ſi nõ eſt ↄſecratuſ

ſed appellat᷑ electus:qꝛ ↄſecratio ↄfert nomẽ ⁊ dignitatẽ eßa

lem.vt.c.tua.de bis que fi.a pᷣla.ad hec.c.niſi.de vſuca. ⁊ ĩ cle.
ij. de cele. miſ. Ab. in. c. gam te. de reſcri.i. col.

¶ Eßps cũ canõico lʒ pðſſit ex toto ſuppmere dignitatẽ vaca

tem manẽte tñ dignitate qdiu vacat nõ pñ illi pᷣiudiciũ ge⸗

nerare.no.doc.in.c.ij.de excel.pᷣla.⁊ ibi De.de ancha.⁊ vide

no.in.c.dudũ.de rebus ec.nõ alie.⁊ cle.ſñi vna.e.ti.

¶ Eps põt in cõſilio regis pᷣbere cõſilium in crimine, vide ſu

pꝛa cõſilium in cõ ſilio.

¶ Epᷣalis dignitatis ſunt cognitio cauſaꝝ mr̃imonialiũ pu⸗
blicas penitẽtias iniungere.indulgẽtias ↄcedere:vt.c.acce⸗
dentibus.de excel.pᷣla. Item inſtõ ⁊ deſtitutio clericoꝝ:vt.c.
cum ſatis.de offi.archi. cõmendaticias ad oꝛdines dare.de tẽ
po.oꝛd.c.cũ nullus.li.vi.grauioꝛa examinare ⁊ diffinire.c.ad

bec.de offi.arebid.epᷣalia inſignia deferre. Item ⁊ illa q̃ ſunt
oꝛdinis epᷣalis nõ cõpetunt nõ epᷣo que cõnumerant᷑.lxviij.
di. coꝛepᷣi.vt virgines eccłas vł altaria ↄſecrare ſacros oꝛdi⸗
nes cõſferre.iſta aũt nõ epᷣis nec ↄſuetudine nec pꝛiuilegio in
dulgentur. de ↄſe.ec.vł alta.c.aqua.Archi.in.c.felicis.de pe.

li. vi.illa aũt que ſunt dignitatis epᷣalis de quibus ſupꝛa pñt

inferioꝛes pᷣlati ⁊ abbates ↄſuetudine vł pᷣuilegio acquirere
vt alle.c.accedẽtibus.vide.j.ind ulgẽtias.
¶ Eps dʒ recipere iuramentũ ab eccłaꝝ rectoꝛibꝰcũ ab eo ĩ/
ſtituunt᷑ vł cura aĩaꝝ eis cõmittit᷑vt.j.iuramentifoꝛmna.
¶ Eßs nil põt diſpo nere de menſa in pᷣiudicium ſucceſſoꝛis
vide.S.c.ſede vacante. “
¶ Eps tenet᷑ deferre anulũ in quarto digito.vide.s. anulus
¶ Eps vltimaꝝ voluntatũ executoꝛes er officio ſuo ſeu acti⸗
oneꝑ legatarios intentata põt cõpellere vt offm̃ ſuſceptum
ab eis debite exequant᷑ etiam ad nõ pias cãs.anno tñ elapſo
ad epᷣm deuoluit᷑ dicta ptãs.eſt ↄcluſo Ab.in.c.cum eẽs.de
teſta.q.vi.pbatur.in.c.ioãnes.eo.ti.vbi indiſtincte tenet HNo
ſti. ꝙ poſſit.⁊ bocideo qꝛ quelibet vltima voluntas dicit᷑ pia
xiij.q.ij.c.vltima volũtas.nã defendere oꝛphanos ⁊ viduas

⁊ alias miſerabiles ꝑſonas ſpectat ad eccłiam.c.ſuꝑ quibuſ-

dam.devᷣbo.ſigni.multofoꝛtius defenſio ⁊ excutio defuncto
rum qui penitus ſunt deſtituti defenſionibus:vt no.Ab.vbi
ſupꝛa.vide executoꝛ teſtamẽti.hoc idem ↄdudit Abb. in.c ſi
beredes.e.ti.⁊ vide.j.executoꝛem teſtamenti.
¶ Eßs beneficia conferens nõ põt ſibi retinere redditus:nec
aliquã poꝛtionẽ ex redditibuſ.⁊ ſi facit pactũ de hoc cũ eo cui
oↄfert beneficiũ cõmittit ſimoniã:vt.c.vnico:vt eccłaſtica bñſi
cia.põt tñ epᷣus cum caplło exiuſta ⁊ neceſſaria cã ſtatuere:vt

redditus beneficioꝝ vacantiũ deputẽt᷑ ad certũ ⁊ laudabileʒ

vſum vſqʒ ad certum tpᷣs:vt.ſ.ad reſtaurationẽ fabꝛice eccłie
ad quẽ nõ ſunt potẽtes epᷣs cũ canonicis.nõ tñ põt epᷣs ĩ vti
litatem ꝓpꝛiam tales redditus ↄuertere:nec in facto ſuo au⸗
ctoꝛiʒare.no.Jo.an.in.c.ſi ꝓpter tua debita.de reſcrip.li.vi.

bene facit.c.i.de rebus ec.nõ alie.eo.li.eſt ↄcluſio Ab.poſt

alios doci alle. c: vnico. vt ecclaſtica bñficia. vbi etiã ↄcludit

2„2 ——— — —

— — — — — , — — ——

=ͤ = —

e

et

⸗
n
tin
ſo
de
90
46
uſ⸗
to
pbi
e

ſee
ai
pf
deyt
ſ

9
8

ie

c ad debita eccleſie pſoluẽda. ? p dicta fabꝛica ecckie cathe
drał põt alienatio fieri fructuũ beneficij. ẽt iuriſp aronat lai
coꝝ licʒ de honeſtate debeat requiri patronꝰ 2 ei iuſta Otra

¶ Epũs poteſt laicos ↄpellere vt tpe cariſtie victualia iuſto

pꝛecio vendãtur. vide.j. vẽditio.v.epiſcopus.

¶ Epũs poteſt vnire beneticiũ nõ vacs alteri ecciĩe ẽt recto

re viuente. ⁊ etiã ſi collatio ſit ad papaʒ deuoluta. vide ſupꝛa
beneficium non vacans ⁊.j.pꝛelatus pot vnire.

¶ Epůs põt ecdeſiã parrochialẽ facere collegiataz: ? diſpo⸗

nexre vt dlerici licʒ ſeculares viuãt ĩ ↄmuni.⁊ ſub vno tecto doꝛ

miant:et ſic fuit obtẽtũ ĩ dioceſi claremõteñ.per tex.in.c.qm̃.
de vi. et ho. cle. vt ibi refert. Ab. ”s”
¶ Epũs an tenebit᷑ vti roqueto ĩ publico vel ſuꝑ indumẽtis
et an põt tradere coopertũ ⁊ quibꝰ veſtibus debet vti et quã
do debeat vti põtificalibꝰ velĩſignijs epᷣalibꝰ.⁊ quid de pꝛe

latis ĩferioꝛibꝰ. vide quod late et notabi.no. Ab.in . c.clerici

officia. de vi. ⁊ ho. cleri. . .
¶ Epm non faciunt ercelſoꝛẽ dignioꝛem ſeu vilioꝛem reddi

tus bñficij cõſideranda tñ eſt dignitas. vt.c.legimꝰ. xciij . diſ.

nec eſt cõferẽdus epᷣatus ꝓpter redditus lucrifaciẽdos.ſed ꝓ

pter onus ⁊ curam.⁊ qꝛ pluribꝰ põt ꝓficere.nam qui epatum

2

deſiderat: bonũ opus deſiderat.c. qui. viij.qi.pondera ibix⸗
bũ opus.qꝛ ſonat in laboꝛem ſolicitudinem vel curam.notat

abbas. in. c.i. de cleri. non reſi. inſi. ”
¶ ¶Epiſcopus an poteſt reſtituere dexicũ depoſitũ verbaliter
vel actualiter. ⁊ vide. S. diſpenſare poteſt epᷣs.

¶ Epilſco pꝰ nõ tenet᷑ examinare clericũ pꝛeſentatũ per aliuʒ
P

tamẽ ſi ſciat eum indignũ peccat oꝛdinaudo.qꝛ non debet cõ

mittere rem illicitã ad petitionẽ illius qui diſpenſare nõ põt
no. Ab. poſt Inno. in. c. cñ ſᷣm. de pꝛeben.ij.columna.

¶ Epiſcopꝰtenetur ex generali officio puidere oĩbus indigẽ
P g

2

tibus maxime clericis.xvi.q.i.poſſeſn iões. no. abb.vbi.ð.
¶ Epiſcopus qui cõtulit pꝛeben.alij de iure debità an tenet
iterum aliam conferre.⁊ vide.S.collatoꝛ.

¶ Epiſcopꝰ licet nõ debeat recipere ad oꝛdines ignotuʒ vel
alienũ clericũ ſine litteris cõmendaticijs.vt.c.fraternitati.de

cleri.nõ reſi.⁊.c.pꝛimates.lxx.di.põt tñ eum reciꝑe quo ad bñ

ſicium qð põt ei ↄfene.⁊ rõne bñficij poterit tũc eũ oꝛdinare
facit.cij.de tẽp.oꝛ.no.ab.poſt Hoſt.i.c.cũ iãdudũ de pꝛebẽ.

vigde.j. oꝛdo. v. nullus.

¶ Epiſcopꝰ pꝛomotꝰad eccleſiã cathedralẽ nõ perdit ipᷣo ſa
cto ꝓpꝛia beneficia licet ſit confirmatꝰ⁊ babeat dignitateʒ ⁊

poſſeſſioneʒ epiſcopatꝰ ſed expectatur vt ſit conſecratꝰ vel qꝙ;

labat᷑ tempus pꝛefixũ ad recipiendã cõſecrationẽ.vt.c.cuʒ in
cunctis.de elec.nõ em̃ dicit᷑ epiſcopꝰanteqᷓ; ↄſecratꝰ.vt.c.ad

bonoꝛeʒ. ?.c.niſ de auc.⁊ vſu pa.in alijs aũt dignitatibꝰ infe
rioꝛibꝰ ſeruat᷑ diſpoſitio.e.de multa de pꝛebẽ. vt ibi no. abb.
¶ Epiſcopꝰ an põt diſpẽſare circa pluralitatẽ beneficioꝛum

no.abb.in ſua repetitione.S.qui vero.c.extirpaãde.de pꝛebẽ.⁊

vide.s.bñficiũ.ᷣ.ſi pᷣncipaliter.cũ ſe.ix.⁊.vij.ↄduſiõibꝰ.Ab.
¶ Epiſcopꝰ an põt ſtatuere certum numerũ canonicoꝝ in ec
Alſia cathedrali vel ardua explicare ſeu alia ſine conſenſu ca
nonicoꝝ vel clericoꝝ inferioꝝ. vide infra ſtatuere nõ põt ſolꝰ.
¶ Epiſcopꝰ enm conſenſu capituli ſui põt cõcedere inferio⸗

n diguitati iura pertinentia ad dignitatẽ ſuã. ⁊ talis cõceſſio

nõ põt per ſuperioꝛẽ reuocari.vt colligit᷑ ex.c.cũ veniſſent.de

inſti. qð ibi no. ab.i.columma.

¶ Epiſcop? põt delegare ptãtem conferendi beneficium va⸗

cans vel vacaturũ in generevel in ſpecie. vide ſupꝛa collatio

H. poteſt epiſcopus. F
¶ Epiſcopatꝰ nõ eſt ſimplex dignitas ſed culmen dignitatũ
vt.c.penul.de pꝛeben.iõ conſtitutio diſponens de dignitati⸗
bus ⁊ de miniſtns ecdeſie ſen eccłiaſticis beneficijs nõ exten
ditur ad epatus ⁊ dignitates ſuperioꝛes.vt.c.dilectꝰ.de con
ceſ.pꝛeben.qð intelligit ibi abb. in odioſis.ſecus in fauoꝛabi

libꝰ. vt. c. ij. de iudi.⁊ regula odia. de regu.iur.li.vi exquo no.
ñ diſpenſat᷑ cuʒ aliquo vt poſſit pmoueri ad diguitates ec

deeſiaſticas non extendit᷑ ad epatum cũ diſpenſatio ſit odioſa

¶AEpiſcopus quãdo videt᷑

igdeo reſtrin genda.vt.c. qð dilectio de conſang.⁊ affi. ⁊.c.i.⁊

2.

jj. de filijs pꝛeſby.li.vi.nec diſpenſatio ad epatum extenditur
ad ſuperioꝛes dignitates. .

—–

eſſe in capitulo tanqᷓ eps vel tã

q canonicus:quid hocimpoꝛtat.vide no.per abba.in.c. po⸗
ſtulaſti. de conceſſi.pꝛeben.⁊ in.c.a collatione.de appel.⁊ in
l.ꝑi. S. ſolent.ff. quãdo appel.ſit.

¶ N In materia indifferenti appellatiõe epᷣi nõ intelligit᷑ capi

tulũ.ex quo poteſt argui ꝙ ſi poteſtas doctoꝛandi ex pꝛiuile

gio datur epo non intelligit e babeat cõſenſum vel conſiliũ
capituli.no. ab.in.c.cuʒ apoſtolica.de his q̃ fi.a pꝛela.in fi.

¶ Epiſcopꝰ cum cõſenſu ſui capituli poteſt penſionẽ eccleſe
parochialis habũdantis religioſis viris dare.vide.j.penſio.

* .
Equitas.
¶ Equitas eſt rationabilis modus cõtinens in ſe conueniẽ
tiam ⁊ rigoꝛẽ.differt ergo a iure.qꝛ ius eſt deciſio que ſit ſecũ
dum iuris regulas.equitas vero eſt quedã conuenientia qd⸗
dam tꝑamentũ recedẽs ex cã a cõibus regulis iuris no.bart.

in. l.i. ff. de legibꝰ. ab. in. c. ex pte.ð tranſac.⁊ in.c.ij. de re iudi.

vbi dicit ꝙ eq̃tas eſt oꝛdinata iuſticia temꝑata dulcedine mi
ſericoꝛdie.glo.in.c.vt conſtitueret᷑.l.diſ.iudex tñ nõ dʒ videri
velle clemẽtioꝛ legi.gl.in autf.de iudi.S.opoꝛtet
¶ Edquitas ſi non eſt ſcripta nec ius debʒ iudex ſeruare equi
tatem.vt no. Inno.in.c.i.de ↄſti.⁊ Bar.in.l.i.C. de legi.⁊ ſic
intelligit᷑ tex.in aut᷑.iuſiurã.i.S.⁊ equiꝰ.ſi aũt ius eſt ſcriptũ et
equitas non:tunc ius eſt ſeruandũ arg.iij.q.vi.ſcriptũ.⁊.łp⸗
ſperit. ff. qui ⁊ a quibꝰ.ſi vero equitas ⁊ ius ſunt ſcripta. tẽ
ſi vnũ ſcriptũ in genere ⁊ aliud in ſpẽ debet ſeruari qdð in ſpe⸗
cie reperit᷑ ſcriptũ.vt.c.ij.de reſcrip.li.vi.ſed ſi ambo generalłr

vel ſpecialit᷑ ſunt ſcripta pᷣferẽda eſt equitas.qꝛ ꝑs fauoꝛa bi

lioꝛ.vt.c.odia.de reg.iur.li.vi.ab.in.c.ſi.de tranſac.

Error.

¶ Erroꝛ cõis ſi eſt circa totale fundamẽtũ iuriſditiõis.vt qꝛ

putabat᷑ epiſcopus ſeu ptãs qui nõ eſt tunc tenẽt geſta iuriſ

ditionalia ꝓpter cõmunẽ erroꝛem ⁊ vtilitatem plurimoꝝ. vt
l. barbarius.ff.de offi.pꝛe.aut erroꝛ contingit reſpectu vnius
perſone tm̃.⁊ talis erroꝛ nõ facit valere geſta.vt.l.ñi per erro⸗

rem. de iuriſdi.om.iu.⁊ hoc qꝛ dicto caſu non verſat᷑ vtilitas

plurimoꝝ.de hoc per ab.in.c.cũ dilecta.ð reſcrip.v.col.⁊ við

2 vide no.per ab.in.c.ↄſultatiõ ibꝰ.de iurepatro.

¶ Erroꝛ in nomine vel cognomine nõ viciat ſi ↄſtat de coꝛ⸗
poꝛe inſti.de lega.S.ſi qs.⁊ do.de ro.deci.cxxv.

¶ Erroꝛ intellectualis iñi nõ viciat ſnĩam:niſi ſit expꝛeſſus.ẽ

dictũ ab. in. c. p.⁊· g· de offõ deleg.v.colũna.
¶ Erroꝛ noĩs nõ viciat diſpoſtionẽ ⁊ qñ ↄſtat de intẽtione
no. Inno.in.c,pe.de iura calũ.bar.in.l.i.ff.qð cuiuſq; vni.

¶ Enoꝛ iuris qñ nocet in vſucap.⁊ acqͥſtione fructuũ.⁊ við

abbatẽ. in. c.ſi diligẽti. de pꝛeſctip.v.colũöna.
¶ Erroꝛe pbabili ductꝰ executoꝛ gratie male ꝓuidẽdo an pt
iterũ ꝓuidere.vide.j.executoꝛ gratie.
¶ Enoꝛ an põt ĩpedire mr̃imoniũ.vide infra mrimoniũ.
¶ Eroꝛ ꝓbabilis in ſnĩa re ipſa põt reuocari ſniĩa.vide.j.ſen
tentia poteſt reuocari.
¶ Erroꝛ iuris an ⁊ quãdo impediat pᷣſcrip.ab.in.c.de qnar⸗
ta de pᷣſcrip.ij.columag. —121
¶ Erroꝛ iunis excuſat vbi agitur de pena adulterij vel inceſtꝰ
vt.l.ſi adulterium.ff. de adulte.idem vbi agitur de pena perdi
tionis ſubſtantie.vt aut᷑.inceſtus.C.de inceſtis nup.ſecꝰ ð pe
na perditionis lucri.vt.l.qui otra.ff.de ↄdi.ſ.ca.abb.in.c.⁊ ſi
neceſſe.de do. inter vi.⁊ vxo. D L
¶ Erroꝛ in ↄfeſſione vel in alijs diſpoſitionibꝰ quãdo ⁊ qua

liter poteſt reuocari.vide plene ⁊ notabi.per ab.in.c.fi. ð ↄfeſ

ſis.xij.colũ.vſq; in fi. .

¶ Erroꝛ pᷣncipis facius.liij.deſuppel.lega.⁊ ibivide gl.no.
in f. ibibol. e gi.
¶ Erroꝛẽ ſuũ an ⁊ q põt quis reuocare in iudicio vel extra

iudiciũ.plene ꝑ abbatẽ in.c.qualiter.i.de accuſatio

¶ Erroꝛ cõis lzʒ facius ꝑ.l.barba.ff. de offi.pꝛeto.⁊.iij.qvi.
tria.S.verum ſolus tñ erroꝛ cõis abſq; poſſeſſiõe non eſt ſuffi

ciens vt actꝰ geſtus a nõ poſſeſſoꝛe valeat.vt.c.ↄſultatiõibꝰ

de iurepa.⁊ ibi ab.in pᷣn. ⁊ vide.j.patronꝰ.xv.inſtitutꝰ.
¶ Per erroꝛem cõem geſta licet tolerant᷑.vt.l.barbariꝰ phi⸗

lipp ·.ſ de off. co in a vn impedimentu erat patens taci⸗
turnitas partiũñ nõ põt inducere validitatem ꝓceſſus etiã ſi

nõ excipiat᷑ vt. liij. (.ð ſen.iij.q.vij tria F. verũ.fac.c.ad ꝓbã⸗

duz de re iudiẽ ↄcluſio ab. ſ c. ſeiſcltat o reſcrip v. columna.
Erroꝛ iudicis ſiue calculivel falſa cauſa an viciet ſnĩam. vi
de plene per doc.ſignanter.per Pe.de ancha, ⁊ Ab. in. c. ij.

de purga. vulga.
Ethnicus.

¶ Ethnicus.i.gentilis.vel dicit᷑ a riuulo ſulphureo deqͥ cõ⸗
tinuo viget ignis vt Sene.in epła.vi.vel dicit᷑ ppꝛie ab illo
monte eihna qͥ eſtin ſicilia apud ciuitatẽ cathanie.⁊ eſt valde
fructiferꝰ. ⁊ bʒ os latiſſimũ ⁊ ꝓfundiſſimũ.ex quo a tꝑe vite
beate Agatbe ꝓceſſit ingens ignis.⁊ młta mala fecit ⁊ dete
rioꝛa feciſſet niſ ꝑꝑ merita beate Agathe cuʒ cuius reliquijs
⁊ velo deuotiſſimꝰ ppłs ibat obuiã.⁊ fert᷑ ĩ vitis panũ ꝙ eſt
ibi os inferni.no.ab.in.c.nouit.de iudi.vi.col. ⁊ ibi Hoſti.

Euictio.
¶ Vide.S, emptoꝛ per totum. ⁊.j.venditoꝛ.

Etas.

¶ Etas que requ rat᷑ in ep̃o in abbate.in abbatiſſa ĩ mona⸗
cho regulari.in clerico curato ⁊ in ſimplici ĩ canonicis in inqͥ
ſitiõe heretice pꝛauitatis.vide plene per doc.ſignant ꝑ abb.
in.c.oũ in cunctis.S.i.de elec.v.col.⁊ meliꝰeſt ⁊ late.in.c.ſuper
inoꝛdinata.de pꝛeben. .
¶ Etas ad iudicandũ que ſit ſufficiens.vide no.in.c.cũ vice
ſimũ.de o ffi.delega. “L
¶ Etas negata vel allegata ꝑ quẽ debeat ꝓbari. vide ſalic.
in.l.ſi minoꝛẽ.C.dein integ.reſti.mi.

¶ Etas bominis longeul eſt. cannoꝝ. no. glo. in. c. poſſeſſio

nes. xviiq.i. . .
Examinatio.

¶ Examinari nõ debet ꝑ epᷣm pñtatus ꝑ lr̃as cõmẽdaticias
alioꝝ pᷣlatoꝝ vel ꝑ collatoꝛẽ bñficij ſi eſt notoꝛius.qꝛ pᷣſumit᷑
vdoneus niſñi ᷣriũ ꝓbet᷑.vt.c.ſi.de pꝛeſump.ſi tñ eſt ignotus
põt epᷣs eũ examinare cũ alias nõ tenet᷑ eñ admitteie.vt.c.in
lateraneñ.de pꝛebẽ.⁊ Bᷣ verũ circa bonitatẽ intrinſecã.ſ.reſpe
ctu moꝝ qͥ ad bonitatẽ tñ extrinſecã ſeu accidẽtalẽ vt eſt ſcẽa

tũc tenet᷑ ẽs eũ examinare.qꝛ reſpectu cure aĩaruʒ nõ dicit᷑

ydoneꝰniſñ pꝛius ꝓbet᷑.⁊ etiã ꝑiculoſũ eſt cõmittere ſuſpecto

curã alarũ.vt.c.cũ ſit de eta.⁊ quali.⁊ no.in.c.ſi foꝛte.de elec,

li. vi.no.ab.in alb.c.in lateraneñ.ij.col.

Exceptio.

¶Erxceptio dedlinatoꝛia ſi non apponat᷑ in termino pꝛefixo
ad oẽs dilatoꝛias ꝓponẽdas an poſſit poſtea apponi.vide

ſ. termino pꝛefixo per non iudicem.

¶Erceptio dedlinatoꝛia vbicũq; notoꝛiuʒ ẽ c ↄpetit citato
nõ tenet᷑ ↄparere.vide ſupꝛa citatio.vᷣſ.vbicũq; notorium.

¶ Exceptio ꝑ qu negat᷑ iuriſditio ſemꝑ põt ꝓponi.qꝛ tẽdit

ſemꝑ ad iudicẽ declinadũ.⁊ iõ nõ videt᷑ in iudicẽ ↄſentire iu

no.in.c.ſi a indice.de appell.li.vi.ſecꝰ aũt ð alijs declinatoꝛijs
qꝛ illi tẽdũt ad deferẽdũ ad iudicẽ.ſʒ nõ ðᷣ iudicẽ.vñ pᷣſuppo⸗/
nũt iudicẽ hfe iuriſditionẽ.vt plene no.ab.ĩ.c. inter monaſte⸗
rium de re iudi.
¶ ceptio declinatoꝛia vel perẽptoꝛia ſi cõpetit abñti con⸗
tumaciter nõ audit᷑ illã volẽs ꝓponere niñ veniat eo tẽꝑe qᷓ
ſi fuiſſet pñs illaʒ opponere poſſet no. Jo.an.in regula ſciẽti
de reg. iur.li.vi.in.c.ij.de dilatio.⁊ eſt rõ.qꝛ ↄtumacia fecit eũñ
pñ̃rem.vt.(.veritatis.de do.⁊ otu.⁊ hẽt ſi ꝑs pñs ſciat excep
tionẽ ↄpetere abñti ſiue nõ.qꝛ nõ tenet᷑ ius ſui aduerſarij alle
gare. vt.c. ſi duobꝰ.de appella.⁊ ibi ab.iij.colũ.
¶ Exceptio declinatoꝛia nõ obſtat ↄtra iudicẽ coꝛam q quis
ↄuenirnipmiñſit.vide.j.iuriſditio.vᷣ.ↄueniri poteſt
¶ Ereeptio ſpoliationis oppoſita g petentẽ executionẽ ſen
tentie impedit ⁊ retardat dictã exceptionẽ. nã ſpoliatꝰ nõ pᷣt
in iudicio cñ effectu vocari obſtãteſ poliatiõis exceptiõe niſi
pꝛius plene reſtituat᷑.vt.c.nullus.ij.q.vi.⁊. c.ij.iij.q.i. Inno.
in.c.ij.de oꝛdi.cog.ab.in.c.nonit.de appel.in fi.
¶Erceptio ſpoliatiõis ſolũ repellit illũ qui tenet᷑ interdicto
vñ vi. ſecus ſi tenet᷑ alſjs remedijs poſſeſſoꝛijs ⁊ idẽ dico de
alijs quocũq; pᷣuilegio attributo interdicto vñ vi. vt non ad⸗
mittat ſecũ accumulationẽ alteriꝰ cauſe de quo in.c.fuð oꝛdi.

W

cog. moucoꝛ.qꝛ omĩa hec pꝛiuilegia tributoꝛia loquunt᷑ de

ſpoliante q eſt valde exoſus iuribꝰ 2 boĩbus.ar.in.l.qm̃ mui⸗
taCad.l.iul.de vi.⁊ ꝓ hoc cle.vnica.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.ẽ cõ
clu.Ab. ð oẽs. doc.in.c.cũ dilectꝰ.de oꝛdi.cogni.iij.columna

¶ Exceptio ſpoliationis põt in iudiciũ deduci dupliciter. vi

de.j.ſpoliatio poteſt in indicium.

¶ Exceptio ſpoliatiõis nõ admittit᷑ vbi factũ eſt notoꝛiũ.qꝛ

eſt dilatoꝛia ⁊ pᷣcludit᷑ ꝑ cõteſtationẽ ſed plus eſt factũ eẽ no
toꝛiũ qᷓ; cõteſtationem litis eſſe.ergo ⁊c.hoc eſt nota.dictum

Vin cẽ.in.c.ꝓpoſuiſti.de appel.⁊ ibi Jo.an.⁊ in.c.frequẽs.

de reſti.ſpo.li.vi.⁊ ſpec.ti.de pe.⁊ poſ.S.ij.p oſt pn. 2 eſt rõ qꝛ
de illiquido ad liquidũ nõ eſt bona openſatio.vt.l.f.ð com⸗
pen. ⁊.ljij. de depo.no. Ab.in.c.cũ dilectus.ð oꝛ.cog.viij.col.

¶ Erxceptio ſpoliatiõis nõ admittit᷑ qũ ſpoliatꝰ co nuenit᷑ ex

obligatiõe firmata iuramẽto.nõ em̃ dʒ opponere exceptionẽ

ne in cidat in ꝑiuriũ nõ ſatiſfaciendo fideiuſſoꝛ põt tñ eã obij
cere creditoꝛẽ ſiue cõueniat ex ſua fiue ex debitoꝛis pſona.
qꝛ cõpenſat debitũ tam ſibi q; pᷣncipali debitoꝛi.vt.l.ſi qͥd a
ſideiuſſoꝛe.ff. de cõ pen.qð intelligit verũ Anto.in.c.cũ dile⸗

ctus.de oꝛ.cog.qũñ ab initio erat ſpoliatus ⁊ ſciens pᷣſtitit iu⸗
ramentũ.ſecus ſi expoſtfacto fuerat ſpoliatꝰ.qꝛ in iuramẽto
ineſt cõditio niſi iuſta cã ſuꝑuenerit ſicut ⁊ alie multe de qᷣbꝰ
in.c.quẽadmodũ.ᷣde iureiurã.⁊ ᷣ idẽ tenet ab.in.c.cñ dilectꝰ
tutiꝰ tñ reputat vt ſoluat.qꝛ iuramẽtũ pᷣncipałr dirigit᷑ ĩ deũ

qui nullũ pᷣſtitit impedimẽtũ niñ oĩno iſte ꝓpter ſpoliationẽ

efficeret inops ad ſoluendũ.ar.in.c.ſignificante, de pigno et
c.bꝛeui.de iureiurã.qð eſt notandũ.

¶ Erxceptio ſpoliatiõis nõ admittit᷑ cũ quis impedit᷑ ne filiãũ
ſuũ faciat baptis arivel defunctũ ſepeliat vel parietẽ ruentez

reficiat.arg.v. di. baptiʒa ri.viij.q.iiij.nõne.ff.de no.ope.nũ.
l. de pupillo.S.ſi quis riuos.idẽ vbicũq; agit᷑ de re nõ capiẽ⸗

te dilationẽ ſine pericło.arg.iuriũ pᷣalle.ᷣ nã in pᷣdictis caſbꝰ

nõ ſubeſt alia rõ niſ qꝛ periculũ eſt in moꝛa idem & in ↄſimi
libꝰ.ar.eoꝝ que no.in.l.i.C. de cõdi.inde.ſecus tñ cſᷣ quis q̃ri⸗
tur de iniuris iam irrogata poſtqᷓ ceſſat iam ꝑiculũ in moꝛa.ẽ

ↄcluſio ab.ĩ alleg.c.cũ dilectꝰ.de oꝛdi.co gni.i colũ.⁊ vide ibi
alios caſus per eundẽ notabiliter. .=

¶ Exceptio ſpoliatiõis põt opponi g ſpoliatoꝛem in perp
tuum de eo qð puenit ad ipᷣm qui deiecit:de eo aũt qð ad ipᷣim
nõ ꝑuenit excipi põt infra annũ tm̃ ſicut dicit᷑ ĩ interdicto vñ
vi.vt in.l.ij. C. vñ vi.⁊ in.l.i.in pᷣncipio.ff. eodẽ.nã ⁊ infra illud
tpᷣs ꝓponi põt excep tio infra qð agi dʒ. ff.ex quibꝰ cau. ma.
l.necnõ.S.fi.ſecus vo qñ excipit᷑ ðᷣ nõ ſpoliatoꝛẽ.qꝛ tũc q̃ an
nalia ſunt ad agendũ ſunt ꝑpetua ad excipiendũ.vt.l.pure in

fi.ff. de doli excep. Inno. ⁊ Abb. in. c. cum dilectus. circa finẽ

de oꝛdine cogni.
¶ Exceptio ſpoliatiõis nõ cõpetit ↄ heredẽ ſpoliatoꝛis niſ
de eo qð ad eũ peruenit vł dolo eiꝰ factũ eſt quo min? pueni⸗
ret.vt.ff. vnde vi.l.i.S. hoc interdictũ.⁊.S.vlti.⁊ eſt rõ qꝛ ipſuʒ
interdictũ nõ cõpetit ð heredẽ niſi in pᷣdictis caſibꝰ.vt.l.ijj.C.
eo.ti.ergo nec exceptio idẽ ſ lis eſſet cũ defuncto.vt allegata
l.ij. ic heres tenet᷑ etiã ſi nil ꝑueniſſet ad eum.vt ibi.⁊.C.ſi ex
delic. defunc.l. i.⁊ hoc inq;tũ ſuppetũt vires facultatis.deſe
pul.c.fi.de qͥ latiꝰ ꝑ abb.in.c.cñ dilectꝰ.de oꝛ.cog.in fi.
¶ Exceptio dilatoꝛia nõ põt oppõi ĩ cã appellatõis.vt.l.ita
demũ. C. de pcu. ⁊ ibi Bar.ſʒ ſi ignoꝛanter fuit emiſſa põt in
cã appellatiõis opponi.ar.in.c.paſtoꝛalis.de excep.abb.ple
ne in.c.ad audientid.de reſcrip.iij.col.in fi.
¶ Exceptio dilatoꝛia lʒ regulariter debeat añ litẽ ↄt. ꝓponi
vt.c.inter monaſteriũ.de re iudi.⁊ ĩ.l.fi.C.de excep.tñ ſi de no
uo incipiat cõpetere põt poſt litẽ ↄteſt. ꝓponi.vt.l.ij. C. de cõ
ſoꝛ.e iuſ.li.⁊.c.paſtoꝛalis.de except.idẽ qũ de nouo peruenit
ad noticid no.gl.iij.q.vi.exceptio.⁊.c.ſtatutũ.S.cũ aũt.de re⸗
ſcrip.li.vi.vide no.per Abb.in.c,inſinuante.de offi. deleg. ⁊ ĩ
c.i.de oꝛdi.cogni.
¶ Exceptionẽ dilatoꝛiam licʒ iuderx er fa cili pꝛeſi mptione
admittat ñ tñ ꝑemptoꝛiã. vide.j.pᷣſumptio.v.ʒ ex pſumptiõe
¶ Exceptio dilatoꝛia nõ põt opponi in cã appeliatiõis con
tra ꝑſo nã ꝓcuratoꝛis ex quo nõ fuit oppoſita in oͤma inſtan
tia añ litẽ ↄte.vt eſt tex.in.l.ita demñ.(.de ꝓcur.ex quo infer⸗
tur ꝙ ſnĩa diffinitiua nõ tollit effectũ ꝓductũ litem cõte. vt

c.per tuas. de appel.⁊ ibi Ab. in pᷣn.
¶ Exceptio nullitai an ĩpediat executionẽ ſnie. vide Inno.

— —

— =

— — — — - —

— —

1,
.

ℳ

G
o

,
6
n

Nn
bj
ng,
de
dle,
tin
ſi⸗
i
ec⸗
dei
one
et

ſin
ſte;
ni.

ni
di⸗
ni
bi

ve

d
4.
an
ein
ſn

1s

.c. cſ ĩ iure de offi. dele. ⁊ plene per Jo. de lig. ĩ cle. i. ð re indi.
¶ Erceptio nullitatis obſtat petenti executionẽ ſnĩe ſi incõti
nenti põt ꝓbari ⁊ tũc defert᷑ exccutio.l.iudicas.C.ſi ex fal.in⸗
ſtru. ſed ſi nõ põt incontinẽti pbari ⁊ ad liqᷣdationẽ ſui exigit
longioꝛẽ indaginẽ tũc nõ ob.no. YJo.ð lig. in dle.i. de re iudi.
eſt cõcluſio abb.in.c. nouit. de appel. in fi. HSZ
¶ Exceptio nullitatis ð ꝓuiſum petentẽ p oſſeſſionẽ benefi⸗
cij de quo eſt ꝓuiſus nõ admittit᷑ ſi oñdatur titulus apparẽ⸗
ter iuſtus niſi exceptio aliquã pᷣſumptionẽ apparẽtẽ habeat
Ʒtitulũ vel niſñ afferant᷑ ꝓbationes incõtinenti ꝑ.lꝝᷣtertiã.S.
ibideʒ. ff. ad exhi.a.l.ſi is a quo.vt in poſ.leg.⁊ glo.in.c.i.⁊.c.
lfas de reſti.ſpo.ſi ᷣo nõ eſt titulus apꝑenter iuſtus.vt qꝛ ba
bitus ab eo quide iure cõi donare nõ põt ⁊ tũc dʒ pꝛiꝰ diſcu
ti bec exceptio taq;ᷓ fundamẽtalis petitoꝛij ⁊ poſſeſſoꝛij.⁊ ſic
intelligit᷑.c.cũ olim. de cã poſſ.⁊ ꝓpꝛieta.⁊ ibi Ab. circa finẽ
⁊ vide ſupꝛa cõfirmatio ꝓuiſonis
¶ Erceptio notoꝛietatis ꝓpꝛietat an ⁊ qñ obſtet agẽti poſ
ſeſſoꝛio.vide.j.de poſſeſſoꝛio a gẽti.⁊.j.reſtõnẽ petẽti cñ v.ſe.
¶ Exceptio ꝓpꝛietatis ſeu exceptio dolo petis ⁊c̃nõ bʒ lo⸗
cñ vbi ↄſtat de iuſta poſſeſſiõe actoꝛis etiã ſi reus illaʒ incõ⸗
tinenti velit ꝓbare.qꝛ alias ſequeret᷑ abſurduʒ ꝙ liceret dño
ꝓpꝛietatis impune moleſtare poſſeſſoꝛem.qꝛ eſt ↄ⁊ mentem.l.
ſi quis intant.C.vñ vi.⁊ de pꝛebẽ.eũ qui.lib.vi.xv.q.vi.pla⸗
cuit. ⁊ daret᷑ materia delinquẽdi ⁊ veniendi ad arma õ.l.con
uenire.ff. de pac. do. ⁊.l.nõ eſt ſingulis.ff. de re iudi.nõ em̃ dʒ
pars ꝓpꝛia auẽte attentare qð per iudiciũ ſequi dʒ no.in pᷣdi
ctis iuribꝰ.⁊ per Inno.in.c.cũ noſtris.de cõceſ.pꝛeben.ſed ſi
ꝓbationes ſuꝑ poſſeſſiõe hincinde pares eſſent vincerent ꝓ⸗

batiões ſuꝑ ꝓpꝛietate ⁊ obſtabit tũc exceptio ꝓpꝛietatis. vt
Pꝓbatur in. c. licet.de ꝓba. Cp. ⁊ bar.in iuri.S. alle. Abb. in,. c

litteris de reſti.ſpo.iij.col.⁊ vide in poſſeſſoꝛio agenti.
¶ Erceptio defectꝰ ꝓpꝛietatis admittit᷑ in poſſeſſoꝛio adipi
ſcẽde in beneficialibꝰ ſi pbatõ es offerunt᷑ incõtinẽti. vt.l.iij.
5S.idẽ.ff.ad exhi.no.glo.in.c.i.⁊.c.lr̃as.de reſti.ſpo. Ho ſti.in
c.ad vltimũ.de cau.poſ.⁊ ꝓpꝛi.non tñ obſtat ſi agit᷑ poſſeſſo
rio retinẽde.vt.õ.vᷣ.exceptio ꝓpꝛietatis.ſed ſi agi᷑ poſſeſſo⸗
rio recuperãde ſi exceptio parit᷑ concernit defectũ ꝓpꝛietatis
⁊ poſſeſſiõis ⁊ tũc debet admitti.qꝛ cenſet᷑ ꝓpꝛie defenſio ſu
per poſſeſſiõe,.no.viij.di.quo iure:⁊ ideo dicũt do.de ro.deci.
xxi.ꝙ agenti poſſeſſoꝛio recuperãde obſtat exceptio reſerua⸗
tionis papalis.qꝛ reſeruatio inficit etiã poſſeſſionẽ. Abb.in
alleg.c.in litteris.ᷣxij. col. ⁊ vide.j.poſſeſſoꝛio agenti.⁊.j.reſti⸗
tutionẽ petenti ⁊c.
¶ Exceptio iniuſticie oppoſita ð ſnĩam q̃ trãſiuerat in reʒ iu⸗
dicatã ſi de facto admittat᷑ ⁊ ꝓbet᷑ lʒ nõ debuit admitti.vt.c.
cũ inten de re iudi.iudex dʒ ꝓnunciare ſuꝑ dicta exceptiõe.ð
quo cognouit ⁊ voluit Inno.in.c.cuʒ dilecta.de reſcrip.⁊.c.
cũ bertoldꝰ.de re iudi.ſiłe no. Inno.in.c,qꝛ pleriq;.de ĩmuni.
eccle.vbi ſi ꝑ ↄfeſſionẽ ꝑtis victricis ↄſtat ſnĩam eſſe iniuſtaʒ
dz eã iuder retractare etiã ſi trãſiuit in rem iudicatã.ex quibꝰ
no.theoꝛicã ꝙ ſi ð pꝛeſumptionẽ iuris ⁊ de iure ⁊ de facto ad
mittat᷑ ꝓbatio in Zriũ patiente eo cuiꝰintereſt dʒ a tali pſũp⸗
tione ꝑ ꝓbationẽ Zriã recedi.idẽ qñ de ↄtrario cõſtat ꝑ ofeſ⸗
ſiõeʒ eiꝰ cuiꝰ ĩtereſt qð foꝛmãt legiſte in ant.ſʒ iã neceſſe.C.de

dona. añ nupt.idẽ cũ poſt publicatas atteſtatiões admittit᷑

exceptio ⁊ recipit᷑ ꝓbatio directe ria pᷣme pꝓbationi: nã licʒ
a pncipio nõ debuiſſet admitti ꝓpter ꝑiculũ ſuboꝛnatiõis te
ſtiũ: vt cle.ij. de teſti.⁊.c.fraternitatis.e.ti.tñ ex quo fuit admiſ

ſa dʒ valere, no. Jo. an. in. d. c, fraternitatis. no. ab. in dicto,. c,

cñ ↄtingat. de offõ delega. ⁊ ibi elegãter per eũ.
¶ Erxceptio doli cõpetit ↄ petentẽ executionẽ arbitrij doloſt
vel j ſniam arbitri recuſati.vide.S.arbitrij doloſi.cũ v.ſe.
¶ Erxceptio ꝑemptoꝛia ſi fundata intentõe actoꝛis ꝑ reũ op⸗
ponat᷑ qñ incõtinẽti nõ ꝓbat ſed petit inducias ſi defecerit ĩ
ꝓbando condẽnat᷑ incõtinẽti in expenſis diffinitiua non ex
pectata:⁊ ſi nõ eſt ſoluẽdo puniet᷑ coꝛpoꝛałr ſᷣm arbitriũ iudi
cis. iſte eſt caſus ſm verũ intellectũ ab. in. c. finẽ litibꝰ de do.
ↄtu.⁊ vide.j.pene pecuniarie.⁊ vide.j.ſnia incerta.
¶ Erceptionẽ perẽptoꝛiã ſi ꝑs malicioſe cã vexandi aduenſa
riũ diſtulit opponere in pᷣma iuſticia nõ audit᷑ in cã appella⸗
tionis.ita no.ſentit Hoſti.⁊ Jo.an.in.c.inter monaſteriũ.de
excep.⁊ idẽ põt dici in qualibet exceptiõe q malicioſe tꝑe de⸗
terminato nõ fuit ꝓpoñta vt poſtillud tpᷣus nõ admittat᷑ ar.

per locũ a ſpaàli.in.c.exceptionẽ.de excep.abb.in.cii eo.ti. við
j. excep.peremptoꝛia.
¶ Erceptio ſi oꝛiat᷑ poſt ↄcluſionẽ in cã nunqᷓ; debet admit⸗
ti poſt terminũ nec tũc admittunt᷑ ꝓbatiões nec allegatiões
ſiue ↄſtẽt in facto ſiue in iure.vt.c.cñ dilectꝰ.de fi.inſtr. Inno.
in.c.paſtoꝛalis.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ hoc niſi euidens rõ iudi⸗
cem moueat vt alle.c.paſtoꝛalis.⁊ do.de ro.deci.xx.abb.in.c.
paſtoꝛalis.de excep.iiij.col.no.glo.in.c.qm̃.de pꝛoba.
¶ Exceptio perẽptoꝛia pᷣt in appellatiõis cã opponi q̃ ſciẽ⸗
ter ⁊ doloſe fuit omiſſa in c pᷣncipaliqð cõmẽdat ab.in.c.in⸗
ter monaſteriũ.de re iudi.iij.col.⁊ ſicno.qꝙ eſt generale ꝙ is qͥ
nõ oppoſuit exceptionẽ ſibi cõpetentẽ debitotꝑe ⁊ hoc fecit
malicioſe cã fatigandi aduerſariũ poſtea volẽs opponerenõ
debet audiri.facit de pᷣben.pᷣſenti.s.loca.li.vi.vt ibi no.⁊ fa.
glo. in. c. ad audientiã.de reſcrip. ⁊ Abb.vbi.S. vide, S. excep⸗
tionem pemptoꝛiam.
¶ In exceptiõe criminis ſicut in accuſatiõe dʒ poni ſpecifi⸗
catio loci ⁊ tpis.ij.q.viij.libelloꝝ.⁊ ibi Archi.no.in.c.tue de
ꝓcu.⁊ in.c.pſentiũ.de teſti.nec põt tali expꝛeſſioni renunciari
no. Archi.⁊ Jo.an.in.c.ab eo.ð elec.lib.vi.illud em̃ qð eſt de
ſubſtantia exceptiõis vel articulatõis ĩ excipiendo vł articu⸗
lando eſt etiã de ſubſtãtia ꝓbatiõis in ꝓbando aliter ſuccum
beret excipiẽs ⁊ articulãs.vi.q.v.actoꝛ.de ꝓba.ex lr̃is.⁊ licet
in exceptiõe nõ expᷣmant᷑ requirit᷑ tũ ꝙ ſpecificent᷑ in pꝛoba⸗
tiõe:vt ↄcludit Jo.calde.ĩ ſuis ↄſilijs.ti.de excep.ↄſilio.i.
¶ Erxceptio rei iudicate an ⁊ qñ obſtet agenti ſub alternatio
ne vel diſiũctiue reali ſeu ꝑſonali actiõe ſi ĩ vna ꝑre ſuccubuit
vide no.ꝑ ab.in.c.ij.de libe.obla.vij.col.⁊ late ꝑ barba. in.c.
inter dilectos.de dona.pᷣ nota.
¶ Exceptio ꝑemptoꝛia qñ ẽ notoꝛia nõ expectat᷑ neceffario
litis ↄteſt.ſed põt opponi ante:vt.c.fi.de libe.obla.⁊ ſic limi⸗
tat᷑.c.i.de li.cõteſt.li.vi.nã ex quo ius ↄpetens ꝑti eſt notoꝛiũ
nõ dʒ iudex pati cam venire in iudiciũ.c.qm.de ſilijs pᷣſ byte⸗
roꝝ:ĩmo dʒ iudex tũc lacerare libellũ.qꝛ apꝑet de iniuſta cau⸗
ſa petẽdi.no. Inno.in.c.ij. ð offi.iudi.facit.li.ff.ſi menſoꝛ fal.
mo.Ab. in alle.c. li.de libe.obl. circa finẽ.
¶ Erceptio ꝑemptoꝛia non pᷣt añ litẽ ↄteſta.pꝛoponi niſi ſit
exceptio litis finite:vt.c.i.⁊.ij.de lit.ↄteſt.li.vi.vel niſñi ſit noto
ria:vt.c.q̃.de fi.pᷣſby.idem ſi exceptio ↄtinet᷑ in inſtrumẽto
vel excipẽs ſe offerat illã incõtinẽti pꝛobaturũ:vt no.in.c.ſu⸗
per lr̃is.de reſcrip.⁊ vide ab.in alle.c.i.de oꝛdi.cogni.

¶ Erceptionẽ ꝑemptoꝛiã põt reus opponere poſt litẽ ↄteſt.

anteqᷓ;ᷓ actoꝛ fundet intentionẽ ſuã ſi ipᷣe actoꝛ ↄſentit:vt.l.cir
ca.ff.ð pꝛoba. ſi aũt actoꝛ nõ conſentit.við qð plene no. Ab.
in allegato.c.i.de oꝛdi.cog. P
¶ Erceptio ꝑemptoꝛia ſi eſt cõpaſſibilis cum facto pᷣncipali
pꝛobatio admittit᷑ etiã publicatis atteſtatiõibꝰ:vtputa pꝛo⸗
batũ eſt matrimoniũ volo ego reus pꝛobare ↄſanguinitateʒ
nã vtrũq; eſſe põt nec tũc eſt timoꝛ ſuboꝛnatiõis.vt.c.i.ð oꝛ.
cog.⁊.c.i.de teſti.ſ ſi exceptio nõ eſt cõpaſſibilis cũ facto pᷣn
cipali nõadinittit᷑:vt cle.ij.ð teſti.de quo vide plene Ab.in al
lega.c.i.ð oꝛdi.cog.

¶ Exceptio ſi eſt talis ſuꝑ qua ꝓnũciatiõe nõ facta tacite vł

expᷣſſe poſſʒ impediri negociũ pᷣncipale ſuꝑ ea eſt pꝛonunciã
dũ: ⁊ nõ curat᷑ an expᷣſſe vel tacite pꝛocedẽdo ad vltenoꝛa:vt
nota.in.c.ex parte.iij.de appellationibꝰ.⁊ ꝑ Bart.in.l.a pꝛo
cedente.C. ð dila.⁊ ſub iſto mẽbꝛo compᷣhendit᷑ oĩs exceptio
ↄcernẽs pꝛoceſſum ſine natura ſui ſit dilatoꝛia:ſiue ꝑempto⸗
ria.ſed pꝛopter pᷣuilegiũ exceptiõis litis finite obſeruat᷑.ci.ð
litis ↄteſt.li.vi.idem ſi exceptio cõcernit pꝛoceſſum accidẽta⸗
liter ſed naturalłr ↄcernit negociũ pᷣncipale:vt qꝛ op ponitur
exceptio defectꝰ nataliũ q̃ ʒ piudicet ꝓceſſu iudicis ſecularis

dʒ ſuꝑſedere donec h̊ incidẽs qõ expediat᷑ ꝑ eccłiazʒ:vt.c. tuã

ðᷣ oꝛ. cog.de qͥ vide Ab. latiꝰ in.c.ide oꝛdi.cog.
¶ Sieexcipiat᷑ de crimĩe qð nõ ↄtingit cãm de qua agit põt

babere ſuũ effectũ repulſiuũ ⁊ ſi is còtra quẽ oppõit᷑ aſſ ump

ſit defenſionẽ pᷣncipałr ſuꝑ tali exceptõe diſputando ⁊ cõuin
cat᷑ punit᷑ cũ ſit effectũ iam crimen notoꝛiũ ſed punit᷑ extraoꝛ
din aria pena.arg.a cõtrario in.c.cuʒ dilectus.de oꝛdi.cog.⁊
l.nullũ. C.de teſti.idẽ ſi nõ aſſumpſit defenfſoneʒ:vt in iuri. S.
allega. Si vero crimen cõtingit cãm de qua agit᷑ aut crimen
cõſtat ꝑ cõfeſſionẽ ⁊ punit᷑ pena oꝛdinaria:qꝛ rõne ↄtingen
tie videt᷑ pᷣncipali dequctũ in iud:cio:ar in. cij de iudi/ꝛ qð

no. in. c. p in qſtionẽ de elec. ſed ſi cõſtat ꝑ pꝛobatiões ⁊ is g

quẽ ag t nõ erat pᷣſens:vt qꝛ erat teſtis:tũc nulla pena venit
puniendꝰ: vt nota. ꝑ Ab i.c. c dilectꝰ. de oꝛdi.cog. xvi.col.
¶ Erceptio ꝑemptoꝛia quãdo venit examinãda ex natura
ſua coꝛam alio iudice a iudice pᷣncipalis cauſe operat᷑ effectũ
dilatoꝛiarũ:differt em̃ pꝛoceſſum pᷣncipaleʒ ⁊ ſuſpendit iuriſ
ditionẽ iudicis pᷣncipalis cauſe donec fuerit ꝑ alium iudicem
pꝛonunciatũ ne inſurgat intricatio pꝛoceſſus:vt eſt caus no⸗
tabilis in. c.tuã. ð oꝛdi.cog.ex quo no.aliã ſpecialitatẽ ꝙ ſuꝑ
in cidẽti ſeu ꝑemptoꝛia de neceſſitate eſt pꝛonunciandũ quã⸗
do venit examinãda coꝛã alio iudice:⁊ ſic limita no.in.c.fi.de
oꝛ.cog. vt no. Ab. in alle.c.tuã.circa pᷣn.
¶ Erxceptio rei iudicate ſuꝑ pꝛopᷣetate an obſtet agere volen
ii ſuꝑ poſſeſſoꝛio vide notabiliter ꝑ Abb.in.c.pa ſtoꝛalis.de
cauſa poſſ.⁊ pꝛopeta.x.colũü.
¶ Erceptio pemptoꝛia põt opponi ⁊ pꝛobari poſt fundatã
intentionẽ actoꝛis ſi nõ eſt directe ↄria:quia tũc admitteret᷑:
vt. c. fraternitatis. ð teſti. ⁊ cle.ij.eo.ti.de quo in.c.de teſtibus
⁊ quod no.in.c.i.de oꝛdi.cog.⁊ in.c.accepta.dereſti.ſpo.⁊ ibi
Abb. in pn.
¶ Erceptio criminis an ⁊ quãdo obſtet cõtra petentẽ reſtitu
tionẽ vel cõtra agentẽ. alias vide notabiliter ꝑ Anto.⁊ Ab.
in.c.item cum quis.de reſti.ſpoli.
¶ Exceptio criminis que nõ inducit puationem ipſo iure nõ
admit titur ↄ petentẽ reſtõnem in bñ ficialibus q;tũcunq; de⸗
ricus ſit criminoſus:qꝛ iuſte tenet bñficiũ anteq; puet᷑ ꝑ ſnĩaʒ
no. Inno. in. c. cũ noſtris. de pꝛebẽ. naʒ exceptio vt admittat᷑
debet eſſe talis vt excludat actionẽ:vt.l.i.ff.de excep.⁊ in.c.ij.
de oꝛdi. cog.ſed iſta exceptio nõ excludit actionẽ:qꝛ pᷣſuppoſi
to ꝙ crimen oppo ſitũ ſit verũ:nihilominꝰ clericus remanet ĩ
iure ſuo nec põt dici ꝙ debeat pᷣuari exceptiõe pꝛobata:qꝛ ex
ceptio nõ põtoperari bũc effectũ puatũ:ſolũ em̃ de ſui natu⸗
ra oꝑatur erpulſiuum: vt ꝓbat᷑ in.c.ij.de oꝛdi.cog.no. Ant.⁊
Ab. in. c. item cñ quis.de reſti.ſpo.x.colũ.
¶ Erceptio v teſtes licet debeat opponi ante aperturã teſti/
um:vt no.in.c.pᷣſentiũ.de teſti.an ꝓbatiões pñt induci añqᷓ;
teſtes recipiant᷑.no.Ab.in.c.ex ꝑte ade.de teſti.⁊ vide eũ ĩ.c.
cñ.i.⁊.a.ð re iudi.ſerua tñ diſpoſitionẽ allega.c.pñtiũ.ð teſti.
¶ Exceptio q̃ opponit᷑ cõtra ꝑſonas teſtiũ eſt quaſi peremp
toꝛia:qꝛ ſi non directe tũ ꝑ obliquũ ꝑimit:nã ſublata ꝓbatio
ne remanet ius ꝑtis ĩutile. Ab.ĩ.c.i.ð excep.vt.c.ſepe.ð reſti.
ſpoli. .l.duo ſunt ticij.ff,. de teſta.tu.⁊ vide Ab. in. c. cum.i. ⁊
a. de re iudica.
¶ Etceptio an põt in iudiciũ deduci ſine a ctione.Abb.in.c.
ſi autem.de reſcrip.
¶ Erxceptio notoꝛia põt opponi ad ꝓceſſum ⁊ ſic ante litem
cõteſta.licet ſit ꝑemptoꝛia qð eſt notabile Spec.ti.de excep.
§. dicto. v. ſed pone.⁊ Jo.an.in.c vnico.de lit.cõteſta.lib.vi.
Bar. in.l.cũ querebat᷑.de reiudi.Archi.in.c.vt circa.de elec.
qui notant᷑ dicit ꝙ oĩs exceptio ꝑemptoꝛia etiã non notoꝛia
põt opponi af litẽ cõteſta.dũmodo excipiẽs ſe offerat incõ/⸗
tinẽti ꝓbatũ arg.in.l.ij.S.ibidem.ff.ad exhi.de quo Abbas
in. c. ſuꝑ litteris.de reſcrip. .
¶ Exceptio ſubreptiõis quo tꝑe debeatopponi.Abb. in.d.
c.ad audientiam.in fi.
¶ Erceptio an ⁊ quãdo ⁊ que admittat᷑ cõtra papã.ab.ple
ne in. c. licet.de elec.

¶ Exceptio que opponit᷑ cõtra electionẽ vel cõtra electũ vel

puiſum quotuplex eſt ⁊ de eius effectu:vide qð no. Abb.ple
ne ⁊ ſubtiliter in. c. ſuꝑ eo.de electio.
¶ Erceptio an admittat᷑ poſt electionẽ ad impediẽdũ cõfir⸗
matiõis effectũ. Ab.in.c. qð ſicut.S.ſuꝑ eo.de elec,
¶ Exceptio defectꝰ tituli nõ obſtat cõtra pᷣlatũ antiquã poſ
ſeſſionẽ tenentẽ.⁊ vide.j.pbatio.
¶ Erceptio an põt deduci in iudiciuʒ anteq; deducat᷑ actio.
vide qð no.Abb.in.c.ſi quis cõtra clericũ.de ſo.ↄpe.⁊ teti⸗
git ibi ſup rubꝛica. de exceptio.
¶ Eceptio licet ſit legitima in ſe tamẽ ſi iudex pᷣſumit vebe⸗
menter dolſ ⁊ qð opponit᷑ cã dilatandi iudiciũ ⁊ eã non eſſe
yer põt ⁊ dʒ eam nõ admittere nec dʒ curare de appellatõe
pantis:qꝛ appellatio nõ iuſtificabit niſ ꝓbet᷑ veritas excep⸗
tionis: vt, interpoſita. de appella. no. Ab. inec, ex parte.ij. ð
offü deleg. ⁊ vide.j.exceptiõeʒ nõ debe

¶ Exceptiões an ⁊ quales põt pᷣnceps ꝑ ſuũ reſcriptũ tolle
re ⁊ an ð fenſiõ es poſſit tollere:⁊ an ꝑ ſtatutũ tollant᷑ excepti
ones.vide plene ꝑ Ab.in.c.ex parte.ij.de offi.delega. ⁊ vide
j. pnceps.
¶ Sug exceptionibus dilatoꝛijs an requirat᷑ libellus ſeu li⸗
tis cõteſtatio vel iuramẽtũ de calũnia.no.in.c.pꝛudentiã..
ſexta. de offi. delega.
¶ Erceptio cũ opponit᷑ malicioſe cauſa dilatandi iudicium
nõ dz iudex eam admittere, ⁊ vide.j.iudex
¶ Erxceptiões q̃s pᷣt executoꝛ ſnie admittere.vide.j.executoꝛ
¶ Exceptionũ diſcuſſioneʒ põt iudex ex cauſa reſeruare?⁊ ad
vlterioꝛa pcedere cũ ꝓteſtatione ſaluo iure partis:vt eſttex.
notabilis in.c.ad diſſoluendũ.de deſp on.impu.⁊ hoc verum
niſi exceptio oppoſita ſit pᷣiudicialis ⁊ talis que ſi poſtpone
ret᷑ oꝛdo iuris cõfunderet᷑:ſed ſi oꝛdo iuris nõ ꝑuertit᷑ bñ põt
po ſtponi:vt.c.paſtoꝛalis.de excep.ꝑ Inno.⁊ in.l.exceptõeʒ
C.de ꝓba.ſed ſi opponẽs exceptionẽ incõtinenti vult eaʒ ꝓ⸗
bare nõ põt iudex ea poſtpoſita ad vlterioꝛa ꝓcedere:qð eſt
notãdũ:vt notat Ab.poſt Hoſti.i.c.cũ ↄtin gat.ð offi.deleg.
¶ Exceptiones que impediũt reſtõnem poſſeſſionis facien/⸗
dam. vide.j.reſtitutionẽ petenti.
¶ Erxceptio falſ ꝓcuratoꝛis põt opponi ꝑ dñium in quacũ
q; ꝑte iudicij etiã poſt ſmiam:⁊ idem in omni exceptione q̃red
dit iudiciũ retro nullũ:⁊ hoc innuit glo.in.c.in noſtra.ð ꝓcu
ratoꝛ.⁊ ſic no.ꝙ exceptio dilatoꝛia põt opponi poſt litis cõ⸗
teſta.⁊ poſt ſniam.cõcoꝛæ.licet, de iudicijs.⁊ vide glo. in.c.i.
de elec. li. vi.
¶ Excipiens in genere vbi nõ ſufficit generaliter allegare ſi
admittat᷑ generalis exceptio ⁊ ꝓbetur ſpecialis expᷣſſio q̃ re
quirit᷑ valet:vide infra excõicationẽ obijciens.
¶ Exceptiones an ⁊ qñ poſt terminuʒ ſtatutũ ſeu pᷣfixũ pñũt
opponi.vide.j.termino.cũ. vᷣ.ſe.
¶ Exceptiones ꝓꝛſus ↄrie pñt inſimul ↄditionaliter ꝓponi
vide dy.in regula nullus pluribꝰ.de reg.iuris.lib.vi.⁊ Abb.
no. in. c. paſtoꝛalis.de excep.⁊ in.c.auditis.de pᷣſctrip.
¶ Erxceptionẽ obijciens an videat᷑ intentionè aduerſarij cõ
fiteri.vide plene ab.i.c.cũ venerabilis.de excep.v.coll.
¶ Exceptioneʒ turpitudinis obijciens an admittat᷑. vide.ð.
defenſio. L
¶ Exceptio compenſationis nõ ſolũ põt opponi ad merita
cauſe:ſed etiã in executionevt.l.qð in diem.ff.de compen.vñ
ſi expᷣſſe non ꝓbetur in ſnĩa:videt᷑ ſeruata ad executionẽ ſnĩe
aliud eſt dicendũ in alijs exceptionibꝰ que tm̃ poſſunt oppo
ni ad merita. no. in. l. ij. Ciſentẽ. reſcin.nõ poſſ.⁊ Abbas in. c.
ſuboꝛta.de re iudica.
¶ Erxceptio q̃ tangit negociũ pᷣncipale ⁊ ſi nõ fuit admiſſa⁊
ꝑ iudicẽ ⁊ a grauamine nõ fuit appellatũ admittit᷑ eiꝰ diſcuſ
ſio in cã appellatiõis. vide.S. diſcuſſio.v.ſi grauamen.
¶ Erxceptionem nõ debet admittere iudex qñũ vebemẽter pᷣſu
mit contra excipientẽ ꝙ malicioſe excipit nec in tali cãu dʒ de
appellatiõe curare:qꝛ illa nõ ꝓdeſt niſ ꝓbetur veritas cauſe
no. Inno. in. c. poſt electionẽ. in fi.de cõceſ.pᷣben. ab. in. c. ſuꝑ
eo.i.de appel.vide.ð.exceptio lʒ ſit legitiuug.
¶ Erxceptio firmat regulã in ↄtrariũ.xxxij.q.vij.l.c.dñs.⁊ ſic
no.qꝙ cñ chꝛiſtus ſolaʒ excepit cãm foꝛnicationis videt᷑ ꝙ in
omnibꝰ alijs caſibus cõiunx nõ pᷣt dimittere cõiugẽ:vt.c.qm̃
decõiu. le. ⁊ ibi abb. . . .
¶ Exceptio niſi op ponat᷑ cõtra peeſſuʒ in quo tractant᷑ due
cauſe ſimul quaꝝ vna eſt piudicialis ad alterã valet ꝓceſſus
⁊ vide.j.ꝓceſſus:⁊ vide.j. ꝓceſſus valet.
¶ Excipe pᷣt reus anq; agat᷑ ð eum. vide.j.ſoꝝ rei.
¶ Exceptio de duabꝰ? dietis qñ babeat locũ ⁊ qͥ loco cõpu/

tet᷑. vide abb.in.c.ex ꝑte.b.de fo.cõpe.iiij.col.
¶ Exceptio incidens ſeu emergens q̃ ſit ⁊ de eaꝝ differentis
vide doc.ſignanter abb.in alleg.c.i.de oꝛdi.cog.in fi.
¶ Queſtio piudicialis quot modis dicat᷑ ⁊ qũ pᷣiudicat q
ſtio ni pncipali:vide plene ⁊ notabiliter ꝑ Jo.an.⁊ abb.in.c.
tuã. de oꝛdi.cog.⁊ vide.j.pꝓceſſus teeeirt
¶ Erxceptiões vbicũq; certo caſu tollunt᷑ in ſtatuto velĩ alia
diſpo fitiõe nõ videntur ille exceptiones ſublate que veniũt
ad detrabendum illam qualitatem ſuꝑ qua ſe fundat diſpoſi
tio in tollendis exceptionibꝰ.no. Bart. in. l. i. . deniq;. ff. de
acqui.poſ.⁊ ideo ſi dicit ſtatutũ ꝙ ð inſtrm cõfeſſionatũ non

.

in
dne
i

.

.
is
iit
l

ſon

adimittat᷑ exceptio põt opponi ꝙ nõ cõfeſſionatũ.fa cit.l.nõ
ignoꝛat.C. qui accu.nõ poſ.idem ſi dicat᷑ ꝙ contra inſtrm pu
blicũ nõ admittat᷑ exceptio ſi opponit᷑ exceptio ſimulatiõis
q̃ ꝓbatur pᷣſumptione iuris ⁊ de iure:qꝛ tunc nihil eſt ctus.

vt aut.ſed iam neceſſe.C.de dona.añ nup. Itẽ põt opponiõ

inſtrjm ꝙ nõ ſit publicũ:qꝛ tunc tollit illa qualitas.idẽ ſi op⸗
ponat᷑ ſmiaʒ ꝙ nõ eſt lata a iudice:qꝛ boc ꝓbato nõ eẽt ſen
tentia de q plene ⁊ no.ꝑ Ab.in.citẽ cũñ qs.de reſti.ſpo.ij.col.
¶ Si ſtatutũ dicat nulla exceptio q̃liſcũq; ſit admittat otra
ſnĩam vel cõtra inſtrjm poterit imploꝛari officiũ iudicis ex qͥ
eq̃tas ſuggerit vt poſſit agi vel excipi.ar.i.l.plane.ff.de peti.
bere.ſecus ſi dicat᷑ nulla defenſio admittat᷑:qꝛ tũc excluditur
etiã officiũ iudicis ⁊ tũcremediñ eſt vt pꝛius ſoluat ⁊ poſtea
repetat.eſt cõcluſo abb.in.citẽ cum quis.ð reſti.ſpo.iiij.col.
¶ Exceptio inopie de qua cõſtat a clerico oppoſita impedit
executionẽ ſnĩe etiã late in poſſeſſoꝛio.eſt caſus in.c.olim.ij.ð
reſti.ſpo. ,
O Erceptio impotẽtie nõ ſoluẽdi ſeu pauꝑtatis nõ impedit
ꝓceſſum iudicij ſeu cõdẽnationẽ nec excuſat a litigando.⁊ ſic
intelligit᷑.c.olim.ij.de reſti.ſpo.cõdẽnabit᷑ tũ ⁊ differt execu⸗
tio vt ibi.⁊ vide gl.in.c.cũ ab omni.de vi.⁊ bo. cleri. ⁊ in. c. ſta⸗
tutũ.S.inſuper.de reſcrip.li.vi.⁊ in ant.de man. pn. . ſi tibi q;ᷓ
¶ Exceptioni nõ numerate pecunie an põt quis renunciare:
⁊ vide.j.renunciare poteſt quis exceptioni. =
¶ Exceptio doli an eſt ꝑpetua.⁊ vide.S.actio doli 16.
¶Erceptio ꝓcuratoꝛia qñ dẽat opponi:vide notabilit᷑ bar.
in.l.põponiꝰ.S.ratihabitio.ff.de pdᷣir.

¶ Exceptionẽ nõ põt iudex admittere ſi de ea nõ põt cogno

ſcere.no. Inn. in. c. venerabili.de cenſi. .⸗
¶ Exceptio de nõ legitimitate accuſatoꝛis eſt dilatoꝛia ⁊ añ
lit. cõteſt.eſt ꝓponenda.c.i.de accuſa.⁊.l.ſñ maritꝰ.S.pᷣſcripti⸗
onis.ff.de adult.⁊.c.exhibita.de iudi.poſt litẽ vero cõteſt.nõ
põt ꝓponi niſi ignoꝛauerit hanc exceptionẽ ſibi cõpetere gl.
iij.q.viij.exceptio.⁊ idẽ dicendũ eſt de accuſa.l.hos accuſare
S. bũficio.ff. de accu.ab.in alleg.c.i.de accuſa.
¶ Erxceptio ſpõtanee renunciatiõis licet nõ admittat᷑ poſt
ſpoliationẽ:vt.c.ſollicite.de reſti.ſpo.eſt verũ:⁊ limitat᷑ qũ re
nũciatio habuit pncipiũ ⁊ finẽ poſt ſpoliationẽ ſed ſi habuit
pndpiũ ante ſpoliationeʒ: vt qꝛ ꝓcuratoꝛ fuit antea datꝰ ad
renũciandũ ⁊ poſt ſpoliationẽ renunciauit nõ hʒ locũ ſua ex⸗
ceptio:qꝛ tunc eſt veriñłe ꝙ ſponte renũciauit:vt allegato.c.
ſollicite.in rõne ſui no. Yapus ſua allega.xxiiij.in pᷣn. vide.j.
renunciare volens.

¶ Erceptio an põt opponi cõtra ſnĩam que ĩ rẽ iudicatã trã

ſiuit:vide.j.ſnĩa et cõtra ſnĩam.
¶ Omnis exceptio reddẽs ſnĩam nullam põt opponi poſt
ſniam qꝛ ſemꝑ videt᷑ opponi ante ſnĩam:exquo nõ ſupponit᷑
validitas ſniĩe:vt in.l.lʒ.C. de ꝓcura.⁊ colligit᷑ ex notatis ĩ.c.
licet.de ꝓba.

¶ Erceptio ꝑemptoꝛia ſi eſt magni pᷣiudicij ⁊ iudex eã repel-

lat ſi nõ remouet᷑ ex iuſta cauſa facit ꝓceſſuʒ nullum:vt notat

Inno. in. c.poſt electionẽ. de cõceſſio.pᷣben.facit.c.i.ij.q·i.no.

Bernardꝰ in.c lʒ cãm.de ꝓba.i.col. .
Erceptio.ſ.nõ veriſiłis eſt admittẽda ↄtra petitio nẽ acto
ris:vt.c.ſuꝑ hoc.de renũ.niſi aliquid occurrat qð dictã pᷣſũp⸗
tionẽ elidat vtputa fama loci qualitas teſtiũ vel alia circũſtã

tia.qũq; tñ talis veriſimilitudo in totũ repellit ꝓbationẽ: vt

ibi no. Yo. an. ⁊ no. etiã in.c.qꝛ veriſłe.de pᷣſump. in nouella.

vt refert Pe.in. c.ſuꝑ B.de renũ.⁊ vide.j renũ ciãs in iudicio.

¶ Exceptio ſpontanee renũciationis lʒ impediat accuſatõʒ

ꝙ metus cã nõ tñ repellit agentẽ poſſeſſoꝛio recuperande:vt
c.ſuꝑ boc.de renũ.⁊ ibi glo.⁊.c.ſollicite.de reſti.ſpo.obſtaret
tñ ſi renũ ciaret ĩterdicto vñ vi.vt.l.vnꝰ.S.ſi pactꝰ.ff. de pactis
vide no.ꝑ e.in alle.c. ſupꝑ hoc. D—G
¶ Erceptionẽ generaliter ꝓpoſitam nõ dʒ iudex incõtinẽti
reijcere ſed dʒ inducere pantẽ opponẽtẽ ad expſſiõem q̃litatũ
⁊ ſpẽi.ſ autẽ admittatur talis exceptio generalis nõ viciaret
actus dũmodo in ꝓbando deueniretur ad ſpeciem induden
tez:quia tũc pꝛeſumitur illa ſpecies deducta ad hoc quod no.
Inno. in.c ceteruʒ. de iudi.facit.lfi. C. de anna.excep.⁊ quod
no. in. c. ij. de libe. obla. ſecus ſi pbatio eſſz generalis tũc em̃

nõ ſufficeret ſi in qualibet ſpecie ſub genere contẽta nõ cõdu⸗

deretur intentio pꝛobãtis: vt noe inecin pꝛeſentia, de pba, de

hoc.c. pia. de excep.lib.vi.ſ autẽ pꝛobatio vel exceptio gene⸗
raliter talis facta ꝙ in qualibet ſpecie ſub genere contẽta cõ
cdluderetur intentus pꝛobãtis ſeu excipientis non obſtarz ge
neralitas glo.in. alle.c. pia. ⁊ alle.c. in pꝛeſentia. facit, c.ex par
te de reſcrip. Abba. in. ceij. de reſti. ſpo.
Ercipere põt quis de iure tertij qñ ius tertij eſt excluſiuuʒ
ipſo iure iuris agentis iuxta not.in.l.cum ſeruum.C.de ſeꝛuis
fugi. per. Cy.
¶ Erceptio defectus mandati pꝛocuratoꝛis an poteſtꝑ euz
vel per litigantẽ opponi poſt litẽ cõte.vide.j.mãdati defectꝰ.
¶ Erxceptio teſtiuʒ repꝛobatoꝛia ſtatim debet admitti cũ op
ponitur eſt tamen in arbitrio iudicãtis an ipᷣam debeat in tẽ⸗
pus diſputatõis reſeruare:iudex ergo grauaret partem nõ re
cipiendo exceptõeʒ licet grauaret in examinando:vt no. in.c.
ex parte ade.de teſti.hoc tamẽ fallit in caſibus ibi nota. P gl.
tamen ſi exceptõis pꝛobatio eſt manifeſta ſecus.tutius tamẽ
eſt talem exceptioneʒ teſtium repꝛobatoꝛiam ad tẽpus diſpu
tationis reſeruare.no.doct.in.alle.c.ex parte ade.
¶ Exceptio ꝑemptoria poteſt poſt publicatas atteſtatõ nes
opponi ⁊ pꝛobari.vide.j.teſtis.ver.publicatas.
¶ Erceptio ſi opponatur ⁊ admittatur in iudicio debẽtſi, uꝑ
ea teſtes recipi.⁊ vide.j.teſtes criminoſi.
¶ Erceptio teſtiũ repꝛobatoꝛia eſt perẽptoꝛia:nam repulſis
teſtibus perimitur inſtãtia ⁊ intentio petẽtis.vt in.c.ex parte
de teſti. ⁊ colligitur ex.c.dilecto.de teſti.
¶ Exceptio defectus iuris impetrantis⁊: ſubꝛeptõis eiuſdeʒ
poteſt ꝓponi cõtra reſcriptum⁊ executoꝛis ꝓceſſum ad decli
nandam iuriſditõem in vim dilatoꝛie qñ ius agendi ⁊ iuriſdi
tio creatur ex eodẽ reſcripto.colligitur ex.c.fi. ð pꝛeſump.⁊ eſt
ratio vt ibi no.doc.quia ex quo ĩus creat᷑ ex reſcripto bec ex⸗
ceptio inficit ipſum reſcriptum ꝓpter ſubꝛeptionem ⁊ conſe
quenter excludit agentẽ ⁊ declarat ius agendi non babere.?
ſic poteſt dici exceptio litis finite ſi tamẽ exceptio cõpetit con
tra reſcriptum ex quo nõ creatur ius nec iuriſditio ⁊ tunc ſi lo
quimur in beneficialibus taciturnitas exceptõnis perempto
ne inficit ipᷣo iure:qꝛ inficitur iuriſditio ⁊ finis mãdati qui eſt
pꝛeciſus.ſ.de ꝓuidendo ⁊ ad alium finẽ nõ datur executoꝛ in

contentioſis tamẽ nõ viciatur ius ante creatũ nec iuriſditio:

quia mandatuʒ nõ eſt pᷣciſuʒ ſed modifica tũ ſi ita eſt.ideo nõ
ob. excep.not.docto.ñignanter Anto.in alle.c.fi de pꝛeſump.
¶ Qui datur actio multofoꝛtius exceptio.ff. de reg.iuris.l.in
vno.S.cui damus. ff. de ſuꝑficie.l:.i.S.qð ait pᷣtoꝛ.⁊ qñ quis cõ
ſequitur excipiendo qð non conſequeret agendo.ſff.de nego.
geſt. l.ij. S. iulianus. ⁊.l.ſi pupilli. ff. de compenſat.glo.in.l.ſi
cum filio.⁊.l.etiam. boc tamẽ aliquando fallit. namꝰ qñq; qͥs
conſequitur excipiendo qð nõ agendo:vt.c. debitoꝛes de iu⸗
re iurã.qð metus cã.ad audientiam. Item poteſt depoſitũ re
peti ſed nõ cõpenſari C. de compen.l.fi.⁊.c.bona fides. de de
po.S.fi.de cõſenſu tamẽ deponẽtis poteſt admitti cõpẽſatio
cum in fauoꝛẽ ipius ſit hoc ius introductũ de regula.c.ſtatui⸗
mus.no. Hoſti.in.c.quẽadmodũ.de iureiurã.ver.nã poſſunt
¶ Erceptio nõ numerate pecunie an ⁊ qn habeat locũ poſt
biennium.⁊ de alijs remedijs debitoꝛi cõpetẽtibus vide.j.ſo
lutio.ver.indebite ſolutum cum ſequentibus.
Erceptio nõ numerate pecunie an cõpetat contra clericuz
vel cõtra eccłiaʒ:vide.S.debitoꝛ ſiue ſit dericus ⁊ c.
¶ Erxceptio renũciatõis vel abiuratiõis nõ poteſt impedire
quominus ꝓuiſus ante omnia cõſequatur effectũ collatõnis
ſ.nanciſcendo collationis poſſeſſionem coꝛꝑalem ⁊ boc intel
lige quãdo ꝓuiſus nõ agit petitoꝛio ſed poſſeſſoꝛio adipiſcẽ
de ꝓ boc.c. accedens.el.i,.de accu. Ab.in.c.poſt electionem de
concelſ.pꝛeben. rJ
Erceptionem aduerſe ꝑtis poteſt inder repellere ſ pᷣſumi⸗
tur vehemẽter calũnioſe eſſe oppoſitã:vt no Inno. in. c. poſt
electionem.de cõceſ.pᷣben.cum diſtinctiõe tamẽ ꝙ aut iudex
ꝓcedit nõ ſeruando iuris oꝛdinẽ ⁊ tũc de facilippter pᷣſump
tionẽ põt exceptionẽ repellere.facit cle.ſepe. de ver. ſig. ſi aũt
ſeruat᷑ iuris oꝛdo ⁊ tunc exceptionẽ ꝑemptoꝛiã non dʒ niſi ex
pᷣſumptiõe multũ vehemẽti repellere: dilatoꝛiã vero põt faci⸗

lius:qꝛ nõ eſt tanti pᷣiudicij ⁊ in repellendo nõ dʒ iudex cura⸗

re de appellatiõe:qꝛ appellatio nõ releuat niſi c appellandi

ꝓber vera,. no. ab.poſt Inno. in alle. c. poſt electionẽ.iiij. col.

Excommunicatio.

vide.S. cenſura.

¶ Geſta rõne publici officij ꝑ excõicatum toleratum qui cõi
opinione habebat᷑ ꝓ nõ excõicato valent:vt.l.barbarius.ff.

de o fficio pꝛeto.no. Innocẽ.in.c.veritatis.de do.⁊ cõtu.⁊ in
c.ſi vero.de ſen.excõ.⁊ in.c.nihil de elec.exquo infert᷑ ꝙ inſtru
menta cõſfecta ꝑ excõicatũ notariũ toleratũ qui cõi opinione
babebat᷑ ꝓ abſoluto valent.no.glo.in.c.decernimꝰ.de ſentẽ.
excõ.eſt tũ notandũ ꝙ licet geſta tenent rõne publici officij
ſi tñ is in cuiꝰ fauoꝛẽ actus eſt geſtus ſciebat illũ excõicatum
talis actus ꝓpter eius dolũ retractat᷑.no. Jo.cal.in.c.ad ꝓ⸗
bandũ.dere iudi.⁊ Jo.an.in.c.i.de pᷣben.Abb.in alle.c.veri
tatis.⁊ ab.in alł.c. ad ꝓbãdũ.vide.j.e.geſta ꝑ excõicatũ..ij.
¶ Geſta ꝑ excõicatũ qui cõi opinione nõ habet᷑ ꝓ abſoluto
nõ tenent.vt allegat.c.decernimꝰ.⁊.c.paſtoꝛalis.in fi.de ap⸗

pellationibꝰ.tunc nec valent geſta rõne adminiſtratiõis nec

publici officij:idem de actibꝰ ciuilibꝰ publicis vel cõibꝰ:non
em̃ valet auctoꝛitas interpoſita ꝑ tutoꝛẽ publice excõicatum
qꝛ eſt actus publicus:ideʒ de laudo arbitri qui eſt actus ciui
lis.de hoc vide abb.in.c.ad ꝓbandũ.de re iudi.idẽ ſi erat ex⸗
cõicatus tꝑe quo cepit ꝓcuratiõis o ffm̃:qꝛ eſt actus cõis:vt
c.poſt ceſſionẽ.de ꝓbatiõi. Abbas in.c.veritatis.de dolo ⁊
contu.xviij.colũ.
¶ Beſta cũ excõicato nõ rõne publici officij ſed pᷣuati:vt cõ
tractꝰ emptiõis locatiõis donatiõis ⁊ depoſiti ⁊ ſimilia va
lent ⁊ tenent.xi.q.iij.qm̃ multos in fi.de ſen.excõ.ſi vero.lʒ ð⸗
bens cũ excõicato poſſit agere ↄtra excõicatum ad implemẽ
tum ↄtractꝰ excõicatꝰ tñ nõ admittit᷑ ad agendũ durante ex⸗
cõicatiõe per.c.intelleximꝰ.de iudi.abſolutione tñ facta pote

rit agere:vt alleg.c.ſi vero.qð intelligit ibi verũ Inno.ſcʒ

dura nte excõicatione excõicatus nõ poterit agere:iñ ſi eo tẽ⸗

poꝛe nõ excõicatus agit cogit᷑ dare excõicato omne illud qð

ſibi da re tenet᷑ ex eo cõtractu per.c.inter.de excep.⁊ Jo.and.
ibi.qð limitat Abbas in allega.veritatis.qñ obligatio eſt
reſpectiua ad obligationẽ nõ excõicati:vt qꝛ pꝓmittit excõica
tus dare libꝛũ alias centũ.vel quid ſimile.ſecꝰ vbi eſſent due

obligationes nõ reſpectiue ſed diuerſe:qꝛ tunc eſſet potiꝰ re⸗

conuẽtio qᷓ; defenſio:ideo nõ debet audiri:vt alleg.c.cum int᷑
Abbas in alle.c. veritatis.xix.colũ.vbi cõcludit ꝙ ex ↄctu cũ
excõicato inito oꝛit᷑ hbincinde obligatio naturalis ⁊ ciuilis:
ſed quo ad excõicatum illa obligatio eſt inefficax in excõica⸗
tione durante⁊c̃.
¶ An tenent geſta ꝑ excõicatum toleratuʒ vel nõ toleratum
vel in vno loco toleratũ ⁊ in alio nõ circa ſpũalia ⁊ an tenet
excõicatio lata per excõicatum:vide per Abba.in alleg.c.ve⸗
ritatis.circa finem.
¶ Geſta per excõicatum rõne publici officj tenẽt ex quo pu
tabat᷑ nõ excõicatus vigoꝛe appellationis pᷣcedentis licʒ ve
ritas ſe baberet in Zrinm:vt.c.ad ꝓbandũ.de re indi.ſed ſi eſt
talis actus qui eſt interdictꝰ excõicato:vt ↄferre beneficia nõ
valet:licet putet᷑ nõ excõicatus.ad h.c.dilectus.de cõſue.vbi
dicit Inno.qꝙ nõ eſt differentia inter publicũ excõicatũ ⁊ oc
cultũ in his que gerunt᷑ rõne publici officij.idẽ Jo.an.in. c.i.
de reſcrip.li.vi.Ab.in.c.paſtoꝛalis.s.verũ de appel.v.colũ.
Anathema dicit᷑ pm deriuatoꝛes ab ana qð eſt ſurſum⁊ teca
qð eſt figura quedã ad foꝛmã littere que olim impꝛimebat᷑ in
fꝛontibus dãn atoꝝ.dicit᷑ ergo anathema.i.ſuperna maledi⸗

ctio de qua habet᷑.xxiij.q.iuij.guiliſariꝰ.⁊ licet nõ ſit maioꝛis

potentie q; excõicatio fit iñ ad maioꝛẽ terroꝛẽ cũ ſolẽnitate ð
qua in.c.viſis.xvi.q.ij.ab.in.c.cũ nõ ab hoĩe.v.col.
¶ Excõicatio ſert̃ per verbũ ſit excõicatus.no.glo.in.c.q̃cũi⸗
qꝙ;.de hereticis.li.vi.nec obſtat ad hoc glo.ij.de fo. compe.qꝛ
ſila ꝓcedit qñ infert᷑ excõicatio ipſo iure no.Abb. in alle. c.ij.
de fo. compe.in fi.
¶ Erxcõicatus non eſt qui petit abſolutionẽ niſ alias ꝓbet᷑
vide.S.abſolutio.
¶ Ercõicatoꝛ oꝛdinariꝰ nõ abſoluens excõicatum ad requi
ſitioneʒ delegati põt ipſe delegatus eũ abſoluere⁊ de cã ac⸗

ceſſoꝛia cognoſcere:vide per doc.⁊ per Ab. in.c. pꝛudentia,ʒ

SS.fi. de offi. dele. ä in. c. cũ in iure. eo.ti.
¶ Ercõicatus ſemel ſemꝑ pᷣſumit᷑ talis niſi ꝓbet ſe abſolutũ
no. glo. in. ccñ in iure. de offi.dele.⁊ Ab. ibiin fi.
¶ De excõicatione iniuſta conquerens dʒ ante oĩa abſolui

¶ Excõmunicatio dicit ſententia cenſure ⁊ quare ſic dicatur

iuxta foꝛmã eccleſie.ſ.pᷣſtita cautione q; parebit mandatis ee
cleſie:vt.c.ex parte.de ver.ſig⁊.c.ex tenoꝛe.de ſen.excõ.⁊.c.a
nobis.ij.in fi.⁊.c.cũ deſideres.eo.ti.hoc verũ niſi excõicatio
fuit lata pꝓpter manifeſtam offenſam.qꝛ in tali caſu nõ debet

abſolui donec ſatiſfaciat:vt.c.ſolet de ſen.excom.li.vi.ꝓpter

manifeſtã cõtumaciã:vt.c.venerabilis.S.ſecus eo.ti.li.vi.Cõ
querens aũt de excõicatõ ne nulla:vt qꝛ lata poſt appellatio
nẽ vel erroꝛẽ continẽs intolerabilẽ ⁊ in alijs caſibꝰnot.ĩ gl.c.
pñfti.de ſen.excõ.li.vi.non debet abſolui donec pꝛius recipiã
tur ꝓbationes ſuꝑ nullitate:vt.c.cũ contingat.de offi.deleg.
⁊ hoc niſi ꝓponens nullitatẽ petat ſe abſolui ad cautelã:qꝛ
tũc ante omnẽ ꝓbationẽ debet abſolui:vt.d.c.ſolet. in fi.⁊.c.
venerabilibꝰ. ꝓpe fi.ab.in alleg.c.cũ ↄtingat.
¶ Erxcõicatus abſoluit᷑ pꝛiꝰpᷣſtita iuratoꝛia cautiõe nec tene

tur pᷣͤſtare fideiuſſoꝛes dũmodo talis ſit ꝑſona ꝙ de ipſiꝰ iu⸗

ramẽto ſit confidendũ:als debet exigi fideiuſſoꝛia cautio.ar.
c.litteras.de pᷣſump. Inno.in.c.ad repꝛimẽdã.de offi.oꝛdi.⁊
ibi Ab.ij.colũ.⁊ glo.⁊ Ab.in.c.qua fronte.de app.⁊ in.c.ex
parte.de ver. ſig.
¶ Excõicatus ab hoĩe vela lege a quo debeat abſolui:vide
S. abſo luere poteſt.

¶ Excõicatus ꝓ iniunia clerici an abſoluat᷑ ab epo:vide.j. in

iuria perſonalis.
¶ Ercõicatus vt ad certũ terminũ ſo luat ſi non ſoluit etiaʒ ſi
poſtea ſatiſſfecerit debet abſolui:vide.S. abſolui debet ab ex⸗
cõ icatiõe.
Ercõicatus ſi eligat᷑ eliã ad ſecularẽ dignitatẽ nõ valʒ eiꝰ

electio.no.in.c.ad ꝓbandũ.de re iudi.⁊ in.c.fi.de ꝓcur.Ab.ĩ

c.venerabilẽ.de elec.ix.col.
¶ Excõicatus nõ ꝓbatur per ſolã denunciationez in graui
bus ſecus in his q̃ ſunt modici pᷣiudicij nec ꝓpbat᷑ excõica tio
per famã licʒ iudex ex officio poſſit talem repellere do nec ꝓ⸗
bet abſolutionẽ.no.per doc.ſngnanter per Ab.in.c.pꝛuden⸗
tiã.S.ſexta.in fi.de offi.dele.
¶ Agd excõicatiõis penã nemo põt ſe obligare per viã pacti

ſeu ꝓcuratiõis:qꝛ tũc tꝑe ſnĩe requireret᷑ cauſe cognitio ⁊ co

tumacia.eſt dictũ ab.in alł.c.p.⁊.g.de offi.dele.
¶ Excõicatõis ſnĩam non incurrit familia ptãtis ſi ad mãda
tum epᷣi capit clericũ ⁊ ducit ad carcerem etiã violenter.vt in
c. vt fame.de ſen.excom.no.ab.in.c.i.de o ffi.oꝛdi.
¶ Erxcõicare non põt in genere nec in ſpecie ſacerdos etiã cu
ratus parochianos ſuos:vide.j.ſacerdos.
¶ Excõicatio etiã generalis non extenditur vltra intentionẽ
excõicãtis ad alias ꝑſonas no.per Abb.in.c.ſi ſacerdos.de
offi.oꝛdi.circa fi.
¶ Erxcõicatõnis ſnĩa nõ tranſit in rẽ iudicatã quo ad effectũ

irretractabilem: vide.j.ſententia excõicationis.⁊ vide.j.ſentẽ

tia cenſure.

¶ Excõicatus non põt ↄſtituere pꝛocuratoꝛeʒ nec ↄualeſcit

alis ↄſtitutio etiã ſi poſtea deſinat eẽ excõicatus ex quo no.
q ad ↄſiderandũ actus validitatem debet ↄſiderari habili⸗

tas tꝑe actus geſti:vt.c.poſt ceſſionem.de ꝓba.no. Hoſti. ?

Ab. in.c.ↄſulti.de ꝓcur.
¶ Excõicato nõ debet ſolui debituʒ ꝓmiſſuʒ ſi ↄtractus fuit
initus excõicatione durante nec debitoꝛ iurans ſuper h̊ tene
tur iuramentũ adimplere:excõicatione durante:vt.c.quãto.ðᷣ

iureiurã.niſi excõicatus multũ indigeret:qꝛ tũc licitum eſt ei

elemoſynã dare cã humilitatis.vt.c.qm̃ multos.xi.qiij.idem
ſi excõicatio ſuperuenit poſt ꝓuinonẽ per.c.ne quis.xxij.q.ij.
no.glo.in.c.nos ſanctoꝝ.xv.q.vi.eſt ↄcluſio Ab. in alleg.c.
veritatis.xxij.col. 5.
¶ Erxcõicatus non poteſt agere ꝓ iniuria ſibi illata du rante
excommunicatione niſi irrogaret᷑ ei volenti pſequi rem ſibi a

iure ↄ ceſſam.ſ.appellationẽ.vł abſolutõeʒ.no.in.c.cũ inter.⁊
c.fi.de excep.⁊.c.pꝛudẽtiã.⁊.c.pᷣterea.de offi.deleg.ab.vbi.ẽ.

¶ Excommunicatꝰreus non poteſt petere:vt actoꝛ qui diſtu
lit ꝓſequi actionẽ ↄtra euʒ ↄpellatur ꝓſequi.iuxta aut. quiſe
mel. C.qũo ⁊ qñ iudex.quia ſolũ poteſt ſtatuere in iudicio q̃⸗

tenus ab alio ſtimulat᷑ ne repoꝛtet ↄmodñ de malicia ſua: vt

c.intelleximus.de iudi.que quidẽ ratio ceſſat actoꝛe non pſe

quẽte.no.Ab.in.c.cũ inter.de excep.ij.col.
¶ Excommunicatiſunt hodie ipſo facto clerici ſen religioſi

vtriuſq; ſexus qͥ ꝓmiſſionẽ ſiue munꝰfecerint ex aliquo pacto

se
teg
i⸗
ebet
pe
C
Atio
e.
pii
eg
i
te.

te
ſdi
tioe
Rt
inee

ii⸗
eſin

tiazſ
ber/

ge⸗
i

Gaui
atio
2
deng

pact
116

tice
tin

*

i

on
16,de

fiaf
ſani

a
noſo⸗
habl/
okit

fut

vel receperint vel donauerint ꝓ aliqua gratia vel iuſticia eb
tinenda ap ud ſedem aplicam a qua pᷣterqᷓ in moꝛtis articulo

niſi ꝗ pana abſolui non pñt ⁊ gratia ſic obtenta eſt ipſo iure

nulla ⁊ ſiłi ſnia inuoluũtur:vt in extrauagãti bonifa cij octa⸗

ui que incipit:ðexcõicamus ⁊ anathematisamus. Abb. in. c.

decetero.in fi.ð re inild.

¶ Ercõicationem ſi tulit index in tertiũ debitoꝛem ſi nõ ſatiſ

faciat creditoꝛi ſuo infra menſez demũ creditoꝛ ꝓrogat termi
num illuz debitoꝛi: ⁊ ſi non ſatiſfaciat infra menſem non inci

dit talis debitoꝛ in ercommunicationem:qꝛ creditoꝛ hboc põt

facere:vt.l.ij.ff.ſi quis cau.facit.c.cũ dilecti.de do.⁊ cõtu.⁊.c.
de cauſis. ð offi. dele.⁊ eſt ratio:qꝛ iudex videt᷑ fulminaſſeſen
tentiaz in fauoꝛẽ partis:dato ergo partis cõſenſu excluditur
contumacia ſicut in iuramẽto pᷣſtito parti:qꝛ licet iurãs pꝛin
cipaliter obligetur deo:vt.c. debitoꝛes de lureiur. põt tamen
pars illud remittere:vt ibi ⁊ in.c.ij. de ſpõ.ſi tũñ debitoꝛ in ter⸗
ino ꝓꝛogato nõ ſoluat non incidit in excõicatio nem: vt.l.ſi
mouẽdo.ff. de pᷣca.eſt cõcluſo Abb.in.c.pᷣterea de app.ij.co.
¶ Excõicato nõ eſt in aliquo ſubueniendũ:niſi fame pereat.
no.glo.in.c.paſtoꝛalis.S.verſi.de appel.ſuſpẽſo aũt a benefi
cio eſt pꝛouidendũ ne cogat᷑ in obpꝛobꝛiũ cleri mendicare:vt
no. in. c. cũ vintonieñ.ð elec.ſ̊ ſi eſt ſuſpẽſus ꝓpter cõtũaciam
non debet ei in aliquo ſubueniri cũ poſſit ſibi ꝓuidere ſatiſfa
ciendo,nam ſepe hoĩes de cibo ſecuri iuſticiã negligũt.v.q.v
non oĩs Abb. in alleg. c. paſtoꝛalis.S. veꝝ.vij. colũ.de appel.
¶ Denũciationi ſuperioꝛis denũciantis aliquem excõicatũ
vel vitandum nõ eſt obtẽperandum & pꝛobabiliter cõſtat ve

itatem eſſe in cõtrariuʒ:vt quia fuit excõmunicatus poſt ap⸗

pellationẽ:vt colligit᷑ ex tex.c.dilectis.de appel.⁊ vide domi.
de ro.deci.ccxli.⁊ qð no.in.c.ſolet.de ſen.excõ.li.vi.
¶ Erxcõicatio nõ fertur ſine monitione ⁊ ſine cauſe cognitõe
quando ad cauſam pꝛeferendaʒ quis pꝛocedit:vt iudex ſecui
ſi pꝛocedat vt pars in defenſiõem ſui iuris ⁊ iure ſuo vtendo:
vt in caſu.c.venerabili de cenſi.⁊.c.ſi ſacerdos.de offi.oꝛ.no.

doct. in. c. er parte de verb.ſigni.⁊ in.c.i.de cleri.male.⁊ no.in

c.romana.de penis.no. Inno.in alleg.c.venerabili.vbi tenet
ꝙ pꝛudenter facit pꝛelatus cui denegãtur iura ſua que poſſi⸗/
det ſi vt pars ꝓcedit nõ vt iudex:qꝛ tunc non aſtringit᷑ ad iu
ris oꝛdinem ſeruãdum licet monitio ſemꝑ ſit neceſſaria per.c.
ſacro. de ſen. excom.vide.s.defendere.⁊.S.appellatio extraiu
dicialis quantũcumq;.⁊.j.iuri ſuo.
¶ Excõicare poteſt vicarius epiſcopi ⁊ abſoluere:licet nõ ſit
ſacerdos.de quo plene in.c.a nobis.ij.de ſen.excom. Abb. in
dicto.c. ab excõmunicato.v.colũ.de reſcrip.
¶ Excõicari poteſt quis inuitus ⁊ abſolui etiam quãdo per
excõicationem efficttur deterioꝛ ⁊ per illam excõicatus nõ ꝓ
ficit:vt not.btũs.Lho.in.iiij.ſen.⁊ Jo. an.in.c.i.de ſen.excõ.
li.vi.vt refert Ab.in.c.ab excõicato.de reſcrip.vlti.colũ.ſʒ ibi
tenet ð Cal.lʒ Abbas cõcoꝛdat dictas opiniones ſic ꝙ ſi ſit
ſpes de coꝛrectione alio remedio ſublata excõicatõne ꝓcedit
opinio ſancti Lbo.⁊ Johan. in.c.pꝛodeſt.ᷣ xxiiij.q.v.ſʒ ſi non
eſt ſpes de coꝛrectione alio remedio: tunc pꝛocedit opi.Cal.
vt nõ abſoluatun:qꝛ ex quo nõ vult obedire eccleſie debet ha
beri tanqꝙᷓ ethnicus ⁊c.c.nouit.de iudi.⁊ no. Abbas vbi.ð.
¶ Ercõicationis ſententia lata per iudicẽ ſine monitione ⁊ ſi

ne contũacia valet ⁊ ligat ſ is cõtra quem cõſenſit a pꝛĩcipio

vt videlicet niñ ſatiſfecerit in termino ⁊c.nam tunc lapſo ter⸗
mino erit excõicatus nec poterit talis debitoꝛ appellare pen
dente cõditione ex quo a pꝛincipio conſenſit:qꝛ nõ grauat᷑ de
nouo.eſt cõduſio Ab.in.c.p.⁊. g.de offi. deleg. vi. colum.
¶ Excõicationis ſnia lata in eũ qui nõ ſoluerit infra menſem
ligat etiam impotentẽ ſoluere.ar. eoꝝ que no.in.c.i.de iudi.ſʒ
conſtito de impotentia iudex debet laxare ſentẽtiaʒ.arg.in.c.

ſacro. de ſen. excõi. ſed quo ad alios effectus: vt ille puniat᷑ vł

vt condẽnetur in expenſis nõ extẽditur contra ipotentẽ.no.
Specu.ti.de citatõne.s.iam de citatio ne.facit.l.ſeruus.in fi.
ſj. de ſolu.facit quod notat Frede.conſilio.xciij. vbi dicit ꝙ ſi
ſententia excõicatiõis fuit lata ſic generaliter cõtra nõ ſ. oluẽ
tem cenſum vel pꝛocurationes vei quid ſimile nõ ligabit niſi
ſoluere volentes nõ autem impotentes. quod no. hoc cõmen
dat Abb. in. c. p. . . de offi delega. vij. colun.

¶ Excõicare an põt epiſcopus exiſtens extra territoꝛiũ, vide

iuriſdicio. vᷣ. exiſtens extra territoꝛium.

¶ Erxcðicare pðöt iudex eccłiaſticꝰ pꝓ dãno illato furto qſ ne⸗
ſcit᷑ actoꝛ furti:vide.j.iuder eccłiaſticus pᷣt adiri.
¶ Ercõicatio ex falſa cã tenet tũc demũ cũ excõicatoꝛ habuit
intentionẽ excõicandi etiã ex falſa cã cũ ab intentione excom⸗
municantis excõicatio aſſumit vires.no.glo.⁊ doc.in.c.ij.de
teſti.cog.abb.in.c.ex parte tua.de o ffi.oꝛdi.circa fi.
¶ Erxcõicari debent per epᷣm loci ſtantes in peccato inceſtus
etiã ſub coloꝛe matrimonij: intellige ſi nolunt a peccato deſi⸗
ſtere:qꝛ excõicatio non eſt ferenda ĩmediate ſed ꝓpter ↄtuma
ciã ſurgentem ex delicto: vt. c. ſacro de ſen. excom.no.glo. xi.q.
iij. epᷣi ⁊ ab.in.c.ſigniſicanit.de offi.oꝛdi.
¶ Si reus eſt fugitiuꝰ vel res eſt tꝑe peritura admittit᷑ excõi⸗
catus ad agendũ etiã quo ad interrũpendã pᷣſcriptionẽ ⁊ pᷣt
dici quedã defenſio qð eſt equiſſimũ:facit qð le.⁊ no.in.l.ait
pᷣtoꝛ.S.ſi debitoꝛẽ.ff. ð his que in frau.cre.⁊ vide qð no.in.c.
ſignificauerũt.de excep.abbas in.c.cũ inter.iij.colũ.de excep.
¶ Erxcõicare põt pꝛelatꝰ ſubditũ ſine aliqua monitione ſi ei.
pcepit vt faciat aliqͥd qð ad eiꝰ officiũ ſpectat ⁊ ille tranſgre
ditur pᷣceptũ:qꝛ iã bʒ eum in ↄtumacia.no. Innoc.in.c.ex ꝑte
i. de ver. ſig. ⁊ vide.c.ↄſtitutionẽ.de ſen.ex li.vi.abb.in.c.cum
ſit romana.de appel.circa fi.
¶ Excõicatus ꝓ notoꝛio delicto põt ſtatim ſine aliqua infoꝛ
matiõe vel ſolẽnitate ſeu citatiõe ꝑ iudicẽ eccłiaſticũ detine
ri ⁊ denũciari:vt.c.puenit.ð appel.nec admittit᷑ appellã s cũñ
ſit notoꝛius criminoſus:vt ibi:nam in notoꝛijs non requirit
ꝓpꝛie ſentẽtia:ſʒ fit quedã iuris executio.no.in.l.ictus fuſtiũ
ff. de his qui no.infa.⁊ no.ter.in.c.qm. de fił pᷣſby.notabi.ꝑ
abb. in. c. peruenit.i.de appel.
¶ Excõicani põt delinquẽs ꝓpter delictũ ſine alia monitiõe
no. Inno.in.c.i.de exceſ.pᷣla qꝛ tũc ius excõicat ⁊ nil noui vi⸗
det᷑ facere iuder.eſt ↄdluſio abb.in.c.repᷣbenſibilł.ð ap.ij.col.
¶ Excõicatũ de iure ꝓ certo delicto poteſt ſuꝑioꝛ iterũ excõi⸗
care pꝛo eodẽ delicto etiã non iterato nec ↄtumacia aliter de
nouo ↄtracta:vt colligit᷑ ex.c.repᷣbenſibilis.de ap.⁊ ſic nõ re
quirit᷑ monitio qð intellige ſi factũ eſt notoꝛiũ.abb.in alleg.
c.rep hen ſibil. ij. col.
¶¶Ercõicare poteſt iudex partẽ abſentẽ mittendo ſibilr̃aʒ ſi
ticio non ſatiſfeceris infra menſem te excõicatum cognoſcas
nam ſatis apparet de mẽte ꝓferẽtis:q volebat eũ excõicare.
no. abb. in. c.i. de re iudi. ⁊.c.j.de teſti.cogen. ⁊ eſt glo. in. c. ij.
de ſen. excom. abb.in.c.pᷣterea.de app.vi.colũ.
¶ Erxcõicationẽ ſi ꝓferat iudex ſic dicẽdo excõico te ſi appel
laueris vel ſi elegeris ſtatim cũ appellat vł elegit eſt excõica⸗
tus:qꝛ excõicatio pᷣceſſit appellationẽ ⁊ pᷣumendum eſt ꝙ iu
dex noluit ligare illũ añ actũ ꝑfectũ.ſ.ſtatim cũ incipit ↄtra fa
cere.eſt ↄcluſio ab.in.c.pᷣterea.de app.cir.fi.

¶ Ercõicato debent ſubtrahi redditus ſui bñficij ſed ſi dicił

excõicationẽ iniuſtam debet expectari euentꝰ cauſe: naz exqᷓ
interim denegat᷑ ſibi cõio eccłie deneganda eſt omnis cõmo
ditas ꝓueniens ab eccłia ⁊ hoc etiam ſi iudex in ſnĩa nõ ex
pꝛeſſit.eſt ↄcluſio anto.de butrio.in.c.paſtoꝛalis.S.veruʒ.de
appel.quã ibi appꝛobat abb.in alleg.c. xxxij.diſtin.c.pᷣtoꝛ.⁊
Inno. in.c.qualiter ⁊ q.ij.de accuſa.ppe fi.⁊ ſpe.ti.de expẽ.
⁊q inteſſe ⁊ alia iura:⁊ putat ꝙ ipᷣe ĩ tali caſu hñficio excõicati
deputabit᷑ yconomꝰ ſeu vicariꝰ tꝑalis ꝑ ſuꝑioꝛem iuxta ea q̃ᷓ
habenkt in. c. cũ ex eo.de elec.li.vi. H
¶ Erxcõicatus ſi ĩdureſcit in ercõicatione ⁊ efficit᷑ deterioꝛ ⁊
non curat abſolui iudex intuitu pietatis ex quo videt medici
nam excõicato non ꝓficere ſed obeſſe debet excõicationẽ re⸗
larare. ſacit. xxxiij.q.v.c.pdeſt.eſt not.ſingulare Abb. in. c ſi⸗
gnificaſti. de eo qui du.in ma.in fi.⁊ in.c.fi.S.fi.vt lite nõ ↄte
ſta. ⁊ Jo. an.in.c.i.de ſen.excom.li.vi.
¶ Ercõicationis ſnĩa an poteſt feni ſub ↄditiõe ⁊ an põt ab
ea infra decendiũ appellari a tꝑe euentus ↄditionis, vide. S5.
appellatio.ᷣ.a qualibet ſnĩa. M
¶ Excõicatio que fert᷑ per quecũq; verba lʒ nõ ſeruet᷑ foꝛma
exquo ↄſtat de mente excõicãtis valet:vt.c.ſacro.de ſen. excõ.
⁊.ij.q.i.in ſumma.ſed ſi dubitat᷑ de mente ⁊ tunc ꝑ illa verba
nullus illi cõicet donec abſoluat᷑ inducit excõicatio: qꝛ illa
vba pᷣſupponũt vinculũ:ſi aũt dicat nullus cõtcet tali ⁊ tũc
ſi pᷣmiſſa cognitione ⁊ in apparatu excõicandi facit inducit᷑
excõ icatio:facit qð no.in ſi. in. c.tue.?.c. tua. de ſpon, alias ſe⸗

cus, eſt ocduſio abbe in. ci de iudi penult. col.

¶ Excðicatus an poteſt extraiudicialiter appella re, abb. in

c. dilecti.de maio.⁊ obe.⁊ in.c.intelleximus.de iudi.
¶ Excõicatus an poſſit ſemꝑ vt reus eſſe in iudicio ⁊ an põt
appellare ⁊ appellationẽ ꝓſequi:plene per abb.in alleg.c. cũ
inter. de excep.
¶ Ercõicatus iniuſte ſi cõuenitur ab eo pꝛo quo eſt excõica⸗
tus põt licite excipere ꝙ non tenet᷑ reſpondere niſi pꝛius reſti
tuat᷑ ad cõionẽ:qꝛ fuit iniu ſte pꝛiuatꝰ.no. gl.in.c.cũ inter.de
excep.ar.de reſti.ſpo l.frequẽs.li.vi.⁊ no.glo.in.c.nullus.ij.q.
ij.vbi dicit idẽ in ſuſpenſo.abb.in alleg.c.cum inter.
¶ Excõicatus poteſt in iudicio ↄpẽſationẽ debiti oppone/

re ⁊ audit᷑ ſiue aduerſariꝰacquieſcat ſiue nõ.iſta ẽ ↄcluſo ab.

⁊ anto.in.c.cũ inter.de excep.pe.col.ↄtra opinio.glo. Hoſti.
2 Joh. an. ibi.
¶ Excõicatus admittit᷑ ad excipiendũ ⁊ opponendũ ↄ petẽ
tem ↄfirmationẽ ſue electionis ſi ſua intereſt ⁊ etiam laicus ⁊
quilibʒ criminoſus nõ obſtante replicatione criminis.plene
per abb.in.c.dilecti.de excep. L
¶ Erxcõicatus poteſt petere lauduʒ reduci ad arbitriũ boni
viri ⁊ põt nullitates allegare ↄtra ſnĩam que mandat᷑ execu⸗
tioni ↄtra eum ⁊ põt petere vt retractet᷑ ſnĩa que non traſiuit
in rem iudicatã.eſt ↄcluſio Anto.⁊ Abb.in.c.ſignificauerũt
de except.in fi.
¶ Excõicatus ſi eſt toleratus:an valent geſta per eũ cõi opi
nione ſiue ſint acta rõne publici officij ſiue pᷣu ati vel alteriuſ
noĩe:⁊ vide elegàterꝑ Ab.in.c.ad ꝓbandũ.de re iudi.
¶ Excõicatus poteſt petere abſolutionẽ a iudice a quo vt le
gitimet ꝑſonã ſuã ne interim appellatione pendente in excõi
catione decedat nec videt᷑ renunciare appellatõi ſue:⁊ iudex
a quo poterit eũ abſoluere nõ obſtãte ꝙ detulit appe llatiõi.
idem ſi cõ pareat coꝛã eo vt reuocet grauamen.eſt ↄcluſio ab.
in.c.queſtioni.de appel.ij.colũ.
¶ Excõicatus põt cõqueri ⁊ agere ↄtra impediẽtem eñ ↄſti⸗
tuere ꝓcuratoꝛẽ ad ſe defendendũ:vel ſi aliquis vadat romã
ꝓ abſolutõe ⁊ offendat᷑ invia põt ↄqueri:vt.c.fi.ð excep.qð
limita verũ qñ durat impedimẽtũ ⁊ iniuria circa actum ſibiꝑ
miſſum:vt in dictis exẽplis:ſecus ſi impedimentũ vel iniuria
illa ceſſauit:qꝛ tunc ceſſat illa rõ ſuꝑ qua fundat᷑.vnde etiam
ſi excõicatus fuiſſet ſpoliatꝰnõ audit᷑ petens reſtõneʒ niſi cũ

diſtinctione pᷣdicta.no.glo.in.c.ex inſinuatione.de ꝓcur.⁊ in

c. cum noſtris.de ↄceſ.pben.qð verũ qñ petit reſtõnem:vt a⸗
ctoꝛ:ſecus ſi vt reus:vt qꝛ ↄtra eũ fuit facta miſſio:tũc em̃ au⸗

dit᷑ petendo reſtõnem Spe in ti.de ↄtumacia.S.fi.v.ſed põe
qð limita qñ pncipałr venit ad ſe defendendũ ⁊ in ↄſequẽtiã

petit reſtõnẽ poſſeſſionis:vñ bar.in.l.de pupillo.S.fi.ff.ð no
ui ope.nũc.no.ab.in.c.intelleximꝰ.de iudi.iij.colũ.
Excõicatus ſi incipit agere nec a pᷣncipio fuit repulſus pᷣt
reus inſtare vt cõpellat᷑ agere exquo ſemel edidit actionẽ iur
foꝛmã autentice.qui ſemel.C.quõ ⁊ qũ.no. Inno.in.c.excep⸗
tionẽ.de excep.nec in tali cãu debet repelli a iudice cũ bᷣ fit in
eiꝰ pᷣiudiciũ.no.ab.in.c.intelleximꝰ.de iudi.in fi.col.
¶ Erxcõicatus ſi ſpecialiter vocat᷑ ad iudiciũ per electũ:quia
pus ſe opponebat ↄtra eũ nõ repellit᷑: qꝛ venit ſtimulatꝰ ſti⸗
mulo actionis.idẽ ſiſe opponit ſponte ꝓ intereſſe ꝓpꝛio qñ

ſibi ĩminuerit graue pᷣiudiciũ niſi ſe opponeret vt qꝛ executoꝛ

vult ꝓuidere in ſui pᷣiudiciũ:idem ſi venit ꝓ intereſſe eccłe ſue
ad opponẽdũ ↄtra electũ cũ eius interſit bonũ habere pᷣlatũ
vt.viij.q.i.audacter.ſi aũt venit ꝓ intereſſe publico nõ admit

titur:vt.c. exhibita.de iudi.⁊ ibi abbas in.iij.col.

¶ Erxcõicatio vbicũqʒ dat᷑ inbabilitas ſeu incapacitas ĩ a⸗
gẽte ſeu patiente excõicatio eſt ipſo iure nulla.exemplũ pᷣmiĩ
laico excõicatoꝛe.c.bene quidẽ.⁊.c.imꝑatoꝛ.⁊.c.duo.xcvi.di.
2⁊ zin iudice excõicato maioꝛi excõicatiõe.c.audiuimꝰ.xxiiij.q.
i. exemplũ ſecuudi cũ iudex excõicat infantẽ vel furioſum: ad
bᷣ qð no.in.c.romana.S.in vniuerſitatẽ.de ſen.excõ.li.vi.

¶ Secunda ↄcluſio vbi dat᷑ habilitas in agente ⁊ patiente

⁊ ceſſat expᷣſſio erroꝛis excõicatio tenet lʒ ſit iiuſta ex oꝛdine
vel ex cã nõ rõnali vel ex iniquo aĩo excõicantis.ᷣde his iniu⸗
ſtiens habet. xi. q.iij. S. cũ ergo. ꝛ.S.ſi ergo.⁊ gl.xi.q.iijĩ ſũma
¶ Tertia ↄcluſio ꝙ excõicatio eſt iuſta ⁊ tenet qñ ceſſat oĩs
iniuſticia ⁊ incapacitas modis pᷣdictis quas ↄcluſiones no⸗
tabiliter fundat ab.in.c. ab excõicato.de relſ. crip.ij.⁊.iij.col.

¶Excõicatus cũ ꝓclamat ad ſuꝑio:ẽ de iniuſticia excõſca⸗

tionis late ab inferioꝛi quã foꝛmã ſuperioꝛ ſeruab it in abſol⸗
uendo excõicatum vel eũ remittendo.abb.in alleg.c.ab excõi
cato.iiij.col.⁊ abb.in.c.ad repꝛimendã.de offi.oꝛdi.
¶ Excõicatus an põt eligere vel eligi abb.in.c.illa quotidia
na. de eler. =ZDU
¶ Erxcõicatũ an t qñ põt delegatꝰ pape abſoluere.no.in.c.
pꝛudentiã. S. ſexta. de offi.delega.⁊ ibi abb.plene.

¶Excõicationis ſuꝑuenientia in ꝑſonã dñi an repellat eiꝰ pꝓ

curatoꝛẽ datũ ad agendũ.vide.j.pcuratoꝛ datus.
QErcõicato an põt ſacr̃jm euchariſtie miniſtrari.⁊ qũ admit
tat᷑ ad diuina:vide.j.ſacerdos. —
¶ Excõicatio ĩ qͥ differt ab anathemate. vide.S.anathema.
¶ Excõicatus occulte ſeu publice ſi impetret reſcriptũ an va
leat:vide.j.reſcriptũ ĩpetratũ ab excõicato.
Q¶ Excõicatũ ꝓcuratoꝛẽ ↄſtituens ignoꝛanter an habeat a⸗
ctionẽ ̊ ꝓcuratoꝛẽ.vide.j.ꝓcurat oꝛẽ ↄſtituens.
¶ Excõicato cõicans regulariter peccat venialit.ſed fallit in
ſex caſibꝰnotatis per doc.ſignãter ꝑ ab.in.c.ſa cris.qð metuſ
cã.in quibꝰ peccat moꝛtaliter
O Erxcõicationẽ obijciens nõ dʒ illam in genere allegare: ſʒ
debet expꝛimere de maioꝛi que tm̃ repellit ab agẽdo vt.c.pia
ð excep.li.vi.ex quo no.ꝙ nõ ſufficit allegare ĩ genere qñ que
libet ſpecies ↄtenta ſub genere nõ ↄcludit intentionẽ allegã⸗

tis:ſi tñ talis ex ceptio generalis admittat᷑ ⁊ poſtea ꝓbet᷑ ma
ioꝛ excõ icatio nihilominꝰ excipiens obtinebit.facit.l.fi.⁊ q

ibi no.C. de anna.excep.idẽ in qᷓcũq; alia excep.q̃ reqᷣrit ſpalẽ
expᷣſſionem.no.ab.in.cRũ ex is.de in integ.re.

¶ Erceptio doli ſeu exceptio criminis an repellat᷑ replicatio
ne alteꝛiꝰ doli vel criminis plene ꝑ bar.in.l.cũ mulier.ff.ſolu.

ma.⁊ ꝑ glo.⁊ abb.pleniſſime in. c. dilecti. de excep. L
¶ Beſta a iudice etiã delegato publice excõicato ſunt ipᷣo iu

re nulla.ſecꝰ ſi eſſet toleratus lʒ publice excõicatus:vt.c.ad ꝓ

bandũ.de re iudi.a grio ſenſu.⁊ ibi abb.in pᷣn.

¶ Excõicatio ſuſpenſio ⁊ interdictũ equiparant᷑ ad hᷣ vt nũ

qᷓ; eſt ferenda ſnĩa niſi canonica monitione pᷣmiſſa.not.in.c.i.
de ſen. excõ.li.vi.qð limita verũ reſpectu monitõis fiende eqͥ
parant᷑ iſte ſnĩe regularit᷑:vt eſt tex.in.c.ſtatutũ.de ſen. exc.li.
vi.ſecus reſpectu ſuſpenſionis quã incurrit dericus in penaʒ
delicti.no.notabilr Inno.in.c.i.de exceſſi.pᷣla.abb.in.c.repᷣ⸗
henſibilis.de appel.circa pᷣn. “
¶ Excõicatus ꝑſeuerans in excõicatione ꝑ annuʒ an debet
baberi ꝓ cõuicto.vel an debeat pᷣuari beneficio.vel reputet᷑
hereticus:⁊ de intellectu.c.rurſus.⁊.c.quicunq;.xi.q.iij.vide
plene ⁊ no.per abbatẽ in.c.i.de iudi.xi.col.⁊ petrꝰ de ancha.
poſt glo.in.c.fi.de penis.
¶ Excõicatus an ⁊ in quibꝰ põt ↄſtituere ꝓcuratoꝛem.vide
no.doc. ſignant᷑ abb.in.c.intelleximꝰ.de iudi.vbi notat an re
qrat᷑ ſpale mãdatũ:⁊ an ſufficit generale:dic vt ibi.
¶ Canon quãdo dicat᷑ late ſnĩe vel ferende.⁊ ꝑ queverba co
gnoſcatur.⁊ vide doc.ſignanter Abb. in. c.ſi diligenti. de fo.
cõpetenti.vij.col. “
¶ Zeſtis ↄtra quẽ in vno iudicio excipit᷑ de excõicatiõe ⁊ ꝓ

bat᷑ an in alio iudicio repellat᷑ ⁊ an ſi crimẽſit ꝓbatũ ð teſtẽ

ꝑ viã exceptionis repellat᷑ a teſtimonio vide plene ꝑ ab.in.c.
dilectꝰ. de oꝛdi.cog.xx.col.
¶ Excõicationis metꝰ an excuſet:vide.j.metũ iuſtũ infert.
¶ Excõicatio facta ↄtra foꝛmã hoĩs eſt nulla.vide.ð.abſolu
tio ab excõicatione. ⸗
¶ JIuſte excõicatõ nis triplex eſt effectus.pᷣmus quia ſeparat
ſ. declarat illuʒ ſeparatũ a deo omnipotẽte.nõ.n.põt quis ſe⸗
parari a deo niſi velit.xij.q.iij.illud.⁊.c.cũ eterni.de re iudi.lłi.
vi. Eſa.lix. Iniquitates veſtre diuiſerũt inter vos ⁊ deũ ve⸗
ſtrũ ⁊c. Scðs effectus eſt:qꝛ ſeparat᷑ a cõione fideliũ.⁊ quo
ad iſtos duos effectus excõicatus ampliꝰ nõ excõicat᷑. Zer⸗
tius effectus qꝛ retinet eũ er cõioneʒ donecfuerit abſolutꝰ ex
cõicatus.ergo nõ ita faciliter recipit nec ſurgit ad gĩam dei ſi
cut ⁊ alius peccatoꝛ:qꝛ ofones ⁊ alia bona ſunt in eo debili⸗
oꝛa qᷓ; in alio.⁊ qꝛ angelus ſibi deputatꝰ ad cuſtodiã nõ ita
oꝑatur in eo ſicut in alio.⁊ angelus malus habet maioꝛẽ po
teſtatem in eo.vnde ſicut ruſticus vtit᷑ aſino ſiue iumento:ita
dyabolꝰ excõicato.ab.in.c.ita quoꝛũdã.de iudeis.
O Erxcõicare põt epᷣs ex officio ſuo adulterũ ⁊ adulterã.⁊ ſic
eſt caſus inquo index eccłiaſticus hʒ iuriſditionẽ in loc. f.

enns.
n

ate

ti
mnetu

Neß

(p

ue
legin
ekine
eg
ſpil

anio
ſln.

on
4e

Kni
inci.
gecq
ali
eneʒ
n⸗

bet
net
dide
ce⸗

vpice
nle

dac

et⸗
teſte
c⸗

ſolu

are
oſ
dili
i

rõne adulterij: vt eſt ter. in. ceintellexim?. de adul.2 eſt rõ gua
rein caſu iſto ⁊ nõ in alijs criminibꝰ ſe impedit eccłiaſticꝰ iu⸗

dex ↄtra laicos:qꝛ per hoc crimen violat᷑ matrimoniũ qð eſt

vnũ de ſacr̃is eccłie.vt in.c.debitũ.de bigamis.ratio qꝛ hoc
ſacramentũ violat᷑ vt in. c. cum ſit generale.de ſo. cõpe.abb.
in alleg. c. intelleximus. . . ,
¶ Erxcõicatio non ꝓfert᷑ ab homine niſiꝓ cõtumacia.ſed a iu
re ꝓfertur qñq; ꝓ delicto.xvij.q/iiij.ſi quis ſuadente.? ſic diẽ
glo. no. xvi. q. iij. c. epi. põt etiã dici ꝙ a iure ꝓfert excõicatio
ꝓ oↄtumacia:quia ↄſtitutio tacite admonet ne quis cõmittat
illud delictũ. æ ideo in ſtatuto ſy nodali põt ferri excõicatio ꝓ
delicto abſq; alia monitiõe.vt.c.ij.de ↄſti. li. l.
¶ Erxcõicatus ꝓ manifeſta offenſa an debet abſolui añ ſatiſ⸗
factionẽ: vide.S. abſolutio..lqʒ excõicatuis.
¶ Cõicans excõicato poſt moꝛtẽ incurrit excõicationẽ mĩo
rem ac ſi cõicaſſet in vita.vide glo.in.c.ad h.de pᷣuil.⁊ abbas
ibi. ⁊ no.ipſe in.c.ſa cris.de ſepul. —èè
¶ Excõicari põt laicus ꝓ manilſeſtis exceſſibus q;uis illa cri
mina nõ ſint eccłiaſtica:vt.c.fi.de ſepul.⁊ ꝓceſſus talis ſi uſti⸗
netur rõne notoꝛietatis. depꝛehẽdit᷑ em̃ aperte negligẽtia iu⸗
dicis ſecularis.ex quo generałr poteſt argui ꝙ de delicto no⸗
toꝛio laici es põt ſe impedire non ſolũ vt compellat eum ad
penitentiã ſed etiã ad ſatiſfaciendũ de delicto. facit qð notat
Inno.in.c.nouit.de iudi.⁊ ibi abbas in allega.c.fi.de ſepul.
circa p̃n. ⁊ vide.S.eccłia põt ſe impedire. .—
¶ Ercõicatꝰ ſi exercet aliquid ſpũale põt abſolui añ ſatiſfa⸗
ctionẽ ne ↄtingat rem ſpũalem impediri ꝓpter excõicationeʒ
idẽ vbi ↄtumacia purgat᷑ ꝓpter exercitiũ actꝰ ſpũalis:vt col

ligit᷑ ex.c. ex publico.de cõuer.cõiuga.⁊ hoc ꝓcedit etiã ſi nõ

annullaret᷑ per exiſtentiã excõicatiõis:vt ꝓbat᷑ ibi iuncto.c
cũ illoꝝ.de ſen.excom.abb.in alł.c.ex publico.iij.col.
¶ Excõicatio nõ ꝓfertur ipᷣo facto ꝑ hec vᷣba.pᷣcipio ſub pe
na anathematis vel excõicationis:nã tunctranſgrediens nõ

eſt excõicatus cũ ſit potius quedam cõminatio de excõican⸗

do inobedientem.no.glo.in.c.ſicut.de ſymo.⁊ in.c.i.de ſagit.
⁊in.c.i.de matri.cõ.cõ.in.eccłe.⁊ in.c.ſalonitane.lxxiij.diſt.⁊
abb.in.c.relatũ.de iurepa.in fi.
¶ Erxcõmunicatus an poteſt eſſe patronus.vide.j.patronus
§. iuſpatronatus.

¶ Excõicatus ab hoĩe vel a iure ratione delicti ↄmiſſipᷣtex⸗

tu officij etiã publici non deſinit eſſe excõicatus finito officio

q̃nĩmo ſicut pꝛiꝰ poterit durante officio compelli ad ſatiſſaci

endũ:ita ⁊ nũc finito officio compellit᷑:vt.c.aduerſus.v.cete⸗
rum.de ĩmuni.eccle.⁊ tex.in.c.romana.S.caueant.de ſen.exc.
li.vi.vbi ꝓ delicto vniuerſitatis puniunt᷑ illi de vniuerſitate
qui fuerunt auctoꝛes delicti.qð intelligo:vt no.bart.in.l.aut
facta.ff. de penis.⁊ idẽ.j.officialis delinquẽs.⁊ vide nota.ꝑ
abba.in allega.c,:aduerſus.
¶ Sententia cenſure lata in aliquo nomine officij nõ trãſit
ipᷣo facto ĩ ſucceſſoꝛẽ.ſʒ tũc demũ ſi latiſſacere voluerit de de
licto cõmiſſo ꝑ pᷣdeceſſoꝛẽ.qð no.ꝓ limitatione,.c.qm̃ abb.ð
officio delega.abb.in alleg.c.aduerſus.i.col.
¶ Excõicationẽ incurrit laicus ꝑturbãs iuriſditionẽ eccłia⸗
ſticã.⁊ vide.j.iuriſditionẽ pᷣlati.
¶ Erxcõicatio an ⁊ qñ põt ferri ſine monitiõe ꝑ pᷣlatũ in ſub/
ditũ.vide ple.ꝑ LZap.ſua allega.lxiij.
¶ Excõicatus ⁊ interdictus celebꝛans:vt pꝛiꝰ eſt deponen⸗

dus.⁊ eſt irregularis ipſo iure in.c.latoꝛes.⁊.c.illud/cũ.c.ſe.

de deri.excõm. ⁊c̃.
¶ Excõicato etiã moꝛtuo nullus dʒ cõicare eum ſepeliendo.
lauãdo ſeu veſtiendo.alłs eſt excõicatꝰ:ſicut ſi cum viuo excõi
cato cõicaſſet.eſt ↄcluſo ꝗJoh.an.⁊ doc.ſignãter Pe. de an
cha.in.c.ad hec.de pꝛiuił.⁊ pau.in cle. eos.de ſen.excõ.⁊ me⸗
lius in de.eos qui.de ſepul.
¶ Excõicatus non eſt ꝑcutiẽs laicuʒ in habitu clericali quẽ
credebat eſſe eẽ clericũ:nã requirit᷑ veritas clericatus:vt talis
excõicationẽ incurrat:vt in canone ſi q̃s.nã ſicut dimiſſio ſim
plex habitus clericał non tollit pᷣuilegiũ:vt.c. ↄotingit. ⁊.c. in
audiẽtia.de ſen.exc.ita falſa aſſumptio habitꝰ clericalis non
tribuit pᷣuilegiũ:vt ↄcludit Fredericꝰ ſuo ↄſilio/xiij. ⁊ pe. de
ancha.in.c.ſi o.ij.de ſen.excom.
¶Ercõicatus pauꝑ an cogat᷑ ire ad ſedem apłicam pꝛo ab/
ſolutione:vide.j.pauꝑ excommunicatꝰ.

¶Excõmunicatꝰmaioꝛi excomimunicatione lʒ non ſit denun
ciatꝰ dʒ a ſciẽtibus vitari ſi tamẽ ſit occultus ⁊ ſolus aliquis
ᷣ ſciat:dʒ etiam eũ vitare:qꝛ deus ligat ⁊ non homo vt. c.cuʒ
non ab homine.de ſen. excom.i.rñſo.
¶ Excõicatus non eſt occidẽs pᷣſbyteruʒ qui ↄtempto habi⸗
tu in ſeuis ⁊ enoꝛmibus ſe ĩmiſcet:vt.c.cũ non ab hoĩe.de ſen.
excom.ij.mũſo.⁊.c.ꝑpendimꝰ.e.ti.⁊.c.i.de apoſta.ſi tñ ſolũ de⸗
ferat arma ⁊ non ĩmiſceat ſe enoꝛmibꝰ ⁊ ſeuibꝰ ſpectatur ad/⸗
monitio:vt.c.in audientia.⁊.c dtingit.de ſen.excom.⁊.c.fi.de
vita ⁊ ho. cle.
¶ Ercõicatus nõ ẽ qui exercẽs ſuũ o fficiuʒ expellit ab eccłia
dlericos turbãtes eũ cum bono ʒelo.⁊ non animo iniuriandi
ſi manꝰ apponat:vt.c.veniẽs.ð ſen.excom.ſola.n. temeritas
⁊ violẽtia notat᷑:vt in canone ſi q ſuadẽte.ex quo no.hoſti.
in alleg.c.veniens.ꝙ lʒ quis ↄmotꝰ ſit. coꝛrectio nis tñ cã põt
clericũ verberare:dũ tñ non ſit vehemẽter iratus.
¶ Excõicatꝰ a canone ꝓ leui iniuria irrogata in clericuʒ põt
ꝑ epᷣm abſoluũ:vt.cpuenit.deſen.excom.vbi ſit dr̃ia ꝑ doc. in
ter iniuriã leuẽ mediocrẽ ⁊ enoꝛmẽ ⁊c̃.
¶Incẽdiarius an eſt excom.ipſo iure.⁊ a quo põt abſolui.
vide.j.incendiarius.
¶ Ercõicari an poteſt ſubditus vł foꝛẽſis ſtatuto epᷣi:ſeu eiꝰ
ſentẽtia generali pꝛo futuris cłpis:vide.j.ſentẽtia generalis.
⁊ vide.j.ſtatuto epᷣi.
¶ Excõicari non dʒ nolẽs ꝓmoneri cũ nemo pᷣciſe cogẽdus
ſit creſcere.lxxiiij.di.c.geſta.⁊.c.queris.vbi no. Inno.ĩ.c.que⸗
ris.de eta.⁊ quali.vbitenet ꝙ nolẽs ꝓmoueri ſi eſt pꝛudẽs ĩ

tꝑalibꝰ.⁊ ſic vtilis eccłie non eſt puãdus eccłia:qꝛ non vymo

uetur infra tpᷣs ſtatutũ a iure qð no.

¶ Excõicatus vel ſuſpẽſus ſi ꝑdurauerit in excõicatione vel

ſuſpẽſione ꝑ annũ an pᷣt bñficijs ſuis ſpoliari.⁊ an eſt neceſſa⸗
ria ſnĩa.no. Inno. in.c.cũ bone.de eta.⁊ quali. J
¶ Excõicandi non babẽt ptãtem pᷣlati qui tm̃ iuriſditionem
babẽt a collegijs vł ab alijs qᷓ; ab epis.qꝛ talis ptãs nõ põt
ab allo qᷓ; ab epo ꝓcedere niſi foꝛte collegiũ eligeret pᷣlatum
de auẽte epi:vł ab eo ↄſirinaret᷑.⁊ de iuribꝰ epᷣalibꝰ aliq̃ hr̃et
eſt ↄcluſio Inno.in.c.archidyaconꝰ.de offi.archið.
¶ Excõicatus ꝓpter ↄtumaciã ab inferioꝛe a papa:qꝛ non
ↄparuit coꝛã eo ſi ꝓbat impedimentũ ↄmoditatis:vt qꝛ com
mode venire non potuit ſine dãno ſuo tꝑali:vt.ff. de iudi.ſi lõ
gius.ꝓbato impedimẽto ſine difficultate eſt abſoluẽdus niſi
iuſta cã eſſet expᷣſſa in citatione ꝓpter quam debuit ꝓpꝛia ne
gocia pᷣtermittere:ałs ſatiſtieri opoꝛtebit.ſʒ ſi ꝓbat inſtr̃m fa
cti abſolutiõe non indiget:qꝛ nec ipᷣm potuit iudex ad impoſ
ſibile obligare.ff.qᷓ ſen.ſine ap.reſcin.l.pau.⁊.c.fi.de pac.⁊ ſi
H excõicans intendebat ſnĩa ↄtinet in ſe erroꝛẽ intolerabilem
⁊ ſic eſt nulla ipſo iure.de offi.deleg.cũ ↄtingat.de ſen. excõ.ꝑ
tuas.⁊ ſufficit ꝙ talis relaxet᷑ nudo verbo.de ſolu. Odoar⸗
dus.⁊ ẽ ratio:qꝛ eti diffinitiua ſentẽtia reuocat᷑ ⁊ ipnꝰ execu
tio impedit᷑ ꝓpter iuſtũ impedimentũ:vt.l.ſi pᷣtoꝛ.S.marcellꝰ
ff.de iudi.⁊.l.ſi ꝑ dolũ.⁊ no.in.c.cum bertoldus.de re iudi.ſic
ↄcludit Hoſti.in.c.ij.de teſti.co.in fi.
¶ Erxcõicatus eſt ipſo facto qui in reſcripto bullato vel etiã
in notam infoꝛmata ꝑ notariũ ⁊ ſignata aliquid.i.ſaltẽ vnaz

figurã ſiue litterãvł etiã dimidiã abꝛaſerit.deleuerit.celauerit

addiderit:diminuerit:compleuerit:vel mutauerit non data li⸗
centia ab illo ad quẽ ſpectat:exceptis officialibus curie inq⸗
tum vnicuiq; rõne officij eſt ↄomiſſum.ar.de crimi.fal.dura. et
c.Iʒ. ⁊ eſt canon late ſmĩe ſuꝑ hᷣ in curia pape pmulgatꝰ:vt re⸗
fert hoſti. in.c. ex l̃is.de fi.inſtrumẽtoꝝ.vbi dicit ꝙ cũ hᷣ pluri

es in ãno in curia publicet᷑ ignoꝛantia nõ excuſat.ff. de inſti.

acti.l.ſed ⁊ pupillus.S.de quo palã.⁊ no.in.c.ita quoꝛũdã.ð
ude g fr. idẽ ſeruat᷑.de lr̃is pnĩarij dñi pape:vt no.Hoſtiẽ,
vbi. ð.
¶ Excõicatus ex falſa cã hʒ ſit excõicatus eo qꝛ iudex intẽdit
eũ excõicare:⁊ ideo tenet excõicatio ex falſa cã lata.xi.q.iij.c.
i. ⁊ no.in.cex ꝑte.de offi.oꝛ.abſolutio tñ falſa ex cã non iʒ iqꝛ
nõ intendit iudex abſoluere.ar. ff.de natalireſti.l.i.no. Inno.
⁊ hoſti.in.c.qð ſuꝑ his.de fi.inſtru.in fi. L
¶ Excõicatio non ſolũñ ꝑcutit aĩas.vt.c. deniq; xiq.iij. nam
dicitur ercõicatus tradi ſathane:qꝛ ꝑ eã bʒ dyabolus maio⸗
rẽ ptãtẽ ſuꝑ excõicato:vt ibi.ſed etiã excõicatio pᷣuat cõione
boĩum ⁊ ſacroꝝ.⁊ per e deus ſeparat aĩiam a gła ⁊ cuſtodia

5

R

ſua no. Inno. in. c.ſiquis pᷣſbyteroꝝ. de rebꝰ eccle.nõ alienã.

⁊ abbas circa pꝛin. . .
¶ Erxcõicatio parũ vł nihil operat᷑ quo ad eccłiaʒ triumphã
tem. xxiiij.q.i.quicũq;.de iudeis.ita quoꝛũdã vbi no. Abb. 4
ipe in.c.ſi quis pᷣſbyteroꝝ.de rebꝰ eccle.nõ alienan. circa pᷣn.
¶ Si iudex pcipit ſub pena excõicatiõis ſubdito vt aliqͥd fa
ciat:ſi ex neceſſitate adimplere mãdatũ non põt:nõ incidit in
ercõi.qꝛ in dubio nõ eſt pᷣſumẽdũ q iudex voluit illũ obliga
re ad impoſſibile.arg.de his que no. per ab.in.c. ſignificante
de pigno.vide.j.pene cõ miſſionẽ.in excõicatione tũ alij alið
dixerũt. vide qð no.ꝑ Inno.⁊ alios doc.in.c.penulł.⁊ gl.de
offi.dele.⁊ glo.⁊ abb.in.c.ij.de teſtibus cogẽ.
¶ Excõicatio ſi eſt nlła notoꝛie:vt qꝛ erroꝛ intolerabitł eſt in
ea expᷣſſus:vł ſit lata poſt appellationẽ nõ pᷣſumit᷑ ꝓ ea.ideo
nõ tenet.vñ nõ apparet rõ quare eccłia velit aliqueʒ iniuſte
ligare cũ apud deũ nõ ſit ligatus:vt in.c.i.de re iudi.li. vi: eſt
ↄcduſio abb.in.c.Odoardus.de ſolutionibꝰ.
¶ Quia nłla eſt maioꝛ pena in eccłia qᷓ; excõicatio.xxiiij..i.
coꝛripiant᷑.ideo iudex dʒ inciꝑe a ſuſpenſione ſeu interdicto
ꝑſone.⁊ demũ venire ad excõicationẽ.qð eſt ↄtra pᷣlatos nĩ̃i
tꝑis qui ĩmediate ꝓ qualibet cã fulminat ſnĩam excõicatiõis
⁊ frequenter eccłia ducitur in ↄtemptũ.no.Ab.in.c.clericos
de coha. cle.⁊ mu.
¶ Excõicatus ꝓ manifeſta offenſa dʒ pꝛius abſolui qᷓᷓ ſatiſ⸗
faciat ſi fuit ↄtumax in nõ exercendo officiũ vł actũ ſpũalem.
⁊ ſic in ſpnñalibꝰ nõ ꝓcedit illa regła.c.ex parte.iij.de vᷣb.ſig.
als ſequeret᷑ abſurdũ.pone ꝙ quis fuit excõicatꝰ qꝛ nõ facie
bat ſe ꝓmoueri ad oꝛdines:eẽt abſurdũ ſi añ oꝛdin aret᷑ q; ab
ſolueret᷑:vt.c.cum illoꝝ.de ſen.excom.⁊ ꝑ.c.ij.de oꝛdi.ab epᷣo.
no. Ab. in. c. ꝓ illoꝝ.de pᷣben.vlti.col.
¶Geſta per excõicatũ iudicẽ delegatũ an valeant nõ tꝑe ꝓ
ceſſus reꝑiat᷑ abſolutꝰ:vide.j.reſcripiũ ad lites.
¶ Snia excõicationis lata a delegato ſine monitiõe etiã cõ

tra intentionem delegantis tenet.no. Inno.in.c.illud.de cle.

excõ.mi.idẽ no. Inno.in.c.ꝓ illoꝝ.de pᷣben.inqͥens ꝙ ſʒ ſnĩa
excõ.ferat᷑ a delegato ſine cauſe cognitõne nibilominꝰ tenet
lIʒ ſit iniuſta.⁊ generalr de ꝓceſſu executoꝛis iniuſto vide per
Inno in.c.ad aures.de reſcriptis.vbitenet illud valere.⁊ vi
de eum in.c.pꝛudentiã.de offi.deleg.vbi dicit ꝙ ſi delegatus
fert ſnĩiam ↄtra clauſulã inſertã in reſcripto ↄcernentẽ inſtru⸗
ctionẽ circa merita cauſe nihilominꝰtenet.ſecus ſi delegatus
excedendo foꝛmã mandati vltra compꝛehẽſa in reſcripto de⸗
legatorio ferat ſnĩam:qꝛ tunc eſtnulla:vt eſt caſus in fi. de pᷣ⸗
ben. vbi de hoc no. Abb.
¶ Mota ꝙ lʒ Anto.de butrio in.c.odoardus.de ſolu.dicat
ꝙ ſi notoꝛiũ eſt debitoꝛẽ nõ poſſe ſoluere ꝙ ſen. excom. ↄtra
eum lata eſt nulla ipſo iure:vt.c.i.⁊.c.inter ceteras.de re iudi.
⁊.c.ꝑ tuas.de ſen.excom.⁊ cle. paſtoꝛalis.S.piſana qq;.de re
iudi.hoc hʒ locũ ſᷣm Barba.in.d.c.odoardus.qñ ſnĩa excõi
cationis eſt notoꝛie iniuſta:qꝛ tunc ipſo iure eſt nulla ꝑ.c.ro⸗
mana.S.in vniuerſitatẽ.de ſen.excõ.li.vi.⁊ mouet᷑:quia paria
ſunt ſnĩiam ↄtinere expᷣſſum erroꝛẽ iuris:vł ↄtinere iniquitatẽ
notoꝛiã per iura.S.allega.ſed ſnĩa excõicationis ↄtinens ex⸗
pꝛeſſum iuris erroꝛẽ eſt nulla:vt in.d.c.ꝑ tuas.ergo idẽ in ſen.
excõicationis iniquitatẽ notoꝛiam ↄtinente.⁊ facit:qꝛ ceſſat
oĩs pᷣſumptio iuris in ſen.notoꝛie iniqua.ſi tñ nõ eſt notoꝛia
iniquitas ſed ałs manifeſta lʒ nõ teneat.dʒ tamẽ excõ.abſol
ui.ita cõ dudit Barba.in alle.c. odoardus penł.colũ,quem

latius vide,
Executor.

¶ Erecutoꝛ deputatus ad executionẽ poſt ſnĩam non poteſt
admittere exceptõnes merita pᷣncipalis cauſe ↄcernentes.vt
l. penul.ff.de ↄfeſ.Ab.in.c.de cetero.de re iudi.
¶ Exrecutoꝛ deputatꝰ ad executionẽ lata ſnĩa poteſt admit/
tere exceptiones que ſolũ reſpiciũt executionem:⁊ nõ infrin⸗
gunt ſnĩam latam vt exceptio ne quis ↄueniat᷑ vltra qᷓ; age⸗
re poteſt ⁊ ſimiles.vt alleg.l.a diuo pio.S.ſi ſuperrebus,.⁊ al⸗
leg.l. pe. ff. de ofeſſ.

¶ Erecutoꝛ late ſentẽtie nõ admittit exceptiões que directe

veniũt ↄtra ſnĩam ⁊ eam impugnãt vt exceptio nullitatis et

falſoꝝ inſtrumentoꝝ.⁊ lſʒ poſſit de bis cognoſcere ad finẽ vt

ſuꝑſedeat ⁊ remittat ad ſuꝑioꝛẽ nõ tamen vt ſuꝑ bis ꝓpnun⸗

„

ciet. vt Bar. in. di. l. a diuo plio.⁊ tex.in.l.ñi pᷣtoꝛ.S.marcellus
ff. de iudi.⁊ Hoſti.⁊ Ab. in.c.de cetero

¶ Si exceptio opponat᷑ coꝛã executoꝛe ↄcernens iniuſtam

ſniam ⁊ non nullitatẽ nõ debet ſuꝑſedere etiã ſi ſciat eam in⸗
iuſtam.qꝛ ex quo tranſiuitin rem iudicatã fecit ius inter ꝑtes
vt.cpaſtoꝛalis.S.qꝛ vero.de offi.dele.licʒ Jnno.ibi dicat q;
executoꝛ criminaliũ cauſarũ non tenetur in ꝓꝑſonà ↄdẽnati eã
exequiſi cognoſcat illũ iniuſte ↄdẽnatũ. lʒ refert alios ↄtradi
cere per.c.cum miniſter.xxiij.q.v.opi.tamẽ Inno.ſequit᷑ An
dre.de ꝑuſio in.d.l.a diuo pio.
¶ Executoꝛ verus cui executio ſnĩe ↄmittit᷑ poſt ſnĩiam ⁊ ha⸗
bitã cognitionẽ qui dicit᷑ nunciꝰ ⁊ vocat᷑ nudꝰ executoꝛ nul⸗
lam penitus hʒ cognitionẽ.vt.l.ſi vt ꝓponis.⁊.l.executoꝛem
C. de re iudi.nam oĩs cognitio pᷣceſſit ⁊ videt᷑ ſibi mera execu
tio ↄmiſſa.⁊ talis nullã exceptionẽ admittit.vt Bal.in.l.⁊ ſi
nõ cognitio. Ab. tñ in alle.c. de cetero. tenet ꝙ qtũcũq; erecu
tio ſit mera tñ ſi euidens eſt eam eſſe nullã vt per falſa inſtru⸗
menta latam executoꝛ nõ tenet᷑ eam exequi.vt vult glo.in.d.
l.⁊ ſi non cognitio.leg.⁊ no.in.lłiuſte poſſidet.ff.de acq̃.poſ.
nam vbi ſnia eſt nulla nõ excuſat᷑ quis auctoꝛitate iudicis,.et
hoc qñ euidens eſt eã eſſe nullã.nã enidentia facti debet pᷣua
lere.ar.xiij.di.c.veritate.⁊.c.euidẽtia.de accu.⁊ hoc verũ niſi
pñtibus partibus ſuper executiõe ſnĩe fuit lata aliqua ſnĩa.
quia tunc cũ tranſiuit in rem iudicatã nõ dʒ amplius excipið
nullitate.ar.de leg.i.ff.que ſnĩe ſine appel.reſcindant᷑ ⁊ abſti
nebit executoꝛ in caſibus ſupꝛa poſñitis ab executiõe nõ defe⸗
ctu iuriſditionis ſed q; nõ meret᷑ dici ſnĩa exquo eſt nłla. vt
l.iiij.S.ↄ dẽnatũ.ſff.de re iudi. IJnno.in.c.ſi qñ.de offl.delega⸗
ti.⁊ ibi Ab.in.c.decetero.de re iudicata.
¶ Merus executoꝛ deputatꝰ? ad actũ executiõis expellẽduʒ
nłla ſnĩa lata cũ eius poteſtas ſit mera ⁊ modica nõ põt infer
re violentiã violenter reſiſtenti.no. Inno.in.c.decetero.alł.c
cum olim.de pꝛiuił.ſed ſi ↄmittat᷑ ſibi executio mera ſnĩa lata
pñtibus partibꝰↄtra poſſeſſoꝛem talis viatoꝛ ſeu nunciꝰpõt
dare poſſeſſionẽ rei quã alius poſſidet ⁊ inferre violentiaz re
ſiſtenti. facit optime.i.qui reſtituere.ff.de rei ven.⁊.l.pꝓhibitũ.
de iure fiſci. C. lx.⁊ qð no.in.c.ex litteris.⁊.c.fi.de offi.deleg.

Ab. in. c. decetero. de re iudi.

¶ Executoꝛ ſi percipit ꝙ malicioſe opponitur exceptio falſi⸗
tatis cã differende executionis nõ tenet᷑ ceſſare executionẽ fa
cere:ſalua tñ manente queſtione falſi.vt.l.ij. C de fal.no. in.c.
ad diſſoluendum.de deſpon.impu.⁊ in.c.poſt electionem. de
ↄceſ.pben.vbi dicit Inno.iudicẽ nõ debere admittere excep

tionẽ etiam ꝑemptoꝛiã ſi vehemẽter pᷣſumit illã calũnioſe op

poni.facit.c.ſuꝑ His.⁊.c.cũ ↄtingat.de reſcrip.Abb.in.di.c,
decetero.de h̊ vide glo.⁊ doc.in.c.ij.de crimi.fal.
¶ Exrecutioni mandat᷑ inia nõ obſtante ꝙ allus tertiꝰ dicat
ſe babere ius in re vł ſuã eẽ pᷣſtita tũ cautione ab illo qͥ ſniam
obtinuit illi ↄtra quẽ lata eſt ꝙ ſeruet᷑ indẽnis ↄtra aliũ peti
toꝛẽ.ff.de rei ven.l.is a quo.⁊.l.ſe.ff.de re iudi.l.ſepe in fi.⁊ q̃
e iailo. vige notabi. Inno.in.c.veniens.de teſti.quem oĩno
vide.
¶ Executionẽ ſnĩe an poteſt delegatus alteri cõmittere vel

illam facere poſt terminũ ſibi aſſignatũ ad decidendum cam

cõmiſſam.vide.j.iudex.
¶ Executionẽ iuſticie an poteſt pᷣlatus agere cum hoĩbus ar
matr.vide.S.epᷣs.
¶ Erecutio ſnĩe nõ põt impediri per tertiũ opponentẽ ð iu⸗
re ſuo.⁊ vide.j.iudex ſi pᷣſumit.
¶ Erecutoꝛ cui mandatur vt ſnĩam in cauſa criminali coꝛpis
afflictiuam exequat᷑ ſi eam ſciat eſſe iniuſtam exequi nõ tenet

no. Inno.in.c.paſtoꝛalis.S.quia vero.ð offi.dele.⁊ eſt ratio

quia tacitus conſenſus partis nõ poteſt purgare vicium ſnie
cum nemo eſt dominꝰ membꝛoꝝ ſuoꝛum.vt.:.liber bomo. ff.
ad.il.aquili.⁊.c.contingit.ij.de ſenten.excom. hinc eſt ꝙ con⸗

dẽnato inuito poteſt tertius appellare.vt.l.non tantuʒ.ff. de
appella. Abbas in allega.S.quia vero.⁊ in.c.decetero.de re

iudica.
¶ Executoꝛ cui ſententia exequenda committitur poteſt oẽs
exceptiones ipſam executionem concernẽtes admittere tex.
ln.l.penl.ff.de confeſ.⁊ ibi Bar.quia iſte talis ſuccedit quo

ad executionem loco pꝛimi iudicis.vt.la diuo pio..ſi fuper
rebus:dere iudica:⁊ ibi Banexceptiones tamen merita can

n
6
ei
d

er
l⸗
en
el
n
Nan
m
,
u

84
i

H
imt
fnts
nſie
not
N
zfN
vdeſe

ſos
ler⸗

er

fe concernentes ſnĩam nullas ſgfetes admittit. quia pꝛins
etiam admiſiſſet:non tamen ſuper his poteſt ꝓnunciare vt ir
fitet ſuperioꝛis ſententiã.ſed debet cognoſcere ad effectuʒ ſi u⸗
perſedendi ⁊ ad ſuperioꝛes remittendi:vt.c.decetero.de re iu
di.⁊.l.penul.ff. de confeſ.Abb.in.c.paſtoꝛalis.S.quia vero.
de offi.deleg. ⁊ vide ſpe.ti.de execu. ſen. S. ij. Abb. in alleg.
c.decetero.
¶ Jugerx deputatus ſuper executione ſententie admittere te⸗
netur exceptionem fraudis ſeu nullitatis ſententie non ad ef
fectum vt ſuper ea pꝛonunciet ſed vt negocium ad ſuperioꝛẽ
qui iudicauit tranſmittat ſi cãm ꝓbabilem reperiat, eſt caſus
ſm abb.in.c.decetero.de re iudi.
¶ Executio ſnĩe vſq; adqð tempus ſtat per delegatum pᷣnci
pis vide.c.querenti.⁊ qð ibi no.abb.de offi.deleg.
O¶ Exrecutio ſentẽtie diffinitiue ſeu interlocutoꝛie in cã crimi⸗
nali aut ciuili ad quẽ pertineat ſi fuit appellatum an ad pᷣmũ
iudicem a quo vel ad ſecundũ ad ques.vide late ⁊ notabiliter
per docto. ſignanter per Abb.in.c.paſtoꝛalis.S.pꝛeterea.de
offi. delega.
¶ Erecutioni an poſſunt demandare ſententias ſuas inferi
oꝛes pꝛelati vel an debeant recurrere ad ſuperioꝛem.vide ple
ne per ab.in.(.ſi quis ↄtra clericũ.de fo.compe. ⁊ tangit in.c.
cum ab eccłiarum.de offi.oꝛdi.
¶ Erecutio ſnĩe non impedit᷑ ſi ſit pᷣſumptio ↄtra petentẽ re⸗
ſtitutionẽ in integrũ.vide.j.reſtitutionis in integrum.
¶ Exrecutio ſnĩe non impedit᷑ per ſupplicationẽ. vide.j.ſup⸗
plicatio ad pncipem.
¶ Executioni an dʒ tradi ſnĩa lata ↄtra alienantẽvel ceden⸗
tem ↄtra tertiũ poſſidentẽ.vide.j.ſnĩa lata.
¶ Erecutio ſententie licet requirat maioꝛem ſuriſditionẽ ta⸗
men inferioꝛes iudices tam de iure canonico qᷓ ciuili poſſunt
illam delegare.plene no.ab.in.c.qð ſedes.de offi.oꝛdi.⁊ no.
in cle.i.de hereti.⁊ in.c.licet.de offi.vica.li.vi ⁊ in.c.ſ quis õ
clericũ.de fo.compe.facit.c.in lr̃is.⁊.c.querẽti.⁊.c.ſigniſicaſti
ð offi.oꝛdi.abb.in.c.decetero.de rei udi.

¶ Erecutionẽ ſententie petẽs a iudice ſi conſtat de ſententia
nõ requirit᷑ in executione libellus:nec alind iudiciũ intentare
ſed ſufficit petere per officiũ iudicis executionem.⁊ hoc ſi pe/

tatur coꝛam eodem iudice vel ſuperioꝛe.no. Barin.l.a diuo
pio.s.ſententia.de re iudi.ſʒ ſi petatur executio coꝛam alio iu
dice tunc ceſſat equitas.⁊ tenetur neceſſe libellum offerre.qꝛ
agit tunc actione in factum,non autem poteſt imploꝛare offi⸗
cium iudicis cum ipſe ſententiam non tulerit.no.plene ꝑ abb.
i. cfi.de iudi.⁊ in.c.i.de li.ob.⁊.c.cũ aliquibus.in fi.de re iudi.
¶ Erxrecutio per iudicem a quo non debet fieri ↄtra appellã⸗
tem etiaʒ poſt lapſum anni niſi pꝛius citato appellato.⁊ hoc
ſiue executio fiat in tfebus adiudicatis ſiue ĩ ſpecie.⁊ eſt ratio
quia appellanti potuit competere defenſio.vt quia impeditꝰ
in pꝛimo anno.eſt concluſio abb.in.c.ex ratione.in fi.de app.
vbi concludit ꝙ ſi de facto fieret talis executio debet ð facto
incontinenti reuocari.ar.in.c,cum cãm.ð offi,.dele.⁊.c.conque
rente, de offi.oꝛdi.
¶ Erxrecutio ſententie cõfirmate per iudicem ad quẽ an debet
fieri a iudice a quo.⁊ vide.j.iudex a quo exequitur.

¶ Vicarius epiſcopi an poteſt ſententiã ſuaʒ executioni mã

dare.vide.j.vicarius pꝛincipalis.
¶ Exequi an poteſt ſententiã ſuam actualitervel indirecte oꝛ
dinarius ſimplicem habens iuriſdictioneʒ vel delegatus pᷣn⸗
cipis ſeu alterius inferioꝛis.vide plene ⁊ no.ꝑ Ab.in.c.ſi q̃s
contra dlericum.de foꝛo competenti.xiiij.colum.cuʒ ſequenti.
¶ Erecutio ſentẽtie ſine mãdato iudicis debet fieri in bonis
debitoꝛis ſm oꝛdineʒ.l.a diuo pio.de re iudica.⁊.c.fi.S.ſinau
tem. vt lite non conte.p.ſ.in mobilibus:que ſi non reperiãtur
in ĩmobilibus.⁊ P referat executoꝛ iudici:vt ibi no. Bar,in.S
in venditõibus:⁊ facit executõem pꝛo mẽſura debiti.vt alle.
ſinautẽ:ſed ſi res in qua ſit executio exigat expẽſas:vt bosvł
equus tunc longe plus debẽt valere.no. Bar. vbi. S. Abb. in
alleg.S.ſinautẽ.

¶ Erecutõnem ſnie impedit exceptio inopie.vide.S.exceptio
inopie cum.ver.ſequen. .
¶ Executio ſnie licet differatur ꝓpter pᷣiudiciũ tertij in re va
cante.ſecus in re nõ vacãte.qꝛ nõ tractatur ibidem de pꝛeiu⸗

dicio tertij cum ita ius ſuñ poſſit ꝓſequi cõtra iſtum nonum

poſſeſſoꝛem ſicut cõtra pꝛimũ.vt.l.is a quo.ff. de rei ven.no.
Inno.in.c.veniens.ij.de teſti.⁊ pꝛocedit hoc dictum niſñ pe⸗
tens executõʒ eſſet lõge durioꝛ aduerſarius qᷓ; poſſeſſoꝛ quia
tunc intereſt ſuane ſnĩa mãdet᷑ executioni introducẽdo nouũ
pol arg in...c.ij.vt lit pen.lvi. Abb. in. .f de reſti.ſpo.pe.
colum.
¶ Erxecutoꝛ legatoꝝ ad pias cãs an reputet᷑ eadẽ ꝑſona cuʒ
teſtatoꝛe.⁊ vide.j.teſtamẽtum.
¶ Executoꝛes plures deputati ad diſtrabẽdum certa bona
in pias cauſas poſſunt illa diſtribuere in aliquẽ ex ſeipſs dũ
modo alias egeat.colligit᷑ ex notatis in.c.cum in iure de offi.
dele. ⁊ Ab. ibi. ⁊ no.ipᷣe.in.c.i.de coha.cleri.⁊ mulie.
¶ Erecutoꝛ ad cõferendum nõ põt ꝓcedeꝛe etiã ad collatio⸗
neʒ faciẽdam nõ citata parte quãdo gratia madatur fieri ſub
conditõe ſi tibi ↄſtiterit.no. JYJo.an.in addi.Spe.de pe.⁊ po.
S.quoniã.nã nõ poteſt plene conſtare niſi parte citata:vt no.
in cle. pᷣſenti.de cõceſ.pᷣben.eſt cõcluſio Ab.in.c.conquerente
de reſti. ſpo.ij.colũ.vide de hoc ⁊ de inſinuatõe. Lapũ ſua al
lega.lxxix.⁊.j.ver.executoꝛ pape, L
¶ Erxecutoꝛ pape datus ad ꝓuidendũ de bñficio de iure va⸗
cans poteſt nõ vocato poſſeſſoꝛe bñ ficiũ cõferre qð videtur
placere Jo.cal.in.c.cũ noſtris.de cõceſ.pᷣben.qꝛ nõ fit finale
pꝛeiudiciuʒ poſſeſſoꝛi per ſolã coll atõneʒ.vt ibi no. Pe.⁊ vi
detur caſus ne ſe. va.c.illa.⁊ glo.in.c.licet epᷣs.ð pᷣben.li.vi.⁊
ibi. Jo. an. ⁊ Inno. iin.c.de multa de pꝛebẽ.⁊ Jo.an.in.c.p⸗
poſuit.ð cõceſ.pᷣben.qð babet veꝝ quãdo poſſeſſio nõ eſt co
loꝛata:vt qꝛ poſſidẽs nõ eſt inſtitutus ab eo qui non habuit
poteſtatẽ cõferẽdi vel ad euʒ nõ ſpectat.vt quia cõferẽs erat
excom.vel qꝛ eius manus erãt ligate per inbibitõeʒ vel reſer
uationem.talis eniʒ poſſeſſio nõ eſt coloꝛata ſi tñ eſt aliquis

poſſeſſoꝛ qui bʒ poſſeſſioneʒ coloꝛataʒ:vt qꝛ fuit poteſtas in

confeꝛente:licet eſſet defectus in recipiente:tũc executoꝛ debʒ
eum vocare anteqᷓ; cõferat.alias nõ valeret collatio eo nõvo
cato.vt examinat Jo.an.in.c.qꝛ diuerſitatẽ de cõceſ.pᷣben.⁊
in alle.c.cum noſtris.eo.ti.⁊ in.c.litteras.eo.ti.⁊ ibi Inno.⁊
alij modernioꝛes ⁊ no.per Lapũ.ſua alł.ciij.⁊ vide.S.ver.ex

ecutoꝛ ad cõferenduʒ. ⁊ vide.j.poſſeſſio que eſt cõtra ius.⁊ vi

de infra reſtitutionem beneficij petẽs.
¶ Erecutoꝛ deputatus per litteras ſubrepticias ad lites vel
ad beneficia an poſſit ꝓcedere in cauſa ⁊ an eius ꝓceſſus ſeu
ſentẽtia trãſeat in rem iudi.Ab.in.c.ad audientiã.de reſcrip.
iiij.colum.⁊.v.
¶ Erecutoꝛ gratie ſi erroꝛe pꝛobabili ductus errauerit ſiue in
iure ſiue in facto poteſt ſemꝑ iterum ꝓuidere ſi pꝛima pꝛouiſio
fuit nulla quia pꝛinceps videt᷑ mandaſſe ꝓuiſionẽ effectualẽ
⁊ beneficia pꝛincipum debẽt benigne interpꝛetari.c.olim.de
ver.ſig.⁊.l.fi.ff.de cõſti.pꝛinci.ar.in.c.ſi ſuꝑ gratia de offi. de⸗
le.li. vi.eſt cõcluſo Inno.⁊ Ant.⁊ Ab.in.c.i.de re iu.pe.co.
¶ Erecutoꝛi deputato cũ clauſula ſi ita eſt videt᷑ mãdata iu⸗
riſditio.vt.l.ad rẽ mobileʒ.⁊.l.ad legatum. ff.de pꝛoc.⁊.c.pꝛe
terea.⁊.c.pꝛudẽtiã de offi.dele.⁊ ſic põt intelligi.l.⁊ ſi nõ cog
nitio.C.ſi cõtra ius vel vtilitatẽ publicã.canoniʒata.xxv.q.ij
¶ Executoꝛ cui mandatur ꝙ pꝛouideat alicui de aliqua pꝛe⸗
benda ſi vacat admittit exceptões ꝓpoſitas cõtra beneficiuʒ
contra executoꝛẽ cõtra reſcriptuʒ repꝛeſentatũ.vt eſt cõ cluſio
Hoſti.in.c.de cetero.de re iudi.alle.c.ad aures.c.cuʒ adeo.c.
poſtulaſti.c. ꝓponente.de reſcrip.⁊.c.paſtoꝛalis.S.quia vero
ð offi. deleg. a bb.in alleg.c.decetero.cui placet dic. opinio di
cens ꝙ deputatus ad ꝓuidẽdum ſimpliciterð beneficio non
eſt merus executoꝛ ſʒ mixtus.vt no.in cle.i.ð offi.dele.no.idẽ
abb. in.c.fi.ð pᷣbẽ. . ,
¶ Erecutio an debeat ſieri in bonis reddituum bñficij clerici
pꝛopt᷑ eius inopiã.við.s.clericꝰ non hñs.
¶ Erxecutio ſnĩe in cauſa bñficiali non fit pꝛopt᷑ ſpoliationeʒ
pꝛobatam niſi pꝛobetur titulus.við.j.poſſeſſio.v.agẽs.⁊ vi
de.j.ſnĩa in cauſa bñficiali.
¶ Erecutioni põt mandari ſnĩa arbitri ʒ ipſe non dicat᷑ hfe
iuriſdi.við.S.arbit᷑.lʒ nullam ⁊c.
¶ Erecutionẽ arbitri doloſi ſi pars petat repellitur exceptio
ne doli. við.ð.arbitri dolo ſi.
¶ Erecutio ſnĩe arbitriꝑ quẽ dʒ fieri.vide.ð.arbiter no n po⸗
teſt ſnĩam.
¶Erecutoꝛ cui mandat᷑ vt daret poſſeſſionem alicui amoto

b

quolibet illicito detentoꝛe ſi data eſt ſibi poteſtas ante ſentẽ⸗
tiam recipit cognitio nem ⁊ iuriſditionem:vt.c.paſtoꝛalis.S.
quia vero.de offi.delega.ſed ſi ſentẽtia lata ⁊ cognitione pꝛe

cedente datur executoꝛ tunc eſt merus ⁊ nudus ⁊ nullam ha

bet inriſditionem.⁊ vide abb.in alle.c.decetero.
¶ Executoꝛ quot modis dicitur modũ excedere vt ab eo poſ
ſit appellari.⁊ an in appellatione ſit cauſa expꝛimenda.vide
plene per Abb.in.c.quod ad conſultationem.de re iudi.⁊ v
de.S.appellatio..ſi appella.

¶ ¶ Executoꝛ merus qui deputatur ad certum miniſteriũ qui

uon poteſt grauare.⁊ hoc clare conſtat non poteſt tanqᷓ; ſu⸗
ſpectus recuſari ſic intelligitur.c.nouit de appel. Inno.in.c.
ex parte.ð verb.ſig.ſed ſi merus executoꝛ eſt deputatus ad a⸗
ctum in quo poteſt grauare occulte vt ad recipiendum dicta
teſtium poteſt recu ſari.no. Hoſti.⁊ Joh.an.in.c.paſtoꝛalis

HF. pterea. ð offi.deleg. abb.in.d.c.nouit.
¶ Exrecutoꝛ licet regulariter non admittat exceptiones debʒ

tamen illas admittere ſi concernant defectuʒ poteſtatis iudi⸗
cis executionem mandantis.vel ſi euidenter conſtat ab eo ap
pellatum.no.Hoſti.in.c.paſtoꝛalis.ð offi.deleg.facit.c.ex lit⸗
teris.e.ti.⁊ quod ibi no. Inno.⁊ Frede.de ſenis ſuo conſilio
ccxliiij.vbi tenet ꝙ appellatio deuoluit id ſuper quo appella
tur cum contingentibus ⁊ acceſſoꝛijs ⁊ cognitione ⁊ iuriſdi⸗
tione ipſius.⁊ ſuſpẽdit iuriſditionẽ iudicum inferioꝛum,.no.⁊
concludit Lapus ſua alł.ij.við.S.appellatio licʒ iuſte.
¶ Exrecutio teſtamẽti etiaʒ in pijs cauſis ſiue dies commiſſa

rie cedunt ab adita hr̃ditate non a moꝛte teſtatoꝛis. vt.l.i.C.

communia de lega.qui tex.⁊ ibi glo.parua equiparat legata
pia alijs legatis ſimplicibus.C. ð ſacroſanc.eccl.vt.l. inter di
uinũ.vbi equip arat relictum eccleſie ⁊ relictum ciuitati.⁊ quã

do relinquitur ciuitati requiritur aditio bereditatis. vt. ff. ad

treb.l.omnibus ⁊ ſic derigoꝛe iuris etiam ad pias cauſas re
quiritur aditio hr̃ditatis tamẽ ð ſimplicitate equiſſima iuris
canonici ⁊ diuini nõ reqͥritur aditio hr̃ditatis ĩ vere pijs cau
ſis.no.ſpecu.in ti.de inſtru.edi.S.nunc aliqua.v.ſed pone q;
ex eo teſtamento.ſi tamen pietas ſimulatur vbi non eſt:requi
ritur aditio.nam pietas non ſtat in nomine pietatis ſʒ in ſub

ſtãtia veritatis ⁊ caritatiue ſubiectionis:vt.ff. ð tranſac.l.cũ

hi. ?. C.ð mẽ.vali.l.i.no. Lapꝰſua allega.xci.
¶ Erecutoꝛũ teſtamẽti poteſtas eſt vere contractus manda
ti verus.⁊ non deſiderat aditionem hereditatis.eſt enim con
tractus pertinens ad teſtamẽtum ⁊ permiſcetur ei ꝓpter effi⸗
cationẽ ⁊ depoſitionẽ teſtamẽti.⁊ valet vtrunq;. ff. de teſta.l.
heredes palam.S.fi.⁊ ibi glo.⁊ Op.⁊ iſta ꝓcuratio non finit
que eſt locata poſt moꝛtem.ff. manda.l.ſ vero non remunerã
di.S.fi.⁊ no.in.l.cum pater.S.cum nemo..ff. de leg.ij.ſunt er⸗
go ꝓcura.⁊ executoꝛes ⁊ poſſunt experini contra hereditatis
debitoꝛes. ⁊ debita ab eis exigere vigoꝛe madati collati poſt
moꝛtem nec habẽt expectare ꝙ hereditas adeatur: quia fun
dant ſe ſuper contractu mãdati. ⁊ quia ad pias cauſas vt di⸗
xi.S.vᷣ.ꝓxi.ↄcludit Zapus in dicta ſua alle.xci.
¶ Erxecutoꝛ cui commiſſa ẽ receptio teſtiũ an põt alij illud mi
niſteriũ cõmittere.vide.j.teſtis.v.ſi ille.
¶ Per mandatũ pape de ꝓuidendo alicui de canonicatu
⁊ pꝛebẽda an eſt affecta pᷣbẽdavt alteri collata nõ teneat col
latio.vide.j.pᷣbẽda.vᷣ.ꝑ mandatũ
¶ Executioni non debet mãdari ſententiaſi tertius qui nũc
ſe opponit pꝛobat incontinenti ſua intereſſe.⁊ ꝙ fuit abſens
⁊ ignoꝛans tempoꝛe late ſnĩe cũñ per ſentẽtiaʒ non debeat fie
ri pꝛeiudiciuʒ abſenti ⁊ ignoꝛanti.vt.l.etiam.S.fi.ff. de mino.
tequirit᷑ tamẽ ꝙ appellet ab ea:vt.c.cũ ſuꝑ.de re iudi.de quo
Vide doc.in.c.veniẽs.de teſti.
¶ontra executoꝛis pꝛoceſſum obſtat exceptio defectus iu
vis impetrantis oppoſite in vim dilatoꝛie.vide ſupꝛa excep⸗
tio defectus.
¶ Execino: gratie poteſt ſi vult partes iudicis aſſumere dñ⸗
modo cõmittẽs habeat iuriſditionẽ:quia ſi non babet illam ĩ
alium tranſferre non poteſt. vt.c. ꝓpoſuit.de conceſ.pꝛebẽ.⁊

omnia videntur cõceſſa ſine quibꝰ mandatũ explicari nõ po

telt. c. Hterea. de offl. dele. ⁊. l. ij ff. de iuriſdi.om.iu.ſi tñ nudum
miniſteriuʒ executoꝛi cõmittat᷑ nõ põt partes iudicis aſſume
re.vt.c.paſtoꝛalis.S.quia vero.ðᷣ offi. dele. ⁊. c. fi. eo.ti.

¶Executoꝛi ſi detur poteſtas cñj clanſula que ſonat in moni

tionem que dicitur cognitio intrinſeca vt ſi fuerit ydoneus qͥ
excitat officiũ iudicis quod alias debet impartiri nõ neceſſi⸗
tatur executoꝛ ad partes iudicis aſſu mẽdas ſed ſi clauſula ſo
nat in cognitionẽ extrinſecam vt ſi ſit theologie magiſter vel
de tali vico oꝛiundus:tunc ſi per litteras alicui pᷣiudicat᷑.vt
quia ad aliũ ſpectat pꝛouiſio tunc neceſſitatur ad partes iudi
cis aſſum endas ⁊ cũ cauſe cognitione vocatis his quos ne⸗
gocium tangit niſi conditio eſſet notoꝛia.no.in.c. bone.s.cõ
tra legati.de elec.⁊.c.qm.de fi.pᷣi by.ſi tamen nulli pᷣiudicetur
per tales litteras nõ neceſſitatur executoꝛ ꝑtes iudicis aſſu⸗
mere.eſt ↄcluſio JInno.⁊ Hoſt.⁊ alioꝝ doctoꝝ.in.c.fi.de pꝛe
ſum.eſt tamen notandũ circa hoc ꝙ ſiue verba ſonent in mo⸗/
nitionem ſiue in conditionẽ nulla etiaʒ cognitione pᷣmiſſa te
net ꝓuiſio facta a delegato.quia in hac ꝓuiſione nõ fungit

vice iudicis ſed pꝛouiſoꝛis.de elec.venerabilẽ.S., obiectioni.

⁊ ideʒ ĩ executoꝛe cui mandatur vt citet aliquẽ ſi pꝛopter po⸗
tentiã ſuã nõ põt aduerſarius coꝛam oꝛdin ario iuſticiã habe
re ſi tamẽ monitio vel conditio non eſtvera caſſabitur qͥcquid
fuerit per pꝛouiſionẽ hmõi attentatũ.vt no.de re iudi.cũ oliʒ
S. fi. de quo dic vt late. ⁊ nota.per Inno.⁊ Hoſti.in allegato
c.fi.de pꝛeſump.
¶ Erxecutoꝛ gratie ad pꝛouidendũ licet partes iudicis aſſu⸗
mat non tamẽ ſeruabit plenarie iuris oꝛdinem ſed pꝛocedet
ſummarie partes citando non tamẽ libellus offert᷑ ſed ð pla
no.vt.c.cum in tua.de ſpon.ſᷣm foꝛmã cle.diſpendioſam ð iu⸗
dic⁊ cle.ſepe.de vb.ſigꝰ: ſi non vult partes iudicis aſſumere
ſed ſe ſolummodo extraiudicialiter infoꝛmare de veritate con

ditionis non poterit ex hoc pars appellare.cum habeat ĩfoꝛ

mationẽ facẽ ad ſui inſtructionem nec eſt neceſſaria ſententia

no. doc. in alle.c. fi. de pꝛeſump.de quo vide latius cle.vnicaʒ

de offi. dele. ⁊ qð ibi no.
¶ Executio ſnĩe nõ põt appellatione pendente fieri.vide.ð.
appellatiõe pẽdente.
¶Erecutoꝛes vltimaꝝ volũtatum defunctoꝝ compellit epi⸗
ſcopus vt exequantur etiam ad non pias cauſas. ⁊ vide.õ.
epᷣs vltimaꝝ voluntatũ.

¶ Executoꝛi teſtamẽti tempꝰ ad exequendũ teſtamentũ a in⸗
re pꝛefixum minime currit executoꝛi legitime impedito. eſt cõ

duſio Ab.in.c.cũ eſſes.de teſta.q.vl.pꝛobat᷑ per.c.qꝛ diuerſi
tatem.de cõceſ.pꝛeben.⁊ per.c.imputari.de reg.iur.li.vi.naʒ
non valenti agere nõ currit tempus.vt ibi.hoc idẽ tenet Ho
ſtiẽ. in. c.nos quidem.de teſta.⁊ Frede.ſuo cõſilio.cxxiij. vide
S.epᷣs vltimaꝝ volũtatũ.
¶ Executoꝛem teſtamenti ſeu heredem poteſt tam iuderx ſecu
laris qᷓ; eccłiaſticus compellere per interdictionem rerũ here
ditaria ꝝ cũ fructibꝰ ⁊ emolumẽtis vt vota defuncti executio
ni mandent᷑.vt.c.heredes.de teſta.⁊ ſic iſte caſus eſt mixti foꝛi
etiam in legatis ad pias cauſas:vt autẽ.hoc amplius.C. de
fideicommiſſis.⁊ in auten.de eccle.ti.S.ſi quis edificationi.⁊
ſic eſt locus pꝛeuentioni interhos iudices.iuxta no.in.c.cum
ſit generale.de fo.compe.not.Abbas in allega.c.ſñi heredes
i.colum. S=
¶ Si res legata eſt in patrimonio teſtatoꝛis debet ſoluiſine
moꝛa naʒ ilico tranſit dñium adita hereditate.vt.l.ſi liber ho
mo.⁊ qð ibi no.ff. de leg.i.⁊.l.cum res.eo.ti.⁊ ideʒ in pecunia
legata.vt.l.ſi dona.S.in pecunia.ff. deleg.i.⁊ in his non expe
ctatur anni lapſus ſed ſi debito tempore heres nõ ſoluerit le⸗
gata interdicatur ei omnis res hereditaria vt ſic indirecte ſa
tiſfaciat voluntati defuncti.⁊ ſic intelligitur.c.ſi heredes.ð te
ſta.ᷣm Ab. ibi.ij. colũ.ad hoc vt heres incurrat penã.quia ſi
fuit negligens ſoluere legata ad pias cauſas infra ſex mẽſes
a tempoꝛe inſinuationis teſtamenti cogitur ſoluere intereſſe
cum omni emolumento.vt in auten.de eccle.ti.S.ſi autem lega
tum. Item ſi beres negat legata ad pias cauſas ⁊ perſeuerat
vſq; ad ſniam condẽnatur in duplum. vt.S.ᷣitem mixta inſti.

de ac. ⁊ per Bar.in auten. hoc amplius.C. de fideicommiſſis

⁊ ſi infra annũ a tempoꝛe monitionis ſibi facte per iudicẽ he⸗
res legata nõ ſoluerit pꝛiuaturtota hereditate ⁊ applicatur
ſubſtituto.vt habetur in all.aut.hoc amplius.⁊ ſic condludi⸗
tur ꝙ annus non datur pꝛo executiõe teſtamenti.ſed pꝛefigi⸗
tur ad incurrendam dictam penã grauioꝛem. ⁊ ſic concludit
Abb. in. d. c. ſi heres.⁊ ſic poterit iudex añ lapſum anni alijs
remedijs compellere heredẽ exequi teſtm.vt Abbe vbi.õ.

P

be
e
ſun
ine
li
vti
pel
ſas
ſoſa
tact
ſact
fecip
ſden
oſio
an
lie
ſ
li
ſes
(1
diß
ſ
ech

fl

2
eſeſe
umn
Nei
kre
de
deſ
laſ
pir
fae
exe⸗
line
ſci
lnca
ſcen
lon
r.
le

86
aſ
rd
l,pt
luc
8ne
6
Cur
Aſſu,
epe
nno⸗
ſate
ungi
tioni.
rpor
habe
qui
oliz
ato⸗

aſſu⸗
dedet
öͤpl⸗
ſdi⸗
mmere
econ
Ni
tentie
☛

ttet
ſces

gin/
ſtcõ
erſ
na;
ho
ie

etſenn
ber
cutio
tiſori
Cde
tonit
Cbi
Ndes

iſfne
rbo
unia
expe
ritle⸗
ccleſs
6oe
guf
nmiſs
atſe
neg
aumn
it.
ginis
ihe⸗
a
ct
ſG
udle
is

¶ Sideſunctus pꝛouidit ſibi de excutoꝛe in teſtamento ad
illum ⁊? non ad epm pertinet teſtamenti executio etiam in lega
tis ad pias cauſas. vt.c.tua. de teſta. ⁊ in auten. de eccle.ti. S.
ſi quis. dubiũ tamen eſt ſi teſtatoꝛ facit ſibi conſcientiã de ma
le ablatis ⁊ de illicito lucro ⁊ reliquit centuʒ ad ſatiſfaciendũ
an executio pertineat ad epᷣm vel ad executoꝛem teſtamẽti.vi
de Joh. and. in nouella. in. c,i. de teſta. lib. vi. vt refert Abb. ĩ
c.ſi beredes.e.ti. .
¶ Si teſtatoꝛ non reliquit ſpecifice executoꝛem in teſtamẽto
in legatis pꝛo redemptiõe captiuoꝝ ⁊ pꝛo alimentis paupe⸗
rum ſuccedit epᷣus.S.ſi quis autẽ pꝛo redemptione.in auten⸗
ti. de eccle. ti. .l.nulli. C. de epi.⁊ cle.in alijs vero ſufficit heres
vt alb.c. nos.⁊.c. tua.e.ti.Abb.in all.c.ſi heredes
¶ Si tteſtatoꝛ reliquit executoꝛem teſtamẽti amicum ſuuʒ ſub
no mine dignitatis moꝛtuo executoꝛe officiũ nõ tranſit in ſuc
ceſſoꝛem in dignitate.quia id diſpoſuit teſtatoꝛ ratõe a ffectio
nis pꝛopinquitatis.no.glo.in.c.ij. de teſta.lib.vi.quã cõmen
dat Abb. in. c. requiſiſti. de teſta.
¶ Erecutoꝛ teſtamentarius licet nec de iure canonico nec ci⸗
uili habet actionẽ contra heredem. vt.l.lucius.S.meuia.ff.ad
trebel. poteſt tamen o fficiũ iudicis imploꝛare ↄtra heredẽvel
cõtra detinentes bona defuncti.ar.in.l.hereditas.ff.de peti.
hereditatis. 2.l. qntus. in fin. ff.de annuis legatis.⁊ hoc vult
Dyp. in. d. S. meuia. ⁊ BGar. in.l. ſi quis titio.ff. de leg.ij.poteſt
ergo dyoceſanus compellere executoꝛẽ vt imploꝛet officiũ iu
dicis ↄtra beredem.vt.c. Jo.de teſtatẽ. Item poteſt compel
lere executoꝛem exequi quando bona ſunt in poteſtate execu⸗
toꝛis vel ſi heres eſt paratus bona ſibi tradere vt exequatur
poteſt tamen executoꝛ agere ↄtra heredem ſi ſit deputatus le
gatarius vel fideicommiſſarius per teſtatoꝛem.nã in tali ca⸗
ſu non eſt purus executoꝛ.vt noin alleg.l.ſi quis titio,.⁊ abb.
in all.c. Jo h.iij.colũ.
¶ Erecutio vltime voluntatis licet ſit res fauoꝛabilis ⁊ pia.
vt in.l.i.C. de ſacroſanc.eccle.⁊ inc.tua.de teſta.non tamẽ cõ⸗
pellitur quis acceptare officium executoꝛis etiaʒ ad pias cau
ſas. vt ſentit Jo. an. in.c. Johannes.de teſta. dicitur aũt quiſ
ſuſcipere mandatum aut expꝛeſſe acceptãdo aut implicite vł
ta cite exequendo aliquid de ſpectantibus ad illud officium
facit.l.filiuſfa.S.in teſtamento.ff. de pꝛocurato.ideʒ ſi ſcienter
recipit litteras in quibus officium ſibi deferebatun ar. in de.
i.de pꝛocurato.vel ſibi ipſe ſcripſit quando teſtatoꝛ ad illud

officiũ eum deputabat. fa. l.er ſentẽtia. ff. de teſtamẽ. mili. eps

tamen compellere põt quo ad pias cauſas vt quis acceptet
licet non vt executoꝛ. ſed ſaltem vt delegatus vel fideicommiſ

ſarius ſicut in qualibet alia delegatiõe.C. qui pꝛo ſua iuriſdi.
fi delega. no. Abb. in alleg. c. Johan

l.i. ⁊.c. paſtoꝛalis.de o
nes.iij.colum.
¶ Executoꝛvniuerſalis cui omnia bona defuncticõmittunk

diſtribuenda in xpᷣi pauperes poteſt libere vendere bona te⸗

ſtatoꝛis ad eius voluntatem adimplendã.vt.l.nulli.C. de epi.

⁊ cleri.executoꝛ tamen particularis hoc nõ poteſt niſi teſtatoꝛ
ſibi ↄceſſerit.vt in.l.alio.ff.de ali.⁊ ciba.lega.⁊ vide ibi bart.

⁊ Abb. in. c. Jo. de teſta. in fi.

¶ Erecutoꝛes teſtamenti etiam ad non pias cauſas poſſunt

eſſe religioſi ⁊ etiam clerici ratione pie voluntatis defunctoꝝ
dummõ nõ ſubtrahãtur a diuinis officijs vt ↄmuniter tenẽt
doc. in. c. Johannes. de teſta. ⁊ ibi Abb. in fi. ⁊ de religioñs
eſt tex. in. c. religioſus.eo.ti.li.vi.de fratribꝰ minoꝛibus ẽ tex.ĩ
cle.Exiui de paradiſo.de vb.ſig. .
¶ Erecutoꝛis poteſtas data cum clauſula ↄtradictoꝛes com
peſcendo ſi datur in negocio vbi eſt ferenda ſententia tunc la
ta ſententia ſi eam exequatur ⁊ aliquãdiu pacifice poſſedit ex
pirat etià ante annũ.quia annus nõ datur niſi pꝛo executiõe
facienda.vt.c.querenti.de offi.deleg.ideo ceſſattempus er qᷓ
executio eſt facta.ar. in.c. cũ ceſſante. de appel.ſed ſi eſt in con⸗
tinentimiſſus in poſſeſſioneʒ ⁊ moleſtetur:tũc põt exercere of
ſiciũ ſuũ:quia non poteſt dici omnino fuiſſe executum exquo
incontinenti eſt facta turbatio in.l.diuoꝛtium. ff.de diuoꝛtio.
idem in negocio vbi non eſt ferenda ſententia: vt ſ poſt execu
tionẽ aliquãdiu pacifice ille poſſeditllicʒ poſtea turbetur nõ

poteſt executoꝛ vlterius ſe intromittere, no, Abb. in. c. pꝛo il⸗

loꝝ.de pꝛebẽ.v.col. . ðUMU
¶ Erecutoꝛ deputatus ad ponendum aliquem in poſſeſſio⸗

W

nẽ non poteſt exercere iuriſditionem in contradictoꝛes.ideʒ ſi
deputaretur ad conferendũ niſi apponeretur dicta clauſula

contradictoꝛes.ſi vero apponitur dicta clauſula ponas ĩ poſ

ſeſſionem ⁊ inductum defendas ſi aliquãdiu inductꝰ pacifice
poſſedit expirat eius poteſtas.quod placet Jo. an. ?⁊ Ab. in
c.pꝛo illoꝝ.de pᷣben.niſi pꝛeindicet᷑ iuriſdictioni oꝛdinarie.ar.

in.c.ad hoc.de reſcrip.⁊ Archi.in.c.ſi cni.de pꝛeben.li.v.

¶ Erecutoꝛ pape licet ſentẽtia executionis quaʒ tulit contra

intentionem delegantis teneat non tamen ſi eã tulit vltra cõ

pꝛehenſa in mandato.vide.S. excommunicatio.vᷣſ.ſententia
excõicationis lata a delegato.
¶ Exrecutoꝛe dato ad pꝛouidendum ſi ſcribitur per papam ei
ad quẽ ſpectat collatio eſt affecta pꝛebenda vacans per ſolã
pꝛeſentationẽ.vide.S.collatio.vᷣ.ſi ſcribit᷑.cũ ſe. G
¶ Executoꝛ an poteſt pꝛonuidere ð beneficio alteri iniuſte col
lato non caſſata pꝛima collatiõe.vide ſupꝛa collatio.v.ſi poſ
ſeſſio beneficij. .
¶ Executio ſi petatur a ſententia lata ſuper iudicio vniuerſa
li ſcilicet petitionis hereditatis in qua ſufficit vniuerſaliter pe
tere ⁊ vniuerſaliter condẽnare:etiã ſi in pꝛoceſſu non fuerunt
deſignate res in tali executione poſt ſnĩam fit reſtitutio rerũ
officio iudicis et ſufficit pꝛobare res a te poſſeſſas fuiſſe ĩ bo
nis patris mei: ⁊ in eis mandabitur ſententia executioni eti⸗
am ſi id non pꝛobaui pendente lite. ſed poſt ſententiam pꝛo⸗/
bo quodãmodo extraoꝛdinarie.ſ.petendo ſententiam execu⸗
tioni mandari.notabiliter per Inno.in.c.conquerente.de of.
oꝛdi.et.l.i.ff.de edendo.⁊ idem HBar.in.l.i.ff. de leg.i.?⁊ Abb.
in.c.ij.de libel.obla.vide.j.inſtrumenta publica liq; habeant.
¶ Erecutoꝛes plures ad vnum factũ deputati an poſſunt ſe⸗/
paratim pꝛocedere vel debeant ſimul co nuenire.vide ꝑ abb.ĩ
c.pꝛudentiã.S.i.de offi.deleg.
¶ Erecutoꝛ ⁊ auditoꝛ quis dicatur ⁊ an poteſt ab eo appel⸗
lari. vide Abba.in. c. ſuper queſtionum. de officio delega. S. i.
in colũ.vi. D
¶ Erecutoꝛes vltime voluntatis ſi ſint duo vel plures po⸗
teſt vnus exigere ab alio quod debet ex quo per ſe non ſoluit
nec eſt ibi dominus qui poſſit ſibi pꝛouid ere.ar.l.ſi plures.ff.
de admi.tu. ⁊ ſic intelligiturc.fi.de teſta.li.vi. Abb. in. c. non
iniuſte. de pꝛocura.

¶ Erecutio ſententie coꝛpoꝛalis an differatur poſt decenniũ

vide.j.ſententia coꝛpoꝛalis.
¶ Executio ſi committatur per aliquẽ pꝛopter defectuʒ iuriſ
ditiõis vt ſi is qui ſententiauit erat arbiter vel delegatus in⸗
ferioꝛis a pꝛincipe in quibꝰ caſibus recurrirur ad oꝛ.vel dele.
talis executoꝛ habet etiam omnẽ cognitionem non ſolum in
his que requirunt cognitionem ſed etiam tales tanqᷓ; ſuperio
res poterunt pꝛonunciare ſuper nullitate actuſ. ar.in.c.cũ ab
eccleſiarum.in fi.de offi.oꝛ.idem ſi inferioꝛ tulit ſententiaʒ pu
ta archi.quia ſi pꝛo executione recurritur ad epᷣm habet oẽm
cognitionem.vt firmat Spe.ti.de execu.ſentẽ.S.nunc viden
dũ.⁊ Abb. in.c.ſi quis contra clericũ.ð fo. compe.⁊ poteſt a
lius ſuperioꝛ de retractatione cognoſcere per viam reſtitutio
nis.vt ſpec.vt.S.⁊ facit.c.pe.de in integ.reſti.Abb.in alleg.
c. decetero. — .
¶ Erecutionem in rebus adiudicatis poteſt iudex parti vin

cẽti committere vt pꝛopꝛia auctoꝛitate ingrediat̃ poſ. no.ĩ. c.

dilecti.de do.⁊ contu.⁊ glo.in.l.meminerint.C. vnde vi.dum

modo non reperiat reſiſtentes ne det᷑ materia generãdi ſcan⸗
dalum.ar.in.l.non ſin gulis.de re iudi quoniaʒ in talibus re⸗

bus adiudicatis nulla etiam ſumma cognitio adhibetur. nec

etiam citatio requirit᷑ no. Inno.in.c.ex ratione. de ap.⁊ Ab.
in alł.c.decetero.de re iudi.

¶ Erecutio teſtamenti etiam inter puros lapcos ſpectat ad

eccłiam.no.de teſta. tua nobis.no.plene in.c. Johannes de
teſta.abb.in.c.ex tenoꝛe de fo.compe.
¶ Juger vnius territoꝛij an ⁊ quando poſſit ⁊ debeat erxeqͥ
ſententiam iudicis alterius territoꝛij:⁊ an requiratur qp ſit re
quiſitus.vel an poteſt ex offi.vide no.per Bar.i.l.a diuo pio
§. ſententiã vero.de re iudi.⁊ eleganter per Ab. in. c. poſtula⸗
ſti. de fo. com pe.circa fi.vbi concludit ꝙ ad requiſitioneʒ iudi
cis ſententiantis poteſt ſine dubio ſententia mandari execu⸗
tioni.⁊ idem ſine aliqua requiſtiõe in criminibus ⁊ beneficia
libus nam ex officio ſuo in talibus debet iudex ſupplere.ar.
1

in. c. cõſtitutꝰ.ðᷣ ap.⁊ in.c.dilecti.ð elec.? Bar. vbi. ĩ8.
¶ Executionẽ ſententie non poteſt tertius impedire:licet di⸗
cat ſua intereſſe.vt.c.veniens.ij.de te.vide Inno.in.(.i.de of
fi.oꝛdi.⁊ in.c.cum in iure.de offi.deleg.Ab.in.c.fude fo.cõpe.
x.colũ.⁊ idem Inno.in alł.c.veniens
¶Sentẽtia lata ſuper poſſeſſoꝛio ⁊ petitoꝛio ĩ modo exquẽ
di que illarum debet pꝛeualere vide per Ab.plene ⁊ no.in.c.
cũ dilectus.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.iij. col.
¶ Executio ſententie non impeditur pꝛetextu ĩſtrumẽti ſolu⸗

tionis nouiter reperti poſt ſentẽtiam niſ quando pꝛopterdo

lum creditoꝛis debitoꝛ inſtru mentũ non pꝛoduxit.quia tunc
ſubuenitur ei aduerſus o bmiſſam per reſtitutionem in integ.
vt. l. ij.pꝛetoꝛ.S.marcellus.ff. ð iudi.⁊ hboc maxime eſt verũ qñ

fuiſſet facta ſolutio creditoꝛi iterum repetenti in iudicio.quia

tunc po teſt conueniri de dolo crimine ſtellionatus ⁊ cõditio
ne ſine cauſa.ſi autem creditoꝛ nullum cõmiſit dolũ habet lo⸗
cum quod ſupꝛa dictum eſt. vt.c.inter monaſteriũ.⁊.c.cum in
ter vos.de re iudi.⁊.l.ſub ſpecie.C.de re iudi.⁊ Cy.no.i.l.i.C.

de condi.inde.ſubuenitur tamen debitoꝛi per remediuʒ denũ

ciationis euangelice. vt firmat Pe. ⁊ Abbas in.c liber. de

pur. vul.
Exemptus.

¶ Exempti continentur ſub generali mandato pape etiam ſi

de eis ſpecialis mẽtio in reſcripto non fiat niſi oꝛdinario ſcri

batur excitando ſuam oꝛdinari am iuriſditionẽ. Abb.plene ⁊
no.in.c.graue.de offi.oꝛdi.
¶ Eremptionis pꝛiuilegiũ non poteſt ſubiectus renunciare
in pꝛeiudiciuʒ ſuperioꝛis qui eũ exemit ſubijciendo ſe iuriſdi⸗
tio ni epᷣi vel etiam ab eo petendo abſolutionẽ excõ.iuris col⸗
ligitur ex tex.c.cũ tꝑe de arbi.⁊ ibi abb.ex quo infert᷑ ꝙ ſubie
ctus non põt ſuꝑ exẽptio ne compꝛomittere.vt ibi no.
Erxẽpto aliquo ab oneribꝰciuitatis a pꝛincipe vel ab alio
inferioꝛi an alij ð vniuerſitate teneãtur inſolidum ſoluere pꝛo
pꝛiuilegiato.við.j.pꝛinceps qͥ bʒ iura imperij.
¶ Exempt?ꝰ non poteſt regulariter ſe ſubmittere iuriſditioni
epiſcopi loci ſine licẽtia pape ẽt reſpectu abſolutionis fiende

2 2 —

nec in foꝛo contẽtioſo nec in foꝛo penitẽtiali:ẽ concluſio Jo.
an.⁊ abb.cõtra Fred.ð ſenis conſilio.xiiij.⁊ contra Jo.ð lig.
in.c.ſignificaſti.ð fo.compe.vbi late ⁊ no.ꝑ abb.
¶ Erxremptus ratione delicti perdit pꝛiuilegiũ niñ delinquat
in loco exempto.vt.c.i.de pꝛiuilł.li.vi.in pꝛin.no.Ab. in.c.fi.
de fo. compe.ix.col.⁊ vide eũ in.c.ex tuarũ.de pꝛiui.⁊ dñicum
in.c.placuit.vi.q.iij.ant.vero alit᷑ in.d.c,fi.vide.sẽ.abb.in..
exemptus.cũ.vᷣ.ſeq.
¶ Exempti non ſunt ab bates nec religioſi ciſterciẽ.oꝛdinis
ſeu etiam tẽplarij vel hoſpitalarij.de pꝛiuil.c.ne dei.de fimo.
de alijs.c.i.de ver.ſig.lib.vi.niſi habeant pꝛiuilegia cum clau
ſula ꝙ pertinent ad roma naʒ eccleſiam ad iudicium percepte
libertatis.ſecus ſi dicatur ad iudiciuʒ percepte petitionis.c.
recepimus.de pꝛiuileg.⁊.c.ſi papa.e.ti.lib.vi.⁊.c.ex parte.ij.
eo.ti.
¶ Exemptus publice delinquẽs punitura dyoceſano quia
ratione delicti perditur pꝛiuilegiũ.vt.c.tuarum.de pꝛiuileg.
xi.q.iij.pꝛiuilegium ⁊ reatus omnem honoꝛem tollit. C. vbi
ſena.vel.cla.l.i.nec pꝛetextu pꝛinilegioꝛum fla gicioꝛũ creſcat
auctoꝛitas.C. de pꝛiuile.ſcola.l.ij.li.xij. quod intelligo verum
ſi exemptus delinquat circa rem non exemptam vt in contra
ctu vel homicidio ſeu adulterando nam tale delictum poteſt
punire epiſcopus loci quia licet perſona ſit exempta ⁊ ita ra
tione rei in quã deliquit ſoꝛtitur foꝛum.c.fi. de foꝛo compe.ſi
vero deliquit circa rem exemptaʒ puta male gerendo ſein of
ficio vel res eccleſe alienando tũc a ſolo papa puniturvbi er
go factum exempti pꝛeiudiciũ affert non exemptis punit epi
ſcopus.alias ſecus.vt.c.cum capella.de pꝛiuile.⁊ not.per gl.
⁊ doc.in alł.c.tuaꝝ.⁊ vide.v.abb.exẽptꝰ.
Exemptus poteſt quis eſſe a iuriſdictione oꝛdinarij certo
reſpectu ⁊ ſubiectus eidem alia conſideratione ⁊ ſic fungitur
duplici ꝑpſona ⁊ diuerſis reſpectibus eſt exemptus ⁊ non exẽ
htus.vt in all.c. cñ capella. de pꝛiui.facit ad no. in.c, chj olim.
de re iudi.⁊ qdð no.in.c.ſolite de maio.⁊ obe.

Exheredatio.

¶ Exheredare poteſt pater filiam ſi vitam luxurioſam elege⸗

rit tanqᷓ; ingrata:vt auten.vt cum appel.cog.S.cauſas colũ.
viij.ar.in.c.penul.⁊ fi.de ſecun.nup.Abbas in.c.i.de deſpo.
impube. .
¶ Sipater in fraudem filioꝛum vendat ſeu donet bona ſua

reuocatur alienatio vſq; ad poꝛtionem filijs debitã vt no.in

c.raynucius. de teſta. Item iudex poteſt pꝛouidere pꝛodiga⸗
litati ſtius interdicendo ſibi adminiſtrationem bonoꝛũ.vt. l.

is cui bonis.ff.deverbo.obli.nam intereſt reipublice ne quis
re ſua male vtatur: vt Inſtitu. de his qui ſunt ſui vel alie.iu⸗

ris,.S. ſed hodie.no. Abbas in. c. de his. de ſepul.

Expenſe.

¶ Expenſe que fiunt pꝛo electionis negocio ⁊ expenſe cõ cer

nentes remedium anime defuncti debent fieri ex bonis pꝛela

ture quantũcunq; pꝛelatus habuerit pꝛopꝛiũ.arg. in.c.ad a⸗

poſtolice,. de dona.xij.q.ij. bone rei.ſed ſi expenſe fiunt ad põ

pam viuoꝛu m.vt ma gnus apparatus funeris in veſtibus et
tales non debent deduci.vt no. abb.in. c.vt pꝛeterite.de elec,
iiij. colum.
¶ Expẽſaꝝ condẽnationẽ non põtiudex o bmittere j cõtu⸗
macẽ in pᷣiudiciũ pñtis.vide.j.iudex.

¶ Expenſas factas pꝛovtilitate capi.poteſt repeterenedum

extraneus ſed quilibet de ecdeſia a capitulo.⁊ idem de expẽ

ſis factis pꝛo vtilitate eccleſie.vt.c.cum pꝛo cauſa.⁊ ibi abb.

de pꝛocura. .
¶ Item ſuſcipiens ſponte negocium ſi abſentat ſe de certo
loco pꝛincipaliter pꝛo negocijs ſuis licet in conſequentiã tra
ctet negocia domini non poteſt repetere expenſas itineris ni

K quas fecerit dũtaxat pꝛo negocio ſibi iniuncto.vt alł.c. cñ

pꝛo cã.de ꝓcura.

¶ Erxppenſas factas per pꝛocuratoꝛeʒ qui incidit in latrones

duʒ iret in facto domini vel ſi ab eis fuit derobatus:vel infir
mitate depꝛeſſus nõ poteſt pꝛocu.repetere per.l.inter cauſas
S.non oĩa.C. manda.⁊ eſt ratio quia bec ſunt extrĩſeca a man
dato ⁊ ſunt foꝛtius imputanda caſui foꝛtuito.ſecus in duo⸗
bus ſocijs quia vnus imputat alteri damna que fuit paſſus
ratione ſocietatis.vt.l.cum duobus.S.quidem.ff.pꝛo focio.
no.abbas in.c.cum pꝛo cauſa.de pꝛo.vide.j.mandati actio.
¶ Expenſas factas ⁊ fiendas eſt vtile vt pars petat in libel⸗
lo.quia licet iudex poſſit condẽnare ex officio ſine petitione:
vt.jj.l.ediles.S.idem ſciendum.ff. de edili.edi.no.in.c.finẽ. de
do. ⁊ contu.tamen ſi iudex non condẽnauit vbi non fuerunt

expenſe petite non tenetur reſartire de ſuo.vt.l.iiij.S. hoc aũt

iudicium.ff.de dam.infect.⁊ quod ibi no.glo.abb.in.c.audi⸗
tis.de pꝛocuratoꝛi. F
¶ Expenſarum tarxatio debet pꝛecedere iuramentuʒ partis
vide.j.iuramentum ſuper rebus. 3
¶ In expenſis futuris poteſt pars malicioſe excipiẽs condẽ
nari.vide.j.ſnĩa incerta.
¶ Expenſarum condẽnatio an habet locum in pꝛoponente
dilatoꝛias ⁊ an excu ſetur per iura.calum.⁊ an habeat locuʒ
in ca criminali ⁊ an pꝛocedat in cã appellatiõis ⁊ qualiter ex
penſe petantur ⁊ quo iure petantur ⁊ vſq; ad quod tempus
peti poſſunt ⁊ qu aliter pꝛobentur.vide late ⁊ no.per abb.in
c.ſinẽ litibus.de do.⁊ contu.ix.colum.cum ſequẽ.⁊ vide eum
in.c.calũniam,de penis.

N¶ ¶ In erpenſis que fiunt ratione contumacie non ſolumveni

unt expenſe facte in lite ſed etiam veniunt dãna illata in rebꝰ

que dimin uũt dominiũ vel patrimoniũ ⁊ damna lucri ceſſan

tis vt quia pꝛopter litis aſſiſtentiã opoꝛtuit dimittere terraſ
incultas.vel erat artifex perdidit lucrum artis per.l.ſancimꝰ
C.de iudic.vbi hoc no.Cy.idem dicunt Pau.⁊ anto.in.( fi⸗
nẽ litibus.de do.⁊ contu.xij.colũ.in expenſis ratiõe retarda
tipꝛoceſſus.vt quia pꝛopter doluʒ partis lis eſt vltra modũ
pertractata per.l.non ignoꝛat ð fructibꝰ ⁊ litiũ expen.⁊ bar.
in.l.i.ff. de alie.iu.mu.cau.fa.⁊ in.d.l.ſancimꝰ.in expenſis aũt
que fiunt ratione victoꝛie que pꝛeſtantur in fine litis non ve
niunt damna.vt glo.⁊ bar.in.d.l.i.niſi fint dãna perſonalia
vt quia pꝛopter aſſiſtentiam litis non poteſt exercere artem
ſuam.nam iſta damna non ſunt extranea a lite.no. Specul.
ti.de expenſis.S.quid ſi victoꝛ.abb. in.cjfineʒ litibus.de do.
contu. colum/ xij.

—
—

ge
ali⸗

i
D
ge/
Es
li⸗

e
pic
aAdet
idpi
uget
eekee

cotnn

edun
ehe
b⸗

eno
füns
eist
ac

ones
liuit
auſas
Aman
1duo⸗
oſſs
ocio.
clio,
beh⸗
one:
.de
unt
oeait
aud

ntis
Cndi

hent

az)

cer
ſhis
wdin
ean

myen
neh⸗
ceſon
elan
nin
ru
ſe⸗

Gtit
e
el
Aſten
ul
00⸗

¶ Juramentum calumnie non excuſata condẽnatione expẽ?

ſarum.quia licet non pꝛeſumatur calumnia pꝛeſumitur tamẽ

temeritas litigandi contra victuz. ⁊ ideo regula victus victo
rni ⁊c. habet locum regulariter niſi in caſbus ĩ quibus victoꝛ
habuerit iuſtã cauſam litigandi quod exemplificatur. vt no.
per abb.in. c. finẽ litibus.de do.⁊ contu.cum ſeq. L

¶ Expenſarum condemnatio an debeat fieri a tempoꝛe cita
tionis vel a tempoꝛe contumacie.vide no.per abb.in.c. cum

*

dilecti. circa fi.de do.?⁊ contuma.

¶ Erpenſarum condẽnatio facta contra ſolituʒ oꝛdinem iu
dicioꝛũ.vt qꝛ iuramento ſeu taxatione non pꝛemiſſa non trã⸗
ſit in rem iudicatã.⁊ quia eſt lata ſine medijs ⁊ ſic non inſtru
cto iudice no.in.l.pꝛolatam.C. de ſen. ⁊ inter.c.cuʒ bertoldus
de re iudi.abb.in.c.cũ veniſſent.de eo qui mit.in poſ.ij.col ũ.

¶ NNPaſſus miſſionem in poſ.non ſolum condẽnandus eſt in

expen.factis in litem que ſunt neceſſarie ſed etiam miſſus cre
debat illas expedire per.l.pꝛetoꝛ.ait.ff. de bo.auc.iu.po.no.

in.l.ſed an vltio.ff. de neg. geſt.qð placet abb.in. c. cum veniſ

ſent. de eo qui mit.in poſ. . —.
¶ Expenſarum condẽnatio tam pꝛeteritarũ qᷓ futurarũ põt
eſſe generalis abſq; alia taxatione.de do.⁊ contu.cuʒ dilecti

⁊ de pꝛocura.auditis.⁊ ideo valet condẽnatio.condẽnamus

talem tali ad expẽſas quas fecit vel quas pꝛobauerit ſe feciſ
ſe. l. terminato. C. de fructi. lit. expẽ. Inno. in. c.i. de ſequeſt.

poſ.⁊ ibi Abb. .
¶ Juger non cõdẽnando in expen. ſaltem generaliter modo

pꝛedicto ſed reſeruando parti victrici petitionem erpenſaruʒ

nil agit ratione pᷣdicta.Ab. in alł.c.i.?⁊ Cy.in alł l.terminato

¶ Licet iuder in interlocutoꝛia poſſit ſibi vſqʒ ad diffinitiuã

reſeruare condẽnationem expenſarum ſecus eſt in ipſa diffi⸗
nitiua per Inno. ⁊ alios.in.c.ſepe.de appel.eſt ↄcluſio abb.

in all.c. i. de ſequeſt. po. .
¶ Aicet iudex non poſſit ſibi reſeruare condẽnationem expẽ

ſarũ in diffinitiua tamen condẽnando generaliter poteſt ſibi

reſeruare taxationem per.5. alleg. eſt concluſio Abb. in alleg.
.de ſequeſt.pol.vide.j.ſnĩa incerta.vide Inno.in.c.tanta.ð

exceſ.pꝛela. Bar.in.l.ij.de eden.⁊ in.l.ij. C. de ſen. que ſine cer
ta quanti. pꝛofe.
¶ Expenſaruʒ condẽnationẽ non artatur iudex facere ſ nõ
fuerunt petite.⁊ vide.S.appellatio.v.vbicunq;.
¶ Juder ad quẽ poteſt condẽnare in expen. etiam factis añ
appellationẽ.vide.S.appellationis iudex.cum. x.ſe.
V¶Juger ſi non condẽnat in expen, die pꝛolatõis ſnĩe an po
teſt alia die condẽnare.vide.j.iudex lʒ poſt ſniam.
¶ Vbi ꝓcedit᷑ abñteʒ ↄtumacẽ nõ ẽ ↄtumax ↄdẽnandꝰin
expen.ſed debet expectari finis iudicij. notat Cal.in.c.nico⸗
lao.de appel.⁊ ibi Abb.in ſi.⁊ vide Jobᷣ.and.in.c.i.de elec.
lib. vi. in nouella.
¶ Acet a pꝛincipio litigij quis fuit in bo na fide ſi tamẽ in ꝓ⸗
ceſſu cauſe inſtruitur de iniuſticia ſua ⁊ cauſam nõ deſerit tũe
venit condemnandus in expen.⁊ pꝛo hocter.in.l.ſi quis infi⸗
Gamua. depoſt ibi Bald. ⁊ Abb.in. c. dominus. de ſecũ.
nup.in fi.
¶ Erpenſe alimentoꝝ vidue ⁊ filioꝛum viduitate durante fi
unt de fructibus bonoꝛuʒ vtriuſq; coniugum ſeu communiũ
C.de rei vxo.act.l.vnica.S.exactio.⁊ in.l.ſ cum dotẽ.S.ſinaũt
in ſeuiſſimo.ff.ſolu.ma.
¶ Expenſe facte in litẽ pꝛobantur per ĩuramentũ taxatione
pꝛemiſſa.no.glo.in.c.dilecti.de fo.compe.facte tamen ante li
tem petuntur vt intereſſe.vt.c.peruenit.⁊.c.conſtitutus.de fi.

inſtru. ⁊ pꝛobantur aliter q per iuramentuz. vt no. glo. in alb.

c.dilecti.⁊ abb.ibi.
¶Si iuraui ſtare iuramento tuo ſuper erpenſas nibilominꝰ
poſſuʒ reuocare anteqᷓ iures.ar.l.ſi quis ius. C. de iureiuran.
⁊ ſi iuraueris anteqᷓ peniteã ſeu reuocem poſſum petere redu

ctionem ad arbitrium boni viri in.l. ſi libertus.ff, de ope.li. et

Bar.in.l.fi.de pꝛeto.ſtipula.abb.in.d.c.dilecti.

¶ ũ Erpenſas tenet᷑ ſoluere is qui petit ſe remitti ad ſuperio⸗

rem.vt no.in.l.qð tamen ſepe.ff.ð erro.mił.an.⁊ ideo ſi quis
appellat ad regem ⁊ petit ſe remitti ad curiã regis opoꝛtet q;
remittatur cum cuſtodibus ipᷣe petens tenetur cuſtodibus ex
penſas facere.no. Bal. in. l. generaliter. S. bis de pꝛeſentibus
de rebus cre. ⁊ iureiur.

¶ Ab erpenſarum odẽnatione ercuſatur pꝛo ſe babens opi.
vnius doc.vt in cle.ne romani.de elec.⁊ hacratõne motus di
cit Petrus qꝙ cũ ĩ aliqua cauſa eſt diuerſitas opinionũ con⸗

ſueuit cõſulere partibus:vt cõſiliũ peritoꝛũ in pꝛin.cauſe fa⸗

cerent publicari vt excuſari poſſint ab erpenſis quia vident
ex boc iuſtam habere cauſam litigãdi in.l.qui ſolidum.S.etiã
ff. de lega. ij. no. pe. de ſu. in. c. vt debit?, de appel. ? pe, de an⸗
cha.in alleg.cle.ne romani.
¶ Litigans bona fide ſi ex inſtrumentis vel atteſtationibus
aduerſe partis poſt publicationem cognouit nõ fouere iuſtã
cauſam ⁊ abſtinet excuſatur ab expẽſs alias cõdemnatur in

eis ſi perſiſtat tanqᷓ; temere litigans.no. HBar.in.l.ſi quis infi

ciatus.ff.depoſiti.⁊ in.l.rem non nouã.C.de iudi.⁊ pe.de an
cha.in.c.accedens.de cri.fal.
¶ Expenſarũ ratio in facultatibꝰ extimãdis habẽda eſt.C.ð
fructi.⁊ liti.expẽ.l.i.ff.de col.bo.cum emãcipa.S.i.nam vulga
riter dicitur pluſq lucret᷑ expẽdens pauper habet᷑ vt in.c.qm̃
de vi. ⁊ bo. cle.⁊ glo.⁊ Moſti.⁊ Ab.
¶ Erpenſas ſeu ſalariũ an poteſt petere iudex oꝛdinarius vł
delegatus pꝛo ſe ⁊ pꝛo aſſeſſoꝛe ſeu etato vide remiſſiõe
I iudex oꝛdinaniꝰſeu delegatus? -c. .
¶ Erpenſat factas in beneficio de patrimonio clerici poteſt
ipſe dericꝰ vel eius heres repetere.⁊ etiaʒ habet ius retentio
nis ad hoc vide.Sð.beneficiatus qui in pꝛimo.

Extimatio

¶ Ertimatio rei amiſſe nõ debet in iudicio peti vbires amiſ

ſa poteſt reſtitui:ſed debet peti ipſa res que eſt in eſtimatiõe

vt in.lin re furtiua.⁊ ſi non poſſet reſtituitẽpoꝛe ſententie iu⸗
dex cõdemnabit in executiõe licet fuerit res petita quia in de⸗
fectũ rei ſuccedit eſtimatio in obligatione.vt in.l.iulianus.ff.
de confel. ſed ſi certum eſt a pꝛin.rem non ſtare vel reſtitui nõ
poſſe tunc poteſt peti eſtimatio ⁊c̃ in eſtimatiõe debet fleri cõ
demnatio.vt.c.fi.qð me.cau.l.ſi quãdo.C. vnde vi.ſed ſi dubi
tatur an res ſtet tunc poteſt fieri petitio alternatiua.no. bart.

in alle.l.ſ quando.⁊ plenius in.i.ſtipulationes non diuidũt᷑

ff. de verb. obli. Abb.in.d.c.fi.quod me. cau. vide Abb. in. c.
per tuas.de arbi.
¶ Vbi agitur de extimanda aliqua re iudex recurrit ad arbi
trium bonoꝛũ viroꝛũ.⁊ ſm ipſoꝛum relaxationẽ pꝛocedit.vt
c.eccleſia.ij.vt lit.pen.an autem tales boni viri debent iurare

⁊ qualiter.vide Bar.in pꝛohe.ff. ⁊ no.Ab.in.c.pꝛopoſuit.ðᷣ

pꝛoba.⁊ vide YFloꝛianum.in.l.ſi ſeruum. ff. ad.l.aquil. ⁊ vide
j.pꝛecium.
¶ Erxtimatio rei aliene legate an debeatur legatario. vide.j.
legatario rei aliene.
¶ Vbi de natura contractus poteſt res eſtimari illa eſtima⸗
tione que facit emptionem vt in dote periculũ caſus foꝛtuitꝰ
tranſit ad maritum.in.l.ſi rem.⁊.l.quotiens.ff.de iure do.ſecꝰ
vbi natura contractus hoc non patitur vt in commodato vt
l.non ſolent.ff. lo. no. Joh.and.in.c.vnico.de commo.

Exulans

¶ Erulans ſine culpa a ſuo beneficio non pꝛiuatur eo nec e⸗
ius redditibus.vide.S. beneficia nec redditibus.

¶ Erilium eſt pena contemnentis excommunicationeʒ. vt. c.
ij. de cle. ex.

¶ Sequuntur additiones Do. Zu. de campis.ad pꝛeceden
tem litteram. E.

Brietas

e Ebꝛietas an pᷣuet quem beneficio ſuo.no. Ab.
in.c.ſi conſtiterit.de accu.

¶ Ebꝛietas an ſit peccatum moꝛtale ⁊ quid de

homicidio commiſſo perebꝛiũ.vide in eo.c.

Edificium.
¶ An qui ꝓhibet᷑ ediſicare poſſit antiquũ bñficiũ repare ?
reſtituere ad pᷣmi foꝛmã. no.plene ab.ĩ.c, cõſultauit. ð̊ iudeis
¶ Siteſtatoꝛ legauit penſionem ſuper fundo annua an com
mittatur ſundus per ceſſ⸗ ationeʒ. de quo vide elegantiſſime ꝑ
Jaſonẽ de mayno ĩ ſolẽni repetitõe.liij. fð iute ephorr⸗ col.
inj

—

¶ An in contractu cenſuali debeat expelli ille quinon ſoluit
cenſum de contractu emphi.vide per eundem in eadem repeti
tione.l.ij. colum.xx. .

Emphiteota.

¶ Qui ſoluit per.x.annos pꝛeſumitur emphiteota ⁊ de con⸗

tractu emphiteo.vide in ſuperioꝛi repetitione.l.ij.per eundeʒ
dominũ Jaſonein colum.cxx.ſecus ſi in vaſallo ibidem.
¶ Emphiteota non eſt repellendus licet alius melioꝛem cen
ſum pꝛeſentet.no.Abb.in.c.ad aures.de re.eccle.non alienã.
¶ Empbitheoſim an poſſit dare epiſcopus ſuo conſangui⸗
neo.no. Abb. in. c. vt ſuper.de re.eccle.non alienan.
Empbiteota an poſſit rem dare legare vel permutare.no.
Ab. in. c. potuit. de locato.
¶ An domin?ꝰ recipiendo penſionem renunciet cõmiſſo.no.
abb. eo.c. potuit.
¶ Siemphiteota non poſſit fundum colere pꝛopter guerrã
an debeatur penſio.eo.c.
¶ Emphbiteota an poſſit renunciare emphiteoſi.not.abb. de
feu.c.i.
¶ An inter emphiteotas habeat locum ius accreſcendi. no.
abba.in. c.ex parte.de feu.
¶ An res emp hiteoticaria eccdleſie nõ ſoluto cenſu incidat in
commiſſum.no.abb.in.c.conſtitutus.de reli.domi.
QAn pꝛelatus non ſoluendo cenſuʒ non pꝛeiudicet eccleſie
no. abb. de feu. c. i.
¶ Emphiteoſis ſi datur alicui ⁊ heredibus ſuis intelligitur
etiam de extraneis.no.per do.abb.in.c.in pᷣſentia.de pꝛoba.
¶ Emphiteoticaria res an poſſit legari domino irrequiſto
no. eo.c.
¶ã Emphiteota qui recipit pꝛo ſe ⁊ heredibus an videat᷑ rece⸗
piſſe pꝛo femellis.vide per do. Geoꝛ, natam in memoꝛata re⸗
petitione capi.qᷓuis col.lxxx.

Equus.
¶ Si aliquis poteſt ducere certos equos ſecuʒ an poſſit du
cere hominẽ pedeſtrẽ.no.ab.in.c.cũ ad monaſteriũ.ð ſta.reg.

¶ Equus ſuus an computetur ſi quis poteſt ducere certos
equos in numero equoꝛum no.abb.eo.c.

Et.

¶ Hec dictio ⁊:copulatiua ponit᷑ inter eque pꝛĩcipalia etiã
ponitnr alternatiue.no.ab,in.c.clerici arma. de vi.⁊ ho.ileri.
¶ Et qua ndo ponitur inter duos quoꝝ vnum eſt ſequela al
terius tunc ponit᷑ pꝛo id eſt. no. per ab.in.c. monaſteria. e.ti.

Euchariſtia.

O An pꝛeſbyter non habens indumẽta ſacerdotalia poſſit
conficere coꝛpus dñi.no.ab.in.c qð ſicut. de elec.

Exemplatio.
¶ Vlide de materia exemplationis per abb.in.c.ſi inſtrumẽ/

ta.de fi.inſtru.⁊ coꝛã quo iudice ⁊ an coꝛã iudice eccle.

Eremplando ſcripturas pars eſt vocãda ſine dubio ⁊ vi
de qualiter v ocet᷑.no.abb.in.c.albericus.de teſti.

¶ Si notarius qui recipit inſtrumentũ exemplat non eſt ꝑs
vocanda.a bb.eo.c.

¶ Et idem ſi ille qui conſenſit in pꝛiuilegium quando exem⸗
plat.no.eo.c. .

¶ Exempla non reſtringunt regulam.no.per Abba. in. c in⸗
quiſitionis.de accu.

¶ Erempla dicta non reſtringũt. no. abb. in. c. in oĩ de teſti.

Expertus
¶ Erxperti an debeant audiri ſine iuramento.no.ab. in. c. fra
ternitatis.de frigi.vide.in.c.ſignificaſti.de homi.

¶ Be materia expertoꝛum vide pleniſſime per ab.in.c.quia
indicante. de pꝛeſcrip.

¶ Expeni ſi deponant an fit eis credenduʒz. ⁊ vide eo.c.

Extrauagans

¶ De extrauagaũñ execrabilis Job cxij, no. abbei
loe ij de elet.· Jobxij no. abbiimc duduz

¶ e conſtitutione exua ganti.no.in eo.c. in ᷣbo ↄſtitutio.
Extenſio
¶ Erxrtenſio non debet fieri vbi agitur de coꝛrectõe legis no.
ab b. in. c. nihil. d e elec.

¶ An caſus exe mptus a regula poſſit extendi ex identitate
rationis.no.ab b.in.c.cum omnes,de conſtitu.

¶ Ertenſio an fiat in materia penali ex identitate rationis.

no.abba.in.c.quia nonnulli.de reſcrip.
¶ An in penalibꝰ fiat extenſio.vide ab.in.c.i.de poſtu. pᷣla.
¶ Erxtenſio an ſiat ad caſus ſimiles ð caſibus exemptis a re
gula.no.per abb.in.c.ſacris.quod me.cau. S
¶ Eremptus caſus extenditur ad alium habent em fimileʒ
equitatem.no.abba.in.c.ex parte.de teſti.

¶ Extendi non debet conſtitutio penalis niſi habeat omni/

modam confo ꝛmitatem.no.abb.in.c.deus.de vi.⁊ ho.qle.vi
de etiam per eundem.in.c.extirpande.S.qui vo.de pꝛeben.
¶ Ertenſionis materiam vide per bar.in.l.ſi ↄſtante.in.vij.
·ff.ſolu.matri.⁊ in aut.quas actiones.C. de ſacroſanct.ec⸗
cle. Yo.an.in regula pꝛo poſſeſſoꝛe.de reg.iur.li.vi.
¶ Erxtenſio non debet fieri niñ ad perſonas inter quas põt
eſſe pꝛopoꝛtio ſeu ↄueniẽtia.not.abb.in.c.ea que.de ſta.reg.
¶ Erxtenſio an babeat lo cum in exemptionibus.no. per ab.
j.ve rbo.exceptio.

Alſitas

¶ Falſa latinitas viciat reſcriptum pape dũ⸗
modo ſit manifeſta ⁊ non dubitabilis.
¶ Item falſa latinitas ſi poteſt ſaluari per figuram non vici
at reſcriptum.ſi falſa latinitas ſurgit ex modico defectu alicu
ius littere vel tituli non viciat reſcriptum.ſunt concluſiones
abba. in. c.ad audientiam.de reſcrip.
¶ Falſa demonſtratio non viciat quando conſtat de coꝛpe.
vt.l. falſa demon ſtratio.ff. de condi.⁊ demon.ab. in.c. ſi gnifi⸗
cante.⁊.c.ſuper litteris.de reſcrip.⁊ vide.j.gratiã non viciat.

¶ ]YJalſans litteras inferioꝛis iudicis ſi eſt clericus debet be⸗

neficio ſuo pꝛiuari.⁊ ſi ageretur crimialiter debet deponi etiã
ab oꝛdine ⁊ pꝛiuari omnibus beneficijs ⁊ in monaſteriũ de
trudi ad agendam penitentiam.vt.c.ſi epiſcopus.li,diſt. ab.
in. c.olim. de reſcrip.
¶ Falſare non debet quis iniuſtas litteras iudicis pena ta
men eſt tunc temperanda. Abb. in. c. olim. de reſcriptis.
¶ Yalſa expꝛeſſio in reſcripto vel gratia ſi non fuit cauſa in⸗
ductiua pꝛincipis.quia pariter ea ſuppꝛeſſa litteras dediſſet

nec fuit appoſita cauſa reſtringendi gratiam non nocet. vt. c.

ſuſceptum.de reſcrip.li.vi.tetigerunt do.de ro. deci.ccclxviij.
Abb. in. c. ſignificauit.de reſcrip.
¶ Falſi pena tenet᷑ qͥ lrfas alterius pꝛiuatas aperit ⁊ eas ad⸗
uerſario mittentis oſtendit.arg.in.l.ij.S.is qui depoſita.ff.
fal.vbi qui inſtrumenta depoſita oſtendit incidit in penã fal⸗
ſi.qð facit ↄtra ꝓcuratoꝛes qui oñdunt iura ꝑtis aduerſario
qꝛ puniunt᷑ pena falſi.vt ibi no.ab.in.c.cũ oli.ij.ð o ffi.deleg.
¶ Falſitatis vicium committens in iudicio regulariter non
perdit cauſam licet aliter puniatur. quia talis pena nullo iu⸗
re cauetur.vt no.glo.in ſimili in.c.fi.de iurepatro.nec obſtat.
l. in fraudem.S.quotiens.ff.de iure fiſci.quia loquitur ſpecia
liter in fiſco. iſta eſt ↄocluſio ab. in.c. cuʒ venerabilis.de excep.
vi. colum.
¶ Ex falſitate pꝛobationis ſeu allegationis lata ſententia
an eſt nulla.vide.j.ſententia lata pꝛetextu falſe pꝛobatiõis.
¶ De falſo poteſt agi multiſ modis. Pꝛimo criminaliter.vt
falſarius puniatur ⁊ dʒ accuſatio inſtitui ĩfra. xx. annos vt
l.querela.C. de fal.Secundo quando agitur actione in factũ
ad intereſſe.⁊ agitur vſq; ad.xxx.an.quia tanto tempoꝛe du⸗
rat quelibet actio perſonalis.vt.l.ſicut.C. de pꝛeſcrip.xxx.an⸗
noꝝ. Tertio quando excipitur de falſitate ⁊ durat hec falſi⸗
tas perpetuo.vt in.l.pure.S.fi.ff.de doli excep.⁊ dicta.l.que
rela. Quarto cum quis vult obtinere contradictiõem ſenten
tie ſi fuit reus vel fuit actoꝛ vult reduci ad pꝛiſtinam actionẽ
per reſtitutionẽ in integ.⁊ petitur.j.quadrienniũ.vt.l.diuus.
Quinto quando deducitur falſitas per viam replicationis
⁊ dic vt plene no.abb.in.c.licet.de pꝛoba.⁊ idem Abb. inc.
cum venerabilis, de excep. x co;

—

— — —

f—— — — —..

— ——,——N

—.

ltio.

ſne
itate
hois,

nn
isgte

nig

toſnei
dderi
ben.
in p⸗
nch e

8 pot
n.ſeg.
persb,

Nedi

on bict
nolicn
fones

corhe.
ſgriin
piaat,
betbe/
nletii
ſü de
tab,

na
.
ſai,
decſer
l

„

sec
iufi
eniſen
eſſorio
hon
lolu⸗
bſtat.
pecis
excep⸗

entu

¶ Falſitas ſi opponatur contra inſtrumentũ compellit pͦ
ducens reſpondere an vult eo vti tanqᷓ vero, vide.j.inſtrumẽ
tum pꝛoducens. 7
¶ Falſitatis crimine puniuntur mendicantes validi qui vt

paſlidi fin gunt ſe fucatis coloꝛibꝰ ⁊ exbibentes ſe vulgo in⸗

firmos cum non ſint vt extoꝛqueant elemoſynas.vt patet de
penis cum ex eo. v. qð autez. de pꝛiuil.ex tuarũ.vt ibi glo. idẽ
de poꝛtate inſignia epivel doctoꝛis cum nõ ſit.ᷣff. de fal.l.eos
⁊ ibi Bar.ſicut de mutante nomen.vt.C.de mu.no.l.vnica.et
ibi glo. ⁊ bar.in.l.cunctis.de mendi.vali.li:x.no. YJoh.an.i.c.
inſinuante.de ſymo.⁊ refert Lapus ſua alleg.xviij.⁊ vide in/⸗
fra pauper qui mendicat. , .
¶ Qericꝰ falſans litteras regis debet degradari:⁊ in ſignũ
maleficij caracter in facie debet imponi ⁊ in exilium mitti.tex.
⁊ glo.in.c.ad audientiam.de cri.fal.
¶ Falſitatis crimen non incurrit qui ignoꝛãter vtitur litteriſ
falſis.de quo vide glo.in.c.dura.de crimine fal.

¶ Falſitas in bulla pape depꝛehẽdit᷑ per modos qui cõpꝛe⸗

bendunt᷑ ex tex.⁊ glo.c.licet.de cri.fal.⁊ ex comparatione ali
arum litterarũ ⁊ ex ſtilo dictandi vel ex inſpectione ad ſolẽ ad
cognoſcendũ raſurã.vt ibi notat glo.⁊ doc.in.c.qᷓ; graui.e.ti.
¶ Falſitas nõ pꝛeſumitur in litteris de iuſticia que de facili
poſſunt baberi ſicut nõ pꝛeſumitur ꝙ in re modica doloſe a⸗
gatur. vt.l. ſi oleuʒ. ff. de dolo. no. gl. in. c. accedens. de cri. fal.
⁊ ſic in his que ſunt modici pꝛeiudicij non pᷣſumitur dolꝰ nec

fraus ⁊ que de facili cõcedunt᷑ ab homine vel a lege exempla

patent in.c.cũ Bertol.de re iudi.⁊ inc.ex litteris.de in integ.
reſti. .l.theſaurus.ff. ad expiben. Petrus de ancha. in alleg.
c.accedens.
¶ Falſi teſtes ſi pꝛoducant᷑ in iudicio ⁊ atteſtationibꝰ publi
catis oppo natur de falſitate eoꝛũ teſtium videat pꝛoducens
quid magis ſibi expedit vel eoꝛũ atteſtatõnibus vti vel abſti
nere ab vſu.no. Bar. in. l.diuus.ff., de fal. vt refert Pe. de an
cha.in.c, accedens.de cri.fal.
¶ Qui in reſcripto bullato vel etiam in nota iam foꝛmata ꝑ
notariũ ⁊ ſignata aliquid addiderit vel deleuerit ⁊c.eſt ex cõ⸗
municatus ipſo facto.vide.S.excõicatus eſt ipᷣo facto.
¶ Si de falſo redarguitur inſtrumentum qualiter debet edi
copia parti.vide.S.editio inſtrumenti. J
¶ Falſans monetam pꝛincipis comburit᷑. C. de fal.mo.l.ij.q
vero nũmos radit vel tingit ſi liber eſt datur beſtijs.ſi ſeruus
vltimo ſupplicio afficitur.ff. de fal.quicũq;.falſans vero mo⸗
netam ciuitatis capite punitur. C. de fal. mo.l.i.⁊ cum capita
lis pena multiplex eſt. ff. de pubii.iu.l.ij.⁊ interpꝛetatiõe legũ
pene ſunt molliende.ff. de pe.interpꝛetatione.imponi põt exi
liũ vel relegatio falſanti monetaʒ ciuitatis quia ſunt pene ca
pitales.ff.de publi.iu.in.lij.no.glo.⁊ Hoſtien.in.ciiiij.de iu⸗
reiuran.vide.j.moneta. . .
Falcidia.
¶ Eccleſia inſtituta heres non poteſt detrahere falcidiaʒ de
legatis alijs eccleſie vel ad pias cauſas.optime facit tex.ĩ ar.
in auten.de ſanc.epiſ.S.ſed hoc pꝛeſenti.⁊ glo.⁊ doct.in.c.in
pᷣſentia.in fi.de pꝛoba.vbi abb.allegat illud vulgare non de
bet vnũ altare diſcooperiti vt aliud cooperiat᷑ nec debemuſ
ſeruire vni amico in pꝛeiudiciũ alterius amici.no. Abb.in. c.
cum cauſam.de pꝛeben.

Fama.

¶ ·ama pꝛobat iuſtã cãm credendi.no.gl.in.c.inquiſtioneʒ

de ſen. excõ.⁊.c.cum cõtingat.de teſt.⁊ Bar.in.l.ij.C.ſi ſeruꝰ
vel liber. ad decuri.aſpi.abb.in.c.de quarta de pꝛeſcrip.
¶ Fama ſi eſt aſperſa ⁊ clamoꝛoſa non requiritur alia ꝓba/
tio ſicut dicimus de notoꝛio facti permanẽtis.vt in.c.euiden
tia.de accu.ij.q.i.de maniſeſta.ſed ſi fama non eſt ita clamo⸗
roſa oꝛpoꝛtet ꝙ pꝛobetur ad minꝰ per duos teſtes ſicut⁊ no
toꝛium no.glo.ij.q.i.O.fi. Bar.in.l.de minoꝛe.S.toꝛmenta.ff.
de queſtionibus no.Abba.in,.c.tertio loco. de pꝛoba.⁊ in.c.
tua nos,.de appel.in pꝛin. ͦͦMUH
¶ Fama eſt quando tota vicinia vel maioꝛ pars clamat vt
no.in.c.inquiſitõis.in fide accu.rumoꝛ aũt eſt quãdo aliqua
pars vicinie clamat vt tertia vel quarta no: in ciſuper eo.de
eo qui co conſang.vxo.ſu.⁊ ibiabb/

¶ Fama facit plenã pꝛobationẽ vbi agitur de modico pᷣiu⸗
dicio maxime ſi ex hoc vertitur periculũ anime. vt. c.ſi uper eo.
de co nſang.⁊ affi.⁊ ibi abb.⁊ in.c.veniẽs.i.de teſti.alias aũt

ſola fama ſine alijs adminiculis nõ ꝓbat.vt gl.no. ⁊ Inno.

⁊ abb.in.c.cum cauſam.de pꝛoba.
¶ Fama pꝛobat in factis antiquis vel vbi pꝛobatio de faci
li non põt haberi.de pꝛimo vt cũ deducit᷑ in pꝛobatiõe moꝛs
alicuiꝰ per famaʒ de ſecundo in pꝛobatione adulterij vbi nõ
cadit vera pꝛobatio.no.doc.in.l.ſi quideʒ.C.de adul.⁊ factũ
antiquũ dicitur per.xl.annos.c.quid per nouale.de verb.ſig.
no.glo.in.c.cauſam.de pꝛoba.in cauſis tamen recentibus vł
de facili pꝛobabilibꝰ fama ſola non pꝛobat:in pᷣiudicialibus
no. Guil.in ſpecu.ti.de notoꝛio.S.fama.vᷣ.quid ſi agentiino.
doc.c. veniens.de teſti. P
¶ Fama ſola quo ad toꝛtutã non ſufficit. no. Spec.ti.de no⸗
toꝛio.S.fama.⁊.l.i.Sci.ff.de queſtionibꝰ.vbi exigunt᷑ plura in
dicia ad toꝛtutam.de hoc per bar.in.l.de min oꝛe.S.toꝛmenta
ff. de queſtio.⁊ doc. vbi. S.
¶ Fama pꝛobat plene in his in quibus lex expᷣſſe diſ poſuit
vt in caſu.l.barba.ff.de offi.pᷣto.
¶ Fama ſi non trabit oꝛiginẽ ex aliqua veriſimili pꝛeſumpti
one ⁊ agitur de effectu pꝛobatoꝛio illa non facit fidẽ ſed poti
us dicit᷑ vana vox populi.vt.C. de penis.l.decuriones.⁊ licʒ
non pꝛobet coadiuuat tñ.vt.l.iij.S.eiuſdem. ff.de teſti.ſi tñ fa
ma traxit oꝛiginem ab aliqua veriſimili pꝛeſumptõe facit ple
nam pꝛobationem.vt.l.vbi adhuc.C.de iure do.no,.doc.in al
leg.c.veniens.de teſti.
¶ Fama habet quandoq; effectũ tranſlatiuũ oneris ꝓban⸗
di in aduerſariũ qꝛ conſtituit quẽ in quaſi poſſeſſione ſtatus
vt.l.ſi mater. C.ne de ſtatu defuncto.de quo plene per bar. in
l.de mino.S.toꝛmẽta.ff.de queſti.⁊ doc.ĩ all.c.veniẽs.ð teſti.
¶ Fama etiam in antiquis factis valet ⁊ virtutem ſuã amit
tit quãdo oꝛitur ab inſtrumento falſo vel repꝛobato.ar.in.c.
licet ex quadam de teſti.S.i.ver.cum ſatis.de pur.ca.c.cum in
iuuentute.S.i.⁊ no.Hoſti.in.c.inter dilectos.de fide inſtru.
§. teſtes quãdoq;. .
¶ Fama que habetur de bomine eſt illeſe dignitatis ſtatus
vita ⁊ moꝛibus appꝛobatus ⁊ in nullo diminutus.ff. de va⸗
rijs ⁊ extraoꝛ.cog.l.cognitionũ.⁊ qui talem famam negligit
crudelis eſt.xij.q.i.volo.vnde apoſ.i.ad Coꝛin.ix.expedit mi
bi magis moꝛi qᷓ; gloꝛiam meaʒ quis euacuet.i.q.i.ſacerdos
debet ergo bomo laboꝛare vt aſſumat nomen honeſti bomi⸗
nis.ff. ad trebel.l.facta.S.ſi danda.maxime in pꝛouincia.de pᷣ
ſump.ex ſtudijs.⁊.c.mandata. Jo.and.in.c. veſtra.de coha.
cleri.⁊ mulie. S
¶ Fama que habetur inter homines eſt publica ſeu famoſa ĩ
ſinuatio vel ꝓclamatio ⁊ cõmunis ex ſola ſuſpitiõe ⁊ ex incer
to actoꝛe perueniens.de conſec̃.diſtin.iiij.ſanctũ.⁊ licet pꝛĩa
inducit pꝛeſumptionẽ iſta tamen non pꝛobat nec de facili eſt
ei credendũ.de pur.cano.cũ in iuuentute.inducit tamen pur
gationem niſi nimis frequẽs ſit ⁊ ſcandalũ inducat.vt.q.tua
nos, de coha.cle.⁊ muli.⁊ no. Jo.an.poſt Hoſti.in.c. veſtra.

Familiaris.
¶ Familiaritas licet parit cõtẽptum per.c.⁊ ſi iudeos de iu⸗
deis.⁊.l.obſeruandum.ff.de offi.pꝛeſi.⁊.c.quãdo.lxxxvi.diſt.
illud pꝛocedit vt no.ibi glo.inter ruſticos.⁊ parũ pꝛudentes
nam inter pꝛudentes non parit contemptum.ĩmo beniuolen⸗/
tiam affectionẽ ⁊ amicitiã ⁊ conſuetudo auget affectionẽ. vt
l. cui.ff. de pecu.no.abb.in alł.c.⁊ ſi iundeos
¶ Familia clerici an gaudet pꝛiuilegio foꝛi.vide ſupꝛa cleri
coꝛum familia.
¶ Familiaris quis dicatur vel domeſticus vt repellatur a te

ſtimonio.vide glo.no.in.c.in litteris.de teſti.
¶ Familiaris pape ⁊ cardinaliũ epoꝝ ⁊ capituloꝝ ⁊ qui ex
pꝛecepto pape in curia moꝛantur gaudẽt pꝛiuilegio vt in ab
ſentia ꝑcipiãt fructꝰ bñſicioꝝ nec ad tutelã vł ad curã teneãt᷑
vt.c. cũ dilectus.de cleri.non reſi.vbi vide glo.⁊ ibi Jo.an.ſe
cus ſi ſunt ibi non ð mandato pape ſed ad lucrandũ in curia
qꝛ tales non gaudent.vt ibino. Ab.
¶ Familiaritatis litteras impetrãtes a cardinalibus vt gau
deant pꝛiuilegio cardinalibus conceſſo ⁊ vere nõ ſunt fami⸗
liares nullo gaudent pꝛiuilegio. vt eſt tex. in, c ex tue. ð cle.nõ
hb iiij

reſi.vt no. Ab b. in. c. cum dilectus eo.ti. circa fi. facit. c. f. de

verbo.ſig. lib. vi.

Femina.

¶ Femina poteſt ſuccedere ex teſtamento vel ab inteſtato in
dignitatibꝰ habẽtibꝰ iuriſditionem in terris ⁊ caſtris que nõ
ſonant aliquã dignitatẽ.no. Inno.⁊ Hoſti.in.c.dilecti.de ar
bi.ſed ſi res eſt feudalis femina nõ ſuccedit maſculis ſtantibꝰ
no.plene in auten.de ſucceſ.feu. collł.x.ſi aũt res nõ eſt feuda
lis ⁊ tũc ſi eſt dignitas regni ſeu comitatus vel ſimilis ex cõ⸗
ſuetudine iure appꝛobata ſuccedit ſolus pᷣmogenitus maſcu
lus ⁊ eo deficiente venit ſecũdo genitꝰ.vt.c.licet de voto.ma
ſculis aũt non ſtantibꝰ ſuccedit femina.no. Inno.vbi.S.⁊ in
c.ſignificauit.de reſcrip.ceſſante aũt ↄſuetudine ſuccedũt pa
riter maſculus ⁊ femina.no.abb.in alleg.c.dilecti.
¶ Femine luxurioſe datur curatoꝛ.vide.j.mulier.

Ferie.

¶ In ferijs introductis etiam in honoꝛem dei poteſt arbitra

toꝛ ꝓcedere.vide.S. arbitratoꝛ poteſt.
¶ Mandatum de exequendo vbi executio requirit cauſe c
gnitionẽ regulariter fieri non poteſt ẽt in diebus feriatis ob

reu erentiã hoĩm.vt.c.placita.xv.q.iiij.⁊.l.omnes. ⁊.l.fi.C.de

fer̃.⁊.c.decetero.ð re iudicata.nudus actus ⁊ a ctualis execu⸗
tio facti in ciuilibus in dictis ferijs fieri poteſt cum talis exe
cutoꝛ ſit nudus miniſter.vt.c.nouit. de iudi.⁊ ſic executoꝛ co⸗
gnitionẽ requirens licet peccet talẽ executioneʒ faciens valet
tñ cum non ſit actus iudicialis ſicut dicimꝰ in recep tiõe teſtiũ
qð fieri non debet facta tamẽ tenet no.in.c.i.eo.ti.non tamen
peccat ſi ĩmineret periculum dilationis vt in fuga debitoꝛis.
Ab. in. c. fi.de iudi.in ferijs ob reuerentiã dei inductis fieri nõ
poteſt niſi res eſſet ſubito peritura vel ĩmineret animaꝝ peri⸗
culum. vt.c.fi.de ferijs.Ab.in.c.fi.de iudi.pe.colũ.
In ferijs inductis ob reuerentiã hominiuʒ vel repentinis
executio in cauſa crimiĩali fieri poteſt per.c.ſicut.ij.q.i.in alijs
tamen ſolẽnibus ob reuerentiã dei fieri nõ põt.per.c. placita
xv.q.iiij.⁊ per.l.fi.C.e.niſi eſſet pu blicus latro vel nocturnus
depopulatoꝛ agroꝝ.no. Bar.in.l.omnes.C.de ferijs.Abb.
vbi. S. ⁊ vide alios caſus qui poſſunt diebus feriatis explica
riin iudicio per Ab.in. c.finali.de ferijs.
¶ Siinſtantia iudicij perijt poterit in diebus feriatis ob re
uerẽtiã dei ſnĩa ferri tamẽ pꝛo temꝑe periturã.vt.c.fi.de iudi.
7.l.omnes. C. de fer. ⁊. c. licet. ⁊.c.fi.eo.ti.tamen quia verſatur
fauoꝛ publicꝰ vt inſtãtia nõ pereat.no. War. in.l.ſeiꝰ ⁊ auge⸗
rius.in fi.ff.ad trebel.n o.abb.in alł.c.fi.de iudi.in fi.
¶ In diebus feriatis etiã ob reuerentiã dei põt termĩari cau
ſa inter fabꝛũ ⁊ doctoꝛẽ ſiue ſcolares ꝓpter danum qð faber
facit malleãdo iuxta ſcolas.vide.o.damnuʒ ſi dat ⁊ vide.s.
dotis cauſa.

¶ In diebus feriatis ob reuerentiaʒ dei licet ſtudere vide.j.

ſtudium.
V¶ In diebus feriatis an poſſunt teſtes compelli deponere.
vide infra teſtium depoſitio.
¶ Ferijs inductis ob reuerentiam dei ſeu in ſauoꝛẽ hominũ
an poſſunt partes renunciare vide.j.renunciare nõ poſ unt.
¶ QAicet actꝰ iudicialis ſeu iuriſditiõis cõtentioſe in diebns
feriatis ob reuerentiã dei initi ſint nulli per tex.c.fi.de ferijs.ſi
ue ſint publici ſiue pꝛiuati.vt.l.actꝰ. C. de fe.tñ actꝰ volũtarie

iuriſditionis valent vt emãcipare:cõtractꝰ inire:inſtrumenta

facere ⁊ bmõi.no.ſpe.ti.de fer.S.ſequit᷑. v.quid ſi clarius.idẽ
Frede.conſi.xi.xij.xiij.vbi etiã concludit ꝙ valet excõicatio
etiã vbi requirit᷑ cauſe cognitio peccant tñ exercentes talia il
lo tꝑe vt concludit Ab.in.c.fi.de fef. S
An valet citatio facta in die feriata vel ad diẽ feriataʒ. vi
de.s.citatio facta de die feriata.cũ ver.ſe.
In ſerijs obſeruandis quo ad oꝛdinationẽ iudicij debet
attendi locus iudicis ⁊ non rei nec actoꝛis eſt concluſio ab.i
C. fi.de fer̃.circa fi.
Ferie obſeruari debent volentibus eis gaudere etiaʒ vbi
non colligitur vinũ vel frumẽtũ ſed in hibernia que eſt regio
vbi nõ bibit᷑ vinũ nõ habent locũ ferie vindemiaꝝ.eſt cõclu⸗
ſio Ab. in alle. cfi.de fer. circa fi.

OFerijs etia inductis ob reueretiã bominũ gandere debẽt

milites ⁊ burgenſes ⁊ doctoꝛes ⁊ alie ſimiles perſone q̃ non
laboꝛant nec colligũt fructꝰ.no. Spe.e.ti.S.i.circa fi.nã licet
iſti nõ implicent᷑ talibꝰ per ſe implicant᷑ tñ per ꝓcura.⁊ aduo
catos ⁊ teſtes ⁊ ſimiles ꝑſonas qð no.eſt tũ no.ſᷣm ſpec. vbi
5.⁊ Inno.in.c.fi.e.ti.ꝙ ſi aliqui de remotis partibꝰ per ſe vł
per ꝓcur.ſint in curia ⁊ dũ cã eoꝝ agitatur occurrunt ferie q;
ſunt cõp ellẽdi litigare ſecꝰ ſi ꝓcuratoꝛes eẽnt de curia vel lo⸗
co vicino:quia tunc gaudere debent:vt ↄcludit Abb. in alł.

c.fi:de fe rijs.
Feudum.

¶ Siqueſtio vertit᷑ inter dñm ⁊ vaſallũ ſuꝑ petitoꝛio ⁊ poſ
ſeſſoꝛio.vel inter vaſallũ ⁊ tertiũ vel inter dũm ⁊ tertiũ quis
debeat cognoſcere:⁊ an pares curie debeant ſe intromittere
⁊ qñ:vide per Ab.in.c.ceterſi.de iudi.per totũ.
¶ Feudum iudicat᷑ perleges ſpãles non generales. vide.j.
papa licet non concedat.
¶ Feudũ ſi ſit capituli ⁊ epᷣi vel alteriꝰ tantũ an vacante ſe⸗
de eius ꝓuiſio ſeu cognit io ꝑtineat ad capłm vel ecõtra: ⁊ ſi
dñs feudi ſit laicus an poſſit de hoc cognoſcere ⁊ quã iuriſdi
tionẽ babet dũs in vaſallos:vide plene per Inno.in.c.veꝝ

de foꝛo compe.⁊ ibi Ab.no. .
¶ Si dñs a vaſallo recipit feudum in pignꝰ abſtinendo a

eius ſeruitio nõ tenet᷑ cõ putare fructꝰ in ſoꝛtem:eſt caſus ſᷣm
cõ em intellectũ.ĩ.c.i.de feudis.⁊ hoc ꝓcedit ex natura feudi.
nã cũ dñium directuʒ remãſit apud dñm vtile redit ad euʒ ex
volũtate vaſa lli pignantis ⁊ conſolidat᷑ ipᷣm dñium vtile
ſeu vſu fructꝰ cũ ꝓpꝛietate vnde nõ dicit᷑ percipere fructꝰexa
liena re ſʒ ex ꝓpꝛia ⁊c.no.in alł.c.i.de feu.
¶ Si pater cõmiſit delictũ ꝓpter qð directe venit pꝛiuãdus

feudo:vt qꝛ alienauit feudũ:vel qꝛ cõmiſit delictũ ↄtra teno

rem liberamẽti ⁊ tũc nocet filio etiã ſi feuduʒ ꝓcedit a genere
vlterioꝛi.ar.in.l.ij.ff.ſi quis aliquẽ teſta.ꝓ.⁊ in.l.cum ratio.ff.
de bonis ꝓſcrip.ſi aũt nõ eſt tale delictũ ꝓpter qð dñs non

debeat directe ſeudo pꝛiuari ſed ꝑ quãd ↄñtiam: vt quia eſt
daãnatus ð aliquo maleficio ⁊ eius bona ꝓpter id veniũt pu

blicãda:tũc ꝓcedit diſtinctio Op.in.c.nõ dʒ.de reg.iur.li.vi.
ĩfi.ſ.ꝙ aut feudũ eſt paternũ ⁊ nocet filio ſecus ſi a genere vl
terioꝛi:vt.l.iij.ff.de inter.⁊ rele.vbi no.Bar.⁊ in.l.iuriſiur.S.
liberti.ff.de oper.liber.⁊ abb.in.c.ij. de feudis.iij.col. vide.j.
patronus. . an ius patronatus.
¶ Si vaſallus alienauit feudum irrequiſito dño ⁊ appoſuit
clauſulam ſaluo iure dñi nihilominꝰ ꝑdit feudũ qꝛ factũ ſub⸗
ſequẽs eſt ↄriũ ꝓteſtationi.ad hoc.c.eam te.de iureiuran.ſic
cõcludit Balqd.x.colla.ti.que ſit cã benefi.ami.c.i.ſ tñ vaſal⸗
lus adieciſſet hec verba ⁊ aliter ⁊ alio mõ alienare nõ intẽdo
tũc nõ ꝑdit feudũ.nã operant᷑ bec vᷣba ꝙ dño ↄᷣdicentenon
videat᷑ facta alienatio.no.Ab.in.c.fi.de feudis.circa fi.
¶ QAiber feudoꝝ an eſt appꝛobatꝰſicut alie legeſ imperatoꝝ
vide.j.liber feudoꝛuʒ. l
¶ Si eps vel eccłiaſticꝰ ſuccedat patri in feudo vide elegan
tiſſime per Barba.ſuꝑ mubꝛica de feudis.
. . „ . 1
Fideicommiſſarius.
¶ Fideicõmifſfſariꝰſi eſt oneratꝰreſtituere hereditatẽ ad pias
cãs nullã debet detrabere falcidiã nec trebellianicam.hec eſt
cõis opi.doc.no.Spe.ti.de inſtru.edi.S.cõpendioſe.v. ſʒ cũ
deductio.⁊ Bar.in.l.marcellus.ad trebel.qð appꝛobat ab.
in.c. Raynald. de teſta. vi. col.
¶ Fideicõmiſſariꝰ ſi decedat ante diẽ fideicõmiſſi tranſmit/
tit in ſuos beredes.vt in.l.vnica. C. de cadu.tol.no.glo.⁊ bar.

in.l.i.de his q ante ap.ta.pars tñ defuncti acereſcit alteri fi⸗

deicõmiſſario ſi ſint cõiũcti re ⁊verbis.vtin cãu.c. Napynal⸗
dus.de teſta.ſi aũt fuiſſent diſiuncti vtputa volo ꝙ reſtituas
medietatẽ patrono tuo tali ⁊ alterã medietatẽ alij patrono.
tunc poꝛtio deficientis nõ accreſcit alteri ſʒ heredi.vt in. d.l.
vnica.⁊ ↄcludit abb.in alł.c. Haynaldꝰ.ix.colſ.
Fideicõmiſſi vniuerſalis dñium nõ tranſit in fideicõmiſſa
riũ ſine reſtõ ne.vt.l.marcellus..res.ff.ad treb, ⁊ ꝓbat᷑ iml.
ſancimꝰ. C. ad trebel. abb.in.c. ſaynaldꝰ. xij. col.

Fideiuſſor.

¶ Fideiuſſo: pro dotereſtituẽ da licet de iure interuenire nõ

. „

—

*1Ü
—

+= ⏑ – - ———— r —— —

of
gus
ltcte

ſef

ſe⸗
Veſ
uriſsi
her

loab
ofn
rudt.
Fer
btile

idos
lno
nore
f.
ſon
k
tpe
leni.
er!

„
e.

it
ude
ſe
ſah⸗
lii⸗
ſon

or

egnn

6
ins
eſt
ĩ
ab⸗

ſnic/
bar.
ifi
l
us
oſo⸗

4

poſſit. vt. Cne fideiuſ.dotiũ den. per totũ.⁊ ᷣ ne notet᷑ ꝑſidia
inter virũ ⁊ vxo.vtibi no.qð intellige verũ niſi maritus ver⸗
gat ad inopiam tunc em̃ licet poteſt interuenire fideiuſſoꝛ ꝓ
dote ſoluenda ⁊ reſtituen da.vt eſt tex.ſingularis in.c.per ve⸗
ſtras de dona.inter virũ ⁊ vxo.⁊ vide Bar.in.l.ſi conſtante
f-. ſolu. matrimonio. ,
¶ JFigeiuſſoꝛ poteſt agere añqᷓ; cõueniat᷑:vt diuidat᷑ actio ĩ⸗/
ter alios fideiuſſoꝛes ⁊ imponatur ſilentium creditoꝛi.vide
j.foꝛum rei.
¶ Fideiuſſio nõ tʒ ſi vctꝰcui adijcit᷑ nõ tʒ.C. ð legi.nõ dubiũ
⁊. C. ð ſa.ſan.eccl.l.ſancimꝰ.ff.de ↄdi.ſine cau.a vinculo.gl.⁊
Inno.in.c.grauis.de cenſi. Itẽ ſi fideiuſſoꝛ interced it ꝓ ma
ioꝛi ſumma quã pᷣncipalis debitoꝛ oĩno non obligat᷑.ff. de li
deiuſ.l.grege.S.illud.notat glo.in.c.⁊ ſi xpᷣs.de iureiurã.
¶ Yideiuſſoꝛ debet darilocupler non ſolũ facultate ſed etiã
facilitate cõueniendi. vt.l.ij. ff. qui ſatiſda.cogũ.ideoq;ʒ capi⸗
taneus ſeu ſeruꝰ eccleſie vel potentes nõ ſunt ydonei fideiuſ⸗
ſoꝛes.no.glo.in.c.potuit.de locato.⁊ ibi Jo.an.
¶ FJideiuſſoꝛ poteſt accedere in crimine vbi nõ eſt imponen⸗
da pena coꝛpoꝛalia.als ſecus.ſic intelligitur.c.ſi clericos.de
ſen. excõ.lib. vi.⁊.c.cum bõ.xxiiij.q.v.ſi tñ de facto fideiuſſoꝛ
in crimine recipiat᷑ ⁊ reus fugiat ſi fideiuſſoꝛ nõ fuit in dolo
licet arbitrarie pecuniaria pena afficiat᷑ non tñ coꝛpoꝛalẽ pe
nã patietur. no. Cy. in.l.ad cõmentariẽſem.ff. de cuſto.⁊ exhi.
reo.⁊ eſt rõ:qꝛ nõ põt qͥs ſe ex ↄctu obligare ad penã capita⸗
lẽcũ nõ ſit dñs mẽbꝛoꝝ ſuoꝝ.xxiij.q.ij.ſ nõ licʒ.⁊.l.liber bõ
ff. ad. l. aqui.no.abb.ſuꝑ rubꝛica.derideiuſ.
¶ FYFideiubere põt clericꝰ ꝓ laico in magna neceſſitate ducto
eo qꝛ eſt magnũ pietatis opus ſubuenire ꝓximo indigẽti qð
maxime ꝑtinet ad clericos.xvi.q.i.vidẽtes.iura em̃ dicentia
clericũ nõ poſſe ſuſciꝑe ꝓcurationes aduocatões vł fideiuſſi
ones debẽt intelligi qñ clerici volunt generaliter negocia ex
ercere.notãter ꝑ Innoc.in.c.vnico.de obli.ad rõ.⁊ archi.i.c.
pemenit.xxxvi.diſtin.⁊ Abb.in.c.i.de fideiuſ.vide..clericuſ
qui non contraxit. L
¶ Obligatus ad dandũ fideiuſſoꝛẽ ex cõtractu vel ſtatuto
non ſatiſſfacit pꝛoducendo clericuʒ ſi aduerſarius vult eũ re⸗
cuſare:qꝛ nõ eſt ydoneus iudicio ſiſti nec eſt eiuſdem foꝛi.no.
Ban in.l.ij.f.de fideiuſ.vt refert abb.in.c.i.e.ti.
¶ Fideiuſſoꝛ anvidet᷑ condemnatus condemnato pᷣncipali,
⁊ vide glo.no.in.c.i.de iureiurã. ivi. .
¶ Fideiuſſoꝛ qui ſoluit ꝓ debitoꝛe pᷣncipali põt agere con⸗
tra pncipalem ſine conceſſiõe actõnis fienda a creditoꝛe:vt ſi
bi ſatiſfaciat de pecunia ſoluta ⁊ de oĩbus dãnis ⁊ intereſſe
que ratione fideiuſſionis pertulit.colligitur ex.c.peruenit.de
ſideiuſ.vt ibi per abba.vij.colũ.
¶ Fideiuſſoꝛ ſimpliciter ⁊ pure obligatus in oẽm caſum te⸗
net᷑ etiã poſt tpᷣs in quo ſolutio fieri debeat etiam ſi debitoꝛ
terminũ ſolutionis ꝓꝛo gauit fideiuſſoꝛe ignoꝛãte ſecus ſi ex⸗
pꝛeſſit ꝙ vſq; ad certũ tempꝰ tm̃ obligari volebat. ⁊ ſic intel⸗

ligit.l. Itẽ querit᷑.S.qui impleto.ff. locati.⁊.l.fi.eo.ti.⁊.l.vale
rianꝰ.ff.de pᷣto.ᷣſtip.⁊ no.in.c.pterea.ij.de appel.not. Jo. an.
⁊ a bb.in.c. conſtitutꝰ.de ſideiuſ.
¶ Fideiuſſoꝛ ſimpłr acceptus an põt agere ↄtra debitoꝛem
anteqᷓ; debitũ ſoluat vt a fideiuſſione liberet᷑: ⁊ vide gl. vltra
tex.⁊ abba.in.c.fi.de fideiuſ.

¶ YFideiuſſoꝝ tria ſunt beneficia ſeu pꝛiuilegia.pꝛimũ eſt bñ

liciũ diuiſonis quia ſi plures fideiuſſerũt inſolidum iudex di

uidit debitum inter eos ſi omnes ſunt pꝛeſentes ⁊ ſoluẽdo ⁊
boc poſtulat añ litis ↄteſta.ᷣff. de fideiuſ.l.inter fideiuſſoꝛes.⁊
illud eſt bñficiũ diui adri.que eſt. C. de cõſti.pe. diui adriani.
⁊ babent in effectu.inſti.e.ti.S.ſi plures.ſcõm bñficiũ eſt vt pᷣ
ſente debitoꝛe pᷣncipali ⁊ indiſcuſſo nõ ↄueniat᷑ fideiuſſoꝛ vt
in aut. pᷣſenti. C. de fideiuſſo. ⁊ glo.in coꝛpe vñ ſumit᷑ que vult
c etia fideiuſſoꝛ ſi fideiubendo ↄſtituit ſe Pncipalẽ debitoꝛez
nipilominꝰ ſuccedit bñficiũ illius aut᷑.niſi illi renũciauerit. ter
tiũ bñficiũ eſt cedẽdarũ actionũ:nã põt petere vnꝰ fideiuſſoꝝ
a creditoꝛe vt cedat ſibi actões aliter poteſt ſolutũ debitũ de
negare.vt.l.fideiuſſionibꝰ.ff. de fideiuſ no.abb.in. c. peruenit
de ſideiuſſoꝛibꝰ.quẽ latius vide,

Fides.

Sifrangit ab altero paciſcentium an licite ſibi frangat᷑ ?

an delictũ cum delicto vel pena cunm pena cõpenſet vide qðᷣ

no.in.c.ↄſtitutꝰ.de pe.⁊ in.c.fruſtra.de reg.iun lib.vi.in mer⸗
cu.⁊.l.qui fidẽ.ff.de tranſac,vid e.j.pactio.ᷣ:omnis pactio ⁊
vide.s.compenſatio. .
Filius.
¶ Filius contrahendo cum patre videtur ſibi datus cõſen⸗
ſus a patre vt contrahat.vide.j.pater.
¶ Filius natus ex ſoluto ⁊ ſoluta liq; ex foꝛtuito acceſſu ⁊ ſi
mater non fuerit concubina legitimat᷑ per ſequens matrimo⸗
niũ fauoꝛe legitimatiõis mr̃imonij:vt ſentit gl.in.c.innotuit.
de elec.c.qualis.xxx.q.v.per.c.tãta.qui fił.ſint legi.ſed ad hᷣ
ꝙ filius naturalis ſuccedat patri ab inteſtato ĩ duabꝰ vncijs
non ſtantibꝰ filijs:vt in aut᷑.licet.C.ð natu.libe.requirit᷑ ꝙ ſit
natus ex cõcubina retenta in domo indubitato affectu loco
vxoꝛis:vt in aut᷑.qui.mo.na.effi.legi.S.ſ quis aũt defunctꝰ.⁊
c.liberi.xxxiij.q.iiij.ab.no.in.c.innotuit.de elec.ſuꝑ gl.vi.col.
¶ Filij pꝛeſbyteroꝝ nõ ſuccedũt ĩ aliquo patri quia ſunt ſpu
rij.vñ dicunt᷑ committere nõ ſimplicẽ foꝛnicationẽ ſed adulte
riũ:vt no.glo.in.c.per venerabilẽ.glo.adulterinꝰ.⁊ glo.in.l.ij
C. de epi. ⁊ cderi.qꝛ pꝛeſbyteri dicunt᷑ öᷣxiſſe matrimo niũ cum

ecckia:vt ibi nota.⁊ per bar.in.l.ſi gener.ff.de his q̃ͥ.vt indig.

⁊ Archi.i.c.eos.xxij.di.abb.in.c.innotuit de elec.pe.col.⁊ vi⸗
de ab.in.c.cũ haberet.de eo qui duxit in matrimoniũ.in fine.
¶ FYilius clerici in minoꝛibus ↄſti.non legitimat᷑ per ſequẽs
matrimoniũ.no.bar,in.l.⁊ ſi contra.C.denup.quod ego cre⸗
dereʒ ſi clericꝰ eſſʒ beneficiatꝰ per no.per Jo.an.in.c.ſine cul
pa.de reg.iur.li.vi.in mercu,⁊ per abb.per venerabilẽ qui fi⸗
lij ſint legi. antepe.col. .
¶ Filius punit᷑ ꝓpter crimen leſe maieſtatis a patre cõmiſ⸗
ſum.nam efficitur infamis ⁊ excludit᷑ ab omni ſucceſſione pa
rentis ⁊ vita ex ſola miſericoꝛdia ſibi cõſeruat᷑:vt in.l.qͥſquis
C.ad.l.iuli.ma.vi.q.i.S.verũ.m.Item ſi quis cuʒ militibus.⁊
eſt ratio:quia ſepe ſolet filius eſſe ſimilis patri.not,abb. in.c.
venerabilem. de elec.ix.col.
¶ Filius regis cũ impubes remãſit per quẽ debeat iuriſditio
exerceri vel regnũ adminiſtrari.vide.j.regis filius.
¶ Olim erat honoꝛabile deſcẽdere ex ꝓſapia ſacerdotuʒ bo
die reputat᷑ ignominioſum.⁊ hoc quia ꝓpter ꝓhibitionẽ ec⸗
cleſie coitus ſacerdotalis eſt danatus.lxxxi.di.⁊ li.di.per totũ
de fi. pꝛeſ byte.ꝑ totũ.⁊ ab.in.c.ſolite.de maio,⁊ obe.iij.colũ.
¶ FYilius ſpuriꝰ non admittit᷑ ad ſucceſſionẽ paternã in bis
maxime que delata ſunt in ſignũ dignitatis ⁊ nobilitatis. eo
qꝛ non meretur inter nobiles nominari.C. de inceſt.nup.l.hu
milem.⁊ tales ſpurij nõ capiũt nomina appellatiua aſcendẽ
tium ſuoꝝ.vt.l.fi.C. de natura.libe.nec familie habent agna⸗
tionẽ.inſti.ð cogna.ſucceſ.S.vulgo.ff.vñ cog.l.hacꝑte.⁊.l.p
nunciatio.S.familie.dever.ſig.vñ dicit Bal.in.l.cum nuptie
ff.de ſta. hbomi.⁊ non capiũt nobilitatem ſuoꝝ hinc eſt ꝙ nõ
pñt poꝛtare arma nobiliũ:vt ait Bal.in.l.filiũ.ff. de his qui
ſunt ſui vel alie.iuris.Anto.de butrio in conſilijs ſuis cõſilio
ð incipit videt᷑ pᷣmo.
uins mino: an debeat lactari ſeu ali expen. prf̃is vel ma⸗
tris.vide.s.alimenta.
¶ Filius exiſtens in poſſeſſione filiationis non debet exclu⸗
di ab hereditate nec a iure filiationis ex ſola negatione pa⸗
rentũ:vt.c.trauſmiſſe.qui fi.ſint leg.ꝓ hoctext.cũ glo.in.l.i.S.
ij. ff. de libe. ⁊ poſthu.⁊ ſacit ꝓ opi.legiſtaꝝ.in.l.fff. de bis qͥ
ſunt ſui vel alie.iuris.abb.in alł.c.tranſmiſſe.vide.j.pbat᷑ fi⸗
liatio.⁊ idem in.c.michael.de filijs pꝛeſby.
¶ FYilius pᷣſumit᷑ illiꝰ patris de cuius vxoꝛe eſt natus.nam fi
liatio ex parte patriſ nõ põt ꝓbari quia mater eſt certa pater
aũt pᷣſumit᷑ ille quẽ nuptie demonſtrant:vt.l.qð ſemꝑ.ff. deĩ
ius vocan.qð limitauerũt ſi maritus erat pᷣſens ſecus ſi fuiſſ
abſens tanto tꝑe ꝙ non potuiſſet eũ generare:vt.l filia.ff. de
bis qui ſunt ſui vel alie.iuris.ſed ſi maritus eſt pꝛeſens etiaʒ
ſi eo tꝑe vxoꝛ cõmiſiſſet adulteriũ fauoꝛe filiationis pᷣſumitur
ꝙ ſit potius mariti qᷓ; adulteri.ſile in.l.miles S.defuncto.ff.
de adulte.⁊ vide glo ſingularem in.c michael. de filijs pᷣby.
no.ab.in.c.trãſmiſiſſe.qui filij ſint legi. .
¶ Filius licet ſit legitimꝰ ex quo pater fuit illegitimꝰ non dʒ
adimitti ad hereditatẽ aſcendentiũ cñ ꝑueniat ex radice infe⸗
cta:vt in:cicqm qᷓ.qui filij ſint legi⁊ ibi abb.

¶ Filius natus ex cõcubina retenta in domo appellat᷑ ſolũ

naturalis ſumpłkr. omnes alij vero licet ex ſoluto ⁊ ſoluta nati

pñt appellari ſpurij.no. Vin.in.c.tãta.qͥ fi.ſint legi.? Bar. ĩ

l. ſi gener. ff. de his qui.vt indi.⁊ vide glo.in.c.niſi cũ pꝛidem.
de renũci.abb.in alł.c.tanta.om̃s tñ geniti ex ſoluto ⁊ ſoluta
ſił q;uis ceſſet ↄcubinatꝰſunt legitimi ꝑ ſequẽs mr̃imonium.
¶ Differẽtia filioꝝ qui dicũt᷑ adoptiui vel arrogati legitimi
7 naturales ſpũales ⁊ naturales tm̃ ⁊ ſpurij vulgo queſiti ⁊
qñ ⁊ quibꝰ ⁊ inquãtũ ſuccedãt.vide plene per Ab.in.c.tanta
qui filij ſint legi.
¶ Filij ad hoc vt dicant᷑ naturales requirit᷑ pᷣmo ꝙ ſint nati
ex ſoluto ⁊ ſoluta inter quos potuiſſet eſſe matrimoniũ. Se⸗
cundo ꝙ ex ↄcubina retenta in domo.Tertio ꝙ ſit cõcubina
vnica.nam ſi quis hñs cõcubinas ſuſcepit ex eis filios nõ me
rent᷑ dici naturales ꝓpter effrenatam multitudinẽ libidinuʒ.
vt in aut.qui.mo.na.effi.ſui.S.ſi qui aũt.⁊ vide.xxxij.q. iiij.c.
fi.ab.in.c.per venerabilẽ.qui filij ſint legi.penlł.col.
¶ Filij pꝛeſbyteroꝝ ſunt adulterini idem de alijs natis exa⸗
lijs clericis cõſtitutis in ſacris.vide glo.in.l.ij.C.de epi.⁊ cle.
⁊ Bar. in.l.ſi gener.de his qui.vt indig.idẽ etiã de filijs alio
r clericoꝝ qui ſunt bũficiati.no. Bart.in.l.in ↄcubinatu.ff.
de concubi. Ab. vbi. S. pe. col.

¶ Filius an põt legitima pꝛiuari ꝑlegẽ municipalem.vide

infra legitima.

¶ Filius ſeu nepos pᷣſ byteri an põt ĩmediate ↄſequi bũficiũ

patris.vide.S.bñ ficiũ patris.
¶ Filius lʒ regułr ſit denoĩandus a patre.vt in.c.ij.de ↄuer⸗
Ro.infi.ſepe tamẽ faſtus ſuperbie recognoſcit cognatos po⸗
tius q; agnatos ſᷣm Hoſtien.⁊ Joh.an,in.c,. Naynucius.de
teſta.ij.colum.
¶ FYilius clericus pꝛopter delictuʒ criminis maieſtatis com
miſſum per patreʒ non efficitur infamis:nec perdit benef iciũ
ẽ concluſio Ab.in.c.cum laici.de iurepatronatus
¶Filiuſfamilias an tenetur reſtituere id quod mutuo acce⸗
pit.⁊ vide.j.reſtituere tenetur filiuſfami.cum verſi.ſequenti.
¶ Fllius põt eſſe legitimꝰ etiã ſi pater ſit in ſacris ↄſtitutus
ſi ante ſacerdotiũ eum genuit ex legitimo mr̃imonio vt conti
git in ꝑſonã Jo.an.cuiꝰ pater fuit magiſter grãmatice ⁊ ge⸗

nuit eũ tꝑe quo erat laicus ⁊ poſtea fuit ꝓmotus in ſacerdotẽ

Igem narrat ipſe Jo.an.in addi.ſpecuł.ti.de fił.pᷣſbyte.ſuꝑ
rubꝛica vbi excuſat ſe contra ali qͥs ſibi impugnantes ꝙꝙ erat
ſpurius filius ſacerdotis.no. Ab.in.c.inter ceteras.de reſcpᷣ.
circa pᷣ n.vide.S.bñficiũ ſeu eccłia.⁊ vᷣ.bñficiũ patris.

¶ Filioꝝ appellatione an cõtinent᷑ nepotes:vide notabilit

per Jo.an.in.c.in quibuſdã.de penis.⁊ per Bar.in.l.libero

mũ.ff.de ver.ſig. Inno.in.c.ad extirpandas.de filijs pᷣſbyte.

tʒ ꝙ cõtinent᷑ nepotes ⁊ alij deſcẽdẽtes noĩe filioꝝ etiã ĩ odio
ſis.vide.c.in pñtia.de ꝓba.⁊ ibi glo.⁊ doc.
¶ Filiꝰ an põt ex qualibet re paterna deducere ſuã legitimã
ꝓ rata ⁊ an cõpellat᷑ vnã rẽ tm̃ accipere.vide notabi.ꝑ Ab.
poſt glo.in.c Naynaldꝰ.de teſta.xiij.col.⁊ ibi hoc ⁊ doc.in.l.
filiũ quẽ habentẽ.alł.in glo.⁊?⁊ Bar.in.l.iiij.ff.ad.l.fal.
¶ Filius an perdat feudũ vel ius patronatus ſeu beneficiũ

ꝓpter delictũ patris.vide.S.feudũ.vᷣ.ſi pater.⁊.j.patronus.

ver.an ius patronatus.

¶ FZilius inuẽtariũ nõ cõficiẽs an tenet᷑ de legitima ſatiſfa⸗

cere creditoꝛibꝰ.vide.j.inuentariũ.

Fines.

Fines pbant᷑ per vᷣba enunciatiua ꝓlata in aliquo ĩſtru⸗
mento etiã ad aliũ effectum ꝓductũ:vt no.in.c.cũ cãm.de ꝓ⸗
ba.⁊ glo.ſing. ⁊ Inno. in. c. cũ olim. de cenſi.⁊ facit qð no.gl.

in.l.optimã.C.de contrabẽ.emp.⁊ eſt rõ:qꝛ in iſtis factis anti
quis nõ põt haberi ꝓbatio de facili neceſſario concludẽs.iõ
admittit᷑ hec pᷣumptiua ꝓbatio.facit.l.ſñ arbiter.ff.de ꝓba.⁊

abb. in. c. ſuper eo. de parochijs.vide,j.pꝛeſcriptio.v.licet li⸗

mites.⁊ vide glo.in.c.ſeries.de teſti.⁊ in.l.optimã.C.de con⸗
trabẽ. cõmit.ſtip.ſed ſi verba enũciatiua ſunt ꝓlata ad aliũ
finẽ ⁊ agitur de magno pᷣiudicio nõ ꝓbãat plene vt in.c.ſi pa
pa.de puile.li.vi.⁊ per ab.in.c.fi.de ſucceſſi.ab inteſta.vt ipſe

abb. no. in all. c. olim. de cenſi. ⁊ við qð no,ponit Inno allb·

c:cum cãmide ꝓbat.⁊ abb.poſt eũ ibi⸗

Forma.

Foꝛtma certa ſi tradit᷑ de mandato ꝓceſſus coꝛruit ſi aliqͥdt

fit ð vel citra foꝛmã.vide.j.ꝓceſſus.
¶ Foꝛma tradita a iure poſitiuo in alienatione rei eccłie ⁊ ſi
obmittat᷑ dũ tñ fiat in caſu licito ⁊ affuit cõſenſus valet in fo⸗
ro cõ ſcientie.vide.j.ſolẽnitas
¶ Foꝛma certa qñcũq; ad ſubſtantiã alicuiꝰ actꝰ exigit᷑ fun⸗
dans ſe ſuꝑ illo actu dʒ ꝓbare pᷣciſe.vt.c.i.de re.eccle.nõ alie.
li.vi.no.ab.in.c,.nouit.de iudi.i.col.
¶ Geſta coꝛruũt ex defectu foꝛme mandati nõ ſolũ qñũ expᷣſſe
fit ð foꝛmã mãdati ſed etiã qñcũq; eſt planũ nõ adimpleri mã
datũ.nã qñ ad actũ dat᷑ certa foꝛma paria ſũt agete ð foꝛmã

⁊citra ſeu pᷣ ter.vide tex.cũ glo.in.c.ſi cui.de elec.li.vi.⁊.c.pꝛus

dentiã.de offi.dele.⁊.l.diligẽter.ff.mãdati.⁊.c.ſi.de reſti.ſpo⸗
lia. ⁊ ibi abb.iiij.col.⁊ vide.j.mandati foꝛma.⁊.j.ꝓceſſus coꝛ
ruit.⁊ vide.v.collatio.vᷣſi.ſi papa.

Fornicatio.

—–
¶ Foꝛnicans cũ moniali tria crimina videt᷑ perpetrare adul
teriũ videlics:qꝛ ſponſa dei.ſacrilegiũ:qꝛ leſit ſacrum. inceſtũ
quia conſanguinea noſtra eo ꝙ filij dei ſumus ⁊ de quolibʒ
iſtoꝛum poteſt accuſari glo.no.in.c.virginibꝰ.xxvij.q.i.⁊ de
pena iſtoꝛum vide in.c.ſi quis epᷣs.⁊.c.ſi qua monacha.⁊.c.ſi
quis rapuerit.ea.cã.⁊.q.
¶ Juger ſemper in delicto foꝛnicationis debet inclinare ad
mitioꝛẽ partem:quia pauci ſine vicio incõtinentie reperiunt
⁊ melius eſt a deo redargui de miſericoꝛdia qᷓ; de ſeueritate.
xxvi.q.vltima alligant.⸗ .
Q Cum conſuetus peccare difficile a peccato abſtinet.ideo
difficile eſt continẽtiam ſeruare maximevbi ſunt delicie ⁊ epu
le:vt.c.eccleſie pꝛincipes.xxxv.diſtin.⁊.c.a crapula.de vita ⁊
bone. cle, abb.in.c.qð ad te.de cleri.co niuga.

Fortitudo.

¶ Vide.j.virtus.v.foꝛtitudo.

Fortuna.

¶ Foꝛtuna diciẽ᷑ inñidiatrix hoĩs:vt.l.per hãc.C.de tempoꝛi.

app el.vbi no. Bal.qꝙ foꝛtuna eſt inuiſibile bellũ ⁊ ictus qui

pꝛius ſentit᷑ qᷓ ſciat᷑.de verbo.obli.l.inter ſtipulantẽ.S.ſacrã
cum ſimi.vñ alibi dicit᷑ ꝙ eſt difficile iugiter ĩ pace poſſidere
vt.l.coꝛruptione.C. de vſufru.eſt aũt foꝛtuna paſſiua.i.cãus
vel infelicitas ab incerto noĩs actoꝛe ꝓcedẽs ⁊ rerũ humana
rũ infelix mutatio ⁊ tranſmutatio tacita rerũ caducarũ ⁊ vo⸗

cat᷑ vis diuina actiue:vt.l.fluminũ.S.ſerui.ff.de dam.infec.⁊

ideo humana cecitas ⁊ impꝛudẽtia de deo lacrimoſe cõque⸗

ritur ſed perperã qꝛ querulas voces inexoꝛabilis cauſa non

audit ⁊c et hoc no. Bal.in allega.l.per hanc.S.i. Item Se⸗

neca in ꝓn erbijs ponit hos verſus.

¶ Foꝛtuna cũ blandit᷑ venit captũ foꝛtunã citiꝰ reperies qᷓ
retineas.foꝛtuna vñ aliquid fregit cãus eſt.foꝛtuna nimium
quẽ fouet ſtultũ facit.foꝛtuna abeſt nulli cõtenta eſt ſemel.foꝛ
tuna eſt vnica ⁊ cũ ſplendet frangit᷑.foꝛtuna animi pluſqᷓ; cõ
ſiliũ valet homo neſcit ſine doloꝛe foꝛtunã inuenire irritabis
cala mitatẽ cũ te felicẽ vo caueris leuis eſt foꝛtuna cito depo⸗
ſcit qð dedit.leges veret᷑.noſcens foꝛtunã: ignoſcens miſer⸗

rima eſt foꝛtuna que inimico caret. Male gerit᷑ quicq̃d geri⸗

ſoꝛtune fide nulla cã bona ſoꝛtuna de qua nihil poſſis queri
Dyometriꝰ inqͥt nihil infeliciꝰ eo cui nũqᷓ aduenit aduerſio.

Frater

¶ Frater an tenet dotare ſoꝛoꝛẽ inopem.vide.v.dotare

¶ Fratres pᷣdicatoꝛes pᷣferunt᷑ fratribus minoꝛibꝰ:quia eo⸗

rũ oꝛdo fuit antiquioꝛ.vt.c.penul.xviij.di.no.glo.notabilis.
in.c.quoꝛũdã.de elec.li.vi.

¶ Fratres certi oꝛdinis ſeu diſcalciati qui dicũt᷑ ieſuati an
gaudẽt pꝛiuilegio eccleſiaſtico.vide.j.pꝛiuilegio ecdleſiaſtico

cum verſi ſequenti.

Fraus

¶ Qicite fraudatur gabella que iuſte nõ eſt impoſita:vt not.

Bar.in.l.vectigalia.ff.de publica.vbi tʒ ꝙ ſi talis fraudans
eſt foꝛenſis nõ tenetur.ſecus ſi ciuis:quia ciues pñt ſibijpſis
grauamen imponere ⁊ bunſam cõem ſacere: vt, l iin fuff/ g

= - TLHv„- — — =.,. £ ☛ rr ———. — —z.WC4-4

—

. — —

adul
ceſti
volip,
lnde

egd
nunk
ate,

Kde⸗
nepr
ſa

por⸗
gqli
ci
ere
ius
na
90
ſet
cue⸗
1non

o

isc̃
mian
elfn
ſys
tubis
epo/
en
n
nern
nſo.

3
ſucg
bls
nn
ſ

euſuſq; vniuer. no. qdð limſtauerunt per ea que no. Abb. in. c.
olim. i. de reſti. ſpolia. niſi in fraude gabelle vertat᷑ ſcandalus
nam tunc nõ iuſte fraudat᷑ gabella cũ nibil cũ ſcandalo eſt ſa
ciendũ.in.c.nihil.de pᷣſcrip.⁊.c.ij.ð no.oꝑ.nunc.
¶ Fraus an idem eſt qð dolus.vide.S. dolus.
¶ Fraus quot modis cõmittat᷑ de perſona ad perſonã ⁊ de
re ad rẽ ⁊ de gctu ad ᷣctuʒ ⁊ alijs modis.vide per gl.⁊ doc.
in.c.quãto.de pᷣuile.ſignanter ibi Jo.an.⁊ vide glo.ad hoc
xilij. qiij.pleriq;. ⁊.l.fraus.ff.de legi.

Forum.
¶ Foꝝ eccłiaſticũ qñ poſſit miſerabilis perſona ⁊ in quibꝰ
caſñbꝰ adire cõtra laicũ.⁊ vide.j.laicus.
¶ Foꝝ eccłi aſticũ adit clericꝰ ↄtra laicũ intentãdo cõditiõʒ
canonis reintegranda.vide.j.laicum poteſt.
¶ Foꝛum eccdeſiaſticũ poteſt clericus vel eccleſia adire petẽ
do reſtitutionẽ aduerſus cõtractũ initum cum laico. vide.Sẽ.
eccleſia poteſt petere. L
¶ Foꝝ eccleſiaſticũ põt adire eccleſia oppꝛeſſa per laicũ ar⸗
bitrum vigoꝛe compꝛomiſſi.vide.j.laicus ſi pꝛetextu.
¶ Actoꝛ obtinẽs in poſſeſſoꝛio coꝛã iudice non tenet᷑ coꝛaʒ
eodẽ iudicẽ ſuper pꝛopꝛietate reſpõdere ſed eſt ꝓꝛſus alteriꝰ
foꝛi.eſt caſus in.c.fi.de iudi.
¶ Foꝛus ꝓpꝛius qͥs dicat᷑.⁊ vide.j.iudex ꝓpꝛius.

¶ Foꝛipꝛiuilegio an gaudet vxoꝛ erici coniugati. vide.j.

vxoꝛ derici. J
¶ Foꝛo ecckłiaſtico an gaudent miſerabiles pſone penitẽtes
fratres tertij oꝛdinis heremite frẽs diſcalciati hoſpitalarij ⁊
ſeruientes eccłie. vide.j.pᷣuilegio clericali.cũ vſi.ſeq.
¶Agens ꝓ rebus ecckie ð laicũ conditiõe.c. reintegranda.

põt laicũ conuenire coꝛã ecckłiaſtico iudice.nam ille canon in

ducit papale pᷣuilegiũ eccłie.vt no. Calde. in.cꝙ ad ſedẽ.de
reſti.ſpolia.facit glo.in.c.cum dilecti.qð metus cau.⁊ abb.in
c.cum ſit generale.de fo.compe.vi.col.
¶ Coꝛam eccleſia ſtico iudice petitur reductio ad arbitriũ bo
ni viri ſuper re eccłiaſtica qũ interuenit fraus vel dolus.⁊ vi⸗
de.S.arbiter.v.reductio.
¶ Conuenit᷑ ſcolaris ſeu mercatoꝛ vbi continue degit etiaʒ
de alibi geſtis. ⁊ vide.S.domiciliũ dicit᷑.
¶ Foꝛ reilicet regulariter debeat ſequi actoꝛ iuxta regulaʒ
vulgatam in. c. cum ſit generale.⁊.c.ſi clericꝰ. de foꝛo compe.
cũ ſimi.hoc habet verũ qñ de aliqua re pᷣncipaliter cõtendit᷑
ſecus ſi reus oꝛiginarius futurꝰ anteqᷓ; cõueniat᷑ regat coꝛaʒ
ſuo iudice ſuꝑ exceptione ſibi cõpetente ſi Zð eum ageret᷑: vtĩ
caſu.l.ſi contendat.ff.de fideiuſſo.⁊ ibi glo.⁊.c.i.de iureiurã.
ſi fideiuſſoꝛ habet exceptionẽ vt non conueniat᷑ in totũ ſʒ vt
fiat diuiſio inter alios fideiuſſoꝛes vt quilibet teneat᷑ ꝓ ꝑte
ſua ſi ſunt oẽs ſoluendo:vt inſti.de ſideiuſ.S.ſ plures.tñvnꝰ
ex fideiuſſoꝛibꝰ ſi vult anteqᷓ; co nueniat᷑ imploꝛare offm̃ iudi
cis:vt fiat illa diuiſio ⁊ ꝓ reliqua ꝑte imponat᷑ filentiũ credi⸗
toꝛi.hoc idẽ clariꝰ no.glo.in.l.aureliꝰ.S.centũ.ff.de libe.lega.
que aꝑte ſentit ꝙ tutus exceptiõe põt agere anteqᷓ; conuenia
tur imploꝛãdo officiũ iudicis vt ſilentiũ imponat᷑ actoꝛi ſicut
in negatiua que dat᷑ poſſeſſoꝛi in.l.⁊ ſi foꝛte.ðff.ſi ſerui.vendi.
⁊ no.in/c.examinata.e iudi.⁊ hoceſt verũ qñ reus futurus
moleſtat᷑ de facto vel timet moleſtari veriſiłr.ar.in.l.diffama
ri.ff.de inge.⁊ ma,.in.c.conquerente.de offi.oꝛdi. Bar.in.l.ſi
linita.S.eleganter.ff.de dam.infec.idem Frede.de ſenis con
ſilio, cxxx.in examinatione teſtiũ ad perpetuã rei memoꝛiam
idem Zapus allega.ccx. ⁊ idem in.c.i.de iureiuran.qð verum
in exceptione ꝓpꝛie dicta que tm̃ cõpetit ſtimulato ſeu ſtimu⸗
lando ſtimulo actionis ſecus in exceptõe que cõpetit contra
electum ne confirmet᷑:vt no.plene per abb.in.c.ſi quis cõtra
clericũ.de fo.compe.
¶ In foꝛo vbicã agitat᷑ an ſernet᷑ quo ad oꝛdinationẽ vł de
ciſonẽ litis cõſuetudo eiuſdẽ foꝛi.vide.j.lex ſeu cõſuetudo.
¶ In foꝛo eccliaſtico conuenitur laicus in caſibus not.per
abba. pꝓlene in. c, licet ex ſuſcepto.de foꝛo compe.⁊ vide.j,lai⸗
cus põt coꝛam eccłiaſtico impeti.cum ver.ſeq.
¶ Trahens alium in vetito examine ſeu foꝛo an ⁊ quando
perdat cãm ⁊ cui applicet᷑ pena.vide plene per abb.in,.c ſi di

ligenti.de foꝛo compe.col. viij. cum ſeq.

¶ Foꝛum licet ꝓpꝛie qͥs ſoꝛtiat᷑ rõne domicilij nõ tñ põt qͥs

dici ꝓpꝛie ſubditus rõne delicti ſeu contractꝰ.no.glo.indle.

vnica.de foꝛo compe,.qð no.pꝛo ſtatutis.no.abb.in.c.pꝛopo

ſuiſti.de foꝛo compe.circa pᷣn.

¶ LQicet ſubditus ratione domicilij deſinit eſſe ſubditus mu

tatione domicilij.xiij.q.ij.item ſi quis.ſecus tñ ſi eſt ſubditus
rõ ne oꝛiginis ꝓpꝛie vel pr̃ne tunclʒ mutet domiciliuʒ non ta

men pꝛo pter boc deſinit eſſe ſubditus ĩ.l.oꝛigine.C.de mu.?

hone.lib.x.⁊.l.aſſumptio.⁊.l.incola.ad munici.vnde tenetur
ſubire onera perſonalia ⁊ vbi habet domiciliũ ⁊ vbi eſt ciuis
ratione oꝛiginis ꝓpꝛie vel paterne licʒ inde receſſerit ⁊ hoc ſi
ibi reperiat᷑.no. Bar.in.d.l.aſſumptio.ab.in.e.pꝛopoſuiſti.ð
foꝛo compe.ij.colũ.
¶ Qicet rõne ↄtractꝰ põt quis cõueniri vbi domiciliũ habet
et vbi cõtraxit nõ tñ cum tranſfert domiciliũ põt in pᷣmo do⸗
micilio conueniri quia eſſʒ cõtra tex.c.ꝓpoſuiſti.de foꝛo com
pe.vbi concludit ab.ꝙ ſi qͥ negociũ geſſit tanqᷓ ſcolaris vł
tanqᷓ; mercatoꝛ vel miles licet deſinat eſſe talis nõ debet rũ⸗
dere coꝛaʒ poꝛe iudice qð eſt notandũ. ,
¶ Foꝛꝝ ſoꝛtitur pꝛelatus rectoꝛ ſen monachus foꝛenſis in lo
co in quo efficitur pꝛelatus rectoꝛ ſeu monachus.vide.ð.ciui
tas.v.foꝛenſis.
¶ Delin quens ſi reperit᷑ in loco delicti tunc quo ad om̃s ef⸗
fectus tam reſpectu perſone qᷓ; reſpectu bonoꝝ eſt de iuriſdi⸗
tione iudicis delicti quo ad foꝛũ contẽtioſuʒ:vt.c.poſtulaſti.
ð foꝛo compe.⁊.l.i.⁊ aut᷑.qua in ꝓuincia.C.vbi de cri.agi oʒ
ab. in. c. fi.eo.ti.v.colum.
¶ Si delinquẽs non reperit᷑ in loco delicti ⁊ fuit citatione pᷣ
uentus põt excõicari ⁊ oĩs ꝓceſſus ↄtra ꝑſonã fieri inquan
tũ patitur ſtatus ⁊ qualitas cauſe ⁊ poteſt extra territoꝛium
verbaliter citari:quia iam fuit cõtumax ⁊ pꝛeuentus:vt.c.ꝓ⸗
poſuiſti.eo.ti.cum ſi.ab.vbi.S.
¶ Delinquẽs ſi citatõne nõ fnit pꝛeuentus põt citari verba
liter quo ad effectũ diſtringendi bona:vt.S.oↄtrabentes. Itẽ
poteſt requiri iudex vbi degit vt eũ citet vel remittat: ⁊ ille H
tenet᷑ facere:vt cle.paſtoꝛalis.⁊ in aut᷑.vt nulli iudi.S.ſi quis
vero compᷣhbenſoꝝ.⁊ ſi citatus per iudicẽ vbi degit non vult
comparere coꝛã iudice delicti poterit tũc iudex delicti ꝓceſſũ
etiã ↄtra eius perſonã facere.arg.alł.S.ↄtrabentes.⁊ cle.pa
ſtoꝛalis.v.innuit᷑facit.l.i.ff.de re.reis.ab.vbi.S.

¶ Delinquens ſi neſcit᷑ vbi eſt poterit citari per edicta ſed ſi

non cõparet non poteſt diſtringi ꝑſona ſed tantuʒ ꝓceditur

reſpectu bonoꝝ:vt.l.i.ff.de requi.re.nam quãdo delinquẽs ẽ

extra diſtrictũ iudex delicti nõ habʒ iuriſditionẽ in ꝑſonã vt
alk. cle.paſtoꝛalis.⁊ ſic ꝓceſſus reperiret᷑ factus ab eo qͥ nullã
habet iuriſditionẽ vel qui nõ eſt certus de ſua iuriſditione ⁊
eam ignoꝛat ⁊ ſic non valeret ꝓceſſus.arg.l.ſi is ad quẽ. ⁊.l.
ſi qs in aliena.ff.de acqui.here.Bar.in.l.ij.ff.de iudi.ab. vbi
S.⁊ eſt ratio ſᷣm eum:quia foꝛus delicti eſt foꝛus accidentalis
⁊ non debet extendi ad conſtitutũ alibi niñ inquãtum reperi
tur a iure permiſſum per viam recurſus ad alium iudiceʒ ⁊ ꝑ
remiſſionẽ fiendam.ab.vbi.S.
¶ Vbi põt vagabundus cõueniri.⁊ vide.j.vagabũdus.
¶ Lonueniri põt bannitus vel expulſus a cinitate vbi poſt

erpulſionẽ elegit domiciliũ ſed ſi nullũ elegit ⁊ nõ eſt ſpes q;

cito reuertatur poterit vbilibet tanqꝙ; vagabũdus ↄueniri vt
eſt ↄcluſio An.⁊. ab.in.c.fi.de foꝛo compe.
¶ Exiſtens in loco exempto ⁊ percutiẽs aliũ exiſtentẽ in alio
territoꝛio ſoꝛtit᷑ foꝝ rõne delicti in vtroq; loco ⁊ eſt locus pꝛe
uentioni quia in vtroq; loco deliquit.not.in.ci.de pᷣſump.⁊
Johb.an.in regula in obſcuris.in mercurialibꝰ.⁊ cp.in.lii.C.
vbi de cri.agi opoꝛtet.⁊ idem de delinquẽte in confinibꝰ.no.
in.l.i.⁊ aut᷑.qua in ꝓuincia.C.vbi de cri.agi opoꝛtet ab.in.c.
fi.de foꝛo compe.xiiij.colum.
¶ Mangdans in vno loco cõmitti delictuʒ in alio territoꝛio
punit᷑ per iudicẽ vbi delictũ cõmiſſum eſt ſeu ſubſecutũ:quia
deſtinatus eſt effectus delicti ⁊ nõ punit᷑ vbi mandanit.facit
cle.paſtoꝛalis.de re iudi.vſi.nec,no abb.in.cfi.de foꝛocõpe.
xiiij.colum.
¶ Si ciuitas miſit exercitũ delinquẽs in exercitu poteſt ibi
puniri.no. Bar.in.l.ſi pꝛius.S.terriroꝛiũ.qð dicit᷑ a terrendo
vt ibi abb. in. c, ſi. de foꝛo compe. xv. colũ. H
¶ LTeſtis examinatꝰ per iudicẽ ꝓpꝛiũ ad inſtantiã alteriꝰ ius⸗

icis coꝛã quo cã vertebat᷑ ſi dixit falſũ teſtimoniñ ⁊ ſciebat

eius dictũ mitti debere: alibi põt de boc delicto puniri per iu

dicè ad quẽ tranſmiſſa fuit eius atteſtatio ⁊ vbi eius dictum

fuit publicatũ. Spec.ti.de teſti. S.i.ver. quid ſi quis.nã effe⸗
ctus eius delicti eſt collatus ad illũ locũ:vt.l.expᷣſſe.ff. ð acti.

⁊ obliga.⁊.ff. ð bis qui.vt indig.l.poſt legatũ.⁊ Anto.in.c.

fi. de foꝛo compe.ſed ſi teſtis ignoꝛabat eiꝰ dictuʒ alibi mitti
tũc punit᷑ pena falſi in loco vbi fuit examinatꝰ ſi tñ agitur ð

pena vacillationis tũc attendit᷑ locus examinationis.C. de
teſti.nullũ.ab.in alł.c.fi.de foꝛo compe.xv.col.⁊ idem de no⸗
tario falſante inſtrm ꝓducendũ ad aliũ locũ:vt ibi ab.
¶ Lontrabẽs an ſoꝛtiat᷑ foꝛũ vbi contract? eſt initus vł vbi
eſt deſtina ta ſolutio quo ad facultatẽ cõueniendi vel ad ſub

ijciendũ ſe legibus loci vbi verba obligatoꝛia ꝓferunt᷑.⁊ qͥd

de mercatoꝛe qui habebat in loco ſtationeʒ vel officinas ſeu
pergula vel armariũ.⁊ quid de viatoꝛe ⁊ limitatione dictoꝛũ
aliquoꝝ doctoꝛũ ⁊ quem effectũ ⁊ quaʒ iuriſditionẽ inducat

bmõi foꝝ ſoꝛtiri rõne contractꝰ.vide pleniſſime ⁊ notabiliter

per abb.in.c.fi.de foꝛo compe.
¶ Foꝛũ ratione rei ſite tũc ſoꝛtitur quis quãdo agit᷑ actione
reali ⁊ res eſt imobilis.vt.l.fin. C. vbi in rem actio.no.glo.ĩ.c.
quia intantũ de pꝛeben.idem ſi agat᷑ actione mixta id eſt in
rem ſcriptam.vt.l.i.vbi de poſſeſſ.agi opoꝛtet ſecꝰ ſi agat᷑ a⸗
ctione mere perſonali.quia tũc non poteſt cõueniri quis vbi
res eſt. vt no.in.l.foꝛma.ff.de cenſi.? Gar.in.l.fi.C.vbi in reʒ
ac.⁊ idem de re mobili ſi eſt permanſura in loco.no.gl.in. c.fi.
de fſo. compe.⁊ in.c.ex parte.B,eo.ti.ſi aũt eſt tranſitoꝛia ſe⸗
cus.ar.in cle.ne romani.S.ſane.de elec.ſi tamen res mobilis ẽ
tranſitoꝛia poteſt ſequeſtrari.vt no. Bal.in alł.l.fi. C.vbi in
rem act.que ſequeſtratio euitat᷑ per cautionẽ.l.ſñ fideiuſ. ff. q
ſatiſda.co gũ.vł ſi als non eſt ſuſpectꝰ.l.ſcienduʒ.ff. qui ſatiſ.

cogũ.⁊ no.qꝙ licet talis poſſit conueniri in loco per queʒ trã

ſit tenet᷑ tamen ſatiſdare de re non baratanda v łalio modo
tranſpoꝛtanda ſed ea exbibenda quãdo opꝰ fuerit no. Spe.
ti.de compe.iudi.adit.S.i.verſi:ſi quis perlocũ. Abb.in.c .ſi.
de foꝛo compe.xxiiij.colum.

¶ JIus reuocandi domũ an competat ei qui venit ad curiam

ex cã neceſſaria vł qua ſi ex cauſa pꝛobabili vł volũtaria ⁊ ca
ſus in quibꝰ non competit pꝛiuilegiũ reuocandi domũ. vide
per Ab. in. c. ſi. de foꝛo compe.in fi.
¶ Joꝛũ ſeculare an teneat᷑ clericus ſubire nominatꝰ in iudi⸗
cio per ſuũ colonũ vł emptoꝛẽ.vide.j.noĩatꝰ clericꝰ.
¶ In foꝛo ecckiaſti?o poteſt agi ↄtra laicos interdicto vnde
vi. ꝓ rebus eccłiaſticis etiã in re dubia:quia pꝛeſuppo nit᷑ ſa⸗
crilegiũ ⁊ non ſolũ quãdo agit᷑ pꝛo re ſubtracta rei eccłie ſed
etiam libertatis poſſidẽde quia etiam ex hoc ledit᷑ eccłia.uo.
Inno.in.c.fi.de reſti.ſpolia.⁊ ibi abb.iij.colũ.
¶ Ep̃us bononieñ.poteſt relaxare iuramentũ bono nieñ. de
ſoluendo vſuras mutineñ.qui vſurarium contractũ bononie
cõtraxit:eo quia eſt ſuppoſitus ſue iuriſditioni ⁊ agit᷑ tantuʒ
de tollendo ligamine ſibi ſubiecti ⁊ de liberanda anima eius

nec aliquid diſponit circa perſonã abſentis de quo eſt cãaus

ſm verum intellectũ in.c.poſtulaſti.de fo.compe.vt refert ZYa
pus ſua alł.x.vbi etiam cõcludit ꝙ poteſt ꝓcedere ad decla⸗
ratio nem nullitatis contractus vſurarij contra talem abſen
tem.nam in tali caſu cũ ſit cã ſũmaria non eſt neceſſaria litis
conteſta.vt cle.diſpendioſam.de iudi.iũcta cle.ſepe.de vᷣbo.
ſigni. ⁊ quia in tali caſu non eſt pꝛouiſum de remedio miſſio
nis:vt Zapus vbi.S.
¶ Siper minoꝛem iurantem agat᷑ coꝛam ſeculari iudice con
tra aliũ ⁊ reꝰnon opponat de iuramento minoꝛis ⁊ ſit ſenten
tia lata contra reũ an poteſt poſtea victꝰ agere coꝛam iudice
eccliaſtico contra minoꝛem vt ſeruet iuramentũ:vide.j. minoꝛ
ver.ñ coꝛam iudice ſeculaxri.

¶ Mulier delinquens cũ derico ſoꝛtitur fſoꝝ eccłiaſticũ:vn

de per iudiceʒ eccłiaſticũ puniri poteſt qꝛ cõmittit ſacrilegiñ
vt tex.cñ glo.in.c, eos.xxxij.di.⁊ in.c.virginibꝰ.xxvij/q i.

Fructus.

¶ Fructus beneficoꝝ vacantiũ debent conuerti in vtilitatẽ
eccklie vel conſ⸗ eruari pꝛo futuris rectoꝛibꝰ:occupantes auteʒ
tales fructꝰ incunũt penam de qua in.c.fi de offi, oꝛdi.li. vi.
no. abb.in.c.cũ vos.de offi.oꝛdi.

¶ Fructꝰ qui dicant᷑ induſtriales vel naturales ⁊ quãdo poſ

ſeſſoꝛ bone vel male fidei faciat eos ſuos:vide no. per abba.
in. c. grauis. de reſti.ſpo.ij.col.

¶ Fructꝰ an vſucapiant᷑ ſeu pᷣſea cribent ꝑ triẽn iũ. no. in. l.ſeq̃
tur. S.i.ff.ð vſuca.⁊ ab.in.c.grauis.de reſti.ſp o.vij.colũ.

¶ Fructꝰ qualiter petẽt᷑ in iudicio ⁊ an deb eat expꝛi miquã

titas fructuum vel extimatio ⁊ de ſoꝛma petitionis plene per
ab. in alł.c. grauis.viij.col.cũ ſeq.vide.j.poſſeſſoꝛ ad faciẽdũ
¶ In fructuuʒ acquiſitione ſufficit malam fidem abeſſe ex qͥ
poſſidens putat ſe dñm licet erret in iure.⁊ no.Ab.quã come
mendat in.c.grauis.de reſti.ſpoxij:col.⁊ meliꝰ per Barba.
in. c. pe. de re, ec. non alie.
Fuga. H
¶ Fugiens clericus delinquẽs poteſt capi per iudicẽ ſecula⸗
rem:vide.S.clericꝰ.malefactoꝛ.cũ.v.ſeq.
¶ Fuga ſi ſumit᷑ pꝛo delicto pꝛobata fuga ꝓbatũ eſt delictũ
vt.l.quid ſit fugitiuꝰ.ff. de edili.edi.⁊.l.deſertoꝛẽ.ff.de re mili.
ſi tamen fuga ꝓducit᷑ ad ꝓbationem pꝛeſumptionis vbi ſuf
ficit ſola ſuſpicio tunc fuga ꝓbat ſuſpitionem.vt.l.puberibꝰ.
ff. de ſuſpec.tu.ſi aũt nõ ſufficit ſuſpitio ſed plena ꝓbatio tũc
per fugam non inducitur plena nec etiam ſemiplena ꝓbatio
ſed tm̃ ſuſpitio.vt.l.lex coꝛne.ff.ad ſille.doc.in.c.fi.ð iureiurã.
¶ Fuga facit quẽ ſuſpectũ quãdo nõ apparet ꝙ alia cauſa
ſe abſentauit ſeu affugit vt ſi ſcolar delicto cõmiſſo fugit ad
partes credendum eſt qu uit alia cã ꝙ ꝓpter delictũ vt vide⸗
licet cã viſitandi parentes vel bona ſua.vt.l.ſi rem.ff.de acq̃.
poſ.⁊.l.quid ſi fugitiuꝰ.S.apð labeoneʒ.ff. de edili.edi.ałs ſi
non ſubeſſet alia cã reddit᷑ ſuſpectꝰ non tamen infert᷑ ſemiple
na ꝓbatio.no.doc.in.c.fi.de iureiurando.
¶ Fuga facit quẽ ſuſpectũ ſi abeſt a loco vbi debet reſñdere
ex iuris diſpoſitione vt ſi iudicio cepto ſuper delicto ſe abſen
tauit.qꝛ tũc reddit᷑ ſuſpectus.no. Inno.in:c:ex parte.de reſti.
ſpo.docto. vt.S.
¶ Fuglens poſtq ei ẽ indicta purgatio ſi cõtumaciter ſe ab
ſentat habet᷑ pꝛo conſeſſo.vt.c.decernimꝰ.iij.q/ix.⁊ no.in.c.

veritatis.de do.⁊ cõtu.⁊ in.c.nullꝰ.de pᷣſump.⁊ per Barĩ.l.

lex coꝛne,ff.ad ſille. ⁊ doc.in alł.c.fi.de iureiurando.

Furtum.

¶ Mon excuſatur fur rem contractans alienam etiam ſi di⸗
cat dñm ꝑmiſſurũ vt.S.placuit.inſti.de obli.que ex delic.na⸗
ſcũ.⁊.l.i.ff.ð furtis.niſi appareant veriſimiles coniecture ad
pꝛeſumendũ tacitam dñi volũtatem ꝙ bonꝰ iudex arbitrabi
tur ex coniũctio ne perſonarũ ⁊ qualitate facti ⁊ ex alijs circũ
ſtantijs:immo etiã ſi dñs rei diceret ꝙ de cõſenſu ſuo res fuit
capta hoc ſolũ non ſufficit ad excuſandiũj furem. vtno. Bar.
in.l.inter omnes.S.ratione.ff.de furtis.conſulit᷑ ergo recipien
ti rem alienam ſi vult euitare ſuſpitioneʒ furti vt faciat pꝛeco
niʒari ⁊ intimari inuentionem furti.vt.l.falſus.S.qui alienũ.
ff. de furtis. ⁊ no. glo.in.c. quia fruſtra.de vſuris.⁊ ſi qͥd expẽ
dit recuperat. vt ibi no.⁊ etiam no.ibi Hoſtien.ꝙ non eſt ini⸗
quũ dicere vt aliq̃d det᷑ inuentoꝛi.arg.in.l.quarta.in fi.de cõ
di.ob cauſam.quod dictũ commendat Abbas in.c.dudũ:ij
de electio.viij.colũ.
¶ Furtũ vel aliud maleficiũ pꝛopter difficultatem pꝛobatio
nis pꝛobat᷑ per teſtes qui alias nõ admitterent᷑ſ.per ſocios
⁊ familiares ꝙ fur intrauit domũ. Item boſtiũ videt᷑ fractuʒ
vel qd ſimile qꝛ cũ in die maxime in nocte non ſunt in domo

niſi ſocij vel domeſtici familiares opoꝛtet neceſſario ꝙ admit

tantur in teſtes per hoc tex.in ſimili in.l.conſenſu. C. de repu⸗
di.⁊.c. veniens.ij. de teſtibꝰ.ab.in.l.fi.qð me.cau.
¶ Furti tenet᷑ colligens oliuas immaturas etiam ſi eas reſti
tuat ⁊ perdat expeñ.vide.S.damnũ.
¶ Fur licet non poſſit agere furti ne ex impꝛobitate ſua cõ⸗
ſequat᷑ actionem per.l.itaq; fullo.ff.de furtis.nec ipſe nec pᷣ⸗
do agit ad exhibendũ nec remedio illiꝰtex.ne vis fiat ei.ff. ad
exbi.l.in hac actione.S.ſi metũ.⁊.l.i.O.bec verba.ff.nevis fiat
ei.qꝛ iſta ſunt fundata ſuꝑ intereſſe ꝙ ipſe fur vel pꝛedo non
poteſt pꝛetendere expꝛimendo delictũ ⁊ impꝛobitatem ſuam
poteſt agere tamen interdicto vnde vi.quia fundat intentio
nem ſuam ſuper poſſeſſione qð licʒ penc:litteris.de reſti.ſpo.
⁊ ibi Abb. iij. col.
¶ Si aliqua res ex naufragijs erat habita pꝛo derelicta eaz

— — – —

cle

elici
enili.
biſuf
nbe,
tie
gtio
uri⸗
auſa
tad
ſcen
e.
lsſi
ile

dere
bſen
tcki⸗

ſesd
ine.
nil.

gecipiens non cõmittit furtũ immo efficit occupantis: quin
qð in nulliꝰ bonis eſt naturali ratione occupanti concedit᷑.
inſti. de re. di. S. ij. .l. falſus. ff. defurtis. ſi vero res erat babi⸗
ta pꝛo derelicta ſed fuit piecta vt euitaret maius periculuʒ ⁊
tunc cũ pꝛoijciens remaneat dñs eam occupas animo retinẽ
di cõmittit furtum. ⁊ no.in.c.cum dilecti.de accuſa.⁊ ibi glo.
an aũt ſit pᷣſumendũ an deijciẽs ba buerat eazʒ ꝓ derelicta vł
ne recurrendũ eſt ad cõiecturas ſi em̃ pꝛoijcit libꝛum apertuʒ
in mari pꝛeſumendũ eſt ꝙ animo derelinquendiſecus ſi po⸗
nit clauſum ⁊ inuolutuʒ ⁊ ſic de ſimilibꝰ.Ab.in allega.c.cum
dilecti.ij. colum. . ⸗ZG
W¶ Inueniens rem alterius quã putauit pꝛo derelicta: lʒ nõ
eſſet poteſt eam remvſucapere.no. Bar. in.l.falſus.S.qui alie
num. ff. de furtis. 2. ff. pꝛo derelic.per totũ.ſi aute hoc nõ pu
tauit ⁊ tunc ſi non reperit dũm facta pꝛoclamatione debz eã
erogare pauperibus ar.in aut.omnes peregrini.C.cõmunia
de ſuccel.facit. c.ſi quid inneniſti.xiiij.q.v.⁊ qð no.iu.c.quia
fruſtra de vſu. Ab.in alleg.c.cum dilecti.iij. colum ⁊ melius
in.c.ex litteris.de furtis.
¶ Furtum cũ ſit contractio reialiene frauduloſa inuito dño
vt.l. i. ff. de furtis.⁊ glo.in.c.dudũ ſecũdo.de elec.ſi tñ cõtra⸗

cctat quis rem alienam putans pꝛobabiliter eſſe ſuam vel do

minũ rei ꝑmiſſurũ non committit furtũ.vt ĩ.l.inter omnes.S.
recte.ff.de furtis.indiſtincte tamen non creditur domino ſi di
cat de eius conſenſu factũ:quia hoc poſſet dicere in fraudeʒ
yt no. Bar. in all.S. recte.⁊ ab. ſuꝑ rubꝛica.de furtis.
¶ Fur dicit᷑ quia furat᷑ clam ſine aggreſſura.latro vero cum
aggreſſura vel cũ armis.no. Bar. in auten. ſed nouo iure. C.
de fur. capiunt᷑ tamen iſta verba in diuerſis locis equiuoce.
vt no.in.c.i.de homi.⁊ in.c.tua.e.ti.⁊ in.c.ij.de fur.
¶ä Subtrahens aliquid tempoꝛe neceſſitatis tenet᷑ illud re⸗
ſtituere quãdo poteſt nam cum ſubtractio permittitur ꝓpter
neceſſitatem illa ceſſante debet ceſſare effectus ſicut dicimus
de eo qui pꝛebet alimenta tempoꝛe neceſſitatis ⁊ pꝛoteſtatur
de repetendo.vt.l.nenſeniꝰ.⁊.l.alimenta.Cde nego,geſt.no.
abb. in. c. ſi quis.de furtis
¶ Aicet poſſit qͥs petere a iudice ꝙ faciat ſcrutari ⁊ querere
domũ alicuiꝰ in qua ſuſpicatur ſeruũ vel ancillam furto ſub⸗

tractam ſeu etiam vxoꝛem fugiſſe per.l.inquirendi.C. de fur⸗

tis.non tamẽ hoc habet locum in alijs rebus:qꝛ periculoſuʒ
eſt vt paterfami. debeat alijs ſuũ patrimoniũ pandere.ar. C.

de alimen. pꝛeſtan. niſ eſſet vehemẽs ſuſpitio ꝙ; tales res eſ⸗
ſent in domo alicuiꝰ:vtin.l.i:ff. de queſtio.no. abba.in. c.qui

cum fure. de furtis. in li.
¶ Pꝛo vno furto poteſt quis furca ſuſpẽdi quãdo fit circa

rem magnam:quia equiualet pluribꝰ furtis ſucceſſiue cõmiſ
ſis.no. Bal. in aut. ſed nouo iure. C. de ſer. fugi. Ab. in. c int

alia.vlti.colũ.de immuni.eccle.
¶ Furtũ an ſit caſus foꝛtuitꝰ.vide.S.caſus.
¶ Furtum cõmittit vtens depoſito contra volũtateʒ depo⸗
nentis ſiue depoſitũ negans:vt.c.i.de depoſito. ⁊ condẽna⸗
tus efficitur infamis:vt.l.qui depoſitũ.C.depoſi.idem de pi⸗
gnoꝛe.nam vtens eo contra volũtatem dñi committit furtũ
niſi er voluntate domini pacto pꝛecedente ratione mutui eo
vtitur quia tunc non cõmittit furtũ ſed vſuram ſi commodũ
qð percipit ex vſu pignoꝛis eſt extimabile:idem de ſimilibus
ſic intelligitur glo.ciui.in.l.ij.ff, de calũ.⁊ in.lii.ff. de offi.pᷣſec.
vt no. Abbas in,c.i.de depoſito.i.colũ.

¶ Sequũtur additiones domini Zudouici de Campis ad
pꝛecedentem litteram. YF.

Abrica.
1 ¶Quis tenetur ad fabꝛicas ecdleſie epᷣus

canonici vel bñficiati ſeu parrochiani.no.
abb. in. c. i. de eccleſi. edifi.

Factum.

¶ An quis poſſit venire contra factum pꝛopꝛium.no, Ab.
c.noſti. de elec.

¶ In obligation ibus facti ſuccedit obligatio ad intereſſe,

no. per abb.in.cper tuas, de arbi.

¶ Quando quis obligatur ad factum ex diſpoſitione iuris
cõmunis vel in iudicio non liberatur ſoluendo intereſſe.⁊ vis
de per abb.in.c.litteras.de reſti.ſpolia.
¶ Factũ alienũ ꝓmittens an obligetur ⁊ ad quid.not.abb.
in.c.ex reſcripto.de iureiuran.⁊ an ligetur iuramento
¶ Si ego ꝓmiſi factũ an tenear pꝛeciſe ad factum de iure di
uino ⁊ quid de iure ciuili vel canonico.vide per eundem.e.c.
¶ Et q̃ͥd ſi obligatio facti deſcendit a lege.⁊ vide eo.c.
¶ Quid ſi aliquis tenetur ad aliquod factũ ⁊ reperit᷑ opus
factum an pꝛeſumat᷑ factũ ab eodem qui tenebat᷑:⁊ vide ple⸗
ne per abb.in.c.cum virum.de regula.
¶ Qui tenetur ad factũ licet non poſſit eñ adimplere per ſe
ſed per aliũ debet per aliũ eũ factũ adimplere.no. abbas ĩ.c.
licet de voto.
¶ An obligat?ꝰ ad factũ pꝛeciſe teneat᷑ ad illud.vide in.l. ſti⸗
pulationes non diuidũtur.ff, de ver.obli.
¶ Quando ſit licttũ pꝛocedere via facti ⁊ quãdo iudices ex
equendo vel dñi vtendo iuriſditione pñt pꝛocedere via facti
rũpere poꝛtas vł alias.⁊ quid in pꝛelato ñi fibi reſiſtat᷑:⁊ q̃d
in canonico ſi non recipiat᷑:⁊ quid ſi impediar vti iure meo
vel ſeruitute an poſſim de facto rũpere im pedimentũ.no.ab.
in.c. vt in domibꝰ. de immuni. eccle.

Fauor.

¶ Illud quod recipio pꝛo me debeo recipere ↄtra me.no. ab.
in.c.fi.de vita ⁊ hone.qdłe.

¶ Contractũ in fauoꝛem eccleſie non poteſt dicere nullũ ille
q̃ reʒ habet ab eccleſia ſed eccłia tantũ ſi velit.no,ab.eodẽ,c.

Febris.
¶ Ille qui diminuit ſanguinem in menſe febꝛuarij de anno

non habet febꝛes.not.abbas in.c.cum ad monaſterium. de
ſta.regula.

Feſtiuitas.

¶ An in feſtiuitatibꝰ licitum ſit gaudere ⁊ ſtare lete:⁊ poteſt

quis recipere delectationem in cibis ⁊ veſtibꝰ not.abb. inec.
explicari.de obſer.ieiunio.

Fiſcus.

¶ An fiſcus poſſit vendere rem pꝛiuati:⁊ an emptoꝛ ſit ſeci
rus.vide infra in additionibꝰ ad litteram. O. in vᷣbo lex.
¶ Quo tempoꝛe pꝛeſcribit᷑ in bonis confiſcatis. vide.ð. in

additionibꝰ ad lrf̃am. B. in bo bona.

¶ An pꝛelatus habeat ſiſcũ ⁊ poſſit imponere penam pecu⸗
niariã.no.abb.in.c.vt clericoꝝ.de vita ⁊ hone. cle.
¶ Quando bona clericoꝝ confiſcant᷑ an applicent᷑ fiſco ec⸗

cleſie vel fiſco pꝛelati.no.abb.in.c.quia diuerñtatem.de con⸗

ceſſi.pꝛeben.
¶ Fiſcus qualiter poteſt alienare rem pꝛiuati vel rem com⸗
munẽ ⁊ de intellectu legis bene a ʒenone.no.abb. in.c.q̃ͥ res
de re eccle.non alie. L

Fortalicium.
¶ An religioſi poſſint babere villas caſtravel tpalitatẽ no.
abb. in.c.dilectus,.de offi.oꝛdi. de

Fouea
¶De eo qui fecit ſoueaʒ ⁊ alius paſſus eſt damnũ: vide per
abb. in.c.ſi quis.de iniur.

Fundus.

¶ An eccleſia ſit libera pꝛo fundis ſeu pꝛedijs ruralibꝰ a pie

ſtandis tributis.no.ab.in.c.i.de cenſi.⁊ intellige tam de tri⸗
butis dominoꝝ qᷓ; pꝛincipis.

Frater.

¶ De fratre vterino.no.abb.in.c.nam ego.de ver. ãng.
¶ Fratris appellatione an veniat vterinus.no,per abb.ĩc.
qᷓ;uis.colum.cxij.
¶ Vrẽs pñft dici religioſi.no.abb.in.c.cam.de elec.
¶ Fratres etiam p oſſunt dici chꝛiſtiani:quia habent vnum
patrem:quia chꝛiſtum.vt no abb. eo c,

1.

. „ —

Inror.
¶ Qualiter ꝓbet᷑ no.ab.ĩ.c.cũ dilectꝰ.ð ſucceſ.ab inteſta.
¶ Quid ſi vna ꝑs ꝓbat ſuroꝛẽ ⁊ alia ſanã mentẽ.no. eo.c.

Futurum.
¶ An in beneficijs verbum indiffinite ꝓlatum extendat᷑ ad

futura.vide plene per ab.in.c,quia circa. de pꝛiuile.
Et no.ñ diſpoſitio extendit᷑ ad futura.eo.c.quia circa.

Furnus.
¶ Si pꝛomiſi certo pꝛecio decoquere panẽ domꝰ tue in fur⸗
no meo cum certa mercede an debeat augeri vel diminui aug
mentata vel diminuta familia.no.abb.in.c.quanto.de cenſi.
Et idem queritur in molendino.eo.c.
¶ Et querit᷑ ibidem ſi tenear pꝛeſtare aliquibꝰ aliquã ꝓcura
tionem annuã ſub nomine collectiuo an debeat augeri vł di
minui ſi augent᷑ vel diminuũtur illi qbꝰ eſt fienda pᷣſtatio.e.c.

Abella.

¶ Gabellas volentes euitare loci vbi de⸗
g gũt ſi exeant diſtrictũ loci illiꝰ ⁊ vadunt ad

ↄtrahendũ alibi euitant eas:quia ſoꝛtiun᷑

foꝛũ ibi rõne ↄtractꝰ.facit.l.ſi fundus.ff.de
euic. ⁊.l.ij. C. quẽad.teſta.aper. abb. in.c.fi.
de foꝛo compe.xix.colum.
¶ Babella ſeu collecte generales non poſſunt imponi ſine
permiſſu pꝛĩcipis.vt.C.de exac.tribu.l.i.li.x.⁊ de excuſa.mu.
l. placet collectam ſeu gabellam tamen ſpecialem vnaqueq;
ciuitas vel vniuerſitas poteſt imponere pꝛo neceſſitate ſibiĩ
cumbente.C. de no.oꝑ.nũci.l.omnes.no.glo.ff. ꝙ cuiuſ.vni⸗
uerſ.l.i.S.quod ſi nemo. Bar.in ſuis conſilijs conſilio quod
incipit.ſi aliqua poſſeſſio.
¶ Gabellam ſeu collectas non artant᷑ clerici ſoluere ꝓ poſ⸗
ſeſſionibꝰ quas a laicis acquiſierũt niſi in fraudem collecta⸗
rũ facerent poſſeſſiones in eo tranſferri:quia nullũ munꝰ ex⸗/
traoꝛdinariũ derico p oteſt imponi.C.de epiſ.⁊ cdleri.l.i.⁊ cuʒ
collecta eſt munus extra oꝛdinariũ:qꝛ non imponit᷑ a legevel
ſenatuſconſul.ff. de vaca.mu.l.in oneribꝰ.S.qui muneris. er⸗
go ⁊c̃. Item licet de iure cõmuni clerici teneant᷑ ad oꝛdinaria
tributa per poſſeſſiones quas poſſident:vt.C.de epi.⁊ cle.l.
de his.tñ hodie per conſtõnem Fred.ad nulla tenent᷑ ꝑ auf᷑.
Itẽ cõitas eo.ti.marime quia collecta eſt munꝰ qð imponit᷑
ꝑſonis pꝛo patrimonio qð non põt imponi niſi ſubiectis ci⸗
uibꝰ ſeu incolis tantũ.ff.de mu.⁊ ho.l.reſcripto.⁊ onꝰ ſoluẽ⸗
darũ collectarũ non inheret rei ratiõe perſone clerici:vt alł.l.
reſcripto.iſta eſt concluſio Bar.in ſuis conſilijs cõſilio qð ĩ
cipit.ſi aliqua poſſeſſio.vide.s.eccleſie ⁊ clerici.⁊ vide.j.tribu
tum. ⁊ vide.s.bona laicoꝝ. L

¶ Gabella q iuſte nõ eſt ĩpoſita licite fraudat᷑: vide.S.fraus

¶ Gabella an ſoluat᷑ de ꝑmutatione ſi pecunia det᷑ in com⸗
penſatiõe valoꝛis vniꝰ rei:vide.j.ꝑmutatio.vᷣ.ſi duo⸗

Benus.

¶ Genus ⁊ ſpẽs qualiter accipiantur ᷣm iuriſtas: plene per

abb.in.c.paſtoꝛalis.S.qm̃.de reſcrip. .„=èð
¶ Genus quãdo contineat ſpẽs ⁊ cuiꝰ qualitatis vel an cõ
tineat indiuidua.abb.in.c.ſedes.eo.ti.notabiliter.
¶ Ben?ꝰ lIʒ operet᷑ tm̃ quo ad oĩa ſicut ſpẽs quo ad ſpẽm: vt
l.iuriſgentiũ.S.ſed fraudandi.ff.de pactis tñ vbi requirit᷑ no⸗
tabilis expꝛeſſio nõ ſufficit facere mentionẽ per genꝰ:vt in.c.
in noſtra.de reſcrip.⁊ ibi abb.i.col.
¶ Generian derogat᷑ ꝑ ſpẽm qñ plura veniũt purificãda ĩ
vna re.vide doc.ſignãter abb.in.c.ex ꝑte.i.de offi.dele.

Benitiuus.

O Genitiu⸗ lz denotet dñiuz. viij. di. quo iure.⁊ no.in.l.q̃ntꝰ
muciꝰ. ff.de auro ⁊ argẽto lega.nõ tñ ſemꝑ denotat dñium ſʒ

quaãdã facultatẽ ſeu ius admiſtrãdi ſeu poſſidẽdi ex cõivſu lo

quẽdi.de quo vide gl.in.c.i.de poſtula.pᷣla.Bar:in ꝓhemio
ff. noui:tangit abb.in.c,qꝛ.v.de iudi. bis unh

HBeſſſgg..

¶ Geſta per eum qui gerebat pꝛo pꝛelato an tenent. vide.ð⸗
erroꝛ.⁊.j.intruſus.
¶ Geſta per excõicatũ toleratũ vel nõ toleratũ an teneant.
vide.s.excõicatio.vᷣ.geſta.cum ſequẽ.
¶ Geſta poſt appellationẽ extraiudicialem an valeant vide
g.appellatio.vᷣ.poſt appellatio.

Gratia

¶ Gfa ipetrata ad bñficiũ obtinẽdũ an dʒ facere mẽtionẽ ð
dignitate ſeu bñficio obtẽto ab ĩpetrãte ⁊ ð qlitatibꝰ ⁊ qtita

te r̃ddituũ obtinẽdi ſeu obtẽti plene ab.ĩ.c.ad aures.ð reſcpᷣ.

¶ Gratia impetrata per foꝛenſem nõ valet niſi in ea fiat mẽ⸗
tio ꝙ eſt foꝛenſis ⁊ cuiꝰ dyoceſ ſit:qꝛ als bñficia debẽturna
turalibꝰ in patria.Ab.in.c.ſi ꝓponente.de reſcri.
¶ Gja viciat᷑ ꝑ ſubꝛeptionẽ ĩ facto alieno.við.j.ſubꝛeptio.
¶ Gratia ſubꝛepticia ſi põt reduci ad terminos iuris cõis ũ
viciat᷑ ex quo ignoꝛãtia ꝓbabilis interceſſit.facit.c.gratia.ð
reſcrip.li.vi.plene per abb.in.c.ſuꝑ l̃is.de reſcrip,.
Gratie ſi a papa ſint diuerſ conceſſe an ẽ ſtandũ pñtatõi
vel date. abb. in.c. capłm.de reſcrip.ij.col.
¶ Gratiã impetrãs ad beneficiũ ſi ſit negligẽs an ⁊ qñ ꝑdit
eam ⁊ ſcðᷣs impetrans pᷣferat᷑plene ꝑ abb.in alł.c,.capłm pe.
⁊ vlti.col.⁊ vide Lapũ ſua allł.cxx.
¶ Gratiam impetrans ad bñficiũ tenet᷑ facere mentionẽ d
bñficio de quo eſt ſpoliatꝰ.⁊ vide.j.lr̃as.
¶ Gratia an debeat neceſſario ꝓbari ꝑ ſcripturam. abbas
in.c. in noſtra.de reſcrip.in fi. “
¶ Gratia an ſit habenda loco tituli beneficialis eiuſdem ⁊c̃.
¶ Gfa in qua falſa expᷣſſio ↄtinet᷑ an viciet᷑. vide.S.falſitas.
¶ Gia ſcda ſi eſt ↄditionata ex pẽdẽtia pᷣme gfe ꝑ clauſulaʒ
nõ obſtãte ꝙ ꝓ alio ſcripſerimꝰ ⁊c̃.ſi pᷣma gr̃a fuit executa vł

noõ an obſtabit dicta cła. plene ꝑ abb.ĩ.c.mãdatũ. de reſcrip.

¶ Gia ẽ ſubꝛepticia ſi foꝛẽſis ĩpetrat bũficiũ⁊ nõ facit men⸗
tionẽ de loco ſue oꝛiginis:qꝛ ĩ dubio papa intendit ꝓuidere

cuiq; ĩ pr̃ia ſua.gl.⁊ abb.i.c.ſ ꝓponẽte.de reſcrip.⁊ colligit

de cleri. gegri.c.i.⁊ tex.ĩ..bone.ij.de tranſla.pᷣla.⁊.c.epᷣs. lxi.
diſt. c. ad decoꝛem. de inſti.⁊ ibi Ab. S
¶ Gfoſa oceſſio nõ pᷣſumit᷑ bis q̃ nõ ſolẽt de facili ↄcedi:vt

vult Inno.ĩ gl.ĩ.c.bone.ij.de poſtu.pᷣla.⁊ ban.l.i.S.q̃ B inter

dicto.ff.de itine.actuq; pꝛi.ĩ his vᷣo q ſolẽt groſe ↄcedi pᷣſumi
tur facilis con ceſſio.ab.in allega.c.bone.v.colum.
¶ Si papa ſcribit ꝓ pᷣmo bñficiãdo ĩ tota dyoceñ ⁊ ꝓ ſcðo
in certa eccłia eiuſdẽ dyoceſ pᷣfer᷑ pᷣmꝰ ſcðo.qꝛ vtraq; gratia
ẽ ſpãlis:vt ẽ tex.no.ĩ.c.ex ꝑte.i.ð of.dele.⁊ ibi Inno.⁊ hoſti.
vbi no.ꝙ gr̃a ad bñficia ↄſequẽda pᷣt dici bñficiũ: ⁊ ſoꝛtitur
potiꝰ naturã puilegij q; ſimplicis reſcpᷣti cũ ſit bñficiũ pᷣncip
iur̃ no.ꝑ Jo.an.ĩ.c.oli.ð vᷣ.ſig.⁊ ꝑ bar.i.l.fi.ð ↄſti.pnci.
¶ Gratia pꝛincipis poteſt declarari ſeu certificari per aliam
ꝓbationem extrinſecus.vide.j.pꝛiuilegium pꝛincipis.
¶ Gia nouiter ĩpetrata ꝑ legitimatũ ⁊ diſpenſatũ ſuꝑ defe⸗
ctu nataliũ nõ valet niſi de pꝛioꝛi defectu ⁊ de diſpẽſa.pꝛiꝰfa
cta faciat mẽtionẽ:vt.c.veniẽs.de pᷣſcrip.⁊.c.ij.de filijs pᷣſbi.
li. vi.⁊ ibi Jo.an.nã ſcðᷣa diſpẽſatio addit pᷣme excedẽs pᷣmũ
moderamẽ.iõ nõ valʒ de pᷣoꝛi defectu nõ fcã mentiõe.Si em̃
papa ſciuiſſʒ dixiſſʒ foꝛte ſufficit tibi gra ↄceſſa cum modera
mine.no.Ab.in.c.veniens.de pᷣſcrip.iij.colum.
¶ Gfaz ſeu bũficiũ ĩpetrãs a papa ſub pacto ſeu ꝓmiſſiõe
aliq̃d accipiẽdi vł dãdi ẽ excõicatꝰ.⁊við.s.excõicati ſt hodie
¶ Gratia pꝛincipis conceſſa motu ꝓpꝛio an excludat ſub⸗
reptionem gratie:⁊ vide.j.papa ſi motu ꝓpꝛio.
¶ Mõ oĩa expᷣſſa in ĩpetratõe grĩe reddũt ipᷣaʒ graʒ ſubꝛepti
ciaʒ illa tm̃ ſunt neceſſario expmẽda q̃ hñt aut ex difficultate
ꝓmiſſionẽ aut ex toto ĩpedire ⁊ h̊ arbitrabit᷑ bonꝰ iudex:vt.c.
ſuꝑ lris.⁊.c.poſtulaſti.ð reſcriptis.no.abb.in.c.conſtitutꝰ. de
reli.domi.i.col.⁊ vide.j.papa ſi motu ꝓpꝛio.
¶ Gfaz ĩpetrãs ad bñficiũ obtinẽdũ nõ ſolũ dʒ facere mẽti
onẽ ð dignitate vł bñficio qð obtinet ſʒ ẽt ð noĩe ſue dignita
tis:vt.c.ad aures.ð reſcrip.⁊ ibi abb.circa pᷣn.facit.c.ſ motu
pꝛopꝛio.de pꝛeben.li.vi.

¶ De qlitate bñficij ĩpetrãdiẽ fiẽda mẽtio ĩ lr̃a gre:vt.ſ.ſ hʒ

curã aĩarũ:vt.c.cũ ĩ illis.ð pᷣbẽ.li.vi,vł ſi bñficiũ reqͥrit reſñdẽ

tiã.ar.in.c.fi.de cleri.nõ reñ. Itẽ ſi illud bñficiũ ſit dignitas:

vt.cad aures 8 reſcrip. ⁊ regulr de oibꝰ fieda eſt mẽtio ĩ gĩa

ſue
N⸗
ee

lei⸗
nt

pide

que poſflent inducereᷣncipem ad nõ pcedendũ: vt.c. poſtula⸗
ſti dereſcrip.vel poſſent ſubtrahere pᷣncipẽ a ↄceſſiõe.no, per
abb. in. c. ad aures. de reſcrip.ij.colll.
¶ Gratia ad bñficiũ obtinendũ ad inſtantiã impetrãtis nõ
vʒ niſi fiat mẽtio valoꝛis ipſius bñficij: vt.ſ.nõ excedat valo⸗
rẽ tante qᷓ;titatis:vt no.ab.ĩ.c.fi.de pᷣſump.⁊ h de ſtilo curie?
ẽ vtile ⁊ neceſſariũ:vt fiat tał expᷣſſio.ar.c.poſtulaſti.ð reſcrip.
abb. in alleg.c. ad aures.iij.colũ. .
¶ Gratia oceſſa ꝑ pncipẽ ẽt motu ꝓpꝛiolʒ motꝰ ꝓpꝛiꝰ exclu⸗
dat ſubꝛeptõʒ:vt.c.ſ motu ꝓpᷣo.de pᷣbẽ.li.vi.nõ tñ oꝑat᷑ circs
intrĩſecas q̃litates bñficij nec motꝰ ꝓpꝛiꝰ firmat graʒ volũ⸗
tatẽ ↄcedẽtiſnec ĩ pᷣiudiciũ tertij.ñ g icludit bñficiũ cũ cura nec
bñficiũ iuriſpronatꝰ niſi ð eo fiat mẽtio ⁊ ð alijs intrĩſec q̃lita
tibꝰ. no. Jo.cal.i.c. madatũ.ð reſcrip.⁊ ab.i.c.ad aures.iij.col.
¶ Gratia nõ vʒ ad ſcõm bñficiũ obtinẽdũ ſeu ẽt diſpẽſatio ni
ſi fiat mẽtio de q̃litatibꝰ pᷣmi bñficij vt ſi bñs pᷣpoſiturã impe⸗
tret vt ꝑſonatũ poſſit ſł cũ pᷣpoſitura obtinere certe ſi nõ facit
mentionẽ ꝙ pᷣpoſitura erat curata nõ vʒ gr̃a ſeu diſpenſatio.
qð ꝓbat in cle.i.de pꝛeben. Hoſt. ⁊ Jo.an.c poſtulaſti.de re⸗
ſcrip.abb.in alleg.c.ad aures.iiij.colũ.
¶ Gratiã ſeu diſpenſationẽ impetrãs ſuꝑ pluralitate bñficio
rũ ſi nõ facit mentionẽ ꝙ illa bñficia pᷣus tenuerat illicite reci⸗
piẽdo inde fructus nõ vʒ diſpẽſatio no. Cõpoſ.⁊ Jo.an.i.c.
dudũ.ij. de elec. ⁊ abb.in.c.ad aures.de reſcrip.iiij.colũ.
¶ Impetrãs ſimpłr beneficiũ ſcõᷣm ſi ꝑ receptionẽ ſcði nõ va
cat pᷣmũ ſaltẽ ipſo facto tũc ex qͥ pᷣt retinere pᷣmũ cũ ſcðo dʒ fa
cere mẽtionẽ de q̃litatibꝰ pᷣmi.ar.ꝑ locũ a ſpaliĩ cle.ſi romanꝰ
depbẽ. ſi añt ꝑ receptionẽ ſcðᷣi vacat pᷣmũ:tũc qꝛ foꝛte ſi papa

ſciuiſſʒ de q̃litatibꝰ pᷣmi nõ ſoluiſſet eũ a pꝛio bñficio ↄ cedẽdo

ſibiſcõm tenet᷑ etiã facere mẽtionẽ de q̃litatibꝰ pᷣmi.⁊ facit rõ
dicti. c. poſtulaſti. de reſcrip.abb.in alleg.c.ad aures.v. colũ.
¶ Gratiã nõ ðꝛ facere papa ſi facit id ad qð de iure tenet᷑: ſed
tunc ðꝛ gratiã facere qñ id ad qð de iure nõ tenet᷑eſt no. abb.ĩ
c.ſedes.de reſcrip.i.coli. G
V¶ Gratiã nõ viciat ſubꝛeptio qñ falſitas nõ eſt cã inductiua
grecũ oſtat ð coꝛꝑe bñficij.nã falſa demõſtratio ñ vitiat qũ cõ
ſtat de coꝛꝑe.vtĩ.l.falſa demõſtratio.ff. ð̊ ↄdi.⁊ demõſtra.⁊ qð
no.i.c.ſignificãte.de reſcrip.⁊ dñi de ro.deci.ccclxxx.in antiq̃.ſt

tñ falſitas eſſ expᷣſſa nõ cã demõſtratõis ſʒ cã taxatõis gratie

tüc vitiaret: vt eſt caſus in.c.ſuſceptũ.de reſcrip.li.vi. eſt cõclu
ſio abb.in.c ſuꝑ l̃is.de reſcrip.i.colũ.
¶ HGratia aſſumit vires ex mẽte ↄcedẽtis:vt.c.cũ adeo.de re⸗
ſcrip.ſᷓ ſi ↄcedẽs nõ eſſʒ ↄceſſurꝰ expᷣſſa veritate: g gr̃a nulla.
vt ſentit io.an.i.c.ad audiẽtiã.de reſcrip.⁊ eſt rõ qꝛ ceſſante cã
gfe ceſſat gra.vt.l.gñalr.C.ð epi.⁊ cle.⁊ hᷣ ẽt ſi ꝑ ignoꝛãtiã fuit
expᷣſſa falũtas:vt ↄcludit abb.i.c.ſuꝑ lr̃is.viij.colũ.
¶ Gratia ſi ↄcedat᷑ a papa alicui oꝛdinario ad ipſiꝰ ſupplica
tionẽ reſeruãdo collatiõi ſue ea vice dũtaxat auẽte aplica q̃ttu
oꝛ bñficia eccleſaſtica ⁊ ꝙ ea ↄferat ⁊c̃.an in pᷣdicta gr̃a inclu⸗
dent᷑ bñficia ſedi apłice ſpałr reſeruata ſeu bñficia in curia va
cãtia⁊ bñficia ad ſedẽ apłicã deuoluta:⁊an ĩ dicta gra ĩcludãt
bñficia q̃ ſpectãt ad pñtationẽ patronoꝝ laicoꝛũ ⁊ de mõ ꝓce
dẽdi in pᷣdictis ꝑ oꝛdinariũ executoꝛẽvide late ⁊ notabilłr lapũ
ſua alleg.lxxxiiij.vbi tʒ ꝙ ſi vnꝰex noĩatis ꝑ oꝛdinariũ moꝛit᷑ añ
vacationẽ ſeu acceptatõʒ vel collationẽ ſibi factã poterit aliũ
noĩare ſic acceptãs bñficiũ ſibi ñ debitũ cũ ꝓteſtatõe pᷣt aliud
acceptare nec ĩ tali caſu ẽ neceſſaria ꝓteſtatio lʒ nõ noceret: vt
lapus.vbi.ð.idẽ ancha.ĩ c.cũ in multis.de reſcrip.li.vi.ad fi.⁊
melius ꝑ eũ in.c.ſi cõpꝛomiſſarius.de elec.li vi.vbi Dñicus.⁊
vide.j.patronoꝛũ laicoꝛũ.
¶ Gratia qñũq; aſſumit᷑ ꝓ dtẽplatõe ſeu intuitu:vt.c.vnico ð
cõmo.in pᷣn.qñũq; gr̃a ſumit᷑ ꝓ ↄceſſiõe alicuiꝰ beneficij ſeu iu⸗
ris ad obtinẽdũ beneficiũ:vt ĩ.c.gr̃a.de reſcri.li.vi.⁊ ĩ cle.gfre.
e,ti.qñqʒ aſſumit᷑ ꝓ donatõe ſpũſicti.i.q.i.gr̃a ſᷣm theologos

duplex ẽ gra.alia grat᷑ data.alia gratũ faciẽs.de qͥbꝰ.ij.ſentẽ.

di.xvi.⁊ cle.ij.de mgr̃is,.no.abbĩ.c.vnico.de cõmo.in pn.
O Gratia dʒ facere mentionẽ de beneficio ſubtracto ſeu occu⸗
pato impetrãti:nã alias poſſʒvia aperiri fraudibus qꝛ faceret
qͥs ſe ſpoliari vt poſſʒ impetrare aliud bñficiũ ⁊ repetere pᷣmũ.
ↄcludit abb.in.c.cũ teneamur.de pᷣbẽ in fi.
¶ Si in gra pape apponat᷑ illa clauſula cõſueta ſeu quocũ
mõ vacet vel ꝑ alteriꝰ cuiuſcũq; ꝑſone ⁊c̃.nõ poterit iũc oꝛdina
rius ſe opponere impetrantẽ a papa ꝑ deuolutionẽ cõcilij la

teran. nec allegare ignoꝛantiã. ⁊ eſt ſemꝑ vtile hãc clanſulã ap⸗

ponere vt euitet᷑ diſpoſitio.c.ſuſceptũ.de reſcrip.li.vi.no.abb.

in. c. exꝑte. de cõceſ.pᷣben.iiij.col’.
¶ Sequunt᷑ additões domini AZudonici de campis ad pꝛece
dentem lr̃am, G. J

Eneralis.

¶ In generali ſermone non intelligit᷑ per⸗
g ſona.vide Abb.qualiter intelligatur.not.
abb. in. c. petitio. de iureiurã.

Bloſa

¶ Bemnardus gloſatoꝛ fuit de villa parme.no. Ab.in. c. qð

Grangia
¶ Quis adminiſtrabit ſacramẽta exiſtentibꝰ in grangijs re

ligioſoꝛũ.no.abb.in.c.auctoꝛitate.de cenñbꝰ.Et vide ibi an
poſſit pꝛeſcribere iura parrochialia,

BGrauis

¶ Que ꝑpſona dicitur eſſe grauis.no. Manoꝛ in. c. ly. ð teſti.

Guerra

¶ Guen non poteſt ſine pꝛincipis volũtate moueri⸗.Abb.
in.c.olim.de reſti.ſpolia.

Edificium.
b ¶ Edificium nouiter factum in publico nõ
debet ei imponi vectigal vel aliqua penſio

ãnuatim: vt in.l.jj.S.ſi quis a pᷣncipe.⁊ ibi
bar. ff. ne quid in loco pub, ⁊c̃

Heres.

¶ Meres dericus tenet᷑ inuentariũ conficere alias tenet᷑ vl
tra vires hereditatis licet eccleſia non teneatur.ad hoc vide
S.clericus. .

¶ Heres non pꝛeſcribit ſi defunctus habuerit malam fidem
⁊ vide.j.pꝛeſcribere non poteſt.de iure ciuili.

¶ Heres non poteſt pꝛeſcribere cũ mala fide ſicut nec deſun

ctus.vide.j.pꝛeſcriptio.vᷣſi.heres.
¶ Heres an teneat᷑ ex confeſſione defuncti.videj heres ap⸗
pellare non poteſt. .
¶ Hjqdis inſtitutio an põ h
¶ An contra heredem poteſt agi interdicto vnde vi. videj.
ſcriptum.verſi.per reſcriptum.cum ſe.⁊ vide.S.exceptio ſpo⸗
liationis non competit. ,
¶ Meredes an efficit ficta confeſſio defuncti:vide.j.poſitio.
v5. ⁊ ſi in poſitionibus.
¶ Eiĩs adeũdo hr̃ditatẽ lʒ nãciſcit᷑ dñiũ nõ tñ poſſeſſioneʒ

niſi coꝛpa łr appꝛehẽdat eã:vt.l.cũ heredes.ff.de acqui.poſ.

⁊ qͥd de pᷣlato.vide.j pᷣlatꝰ poſt ↄfirmationem.

¶ Heres poteſt inſtitui ab auo.nepos legitimus ex filio ſu

rio.vide.j.inſtitui poteſt.

¶ Meres ſi ſuccedat debitoꝛi an extinguatur debituʒ confu⸗

ſione.vide.ð.creditoꝛ.

¶ Heredis appellatiõe in vltimis voluntatibus liberi ſolũ
intelligunt᷑ ſed in contractibus intelligunt᷑ etiã extranei be⸗

redes ſi liberi non ſtant:vt.l.in cõuentionibus.ff.de vxᷣ ſig.⁊
ff. de opere. liber. l.patronus.no. Spec.ti. de teſta. S.i. ſi. fi.
⁊ de hoc vide Bar.in.l.ex facto.S.vlti.ff.ad trebel.⁊ henri.
abb.in.cum dilecti.de dona.
¶ Meres non adiens hereditatem an ⁊ quãdo tranſmittat.
vide.j.tranſmiſſio.
¶ Heres vſurarij an tenetur ad reſtitut ionẽ vſurarum. vide
no.per docto.in.c.tua nos.de vſuris.
¶ Meredes vſurarij ſiue debitoꝛis tenent᷑ ad reſtituendas
vſuras ſiue debitũ non inſolidũ:ſed ſᷣm hereditarias poꝛtio
nes:qꝛ actiones cõpetẽtes )̊ defunctũ diuiſe ſunt in heredeſ
ꝓ bereditarijs poꝛtionibus.:.i.⁊.ij. C. de act.here.⁊ in.l.pa⸗
cto ſucceſſoꝛi.C. de pac.⁊ in.c.tua nos.de vſur.⁊ ibi Abbas
quem omnino vide. HMUẽf

¶Heres vſurarij etiã in ſoꝛo iudiciali non tenet᷑ vltra vires

t fieri nutu.vide.j.inſtitutio hr̃Ütis

hereditatis etiã ſi nõ confecit inuentariũ:qꝛ non tenet᷑ ex de⸗
licto defuncti.no.hoſti.in ſum.ti.de teſta.S.penul.vᷣſi.quid ſi
nõ ↄfecit.⁊ Jo.an.in.cij.de vſuris.li.vi.in nouella.⁊ Ab.in
c. in litteris.de rapto.⁊ in.c.tua nos.de vſur.circa fi.
¶ HMeres ex iuramẽto defuncti nõ poteſt cõueniri coꝛã eccle
ſiaſtico iudice cũ iuramentũ eſt perſonale ⁊ non egredit᷑ per
ſonã iurãtis.vt.c.veritatis.de iureiurã.ſed lʒ ex contractu de
functi nõ põt agi coꝛà eccłiaſtico:officiũ tñ iudicis poterit ĩ⸗
ploꝛari vt heres cõpellat᷑ ſatiſfacere anime defuncti.ar. in.c.
fi.de ſepul.vbi no.abb.ij.col.facit.c.a nobis. ij.de ſen. excõ.
in fi.⁊ qð ipſe abb.no.in.c.cuʒ ſit generale.de foꝛo cõpe.in fi.
Meres an tenet᷑ ex delicto defuncti de iure canonico vel
ciuili.vide plene per abb.in.c.fi.de ſepul.
¶ Heres nõ adimplens volũtatem defuncti etiã circa execu
tionẽ voti perdit omne emolumentũ ſucceſſionis nõ ergo ſe 2
lũ pꝛiuat᷑ heres ſi non ſoluit legata ⁊ fideicõmiſſa.vt aut᷑.Rᷣ
amplius.C. de fideicõmiſ.ſed etiã ſi non adimplet onera de⸗
fun cti extrinſecus.⁊ hoc etiã ſi defunctꝰ deceſſit inteſtatꝰ.vt
in.c.licet.de voto.vbi no.abb.in pꝛin.
Heres ſi ſponte adeundo hereditatẽ poteſt cõpelli ꝑ pꝛi⸗
uationẽ hereditatis ⁊ etiã per excõicationẽ adimplere volũ
tatem defuncti.naʒ adeundo quaſi contraxit.vt le.⁊ no.in.l.
moꝛe.ff. de acquir.here.⁊ eſt tex.in.c.ſi heredes, de teſta. vbi
no.⁊ no.abb.in.c.licet.de voto.in fine.
¶ HMeres an teneatur ex facto defuncti pꝛelati.vide glo.in.c.
ex pꝛeſentium.de pigno.⁊ Innocẽ.in. c.cum in officijs.de te⸗
ſtamẽ. ⁊ vide.s.eccleſia non tenetur.
¶ HMeres an poteſt inſtitui monachus, vide infra monachus
non mendicans.
¶ Hrs chiciqͥs dicat᷑ ꝓximioꝛ ab ĩteſtato.við.S.clerici nullꝰ
¶ Meres beredis lʒ regułr teſtatoꝛis eſt beres. C. de here. in⸗
ſti. l. vlti. ff.ð H. ſig. heredi.⁊.ff. de libe.⁊ poſtu.l.i.tñĩ qͥbuſdã
ſpẽbus nomen heredis pꝛoximũ ſignificat nõ vlterioꝛẽ.vt in

l. ſciendũ eſt. de ver.ſig.no.glo.in.c ex tranſmiſſa.de fi. pſby.

¶ Heredi datur interdictum vnde vi ⁊ bonoꝛum poſſeſſoꝛi
⁊ datur in heredem.vide.j interdictum. .
¶ Heres lʒ teneat᷑ neceſſe ſtare iuramẽto defuncti qð in ſuo
teſtõ fecit nõ tñ creditoꝛes.vt aut᷑ qð obtinet.C. de ꝓba.nam
lʒ pꝛeſumat᷑ ꝙ teſtatoꝛ in vlti.articulo verũ dicat nõ tñ eſt ſuf
ficiens pꝛobatio iudi.ff. de pig.ac.l.gaius.ff. de leg.ij.S.quiſ
quis.⁊ de leg.iij.l.cũ quis.S.ticia.no.gl.in.c.lr̃as.de pᷣſump.
¶ Heres inſtitutꝰ in re certa nõ dato alio coherede obtinet
bereditatẽ in totum quia nõ põt quis decedere teſtatꝰ ⁊ inte
ſtatus.vt.l.ſi ex fundo.ff.de heredi.inſti.⁊ talis heres totam
hereditatẽ aſſumendo eſt tutꝰ etiam in foꝛo anime.no.Fred.
cõ ſilio.cxxvi.vbi refert ꝙ alij multi doctoꝛes theologi idem
ↄſuluerũt.⁊ idẽ Jo.cal.poſt beatũ Lho.in ꝓhemio cõpilati
onis.de teſta.qð verũ niſi doloſe fuiſſet inductꝰteſtatoꝛ ad in
ſtituendũ in re certa qð limita vt no.glo.not.in.c.fraternitas
xij.q.ij.que dicit ꝙ in foꝛo aĩe non tenetur qu is reſtituere reʒ
cum pena dupli vel quadrupli ſed ſatis eſt ſatiſfacere in pꝛi⸗
ma ſubſtantia rei.notat abbas in.c.ij.de teſtamen.in fine.
¶ Sipater inſtituat filium ſuũ heredem in vſufructu omniũ
bonoꝝ ſuoꝝ in vita ſua non debet computare in legitima il⸗
lum vſufructũ qꝛ legitima filioꝝ non in fructibus ſed in rebꝰ
bereditarijs ipſis ⁊ in ſubſtantia teſtatoꝛis que reperit᷑ tꝑe
moꝛtis patris detrabi debet vt.l.iubemus.C.ad trebellia.vt
no.petrus de ancha.in quodam ſuo conſilio elegãti:conſilio
cxvij.vt refert Barba.in.c.fi.de pigno.iiij.colum.
¶ Heredis inſtitutionem an ⁊ quando operetur verbũ relin
quo additum vniuerſitati:vide.j.inſtitutionem heredis.
¶ Heres inuentarium non conficiens tenetur etiam de iure
cano.vltra vires hereditatis.vide.j.inuentarium.
Heres an compellatur ſoluere legitimaʒ filio teſtatoꝛis in
ſingulis rebus vel in vna re.vide.S.filius an poteſt.
¶ Heres non pꝛeſumitur hereditatem adire niñ hoc pꝛobet᷑
no. per glo. ? Bar. in. l. neceſſitas. de acquiren. heredi, vtre⸗
fert abb.in.c.i.de ſolu.
¶Heres filius vel eccleſa ſi inuentarium non conficiant an
tenentur vltra vires hereditatis.vide.j.inuentariñũ.
Heres clerici põ

trimonio fecit in bũficio. vide ſupꝛalbeneficio tuo qͥ in pᷣmo.

Haereditas.

pot repetere expenſas quas clericꝰ ð̊ ſuo pa

¶ Hereditas non adita an ⁊ quando ⁊ quibus tranſmitta
tur.vide.j.tranſmiſſio. .
Mereditatis bona cõia ſi duo fratres poſſiderunt illa bo
na per decenniũ tanqᷓ;ᷓ diuiſa pꝛeſumitur diuiſio licet non ꝓ
betur ex curſu tanti tempoꝛis.vt.l.penul.C.cõi diui.⁊ ibi gl.
ſi vero agitur de magno pꝛeiudicio.i.de pꝛeſcribenda ꝓpꝛie
tate nõ ſufficit curſus tempoꝛis ſed requiritur pꝛeſcriptio le⸗
gitima.no.Spec.ti.de loca.S.nunc aliqua.verſi.lxiij.⁊ abb.
in.c.peruenit.de cenſi.in fi.
Hereditaria ſucceſſio in eccleſia locũ non habet. vide gi.
⁊ doc. in.c.i.de pꝛeben.⁊ dignita.
¶ Hereditateʒ paternà non poteſt filius heres a patre inſti
tutus repudiare retenta ſibi legitima,nã cũñ etiaʒ in legitima
fuerit inſtitutꝰnon poteſt pꝛo parte acceptare ⁊ pꝛo parte re
pudiare.vt tenet Bar.in.l.gerit.ff.de acqui.here.⁊ Bal.in
l.i.C.quãdo nõ peten.partes heredi.ac.⁊ eadẽ rõne dicẽduʒ
eſt in parte decedente ab inteſtato:quia non poteſt filius ꝓ
parte agnoſcere hereditatem paternam ⁊ pꝛo parte abſtine
re.arg.in.l.i.S.ſi ex fundo.ff.de here.inſti.no.in.c. Haynuciꝰ
de teſta. in fine.
O¶ Mereditas licet auferatur alicui tanqᷓ; indigno nihilomi⸗
nus remanet in eo ius ⁊ nomen heredis.⁊ eſt ratio.qꝛ exquo

quis ſemel fuit heres non poteſt facto hominis deſinere eſſe

beres. arg.in.l.⁊ ſi ſine.S:ſe.ff.ð mino.hinc eſt ꝙ heres roga⸗
tur reſtituere hereditatem etiam ſi faciat contra volũtateʒ de
functi ⁊ incidat in penam pꝛiuationis hereditatis ſemper re
tinebit falcidiam.vt plene ex.c. Naynaldus.de teſtam̃.⁊ ibi
Abbas. v.co lũ.

Hereticus.

¶ De crimine hereſis non poteſt ſecularis iuder ſe intromit
tere cum ſit crimen mere eccleſiaſticum niſ tantũ reſpectu exe⸗
cutionis ad petitionem eccleſie.vt eſt caſus in.c.inquiſtiõis
§.pꝛohibemꝰ.de hereticis.li.vi.⁊ glo.⁊ abb.in.c. cũ ſit gene
rale.de foꝛo compe.viij.colũ.
¶ Hereticus non eſt qui licet dubitet de fide ⁊ ſcrupulũ ha⸗
beat conſcientie non tñ habet firmitatẽ animi nec perſeuerat
in quadam pertinacia ſed confirmat ſe cũ fide eccleſie.no.no
tabi.abb.in.c.i.de hereti.
¶ Agd boc vt bereticis redeũtibus ad ſidem dimittat᷑ pena
moꝛtis req uirunt᷑ duo.ſ.vt incontinenti ⁊ ſponte reuertant᷑
ad fidem.ſi ergo ex interuallo ⁊ non ſponte rediſſent ſed me⸗
tu pene vel pꝛobationis nõ eſt eis parcendũ.vt in.c.ad abo
lendam.ð hereti.⁊ quando dicant᷑ ſponte redire:vide quod
no.archi.in.c.vt commiſſi.de hereti.lib.vi.⁊ Jobh.de lig. de.
ad noſtrũ.de bereti.
Mereticꝰ eſt capitali pena puniendus de iure ciuili vt.l.li
centiam. C.de hereti.iuncta.l.qui vltimo ſupplicio.ff. de pe⸗
nis.⁊ hanc penam eſſe debitam interpꝛetat᷑ conſuetudo.Cõ
nenienter g lege diuina canonica ⁊ ciuili necnon conſuetudi
naria puniũtur heretici pena ignis vt colligit᷑ ex euangelio
Joh.xv.c.ſi quis in me non manſerit mittet᷑ foꝛas ſicut pal⸗
mes ⁊ areſcet ⁊ colligent eũ ⁊ in ignem mittent.no.abb.in.c.
ad abolendam.eo.ti.iij.colũ. Sðèð
¶ Hereſis ſuſpitionẽ inducit pertinacia annalis perſeuerã⸗
tie ſi qs nõ confitet᷑ ꝓpꝛio ſa cerdoti m foꝛmã.c.oĩs.de pe.
⁊ remiſ.qꝛ cũ nõ facit id ad qð ois fidelis tenet᷑ vtibi ꝑ ↄñs
pᷣſumit᷑ aliter ſentire de ſacris qᷓ; ſentiat eccłia de hereti.ad a⸗
bolendã pᷣmo mñſo.nam qui oĩpotentẽ deũ metuit. xi.q. iij.q
omnipotentẽ.⁊ qui ſe ab eccłia ſeparat nec ſanctaʒ cõionem
recipit hereticꝰappellat᷑.vt ĩ aut.de pꝛiuilegio dotis.pᷣmo mñ
ſo. concludit ergo Hoſti.ſm pe.de ancha.in.c.fi.de penis.qꝙ
eccleſia de rigoꝛe poſt tantã expectationẽ ⁊ contumaciã poſ
ſet illũ condemnare de hereſi licet equitatẽ pꝛeferens non ſeq̃
tur bũc rigoꝛem. vt Hoſti. ⁊ pe.vbi.ð.

Heremita.

¶ Heremita bonus cuius vita commendabitur eſt. vt. c. qui
vere. xvi.q.i.it religioſa perſona ⁊ de honeſtate tenetur pꝛo⸗
mittere ⁊ obſeruare continentiã.ðvt.S.ecce.xvij.q.ij.nõ tamen
gaudet puilegio eccłiaſtico reſpectu foꝛi vel ꝑſone ĩmo tales
beremite ſunt locuſte ſine rege.no.glo.ᷣin.dc.qui vere.abb.ĩ

.

c.cum monaſteriuʒ. de elec.⁊ in.c.ij. de fo.compe.videj.pᷣuile

gio eccliaſtico non gaudet heremita.

i

hon
lecn

ſttn

abo
Nn
dig
pe
lole⸗
abo,

teg.

iſ
timn
anere
Balin
Cdnz
ins
ddi
nuch

Mlo
ergn⸗
ereeſe
ſoge,
tde
per te
abi

homie
mere⸗
ftiöis
irgen

Hü be⸗
erat
,o

ens
tant
awen
Aabe⸗
eqtod
ligde⸗

ulli
depe⸗
0
uenet
angel⸗
alpol
in

dueri⸗
depe⸗
ds
lal
( ii
bloten
Pront
enis
cüihel

te
nhv
ſnnen

Honor.

NHonoꝛ pᷣferendus eſt in honoꝛe ⁊ maioꝛitate is qpꝛiꝰlegi

tune fuit oꝛdiatus vel ꝓmotus niſ poſteriꝰ pꝓmotus babue/⸗
rit dignitatẽ a pᷣncipe vt.c.i.de ma, ⁊ obe.⁊.l.fi.de al.ſcriben.
ſed ſi nõ dat᷑ pꝛioꝛitas in temꝑe vel officio pᷣferẽdus eſtis qui
functꝰ eſt maioꝛibꝰ officijs vel ſi plures aſſumpti ſunt ad ho
noꝛes ciuitatis ⁊ data paritate pᷣferẽdus eſt ãriquioꝛ tempe.
⁊ is qui bʒ filios pᷣferendus eſt nõ habenti.vt tex.no.in.l.i.de
al.ſcriben. ⁊ ibił. GBal. ⁊ in.l.albo.⁊ ibi bal. C. de decu.lix. ple
ne per Ab. in. c.i.de maio.⁊ obe.
¶ Honoꝛãdus nõ eſt bõ plus q; deꝰ⁊ hodie fit per aliquoꝝ
ꝑuerſitatẽ inferioꝝ ⁊ ipſoꝝ adulationẽ ⁊ ꝑ ſuperioꝝ inflatio⸗
nẽ ⁊ elationẽ qꝛ quaſi ad ydolatriam boĩes conuertunt᷑ j id

apoc.xix.c.ð qͥ við notabi.hoſti. t io.an.i.c.etñi xpᷣs ð iureiur.

Homicidium.

¶ Vide.j.littera. O bomicidium per totum.

Moſpitale.

¶ Hoſpitale etiã ſi habʒ patrimoniũ põt ponere rectoꝛẽ epᷣs
⁊ ad eũ ꝑtinet cõfirmatio ⁊ oꝛdinatio. vt.c.de zenodochijs.⁊
ibi glo.⁊ ab.de reli.domi.lʒ ð redditibus boſpitalis epᷣs diſ

ponere nõ põt ad libitũ.ſed vt oꝛdiet vt eſt cõſuetũ.vt cle.qꝛ

contigit. de reli.domi.qð bʒ locũ in hoſpitalibus anctoꝛita⸗

te epi edificatis. In alijs autẽ nõ põt ſe intromittere ſed pr̃o
nus hoſpitalis ad velle diſponit.vt in. ainter dilectos.cũ ibi

no. per inuo. de dona. ſi pronus eſt moꝛtuus ad curã epiꝑ⸗

tinet vt voluntas pia defuncti executioni mandetur. vtiĩ aut.
de eccle.ti. . ſi quis cũ ſe. ⁊ ab.in alle.c. de ʒenodochijs.

¶ Hoſpitalis rectoꝛ põt eſſe religioſus ſi hẽat eccleſã cura⸗

tã vel ſi hoſpitale ſit ſubiectũ monaſterio ⁊ monachus depu
tet᷑ per abb.tanq; obedientiarius.vt tenet Frede.de ſenis cõ
ſilio.clvi. Itẽ ⁊ clericus ſecularis põt eſſe rectoꝛ ſed nõ hr̃e in
titulũ.vt cle.per lr̃as de pꝛeben.⁊ laicus etiaʒ põt dummodo
nõ ſit ſuſpectus.Abb.in.c.de ʒenodochijs.de religi. domi.

¶ Ho ſpitale nõ dr̃ locus religioſus niſi fuerit deputatũ ſeu

ediſicatũ auctoꝛitate põtificis nec pᷣuata ꝑſona põt facere lo⸗

cñ eſſe religi oſuʒ. vt colligit ex.c. ad hec de religi.domi.põt er
go hoſpitale edificatuʒ ſine auctoꝛitate redire ad bumanos
vſus qð intelligo viuẽte eo qͥ hoſpitale edificauit. vt no.in.c.

iter dilectos. de dona. ſi aũt deceſſit qͥ eũ edificauit nõ poteſt

ad humanos vſus redire.vt in aut᷑.de eccle.ti.S.ſi quis abb.iĩ
alle.c.ad hec. vide de boc qð latiꝰ no.i.c. ĩter dilectos.ð dog.

Q¶ Hoſpitalia an poſſunt viſitari per epiſcopum, vide ſupꝛa

archiepiſcopus.

¶ Hoſpitalitatem tenenturclerici etiam ſeculares ſeruare. vi

de.S.clerici etiam ſeculares.
¶ Hoſpitale oꝛatoꝛiũ ſeu eccleſã de nouo cõ ſtituẽs põt ſibi
cenſum temꝑalem retinere.vt in.c.pᷣterea.de iurepatro.⁊.c.cõ
ſtitutus.de reli.domi.⁊ põt in hoſi pitalibꝰ habẽtibꝰ patronũ
ipſe patronus ponere rectoꝛem.n o.per abbatẽ in.c. inter dile
ctos.de dona.⁊ in.c.olim.i.de reſtitu.ſpoli.circa pꝛinci
¶ Hoſpitali aſſignãda ẽ dos ſicut eccłie.⁊ vide.ẽ.dos.

Hoſpitium.
¶ Vigde.j.littera. O boſpitium per totum.

¶ Sequuntur additiones Do.AQu.decampis ad pꝛeceden
tem litteram. H.

Abitnus.

De babẽtibus iuriſditiöeʒ vel buſficiſ babitn ⁊
nõ actu no.abb.in.c.paſtoꝛalis.S.qm̃ de reſcrip.

Hauſtus.

¶CLonceſſo hauſtu aque cõcedituriter ad ha uſtum. noin.,
iij..fi.de ſerui.ruſtico.pꝛedio.

Homagium.
¶ An eccleſia teneatur facere bomagium pꝛopterbona tem

poꝛalia dño temꝑ ali vel fidelitatem. no.ab. in.c. veniens.de
accu. ⁊.c ex diligenti.de ſimo.⁊.c.fi.de re.iur.

Homagium ⁊ iuramentuʒ ſidelitatis ſunt diuerſa. no. ab.

in eo.cex diligenti.

¶Differentia eſt inter hoꝛam punctum ⁊ momentuʒz quã vi
de per abba.in.c.i.de cauſa poſ.⁊ pꝛopꝛie,
¶ An exiſtẽs in peccato moꝛtali teneatur dicere hoꝛas 2 de
quo pꝛoſint.no.ab.in.c.qð quidam de pe.⁊ remiſ.
¶ Be hoꝛis nocturnis ⁊ diurnis ⁊ an clerici teneãtur ad offi
ciũ beate marie ⁊ de foꝛma dicẽdi boꝛas ⁊ q̃liter debẽt dici.⁊
an papa poſſit diſpenſare. vide plene ꝑ abba.i c i ð cele.miſ⸗

Obedientia.

¶ iſferentiam no.per abba.inter obedientem ⁊ rebelleʒ in
c.inter quattuoꝛ.de maio.⁊ obe.
¶ Si ciuitas eſt rebellis põt pꝛinceps eximere caſtra ab eiꝰ
obedientia.nota per abbatẽ in.c.inter quattuoꝛ.
¶ Obedire nõ tenet᷑ qͥs pape necetiã ſuo pᷣlato õ deũ vłvbi
timetur ſcãdalum. Ab.in.c.ſuꝑ bis.de maio.⁊ obe.
¶ An religioſi poſſint compelli ad pꝛeſtandam obedientiaʒ
per iuramentum eoꝛuʒ pꝛelato ⁊ quid de dericis ſecularibus
no.abb.in.c.cum in eccleſijs.de maio.⁊ obedien.
¶ Neligioſi inobediẽtes eoꝝ pᷣlato nõ debẽt extrabi a mõa
ſterio ſ debẽt ĩtrudi ĩ carceribꝰ. vide ꝑ ab.e.c. cũ in eccleſijs.
¶ bediẽtia honoꝛ ⁊ reuerẽtia differũt ĩter ſe. no. ꝑ ab.eo.c
¶ Mon eſt licitum recedere ab obedientia pꝛelati vel epiſco⸗
pi etiam ſi ſit criminoſus niñ in caſbus exceptis.no.elegan⸗
ter per abbatem in.c, cum non liceat. de pꝛeſcrip.
¶ Qbedirean teneatur ſubditus pꝛelato ſi eſt detentus pꝛe
latus illo crimĩe de quo pꝛelatus vult eũ coꝛrigere. no. ab.e.c.

Hoſtis.

¶ Penazʒ cõtra poꝛtantes arma vel auxilium infidelibus ⁊
ſarracenis vide per abb.in.c.ita quoꝛũdam. de iudeis.
¶ An licituz ſit deferre merces licitas vel illicitas tpe guene
vel alio tꝑe ad hoſtes.no.abb.in.c.ſignificauit.de iudeis.

Lonomus.

Iconomus dʒ poni in eccleſa vbi defertur p.
uiſio eccleſie nec ſupioꝛ põt iuridice de rectoꝛe
pꝛimo videre.⁊ ſicqͥ nõ bʒ rectoꝛẽ ponat iconomũ.vt.c.cum
vos.de offi.oꝛdi.ex quo no.ꝙ lʒ capitulũ ſede vacãte nõ hẽat
ptateʒ cõſferẽdi beneſicia quoꝝ collatio ꝑtinet ad epᷣm. vt. c.
vnico.ne ſede vacante.lib.vi.poteſt tamen ponere icono muʒz
vt alleg.c. cum vos.⁊ ibi Abbas. H

doneus.

¶ Igoneitas reqͥritur in electo vel ĩpetrante beneſiciũ qð ſit
temꝑe electõis vel impetratõis.nec pꝛodeſt ſi ſuꝑueniat.⁊ vi
de.c.ſi eo tempoꝛe.de reſcriptis.lib.vi.⁊.c.ei cui.de pꝛeben, e·
lib. Abbas in.c.dudum.i.de elec.iiij. columna,

Isnorantia.
¶ Ignoꝛãtia qñ excuſat ⁊ qualiter ꝓbat᷑ ⁊ an ⁊ qũ admittitł᷑
ignoꝛãtia cõſtitutõis.Ab.plene in.c.j.de conſtitu. ⁊ vide gl.
no.in.c.apoſtolice.de cleri. excõmuni.mini.
¶ Ignoꝛãtia q̃ eſt ſine culpa euſtat oẽm penam legis vt.c.ſi.
q̃ ma.a ccu.poſ.⁊ ſic ĩtelligit᷑l.fi.ff.de decre.ab oꝛdi.fa.q̃ loq̃⸗
tur ð ſtatuto mũicipali qð ñ ligat ignoꝛãtẽ Ab. in. c. ij. ð ↄſti.
¶ Ignoꝛantia an ⁊ quado validet actum nullũ ſeu annull
dum pꝛopter impedimentum ſuperueniens in perſonaʒ iudi
cis.Abb.in.c.ſciſcitatus.de reſcrip.vi.colũ.
¶ Ignoꝛatia an ⁊ quando pꝛeſumatur in facto pꝛopꝛio.ab.
ein.c.ab excõmunicato.de reſcrip.vi.colu.
¶ Ignoꝛãtia nõ pᷣſumitur in facto alieno qð qͥs indagare te
netur ex officio ⁊ allegati talẽ ignoꝛãtiaʒ incũbit onus pban
di.c.quis.de reg.iu.iõ iuder qͥ dicit ignoꝛare delicta ſubdito
rũ non excuſatur ibi cũ teneat᷑ inqrere.vt.c.i.de offi.oꝛdi.ꝛ.l.
cõ gruit.de offi pñi.colligit᷑ ꝑ abb.i.c.iĩnotuit.de ele.iij colũ’.
¶ IJgnoꝛãtia pᷣlati cõferẽetis indigno beneficiũ pbatur ꝑ iu⸗
ramentũ.no.glo.in.c.nulli.de elec,li.vi.⁊.c.ĩ lectuʒ. xxriiij. q.ij
⁊ tex. in.c.ſi vero de ſen.excõ.niſi cõiter fuiſſʒ ille habitus pꝛo
ĩdigno vel illegitimo ſeu fama fuiſſet oꝛta cõtra eũ:qꝛ tũc ſtas
tur iuramẽto pꝛelati, vt no. Mau.in ele. ↄſtituti de elec. abb.
i

in. c innotuit. de elec. circa finem. . ð
¶ Ignoꝛãti an currit tempꝰ ad pꝛeſentãduʒ vel eligendũ ſeu
conferendum.vide.j.patrono ignoꝛanti.
¶ Ignoꝛãtia q̃ nõ ercdludit oẽm culpa ſed ſolũ doluz ⁊ ſtatu
tũñ expꝛeſſe vel tacite req̃rit dolũ non habʒ locũ in eo q fuit in
lata culpa lʒ ꝓ mo do culpe ſit aliter puniendus.vt.c.ſiq̃s ſua
dente.xvij.q.iiij. iuncto.c.ſi vero.ij.de ſen.excom. vbi ꝑcutiẽs
clericũ ignoꝛãter nõ incidit in excõicationẽ cñ dictuʒ.c.reqrit
dolũ dũ dẽ ſuadẽte diaholo.tacite etiã ĩcludit dolũ qñ pũ git
actũ qͥ fitĩ ꝑſonã alteriꝰ vt ſi ſta tutũ dicit.ſiq̃s ꝑcuſſerit aliuʒ
puniat᷑ tali pẽa. nã ĩiuria nõ põt eſſe ſine dolo.plene de bocꝑ
bar. in. l. qð nerua.ff. depoſiti. Abbas in. d. c. ij. de con ſtitu.
¶ Ignoꝛãs culpa lata extra caſus ſupꝛa poſitos regulariter
punit᷑ ſicut ſi doloſe feciſſet qꝛ culpa lata dolo eqͥparat᷑ vt re⸗
gka magna negligẽtia. ff.ð v. ſi. ?. d. l. q nerua. ab. vbi ſupꝛa
¶ Ignoꝛãs qͥ fuit in leui ſeu leuiſſima culpa nõ punit᷑ crimi⸗
naliter ſed ciuiliter puta ad reſartioneʒ dãni.vt.l.qui edes.ff.
de incen. rui.nauf.no.Cp.in.l.ſi qͥs nõ dicam ra pe. C. de epiſ.
2 dle.nã leuis culpa leuiter eſt punienda.vt.c.cũ dilecti.de ac
cu. ſed ſi nõ põt puniri ciuiliter:qꝛnõ dedit dãnuʒ ſʒ aliter ve
nit j legẽ punit᷑ crimialiter p modo culpe.⁊ ſicꝓcedit qð no.
glo. bar. in. lxreſpiciendũ.ff. ð penis.nã quẽad modũ fit cõmu
tatio pene ex ĩpotentia facti.vt.d.l.qui edes.vbi dr ꝙ ſi nõ eſt
ſoluẽdo dãnum dʒ puniri in coꝛpus.idẽ dicamꝰ in ĩpotentia
iuris qñ nõ põt puniri ciuiliter ꝙ puniat᷑ crmialiter no. Ab.
in.c.ij.de conſti.⁊ docto.in.c.finem litibus de do.⁊ contu.vi⸗
de glo.in.c.non ſatis.lxxxvi.di. .
¶ Ignoꝛãtia nõ põt ꝑ ſolũ iuramentũ ꝓbari.ſʒ cõ currẽti ali
qua ꝓbabili cã ignoꝛãtie põt deueniri iuramẽtum boctñ eſt
arbitrariñũ ſᷣm quantitatẽ pᷣiudicij ⁊ qualitatẽ ꝑſone allegan
tis ignoꝛãtiam ⁊ qualitatẽ facti in quo ignoꝛãtia pᷣtẽdit᷑.ð B
tex.iuncta glo. in.c.ĩnotuit de elec.⁊.c.fide iureiuran. Ab.in
a lle.c.ij. de conſue.

¶ Ignoꝛantia con ſtitutionis ſeu bãni nõ poteſt pꝛetendiſi
bãnum publicetur in locis eminẽtioꝛibus ſeu ſolẽnibus ciui⸗

tatis nec eſt neceſſe ꝙ ſinguloꝛum auribus inculcetur. vt.c.i.
de poſtula. Ab. in. c.ij. de conſti. in fi.
¶ Ab ignoꝛantia iuris excuſatur quis vbi lex eſt multum du
bia. vt eſt tex. in.l.regula.ff. de iu.⁊ fact.ignoꝛan.no.glo.in.c.
vnico.de poſtu.pꝛela.lib.vi.⁊ ab.in.c.fi.de conſti.

einnium.

¶ Jeiuniũ abſtinẽtie nõ rpit᷑ ꝑ potanteʒ poſt cibũ ſumptũ
veĩꝑ aſſumptionem medicine.no. Inno.ſuꝑ rubꝛica de obſer
ua.ieiu.lʒ ꝓpt᷑ reuerentiã ſacramẽti euchanſtie rũperet᷑ ieiuni
um ꝑ aſſumptionẽ vini.vt.c.ex ꝑte.de cele.miſ.⁊ ibi abbas.
¶ Jeiunio quadrageſimali lʒ deberemꝰ veſtigia xpᷣi imitari
q a cibo abſtinuit quadraginta diebꝰ ⁊ quadraginta nocti⸗
bus. vt.c. ſolẽt. de ↄſe.di.i.ſʒ qꝛ natura hũana hoc nõ patitur
ſtatuit eccleſia vt ꝑ illos.xl.dies ficte ſumptos hoĩes ieiuna⸗
rẽt.iõ poſt veſperas expletas in eccleſijs temꝑe quadra geſi⸗

mali licitũ eſt cibũ ſumere ⁊ nõ ante.no.archi.in alle.c.ſolent.

in alijs vero ieiunijs non eſt hoꝛa ab eccleſia pᷣfixa ſed cõiter
ſeruat᷑ vt in meridie cibus ſumatur.⁊ hoc cõſiſtit in cõſuetudi
ne ⁊ obſeruantia generali.abb.ſuꝑ rubꝛica de obſerua.ieiu.
¶ Jeiuniũñ eſt pꝛiuatio cuiuſlibet cibi poſt cenã vſq; in diem
ſequentẽ ſᷣm Archi.in alle.c.ſolẽt.⁊ ex hoc ſeq̃tur ꝙ ſumere a⸗
liquid poſt cibũ ſit frãgere ieiuniũ aliquid tñ ſumere ꝓ colla⸗
tione in ſero magis ad ſuſtentationẽ qᷓ; ad delicias nõ eſt pec
catũ nec frãgere ieiuniũ.dũ tñ hoc fiat temꝑe ⁊ ſᷣm cõſuetudi
nem loci.nã ex quo de boc nõ eſt ius ſpecificũ recurrenduʒ eſt
ad cõſuetudinẽ loci.ꝓ b.c.vtinã.lxxvij.di.⁊.c.illa.xij.di.vidẽ

tur eni in ſimili religioſos pᷣcipue ciſter.ſtatuiſſe.vt hi qͥ mini⸗

ſtrant alijs temꝑe ieiunij aliquid ſumãt vt melius poſſint dif⸗
ferre pꝛandiũ.⁊ ſᷣm Inno.iſti nõ dicũtur frãgere ieiuniũ.ides
in miniſtratoꝛibꝰ dñoꝝ qͥ guſtant cibos ex ſuſpitioneveneni.
idem in medicina neceſſaria.⁊ in omnibus ſeruatur conſuetu
do.no.abb.ſuper rubꝛica.de obſerua.ieiu.ij.colũ.
¶ Jeiuniñ eſt abſtinẽtia a carnibꝰ ⁊ ab oĩbus q̃ habẽt ſemẽ
tinã ab eis ſjm Gof. ⁊ ſic videt᷑ debemꝰ abſtinere ab ouis
⁊Tq lacte.⁊ idẽ videt᷑ velle Inno.ſuꝑ dicta rubꝛica ex cã tñ põt
ſtatui ꝓpter penuriã piſciũ vt liceret vti iſtis lacticinjs dum
tñ extra ieiuniũ quadrageſimale nõ eſt ergo frãgere ieiuniuʒ

lllls vtilicet edentes peccent non tamẽ peccant ſi hoc hʒcon
ſuetudo ſᷣm beatũ tho.⁊ hoc idẽ tenet archi in.crogationes
de conſecra.di.iij.
¶ Ad ieiunia neceſſaria indicta ꝑ eccleſiaʒ obligat᷑ vxoꝛ nee
excuſat mariti cõtradictio cũ ma gis ſit obediendũ deo qᷓ; ma
ritis iniuſte pᷣcipiẽtibus.vt.c.iuł.xi.q.iij.niſi oꝛiretur ſcã dalũ
inter eos.tũc enim ſaltẽ de licẽtia ſacerdotis poterit.qꝛ pᷣcep
tuʒ eccleſie non obligat cũ ſcandalo.vt.c.ij.de no.ope.nun.⁊
c. nib.de reg. iur.
¶ Poreſt epᷣs diſpẽſare cũ cã circa ieiuniũ ꝑ eccleſiã indictũ
⁊ in aliud bonũ cõpenſet᷑ vt.ſ.ppter debilitatẽ ſue ꝑſone ſive
niat ex defectu nature ſiue exercitio exterioꝛi.vt in agrimeſſo⸗
ribꝰ ⁊ alijs artificijs qͥ ex longo ⁊ diuturno temꝑe debilitãtur
⁊ cõmode ieiunia tolerare nõ poſſunt. licita enim eſt in ipſs
cõmutatio.ar.lxxxij.di.pꝛeſbyter.in fið quo vide latius Ab
batem.ſuper rubꝛica de obſerua:ieiu.
¶ Jeiuniũ vniꝰ diei põt ex diſpẽſatione epᷣi in aliã diẽ pᷣcedẽ
tem tranſferri q ieiuuiũ accidit in feſto pꝛĩcipali alicuiꝰ ciui⸗
tatis ſeu loci ſeu ꝓpter aliã venerationẽ feſti.ar.in.c.ij.de ob
ſerua.ieiu.eſt ↄcluñſo Ab.ſuꝑ dicta rubꝛica de obſerua.ieiu.
¶ Jeiuniũ indictũ ab eccłia ꝑvᷣba cõia non obligat trãſgre⸗
dientẽ ad peccatũ moꝛtale niñ fiat ex contẽptu velex inobedi
entia.ſecus ſi ex negligẽtia.qꝛ tũc tranſgrediẽs ſolũ ob ligat
ad veniale.vt no.collec.in.c.i.de conſti.ſecus ſi ieiuniñ ſit indi
ctũ ꝑ verba pᷣceptiua vel equipollẽtia:qꝛ tũc obligat ad moꝛa
tale lʒ fiat ſine ↄtemptu.xiiij.q.i.qð pᷣcipitur.de qͥ latius per
ab.ĩ.c.nã ↄcupiſcẽti de ↄſti.vt refert ſuꝑ rub.ð obſ.ieiu.t᷑ᷣfi.

¶ NJeiunare nõ valenti in quadrageſima vel alio temꝑe non

iniñ git᷑ vt ieiunet alio temꝑe.no.in.c.ij.de obſer.ieiu.facit qð
no.j.hoꝛas canonicas.v.nõ valet.no.ab.ĩ.c.i.de obſer.ieiu.
¶ Jeiunio detrabit᷑ ⁊ abſtinẽtie ⁊ macerationi carnis ppter
excellentiaʒ diei.vt.c.fi.de o bſer.ieiu.⁊ ſic videt᷑ ꝙ in die feſto
nõ ſolũ ſpũ aliter boĩes gaudere debent ſʒ etia cum honeſtate
poſſunt i cibis aliqu delectationẽ caꝑe.nã ceſſante iactãtia
pñt tũc hoĩes vtiveſtibꝰmag pᷣcioſis.no.ab.ĩ.c.fið obſieiu.

Illegitimus.
¶ Illegitimꝰ ꝓhibet᷑ ꝓmoueri ꝑ viã iuſticie.vt.c.ĩnotuit.de
elecenõ tamen pꝛobibetur per viam gratie.vt ibi no. Abbas

Imperator.

¶ Imperium quare fuit tranſlatũ de grecia in germanos ſeu
theutonicos.doc.in.c.venerabilem.de elec.

Incendiarins.
¶ Incẽdiarij eccleſiarum vel locoꝝ religioſoꝝ ʒ ſint ipſo iu⸗
re excõicati nõ tñ alij incẽdiarij locoꝝ pꝛiuatoꝝ ate denũcia⸗
tionẽ tñ poſſunt oẽs a pᷣlato abſolui:poſtq; vero fueric denũ
ciati ad ſedeʒ apłicam remittũtur.xi.qiij.c.canonica.xij.qij.
cũ deuotiſſimã.xvij.q.iiij. oẽs eccleſie.⁊.c.in lris.de rapto.⁊
c.tua nos.⁊.c.cõqueſti.de ſen.excõ.⁊ hoc ſi ex odio vel vindi
cta incendiũ apponat᷑.vt.c.peſſimã.xxiij.q.fi.⁊ Hoſti.ĩ ſum.

ti,de incẽdiarijs ſub rubꝛica.de rap.S.fi.vᷣ.ſed ſcðm canones

Hoſti.tñ in ſum.ti.de ſen.ex.qͥs poſſit.v.ſi vo ſnĩa lata ſit ab
hoĩe cñ v.tertio fallit.tenet ꝙ etiã poſt denũciationẽ põt epᷣs
incendiariũ pꝛiuataꝝ reꝝ abſoluere cuʒ a ſnĩa ſua põt abſol⸗
uere nõ tñ a ſnia canonis.⁊ hoc videt᷑ appꝛobare. Jo. an. al⸗
leg. in. ctua nos.Henri.tñ tenet ðꝛiũ in.c.oqueſti.ad terroꝛẽ.

nceſtus.

¶ Inceſtus nõ diſſoluit mrimoniũ pꝛius cõtractũ ſʒ pꝛiuet
facultatẽ exigẽdi debitũ ⁊ an põt ſecũ ꝑ eccleſã diſpẽſati.vi

de per abba.in.c.tranſmiſſe.de eo qui cog.cõſang.vxo.ſue.

Incertitudo.

¶ Incertitudo an viciet obligatõeʒ. vide.j.obli.xvᷣ.de eq̃tate.

Incorrigibilis.
¶ Incoꝛrigibilis depᷣ hẽdit᷑ qñ reuertit᷑ ad peioꝛa delicta vł
in illis ꝑſeuerat vel tertio monitꝰ nõ deſiſtit ſiue reddat vł cõ
mittat alia delicta.facit.c.vt fame.de ſen.excõ.ibi ad ſimilia
vel peioꝛa idem ſi minoꝛa qñ nõ deſiſtit vel q pꝛeceſſit moni
tio re ſiſtendo ei de facto ⁊ in ↄtuma ciã perſeuerãdo ↄ hit no

KX .e.⸗—

inn
da⸗
kir
dic

ſien

ſſe
ine
u

iſ dech
na ſein
tmiſre⸗
inobesi
obligrt
fühtint
Nadnon
gtiuspe
ſein if⸗
enpenon
afacited
oblerien.
msppte
oſeſet⸗
hopeſtate
feictita
zchfica⸗

hhontn⸗
,Abbes

atosſen

ſurpſein
donddt
ritdens
ſathan
detehiit
opathi
Hoſtin
omcnons
zlan n
ne⸗ ote
Joanil
Atann

uum delictũ maxime rebellionis.viij.q.iſciendũ.ixxi.diſiq̃s
ſit in pᷣſbytero.ꝓpter qð ſecuta trina monitione debz pꝛiuile⸗

penã delicti ꝑſoluere ⁊ ſi nõ ꝑmittit ſe capi a iudice ſuo ↄdu⸗
dit ergo abbas ꝙ cũ eccleſia non hẽat vltra qͥd faciat ⁊ talis
clericus pnĩa nõ peracta capit fugã ſeu ſe occultat vel aliter ðᷣ

facto iĩpedit ne iudex poſſit eũ artare:qꝛ tunc videt᷑ ꝑſeuerare

⁊ bre pꝛioꝛẽ animũ in interioꝛibꝰ medullis recõ dituʒ ⁊ cõtra⸗
bitur maximũ delictũ inobediẽtie rebellionis poſtqᷓ eſt excõi
catus ⁊ anathematizatꝰ cõpꝛimit᷑ ꝑ iudicez. eſt cõcluſo Ant.
ic:cũ ũ ab hoĩe.ð iudi.circa fi.⁊ við.S.cłicꝰ malefac toꝛ. cũ ſe,
Induſtria.
¶ Induſtria ꝑſone videt᷑ electa ꝑ pᷣncipẽ qñ cõmittit cãm ali

cui cũ aduerbio pſonalit᷑ qðᷣ qualificat ⁊ dat foꝛmã cõmiſſio⸗
ni idẽ ſi dicat᷑ cõfidẽtes de ĩduſtria ⁊ circũſpectõe tua ⁊ in ta

licaſu non põt cõmiſſariꝰcâm alij cõmittere.qð in tellige quã

do negociuʒ non eſt expedibile per alias perſonas quod ſen

tit Inno. ⁊ abbas in. c.fi. de offi. deleg.

Indulgentia.
¶ Indulgẽtias an põt cõcedere electus confirmatꝰlicet non
conſecratus etiam ſi non ſit pꝛeſbpter. vide.g. electus.
¶ Indulgęẽtia ſeu pꝛiuilegiũ cõceſſum ꝑ legatũ tpe ſue lega⸗
tionis durat in ꝓꝑpetuũ lʒ bẽat actũ ſucceſſiuũ qð eſt verũ ſi in
dulgẽtia ſeu cõceſſio er ſola ↄceſſione cipit ſuã eſſen tiã nec
pẽdet ex futuro euentu.eſt concluſio.a bb.in.c.fi. de o ffi dele.
¶ Indulgẽtia tacita itate ĩpetrata nõ valet ſicut nec pꝛini⸗
legiũ no.gl.⁊ doc.in.c.dudũ.ð pꝛiuil.⁊vide.j.puilegiñũ qð ab/
ſoꝛbʒ. ð bac materia við.c.qð aũt.de peni:⁊ remiſ.⁊ qð ibi no.

Infamis.
¶ Infamia canonica tollit᷑ ꝑ abſolutionẽ no.in.c.teſtimoni
um. de teſti. in famia vero facti nõ tollit᷑ ꝑ penitẽtiam ſed per
actũ cõtrariũ a mentibus hominũ.infamia aũt iuris non poõt
tolli niñ per pꝛincipem.vt no.in.c.cuʒ te.de re iudi.abbas ibi
⁊ in.c.qꝛ diligentia.de elec.
¶Infamis nõ eſt dãnatus ꝑ arbitrũ in actõe famoſa.quia
nõ per om nia dictum arbitri eſt ſententia. vt.l. quid ergo.5.
ex compꝛomiſſo.ff. de his qui no.infa.
¶ Infamia iuris quandoq; irrogatur er genere delicti ꝑ ſen
tentiam declarati qñq; ex genere pene qñq; ipᷣo fa cto ex gene
re facti qð pꝛoſequere. vt no.iij.q.viij.S.poꝛro.
¶ Inkfa mis efficit danatus actione iniuriaꝝ ſiue agat ciuili
ter ſiue crimin aliter.glo.in.c.multi.ij.q.i.⁊ glo.⁊ bar.in.linfa
mẽ.ff. de publi.iudi.glo.⁊ ab.iĩ.c.cũ te.a.b.de re iudi.i.colũ.
¶ Inkfamiã euitat ↄuentus actione iniuriaꝝ ciuiliter ſi cõſti⸗
tuat ꝓcura toꝛẽ.vt.j.pcuratoꝛ põt ↄſtitui.Itẽ euitat ſi ſoluat
anteqᷓ condemnet.vt.l.ſi q reus.ff. de ꝓcura.⁊ bar.ibi ⁊ ab.
T alle.c.cũ te.a.b.ð re iudi.i.colũ.vide.j.ꝓpcuratoꝛ põt ↄſtitui.
¶ Infamia facti de qua ꝑ bar.in.l.de minoꝛe.S.toꝛmẽta.ff.ð
queſtio.⁊ ꝑ doc.in.c, teſtimoniũ.de teſti. nõ põt ꝑ aliquẽ abo
leri.qꝛ cũ cõſiſtat in facto oꝑtet ꝙ facto ꝓpꝛio tollat᷑ nõ enim
põt facere pꝛinceps vt facta ꝓ infectis hẽantur. vt.l.in dello

S. facta. ff. de capti. nec põt mutare volũtates boĩm ſeu eoꝛuʒ

opiniones.xlij.di.S.neceſſe in ſiſed bene põt pꝛinceps diſt po
nere ꝙ talis infamia facti nõ habeat effectũ cũ videat eã eſſe
iiuſtaʒ maxime ab emulis oꝛtã.vt.c.cũ in iuuẽtute.ð bpᷣſump.
⁊.c.mẽnam.ij.q.v.Ab.in.c.cũ te.a.b.de re iudi.ij.colũ.
¶ Infamẽ laicñũ nõ põt papa fame reſtituere ſi nõ eſt iuriſdi
tioni eccleſie ſuppoſitus nã cũ papa non põt eũ legitimare ꝑ
venerabilẽ.qui fi.ſint legi.nec ñc fame reſtituere cuʒ iſta pari
iure ꝓcedãt.no. Inno.in. c. cũ.p. tabellio. de fi.ĩſtru. ſed ſi pa⸗
pa vult laicũ quo ad ſpũalia legitimare ꝑ ↄſequẽs videt᷑ re⸗
ſtitutus quo ad temꝑalia pᷣſertiʒ cũ nõ tractat᷑ de alteri⸗ piu⸗
dicio.no.i al.c.ꝑvenerabilẽ.no.ab.i.c.cũ te. a.b. ð re iu.iij.col.
¶ Infa mis laicus reſtitutꝰ p ĩperatoꝛẽ põt ꝓmoueri ad cle⸗

ricatũ ſine alia diſpẽſatione dũmodo egerit pnĩam.qꝛ incipit

eſſe qð nõ fuit.vt.c.ferrũ.l.di.⁊ reſtitutio eſt pꝛeteriti ſtatus re
integratio.ij.q.iij.S.notandũ.⁊ imꝑ atoꝛ põt tollere ĩfamiam
quã per legẽ ſua tulit ⁊ ꝑinde ſeruare ac ſi nunqᷓ fuiſſet ille in
famis quo ad iuris effectũ,vt no.glo in ſimili in cle.i. de ĩmu.

gio pꝛiuari.vt.c.contĩgit.⁊.c.ad audienti.de ſen.excõ.incoꝛ⸗
rigibilis enĩ eſt clericus ſi nõ vult agere penitẽtiã ⁊ ſi nõ vult

ecdle. abbas in. c. cum te. a. b. de reiud i.iiij. colũ.
Inlamis efficit᷑ dãnatus ciuiliter de crimine qð infamet.
no. gl.ĩ. c. cũ te. de re iudi.⁊ glo.ij.q.i.multi.l.athletas..l.fur
ti. f. de his qui no. infa.ſentitj glo.⁊ bar.in.linfameʒ. ff. de pu
bli.iudi. Ab.in.c.at ſi clerici.ix.columna.
¶ Inkfamis effici᷑ cõfeſſus crimẽ de quo qͥs dãnatus effice⸗
retur infamis quãtũcunq; ſnĩa ĩdenõ ſit ſecuta. bar in alle.lyĩ
fameʒ glo. in.l. ictus fuſtiũ.ff. de his qͥ no.infa. J nno.in.c.ſuꝑ
his.de penis.idẽ de trãſigente ſuꝑ furto.ſed bar.cñ quo con⸗
coꝛ.Ab.vbi.S.tenet ꝙ ↄfeſſus in iſdicio nõ efficit᷑ ifa mis an
te condẽnationẽ ĩ cã crimiĩali in.l.⁊ ſi ↄfeſſus.ff. de cuſto.reo.
⁊ hoc in cã crimĩali.in ciuilivero ↄfeſſus bẽtur ꝓ cõuicto ⁊ cõ
dẽnato. vt.l.i.de ↄfeſ.fallũt tñ pꝛedicta qñ poſt cõ feſſioneʒ.⁊
ante ↄdẽnationẽ fit executio coꝛꝑalis.vt alle.l.ictus fuſtium.
Iteʒ fallit vbi trãſigitur.vt alleg.l.infames.Ab.vbi.õ.
¶ Qonkeſſus ex ficta ↄfeſſione ꝓpter cõtumaciã nõ eſt infa⸗
mis iuxta no.in.l.eius qͥ dilatoꝛẽ ff.de iure fiſci.⁊.l.filiꝰ.dex/
bo. obli. debẽt enĩ verba in hac materia odioſa verificariĩ ca
ſu vero ⁊ non ficto. vt in inribus.S.alle.
¶ Infamat? ſi depẽdeat a volũtate ſua tollere infamiam: vt
qꝛ habʒ cõcubinã eã abijciẽdo tollit infamiã.⁊ tũc reqᷣruntur
tres monitiones ãteq; puetur. no.io.an. in.c.ij. de purga.ca⸗
no.ſed ſi nõ erat in ptãte ſua tollere infamiã vt qꝛ erat ĩfama⸗
tus de furto ⁊ homicidio:⁊ tũc ſtatiʒ debet ſuſpẽdi nulla mo
nitione pꝛemiſſa.no.DOñi.in.c.pꝛeſ byter. ij. q. v. J
¶ Infa mia ſi inducit ſcandalũ vel crimẽ magnũ ĩfamatꝰpõt
ſtatim ſuſpẽdi pẽdẽte ꝓceſſi u. glo.no.in.c.pꝛeſ byter.ij.q.v.io.
an.in.c.i.de accu.lib.vi.Ab.in.c.at ſi clerici x.colũ.
¶ Infamis infamia facti nõ põt eſſe ꝓcuratoꝛvel iconomus
eccleſe vel ipſoꝝ clericoꝝ etiã ꝓ patrimonialibꝰ.de generali
iconomo ꝓbaturin.c.indicatũ.lxxxix.di.de ꝓcuratoꝛe ad iu⸗
dicia tã in negocijs eccleſie q; ꝓpꝛijs patet in.c.qꝛ epᷣm.v.q.
iij.vbi tex.ioq tur indiſtincte ſiue ſit infamia facti ſiue iuris in⸗
ter laicos tũ infamis ꝓcuratoꝛ admittit᷑ ſiue ſit notatus infa
mia iuris ſiue facti.inſti.de excep.S.fi.cũ illud officiuz ſit onus
⁊ nõ honoꝛ.eſt cõcluſio ab.in.c.imperatoꝝ.de iura.calũ.ĩ fi.
¶ Infamis nõ eſt teſtis falſuʒ deponẽs ſi ꝑ viã exceptionis
conuincat᷑.vide ĩfra teſtis.v.ſi cõtra teſtem.
¶ Infamis non efficitur filius clericus ꝓpter crimen leſe ma
ieſtatis cõmiſſum per patrem.vide.S.filius clericus.
¶ Infamiam factilʒ pꝛinceps abolerenon poteſt tamen de
mentibus hominũ põt per bona opera que ſequuntur dele/
ri.vt. c. inter ſollicitudines.de purga.cano.
¶ Infamiaʒ nõ irrogat genꝰ cuiuſqʒ pene etiã ſi delinquens
incarceret᷑ nõ ſecuta ſnĩa.no.gl.⁊ doc.in.c.ſi uꝑ bis. de penis.
⁊ vide no.in.l.ictus fuſtiũ.ff.de his qui no.ĩfa,.⁊.l.fuſtibus ce
ſum.C.eo.ti.⁊ ſpecu,:ti.de ſenten.pꝛola.S.quid de iſtis, ⁊ bar.
in.l.infameʒ.ff.de publi.iudi. J

Infideles.

¶ Infideles ſigãtur canonibꝰſpñalibꝰ c, gaudemꝰ diuoꝛ.
in temꝑalibꝰ vero ſubijciuntur pncipi ſeculari.l.nemo.⁊.l.iu-
dei. C. de iudeis. niſi in caſibꝰ in qbus fideles laici ſubijciunt᷑
ecclie. ⁊ ð biſ pleneꝑ ĩno.tc.qð ſupꝑ hiſ.voto. ab.ĩci,ð oſti.
¶ Infidelis ſi peccat j legẽ nature vel j eoꝝ legẽ ĩ moꝛalibꝰ
põt puniriꝑ papã.ĩno.in.c, qd ſuꝑ his.de voto.⁊ ipſi dicũtur
ꝓrimi noſtri quos debemꝰdiligere ⁊ lucrifacere quãtuʒ poſ⸗

ſumus rõ ne humanitatis cũ ſint noſtre nature ꝑticipes nam

veniũt appellatõe ꝓximi.no.tex.⁊ glo.in.c.pximos,.de peni.
di.ij. ⁊ poſſunt indirecte ꝑ eccleſã cõ pelli licet nõ ꝑ euangeli
cã denunciationẽ.no.abb. in.c.nouit.de iudi.circa pꝛin. vide
j.iudeus.⁊ vide.j.papa poteſt exercere.

.¶ Inlideliũ auxilio eſt licitũxpᷣianis vti in bello iuſto vt con

cludit Oldra.cõcluſione.lxvij.nã legit᷑ q machabei qͥ fuerũt
viri ſancti miſerũt legatũ romanis qͥ tũc erãt gentiles vt mu⸗
tuo ſe adiuuarẽt.vt h machabeox.i.c.qꝛ ĩ bello iuſto licitũ ẽ
parare inſidias ⁊ parare ⁊ ſimulare.xxiij.q.ij.c. l. ergo foꝛtius
eſt licitum vti aurilio infideliũ. Item quia fideles in bello iu⸗
ſto licite adiuuãt dñm infidelẽ. vt.c.iulianꝰ.⁊.c.ſi dñs. xi.q.iij.
¶ Infidelis an poteſt ius patronatus babere. vide.j.patro⸗
nus.ver.ſi ius patro natus.

Infimmitas

.i i

S

¶Infirmitas pꝛobat faciliter mittẽdo medicũ ad infirmum
Itẽ poſtq cõualuit potuit ꝓbari ex aſpectu vt qꝛ babuit fa⸗
liem extinctã. ar. in. l. quarta de mio. 2.l. queſitũ. de re iudi. a b
bas ĩ.c.q̃relã.de ꝓcu.ij.colũ.⁊ vide.S.cõtumacẽ nõ excuſat.
¶ Infirmitates pueniũt quinq; et cãis. Mꝛimavt iuſtis per
patientiã augeat᷑ meritũ.vt iob. Secũda ad cuſtodiam virtu
tũ ne ſugbia ſubin tret vt in PDaulo. Lertia ad coꝛrigendum
peccata.vt.c cũ ifirmitas. de peni.⁊ remiſ. Quarta ad gloꝛiã
vt legit de ceco nato ⁊ delazaro. Quinta ad initiũ pene.vt
in herode.vnde verſus. Vt pꝛobet vt dãnet vt im piet vt me⸗
reatur. Elt pateat rpᷣi gloꝛia pena dat᷑.docto.ſignãter Pe.
de ancha. in allega. c. cum infirmitas.
¶ Infirmitas ercuſat a reſidẽtia infirmus ꝑpcipit pᷣbendaʒ
⁊ diſtributiones:qꝛ ſeruire intelligũtur vide glo.⁊ io.an.in.c.
ad audiẽtiã. de cleri.nõ reſi. ⁊ vide.jreſidere ĩtelligũtur.⁊ v.
a reſidẽtia.⁊ qð no.ab.i.c.i.ð cle.egro.⁊.c.i.de cle.ñ reſi.li.vi.
¶ NLicet temꝑe infirmitatis teneat᷑ dñs paſcere fuos ſuos vt
no.gl.ĩ.c.i. de cleri. egro. nõ tũ tenet᷑ ad magnas ⁊ diuturnas
expen.no. bar.in.l.ſi cũ doteʒ. 9.ſi aũt. ff.l. o. ma. facit in ar.l. in
rebus. ff. cõmo. qð intellige rõne famulatꝰ.ſʒ alia rõe qꝛ ꝓri⸗
mus ſi ille nõ hʒ vñ ſibi ſubueniat tenet᷑ dũs ſi eſt diues.nam
idẽ põt facere pauꝑ ð quẽcunq; diuitẽ. vide. c. ſicut. xl vij. diſt.
facit.c. paſce. lxxxvi.di.⁊ maxie epᷣi tenent᷑ ſubuẽire pauperi
bus ⁊ his qui non poſſunt mãibus laboꝛare lxxxij. di. c.i. xij.
q.i.c.vidẽtes.no.ab.in.c.i.de cle.egro.iij.colũ.
¶ Infirmo famulo nõ debet᷑ ſalariũ. qꝛ caſus cõtingens in
pſonã illiꝰ qͥ locauit oꝑas ſuas liberat cõductoꝛẽ a pᷣſtatione
mercedis qð eſt veꝝ qñ ſalariũ debet᷑ alicui rõe ꝑſone ſue dũ
tarat ſecus ſi debeat᷑ ſibi etiã ↄtẽplatiõe alioꝝ vt qñ dat᷑ ptã⸗
ti qͥ b ſoluere ſuis iudicibꝰ ⁊ officialibꝰ a quoꝝ obligatione
nõ liberat᷑ ꝑ moꝛtẽ. de quo no. in.l.diem functo.ff.de offl. aſ⸗
ſeſ.qͥd aũt in doctoꝛe vel aduocato qͥ deceſſerũt nõ finita cau
ſa nunqd eius heres debeat hr̃e ſalariũ totius temꝑis.vel ꝓ
rata ⁊c.vide glo.⁊ bar:in.l.i.ff.devarijs ⁊ extra.cogni.⁊ bar.
in. d. l. diem functo. vt refert Ab. in.c.i.de cleri.egro.
¶ Si dericus eſt ita claudꝰꝙ ſine baculo ad altare aſcẽdere
non valet non permittitur celebꝛare.no. glo.in.c.ſiquis.lx.di.
ſecus quando aliter eſſet claudus.idem ſi babet diffoꝛmitatẽ
no. Abb. in. c. ij. de cleri. egro.

Ingratitudo.
¶ Ingratitudo eſt ventus vrens ſiccãs fontẽ miĩe roꝛẽ pieta
tis ⁊ fluẽta grevt inqͥt beat?ber.ſermone.ij.hoc peccato labo
rãt recipiẽtes libẽter dona ⁊ bñficia nec tñ habẽt illa grata ⁊
dDonatoꝛes qbus tenẽtur ad antidota interdũ iuxta vulgare
ꝓuincie remunerãt ſcabioſe.ad ides de iudeis.⁊ ſi iudeos.ad
boc qð facit no.xxiij.q.vi.ca.ſex ſunt differẽtie.puenit autem
hoc peccatũ ex ſuꝑbia.ſunt enim qͥ credũt ſibi debita oĩa ſer⸗
uitia q̃ ſibi fiũt. Vñ id ẽ beatꝰ berñ.eſt q̃daʒ pᷣſumptio in deli
ctũ maximũ vti datis q̃ſ in natis als in meritis ⁊ in acceptis
bñficijs gram bñficij vſurpare.no. Jo.an.poſt Hoſti.in.c.fi.

de do. i. colũ. ⁊ ſm Senecã ingratus eſt qͥ diſſimulat ingratiſ

unmus qͥ oĩm obliuiſcitur beneſicioꝛuʒ. vt ibi no. Ab.
Inhibitoria.
¶ Inhibitoꝛiaʒ põt mittere iud ex eccleſiaſticꝰ iudici ſeculari
ne ꝓcedat ſuꝑ cà depẽdẽte ex cã q̃ oꝛit᷑ coꝛaʒ ipſo iudice ecdle
ſiaſtico.vt eſt caſus in.c.tuã.de oꝛdi.cogni.idẽ Zapus alleg.
lriij. vbi ↄcludit bãc inbibitoꝛiã poſſe mitti ſine cãe cognitiõe
quod no.idem ab.in alle.c. tuam circa pꝛincipium.licet enim
ſm eundeʒ Zapũ in alijs inhibitoꝛijs exigat᷑ cãe cognitio. in
aut᷑.in medio li.ſacras iu.nõ fie.S.i.⁊ de appel.non ſolũ.⁊.c.
romana.li.vi.ſecꝰtamẽ in caſu.c.tuã.cũ ſit potiꝰq̃daʒ declara

tio qᷓ; actus diſponens. ⁊ ſic non exigitur cognitio.vt Ab.inꝰ

allega.c.tuam.vide.j.pꝛoceſſus tenet.
¶ Inhibitoꝛiã põt iuderx eccleñaſticus ex officio facere con⸗
tra ſecularẽ ſine aliqua inqͥſitione vbi ĩminet periculũ.vt qꝛ a
gitur an inſtrm ſit vſurariũ ⁊ coꝛã iudice ſeculari petit᷑ execu⸗
no iſtius inſtri.nã in iſtis concernẽtibus periculũ aĩe põt iu⸗
derx ſine reqſitione ꝓcedere.no.iĩno.in.c.ad noſtrã.de iureiur.
ſi aũt inhibitoꝛia nõ mittat᷑ valebit ꝓceſſus.ſed ſnia nõ vale
bit a minus inſtro ⁊ cõtra oꝛdinẽ iudiciariũ.nõ eniʒ ꝓpoſita
exceptione perẽptoꝛia dʒ ferri ſnia ſuꝑ pᷣncipali non diſcuſſa

pelꝰ pettptoꝛia. vtno ĩ c.· ð oꝛ. cog. Ab. no. i.c. tud ð oꝛ cog⸗
¶ Quãdo cã q̃ tractat᷑ coꝛaʒ alio iudice eſt incidens ⁊ de ſui
natura pᷣiudicialis cãe que tractat᷑ ꝑ pꝛimũ iudicẽ im̃ ſtatiʒ ⁊
ſine aliqua cauſe cognitiõe ſecũdus iudex põt pꝛio inbibere
ð oꝛdi. cog. tuã.ꝗ fi.ſint le.latoꝛ.no. Lapꝰſua alle.lxi.circa fi.
¶ Sola inhibitio executoꝛis dati ad ꝓuidendũ ipedit colla⸗
tionẽ oꝛdiarij.vt.c/ſi ſoli.de cõ cel.pben.li.vi.⁊ foꝛtiꝰ hoc oꝑa
tur inhibitio pape.vt in.c. cõ ſtitutꝰ.e.ti.ex quo colligit᷑ cũ ibi
no.ꝑ ab.qꝙ facta ab oꝛdinario ð inhibitioneʒ pape ſunt ipſo
iure nulla. facit qð no. inno.ĩ.c fi.de accu.⁊ in.c. Naynaldꝰ.ð
teſta ⁊ vide no.ĩ.c, dilectꝰ.ij.de pᷣbẽ. vide.S. colũ.v.ſi ſcibit.

Inobedientia.

¶ Inobediẽtia ſubditoꝝ debz ꝑ pᷣlatũ vlciſe ci. nã peccatum
eſt nõ ſubſiſtẽte cauſa rõna bili parcere inobediẽtibus ⁊ con⸗
tumacibus.c.quãto.ij.q.v.Ab.in.c.i.de poſtu.pᷣla.iij.colũ.
¶ Inobedliẽtes ⁊ rebelles ſubditos ðᷣ ſuũ pncipem dʒ papa
adiuuare eũ ⁊ eoꝝ rebel lio nẽ domare.ar.ĩ.c.cũ ad veꝝ.xcvi.
di. no. Inno. in. c. lz ex ſuſcepto.de fo.cõpe.Abb. in. cmouit.ð
ſudi.in pꝛin.⁊ tan git in.d.c.licet ex ſuſcepto.iij:colũ.

nimicus.

¶ Inimicitie ſolẽt er materia litigij cauſari ad hᷣ qð le.⁊ no⸗
in. cein lr̃is.⁊.citẽ cũ qͥs.de reſti.ſpo.no.in.c.cũ ſuꝑ.de offi.de
le.ad hoc.c.meminimꝰ.⁊.c repellant᷑.de accu.abb.in.c.i.ð iu
di.⁊.c.accedẽs.ij.vt lit.nõ ↄte.⁊ gl.in.c.cũ opoꝛteat.de accu.
¶ Inimicꝰ pſumit᷑ q ſalutat᷑ ab alio ⁊ nõ vult rũñdere.vt no.
glo. lxiij. di.c.adrianꝰ dð ĩtellige qñ ſoliti ert ſe ſalutare inui
cẽ.qð no.gl.in.c.cõſuluit.de offi.dele.abb.i.c.ad h.i.ð appel.
¶ Inimicitia capitalis oꝛit᷑ ꝑ ſpoliationẽvel retẽtionẽ ꝑticu
laris rei.no.glo.in.c.cũ opoꝛteat.de accu.niſi res eſſ̊ modica
⁊ vilis ex qua nõ oꝛi᷑ inimicitia capitalis.no.in.c.itẽ cũ quis.
de reſti. ſpo. Itẽ ꝓbat᷑ inimicitia ſi inimicꝰminatus eſt moꝛtẽ
vel accuſauerit eũ de crimiĩe capitali.no.glo.in.l. qʒ.ff. de albi.
idẽ ſi odit eũ in moꝛtẽ.no.glo.in aut.de teſti.qꝛ ibi cõcluditur
inopia accuſati.ſed hic concluditur inimicitia capitali.n o. ab
bas in.c.accedens.ij.vt lit.nõ cõteſ.ij.colũ.
¶ Inimicus ſuijpſius eſt qͥ agit cõtra ꝓpꝛiam vtilitatẽ ⁊ ho
neſtateʒ. c. qui emẽdat.rxlv.di.fa.qꝛ negligens fama ſuã crude
lis eſt. xij. q.i.c.nolo.Abb.in.c.fude accu.

Ininriag.
¶ Iniuriaꝝ actio cõpetit etiã ꝓ modica iniuria cũ iniuria di
cit᷑ omne id qð nõ iure fit ⁊ vocat᷑ ↄtumelia a ↄtẽnẽdo: qꝛ às
inferẽdo iniuriã contẽnit aliũ.vt.l.i.ff.de iniurijs.hoc enim cõ
petit iniurie etiam modice nã delictũ quantũ cũq; pamñ puni
endũ eſt. vt.l.reſpiciendũ.ff.de penis.⁊.c.nõ afferamꝰ.xxiiij.q.
i.idẽ glo.no.in.c.ſi ĩperatoꝛ.⁊.c.duo qppe.xc.di.q dicit ꝙ om
nis contumacia eſt digna excommunicatione ⁊ tanto eſt ma
ioꝛ quãto de maioꝛi inſurgit ↄtumacia.q: videt᷑ magis iudia
cẽ contẽnere.eſt ↄcluſo. Abb.in.c.cũ te a.b.de re iudi.ij.col.
¶ Quãdo pꝛelatus poteſt punire iniuriam ſuam.vide.j.pꝛe
ſatus.v.in caſibus in quibus.

¶ Iniurie ſatiſfactionem poteſt petereclericus nomine eccle

hRe.vide.S.clericus poteſt petere. .
¶ Iniuria ſeu ↄuiciũ qð in iudicio dĩr ſi ꝓbet᷑ nõ tenet᷑ actio
ne imniuriaꝝ dicẽs.⁊ ſic itelligit᷑l.ſqdem. C. de iniurijs. T.ff. e⸗
l.ſi qs de libertate. C. de lib.cã.l.ſi tibi nõ videt᷑ iniuri facere

q iuri ſuo vtitur ⁊ oꝛdiatione exigit᷑ff.de reg.iur.nõ videt. qꝛ

iurj executio nõ hʒ ĩiuriã. ff.e.l. iuriaꝝ. Oldra.ſuo ↄfilio.liiij
¶ Patefaciẽs vo vel faciẽs extra iudiciũ libellũ ſa moſuz eti
am ſi ſit verum tenetur. C. de famo.li.l.i.vbi no,⁊ in.l.eus qui.
ff. eo. ti. vide.xvi.q.i.c.i.⁊.ij.

¶ Iniuria que dr alicui extra iudiciũ nõ in libello ſʒ ca coꝛre⸗

ctionis etiã in publico nõ eſt punibilis ſuxta illud peccantez
coꝛã oĩbus argue.xl.di.c.illud.vel coꝛã pᷣlato lʒ nõ in iudicio
ea intẽtione vtiſte puniat᷑ ⁊ eiꝰpena ſit alijs in exemplũ:non
tenet᷑.C. ad.l.iulia.repetũ.l.i.⁊.c.qꝛ ꝓpter.ij.q.i.idẽ ſi dicatur
vt a ꝓximis nocumentuʒ coꝛpoꝛale auferat. vt qꝛ vult ꝓdere
ciuitatẽ vł eſt lepꝛoſus vel ſimile etiã ſi ſit occultũ vt ſimplices
poſſit decipere vel aliud crimẽ vt repellatur ab hereditate vl
a pꝛomotõe.qꝛ tũc nõ fit aĩo iniuriãdi nõ tenet᷑ cum dicat ex
cã licita.vt alle.l:eñ qui.cij ſimi:⁊.l.qð reipubliinf de iniur

4
õ

tt
docklde
ciͤi
deacel
Nno,
einui
ppel.
Nea
ocie
iguis,
tnone
degtbl.
Cudttue
od

tethe
gie

tiadi
ncnes
onmnc⸗
müpon
riii⸗
AOſRK
ockmna
bi
dizc⸗
ſteſ

nineace

fäfacen
idi
fnoliel
labge

aͤh
Apeun
oltutt
vnſin

l Nl

lis

=☛ =

=

Get
. 1

¶ Coͤniciũ dicès alicui in rixa cã iniuriãdi.etian ſi ſit eerum
actiõe iniuriaꝝ tenet᷑ ſiue ↄuicium ꝓueniat ſine culpa ſiue cñ
culpa.nã adeſt id qð eſt ſubſtitiale in actiõe iniuriaꝝ.ſ.animꝰ
iniuriã di cũ iniuria ex a ffectu faciẽtis ↄſiſtit.vt.l.illud. 2.l.eũ
qui.S.fi.eo.ti.nã ad hoc ꝙ qͥ excuſet᷑ a pena reqͥrit᷑ abſitli

ciu
tig

bigdo vel volũtas iniuriãdi.fa.ff. quẽadmodũ teſt. ape l.ijj.

¶ Iniuniã ſi qͥ ꝑ modũ erceptõis dicat ſi eã nõ ꝓbat ĩiuria⸗
rũ actione tenet᷑. qꝛ calũniari videt᷑.C. de aduo.di.iudi.l.iij.
q.iij.q non ꝓbauerit.eſtvlti.cõcluſio Oldra.ſuo ↄſi.liij.
¶ Iniuria quot modis dicit᷑no.inſti.de iniu.in pᷣn.?⁊ & y. in
l.ſi nõ conuicij.q.i. ⁊ vide bar.ff. de vi publica.l.in eadẽ. ⁊ ex⸗
tra de iniurijs ⁊ dam.da.ofi.in glo.ignoꝛantia.
¶ Item non dicatur quis ſuoꝛum facta pꝛoſeqͥ.no. Cad tur.
pil.l. ſi feinina.

¶ Item an ſibi facta teneatur qͥs de iure canonico remittere

no.bar. ff. de liur.l. nõ ſolũ iniuriaꝝ.i.no.er de maledic.c.i.gtl.

ij.⁊.xlij.di.tria ſunt gl.ij. xc.di.ſñ quis ↄtriſtatus. ⁊. xxiij.q.iiij

ſi his.
Item an poſſit quis pꝛopulſare iniuriã. vide.j.cauſa vis.
ver. an licet eam vi repellere.

¶ Iteʒ etiã aliqueʒ in indicio indebite trahi.no.ff. qui ſatiſd.

cogl.ſ non pꝛo condẽnato.glo.fi.
¶ Item facta ẽptoꝛi an noceãtvẽditoꝛi.no.ff. de euic.l. ſ per
iĩpꝛudẽtiaʒ. ⁊ bar ff. de fideiuſ.l.exceptõem. Iteʒ vni facta cui
alij noceat vel nõ. no. ff, de euic. ſi ꝑ ĩpꝛudẽtiaʒ. gl. actoꝛẽ. Cy.
plene.C. loca.ſi defuncto.q.ij.⁊ bar.ff. de fideiuſ.l.exceptionẽ.
¶ Item filio illataʒ quis poteſt remit ere.no.ff. de pac.l.in ꝑ
ſonam. l. quin. ⁊ bar. ff. de iniu.l. ſed ⁊ ſi.S. filio, ⁊ extra de ſen.
excom.c.parochianos.glo.i.⁊.iij.
¶ Itẽ ſi ſit facta monacho fuovel filio quis agit ⁊ cui ſatiſfi⸗
at.⁊ etiam quoꝛuʒ iudicio extimetur.no.extra de ſenten.excõ.
c.parochianos.glo.i.⁊.iij.
¶ Itẽ ſi ſit facta famnulo vel clerico vel ciui an cõpetat actio
dño vel epo vel ciui.no. Bar. ff. de iniur. l. i. S. idez alt. ⁊ extra
de ſenten. excom. c. parochianos.glo.i.
¶ Item an eã po ſſit clericus ſibi factam remittere vel epᷣs fa
ctã eccleſie ſiue capitulo.no.extra de ſenten.excom.c.contin
git. glo.i.⁊.xxiij.q.iiij.ſi his.
Item facit etiam qui vi bonũ facit.no.ff ad.l. aqui.l.ſi ſeruus
§.ſi puerum.glo. ſi iniuriarum.
¶ Item an facit res inanimata.no. inſti.ſi quadru. pauper. fe
ci di. ea.S.i.glo.carent.
¶ Itẽ atrox reputat᷑ ex ꝑſona.no.erxtra de calũ.c.i.glo.ij. vi⸗
de ĩ ſpecu. de leg.S.nũc dicamꝰ.vᷣ.que aũt dicitur arrox.
¶ Iteʒz an fit volenti. no. Cy. C. de epi. cle.l. raptoꝛes.q.pe
nul. Dp. extra de reg.iur.c.ſcienti.
¶ Itẽ eiꝰ materiã plene no.Cy. C. de iniur.l. ſ nõ cõnicXj.
¶ Iniuriaꝝ actõe põt agi ꝑ pᷣlatũ ſucceſſoꝛẽ ꝓ iniuria illata

pᷣlato pᷣdeceſſoꝛi vt pᷣlato lʒ platꝰmoꝛtuꝰ litẽ nõ fuit ↄteſtatus

rõ eſt qꝛ iniuria cẽſet facta plature q̃ nunqᷓ; moꝛit᷑ vt colligit
et no.pꝑ glo.⁊ ibiꝑ ab.in.c,qð ſicut.S.ſuper eo.de elec.
¶ Iniuria nõ videt᷑ facere vtẽs iure ſuo lʒ volũtati ſupioꝛis
reſiſtat.vt.l.nõ videt᷑ ff. de ĩiur.⁊ hoc Iʒ ex tali vſu vicino noce
at vel cõſueta ↄmoda auferat cũ nõ facit aĩo iniuriãdi. vt. d.
l.fi. 2 ſic no. ꝙ habẽſptẽ ĩferioꝛẽ domꝰñ facit ignẽ pvſu ſuo:lʒ

fumus in aſcendẽdo ĩtret ꝑ feneſtras ꝑtis ſuꝑioꝛis ita ; no⸗

ceat dño illi ꝑtis nõ ꝓpter hoc põt ð eũ agere.no. Cy.in.l. fu⸗
mũ.ſff.de aqua plu.arc.⁊ Abb. in. d. c. cũ in eccleſia.iiij. colũ.

¶ Iniuria fit iudici ſi eiꝰlr̃e nõ ꝑmittuntur legi.⁊ põt er boc

agi atra iniuriãtem ad ſatiſfactionẽ iniurie.facit.l.ſñi q̃d.ff. de

ſuriſdi.om.iudi.Abb.in.c.ex litteris de offi. delega.
¶ Iniuria fit ei cuiꝰvbo credi dʒ ſ ab eo exigit᷑ ſcriptura. vt

c. legebat᷑ de maio.⁊ obe.ſicut in ſimili dr ꝙ iniuria fit ei q du

cit᷑ ad carceres ſi nõ admittit᷑ pᷣſtans ydoneos fideiuſſoꝛes:
ſicut eniʒ ĩiuria fit ydoneo fideiuſſoꝛi ſi non admittat᷑ vt vydo⸗
neus. vt. l. ſ bona.ff.qͥ ſatiſda.cog. Ab. in alleg.c. legebatur.

¶ Inimiarum actõe damnatus an efficitur infamis.vide.öõ.

ifa mis efficitur.
¶ Iniuriaꝝ actõe ↄuentus an põt ↄſtituere pcuratoꝛẽ. vide
j.pcuratoꝛ põt cõſtitui.⁊.sõ.infamiam euitat.
¶ Iniuriax actio ſiue agat᷑ ciuiliter ſiue criminaliter ſiue fue⸗
rit modica ſiue magna infamat.no.bar.in.l.infamẽ. ppe fi.ff.
de publi. iudi,na iura in boc nullaʒ faciũt differentiã. vt. lei.

l. athletas. in eo. ti ergo indiſtincte ſunt intelligẽda. hec eſt c
cluſio Abb.in.c. cum te a.b. de re iudi.ij. colũ. H

¶An ſi quis dicat alij iniuriam ⁊ conuiciuʒ verũ qð põtpꝛo
bari teneatur actione iniuriarum.⁊ vide no.per abbatẽ ĩ.c. cũᷣ

re a. b. de re iu. vlti. colũ. ⁊ latius per Oldra.ſuo ↄ ſi.liij.

7 ⸗2 „

¶ Sieego diri tibi iniuriã potiꝰ animo ꝓuidendi me ab iniu⸗

ria quã mihi inferebas nõ teneoꝛ actione iniuriaꝝ vt ſi diriſti

ego cõmiſi aliqdð crimẽ ⁊ dico tu mẽtiris.nã lʒ innocentiaʒ

meã defendere.vt tʒ bart.in.l.qͥ cũ maioꝛ.S.liberiꝰ.ff, de ope.

li. ſed ſi cõuiciũ cõ cernit aliud factũ ta ꝙ; nõ venit ad inno cẽ
tiã meã defendendaʒ:⁊ tũc qͥlibet põt agere de ĩiuria ſua. ar.
optimũ.in.c.veniẽs de iureiur.⁊ eſt rõ. qꝛ ſicut nõ eſt licitũ p⸗
cutere qͥ me ꝑcuſſit niſ fiat ad defenſioneʒ nõ ad vindictã. vt
l.ſi ex plagis. S. tabernarius.ff. ad.l.aquil.⁊ no. Ab. in. c. oliz
dereſti. ſpo. ita nõ lic iniuriã inferre inferẽti.verũtamẽ is qui
ꝓuocatus iniuriã intulit eſt mitius puniẽdus.qꝛ doloꝛẽ iniu⸗
rie nemo de facili cõpeſcere poteſt. vt in.l.adulterium.S.imꝑa
toꝛes.ff.de adul.̊ ↄcludit ab.i.c.cñ te a.b.ð re iudi.v.colũ.
¶ Iniuria ꝑſonalis contingẽs ſine vulneratiõe in ꝑſonã cle
rici reputat᷑ atrox.⁊ iõ ill inferẽs nõ niſi a papa põt abſolui
vt. c. puenit.de ſen.ex.qũ aũt iniuria dicat᷑ leuis vel atrox depᷣ
benditur de circunſtantijs ⁊ qualitate ꝑſo narum.inſti.de in⸗
lur.S.atrox.Abb.in. d. c. peruenit.
¶ De iniuria cognoſcens crimĩaliter põt ex officio ſuo com⸗
pellere iniurià inferentẽ ad ſatiſfaciendũ leſo.vt in.c.poſtula⸗
ſti. de iudeis.⁊ facit optime ꝓ no.in.l.interdũ.S.qui furẽ.ff.de
fur.vbi licet ſimul agi nõ poſſit crimialiter ⁊ ciuiliter.vt.l.vna
C.qũ ciui.ac.cri.pꝛe.iñ pᷣncipaliter agit᷑ crimin aliter:⁊ poſtea
ad ſatiſfaciendũ leſo punit᷑ ciuilit no.ab.in alle.c, poſtulaſti.
Iniuriã ſuã qñ pᷣt iudex ſeu pᷣlatꝰ pñire.⁊ vide.j.iuder põt
punire iniuriã ſuã cũ ſequẽtibꝰ.⁊ vide.j.pᷣlatꝰ.x.in caſibus.

¶ Iniuria pᷣlato vel clerico irrogata põt tolli tacite ⁊ expᷣſſe

ſed q;tum ad eccleſia nullo modo.⁊ ſic intelligit᷑ c.ſalonitane
lxiij.di.rancoꝛẽ aũt animi qlibet tenet᷑ remittere.xc.di.ſi quis
cõtriſtatus.xxiiij.q.iij.c.ſ illeilv.di.⁊ qͥ emẽdat.odiñũ aũt uul
lus tenet᷑ in aĩo retinere.xxiij.q.iiij. cum ĩ lege.lxiij.di.adria
nus.no. PBe.in.c.olim.de iniu. M
¶ Iniuriaꝝ actio an põt mõachꝰ intentare ꝓſeqͥ vel remitte
re ⁊ an hocↄpetat mõaſterio.⁊ qͥd de ĩiuria facta clerico ſecu
lari.vide glo.appꝛobatã ꝑ doc.in.c.parochianos.de ſen.ex.
¶ Iniuriã ſuã lʒ filiꝰremittat pater nihilominꝰpõt agere p in
iuria filio irrogata.ff.de pac.l.in ꝑſona.ĩmo ⁊ ſi iniuria fieret
filio volenti pater agerepoteſt.ff. de iniur.l.i S. vſq; no.glo.in
alle.c. parochianos.de ſen. excom. Mã

Initium.
¶ Initium an eſt expectandum ſeu mediuʒ vel finis. vide cõ
coꝛ.:in glo.c.ſciẽtes.de cenſi.⁊.c.dudũ.de elec.in:ij.

Immunitas.

¶ Immunitas eccleſiaſtica.⁊ vide..eccłiaſtica ĩmunitate.

¶ Immunitatẽ ſubditis vel nõ ſubditis qͥs põt cõcedere ⁊

qͥd de ciuitate ĩmunitatẽ concedẽte ⁊ qᷣd debeat cõtinere imu
nitas ⁊ que immunitas valeat,vide.j.pᷣuilegium poteſt pꝛin

ceps cum verſi.ſequentibus.

*
Impedimẽtum.
¶Impedimentum ſuperueniens in perſonaz iudicis an ba
bet inficere iuriſditionem. vide.jiudex.
¶ Impedimẽtuʒ ſi reddit quẽ incapacẽ ad dignitateʒ punit
ſi patiat᷑ ſeꝓmoueri ad dignitatẽ cuiꝰẽ ĩcapax ſi nõ pãdit de
fectũ ſuũ.⁊ hoc ſi ab alio erat detectũ.ſecꝰ ſi erat occultũ.ab.
ĩ. c. ſciſcitatꝰ. de reſcri,. vi.colũ.vide.s.electio.vᷣ.punitur.

¶ Impedimentũ nõ ſufficit ꝙ alleget᷑ niſ ꝓbet᷑ ꝙ; ĩpedimen

tũ fuit cã ĩmediata quare qͥs nõ egit ⁊ ꝓbat᷑ hocꝑ ꝓteſtatio⸗
nẽ vel pdando indulgẽtiam tpe ĩpedimẽti. Inno.in.c.ex trãſ
miſſa. de pᷣſcrip.bar.in.l.de pupillo.S.,ſi qͥs.ff.de no.ope.nun,
Abbas in. c. plerũq;. de reſcrip. H
¶ Impedlientesiuriſditionem delegati an poſſunt per eun⸗
dem iudicem puniri.vide.j.iuderx. W
¶ Impedliens aliquam poſſeſſionẽ n

4 ſionẽ nãciſci tenetur ad inter
eſſe. vide.j.poſſeſſionem nãciſci.

¶ IJmpediens ꝓſequi ius ſuñ ly phet nücimpedimentũ ſ tGñ5

iij

Pbat i tempe impedimenti volnerit agere non excuſatno.
Inno. in.c.ex tranſiniſſa.depᷣſ⸗ crip. ⁊ Ab. in. c. ſciſcitatus. dere
ſcxip.ij.colum.

¶ Impoſſibilẽ dr id qð per pꝛincipem tantus poteſt explica

ri.no.glo.in.l.continuus.S.cum quis.ff de verb.obli.⁊ Ab.
in. c. cum eſſes.de teſta.xi.colum.

Inquilinus.
¶ Vide.j.locatio. . .
Inquiſitio.
¶ Inauirere põt iuderx ex officio ſuo etiã ſine cltatõe vbi de
liciũ eſt notoꝛiñ ſi ignoꝛat᷑ ꝑſona delinquẽs nõ tũñ cõtra certã
ꝑſonam ſed generaliter. 2 ſi in inqſitione generali aliqᷓ nomi
nant᷑ debz ſpaͤliter ꝓcedere cõtra eos:qꝛ ꝓceſſus fa ctꝰ in ge⸗
nerali inqſitione nõ facit fidem in ſpãli:qꝛ ꝑs non vocata fuit
nec vidit iurare teſtes. ⁊ banc pꝛacticam videt᷑ ſeruare totus
mſidus.vt firmat bart.in.l.fi.ff.de queſti. Abb:in. c. bone. de
elec.vi.colũ.vide.j.notoꝛium.
¶ Inͤſitoꝛ nõ eſt iudex dat/ inter ꝑtes cñ Hbo inqras.ſʒ eſt
ſimplex iuderx.vide.S.cõmiſſio.vᷣ.ſi cõmittitur.
¶ Inquirere põt iuder domicilij ſuper delicto per ſubditum
alibi cõmiſſo.⁊ vide.j.iudex domicilij.
¶ Inquiſitio an ⁊ quãdo reqᷣrit litis coute.ſiue ſit generalis
ſeu ſpãlis aliquo inſtigãte vel pꝛoſequẽte eam vel telam eius
aſſumente. vide no.per glo.⁊ doc.ſignanter per abb. in. c. li.
ſunt ⁊ alij. vt lit. non conteſt.
¶ In inquiſitõe generali ſi aliqͥs nominet᷑ ſpaliter ille ꝓbati
ones nõ ſufficiũt ad illũ ↄdẽnandũ cũ pars debeat cirari qũ
teſtes iurãt ⁊ dz dari facultas ſibi defendẽdi ſe. vt.c.ij. de te⸗
ſti. 2. c. qualiter ⁊ qñ. S. dz de accu. Inno.in.c.bone.i de elect.
Abbas. in. c. cum dilectus,. de oꝛdi.cog.xvi.colũ.

O¶ Inſitione pꝛius non facta de fama an valeat ꝓceſſus ſu

P veritate criminis.vide abb.in.c.cñũ opoꝛtet.de accu.
¶ Inquirere an poteſt iudex domum alterius ꝓ re ſubtracta
vide.s.furt um..licet poſſit.
¶ Inquirere põt epᷣs cõtra aliquẽ quẽ ſuſpectũ bʒ de vſura
ſicut de alijs crimibus ad imponẽdam ei pnĩam canonicã ⁊
nõ ad vtilitatẽ vel alicuiꝰ pꝛiuate pſone intereſſe ↄ ſequendũ
7 de ↄſanguinitate põt inqͥrere inter ↄiuges.de diuoꝛ.poꝛro
xxxv. q.vi.ſi duo.idẽ dicendũ eſt ſi de alio canonico ĩpedimen
to inqrere vellet.de illo aũt dubiñ nõ eſt ꝙ de iuribus pꝛinci⸗
pis inqͥri põt. C. de bonis va.l.i.x.l. penul. ⁊ vlti.lib. x. no. in⸗
nocen.in.c.ad noſtram.ij.de iureiuran.

¶ Inquiſitio fit ex mero ⁊ puro officio nullo ↄ querente:nul⸗

la enim infamia pᷣcedente vbicũq; agitur de coꝛrectiõe pecca

toꝝ vel ĩminet periculũ aĩaꝝ.vt in caſu. . S. ꝓxi.ſile de cle. pe
gri.c fi.ð ſup. neg. pla.c.ij. S.vl. Ho.i.c.ad nrᷣa ʒ.ð lureiuni fi.

AInſignis.
¶ Inſignia maioꝛitatis vel pᷣſidẽtie ſeu inſignia põtificalia
an poſſunt in alieno territoꝛio tradivel vti.an poſiunt oↄſuetu
dine vel pꝛiuilegio ꝑ inferioꝛem acquiri.vide no.per abbatẽ
in.c.i.vt lit. penden. .

Inſinuatio.

¶ Inſinuatio eſt deſcriptio donationis in publico coꝛaʒ iu⸗

dice.⁊ fuit hoc adinuentũ vt ex clandeſtina donatione boĩes
nõ defraudarent᷑.ð qua inſinuatõevide bar.in.l.modeſtinus
ff.de dona.⁊ in.l.donatoꝛes.C.eo.tiin o.ln.c.fi. de dona. iter
vi, ⁊ vxo.⁊ vide.j.publicatio.

Inſtantin.

¶ Inſtãtia cãe appellatõis ſuccedit loco inſtãtie cãe pᷣncipa
lis.vnde ſicut lite pendẽ.in pma inſtãtia nihil eſt innouandũ
etiã ꝑ ptem. vt in cle.ij. vt lite pẽden. ita nec pẽdente inſtãtia
cãe appellatõis qꝛ ſubrogatũ dʒ ſapere naturã illiꝰ in cuiꝰlo
cũñ ſubro gatur.vt.c.eccleſia vt lit.pen.⁊ hoc etiã ſi inſtãtia ſit
diuerſa. de quo vide plene Ab. in. c.dilecte. de excep.
¶ Inſtantia cauſe nõ traſit niſ in ſucceſſoꝛẽ vniuerſalẽ ſin gu
larem niſi fuiſſet actũ noie eccleſi e cñ pꝛedeceſſoꝛe:qꝛ tunc be⸗

ſe traſit inſtaͤtla T actões ĩ ſucceſfoꝛẽ.⁊ iſte eſt ꝓpꝛius eaſus ᷣ
c.dilecti.de fo.cõpe:no.ĩno.⁊ abb. poſt eũ in.c.qꝛ.v.de iudi.
¶ Inſtatia inchoata cũ defuncto traſit ad ſucceſſoꝛẽ in viciũ
ſcut reſcriptũ.⁊ bic lʒ aꝑte de iure nõ ꝓbatur equitas tamen
hoc ſuggerit. vt eſt conclu. Abb. in. c. qꝛ. v. de iudi.
¶ Inſtantia incho ata cñ accuſatoꝛe ſuꝑ crimie moꝛtuo accu
ſatoꝛe ꝑ cõfeſſionẽ accuſ. ati põt iudex ꝓſequẽdo illã inſtantiã
rõne publice intereſſe illum punire.no. in. l. ᷓuis. C. de adul.
ſentit ĩnocẽ. in.c.qꝛ.v.de iudi.⁊ Abb.poſt eum. per quem vi⸗
de latiſſime quando inſtantis tranſeat de vno ad alium.
¶ Inſtatia iudicij taʒ in foꝛo ciuili qᷓ; canonico nõ perijt lap
ſu triẽnij qñ ſtat ꝑ reũ ⁊ eius cauillationes.quominꝰvt cauſe
deciſio infra triẽnium.p.l.pperandũ in fi.C.de iudi.⁊ ꝑ.c.ve⸗
nerabilis. de iudi. ⁊ generaliter qũ cã tractat᷑ in foꝛo eccleſia⸗
ſtico. maxĩe ſi cã eſt eccleſie nõ perit inſtantia ꝑ triẽnium.ideʒ
ſi cã eccleſie tractat᷑ ĩ foꝛo ſeculari.Abbas iĩ.d.c.venerabilis.
Q Inſtantia cepta contra officia les in loco iudicij perijt lap
ſo termino luris.vide.j.terminus ſi ſit.
¶ Inſtantia pempta lʒ pereat acta iudicij: nõ tñ pereũt acta

cauſe litis ⁊ q̃ ſunt illa.vide glo.in cle.ſepe de vᷣbo. ſig. in ver.

delen ſionibꝰ. ⁊ ſic reſtringit gl. in. c venerabilis. de iudi. qð
no. in. . geſta. C. de re iudi.⁊ ꝑ inno.⁊ alios in.c. camq. de teſti.

2 pR bar. in.l. cũ lite. ff iudi.ſol.⁊ ꝑ ſpecu.ti.de leg.S.reſtat.ᷣ.ſʒ

mulier. eſt ↄcluſio Abb.in alleg. c. venerabilis.iij. colum. 2 vi
de archi.in. c. indẽnitatibus. de elec.lib. vi.⁊ glo.in.c,ſtatutũ.
de here.eo. li.
¶ Inſtantia ꝑ cõpꝛomiſſum nõ põt pꝛorogari.etiã ꝑ partiũ
cõſenſum.no. glo.in ꝓperandũ.C.de iudi.⁊ eſt rõ qꝛ cõpꝛo
miſſum eſt voluntariũ.vt.l. ſi dictũ. ff. de ercep.⁊ iõ nõ debet
ius publicũ ledi per factũ voluntarium partiũ ⁊ etiã pactum
iuratum non valet.no.bar.in allega.:. ꝛoperandum.⁊ eſt cõ
duſio Abb. in. c. venera bilis de iudi.iij.colũ.
¶ Inſtãtia ſi perijt poſt terininũ pꝛefirñ a lege vel ſtatuto an
ſi ſentẽtia poſt feratur an valet.vide.j.ſententia lata.
¶ Inſtãtia Iʒ de iure canõico nõ perijt nec dat᷑ reſtitutio da
tur tñ actio de dolo cõtra partẽ vt.l.arbitro.ff.de dolo.glo.?
bar. in aut. vt ſpõſa. lar.S.hoc quoq;.de iure tñ ciuili inſtan⸗
tia nõ perit ſi facto rei actoꝛ fuit ĩpeditus.no.bart.in.l.ſ cum
ipſe.ff. de excuſa. tuto.ſacit tex.in.l.fi.C.de adulte.de quovide
qð plene no. Ab. in. c.pe.de iudi.vij.colum.
¶ Inſtantia iudicij etiã de iure ciuili nõ perit qũ ex magnitu
dine ipſius cauſe vel ꝓpter multas appellatõ es actoꝛ ĩpedi⸗
tur. qꝛ in talibꝰ cauſis qũq; requirit᷑ maioꝛ dilatio qᷓ ſit termi⸗
nus inſtãtie totiꝰ. ⁊ iõ vltra terminũ põt ferri ex ſnĩa qꝛ nõ po
teſt ĩputari ꝑtibus vti iudici cũ talis terminꝰ dz reciꝑe interpᷣ
tationẽ a iure.ſ.ſi cã ĩfra illũ terminũ expediri põt.vt eſt ſingu
laris tex.in ſimili.in.l.vt gradatis.S.i.ff.de mune.⁊ bono.⁊ in
Lfi. in f C.de adul. ⁊.l.ita aũt.in pꝛin.ff,de admini. tuto. Ab.

no. in allegato.c. penulti. colum.

¶ Si in ſtatie tps labit᷑ ⁊ poſt cõcluſionẽ partiũ nõ reſtat tẽ
pus inſtatie ⁊ ꝓpter bꝛeuitatẽ temꝑis iudex nõ poſſit ſe infoꝛ⸗
mare de meritis cauſe oĩa tñ ſunt in iudiciuʒ deducta poterit
ſic iuder ꝓnunciare abſoluo vel condẽno ꝓut qͥs abſoluendꝰ
vel condẽnãdus eſt vt ex actis pʒ.no. Butri.in.l.iudices.C.
de ſen.⁊ anto.in.c.penul.de iudi.ſatis enĩ eſt ſnia põt certi
ficari ex actis. vt.l. termiato. C. de fru. ⁊ litᷓ expé. ⁊ ĩno. in. c.ij.
de lib. obla. ⁊ certũ eſt illud ꝙ in iudicio recipit certificationẽ
⁊ qð in reꝝ natura eſt certũ eſt. de quo ꝑ gl. ⁊ bar.in.l.certi cõ/⸗
ditio.ff. ſi cer. pe. nã qñ iuder videt inſtantiã perire põt exoffi/
cio ſuo ad ſniam ꝑpuenire.ita no. bart, in. . ſeius augeriꝰ. ff. ad
trebel. ⁊ põt ex officio ſuo ꝑtes citare.eſt concluſio abb. in.c.
penul.de iudi.pe.colum.
¶ Inſtantia perit in cauſis ſummarũs licet in illis obmitta⸗
tur oĩa ſubſtatialia iudicij.⁊ foꝛtius hʒ locuʒ in bis ꝑemptio
inſtantie qᷓᷓ in alijs. qꝛ debent citius term inari. vt eſt cõcluſo
Ab. in. c. venerabilis.de iudi.in fi.
¶ Inſtatia perijt eiiam ſi iudexꝑ inquiſitionẽ ꝓcedat.naʒ in
ciuilibus quãdo ꝓceditur ⁊ imploꝛat᷑ officiuʒ nobile iudicis
babet locum peremptio inſtantie.vt plene no. Bal.in.l. ppe⸗
randum. C. de iudi. Abbas. vt. .
¶ Inſtantia noua an põt inchoari cõtra cõtumacem pꝛima
lite pen.vide.j.li.pen.contra contumacem.

.

¶ QLicet qñ quis eſt abſolutus ab inſtatia iudicij pereant oĩs

tſet
gf.
hieiſ
nen

logen
Karti
cace.
neny⸗
n.
1eten
eece
funits
erabts,
denſtl⸗

reütaen
ſgine
luditc
ſdetek.
ſtnt ,
lunn t
dſtanni.

ioponii
ero
ödebe
icu
mackad

ſgntoen
1
nunods
logo

hl iota

nlKan
eguopict

tagnitu
oipedle
ſttermin
Gheinnen
Retſingt
hono i

ſart
bſtſenfen
anpant
bſoan
ivdles
upot al
ſon⸗
ifkation⸗
lcenii
örtkeſ
Get

ſschnn
hisgenat
tckiiht
Nirtfn

obie cs

mempn
rmii

aeta er ipſo iudicio oꝛiètia ſiue p̃cedentia vt cltatõnes ſatiſ

datõnes ⁊ cõſimilia. vt.l. ꝓperandum.S.i.C. de iudi.⁊.l.pe.
ff. iudi.ſol. ↄfeſſiões tñ ⁊ atteſtatiões ⁊ oĩa factũ reſpiciẽtia q̃
ſunt acta litis ꝑpetuo valẽt inter eaſdẽ ꝑſonas ⁊ coꝛã eiſdeʒ
iudicibus.C.de arbi.cũ ãte.sS.fi.⁊ hoc ſi ad idẽ agit᷑ vel etiam
ad aliud qdð tũ ex illo pẽdeat quale eſt ſi atteſtatiões ſunt ſuꝑ
matrimonio. nã valẽt ꝓ filijs legitimãdis.ar.in.c. albericus
de teſti. no. doc. poſt Innocẽ. in.cam que.i.de teſti. ·
¶Acta iudicij ſ factũ reſpiciãt ppetua ſunt ⁊ valentyt in ci
tatiõe q̃ perpetuo valet ad interrũpend pᷣſcriptionẽ.C.de pᷣ
ſcrip.xxx.an.no.l:.cũ notiſſimi.i.rñ.⁊.l.vl.⁊ viciũ litigioſi quot
durat.no. Inno. in alle. c. camque. vide.. acta ꝑ oĩa acta.
¶ Inſtantia ꝑpempta ꝓpter ineptitudinẽ petitionis valent atx
teſtationes recepte ſuper inepta petitione,. ad hoc c.ſepe.ð re

ſti.ſpo. no. Hoſti. in. c. camque.i.de teſti.

Inſtitutio.
õcü 5 . ,
¶ Inſtitutio licet de iure cõi ꝑtineat ad epᷣm.vt.c.oẽs baſili⸗
ce.xvi.q.vij.tñ inſtitutio auctoꝛiʒabilis quo ad curã aĩarum
põt pꝛeſcribi ꝑ inferioꝛẽ epᷣo vł ad inferioꝛẽ põt ꝑtinere ex cõ

ſuetudine vel cõmiſſione ſpali epᷣi.qð dic vt no.in.c.cũ ſatis

de offi. archi.⁊ in.c.cũ venerabilis.de reli.domi.no.a bb.in.c.
ſuper eo.circa fi.de offi. deleg. . ,
¶ Inſtitutio auctoꝛiʒabilis ad curam populipoteſt pꝛeſcri⸗

bi contra epiſco pum.vt.c.auditis.de in integ.reſti.no.abba.

in. cum venerabilis.de cenſi.
¶ Inſtitutio heredis ſʒ nõ poſſit nutu fieriꝑ teſtatoꝛẽ obmu
teſcentẽ ex accidẽti.vt.l.heredes palã.in pᷣn.ff.ð teſta.⁊.l.bhac

oplſultiſſima.in pᷣn. ff. qui teſta. fa. poſ.⁊.l.diſcretis.⁊.l.iubemꝰ

e.ti. vbi no. valet tũ fideicõmiſſum ⁊ alia legata nutu relicta
maxime ad pias cãs.no.in.l.ſi qs ad declinandaʒ. C. de epi. =
eſt concluſio Jo.cal.in ſuis cõſilijs ti.de teſti.oↄſilio.xl.

¶ Duobꝰ ↄtẽdentibꝰ ſuꝑ inſtitutiõe canonica bñficij ⁊vter

qʒ nõ ꝓbat:qð facturꝰeſt iudex.videj.iudex.x.duobus.
¶ Inſtitui põt br̃s ꝑ annũ nepos legitimꝰ ⁊ naturalis ex fi⸗
lio ſpurio.naʒ ꝑſona filij nõ nocet nepoti.qꝛ ipſe ex ſua ꝑſona
ba bʒ q̃relaʒ. vt.l.iij.S.ſi em ãcipatus, ff. de bo.poſ.õ tab.⁊ qð
no. C. de inoffi. teſta.l.ñ qͥs filiũ.ꝛ. C. de bere.ĩſti.l. cognouimꝰ
hec eſt ↄcluſio bar.in ſuis cõſi.cõſilio qdð incipit. oducius.
¶ Inſtitutionẽ heredis inducit verbũ relinquo addituʒ vni
ner ſali.ſ.certa mes bona. vt.c. Naynutiꝰ. de teſta. qð ĩtellige
vt no.bal. in. l. quotiẽs.C. de bere. inſti.na verba ſunt ĩtelligẽ
da ſm qualitates ꝑſonaꝝ ĩter quas pſequũtur in.c magne ðᷣ

voto.nꝗ pond erandũ eſt cui relictũ fiat an ad pſonaʒ q̃ de iu

re debet inſtitui an ad aliuz.no.abb.in alle.c. Naynutius.ij.
colum.⁊ no.ipſe in.c. Naynutius.e.ti.iij.colum.
¶ Inſtitutio in bñficijs quotupler eſt. ⁊ q̃ dr̃ia ĩter ĩſtitutio⸗
nẽ ⁊ collationẽ ⁊ ĩueſtiturã ⁊ q̃ dicat᷑ iſtitutio auctoꝛiʒabilis
⁊ an ꝑ inſtitutionẽ ſeu inueſtiturã traſferat᷑ poſſeſſio.vide no.

ꝑ ab.i.c.auctoꝛitatẽ.ð ĩſti.⁊ xꝑ Dp.in regła pꝛĩa.ð re.iur.li.vi.

¶ Inſtitutio collatoꝛia tituli lʒ de iure cõi ꝑtineat ad epᷣm in
tota ſua dioce.vt in.c.cum ex iniũcto.de bere.⁊ idẽ ĩtelligo de
confirmatõe electõis facte ad dignitatẽ ĩferioꝛẽ etiã ſi electio
ſit de abbate.vt in.c.i.xviij.q.ij.inſtitutio tñ coꝛpalis quatenꝰ
eſt inſtitutõnis facte executio ꝑtinet ad archiepʒʒ.⁊ ſic loquun

uunr iura alleg.in gl. c. cũ veniſſent. de inſti.⁊ abb.ibi.iiij. colũ.

Inſtitutio.

¶ Inſtrumentũ ſiue pꝛiuilegiũ cõfectũ manu publica ſi hẽat

ſigillũ appẽſum lʒ ꝑdat᷑ ſigillũ vel deſtruat᷑ nõ ꝓpter hoc coꝛ⸗

rit fides ĩſtri.qꝛ ſu fficit auctoꝛitas notarij vt ſinglariter no.
Inno. c.ĩter dilectos.de fide ĩſtru.qdð ĩtelligit Ab.in.c.ĩnotu
it. de elec. ſuꝑ glo.ij.qñ ſcriptura bʒ oĩa ſigna publicitatis.iõ

cautũ eſt vt collatões bñſicioꝝ ⁊ ſimi.fiant per manuʒ publi

cã ne deſtructo ſigillo pᷣlati coꝛruat fides inſtf̃i. vt ibi abb.

¶ Inſtrumẽtuʒ vellibꝛũ rationũ ſi aliqs ẽ viſus viciare nõ ẽ

audiẽ dus ſi velit illð repꝛobare.vide.j.teſtis.v.ſi atteſtatões

¶ Inſtfm an pbet crimẽ alicuiꝰ.vide.j.pbatur crimen.

¶ Inſtrumẽto debiti reddito pᷣſumit᷑ lberatio ſeu remiſſio dᷣ
hiti fetã. no.gl. in fi. ⁊ iura ibi alleg.in. c. eccła. ij. vt lit. pẽdẽte.
¶ Inſtm debiti vẽditõnis ſeu alteriꝰ cõtractꝰſi ſit traditum
vel redditum debitoꝛi emptoꝛi ſeu alteri an pᷣſumatur libera

tio. vide no. ⁊ copioſe ꝑ abb. inc. eccleſia: ij. vt lit. pen.ix col.

Ex inſtr̃is pductis ꝑ aduerſariñ etiã ſi ſit reꝰ põt actoꝛ fun
dare intentionẽ ſuã ⁊ qð plus eſt eti ſi ſint pducta ad ꝓban⸗
dũ exceptionẽ ſuꝑ qua actoꝛ ſe fundare nõ põt.⁊ eſt rõ qꝛ vtẽ
do ĩſtrumẽtis etiã fiũt illa cõia. vt.lł.i.C. de edẽdo.⁊.c.g.ppe⸗
tuus.de fide inſtr. ⁊.c.cũ oli. de cẽſi.abb.c.ĩ cũ venerabilis.de
excep.ij.colũ.⁊ in.(.ex litteris.de fide inſtru.
¶ Inſtrumẽtuʒ in iudicio ꝓducẽs videt᷑ cõfiteri tacite oĩa in
eo cõtenta.ino.in.c.cũ oliʒ.de cẽſi.⁊ ba r.in.l.poſt legatũ.ff.ð
his qui.vt indig.⁊ fa.tex.in.c.cũ venerabilis.de excep.arguẽ⸗
do ꝑ locũ a ſpali.vt ibi late ꝑx abba c.vij.colũ.vide.S.cõ fiteri
videt᷑.vbiꝑ quinq; caſus ſeu cõcluſiones.⁊ notabiliter expe
dit totam materiam.
O¶ Inſtrumẽti ſolẽnitas intrinſeca vel extrinſeca:an pꝛeſuma
tur in inſtrumento niſ pꝛobetur ⁊ an idẽ in teſtibus deponẽ/
tibus vide late ⁊ nota bili.per abb.in.c.ſicut de re iudi.
¶ Inſtrumentum ſeu pꝛiuilegium ſi petitur reuocari an debe
at pars citari.vide S.citari debet pars.
¶ Poſtq quis ſuccubuit in cã debẽt oĩa pᷣuilegia ſeu inſtru⸗
mẽta deciſioni ↄꝛia lacerari ⁊ coꝛrũpine in futuꝝ poſſint pᷣſta
re materiã diſcoꝛdie.colligit᷑ ex tex.c.cũ dilecti.de cõfir.vti.ex
quo infert᷑ ſjin abb.ibi ꝙ ſi penes te ſunt aliqua inſtra tibi in⸗
utilia ⁊ iuri meo gria poſſuʒ petere vt coꝛrũpant᷑ ⁊ lacerent᷑.
fa.c. accedẽs.pꝛĩo. vt lit.non cõteſt.⁊.l.ſicut.C.de li.cã.Abb.
vbi. S. ⁊ vide.j.ſententia nulla caſſata.
¶ Inſtrumentum vel ſententiam negans eſſe penes ſe com⸗
pellitur exbibere.vt vide.j.negans inſtrumentum.
¶ Inſtrumentum in iudicio ꝓducẽs ſi opponat p aduerſa⸗
riũ de falſitate ⁊ cõpellat᷑ ꝑ iudicẽ rũdere an velit eo tanqᷓ
vero vti nõ ſatiſfacit dicẽdo ꝙ eſt verarx.ſed ſi apparuerit eſſe
falſum qꝙ nõ vult eo vſus eſſe.⁊ ꝑinde eſſe vult ac ſ vſus non
fuiſſet ꝑ glo.in.c pñtiũ.de teſti.in fi.⁊ ꝑ ſpe.de inſtru.edi.sS.vi
dendũ reſtat v.qͥd ſi velis.⁊ no.iĩ.c.ad falſarioꝝ de crimi. fal.
ſed cogit᷑ ꝑ iudicẽ vt pure certificet ſi velit eo ſine aliqua cõdi
tiõe vti.vt eſt cõcluſio LZap.in ſuis allegatiõibꝰ alle.crir. nec
obſtãt iura in cõtrariũ alle.qꝛ loquũtur in excipiẽte ⁊ aliud ĩ
excipiẽte ⁊ aliud in pꝛobãte.Bart. in.l.diuus.ff ad.l.coꝛnel.
de fal.idẽ no. Pe. de ancha.in. c.ad falſarioꝝ.de crimi.fal.
¶ Inſtrumentũ ſi eſt nullũ an põt agi ad eũ cancellãdũ.vide
glo.no.in.l.ex ẽpto.S.ſi is quivita.ff.de act.emp.⁊ ſi inſtrumẽ
tum nõ reꝑit᷑ qͥs modus ſit tenẽdus.vide glo:in.l.huius.S.ſi
cui.ff. de leg. i. rH
¶ Inſtfa ↄfecta poſt falſtatẽ cõmiſſaʒ ꝑ notariñ vel etiã ãte
cũ tolerãtur in officio valẽt lʒ poſtea ſeqͥtur ↄdẽnatio cuʒ ſint
geſta publici officij.vt.i.barbarius.ff. de offi.pꝛet.
¶ Si reperit᷑ vnũ inſtrm cõfectũ ꝑ notariũ qͥ ẽ dãnatus ð fal
ſitate: ⁊ in illo inſtr̃o cõtineãtur plura capitula ⁊ in vno eſt cõ
miſſa falſtas ſi falũtas ꝓcedit ex vicio notarij ⁊ falſitas ẽ cir
ca ſubſtãtialia negocij:vel eiꝰcircũſtãtias:vt qꝛ debuerat ſcri
bere de. x. ⁊ ſcripſt de.rxx.vel debuerat ſcribere de aſno ⁊ ſcri
pfit de boue.⁊ tũc inſtrjm coꝛruit in totũ.⁊ ſic ĩrelligit᷑ qdð not.
ino.in.c.fra ternitatis.de here.⁊ bar.in.l.ſi ex fal. C. de trãſac.
ſed ſñi falſitas eſt extrinſeca tunc nõ pꝛobaret᷑ inſtrumentũ:vt
plenius per abb.in alle.c.fraternitatis.quem vide.
¶ Inſtr̃a cõfecta ꝑ notariũ dãnatũ ſunt nulla qñ fuit dãnatꝰ
ꝓbpter falſitatẽ cõmiſſaʒ in o fficio tabellionatꝰ.ſecꝰ ſi ałs fuiſ
ſet dãnatꝰ de falſoↄmiſſo.tñ ex officiũ vł effectꝰ ifamis er alia

cã qð eſt notandũ.no.a bb.in.c.fraternitatis.in fi.de hereti.

¶ QAicet ĩter ↄtrabẽtes multa vba hĩcinde pᷣceſſerũt:tñ ſi tem
poꝛe inſtf̃i illa vᷣba ꝑ oĩa nõ fuerũt replicata illð br̃e fuiſſet a⸗
ctũ pᷣſumit᷑ qð repit᷑ criptũ.vt.l.cñ plures..locatio hoꝛreoꝝ
f.locati.⁊ qð no.in.c.cũ.m. de ↄſti.qð veꝝ niſ aduerſa pars
velit ꝓbare qð aliter fuit cõtractũ q; ſcriptũ.vt eſt tex.in.c.cũ
Jo. de fide inſtru.no.abb.in.c.dudũ.de cõuer.cõiuga.
¶ Inſtrumẽtuʒ ſi cõtinet plura capitula ſepatim.q̃dam in fa
uoꝛẽ ꝓducẽtis alia in fauoꝛẽ impugnãtis iudicabit᷑ p ꝓd ucẽ
te ⁊ nõ quatenꝰfiat ꝓ impugnãate:qꝛ impugnãs videt᷑ renun⸗
ciare beneficio ſuo ibidem contento.⁊ ſic intelligitur tex.c.cũ
olim. de cenſi. hm Abb. ibi.

O Inſtrumentũ cõfectũ ꝑ publicã pſonã q̃ fui t pꝛincipalis a

ctoꝛ ⁊ fuit rogatꝰ ſcibere facit plenã fidẽ ⁊ ei ẽ ſtädũ qũocun⸗
q; edideritꝓpꝛia manu tenoꝛẽ ipſiꝰ do cumenti ſiue ꝑ modum
exẽpli pꝛime ſcriptureſiue ꝑ modũ oꝛiginalis ſcripture:qꝛ cre
dit᷑ ſibi de ſciptura ſua ⁊ de tenoꝛe ipſiꝰ.C. de fal.l. ſiqᷣs decu.
i iiij

—

en kfi. in coꝛpe. de fi inſtru. v. is vero. 11z ſit neceſſaria auctoꝛi
tas ſeu licẽtia ſudicis ad exẽplandũ ꝓpꝛiã ſcripturã ex oꝛigĩia
li nõ tũ eſt neceſſaria cognitio iudicis ⁊ ꝑ cõſequẽs nec cita⸗
tio ꝑtis qñ tabellio ſumit ex oꝛigin alippꝛio qꝛ nõ eſt iure cau
tů.ſec? aũt ſi faceret mentionẽ ſcripture alteriꝰſcribẽtis.ff. de fi
de inſtru.l. ij. -.ff .de bono. poſ. ſm tab. l. i. . in duobꝰ. ⁊ aut. ſi
qͥs in aliquo documẽto.C.de edẽdo.ĩ quo caſu reqͥrit᷑ ꝑtis vo
catio ⁊ indicis cognitio ⁊ alia ſolẽnitas de qua ibi eſt conclu
ſio doc. ſignaͤter Frã. de gretio. ⁊ NHichardi de ſalice. Put re⸗
fert Yapus notabi.ſua Alega. lurvij. licet cõtra ſupꝛadicta te
net Hoſtien. in. c. i. de fi. inſtru.
¶ Inſtrumẽta debẽt in actis ſcribi de vᷣbo ad verbũ vt nul⸗
la poſſit oꝛiri dubitatio ⁊ pbãt ac ſi oꝛiginale oſtenderet᷑ hoc
mõ. p. pduxit inſtẽm cuiꝰ pꝛĩcipiũ tale eſt ⁊ finis talis eſt ⁊ ex
tũ cĩter acta cõputat᷑.vt no.Hoſti.poſt e. ⁊ ĩno.in.c.qm̃ ð
falſaʒ. de ꝓba:.& ſecuriꝰeſt ꝙ totꝰcenoꝛ vł vera relatio ſ. criba
tur in actis vtibilatius no. Hoſti.poſt ĩno.per eum in.c.cum
in iure. de offi. dele. ? in capi.i.de fide inſtru.
¶ Circa inſtf̃i amiſſiõem no.ꝙ qñq; amittitur facto aduerſa
rij qũq; facto ſuo qñq; caſu foꝛtuito.in pꝛĩo caſu ſufficit ꝓba⸗
re amiſſionẽ ſiue tenoꝛẽ.vt.l.ſi de poſſeſſione.C. de ꝓba.ſecũ⸗
do caſu.ſ.facto ſuo:qꝛ foꝛte tradidit ðbitoꝛivł qꝛ dilacerauit.
2 tũc nõ ſufficit. Lertio caſu.ſ.qñ caſu foꝛtuito ⁊ tũc ſi inſtr̃m
erat de ſubſtãtia et natura diſpoſitõis.⁊ tũc dʒ ꝓbare tria.ſ.
factũ pꝛincipale. Itẽ niſi tu meritũ inde cõ fectuʒ.⁊ illud caſu
ꝑditũ ⁊ ſi qð iſtoꝝ deficit ꝓbatio nõ eſt ſufficiẽs. vt no. ꝑ Cy.
In. .teſtiũ. C.de teſti. ⁊ notabi. PMe. de ancha. in. c. cuz olim. i.
de pꝛiuilegijs. .
¶ Inſtriverba enũciatiua plata in pᷣteritũ nõ pᷣncipaliter at
teſtãtia poſſibilia interueniſſe ĩter ꝑtes ᷣm tpᷣs cõditi inſtri be
ne ꝓbant. als ſecꝰ.vt.l.ij. C. de fide inſtru. Bar. in. l. ſcien duʒ.
ff. de Hb. ob. bar in. l. optimã. C. de cõtrahẽ. ⁊ cõmit. ſti. eſt cõ⸗
cluſio doc. in.c. qm.de ꝓba.idẽ ſi verba inſtri pferunt᷑ pᷣncipa
ſiter atteſtãtia in pᷣteritũ ⁊ dubitat᷑.vt qꝛ dr̃ in inſtro talis de⸗
dit ⁊ vẽdidit ⁊c.q̃ poſſunt ad aptari in pᷣteritũ vel in pũs tpᷣs
attentato momẽto facti ⁊ temꝑis.no.in.c.qð aũt.de iurepa.
⁊ Jo.an.in.c. abbate.de vᷣb.ſig. ⁊ doc.ibi.S. vbi dicũt ꝙ nõ
ſufficit teſtes eſſe pñtes ſoli ſcripture niſi ſint pñtes facto con
fecto inſtrumẽto de quo pꝛincipaliter atteſtetur qð nota.

¶ Inſtrm ſeu teſtamẽtuz vel ſcriptura qᷓ nõ iuenit᷑ publicata

qualiter debet publicari.vide.j.publicatio ſcripture.
¶ Inſtrm ꝓcuratoꝛiũ põt exẽplariꝑ ꝓcuratoꝛeʒ coꝛã iudice
etiã nõ vocato dño.⁊ pła inſtr̃a exiĩde cõfici ⁊ ſumi:qꝛ hboc a
iure nõ ꝓhibet᷑ ĩmo cõcedit᷑ff.de edẽdo.l.ſi qs ex argẽtarijs
i. rñſo.⁊.l.veluti.⁊ inſti,de teſt. S.pe.vt no. Inno.Hoſti.⁊ ab⸗
bas in. c. albericus.de teſti. “
¶ Inſtta qᷓ dicãtur publica vel pꝛiuata in iudicio vel ertra et
quibus inſir̃is credat᷑ ⁊ an exẽplarie ſcripture ſit ſtandũ ⁊ an
inſtrz põt ↄfici occulte ⁊an requirat᷑ ꝙ tabellio ſit rogatꝰ vel
talis pᷣſumat᷑ ⁊ an lr̃is vel ſigillo epᷣi vel alteriꝰ ĩferioꝛis ſit cre
dendũ.vide diffuſe ⁊ plene ꝑ Inno. Hoſti.⁊ Jo.an.⁊ alios
modernos in.c.i.de fi.inſtru.⁊ vide.j.littera.⁊.j.ſcriptura.
¶ Inſtrm licet debeat ꝑ tabellionẽ cõfici in publico: qꝛ offi⸗
ciũ publicũ ⁊ cõe gerit.vt aut᷑.de tabel.S.nos aũt.ſi tñ occulte
ſit notariꝰ rogatꝰ valet inſtrjm lIʒ ſit ſuſpitio cõtra ipᷣm:⁊ ex B
notariꝰ ſit puniẽdꝰ.vt.c.vnico.S.poꝛro.vt eccłiaſtica bñficia
⁊ iõ alijs adminiculis debʒ ꝓducẽs adiuuari.vt.l.iubemꝰ.C.
de ꝓba. lʒ ibi loq̃tur q ſcriptura eſt viciata intriſecꝰ reſt pectu
foꝛme vel alicuiꝰ raſure.l.ij. C.de edic.di.adri.tol.⁊ in.c.erx litte
ris.⁊ in.c.ĩter dilectos.de fide ĩſtr.ſecꝰ ſi er alio extrinſeco ha
beat᷑ ſuſpecta:qꝛꝑ boc nõ caſſat᷑ imo valet niſ ↄtra ipᷣam ali
ud ꝓbet᷑ ij.q.i.in pꝛimis.ſim ino.in.c.i.de fide inſtru.ſi tñ ex iu
ſta cã occulte fuiſſet rogatꝰvt ppter iuſtũ timoꝛẽ iudicis vel ꝑ

tis ꝑ hoc nõ notat᷑ inſtrjm aliqua ſuſpitõe in occulta rogatõe

vt.c.ſi iuſtus metus.de appel.⁊ in.c.pa ſtoꝛalis.ð offi.oꝛ.no.
Hoſti.⁊ Jo.and.⁊ Abbas in allega.c.i.de fide inſtru.
¶ Inſtrumẽtum ſi de falſo redarguatur qualiter debʒ edi co
pia parti.vide.S.editio inſtrumenti.
¶ Inſtrumenta an poſſunt pꝛoduci poſt concluſionem in cã
vide.j.pꝛobatio nulla.
Inſtfo quãtũcũq; publice cõfecto ⁊ quãtũ cũq; teſtes ĩſcri
ptos hẽat derogat᷑ ꝑ duos teſtes vel ad plus ꝑ tres qͥ ꝓbent
Zꝛiũ de quo inſtrm loqᷣtur nõ fuiſſe Zᷣctum illo temꝑe vel illo

loco vel indirecte ꝓbando ſm foꝛmã.i:.optimã.de ↄben. ſtix.

2.c ex tenoꝛe.de teſti.⁊ eſt rõ:qꝛ tota vis inſtr̃i dependetano
tario ⁊ ab eiꝰ auctoꝛitate ⁊ officio qᷓquidẽ auctoꝛitas tollitur
ex ꝓbatõe duoꝝ vel triũ teſtiũ cũ in oꝛe duoꝝ ⁊c.vt.c.in omni
negocio.de teſti.qð intelligo veꝝ niſi ꝑ teſtes inſcriptos vela
lios ſcriptura coadiuuet᷑ in aut.de fide ĩſtru. S.ſi vero qſq. p⸗
bata.n.qualitercũq; falſitate inſtri ꝑ duos teſtes tollit᷑ pſum⸗
ptio auctoꝛitatis ta bellionis.ar.ix.di.ſi ad ſacras.niſi in caſi⸗
bus ꝑ teſtes inſtri falſuʒ repꝛobari nõ põt:qꝛ pᷣſumptio iuris
⁊ deilure eſt ꝙ ita fuit ſicut cõ tinet inſtr̃m. C.a d vellei.l.antiq̃.
C.ar.tu.l.fi.ĩn o.Hoſti.⁊ Abb.in alleg.c.cũ iohãnes.vbi ple⸗
niꝰ vide ibi ꝑ Hoſti.⁊ io.an.vide bar.in.l.fi.S. dubitabak. ff.
quẽadmodũ teſta.ape.iõ dicit io.an.qꝙ ꝓbatio inſtri eſt pſum
ptiua nõ vera vt ipſe no.ſuꝑ rubꝛica de ↄfeſſis.⁊ cõpoſtel.in
c. bone. de elect. 2. Cy. in. l. actoꝛ qð aſſeuerat. C. de ꝓba.ſʒ cõ
ſtat q; duo teſtes faciũt ꝓbationẽ ergo vincunt inſtrm qð eſt
ꝓbatio pᷣſumptiua.no.doc.in.c. cum io hãnes.de fide inſtru.
¶ Inſtrumenta qᷣbus teſtibus pponderare debeãt. vide gl.
magiſtralem.iiij.q.iij.S.ſi teſtes. qua appꝛobare vident᷑ In⸗
no. ⁊ Hoſti.in.c.cum io.de fi.inſtr.
¶ Inſtrumentũ publicũ in quo cõtinet᷑ ꝙ.a. recipit a.b. cen⸗
tum. vel ea ſibi debere cũ indeterminate loquat᷑ nõ ꝓbat niſ
aduerſarius ꝓbet debitũ ⁊ eiꝰcãm.vt.c.ſi cautio.de fide iſtru.
ſi tñ illa ꝓmittat ſoluere tũc obligat᷑ etià ſi de c nõ liqat.naʒ
ꝑ talẽ ſimplicẽ ꝓmiſſionẽ ſubintelligit᷑ c ſaltẽ pᷣumpte dõa
tõnis.vt in.l.campanꝰ.ff.de ope.li.no.in.l.ij.ff.de doli excep.
. idcirco. ? doc.ĩ alle ſi cautio.? aut qͥ ppᷣaʒ.C.ð ñ nu.pe.
¶ Inſtrumẽtũ dotis vel mutui lʒ hẽat cãm ãnexã ⁊ in ea exp
mat᷑ nõ ſufficit oppoſita exceptõe.C.de nõ nu.pec.l.ſi ex cau
tiõe.⁊.l.gñalit᷑.⁊ aut.de temꝑe nõ ſolu,.pec.colum,.vij. Inno.
⁊ Hoſtien.in.c.ſi cautio. de fide inſtru. =
¶ Inſtfm obligatoꝛiũ qð hʒ ãnexã.ſ.donatõnis vẽditionis
vel alteriꝰ ꝓbat ⁊ obligat ⁊ tali ↄfeſſiõi cãʒ ẽ ſtãdũ niñ ipᷣe cõ
ficiẽs ꝑ apertiſſima reꝝ argumẽta ſcriptis inſerta poſſit ꝓba
re ꝙ in aliũ modũ ⁊ nõ in eũ quẽ inſtrjm ꝓhibet fuerit negoci⸗
um ſubſecutũ.vt.l.generaliter.C.de nõ nu.pe.no.ino.⁊ Ho⸗
ſtien.in.c.ſi cautio.de fide inſtru.de ꝓba.per tuas.
¶ Scriptura trino teſte notata habetur vt publice cõfecta ⁊
gaudet oĩbus pꝛiuilegijs quibus gaudet publica ſcriptura.
vt.l.ſcripturas.S.i.quipo.in pig.ha.
¶ Inſtfi publicatio ad hoc vt valeat ſex reqͥrũtur ꝑ oꝛdinem
ꝛimũ vt flat ad petitõem iloꝝ quoꝝ intereſt. Secũdum ꝙ;
fiat iudicis auctoꝛitate. Lertiuʒ ꝙ fiat ꝑ tabellionẽ. Quartũ
c fidelit᷑ fiat. Quintuʒ ꝙ ad foꝛmã publicã redigat᷑:iſta col⸗
ligũtur ex.c.cũ.p.de fide ĩſtru.adhuc etiã reqrit᷑ ſextum.ſ.vo/⸗

cent᷑ bi quos tãgit ⁊ cõſilium eſt ꝙ de hacvocatõe fiat publi

cũ inſtr̃m. vt pʒ de teſti.ſignificauit.iij.q/ix. carte.de cõfir.vti.

vel inuti.c.cũ dilecta.⁊ no.de teſti.albericus.⁊ de verb.ſigni.

Abbate.S. ad hec aũt.no.Hoſti.⁊ iohã.an.in alle.c.cũ.p.
¶ Inſtra ſic in publica foꝛma redacta vt in ver.S.pximo.ta⸗
bellio debʒ ipᷣa inſtr̃a ꝑficere ⁊ in fine dicere ⁊ ego talis tabel
lio ſupꝛadictũ inſtrm deverbo ad vᷣbũ extraxi.⁊ ð nota talis
tabellionis moꝛtui qͥ ipſam manu ꝓpꝛia quã bene noui ſcrip⸗
ſerat ⁊ de mãdato ⁊ auctoꝛitate talis iudicis quo ad ſubſtan

tiã nullo detracto vel addito vel mutato vel trãſpoꝛtato ĩ pu

blica foꝛmã redegi ⁊ ſignũ meũ appoſui.⁊ no.qꝙ iuderx ãteqᷓ
auctoꝛitatẽ ſuã interponat debʒ diligẽter ipᷣm inſtrm inſpice⸗
re ⁊ tabellionez cautũ reddere ne quouſqʒ; ipſuʒ abſoluerit ð
auctoꝛitate ſua aliquã faciat mentionẽ. vt in.c.fi. de fi.inſtru.
eſt doctrina doc poſt hoſti. in.c. cuʒ. p.de fi. inſtru. in fi.
¶ Inſtrumẽta publica Iz bẽant executionẽ paratã ſicut ſnĩa
diffinitia tñ ſi eſt aliqͥd in inſtr̃o qð nõ eſt liqduʒ vel eſt obſcu
rũ.vt qꝛ mihi ꝓmiſiſti indẽnitatẽ vel intereſſe ſimpliciter põt
executio peti.tñ in executiõe petã meũ intereſſe vel dãnuʒ. vt
no. in. l. ij. C. de ſen. que ſine certa quã.pꝛo.no. Bar, in.l.i.ff. de
edẽ.ij. col. ⁊ in.l.i.ff. de le.ij. ix. col.⁊ in.l.defenſonis facultas.
C. de iur.fiſci.vide.s.executio ſi petat᷑ a ſnĩa lata.

Intereſſe.

¶ Intereſſe contra pꝛocuratoꝛem qualiter extimabitur vide
Abb. in. c. per tuas.de arbi.

214 ₰

¶ Quddo a lege aliqd indulget᷑ qð tẽdere põt in alteri? pꝛe

iudiciũ intelligit᷑ ſaluo intereẽ ꝑtis aduerlſe:eſt dictũ bal.in i.·

ſas
ſton
han
eos
R
geft
6
chini
linen
ſet
6
tione⸗
n
vener
mane
C
fegu
63
po.
ſſort⸗
ſere
gin⸗
giag
it
ſder
eg

ſi
1no
ltur
Mnt
N
un
caſi/
lnis
tig,
if
Pfun
ſdin
ac⸗
geg
inſtn,
ſcegt
e

beeen
batnig
eiſten
ir n
edo
ereen.
nupe,
caerd
rcan

Zuno⸗

onis
hec
lpbe
gci

e

ſeetae
tyre,

inemn
n
gantii
acol
Nl
npubl
ryt
ſoni
nodn
ssludi
tatuis
niſtpt
uubſtin
oipn
taey
ſpice⸗
nerid
infn.

atſii
ſahin
erpot
inh
aluu⸗

,

e
ili

„ 9 %

feu ti.ð pace tenẽ.S.ad h.col.x.⁊ refert ab.· i c. .ð iudi. viij. col.
¶ Intereſſe ven ꝓbat᷑ ꝑ teſtes.no.in.c. dilecti.de fo.cõpe.ſe⸗
eus de intereſſe affectõis:vt circa rẽ vbi cadit affectio tũc pꝛe
ſtatur in litẽ.vt no. Inno.in.c.ſacro.de ſen.ex.?⁊ Dp. in regla
moꝛa.de reg.iur.⁊ doct.in.l.vnica.C.de ſen.que ꝓ eo ⁊c.vide
S. damna. . ⸗
¶ Intereſſe qð nõ eſt certũ in ſtipulatõe deductũ vt plurimũ
ſolet ad minima in ſummã deducitur. ff. de pꝛeto.l.fi.?⁊ boc ꝓ⸗
pter difficultatẽ ꝓbatõis ipſi vt ibipbat᷑ no. Ang.de peru⸗
ſio vt refert Jo.cal.in ſuis cõſilijs.ti.de pactis.cõ ſilio.ij.
¶ Intereſſe in actõne legis aquilie conſideratur ratione n5
affectione ⁊ pꝛecia rerum non inducuntur exactione vel vtili⸗
Cate ſingulari.l.ſi ſeruum.ff.ad.l.aquil.
¶ Intereſſe qualiter extimabitur ſi valoꝛ rei eſt variatꝰ in tẽ⸗
poꝛe.vide qð no. Jo.an.in.c.vnico.de cõmo,⁊ pleniꝰꝑ bart.
in.l.ſed mihi.S.in hac actione.ff, cõmo.

Interdictum.

¶ Interdictũ extẽdit᷑ ad exẽptos intra locũ interdicentis exi
ſtẽtes vt illud teneat᷑ obſeruare ⁊ nõ ex ſnĩa hoĩs.ſʒ ex diſpo⸗
ſitione iuris.vt cle.ex frequẽtibꝰ.de ſen.ex.ex pulſatõe eniʒ cã⸗
panaꝝ ⁊ vocũ ꝓlatiõe ledũtur audiẽtes extra locũ exẽptũ.⁊
qꝛ ſonus ꝓtenditur extra locũ exẽptum rõne delicti põt oꝛdi.
eos punire.no.ꝑ io.an.in mer.in.c.in obſcuris.de reg.iur.li.vi.
Ab. in.c.de pꝛeſump.⁊.c.cũ inter.de ↄſue.de hac materia vi
de no.per Ber. poſt Hoſtien.in.c.tanta.de exceſ.pꝛela.
¶ Interdicto nõ põt ſubijci ciuitas cuipᷣeſt eps ꝓpt᷑ delictũ
epi niſi talis ciuitas ſit ð temꝑali iuriſditõe epᷣi vel ſue mẽſe ꝑ
tineat.facit tex.in.c.ſane.de offi.dele.ibi dũ dr̃ trina illiꝰ⁊c.?
tex.⁊ glo.in.c.i.de poſtu.pꝛela.no.Abb.in.d.c.ſane.
¶ Interdictũ excõicatio ſuſpẽſo equiparãtur quo ad moni
tio nem.vide.S.excõicatio ſuſpenſio.
¶ Interdictum põt relaxari ad cautelã ſicut excõicatio.vt.c.
venerabilibus.de ſen.excõ.iuramento tñ recepto de parẽdo
man. eccleſie.vt ibi.?⁊ Abb.in.c.ad hec.v. de appel.
¶ QLelebꝛans a tempoꝛe ſuſpẽſionis a diuinis an efficitur ir⸗
regularis.vide.j.irregularis.
¶ Interdicti ſnĩa lata ab epᷣo in locuʒ põt ꝑ ipᷣm ſuſpẽdi ad
tpᷣs:qꝛ ſicut põt ĩ totũ tollere.vt.l.iudicatũ ſol.ff. iudic.ſol.ita
⁊ foꝛti põt illã ſuſpẽdere. Itẽ appellatio facta poſt ſuſpẽfo⸗
nẽ tenebit ipſaʒ ſnĩam in ſuſpẽſo ſicut ſi a pᷣncipio fuiſſz facta.
arg.in. c. pᷣterea.de appel.iſta eſt cõcluſo Jo.an.in.c.ad bec.
quã appꝛobat ibi Abb.alleg.c.dilectis.de appel.⁊ eſt rõ ſᷣm

cũ:qꝛ bec ſnĩa cẽſure durat ⁊ ligat ad placitũ ꝓferẽtis merito

cũ depẽdeat ab eiꝰ ptate vt eſt ↄclu.Abb.ũ alle.c.ad hec,.⁊ vi
de qð no.ꝑ Pe.de ancha.in.c.vt pꝛiuilegia.de pꝛiuil.
¶ I nterdicti temꝑe infirmis nõ tñ ſanis dʒ coꝛpus rpᷣi dari
no. Jo.an.in.c.fi.de ſen.excõ.⁊ Jo. cal.in tractatu ð eccleſia
ſtico interdicto.⁊ no.in.c.qdð in te.de peni.⁊ remiſ.
¶ Interdictũ ſuſpẽſuʒ caſualiter iuris auctoꝛitate in eccleſia
interdicta. vt in caſu.c.vt pꝛiuilegia.de pꝛiuil.nõ ſuſpẽdit᷑ per
appellationẽ:qꝛ ſuſpẽſio recipit actũ manẽte habitu.ar.ð of⸗
fi.dele.l.pꝛudẽtiã.S.ſexta.⁊.l.illa cõſtitutio.S.i.de here.iſti.ibi
oĩa iura in ſuſpẽſo retinẽtur ⁊c.in futuro ergo tꝑe nõ cẽſet᷑ no
uũ interdictũ.facit.c.ad bec.de appel.ſecꝰ de interdicto facto
ſub cõditõne.iõ appellatio interim interpoſita ſuſpẽdit eius
effectũ.vt.c.dilectis.de appel.⁊.c.pᷣterea.eo.ti.⁊ ſic colligitur
er pᷣdictis ꝙ ſi interdicit᷑ locꝰpõt auctoꝛitate ĩterdicẽtis ibidẽ
celebꝛari ad tpᷣs.ſʒ ſi interdicit᷑ ſeu ſuſpẽdit᷑ homo ꝓ ſuo deli⸗
cto non ſuſpenditur niſi ſatiſfaciat ⁊ in totum tollatur.conclu
dit Pe.de ancha. in alleg. c. vt pꝛiuilegia.
¶ Interdicti tꝑelʒ nõ debeãt pulſari cãpane. vt. c. qð in te.ðᷣ
peni.⁊ remiſ.⁊.c.qð nõnullis. de pꝛiuile.⁊ de cõſue.cũ inter.
ſi tñ coꝛpꝰxpᷣi deferat᷑ ad infirmũ tꝑe interdicti debʒ cq panel
la deferri. ⁊ eſt rõ qꝛ cõceſſo ſignato videt᷑ cõ ceſſum ſignũ.nã
reuerẽtia q debet᷑ tãto ſacramẽto inducta in ipſꝰ honoꝛẽ non
debz minui. ⁊ qꝛ boc nõ eſt ꝓhibitũ debʒ ſeruari.c.ſane. de ce
le. miſ. no. Fre. de ſenis ↄſil. lxviij. ? Pe. ð ach. ĩ alle. c. qð ĩ te.
¶ Capitulũ ſine epo nõ põt eccleſq interdicere nec etiã indu
cere ceſſationẽ a diuinis niſ hoc hẽat cõſuetudo reſpectu ca⸗
pituli.vt.c.ſi canonici.de offi. oꝛdi. li. vi.ꝛ.c irrefra gabili. 5. ex
ceſſus.eo.ti.nã capitulũ eo qꝛ capitulũ nõ bʒ iuriſditionẽ etiã
in ſingulares canonicos lʒ poſſit illam pᷣſcribere. vt alleg. S.ex

eeſſus.facit qð no. Inno.in.c.ið ma.? obe.qꝙ lʒ atiquioꝛ ca⸗
nonicus hẽat ↄgregare capitulũ nõ tñ põt mulctare nõ veni
entes lʒ reddat eos cõtumaces reſpectu vocis dãde.no. Ab
ba. in. c. queſiuit. de bis quefi.a ma.par.ca.
¶ Interdicto vnde vi poteſt agi contra ſucceſſoꝛem. vide..
reſcriptum.v.per reſcriptum.cum ſe.
¶ Interdictũ vñ vi vel vtipoſſidetis nõ cõpetit ꝓ iuribꝰ in⸗
coꝛꝑalibꝰ.ſed quaſi vñ vi ⁊ quañ vti poſſidetis.ff. ſñi ſerui.vẽ.
l.ij.F. põponiꝰ.vel cõpetit actio ex canone reintegrãda.iij.q.
i.ſed ſʒ nõ apponat᷑ dictio quaſi nõeñ ꝓpter hoc viciat᷑ libel⸗
lus. vt. c. oliz. ij. dereſti.ſpo.⁊.c.lʒ.de ꝓba.⁊ expꝛeſſius in.c.ac
cedens.vt lit.nõ ↄteſ.vbi colligit᷑ ꝙ nec ſnĩa ſic lata ex hoc ca
pite viciaretur.vide glo.in,c, qð quis.lxxxiiij.di.Abb. in. c. cõ
queſtus.de fo.compe. =ð
¶ Interdictũ vnde vi cõpetit in coꝛpoꝛalibus vtile non di⸗
rectum.vide Abb. in.c.cũ eccleſia. de cã poſ.⁊ pꝛopꝛie.
¶ In interdicto recuperãde nõ audit᷑ volẽs reꝰ pbare dñiuʒ
etiã incõtinẽti ſecꝰ in ĩterdicto adipiſcẽde vel erbibitoꝛio.no.
gl. in. c.i. de reſti.ſpo.⁊ in.c.lr̃as.eo.ti.⁊ in.c.ſuꝑ cã.ij.q.v.cau⸗
ſas diuerſitatis reddit Abb.in alleg.c.i.citra pꝛinci.
¶ In interdicto vnde vi non eſt neceſſaria cõcluſio.vide.j. li⸗
bellus.v.in interdicto. ᷣͦðWð
¶ Interdicto vti poſſidetis agit clericus ſeu eccleſia g laicſ
coꝛã iudice eccleſiaſtico.qꝛ ex hoc iudicat᷑ iiuriaviolẽtia ⁊ mo
leſtia ꝓ quibꝰ qualitatibꝰ põt agi coꝛã eccleſaſtico. vt no.in
c.cũ ſit generale.de fo.compe. hoc tenet Lapus alle.li.pꝛo Rᷣ
tex.in.clicet.de pꝛoba.⁊.(.conqueſtus.de fo.compe.Abb.in
alle.c. cum ſit generale.vij.colum.
¶ Vꝛactica cõcludẽdi in interdicto vti poſſidetis eſt vt ad⸗
uerſariꝰceſſet a turbatõne ⁊ vt ſatiſfaciat de pᷣteritis dãnis ⁊
iniurijs.vt no.in.c.lqʒ.de pꝛoba.⁊ in.c.conqueſtus.de fo.com⸗
pe.⁊ ibi Ab.i.colum.
¶ Interdicto vti poſſidetis põt agi ꝑ eccleſã õ laicũ coꝛam
iudice eccleſiaſtico etiã ſi turbatio nullaʒ hẽat violentiã in ſe.
qꝛ ſacrilegiũ cõmittit᷑ qualitercũqʒ ledẽdo ⁊ dãnificãdo eccle
ſia. ar.in.c.cõqueſtus.de fo.cõ pe.in.c.fi.? Abb. ibi Zᷣ Anto.
¶ Interdictũ retinẽde an põt ↄcurrere cũ petitoꝛio.⁊ an peti
toꝛiũ ⁊ poſſeſſoꝛiũ pñt accumulari.vide plene abb.in.c.cũ di⸗
lectꝰ.ð cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ bari.l.naturałr.S.nihil.ff. ð acq poſ.
¶ Interdictum vtipoſſidetis non datur pꝛo moleſtatione iu
ris.vide.s.clauſula quicquid.
¶ Interdictũ vti poſſidetis hʒ effectum reſtitutoꝛiũ qñ poſſi⸗
dẽs turbat᷑ in ſua ciuili poſſeffiõe ⁊ turbat᷑ ꝑ babẽteʒ natura
lẽ:qꝛ nõ põt alit᷑ qͥeſcere turbatio niſi ille dimittat naturalem:
vt plene no.in.l.cl poſſidere.S.qͥ ad nũdinas.ff. de acq̃.poſ.
no. in. c. item cum quis.de reſti.ſpo.circa pꝛin.
¶ Duobus inuicẽ certãtibꝰſuꝑ poſſeſſoꝛio retinẽde quadru
plici cã vnꝰeſt potioꝛ altero.pꝛĩa qñ ſui teſtes in ꝓbatõ e exce
dũt in numero reſtes altenꝰ ꝑtis. Secũda qñ teſtes alteriꝰ p⸗
tis excedũt antiquioꝛẽ poſſeſſionẽ pbando.Tertia qñ depo⸗
nũt apertioꝛa negocio de quo agit᷑ in iudicio. Quarta qñ ce
teris paribꝰ alt᷑ depõit ð titulo alter nõ.colligũtur iſta er ter.
c.lj cãm.ver.ex ꝓmiſſo.de ꝓba.vtibi no. Ber. ⁊ in eo ꝙ dicit
de ãtiquioꝛi poſſeſſione.no.qꝙ eo ꝙ cõſtat de ãtiquioꝛi poſſeiſ
ſione nouus poſſeſſoꝛ niſi doceat de iuſto titulo pᷣſumit᷑ iniu⸗
ſtus ⁊ clãdeſtinꝰ.vt ĩ.l.fi.C. vñ vi.qꝛ ſi nõ doceat qũo poſſeſ⸗
ſio exiuit manꝰãtiqͥ poſſeſſoꝛis pꝛeſumitur pꝛo poſſeſſio ne an
tiquioꝛi.vt ibi no. Ber.
¶ In ĩterdicto vti poſſidetis ſi actoꝛ ⁊ reꝰ equaliter pbẽt nõ
dz iudex ꝓnũciarevtrũq; ꝓ indiuiſo poſſidere do nec de ꝓpꝛie
tate cõſtiterit:vt tenuit bar.in.l.i.ff.vti poſſi.dicẽs qp ꝑ cõcur
ſum faciũt ſibi ꝑtẽ ſicut in duobꝰre cõiũctis.vt.l.re cõiũcti.ff.
de le. iij ber. tñ in. clʒ cim. de pba. ij. colũ. tenet m inno. ꝙ nõ
eſt ſic ꝓnũciandũ:qꝛ nõ fuit ſic petitũ:vt in.c.ij.de oꝛdi.cogni.
¶ Jugex tñ in oĩ ca vim fieri phibebit.⁊ occupata ꝑ vim p⸗
bibebit ꝑ aliũ occupari.vt no.in.c.romana.de elec.necin hoc
caſu habet locum iudicium ſoꝛtis.vt no.glo.in.:.i.C. vti poſſi,
qꝛ iudicium ſoꝛtis non habet locum in facto incerto:vt in.c.fi.
de ſoꝛtile. idem in beneficialibus:vt no.in.c. eum qui.de eo q̃ͥ
mit. in poſſ.lib.vi.ſᷣm ber.vbi.õ. H
¶ Interdicta quot ſunt ⁊ qualia ſunt ⁊ qñ opetunt ⁊ vñ ha
buerũt originẽ.vide gl.ma.c.paſtoꝛalis.de cã poſ. ⁊ ꝓpꝛie.et
ibi Abb. ple, ⁊ nota bi, ⁊ de.ix. publi interdictis, 2 de. xxix.pᷣ⸗

naſ ĩterdicèᷣ. vide Spe.e.ti. J. qꝛo ⁊ ſe. ⁊ ti. de act. ⁊ pe. 5. ſi.
¶ Queiterdicta ⁊ q̃ nõ poſſunt ꝓponi pꝛiꝰ ꝓpoſito petito⸗
rio ⁊ an interdictũ pꝛoponatur accumulatiue cũ petitoꝛio an
erxtictie. við plene ꝑ Ab. pꝰ gl.ĩ.c paſtoꝛalis.ð cã poſ. ⁊ ꝓpᷣe.
¶ Interdictũ vtile nõ directũ cõpetit ð dñm cuiꝰfamilia reʒ
violẽter ſubtratit ⁊ ex facto familie puenit ad dũm.no. inno.
n. c. cũ ad ſedem.de reſti.ſpo.⁊ ibi Abb.xi.colum.
¶ Interdicta qᷓ dãtur ꝓ rebus ſacris ⁊ religioſis ha bẽt cãm
mixtã.i.cam ꝓpꝛietatis ãnexã.vt in. l. ij. S. qdã.ff.de interdi.ſa
tis tñ eſt ꝓbare tali poſſesoꝛi titulũ apparenter iuſtũ nec ad⸗
mitti debẽt exceptões cõcernẽtes intrinſecũ defectũ qð debz
reſeruari in cã ꝓpꝛietatis:vt ꝓbatur in.(.ex ꝑte.⁊.c.ex tra nſmiſ
ſa. ⁊.c. l̃as.de reſti.ſpo.vbi licet ad reſtitutionẽ cõiugis debe
at titulus cõiugij ꝓbari nõ tñ exceptio ↄſanguĩtatis.⁊ ſic cõ⸗
cludit᷑ ꝙ in talibꝰ interdictis ſufficit pꝛobare titulũ iuſtũ. P
boc. c. in litteris.de reſti.ſpo.⁊.c.i.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.
¶ De condictone.c.reintegranda.vide.j. treſtitutio ver. rein
tegranda.
¶ Interdictũ vñ vi dat᷑ heredi ⁊ bonoꝝ poſſeſſoꝛi.ff. de vi ⁊
viar.l.i.S. boc interdictũ.⁊ dat᷑ in heredẽ ⁊ dat᷑ ſucceſſoꝛi ſpo
liato ⁊ in ſucceſſoꝛẽ de eo qð ad eũ ꝑuenit.no.in.c.cũ ad ſedẽ.
de reſti. ſpo. no. Inno. in. c. ſignificauerũt.in pꝛin.de teſti.
¶ Interdicere licet non poteſt actoꝛ eccleſie põt tñ ex cã ceſſa
re a diuinis.⁊ vide.j.rectoꝛ eccleſie. L SS
¶ Interdicto põt ſubijci eccłia ꝓ graui delicto ꝓ quo nõ po
teſt deberi debita ſatiſfactio vt ſuꝑioꝛ inducat᷑ ad iuſticia fa⸗
ciendã.ad hoc.c.ex ꝑte.i.de verb.ſñg.⁊ de appel. dilect?. ⁊. c. ſi
canõici,.de offi.oꝛdi.lib.vi.honeſtius tñ eſſet ceſſare a diuinis
q ponere interdictũ ſʒ ꝓ parua cã vel qñ põt alia via ſatiſfa⸗
ctionis baberi dʒ ceffare interdictũ ſeu ceſſatio a diuinis.no.
Abb. in. c. queſiuit. de his que fiũt a ma.par.ca.iiij.colum.
¶ Interdictũ ſpãle reſpectu certe eccleſie poſitũ ab babente
ptãtem tenet᷑ eps ſeruare nõ tñ generale ꝓpter ſpãle pꝛiuilegi
um epᷣoꝝ.no. Jo.an.in.c.fi.de ſenten.excõ. li. vi. Abb.in alle.
c.queſiuit. de his que fi.a ma.par.ca.in fi.

Interrogatio.

¶ Interrogatus tenet᷑ rũdere ⁊ ſi nõ reſpõdit habet᷑ ꝓ cõfi⸗
tente in ſuũ pꝛeiudiciũ.ad hoc.c.ſi tibi abſenti.de pᷣben.li.v l.
2.l. de eta. S. ꝗᷓ tacet. ff. ð ĩterrog. ac. ⁊.c.i.⁊ ibi ab.de poſt.pᷣla.
¶ Interrogari an poteſt de ſocijs confeſſus crimen cõtra ſe
vide.S. confeſſus de ſe.cum ver.ſeq.
¶ Interrogare põt iudex nõ ſolũ poſt litẽ ↄteſ.circa tendẽtia
ad deciſionẽ q̃ſtionis pᷣncipalis negocij.vt.c. cuʒ io hes.de fi⸗
de inſtru.ſed etiã ãte lit.cõteſt. ad oꝛdinãduʒ iudiciũ vt exclu⸗/
dat materias ꝓponẽdi declinatoꝛias foꝛi.vt.c.i.de iudi.⁊v bi
cũq; ẽtas mouet:iudex põt ꝑteʒ interro gare. vt. l. vbicũc:. ff.
de interro. act. Abb. in alle. c.i. de iudi.ij. colũ. ⁊ vide plene ab
ba. in. c.cũ cãm.de iura.calũ.v.colũ.⁊ glo.in.c.qm̃.de ꝓba.
¶ Interro gare põt iudex nõ ſolũ inſtaͤte neceſſitate iuris ſʒ
ctiã vt pᷣcludat᷑ via exceptionibꝰ facti.ar. in. c. puenit.de arbi.
vel vt pᷣdudat᷑ via declinatoꝛijs legitime opponẽdis.ar. ð ex⸗
cep.c.paſtoꝛalis. Abb.in alleg.c.i.de iudi.iiij. colum.
¶ Interrogationi aduerſarij non tenet᷑ pars rñdere.tũñ ſi re⸗
ſpondet tenet reſpõſum in. l. ſine. ff.de interrog. ac. ⁊.c. ꝓut.de
dolo ⁊ contu.no.in.c.cum cãm.de iura.calũ.
¶ Interro gatões debent ãte litẽ cõ teſt. fieri lʒ ſint de cõſilio
non tamẽ de neceſſitate. vt.l.qͥ petitoꝛio.ff. de rei ven. ĩmo plꝰ
dicit ibi glo. ⁊ bar.in.l.i.de ĩterro.act.ꝙ ſi ꝑ obliuionẽ obmit
tãtur iſte ĩterrogatões ãte litẽ cõteſt.poſſunt fieri poſtea.naʒ
equitas ſuadet vt admittãtur ne inaniter ꝑtes ꝓcedẽdo ad vl
terioꝛa grauẽtur in laboꝛibꝰ ⁊ expẽſis.l.vbicũq;. eo.ti.⁊.c.iu⸗
dicãtẽ.xxx.q.v.abb.in.c.cũ cãm.de iura.calũ.vbi ponit diffe

rẽtiã ĩter ĩterrogationẽ ⁊ ↄfeſſionẽ. vide dños de rota ðciſio.ꝰ

xxiiij.⁊ vide.j.de poſitionibus.
¶ Interrogatus an poſſideat ſi neget poſſidere cũ in verita
te poſſideat ſi actoꝛ ꝓbauerit ipᷣm poſſidere eſt res auferenda
ab eo dz dari actoꝛi in penã mendacij.vt.l.fi.ff. de rei ven.no.
glo .in. c. cu cm. de iura. calũi. qð ĩtelligit ibi Ab. de poſſeſſiõe
nõ tñ ꝓpꝛietas rei dat᷑ actoꝛi ſed ſtatim trãſfert᷑ in eũ poſſeſ⸗

ſio ⁊ reꝰefficit᷑ de poſſeſſoꝛe petitoꝛ. Itẽ reqᷣrit᷑ ꝙ reus ſciebat

ſe poſſidere:qꝛ ſi ignoꝛabat. vt qꝛ poſſidebat ꝑ ſeruñ vel filiũ
nõ punit᷑ ⁊ requirũtur alia deqbus ibi ꝑ eundem Abb.

Interpreratio.
¶ Interpꝛetatio reſcriptipꝛincipis debet fieri fim ius com⸗
mune.vide.j.reſcriptum.

¶ Interpꝛetatiões quot funt an debent redigi in ſcriptis.vi

de Abb. in. c.i. de poſtu. pꝛela. iiij. colum. L
¶ Interpꝛetari debet pꝛobatio dubſa contra accuſa toꝛem.
vide.j.pꝛobatio. 4.
¶ Interpꝛetatio alið eſt qᷓ; deriuatio ab ethymologia ⁊ diffi
nitio. ⁊ differẽtia iſtoꝝ vide per Mau.ĩn pꝛohe.cle.
¶ Interpꝛetantur verba diſp oſitionis ſᷣm vſuʒ loquendi.vi
de.j.nepos.
¶ Vbi dubitatio eſt maxima de facili nõ deciſibilis per idẽ/
titatẽ rõnis.tũc ſoli pᷣncipi quo ad aliã cm reſeruat᷑ iterpᷣta⸗
tio.no.in.c. cum vẽiſſent. de iudi.eſt no. Ab.in.c.cum ſpãli.de
appel.ij.colum.
¶ Interpᷣtãda ẽ lex m vſuʒ pꝛacticãdi.vide.j. lex.. minime.
¶ Interpᷣtari dʒ ſtatutuʒ m diſpoſitõem iuris cõis ⁊ maxĩe
circa nõ ſpecificata.caſus eſt de ↄſue.cũ dilecti.de cle.nõ reſi.
ad audientiam.no. ꝑ io. an.in nouella. de re.iu. poſſeſſoꝛ. Jo.
cal.ti.de cõſti.cõſiłix.vide abb.in.c.cãm.de reſctiiꝗp.
¶ Interpᷣtari ⁊ modificare põt pᷣnceps pᷣuilegiũ leges vlti⸗
masvolũtates ⁊ Zctus ꝑtibus pñtibus cui fit pᷣiudiciũ ⁊ oꝛ⸗
dine iur nõ ſᷣuato.eſt cõcluſio Inno.in.c.olim.de verb.ſig.
¶ Interpᷣtant᷑ iura cõia ⁊ puilegia generaliter loquẽtia ſᷣm
ſoci ↄſuetudinẽ.vt.c.certificari.de ſepul.fac.l.cũ de laniõis..
aſinã. ff. de fun. inſtruc. ⁊.l. qd labeo.de ſuppel.le.⁊.c erx lris.ð
ſpõſa.⁊ qualiſcũqʒ ſſ diſpoſitio ſꝑ dʒ intelligiſᷣm loci ↄſuetu

dinẽ. vt no.ĩno.in.c.olim.de vᷣb.ſig.idem bar.in.l.oẽs populi

ff. de iuſti. iure. ⁊ cal.in.c. nõnulli.de reſcrip. Abb. in. c certiſi
cari.de ſepul.in pꝛinci. .
¶ Interpᷣtari ſeu ꝑ interpᷣtationẽ ĩtellectũ iuris puertere nul⸗
lus debʒz. nec etiã debʒ ĩpꝛopꝛiare vocabula legũ.naʒ ſine ne
ceſſitate hoc fieri nõ dʒ.qꝛ ſi pnceps aliter ĩtellexiſſet illud ſcri
pfſiſſet. vt i.l.ſ idẽ codicillis. cũ ibi no. C. ð codi.ſũt.n. vba ⁊ in
tentio ſeu rõ ꝓut coꝛpꝰ⁊ aĩa.⁊ ſicut aĩa dñatur coꝛpi.ita rõ le
gis dñat᷑ ᷣbis. vt no.io.de lig.in. c. ad audiẽtiax. de deci.ſi tñ
verba legis ſeu pꝛiuilegij ſunt clara nõ eſt ab eis recedẽdum
vt. l. ille aut ille. ?.l. nõ aliter. ff. de leg. iij. ⁊ in. c. f. de yb. ſig. ⁊ ſi
rõ nõ eſt ĩ lege expᷣſſa debemꝰ ↄſiderare ꝑ ſimilia rõeʒ natura
lẽ qͥ potuit mouere legiſlatoꝛẽ.nã ſine rõe nõ fit lex.iiij.di.erit

añt lex.i.di.cõſuetudo.de quo plene ꝑ abb.de deci.ita ⁊ nota

bi. in alle.c. ad audiẽtiam. ⁊ de materia extẽſiõis vide qð no.
bar. in. l. ſi cõ ſtante. ff. ſolu.ma.⁊ in auf.quas actões.C. de ſa⸗
croſan. ecde. ⁊ per Jo. an. in regula odia. de reg. iur.lib. vi.
¶ Interpᷣtat᷑ ↄſuetudo loci caſuʒ nouũ aut poſitũ in opinio
nibus doc.ſi certo modo fuit talis lex obuata: nã in tali caſu
ↄſuetudo eſt optima legũ interpꝛes.no.doc.in.c,cũ dilectus
de cõſuetudĩe.⁊.l.ſi ð interpꝛetatõe.⁊.l.minime.ff.de legiab
bas in.c.i.de conſti.vi.colum. MM
¶ Interptatio legis fieri non dz vbi ſignificatio verboꝝ eſt
certa ⁊ clara ⁊ de aliqua cõſuetudie nõ cõſtat.nã tũc non de⸗
bemꝰrecedere averbis niſi ſequeret᷑ abſurditas.cfi. de vyb. ſi
gni. æ.l.nõ aliter. ff. de leg.iij. ?.c ex oꝛe. de pꝛiuil. Abb. vbi.õ.
¶ Si ſignificatio vᷣboꝛꝝ eſt multipler ⁊ incerta ⁊ põt appa⸗
rere via benignioꝛ illa eſt ſequẽda.l.qd ſi ep be. ff. ð eo qð cer.
loco.ſʒ ſi via benignioꝛ nõ a pparet tũc ſi eſt dare ſiłe in alijs

legibus pcedendũ eſt de ſimilibꝰ ad ſimilia.ctrãſlato.de con
ſti. ⁊. c. ci dilectus. de ↄfir. vti. vel inuti. ⁊.l.nõ pñt.ff. de legi. ſi

aũt nõ repitur ſimile:ita ꝙ iuder neſcit q̃d faciat recurrenduʒ
eſt ad pꝛincipẽ.⁊ ſic intelligũtur iura qᷓ dicũt ꝙ eius eſt interpᷣ
tari cuiꝰ ẽ cõdere.vt.l.cũ ð nouo.C.ð le.⁊ ibi Cy.⁊ abb.vbi.ð
¶ Si dubiñ eſt poſituz in opinionibꝰ doctoꝝ ſi reperit᷑ cõis
opinio nõ debet iuder ab ea recedere:qꝛ ve ſoli.de ſta.mona.
c.ij. ⁊ oĩs opinio melius ertimat veritatẽ qð verum niſi cõis
opinio ſit notoꝛie falſa vel ꝓbabilibus rõibus cõuinci poſſit
qð extimabit bon? iudex acutiſſimi ingenij.vt. c. capellan?.de
ferijs. ⁊ eſt ter. in.l.i. Cde ve. iur. enu. in ver. ſy neq;. ſi vero nõ
dat cõis opinio ꝓpter cõflictũ rõnũ:hincide vald evtile eſſet
babere iudicem pꝛopicium:qꝛ poteſt ſequi opinionem quaʒ
vult. Abb. in alle. c.i.de conſti.
¶ Interptatio latiſſima eſt fiẽda in iudicijs ⁊ libellis.qꝛ oĩa
veniunt in iudiciuʒ ⁊c in reſcriptis vero ſi ſunt cõpꝛehenſius

de

ine.
mtie
feſi

do⸗

lth
10
ſig.
iafin
öiss.
is;
tetr
pllt
carti

renl/
ſvene
dſen
Ntis
W
cic
dedun
ſgti
natunt
dien
1n
ſegönn
(deh
lbetn

egen

dA
Necms
Cis

ert
nor
apy
in alie
dech
deleg!
antmc
ethnc
bofte
kunm
niich⸗
ving
Ne
C
ecſe

on

bni
wſui

debent latiſſime interpᷣtari. vt. l. ſolemus. ff. de iudi. ⁊. e. cũ ece

cleſia. ð cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛie.circa qð vide abb.in.c.epiſcopi.de

cauſa poſ.⁊ pꝛo pꝛie.

¶ Interpᷣtatio licʒ debeat in bñficijs pleniſſima fieri.vt in.c.

cũñ dilectus. debʒ intelligi qũ alteri nõ fit enoꝛine pᷣiudiciũ ſjʒ
agitur ſolũ de pᷣiudicio cõcedentis ad boc.l. . F. ſiquis a pnci
pe.ff. ne quid in loco pu.⁊ in.c.cũ dilectꝰ de cõ ſue. Itẽ limita
vt pcedat in beneficijs nõ deuiãtibus a iure cõi.ſecꝰ in odio
ſis.⁊ ꝓpter hoc dicimꝰꝙ diſpẽſatões ſunt ſtricti iuris. vt.c.i.
⁊.ij. de fi.pꝛeſby.lib.vi.⁊ glo.in.c.oꝛdinarij.de offi.oꝛdi.li.vi.
⁊ qð no.abb.in.o.olim.de vᷣbo.ſig.et in.c.cũ dilectꝰ.de do.
¶ Interpꝛetatio in contractibꝰnõ debʒ fieri ſtricta in fauoꝛẽ
vnius ⁊ in odiuʒ alterius:qꝛ contractus inducit obligationẽ

ex vtraq; parte.vt.l.la beo.ff.de verbo.ſig.⁊ ideo debet equas

lis ſeruari Abbas vbi. ã.

Inteſtatus.

¶ Vone queſtionẽ quã ſcripſi in oꝛdinatõibus reſcriptũ,

Intruſus.

¶ Intmſus geſta per eũ qui gerebat ſe vt pᷣlatus.ſi non erat
in poſſeſſione dignitatis indubitãter nõ valẽt.ar.in.c.ↄſulta
tionibꝰ.de iur.pa.nec in tali caſu cõis erroꝛ ſufficit ad hoc.qð
no.in.l. Barbarius.ff. de offi.pᷣto.⁊ in.c.cũ dilectꝰ.de reli.do
mi.⁊ ĩno.in.c.ij.de in ĩteg.reſti.Ab.i.c.dudũ.ij.de elec.ix.col.
¶ Beſta per pᷣlatũ intruſum auctoꝛitate ppꝛia vel ꝑ potentiã
alicuiꝰquãtũcũqʒ ſit in poſſeſſiõe nõ tenent geſta ꝑ eñ nec tali
põt fieri ſolutio ꝑ debitoꝛes niſi cũ eo contrarxiſſent.vt.l.ſi vꝛ⸗
bana.de condi.indebi.⁊ ibi bar.inno.in.c.in lr̃is.de reſti.ſpo.
ſed ex cõtractu ãtea inito nõ liberàtur ſoluẽdo ĩtruſo.vt bar.
in.d.l.ſ vꝛbana.⁊ Inno.vbi.S.nec cõis erroꝛ iuuat exquo de
eſt auctoꝛitas ſupioꝛis.nã lex barbariꝰ.fundat ſe ſuꝑ cõi erro
re ⁊ ſuꝑ auctoꝛitate ſuꝑioꝛis:qꝛ ille barbariꝰ habuit officiuʒ
a ſuꝑioꝛe:ſecꝰ vbi deficit vnũ tm̃.no.doc.in.c.nihil eſt. de elec.
⁊ ibi Abb. rij. colum. ⁊ ibi plene pereum.⁊ vide.S.erroꝛ.idem
abbas in allega.c. dudum. de elect.ix. colum.⁊ in.c. gratum.
de offi. deleg. in fi.
¶ Si notoꝛiñ ſit aliquẽ babere titulum canonicum in benefi
cio non datur tũc tolerantia ⁊ anime vere decepte cum talipᷣ
lato.c.apoſtolice.de cle.excõ.mi.⁊ no.in.d.c.dudum.
¶ Beſta per intruſum qͥ nunqᷓ; babuit auctoꝛitatẽ a ſuꝑioꝛe
lfoꝛo aĩe vel penitẽtiali valẽt ꝓpter fidẽ ſacramẽti exquo ſub
diti credebãt illũ eſſe pᷣlatũ.no.per Inno.i.c. ꝑ tuas.de ſimo.

eſt tũ tutum ꝙ ſi ãte moꝛtẽ boc ſciãt iterũ cõfiteãtur.vt no.io.

an. in. c. dudum.ij.de elec.⁊ ibi Abb.x.colum.
¶ Intruſus appellat᷑ is qͥ obtinuit dignitatem a nõ habẽte
ptãtem illã cõferẽdi.vt.c.cũ veniſſent.de in ĩteg.reſti.⁊.c.ex fre
quẽtibus.de inſti.⁊ geſta ꝑ talẽ intruſum nõ valẽt quãtũcun
q; dicat᷑ toleratꝰ: qꝛ in intruſo nõ hʒ locũ tolerãtia exquo nõ
babuit ingreſſuʒ ab habẽte ptãteʒ.vt no.inno.in.c.qualiter ⁊
quãdo.ij.de accu.⁊ Archi.xij.q.ij.slienatiões. Abbas in al
lega.c. cum veniſſent.
Intruſus dr qui titulo legitimo nõ pꝛecedẽte ingerit ſe ad⸗
miniſtrationi ⁊ ſi pꝛeceſſiſſet electio.idẽ ſi eſt pñtatus ſine legi
timo titulo pꝛius habito.vt no. Inno.in.c.qualiter ⁊ qñ.ij,ð
acou.no. Ab. in.c. cum iamdudum.de pꝛeben.ij. colum.
¶ Intruſus in bñficio foꝛte auctoꝛitate pꝛincipis ſecularis ⁊
poſtea imp etrãs illud a papa nõ facta mentione de intruſio⸗

ne eſt repellẽdus.talis.n.pꝛouiſio fuit ſurrepticia: nã ſi papa

ſciuiſſet de facili nõ puidiſſet ꝓpter ambitionis viciũ:qꝛ ĩgeſ
ſit ſe admĩſtrationi ãte oẽm puiſonẽ.colligit᷑ ex.c.cũ iamdu⸗
dum. de pꝛeben.vt ibi no. Abb.⁊ vide qð no.in.c.ſi apoſtoli⸗
ce, de ben. lib. vi. in nouella.⁊ idẽ no. Abb. in. c.i. de cõceſ. p⸗
ben. vbi tenet ꝙ; idẽ eſt dicendũ ſi ſcienter occupauit benefici
um viuẽtis ⁊ demũ cũ vacet ĩpetraret illud a papa nõ facta
mẽtione de occupatõe ſeu intruſiõe pꝛeterit a.idẽ no.abb. in
c.poſt electionẽ.eo.ti.de ↄceſ.pᷣben.vbi cõcludit ꝙ nõ ſolũ is
qui ꝓpꝛia auctoꝛitate intmuſit ſe in beneficio viuẽtis eſt ipabi
lis in bñficio ſʒ eti ille qui aliquo queſito coloꝛe ſeu titulo fa
cit ſe inſtitui vt ex illo ter.colligit᷑.ſecꝰſñi pbabiliter hoc ignoꝛa
bat. vt no. glo. in alleg.c.i. de cõceſ.pꝛeben.

Inuentarium.

⁊.c.ij.dę cle.ꝑcu.no.abb.in.c.ſignif caſti.de homi.ij. colũ.

¶ Inuentarium tenetur clericus facete. alias teneturvltravẽ

res bered itatis. vide.S.clericus. MWW
V¶ Inuẽtarij cõ fectionẽ põ tiudex remittere ſi expediat pupil
lo ne pr̃imonij ſecreta reuelent᷑.no.bar.in.l.tutoꝛ qͥ repertoꝛi⸗

um.ff. de admi, tu. ⁊ eſt ar. in.l. ij. Cde ali. pu. pꝛe. Abb. in.c. ex

parte.iij.de appel.

¶Heres qui aliquid celat in inuẽtario malignitatis cã inſo
lidũ tenctur creditoꝛibus.no.bar.in.l.reſcriptũ.ðff. de bis qui.

vt indig.licet Cp. contra in aut᷑.ſed cum teſtatoꝛ.ix.q.cuius re

pꝛobatur opinio per bar. vbi.ã.
¶ Heres inuentariũ nõ cõficiẽs nò põt detrabere fal. qꝛ in

tali caſu non pᷣſumit᷑ ꝙ hereditas ſit expauſta legatis.ſj pᷣſu

mitur potius ꝙ; beres bona vſurpauit ex eo noluit inuenta
riũ ↄficere.no.bar.in.l.in rõe.S.qꝛ vulgo.ff.ad.lfal.⁊ in aut
de here. ⁊ fal.exquo no.qꝙ etiã iura canonica appꝛobãt inuen

tarijofectionẽ ad excludẽdũ beredẽ a bñſicio falcidie vt nõ te

neat᷑ creditoꝛibꝰ vltra vires hereditatis: vt in.c. raynaldus.

de teſta. vbi hoc no. Abb. qð eſt veruʒ in foꝛo contẽtioſo.ſecꝰ

in penitẽtiali in quo ius humanũ fundatũ ſuꝑ pᷣſumptiõe nõ
eſt obſeruandũ in foꝛo aĩe ſi veritas eſt cõtra pᷣſumptionẽ.fa⸗

cit.c.lr̃as.i fi.ð reſti.ſpo.⁊ bal.ĩ.l.i.de ſacroſan.ec.⁊ ab.vbi.g.

¶ Inuentariũ ſi filiꝰberes nõ cõficiat lʒ teneatur vltra vires
bereditatis creditoꝛibus intelligit᷑ ſua legitima ſibi reſeruata
naʒ de illa ſatiſfacere non tenetur creditoꝛibꝰ.no.glo.in aut᷑.
ſed cum teſtatoꝛ. C. ad.l.falci.⁊ in aut᷑ hoc amplius.C. de fidei
com. Abb. in. c.i. de ſolu. .
¶ Eccleſia inuẽtariũ nõ cõſiciẽs nõ tenet᷑ vltra vires beredi
tatis.no.bar.in.lfi.C. de iure deli.⁊ expꝛeſſius in.lł.i.C. de ſa⸗
croſan.eccle.nã ſiſcꝰ nõ tenet᷑.vt.d.l.ſi.ergo nec eccłia facit qd
no.in aut.ſicut.C. de ſacroſan.eccle.no.ab.iĩ.ciið ſolu.in fi

Inneſtitura.

¶ Inueſtiturã qñ bʒ vim collatõis vel cõfirmatõis ⁊ an p eã
trãſferat᷑ poſſeſſio.vide notabi.ꝑ abb.in.c.ex ir̃is.de ↄſue.v.
colũ.⁊ meliꝰ ⁊ elegãtiꝰ ꝑ abb.in.c.auctoꝛitate,de inſti⸗

Inuitatus.

¶ Inuitatus dʒ vocari ꝑ inuitãtes hoꝛa pꝛandij:vtveniat ad
pꝛãdiũ ſi inuitatus fuerit foꝛẽſs vł mulier:qꝛ nõ libẽter ſe ĩge
rũt:ſj pꝛo alijs nõ niſi ſint graues ꝑſone io.an.⁊ cal.in.c.fi/ð
renunci.Abb.in.c.cum inter. de elec. in fi.
¶ Inuitãs tenet᷑ ad intereſſe inuitato niſ adipleat qð eſt pol
licitus ſi inuitatus pꝛãdiũ acceptauit:vt in iuri ã.alleg.io.an.
m ſentit ðꝛiũ in ꝓbemio decretaliũ.ᷣc.rex pacificꝰ.cuiꝰ opinio
appꝛobatur ꝑ abbatẽ in alle.c. cum ĩter.

Irregularis.

¶ Irregularis nõ efficit᷑ celebꝛãs durãte ceſſatiõe a diuinis

etiã ſi ſit ceſſatio generalis.⁊ eſtrõ:qꝛ nunq; quis incurrit ir
regularitatẽ niſi in caſibꝰ expᷣſſis a iure:vt.c.is cui.de ſen.ex.
li.vi.no.in.c.ſi canonici.ð offi.oꝛdi.li.vi.⁊ põt eſſe rõ qꝛ ceſfa

tio eſt quid facti ⁊ ea que ſunt facti non ſuſpẽdunt᷑ ꝑ appella
tionẽ.ſʒ opus eſt ↄꝛio facto.eſt cõcluſo Anto.⁊ Ab.in.c.di⸗

lectis.de appel.pe.col. ⁊ ita cõcludit Pe. de ancha. poſt Iꝝn

no.in.c.ſi celebꝛat.de dle.excom.mi.

¶ Irregularitas nõ cauſat᷑ er ſola effuſone ſanguĩs:ſʒ opoꝛ

tet ꝙ interueniat moꝛs vel mẽbꝛi detrũcatio.vt in.c.in archie⸗
piſcopatu.de rap.⁊ cle.vnica.de homi.⁊ nõ ĩtelligas de mẽ⸗
bꝛo debilitato:lʒ ſit quaſi inutile ſʒ opoꝛtet ꝙ; oĩno ſit mẽbꝛũ
detrũcatũ.no.bal.ĩ aut᷑.ſʒ nouo iure.C.de ſer.fu nec digitꝰ d
membꝛũ.ſʒj eſt pars mẽbꝛi.no.bar.in.l.ij.ff.de pu.iudi.vbi cõ
cdludit ꝙ membꝛũ appellat᷑ qð hʒ officiũ ſeparatũ ⁊ diſtinctũ
ab alijs mẽbꝛis.no.Abb. in alle.c.i.qui cleri.vel vouen.

. ¶ Irregularis efficit᷑ pꝛelatus imponẽdo penã clerico incoꝛ

rigibili:vt ſtatim moꝛiat᷑.vide.s.contumar clericus.
¶ Ineegularis an efficiatur conſulens.vide., conſiliumver.
conſulens.cum verſi.ſeq.
¶ Si bellñ eſt iniuſtũ ⁊ clericus adhibet pñtiaʒ ſuã auxilian
do ⁊ non iterficit exquo tñ ab alijs ſocijs bomicidia perpetrã
tur ipſe eſt irregularis.⁊ no.in.c.penul.de bomi.⁊ facit.c.pñti
¶ Sicderici va dũt armati ad cm bonã ⁊ licitã:vt pacifican
dũ non imputat᷑ eis eti ſi inimici putates cõtrariũ ſe non de⸗

fendãt dũ tamẽ abſit dolus.nã qudo bellũ eſt iuſtũ poſſunt
clerici incitare alios ad pugnãdum ⁊ intereſſe ſʒ nõ pugnare
rriij. q. viij.igitur.⁊.c.cũ pꝛidem.facit glo.vij.qi.c.ſ ciſcitaris
⁊ licet malefaciãt ꝑcutiẽdo:vt.c.ex multa.de voto.nõ tamen
incurrũt irregularitatez. dũtamẽ occidant nec mutilent mem⸗
ꝛũ.no.in.c.petitio.de homi.⁊ ibi abb.⁊ vide no.ꝑ archi.i.c.
ſiquis nõ iratus.xv,q.i.⁊ melius ꝑ eũ in. c. fi. xxxvi.diſtin, ⁊ vi
de glo. in. c. de cleri. ⁊ in. c. de bis clericis.l. diſt.

Inntile.
¶ Vide vtilꝗ.
Judeus.

¶ Jugeus an ſubijciatur eccleſie in caſu ĩ quo ſubijcitur fide
lis. v ide.S.infidelis. .
¶ Jugeus ſi deliquerit cõtra legẽ diuinà bene põt papa eũ
punire directe vt vicariꝰ dei: vt.c. gaudemus.de diuoꝛ.ideʒ ſi
eſſent infeſti xpᷣianis:vt pʒ per totũ titulũ de iudeis: ⁊ illa au⸗
ctoꝛitas quid ad nos ⁊c.ꝓcedit ſm Hoſtiẽ.quo ad ſnĩam erx⸗
cõicationis ⁊ quo ad fidem ⁊ quo ad ſpũalia:de quo vide in
no.ĩ.c.qð ſuꝑ his.de voto.ab.ĩ alle.c.gaudemꝰ.vide.S.ĩfideł
¶ Jugeus an poteſt ſeruum xpᷣia num habere ⁊ quando eri⸗
pitur in libertatem talis ſeruus.⁊ vide.j.ſernus.
¶ Judeinon perdũt agnationẽ ꝑ cõuerſionẽ ad fidẽ. vñ ſue⸗
cedere debẽt ſuis parẽtibꝰſicut qñ pꝛimo ſuccedere poterant
nõ eniʒ debẽt eſſe deterioꝛis cõditõis cõuerſi ad fidẽ qᷓ; quã⸗
do erant in indaiſmo:vt.c.iudeis.⁊ abb.ibi: de iudeis.
¶ Jugeus nõ põt hr̃e nutricẽ xpᷣianã etiã ex diſpẽſatiõe epi⸗

nã epᷣs nõ diſpẽſat ↄᷣ ius vbi ſibi erpᷣſſe vel tacite nõ ꝑmittif:

vtno. Inno.in.c.cũ dilectus.de tem.oꝛdi.⁊ archi.in.c.licet ca

nõ.de elec.lib.vi.⁊ abb.in.c.at ſi clerici.de iudi.maxĩe qꝛ iſta

ꝓdibitio iuris tẽdit in dedecus fidei ad cõmodũ pꝛiuatũ ip⸗
ſius iudei.hoc tenet anto.⁊ idẽ abb.in.c.ad bec.de iude.in fi.
¶ Jugei ſunt ſerui xpᷣianoꝝ ꝓpter eoꝝ delictũ ſʒ ppter pieta⸗
tẽ ſuſtinẽtur in libertate ⁊ in eaꝝ cerimonijs vt alliciant᷑ ad fi
dẽ:qꝛ eſt aliqua ſpes de eoꝛum cõuerſione.c.⁊ ſi iudeos.de iu
deis.⁊ ibi abb.facit.c.que ſincera.xlv.di.
¶ Juei cũ debeãt publice diſcernia xpianis in q̃litate habi
tus omni tꝑe debẽt poꝛtare ſignũ diſtinctõis publice nõ oc⸗
culte vt ab omnibus diſcernantur: vt.c.ĩ nonnullis.de iude.⁊
ibi Abbas. 3
¶ Jugeis ⁊ alijs paganis vendũtur licite redditus etiaʒ re⸗
gales.non ergo omne cõ merciuʒ eis denegatur.c.pe.de iude.
⁊ vide.c.ne pꝛela.vi.ſuas.
¶ Jugeus rõne delicti ſonit᷑ foꝝ eccleſiaſticũ qð intellige de
delicto cõtra leges eoꝝ in moꝛalibꝰ. ⁊ ſicut rpᷣiani ſoꝛtiunt᷑ fo
rũ eccleſiaſticũ qñ delinquũt j legẽ diuinã ⁊ iuramentũ ſic iu⸗
dei nõ debẽt gaudere maioꝛi pᷣrogatĩa.idẽ qñ iudei⁊ꝛ ĩfideles
peccãt ↄtra naturã:qꝛ tales deꝰ punit HBeñ.xrxiiij.ita eius vi⸗
carius.no.inno.in.c.qð ſuper his.de voto.Abb.in.c.poſt mi
ſera bilem. de vſu. in fi.
¶ Jugei an teneantur ſoluere decimas perſonales. vide.S.
decimas.v.iudei.
¶ Jugeus vel alius infidelis an poteſt babere ius patrona⸗/
tus.⁊ vide.j.patronus.v.ius patronatus. D
¶ Judeus fugiens ad eccleſiã an gaudet eius ĩmunitate. vi⸗
de.S.eccleſiaſtica imunitate non gaudet iudeus ⁊c.
¶ Jugeꝰ factus rpᷣianus eſt ca par beneficij eccleſiaſtici ⁊ po
teſt impetrare etiã in eccleſia cathedrali nec eſt contẽnendus
qꝛ fuit iudeus.ſed cõmendãdus qꝛ ad fidẽ ſe cõuertit.vt.c.eã
te.de reſcrip.⁊ ibi abbas.ij.colum.
¶ Judei nõ ſubſunt legi canonice quo ad penas ſpũales:vt
c. gaudemus. de diuoꝛ.v.⁊ in pᷣmiſſis.ibi:q̃d.n. ad nos ⁊c.i.

ad Coꝛinth.v.c.nõ.n.põt eccleſia tales excõicare qꝛ extra ec.

cleſiã ſunt quo ad fidẽ ⁊ quo ad ſpũale cõſoꝛtiũ.vtibi.⁊.ij.q.
i. multi.no. Hoſti. in alleg.c. gaudemꝰ ⁊ Jo. xxviij.q.i.ſepe q̃
ad penas tñ temꝑales pecuniarias ſeu reales bene ſubijciun
tur pꝛincipi ſeculari ⁊ eccleſie.⁊ ſic directe ſubſunt legi huma⸗
ne ĩdirecte aũt legi canonice.⁊ eſt rõ diuerſitatis:qꝛ pꝛima re
ſpicit coꝛpa ⁊ in facto conſiſtit.ᷣff. de iuriſ.om.iu.l.ijj.ſca.ſ.ca
nonica reſpicit animas ⁊ in iure cõſiſtit.vt.c.querenti.de ver

bo.ſig.q̃ non põt arceri niſi fidelis ⁊ obediens xpᷣianus.nota

doc. ſignanter Hen,in alleg.c. gau demus i.di.

Jugex.
¶ Judex deputatꝰſuꝑ pluribcis põt diffinire hodie vnas
poſtea aliã,nã determinãdo vnã lʒ nõ plures nõ dr̃ functꝰ of
ficio ſuo q ad als.no.in.cin lr̃is.de offi.dele.facit optime tex.

in. l. qͥ tñ. ff. de arbi. Abb. in. c. paſtoꝛalis.S.qm̃.de offi.deleg.

¶ Juer ſciens non habere iuriſditionem vel ignoꝛans ſi ꝓ

cedat an valeat pꝛoceſſus.⁊ vide.j.pꝛoceſſus. .—
¶ Juger ſi pceſſit Zͥ ius male ĩtelligẽdo legẽ vel canonẽ ꝓceſ
ſus eſt nullus. ad B.ccũ dilectꝰ.de ↄſue.⁊ gl.in.c.vnico.de po

ſtu. pla. li. vi. Abb. in. c. cam. de reſcrip.⁊ vide.j.ſnĩa quã.

¶ Juger delegatus ſi nõ fuata foꝛma reſcripti ꝓcedat:eius

ꝓceſſus eſt nullus.vt.c.cũ dilecta.de reſcrip.⁊ no.vnũ ſingu
lare ex illo ter. ꝙ vbi plura cõmittũtur in reſcripto videt᷑ da⸗
ta foꝛma ⁊ ſᷣm oꝛdinẽ narratõis factoꝝ debeat iuder ꝓcedere
exqͥ pᷣ loco narrata vidẽtur ſtudioſius cõ miſſa. vt ibi no.ab.
¶ Juger ſi ꝓceſſit ex officio dʒ citari vt defendat ſniam ſuam
tũ qꝛ tenet locñ ꝑtis.⁊ qꝛ eiꝰ intereſt ne poſtmodũ dicat᷑ eũ ꝓ
ceſſiſſe iniquo aĩo ⁊ puniat᷑ vel ꝑ impꝛudẽtiaʒ.vtꝓbatur in.c.
venerabilibꝰ. poſt pꝛin. de ſen.excõ.li.vi.Aut ꝓceſſit ad inſtã
tiaʒ ꝑtis. ⁊ de neceſſitate nõ eſt oocãdus. vt.d.c.venerabilibꝰ
põtiñ ſe offerre defenſioni ſi vult qꝛ retractatiõe ſnie aliqle pᷣ⸗
iudiciũ ſibi generat᷑.ar.l.a ſnia.ff.de appel.⁊ glo.in.c.ſacro.ð

ſen. ex.⁊ Inno.in.c.in nr̃a.de ꝓcura.⁊ in.c.decetero.dereiu.

Abb. ln. c. dilectus.i. de reſcrip.
¶ Jugex qui tulit ſententiam non viſis actis contra contu⸗
macem fert ſententiam nullam.⁊ vide.j.ſententiam.
¶ Judici põt violester reſiſti tanqᷓ cuilibet alij ſi extra iudi⸗
ciuð ta nq; ꝑs aĩoſe aliquẽ iiuriat᷑.vt.l. ꝓhibitũ.C. ð iure fiſci.
⁊ ſic intelligitur dictũ Inno.in.c.ſi qñ.de o ffi.dele.⁊ in.c.di⸗
lecto.de ſeu.ex.li.vi.Si tñ iudex ꝓcedit iudicialiter iniuſte ⁊ fa
ctũ eſt irreuo cabile ꝑ appellationeʒ vt ſi mãdat aliquẽ iniuſte
toꝛqueri vel ſuſpẽdi põt ſibi violẽter reſiſti.⁊ ſicpõt modera⸗
ri dictũ bar.in.d.l.phibitũ.quĩimo põt qlibet adiuuare iſtuʒ
qui patit᷑ iniuriã vel violentiã.ar.l.ſiqᷣs in ſeruitutẽ.ff. de fur⸗
tis. xxiij.q.iij. ꝑ totũ.ſi aũt grauamẽ eſt notoꝛie iniuſtũ etiam
ſi ſit reuocabile ꝑ appellationẽ põt ſibi reſiſti ita ꝓcedit gl.in

c. ex l̃is.de o ffi.deleg. Sed ſi nõ eſt grauamẽ notoꝛiũ dʒ ap:

pellari ⁊ nõ reſiſti. ita ꝓcedit.c.ſi q.e.ti.qꝛ exrquo appellatio
tenet nõ remãſit iudex ſaltem in exercitio.ſʒ ſi dubitet᷑ de tali
validitate appellatõis ſuꝑſedebit᷑ tẽꝑe executiõis.vt no.¶p.
in.l.ab executoꝛe.C.quoꝝ appel.nõ recip.Abb.in alle.c.cum
cã que.de offi.dele.⁊ ibi no.ꝑ eũ.⁊ in.c.ſuꝑ queſtionũ.s.qꝛ ve
ro.eo.ti.⁊.c.ex lr̃is.e.ti.X⁊ Ancha. in regula ea que fiunt a iu⸗
dice.circa pꝛincipium.

¶ Judex dʒ ꝓcedere ſm equitatẽ intelligẽdo de eqͥtate iuris
ifoꝛmata.vt.cfi.de trãſac.⁊.l.placuit.C.ð iudi.⁊.l.qð ſi eppe
ſi. ff. de eo qð cer.lo.qꝛ iudex nõ dʒ eſſe clemẽtioꝛ lege nõ põt

dici equitas illa q̃ ðuiat ab eo qð eſt iuſtũ ⁊ equũ.vt eſt ler qᷓ
eſt fundata ſuꝑ equitate ⁊ rõ ne.i.diſ.c.cõſuetudo.⁊.d.l.pla cu
it. Abb. in. c. ex p arte.ij.de offi.deleg.

¶ Juder ſi ignoꝛat fundamẽtum ſue ptãtis nõ tenet ſnĩa.et

idẽ de alijs actibus.facit.l.quiin aliena.⁊.l.ſi is ad quẽ.ff.de

acqui.here.ad idẽ vide no.in.c.ex parte.de conceſ.pᷣ ben. Ab.
notabi.in.c.pꝛudẽtiam.S.i.in fi.de offi.dele.idẽ ſi ꝓfert ſniam
contra cõtumaceʒ ⁊ non erat certus ſi erat contumax. Abb.ĩ
c. cum er officij.de pꝛeſcrip.vij.colum. M
¶ Judicis auctoꝛitas cũ male pꝛoceſſit nõ excuſat maleſidei

poſſeſſoꝛẽ a fructibꝰ rei q̃ ſbi inique adiudicat᷑.no.bart.in..·
iuſſit. ff. de re iudi.i.l.iuſte poſſidet.eo.ti.ʒ als ti.excuſet eti
am malefid ei poſſeſſoꝛẽ a fructibus percipiẽdis.vt.l.ſi nudi

ff. de rei vendi.no.abb.in.c.cũ cauſa que. de off..dele.ij.colũ.

¶ Jugerx lʒ bẽat iuriſditionẽ certo caſu ſi tamen ꝓnunciat ſe
nõ iudicem perdit illam iuriſditionem nec poteſt illam ampli⸗

us rea ſſumere.vt no.glo.in.c.ſignif icantibus.de offi.deleg.

vnde quẽadmodum quis iuriſditionem non habẽs acquinit

eam ſi ſe ꝓnunciat iudicẽ cũ iudex non eſſet.vt no.abb.in.c.ſu

per litteris.de reſcrip.ita pꝛonuncia ndo ſe non iudicẽ perdit

iuriſditionem ⁊ imputandũ eſt parti nõ appellati.no. abb.in
c.allega.ſignificatibus.⁊ vide.j littere ſurrepticie.

¶ Jugerx in ſentẽtiando debet ſequi cõem opinionẽ docto x
ſi eſt vera. no. bar. an.in.l.cũ ꝓlatis.ff.de re iudi.⸗ no. in. c. ð
deciinã cõmunis opinio eſt ſequẽda niñ euidẽter ſit falſa.no⸗

2E———— 1

—☛ –e –

ptg
ſeier
Ng
ſg

depo
neinr
ſnge
i e
Netet
nob⸗
ſuan
taig
torine.
diti
abüb
leß⸗
ſaco⸗
derein

Acnt⸗

nſde
neſici.
inc di
liſtert
einiuſe
nogena,
reiſtez
defunn
etan
dügiis
ü
pelane

fde il

0o,Ay.
,,CN
geve
asiu

mreinns
iche
oͤho
ckler
la

atit4
glifio
ben ⸗
nian
Sbhi

aleſei
Kolltc
Lftuti
nm
nurl
fidert
Ncgunt
nint
inndt
otdi

6p

oin

ue

*½ 62

Jo. an.in. c.i.de conſti.no.abb.in.c.i.de re iudi.iij.colum. vbi
vide plene.

¶ Jugex debet accelerare in cauſe erpeditione:ita tñ ꝙ iuris

oꝛdo non pꝛetermittatur ⁊ veritas nõ occultet᷑.vt in cle.ſepe
S. amputet.de verb.ſig.⁊ ſi iuder ita feſtinauerit ꝙ ex bꝛeuita
te põt pꝛeſumi qꝙ; non bene inſtructus tulit ſentẽtiam nõ valʒ
qð agit.vt in.c.tũ ex litteris.de in integ.reſti.bar.in.l.ꝓlatam
C.de ſen. Spe.in ti.de ſen.pla.S.qm̃ ver.itẽ oppone.not.glo.
in. c.eccleſia.de ↄſti.⁊ eſt tex.i.c.nos in quẽqᷓ;.⁊.c.pꝛimates.ij.

q.i.glo.⁊ abb.in.c.ij.de re iudi.vide.j.ſnĩa lata a iudice dtra.
¶ Licet qͥs a ſnĩa iniqua nõ ꝓuocauerit põt tñ agere contra

iudicẽ qui malicioſevł ꝑ impꝛudẽtiam eũ condẽnauit.inſti.de
obli.q̃ ex quaſi deli.naſcũ.in pꝛin.nec ob.ſibi exceptio rei iudi.
a qua nõ eſt appellatũ:qꝛ alie ſunt ꝑſone iter quas pꝛius age
bat᷑ ⁊ ad aliud agit᷑ mõ.qꝛ ad penas vel ad intereſſe.hoc no.
nno.in.c.ſacro.de ſen.ex.glo.in.c.paſtoꝛalis.S.qꝛ vero.de
offi. dele. in fi. ⁊ bar.in.l.i.ff.de appel.⁊ in.l.i.ff.de varijs ⁊ ex⸗
traoꝛ.cog. Abb.in.c.ad hec.in fi.de appel.vi.colũ.vide.j.poſ⸗
ſeſſoꝛio recuperãde.⁊ vide.j.eo.ver.iudex qui male iudicauit.
boc idẽ tenet Abb.in.c.paſtoꝛalis.de iurepatronatus.
¶ Juger ſi ignoꝛat vel ſciat ſe nõ ha bere iuriſditionẽ vel eli⸗
dibilẽ per exceptionis cõflictũ an valeat ꝓceſſus per eum fa⸗
ctus ſuper pꝛincipali vel contumacie punitiuus. vide.j.ꝓceſ⸗
ſus non valet nec ſuper pꝛincipali.cum ſeq.
¶ Juger qui male iudicauit ſi agit᷑ ad penã ĩponẽdam ei de⸗
bet vocari ſiue ꝓceſſit ad ĩſtãtiaʒ ſiue ex officio cũ agat᷑ de ſuo
piudicio.⁊ in pᷣiudiciũ abſentis nil eſt inouãdũ.c.i.de cã poſ.
⁊ ꝓpꝛie.⁊.c.ĩter quattuoꝛ de maio.⁊ oboiij.q.i.c.caueat.⁊.c.
venerabilibꝰ. v.ſed ercõicatus.⁊ etia vbi nõ agit᷑ ad punien
dũ iudicè põt ipſe aſſiſtere in ꝓceſſu ⁊ iudex poterit appella⸗
re a retractatione ſnie ſue.idẽ tenet Fre.cõſił.ccxi.vbi tenet ꝓ
ceſſum eſſe nullñ ſi iudex qͥ ꝓceſſit ex officio nõ fuit citatꝰ ꝑ iu⸗
dicẽ ad quẽ.allegat JInno.in.c.pe.de re iudi.Abb.i.c.cñ ſpe⸗
ciali S. poꝛro.ð appel.pe.colũ.vide.j.poſſeſſoꝛio recuperãde.
¶ Ju ger ex o fficio ſuo põt repellere ꝓcuratoꝛẽ nõ oſtẽdentẽ
mãdatũ etiã ſi ꝑs nõ excipiat ãte litis ↄteſta.ne iudiciũ ſit fru
ſtratoꝛiũ.gl.in.c.i.ð elec.li.vi.Abb.in.c.cũ dilecta.ð reſcriptᷣj.
Juder oꝛdinariꝰ põt cognoſcere de pᷣualiditate lr̃arum iu
dicũ delegatoꝝ ad finẽ vidẽdi cuiꝰmãdatũ debeat exequi ⁊
ſi ſtãte dubio ꝑ alteꝝ excõicet᷑ nõ tenet excõicatio qꝛ boc caſu
oꝛdinariꝰcõtumaciter nõ reſiſtit delegato nec turbat ſuã iuriſ
ditionẽ.ſʒ ſuꝑſed ẽdo facit auetoꝛitate.c.cũ cõtigat.ð reſcrip.
plene per Inno.⁊ Abb. in. d. c. cu m contingat.
¶ Juger er officio ſuo ꝑtes vel extraneos quos videt in iudi
cio male verſari põt punire.ar.in.l.nulluʒ.C. de teſti. Inno.in
c.ex tenoꝛe.de reſcrip.abb.in.c.cñ olim.de reſcrip.in ſi.
¶ Juderx ꝓcedẽdo iuriſditionaliter nõ dr̃ aliquẽ ſpoliare:iõ
cõ tra eñ nõ cõpetit iudiciñ poſſefſoꝛiũ.tex.⁊ gl.vij.qi.pñtiũ
ſecus ſi ꝓceſſiſſet extraiudicialiter tanq; pꝛiuata ꝑſona.vt in
c.conquerente.de reſti.ſpoli.⁊ ita reſtrin gitur.c.dilectus.de re
ſcrip.⁊ ibi no.Abb.⁊ in.c.eccleſia.ij.vt li.pen.
¶ Juer põt cognoſcere an ſua ſit iuriſditio nõ ſolũ qñ iuriſ
ditio eſt elidibilis ꝑ exceptõem. ſj etiã qñ opponit᷑ nullã ↄpe
tere iuriſditõeʒ.hoc colligit᷑ ex.c.ex ꝑte.de reſcrip.vbiꝑ abb.

¶ JIuderx qui ꝓnunciat ſe nõ iu diceʒ põt partem in expenſis

condẽnare:qꝛ licet nõ habeat iuriſditionẽ in pꝛincipali bʒ ta⸗
mẽ in incidẽti.cle.i.de reſcrip.abb.in.c.fi.de reſcrip.v.colũ.vi⸗
de.j.eo.iuder non poteſt cognoſcere.

¶ Iucex eer officio ſuo põt mittere ꝓ vicinis teſtes coꝛã eo ꝓ

ductos:vtvideat ex relatõe eoꝝ an teſtis ſit idoneꝰ.vt in aut᷑.
de teſti. S. i. col. vij.no. bar.in.l.iiij.S.hoc aũt iudiciũ.ff.de dã.ĩ
fec.concernit enim honoꝛẽ ⁊ dignitatẽ iudicis ⁊ bonũ publi⸗
cũ vt indignus nõ admittat᷑ in teſtẽ.facit.l.quos ꝓhibet. ff. ð
poſtu.qð intellige niſ ſit talis exceptio q̃ poſſet ꝑ ꝑtẽ obmitti
vt ſi ẽ familiaris aduerſe ptis.abb.i.c.bone.i.de poſtula.pla.
¶ Juer põt ſempꝑ er officio ſuo ſupplere vtraq; pᷣte pñ̃te in
bis q radicãtur in ꝑſonã iudicis vt libellũ examiĩare.l.i.ff/ð of
fi.aſſe iuramẽtuʒ calũnie deferre:dilatões dare.in his vero q̃
radicãtur in ꝑſonã ꝑtis vt exciꝑe petere ⁊ ꝓbare ⁊ ſimilia. iu⸗
dex regulariter non ſupplet:qꝛ nõ dʒ aſſumere officiuʒ ꝑptis ⁊

ſupplere ad cõmodũ pꝛiuatum. Inno.in.c.ad noſtram.de iu/

reiur. Abb. in. c. bone.i,de poſtu. pꝛela.
¶ Juderx põt pꝛopter bonuʒ publicũ expellere fabꝛũ ab apo⸗

theca liuxta ſcholas ne impediat ſtudẽtes in ſtudio. vt in ant᷑.
babita. C. ne fi.pꝛo pa. ⁊ bar.in.l.i.ff.ſo.ma. Abb.in.c.bone
i.de poſtu.pꝛela.
¶ Jugex põt ex cà legitima cõpellere ꝑtes ad cõponendum
vt.ſ.qñ partes diu litigauerũt ⁊ queſtio eſt multũ dubia.nas
tũc etiã iudex ſecularis põt cõpellere ꝑtes ad cõponendũ vel
ad cõ pꝛomittendũ:⁊ negligentiã poterit iuder eccleſiaſticus
ſupplere excõicando ꝑtes niſi veniant ad cõcoꝛdiam. ad hoc
tex.in.c.placuit.xc.di.cauſa aũt legitia nõ ſubſiſtẽte põt ⁊ dʒ
iudex boꝛtari ad cõponẽdũ.nõ aũt q pellere.ſic ĩtellige.c.ſtu
denduʒ.xc.di.abb.in.c.cũ inter.ĩ fi.de elec.⁊ in.c.fi.de maio.⁊
obe.⁊ in.ci.de treuga ⁊ pace.vide.j.iudex põt cõpellere.⁊ vi
de.j.papa ex oꝛdinaria.⁊ vide.̊. componere.
¶ Juger erx officio ſuo dʒ repellere nõ habẽteʒ ſufficiẽs man
datũ.no.gl.in.c.i.de elec.lib.vi.Abb.ĩ.c.ĩnotuit.de elec,
¶ Jugerx ſi pᷣſumit cõtra tertiũ qͥ malicioſe vult ĩpedire ꝓ in⸗
tereſſe ſuo executionẽ ſnĩe nõ debʒ eũ audire nec de appella⸗
tione eius curare.notat glo.in.c.ſuꝑ eo.circa fi.de offi.deleg.
⁊ fa.qð no.in.c.poſt electõem.in fi.de cõceſ.pᷣben. ⁊ etiã dicit
bal.qꝙ a ſummaria cognitõe põt repelli ſi pᷣſumit᷑ calũnia.fa.l.
fi.C.de oꝛdi.cog.⁊.c.veniẽs.ij.de teſti.ſed ſi terti?opponẽs of
ferat ſe ꝓbatuꝝ incõtinẽtiꝑ talẽ oblationẽ purgat᷑ pᷣſumptio
malicie.no.glo.in.c.ſuſcitata.dein integ.reſti.⁊ facit.c.lr̃as ðᷣ
reſti.ſpoł. ⁊.l.i.S.ſinaũt.ff.de tab.exhi.⁊ ab.i.d.c.ſuꝑ eo.in fi,
¶ Juger ſi vehemẽter ſuſpicat᷑ exceptionẽ etiã ꝓbabilẽ cã di
latãdi iudiciũ opponi nõ dʒ eã ad mittere ſi pᷣſumit eã falſam:
⁊ ſi talis eſt nõ debʒ de illa curare qꝛ appellatio non poterit
eã iuſtificare vt.c.ĩterpoſita.de appel.no.late ino.in.c.poſt ele
ctionẽ.de cõceſ.pᷣbẽ.⁊ abb.in.c.paſtoꝛalis.S.qꝛ vero.de offi.
deleg.ij. colum.
¶ Juger ſi hʒ cõſcĩiam ꝑ argumẽta leuia tenet᷑ illã deponere
⁊ iudicare ſᷣm allegata ⁊ ꝓbata.vt in.c.inqͥ ſtioni.de ſen.exc.
Si nõ põt illã deponere nullo mõ dʒ iudicare ) cõſciaʒ.vt.c.
i.de re iudi.li.vi.⁊ cle.i.S.verũ.de hereti.⁊ in actu iudicadi tex.
põderat pꝛiuatã cõſcĩam iudicis.nec ob.ꝙ dr iudicẽ peccare
in nõ iudicãdo:qꝛ illud eſtveꝝ qñũ negligit ſecꝰ ſi ex cã differat
no.per abb.i.c.paſtoꝛał.S.qꝛvᷣo.ð ofdele.ĩ fi.ab.i.c.i.ð of.oꝛ.
¶ Judices diuerſi ſuꝑ eadẽ cã ꝑ diuerſa reſcripta ĩpetrati an
⁊ qñ debeãt inſimul deferre ſeu cõ currere ad cognoſcendum
de cã.⁊ qui eoꝛum pꝛeferat᷑.no.abb.piene in.c.paſtoꝛalis.S.i.
de reſcrip.⁊ in.c.cum contingat.eo.ti.
¶ Juder recipiẽs iuriſditionẽ per lr̃as generales an põt cau
ſam alteri delegare ⁊ an poteſt citare ⁊ an ſit eius inriſditio ꝑ
petuata.vid e.j.iuriſditio.
¶ Juger deputatus ſub noĩe dignitatis non poteſt cogno⸗
ſcere extra iuriſditionem dignitatis: niſ dicatur in reſcrip⸗
to cõmittimꝰ cãm epᷣo ſalamã.in curia regis cõmoꝛãti: qꝛ tũc
videt᷑ in curia cã cõmiſſa.ad qð facit tex.⁊ io.an.in.c.fi.de re,
permu.Abb.in.c.nõnulli.de reſcrip.ij. colum.
¶ Juer delegatus cui cõmittit᷑ vt cãm decidat ſm iura põt
Fm conſuetudinẽ ⁊ ſtatuta loci cãm decidere.vt.c.fi.de cõſue.
Abb. iin. c. cũ nobis.de elec.⁊ tãgit ſuꝑ rubꝛica de conſue.⁊ ꝑ
anto.in.c,quintauallis, de iureiu.⁊ abb.in.c.cumana, de elec.
ſuper glo. penul.
¶ Jugex delegatus nõ põt punire tertiũ qͥ in ꝑſonã eius de⸗
liquit niſ er hoc contingat ſuã iuriſditionẽ ĩpediri.no.ĩno.in
c.i.de offi.dele.⁊ in.c.dilectus.de penis.⁊ ꝑ eum in.c.cũ veniſ
ſent. de iudi.⁊ in.c.ex ꝑte.de mᷣb.ſig.ſed in caſu in quo delega
tus põt punire nõ põt ĩponere penã oꝛdinariã ſed extraoꝛdi⸗
nariaʒ:qꝛ nõ eſt deputatꝰ ſuꝑ iniuria ſi delinquat᷑ ̊ ꝑtes vel
ꝑſonas neceſſarias in iudicio. Abb.in.d.c.i.de offi.dele.
¶ Jugex delegatus nõ poteſt pꝛocedere cõtra officiales de
linquẽtes cõtra eum niſi vbi impedit᷑ ſua iuriſditio.ſed debʒ
ofacere eos puniri per oꝛdinarium. Abb. vbi. z.
¶ Juger delegatus põt ꝓcedere cõtra turbatoꝛes ſue iuriſ⸗
ditõis ſi delictũ turbatiõis eſt notoꝛiũ.ſed ſi nõ eſt notoꝛiñ ſ
ſunt alique cõiecture ð ſuam ptãtem põt cõpellere ⁊ ꝓcedere
ad pꝛeſtandam cautionẽ de non impediendo.ar.in.c.lr̃as.de
reſti.ſpo.ſed ſi eſt occultũ põt ſummarie inquirere.no. glo.in
ſimili in.c.i.de o ffi.dele.li.vi.Abb.in.c.ij.de o ffi.dele.in fi.vi⸗
de Fran.de ʒaba.in clemen.i.de hereti.S. fi. Archiin. c. ij. de
bere.lib. vi.
VJucex delegatus a pꝛincipe lʒ hẽst ex pꝛiuilegio ꝙ cãʒ po

☛rm

teſt alij ſubdelegare. vt. c. ſi p debilitate. de offi. dele. ſz inſpici⸗
tur neceſſitas quo ad hoc vt ſubdelegatũ poſſit ad acceptã⸗
dũ cogere.no.inno.in.c.paſtoꝛalis.eo.ti.⁊ ſic limitatur allega
tum.c.ſi pꝛo debilitate.ſᷣm abb.ibi.
¶ Jugerx delegatus ſi cauſaʒ alij cõmittat reſeruato ſibi cõſi
lio d eſinit eẽ iudex:qꝛ nõ reſeruat ſibi aliquid iuriſditõis.no.
glo. ⁊ doc.in.c.ſi pꝛo debilitate.de o ffi.deleg.
¶ Juger delegatus a pᷣncipe in cauſa quã alij ſubdelegat po
teſt referuare ſuũ cõſiliũ vel tertij.vt.c.ſi ꝓ debilitate.⁊ ibi in
no.de offi. dele. vbi dicit ꝙ ſi ſubdelegatꝰ ꝓcedit non reqͥſto
cõſilio nõ tenet eiꝰſnĩa Aꝛ foꝛmã mãdati.vt.c.cũ dilecta.de
reſcrip.⁊.c.venerabilis.de offi.dele.bar.in.l.i.S.ſi plures:.ff.ð
exerci.ex qbꝰno.qꝙ ðᷣlegatꝰ apncipe põt appõere nouã foꝛmã
ꝓcedẽdi cũ alteri cõmittit cãm ⁊ ꝓceſſus nõ tenet nõ fua⸗
ta foꝛma noua.Abb. in alleg.c.ſi ꝓ debilitate. vbi ipſe no.ꝙ
in tali caſu ſatis eſt ꝙ ſubdelegatus reqͥrat ↄſiliũ ⁊ debito tẽ⸗
poꝛe expectet rũſum.vt.c.cũ olim.de arbi.⁊.c.cum in veteri.ð
elec.⁊ bar.in.d.S.ſi plures.
¶ Jugerx delegatus cui tradita eſt foꝛma in cõ miſſione vt fe⸗

rat ſnĩam pꝛout talis ſapiens dictauerit tenet᷑ ſibi foꝛmã iniũ

ctam ſeruare.vt no. Hoſti.ↄtra Inno.in.c.ſi ꝓ debilitate.de
offl. dele. dum tñ ⁊ cõtra cõſcĩam ſentẽtiam non ferat.⁊ vide
bar. in.l. i..ſi plures.ff. de exerci.intelligo tñ ꝙ debet apponi
nomẽ ſapiẽtis ⁊ locus.vt ſingulariter no.anto.in.c.ex lr̃is.de
fide inſtru.⁊ iõ errare vidẽtur tabelliones qͥ conficiũt inſtr̃a ⁊
apponũt.a viſta dele trado. nam ſi eius nomẽ nõ expꝛimit᷑ ni
bil oꝑat᷑ talis clauſula.no.in alleg.c.ſiꝓ debilitate.
¶ Juger delegatus põt abbꝛeuiare dilatõ es iuris ſi ſibi cõ⸗
mittit᷑ c decidẽda ⁊ infra bꝛeuẽ terminũ pᷣfixũ poſſit illã deci⸗
dere.no.in.c.de cauſis.de offi.deleg.⁊ ibi abb.ij.colum.⁊ In
no.in.c.ſuper eo.de appel.
¶ Juger delegatus a pꝛincipe an poteſt mulctam impone⸗
re.vide.j.mulcta.
¶ Juger delegatus etiã pꝛincipis nõ põt diſpenſare in ĩpo
ſitione pene ſed ſemꝑ debʒ apponere penã a iure ſtatutã.no.
glo. in. c. de caufis.de offi.deleg.oꝛdinarius tñ põt diſpẽſare
in caſñbꝰ a iure ꝑmiſſis.vt.c.at ſi clerici.de iudi.ĩmo iudex effi
citur infamis ſi ſine c apponit grauioꝛẽ vel minoꝛẽ penã qᷓ;
ſit a iure ſtatuta ſᷣm Hoſti.in.d.c. de cauſis.alleg.l.ſeruꝰ.C.ð
vi pu. vel pꝛiua.qð ĩtellige ſᷣm abb.in.d.c.de cauſis.q pervi
am diſpẽſationis non poſſit: ſecus tamen ex cã qꝛ boc etiam
poterit delegatus ſicut delegans ⁊ c.
¶ Jugerx delegatus qui hʒ ptãtem nomĩe ꝓpꝛio ⁊ noĩe col⸗
lege qͥ ei cãm ſubd elegauit nõ põt ferre diuerſas ſnĩas.vt.c.
fi.de re iudi.qꝛ eadẽ conſcia qua putat aliquid iuſtũ noĩe pꝛo
pꝛio debet cẽſeri iuſtũ noie college.ar.c.penul.de elec.lib.vi.
qð eſt valde notabile.⁊ idẽ dicendũ in ſimilibus caſibus.no.
abb. in. c. qᷓuis.de offi.deleg.
¶ Juder delegatus cui ca cõmittit᷑ infra certũ tpᷣs deciden⸗
da ſi infra terminuʒ cam decidat põt poſt terminũ illã exequi:
vel executio ni madare.no.doc.in.c.de cauſis.de offi.deleg.
Hoſti.in.c.cõſuluit.eo.ti.⁊ no.in.c.querẽti.eo.ti.⁊ abb.in.c.
ſignificaſti. eo.ti.ſʒ ſi terminus eſt pꝛefirus iudici ⁊ iuriſditio
ni boc facere non poterit.no. Jo.an.in alleg.c.de cauſis.⁊ vi
de docto.in.c.ex parte.de reſti.ſpo.in fi.
¶ Delegatus ſi cõmittat executionẽ ſue ſnĩe oꝛdina.qꝛ vide
tur ſibi cõmittete tanqᷓ; miniſtro nõ videt᷑ delegatꝰfunctus of

ficio ſuo: et hinceſt ꝙ ſi oꝛdinarius fuerit negligens ipſe dele

gatus poterit reaſſumere cãm ⁊ ſnĩam exeqͥ.vt.c.ſignificaſti.
de offi. dele. ſed ſi executio nes alteri ſubdelegat nil ſibi retinẽ
do functus eſt officio ſuo. vt.c.in litteris.eo.titu.licet reinte⸗
gra poſſit reuocare mandatum.vt.c.q;uis.eo.ti.lib.vi.Abb.
in.c.ſignificaſti.ij.colum.
¶ Jugerx delegatus a pꝛincipe poteſt ꝓ executione ſue ſentẽ
tie inuocare auxiliũ bꝛachij ſecularis etiam ſi in cõ miſſione 6*
non ſit expꝛeſſuʒ.no. Spe.ti.de exe.ſentẽ..ſeqᷣtur.ver.ſed nũ
quid. Itẽ poteſt manu militari ſuã ſentẽtiam exequi.vt.l.qui
miſſus.ff. ne vis fi.ei.⁊.c.quia fruſtra.vij.q.i.⁊ poteſt exeqͥ dã
do verã poſſeſſionẽ:ſed nõ põt indicere belluʒ cõtra reſiſten⸗
tes:qꝛ hoc eſt ſolius pꝛincipis.xxiij.q.ij.c.i.⁊.ij.nec etiã debet
mouere arma nec hj̃e officiales armatos.no. Abb. in. c.ſigni
ficaſti.de officio delega.

W Judice delegato moꝛtuo cui cõmiſſa eſt cauſa ſub nomie

dignitatis non eſt neceſte q;p reſcriptum iterũ pꝛeſentetur ſuen
ceſſoꝛi:qꝛ cenſetur per omnia eodẽ iure cuʒ deſuncto ⁊ debet
cãm in terminis ſuis a ſſumere.vt.l.moꝛtuo.ff.de iudi.nam di
gnitas non mutatur per auctoꝛitatẽ pape:vt.c.ſi gratioſe.de
reſcrip.li.vi.Abb.in.c.qm̃ abbas.de offi.deleg.in pꝛin.
¶ Si cã duobus iudicibꝰ cõmittat᷑ cũ clauſula ꝙ ſi nõ omẽs
tũc durãte ĩpedimento college põt alter ꝓcedere ſʒ eo ceſſana
te pꝛocedere debet cum collega.vt eſt ſingularis intellectus.
c.qm̃ abbas,de offi.de e.⁊ ibi abb.ij.colum.
¶ Judices delegati ad vniuerſitatem cauſarũ ſi ſimul pꝛoce⸗
dant in cauſa nõ valet ſnĩia vnius qð ꝓcedit etiam ſi eſſent oꝛ
diuarij qꝛ cã debet habere finẽ coꝛã illis coꝛã quibus eſt cep
ta vt.l.vnica.ff.de offi.conſu.⁊ ibi bar.nec tales delegati ad
vniuerſitatem cauſarũ poſſunt ſeꝑatim ꝓcedere niſi data ſit
eis poteſtas inſolidũ.no.per abb.in.c.cauſam matrimonij.ð
offi. deleg. ⁊ vide eum in.c.pꝛudẽtiaʒ.eo.ti.S.i.Ateʒ nec vnus
cõiudicũ põt dicere opinionẽ ſuã ⁊ recedit ⁊ non vult eſſe pᷣ⸗
ſens in ſentẽtia ferẽda.qꝛ nec tunc poſſent alij ſine illo ſenten
tiare:cũ pꝛeſentia oĩm exigitur.no.bar.in.l.duo ex tribus.ff.ð
re iudi.⁊.c.cũ ab vno.de re iudiili.vi.abb.in,.d.c.cauſam m a⸗
trimonij.in.c.fi.de re iudi.
OQ Jugder delegatus er quibus cauſis poteſt vt ſuſpectus re
cuſari.vide.j.recuſatio. L
¶ Jugerx delegatus ſubdelegãs facit mediũ gradũ:ideo nõ
debet appellari ad ſuperioꝛem obmiſſo ipſo medio qñ medi
us aliquid ſibi reſeruauit de iuriſditiõe.fallit tamẽ ſi iſtud me
dium fuiſſet inutile.vt qꝛ excõicatus vel aliter impeditꝰ.vt c.
is cui.de offi.dele.liꝙ i.no.abb.in.c.cũ te ↄſulẽte.de of.dele.
¶ Vnus ex pluribus dele.põt cãm ſubdelegare etiam pluri
bus.ſed omẽs iſti ſubdelegati tenent locũ vnius.no. Inno.
in.c.cum te conſulente.de offi.dele.⁊ ibi abb.i.colum.
¶ Juger deleg. an põt cognoſcere an ſua ſit iuriſditio, vide
abb. in. d. c. cum te conſulente.in fl.de offi. deleg.
¶ Judex oꝛdĩarius nõ põt cõpellere delegatũ a pꝛincipe ad
ex equendũ mandatũ pꝛincipis.qꝛ ad eius officiũ nõ ſpectat
lʒ poſſit eũ punire rõne peccati qꝛ contẽpſit exequi mandatũ
ſuperioꝛis.⁊ in tali caſu nõ punit eũ vt delegatũ.ſed vt ꝑſeue

rantẽ in crimĩe ⁊ ceſſat maioꝛitas.eſt cõcluſio ab.in.c.pꝛudẽ⸗

tiaʒ. S.adijcimꝰ. de of.dele.⁊ vide qð ipſe no.in.c.fi.ð reſcrip.
¶ Juger delegatus a papa an ⁊ qñ poteſt abſoluere excõi⸗
catum ab alio.vide no.in.c.pꝛudentiam.S.ſexta.de offi.dele.
⁊ ibi per abb.⁊ per eum.in.S.fi.eiuſdem.c.
¶ Juger delegatus a pꝛincipe hʒ annum ad exequenda ſen
tentiam diffinitiuam. qualiter intelligatur vide in.c. querenti
de offi. deleg. ⁊ ibi abb. plane.
¶ Juger delegatus a pꝛincipe appel.remota an poteſt ſub⸗
delegare cũ dicta clauſula.⁊ vide.Sẽ.appel.
¶ Juder delega.ab inferioꝛe a pꝛincipe põt cõmittere articu

lũ nõ iuriſditionalẽ alij vt receptionẽ teſtiũ duʒ tñ pꝛius ipſe

delegatus examĩauit interrogatoꝛia ⁊ capitula.no.Hoſti.⁊
alij. c. ſuper queſtionũ.S i.de offi.dele.⁊ ibi Abb.v. colum.⁊
no.in cle.vnica.eo.ti.⁊.c.cũ Bertoldus.de re iudi.
¶ Judex delegatus a pꝛincipe licet totam cãm ⁊ eiꝰ partem
poſſit alteri ſubdelegarenõ ta mẽ poteſt poteſtatẽ alteri dare
ſubdelegãdi cũ nõ hẽat hoc ex cõmiſſione.ſʒ a legevt.c.paſto
ralis.de offi.deleg.per qð limitat᷑ glo.c.is cui.eo.ti.li.vi.que
dicit ꝙ delegatus inferioꝛis poteſt ſubdelegare ſi hoc fuit ſi⸗
bi indultũ a delegãte q.ſ.delegatus erat oꝛdinarius.ſecus ſi
delega. no. abb.in.c.ſuper queſtionũ.S.poꝛro.de offi.deleg.⁊
boc no.abb.in.c.cũ bertoldus.de re iudi.⁊ ibi no.per eum.
¶ Juger delegatus pꝛincipis nõ neceſſitatur citare per nun
cios publicos oꝛdinarioꝛũ:ſed poteſt eligere ſibi nun ciũ ⁊ cõ
mittere citationẽ cui voluerit.vt.c.paſtoꝛalis.S.item cum totũ
de offi. deleg. ⁊ ibi abb. in pꝛin.
¶ Delegatus pꝛincipis an habeat merũ ⁊ mixtum imperiuʒ
in cauſa ſibi cõmiſſa plene per abb.in.c.ſi quis contra clericũ
de foꝛo compe.
¶ Juder oꝛdinarius ſi credit ſe delegatũ ⁊ pꝛocedit auctoꝛi⸗
tate delegata non tenet pꝛoceſſus ſi poſtmodum apparet ꝙ

non erat delegatus licet potuiſſet pꝛocedere vt oꝛdinarius et

boc ex defectu voluntatis ꝓ boc.c.ex parte.de cõceſ.pꝛeben.
⁊ plene per Inno.in.c.cum ex officij.de pꝛeſcrip.no.abb.in.c
ex litteris.de offiidele⁊ in alleg:c cũ ex officj.

Uſ
deber
amndi
Nede
n.
onis
ſeſſini
ſens

locer
ſentar
eſteen
Gtial
aſt
norii
kernns
teſeß
oſenten
s i
un mnn

ecllstt

ldeond
nei
ilkudne
e
Nocte
plut
en,
.
tio i

ipead
pectat
andati
Nhere
epeucit
rctuol
Koele

di ſen
ngenti

Nekſ⸗

necta
ſusſple
Hi⸗

Pommen
ltenda
tepan
ſinigoe
fuitſit
ſecusſ
weunt.
epernm
cüte⸗
aunn

inpoi⸗
ucendt

mdo
pnag
gtus
rhe⸗
h

Juicis delegati poteſtas an ⁊ quandò expirat᷑ꝑ moꝛtẽ
vel excòicationem ſeu ſuſpenſioneʒ delegantis.vide no.doc.
ſignanter per abb.in.c. licet.de offi.dele.
OJugdicis delegàtis ⁊ delegati conſiſtoꝛiũ non eſt idem.qꝛ
ſi hoc eſſet veruʒ nunq; poſſet appellari ad delegantẽ. vt.c.ij.
de cõſue. lib. vi. YIrem ꝑ moꝛteʒ delegãtis expirat iuriſditio ðᷣ
legati.etiaʒ re nõ integra ſicut cõtingit in vicario epᷣi. vt.c.ro
mana.de offi.dele.li.vi.no.abb.in.c.licet.de offi.dele.
QZuger delegatus mandans oꝛdinario vt exequat᷑ mãda⸗
tum ſuum ſi nõ vuilt ei facere fidem de mandato iuxta.c.cuʒ in
lure. de o ffi. dele.⁊ excõicat eum nolentẽ parere nõ tenet excõ
municatio:qꝛ delegatus nõ habet iuriſditionẽ ſuper oꝛdina⸗
rium niñ quãdo eſt ſibi rebellis.ſed petendo fidem de manda
co facit qð a iure ſibi ꝑmittitur ergo nõ põt dici rebellis ⁊ ex
deſectu iuriſditionis non tenet excõicatio.no.abb.in alle.c.cũ
in iure.i.colum.
¶ Juder dele. a pꝛincipe etiam pꝛopꝛio motu datus põt re⸗/
cuſa ri.vide.j.recuſatio.
QJuer delega.vel oꝛdiarius de qua etate põt deputari in⸗
dex a pꝛincipe vel alio ⁊ an cogitur acceptare.vide di.doc.ſi⸗
gnanter.abb.in.c.cumviceſimũ.de off. dele.
¶ Juer delegatus pꝛincipis poſtqᷓ tulit ſniam non poteſt
contra eam reſti.in integ. dare no.bar.⁊ bal.in.l.aduerſus.C.
ſi aduerſus reʒ iu.qdð eſt verum ſi eiꝰ iuriſditio expirauit. ſed ſi
executio ſupereſt poteſt delegatus incidenter ex officio nobi⸗
li reſtitu, in integ. indulgere.pꝛo hoc glo.ſingularis.⁊ Inno.
in.c.ſuſcitata.de in integ.reſti.⁊ ſi viderixdeieg.reſtitutĩonẽ in
integrum indulgendaʒ poterit ſuꝑſedere executioni ⁊ cãm ad
pꝛincipem remittere.arg.in his que no.in.c.de cetero.de re iu
di.⁊.l.vnica.C. de in integ.reſti.po.fa.in ar.ij.q.vi.biduum.
no.abb.in.c.ſtuduiſti.de off.leg.
¶ Jugdicis delegati poteſtas in queʒ cõpꝛomittitur cauſa ſi⸗
bi cõmiſſa non expirat pꝛopter cõpꝛomiſj um. vide. S. arbiter.
v. delegatus poteſt. ⁊ vide. S. cõpꝛomiſſum ver.ſñ cõpꝛomitti
tur in delegatum.
¶ Ʒuger cui plures articuli cõmittũtur expꝛeſſe vel tacite po
teſt pꝛius vnũ articulũ expedire.⁊ poſtea reliquũ.non eniʒ vi
detur de ſubſtantia vt vna ſentẽtia oẽs expediat.vt.c.i.de ſe⸗
queſtra.poſ.⁊ idẽ in arbitris.vt.l.quid ta men.ff. de arbi,⁊ vi
de Inno.in.c.cum inter.de re iudi.abb.in.d.c.i.
¶Juger cui cauſa a pꝛincipe delegatur poteſt ſi vult oꝛdina
ria iuriſditione vti. ⁊ vide.j.pꝛinceps cauſam.
¶ Jugex delegatus ad vniuerſitatẽ cauſaꝝ vel in quiſitoꝛ ge
neralis poteſt coꝛrigere ſentẽtiam ſuq etiã diffinitiuaʒ ſi errat
in iudicando ſecus in delegato ad vnã cam tantũ no.gl.in.c.
qualiter.i.de accuſa.⁊ eſt ratio diuerſitatis: qꝛ delegatus ad
vniuerſitatẽ cauſaꝝ cõſequit᷑ quaſñi poteſtatẽ ſeu iuriſditionẽ
oꝛdinariam:ideo de eo ſicut de oꝛdinario dicendũ eſt pꝛo hᷣ.l.
cum pꝛetoꝛ.ff d iudi.⁊ vide glo.in.c.cũ cauſam.de appel.He
legatus aũt advnaʒ cãm ꝓnunciando functus eſt officio ſuo
in.c.in litteris.de offi.delega.dñi de rota deciſio.cccxv.abb/
in.c.qualiter.S.alleg.i.colum.
¶ZJuger delegatus qui non ſeruat foꝛmaʒ cõmiſſionis in ꝓ
nunciando an poteſt iterum pꝛonuuciare. vide.S. arbitratoꝛ
qui non ſeru auit.
¶Judicis delegati ad vniuerſitatẽ cauſaꝝ vel oꝛdinarij ſen⸗
tentia ſi tenet licet ſit iniqua nõ poteſt iterum ꝓnunciare.l.cuʒ
querebatur.ff. de re iudi.⁊. C. ſentẽ. reſcin.non po.l..ij.ſed ſi ſen
tentia fuit nulla ⁊ nullitas non ſurrexit turpitudine iuris ſed
aliunde ipſemet poteſt coꝛrigere ⁊ aliter ſentẽtiare.vt.l.ſñ pꝛe⸗
ſes. C. quomodo ⁊ quãdo iu.no. Op.in regula qð ſemel.de re
gu.iur.li.vi.⁊ bar.in.il.iuder.ff.de re iudi.⁊ doc.in.c.in litteris
de offi. dele. ſi añt nullitas ſurrexit ex turpitudine iudicis non
poteſt ipſemet coꝛrigere nec aliterpꝛonunciare vt.l.abſenteʒ
C. de accuſa ⁊ Abb. in allega.c. qualiter. de accuſa.i.
¶ Jugder delegatus poteſt cõmutare penã crimin alem in pe
cuniariam vide.j.penam vltimi ſupplicij.
¶ Juger delegatus ſi impetretur in curia ⁊ vtraq; pars eſt pᷣ
ſens non debʒ iudex dari ad petitionẽ vnius partis.vt eſt tex.
in.l.obſeruandum.ff.de iudi.ſed ſi vna pars eſt abſens ⁊ alia
pꝛeſens de ſtilo curie eſt vt detur iudex ad petitionem vnius
partis ſalua facultate alteri parti recuſandi illu m ex cauſa ra
tionabili c inſinuante de offi deleg. ſi tamen pars pꝛeſens pe

iit apponi aliquam clauſulam in pꝛeiudiciũ abſentis de ſtilo
curie eſt vt ſi aduerſariꝰ dicatur eſſe in curia fiat citatio ſaltem
per edictũ generale.vt no.doc.in.c.cum olim.de re iudi. ſi aũ̃t

vxraq; pars eſt pꝛeſens ⁊ nõ concoꝛdant de iudice: cõmunis

ſtilus eſt vt quelibʒ pars eligat vnũ ⁊ curia deputet tertium.
no.glo.in.d.l.obſeruandũ.no.abb.in.c.ceteruʒ.de reſcrip.ĩ fi.
¶ Jugex datus per litteras nullas poteſt ſe pꝛonunciare nõ
iudicem qꝛ ſaltem in illo articulo eſt iudex.⁊ poteſt etiam con⸗
dẽnare impetrantẽ in expenſis.⁊ eſt r. in ce.i. de reſcrip. idez
in quolibet iundice incõpetenti vel in caſu dubij cuʒ diſcutitur
an ſit iudex vel non.⁊ bec iuriſditio potius eſt oꝛdiaria qᷓ; de
legata.vide glo.in cle.fi.de reſcrip.no.abb.in.c.dilectus.iij.Rᷣ
pꝛeben.i.colum.
¶ Judex delegatus a papa licet pꝛocedẽdo vltra cõpꝛehen
ſa in mandato vel ſentẽtiam excõicationis pꝛoferat eſt nulla
tamẽ pꝛocedẽdo cõtra intentionẽ delegãtis valet pꝛoceſſus
vide.S.excõicatio ver.ſententia excõicationis lata a legato.
¶ Judices duo nõ habẽtes ſe vt ſuperioꝛ ⁊ inferioꝛ ſi cogno
ſcunt pariter de eadẽ cauſa tenet pꝛoceſſus coꝛã vtroq; factꝰ
cum ambo habent iuriſditionẽ in cauſa illa niñ excipiatur ꝑ
partem ⁊ ſi pꝛoferant diuerſas ſententias nõ valetvltima cõ
tra pꝛimam. abb.in.c.cum.m.ferrarienſis de cõſtitutionibus
circa finem.
¶ In iudicis perſonam ſuꝑueniens impedimentũ pendente
iudicio nunquid habet inficere iuriſditionẽ ⁊ nunqͥd ſublato
ĩpedimẽto reaſſumatur iuriſditio ⁊ ſi poſt ſententiam detegi⸗
tur impedimentum an retractetur ſententia.a bb.in.c. ſciſcita
tus.de reſcrip.vide.s.impedimentum.
¶Juger etiam ſi opponatur ꝙ eſt criminoſus ſeu bomicida
bene poteſt iudicare qꝛ ex vite merito non poteſt criminoſum
alium iudicare ſed ex poteſtate officij ſic. abb.in alle.c.ſciſcita
tus.iij.colum.
¶ Juder ſi eſt furio ſus non valet eius indicium licet nõ ſit ex
ceptuʒ:qꝛ naturalia ſunt immutabilia. Abb. vbi. S. iiij. colñ.
Item ſi impedimentũ iudicis a pꝛincipio eſt patens vt qꝛ ſer
nus vel infamis qui ſunt impotentes ad iudicandum. Abb.
in alleg.c.ſciſcitatus.v.colum.
¶Judex an ⁊ quando ⁊ in quibus caſibus poteſt cognoſce⸗
re an ſua ſit iuriſditio vide plene ⁊ no.per abb.melius qᷓ; om̃s
alij in. c. ſuper litteris.de reſcrip.⁊ no.bene qð ipſe no.
¶Judexan ⁊ quando ⁊ in quibug caſibus poreſt ſupplere
de lure vel de facto vide plene per Abb. in. c. bõe.i. de poſt.
la.ſuper glo.ma.in fi. Inno.in.c.ad noſtram.de iureiur.⁊ glo.
xxviij.di.pꝛiuſq. xxx.q.v.iudicantẽ.Spe.in ti.de diſpu.⁊ al⸗
le. S. fi. Bar. 7 Bal, in. l. . C. vt q̃ deſunt aduo. ⁊? bar.in.l. liij..
hoc autem iudicium.ff.de dam.infec.⁊ vide.S.appellationis
iudex non ſolum.
¶ Judices plures habentes aliquã poteſtatem an poſſunt
illam exercere inſoliduʒ an vero debeant omnes cõuenire. vi
de plene per Abb.in.c.pꝛudentiã.de offi.deleg. S. i, vide. j. ſo⸗
cius.⁊ vide.j.pꝛoceſſus.ver.ſiquis.
¶ Juer poteſt recuſari per tertiuz comparentem pꝛo ſuo in
tereſſe.v ide.j.recuſatio. W
¶ Judicem fauoꝛabilem multũ pꝛodeſt haberi in arbitrarijs
vt.c.cõ ſuluit.de offi.dele.⁊ ideo quintilianus ait n aturale eſt
vt iudices his quos libenter audiunt faciliuᷣ credant.no.ab
ba.in.d.c.conſuluit circa pꝛin. *
¶ Juger in caſu in quo poteſt pꝛocedere contra abſentem cõ
tumacem non poteſt obmittere condẽnationẽ expenſarum in
ꝛeiudicium pꝛeſentis quia eſſet auferre ius partis. Abb.ibf.
¶ Judex pꝛopꝛius nõ poteſt inhibere ſubdito ne litiget ſub
alieno iudice ſi eſt ſolum ſibi ſubiectus reſpectu nude iuriſdi⸗
cionis.eſt concluſio Abbas in. c. P. z. GO. de offl, delega. pe
nulti. colum.
QJuger poteſt remittere mulctam pꝛopter pauꝑtatẽ condẽ
nati.vide.j.mulctam poteſt iudex.
¶ Judex quando poteſt remittere penam, vide infra pena qᷓ
imponitur. H
¶ Juer oꝛdinarius ſupplet maliciam vel deſdiam delega
ti vbi periculum anime vertitur.eſt caſus in. c. ſignificauit, de
offi.oꝛdi.vbi no.Abb.qꝙ tunc etiam oꝛdinarius poteſt pꝛoce
gere contra partes eas excõicando niſi cãm pꝛoſequantur co
raim delegato ne remaneant in peccato qð eſtnotandum.

¶ Juderx poteſt recipere cautionem ad vtilitatem partis. vi⸗
de.S. cautio. . .
¶ Juder babens merum ⁊ mirtum imperium quis dicatur ⁊
quĩd poteſt exercere.vide.j.iuriſditio ⁊c.
¶ Judicis officiuʒ quotupler eſt. vide.j.officiuʒ iudicis ⁊ an
requiratur litis conteſtatio.ibidem.
¶ Juger an poteſt eſſe qui fuit aduocatus in cauſa. vide. .
aduocatus in cauſa.
¶ Juder ſuſpectus ſʒ poſit recuſari non ab eo poteſt appel⸗
lani niſi grauet non admittendo recuſationem.glo.⁊ doc. in. c.
ſuper queſtionum.S.i.de offi.deleg.
¶ Juder nõ habens adminiſtrationẽ vt eſt comes palatinꝰ
quĩ non eſt pꝛopꝛie comes poteſt de delicto etiam durante of
ficio conueniri.no. Bal.in. l. i. quis dicat᷑ dux ſeu comes col⸗
la. x. fa.c.ſignificauit.de reſcrip. Judex vero babens admini⸗
ſtrationẽ cñ dignitate delinquens in officio etiam poteſt con
neniri durante officio ⁊ poſt ſi delinquat in officio vt.l. iube⸗
mus. C. ad.l. iuł.repe. ſi añũt delinquat extra o fficiũ ⁊ eſt iudex
inferioꝛ habens ſimplicem iuriſditionẽ poteſt conueniri etiaʒ
durante officio. vt. l. nec ma giſtratibus. ff.de iniurijs.in fi.ſed
ſi ſunt iudices maioꝛes ſi ſint perpetui poſſunt conueniri quã
tũ cuncq;. vt.c.ſi clericus.xi.q.i.⁊.c.ſacro.de ſen. excom. Si aũt
eſt iuder temꝑalis regulariter durante officio de delicto com
miſſo in officio non cõuenitur.ij.q.i.pꝛohibentur ⁊ in allega.
l.nec magiſtratus.compellitur tamẽ pꝛeſtare cautioneʒ de reſ
pondẽdo depoſito officio. vt.l. ſ adulteriũ.in fi. ff.ð adul.no.
glo. in. d. c. pꝛobibẽtur. ſi tamen eſt actio tempoꝛe peritura cõ⸗

„

pellitur ſuſcipere iudicium vſq; ad litem cõtelſ.vt.l.ſenatus.in
fi.ff. de offi. pꝛeſi. eſt no. Abb. c.legebat᷑. de maio.⁊ obe.
¶ Juger poteſt compellere ſubditos ad pacem faciendaʒ vt
c.ſi quis contriſtatus. ⁊.c.placuit.xc.di.ad papam enim perti
net refoꝛmare pacem qui eſt charitatis vinculum.vt.c. nouit.
de iudi.⁊.c.i.de treuga ⁊ pa.ſi enim diſcoꝛdia eſt inter ciuita⸗
tem: ⁊ ciuitatem ſuperioꝛ debet interponere auctoꝛitatem ſuã
vt in aut.de man.pꝛinci.S.deinde colla.iij.ſi eſt ĩter pꝛiuatos
⁊ eſt cauſa criminalis tunc poteſt iuder cõpellere ad pacẽ ra
tione publice vtilitatis.nam ratione contẽtionis ſepe res pu⸗
blica leditur.vt.l.ſñ quis ingenuas.S.fi.ff.de cau.⁊ ſi eſt cauſa
ciuilis tuncpro ſcandalo vitando iudex debʒ ãmoneread cõ
coꝛdiam licet non debeat. vt.l.i.ff. de no. ope. nunc. no. Bart.

„

in. l. congruit. ff. de offi. pꝛeſi. ⁊ hoc verum niſi lis ſit multũ in⸗
tricata ⁊ diu durauerit: qꝛ tũc iudex poteſt compellere ad cõ⸗
coꝛdiam licet ſit cauſa ciuilis vt alleg.c.placuit. Abb.in alle⸗
ga. c.i.de treuga ⁊ pace.vide.S.iudex poteſt ex legitima cau⸗
ſa.⁊ vide.j.officium iudicis conſiſtit.
¶ Judicis officium poteſt imploꝛari vt compellat ad pꝛeſtà
dum cautionem eum a quo timetur offendi per aduerſarium
de non offendendo ſe neq; ſua ⁊ iudex tenetur in hoc officium
ſuum impartiri.no. bar.in.l.illicitas.S.ne potẽtioꝛes.ff.de of
fi. pꝛeſi.⁊ eſt tex.in.l.denunciamus.C.de his qui ad eccle.con
fu. fa cit tex.in.c.lr̃as.ð reſti.ſpo.⁊.c.fi.⁊.c. de benedicto.rxxxij.
q·i.per Inno. in. c. graue.de ſen. ercom. Abb. in. c.i. de treug.
⁊ pace.
¶ Juger ex officio poteſt pꝛonidere vt alter litigantium ce⸗
dat liti ſuper bęneficio ⁊ alius det expenſas vel certum quid
annuatim. 1 vide.j. pactum ſuper ſpũalibus.
¶ Juger poteſt ⁊ debet in penis imponẽdis interduʒ detra
here ſeueritati recedendo a penis in iure ſtatutis ſi cauſa ſub⸗
eſt vt quia multitudo delinquentium eſt in cauſa.vt.c.ex par⸗
te. de tranſac. 7.l.quid ergo.S.pena grauioꝛ.ff.de bis qui no.
infa. vbi bar.dicit ꝙ penam ſtatuti poteſt iudex moderare ex
cauſa Abb. in alleg. c. ex parte.
¶ Juger debet in caſibus in iure non erpꝛeſſis inclinare ſene
per in partem bumanioꝛẽ ⁊ habere eqnitatẽ pꝛe oculis ⁊ pe⸗
nas imponere habito reſpectu ad perſonas cauſas loca ⁊ tẽ
poꝛa.no.glo.fi.in.c.ex parte.de tranſac.⁊ ibi Abb.
¶ Juger cum bona conſcientia poteſt partes ad concoꝛdiã
reducere ſi eſt dubium an iura partium ſunt ignota vel clara.
no. Spec.ti.de pꝛepa.iudi.S.excipitur.facit.c.niſi eſſent.de pᷣ
ben. ⁊ ex circunſtantijs poteſt hoc facere.vide abb.in.c.ex ꝑ⸗
te.de tranſac.
¶ Juger non debet ſe impedire pꝛo futuro tempoꝛe. vt.c.ro⸗
mana.S.caueant.de ſen.excom.:lib.vi.ſed ſi eſt obligatio oꝛta

depꝛeſenthtune debet iuder pꝛoſpicere in futurui. vt. c.auckt

tis de pꝛocur. nã data cõtumacia obligatur contumax ad ex
penſas reſarciendas. ⁊ ideo poteſt iudex dicere condẽno talẽ
abſentes ad omnes expenſas quas fecerit donec legitime cõ
paruerit. vt alle.c.auditis. ⁊ vide.j.ſnia interlocutoꝛia valet.
¶ Judices ſi ſunt duo ſeu arbitri quoꝛũ vnus eſt habilis ali

us inbabilis: ex toto coꝛruit quicquid agunt.vt.c. cum ſuper

.

de offi. delega. .l. per vim. ff. de arbi. Abbas in. c conſulti. ð
pꝛocuratoꝛi.
¶ Juger debet ex officio in co ncernentibus publicam vtili
tatem pꝛouidere.vt.c.coꝛdi.de appel.lib.vi.⁊.l.iiij..hoc aũt
iudicium,ff. de dam.infec.
¶ Jugerx ſi iuſte cominatur nullam facit vim. vt. c tum er lit⸗
teris.de in integ.reſti.⁊ glo. no. vij. q.i.pꝛeſentiũ.ſecus vbiiu
dex iniuſte intulit metum vel vim.qꝛ tunc poteſt contra eum a
gi ſicut contra pꝛiuatum.vt.c.conquerente.de reſti.ſpo. ⁊.l.ſi
per impꝛeſſionem. cum ſequen. C. quod me. cauſa. Abb.in. c.
cum dilectus quod me.cauſa.
¶ Juderx non debet taxare res amiſſas ſeu expenſas poſt iu
ramentum partis ſed ante.vide iuramentum ſuper rebus.
¶ Juger poteſt non admutere exceptioneʒ dilatoꝛiam er fa
cili pꝛeſumptione non tamen peremptoꝛiam.vide.j.pꝛeſump
tio.ver.licet ex pꝛeſumptione.
¶ Juger oꝛdinarius non habens adminiſtrationeʒs etiam ſi
partes conſentiant non poteſt cognoſcere pꝛincipaliter de re
ſtitutione cuʒ ſit meri ſeu mixti imperij.no.glo.in.l.fi.C. vbi ⁊
apud quem.no. Invo. in. c. ca. de in integ. reſti. poteſt tamen
de conſenſu partium pꝛoro gare eius iuriſditionem ſi reſtitu⸗
tio incidenter tradetur. no. Abb.in alleg.c.cauſa.
¶ Jugex ad quem pertinet ſententiam arbitri exequi poterit
dubia ſententie declarare.arg eoꝛum que leguntur ⁊ no.in.l.
ab erecutoꝛe. ff. de appel. ⁊ ĩ.c. ex parte.iij.de ver.ſig. facit qðᷣ

in ſimili no. bal.in.l.terminato. C. de fructi.⁊ litis expen.eſt cõ

cluſio Abb.in. c. cum olim. de arbi.
¶ Juger poteſt ſupplere in ferendo ſententiaz ſuꝑ delicto ſu

perueniente poſt inchoatam inſtantiaz licet de illo non fuerit

pꝛius pꝛincipaliter actũ.⁊ ſic poteſt mulctare contumacem li
cet ad vlterioꝛa pꝛoceſſiſſet.vt colligitur ex no.in.c.veritatis.
de do. ⁊ ibi per abb.facit.c.cum olim.de reſcrip.⁊.c.cuʒ in po
ſitionibus.de iureiur.lib.vi.⁊ vide.j.mulctare põt iudex.
¶ Jugerx pt ſine noua ĩſtãtia ex officio ſuo punire delictũ cõ
tingens poſt executionem ab eo inſtitutam ſi tale delictũ con
tingat negocium pꝛincipale.de quo agitur. ſecus ſi negociuz
de quo agitur non contingat:qꝛ tunc requiritur noua tela iu⸗
dicij. eſt concluſio Abb. in. c. veritatis. de do. ⁊ cõtu. xij. colũ.
⁊ vide no.in.cii.de excep.⁊.c.ij.de confel.
¶ Juder debet pꝛocedere ex officio ne iudicium ſit ſaltem de
facto fruſtratoꝛiũ vt ſic res de qua agitur nõ baratetur ne ac
toꝛe obtinẽte fruſtratoꝛia ſit rei adiudicatio ſeu reſtitutio.idẽ
⁊ foꝛtius dicendum ſi timetur iudicium futurum de iure nullũ
ex defectu alicuius ſolẽnitatis vel poteſtatis.vt.c.cãm. de iu
di. ⁊ glo.in.c.i.de pꝛoba.lib. vi.⁊.ciij. vt lit.pen.vbino. abb.
ij. colum.
¶ Jugerx ex officio ſuo etiam nemine opponente poteſt indi
gnas ꝑſonas a teſtimonio repellere. vt.l.quos pꝛohibet. ff. ð
poſtul.no. Inno. in. c. intimauit. de teſti. ⁊ idem dicit Abb. in
alijs actibus iudicialibus.vt.c.exceptionẽ.de excep. ⁊ eſt no
tabi.tex. in. c. querenduʒ. ⁊ in.c.ſi qui ſunt.ij.q.vij.hoc no.ab.
in. c.dilecti.de excep.vbi ↄcludit q poteſt iudex ex officio ſuo
repellere perſonas inbabiles:etiaʒ ſi aduerſarius pꝛopter ſu
um delictum ſit pꝛiuatus facultate excipiendi. vt vult gl. in
no. in. c. nulli. de accuſa.⁊ glo.in.c.alieni.ij.q.vij.⁊ Abb. vbi
ʒ.et idem Abb. in. c. exceptionem.de excep.circa pꝛin.
¶ Juderx non debet regulariter officium ſuum nemine peten
te impartiri.vide.s.ſoluere poteſt.vide.S.appel.vᷣ.vbicũq;.
¶ Juger ſupplet er officio ĩ rebus publice notis.⁊ poteſt ius
dicare de eo qð eſt ſibi notuʒ ad hoc.l.i.C.qui ⁊ aduerſus qs
2.c. exceptionem.de excep.⁊ ibi no. Abb.in pꝛin.
¶ Juderx quãdo queſtio coꝛã eo mota ⁊ allegationibꝰ⁊ ꝓba
tionib decidi non põt.vtputa qꝛ opus eſt iduſtriavł artificio
peritoꝛum debet ire vel ſaltem mittere vna cum peritis in illa
arte. ⁊ ad illoꝛum relationem queſtionem decidere.vt.c.qꝛ in
dicante de pꝛeſcrip: ⁊ facit ꝙ quando allegatur vulnus infu

*

Ai
ader
ta S
mec
dle
lise
lſoer
un

npdͤt
hoegi

merlte
bii
neun
dotln
bbine

8poſtin
febus.

anerſu
elump

eiant
llterdete
C vbie
teknunen
güſekiu⸗

glipotet
rthoinl
gfucki
pchetcs

Nibſn
nonfet
umacenl
penitats⸗
cy ine⸗
dr⸗
deliai co
icch n⸗
inegocii
ouaſchi
ntioi⸗

ſedlonde
teurteat
Knioike
Neinerilß
ccin del

epoſtkhl

0 ibetfi
on
. 1eckne
docnot
koffcnn
spot
1pungen

hin

mi eſſe moꝛtale iudex mittatur vna cum perfitis medicis ? de
iudicio iſtoꝛum peritoꝛum vide per bar.in pꝛohemio.ff.⁊ per
Abb. in. c. pꝛopoſuiſti.de pꝛoba.⁊ in alleg.c.qꝛ indicante.
QJugerx non debet reum in iudicio ſuꝑ crimine ex pꝛeſump⸗
tiõe condẽnare nec ex dubia pꝛobatione ſeu confeſſione nin
raro ⁊ modice.⁊ vide.S.confeſſio.x.ſi quis.
¶ Juger inferioꝛ licet non poſſit cognoſcere de validitate cõ
firmationis ſeu rei a ſuperioꝛe confirmate poteſt tamen ſuper
crimie cõmiſſo per confirmationẽ obtinentẽ cognoſcere ⁊ eũ
punire.qꝛ hoc non tangit vires confirmationis nec per con⸗
firmationẽ eximitur a poteſtaie ſui iudicis.vt.c. niſi eſſent. de
pꝛeben. Abb. in. c. decetero. in fi. de re iudi.
¶ Juger in receptione teſtium ſi perpendat teſtes variare ⁊
vacillare debet hoc in actis deſcribi tempoꝛe depoſitionis te
ſtium ⁊ non poſtea.no. Innocẽ.in.c.quoniam contra falſam.
de pꝛoba.abb.in.c.cauſam que. de re iudi. .
¶ Judices plures ſiue habeant iuriſditionẽ oꝛdinariam ſeu
delegatam ſiue ſint arbitri ſiue arbitratoꝛes vel vnus delega
tus ⁊ alius oꝛdinarius vel etiam ſi ſint delegati ad vniuerſi⸗
tatem cauſarum ſi diuerſas ſententias ꝓferant que illarũ va⸗
let vel ſi neutra valet. vide plene ⁊ no. ꝑ abb.in.c.fi.de re iudi.
O¶ Juger non tenetur ad mittere exceptionẽ malicioſam.⁊ vi
de.S. exceptionem non tenetur ad mittere.
¶ Judex non poteſt in dubio cognoſcere an ſua ſit iuriſditio
quando aliquod cõmodũ magnũ venit ſibi applicandũ.no.
anto.in.c.ad audientiam.de appel.⁊ vide inno.in.c.venerabi
li.de cenſi.⁊ in.c.ex ꝑte.de verb.ſig.⁊ in.aſuꝑ lr̃is.de reſcrip.
¶ Conclude ergo ꝙ ſʒ quantitatẽ mũeris ſeu cõmodi ⁊ quã
titatem perſo.iudicatur iudex ſuſpectus vel non in co gnoſcẽ
do an ſua ſit iuriſditio.eſt conduſio Abb.in alleg.c.ad audiẽ
tiam. vl.colum.⁊ vide eum nota bi.in.c.ſolicitudinem.eo.ti.
¶ Juger a quo appellat᷑ poteſt cognoſcere ð iuſticia a ppella
tionis ad inſtructionẽ ſuam vt ſciat an debeat deferre appel⸗
lationi vel non.no. Inno.in.c.paſtoꝛalis.S.i.de offi.deleg.nõ
tamen poteſt cognition aliter hoc facere in pꝛeiudiciuʒ appel
lationis.no.abb.in.c.ad audientiam. de appel.in fi.
¶ Juder a quo exequitur ſentẽtiam ſuã ſi nibil fuit dictuʒ in
caulſa appellationis.ſed pure ex pꝛioꝛibus actis fuit confir⸗
mata ſentẽtia.vt.c.cum in eccleſña.de appel.⁊ ibi abb.in fi.
¶ Jugex ad quem poteſt in expenſis condẽnare non ſolũ in
factis per appellationẽ ſed etiã ante appellationẽ ⁊ ante ſen
tentiam.⁊ poteſt eã refoꝛmare addere vel minuere.vide.S.ap
pellationis iudex cum ver.ſequen.
¶ Juder licet poſt ſentẽtiam diffinitiuã non poſſit in expen⸗
ſis condẽnare niſi per illã diẽ.vt.l.termĩato.ff.de fructi.⁊ litiũ
expen.ſecus in interlocutoꝛia.qꝛ tunc poteſt vſq; ad fineʒ cau
ſe.⁊ ratio diuerſitatis eſt.qꝛ per diffinitiuã expirat officium iu
dicis ⁊ non per interlocutoꝛiam. Abb.in, c. ſepe contingit. in
fi.de appella.ꝰ
¶ Juger in cauſa in qua eius officiũ non exuberat.vt.ſ.quã⸗
do cõcernit merum cõmodum pꝛiuatum non debet ſe impedi
re actoꝛe vel reo cefſante iuxta no.in.c.ad noſtrã.ij.de iureiur.
¶ Judex qui aſſumit diſputationem ⁊ defenſioneʒ cum par⸗

te ſub iuriſditione reddit ſe ſuſpectum.no.glo.in.c.ſtatutuʒ. de
reſcrip.lib.vi.arg.l.que omnia.ff.de pꝛocura.⁊ hoc habʒ locũ

quando iudex audit partes ſed ſi pꝛocedat per inquiſitionem

cũ tunc ſit loco partis poteſt. vt eſt tex.in.c.cum perſone.de pꝛi

uile. lib. vi. Abb. in. c. ſollicitudinem.de appel.iiij. colum. vide
j. ver. iudex non poteſt cognoſcere.
¶ Juder oꝛdinarius poteſt pꝛeueuire delegatuʒ ante pꝛeſen
tationem litterarum.⁊ vide.j.iuriſditione delegata.
¶ Juderx poteſt ſuam interlocutoꝛiam reuocare.vide infra re
uocare.

¶ Juger qui ignoꝛat fundamentuʒ ſue poteſtatis quicquid

agit non valet cum non intendat vtiilla poteſtate.vt.c.ex par

te.de conceſ.pꝛeben.no.in.l.qui aliena.ff. de condi.⁊ demon.
Abb. in. c. conſulti.de pꝛocura.

¶ JZuerx quinon ẽ bene inſtructꝰ de meritis pꝛoceſſus ſi ſen

tentiam ferat an eſt nulla. vide.j.ſententia quã.
¶ Juger debet er officio libelluʒ lacerare ſi vider ius non cõ
petere actoꝛi maxime in ſpũ alibus in quibus regulariter ſup
plet ex officio.c.cum nobis.⁊.c.cum dilecti.de elec.⁊.c.cum ve
niſſent. in fi de ĩſti no. Inno. in. cil. de offi. vica. xi, q/i: ſacerdo

tibus.abbas in.c.cum eccleſaſtice.de exceptionlbus.

¶ Juger poteſt er officio ſuo libellũ lacerare vbi apparerde

ineptitudine libelli licet non contineatur in libello ſed eſt no⸗
toꝛium de ineptitudine vel de impotentia agendi.no. Inno.
in. c.i.de offi. vica. facit,. c. ſacer. xi. q.i.eſt cõcluſio abb. in. c. ad
aures.de pꝛeſcrip.⁊ in.c.examĩata.de iudi.viti.columna:no.
idem abb.in.c.ſi dericus laicum.de foꝛo compe.circa pꝛin.
¶ Jugex eccleſiaſticus quando eſt iudex competens ⁊ in qui
bus caſibus contra laicum ad petitionem miſerabilis perſo⸗
ne. vide.j. laicus. ⸗
¶ Jugerx oꝛdinarius deſinit eſſe iudex cum cauſam aliquã re⸗/
mittit ad ſuperioꝛẽ ⁊ poſtqᷓ; cauſa pꝛincipi pꝛeſentatur nõ po
teſt etiam de conſenſu partium ea reaſſumere.vt.c.licet.de ol/⸗
fi.deleg. ⁊ abb.ibi in fi.
¶ Judici ſi datur poteſtas in pluribus ciuitatibus poteſt ex
ercere iuriſditioneʒ in quolibet loco:ita ꝙ; facta vnius loci po
teſt in alio explicare.vt.c.nouit.de officio delegati.⁊ ibi ab.
¶ Juderx eccleſiaſticus non poteſt ſe impedire de criminibus
que non ſunt mere eccleſiaſtica ſeu mixta niſi indirecte quo ad
penitentiam imponendam:⁊ ad delictum pꝛobibẽdum. vvt.c.
nouit.de iudi.niñ delictum ſit notoꝛiuʒ.nam tunc cũ depꝛehẽ
datur in negligentia iudex ſecularis poteſt eccleſiaſticus pꝛo
cedere.vt no.inno.in.c.i.de offi.oꝛdi.⁊ ibi abbas.⁊ in.d.c.no
uit. facit.c.i.S.notoꝛia.de cẽſibus.lib.vi. L
¶ Juder eccleſiaſticus poteſt compellere ſecularem vt ſibi pᷣ⸗
ſtet auxilium:non econuerſo.vide.S.auxilium.
¶ Judex eccleſiaſticus poteſt ſe intromittere contra laicũ de
tinentem vxoꝛem alterius:quanqᷓ; non diſputetur de validita
te ⁊ ſubſtantia matrimonii.eſt tex.iũcta glo.in.c.nõ eſt.deſpõ.
⁊ ſic eſt in electione adire tam iudicem eccleſaſticum qᷓ; ſecula
rem ex quo non contẽditur de ſubſtantia matrimonij.no. Jo.
an.in addi.ſpec.ti.qui fi.ſint legi.S.i.abb.in alleg.c.nõ eſt.cir
ca pꝛincipium.
¶ Jugerx eccleſiaſticus poteſt adiri nedum vbi contenditur
de ſubſtantia vinculi matrimonialis ſed etiam vbi agitur de
conſecutiuis ad ipſum matrimonium vtputa ſuper extoꝛſõe
pene.⁊ ſi agitur de dote.vt.c.gemma.de ſpon.⁊ ibi abbas.c.
i.circa pꝛincipium. 1
¶ Juder eccleſiaſticus poteſt compellere adulteruʒ vt dimit
tat adulteram ⁊ ad cõiugem redeat cum iuramẽto de ea vlte
rius non adimttenda.vt.c.cuzʒ haberet.de eo qui duxit in ma
trimoniuʒ.⁊ ſic no.ꝙ non ſolum eccleſia ſticus iuder poteſt ſe
intro mittere cum agit ad ſeparationem matrimonij ſed etiaʒ
ad reintegrandum matrimonium vt deſiſtatur a thoꝛo adul⸗
terij ⁊ in hoc caſu adulterium dicitur mixti foꝛi.vt ibitex,.⁊ in
c.i.de offi.oꝛdi.abb.in alle.c.cũ haberet.circa pꝛin.
¶ Juderx eccleſiaſticus põt adulteros publice punire in igno
minia.vide.Sð.adulterium.
¶ Mulius habet poteſtatem iudicandi in cauſa matrimonia
li niſi epiſcopus quia cum ſit cauſa grauis ad eum eſt perferẽ
da.xxv.diſt.perlectis.⁊.c.i.de offi.archid.⁊ eſt tex.expꝛeſſus
ſm Hoſtien.in.c.accedentibus.de exceſ.pꝛela.no.in:c.i.de cõ
ſangui.⁊ affi.⁊ ibi abbas.
¶ Juerx eccleſiaſticus non ſolum cogno ſcit de cauſa tempo
re incidenti ſeu pꝛeiudiciali.vt.c.tuam.de oꝛdi.cogni.ſed etiã
de cauſa tempoꝛali que venit acceſſoꝛie ad eqauſam eccleſiaſti
cam licet non ſit pꝛeiudicialis:qꝛ vbenõ eſt matrimonium nõ
eſt dos.vt.l.ij.ff.de iure doti.Abb.in.c.de pꝛudẽtia, de dona
inter virum ⁊ vxo.⁊ ibi abb.
¶ Judex ecclſiaſticus habens poteſtatem incarcerandi cle⸗
ricos ⁊ carceres habiles ad detinendum eos non poteſt arta
re ſecularem iudicem ad clericos incarcerandum.ad boc.c.ad
miniſtra toꝛes.⁊.c.pꝛĩceps.xxiij.q.v.⁊.c.ſi imperatoꝛ.⁊.c.duo
ſunt.xcvi.di,colligitur ex.c.cum non ab homine. de iudi.⁊ ibi
abbas circa pꝛin.
O¶ Juderx eccleſiaſticus poteſt pꝛocedere contra laicos adul⸗
teria cõmittentes etiam ad vindictam, vide,c., adulterium. v.
contra laicos.
¶ Judex eccleſiaſticus poteſt repetere ſubditũ ſuum ab alijs
detentum. vide.j.repetitio.
¶ ZJuger eccleſiaſticus in caſu in quo excõicare pote ſt cõclu
ditur eius iuriſditio.vide.j,iuriſditio verñ, iudicem eccleſiaſti
cum cum ſequen.
KR

¶ Juderx eccleſiaſticꝰ an cognoſcit de adulterio. vide.S. adut
terium eſt crimen.
¶ Juger eccdleſiaſticus an cognoſcit de delicto per laicum in
cccleſia commiſſo.vide.j.laicus licet delinquat.
¶ Juder eccleſiaſticus ſe impedit cõtra raptoꝛes inuaſoꝛes
ſeu piratas.vide.S. eccleſia ſe impedit.cuʒ ſeq.
¶ Juder eccleſiaſticus an poteſt ſe impedire de cauſa miſera
bilis perſone ſeu pauperis.vide abb.in.c.licet ex ſuſcepto.de
foꝛo cõpe.⁊ vide.j laicg poteſt coꝛam eccle.impeti.⁊.j.pꝛini
legio eccdleſia quo ad fõꝛum.
¶ Juger eccleſiaſticus etiam in quibus caſibus poteſt ſe im
pedire inter laicos.⁊ vide.j.papa in quibus caſibus.
¶ Juger eccleſiaſticus poteſt penam verberũ ⁊ exilij clericis
inferre.vide.S.eccleſia habet penam.
¶ Juger eccleſiaſticus poteſt imponere penam pecuniariam
ſi magis timetur qᷓ; ſpñalis.vide.j.penam pecuniariam.
Juder ecdeſiaſticus poteſt excõicare adulteros.vide.s.excõ
municare poteſt epiſcopus.
¶ Juder eccdeſiaſticus ⁊ etiam ſecularis debʒ adiri vt deleat
ſtatutum vel conſuetudinem que pꝛeſtat pꝛonitatem peccan⸗
di.vide.j.ſtatutnm.⁊.S.coꝝſuetudo.
¶ Juger ſecularis non poteſt co gnoſcere etiam inter laicos
de lure percipiendi vel retinendi decimas cuʒ ſit queſtio de iu
re ſpirituali.⁊ ſic pꝛocedit glo.xvi.q.i.in.c.peruenit.⁊ de foꝛo
compe.ex tenoꝛe xi.q.i.in ſumma.⁊.c.diſpendioſam.de iudi.ſʒ
ſi eſt queſtio ſimpliciter de fructibus decimarũ ⁊ ſi eſt queſtio
facii tũc cognoſcit index ſecular::qꝛ nõ eſt q̃ſtio ſpiritualis.eſt
conduſio Calde.quã eleganter fundat in ſuis conſilijs.ti.de
iudi. de fo.compe.conſilio.xd.⁊ hanc concluſionem tenet ab.
in.c.litteras.de iura.calum.in pꝛin. vide.S.decima.vᷣ.ius deci
mandi.
¶ Juger ſecularis eſt competens iudex inter laicos vbi agit̃
de dote pꝛincipaliter ⁊ non fuit diſputatio de viribus matri
monij.no.glo.⁊ io.an.in.c.de pꝛudentia.de dona.inter viruʒ
⁊ vxo. Innocen.tamen dicit ꝙ vterq; iudex eſt competens ra
tione connexitatis.vt.c.peruenit eo.ti.nam ratione connexi⸗
tatis ampliatur iuriſditio.vt.c.quanto.de iudi.
¶ Juger eccdeſiaſticus poteſt adiri pꝛo quolibet damno illi⸗
cito vt excõmunicet eũ qui damnũ dedit licet pꝛobari nõ poſ
ſit determinate quis damnum intulerit.nam ratione peccati
moꝛtalis poteſt recurri ad eccleſiam. vt.c.nouit.de iudi.ſpãlit
in furto quãdo neſcitur actoꝛ furti colligitur.ex.c.ſi ſacerdos.
de offi. oꝛdi.⁊ ibi abb.
Q Juerx ſecularis poteſt cognoſcere de iurepatronatus duʒ
tamen cognoſcat de vniuerſitate.vide.j.patronus verſi.de iu
re patronatus.
¶ Juer ſecularis poteſt cognoſcere inter laicos ſi agitur de
impenſa funeris repetenda vel facienda idem ſi agitur devſu
funeris actione perſonali.vt.l.vt ſi quis.S.pleriq;.ff.de relig.
⁊ ſump.fu.ſed nõ poteſt cognoſcere de iure ſepulchri directe
neq; indirecte circa ipſam eccleſiam vel cimiterius:qꝛ laicis ꝑ⸗
mittitur poſſidere ſepulturaʒ: maxime maioꝛũ ſuoꝛum ex qua
dam tolerantia ⁊ permiſſione eccleſie ⁊ ex quadam humani⸗
tate.Abb. in. c.qᷓ;to.de iudi.in fi.
¶ Judici ſeculari an eſt tradẽdus clericus criminoſus.vide
B. crimina. *
¶ Juger ſecularis nompoteſt extendere manum in poſſeſſio
nem rei clerici niſ pꝛius dedlaretur per iudicem eccleſia ſticuʒ
facit tex.no.in.c.cum ᷣ i.de hereti.lib.vi.⁊ quod notat Bar.
in.l.eius qui delatoꝛem.ff.de iure fiſci.no.Abb.in.c.qualiter
de iudi.in fi.

¶ Jauer ſecularis an ⁊ quando cognoſcit de c rimine v ſura
rum ⁊ ſacrilegij.vide.ã.vſura.ver.de crimine.⁊ vide.j.ſa crile

gium ver. contra ſacrilegium.
¶ Juger ſecularis an cognoſcat de crimine periurij. vide.j.
periurij crimen cum verſi.ſeq.
Juex ſecularis an cognoſcat ð hereſi vel de ſymonia ſeu
de adulterio.vide.j.hereſis.⁊ vide ĩfra fimonia.⁊.sS.adulteriũ
¶ Juex ſecularis quo ad facultatem puniendi punit omẽs
laicos de omni crimine.vide.S.eccleſia.v.ſecularis.
¶ JIuger ſecularis nullomodo poteſt ſe intromittere ð re me
re ſpirituali.vt de q̃ſtione iuris matrimonialis vel decimalis
ſeu beneficialis ⁊ ſimilibꝰ nec pꝛincipaliter nec incidenter vt

c.tnam. de oꝛdi. cogni.:.c.latoꝛ.qui fił.ſint legi.idem qu an⸗
do a gitur de re quaſi ſpirituali vt quando agitur poſſeſſoꝛe
babente cauſam pꝛopꝛietatis ſpiritualis ãnexam qꝛ in ea fiẽ
da eſt pꝛobatio iuris ſpiritualis ⁊ quando agitur ad reſtitu⸗
tioneʒ coniugis.vt.c.ex tranſmiſſa.⁊.c.ex parte.de reſti.ſpo.
que cauſa licet non ſit mere ſpiritualis trabitur tamẽ mere ſpi
ritualis pꝛopter annexionem ſpiritualitatis. vt no. Inno. ⁊
Abb. in. c. litteras.de iura.calum.iiij.colum.
¶ Juerx ſecularis poteſt cognoſcere de cauſa clerici mere tẽ⸗
poꝛali non habente aliquã ſpiritualitatẽ vbi tantum diſpu⸗
tatur de vero facto nec venit diſtinguendnm aliquid iuris.vt
cum agit clericus contra laicum poſſeſſoꝛio retinende qꝛ mo
leſtatur in poſſeſſione ſue eccleſie per laicũ.qꝛ licet agat reſpe
ctu eccleſie non tamen venit diſcutiendum aliquid iuris ſpiri
tualis:ſed quid ſi meri facti an turbet vel poſſideat vel ſi agi⸗
tur interdicto recuperande pꝛo calice cõſecrato ſubtracto vbi
nõ habet docere de pꝛopꝛietate:ſed ſatis eſt pꝛobare deiectio
nem ⁊ poſſeſſionem in bis nihil repugnat laicum iudicem co
gnoſcere contra laicum.pꝛo hoc.c.petimus.xi.q.i.idem de in⸗
iuria facta derico ⁊ idem de iuramento:quiavbi non diſputa
tur de viribus iuramenti:ſed tantuʒ vt cogatur laicus ad ob
ſeruantiam poteſt ſe intromittere ſecularis qꝛ non eſt queſtio
ſpiritualis nec quaſi. vt.c.licet.de iureiur.lib.vi.eſt concluſio
Abba.in.c. litteras.de iura.calum.iiij. colum.⁊ ꝙ iudex laicꝰ
eſt competens ad cognoſcenduʒz de iuramento pꝛincipaliter
⁊ nicidenter. eſt tex.in.c.licet.de iureiuran.lib.vi.idem io.an.
in.c.cũ.C.laicus deſoꝛo comp.li.vi.⁊.c.q;enis.de pactis.e li.
plene per Pe. de ancha. in regula.ea que fiunt.iij.q.
¶ Juex ſecularis cognoſcẽs de cauſa vſurarum non poteſt
cognoſcere ſimpliciter ⁊ de plano.vide.j.vſurarũ cauſa.
¶ Juger poteſt ſupplere ex officio circa concluſionem libelli
⁊ eius vicia nec dicitur ſupplere de facto ſed potius de iure.
debet enim curare vt detur litium finis.vt.l. quidaʒ extimaue
runt.ff. ſi certum pe.⁊ ne ſit iudicium deluſoꝛium.vt.c.cauſam
de iudi.ĩmo ſi ineptitudo libelli depꝛebendatur in libello.ſed
alias non debet iuderx ex officio lacerare libellum no. Inno.
in. c.i.de offi.iudi.fa cit.c.ſacerdotibus.xi.qi.Abbas in.c.di⸗
lecti.i.de iu.circa pꝛin. ⁊ vide.j.libellus ver.in interdicto.
¶ Jugex ſi ex öfectu alicuiꝰſolẽnitaſqvidet iudiciũ dðſicẽꝛ fru
ſtratoꝛiũ eſſe debet ex officio ſupplere qꝛ illud non ſolum ve⸗
nit ad commodum partium ſed publicum ne lites ſint immoꝛ
tales ad quod euitandum debet bonus iudex laboꝛare.vt.c.
finem. de dolo. ⁊.l. quidam extimauerunt. ff. ſi cer. pe. Abb. in
c.cauſamque.de iudi.
¶ Juer poteſt ſupplere etiaʒ parte non petente circa obla
tio nem libelli ⁊ generaliter poteſt ſupplere quando aliter nõ
ꝓvaleret iudicium.intereſt enim ſua ⁊ reipublice ne iudiciuʒ ſit
fruſtratoꝛium ⁊ partes verentur laboꝛibus ⁊ expenſis de iu⸗
di.cauſam q̃.⁊ glo.notabilis in.c.i.de electioſte.lib.vi.⁊ idem
vbi lederetur honoꝛ iudicis.vt.l.i.S.quos pꝛohibet.ff. de po⸗
ſtu. ⁊ de hoc dic vt no. in. c.bone.de poſtu. pꝛela.⁊ Abb.in. c.
i. de libel. obla.⁊ in.c.ij. de reſti.ſpo.i,.colũ.vide.j.libellus.xᷣ.
in interdicto.
¶ Juger ſecularis non exercet officium ſuum contra eccleſia
ſticas perſonas etiam in contingentibus incidenter coꝛam
eo. Abb. ex ter. c. eccleſia ſancte marie.de conſti.
¶ Judicibus pluribus ſi cauſa committitur ſimpliciter qui⸗

—

ſibet bʒ iuriſditionẽ inſoliduʒ. ſed exercitium habent omnes ſi

mul ita ꝙ vnus ſine alio non poteſt pꝛocedere glo.in.c.pꝛu⸗
dentiã. de offi.deleg. Abb. in. c. ſciſcitatus. in pꝛin. de reſcrip.
¶ Juer ſine citatione an poteſt contra abſenteʒ ſuper no⸗
toꝛio pꝛocedere.vide.S.citatio.
¶ Judicibus pluribus creditur quando pꝛoducuntur in te⸗
ſtes ſuper actis que coꝛam eis fiunt.vt.c.cuʒð a nobis.de teſti.
7.c.quoniam.de pꝛoba.ſed quando nõ pꝛoducũtur in teſtes
ſed ſimpliciter referunt negocium pape non creditur eis.not.
abba. in. c.olim. de reſcrip.
¶ Jugex qui non condẽnat in expenſis cum non fuerunt pe⸗
tite aperte non pũitur.nec ob hoc poteſt ab eo appellani.do.
de ro. deci. ccclxi. vide.S.appellatio.
¶ Jugerx an poteſt regulariter per partes pꝛonunciare plene
no. in. c. cñ ex officij. de pꝛeſcrip: ⁊. ccuʒ inter dere iudi.videj·
libellus.

lhe
ſere
Pitad
dede
G
bllis,
G
nond
fidͤck
6G
poꝛ⸗
ſeus.
ſegt.
(F⸗
Nine
gept
ſ
nt⸗
ain
Oſto⸗
den
ſitdi
nüine
C
lo cu
betl⸗
nudo⸗
fusin
bllde
ern
O
ſinee
deine
ſett
hane
(dle
ſ
1 con
G
leſte
G
llet
ſ
ſhi
Ptin
6

ſen

ge
ſeſoe
neafis
teſiue
ſi
nereſpi
Nno/

ngeti⸗
n dp⸗
Cinis
hlecnno
gunhe
nst
tſlſagh
befucnſh⸗
edeeci⸗
uclennc,
ltandeſn
ondſpurn
lcnsatob
ſckqnhn
tooneen
luderlro
ncpallg
lendo N.

Parts el.

nonpoet
Cunſa.
hen lbeli
de iue,
ertimaue
Cauſarn
dclote
no. Juno⸗
1 inod
lico,
ſetfo
M pe⸗
immo:
gle.Nlc
Lboin

cltes
loaliterno
dicinzt
ſs delu⸗
Naiden
eff depn
Dbbne
ſbellos

racuckeig
ℳ

chergr⸗
ommnes
incpu
deſelat⸗
ſuperno/

naritd
RũR

uh

unhe
dnde

Geylene
ri⸗

de.. comiſſio. 7. 8. conſilium.

¶ Juder cui cauſa eſt ommiſſa vt pꝛocedat cum conſilio ali
quoꝛum poreſt cauſaʒ ſubdelegare ⁊ tenetur foꝛmam manda
ti ſeruare.vt.c.cum in veteri.de ele.⁊ ibi Abbas.ijcolum. ⁊ vi
¶ Judex quã penam poteſt imponere pꝛo delictovbi plures
pene reperiuntur in.e.l.vel pluribus.vide.j.pena.
¶ Juderx an poteſt retinere penam pecuniariam a ſtatuto im
poſitam. vide.j.pena. H
¶ Jugex non poteſt ferre ſententiam ſub conditione reſoluti
ua.vt no. Bar. in.l.iudex.ff.de re iudi.Abb.in.c.in litteris.de
offi. delega. S
¶Juger non debet admittere erceptionem in qua vehemẽ⸗
ter pꝛeſumit dolum. vide.v.etceptio.
¶ Judicis requiſitio hʒ vim citationis.vide.jreqͥſtio.
¶ Judex tenet᷑ ad intereſſe ſ grauat partem etiam ſi ab eius
ſententia non appelletur.vide.S. appellationis obmiſſio.
¶ Juer poteſt obmittere diſcuſſionem exceptionum ⁊ advl
teriↄꝛa pꝛocedere.vide.S.exceptionum diſcuſſionem.
O Juder poteſt ſuper iniuria ei notoꝛie irrogata pꝛocedere.
vide.ð.epiſcopus poteſt eſſe iudex.
. Juder poteſt ex officio mulierem que dicitur eſſe coꝛrupta
acere inſpici per matronas. vide.j. muiier ſi eſt contentio.
¶ Juger ĩ caſibꝰ dubijs põt adhibere peritos vt debeãt erti
mare ſumptus factos in aliquo edit᷑cio vł medicos ad perhi
bendum teſtimonium an percuſſio fuerit letalis. ⁊ idem in ſi⸗
milibus ⁊ credere eis cum deponunt ſuper peritia artis eoꝛũ
facit.c.tua ·⁊.c.ſignificaſti.de homi.no.gl.⁊ Abb.in.c.frater⸗
nitatis. de frigi.⁊ tales periti debẽt iurare ð credulitate ⁊ nõ
de veritate.facit.l.hac edictali.C.de ſecun.nup.abb.vbi.S.
¶ Juder poteſt reuocare ſententiam ſi reipſa ſit erroꝛ pꝛoba
bilis.vide ſententia poteſt reuocari.
¶ Juer ſecularis de queſtione ſpirituali incidẽti coꝛam eo
non cognoſcit ſed remittit ad eccleſiaſticuʒ iudicem.vide.j.iu
riſditio..ſi teſtis.
¶ Jugex eccleſiaſticus ideo cognoſcit incidenter de cauſa tẽ
poꝛali qꝛ habet eam in habitu ⁊ eſt capax iuriſditionis qð eſt
ſerns in cauſa ſeculari.eſt cõcluſo Abb.in.c.latoꝛ.qui fi.ſint
egiti.
Juger erx officio ſuo debet repellere accuſatoꝛem etiam ne
mine opponente quando accuſatio tendit in peccatum moꝛ⸗
tale.vt.c.ſignificauit.qui ma.accuſa.poſ.⁊ ibi Abb.
¶ Juderx oꝛdinarius poteſt ad inſtantiaʒ actoꝛis ſtatuere cer
tum terminum domio feudi ſi negligens eſt ĩfra quẽ iuſticiam
adminiſtret alias ipſe faciet.vt.c.irrefragabili.S.exceſſus.de
offi.oꝛdi.⁊ facit in ſi.qð no.in.c.ex parte aſtenſis.de conceſ.pᷣ
ben. Abb. in. c. ceterus.de iudi.ij.colum.qð intelligeverum ni
ſi ſit dũs ſuperioꝛ mediatus qui ſupplebit negligentiaʒ domi
ni ĩmediati.vt.ex tranſmiſſa.de iudi.⁊ abb.vbi.A,Aö«.
¶ Juderx domin? feudi nõ poteſt cognoſcere an ſua ſit iuriſdi
tio cum negatur dñs.no.inno.in,c,ceterum.de iudi.⁊ ſic nõ ha
bet locum in eo.l.ſi quis ex aliena.qꝛ non contenditur ſuper

nudo erercitio iuriſditionis: ĩmo de pꝛopꝛietate ⁊ comodo ip

ſius iudicis.ad hoc glo.in.il.fi.ff.ad munici.inno.in.c. venera⸗
bili.de cenſi. Abbas in.c. ſuperlitteris.de reſcrip.⁊ tangit in
c.ceterum.de iudi.pe.colum.

¶ Juer poteſt iudicare ſᷣm id qð eſt ſbi notum ⁊ notoꝛium

ſine alia pꝛobatõne fienda in iudicio.no. Inno.in.c.dilecti.i.
de iudi.⁊ facit tex.cuʒ glo.in.l.i.C.qui ⁊ aduerſus quos.ſecus
ſi eſt notum non vt iudici ſed vt pꝛiuato qꝛ tunc requiritur ꝓ⸗
batio.vt no.in dicta,l,. ⁊ facit.ij.q.i.S.ſciendum. Abb. in alle.
c.dilecti.i.colum. H
¶ Jugex deber er officio ſuo partem pꝛoducere quando nul⸗
la competit actio.vide.õ.actione nulla.
¶ Juer an poteſt deputari a ſede apoſtolica canonicus ec
cleſie cathedralis regalaris.vide.S. canonicus.
¶ Juger an poteſt quis eſſe in ſua cauſa pꝛopꝛia ſeu eccleſie
ſue.vide qð no.in.c.ſi quis ab epiſcopo.⁊.c.ſi quis erga.ij.q.
vij.⁊ in.c.romana.de pe.lib.vi.⁊.c.ex parte.de verbo.ſig.ple⸗
niſſime ⁊ no.per abb.in.c.cum veniſſent.de iudi.vide.j papa
qdiu viuit.⁊ vide.j.pꝛelatus inferioꝛ.cum ver.ſequẽ.⁊ vide.j.
ſpoliatus ſi ex iudicis defectu.
¶ Juger poteſt eſſe in cauſa pꝛopꝛia pꝛinceps non recogno
ſcens ſuperioꝛem.vide.j.pꝛiuceps non recognoſcens.

¶An iudex poterit pꝛocedere er officio in denunciattone ai·
diciali quando timet fieri per metum domini vel potentioꝛis⸗

vide.Sð.denunciatio.v.ſi quis timet.

¶ Judex poteſt ex cauſa penam minuere.vide.j.penaʒ t eius

executio nem.

¶ Juder ſi abſoluerit aliquem ab inſtantia iudicij vel ab et⸗
pen.non expꝛimendo cauſam an valet talis abſolutio.⁊ vide

B.abſolutio ab inſtantia iudicij.

O Juder an ſuper ineptitudine libelſ debet pnunclare in ter

locutoꝛie vel diffinitiue.vide.j.l bellus etiam ſi ſit.
¶ Jugex qñ debet ſeruare equitatem vel ius.vide.S.eqͥtas.
V¶ Jucerx ſeu arbiter an poreſt eſſe teſtis de geſtis coꝛam eo.
vide.j.teſtis poteſt eſſe ſuper geſtis.
¶Jugexpoteſt ſuꝑ expen.futuris contra reum malicioſe exci
pientem ſententiam incertam ferre.videj.ſententia incerta.
¶ Juder recurrit ad arbitrium bonoꝛum viroꝛum vbi agitur
de eſtimatione alicuius rei.vide.ẽ.extimatio.

¶ Judex an ⁊ quando poteſt pꝛonunciare pꝛo parte. no. ple

ne Abb. in. c. cum inter.de re iudi. J
Judices oꝛdinarios ſi quis p.lures babeat valet ꝓceſſus
ſuper eadem re ab vtroq; diuiſim agitatus.vide.j,pꝛoceſſus.
verſi.ſi quis.
¶ Judex quia pꝛincipio carebatiuriſditiõe ⁊ pꝛoceſſit:ſi po

ſtea eam eſt adeptus an valet pꝛoceſſus.vide.j/iuriſditio ver.

ſi in pꝛinc.
¶ Jugerx non debet videri clementioꝛ lege.vide.S. equitas.

¶ Juger an poteſt pꝛo parte pꝛonunciare ſententiaʒ ⁊ pꝛo pꝑpo⸗

le non.⁊ an tunc videtur abſoluere vel condẽnare.vide.j.ſen⸗
lentia verſi.an ſi libellus.
¶ Juder poteſt notario ↄmittere exceptioneʒ ⁊ examinatio
nem teſtium. vide.j.teſtis verñi.poteſt iudex.⁊ vide.s.commiſ⸗
ſo verſi.cum alicui.
¶ Juger a quo an poteſt dilationes datas a iure appellanti
minuere.vide j.terminos. —
¶ Juer cui cõmittitur vt ĩfra certum tempus decidat cãm
vel ipſam inſtruat an teneatur dilationes amputare rvel vna
partiuʒ contradicente ⁊ non pꝛobante tenetur in termino ſen
tentiam ferre vel cauſam ad ſuperioꝛeʒ remittere vide plene ꝑ
Abba. in. c. ſuper eo.ij. de appel.
¶ Judex poteſt expectare contumaceʒ in ſequentem dieʒ dũ
modo non ſit ius queſitum parti.vide.sẽ.contuma.

¶ Juderx delegatus ad vniuerſitatem cauſarum vt officialis

foꝛaneus epiſcopi qui conſtituitur in certa parte dyoceſis qui

babet delegatam.no.sglo.in cle.⁊ ſi pꝛincipalis.ð reſcrip.⁊ in
c.romana.eo.titu.lib.vi.poteſt alij cauſam ſu bdelegare.no.in

c.cum cauſam.de appel.⁊ ibi abb.pe.colum.

¶ Juder an poteſt reuocare dilatiões quas dedit.vide.j.re

uocare an poteſt.
¶ Juderx datus cum clauſula vocatis vocandis tenetur ſer⸗
uare oꝛdinem iudiciariũ.idem de executoꝛe dato cuʒ iſta clau
ſula.nam talis eſt mixtus non merus.vt tenent Do. de rota.

deciſio.lxxxiij.⁊ eſt tex.in.c.exhibita.de iudi.⁊ talis teneiur af

ſumere partem iudicis.no.glo.ſingularis.in cle.vnica,.de offi.
deleg. Abb. in alleg. c. exbibita.i.colum.
¶ Judici ſi ſtatuatur terminus infra quẽ canſaʒ decidat ſub
certa pena tunc cõ mittitur pena ſi pars inſtat petendo infra
tempus inſtantie:qꝛ non tenetur iudex impedire officium ſu⸗
um non poſtulatum ad vtilitatem pꝛiuataʒ. vt.l.iiij.S. hoc au
tem iudicium.ff.de d am.infec, ⁊ ibi bar. Abb.in.c.venerabi⸗
lis.de iudi.viij.colum.
¶ Juger poteſt pꝛonunciare incertam ſententiã pꝛopter bꝛe
ouitatem tempoꝛis.vide,S.inſtantie tempus.
¶ Caulſe poſſeſſoꝛie an debeant coꝛam eodeʒ vel diuerſis in
dicibus tractari.vide plene per abb.in.c.fi.de iudi.v.colum.
¶ Jugex pꝛopꝛius eſt iudex domicilij.foꝛus eniʒ domicilij eſt
generalis ⁊ vniuerſalioꝛ omnibus alijs.no.in.c.fi.de foꝛo cõ⸗
pe.Item dicitur pꝛopꝛius ratione beneficij qð requirit reſidẽ
tiam.nam ibi contrahit domicilium iuxta no.per inno.in.c.ex
oꝛe.de pꝛiuil.nam etiaʒ de alibi geſtis poteſt ratione talis be
neficij conueniri.ratione autem contractus rei vel delicti non

dicitur quis pꝛopꝛie ſubditus licet ſoꝛtiatur foꝛum vt ibi poſ

ſit conueniri vt dicit gl.nota bilis in cle.i.ver. ſubditos. de fo
ro compe.⁊ glo.in.c,nuper,.de ſen,.excõ.Abbas in.c.i:de foꝛo
K ij

=

competen. in fi. ,⸗ ⸗ .
¶ Juer inferioꝛ a papa nõ poteſt extra dioceſim cauſam cõ
mittere inuitis partibus.vide.S.cõmittere ſeu delegare.
¶ Juger non dicitur inferre violentiam ſeu oppꝛimere qua⸗
do pꝛocedit iudicialiter.no.inno.in.c.cõ querẽte.de reſti.ſpo.
tan git Abb. in. c. licet ex ſuſcep.de fo.cõpe.v.colum.
¶ Jugeriʒ poſſit cognoſcere an ſua ſit iuriſditio ⁊ etià mul⸗
ctare contumacem. vt.l.ſi quis ex aliena.ff. de iudi.limita ve⸗
rum qua ndo poteſt eſis iuder licet in veritate non ſit.ſecus au
tem vbi non eſt iudex nec eſſe poteſt.nã tunc etiam ſi pꝛonun
ciaret ſe eſſe iudicem talis ſententia non facere t eum iudicem
qꝛ nibil poteſt contra impoſſibile.ff.que ſen.ſi ne appel.reſci.
l. fi. ⁊ no.in.c.ſi ſententiam de ſen.ex.lib.vi.no.Abb.in.c. ſi di⸗
ligẽti. de foꝛo compe.circa fi. ,.
¶ Jugerx domicilij poteſt pꝛocedere contra ſubditum alibicõ
trabentem ⁊ ſuper re alibi ſita ⁊ etiam alibi delinquentem vt
c. cum contingat.de foꝛo compe.non impꝛoperando ibi litte⸗
ram.⁊.c.vt animarum.ode conſti.lib.vi.⁊ idem no.in cle.paſto
ralis.de re iudi.naʒ foꝛus domicilij eſt generalioꝛ alijs vt pa
tet ex ſuperioꝛibus.poteſt enim iudex domicilij contra ſubdi⸗
tum alibi delinquentẽ pꝛecedere vt ita dixerim ſiue pꝛocedat
per viam accuſationis ſiue per viam inquiſitionis:qꝛ vbicun
q; delinquat ſubditus eſt iudicis domicilij.⁊ ſicut intereſt iu⸗
dicis delicti purgare pꝛouiciaʒ malis bominibus:vt.l.cõ gru

ſt. ff. de offi. pꝛeſi.item intereſt iudicis domicilij caſtigare ſub⸗

ditos ⁊ ꝓuinciam ſuam purgare talibus homĩbus:licet alibi
delin quãt.vt.d.l.congruit.facit.l.pꝛeſes.ff.e.⁊ hoc tenet bar.
poſt Cy.in.l.cunctos populo.C. de ſum.tri.no. Abb. in,. c. cuʒ
co ntin gat.S.allega.ij.colum.
¶ Juger vbi notoꝛie conſtat de defectu iuris agendi non dʒ
pati cauſam venire ad iudicium.vt.c.quoniam.de fi.pꝛeſby.

⁊ euita ndi ſunt circuitus.vt cle.a uditoꝛ.de reſcrip.⁊ iudex ex

officio ſuo debet ſupplere quando iudiciuʒ in futurum eſt fru
ſtratoꝛium.no.glo.in.c.i.de elec.lib.vi.facit.l.quidam eſtima⸗
uerunt.ff. ſi certuʒ pe.Abb.in.c.ex parte.b.de fo.compe.circa
fi.⁊ idem abb.in.c.ij.de reſti.ſpo.i.colũ. IJItem poteſt iudex ex
officio compellere pꝛocuratoꝛem ad oſtendendum mandatũ
etiam ſi apte non petatur.doc.⁊ abb.in.c.nulli.de accu.
¶ Juger oꝛdinarius poteſt incarcerare exemptos delinquẽ
tes.vide.s.incarcerare.
¶ Juderx delicti poteſt punire delinquentem ſecũduʒ ſtatuta
ipſius iudicis.no.Cal.in.c.i.de raptoꝛi.⁊ b arto.in.l.cunctos
populos.C. de ſum.trini.abbas in.c.fi.de fo.cõpe.xiij. colũ.
¶ JIuicis relationi creditur in cauſis bꝛeuioꝛibus. vide.j.ꝓ

batio.ᷣſi.credi debet.

¶ Jugerx non poteſt diffinitiuam ſe ntentiam ferre libello ob
miſſo etiaʒz ex conſenſu partium.vide.j.libellus põt remitti.
¶ Judici poteſt dari poteſtas per partem inquirendi ⁊ arbi⸗
trandi non ſeruato oꝛdine iudiciario.de quo plene no.in.c.i.
de libel. obla. ⁊ in.c.de cauſis.de offi.dele.⁊ in.c.fi.de re iudi,
li.vi. Abbas in.c.i.de litis conteſta.vi.columna.
¶ Jugex compellere poteſt offenſum ad pꝛeſtandum cautio
nem offen denti.⁊ vide.õ.ca utionem ydoneam.⁊c.
¶ Juer poteſt ſtatuere terminũ reo contra quẽ eſt facta mii
ſio vt agat ſuper ꝓpꝛietate.vide.j.pꝛeſcribere põt ꝓpꝛietatẽ.
¶ Juerx poteſt poſt concluſionem in cauſa recuſari. vide.j.
recuſatio.vᷣ.poſt conckſionem.
¶ Jugex eccleſiaſticꝰ poteſt mittere inbibitoꝛiam iudici ſecu
lari in cauſa vertente coꝛa eo.vide.s.inhibitoꝛiam.g
¶Buobus contendentibus ſuper beneficio vtroq; petente
pꝛonunciari ſuam inſtitutionem canonicam ſi conſtiterit iu⸗
dici de nullitate vtriuſq; inſtitutionis non debet iudex vtrun
qʒ abſoluẽ ab impetitiõe ⁊ dimittẽ poſſeſſoꝛẽ ĩ poſſeſſiõe.ĩmoꝰ
dzʒ vtranq; inſtitution eʒ ꝓnunciare inualidam ⁊ vtrũq; exclu
dere a beneficio.ſecus ſi fuiſſet facta ſemiplena pꝛobatio per
alteram vel vtrunq;.qꝛ tunc ſufficit abſoluere vtrũq; ab inſtã
tia alterius ſeu reum ab inſtãtia actoꝛis ſi vnus erat actoꝛ al
ter reus nec tenetur remouere poſſeſſoꝛem a beneficio de quo
per dominos de rota deciſi.xx.⁊ hoc quando alter poſſidet.ſi
vero neuter ⁊ tunc nulli dabit poſſeſſion em etiaʒ ſi ſemiplene
pꝛobauit nec eſt locus delationi iuramenti cuz agitur de ti.be
neficij de quo in.c.mulieri.⁊.c.fi.de iureiur. ⁊ de pꝛoba.in pꝛe
ſentia.⁊ io:an.in.cieum quide eo qui mit.in poſ.lib.vi. Abh

Lc.cum ſuper.de cauſa poſ.? pꝛopꝛie.qj.colunf.
¶ Jugerx pꝛocedendo iniuſte extraiudicialiter nõ poteſt am⸗
plius in illa cauſa pꝛocedere iudicialiter:qꝛ ſatis redditur ſu⸗
ſpectus parti. ⁊ videtur ſe aduerſarium conſtituere.no.glo. ?
doc.in. c. conquerente,.de reſti.ſpo.ſimile no.glo.in.c.ſtatutuʒ
de reſcrip.lib.vi.ſuper partis copia que dicit ꝙ ſi iudex aſſu⸗

mat defenſionem ſua iuriſditione.⁊ ſic conſtituit ſe partem nõ

poterit cognoſcere an ſua ſit iuniſditio.eſt conduſio abba.in

allega. c. conquerente.ij. colum. . .
¶ Jugex debet appꝛobare pꝛonunciationem in quã partes
conſentiunt ⁊ conueniunt. Inno,⁊ abbas in.c.ex cõqueſtio⸗
ne. de reſtitu. ſpo.
¶ Juger põt expꝛimere cauſaʒ in ſententia retractatoꝛia ad
honoꝛem ſuuʒ conſeruandũ ne dicatur retractaſſe iniuſte ſen
tentiam. Item poreſt expꝛimere cauſam ad honoꝛem iudicis
q quo conſeruandum quando recitat ſententiam ex nouis a⸗
ctis.vt.c.cum iohãnes.de fide inſtru.⁊.c.cum ad ſedem,de re⸗
ſti.ſpo.⁊ ibi abbas.ij. colum.
O¶ Juger ſi ex arrupto ⁊ non vocata parte pꝛoceſſit eodẽ mo
do non vocata parte poteſt ⁊ debet reuocare qð fecit per re⸗
gulam.oinnis res de reg.iur.no.inno.in.c.querelam,de elec.
⁊ Bar. in. l.qð iuſſit.de re iudi.⁊ doc.in.c.cum ceſſante.de ap
pel.contrariuʒ tenet Floꝛia nus in.l.i.ff. ad.l.aquil.allegat in
no.in.c.veniens.de fi.pꝛeſby.⁊.c.ĩter quattuoꝛ.de ma.⁊ obe.
¶ Si pꝛoceſſus eſt nullus pꝛopter iuris oꝛdinem non ſerua
tum poteſt per iudicem dedarari nullus etiam parte non cita
ta.vt ſicut de facto pꝛoceſſit ſic de facto reuocetur. ff. de euict.
l.minoꝛ.vbi no.glo.que non eſt alibi ⁊ in.c.tua nos.de o ffi.vi
ca.⁊ Jo.Cal.de re iudi.c.cum olim.
O Jugerx debet ex officio declarare pꝛoceſſum nullum etiam
partibus non opponentibus.vide.j.officium verñ.ex o fficio
cum ſequenti.
¶ Jugicis officiũ in his in quibus exuberat ſufficit ſola nar
ratio.vide.j.officium.vᷣ.in bis.

¶ Indicis o fficium exuberat moꝛtuo accuſatoꝛe.vide.j.offi⸗

cium iudicis exuberat.
¶ Juger poteſt deputare arbitrum vel arbitros qui ratões
ſeu calculationes que vertuntur inter partes diſcutiant ⁊ refe
rant.C. de vſufru.l.ij. ⁊.ff.ſi cui pluſq; per.l.fal.l.i.⁊ de inſtitu.l.
illud quoq;.in prin.⁊ de diſtrac.pigno.il.ſi reſiduum.bar.in ſu
is conſilijs.cõſi.ix.qð incipit litteras ma gnificentie.ij.colũ.
¶ Judex pꝛopter ſeueritateʒ remouet᷑ ab officio.vide.j.ſeue.
¶ Juger poteſt pꝛiuare maritum ab vſu vxoꝛis pꝛopter ſeue
ritatem.vide.j.ſeueritas.
¶ Jugerx non ad mittit exceptionẽ de qua cognoſcere nõ ra⸗
let.inno.in.c.venerabili.de cenſi.
¶ Juer ex officio ſuo poteſt iudicare de notoꝛio facti tran⸗
ſeuntis qð babet permanentiaʒ certo tempe.ita ꝙ non po
tuit tergiuerſari nec iudici nec alijs.⁊ ſic ĩtelligitur glo.ſingu
laris in.l.i.C.qui ⁊ aduerſus quos.vt refert abb.i.c.euidẽtia.
de accu.vide.j.notoꝛium facti permanentis.
¶ Juderx an ⁊ quando poteſt ſententiam ſeu erroꝛem ſuuʒ re
uocare vide plene per abb.in.c.qualiter ⁊ quando.i.de accu.
¶ Juicis arbitriuʒ in impoſitione pene conſtringitur ex cõ
ſuetudine vel ex equitate non ergo imponere debet oꝛdinari
am nec excedere penam conſuetam.vide glo.in.l.odia.ff.de pe
nis.⁊ in.l.quid ergo.S.pena grauioꝛ.ff.dð his qui no.infa.no.
abbas in.c.inquiſitionis.S.i.de accu.v.colum.
¶ Juger do micilij non poteſt punire ſubditũ alibi delinquẽ
tem ſᷣm ſtatuta ſua quãdo ſtatutuʒ loci domicilij imponit pe
nam ipſo facto.vt eſt tex.in.c.vt anim arũ.de con ſti.lib.vi.ſed
ſi imponit penam per ſententiam poterit puniri ſm illud ſtatu
tum oummodo ſtatutum non cauſet delictuʒ de nouo.no. ab
ba.in.c.i.de raptoꝛ bus.ij.colum.
¶ Jucer an poteſt perquirere domum alterius in qua dicit᷑
res ſubtracta.vide.S.furtum. ver.licet poſſit.
¶ Judicis ignominia eſt non ſeruare debitum oꝛdineʒ in ꝓ⸗
ceſiu. vide.j.pꝛoceſſus.x.ignominia.
¶ Juerx ex officio ſuo poteſt ſupplere vt non obſtante iura⸗

mento vſure non ſoluantur. vide.j. vſura. . non obſtante.

¶ Juex non poteſt pꝛonunciare ſuper futino quando obli⸗
gatio nõ eſt oꝛta ð pñti reſpectu futuri temꝑis:qꝛ tũc deficit a
ctio.vt eſt tex.in.liiide vſuris.ſed ſi obligatio eſt oꝛta de pꝛe⸗

eini
ooe
Kanng
leraſin
Atenrnd
abbgi

niheng
Gleto

utgigel
ehitetn
ennics
ertorieg
ſtenden

ſſtocti
ſaitpetn
landet
ſunnden
lalegre
einatche
nonſen
netonce
1foeenic

e eofi

Uometine
ſerofich⸗

tſolamar
Hiceſoſi

quirates

iantt e

deiſtüul.
ſbar inſu
ei coß.
diceſſen⸗
pzoptetre

olchenͦe
hfucltran

acwape

ceniteaan.

orentugt
o deuc.
gtturer
t ordinan
lia fk deß⸗
4oankun

bideini
jinpontg
ſlonit
niueken

=

btuurinn
Dptunte, .
nehli
de

fenti etlam ratione futuri tempoꝛis iudex poterit pſpicere in
fururuʒ.vt.c.in noſtra.de ſepul.facit qð no.inno.in.c.auditis
de pꝛocura.⁊ tex.⁊ glo.in.c.romana.S.caueant.de ſen.excom.

lib. vi. vt no.abb.in alle.c.in noſtra.iij.colum. .
¶ Juderx tam eccleſiaſticus qᷓ; ſecularis poteſt compellere cõ

iugem ad exhibenduʒ alteri coniugalem affectum. vide.j.ma

trimonium ver.iudex eccleſiaſticus.
¶ Juger poteſt de facto expoliare eum qui de facto ſe intru⸗
ſit.vide.j.epiſcopus poteſt ſpoliare.
¶ Juderx ſecularis an poteſt patronum laicum pꝛiuarea iure
patronatus pꝛopter delictum ſuum.vide.j.patronum laicuʒ.
¶ Juer in cuius foꝛo cauſa agitatur debet in pᷣparatoꝛijs

conſuetudinem ſeu ſtatutum foꝛi ſui ſeruare. vide.j, iudicium.

ver. in pꝛeparatoꝛijs.
¶ Juder oꝛdinarius nõ poteſt repelli ab officio per exceptio
nem impedimenti contra eum oppoſitam niſi ſit exceptio excõ

municatõis pꝛopter cõionis periculuʒ.no.inno.in.c.nihil.de

elec.qð no.glo.in.c.cum non liceat.de pꝛeſcrip.⁊ licet regula
riter per exceptionem non debet quis ex officio ſuo repelli.vt
no.in.c.inter dilectos.de exceſ.pꝛela.⁊ pꝛobatur in.c.ſuꝑ bis

de accu.⁊ in.c.ij.de oꝛdi.cog.ſi tamen excipitur de crimine vł

alio impedimẽto qð inducit pꝛiuationẽ poteſtatis ipſo facto
vt eſt tex. cuʒ glo.in.l.ij.S.miles.ff.ex qui.cau.irro.infa. Abb.
in.c.ſciſcitatus.de reſcrip.ij.colum.
¶ Juger non poteſt co gnoſcere an ſua ſit iuriſditio vbi noto
nium eſt reſcriptum eſſe ſu brepticiũ vel iudicem oꝛdinariũ nõ
babere alias iuriſditioneʒ in citatum. vt᷑.c.ſuper litteris.de re
ſcrip.nam ex quo iuderx eſt certus de defectu iuriſditõnis non
poteſt pꝛo cedere in cauſa.ad boc.c.ſi duobus.de appel.ſi ve⸗
ro reuocatur in dubio an ſua ſit iuriſditio vide per doc.in al⸗
le.c.ſuper litteris.⁊ ibi per inno.⁊ io.an.in regula ſciẽti.de re⸗
gu.iur. lib.vi.in mercu.⁊ inno.in.c.venerabilis.de cẽſi.⁊ in.c.
ex parte.de verbo.ſig.⁊ per bar.in.l.pꝛeſcriptione.C. ſi cõtra
ius vel vti.pu.⁊ in.l.ij.ff.ſi quis in ius vo.non ie.in.l.quidam
conſulebat.ff.de re iudi.⁊ in.l.a ſententia.ff.de teſta.tu.vt ab⸗
bas refert in alle.c.ſuper litteris.x.colum.vide.j.ſcriptas con⸗
cluſiones.⁊ vide Abb.in.c.cum te.in fi.de offi.dele.
¶ Si exceptio oppoſita contra iudicem ſigillat ſeu notat in⸗
famiã ĩ perſonaʒ ipſius iudicis ſeu de deſectu vel alio crimine
non poteſt cognoſcere an ſua ſit iuriſditio quia eſt ſuſpectus:
vt quia opponitur ꝙ eſt ercõicatus ſeruꝰ vel infamis no.bar.

in.l.quidam conſulebat, ff. de re iudi. ⁊ io. an.in.c.pia.de ex⸗

cep.li.vi.⁊ ant.in.c.cũ in iure.de offi.dele.ab.in.d.c.ſuper litte
ris.x.colum. .
¶ Si exceptio defectus iuriſdi tionis pariter concludit in in⸗
cidenti ſicut in pꝛincipali vt ſi o pponitur ꝙ iudex eſt minoꝛ fu
rioſus mulier vel alium nature defectũ habẽs nam iſte excep
tiones ſicut eludunt iudicem a pꝛincipali cognitione cauſe
ita excludunt euʒ ne poſſit cog noſcere an ſit iudex ⁊ iſta eſt ra
tio quare iudex recuſatus non poteſt cognoſcere de exceptio
ne ſuſpitionis ſed eliguntur arbitri.no.inno.in.c.pꝛud entiam
de offi. deleg. ⁊ bar.in.d.l.quidam conſulebat. ⁊ ab b. vbi.õ.
¶ Si opponitur contra iudicem de totali fundamento defe
ctus iuriſditionis.vt qꝛ non eſt poteſtas vel epᷣs non eſt ydo⸗
neus in hac cognitiõe:qꝛ eſſet cauſa pꝛopꝛia vt vult bar.in.l.
aſenentis . de teſta. tu. ⁊ inn o. in.c, ceterum.de iudi.⁊ abb.
vbi.z.
¶ Si agitur coꝛam iudice non ſoluʒ de nudo exercitio iuriſdi
tionis ſed etiam de pꝛopꝛietaie iuriſditionis. vt qꝛ citatus di
cit ſe exemptum ⁊ iudex negat eſt ſuſpectus in hac cognitione
vt no inno.⁊ abbas in.c.venerabili.de cenſi.⁊ ſic limitatur.c.
cum perſone.de pꝛiuile.lib.vi.vt no.glo.in.c.ad audientia.de
appel.⁊ abb.vbi.S.penulti.colum.
¶ Quando notoꝛium eſt iudicem non eſſe iudicem vel ſalteʒ
ipſe ſcit non poteſt in cauſa pꝛocedere:ſecus ſi iudex ignoꝛat
⁊ pars ſciuit.vt.c.ſ duobus.de appel.⁊ abb.vbi.g. P
¶ Juger ſi ſe ingerit ita contendat pꝛo iuriſditione ac ſi eſ
ſet pars qꝛ redditur ſuſpectus nõ poteſt cognoſcere an ſua ſit
iuriſditio.ar.in.l.que omnia.ff. de pꝛocur.⁊ eſt glo.ſin gularis
in.c.ſtatutũ.in pꝛin.in verbo copia. de reſcrip.li vi.⁊ abb.in
d. c. ſuper litteris.penul.colum.
¶ Juder pꝛocedens ex officio ſuo ad inquirendum vel puni
endum aliqueʒ.etiam ſi dubitetur an ſua ſit iuriſditio poteſt ðᷣ

boc cognoſcere. qꝛ pꝛocedendo ex officio non tenet locuz par
tis.nec videtur ſe ingerere volũtarie cũ teneatur ex officio ſuo
pꝛocedere.vt.l.ij.ff.de in ius vo.⁊ per glo.in alleg.c.cum per⸗
ſone.ſecus quando eſt queſtio inter partes ⁊ ipſe aſſumit de⸗

fenſionem partis inſtantis pꝛo iuriſditione.abb.vbi.g.

¶Juger regulariter põt cognoſcere an ſua ſit iuriſditio cum
dubitatur pꝛobabiliter de competentia iuriſditionis ⁊ ercep
tio non ſigillat perſonam ſuaʒ ſed ſumus omnes extra caſus
pꝛedictos.vt.l.munerum.S.iudicami neceſſitas.ff. de mune.
⁊ hono.⁊.c.paſtoꝛalis.de offi.delega.nec iudicatur in facto ꝓ
pꝛio qꝛ cauſa non dicitur ꝓpꝛia exeo ꝙ cõmodum vel incom
modum ad euʒ non pertinet.vt allega.c.ſuper litteris.⁊.c.pa

ſtoꝛalis.de reſcrip.⁊ alleg.c.cum perſone.Abb. vbi. z.
¶ Judex cognoſcit an ſua ſit iuriſditio ſi excipitur ꝙ locꝰ con

tractus vł delicti nõ eſt de iuriſditione ciuitatis.quinĩmo iſta

exceptio nõ poteſt opponi ad pꝛoceſſuʒ ſed ad merita tantũ.

ſatis enim eſt in libello aliquid expꝛimi qð fundet iuriſditionẽ
iudicis licet illud nõ ſit verum:qꝛ nõ debet inſpici qð petitur
led qð debetur quo ad fundandam iuriſditionẽ iudicis ꝑ tex.

in. l.pe.ff. de iuriſdi.om.iudi.Anto.tamen tenet cõtrarium.⁊
Abb. in alleg.c.ſuper litteris.vltecolum.qui dicũt ꝙ illa.l.nõ

pꝛocedit quando er negatione petiti negatur pꝛincipaliter iu

riſditio vt in caſu iſto.nã poteſt recuſari iudex vt ſuſpectus ꝓ
pter affectionẽ quã hʒ ad cauſazʒ. vt.c.inſinuãte. de offi.dele.
¶Juer ſi eſt babiturus commoduʒ ſpoꝛtularum an poteſt
cognoſcere an ſua ſit iuriſditio debet attendi quantitas com
modi ⁊ qualitas perſone iudicis ⁊ quantitas numeri ad hoc
vt iudicetur ſuſpectus vel non.vt.c.⁊ ſi queſtiones.de ſimo.⁊
ſic intelligitur glo.il.de iure.ffad munici.⁊ quod no.in.l. pᷣtoꝛ
ff. de iurifdi.om.iudi.
¶ Si reſcriptum dicitur falſum ⁊ iudex pꝛonunciat eſſe verũ
ſi poſtea detegitur eſſe falſum non tenet ꝓceſſus.qꝛ faber fal
ſi reſcripti nõ potuit dare iuriſditionẽ nec in pꝛincipali nec in
incidenti.etiam ſi falſitas ſit latens.nã quando reſcriptũ non
ema nauit a pꝛincipe iſte poteſt dici intruſus.⁊ ſic non debent
valere geſta:etiã dato cõi erroꝛe.no.inno.in.c.nihil.de elec.⁊
per hoc concludit abb.q ſi reſcriptum eſſet pꝛoꝛſus: nuliluʒ ſi
ta men emanauit a pꝛincipe ⁊ dato dubio iudex pꝛonũciat re⸗
ſcriptum valere tenet pꝛoceſſus ſi non eſt appellatum quod ẽ
ſingulare dictum Zapi.in.c.i.de reſcrip.lib.vi.Abb.in alleg.
c.ſuper litteris.in fi.
¶ Juger poteſt punire iniuriam notoꝛiam que infertur ſue di
gnitati. C. de offi.eius qui vicem alte.ge.i.i.⁊.ij.nam eſt potiꝰ
executoꝛ pene qᷓ; iudex cum iudiciarius oꝛdo in tali caſu nõ eſt
ſeruandus.c.ad noſtram.iij.de iureiuran.non tamẽ ſolus po
terit ius dicere ſm Pe.de bel.perti.ſed ſi eſt delega.recuſabit᷑
⁊ ſi oꝛdinarius peti poterit alius adiungi.C.de iudi.l.apertii
ſimi.facit.l.cõ gruit.ff.de offi.pꝛeſi.c.i.de o ffi.oꝛdi. Pe.de an
cha.in.c.i.de maledi.⁊ vide eum in.c.dilectus.de penis.
¶ Si iniuria infertur perſone iudicis ⁊ eſt occulta nõ poteſt
pꝛocedere ſalua cõſuetudine.vt.c.i.de penis li.vi.ſed ſi eſt no
toꝛia poteſt vt ibi diſtinguitur.quãdo tamen iniuria eſt occul
ta poterit iudex iniuriantẽ retinere reſeruandũ ſucceſſoꝛi vł ſu
perioꝛi puniendũ.vt.l.ſenatus.ff.de offi.pꝛeſi.⁊.l.capite quin
lo.ff. de adulte.⁊.l.ſi adulterium.S.fi.eo.ti. Me.vbi.S.
¶ Siiniuria infertur iuribus eccleſie.⁊ eſt ſotoꝛiũ deberi de
iure cõmuni id ſuper quo fit iniuria ᷣt decime in pꝛopꝛia par⸗
rochia ⁊ fimilia poterit iudex punire non ſoluenteʒ ⁊ pertina
cem alioquin facile eſſet ſubditis denegare ſubtilioꝛibus iu⸗
ra ſua.vt.c.ex parte.i.de verbo.ſig.⁊ ibi docto.ſi tamen nõ eſt
notoꝛium ꝙ de iure cõmuni talia iura debeantur coꝛam ſupe
rioꝛe eſt agendum.vt.c.cũſit generale.de foꝛo compe.no. e.
de ancha. in alle.c.i.de maledi.⁊ in.c.ex parte.i.de verb.ſig.vi
de.j.pꝛelatus verſi.in caſibus.
¶ Juger non debet oſtendere indignationẽ vel maliuolenti
am venientis coꝛam ſe vt in.c.cum. P. de purga.cano.qꝛ nõ
eſt conſtantia ſi recti iudicis animi motus vultus detegit.nec
debet candeſcere aduerſus eos quos bonos putat vt.l.obſer
uandũ.ff.de offi.pꝛeſi.debet ergo ſumere vultuʒ legis que nõ
iraſcitur ſed cõſtituit.vt ait Seneca in tractatu deira.⁊ refert
.e.in alleg.c. cum. P.
OJudici ſoli non creditur circa acta iudicij regulariter.vt.c.
quoniam.de pꝛoba.fallit tamen in talibus caſibus bꝛenioꝛl⸗
iij

bus. ot in aut. niſi bꝛeu oꝛes. C.de ſen.er peri. reci. idem glo. in
aut᷑ vt iudices ſine quoquo ſuffra. S. neceſſitatẽ colum. ij. Itẽ
fallit in ſindicatu officialis. vt alle.S.neceſſitatẽ. Item in cau
ſa vilium perſonaruz. vt in aut. de man da. pꝛin S. ſit tibi. Itẽ
qu ando epiſcopus cognoſcit inter pꝛopꝛios clericos vt aut.
vr cdlerici apud pꝛopꝛi.epiſcopos.S.i.col.ix. Item in arbitra⸗
toꝛe cui data eſt poteſtas cognoſcendi de facto: qꝛ videtur a⸗
ctum vt poſſit ſolus ſeribere acta vel eis atteſtari.no. Bar. ⁊
HBal.in.l.ſi conſul.ff.de dopti.idem ſᷣm eum in omnibus ca⸗
ſibus que aguntur de plano vt.l.iubemus.S. .is vero. C. de ſa⸗
croſanc.eccle.idem in actis voluntarie iuriſditionis non con⸗
tentioſe. vt no. doc. in.c quoniam.de pꝛoba.⁊ ibi bar.ix.colũñ.
in no.in.c.cũ in iure.de offi.d ele.vide.j.ꝓbatio.vᷣ.credi dʒ.

¶ Jugdici ſoli licet non credatur regulariter circa acta pꝛoceſ⸗

ſus niſi caſualiter. vt. v. S. pꝛorimo creditur tamen ei de his ꝗᷓ
ſunt extra pꝛoceſſum. vt ſi condẽn auit aliquẽ in centum ⁊ nõ
eſt appellatus non poterit pars dicere poſtea ꝙ ſententia nõ
ſit iuſta nec eſt audienda ſi petat erbibitionem actoꝛum ⁊ eti⸗
am ſi acta pꝛoducta ſint de fa cto ⁊ ex illis non pꝛobetur ſentẽ
tia iuſta non reuocabitur. hoc etiaʒ ſi teſt es in actis deſcrip
ti non pꝛobent qð aſſerituin ſententia nibilominus pꝛeſumi
tur pꝛo ſententia iudicis.de renun.c.in pꝛeſentia. de re iudi.c.
cauſam. ar. ff. de re iudi. cũ pꝛolatis.⁊ no.in.c.cum bertoldus.
de re iudi.eſt concluſio inuo.in.c.qm̃.de pꝛo ba.circa fi.
¶ Juger debet er officio ſuo etiã nullo excipiente indignas
perſonas a teſtimo nio repellere.arg. ff. de poſtu.l.quos.inno
cen. in.c. intimaſti. in fi. de teſti. .
¶ Judicis ſcripture non creditur niſi ſit autentico ſigillo ro⸗
boꝛata.vide.j.ſcripture iudicis.
¶ Juger cui commiſſa eſt receptio teſtium an poteſt alij illaʒ
cõ mittere.vide.j.teſtis.v.ſi ille.
¶ Juger an poteſt eſſe qui fuit aduocatus ĩ cauſa.vide.ð.ad
uocatus..ſi impetres. V
¶ Jugder erx officio ſuo poteſt multa agere que poſſm0 ad inſtã
tiam partis.vide.j.officium.v.iuder ex officio. =
¶ Juder nihil difficile nibil periculoſum debet pꝛecipere par
ti alioquin appellari poteſt hac cauſa expꝛeſſe ſed inter diffi⸗
cile ⁊ indifficile periculum ⁊ periculuʒ arbitrabitur bonus iu
dex.ar.de ſpon.c.de muliere. vt lite non conteſt. accedens.ij.
no. Hoſtien. in. c. accepimus.de fide inſtru.
¶ Judicis poteſtas eſt magna ad hocne lites plus debito ꝓ
rogentur. nedum enim ad pꝛoponendas dilatoꝛias poteſt 2
debet certum terminum peremptoꝛiũ aſſignare. de exceptio.
paſtoꝛalis.quinĩmo ad pꝛobãdas nedum ad pꝛoponendas
peremptoꝛias vt patet in.c.accepimus.de fide inſtru.⁊ de ꝓ⸗
ba.c.licet.i.reſponſo.⁊ ad agẽdum.arg.C.qui accuſa.nõ poſ.
qui ea.qui filij fint legi.latoꝛ.iiij.q.v.c.i.de clandeſti.deſpon.
c. cum inhibitio.⁊ de reſti.ſpo.c.frequens.lib.vi.hoſtien.⁊ io⸗
han.an.in alle.c. a ccepimus.
¶ Juer eccleſiaſticus poteſt adiri inter laicos ſuper reſtitu
tione fructuũ rei pignoꝛate.við.s.eccłia põt adiri ĩter laicos
¶ Judici ſi pars litigans dedit pecuniã extra iudiciuʒ vt ius
ſuum conſeruaret:qꝛ timebat ab eo grauari autvt ſententia re
cte ferat:licet iudex turpiter recipiat pars tamen non turpiter
dedit.⁊ ideo competit ſibi repetitio tanqᷓ; indebite ſolutum.⁊
ſic intelligitur gl in. c. non ſane.xiij.q.vij.⁊.c.qui recte.xi.q.iij.
⁊ glo. in. c. cum ab omntede vi. ⁊ ho. cle.ſi autem dedit pecuni⸗
am iudici ⁊ non conſtat qð ſupꝛa dictum eſt.eſt pꝛeſumptio )
dantem ꝙ voluerit coꝛrumpere iudicem ideo datum repetere
non poteſt.⁊ vide latius per abb.in alle.c.cum ab omni.
V¶ Jugex oꝛdinarius ſiue delegatus pꝛincipis vel alterius in
ferioꝛis an debeat babere expenſas ſeu ſalarium a partibus

maxime cum pꝛoficiſcitur extra locum iudicij. vide notabiliterꝰ

⁊z late per abb.in.c.cum ab omni.de vita ⁊ bon.cler.?⁊ Domi
nicus in.c.ſtatutum de reſcriptis.lib.vi.⁊ bar.in.l.i.ff.de va.⁊
extraoꝛ.cogni.
¶ Juger poteſt repellere erceptionem ſi malicioſe coꝛam eo
op ponatur.⁊ vide.S.exceptionem aduerſe partis.
¶ Juger ſi perpendit ꝙ cauſa eſt deciſibilis certo iudice liq;
illud non allegetur per partem nibilominus poteſt illud alle⸗
gare ⁊ ſententiam ferre:qꝛ boni iudicis eſt litem dirimere ⁊ eã
facere bꝛeuioꝛem quantum poteſt. vr.c.finem litibus.de dolo
⁊ contu.⁊.cicum dilectus.de conſue.no.abb.in,c,. ex parte.de

9%

conceſſio.pꝛeben.iij.coliiun.
¶ Juger ſi tulit ſententiam erpꝛimentem cauſaʒ non concliu
dentem talis ſententia eſt nulla:licet ex cauſa non expꝛeſſa poſ
ſit iuſtificari.no.bar.in.l.ſi is ad quem.ff.de acqui.here.⁊ in.li
ij. ff. de iudi. cautum ergo eſt non expꝛimere cauſam in ſenten⸗
tia.⁊ ſi vis aliquã expꝛimere adijcias maxime ex pluribus ſo
lum er cauſis expꝛeſſis.ſed etiam ex alijs tacitis que non fue⸗
runt expꝛeſſe ⁊ ſuſtinetur talis ſententia ex cauſa vꝛgente:licʒ
alie expꝛeſſe tales non ſint:vt in.c.per tuas.qui fi.ſint legi.fa⸗
cit qð no.inno.in.c.in pꝛeſentia.de renun.vbi tenet ꝙ ſi iudex
erpꝛeſſit duas cauſas vnam contra ius aliam contra ius liti⸗
gatoꝛis tenet ſentẽtia. ratio iſtius vltime cauſe no. Abb. in. c
ex parte.de conceſſio.pꝛebeu.circa fi.
¶ Jugex poteſtin omni cauſa ex officio teſtes inducere ⁊ in⸗
ductos interrogare quandocunq; viſum ſibi fuerit.vt in.c. cũ
Johãnes. de fide inſtru. ⁊. c.in pꝛeſentia.de pꝛoba.⁊ bar.in.l.
liiij.S. boc autem iudicium.ff. de dam.infec.abb.in.c.bone. de

poſtu. pꝛela. 1. .
Judicium

¶ JIudicium ibi debet finiri vbi ceptum eſt.l. vbi. ff. de iudi. æ
boc verum ſi per partem excipiatur.alias va let pꝛoceſius ab
vtroq; iudice:ſic limitatur.c.ex tenoꝛe.de reſcriptis. Abb.i. c.
cum. M. ferrarienſis. de cõſtitu. ⁊ vide bart.notabiuin.l.i.ff.
de offi. conſulis.⁊ vide qð ſcripſi foꝛo legum.li.ij..i.
¶ Judicium poſſeſſoꝛium an competit contra iudicem ſpoli⸗
antem. vide. S iudex.
¶ Judicium licet vbi ceptum eſt ibi debet finiri per.l. vbi ce⸗
ptum. ff. de iudi.⁊.c.ex tenoꝛe.de reſcrip.babent locum iſta iu
ra quando totaliter poteſt ibi effectum conſequi. ſecus auteʒ
ſi non poteſt ibi habere executionem etiam pꝛopter impoten
tiam facti qð eſt notandum.vt abb.in.c. poſtulaſti. de homici
dio.in pꝛincipio. J
¶ In pꝛeparatoꝛijs iudicij debet conſeruari conſuetudo ſeu
ſtatutum loci ſeu foꝛi vbi cauſa ventilatur. no.glo.in.c.ꝙ cle⸗
ricis.de foꝛo compe. Mã cauſa regulariter ſm ſtatuta foꝛivbi
cauſa agitur debet oꝛdin ari. vt.l.ijj.ff. de teſti.⁊ qdð no.in.c.il⸗
lud.⁊.c.illa.xij.diſt.ideo cauſa clerici que tractatur coꝛam ſecu
lari iudice recipit peremptionẽ inſtantie. vt.c. pe. de iudi. Itẽ
ſi clericus litigat coꝛam ſeculari non poteſt appellare ãte ſen
tentiam niſi in caſibus in quibus iura ciuilia permittunt ap⸗
pellationem. vt no.in.c.ſuper eo.de appel.ſed ſi laicus litigat
coꝛam eccleſiaſtico poteſt appellare indiſtincte ante ſententi⸗
am vt canones permittũt.vt.c.vt debitus.⁊.c. de appellatio
nibus, de appel.vide.j.vſurarum cauſa.

Juramentum

¶ Juramentum dicitur remedium marſmunulan dirimen

darum. ff. e. ti. l.i. ⁊ eſt finis controuerſie:qꝛ poſſ iuramentũ de
latum ⁊ pꝛeſtitum nibil eſt querendum.ff.eo.łnon erit. S. dela
to.ff. de re iudi.poſt rem. habʒ enim parẽ auctoꝛitatem cũ traſ
actione ⁊ maioꝛem qᷓ res iudicata.ff. eo.ti.l.ij.
¶ Juramentum cum dirigatur in deum lerx ciuilis non poteſt
impedire obligationẽ iuramẽti:vt in.c.debitoꝛes. de iureiur.
facit.c. mouet.xxij.q.i.⁊ ideo licet habito reſpectu ad ius ci⸗
uile er inramento non pꝛoducatur actio reſpectu tamen iuris
diuini ⁊ canonici q iuramentũ qð non contnet peccatum mã
datur obſeruari competit actio.vt.l.i.ff.de condi.ex legeple⸗
ne per abb. in. c. cum veniſſent. de inſti.concludit ergo Ab.in
c.ij.de arbi.qꝙ ius ciuile ſeruandum eſt inquantũ aliquid pꝛo
ducit ſeu affert ſine peccato.⁊ ſic credit ꝙ ſi arbiter fuit inique
arbitratus non facit litem ſuam exquo interuenit iuramentuʒ
vt notant doc.in aut.decernimus.C.de recep.arbi. licet alias
arbiter faciat litem ſuam iniuſte iudicando. vt.l.fi.ff.ſi menſoꝛ
fal.mo.dixe.⁊ per Bart. in. l. fi. de vari. ⁊ extraoꝛdi.crimi. ſed
quatenus ex non obſeruantia iuramenti imminet peccatũ ſue
cedit ius cauonicum qð compellit ad obſeruantiam.vt.c.cum
tem poꝛe.de arbi.⁊ Abb.in.c.ij. eo.ti.
¶ Juramentum calũnie an excuſet a condẽnatione expenſa⸗
rum. ⁊ vide.ð.expenſe.vᷣ.iuramentum.
¶ Jurare debet de calumnia pꝛocuratoꝛ in animam ſuam s
pꝛincipio vt euitetur calumnia per eum de quo in. c. ij. eo. tit.
lib. vimo. Abb. in. c.i. c in. ciin pertractandis:de iuracalum.

ſchtce
leſapot
einl.
ſenten
nbos
fon fe,
Ntelſc
nlgiſu⸗
Gfiute
fglnolei
Rbnre

leeretin
lctincc
dabnitl
holede

Kdenne
zocefused
8, Abbie
ablinlice⸗
1.
lienhol⸗

erl wbice
un iſtrin
ſechs aute
1 Mpoten
dehomii

auuco ſer
ng
Unafairbi
no inl
oun ſeer
udi NRi
eate ſen
nund an!
usliriger
eſenen⸗
appelec⸗

etditen
anenide
eng
gtencänt

vonpor
deiuteilt
Ic Msd
mnen luns
catumm
tlegepte
Dbi
ligtidon
ffutin
aramanh
lliniß
fnaſe
ſonn
puniſi
un

ſcol.
calutt

¶ Jurare tenetur de calũ nia in cauſa crimiali aceuſatoꝛ ⁊ eti⸗
am accuſatus tam in foꝛo ciuiliqᷓ; canonico. vt no.glo. in.c.i.
de iura.calũ.quã ibi appꝛobant Anto.⁊ Ab. per notabiles
rationes quas ibi vide per abb.v.colum.
¶ Jurare tenetur de calũnia yconomus vel ſindicus genera

liter ad cauſas conſtitutus vel vniuerſitatis ſecularis ⁊ alius

quicũq; generalis adminiſtratoꝛ ⁊ tutoꝛ ⁊ curatoꝛ ⁊ ſimiles ꝑ
ſone que habent generalem adminiſtrationẽ ⁊ iurant in ani⸗
mam ſuam pꝛopꝛiam:etiam ſine ſpeciali mandato ad iurany
duʒ.no.glo.⁊ bar.in.l.ij.de iura.calum.⁊ no.in.c.in pertractã
dis.eo.ti.⁊ no.qꝙ ad hoc ꝙ vconomus admittatur ad iurãdũ
debet eſſe talis qui cauſam oĩno non ignoꝛet: vtalle.c.in per⸗
tractandis.in pꝛin.hocidem inno.⁊ abb.in.c.ĩperatoꝝ.eo.ti.
¶ Jurare de calũnia an poſſit in animam dũñi vel pꝛopꝛiã ꝓ
curatoꝛ generaliter cõſtitutus vel ad negocia.⁊ vide.j.pꝛocu
ratoꝛ generaliter conſtitutus.cum ver.ſeq.
¶ An recuſatus iurare generaliter de calumnia debeat ſtatiʒ
condẽnari.vide abb.in.c.fi.de iura.calum.iiij.colum.
¶ Jurare nolens de calumnia ſine cauſa non debʒ condẽna
ri vbi ſola confeſſio non ſufficeret ad condẽnationẽ:vt ſi libel
lus erat taliter foꝛmatus ꝙ debeat ſequi abſolutio: vel ꝙ ipᷣe
actoꝛ pꝛius fuerat confeſſus illũ contractum de quo agebat᷑
fuiſſe geſtum. per metum qui cadit in conſtantes virum: certe
tunc ſequitur abſolutio qꝛ non debet plus operari ficta cõ feſ
ſio:qᷓ; vera.ar.eoꝛuʒ que no.in l.iij.ff. pꝛo ſocio ⁊ hoc vult tex.

in. l.ij. S. qð ſi actoꝛ. C. ð iura. calũ.⁊ ibi bar.cõcludit ergo ab.

in.c.fi.de iura.calum. ꝙ fertur condẽnałio vbi vera confeſſio
ſufficeret ad condẽnationem.alias ſecus. ⁊ no. idem in ſimili
abbas in. c.i.de inſti.
¶ Juramentum teſtium necnon iuramentum calũnie põta ꝑ
tibus in iudicijs remitti.no.glo.⁊ doc.in.c.tuis de teſti.
¶ Juramentũ de veritate dicenda poteſt iudex ex officio ſuo
a partibus exigere quãtũcũqʒ vid erit expedire vſqʒ ad ſenten
tiam.vt in.c.ex litteris.⁊ in.c.cum Jobãnes. de fide inſtru.S.
pe.ex quo nota ꝙ pꝛobata pignoꝛis o bligatione põt etiam
publicatis atteſtationibꝰ ꝓbari quãtitas ſoꝛtis.vt alleg.c.ex
litteris.ſi tamen non poteſt de quatitate ↄſtare ſeu liquere:qꝛ
creditoꝛ iuratus dicit ꝙ fuerunt centũ libꝛe ⁊ debitoꝛ iuratus
dicit ꝙ. x. libꝛe debet tunc conſiderari verũ pꝛecium rei ⁊ con
ſuetudo creditoꝛis qui foꝛſan conſueuit babere pignus adva
lentiaʒ dupli eius qð mutuabat:⁊ ſic iudex ſubtiliter arbitra
bitur ⁊ decidet cauſam.ar.l.ſeruꝰ.ff. de pig.acti.⁊ in.l.vel vni
uerſoꝛuʒ.ff.de vſur.vel his conſideratis vel fama vtriuſq; ad

quãtitatem de qua ſibi videbitur deferet iuramentũ. vt. c. fi.ð
iureiuran.⁊ no. Hoſſtien.in alle.c.ex litteris.his añũt deficienti

bus opoꝛtebit ipſum abſolui.vt alle.c.fi.eo.ti.hodie aũt cogi
tur vſurarius libꝛũ rõnum edere.vt dle.ex graui.S.ceteruʒ.de
vſuris.no.doꝑin alle.c.ex litteris.
¶ Jurare nõ cogit᷑ ꝓcuratoꝛ nec põt iuramẽtũ deferre niſi ſit
pꝛocuratoꝛ in rem ſuam vel vniuerſoꝛum bonoꝛũ vel manda
tum ſuꝑ hoc ſpãle.vt.ff.de iureiur.l.iuſiurandũ.S.pꝛoc uratoꝛ
⁊. S.defenſoꝛ.no.Hoſti.in.c.fi.de iureiur.
¶Inramentũ qð pars defert parti in iudicio lʒ non poſſit li
cite recuſari ſine cauſa.⁊ ſic intelligitur.l.manifeſte.ff.de iure⸗

ſur. cũ cauſa tamen licite poteſt recuſari quã cãm in ipſa recu⸗

ſatiõe allegare debʒ. ⁊ de ea debet diſcuti.no. bar.in.l. genera
liter. F. omneʒz. ⁊. S.ſinaũt.C. e.ti.vbi vide an poteſt a tali dela

tione iuramenti appellari. ⁊ vide in.l.ab arbitris. ff. qui ſatiſ⸗

da.cogũ.docto.in.c.ſi.de iureiuran.
¶ Ex iuramento litis deciſoꝛio qð pꝛeſtatur in lite in ſupple⸗
mentuʒ pꝛobationis oꝛitur actio ſm vtrũq; ius.vt.l.actoꝛi.C.
de iureiuran. ⁊ in.l.ſñ duo.ff. eo.ti. Abbas in.c, cum veniſſent.

de inſti. viij. colum.
¶ Juramentum confirmatoꝛiuʒ pꝛeſtituʒ ſt uper contractu ali

as permiſſo a iure canonico. lʒ pꝛohibeatur a iure ciuili. vt in
caſu.c.ij.de pac.li.vi.lʒ accumulet foꝛũ foꝛo.vt.c.cũ.C.laicꝰ.ð
foꝛo compe.lib.vi.⁊ non mutat foꝛum vt ibi.tamẽ non poteſt
agi ex iuramento ſed actione ex contractu.no. Abb. vbi 5.
¶ Er iuramento obligationis inductoꝛio vtvidelicet iuro ꝙ
pꝛo te faciam certũ quid nullo tamen pacto pꝛecedente nulla
de iure ciuili competit actio nec oꝛitur obligatio etiam natura
lis. vt. l. ſiquis pꝛo eo.ff.de fideiuſſo.ſecus ſi pꝛeceſſit pactum
etiam nudũ:qꝛ ex eo oꝛitur obli gatio naturalis.vt.ciide pac.

erquo tamen de iure eiuilt nom agitut. vtl. uriſgentium. C. de
pactis.ſed veritas eſt ꝙ vbi pꝛeceſſito bligatio naturalis eti⸗
am de iure ciuili datur actio.vt.l.iuriſiurã di.ff.de ope⸗ lib. 2. c⸗

cum in officijs. de teſta. facit.l.i. ff.de conſti. pꝛinci. qð no. in

c.per tuas.de arbi.hoc cõcludit Anto. de butrio ⁊ abb.poſt
eum in alle.c. cum veniſſent. de inſti.ix. colum.
¶ Juramentüũ in litem eſt de affectione rei itiq; pl erũq; erces
dit verum pꝛecium rei ⁊ pꝛeſtatur quãdo quis poteſt reſtitue⸗
re rem ⁊ doloſe ⁊ contumaciter reſiit vel dolo fa cit quominꝰ
reſtituere non poteſt vt.l.qui reſtituere.ff de rei ven.non tamẽ
babet locum contra temere litigantem qui non tantum deli⸗
quit necvenit ita acriter puniendus.vt.c.nõ afferamus.xxiiij.
q.i.abbas in c.fi.S.in alijs.vt lite non conteſta.xiij colum.
¶ Juramentum litis deciſiuũ qð tendit ad iuris deciſonem
pꝛodu cit actionẽ ſicut ſententia.vt in.l.actoꝛi. C. de iureiuran.
⁊ in.l.non erit.S.dato.ff.e.ti.⁊ tale iuramentũ ſi expꝛimit cau⸗
ſam eſt pꝛobatoꝛiũ talis ꝓbationis que nõ admittit ꝓbatio
nem in cõtrariũ. ⁊ agitur ex cauſa ſuper qua eſt iuratũ. vt.l.ſi
duo patroni.ꝭS.ſi quis iurauerit.ffe.ti.doc.in alle.c. cum con⸗
tingat. de iureiurã. .-N.
¶ JIura mentũ inductoꝛiũ ex qi agitur non declarari ſʒ no
ua obligatio induci nõ inducit obligationẽ ciuilẽ neq; natu⸗
ralem neqʒ habet ſoꝛmã ad credendam obligationẽ parti ſʒ
ſoli deo.⁊ ideo parti non pꝛoducit obligationẽ cum non pꝛe⸗
ceſſit pactum nec contractus nec aliqua foꝛma obligationis
inducẽde cui etid non accedit fideiuſ.no.bar.in.l.ſi quis ꝓ eo
ff. de fideiuſ.naʒ vt deturobligatio ⁊ vinculũ neceſſe eſt ꝙ vin
culũ ſit alligatum in agentem ⁊ patientẽ neqʒ ba bet tale iura
mentũ radices ſuper quibus firmetur. no, doc.ſignãter An.
in.c.cum contin gat de iureiur. .
¶ Siimpubes doli capax contrahit ⁊ iurat fuare cõtractũ
cogitur illud ſeruare.no.glo.in.c.erx litteris.ij. de ſpon. ex quo
no.ꝙ autentica ſacramenta puberũ.extenditur etiam ad ĩpu⸗
berem doli capacem.no. Hoſtien.in.c. cum contingat.de iu⸗
reiuran.⁊ abbas in.c.ex litteris.ij.de ſpon. H
¶ Licet ſᷣm opinio.bar.in.l.ſi quis pꝛo eo.ff.de fideiuſſoꝛibꝰ
Si minoꝛ ꝓhibetur contrahere ſine certa ſolẽnitate:etiã ſi in⸗
terueniat iuramentũ non valet.⁊ mouet᷑:qꝛ peccat tranſgredi
endo pꝛobibitionẽ ſuperioꝛis ⁊ ſic nulla debet obligatio oꝛiri
⁊ c. cõtrariũ tamen tenet abb.in.c.ad apoſtolicam.de regula.
vbi tenet factum contra pꝛohibitionem ſuperioꝛis.vt ibi tex.
¶ Si minoꝛ iurans contractum agat coꝛã ſeculari contra re
um:⁊ reus nõ oppoſita exceptiõe iuramenti fuit condẽnatus
per ſecularem an poterit victus ad eccleſaſticũ iudicẽ recurre
re ꝓpter iuramentũ.vide.j.minoꝛ.vᷣ.ſi coꝛã iudice ſeculari.·
¶Mulier iurans in contractu perdit beneficiũ velleyanum
na aſtringitur pꝛopter pꝛeſtitum iuramentuʒ.etiã ſi non fenun
ciet velleyano.no. Hoſtien. ⁊ Jo.a n.in.c.ex reſerip.de iureiu
ran. vide.j.mulier ſi ſe obliga. ”ÿMẽ

¶ Si mino: vel mulier iurent ꝙ nibil alienabit nec alienatio⸗

ni conſentiet niñ ex cauſa rationabili ꝓbata coꝛaʒx iudice ⁊ ip
ſo auctoꝛizsante ⁊ ſi hoc fecerit reuocabit iuxta poſſe.demũ cõ
ſentit alienationi ⁊ iurat nõ venire cõtra,ſtandum eſt pꝛimo
iura mento.vt patet in.c.intellecto.⁊ in.c.veniens.in fi.de iure
iuran.no.Hoſtien.in,c.cum contingat.eo.ti ððMMU
¶ Juramentü licet repꝛeſentet minoꝛem eſſe maioꝛem noſj ta
men per illud excluditur ius cõmun ar. C. de trãſac.l.ſi ex fal⸗
ſis.cum nec de illo cogitatum doceatur.vt.c.ad noſtram.i.de
iureiur.niſi iuraſſet q iſta rõne nec alia non contraueniret idẽ
ſi donauit ⁊ iurauit non reuocare.no. Hoſti.⁊ alij docto.in.c.
cum contingat.de iureiur.
¶ Qicet minoꝛ excludatur per iuramentuʒ a beneficio etatis

hinc eſt ꝙ reſtitutionẽ in integrũ rõe minoꝛis etatis petere nõ

poteſt: non tamen excluditur a beneficio iuris cõmunis:ideo

ſi decipiatur in contractu venditionis põt agere vel ad ſup⸗
plendũ pꝛecium vel ad reciſionẽ contractus.⁊ hoc veꝝ niſi iu

raret non petere rẽ ex eo ꝙ deceptus eſſet ⁊cqꝛ tũc vtraq; via
eſt ſibi pꝛecluſa no. glo. appꝛobata p docto. in.c.cũ caula.de
emp.⁊ ven. in fi.hanc opi.tenet hoſtiẽ.in.c.cum contingat de

iureiuran.circa qð not.ꝙ licet io.an.ſᷣm Dp. in alleg. ccñ cau

ſa.teneat ꝙ ad hoc vt iuramentum pꝛeiudicet minoꝛi etiam qᷣ

ad etatem requiratur ꝙ ſit certificatus de iure ſuo cum mino:

pꝛeſumatur ignoꝛare ius ſuum. vt.l cũ de indebito, ff. de ꝓba.

k iiij

Lidem tenet Fredert. de lenis ſuo coõnlio. cxcvi bar tamen in

l. ij. C. de ctraben emp. 1 melius in. l. ciendũ.ff. de ᷣbo. o bli.
tener eꝙ non reqratur aliqua certioꝛatio. idè ar. in. c.ij. de pac.
lvt rbor veꝝ niſi conſtaret minoꝛè nõ in tellexiſſe q; iurauit
qꝛ ignoꝛans nõ conſentit. ? hanc opi. appꝛobat abbas in al
leg. c. cũ cauſa.cigca fi. vide.ð. abſoluere põt epᷣs minoꝛẽ ⁊ c.
¶ Juramentũ ſi eſt licitum eſt oino ſeruanduʒ. de iureiur. per
rotrũ.ſed ſi eſt illicitũ ⁊ conſtat poterit quis pꝛopꝛia auctoꝛita
te cõtra uenire.xxiij.q.iiij Quaſi per totũ.ſed ſi dubitatur recut
ritur ad ſuperioꝛẽ. no. glo.⁊ inno.in.c. venerabilem.de elect.⁊
ibi abb. penui. colum. ? vide glo. ⁊ doc. ſignanter. Hoſtien. in
c. fi. de teſti. co gen. in ſi.
¶ VUbi certum eſt iuramentuʒ foꝛe illicitũ is qui iurauit ſine
abſolutiõe aliqua poteſt ⁊ debet venire cõtra.vt pꝛobat᷑.xxij.
q·iiij. in malis.⁊.c.ſi aliquid. ⁊.c.diffinitio. in dubio autez ad
ipſum recurrendũ eſt. vt.c.venerabilẽ. de elec.vbi vide inno.
¶ Juramentum non eſt indicendũ ei de quo ſuſpicat᷑ ꝙg deie
rabit ⁊ qui bocſcit ⁊ cogit eũ iurare bomicida eſt. fa cit.de co⸗
ba.cle. ⁊ muli.c.dericos.no.boſtien.in.c.⁊ ſi xpᷣs.de iureiurã.
¶ Mon eſt iniungendũ alicui per iuramentũ ꝙ veriſimile ſit
ꝙ non debeat ſeruari: vt colſigitur ex.c. clericos. de coha. cle.
2 mu.⁊ ibi glo.cum ſuis concoꝛ.⁊ ibi hoſtien.
¶ Juramentũ non eſt deferendum illi contra quem veriſimi
liter pꝛeſumitur de tranſgreſſione vt colligitur ex.c.clericos.ð
coha. de. ⁊ muli.ĩmo deferens iuramentũ peccat qꝛ eſt cauſa
in teritus anime illius.xxij.q.v.ille. qð eſt contra eos qui in i
dicio dicunt iuret aduerſarius ⁊ bibat ſibi hoc ſacramentũ et
vebemẽter pꝛelumitur de tranſgreſſione.not. Abb. in alleg. c.
clericos. t ipſe Abb. in.c.ex parte.ij.de cler.non reſiden.vide
5.conſuetudo que eſt bona.
¶ Juramentũ ſi pot ſeruari ſine ĩteritu ſalutis eterne:lʒ teme
rarium ⁊ pernicioſuʒ ex eo debet ſuperioꝛ pꝛius adiri.vt. c. cũ
quidam. de iureiuran. 7.c. allega. venerabilem. ſed ſi eſt teme⸗
rarium ⁊ nõ pernicioſum ex toto debʒ ſeruari.vt.c.debitoꝛes
de iureiuran. Abb. in. d. c. venerabilem. vlti. colũ. vbi ipſe not.
qꝙ nedum in temerarijs iuramẽtis:ſed etiam ex licitis ⁊ hone
ſtis põt quis cõtrauenire pꝛopꝛia auctoꝛitate inſtaãte neceſſi⸗
tate ſi ſuperioꝛ nõ põt adiri.ix.q.iij.anteceſſoꝛ.id ẽ putat ibi in
no. ſi imminet publica vtilitas ſpiritualis quod appꝛobat ibi
Abb. vlti. colum.
¶ A iuramẽto pꝛeſtito ꝑ metũ vel turpiter poteſt epiſcopus
abſoluere iurantem in abſentia partis.vide.S.epiſcopus po
teſt abſoluere.⁊.S.epiſcopus bonoñ.
¶ Juramẽtũ pꝛeſtitũ per metũ põt relaxari dũ tñ talis ſit me
tus qͥ potuit cadere in conſtãtem.vt.c.cũ dilectus ꝙ metus cã
facit.c.ſi vero.de iureiuran.⁊ abb.in alle.c.cum dilectus.
¶ Juramento cõquerentis ſtatur vbi ꝑ metũ aliquid perdit᷑
idẽ ſi per vim ſiue ſit ablatiua ſiue expulſiua vel cõ pulſiua tur
batiua vel in quietatiua. no.glo.in.c.ad audientiã qð metus
cauſa. ⁊ abb.in.c.fi.e.ti.idẽ ſi ſuꝑ rebus furatis:qꝛ eadem eſt
ratio.vt ibi no.⁊ vide.c.ſicut noxius.de pꝛeſumptio.⁊.c.item
cum quis.de reſti.ſpo.⁊.S.furtiue quoq; res.inſti.de vſucapi.
⁊ idem ſi conuẽtus arguatur de dold:qꝛ tunc in odium doloſi
pꝛopter difficultatẽ pꝛobationis ſtatur iuramento partis.vt

„

erempliſicat innꝓ.⁊ boſtien. ⁊ abb. in allega.cfi.qð me.cau.
¶ A iuramento pꝛeſtito in cõtractu an põt epᷣs abſoluere nõ
vocata parte. vide.S. a ſoluere poteſt epiſcopus.
¶ Juramentum qð concernit cõmodum homĩs põt ab ho⸗
mine remitti.vt.c.i.de iureiuran.ſed ſi quis in intuitu dei iura⸗
uerit ducere aliquẽ mulierem in vxoꝛem non poteſt illa remit⸗
tere iuramentum. vt.c.ij. de ſpon. eſt concluſio Abb. in alleg.
c.ij.de ſpon.in fi.
¶ Juramentum metu pꝛeſtitum non eſt obligatoꝛium matri/
monium qꝛin eo non tribuit libertatem conſenſus. vt.c.ſigni
ficante.de eo qui duxit in matrimonium.⁊ ibi abb.
¶ Jurans ſolu ere vſuras poteſt agere anteqᷓᷓ cõueniatur.vi
de.õs.foꝛum rei. G
¶ JIuramentum ſi petat᷑ relaxari ſuper dſurario contractu:et
per hoc obligatio que contracta erat ex ioto tollatur requiri⸗
tur tunc partis vocatio ſolennis examinatio ⁊ compulſio cre
ditoꝛis ad relaxandũ iuramentuʒ cum conſtiterit de veritate
vſurarij contractus. ſed ſi petatur relaxatio non ad debitum
tollendum ſed ad habilitandum perſonam vt nõ obſtante ſa

cramento poſfit detegere kraudem contraetus tuncnõ reqͥrſt
citatio qꝛ iuri partis in nullo detrahitur. eſt cõcluſo Olara.
conſilio.cxx.vide tamen.S.abſoluere poteſt epiſcopus. 4
¶ Licet de iure creditoꝛ tenetur relarare iuramẽtum in frau⸗
dem vſurarũ extoꝛtũ.vt.c.i.de iureiuran.ſi tamen creditoꝛ eſt
abſens vel ad illud relarandũ induci nõ põt: iudex poteſt hoc
ex officio ſuo facere.de iureiuran.c.cũ quidaʒ.S.vlti.de teſti.c.
conſtitutis. xv.q. vi.c. auctoꝛitate.ar.ff. de fideicom.li.l.ſi eum
ſeruum. in. S. ſi quis ſeruum. ⁊ etiaʒ vbi talis relaxatio de iure
dubia videtur poſſe ex mero officio inquirere.not.de iureiur.
c.ad noſtram.ij.eſt concluſio oldra. conſi.clxxxvi.
¶ Juramenti relaxatio poteſt fieri per epᷣm ꝓpter pauperta
tem petentis abſolutionem a iuramento qð pꝛeſtitit de ſoluẽ
do creditoꝛi ⁊ de renũ.ceſſionis bono.ſi bonis cedere vult eti
am creditoꝛe nõ vocato eũ per talem relaxatõem non fiat eipᷣ

iudiciuʒ conſtate paupertate ſeu inopia debitoꝛis eius actio

eſt pꝛo temꝑe inefficax.ff.de dolo.nã his.de ſolutio.c.odoar/
dus.de reſti.ſpo.olim.ij.⁊ tale iuramentũ obligat ad impoſſi
bilẽ ſolutionẽ. poteſt ergo iurans etiaꝰ ꝓpꝛia auctoꝛitate con
trauenire.c.ſi aliquid.xxij.q.iiij.⁊.c.iter cetera.citatio ergo fa⸗
cta hoc caſu cauiſſet effectu.abſurdum enim eſt dicere id fieri
debere cuius nullus eſt effectus.de cõ ſue.quãto.de elec.c.cõ⸗
miſſa. S. poꝛro.lib. vi.eſt cõcluſio Jo.cal.in ti. de iureiurã.cõ⸗
filio. vij. ⁊ẽ banc appꝛobat Barba. in. c. ſignificante. de pig.
¶ Cõtra iuramentũ pꝛeſtitũ de ſoluẽdis vſuris põt iud ex er
officio ſuo ꝓuidere ne exigatur. vide.j.vſura.v.non obſtante
¶ Mon valet iuran ẽtum eius qui iurat non denũciare eccle
ſie vel iudici eccleſiaſtico nec petere relaxationẽ illiciti iuramẽ
ti ſuper vſuris:qꝛ non põt ſe obligare cõtra bonũ charitatis
⁊ contra diſpoſitionẽ euangelicaʒ ſi peccauerit in te.⁊c.qꝛ de
nuncians fundat ſe ſuper peccato creditoꝛis ⁊ ſalutem anime
illius ⁊ nõ ſuper ꝓpꝛio ſuo comodovt no. Abb.in.c.tuas du
dum. de vſuris. ⁊ vide qð no.in.c.ad noſtraʒ.ij.de iureiur, idẽ
tenet Barba. in.c.lieet cauſam penul, colum.
¶ Juramentũ põt relarare epus bonoñ. ſuo ſubdito cũ alio
extraneo contrahente ſuper contractu vſurario ⁊ eum nullum
declarare. vide.S.foꝛus.vᷣ.epᷣs bonoñ.
¶ Aicet iuramentũ licitũ ex parte iurantis ⁊ illius cui pꝛeſta⸗
tur debeat inuiola biliter obſeruari:ſi tamẽ eſt illicitum ex par
te vtriuſq; obſeruandũ non eſt.vt.c.non eſt obligatoꝛium de
reg.iuris lib.vi.ſi tamẽ eſt licitum ex parte iurantis illicitũ ta
men erx parte ſuſcipientis eſt obligatoꝛiñ qꝛ habʒ radices exꝑ
ſona iurantis cõ pellit᷑ tamẽ is in cuius fauoꝛẽ fit illud remit⸗
tere.vt.c.i.de iureiur.⁊ ibi doc.⁊ etiam a veratione deſiſtere:
vt. c. peruenit.i.eo.ti.
¶ Si ad relaxandũ iuramentũ nullo modo poteſt induci cre

ditoꝛ vſurarius iudex illud relaxabit.ar. in.c.cum quidã.S.vl⸗

ti.de iureiuran.de teſti.conſtitutis.xv.q.vi.auctoꝛitateʒ. In⸗
no. Hoſti. ⁊ Bol. inec dedfrores oenmeinran⸗
¶ Jurans nõ petere vſuras poteſt eccleſie denũciare ⁊ eccle
ña poteſt cõpellere creditoꝛem ad penitentiã quã non põt fa

cere niſi ſoluat vł reddat vſuras vbł etiã iudex ſine alicuius de

nunciatiõe pꝛecipiet ſub pena excõicationis ꝙ quicũqʒ ſcitve
ritatem dicat.⁊ ſic coget vſurariũ ad reſtituendum.vt.c.ad no
ſtram ij. de iureiur. ſi tamen iurauit nõ denunciare non eſt ta⸗
le iuramentum obſeruandũ:qꝛ eſt contra regulam euangelij
c.quem admodũ.e.ti.epᷣs tamen in talibus diſpẽſare põt.no.
Inno. Hoſtien.⁊ Anto.in.c.debitoꝛes. de iureiuran.glo.⁊
docto. in alleg.c.ad noſtram. .
¶ Debitoꝛ iurans ſoluere vſuras debʒ cogiillas ſoluere. vt
c. debitoꝛes qð inrelligit ibi Hoſtien. verum debitoꝛe nõ agẽ

te contra creditoꝛem vt relaxet ſibi iuramentum vel non exci⸗

piente ⁊ agente termino ⁊ termino ſolutionis inſtante agen⸗

te. ergo debitoꝛe termino ſolutionis pendente cogitur credi⸗

toꝛ iuramentum relaxare per excõicationem: vt late ꝑ Hoſti.
in allegato.c.debitoꝛes.⁊ ſic ĩtelligit᷑ gl.ibi in.c. peruẽit.i.e.ti.
¶ Juramentũ metu cõditiona li extoꝛtũ licet obliget non ta⸗
men obligat iuramentum coactione abſoluta extoꝛtuʒ.c.pꝛeſ
byterũ.l. diſ. Item in iuramẽto verbali cadit coactio pꝛeciſa
ſi manuʒ tua capio ⁊ te inuito facio te ſcribere:vt no. Jo.an.
in. c. verum.de iureiuran.allegat dictuʒ philoſophi qui voca
tur ſcðᷣs qui ꝓpter caſum moꝛtis mris nolebat loqui ⁊ ſcripſit
in tabulis vocis mee pꝛoferende nulla eſt poteſtas.

— — — —

— — — —

— —

rͤff
e,

fmn
Reſ
thoe
eſtic⸗
ſeun
ire
neiut,

Hpenn
deſdei
epllter
finiß
usagt
olenn
npoß
tatecen
agotn
keigfiei
lecccy⸗
eiurici
depg
kinceder
Obltune
ſeecce
liurni
hunts
neede
mopine
as d
lun ide

ſchat⸗
nnollun

ipieſa

nerpor

lufn de
lictita
lceserg
haremt
deſtar

ſchaat
di1l
ee n

etui

vrprſ
cnivsde

ſn
c.0

hnekta⸗
vangeii

An. Got

ſoluget
rſic
Anon
ntnen
Cnt
hene
Merick
Nlzh⸗

¶Juramentum non ertenditur niſi ad ea de quibus cogita

tuʒ eſt vel debuit merito cogitari. vt.c.quitauallis.de iureiur.

2.c. ex multiplici de deci. ⁊ de reſti.ſpo.audita. xxij.q.ij.ne qs.
arg. ff de tranſac.l. cum acquiliana. non enim videtur cogita
tum per iurantem vt pena excedat enipà vel contra ius aliqd
determinetur.vt alleg.c.quintauallis.vel ↄtrariũ pꝛimo iura
mento.vt.c.veniẽs de iureiuran.vel contra pꝛeſumptõem cõ⸗
muneʒ: vt ſi crederet boc mãdari nunqᷓ iura ſſet.arg.c.petitio
eo.ti.no. Inno.⁊ Hoſti.in alleg.c.veniens.
¶ Juramentum in foꝛo anime recipit interpꝛetationẽ fm in⸗
tentionẽ iurantis. vt c.quanto.⁊.c.ad noſtram.ij.de iureiurã.

ſed in iudicio recipit interpꝛetationeʒ ſm ius.vt.c. venientes

eo.ti.no. Inno.in.c.veniens.eo.ti.in fi.

¶ Jurans nõ repetere vſuras poteſt er noua cauſa eas pete/

re ſcʒ iure legati ſi teſtatoꝛ vſurarius eas legauit debitoꝛibus
arg. de renũ. cñ inter.p.ff.de ſucceſ.edi.l.i.S.cũ dicimus.nã nõ
põtpacto perimi id de quo cogitatũ non doceat᷑.ff.de trã ſac.
l. cñ aqͥliana.⁊.l.qͥ cum tutoꝛibus.⁊ vbi pecunia nõ eſt ſoluta
teſtatoꝛvidetur legaſſe liberationẽ ff. de libe.lega.i..iij.ſed vbi
iam ſoluta erat videtur legaſſe remiſſionẽ cõperentem excep⸗
tionis ex iuramẽto.ff.de liber.leg.ſi creditoꝛ.poterit ergo age⸗
re debitoꝛ ex teſtamẽto ⁊ officio iudicis vt a ſacramẽto abſol
uatur. vt. c.i. e. ti. ⁊ etiãõ denũciando.vt.c.quẽadmodũ.e.ti.ĩ fi.
no.Hoſti.in.c.ad noſtram.ij.de iureiuran.
¶ Jurans vſuras nõ repetere ſi velit iuramẽtum ſuũ ſeruare
non pꝛo pter hoc creditoꝛ pecuniã illã lucrifaciet ſed fiet inde
elemoſyna. vt.c.cũ tu. de vſu.no.doc.i.cd nr̃aʒ.ij.de iureiu.
¶ Juramẽtum licitũ etiã per vim extoꝛtũ:ſi alias eſt in pꝛece
pto dʒ obſeruari ex vi pcepti nõ ex vi iuramẽti qᷓ;uis ab ipſiꝰ
obſeruatõe põt iurans abſolui.vt no.in.c.i.⁊.c.creditoꝛes.de
iureiur. alias aũt ſi iuramentũ licitũ etiã ꝑ vim extoꝛtũ non in
eſt pᷣcepto ſi nõ ſuatur iurãs nõ incurrit ꝑiuriuʒ fuata tamen

diſtinctionede qua in.c.ad aures.qð me.cau.no. Inno.⁊ hbo

ſtien. in.c.ad noſtram.iij.de iureiur.
¶ Juramentũ pꝛeſtitũ ſuꝑ bis que habẽt cãm ꝓhibitionis ꝑ
petuã vtĩ caſu.c.cũ ↄtĩgat ð iureiur.nõ valʒ.nã ⁊ ſi mulier ſecu
do conſenſerit alienationi rei dotalis ⁊ renũciauit decetero ẽ
excluſa.vt aut᷑.ſiue a me.C. ad vellei.⁊ no.i.c.ꝑuenit.de emp.⁊
vend.nimirũ qꝛ etiã iuramẽtuʒ firmat pactuʒ legis cõmiſſoꝛie
c.ſignificãte.de pig.q;uis a iure ſit alias repꝛobatũ.C. ð pac.
pig.l.i.in fi.facit aut᷑.ſacramẽta puberum.C.ſi aduer.ven.que
ſumitur ex.l.frederici in li.feu.poſt titu.qui debeat ſuccedere ĩ
feu.bac edictali.S.fi.no.Hoſti.in alleg.c.cum contingat.
¶ Juramentũ qð vergit in pᷣiudicium creditoꝝ ſiue in pꝛeiu⸗
diciũ eccleſie vel regni vel cuiuſcũqʒ alterius nõ tenet nec eſt ſ
uandum.no. Inno.in.c.cũ contingat de iureiur.idẽ ſi illud ſu

per quo iuratur habʒ perpetuã cãm pꝛohibitiõis vel ex ſuina

tura eſt turpe ſeu ſit pꝛeſtitũvi vel dolo vt ibi tex.⁊ glo.
¶ Juramentſ ſi apponitur in cõtractu repꝛobato a iure fauo
re publice vtilitatis pᷣncipaliter non obligat luranteʒ vt in ca
ſu.c.ſi diligenti.de foꝛo compe,⁊.liij.⁊.l.quẽadmodum.C.de
agricol.⁊ cenſi.lib.xi.
¶ Juramentũ appoſitũ ſup pacto de nõ cedẽdo bõis nõ va
let.no.bar.in.l.alia.S.eleganter.ff. ſo. ma.allega.l.nſimo.C.de
act. ⁊ obli. Cy.ibi.⁊ in.il.i.C.qui bo.cede poſ.tenet contrariuʒ

Spec.ti.de renũ.S.i.ver.itẽ eſt beneficiũ.⁊ Fred.ſuo ↄſi.lviij.

¶ Juramentũ pꝛeſtitũ ſuꝑ cõtractu a iure repꝛobato fauoꝛe

publice vtilitatis ſcᷣario vt in ca ſu.c.cuʒ contingat.e.ti.obli⸗

gat iurãtem ad obſeruantiã vt ibi.eſt tñ circa hoc diſtinguen⸗

dum qꝛ ſi lex loqtur ꝓpibendo aut ꝓhibet alienationẽ aut cõ

tractũ.⁊ tũc ant loquit᷑ ꝑſonaliter aut imꝑſonaliter.ſ ꝑſonali
tervt ꝓhibemꝰ:nec minoꝛ aut mulier alienet ⁊ tũc iuramentũ
nõ firmat cõtractũ ↄtra pꝛobibitionẽ legis:qꝛ ius agit ꝑſonã
inbabilitare ⁊ aſtringere obediẽtie.vt.c.ij.de maio.⁊ obe.⁊ in
tali caſu nõ eſt obligatoꝛiũ: vt in regula nõ eſt o bligatoꝛiũ:ſi
tñ lex inhibet cõtractũ d rigẽdo verba imꝑſonaliter:qꝛ inten⸗
tio legis non fuit inuinculare pſonã:tũc qʒ cõtractus nõ valʒ
tenet iuramentũ ⁊ eſt obſerua bile.vt alleg.c.cũ cõtingat.⁊ ſic
intelligit᷑.c.lʒ.e.ti.li.vi.⁊ autł ſacramẽta.(C.ſi aduer.ven.idem
tenet FTrede.conſi.cclxxi.valet ergo iuramentũ ⁊ non contra
etus ⁊ ex ſolo iuramento obligatur iurans:vt condudit An⸗
to. in allegato.c.cum contingat.
V¶ Juramentũ cũ peeſtatur videt᷑ auctoꝛitas ſupioꝛis excep⸗

ta Oð hʒ verũ cũ pꝛeſtat᷑ ſuꝑ re ſubiecta ſuperioꝛi.i.ſuꝑ iuribꝰ

ptinentibus ad eũ. ſic intelligit᷑.c.veniẽtes.de iureiur.a iura
mẽto ergo pꝛeſtito ſuꝑ rebus nõ ſpectatibus ad ſuꝑioꝛẽ non

põt ſuꝑioꝛ etiã papa a bſoluere ſine rõ nabili cã.vt no.glo.i.c.
quãto de iureiuran.⁊ ĩno.in.c.cum inter de re iudi.ab.no.i c.
cõſtitutꝰ.de reſcrip.pe.colũ.⁊ in.c.ſigniſicaſti de elec.v.colũ.
¶ Juramentũ põt per epᷣm ĩterpꝛetari an ſit licitũ vel ſllicitũ
vt.c.ſigniſicãte.de pig. Inno.⁊ Ab.in.c.debitoꝛes.de iureiu.
ſed in negocio arduo ⁊ iter magnas ꝑſonas vel qñ petit᷑ licẽ⸗
tia contraueniendi ſine iuſta cã vel Niqua cõmutatio in meli
us ad ſolũ papã pertinet cognoſcere.vt eſt ter.in.c.venerabi⸗
lem.de elec.ix.colum.⁊ idẽ tenet barba.in alleg.c.ſignificante
quem vide.
¶ Juramentũ pꝛeſtitũ rõne dignitatis nõ ligat illo depoſito
ab illa dignitate:qꝛ cenſet᷑ moꝛtuꝰ.xvi.q.i.SO.etiã.nec depoſitꝰ
tenet᷑ ex his que geſſit rõne dignitatis qꝛ obligationes nõ ſe
quũtur ꝑſonꝗ.vt.l.poſt moꝛtẽ.ff.qũñ ex facto tuto.vł cura.quẽ
admodũ nec honoꝛes.vt.c.venerabilẽ.ð elec.⁊ ibi abb.rx.col.
¶ Jurans obedire regi vel alteri pꝛincipi intelligit᷑ eo rema⸗
nente ĩ pꝛicipatu vnde iuramentũ non ligat eo pꝛiuato.⁊ no.
Abb. in. c. venerabilem. de elec. ca fi. ð
¶ Jura mentũ nõ eſt ſeruandũ ꝑ euð quipꝛoducitur in teſtem
ſi pꝛius iurauit alicui ꝙ non reuelaret ſecretum ſibi pandituʒ
vide.j.ſacerdos.
¶ Jurare tenẽtur obedientiam ſuo pᷣlato qͥ aliqũ fuerũt cõtu
maces ſeu rebelles in nõ obediẽdo.vide.S.clerici ſeculares.
¶ Juramentũ defertur in ſupplementũ pꝛobationis baben⸗

ti vnum teſteʒ pꝛo ſe ſi cauſa non eſt grauis ⁊ perſona eſt lega

lis.hoc tenet glo.quaʒ appꝛobat ⁊ cõmendat Abb.in.c.ex ĩ⸗
nu atõe.de pꝛocura.
¶ Juramentuz ⁊ ſidei pᷣſtatio habent ſe ſicut genꝰ ⁊ ſpẽs:qꝛ
omnis fidei pᷣſtatio eſt iuramentũ ſed nõ ecõtra.vbicũq; eniʒ

adijcitur vinculũ religionis ſimplici aſſertiõe dr iuramentũ
ad hoc.c.⁊ ſi xpᷣs.de iureiurã.exquo infert᷑ ꝙ veniẽs contra fi

dem pꝛeſtitam eſt infamis ſicut veniẽs contra iura mentuʒ cũ
equiparantur.eſt concluſio Abb.in c.ad aures.qð me.cau.
¶ Jurainentũ ſuꝑ rebus amiſſis:ſeu ſuꝑ expen.non dʒ pᷣſta⸗
ri per partẽ niſi pꝛecedẽte iudicis condẽnatiõe ⁊ taxatiõe: vt
c.fi.qð me.cau.⁊ eſt rõ qꝛ iſtð iuramẽtum fit de veritate ſʒ ſi iu
dex taxaret poſt inramẽtum quantitatẽ redargueret iurantem

de periurio qð eſſe nõ debʒ vt in aut᷑.nouo iure.C. de iudi.ſecꝰ

in iuram̃to affectionis qð iudicis taxationẽ pᷣcedere põt ⁊ ſe

qui.vt.l.videa mꝰin. S.iurare.ff. de in litẽ iurã.⁊ bar.ibi.⁊ alle.

autf.nouo iure.⁊ vide de bociuramẽto affectiõis qð no.in.i.
in actionibus.ff. de in litẽ iuran.Abb.in.c.fi.qð me.cau.
¶ Juramẽto conquerẽtis ſtatur duobꝰ concurrẽtibus.ſ.diſ
ficultas pꝛobãdi res amiſſas ⁊ odiũviolẽti.nõ ergo ſuff ceret
difficultas ꝓbãdi abſqʒ; delicto cõiũctiʒ.no.gl.in.c.fi.qð me.
cã.⁊ vide qð no. Spec.in ti.de furtis.ᷣ.qð ſi ꝑegrinꝰ.⁊ bar.
in.l. ſi qñ. C. vnde vi. ⁊ abb.in alleg.c. fi. qd metus cauſa
¶ Juramentũ nõ ſemp eſt ſufficiẽs ꝓbatio ad accuſandũ cõ
tumaciã ſeu ad ꝓbandũ impedimẽtũ ad cõtumaciã excuſana
dã.vt eſt ter.in.c.ex litteris de in integ.reſti.qð eſt verũ qñ tra
ctatur de graui pᷣiudicio vel allegat᷑ impedimentũ nõ manife
ſtũ. vt no. Jo. mo.archi.⁊ Jo.an.i.c.i.de dolo ⁊ contu. li.vi.ſʒ
ſi tractat᷑ de modico pᷣiudicio vt ſi det᷑ aliqaa bꝛeuis dilatio
vłſiłe ⁊ tũc iuramentũ eẽt ſufficiẽs.v no.Abb.ĩ alle.c.ex lr̃is.
¶ Juramentũ appoſitũ in cõpꝛomiſſo an hʒ vim clauſule ra
to manẽte pacto vide.S.cõpꝛomiſſuzʒ.v.ex cõpꝛomiſſo.
¶ Jura mẽtuʒ vbi interuẽit in obligatõe cõpellit᷑ qͥs pᷣciſe ad
factũ.vide.j.obligatio.v.in obligationibus.
¶ Juratoꝛiã cautionẽ ſemel cõtumax etiã clericus tenet᷑ pᷣſta

o Te. vide.S. clerici.⁊. S.cõtumax.v.ſemel ↄtumax.
¶ Juramentũ ſi eo temꝑe quo nibi detuli in iudicio nõ inraſti

Iʒ poſtea ſis paratuæ iurare nõ ꝓficiet tibi tale iuramentũ ᷣm
Jo. an. ⁊ do minicũ.in.c.lʒde pꝛocura.lib. vi.
¶ Juramẽto creditoꝝ ſi debitoꝛ ꝓmittat ſtare nõ valebit cõ⸗
uentio.no. Spec.ti.de ꝓba.S.fi.ver.quid ſi eo.qꝛ ꝑs videt᷑ in⸗
uitari ad delinquendũ et iõ talia pacta nõ valẽt vt.l.cõuenire
ff. de pac.do. Dp in.l.fi.de pᷣto.ſtip.vbi cõ cludit ꝙ ſi ꝓmittit
ſtari ſimplici v bo vel iuramẽto ſuꝑ expenſis vel dãnis ꝑ hoc
nõ obligat quin ꝓmittẽs poſſit hoc reuocare anteq; declare⸗
tur ſeu iuret᷑ C de iureiurã.l:ſiquis iuſiurandũ:.⁊ vide ſuꝑ hoc

—

RN—

Abb. in. c. einẽ litibus. de dolo ⁊ cõtu. circa finem. .
¶ Jurans nõ reuelare ſecretũ ſi poſtea in teſtẽ ꝓducatur põt
illud reuelare ſine metu periurij.no. Inno.in.c.qualiter ⁊ qñ

i.de accu.no.ab.in.c.ſignificauerũt.de excep.v.colum,vide.j.

ſacerdos ſi pꝛoducatur. .
¶ Juram entũ non ĩpedit validitatẽ actus licet attẽptatoꝛ ſit
ꝑpiurus de quq per Inno.⁊ alios in.c.dilecto.de pꝛeben.⁊ io.
an. in regula.qð ſemel.de reg.iur.li.vi.
¶ Juramentũ pᷣſtitũ per debitoꝛeʒ põt creditoꝛ ꝓrogare ſeu
remittere.vide.S.excõitio.ver.ſi excõicationẽ tulit. ..
¶ Pꝛomittẽs periuramẽtuʒ factũ alienũ dʒ interpᷣtari qð ꝓ
miſit ſe curaturũ quãtuʒ in eo erit qð obſeruat᷑ in materia ca⸗
nonica.c.dilecti. de iudi.nã iuramentuʒ hʒ vim clauſule: ſi nõ
valet vt ago valeat cũ valere põt.vt.c.quãto.⁊.c.ad noſtram
de iureiur.abb. in.c.ex litteris.ij.de ſponſa.
¶ JIuramentũ põt exigi a reo licet actoꝛ nibil ꝓbaueritvbicũ
qᷓ; vertit᷑ periculũ aĩe.no.in.c.cõtinebat᷑.de deſpõ.impu.nã ſa
tis in boc exuberat iudicis officiũ.vt.c.ſicut.in fi.de ſpon,.ab.
in alleg.c. continebatur.
¶ Juramẽtuʒ cõtra votũ eſt temerariũ:⁊ iõ non eſt ſeruandũ
vt.c.rurſus.⁊ ibi plene per goc.qui clerici vel vouen.
¶ Quãdocũq; pꝛo foꝛmà iuramẽti diſpoſitio exigit tactum

euã gelioꝝ non eſt iuri ſatiſſactũ ſi iuret᷑ ſine tactu.vt.c.lauda
bilem. ⁊ ibi abb.de frigi.⁊ male.⁊ vide glo.ſingulareʒ in.c.vt

circa.ð elec.li.vi.⁊ aliã ĩ cle.i.de hereti.abb.ĩ alle.c.laudabilẽ.
¶ Jurare debent piti de credulitate i arte ſua nõ de veritate.
vide.S.iudex in caſibus. B
¶ Juramentũ an ſit ſeruandũ vł ne ſpectat hoc decernere ad
iudiciũ apoſtolicũ.vt.c. venera bilẽ. de elec.qð ꝓcedit in nego
cio arduo ⁊ inter magnas ꝑſonas vel qñ vult dari licentiam
cõtraueniendi ſine cõmutatione ⁊ melius alias aũt etiã epᷣus
põt interpᷣtari iuramentũ.vt no.Spe.ti.de leg.S.nũc oſtendẽ
dum. ver.xxiiij.tangit abb.in.c.cum veniſſent.de iudi.
¶ Juramentũ ⁊ eius obſeruatio an ſpectat ad eccleſiaʒ. vide
j.periurij crimen.⁊ ver.rõne iuramenti.
¶ Juramentũ an firmat renũciationẽ quã mulier facit advel
leianũ.⁊ iuramẽtum an habet vim clauſule ſi nõ valet qð ago
vt ago ⁊c.vide.j.mulier ſi ſe obligat.
¶ Jura mento libellantis ſtatur ſuper ignoꝛantia. vide.j.li⸗
bellantis iuramento.

¶ urare debʒ de calũnia aduocatus.vide.S. aduocatus de

bet de calũnia.
¶ Juramentũ nunq eſt exigendũ qñ veriñmiliter dubitat᷑ de
illiꝰtrãſgreſſione. vt.c.illi. xxij.q.v.vide.S. ↄſuetudo q̃ eſt bona
¶ Jurare an poteſt clericus vel religioſus ſine licẽtia ſuperio
ris.vide.sõ.clericus licʒ debeat.
¶ Jurare an debeat mioꝛ ⁊ qñ. vide.j.mĩoꝛ nõ iurat cũ.v.ſe.
¶ Qicet in caſibꝰ expꝛeſſis ⁊ in oĩbꝰarduis vel vbi eps eſt dil
famatus cũ iurat teneat᷑ ſacra tãgere in leuibꝰvero caſibꝰ ne⸗
dum epi ſed etiã oẽs pꝛiuilegiati vt ſacra nõ tãgãt ſed debent
interrogari ꝑ ſuam cõſecrationẽ.vt eſt caſus ſingularis.in.c.ſi
quis pᷣſbyter.ij.q.v.⁊ boc ne manꝰ qͥbus cõficit᷑ coꝛpus xpᷣivi
deant᷑ pollute quo ad vulgi opinionẽ.⁊ de modo ⁊ foꝛma iu
randi vide gl.no.in cle,i.de hereti.ab.i.c.fi.de iura.calũ.ij.col.
¶ Jurare recuſans admittit᷑ ad purgandũ cõtumaciã ſuam
nolẽs iurare vſqʒ ad ſnĩaʒ.no.doc.in.l.ij. C.de iura.calũ.⁊ idẽ

Jo.an.in addi.ſpe.e.ti..fi.v.ſednunqd.ar.C.de appel.ſ q̃s

ij. q.vi.ſi qs. poſt ſniam àt condẽnatoꝛiã ſeu declaratoꝛiã nõ
poterit pẽitere.nã cũ ſit iſta pena iuris opoꝛtet ꝙ inſtetvſq; ad
ſentẽtiã in.l.qͥ cũ maioꝛ.S.accuſa ſſe.ff.de bonis lib.⁊ in.l.ſi ſer

uitutẽ. S.pꝛeciſe.ff.e.ti.⁊ qd no.bar.in.l.in crĩali.C. de iu. om.
iudi.eſt concluſio abb.in.c.ſi diligenti.de foꝛo cõpe. ⁊ in.c.fi.

de iura.calum.vi.colum.

¶ Quiiurare recuſat obſtinatõe dãnabili pᷣſumit᷑ hereticꝰ.vtꝰ

c. excõicamus de here.no.abb.in.c.i.de ferjs.penul.colum.
¶ Juramentum factũ ꝑ ſpoliatũ de nõ moleſtãdo poſſeſſoꝛẽ
an valeat.vide.j.pactum factum ſpoliatoꝛi.
¶ Juramento põt ſe qͥs obligare ad nõ petendũ ſeu nõ mo
uendũ q̃ſtionẽ ſuꝑ bñficio.vide.j.renũciare lʒ quis.
¶ Juramentũ de nõ petẽdo reductionẽ laudi ad arbitriũ bo
ni viri nõ valet.vide.j.pactũ de nõ reducendo. .
¶ um de conſe cĩa alicuiꝰ q̃ritur ſtatur ipſꝰ iuram ẽto.deſen.
ex.ciſi vero.de teſti.pꝛeſentiũ.de excep.paſtoꝛalis.qui ma.ac⸗

eu.poſ.cũ in tua.xxxi.q.ij.ſi verũ eſt.⁊.l.nõ oẽs.S.a barbaris
ff. de re mi. glo. in. c. ſignificaſti.i.de homi.⁊ ibi abb.qð eſt ve⸗
rum.ſed ſi certa pᷣſumptio extrinſeca cõiecturarũ animi eſt ſta
tur iuramẽto in ↄtrariũ.vt in.c.vidua de regularibꝰ.⁊ ibi ab.
¶ Juramentũ delatũ dño nõ põt ꝑ pꝛocuratoꝛẽ pꝛeſtari etiã
ſi babeat ſpeciale mãdatum.vt,.l.generaliter.S.his de pꝛeſen
tibus.C. de rebe.credi.⁊ iureiuran. Bal.
¶ Juramentũ eſt ꝑſonale hinc ẽ ꝙꝙ nõ afficit heredẽ quo ad
vinculũ ſpũalevt ſic ſoꝛtiat᷑ foꝝ epᷣi ſicut ipᷣe iurãs ⁊ iſto reſpe

ctu dicit᷑ perſonale.vt no. JYo.an.in nouella in.c.fi,de fo. com

pe.li.vi.⁊ ſic intelligitur dictũ Inno.in.c.veritatis.de iureiur.
ſed cẽſetur reale: ⁊ afficit heredes q;tũ ad vinculũ temꝑale ita
vt validitas ⁊ efficacia contractus ⁊ obligatõis ad heredem
trãſit ⁊ eũ afficit vt plene per Sali.in aut᷑.ſacramenta.C.ſi ad
uer. vẽ.colũ.ãtepenul.⁊ ꝑ eũ i.l.pactũ qð dotali.ĩ fi. C.de pac.
¶ Si qs negat feciſſe ꝓfeſſionẽ ⁊ abbas eã aſſerit ꝓbat ſemi

plene defertur iuramentũ reo vt iuret ſe nõ ꝓfeſſum vt ſie pur

get illã pᷣſumptionẽ que in ſurrexit cõtra eũ ex ſemiplena ꝓba
tione.⁊ ſic intelligitur.c.atteſtationes de deſpõ ſa.ipu.ipſi enĩ
abbati nõ dʒ deferri iuramentũ.qꝛ reſpectu alterius cauſe eſt

grauiſſima qꝛ agit᷑ de ſtatu boĩs.⁊ ſic intellige glo.de iureiur.

c.mulieri.no.a bb.in.c.cum cauſam de rapto.in fi.
¶ Juramentuʒ ſimpliciter pꝛeſtituʒ de non alienãdis rebꝰ ec
cleſie reſtringitur ad alienationẽ illicitã non aũt ad neceſſariã
idẽ de alienatiõe que fit ad vtilitateʒ eccleſie. nam neceſſitas
⁊ vtilitas in hoc equiparãtur in iure.xij.q.ij.ſine exceptiõe.et
qð no. Inno.in.c.cooẽs.de conſti.ad hoc.c.fi.⁊ ibi glo.⁊ ab.
de eccle.edi.⁊ ſic iura mentũ recipit limitationes ⁊ reſtrictiões
ſuris.vt.l.fi.C.de cõdi.indebi.⁊.l.fi.ff.qui ſatiſda.cog.⁊ inno.
in.c.ꝑ tuas de arbi.fa.tex.in.c.ex parte tua.de cleri.nõ reſi.vbi
liurans reſidere in eccleſia põt iuramẽto nõ obſtante ſe abſen
tare ꝓ neceſſitate vel vtilitate eccleſie. aliud eſt ſ ĩferioꝛ platꝰ
iuret de non alienando romano pontifice inconſulto.nã etiaʒ
ſiue vtilis ſiue neceſſaria ſit alienatio reqͥritur ꝙ pᷣcedat licen/
tia qð eſt verum ceſſante ſumma alienãdi neceſſitate vt ſi tan
tam celeritatem requiretꝙ ſuperioꝛẽconſuli nõ pateretur tũc
putat ab. alien ationẽ poſſe fieri irreqͥ ſto papa vel alio cui eſt
pꝛeſtitum iuramentũ.ar.in.l.tutoꝛ qui repertoꝛiũ.ff. de admi⸗

ni.tu. ⁊ hoc maxime ſi ſuꝑioꝛ eſt in remotiſſimis locis. vt.c.ni⸗

bil. de elec.⁊.l.ſi longius.ff. de iudi. Itẽ dictũ iuramentũ non
extenditur ad alienationẽ modice rei.ar.xij.q.ij.terrulas.⁊ qð
no.in.c.vt ſuꝑ.de re.eccle.nõ alie.

¶ Jurans ſtare mãdato dñi vel alteriꝰ intelligit᷑ de iuſto mã

dato.vide.c.ex tenoꝛe.cũ ibino.de ſen.excom.
¶ Pꝛelatus iurans non repetere res eccleſie ſi per alium nõ
poſſunt cõmode repeti niſi per eũ licẽtia ſibi ab eccleſa data
poterit repetere. alias vel abſoluetur a iuramẽto. vel dabitur
curatoꝛ bonis.vt colligitur ex.c.peruenit.i.de iureiuran.Ere
do tamẽ vt ibi no. Hoſtien. ꝙ pꝛelatus etiã ſiſe abſolutõe:po
terit cõtrauenire qꝛ talia nõ ſunt iuramenta:ſʒ periuria in.c.ſi

cut noſtris.de iureiuran.idẽ de tutoꝛe iurãte res pupilli nõ re

petere.⁊ idẽ dicunt doc.in regẽ iurantẽ res regni non repete⸗
re.vt no.in.c.ꝑuenitꝓ quo facit in.c.ad audientiã.qð metꝰ cã.
¶ JIurans ſeruire alicui ꝓ certo ſalario quolibet mẽſe ſoluen
do ſi ceſſatũ eſt in ſolutiõe poterit ſine metu periurij iuris aſ
uitio deſiſtere vt exemplificat Hoſti.in.c.peruenit.ij.de iureiu
ran.⁊ ſic eſt no.ꝙ vbi iuramentuʒ reſpectiue pᷣſtatur alicui ad
aliquid per ipſum implendum recipit tacitam conditionẽ ſi il
lud qð eſt implendũ impleat᷑.⁊ fic pꝛeciſe nõ neceſſitat anteqᷓ
ab alio impleat᷑.vt ibi no. Anto.
¶ Qicet inter ſimplicẽ loquelam ⁊ iuramentũ deus differenti
am non faciat.vt.c.iuramenti.xxij.q.v.eccleſia tñ militans fa⸗
cit differẽtiã. Pꝛimo in neceſſitate implendi. vt.c. debitoꝛes.
de iureiur. Scðo in cqtitate pene trãſgreſſoꝛis.vt.c.nõ affera
mus.xxij.q.v.⁊.c.rurſus.qui cle. vel vouẽ. ⁊ ſic eſt cõparatio

in genere:ſed non in determinata quãtitate reatus. Zertio in

obligatõe foꝛmali implẽda quãtũcũq; nuda.naʒ ſtante hone
ſtate obligatõis ex parte vtriuſqʒ eccleſia nõ facit differentiaʒ
quo ad neceſſitatẽ implendi lʒ poſſiteſſe differẽtia quo ad rea
tus quãtitatẽ ꝓpter vinculũ iuramẽti.doc.in alle.c.debitoꝛes
¶ Juramenti foꝛma qð pᷣſtant rectoꝛes eccleſiarũ epo q ab
eo inſtituũtur vel aĩarum cura eis cõmittit᷑ eſt hec.ꝙ.ſ.fidelis
erit epo ⁊ obediens.vt.c.nullus,.de iureiur.⁊ c.qᷓ q xxiij. diſt.

n⁰ü

— -- — —. —ð

— — – —

D .

ſit

lplenge
ipbipſei
luscalſe
todeinin

1

licorchte
deatfri

nereſtte
ctapnoee
bigoteb,
eſnicides
og tinne,
ſhͤſeſ c⸗
ſeſe ablſen
knmpzus
onietie;
dgtlicen⸗
teſitan
Gtereurtie
lalioaiet
Fdeacdni
. ptoni
enti non
sac⸗

einſto nni

erelunt
Cleſn dens
lloobſur
luran Cre
Hohrdede
Fiotninc
hlplinit
nont tepe
döme
Meſoluen
finnis 4
deiorein
jalicnisd
iioniff
tatantiß

gdiffnti
gllturet/
dehiors
n mi
eöheniß
gan
unrpone
Difeenmi
ehinn⸗
,50004
Gü

T masdata ſua ſaneta ⁊ honeſta adiplebit.de ma. ⁊ obe. qð ſu
per his. ?.c.fi.de offi. archi.nibil alienabit ſine conſcia ſua.xij.
q.ij.abbatibus.xvij.q.iiij.in venditionibus noĩe eccleſe mu⸗
tuũ contrahet.de fideiuſ.qð quibuſdã ꝙ eccleſiaʒ nõ reliquet
nec ad aliam ſe trã ſferet ſine epᷣi licẽtia de renũ.adm onet.iura
eccleſie iurta poſſe petet ⁊ defendet vtilia eiuſdeʒ pꝓcurabit ⁊
nociua vitabit. ar. C. de epa. audi.l.de creatõ nibus.etiã poſt
poſitis negocijs ſui patrimonij.ar.vij.q.i.pñtiuʒ.xvi.q.i.ſi ve
re. nibil dabit nec dedit nec aliud pactũ fecit vel aliud illicitũ
cõ miſit ꝑ ſe nec ꝑ aliuʒ ipſo ſciente ꝓ eccleſia que ſibi cõ mitti⸗

tur adipiſcẽda.i.q.ij.q;pio. de pac.c.fi.⁊ ſi ad aures eius boc

viciñ puenerit ſtatim epᷣo ſignificabit de electõibus. c. i. oꝛdi⸗
nes recipiet tempibus ſuis qñ nõ eſtoꝛdinatus.ð eta. 7 qua.
c.queris.in eccleſia perſonaliter reſidebit ⁊ deſeruiet in oꝛdĩe
quem cura ipſius requiret. de cleri.non reſi. qꝛ nonnulli.⁊ q;
nibil ſoluet alicui noĩe cenſus eccleſie vltra ſolitã penſionẽ.vt
c.tua nos.i.de iureiuran.vbi hoc no. Hoſtiẽ,.vide.S.cleri cus
parrochialis. „ „
¶ Jurans incaute vel illicite ſeu falſe an contraueniẽdo pec⸗
cat moꝛtaliter.vide j.periurus eſt
¶ Juramentũ quod pꝛeſtat vaſallus dño ſuo vel clericꝰ ſuo
pꝛelato an extendatur ad ſucceſſoꝛes inrantis vel illius cui pᷣ⸗
ſtatur iuramentũ.⁊ quãdo ſit reale vel perſonale vide plene ꝑ
doccto.in.c.veritatis de iureiuran.
¶ Juramentũ ca nonicoꝛũ de ſeruandis ſtatutis nõ obligat
ſucceſſoꝛes:vt concludit Frede. de ſenig cõſilio.cclviij.⁊ idezʒ
de canonico qui iurauit in ſua pꝛima receptiõe ꝙ ſi renunciat
⁊ poſtea iterato recipiatur nõ eſt obligatus ex pꝛimo iuramẽ⸗
to.pꝛo hoc.c.venera bilẽ. de elec.c.ij.ð no.ope.nunci.c.ij.de ſy⸗
mo.no.doc.in.c.veritatis.de iureiur.
¶ Jurans ſtare mandatis alterius intelligitur de honeſtis ⁊
poſſibilibus.vt.c.veniẽs.⁊.c.quintauallis.de iureiur.⁊ ſi cõ⸗
trarium fiat mandatũ non valebit.xxij.q.iiij.in malis.cuʒ ſeqʒ
⁊ no.de pac.c.fi.⁊ no.Hoſtien.in allegationibus.e.veniens.
¶ Jurans nõ exire ciuitatẽ donec ſoluerit ſi exiuerit credens
debituz nõ ſolutũ cũ iam eſſet ſolutũ eſt ꝑiurus in foꝛo cõſciẽ
tie.vt tenet Jo.cal.diſputãdo.⁊ no.doc.in.c.q;to de iureiur.
¶ Juramẽtũ pꝛeſtitũ ꝑ aliquẽ:vt nõ eſſet cõtra aliquẽ refert
ad queſtionẽ nõ iuridicã nõ aũt iuridicã ⁊ iuxta cãm motã.vt
c.petitio. de iureiur. facit.l.ñ ſeruũ. de verb. obli..l.quero..ĩ⸗
ter locatoꝛẽ.ff.locati.ideoq; talis iurãs põt eſſe contra illũ cui
iurauit pꝛo ſe vel pꝛo eccleſia vel cõitate ſua: vt alle.c.petitio.
⁊ pꝛo ſuis rebus ⁊ pꝛo cõiũctis perſonis ſᷣm Pe.ibi.facit.l.
bumanitatis. C. de execu. tu.

¶ Juramentum eſt benigne nõ amare interpꝛetandũ taliter

vt ceſſet omnis fraus.vide glo.appꝛo.per doc.in.c.ex parte.
ij.de cle.nõ reſi.⁊ ibi per Jo.an.
¶ Juramentimrendẽs contra vtilita tẽ eccleſaſticã nullo mo⸗
do ligat ĩmo potiꝰeſt periuriũ q; iuramentũ.etid ſi ꝑ aliuʒ poſ

ſit eccleſie indẽnitati conſuli.vt eſt ter. de bis que fi.a ma. par.

—

ca.c.i.nã iuramentũ nõ vinculat iurantẽ ad iniquitatẽ.vt.c.qᷓ
to.de iureiur. nec ligat adminiſtratoꝛẽ eccleſe quominus pe⸗
tere poſſit in integ.reſti.pꝛo re eccle.male ꝑ ipſuʒ alienata.no.
glo. in. c. i. de in integ.reſti.lib.vi.Abb.in.c.ñi qͥs pꝛeſbyteroꝝ
de re. eccle.nõ alie.ij.colũ.⁊ etiã parrochianꝰ eccle.põt repete
re male alienata.vide.j.parrochianus.
¶ Juramẽtum qð faciũt pꝛelati de nõ alienãdo bona menſe
ſue vel capituli an extendat᷑ ad bona que fuerũt in emphiteo
ſim tradita vel infeudata ⁊ ꝓpter aliquo cãm redeunt ad ma
nus pᷣlati.⁊ an eoipſo ꝙ redeũt ad eccleſiã efficiãtur de men⸗
ſa. no. diffuſe ⁊ notabi.Abb.in.c.vt ſuꝑ.de re.eccle.nõ alie.⁊
reſpõdet ꝙ poterit alienare ea que redeũt ad ecdeſiã ab Ephi
teota vel feudatario.vt.c.fi.de fen.⁊ ibi no. Abbas.

¶ Juramentuz an obligat in renũciatione generali.vide.j.re

nunciatio generalis.
¶ Juramẽto non firmatur contractus ſimulatus.vide.j.ſimu
latio ver.non firmatur.
¶ Juramẽtum verificatur in caſu ficto qñ eius contrauentio
nõ tẽdit in alterius leñonẽ:vt in caſu.c.ex parte.ij. de cleri nõ
reſ...vbi quis iurat reſidere in eccdleſia.nã talis ſi ſe abſentat ꝓ
ſeruitio eccleñe dicit᷑ ſeruare inramẽtum.ſi tñ luramenti obſer
uantia tendit in fauoꝛẽ alterius non verificat᷑ in caſu ficto ſed
dʒ verlficari in foꝛma ſpecifica.vt.c,.ad noſtrã.i,de iureiur. fa⸗

cit. llucius.C. de condi.? de. vbi patet ꝙ cõditio debet adim⸗
pleri in foꝛma ſpecifica. vt in.l.qui reſtituere.e.ti.facit dictum

Juno. in. c. per tuas.de arbi. vbi ſingulariter dicit ꝙ iura mẽ⸗
tum ſimpliciter pꝛeſtitũ in materia ſui natura alternatiua des
bet intelligi altern atiue. no. Abb. in allega. c. ex parte tua. de
cleri.non reſi. J 2-
¶ Sipꝛelatus in cõtractu alienationis qu facit de re.eccle⸗
iurat non conitrauenire nec petere reſti. in integr. nibilomin?

põt noie eccleſie iuramẽto nõ ob. petere in integ. reſti.no. glo.

in. c.i.de in integ.reſti.li.vi.ꝓ hoc facit.c.peruenit.de iureiur.2

facit terx.in li.feu.ti.de capi.conra.c.i.vbi pꝛelatꝰ babebat feu

dum pertinentẽ ad menſaʒ ſuam ⁊ cõmiſit felonia cõtra dñm
tũc aufert᷑ ſibi fundus in vita ſua ſed pꝛeiudiciñ non fit digni
tati qꝛ poſt moꝛtẽ ſuà redibit ad eccleſiã. idẽ no.in.c. veniens.
de trãſac.⁊ ibi Hoſti.exquo infertur ꝙ vbicũq; pꝛeiudiciũ p⸗
lati eſt ſeparabile ab eccleſia iuramẽtũ per eũ pꝛeſtitũ ſibi no
cebit ⁊ nõ eccleſie.ſed ſi non eſt ſeparabile ⁊ tunc nullo modo
valet eius iuramentũ:vt alleg.c.peruenit.⁊ in cle.i.de in integ.
reſti.que tra ctat ſi capitulũ debeat reſtitui in integ.ſi leditur ⁊
quid in perſonis ipſius capituli. Abb. in. c. cum veniſſent. de
inſti. vi. colum.
¶ Ex iuramẽto pꝛeſtito vbi nulla pꝛeceſſit obligatio natura⸗
lis lʒ non detur actio de iure ciuili:põt tamẽ de iure cano. agi
multis modis ex eo. Pꝛimo per viã denũciationis:qꝛ peccat
iurans nõ ſeruando iuramentũ.vt.c.nouit.de iudi. Scðo vt
manu regia petaf̃ obſeruãtia iuramẽti.vt no.in.c.que in ecdle
ſiaꝝ.de conſti.Tertio põt agi perviam cuiuſdã intimationis
vt intimetur iudici eccleſiaſtico illuʒ ſtare in peccato.⁊ in bac

intimatòe nõ eſt neceſſaria denũciatio iuxta ea que no. Abb.

in. c.i.de iureiur. Quarto videtur etiã ꝙ poſſit actõne cindi ſ
conditione ex.l.per.l.legitima cõuentio.ff.de pac.⁊ hoc ideo:
qꝛ iuramentũ licitũ eſt appꝛobatũ nedũ a lege canõica ſʒ eti
a diuina.ergo ex illo põt agi.facit.l.ſtatuas ff. de acq̃.re. do.
no.glo.in.c.ſi canonici.de offi.oꝛ.lib.vi.⁊ de iure ciuili etiam
põt agi ex tali iuramẽto:qꝛ imꝑatoꝛ ſubmittit ſe canonibus in
cõcernentibus aĩam.in aut᷑de eccle.ti.⁊ in aut.vt de termi. ſit
nu. cle.ſed de iure cano.põt.vt.S. ergo de iure ciuili.⁊ eſt no. q;
lʒ pꝛimaria obligatio ex iuramẽto acqͥrat᷑ de eo tamẽ vbi iura
mentũ nõ eſt turpe ſecũdaria obligatio acqͥrit᷑ parti:qꝛ pars
poteſt remittere tale iuramentũ.vt.c.ij. de ſpõ.⁊.c.i.de iureiu.
qꝛ nẽo põt remittere qð nõ hʒ.i.q.vij.daibertum.hoc cõcludit
bb.in alleg. c. cum veniſſent. de inſti. in fi⸗

Jurati

¶ Jurati ſunt bi qui regunt vniuerſitatez vide.j.vniuerſitas
babet pꝛeſidentes. iſ .—
uriſditio
¶ Juriſditionẽ recipiẽs in habitu per litteras generales an
poſſit eam alteri delegare. Item an talis põt citare ante expᷣſ
ſionẽ perſonarũ ⁊ rerũ. Iteʒ an perpetua iuriſditõ ne quo ad
expᷣſſa in reſcripto an ſiat ꝑpetuatio quo ad cõpꝛebenſa ſub
clauſula generali.Abb.in,c.paſtoꝛalis.S.quoniã. de reſcrip.
penul.colum.
¶ Qualiter perpetuetur iuriſditio perlr̃as generales.ibidẽ.
¶ Juriſditionem delegati impediegtes an poſſunt per eun⸗
dem iudicem puniri.vide.S.iudex.
¶ Juriſditionis delegati pꝛoꝛogatio an ⁊ quando poteſt fie
ri de cõmuni conſenſu partium.⁊ vide.j.progatio.
¶ Juriſditio oꝛdinaria non expirat per moꝛtem concedentis
etiam re integra.no Hoſtien.in.c.quoniam ab.de offi. deleg.
⁊ eſt tex.pm comunẽ intellectum in.l.⁊ qꝛ de iur.om.iud.⁊ per

abb. in. c. relatum.de offi.deleg.

¶ Juriſditio oꝛdinaria cognoſcitur quãdo pꝛinceps ler vel
cõſuetudo tribuit ſimpliciter iuriſditionẽ ſupervna pꝛouincia
ciuitate vel caſtro ſeu concedit iuriſditioneʒ ſimpliciter ſi uper
vniuerſitate cauſsꝝ niſi exrpꝛimat verbũ delegamus.vel faci⸗
98 auctoꝛitate nr̃a ⁊c.nà iũc faciet eũ delegatũ.ad hoc tex.cũ
glo.in.c.i.de cle.egꝛo.lib.vi.⁊.c.cũ aliquibus.de reſcnip.e.lib.
qð firmat Hoſti.in.c.quoniaʒ ab. de offi dele.⁊ bar. inl.⁊ qꝛ
de iu. om. iu.abb.in.c.relatuʒ.de offi.dele. ⁊ Jnno.in.c.cuʒ ab
eccleſiarũ.de offi.oꝛ.⁊ in dictis iunbus no.qꝙ nemo niſi pꝛin⸗
ceps lex vel conſuetudo poteſt oꝛdinariam iuriſditionem tri⸗

puere vel vninerſitas eligendo rectoꝛem ꝛ.
¶ Juriſditio delegata ꝑpetuatur ꝑ citationẽ etiã ſi nõ perue
nit ad partẽ no.glo.in cle.ij.vt li.pen.per tex.o.gratum. ⁊. c.fi.
de offi. dele. facit de fo. cõpe. c. ppoſuiſti. ⁊.l.ſi quis poſtea.ff.
de iudi.⁊ eſt ratio qꝛ citatio eſt pꝛincipiũ ⁊ fundamentũ iuriſ⸗
ditionis contẽtioſe. vt.c. qm cõtra. de ꝓba.⁊ eſt pꝛimus actꝰ
ſubſtantificus dꝛdinis iudiciarij.no. Archi.ij. q. ij. nõ ita. no.
Ab.i. c relatũ.de o ffi.dele.⁊ vide abb.ĩ.c.fi.de of.dele.vl.col.
¶Juriſditio delegata gtiam ad vniuerſitatem cauſarum ex⸗
pirat moꝛte delegantis te integra.no. Abb. in alleg. c.relatuz
de offi. deleg.
¶ Juriſcditio delegata an perpetuatur per ſubdelegationem
anoꝛ.in.c.relatũ.⁊ in.c.gratũ.⁊ ibi ꝑ Abb.de offt. deleg.
¶ Juriſditio delegata poteſt de re ad rẽ conſenſu partiũ pꝛo
rogari quẽadmodũ de tꝑe ad tpᷣs.vt.c.ð cauſis.de offi. dele.
ſecus eſt in ꝓrogatõe que fit de ꝑſona ad ꝑſonam. vt.c.p.⁊ g.
e.ti. ⁊ vide qð ibi no. Abb.⁊ in.c.cum olim. e.ti. .
¶ Juriſditio delegati an ? quomõ reſtringit᷑ ad erpꝛeſſa ĩ re⸗
ſcripto. vide no ta biliter abb. in. c. cum olim.i.de offi. dele.
¶ Siin pꝛincipio delegationis iuderx carebat iuriſditione ⁊
ꝓceſſit ſi po ſtea eã eſt adepeus an teneat pꝛoceſſus ꝑ ſuꝑueni
entiam ptãtis. vide late ⁊ notabi.ꝑ abb.in.c.cum ex officij.de
pꝛeſcrip.penul.colum.
¶ Juriſditio delegata poteſt pꝛeueniri per oꝛdinariã dũmo⸗
do littere delegatoꝛie nondũ ſint pᷣſentate.vt.c.vt debitus.de
appel. ⁊ ſic no.qꝙ citatus coꝛam oꝛdinario nõ põt allegare ꝙ;

ſaʒ cõmiſit papa illã cãm alteri niſi cõſtet de pñtatione cõmiſ

ſionis.qð vide.vt no. Abb.in alle.c.vt debitus.ij. colum.
¶ Delegan poſſunt de iure canonico cãe criminales. vt.c.in
archiepᷣatu.de rap.no.in.c.cũ te a.b.de re iudi.⁊ in.c.per vene
rabilem.qui fi.ſint le. Abb.in.c.qð ſedes.de offi.oꝛ.
¶ Delegatus pꝛincipis põt ſubdelegare iuriſditionẽ neduʒ
quã habʒ in habitu ⁊ actu ſed etiã quã bʒ in habitu tantũ.vt
c.paſtoꝛalis.de reſcrip.S.quoniã.nõ obſtat.l.obſeruari.ff.de
offi. pcõſu. qꝛ ibi volebat cõmittere reſpectu exercitij qð non
habebat. Abb. in alleg. S. quoniam pe. colum.
¶ Juriſditio oꝛdinaria cõpetit ex tribꝰ.ſ.ex lege:ex conſuetu
dine.ex pꝛiuilegio pᷣncipis.no.in.c.duo ſimul.de offi.oꝛ.
¶ JIuriſditio oꝛdinaria inferioꝝ a papa videtur excitata non
deſegata qñ de iure cõi inferioꝛi pᷣlato cognitio ſeu ꝓuiſio rei
vel cauſe in l̃is pape expᷣſſe ꝑtinet.eſt tex.in.c.lʒ.iuncto.c.gra
ue. de offi. oꝛdi. ⁊ cle.i.de eta.⁊ quali.ſed ſi inferioꝛi pꝛelato cã
nõ pertinet via oꝛdinarie ptãtis tũc ſiue ptãs cõcedat᷑ ſp ãlit
a iure ſiue per litteras pape videt᷑ ſibi iuriſditio delegata cõ⸗
ceſſa.vt.c.irrefragabili.S.ceteꝝ.de offi.oꝛdi.⁊.c.ad abolendã
S.fi.de here.⁊ ibi Hen. diſtin.fi.⁊ cle.i.de ſupp.neg.pꝛela.ſua
auctoꝛitate.⁊.c.i.de cle.egro.li.vi.⁊ cle.attendẽtes.de ſta.mo.
⁊ cle.qꝛ contingit.S.in quo.de relig.do.⁊ vide gl.c.bi qui.de pᷣ
ben.li.vi.⁊.c.cũ aliquibus.de reſcrip.e.li.ſed ſi dicatur aucto⸗
ritate apo.tunc etiam ſi de nouo nil videt᷑ delegata iuriſditio
tribui. vt. d. c. cũ aliquibꝰ. ⁊ in iuri.S.alleg.ſignanter Inno.in
alleg. c. licet.

¶ Juriſditionẽ bʒ eccleſia in laicos rõne dãni dati vel furrti

qũñ naſcitur actio furti.vide.S.iudex eccleſiaſticus põt adiri.
¶ Juderx eccleſiaſticus cognoſcit de oppᷣſſione vel de fraude
adhbibita in cõtractu eccleſie.vide.õ.eccleſia cognoſcere põt.
¶ Judicẽ eccleſiaſticũe bi reperit᷑ poſſe excõicare concludit
ex hoc iuriſditio ſua in illo caſu qꝛ excõicatio non põt fieri niſi
a iu dice.xxxiij.q.ij.S.in hoc.neq; fert᷑ ſine cauſe cognitione.ij.
q.i.nemo.de ſen.excõ.c.i.lib.vi.cõmendat Abb.in.c. cũ ſit ge
nerale. de foꝛo cõpe.iiij.colũ.qð intellige veruʒ qñ excõicatio
cõpetit alicui vt iudici ⁊ non vt parti:vt in cauſa pꝛopꝛia pꝛo

defenſione iuris ſui:vt.c.dilecto.de ſen.excõ.li.vi. Inno.in.co

venerabili. de cẽſ. ⁊ Abbas vbi,S. ⁊ vide abba.in.c,olim.iij.
de reſti. ſpo.
¶ Juriſditio eccleſie contra laicum concluditur ex inuaſione
rei ecdle.ita ⁊ ex mala ⁊ frauduloſa detẽtatione.⁊ poteſt eſſe
ratio qꝛ qñ allegatur nullitas contractus cõuenitur laicus co
ram eccleſiaſtico.naʒ ex hac detentatõe ſiue titulo exiſtẽte nul
lo cõcluditur leſio eccleſie.vi.qij.c.nulli liceat.⁊.c.quicũq; mi⸗/
litũ. de deci.dudum. .c. apoſtolicos.xij.q.ij. Abb. in. c. cuz ſit
generale. de fo. ↄpe.v.colũ.vide. S.foꝛꝰ.v.in foꝛo eccłiaſtico.
Juriiditio que eſt apud collegiñ vel cap itulũ ſeu vniu erſi

55

tatẽ non eſt apud ſingulos nec exercitiũ.ſed apud coꝛpus col
legij fictũ ⁊ repꝛeſentatũ per ſingulos ſimul collectum. vt.c.ir
refra gabili.S.exceſſus.⁊ qð ibino.de offi.oꝛ.vide.S.c.no.ab.
plene in. c. pꝛudentiam.S.i:de offi. deleg.
¶ Ad pꝛoꝛogandum iuriſditionẽ etiã delegati ſufficit tacitꝰ
ↄſenſus partiũ.ſentit JInno.in.c.cũ oli.i.ð of.dele.⁊ clarius in
c.ad petitionẽ. de accu.? Bar.ĩ.l.i. in fi.ff. de iudi. ⁊ eſt rõ:qꝛ
regulariter expᷣſſus cõſenſus ⁊ tacitus equiparant᷑ vt no.ĩc.
dilecti. de fo.cõpe.facit.c.ſit rectoꝛ.xliij.di.no.ab.in alle.c.ol.
¶ Juriſditionẽ in aliqua cã habẽs ſi ꝓnũciat ſe nõ iudicẽ ꝑ⸗
dit illã. vide.S.iudex lʒ hẽat.⁊ vide.j.littere ſurrepticc.
¶ Juriſditionis pꝛorogatio qualiter ⁊ in quibus fit.vide.j.
pꝛorogatio.
Juriſditio regni per quem debeat exerceri cuʒ rex minoꝛ re
manſit.vide.j.regis filius. .⸗
¶ Si alicui detur ptãs in diuerſis pꝛouĩcijs ſeu ciuitatibꝰpo
teſt exercere iuriſditionẽ ſeu ptãtem in quolibet lo coꝛũ.ita ꝙ;
facta vnius loci põt in alio explicare,eſt tex.in.c.nouit.de off.
deleg. ⁊ vide ibi Abb. .
¶ Eriſtens extra territoꝛiũ ſuũ nõ poteſt excõicare nec abſol

uere nec alia que exigunt cauſe cognitionẽ facere.ſed põt cõ⸗

ferre beneficia ⁊ cauſas delegare ⁊ reliqua que ſunt iuriſditio
nis voluntarie exercere.vt.l.ij.de offi.ꝓcõ ſul.⁊.l.fi.ff. de offi.
pꝛe.vt no.glo.in.c.nouit.de offi.leg.vbi abb.de ſicilia dat bo
nam doctrinã qñ ea que expediũtur ſine cauſe cognitõe ⁊ nõ
pꝛo tribunali poſſunt exerceri extra territoꝛiuʒ per dicta iura
vnde tenet excõicaſto lata ab epᷣo exiſtente extra territoꝛium
ſi ſine cauſe cognitiõe eam pꝛoferat etiaʒ ſi ſit iniuſta.ſed ſi cõ
tentioſe ⁊ pꝛo tribũ ali excõicet non tenet pꝛoceſſus:qꝛ iuriſdi⸗
tio inberet territoꝛio.⁊ extra territoꝛium nõ eſt iudex.vt.c.ij.ð
cõſti.lib.vi.Hal.in.l.ſi quis ex cõſenſu.C.de epiſco.audien.
¶ Poteſtas collata alicui in certo loco ex pꝛiuilegio nõ põt
exerceri in ſubſidio in alio loco licet cõſentiat dñs territoꝛij:ſe

cus in iuriſditõe cõpetẽti de iure cõi.ad hoc.c.ſane.de pꝛiuil.

eſt concuſio abb.in.c.excõicatis.de offi.le.
¶ Juriſditionẽ habet rectoꝛ collegij in his que pertinent ad
pꝛofeſſio nem illam.⁊ vide.S.collegium ⁊c.
¶ Jurlſditio alicuius poteſt pꝛeueniri peroꝛdinarium. vide
5. collegium.

¶ Juriſditio qualiter diffinit ⁊ qualiter ſit merũ ⁊ mixtũ im⸗
perium ⁊ an poteſt delegari ſeu cõmitti ⁊ quot modis diſtin⸗

guatur merũ ⁊ mixtũ imperiũ ⁊ qui ſunt iudices habẽtes me
rum ⁊ mixtum imperiũ.⁊ de hoc noĩe magnatus vide per ab
batem in.c.qð ſedem.de offi.oꝛ.
¶ Juriſditionẽ nõ habẽtpꝛiuatiue ad oꝛdinariũ generalem
loci ſed accumulatiue rectoꝛes collegioꝛũ inferioꝝ.vñ exercẽs
lane officiũ põt cõueniri tã coꝛaʒ rectoꝛe artis lane qᷓ; coꝛam
ptãte.vt.l.fi.ff.de iur.om.iudi.ad idẽ in aut.de defen. ciui.ab.
in.c.paſtoꝛalis.S.i.de offi.oꝛ.iij.colũ.vide.j.pati infenioꝛes.
¶ JIuriſditionẽ epiſcopalẽ põt quis citra epᷣm pꝛeſcribere in
aliqua ꝑte dioceſis ex aliqua conſuetudine.glo.ſing.in.c.pa⸗
ſtoꝛalis.S.i.de offi.oꝛ.ar.in.c.auditis.⁊.c.cuʒ olim.de pᷣſcrip.
⁊ Jo.an.poſt archi.in.c.cum epᷣs.de offi.oꝛ.li.vi.⁊ poteſt eam
pꝛeſcribere ercluſiue nõ accumulatiue ⁊ boc verũ cum epᷣs eẽt
pꝛohibitus ſimul exercere iuriſditionẽ. ⁊ poſtea abſtinuiſſet ⁊
nunqᷓ contradixit.no. abb.in alle.c. paſtoꝛalis.S.i:iij.colũ.⁊
vide.c. irrefra gabili.e.ti.ij. colum.
¶ Juriſditionẽ videt᷑ acquirere inferioꝛ pꝛeſcribẽdo eaʒ con
tra epm inqᷓtuʒ eſt ſolicitus ⁊ vigil in ea exercẽda.ſed data ne
gligẽtia ipſius põt eps iuriſditionẽ ſuã generalẽ exercere:idẽ
vbi lex dat in ſpẽ iuriſditionẽ alicui adimendo eã ab oꝛdina⸗
rio generali. nã videt᷑ eã cõferre inq; tum eſt vigil ⁊ ſolicitꝰ in
exercẽdo alias oꝛdiarius põt illam exercere.tex.eſt no.in.c.ce
terum. de iudi.no. Abb. in. c. irrefragabili. S. i. de o ffi. oꝛ. ij. co⸗
lum.hocidem no.abb.in.c.licet ex ſuſcepto.de foꝛo ↄpe.
¶ Juriſditionis exercitium non competit contra bonos. vi⸗
de.j.lex non eſt.
¶ Juriſditõeʒ an poteſt abbatiſſa exercere. vide.S.abbatiſſa
¶ Juriſditionale mandatum ampliatur ratiõe incidentie, vi
de.j.mandatum iuriſditionale. .
O¶ Juniſditionẽ poteſt de conſuetudine mulier habere, v ide.j
mulier poteſt de conſuetudine.

¶ Juniſditionem vniuerſalem an poteſt quis acqjrere vel p:s

o
(6

poder

dktarſ⸗
lnintn
troge
t ſo ie,
leco.
lici,
1
ſſtel

tinanee

kutbtn
uſ itnch
itdeoft
necgbeol
pöͤtci
iuriſcditi⸗
fdeoft
ladarbe
nitöetto
dicnior⸗
mitoriu
nſeiſics
Gioriſci
tc
Aucien.
onoͤpoͤt
tioriete
deplul.

finentad
lum pide

ſttü in/

8 diſtine

es me
Geperab

genareen
haeneis
ccn
1liab.
ſenons⸗
eſaldeneis
1gince
deßſch⸗
holeten
mesl
kmuiſett

10 cazeo
eddattn⸗
ereit
7 clur
tmoitet
ſi Ni
109ℳℳ,
Hotos

bbiſi
cetie

ſcribere partẽ poſſidẽdo.vide.j.pꝛeſcribere.v.alio exercente.
¶ Juriſditio tempoꝛalis eccleſie an ſubiacet legibus.vide.ẽ.
eccleſia.ver.interius.
Juriſditionẽ ſi iudex ſciat vel ignoꝛat non babere anvalʒ
pꝛoceſſus ſuꝑ pꝛincipali vel cõtumacie punitiuus.vide.j.pꝛo
ceſſus non valet nec ſuꝑ pꝛincipali ⁊c.cum ſeq.
¶ Juriſditio iudicis a quo nõ eſt ſuſpenſa per appellationẽ
in tendentibus in facilioꝛes exitum cauſe.vide.sð.appellatio.
ver.per appel.⁊ c.
¶ Si queſtio ſpiritualis incidit coꝛam iudice ſeculari debet
remitti ad iudicem ecdeſiaſticum ⁊ ſuperſederi in queſtione
pꝛincipali donec queſtio incidens terminetur.vt.c. latoꝛ.qui
fi.ſint legi.⁊.c.tua.de oꝛdi.cogni.⁊ no.ꝙ in tali caſu iudex ec⸗
cleſiaſticus qui cognoſcit de incidenti non poteſt cognoſcere
poſt de pꝛincipali.ſed debʒ partes remittere ad iudicem ſecu⸗
larem coꝛam quo fuit cauſa inchoata.ſecus ſi nulla cauſa mo
ta fuiſſet coꝛam ſeculari:qꝛ tunc cognitio pꝛincipaliter de le⸗

gitimatiõe poterit eccleſiaſticus cognoſcere de pꝛincipali.vt

c. pꝛudentiam.de do na.intervirum ⁊ vxo.⁊.c.latoꝛ.qui fi.ſint
legi.⁊ ibi Abbas.
¶ Juriſditio an pꝛoꝛo gatur per actum ſubmiſſonis vel per
pactuʒ ⁊ an pꝛoꝛo gans po ſſit penitere.vide plene per Abb.
in. c.i.de iudi.vij.colum.
¶ Conueniri poteſt quis ratione intereſſe coꝛã illo iudice co
raʒ quo reſpondere pꝛomiſit.vt.c.i.de iud.nec obſtat ꝙ nõ eſt
iudex qꝛ iſta exceptio deſtituta eſt ſuperentereſſe cum cenſeat᷑
ibi contraxiſſe rõne pꝛomiſſionis.vt.c.dilecti.de foꝛo compe.
⁊.l.contraxiſſe.de ac.⁊ oblig.⁊.l.exigere.de iudi.ff.qð firmat
Abb. in alleg. c.i.de iudi.viij.colum.
¶ Juriſditio quãdo vniuerſaliter attribuitur alicui ꝑ legẽ ci⸗
uilem reſpectu certe cauſe compꝛehendit etiam clericos acti⸗
ue ⁊ paſſiue in quibus viget illa qualitas ſuper qua fundatur
iuriſditio etiam in pꝛeiudicium oꝛdinarie iuriſditionis epᷣi: vt
colligitur expꝛeſſe ex.c.ceterum.de iu.vbi no.abb.
¶ Juriſditionem habentes a rege vel a pꝛincipe an poſſunt
eam cõmittere.vide.sẽ.conſilium.
¶ Quando certa qualitas dat iuriſditionem iudici non ſuffi
cit ad fundandam iuriſdi. eam allegare in ubello ſi pꝛobabi⸗
liter negetur ĩmo ꝙ plus eſt non ſufſicit ſola allegatio ſecuta
negatione etiam ſi qualitas veniat poſtea pꝛobanda ⁊ exami
nanda ad merita cauſe vt clare pꝛobatur in.c.ſi dericus laicũ.
de foꝛo compe. qð eſt contra bar.in.l.ij.ff.ſi quis in ius voca.
non ie.vt refert abb.in alleg.c.ſi clericus laicum.ij.colum.
¶ QZicʒ qualitas tribuens iuriſditionẽ non fuit allegata in li
bello:tamen ex quo a pꝛincipio non fuit exceptum ⁊ nunc re⸗
peritur pꝛobata vel patens ſeu notoꝛie valet iudicium ⁊ po⸗/
teſt ſequi ſententiam.vt.l.ij.poſt pꝛinci.ff.de iudi.Anto.⁊ ab
bas in.c.ſi cleAcus laicum.de foꝛo compe.v.colum. vide.j.no
toꝛium ver.ſi iuderx.
Juriſditio ſi fundatur ſuper exiſtentia qualitatis tunc exq̃
qualitas allegata negatur excluditur iuriſditio:vt in caſu.c.ñ
clericus laicum:niſi qui illam allegat offerat ſe pꝛobaturum
ad fundandaʒ iuriſditionem ⁊ tunc iudex ſummarie examina
bit vt videat an ſua ſit iuriſditio.vt.c.ſuper litteris.ð reſcrip.
⁊ bocverum niſi negatio haberet notoꝛietatem:qꝛ tũc pꝛofice

ret negatio.eſt cõcluſo anto.⁊ abb.poſt eum.in alleg.c.ñi cle⸗

ricus laicum.vij.colum.
¶ Quandocunq; conſtat rem eſſe eccleſiaſticam etiam ſi nõ
allegetur alia qualitas vt fraudis vel ſimilis fundatur iuriſ⸗
ditio iudicis eccleſiaſtici:vr vult Inno.in.c.allega. ſi clericus
laicum.quam ibi appꝛobat abb.vij.colum.

¶ Si vere qualitatis exiſtentia non exigitur ad fundandam

luriſdi.ſed ſufficit ſola dubietas vt ſacrilegiuʒ qð eſt crimen ec
deſiaſticum cuius cognitio pꝛincipaliter pertinet ad eccleſiaʒ
tunc ſufficit illam qualitatem allegare lʒ negetur. ⁊ ſic pꝛoce⸗
dit dictum Inno.in.c.ceterum.de iudi.⁊ in.c.cum ſit generale

de foꝛo compe. idem ſi negetur res ſpiritualis. vt.c.ſi iudex lai

cus.de ſen.excom.lib.vi.vel contractum eſſe vſurarium. vt.c.
illo vos.de pigno.Abb. in alle.c. ſi clericus laicum,viij.colũ.
de quo vide ancha.in.c.ea que fiũt.de reg.iur.⁊ in.c.romana
Scontrahentes.de foꝛo compe.lib.vi. Bar.in.l.pꝛeſcriptiõe

Ciſi contra ius vel vti.pu. Inno.in.c.romana,de foꝛo cõpe.

¶Quandocũqʒ; non datur iuriſditio niſ pꝛopoſita veritate
vt ſi dicat delegatum eſſe cõmiſſum in territorio ciuitatis tũc
de hoc ſummarie permittitur diſcuſſio vt videat iudex an ſua
ſit iuriſditio:vt.sS.iij. concluſione Abb.vbi.s.
¶ Si negatur qualitas notoꝛietatis in caſu.c.i.de offi. dele.
li. vi. ſiue ipſa iniuria ⁊ aduerſarius dicit ipſasn notoꝛiam iu⸗
dex poteſt cognoſcere an iniuria ſit notoꝛia pꝛo fundamento
ſue iuriſditionis nec pꝛocedit poſtea in pꝛincipali niſ conſtet

ſit notoꝛia: quia illa notoꝛietas ?ᷣſt que dat iuriſditionem

conſeruatoꝛi ⁊ non ſola exiſtentia iniurie. ⁊ ſic loquuntur
in ſimili Inno.⁊ archidi.in.c.romana.s.notoꝛia, de cenſi.lib.
vi.a bb. vbi. S.
¶ Juer poteſt cognoſcere an ſua ſit iuriſditio ſi qualiras ex

pꝛeſſe allegatur in libello.ſed ſi nõ allegatur ⁊ tacite poteſt cõ

pꝛehendi vt ſacrilegiuʒ concluditur ex detentatione rei eccle⸗
ſie.⁊ tunc non concluditur iuriſditio quando ſimpliciter dicit
rem eſſe eccleſie ⁊ negatur eſſe eccleſie.⁊ tunc ſola negatio ex⸗
cludit iuriſditio nem vt in caſu.d.c.ſi clericus.⁊ ibi abb.ix.co⸗
lum.concluditur ergo ex pꝛedictis ꝙ tunc demum eccleſiaſticꝰ
iudex cognoſcit ſuper rebus eceeſie quando allegatur pꝛiui⸗
legium expꝛeſſe vel quando concluditur tacite ex notoꝛia de⸗
tentatione rei eccleſiaſtice.
¶ Si laicus conuentus coꝛam eccleſiaſtico negat rem eſſe ee
cleſie:qꝛ videtur negare qualitatem tribuenteʒ iuriſdi.poterit
de hoc iudex ſummarie cognoſcere in viʒ dilatoꝛie ſi actoꝛ cle⸗
ricus hoc petierit euentus ipſius incerte queſtionis declara⸗
bit an poſſit eſſe iudex ſuper pꝛĩcipali ⁊ in tali caſu ius exami⸗
nabitur:idem tamen poſtea hoc venit diſcutiendum ad meri⸗
ta cauſe nec pꝛobationes recepte in ſummario faciunt fideʒ in
plenario.c.veniens.ij.de teſt.⁊ ideo tex.c.ſi clericus laicũ.de⸗
bet intelligi quãdo inſtat clericus actoꝛ vt diſcutiatur queſtio
quo ad merita cauſe.qꝛ tunc debet ad foꝛenſem iudicem reus
trabi.ſecus ſi offert ſe pꝛobaturum hoc ſummarie ⁊ inciden⸗
ter:qꝛ debet audiri ⁊c.
¶ Quandocunq; ad fundandam iuriſdi.ſuam iudex ante li⸗
tem conteſt.ſummarie cognoſcit quo ad ſubſtantiam pꝛoba⸗
tionis plenarie debet qualitas pꝛobari quo ad moduʒ tamẽ
pꝛocedendi iudicium erit ſummarium:qꝛ non requiritur li.cõ
teſt.ſicut nec in alijs dilatoꝛijs.vt no.in.c.pꝛudentiam.S.ſex⸗
ta.de o ffi.delega.nec ſufficit iuramentum. vt.c.veniens.ij.de
teſti. Abb.in alle.c.ſi clericus laicum. circa fi.de ha c materia
vide eundem abba. in.c.cum ſit generale eo. tit.vi.colum. de
intellectu.c.ſi clericus.S.alleg.vide notabi.per LZap.ſua alle.
lix.

¶ CLonuenitur laicus coꝛam eccdleſiaſtico ſi agit dericus con

tra cuʒ conditione.c.reintegranda.vide.s.foꝛus.vᷣ.agens.
¶ Conuenitur laicus coꝛam eccleſia ſuper interdicto vti poſ
ſidetis.vide.Sõ.interdicto vti poſſide.
¶ De crimine vſurarum ⁊ ſacrilegij an cognoſcit eccleſia vel
ſecularis.vide.j.vſurarum.v.de crimine.⁊ vide.j.ſacrilegium.
¶ Eccleſia an cognoſcit de delicto cõmiſſo in eccleſia per lai
cum.vide.j.laicus licet delin quat.
Eccleſia cognoſcit cõtra raptoꝛes ⁊ inuaſoꝛes ⁊ pirrata
⁊ vide.S.eccleſia ſe impedit.
¶ Lonuenitur ſcholaris ſeu mercatoꝛ in loeo in quo egit etiã

de alibi geſtis. vide.ð. domicilium decitur.

¶ Trahens alium in aliena iuriſditione an ⁊ quando perdat
cauſam ⁊ cui applicetur pena. vide per abb.in.c.ſi diligenti.
de foꝛo compe.
Qirca iuriſditionem que per inferioꝛes pꝛelatos epiſcopo
poteſt acquiri conſuetudine vel pꝛeſcriptione.no.conclu. do⸗

. mini Abb. in.c. cum contingat,.de foꝛo compe. quas elegan⸗

ter ipſe fundat que ſequuntur.
Pꝛelati inferioꝛes epiſcopo etiam habentes collegium lʒ
in perſonis illoꝛum de collegio iuriſditionem de iure cõmuni
ſibi vendicent:territoꝛium tamen foꝛi contentioſi non habent
ſed tota dioceſis eſt territoꝛium epiſcopi.
¶ Er qua concluſione infertur ꝙ delinquentes vel contrabẽ
tes in mõaſterio ab batis vel etiã alterius pꝛelati ipſius pꝛela
ti foꝛum non ſoꝛtiuntur. ſed dumtaxat epiſcopi loci etiã ſi ali⸗
cuius ſeruitij ratione eidem pꝛelato ſubeſſe dicantur.

¶ Delinquens in alterius parochiam ſeu territoꝛiu, quoad

—

coꝛuim penitentie ill non ſubijcitur etiam ſi delictum cadat in
notoꝛium.
¶ Abbas ciulliter ? crimin aliter in monachis ſibi ſt ubiectis
etiam in figura iu dicij iuriſditionem exercere poteſt adeo ꝙ lo
ci incommoditate non repugnante eo pꝛetermiſſo coꝛam lo ci
epiſcopo pꝛiusconueniendi non ſunt niſi talia ſint crimina qᷓ
depoſitionem expoſcunt.
¶ Seculares pꝛelati citra epiſcopũ de criminibꝰ ſuoꝛum cle⸗
ricoꝛum etiam ſi depoſi kon em erpoſcunt cognoſcere iudicia
liter non valent:ſed ciuiliter etiaʒ cognitionaliter in eos iuriſ
ditionem erercere poſſunt eis tamen pꝛetermiſſis coꝛam oꝛdi⸗
nario loci conueniri poterunt.
¶ Ex bis duabus cõduſionibus infertur q latioꝛem iuriſdi⸗
tionez vendicãt ſibi abbates in perſonas monachoꝛum qᷓ ſe
culares pꝛelati in eoꝛum ſubditos.
¶ Quam̃ delicti vel contractus rõne ſecularis clericus nõ
ſui iudicis ſoꝛtiaturfoꝛuʒ religioſus tamẽ coꝛã ſuo abbate in/
differenter cõueniendus eſt niſi eoꝛum longa diſtantia aliud
ſuadeat.
¶ JIuriſditioneʒ foꝛi pꝛincis alis dumtaxat obtinentes excõ⸗
municationez in parrochianos etiam indeterminate pꝛoferre
nequeunt:in habentibus vero iuriſdi.etiam ſi epiſcopo infe⸗
rioꝛes exiſtant aliud eſt ſentiendum.
¶ Er qua concluſione infertur excõicationeʒ eſſe foꝛi conten
tioſi ⁊ etiam actiue aliud competere alijs pꝛelatis citra epᷣm.
¶ Inferioꝛes pꝛelati inſtitutiones beneficioꝛum de iure com
muni vel pꝛiuilegio ſpeciali ſimpliciter indulto obtinentes cle
ricos in eiſdem inſtitutis pꝛopter ſimplicem adminiſtrationẽ
ſeu non reſidentiam deſtituere queunt ac eoꝛum reſignationẽ
recipere.ſecus ſi ex pꝛeſcriptione vel cõſuetudine eis inſtituen

di ius competat niſi beneficiuʒ pleno iure eiſdem ſit ſi ubiectẽũ.

¶ Juriſditionẽ contentioſam in perſonas dũtaxat clericoꝛũ
alias obtinentes eam in tota dio ceſ etiaʒ extra loca pꝛopꝛia
exercere poſſunt.ſecus ſi habent iuriſditionem territo ꝛio limi
tatam iuriſdi. vero penitentialem etiam extra territoꝛium di⸗/
cere poſſunt.
¶ Quam iuriſdi. habent caſtra quando non ſubijciuntur ci⸗
uitati.⁊ quã iuriſdi.babent ciuitates ſeu earum rectoꝛes ⁊ qͥd
de pꝛouincijs. vide pulchꝛe Bar. in.l.i.ff.ð dam. in fec. in. l.
non dubium. ff. de cap. 1 poſtlimi. re. tangit Abb. in. c. conque
ſtus.de foꝛo compe.in pꝛincipio.
¶ Juriſditio competit eccleſie contra laicos ratione ſa crile⸗
gij non ſolum in vi erpulſua ⁊ ablatiua ſed in turbatiua. po
teſt ergo agi contra laicum in foꝛo eccleſiaſtico interd icto vti
pofſſide. vt.c. conqueſtus.⁊ ibi abb. de ſoꝛo compe. cir ca pꝛin.
vide.j.ſacrilegiuz cõ mittitur in rebus eccleſie.vide.ð.iudex ſe
cularis. ⁊ vide.. foꝛus.v. in foꝛo eccleſiaſtico.
¶ Juriſditio eoꝛum qui pꝛeſunt alicui collegio poteſt pꝛoꝛo/⸗
gari per.l.i.ff. de iudi.nam iuriſditio poteſt pꝛoꝛogari non ſo⸗
lum ſi competat de iure cõmuni ſed etiã er conſuetudine. ⁊ ſic
lure ſpãli.⁊ poc verum dummodo iudex ſit oꝛdinarius.no.ab
ba.in.c.ſignificaſti.circa pꝛin.
¶ Juriſditioni alicuius iudicis ſe ſubmittens ſiue in iudicio
ſiue extra ſi ſit pꝛeſens ⁊ acceptans non poteſt amplius peni⸗
tere ſed ad reſpondendum pꝛeciſe compelli poteſt cum er pꝛe⸗
ſentia ⁊ acceptatione idicis acquiſtum ſit ius ipſi iudici.vt
c.ſignificaſti.de foꝛo compe.nam exquo actus confertur in iu
dicium in erplicandis in iudicio quis compellitur pꝛeciſe ad
factũ:nec ſufficit ſoluere intereſſe.no.glo.in.l.filiuſfa.S.pꝛocu
ratoꝛem.ff. de ꝓcura.not.abb.in.c.ſignificaſti.S.alle.ciꝛca pn.
¶ JIuriſditionem alterius iudicis poteſt quis pꝛoꝛogare nõ
ſolum pure ⁊ de pꝛeſenti. vt.l.i.C.de iuriſdi.om.iudi.⁊.ff.e.l.i.
ſed etiam reſpectu futuri tempoꝛis ⁊ ſub conditione.vt ſi non
ſatiſfecero ſubmitto me ⁊c.vt alleg.c.ſignificaſti.de foꝛo com
pe.⁊ ibi abb.ij.colum.
¶ Juriſditio nõ poteſt pꝛoꝛogari de vna ſpecie iuriſditionis
in aliam.vide.j.laicus poteſt in criminali.
G Juriſditionez an ⁊ quando poteſt exercere iuder delictiin
delinquentem fugientem.vide.S.foꝛus ver. delinquens ſi re⸗
peritur.cum ſequen.
¶ Si inuadunt᷑ bona clerici violentia tamen non infertur ꝑ⸗
ſonelʒ concludatur ex hoc iuriſditio iudicis eccleſiaſtici: non
tamen concluditur ſacrilegiũ.noarchi.poſt HNug.in.c.ſimili⸗

ter. xvi.q.i. Abb. in. c. eum ſit generale. de foꝛo cõpe.ij. colum.
¶ Mobur ⁊ efficacia eoꝛũ que gerũtur a iudice fundantur in
iuriſditione q̃ ſi deficit nihil valet qð agitur nec conſenſu par
tium nec tempoꝛe firmantur.l.pꝛiuatoꝛum.ff.de iuriſ.om.iud.
de offi. dele. c. ſignificãtibus.de crimi.fal. ſuper eo.pꝛeſuppo
ſita ergo vera iuriſditione valet quicquid agitur etiam ſi ini⸗
que cogatur. no. Pe.ð ancha. in regula ea que fiunt.in pꝛin.
¶ Juriſditio ſi datur alicui diſtrictiue vt pꝛeſidivel magiſtra

tui eſt iunder competẽs oĩm ſi nemini alij eſt attributa niſ er pꝓ
rogatione. vt. l. onſulta diualia. C. de teſta. ſi iuriſditio cõ ce⸗

ditur dinumeratiue ⁊ tũc ſpecialis derogat generali. vt aut.
babita. C.ne fi pꝛo pa.⁊ glo.in.l.i.ff.de offi.pꝛefec.vr.quãdo⸗
q; aggregatiue.vt quando in eodez ꝓceſſu iunguntur plures

iudices: ⁊ tunc vnus ſine alio non poteſt expedire.vtin au᷑.

vt diffe. iudi.colla.i.interdum diſtributiue vt cum datur iuriſ⸗
ditio peregrino inter peregrinos: ⁊ vꝛbano ĩter vꝛbanos ⁊c.
⁊ tunc quilibet ſit contentus ſuis terminis.no. Bal.in allega
ta aut᷑.habita.ix.colum.
¶ Juriſditionem pꝛelati eccleſiaſtici ſi ſecularis perturbat ſi
monitꝰnon deſiſtit ipſo facto incurrit excõicationeʒ.vt eſt ter.
in.c.nõ minus.de immu.eccle.⁊ hoc ſentit ibi Hoſtien.⁊ Jo.
an. qui per illum tex.dicunt ꝙ hodie infiniti iudices ſeu recto⸗
res ſeculares ſunt ligati qui non ſolum minuere ſed etiam ſub

trahere iuriſdi.eccleſiaſticam moliuntur.ſimile in.c.ſciant cun

cti.de elec.lib.vi.no.abb.ĩ.c.aduerſus.de immu.eccle.iij.colũ.
¶ Exriſtens extra teritoꝛium licet poſſit delegare iuriſdi.quã
babet in ha bitu ſubdito exiſtenti in territoꝛio.vt no.glo.in.c.
nouit. de offi. lega. non tamen hoc poteſt ſi iuriſditio in habi/⸗
tu adhuc ſibi non competebat:ideo non poteſt archi.deputa
re officialem in dioceſi ſui ſuffraganei ſuper appel.interponẽ
dis:qꝛ etiam in habitu adbuc ſibi non competebat ante inter
poſitionem appel.⁊ ſic non poteſt iuriſditio ante purificatio⸗
nem actus extra territoꝛium cõmitti.vt.c.romana.de appella.
lib. vi. Abb. in.c.paſtoꝛalis.S.quoniam. de reſcrip.penul:co⸗
lum.vide.Sõ.iudex deputatus.
¶ Juriſditionẽ babet epiſcopus bonoñ. relaxandiiuramen
tum bononienſi:ratione contractus vſurarij ⁊ eum poteſt de
clarare nullum. vide.S. foꝛus.vᷣ.epiſcopus bononienſis.

¶ Capitulum ſi clericus laicuz.de fo. cõpe.limitatur per doc.

vt ſequitur.pꝛimo ꝙ intelligatur v bi eccleſia vel clericus intẽ
tat contra laicum reiuen.vel depoſiti vel cõſimiles actiões in
quibus nullo ſpeciali pꝛiuilegio iuuatur eccleſia ſeu clericus
⁊ ita ſummãt illaʒ decre. Jo.an.in nouella.⁊ Jo.cal.c.i.de ra
pto.ſi tamen in libello pꝛoponitur de oppꝛeſſione vel deviolẽ
tia ſeu de fraude dato ꝙ ſit dubium qꝛ negatur in contrariuʒ
eccleſiaſticus tamẽ iudex cognoſcit.xvi.q.i.in canonibꝰ.xxiiij

q.iij.ſi quis de potentibus.xij.q.ij.apoſtolicos.⁊ idem quan

do conſtat rem eſſe eccleſie:qꝛ tunc agitur de aurbatione poſ⸗

ſeſſionis ꝙ ſpectat ad iudicem eccleſiaſticũ.no. Spe.ti.de cõ⸗

pe.iudi.adi.S.i.ver.xxx. Iteʒ limitatur ſᷣm bart.in.lex quacũ⸗
q;.ff. ſi quis in ius vo.non ie.qui dicit de qualitate expꝛeſſa in
qua fundatur iuriſditio iudicis nõ debet queri ante lit. cõteſt.
qꝛ: quantũ ad legitimandũ perſonã iudicis non expeditveriſi
cari ea que ponũtur in libello.vt.l.cum quedaʒ puella.ff.de iu
riſdi.om.iudi.ides ſᷣm bar.contingit de ſeruo volente litigare

de ſtatu ſuo. nam eoipſo ꝙ aſſerit ſe liberum aſſerit perſona,

liberã ſe eſſe ad diſputanduʒ de libertate.⁊ ita eſt in pꝛopoſito
qñ exceptio emergens reſt⸗ piciens perſonã iudicis diſputat de
negocio pꝛincipali differtur cognitio poſt litis conteſt. necan
te excõicatur.boc vult tenere Jo.an.in addi. Spe.in ti.de cõ
pe.iudi.S.i.ver.ſed pone aliquis.⁊ de intellectu dicti.c.ſi cleri
cus. ⁊ vide pleniſſime ⁊ nota. per Lap.in ſua alleg.lix.⁊ alle⸗
gat. lxv.⁊ alleg.lxvi.⁊ alleg.lxxij.
¶ Juriſditio archidia coni potius ex cõ

archi.c.fi.de boc vide no.in.c.cum ſatis.de offi.archi.
¶ In legato rei aliene nõ debetur extimatio de iure canoni⸗
co cũ talis cauſa debeat ꝑ eccdleſiam determinari nõ ſm alle⸗
gata. vide.j.legatum.xv.licet ſᷣm ius ciuile.

Jus

¶ JIus ad bũficiũvłĩ bñficio qñ q̃ſ dicatk hfe. vide. ð. bñficlũ
¶ Jus naturale ſeu diuinũ an eſt mutab ile ꝑ cõſuetudinẽve

iſitie tin ſuetudine qᷓ ex iureiu
uatur. vt. c. ij. de exceſ.pꝛela.⁊ ibi glo.ar.de elec.c.dudũ.de of.

lu
hnnurie
hlihn
id
eſpe
nſin⸗
in Prin
ngſtte
hnſter
tlocden
lene⸗
anice
urplans
inare
aturiute
banost
uualeg

gutbatſ
peſtter,
en Jo.
ſeurecto⸗
etiamſub
ſcantaan
leſiſcoli.
nſciqni
glo n⸗
binhabi
bidepeta
intapon
anreinten
inticatio,
eappella⸗
Penulcof

liuranen
ſpoteſde
fs.
perdoc.
us inte
cdesin
dericus
Acidenn
deriol
coltruni;
utetrii
Cemnqoen
geſepoß
henidech
lercnch
kaprſin
leltcit
palinei
afdein
elitigare

petſone,)

dohoft⸗
diſpuenrde
getnen
eintided

. net
eien
llirt⸗

ſchi
Gtant

jiſnii

biftl
—

ins poſitiuũ.vide doc.ſignãter.abb.i.e..cñj tãto.de ↄſue.ij.col.
¶ JIus vocis dade ĩ electõe vłĩ caplło ſeqͥtur magis poſſeſſio
nẽ q; ꝓpꝛietatẽ. vt in.c.cõſultatõibꝰ.de iurepatro.⁊ ic.q̃relaʒ
de elect. ⁊ in. c.cũ olim.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie. Inno.in.c.cumana.
de elec.abb.in.c.ij.de poſtula.pꝛela.iij.colum.in pꝛin.
¶ Juris oꝛdo vbi non requiritur non viciatur pꝛoceſſus pꝛo
pter libelli ineptitudinem.vide.j.libellus.
¶ Jus pꝛeſentandian cõpetat laico ⁊ an poteſt pꝛeſcribere,
doc. ſignanter Abb. in. c. querelam. de elec. .
¶ JIus patronatus an põt ꝑ laicũ pᷣſcribi.vide.j.laicus:
¶ JIuris oꝛdo debʒ in poſſeſſoꝛio ſeruari.vide.j.oꝛdo.
¶ Jus pfonatus eſt merũ ius annexũ ſpũalibus.vt.c.quan⸗
to.de iudi.ſed hoc ius competit patronis de gratia.vt.c.ij.de
iurepatro.no. Inno.in.c.cum inter.r.⁊.c.qð ſicut de elec.abb.
in.c. ſuper eo.de offi.dele.i.colum.
¶ JIus inſtituẽdi an poteſt pertinere ex conſuetudine inferio
ri epiſcopo.vide.S.inſtitutio.
¶ Juriũñ coꝛrectio eſt vitada.vt.c.cũ expediat. de elec.li.vi.iõ
cũ vident᷑ ↄꝛia dʒ ſtudioſus reducere ad cõcoꝛdias exponẽdo
ſeu ſupplẽdo.ad hoc facit qð no.põit bar.in extraua.ad repꝛi
mendũ in vS.nõ ob.no.abb.in.c.ſuꝑ q̃ſtionũ.ð offi.dele.i.col.
¶ Jura epalia ſunt illa de qͥbꝰ in.c.cõquerẽte.de offi.oꝛ.⁊ ibi
p abb.nõbilit᷑ ⁊ plene vbi tenet ꝙ ius ſubrogatũ loco iuris ðᷣ
biti de iure cõi cõpꝛebendit᷑ ſub illo qð eſt notandum.
¶ Juris appellatõne cõpꝛehenditur cõſuetudo.no.abb.ſub
rubꝛica de conſue.⁊ hoc tenet Jo.an.in.c.quintauallis.de iu
reiurã.ad fi.⁊ iõ ſi mandat᷑ cauſa decidi ſjmn ius debet attendi
etiã cõſuetudo.ad hoc.l.ſi fundus.ff.de euic.⁊ abb.in.c.cũ ve
niſſent. de eo qͥ mit.in poſ.⁊ in.c.i.vt lit.pen.⁊ in.c.lqʒ.de pꝛob.
⁊ in.c.ex parte.b.de foꝛo compe.
¶ Jus tertij qñ pꝛoꝛſus excludit ius agẽtis ⁊ an põtopponi
in iudicio de iure tertij.no.bar.i.l.i.in fi.ff.vti poſſi.⁊ in.l.ſᷣuũ.
C.de ſeruis fugitiuis.⁊ vide plene ꝑ Jo.an.in.c.mandatũ.de
reſcrip.⁊ per abb.in.c.veniens.de pꝛeſcrip.v.colum.
¶ Jus vocis dãde ſi concurrat ex duplici officio ſeu dignita
te in eadem ꝑſona talis ꝑſona habʒ duas voces.arg.c. ex lit⸗
teris.de ꝓba.⁊.l.ſi conſul.ff. de adop.non enim eſt iuri cõtrari
um vnũ coꝛpus diuerſo iure ⁊ diuerſis vti ſuffragijs maxime
in realibus.vt.c.paſtoꝛalis.de deci.⁊ cle.i.de cenſi.ideʒ de di
ſtributionibus quotidianis.vide plene per abb.in.c.cũ olim.
de re iudi.vide.sS.electio.v.habens duplicem vocem.
¶ Ius patronatus an poteſt cum vniuerſitate tempoꝛalium
alienare.vide.j.patronus..qui patrona.
¶ JIus ex ſolo titulo tranſfertur in oĩbus ſpũalibꝰ.vt.c.ſi tibi
abſenti. de pᷣbẽ. li.vi.⁊ xꝑ. Inno.in.cãter cetera.ð pᷣben.ita eĩm
ta nqᷓ inuiſibilia ⁊ ſine aliqᷓ executõe exterioꝛi trãſferũtur ⁊ ſo⸗
lo cõſenſu acqͥrunt᷑.no.abb.in.c.tuas.de ſpon.duo.in fi.
¶ Leſſante peccato ius ciuile ſeruat᷑ in foꝛo ſeculari ⁊ canon
in ſuo foꝛo.vidè.j.papa nõ poteſt tollere.
¶ Ius lociĩ quo cauſa agitatur vł vbi initus eſt cõtractꝰvel
vbi delictũ eſt cõmiſſum vel res ſita eſt debʒ ſeruari quo ad oꝛ
dinationem vel deciſionem litis.vide.j.lex ſeu conſuetudo.
¶ JIus reuocandi domuʒ quando ⁊ cui competat.vide,.fo
rus.v.ius reuocandi.
¶ Juri offerẽdi qð ↄpetit ð debitoꝛẽ vel ꝑ moduʒ facultatis
an põt debitoꝛ pᷣſcribere õ creditoꝛẽ.vide bar.ĩ.l.cũ notiſſimi
C. de pᷣſcrip.xxx.vel.xl.ãnoꝝ.abb.iĩ.c.fi..fi.vt lit.nõ conteſt.

V¶ Jus poſitiuum eſt quaſi anthidotum ad negocia. vide.j,

verbum anthidotum.
¶De iuribus ad iura an fiat extenſio. vide Inno.in.c. dile⸗
cto.de o ffi.archi.in fi.
¶ JIus retentionis an habet clericus pꝛo expẽſs factis in be

neficio de patrimonio ſuo. vide. ᷓ. beneficiatus.

¶ Jus canonicũ pꝛefertur diſpoſitioni legali in concernenti
bus periculuʒ anime.vide.j.lex.vᷣ.diſpoſitioni.
¶ Jure ſuo nunq qͥs dʒ dimittere vti ꝑ negatõem vk ꝓbibi⸗
tionẽ ſeu ꝑ appellatõeʒ alicuiꝰ.C. de reiuẽ.l.ſñ fundũ.no.ðᷣ ma.
⁊ obe.dilecti.no.ino.ĩ.c.venerabili.ð cẽfi.⁊ vide.ð.appellatio
er̃iudicialis q;tũcũq;.⁊.s.excõicatio nõ fert᷑.⁊.. defendere.
¶ Jura cõmunia ⁊ pꝛiuilegia interpꝛetantur a conſuetudine
loci.vide.̊.interpꝛetantur.
¶ Jurium diuerſitas in ideʒ concurrentiũ augmentant ⁊ mul
tiplicant vinculum pꝛopter diuerſitatem: vt colligitur ex.c. cñ

a nobis. de teſti. ?. ei. de no. ope.nun.
¶ Jus ſuꝑueniẽs actoꝛi poſt ceptũ iudiciũ habẽs vetuſtioꝛẽ
cãm iudicio ſufficit vt in eadẽ inſtãtia ꝓficiat ad condẽnatio⸗
nẽ aduerſarij obtinẽdaʒ.vt colligit᷑ ex.c.cũ io, hberemita..i.ðᷣ
ſi.inſtru.⁊ ibi doc. cõcoꝛ.l.ſi rẽ. S. omnis.C. de pigno.act.
¶ Jus plerũq; ſtatuit᷑ vtvia pᷣcludat᷑ figmẽtis.vtĩ.c.cũ otin⸗
gat. §. ne tñ. ð iureiu. ⁊ ibi Hoſti.⁊ ĩ.c.quãto.Sepe.de diuoꝛ.
¶ Jus canonicũ eſt diuinum:qꝛ a diuinis ſcripturis extractũ
eſt vt patʒ.de accu.qualiter.ij.in pꝛin.⁊ quicquid in eis papa
ꝓmulgat deus cuius vicarius eſt vicet ꝓmulgare.de tranſla.
epiſ.c.ij.⁊ potiꝰeſt ſtãdũ interpᷣtationi pape qᷓ;magiſtroꝝ.ð B
no.in.c.i.de iura.calum.no.Hoſti.in.c.nimis.de iureiuran.
¶ Jus accreſcendi non habet ille qui admittitur ad legatum
de iure ſpeciali cõtra voluntatẽ teſtatoꝝ. vt.l.młier.cũ ibi no.
ꝑ Dp.⁊ per Bar.ff. de cõdi.⁊ demon. ⁊ eſt ratio:qꝛ ius accre
ſcendi requirit tacitam vel pꝛeſumptam voluntatem teſtato⸗
ris, vt.l.apud iulia.S.ideʒ iulia.ff.ad trebel.⁊.l.ſi titio ⁊ meuio
ff. de lega. ij. conſtat aũt ꝙ ille qui venit pꝛeter voluntateʒ de
functi nõ habʒ tacitam volũtatem ipſius.vt no,.doc.vbi.õ.

Juſticia.
¶ Sipꝛelatus negligẽter vel ſub diſſimulatione nõ exequit
iuſticiam debet pꝛiuari dignitate ſua.⁊ vide.j.pꝛelatus.
¶ Juſticiam ſi non poſſum habere coꝛam vno iudice poſſum
recurrere ad alium.⁊ vide.õ. citatio.v. ſi feci.
¶ Cõtra iuſticiã denegãtes ĩdicit᷑ iuſte bellũ.vide.ẽ.bellum.
¶ Iuſticia ſuffocat᷑ ꝑ duodeciʒ abuſiones quas no. Cypꝛia
nus in li.xij.abuſionũ ſeculi que ſunt be ſapiens ſine operibꝰ
ſenex ſine religione:adoleſcens ſine obedientia:diues ſine ele
moſyna:femina ſine pudicitia:dũs ſine virtute xpᷣianus con⸗
tentioſus.pauꝑ ſuperbus.rex iniquus:epᷣs negligẽs plebs ſi
ne diſciplina.populꝰ ſine lege.no.gl.in cle.S.i.qꝛ vero,. de ſta.
mo.de hac materia vide.j.virtus.vx.iuſticia.
¶ Sequuntur additiones dñi QAudo,. de campis ad pꝛece⸗
dentem litteram. J.

Abperitia.
An teneatur quis de damno dato per imperiti
am.no, Abba.in. c. fi.de iureiuran.

Impetratio.

¶ Inpetrare poſſum pꝛo alio beneſicium ⁊ etiam pꝛiuilegi⸗
um ſine mandato. no. Abb. in. c. dilectus. vtlite pen.
¶ Impetrare poteſt ſuperioꝛ pꝛo ſubditis litteras ſine man⸗
dato.no. Abba. in eo. c.

¶ Impetrare an poſſit pꝛocuratoꝛ litteras ſine mandato,no,
Abba in. c.fi. d E excep.

Incõpatibile
¶ An quis pò ſſit tenere vicem duoꝛum ſeu locum ⁊ que ſunt
officia incomp atibilia.

Indebitum

¶ e multiplici indebito vide Abb. in.c. clericus. de fid eiuſ⸗
ſo.⁊ an poſſit repeti ſoluuum.
¶ Vlide de indebito naturali ⁊ indebito ciulli ⁊ quãdo eſt in
debitum per expoſitionem.vide in.c tci.de ſolu.

Ingictio
¶ Indictio domini vide qualiter computetur in.c.inter dile⸗
ctos.de fide inſtrumen.

¶ Ingictio an reddat inſtrumentũ ſuſpectum ſi in eo non ap⸗
pPo natur, vide eo.c

Indignus
¶Indignus nii magis nocet eccleſie iqᷓ indignitas electiſen
pꝛomoti.no.in.c.nihil. de elec.

Indiniduum

¶ De indiuiquo in.c.quoniam abbas.de offi. deleg⸗

Informationes

V¶ Infozmationes an faciunt fidem, in ver inquiſtio,

Ingreſſus

¶ Ingrfeſſus an poſſit aliquid exigi a canon ico vel religioſo

P ingreſſu citra ſymoniã.no.abb.in.c.cũ m artinꝰ.de conſti.

ngenium

¶ Facilius inſtruitur vn us qᷓᷓ alius: quia ingenium ſupplet
etatem. in. co ficij. de elec. ,
¶ Ingenium ſupplet tempus.no. Abb. in. c. ſuper ſpecula.ð

magiſtris. —
Inhabilis

¶ An actus factus per habiles ãnulletur per adiunctiones
inhabilium.no.abb.in.c.cum ſuper.de offi.deleg.

¶ Inhabilitas vel habilitas inſpicitur eo tempoꝛe quo actꝰ

geritur.no.abb.in.c.conſulti.de pꝛocura.

Innocentia

¶ Innocentia nocens pꝛopter innocentem multotiens tole⸗
ratur.no.abb.in.c.cum inter.de excep.

Innouatum

¶ Siftiat alienatio rei cõtentioſe lite pendente an reuocetur
vt innouatum.

Inſtallatio

¶ Inſtallatio debet fieriin loco ſolit o ⁊ conſueto alias non
acquiritur poſſeſſio.no.abb.in.c.tranſmiſſam.de elec.
¶ An inſtallatus videatur recipere poſſeſſionem.in.c.ne dei.

de ſymo. . .
Inſignia

¶ An quis poſſit vti inſgnijs dignitatis extra pꝛopꝛiam ꝓ
uinciam.no.in.c.i.vt lit.pẽden. ,
¶ An quis poſſit ſumere arma vel inſig nia alterius ⁊ quear
ma ⁊ inſignia poteſt quis poꝛtare.no.in.c. dilectus.de exceſ.

pꝛelato. . .
Interſignia.

¶ An debeaz iradere ⁊ reſtituere rem tuam ei qui poꝛtat tus
interſignia.⁊ an ſim liberatus.in.c.ex litteris.de furtis.

Intitulatus

¶ Intitulatus in titulum ſui patrimonij an poſſit alienare ſi
ne iuris ſolennitate.in.c.tuis.de pꝛebẽ.
¶ Intitulare an poſſit rectoꝛ eccleſie aliquem ad ſuum bene⸗
ficium.in.c.poſtulaſti.de iurepatrona.

Juramentum.

¶ Juram entũ fidelitatis an etiã ſit pſtandũ ſucceſſoꝛi ꝑ ſuc⸗
ceffoꝛẽ ⁊ qͥd ſi iuraui tibi ⁊ pꝛo ſucceſſoꝛibꝰ tuis an tenear am
plius iurare ſucceſſoꝛi.no.abba.in.c.veritatis.de iureiur.
¶ Si iuraui alicui exiſtẽti in dignitatevel officio ⁊ poſtea de⸗
ponitur:liberoꝛ a iuramento. .H⸗H
¶ Quid de ſubdito qui pꝛeſtat iuramentum alteri in pꝛeiudi
cium veri domini.in.c.eam te.de iureiuran.
¶ Juramentũ fidelitaus in quo differt ab alio iuramento.in
c.nimis.de iureiu ran.

Juriſperitus.

¶ JIuriſperitus redarguendus eſt ſi dubitat vbi dubitanduzʒ
non eſt. in. c. cũ in iure peritus.de elec.per abb. , .
¶ Sequuntur additiones domini Qudo,. de campis ad lit⸗
teram. R. =ð=èòòG

Aritas.

K An monaſteria teneantur pꝛo karitatiuo ſub⸗
ſidio ſicut eccdleſie ſeculares. vide in.c,i.de ſta⸗
. tu regula.
Karitatiuum ſubſidium poteſt exigi per epiſcopum totiens
quotiens ſubeſt neceſſitas.in.c.cum apoſtolus.de cenſi.
¶ karitatiuum ſubſidium petẽdi qᷓ ſunt iuſte cauſe.no.eo.c.
karitatiuuʒ ſubſidiuʒ an poſſint exigere pꝛelati inferioꝛes.

vlde eo. e.

¶ Et quis cognoſcet cauſam quate apponitur karitatiunm

ſubſidium ſit iuſta cauſa vel ne.eo.c.

¶ Et an poſſint ad dictum karitatiuũ ſubſidium ſubditi eiꝰ

epiſcopi cogi per ipſum epiſcopum.eo.c.

Kathedra.

¶ Quid poteſt exigere pꝛo cathedratico ⁊ an poſſit pꝛeſcri⸗
bi modus ſoluẽdi ⁊ vt nihil ſoluatur.c.conq̃rente.de offi.oꝛd.
¶ kathedraticum:de iure cathedratico.vide.c.paſtoꝛalis.de
donationibns.

¶ kathedra non facit magiſtruʒ ſed magiſter kathedraʒ. xli.

di.non loca.c.fraternitatis.de cle.non reſiden.

Aicus

1 Quantũcũq; religioſus non poteſt auctoꝛitati

ue diſponere de rebus eccleſiaſticis.abb.in.cec
cleſia ſancte marie.de conſti.

¶ Zaici an poſſunt ſtatuere ſuper rebus eccleſiaſticis. abb.

ln.c.eccleſia ſancte marie.de conſti.vide.j.ſtatutum.
¶ Qaicus an ⁊ quando poſſit ſacramenta miniſtrare.late ꝑ
abb.in.c.quanto.de conſti.v.colum.,.

¶ Laicus poteſt eſſe notarius ⁊ fidem facere in cauſis eccle

ſiaſticis ⁊ in actis ſpiritualibus.no.in.c.qꝛ pꝛopter,de elec.et
in.c.ſicut.ne cle.vel mona.vide.j.notarius. =
¶ Zaicus non poteſt pꝛeſcribere iuſpatronatus quando fu
dat ſe ſolum ſuꝑ poſſeſſione.nam habilitatio certarum perſo
narum ex cauſa ſubiecta non debet extẽdi ad alias perſonas
in quibus non concurrit cauſa ſuper qua fundatur illa habili
tatio.ar.xvi.q.i.generaliter.⁊.c.cum ceſſante.de appel.abb.
plene in.c.querelam.de elec.v.colum.
¶ Laicus non poteſt ex conſuetudine vendicare ius intereſ⸗
ſendi in electio ne pꝛelati.vide.Sõ.conſuetudo.
¶ Laicinon ſunt capaces iuris ſpiritualis pꝛetextu conſue⸗
tudinis etiam immemoꝛialis.vide.s.conſue.
¶ LZaicus poteſt coꝛaʒ iudice eccleſiaſtico conueniri ſi in pꝛo
uincia vel ciuitate nõ eſt iudex ſecularis nec alius ſuperioꝛ iu
dex laicus vel negligit iuſticiam adminiſtrare in cuius defe⸗

ctum eccleſiaſticꝰ poteſt adiri.eſt concluſio doc,ſignãter abb.

in.c.licet ex tenoꝛe.de foꝛo compe,⁊.c.ſignificantibus.de ofſ⸗
fi.deleg. =
¶ Laicus poteſt coꝛam ecdeſiaſtico impeti ſi de eo cõquera⸗
tur miſerabilis perſona actu ⁊ habitu.vt vidua:pupillꝰ:pau⸗

peres vel diuturno moꝛbo fatigatus ſuꝑ quibus natura mo

uetur ad miſerandum.vt.l.vnica.C.qñ imꝑa.inter pu.⁊ vidu.
vbi dicitur ꝙ miſerabilis ꝑſona eſt que per ſe non poteſt cau⸗

ſam pꝛomouere.puta pꝛopter defectum ſubſtantie vel alteriꝰ

impotentie.eſt concluſio Abb. in alleg.c.ſignificantibus.de
boc vide etiam abb.in.c.licet ex ſuſcepto.deꝛo compe.
¶ LZaicus nõ põt coꝛam eccleſiaſtico iudice trabi per miſers
bilem perſonam non tamen actu ⁊ habitu.vt qꝛ maſculus eſt
potens vel femina coniugata ⁊ diues niſi cauſa ſit de foꝛo ec
cleſie aut ratione cauſe aut perſone.vt.c.licet.de foꝛo compe.
Abb.in alleg.c.ſignificantibus.vide.j.pꝛiuilegio eccleſiaſti⸗
co quo ad foꝛum.
¶ LZaicus coꝛam eccleſiaſtico impetit᷑ ꝑ miſerabilẽ ꝑſonã ha
bitu lʒ nõ actu.vt eſt vidua ⁊ pupillus diues:tũc demum cuʒ
oppꝛimit᷑ ꝑ malefactoꝛes ſuos.vt eſt tex.in.c.ſuper quibuſdã.

de verb. ſig. ⁊.c. ex par.b.de fo.cõpe.⁊ ſub iſtis compꝛebendit

Inno.pꝑegrinos quo ad res quas ſecũ deferunt:⁊ quo ad in/
iurias eis illatas.vt.c.ſi quis romipetas.xxiiij.q.iij.idem in li
bertis eccleſie ⁊ officialibus ſuis ⁊ ruſticis ⁊ ſimilibꝰ.lxxxvij.
di. quaſi per totũ.⁊ lʒ tales poſſunt trahere alios ad iudiciuʒ
eccleſiaſticũ tñ ſi ipſi trahunt᷑ coꝛã iudice ſeculari nõ poſſunt il
lius foꝝ declinare.ad boc.d.l.vnica.C.qñ ĩpe.ĩter pupil.⁊ vi
du.facit.c.regũ.xxiij.q.v.ẽ ↄcluſio ĩno.⁊ abb.ĩ.d.c.ſignificãti
bus.⁊ vide abb.in.c.i.de poſtu.⁊ vide.õ.aduocatus datur.
¶ Zaicus trahitur coꝛã eccleſiaſtico ꝑ miſerabilẽ ꝑſonã ha⸗
bitu tantũ data negligentia ſecularis iudicis.nec talis miſe⸗
rabilis ꝑſona in tali caſu querelare tenet᷑ coꝛaʒ ſuꝑioꝛe negli⸗

genti:ſed ĩmediate põt adire eccleſiaſticum.ar. in..c.ex teno⸗

re. de loꝛo compe. Abb. in alleg. cſignificantibus. ? in alleg
ciex tenoꝛe. pide.j.vidua.

ſtpnet
Rofion
ſonls)

theitz

kanapi
abbitee

Kicis, adOe

.
hate lar,

auſis ecce

er de elece

guandofut
ftorumperd
18Perſonas

urilabebat.

eppelath
eus teren
kun conſac⸗

mninäipe⸗
ſoperioti
cuius de
gniterabe
bus oeo⸗

cöabern/
apc pen
naturs t
epotrin
Ppotekean
endlahnid
unebus de
.onhe
hpernin
nlalutf
t deſnot
ſowcon.
eudlefitl

igonib

dennmh
gpubudi
npthen
lonti
ziſignil
gilbelmn
6 46
nöͤn
riin
eſnn
nsill
ihnitn
nli
Mrn
e

nelch

¶ Zaicus põt ſe ſpecifice obligare ad ſnĩaʒ cẽſure apud alie
nũ iudicẽ eccleſia ſticũ.ẽ ↄcluſio abb.in.c.p.⁊ g. de offi.dele.
iiij. colũ. vbi ↄcludit ꝙ laicus põt ꝓꝛogare iuriſditionẽ alte⸗
rius iudicis quo ad ptãtẽ excõicandi qð eſtnotandum.
¶ Zaicus lʒ poſſit eſſe admĩſtratoꝛ eccłie reꝝ ĩ tꝑalibꝰ vt no.
gl. in. c.l.de ſindico.nõ tñ laicꝰ põt eſſe adminiſtratoꝛ gñalis
ſpũaliũ ⁊ tꝑaliũ eccłie.nã ꝓpter mixturã ſpũa liũ illud o fficiũ
nõ cadit ĩ laicũ.vt.c.ĩ nõ actiõe.xvi.q.vij.⁊ ſi ſoluʒ tẽpoꝛalia
eccleſie laicus adminiſtrat:põt dici caſtaldus,. vt.c,indicatuʒ
lxxxix.di.abb.in.c.i.de ſindico. .
¶ Zaicus poteſt eſſe ꝓcuratoꝛ ſeu ſindicus ad ꝓmonendas
cauſas etiã ſpũales in iudicio.qꝛ ibi non exercet aliquã ſpiri
tualitatẽ.vt.c.i.de ꝓcur.li.vi.abb.in.c.i.de ſindico.
¶ Zaicũ põt trahere clericus ad iudiciũ eccłiaſticũ intẽtãdo
cõditionẽ canonis.reintegrãda.glo.in.c.cũ dilectus.qð me.
cã.abb.plenius in.c.cum ſit generale,.de fo.cõpe.
Zaicus qui cõtra xit cũ ecclia cõſequit᷑ reſtitutionẽ in inte⸗
grũ ſicut eccleſia.vide.j.reſtitutionẽ ſi petat eccleſia.
Laici conuerſi ꝑ ſe vel cñ religioñs an pñt eligere pᷣlatum
vel rectoꝛẽ.vide plene ꝑ abb.in.c.cum olim.de arbi.in fi.
¶ Zaicus ꝑ viam cõpꝛomiſſi nec delegationis nõ põt de cã
ſpũalicognoſcere.ſed in clericũ ⁊ laicum bene põt cã ſpñalis
cũ auctoꝛitate ſuꝑioꝛis cõpꝛomitti.⁊ põt laicus eſſe aſſeſſoꝛ
eccleſaſtici iudicis.vide. õ.cõpꝛomittinõ põt in laicum.
¶ Qaicus ſi ptextu cõpꝛomiſſi oppꝛĩqʒ eccłiaʒ vel iura eccłie
põt adiri iudex eccłiaſticꝰ g eũ qñ notoꝛie ↄſtat de iniuſticia
ſeu oppᷣſſiõe.vt.c.expoſita.de arbi.ſecꝰ vbilaicꝰ de ptãte ſibi
inherẽte bona fide ꝓceſſit ad aliquã ſnĩaʒ qꝛ licet ſit nulla vel

iniqua debet recurri ad ſuũ ſuperioꝛẽ ⁊ non ad iudicẽ eccleſia

ſticũ.vt no.in.c.fi.de iudi.⁊ in.c.ſi duobus.de appel.⁊.c.ſigni
ficaſti.de offi.del.abb.in.d.c.expoſita.
¶ Qaicilʒ ñ ſint capaceſiuris eligẽdi nec alioꝛũ ſpñaliũ.vt.c
maſſa na.⁊.c.ſacroſancta.de elect.⁊.c.cãm.de pꝛeſcrip.nec in
caſu criminali pñt ferre teſtimoniũ ð clericũ.vt.c.decetero.de
teſti.pñt tũ ſuꝑiuribus ſpũalibus ferre teſtimoniũ in pꝛeiudi
ciũ clericoꝛũ.vt.c.cũ olim.de dolo ⁊ cõtu.⁊.c.tam litteris.d e
teſti.⁊ etiã admittunt᷑ in teſtimonium de his que in capitulo
aguntur.vt alleg.c.cũ olim.⁊ ibiabb.i.colum.
¶ Zaico põt epᷣs cõmittere cãs ciuiles inter clericos ſʒ non
criales nec ſpũales.xcvi.di.c. bene q̃dẽ.no.gl.in.c.ij.de iudi.
⁊ boc põt facere ipſe epᷣs indiſticte ⁊ etiã ſi alij clerici inueniã
tur idonei ad b.vt concludit abb.in alleg.c.ij.de iudi.artat᷑ tñ
epᷣs delegare cauſas criminales q̃ tendũt ad ſi anguinis effu⸗
ſionẽ vbi hʒ iuriſditionẽ tẽpoꝛalẽ in loco.vt.c.ſnĩa vel. c,fi. ne
der. vel mona.li.vi.de quo plene per abb.in alleg.c.fi
¶ Zaicus lʒ nõ põt eſſe adminiſtratoꝛ vniuenſalis vt ycono
mus in ſpũaiib ⁊ tꝑalibꝰ bonoꝛũ eccłie vł ꝑſonarũ ecckłiaſti
caꝝ.vt.lxxxix.di.c.indicatũ.xvi.q.vij.in nona.põt tñ eſſe ſndi
cus vel ꝓcuratoꝛ ad vnã vel ad plures cãs.nõ tũ gñaliter cũ
hoc nõ dicat᷑ officiũ in eccłia.ſed potiꝰ quedã ſollicitudo.no.
archi.in alle.c. in nona.⁊ ſic gũalis admiſtratio nõ põt laico
cõmitti vt ſuꝑ oẽs dñet᷑.no.in.c.ij.de eta.⁊ quali.ſpũalis tũ
admiſtratio põt ei cõmitti vt ſuꝑioꝛi rũdeat.vt no.gl.in. alle.
c.indicatũ.⁊ oẽs redditus eccłie poſſunt laicis cõmitti.vt.c.
querelã.ne pᷣlati vices ſuas.foꝛtius tanqᷓ; miniſter eccleſie ne
clerici abſtrabant᷑ a diuinis.⁊ hoc in tẽpoꝛalibus.eſt ↄcluſo
Abb. in. c. ij. de iud i.ijj. colũ.
¶ Qaici pñt ↄſtitui ꝓcuratoꝛes eccłie ad negocia mere tẽp
ralia.vt ad vendẽdũ bona eccłie.qꝛ in hᷣ ſũt nudi miniſtri. nec
faciũt noĩe ꝓpꝛio ſed noĩe ecclie.qð de his non ꝓhibet᷑ pñt ẽt
eſſe collectoꝛes obuẽtionũ ſpũaliũ cuʒ fructus non ſint quid
ſpũale cũ fructus decimaꝝ pñt laicis locari.vt.c. vra. de loca.
nõ iñ pñt laici deputari officio fabꝛice eccłie.qꝛ ẽ delegatus
quodamõ ſuꝑ clericos ⁊ cura auẽte apłica nõ põt h̊ cõmitti.
vt no. Inno.in. c.ij de eta.⁊ quali.ſed ſi purũ ⁊ nudũ officiuʒ
laico cõmittit᷑ vt aliqͥs redditꝰ cõuerteret in fabꝛicã eccłie ̊ ñ
videt᷑ ꝓhibitũ.eſt concluſio abb.in.c.ij.de iudi.iiij.colũ.
¶ Zaicus nõ poteſt eſſe aſſeſſoꝛ iudicis eccleſiaſtici ⁊ an poſ
nit eſſe notarius in negocijs ecdeſiaſticis ⁊ an poteſt pᷣdica⸗
re.vide no.per abb.in.c.ij.de iudi.iiij. colum.
¶ Zaicus detentatoꝛ rei eccłiaſtice vel clerici põt coꝛã iudice
ecclie cõueniri.⁊ eſt rõ.qꝛ in mala detẽtiõe que in dubio pᷣſu⸗
mit᷑ exqͥ res ẽ ecclie.vt.c.epijde re,eccł.alien.⁊ ibi JInno.cau

ſatur quoddã ſacrilegiũ rõe cuius ecckłia iuriſdictiõeʒ ſibi vẽ
dicat. vt.c.cũ ſit gñale.de fo.ope.⁊.c.conqueſtus.eo,ti.⁊ põt
dici talis ma lefactoꝛ eccłiaꝝ ex iniuſta detentatiõe rei eccłia
ſtice.no.abb.in.c.ſi clericus laicum in pꝛin.de foꝛo cõpe.vide

tñ.S. clericus expoliatus.vide.S. clericus gaudet.

¶ Zaicus cõuenit᷑ coꝛã iudice eccłia ſtico per clericũ ſi agit )
eũ cõdictiõe.c.reinte grãda.vide. .forus.ver.a gens
¶ LZaicus lʒ delinq̃t ĩ eccłia nõ ij ꝑꝑ bᷣ efficit᷑ de foꝛo ecclie.
vt no.abb.in.l.ſi cui.de accuſa.ar.iĩ.c.fi.de ĩmu.eccle.⁊ in.l.ſi
q̃s in ̊ genus.C. de epi.⁊ cle.nõ em̃ hʒ eccłia territoꝛiũ niſi re
ſpectu clericoꝛũ iõ nõ ĩpedit ſe de delictis laicoꝝ etiã ĩ eccłia
cõmiſſoꝝ.ſecꝰ ſi laicꝰdeliqͥſeti ipaʒ eccłaʒ collectãdo vłbõa
ipſius rapiẽdo.no.gl.in aut᷑.ne cõitas.C. de epi.⁊ cle.eſt con⸗
clu.abb.in.c.cũ ſit gñ ale.de foꝛo compe.x.colum.
¶ Zaicus ſi clericum trabit ad foꝛum ſecularem per cauſam
vide.S.clericum ſi laicus.
¶ Zaicus põt libere in cã ciuili in alienũ iudiceʒ ↄſentire.vt
no. gl. in.c.ſi diligẽti.de foꝛo cõpe.qð ẽ verũ niſi laicꝰ ſit ſubie
ctus rõe feudi vel ſit tributarius.ita ꝙ ſit ſubiectꝰ alia rõ ne qᷓ;
rõe nude iuriſditiõis.no.baſin.l.i.S.poſt operis.ff.ð no.oꝑ.
nun. ⁊.l.i.ff.de iudi.abb.in alleg.c.ſi diligenti.vi.colum.
¶ Laicus põt in cã crĩali in aliũ iudiceʒ ↄſentire dũmõ hẽat
merũ imperiũ.vt.no.in.l.i.C.vbi de crimi.agi oʒ non em̃ põt
fieri ꝓꝛogatio ad ſpeciẽ oĩno diuerſaʒ.⁊ ideo de mixto ad me
rũ nõ fit ꝓꝛogatio:ſed de mero ad merũ ⁊ de mixto ad mixtũ.
nam ſi iudex nõ hʒ ex ſe ſimilẽ iuriſditionẽ nõ dicit᷑ pꝛogatio
ſed noue iuriſditiõis collatio.nam ꝓꝛogare ẽ extẽdere:⁊ qð ñ
eſt:nõ põt extẽdi.c.penul.⁊ gl.de offi.deleg.⁊.l.pꝛiuatoꝝ. de
iuriſ.om.iudi.Eſt tũ nota.qꝙ lʒ pars ꝓꝛoget iuriſditionẽ in cã
crim inali in aliũ iudicẽ non impedit᷑ iudex ſuus:quin poſſit
ex officio ſuo inquirere in caſibus in quibus ꝑmittit᷑ inqͥſñtio
vt no. Jo.an.⁊ YFran.in.c.ſignificaſti.de foꝛo cõpe.abb.in.c.
ſi diligẽti. eo.ti.vi.colum.⁊ vide eundem ab.in.c.ſgnificaſti.
eo.ti.vij.colũ.⁊ in.c.tua.de oꝛdi.cog.iij.colum.
¶ Laicus trahẽs laicum in vetito examine an ⁊ qñ ꝑdat cãʒ
⁊ cui applicetur pena.vide ab.in.c.ſi diligenti.de foꝛo cõpe.
viij. colum. cum ſequẽ.
¶ Qaicus cum clerico de re ſpũali ſimul cognoſcere non põt
vide.S.cõmiſſum licet.
¶ Laicꝰ heres iurãij an ↄueĩat᷑ coꝛã eccłiaſtico.við.s.heres
¶ Zaicꝰnõ ẽ de facili in eᷣm aſſumẽdus.vide.õ.epᷣs.vᷣ.laicꝰ
¶ Zaicus an põt donare eccleſiã quam de facto tenet alicui
loco religioſo.vide.S.donatio quã de alia eccleſia.
¶ Zaicus perturbans iuniſditionem eccleſiaſticam p unitur⸗/
vt.S.iuriſditionem pꝛelati ⁊c.
¶ Zaicis pauꝑibꝰ affignat᷑ pbende in eccłijs vide.j.pᷣbẽde
¶ Zaicus põt clericũ delinquentẽ fugientem impune capere
vide.sS.clericũ ꝓpter delictum.
¶ Zaicus licʒ nõ põt pꝛeſcribere iura ſpũalia ꝑ iura vulga⸗
ria.intelligit᷑ tñ illud in laicis ha bitu ⁊ ꝓfeſſione:õ in laicis
cõuerſis qui pñt intereſſe ſin gulis tractatibus ĩ monaſterijs
vna cũ alijs qᷣ ſunt clerici.nã laici cõuerſi nõ pñt dici laici oĩo
ſed religioſe ꝑſone.arg.c.non dubiũ.de ſen.excõ.xij.qi.duo
ſunt genera.circa hoc vide.c.ex eo.in fi,.de elec.li.vi.de hocla
te per ab.in.c.ij.de inſti. .
¶ QZaicus poſſidere nec pᷣſeribere põt decimaſ etiã ſi alleget̃
⁊ ꝓbet᷑ imemoꝛialis poſſeſſio.vt.c.cãm.de re ſcrip.niſi ꝓbet᷑
titulus ex aduerſo ꝙ.ſ.habuerũt eas in feudũ añ ↄſilium la⸗
teraneñ.qdð fuit alex.tertij anno muleſimo.clxxix.vt refert io.
an.in.c,cũ apłica.de his que fi.a pᷣla.ex quibꝰ dictis ipſe ibi
cõcludit.⁊ abb.poſt eũ ꝙ põt laicus licite decimas poſſidere
duobus cõcurrentibus. Pꝛimo ꝙ laicus poſſederit decias
tẽpoꝛe immemoꝛiali taqᷓ vaſallus eccłie.SGecũdo ꝙ ſit fama
ꝙ eas poſſederit ante cõciliũ alias ꝓpter difficultatẽ ꝓbãdi
ſepe laici pꝛiuarent᷑ iure ſuo:erqᷓ no.ꝙ ſimplex detẽtatio ẽt
quo ad tẽpus imemoꝛiale nõ hʒ viʒ tituli quo ad laicos in re
bus eccłie.no. Jo.an.in ſimili.q.in.c.ij.de pᷣben.li.vi.vt refert
ab.in alleg.c.cũ apoſtolica.vlti.colum.

Laus.

¶ Zurpe eſt a turpibus ⁊ vilibus landari.qꝛ talis videtura
cõplicibus cõmendari.facit.c.ina gne.de voto.ab.in.c.inqui
ſitionis.de accuſa.S.fi.pꝛima colum.
1

2) 3
Legatum.
¶ NMelictũ ſub conditione an repetat᷑ ꝑ dictionem item.vide
S. conditio.vᷣ. teſtatoꝛ. cum vᷣ. ſe.
¶ LZegata ſeu collata ꝓ remedio anime.⁊ ſic debent indicari
tanqᷓ relicta ad piãs cauſas.vt.c.cõqueſtus.de foꝛo cõpe.⁊
ꝓbatur in.c.pontifex.xij.q.iij.⁊.c.requiſiſti.de teſta. .
¶ Zegatis mobilibus ⁊ inenobilibus noĩa non continent᷑.
vide oldra.conſilio.ccxix.
¶ Zegari an põt concubine vide.ð.concubina.
¶ Legatarius an põt occupare legatum ante aditam bere⸗
ditatem ſine pena.vide.j.vis m.pena.
¶ Legatũ incertũ an debeat ampliari vel artari.vide plene
per Bal.in. l.k cum virũ. C. de fideicõ.
¶ Legatarius an tenet᷑ reſtituere heredi qð ſibi ex beneficio
falcidie competebat ſi heres illud ignoꝛanter ſoluit.vide.j.re
ſtituere tenetur legatarius.
¶ Legato rei aliene ignoꝛãter ſeu ſciẽter facto de iure cano⸗
nico nõ debet᷑ eius extimatio.ẽ gclu.ab.in ſua repetitiõe.c.cũ
eſſes.de teſ.ij.q.⁊ fundat pꝛĩcipaliter ꝑ.c.filius.e.ti.ibi dũ dĩr
qꝛ lege dei viuimꝰ ⁊c̃.⁊ ſic voluit mitigare rigoꝛẽ iuri ciuilis ꝑ
equitatẽ canonicã q̃ eſt lex dei.vt in.c.q̃liter.ij.de accu.⁊ in.c.
nimis.de iureiur. ⁊ ſᷣm leges canõicas debẽt viuere oẽs ſub
iecti eccłiaſtice iuriſditiõi.co.ſj duobus.de ap.de iure aũt ciuili
interlaicos ſuanda ẽ lex cuʒ alienã.C. de leg.vbi ſi legat᷑ res
aliena cõiuncte ꝑſone debet᷑ eiꝰ extima tio:etiã ſi ignoꝛãter le
gat᷑.ſecus ſi extranee qꝛ tũc nõ niſi ſciẽter legaſſet debet᷑ exti⸗
matio.rõ differẽtie ẽ pᷣumpta volũtas teſtatoꝛis.vt no.doc.
in alle.l.cũ alienã.ab.in alleg.c.cũ eſſes.xij.colũ.Eſt tñ no.q
ſiqͥs legat rẽ alienã in qua hʒ ꝑtẽ aliquaʒ qꝙ; id quod bʒ vide
tur legare ⁊ nõ poſt. de quo vide late ⁊ nota.pꝑ Barba. in. c.
paſtoꝛalis.de dona. .
¶ Zegare ad pias cauſas quis ꝓbibeat᷑ ⁊ que dicantur pie
cauſe.vide.j.teſtamentũ.v.pꝛohibiti.cum ſe.
¶ Zegatũ eccleſie ſi eſt ibi dãnoſum ſeu excedit lucrũ põt ꝑ
eccłiam etiã poſt habitũ relictũ repudiare.ar.in auc.ſicut.C.ð
ſacroſan.ec.⁊ tenet ab.in.c.i.de teſta.circa fi.
¶ V—bi relictũ nõ ↄcernit vtilitatẽ certe ꝑſone ſeu eccłie.⁊ nõ
ẽ q in iudicio petere poſſit iudex eccłiaſticus ſeu ſecularis po
terit tũc ↄpellere debẽtẽ exeqͥ ⁊ offm̃ ſuũ ſuꝑ h̊ dʒ ipẽdere ma⸗
xime ĩ legatis pijs vt mãdet᷑ executioni.vt in auc.de ec.ti.s.ſi
quis edificationi.no.ab.de ſicilia.in.c.nos quidem. de teſta.
¶ Sirelictũ a defuncto nõ põt deputari ad vſum piũ deſti⸗
natũ ꝑ teſtatoꝛẽ nõ efficit᷑ relictũ caducũ:ſed dʒ cõmutari in
aliã piam cãm.no. Bar.in.l.legatũ.ff.de vſufru.le.⁊ Joã.de
lig.in cle.qꝛ cõtingit.de reł.domi.Eſt tñ no.q talis cõuerſio
nõ dʒz fieri ꝑ ſolũ epᷣm:ſed ꝑ epᷣm ⁊ eñ qui debet exequi.vt col
ligitur ex tex.o.nos quidẽ.de teſta.vbi hoc no.ab.
¶ Melictũ ad pias cãs ſeu certe ꝑſone ſi nõ põt deputari ad
vſuʒ deſtinatũ:nũqͥd efficit᷑ caducũ. Bar.in.l.pater.S.tuſcu⸗
lanꝰ.ffde leg.iij.diſtinguit aut relictũ ↄcernit piã cãm ſimpłr
⁊ nõ ꝑſonã:⁊ tũc dʒ deputari ad aliũ piũ vſum ↄſenſu epᷣi ⁊
beredis.vt.l.legatũ.⁊ qð ibi no.ff.de vſufru.le.⁊ no.in cle.qꝛ
ↄtingit. de reli.domimut ẽ relictũ certe ꝑſone cõtẽplatiõe aĩe
qꝛ fuiſſet alie ꝑſone relicturus:⁊ tũc deſiciẽte illa ꝑſona dʒ ad
aliũ piũ vſuʒ ↄuerti vt volũtas teſtatoꝛis ĩ effectu impleatur
vt alleg.l.legatũ.Si vᷣo relictũ fuit factũ ↄtẽplatione ꝑſone
vel certi collegij nõ habito reſpectu ad piã cãm:tũc deficiẽte
ꝑſona vel collegio ipſo expirat legatũ ⁊ remanet apud graua
tũ.vt alleg.S.tuſculanꝰ.ſʒ ſi dubitat᷑ an teſtatoꝛ hũit reſpectũ
ad ꝑſonã vel ad piã cãm debemꝰ fauoꝛe religiõis pᷣſumere q;
ad piã cãm potius fecerit.vt ĩ iuri.S.alle.ex quibꝰ decidit᷑ qõ
ſm ab.quidã ſimpłr relinquit qͥnq̃ginta ticie puelle maritãde
moꝛit᷑ ipa ticia anteqᷓ; cõſequat᷑ relictũ.dubitat᷑ an expiret re⸗
lictũ vel ſit ↄuertẽdũ in ali puellã maritãdã:⁊ põt dici ꝙ ex
varijs ↄiecturis iudex arbitrabit᷑ an teſtatoꝛ hũit reſpectum

ad aĩam an ad fauoꝛẽ illiꝰ puelle.nã ſi diu ei puierat pᷣſũptio

erit 6 voluit eã remũerari.no.ab.ĩ.c.nosqͥdẽ.de teſta.circa.fi.
¶ AZegata ad pias cãs nõ viciãt᷑ ex defectu teſta mẽti qꝛ bere

ditas nõ adſt᷑ ex teſtamẽto. vel qꝛ ñ fuit facta heredis ĩſtitutõ

q; iſta ſunt de ſolẽnitate iuris ciuilis.no.in.l.i.C de ſacroſan.
eccle.⁊ i.l.ea q̃. C. de fideiſcõmiiſ.ab.in.c. indicante.de teſta⸗

¶ Zegats incerta cui debeant᷑. J tem qñ eſt optio legatatij

vel beredis. vide ab. in. c. indicante. de teſta.

¶ Licet ſm ius ciuile ſi qs legat rem alienaz in qua hʒ aliqð

ius nõ debet᷑ totius rei extimatio:ſʒ ius t̃ qð hʒ teſtatoꝛ vr

legare. vt. l. iñ domus. S. fi. ff. dele.i. idẽ ſi teſtatoꝛ rẽ legauit ſibi
pignoꝛatã.qꝛ videt᷑ legaſſe ius pignoꝛis qð habebat in rẽ vt
no.doc.iĩ.c.filiꝰ de teſta.nã ſi legat rẽ ſibi ⁊ alteri cõem.qꝛ tũc
dicendo lego rẽ meã videt᷑ ꝑtẽ ſuã legare.vt.l.ſerui electõe.in
fi.ff.de lega.i.ſi tñ dicat teſtatoꝛ lego totã rẽ vel ba ſimilia:
tũc debet᷑ extimatio totius.vt no.bar.in.l.cũ alienã.C. de leg.
idẽ ſi leget rem heredis ſui qð põt:qꝛ tũc debet᷑ res ⁊ nõ exti⸗

matio.vt eſt tex.in.l.vnũ ex familia.S.ſi rẽ.ff.de leg.ij.qð latiꝰ

vide ꝑ bar.in alle.l.cũ alienã.⁊ bal.in.l.i.C.de ſacroſan.eccle.
in bac tñ materia nõ eſt pꝛocedendũ lege ſeculi ſed lege dei.ſj
in lege theologica vel canonica ̊ nõ ẽ deciſum:vt poſſit peti
extimatio g ⁊c. ⁊ põt eſſe rõ qꝛ ille leges fouent quodãmõ lu⸗
crũ odioſuʒ heredi nec vident᷑ fundare ſuꝑ equitate naturali
ex quo põt trahi heclimitatio ad theoꝛicã ante dictaʒ ꝙ vbi⸗
cũq; ius ciuile fouet lucrũ ꝓrio odioſum vel rigoꝛoſuʒ:q tũc
nõ eſt ſeruãdũ tale ius ciuile in foꝛo canonico lʒ nõrepꝛobet
ꝓ boc.c.dilecti.de iudi.⁊ in.ci.de dolo.⁊ cõtu.⁊ eſt tex.ſi bñ
aduertat᷑ in allega.c.filius.vbi hoc concludit ab.
¶ LZegatũ ſi ẽ factũ epᷣo a cõſanguineo ſuo pᷣſumit᷑ eſſe relictũ
intuitu ꝑſone lʒ ſit expᷣſſuʒ nomẽ dignitatis:⁊ ſic relictũ fa ctũ
ab extraneo babẽti adminiſtrationẽ pᷣſumit᷑ factũ intuitu ec⸗
cleſie ſi a pꝛopinquo imuitu ꝑſone.vt.c.requiſiſti.de teſta.vbi
no.ab.⁊ Jo.an.in regula pꝛiuilegiũ.de regu.iur.li.vi.
¶ Melictũ factũ eccleſijs vel alijs pijs locis vel habentiad⸗
miniſtrationẽ eccleſie pꝛeſumit᷑ factũ in dubio ↄtẽplatiõe aĩe
⁊ ſic dicitur legatũ ad pias cãs.no.glo.in.l.ſi quis ticio.ff. de
leg.ij.no.ab.in.c.relatũ.ij.⁊.c.requiſiſti de teſta.
¶ Si legatũ ſit filio martini nõ videtur relictũ cõtẽplatione
patris.ſed potius nominat᷑ pater c demõſtratiõis ⁊ maxĩe
qñ exponit᷑ nomen ꝓp:ꝛiũ filij.no.bar.in.l.cuʒ aliquis.de iure
delibe. ſecus ſi leget᷑ aliquid ſeruo alicuius:qꝛ tũc vid etur le⸗
gatũ factũ contẽplatione dñi.vt alle.l.cũ aliquis,.no.ab.in.c.
Naynucius.de teſta.i.colum.
¶ Zegatũ qñ ẽ factũ in aliqua ſpecie.vtputa certus fundus
vel certꝰ ſeruus:tũc cõpetit rei vẽdicatio legatario ad petẽdũ
legatũ.ſecus ſi in genere:qꝛ tunc nõ cõpetit rei vendicatio:ſʒ
ypotheca vel actio ex teſtamento.vt no.in.l.i.C.de le.⁊ ab.in
c. Raynaldus.ij. colum.

¶ LZega tũ factũ vxoꝛi ſi caſte vixerit an valebit ſi ſecundo cõ

trahat, vide.S.caſtitas eſt,

Legatus.

¶ An poteſt diſpenſare cõtra cõſtitutionẽ legis vel pape.vi
de qð no.ab.in.c.officij.de elec. *
¶ Zegatus nõ põt cõmittere cãm cognoſcendã ſimpłr ⁊ de
plano:qꝛ nõ põt iuris oꝛdinẽ remittere.vt no.glo.ſingularis
in.c.fi.de here.li.vi.nec põt pꝛiuilegiũ alteri ↄceſiuʒ minuere.

⁊ gl.no.ĩ.c.ꝓ illoꝛũ.de pᷣbẽ.⁊ ibi ab.⁊ in.c.niſi ſpãlis.de,of.le.

¶ LZegatus poteſt concilium pꝛouinciale cõgregare.no.in.c,
ꝙ tranſlationem.de offi.lega.⁊ ibi ab.
¶ Zegatoꝛũ ptãs eſt magna:de qua vide no.per ab.in rubꝛi
ca.de cõſfir.vti.vel inuti.⁊ per eũ in.c.ſuꝑ bis.de fi.inſtru.⁊ ꝑ
bar.in.l. ꝓhibere. v.pla ne.ff.ꝙ vi aut clam.
¶ Zegatus cardinalis vel alius an ⁊ qñ poteſt abſoluere ex
cõicatos extra curiã romanã vel extra ꝓuinciam vel aliunde
veniẽtes.vide plene ꝑ ab.in.c.excõicatis.de offi.lega.
¶ Zegati an pñt ſtatuta facere ⁊ an ſint ꝑpetua.⁊ actio ex ta
li ſtatuto ſurgens an ſit annalis vel ꝑpetua ſeu alias tꝑalis.
Item an legati debeant requirere còſenſum pᷣlatoꝛũ adq talia
ſtatuta facienda plene ⁊ no.ꝑ ab.in.c.fi.de offi.leg.
¶ Zegati indulgẽtia ſeu pꝛiuilegiuʒ an durat perpetuo.vide
S8. indulgentia ſeu pꝛiuilegium.
¶ Zegatus de latere ex generali ptate recipit ptãtem diſpen
ſandi in omibus caſibus in quibus diſpenſant epᷣi archiepi
pꝛimates ⁊ patriarche ⁊ in oĩbus alijs pꝛeter reſeruatos pa
pe.vt.c.ij.de offi.leg.li.vi.no.ſpec.in ti.de diſpenſa.S.ſequit
ab. in. c.ex ꝑte. de tranſla.
¶ Zegatus cardinalis an poteſt milites creare.⁊ an equipa
ratur.regibus vide.j.miles. .

VOLegatus de latere an poſſit vnire aliquas eccłas ſue lega

— — --———

—R— — –– — ☛r, —Dr-----——

zatureli
pbi⸗
tüc
obef
r bi

ſerelici
cüfaaß
tnitue,
teti bi
.
bentiace
gtüöe gie
ſco.ffde

latione
1 marie
deiure
detur lbe⸗
abeina.

vdus
eltoi
Ntioſ
abin

mdoc

lipent

pPkrtde
grlans
ninuere
deotle⸗
Nori

mubri
hn.1 4

Mneretr
alunce
u.
ctes
t
ad

mnoſi⸗

niie
cheh
wos

ſanit
agin⸗

gelegs

tonis auctoꝛitate ſua:ſeu vnã eccłiaʒ alteri ↄcedere vel ſubij

cere ſicut epᷣus.vt.c.ſicut vnire.de exceſſi.pᷣla.no.ab.in.c.tua
nobis. de cõ firma.vti. vel inuti. ⁊.c. exanimata.cum.c.ſe.eo.ti.
¶ NYegato er latere adueniente ſuſpendũtur officia alioꝝ le⸗
gatoꝛũ de offi. le. volentes. Hoſti.in.c. mandata. de pꝛeſump.

¶ LZegatus de latere lʒ poſſit bũficiũ vacaturũ ĩ certa ecclłia
reuare ſue collatiõi ꝓ certa ꝑſona.vt in.c.cũ dilectꝰ.de iure⸗

pa. ⁊ in. c. pe. de o ffi.leg.li.vi.nõ tũ põt dare ius ad bñficium

vacaturũ.vt.c.dilectꝰ.de pᷣben.⁊ eſt rõ diuerſitatis:qꝛ ꝑ reſer⸗
uationẽ nullũ ius acquirit᷑ ꝑſone:qꝛ poterit variare legatus
⁊ alteri ↄferre.ſʒ ſi daret ius ad bñficiũ vacaturũ certe ꝑſone
ð facili captaret moꝛtẽ alteniꝰ.no.ab.i alle.c.dilectꝰ.circa pn.
¶ Zegatus etiã de latere non põt venire ↄtra pꝛiuilegia cõ⸗

ceſſa ꝑ papã alicui eccleſie.vt colligit᷑ ex gl.c.ꝓ illoꝝ.de pᷣbẽ.

ꝓ boc facit ſm ab.ibi qꝛ etiaʒ delegatus non põt ꝓuidere in

eccleſia numerata niſi fiat mentio de numero.vt in.c.conſtitu

tus.de reſcrip.multofoꝛtius:nec legatus cum foꝛtioꝛ ſit ptãs
dele gati in illa cã.vt.c.ſtuduiſti.de offi.leg.
¶ Zegatus cardinalis põt cõferre bñficia deuoluta ad ſedẽ
apkicaʒ. vt colligit᷑ ex. c.venera bilis.de pꝛeben.⁊ de hoc vide
gl. que boc diſputat ⁊ tʒ in.c.i.de offi.leg.li.vi.⁊ cle.ſi de bñ⸗
ficio.de pᷣben.ſecus in bũficijs vacãtibus in curia.illa em̃ ſo⸗
lus papa cõfert.vt in.c.ij.de pᷣben.li.vi.⁊ dicuntur vacare in
curia ſᷣm ea que babent᷑.in.c.pᷣſenti.eo.tit.li.vi.no.ab.in alle.
c.venerabilis.i.colum.
¶ Zegatus cardinalis nõ põt veniręõ ſtatutũ pape in pꝛe/

iudiciũ pꝛiuatarũ ꝑſonaꝝ maxime nò exiſtẽte rõ na bili cauſa

arg.cle.ne romani.de elec, ⁊ qð no.glo.in.c.fi.de hereti.li.vi.
vt refert ab.in.c.auctoꝛitate.de inſtitu.in pꝛin.

Legitumatio.

¶ Zegitimat . ſequẽs matrimoniũ flliꝰ naturał.vide.ð.ᷣfiliꝰ

¶ Legitimare qñ dicat᷑ papa cuʒ illegitime nato:vt pꝛomo⸗

neatur ad dignitate epᷣalem. vide.j.papa.

¶ Zegitimari nõ põt ꝑ ſequẽs matrimoniũ filius ſuſceptus
in adulterio lʒ alter eoꝝ ignoꝛet qð eſt verũ vbi nõ interueĩt
matrimoniũ:ſed ſi matrimoniũ interuenit ⁊ ignoꝛanter alter
cõiugũ ↄtraxit cũ alio cõiugato filij inde geniti ſunt legitimi.
⁊ eſt ratio diuerſitatis:qꝛ ↄtrahẽs matrimoniũ dat operã rei
licite:ideo eius ignoꝛantia excuſat ſʒ admittens virũ ſine ma
trimonio dat operaʒ rei illicite cui imputantur omnia que ſe⸗
quuntur etiam pꝛeter ſuam voluntatem.vt.c.tua.de ho mi.eſt
concluſio Jo.an.antho.⁊ ab.in.c.tua.qui fi.ſint legi.
¶ Zegitimũ põt ſe ꝓbare filius multis modis. Pꝛimo ſi do
ceat parẽtes ſuos publice cõtraxiſſe.vt.c.ꝑuenit.qͥᷣ fi.ſint leg.
Secundo ſi cõis opini. vicinie habet ꝙ erant tanqᷓ; maritus
⁊ vxoꝛ.⁊ ſic cõis opinio vicinie ꝓbat matrimonium quo ad
effectũ legi mationis.no.gl.in allega.c.peruenit. Lertio ſi ꝓ

bat ꝙ parẽtes ſui ſe tractabat vt maritus ⁊ vxoꝛ.no.inno.in
c. ex ꝑte.de reſti.ſpoli.⁊ vide alios modos.in.c.trãſmiſſe.qͥ fi.

fint legi.⁊ in.l.ſñ vicinis ſciẽtibus.C.de nup. ⁊ in.l.filiũ.ff,de
bis qͥ ſunt ſui vel alieni iuris.an aũt aduerſarius dʒ admitti
ad ꝓbandũ ↄtrariũ.vide gl.⁊ ab.in allega.c.peru enit.
¶ Zegirimare põt papa etiã quo ad tꝑalia in terris alicuiꝰ
qñ ſubeſt maxima ⁊ ardua cã lʒ legitimatus reco gnoſcat aliũ
dñm: vtputa ſi eſt filius alicuius pꝛincipis ⁊ ſequit᷑ magna fi⸗
dei dilatatio:qꝛ ꝑꝑ talẽ cãm vel ali ſimilẽ poterit papa exer
cere iuriſditionẽ tẽpoꝛalẽ.vt eſt tex.in.c.per venerabilẽ.qui fi.

ſint legi. ⁊ ibi ab. viij.colum. .

OQ Zegitimare poteſt papa etiaʒ quo ad tẽpoꝛalia non reco⸗
gnoſcentem ſuperioꝛem ſeu filios eius, vt alleg.c.ꝑ venerabi
lem.vᷣ.inſuper.⁊ ab. vbi.S.
¶ Zegitimare nõ põt papa recognoſcẽtẽ ſuꝑioꝛẽ niſ ſuꝑioꝛ
ↄſentiat niſ velit legitimare in ſpnalibꝰ.de filijs pᷣſby.c.ij.li.
vi. vel niſ velit inciꝑe a radice matrimonij.vt.c.tata.q fi.ſint
legi.⁊.c.qꝛ circa.de ↄſang.⁊ affi.io.an.⁊ ab.vbi.5ẽ.
OZegitimare nõ põt ipatoꝛ incipiẽdo a radice mrimonij q̃ͥa
ad eũ nõ ſpectat.vt.c.tua.de oꝛd.co.nec in ſpũalibꝰ ꝑꝑ rõnes
quas tangit glo.in.c.ij. de filijs pꝛeſby.ab.vbi.s.
¶ Zegitimare nõ poſſuntreges ⁊ alij pꝛincipes qui recogno
lcunt ſuperioꝛẽ cũ legitimatio ſit fame reſtitutio ⁊ ſit reſerua⸗
la pꝛincipi ſuperioꝛi.eſtcõclu. Jo.an.⁊ ab.vbi.g.
¶In legitimatione dʒ expꝛimi qualitas vt ſi ẽ inceſtuoſus

vel adulterinus ⁊ in ceſtuoſus ſimul vel ſi legitimandus erat

ſpurius duplicatus vt natus ex vxoꝛato ⁊ vxoꝛata.vt no.in
c.qꝛ circa.de conſaug.⁊ affi.⁊ in.l.i.ff.de nata.reſti.⁊ io.an.in
addi.Spe.in.e.ti.v.ſed q̃ro.idẽ ſi legitimãdus hẽbat fratres

legitimos ⁊ de his nõ facit mentionem.no.io.an.in ſpecu.ðᷣ

ſucceſ.ab inteſta.S.i.vx.ſi ex facto.ẽ tex.in auten.q.mo.na.effi.
le. S.illud. Itẽ requirit᷑ ꝙ legitimãdus ↄſemiat lʒ agnati non
ſint vocati nec ↄſentiãt vt no.io.an.⁊ ſentit bar.in.l.gallus.
qͥd ſi tm̃ ff. ð li.⁊ poſtu.⁊ ̊ verũ arert viuus vel b diſpo⸗
ſuit. vt ille legitimaret᷑.in auc.itẽ lᷣ qͥs de natu.libe.ſʒ ſi pater
nibil diſpoſuit opus ẽ vt vocent᷑ agnati quibꝰ hereditas pa⸗
terna acqͥſita c. ar.in.l.i.⁊ fi.ff.de nata.reſti.als nõ valʒ reſcri

ptñ legitimatiõisniñ pᷣnceps ex certa ſciẽtia bᷣ velit qð põt ẽt

in pꝛeiudiciũ alteriꝰ.vt no.in.l.fi.C. de ſen.pa.ab.vbi.S.x.col.
¶ Si pater non habens filios legitimos facit legitimare na

turalẽ: eti ſi poſt na ſcatur alius filius legitimꝰ nõ euaneſcit
illa legitimatio ex quo ià fuerit ꝑfecta. Spe.⁊ io.an.in.d.S.ſi

ex facto.⁊ bar.de vul.⁊ pupil.ſub.il.ex fa cto.ab.in.d.c.per ve⸗
nera bilẽ.x.colũ.⁊ vide.j.pꝛiuilegiũ quod bʒ ꝑfectionẽ.
¶ Ac legitimationẽ ꝓlis ſufficit ignoꝛãtia alterius ↄiugum
etiã ſi ſubſit ĩpedimẽtũ ↄiug requirit᷑ tñ ꝙ ignoꝛantia ſubſit
tꝑe cõceptionis filij.nec ſufficit ignoꝛantia tꝑe gᷣctus matri⸗
monij.vt eſt tex.in.c.ex tenoꝛe.qͥ fi.ſnt legi.⁊ ibi ab.in pꝛin.

Legitima
4
¶ Que dicit᷑ debitũ bonoꝛũ ſubſidiũ q̃ debet᷑ iure nature lʒ
non poſſit filius pꝛiuari ꝑ legẽ municipalẽ ſeu poſitiuã.vt in
auc̃.de triẽ.⁊ ſemi.S.hec nos.⁊.C.quoꝛũ bono.i.fi.C.de ĩoffi.
teſta.l.ſa ncimus.cũ iure naturali pater filiũ alimentare tenea
tur ꝑ.c.ius naturale.i.di.taxatio tñũ quota eſt de iure poſitiuo
ſeu municip ali.nã ius ciuile diſtinguit ius etiã diuinũ lʒ in to
tũ illud tollere nõ põt vt pʒ in numero teſtiũ in teſtamẽtis.vt
no.in.l.fi.Cſñ ↄtra ius vł vti.pu.⁊ ꝑ Inno.in.c.que in eccłia
rũ.de conſti.Oldra.in ſuo cõ ſilio.xciij.viij. colum.
¶ Legitima non eſt ſoboles ſi poſt votũ cõtinentie mariti ⁊
vxoꝛis naſcatur.vide.j.votum. „R
¶ Zegitima filij non poteſt a bonis patris tolli patre viuẽte
ꝓpter delictũ filij.vide.j.pater an tenetur.

¶ Zegitima an ſit deducenda de ſingulis rebus teſtatoꝛis

vide.S.filius an poteſt, .

Legitimus.

¶ Scõm ↄſuetudinẽ patrie ſue dʒ vbicũq; legitimus reputa

ri.ar.in.c.cũ olim.de cleri.oiu.facit.l.i.de emanci.lib.⁊ qð no.
bar.in.l.oẽs ppłi.ff.de iuſti.⁊ iu.⁊ in.l.cũctos ppłos.C.de ſũ.
tri.ad queſtionẽè illã nunqͥ d teſtamẽtũ ſenis cõditũ cũ tribus
ſᷣm cõ ſuetudinẽ patrie habeat vires ſuas quo ad bona alibi
exiſtentia.⁊ tʒ ꝙ ſic.no.ab.in alleg.c.cum olim,.circa pꝛin.

Leproſi.
¶ Faciunt collegiũ vide.ð.collegiũ licitũ ⁊ appꝛobatum.
¶Zepꝛ oſi non tenent᷑ ſolu ere decimas de ꝓpꝛijs hoꝛtis ad
vſuʒ eoꝝ ꝓpꝛiũ nec de aĩalibꝰ ſuis q̃ ꝓpꝛijs ſumptibꝰ nutnũt
⁊ ꝑmittunt᷑ habere eccłiam ⁊ pᷣſby.vt.c.ij. de eccle. edi.
¶ CLiuilis generalis ⁊ rõnabiſis a iure canonico deuiãs dʒ
in ſuo foꝛo obſeruari.no.in.c.cñ eſſes.de teſta.⁊ ĩ.c.i.de noui
ope.nun.ab.vbi.S.viij.col. 1.
¶ Zexpoſitiua ſerua ndꝗa eſt in foꝛo aĩe ſi nõ ẽ peccati nutriti
ua.qꝛ talis lex eſt iuſta ex quo auẽte dei ẽ edita ⁊ ipſe deus vi⸗
detur ediiſſe per ſuos miniſtros.viij.diſt.quo iure.ſi aũt lex
eſſet iniuſta non ẽ ſeruãda in foro aĩe ⁊ põt eſſe iniuſta ex fine
qꝛ nõ tendit in bonũ cõe.ſed pꝛinceps eã edidit ꝓpter ꝓpꝛiã

cupiditatẽ ad hoc.iiij.di.erit aũt lex. Itẽ eſt iniuſta ex auctoꝛi

tate qꝛ excedit ptãtem cõdentis vel ex foꝛma qꝛ nõ diſtribnit
eque onera ſubditis ſicut dʒ facere bonus paterſamil.ꝓpter

ſcandalũ vel turbationẽ vitandã debet talis lex iniuſta ſerua

ri.de hoc no.in.c.niſi eſſent.de pᷣben.ad dictuʒ bar.in.l.vecti⸗
galia.de pu.qui dicit ꝙ iuſte fraudat᷑ gabella que iuſte nõ eſt

impoſita.ab.plene in.c.i.de conſti.vide.j.papa.ᷣ.vbi erx mã⸗

dato.⁊c.vide ab.in.cfũde pꝛeſcrip.in pꝛin.
¶ An veniens legẽ poſitinã peccet moꝛtaliter.ab.plene in
1 ij

*

c.nam cõcupiſcentiã.de conſti.⁊ in.c.ij.de treu.⁊ pace.
Zer loquẽs ꝑ verba pñtis vel pꝛeteriti tempoꝛis an traba
tur ad futura ſi detur materia delinquẽdi.vide.j.ſtatutum.
¶ Zex que diſponit ꝙ in teſtamẽto requirũtur ſeptem teſtes
⁊c.an eſt obſeruanda vide.j.teſta mentũ q; pꝛopꝛius.⁊c̃.
¶ ZEerx pꝛincipis ſi ẽ mere pꝛiuilegiatiua dʒ in vtroq; foꝛo ſer
ueoari.idẽ ſi lex fundata ſuꝑ naturali rõe tũc iudex eccłiaſticꝰ
tenet᷑ illã obſeruare nõ rõe legis ſʒ ꝑꝑ iuſticiã naturalẽ.ad B
l.ſcire opoꝛtet.ff. de excu.tu.in.c.ſcð o reqͥris.de ap.gl.i.d.c.
ↄſuetudo.ab.in.c.eccłia ſctè mnarie.de cõſti.vij.colum.
¶ Zex inducẽs peccatũ ð legẽ dei vtpᷣſcriptio cuʒ mala fide
nõ valet in aliquo foꝛo ⁊ põt cõpelli iudex ſecularis ꝑ eccle⸗
ſiaſticñ vt illã nõ ſeruet.c.lʒ.de iureiur.li.vi.ab.vbi.S.
¶ Zex ciuilis nõ cõtradicẽs canoni ſi eſt ſauoꝛabilis eſt ob
ſeruanda etiam quo ad clericos.c.i.de no.opꝑe.nun.abb. vbi
ʒ.⁊ notabiliter per ab.in.c.i.de in inte.reſ.
¶ Lex nõ eſt aliud q ipſa ratio legis.vt.l.nõ dubiũ.C. de le.
⁊ ibi bal.⁊.c.fi.de reg.iur.li.vi.⁊ ibi Oy.vñ quẽadmodũ coꝛ⸗
pus regulatur ab anuma ita ⁊ ipſa lex regulst᷑ a rõe.vt.l.cum
pater. . dulciſſimis.ff. de leg.ij.bal.i...ſcire.ff.de excu.tu.vbi
verba legis reſtringunt᷑ ⁊ ampeunt᷑ ad limites rõ nis ipius
legis vt ibi ⁊ etiã ſi ratio nõ ſit expꝛeſſa in lege.tñ ex q nõ põt
elici niſi vna ratio naturalis ⁊ indicatiua dʒ rieri extẽño ad li⸗
mites illius rõnis.qꝛ pꝛeſumẽdũ eſt legilſatoꝛẽ fuiſſe motũ ex
rõe naturali.vt notater ſentit gl.in.l.tale pactũ.ff.de pac.ab.
in.c.fi.de reſcrip.iij.col,⁊ in.c.nihil eſt.de elec.ix.columna.
¶ Zer vel ſtatutũ an requirit ſcripturam.abb.in.c.ij.de poſt.
pla.iiij.colum. .
¶ Ler dyoceſana ⁊ lex iuriſditionis in quo differunt etiam
que cõpꝛehenduntur ſub lege dyoceſis.vide plene per,ab.:in
c.dilectus.de offi.oꝛdi.⁊ in.c.auditis.de pꝛeſcrip.
¶ Ler nõ eſt ĩpoſita iuſto.vt in.c.lʒ.de regularibus.xix.q.ij.

due ſunt. qð dʒ intelligi de lege penali.nõ de lege iuriſditõis

fatẽdũ tñ ẽ ꝙ exercitiũ iuriſditiõis nõ cõpetit ↄ bonos.vt.c.
de cõ ſtãtino.xxij.di.⁊ gl.in cle.ad noſtrũ.de hereti.⁊ ĩno.in.c.
paſtoꝛalis.de offi.oꝛ.ab.in.c.ſolite.de ma.⁊ obe.iij. col.
¶ ZYerx poſſitiua ⁊ pᷣceptiua nõ obligat ad peccatum ſi nõ fuit
moꝛibus vtentiũ recepta.vel ſi in deſuetudinẽ abijt no.gl.in.
c.ij. de treu. ⁊ pace.qð intellige verũ ſᷣm abb.ibi qñ lex pcepti
ua nunqᷓ; fuit deducta in obſeruantiã ſciente ⁊ valẽte legiſla
toꝛe gdicere ⁊ nõ dicẽte talis lex non ligat nec requirit tpᷣs
ad inducẽdũ pꝛeſcriptionẽ.ſʒ ſufficit binus vel trinus actus ĩ
Zriñ.ar.in.c.legebat᷑ de maio.⁊ obed.⁊.c.ita nos.xxiij.q.ij.ſi
vero aliqͥ ſeruãt ⁊ aliqͥ nõ tũc nõ excuſant᷑ nõ obſeruates.ar.
c.cũ iamdudũ.de pᷣbẽ.ſed ſi ſuꝑioꝛ nõ ſcit tũc reqͥnt᷑ pᷣſcriptio.
xl. ann. dũmõ ſit rõnabilis.vt.c.fi.de cõſue.lex ergo pᷣceptiua
nõ illaqueat ſciẽte ſuꝑioꝛe eius nõ obſeruãtiã:⁊ nõ ↄtradicẽ⸗
te.vt.c.cũ olim.de cle.ↄiu.no.ab.in.all.c.ij.de treu.⁊ pace.
¶ Zer qñ apponit penã ipſo facto põt tolli cõtraria confue⸗
tudine.nam ex nõ exigenda pena ⁊ ex non vſu tollitur lex.no.
Cy.in.l.ij. C.que ſit lon.conſue.ab.in.c.ij.de treu.⁊ pace.
Eer ciuilis non poteſt impedire iuramenti obligationem.
vide.õ.iuramentũ cum dirigatur.
¶ Cõtra legẽ actus geſtus nõ valet.vide.õ.actus geſtus.
¶ Zeges penales gij aliter diſponẽtes hũt locũ etiã ĩ eccłijs
⁊ rebus eaꝝ ex quo cànones erpᷣſſe nõ cõtradicũt.eſt conclu.
ab. in. c. ecclia ſctẽ marie.de cti.⁊ in.c.ij.vt lit.pen.ij.colum.
¶ Eerx noua licet non cõcernat pꝛeterita ſed tm̃ futura.vt.c.
fi.de con ſti.non tamen concernit illa futura que babent depẽ
dentiã omnimodã a pꝛetenitis.arg.c.paſtoꝛalis.S.verum.de
ap.vbi hoc no.ab.in pꝛin.vide tex.iuncta glo.in.cle.vt hi qui
de eta.⁊ quali.⁊ in.cle.i.de teſta.ſecus aũt vbi actus futurus
nõ eſt ita acceſſoꝛius ad actum de pꝛeterito lʒ habeat cum eo
aliquã cõ foꝛmitatẽ ⁊ iſte ẽ verus intellectꝰ.c.cũ tu.de vſu.við
B. appellatio vbicũq; ⁊ vide.õ.appellatio vbicũq; ſuſpẽdit.
¶ Zeges non ſeruant᷑ in terris ſubiectis tẽpoꝛali iuriſditiõi
eccleſi e.vide.S.eccleſia m.in terris.
¶ Zegis gñaleʒ diſpoſitionẽ licitũ ẽ reſtringere ꝑ rõneʒ na⸗
turalẽ.lʒ rõ non ſit in iure expꝛeſſa. vt.c.ppoſuit. de appella.
27 ibi ab.i.col.⁊ quod ipſe no.in.c.ſuggeſtũ.e.ti.
¶Zegis verba poſſumus reſtringere per rõem naturalẽ. nã
allegat iuſticia natura lis ad limitationẽ iurium pꝛecedẽtium
vt. liſcire opoꝛtet.S.ſufficitff de ercu. tu.⁊ ĩ c,ſcdᷣo reqris. eo.

ti. in fl. ab. in. c. vt debitus. de ap. vlti. coll. 1
¶ Etas noſtri tꝑis nõ patit᷑ rigoꝛẽ antiquoꝝ iuriũ cũ nobis
defecerũt merita ⁊ virtutes coꝛꝑales.vt br in.c.fraternitatis
xxxiiij.di.⁊ ꝑ Gᷓ dicũt quidã volẽtes detra here ſciẽtie iuris
nõ eſt ꝓpꝛie ſciẽtia.qꝛ ſciẽtia eſt incoꝛruptibilis ⁊ imutabilis
vt ba bet᷑.i.topicoꝝ.ſʒ ſciẽtia iuris mutat᷑ quotidie.& ⁊c.ſed
dicendũ ꝙ lʒ mutent᷑ cõſtitutiõ es ꝑticulares:nõ tñ mutatur
ipᷣm dictamen ſeu cã finalis iuris.nã ſꝑ lex ꝓducit᷑ vt appeti⸗
tus noxius ſub iuris regula limitetur.no.in ꝓhemio decreta.
finis ergo iuris ẽ inuariabilis.Sed cõſtitutiones mutantur

vt deſeruiant fini.ſemꝑ em̃ dʒ eſſe lex rationa bilis vt ſit funda

ta ſuꝑ rõe naturali immutabili als nõ eſt lex.i.di.cõſuetudo.
iiij.di.erit aũt lex.ab.in.c.non debet.de cõſang.⁊ affi.
¶ Zex qñ aliquid indulget intelligiturſaluo intereſſe partis
vide.ð.intereſſe.
¶ LZeges ſimiles ſequũtur diſpoſitionẽ canonũ ⁊ ſicĩeffectu
nõ põt dari contrarietas inter canones ⁊ leges.qð intellige
in cauſa ſpectante ad eccleſiam. exempliſica.in.c.vlti.de ſec.
nup.ſecus in materia indifferenti.qꝛ tunc data contrarietate
canon ſeruatur in ſuo foꝛo.⁊ lex in ſuo.no.in regula poſſeſſoꝛ
de reg. iur.li.vi.⁊ ab.in.c.clerici.de iudi.
¶ Zeges poteſt inducere eccleſia pꝛo ſe:ſed non contra ſe vis
de.S.eccleſia legem.
¶ Zerx ſeruat᷑ in foꝛo ciuili ceſſante peccato.vide.j.papa nõ
poteſt tollere.
Eerx ſeu ↄſuetudo adq oꝛdinationẽ litis obſeruat᷑ ĩ foꝛo vbi
cã agit᷑ ſiue ſit qõ inter duos laicos eiuſdẽ foꝛi ſiue diuerſi ſi⸗
ue inter clericũ ⁊ laicũ qꝛ talia ſtatuta nõ ↄcernunt ꝑſonã.ſed
cãm qᷓ illi foꝛo ſubijcit᷑.no. Jo.cal.in qõne ſua q̃ ĩcipit ſtatuto
cauet᷑.⁊ iõſi in foꝛo ciuili ꝑmittur inſtãtia certo tꝑe vel tenet
actoꝛ pᷣſtare cautionẽ cñ h̊ ↄcernat oꝛdinationẽ litis etiã cleri
cus tenet᷑.ad ̊ idẽ vult Inno.in.c.fi.de feri.Itẽ ſi clericus li
tigat in foꝛo ciuili nõ põt appellare ante ſentẽtiã. Itẽ ſi laicꝰ
litigat in foꝛo canonico põt libere appellare.eſt conclu.ab.in
c.ꝙ clericis.de foꝛo.cõpe.ij.colũ.⁊ in.c.fi.de feri.circa fi.
O YZer ſtatutũ vel cõſuetudo q̃ diſponit circa fſoꝛmaʒ rõneõ⸗
ctus vel delicti ſiue rei vel ꝑſone:an debeat obſeruari in foꝛo
vbi cã agitat᷑ ſiue clericꝰ agat õ laicũ vel ecõtra in foꝛo cano⸗
nico vel ſeculari ĩ oꝛdinatoꝛijs vł deciſoꝛijs.vide plene ⁊ no.
ꝑ ab.in.c.ꝙ clericis.de ſoꝛo cõpe.⁊ in.c fi.de feri.circa fi.
¶ Zerx caõica eſt in ꝑte poſitiua ⁊ in ꝑte diuina.arg.in.c.q̃lit
⁊ qũ.de accu.in.i.⁊ in.c.nimis.de iureiur.⁊ qð ibi no.⁊ B̊ maxi
me ꝓpter decretũ poteſt dici ꝙ in ꝑtem ſubijcit᷑ ethice.id eſt
philoſophie moꝛali in ꝑtem theologie.no. Jo,.cal. in ꝓhemio
gregoꝛiano.de quo ab.in.c.i.de iura.calũ.ij.colum.
¶Zegis mẽs ⁊ intẽtio ẽ attendẽda.vt.c.i.de iura.calũ. coꝛ.
c.intelligẽtia.de m.ſig.⁊ vbi rõ ẽ expᷣſſa in lege illa reſtrigit ⁊
ampliat diſpoſitionẽ leg etiã in odioſis.no.Dpe Jo.an.in
mercurialibus.in regła certũ de reg.iur.li.vi.facit.l.nõ dubiũ
C. de legi. ⁊.l.cũ pater.S.dulciſſimis.de leg.ij.⁊.l.cũ mulier.ff.
ſo.ma.ſed vbi ratio nõ eſt expꝛeſſa mẽs legis ꝑcipi põt ex cõ⸗
iecturis rõne naturali q̃ ꝓotuit mouere legiſiatoꝛẽ.vt no.dic̃
Cxvy.in.d.l.non dubiñ ab.in.c.de iura.calũ.iij.col.⁊ idem ab.
in.c.ad audientiã.de deci.vide.S.interpꝛetari.
¶ Zegis verba debent interpꝛetari ̃m cõem vſum vulgareʒ

agd hoc quod no. Bar.in.l. oẽs populi.ffde iuſti.⁊ iure ⁊ in ꝓ

hemio decreta.no.ab.in.c.capellanꝰ ð /fenijs.circa.pꝛin.vide
S. interpꝛetatio.ver.interpꝛetat᷑ cum ſe.
¶mMinime ſunt mutanda que cenã interpᷣtationẽ circa legũ
obſeruationẽ ſꝑ habuerũt.l.minime.ff.de legi.⁊.c.cũ dilectus
de cõſue.nec ð facili diſcedi debet ab eo qð diu iuſtũ ⁊ equũ
eſt. ar. in.l.rebus.ff. de ↄſti.pꝛin ci.⁊ qꝛalias ſic pꝛacticatũ ex⸗
titit.vtno. Zapus ſua allegatõe leg a qua pꝛactica recedinõ
dʒ cñ de interpꝛetatione legis queritur.l.ſi de interpꝛetatiõe.
ff. de legi.ab.in.c.cũ ad ſedẽ.de reſti.ſpo.xvi.colum.
Diſpoſitioni legali pꝛefertur diſpoſitio iuris canonici in
concernentibus periculum anime.no.glo.in regula poſſeſſoꝛ.
de reg.iur.li.vi.facit.auten.vt clerici apud ꝓpi.epi.⁊ ic ſepe.
de reſti.ſpo.⁊ ibi ap.i.colum. =
¶ Eer qñ inducit aliquã obligationẽ ⁊ nõ ꝓuidet de nomĩe
actiõis:tũc dat᷑ ↄditio ex lege.no.gl.in.c.cũ liberũ.de ſepul.⁊
in.c.ſi canonici.de o ffi.oꝛ.li.vi.⁊ ex tex.in.l.vnica.ff.de ↄdi.ex
lege.⁊ pleniſſime ꝑ Cy.⁊ bar in.lex placito.C.de rerũ ꝑmu.

dani

feen
elige
eſee,
eate
ſeſo⸗

ſeyt⸗
dano

voſbi
ſ
hiſed
unuo
llene
icheri
us li
ic
abin
önezt
o
Mo
tho,

di
mari
ieſ
Penio

or
fire
anin
Nwii
lanf,
tend
oN.
en

on
tin p
vice

alegi
leaus
1egon
ati
Colſñ̃
untie

iäin
ſcſe
pe⸗

ſori⸗
n⸗

¶Item nunquid conditio ex.l.ſit actio vel ſit iudicis officiũ
7 quãdo cõpetat vnũ ⁊ quãdo reliquũvide no.ꝑ ab.i.c,.ſepe.
de reſti. ſpo.iiij.colun. ..
¶ LQLeges penales ſunt appꝛobate ꝑ ius canonicũ.ar.in.c.ec
cleſia. vt lite penden.xi.q.i.qꝛ res.in eccleſia ſticis rebus ſeruã
de ſũt no.ĩ.c.ij.de oꝛdi.cog.⁊ i.c.i.ð dolo ⁊ cõt.⁊ ibi ab.v.col.

¶ Eer poſitina ſeu municipalis an poteſt tollere legitimã fi⸗
lio debitam vide.S. legitimam.

¶ QAicet regulariter geſta cõtra legẽ ſũt nulla.vt.ca.vides.x.
di. ⁊. l.nõ dubiñ. C. de legi. ⁊.c.que cõtra ius.de reg.iur.li.vi.

ſed ſi actꝰ geſtus nõ habʒ ꝑpetuã cãm ꝓhibitionis nõ annul

latur talis actus vt no.gl.in alle.l.n õ dubiũ.⁊ ĩ.d.c.vides.⁊ ĩ
c.tua.ð ſpõ.duo.itẽ fallit ſi ꝓhibitio bʒ potiꝰviʒ exboꝛtatõis
vt in cãu.c.ad apoſtolicã.de regu.facit.ilij.di.S.h eſt.⁊ facit.l.
ſiqͥs ĩ ↄſcribẽdo.C. ð pac.Itẽ fallit qñ ꝓbibitio pᷣncipałr ſit
in fauoꝛeʒ ꝓbibiti.vt in.c.debitoꝛes de iureiur.qꝛ tũc actꝰ ge⸗
ſtꝰ legẽ nõ annullat᷑ vt ibi no.ab.in alle.c.ad apo.
OZegis extẽſio nõ debet fieri ad caſuʒ ſibem vbi caſus ſimi⸗
lis hʒ legẽ ſpecialẽ in cõtrariũ.qꝛ ex ſiłitudine rõnis nõ debʒ
induci legũ correctio.no. Bar.in auc.q̃s actões.C.de ſacro

ſan. ec.ſy vbi nõ reꝑit᷑ ler ↄria bñ põt lex extendi ſiłitudine rõ
nis.⁊ ſic ĩtelligit᷑.l.nõ pñt.ff.de legi ⁊ idẽ ĩ ſtatutis ⁊ ↄſuetu⸗

dinibꝰ.ꝑ.l.de qͥbus.ff. de legi.no. HBar.in.l.nõ dubiũ.C., de le
gi.no. Ab. in, c. trãſlato.de conſti.in fi.
¶ Zer ſi nõ inuenit᷑ in cãn eminẽti dʒ pꝛĩo recurri ad ſile ſta⸗

tuti vł ↄſuetudinis vt ſentit bar.i.l. de qͥbꝰ.ff. de legi.⁊ Ab.in
c.tranſlato.de conſti.in fi. „.

¶ Si cõſtat de mente legis ꝙ ĩtẽdit pᷣcipere obligat zueniẽ

teʒ ad peccatũ moꝛtale.⁊ de tali dicit᷑ qͥ non obedierit pᷣncipi

⁊c.cij.de ma.⁊ obe.⁊.c.qð pᷣcipit᷑xiiij.qi.naʒ vᷣba pᷣceptiua
legis iõ obligãt ad moꝛtale qꝛ reſiſtendo ſuperioꝛi reſiſtitur

deo. xi. q. iij.q reſſtit. idẽ vbi ex neceſſitate debet mandatuʒ ſu
perioꝛis adipleri. vnde verbum rogo quandoq; ponitur pꝛo
pꝛecipio m ſubiectam materiam.xi.q.iij.rogo.⁊ ibi.glo.⁊ ſic

appꝛopꝛiant᷑ verba.⁊ qũq; pcipio erponitur ꝓ rogo ita ꝙ ſit
verbũ exoꝛtatiuum.a ꝓpꝛio em̃ ſignificato verboꝛũ eſt recedẽ
dum ſi de mente gᷣria diſponẽtis ↄſtat.vt.l.nõ aliter.de le.iij.
no.ab.in.c.nam cõcupiſcẽtiã.de cõſti,iij. colum.,. .
¶ Zex ſi loquit᷑ ꝑ verba equipollentia pᷣceptis.vt inbibemꝰ
obligat cõtrauenientẽ ad peccatũ moꝛtale.nam inhibitio cõ

tinet in ſe pꝛeceptũ.no.archi.vi.di.teſtamẽtũ.⁊ ab.vbi.õ.vbi

vide quid ſi lex loquit᷑ per verba imperatiui modi.

¶ Zegis vᷣba ↄſiliatiua vel exrboꝛtatiua vt obſecramus vel

cõſulimus nõ obligãt ad pctm̃.vt alł.c.qð pꝛecipit᷑.xiiij.q.i.⁊
idẽ ſi ꝑ vᷣba cõia vt decerno ſtatuo vel ſimilia no.beatꝰ tho.

ſcðe.clxxxvi.q.ix.⁊ archi.xxvij.qiic.i,.⁊ in.c.vtinã.lxxxvi.
diſtin. ”M

¶ erx cGilis vbipõt ſe hr̃e ad cõmodũ ⁊ incõmodũ cleri⸗
coꝛũ nõ põt dici pᷣiudicialis.ideo clericus inuẽtariũ nõ cõ fi⸗
ciens tenetur vltra vires hereditatis ſicut laicus.ideʒ ſi agit
cõtra clericũ actiõe cõmodati depoſiti empti ⁊ redibitoꝛia.nã
cñ iſte leges nõ cõtradicũt canõibꝰ ſeruant᷑ quo ad eccleſias
⁊ eccleſiaſticas ꝑſonas ꝓ hoc.c.i.de noui oꝑ.nũ.hoc videtur
de mente hoſti.⁊ Jo.an.in.c.i.vt lit pen.hoc habet locũ in cle
ricis non tñ in eccleſia que eſt pꝛiuilegiata no. bar.in.il.i.C.de
ſacroſan. eccle.⁊ bal.in.l.fi.C.de iure delibe.eſt cõclu. ab.in,c.
eccłia ſancte marie.de cõſti.viij. colum.
¶ EZer ciuilis nõ põt directe vel indirecte diſponere ſuꝑ gia⸗
trim onio.no.glo.in.c.de puellis.xxxvi.q.ij.?⁊ FTrede.de ſenis
cõſi.xxxv.⁊ iõ nõ valet lex que raptã pꝛiuat oĩbus bonis ipᷣiꝰ
raptoꝛis cũ inter eos de iure canonico ꝑmittit᷑ matrimonium
vt.c.cãm.de rapto.nã lex auferẽdo lucrũ videt᷑ intimidare ma
trimoniũ er quo traditur ꝙ oĩs pena legalis ſit ſublata etiaʒ

ſi ſit appoſita fauoꝛe filioꝛũ niſi eſſet appoſita ex facto culpo

ſoipſus matris vt ſi mater cognouit tutelã filij:⁊ non petito
tutoꝛe trãſiuit ad ſcdᷣas nuptias:qꝛ tũcpunit᷑ mat ⁊ hʒ locuʒ
lex ciuilis.ex quo etiã infertur nõ valere ſtatutũ laicoꝛũ puni⸗

ens filiã Zᷣhẽtẽ matrimoniũ ſine cõſenſu pꝛĩs vł agnatoꝝ.vt

cõdudit io.an.in.c.ſtatutũ.de hereti.li.vi.h̊ cõcludit ab.inic.

ecckia ſctẽmarie. de cõſti.x.col.vide.j.ſtatutũ laicoꝝ.cũ ſe.
¶ N Zeges ſunt ancille canonũ nã ⁊ miniſtris ipſarũ imperat

eccle. de ma. ⁊ obe.ſolite. ⁊ no. io. an. in.c.qualiter. de iudicijs
2 intelligo ancillas quo ad illa q̃ cõcernũt cõſciẽtiã ⁊ regimẽ

aĩarum.quo ad tꝑalia vero vbi de pctõ nõ agitur dignioꝛes
puto.ᷣviij.di.quo iure.xcvi.di.cũ ad verũ.ſunt em̃ diuinitus
ꝓmulgate ꝓ cõſeruatiõe rõnalis creature cuius gra dñs oĩa

cooperanit.lein pecudũ.ff. de vſuris ⁊.l.fi.de pᷣſcrip.lon.tem.

de alto em̃ ſtilo ⁊ legũ elegãtia nõ eſtrectus iudex qui in eis
uõ ſtuduit.no. Bernardus.i.c.i.de no.ꝑ.nũ.clerico agẽtiõꝰ

laicũ in foꝛo ſeculari nõ obſtat lex vel ſtatutũ quo cauetur

poſt decẽ annos nullus audiat᷑ ſuꝑ debito:qꝛ talis lex vel ſta
tutũ qð tedit ad litis deciſiononõ ligat dlericos.no.ſpecu.ti.
de diſpu. adu ocatoꝛum.S.poꝛro.ver.ſed nunquid.⁊ Barto.

in.l.omnes populi.de iuſti.et iu.? Joban. an. de ſolut.c.ſi.

ancha.in regula ea q fiſt de regulis iuris li.vi.⁊ in ſua repeti
tione.c.canonũ.de cõſti.⁊ in.ci.de no.ope.nũcia.in fi.

¶ NZegi municipali nunqᷓ; derogat᷑ ꝑ nõ vſum qꝛ foꝛte nunqᷓ

fuit in pꝛactica ꝑ mille annos nec caſus occumit.ſecus aũt ſi
caſus occurrit ⁊ Zᷣriũ pꝛacticatũ ẽ no.io.an.de clericis cõiug.
c.io.⁊ doc.ſignãter Pe de ancha.in.c.vt pꝛiuilegia.de pꝛiui⸗
legijs.ſimile de his que competũt ꝑ modũ facultatis nõ per

modũ irnris debiti que nunqᷓ; pꝛeſctibunt᷑.vt no.ꝑ doc.in.l.cũ

notiſſi.in pꝛinci.C. de pꝛeſcip.xxx.vł.xl.annoꝝ.⁊ Pe.vbi.ð.

Item lex ſemꝑ loquit᷑ ⁊ cõtinue eſt in viridi obſernãtia.C. de

bereticis.l.arriani.nõ g tollit᷑ ſimpliditer ꝑ non vſum ſed per

cõ trariũ vſum no.in.l.de qͥbus.ff.de legi.no.Anto.in.alle.c.

io.⁊ archi.xvi.q.iij.S.ij.⁊.iiij.di.ca.fi.ex qͥbus ↄclude q; non

vſus hʒ non implicitũ actũ cõtrariũ diſpoſitioni iuris nec in
ſubſtãtia nec in foꝛma.vt quia nõ accidit caſus vel accidit ſʒ
bomin es nõ ſunt vſi lege pꝛo illo caſu nec tñ ſecerũt cõtrariũ

tunc non vſus non tollit legẽ.vt exẽplificat notabiliter.io.an.

in. alle.c:iohãnes.de cleri.ↄin.idẽ no.ibi ab.circa finẽ.

95 =—

¶ Xerx cõtinentie indicta clericis exqͥ nõ erat de neceſſi itate ſa

lutis nec fuit recepta a grecis ꝑ longa tꝑa papa ſciente ⁊ tranſ

gredientes nõ puniẽte illa lex eos nõ ligauit.no.xij.di.de libel
lis.ex quo notat᷑ ꝙ vbicũq; lex generalis recipit᷑ invſu a certo
genere ꝑſonarũ ab alio vero genere nõ recipit᷑ nõ recipiẽtes ñ
peccant ſaltẽ poſt longa tẽpoꝛa ad hoc.iiij.di.c.leges.⁊. c.erit

aũt lex.ex quo ẽt infert᷑ꝙ lex pᷣceptiua tollit᷑ ſi moꝛibꝰvtẽtiũ nõ

recipiat᷑ iʒ aliud ſentit boſt.in.c.i.de tꝛeu.⁊ pace.ſʒ illud dictuʒ

boſt. intellige qnãdo ẽ lex pᷣcepti inducẽs ex natura ſui peccatũ
ex cõtrauẽtione.vt qꝛ cõcurrit cũ lege diuina.no.ab.iĩ alle.c.cuʒ

olim. ij. col.vide.j.ſtatuere poteſt eccleſfſfſauaua.
¶ Nerx ſuꝑioꝛis vbi habʒ cõſuetudinẽ ↄmunẽ in cõtrario a pᷣn
cipio vel expoſt facto tollit᷑ lex ſuꝑioꝛis maxiĩe ſuperioꝛe ſcien⸗
te ⁊ nõ ↄtradicẽte.qð ĩtellige ſi cõſuetudo ẽ alias rationabilis.

vt. c. fi.de cõſuetudine. ⁊.iiij. di c. leges ⁊ quod ibi no.ſed vbi

cõ ſuetudo eẽt irratõabilis poteſt. vel nõ ẽ cõmnnis.qꝛ aliqui

ſeruãt legè aliqui nõ tũc reſpectu nõ ſeruãtium poteſt ꝓcedere
ca. cum iamdnudum. de pꝛeben.ſcʒ quando plures ſũt ſeruan⸗
tes legẽ qᷓ; ñ ſeuãtes.no.Ab.in.alle.e cũ iãdudũ.de pᷣbẽ.

Vibeilnes.

Zibellus ſi plures cõtinet articulos ſeparatos ſi pus con⸗

ſtat de vno qᷓ de alio poteſt iuder pus ꝓnũciare ſuꝑ illo ⁊ ſuꝑ

alio ꝓcedere.vt colligit᷑ ex.c.cñ dileciꝰ.ð cõſue.⁊ ibi ab.iij col.
vide.S. iudex. ⁊ vide Ab.plene in. c.cuʒ inter de re iudi.

¶ Aibellus ⁊ iuris oꝛdo vbi de necèſſitate nõ requirit᷑ nõ vi

tiat᷑ ꝓceſſus ꝓp ter libelli in titudinẽ vel iuris oꝛdinem non
ſcmatum.vt colligitur ex no.in.c.bone,.de elec.⁊ ibi:abb.⁊ no.
in.l.vinuʒ. ff. ſi cer poe.
¶ QAibellus dz iuſtificariꝑ actoꝛem ſi petitio fuerit facta ↄtra
iuris diſpoſitionem.vide.S. actoꝛ. ð
¶ Abellãatis intentio dʒ late intelligi etiã ſi cõſuetudo nõ ſit

peꝛeſcripta. vide. S. cõſuetudo.

¶ Qibellũ nõ eſt neceſſe offerri vbi impetrat᷑ reſcriptũ a pᷣnci
pe ſuꝑ facto ſʒ ſufficit q; offeratreſ. criptũ ꝓ libello cũ ĩ ipo ↄti
net᷑ tota intẽtio actoꝛis fac.c.ij.de dila.vt not. Inno.in.c.du⸗

dũ.ij.de elec.⁊ ibi ab.in fi.dicit tñ ꝙ det᷑ aliq̃tis petitio ⁊ ſuffi⸗

cit ꝙ in actis faciat ſcribi ego talis peto mibi iuſticiã miſtrari

Put in tali reſq ſpto qð vobis pᷣſento ↄtinet᷑ ⁊c idẽ ab.in.c pᷣ
ter ea.de dila.ij.colũ.quẽ vide.

¶ Si loco libelli.tradat᷑ reſcripiũ oꝛiginale q nil petit᷑ lʒ oĩa

iibi clare expꝛimant᷑ nõ ſufficit ad ſniam q̃ nõ eſt ferẽda niñ lite

ↄteſta. de elec. dudũ.ij.de litis ↄteſta.c.i.qð hʒ veꝝ in ſudicijs
plenarijs:ſʒ in ſimanijs vbi ſufficit aliqlis petitio. vt cle. ſepe.
lüj

de ver, ſig in actis de ſcribẽda vt ſatis eſt ꝙ; petat᷑ a ſudice ꝓ
ut in reſcripto ↄtinet᷑.vñ facta hac implicita petitõe ſufficit re
ſcriptũ ꝓ libello dũ tñ ꝓducatoꝛiginale ⁊ copia ſolẽniter au⸗
tentica in iudicio pᷣſente ꝑte.⁊ h notabiłr vult inno.i alle.c.du
dũ ⁊c̃.ab.in.c.pᷣterea.de dila.iij.col.⁊ archi.iij.q.iij.offerat᷑.⁊
Spe. ti. de pben. 5. ne, vide. S.libellũ nõ eſt neceſſe.
¶ Qibellus eſt latiſſimi iuris ⁊ ſꝑ dʒ interpᷣtari inquantũ fieri
pt vt ↄueniat libellatis intentõi.no.in.l.ſiq̃s.ff.ð iudi.⁊ in.c.
cũ eccłia ſutrina.de cã poſ.⁊ e.⁊ vide glo.in.c.oↄſtitutus.de
reli.domi.ab.in.c.cũ veniſſent de in inte.reſti.⁊ idẽ abba.in.c.
auditis.de pᷣſcrip.vide.S.actio ſi fit.
¶ Qibellus pt eſſe generalis in acceſſoꝛijs vt peto fundũ cum
poſſeſſiõibus ⁊ pertinẽtijs ſuis.de boc plene per Inno. in.c.
tanta, de excel.pᷣla.ab.in.c.cũ venerabilis.de excep.in pn.⁊ in
c.cũ ad ſedẽ.de reſti.ſpo.
¶ QAibelli oblatio vel litis cõteſtatio eſt de ſubſtãtia oꝛdinis
iudicij.vt.c.vnico.de lit. ↄteſta.ab.ĩ.c.cũ.i.⁊.a.de re iud.⁊ ĩ.c.
examinata de indicijs. .
¶ LQibellus licz ſitvnicus tñ ſi põt dpꝛehendere multos agẽ
di modos quoꝛum aliqui ſunt inexti pars inepta non ha bet
vitiare modum actum. idem in reſcripto apoſtolico continen
te plures gratias vt ſubꝛeptio in vna non vitiet aliam. de pꝛi
mo.c.ad diſſoluẽdum.de deſpon.impu.⁊ ibi ab. de ſecũdo.c.
ſi eo tempoꝛe.de reſcrip.li.vi.
¶ In libello cõcepto ſuꝑ rei vẽdicatõe nõ ſolũ venit directũ
ſed vtile.no.ĩno.in.c.ceterũ.de iudi.in gl.⁊ bar.in.l.ſi minoꝛ.
G.i. ff. de euic. ⁊ hoc qꝛ libellus ẽ late interpꝛetãdus in fauoꝛeʒ
libellãtis.l.ſi quis intẽtione.ff.de iudi.⁊ in cle.i.de dila.verba
em̃ debẽt ſumi in potioꝛi ſignificato.no.ab.ĩ.c.ceteꝝ.de iudi.
pe. col. vbi cõ cludit ꝙ libellus gñalis non reſtringitur ſed dʒ
late intelligi vt cõgruit iuri actoꝛis qð no. Zibellũ gñalẽ iu⸗
dex recipere nõ dʒ ex quo varij modi agẽdi pñt cõpetere.no.
in.c.ij. de oꝛdi.cog.dʒ ergo iudex in tali caſu cõpellere libellã
tẽ ad expꝛimendã in tali caſu actioneʒ ſeu cãm agendi ex qua
poſſit colligi modus agendi ſed ſi gñaliter ſit receptus valet
ar.l. fi. C. de anna.exce.⁊ lʒ cõdẽnatio ſm illã que minoꝛẽ ꝓba
tionẽ requirit.ff. de re.iu.l.ſemꝑ cõcludit ergo ab.in.c.dilecti.
de iudi.ꝙ ſi libellus eſt admiſſus ſine omni expꝛeſſione cauſe
⁊ nõ fuit oppoſituʒ valet ꝓceſſus ſed oʒ ꝙ poſtea clare ꝓbet
intentionẽ ſuã ałs ſuccũbit.vt ab.S.circa fi.⁊ no.in.c.littere.
de dila. ⁊ in. c.cũ dilectus.de oꝛdi.cog.ij.col.
¶ LQibellus incertus circa res que nõ pñt certificari vt circa
vtẽſilia admittit᷑.vt arg.in.l.i.S.qui aũt.ff.quoꝛũ lega.⁊.l.q̃ ð
tota.S.incerte.ff.de rei ven.⁊ eorũ que no.in.c.cõſtitutus.de
in inte. reſti. Libellus nõ viciat᷑ lʒ nõ cõcludat de iure cõi vel
municipali.ſed tñ cõcludit aliquo ſpãli etiã nõ allegato dum
tñ de eo fiat fides in ꝓceſſu cãe.vt no.in.c.ex ꝑte.b.de fo.ↄpe.
nec valet theoꝛica inno.in.c.i.de offi.vi.qꝛ de pꝛincipio põt
obijci cõtra talẽ libellũ ⁊ reijci vt ibi.ſed ſi nõ obijciat᷑ talis ẽ
ꝙ poſtea iuſtificet᷑ in meritis cauſe ar.in.l.fi.C.de anna.excep.
⁊ abb.in. alle.c.ex ꝑte.ij.col.Aibellus dʒ eſſe clarꝰ⁊ nõ ↄtinẽs
aliquã obſcuritat ẽ in quo cauendũ eſta nimia generalitate.
vt. c. ij. de lib. obla. Itẽ ꝙꝙ nõ ſit alternatinus.vt.l.pᷣtoꝛ edirxit
Sq aũt pᷣtoꝛ.ff.de iudi. Item ne ſit cõditionalis.inſti.de b.
obli.S.ex cõditionali. Iem nec hʒ verbũ duplex ſeu pꝛegnãs
de reſcrip.c.fi.de rebus du.l.ſi is qui ducẽta.facit.o.oſtitutus
de in integ.reſti.ab.in.c.i.de lib.obla.circa p ꝛin.
¶ QAibellus erigitur neceſſario in cauſis plenarijs.no.pau.
de leazar. in cle. ſepe. de ver.ſig.⁊ anth.in.c.i.de lib.obla.hinc
E ꝙ ꝑtes nõ pñt cõi cõſenſu ꝓꝛogare inſtantiã cauſe pꝛincipa
lis.vt.l.pꝓperãdũ.C.de iudi.in ſũmarijs iñ eſt ſpeciale vt ſuffi
ciat dare petitionẽ apud acta no.ab.in alle.c.ij. eo.ti.
¶ In libello res petita dʒ ſpecificari vt euitet᷑ obſcuritas ⁊
equiuocatio nec tenet᷑ reus aliter rñũdere libello vt.c.ij. de lib.
ob. item ſufficit petere in genere ſi ſic genus eſſet reſtrictum ꝙ
equiuocatio euitaret᷑.⁊ h iõ qꝛ ſatiſfactũ eſt mẽti iuris. arg.l.
cenũ.ff. ſi cer. pe.⁊ qð no.inno.in.c.certificari.de ſepul.ałs ſi
nõ declaref eẽt legitima cã appellãdi.vt alb.c.ij.⁊ ibi ab.ĩ.pn.
¶ Libellãtis iuramẽto eſt ſtandũ ſuꝑ ignoꝛãtia eoꝛũ que in
libello nõ declarãtur ff. de cõtrabẽ.emptio.l.in venditionibꝰ
⁊ duabus legibꝰ ſequẽtibus,. ⁊ autẽtica generaliter. C. de epi.
⁊ cleꝛicis.ab.in.c.ij. de lib.ob.ij.col.

¶ Aibellũ ſeu petitionẽ acto:is nõ põt alterare omino quali

tatũ rei petite cñ oſtat de coꝛꝑe iuſticie legatis.S.ſi qͥs ĩ noie
⁊ qð no.in.c.ſignificante.de reſcript.cũ ad certifſicationẽ reqͥ⸗
rant᷑ tm̃ iſte expſſiones.vt no.inno.in.c.certificari.de ſepul.⁊
no.ꝙ tũc debent expꝛimi qualitates rei qñ res debita ẽ certa
ſecus ſi incerta:vt qꝛ debetur in genere vel ſub alternatione.
qꝛ tũc ſufficit generaliter petere vel alternatiue.vt.l.vbi aũt.

ff. de ver. ob. ab. in alle. c. ij. de libe. o bla.iij.colũ.

¶ Siin libello nõ expꝛimũt᷑ qlitates rei nec fuit a pꝛincipio
obiectũ generalitatẽ libelli põt ex ꝓbatiõibꝰ certificari res

⁊ ſi nõ certificat᷑ infert᷑ ſententia actoꝛẽ.qꝛ nõ apparet in qͥ

ſit fienda condẽnatio cũ ſnĩa debeat eſſe certa.inſti.de actio⸗
nibus.S.curare.ab.in alle.c.iij.de libel.obla.iij.colũ.

Silibellus ex alijs demõſtratiõibus qᷓ; expᷣſſis in eo põt

certificari.vt qꝛ nomẽ rei petite eſt notiſſimũ ⁊ ſpeciale fruſtra
addit᷑ alia demõſtratio.vt.l.i.in fi.ff.de pꝛiui.doti.ſentit bar.
in.l. libelloꝝ.ff.de accuſa.ab.vbi.S.
Libelli incertitudo quotiẽſcũq; cauſatur ex facto aduerſa⸗
rij nõ poteſt imputari actoꝛi ſed reo qui eũñ certificare nõ vult
no.inno.in.c.conſtitutus.de in inte.reſti:⁊ Hoſti.⁊ ab.in.c.ij,
de libel. oblatio.iij.colũ. G
¶ Siin libello actoꝛ petat fructus rei debet expꝛimi certa
q;titas fructuũ perceptoꝛũ niſi aliud veniat er natura actõis
vt in interdicto vnde vi.no.inno.in.c.tãta.de exceſ.pꝛela.ſed ſi
ignoꝛatq;titatẽ fructuũ ſufficit eos gñaliter petereſʒ poſtea
in pꝛoceſſu dʒ pꝛobare certã q;titatẽ.als nõ poſſet ſequi cer⸗
ta ſnĩa.ad hoc qð no.in&. ex litteris.de iureiur.ab.in.c.ij.de
lib.obla.iiij.colũ.
¶LQibellũ an poſſit actoꝛ emendare vel an poſſit eum muta⸗
re vel aliã actionẽ accumulare ⁊ an ex tali variatione vbi fieri
põt ſit actoꝛ condẽnandus in erpen.vide notabiliter ⁊ plene
per ab.in.c.ij.de libel.obla.x.colũ.cum ſe.
¶ QAibellus dʒ attẽdi tam circa ſubſtãtiã ⁊ effectũ qᷓ; circa ge⸗

neralitatẽ ꝓcedẽdi in modo ↄcludẽdi.⁊ nõ in mõ narrãdi.ſu⸗

perflua em̃ vel generaliter narrata nõ habẽt alterare ↄcluſio
nẽ libelli vel ipſius naturaʒ.ſatis em̃ eſt ꝙ libellus ſit clarus
circa modũ ↄcludẽdi nec ſuꝑflue narrata ſubiacẽt ꝓbationi.
vt in. c. ex ꝑte.b.de fo.cõpe.eſt tex.in.c.littere.de dila.⁊ ibino⸗
ab.circa pꝛin.idem notàt dñi de rota.deci.lxxxi.
¶ In libello generalis cõcluſio nõ dʒ admitti ſed cñ a pꝛinci
pio reus debeat petere declarationẽ ipſius ſi nõ fuerit petitũ
ꝓcedit libellus ar.in.l.fi.C.de anna.excep.⁊ fiet ↄdẽnatio ſʒ

actionẽ q̃ minoꝛẽ cõdẽnationẽ requirit ar.ff.de reg.iur.l.ſemꝑ

⁊.c.inter dilectos.de fide inſtru.niſi in medio litis ex ꝓbatio⸗
nibus vel qꝛ dixit expꝛeſſe a ppareat qualiter agere velit.ff. ð
iudicijs.l.ſi quis intentione.inno.⁊ ab.in.c.cum dilectus. de
oꝛdi.cogni.xxij.columna. —=ð
¶ Qibellus eſt largiſtimi iuris ſeu largiſſime int gp̃tandus
quo ad vim cõpꝛehẽſiuã.cõpꝛehẽdit em̃ oĩa q̃ pñt adaptari
materie deducte in iudiciũ:niſi expᷣſſe fuerit exceptũ:⁊ ſic intel
ligitur tex.in.c.cũ eccleſia ſutrina.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ ibi no.

Ab. ij. col. cũ tamen ſnia debeat eſſe cõfoꝛmis petitioni.vt.c.q̃

liter. de accu. ⁊ fatuus eſt iudex qui ꝓnunciat ſuꝑ nõ petitis

vt. l.fi. C. de fidecõ.liber. non dʒ libellus recipi generalis. vt.·.

ſi.⁊ qð ibi no. C. de anna.excep.qð intelligo in actiõibꝰ ſtricti
iuris qꝛ in illis nõ veniũt niſ illa tm̃ de quibꝰ noĩatim actum
eſt vt venirẽt. vt. kele gater. ff.de dolo.in iudicijs tñ bo nefidei
ſpecialibus:vt in rei vendicatiõe ⁊ fimilibus veniũt oĩa duʒ
tñ poſſent in libello cõpꝛehendi:ita ꝙ ſint ꝓpoꝛtionabilia na
ture actionis in iudiciũ deducte vt fructus expẽſe ⁊ vſure ⁊c̃.
eſt em̃ in hoc libellus latiſſimi iuris vt dixit ideʒ in iudicibus
generalibus ⁊ vniu erſalibꝰ.veniũt em in bis oĩa que cõpꝛe⸗
bendunt᷑ ſub vniuerſo niſi ſpecialiter excipiant᷑.vt alle.c. cum
eccłia ſutrina.⁊ ibi ab.ix.colũ.vbi ex generalitate libelli pñt
elici plures modi agẽdipoteſt ⁊ dʒ iudex in pꝛincipio interro
gare actoꝛẽ quã actionem velit intẽtare.vt.c.paſtoꝛalis de cã
poſ.⁊ pꝛopꝛie:ſed ſi non interrogat ⁊ admittit᷑ libellus gene⸗
ralis que actio interpꝛeta bitur. vide no.ꝑ abb.in. c.ij. deoꝛdi.

cogni.⁊ in.c.dilecti.de iudicijs.⁊ in.c.ij. de libel.obl.⁊.5.libel

lus eſt largiſſimi.⁊.S.in alijs ver.
¶ QAibellus non vitiat᷑ ſi ↄcluſio pꝛecedit narrationẽ licet ad
rectũ oꝛdinẽ obſeruãdũ debet pꝛius factum narrari ⁊ poſtea
cõcludi.vt.c.litteras.de reſti.ſpo.pꝛima coln.
Qibellus ĩ iudicio vniuerſali vt cñ petit᷑ ecckia cũ ꝑtinẽtijs

Re,
et
ne.
B

dio
ſes
n
ctie

dde
ſtr
tbar.

erſan⸗
vult
neij,

ens
öis
ſed
oſtes
lcen
ſide

nuta,
dfien
Nlene

1ge
diſu⸗
udh
lums
toni
ino,

ſncl
tin
ofz
ſeng
Daro
rfö
lode

92, 5—

ſuis admittit᷑ gñalis.idẽ in petitiõe bereditatis veniũt oĩa qᷓ
ſunt in hereditate no.inno.in.c.eam te.de reſcrip.⁊ no.in.c.qꝛ
v. de iudicijs.⁊ inno.in.c.conquerente.de off.oꝛ.⁊ in.c.tanta.
de exceſſi.pꝛelato.⁊ non ſolum in bac generalitate venit id

quod erat apud reum tempoꝛe petitionis:ſed etiam tempoꝛe
ſententie. ff. de petitione bereditatis.l.ſi quo tempoꝛe.idem

ſi poſt ſniam reperiat᷑ poſſidere:nã poterit peti executio ſuꝑ
illis nouiter poſſeſſis:qꝛ nunc ꝓbant᷑ ad illã rem ꝑtinere ⁊ fi
et ſine litis cõteſtatione.ſummarie no. Inno.in alle.c.cõque⸗
rente ⁊ no.in.l.iiij.de peti.here.ff.⁊.l.ſi a te.de re iudi.ab.in.c.
cũ ad ſedẽ.de reſti.ſpo.ij.col.⁊ veniũt etiã ea que bereditati
accedũt etiã ſi nõ fuerũt teſtatoꝛis.ff.de peti.here.l.itẽ veniũt
Libellus ĩcertꝰ ſuꝑ ꝑtinẽtijs rei petite admittit᷑cũ ꝑtinẽtie ſe
quant᷑ rem tanqᷓ acceſſoria.vt no.de oꝛdi.cog.cũ dilectus.⁊
ſic libellꝰ pᷣt eſſe incertꝰ in acceſſoꝛijs:qð limitauerũt q talis
eſt q̃ pᷣncipaliter petit᷑ q babet acceſſorium:vt ẽ eccłia vel ho⸗
ſpitale q̃ habẽt dotes ſuas.idem qñ ſũt acceſſoꝛia actioni in
iudicio deducte vt ĩterdicto vnde vi.ex cuiꝰ natura oĩa mobi
lia⁊ ĩmobilia ibi exiſtẽtia ⁊ omĩa dãna ⁊ intereſſe veniũt.l.i.
§. rectiſſime.ff. de vi ⁊ vi ar.⁊ vide Inno.in.c.tanta.de exceſ.
pꝛela.⁊ in.c.certificari de ſepul.⁊ in.c.conquerẽte de offi.oꝛdi.
Abb. in. c. cum ad ſedem. de reſti.ſpolia.iij.colum. —

¶ Libellus generalis an ⁊ quãdo admittatur qñ petũtur iu

ra epiſcopalia vł cũ ꝑtinentijs ſuis vł quãdo petit᷑ eccłia cuʒ
ptinentijs:vł quãdo patronꝰpetit ronem de tẽpoꝛalibꝰ.við
plene ⁊ notabilit᷑ ꝑ ab.in.c.cñ ad ſedẽ de reſti.ſpoli. L
¶ LQibelluz nõ cõpellit᷑ actoꝛ declarare in vniuerſalibꝰ iudi⸗
cijs ſed ſecuta cõdẽnatiõe generali ſatis erit tꝑe executionis
ꝓbare illud eẽ de ꝑtinẽtijs vł de hereditate.vt.c,int᷑ dilectos
in fi.de dona.⁊.c.cũ venerabilis.de reli.domi.no.ab.iĩ alle.c.
cum ad ſedem.viij.colum.
¶ QAibellꝰ ſeu ſnĩa ñ vitiat᷑ ʒ vᷣba ꝓpꝛia ad ſubſtatiã materie
nõ inſerãt᷑.nã lʒ ĩcoꝛpalia nõ poſſideant᷑:ſʒ q̃ñ poſſid eãt᷑:ſitñ
alleget᷑ poſſeſſio in iſtis incoꝛpoꝛalibus nõ ꝓpterea cõcludi
tur vitium.vt in.colim.iij.de reſti.ſpo.idem in dictis teſtium
qui quãdoq; impꝛopꝛie loquũt᷑ ⁊ in alijs diſpoſitionibꝰ⁊ cõ
tractibꝰ.nã verba impꝛopꝛia ſᷣm ſubſtãtificã materiã in telligi
debent. vt.l. ſi vino.⁊ quod ibi no.ffloca, ab.nota.in allega.
c.olim.ij.colum.
¶ Snufficit in libello narratõe facta cõcludere generaliter vt
peto mihi de pᷣdictis iuſticiã fieri. Inno.in.c.ij.de oꝛdi.cog.
⁊ etiã poſt cõcluſioneʒ libelli debet poni illa cõcluſio genera
lis ⁊ adijciat᷑ alia clauſula que ẽ in vſu ⁊ peto pᷣdicta ome⸗
ni foꝛma ⁊ modo ⁊ iure qbus meliꝰ poſſuʒ ⁊ debeo.vt ibi no.
Inno,. ⁊ ab.in.c.v nico,. de litis conteſta. xv. colum.
¶ QAibellũ nõ vitiat pᷣpoſteratio vt ſi actoꝛ petat reuʒ cogi ⁊
cõpelli acpdicta ⁊ cõdemnari: ⁊ idẽ ſi pꝛimo cõcluſit ⁊ po⸗
ſtea narrauit.no.in.c.cũ venerabilis.de excep.ab.in.c.vnico.
de litis conteſt. xvij. colum.
¶ In libello gñaliter cõcepto ſolũ cõpꝛehendunt᷑ in iure ex⸗
pꝛeſſa.no.glo.in.c.cõquerẽte.de o ffi.oꝛdi.niſi ſint ſubꝛo gata
in loco iunũ debitoꝛũ de iure cõi.vt ibi no.⁊ per Jo.an.in.c.
cõ ſtitutus.de reli.domi.qñq; nõ ſunt ſubꝛogata ſed veniunt
accumulatiue ⁊ illa nõ cõpꝛehendunt᷑: et ꝓcedit qð no.glo.⁊
doct. in alle.c.cõ ſtitutus.idem ſi ſunt ſeparata.vt no.in.c.cum
dilectus. de arbi.no.abb.in alle.c.cõſtitutus.
¶ QAibellus ſufficit ꝙ ſit certus in pꝛincipali lʒ ſit ĩicertꝰ in ac⸗
ceſſoꝛijs.vt notãter dic inno.in.c.tãta.de exceſſi.pᷣla.⁊ abein
c.ij.de libel.ob la.⁊ in.c.cũ venerabilis de reli.domi.
¶ QZibellus ꝓcedit.ſcʒ peto tale ius ⁊ tale ⁊c̃.aliquibꝰ ſpeci
ficatis ſubſecuta clauſula generali ⁊ ſimilia.nam compꝛehẽ⸗
dit hec clauſula omnia alia acceſſoꝛia ⁊ ſimilia expꝛeſſis.vt in
c. dilectus. de capel. mo, ⁊ ibi ab.⁊ vide latius inno.in.c.fi.de
offi. archi.
¶ Abellus iſte in actione ꝑſonali ꝓcedit.ſ.peto talẽ cõpelli
ad ſolutionẽ talis q;titatis mihi debite.vt.c.olim cãm.ð cẽſi.
ð theoꝛicã bar.in.l.i.C. de execu.rei iudi.qui dicit ꝙ dʒ petere
eũ cõdẽnari ⁊ poſtea petere vt cõpellat᷑ ad ſoluendũ:ſed licʒ
dicta opinio eſt magis tuta tñ libellus ille nõ vitiat᷑:qꝛ tacite
petitur cond ẽnatio:nam qui vult cõſequẽs videt᷑ velle ante
cedens.vt no.in.c.cũ.m.de ↄſti.⁊ a bb.in alle.c.olim cauſam
¶ In eodẽ libello põt quis petere damnũ ⁊ extimationẽ in

iune vt colligit᷑ ex c olim. de iniur.nã lʒ vnũ ↄpetat ad rẽ fa

miliarẽ alterũ ad vindict.vt.l.pᷣtoꝛ.S.ſi dicat᷑.ff. de iniur.tñ
vterq; dr ciuiliter intẽtari:ciuilis tũ ⁊ criminalis cumulari nõ
pñt.vt.l.interdũ.de pub.iudi.no.pe.in alle.c.olim.de iniur.
¶ Libellus vbi cõtinet plures articulos ſnĩa põt eſſe ꝓ ꝑte
abſolutoꝛia ⁊ ꝓꝑte cõdẽnatoꝛia:vt colligit᷑ ex.c. Naynaldꝰ
de teſta. ex quo infert᷑ ꝙ põt quis appꝛobare ſniam reſpectu
articuli faciẽtis ꝓ ſe ⁊ repꝛobare in articulo faciẽte d ſe:⁊ ſic
põt quis appellare aſſnĩa ĩ eo facit ̊ ſe ⁊ appꝛobare quate
nus facit ꝓ ſe.nam tot videntur ſentẽtie quot ſunt articuli.vt
l. etiã.ff. de mi.no.ab.in.c. Na p.iij.colum.
¶ QAibelli verba impꝛopꝛiantur vt cõcludant intentionem li
bellantis.vt eſt tex.iuncta glo.in.c.conſtitutus.de reli.domt.
vbi cenſus ponitur ꝓ emphiteoſi.facit qð no.in.l.ſi quis in⸗
tentione.ff.de iudi.ab.in.c.rap.x.colum. D
¶ Qibellus alternatiuus admittit᷑ qũ in vtraq; ꝑte alternati
ue admittit᷑ intentio libellantis nec ꝑ ̊ reddit᷑ incertus ipſe

reus.facit.c.ex ꝑte.de reſcrip.⁊ de elec.dudũ.⁊ qð no.inno.in

c.cõſtitutus.de in integ.reſti.⁊ ab.in.c.ex ꝑte.b.de foꝛo cõpe.
circa pꝛin.⁊ in.c.cum cauſa,de emp.⁊ ven.in pꝛtin.
¶ Libellus alternatiuus nRon viciat᷑ qñ talis eſt alternatiua
que non inducit obſcuritatẽ:⁊ in qualibet ꝑte ipſius includi
tur intentus libellantis lʒ nõ oꝛiat᷑ eadẽ ſpecies agendi: ſed
diuerſa eſt cõcluſio ab.in.c.ex parte.b.de foꝛo cõpe.

¶ Si in libello actoꝛ narrauit reſpicientia petitoꝛiũ ⁊ p oſſeſ

ſoꝛiũ ⁊ cõcludit expꝛeſſe in poſſeſſoꝛio ⁊ poſtea addit illã clau
ſulã.⁊ peto mihi de pꝛedictis iuſticiaʒ fieri ⁊c.poterit poſtea
ſuper petitoꝛio ꝓbationes inducere:qꝛ iſta clauſula gñalis
põt c omplecti vtrũq; de quo in narratione fuit facta mentio.
de elec, in geneñ. ⁊ vt verba aliqͥd operẽtur.de pꝛiui.ſi papa.

li.vi.nam talia ſunt ſubiecta qualia pꝛedicata ꝑmittũt.(.inter
dilectos.S.ceteꝝ.de fi.inſtru.a b.in.c.cũ dilectus.de oꝛdi.cog.

xxij.colum.
¶ Siin libello ex narratione facti poſſunt elici plures actio
nes quarũ quedã ſunt apte:alie vero inepte:⁊ concluditur in
epta ſubiecta illa clauſula generali:de pꝛedictis peto mihi iu
ſticiã fieri ⁊c̃ ꝙ libellus nõ poteſt reijci tanq; ineptus.⁊ põt
pꝛobatio induci ſuꝑ acta actione ne bis idem repeti videatur
⁊, vt faueamus actoꝛi in pꝛin.iuxta no.in.c.cũ ad ſedem.de re
ſti.ſpo.ab.in alle.c.cum dilectus.xxiij.colum.

¶ In interdicto vnde vi nõ eſt neceſſaria cõcluſio ſed ſatis ẽ

narrare ſpoliationẽ.ꝓ hoc.i.q.iiij.qꝛ pᷣſulatus.qð eſt verũ in

bis in quibus iudex ſupplet ex officio.nam vtilitatẽ pꝛiuatas

iudex regulariter nõ ſupplet.no. Inno.in.c.ad noſtrũ.de iure
lurã.⁊ in.l.iiij.O.hoc aũt iudiciũ.ff.de dam.infec.⁊ qð no.in.c.
bone.i.de poſtu.pᷣla.⁊.c.oblate.de ap.⁊.c.i.de cõuer ↄiuga.
ſi em̃ videt iudex quẽ ſpoliatũ beneficio ſuo:⁊ aliũ ibidẽ intru
ſuʒ ſatis põt ⁊ dʒ ꝓpter ꝑiculũ aĩaruʒ ſup plere ex o fficio ſuo
de offi. oꝛdi.c.oꝛdinarij.li.vi.vtile tñ ẽ vt ſꝑ fiat cõcluſio.no.

ab. in. c. lis.de reſti.ſpoli.in p ꝛin.vide.S.iudex põt ſupplere.

¶ QAibellus non extẽditur ad iudiciũ pꝛopꝛietatis eriaʒ ſi in
poſſeſſoꝛio fiat narratio pꝛopꝛietatis.⁊ lʒ verba concernẽtia

Pꝓpꝛietatẽ non verificent᷑ ſufficit ꝓbare poſſeſſionem.dum tñ

cõcludat ad reſtitutionẽ.vt.c.ex ꝑte.de foꝛo cõpe.vbilate per
ab. ⁊ in.c.ex parte.de reſcrip.i.colum
¶ Vbiin libello vti poſſidetig narrat᷑ ꝓpꝛietas nõ põt ꝓnũ
ciari ſuꝑ ꝓpꝛietate niſi modus cõcludendi hᷣ babeat:qꝛ in ſen

tentiando cõcludẽdi modus: nõ narrandi dʒ attẽdi.vt in.c.

lʒ cãm.v.nos cognoſcẽtes.de ꝓba.⁊ ibi dott.
¶ LZibellus nõ reqͥrit᷑ ſuꝑ exceptiõe dilatoꝛia nec litis ↄteſta
tio ſeu iuramẽtũ calũnie.no.inc.pꝛudẽtiã.S.ſexta, de offi.deł.
¶ QAibellus alternatiuꝰ tũc ad mittit᷑ qñ quis nõ poteſt certi
ficari:qꝛ depẽdet certificatio ex parte alterius.⁊ hoc pꝛobat
in.c.cõſtitutus.de in ĩteg.reſti.⁊ ibi ꝑ ĩno.⁊.l.ꝙ aũt ff. de legi.
no.ab.in.c.cum contingat.de offi.deleg.circa fi, ⁊ in allega.c.
conſtitutus.per ab.
Q Qibellũ põt ⁊ dʒ iudex ex officio ſuo lacerare ꝓpter eiꝰ in⸗
epiitudinẽ.við.S.iud ex dʒ ex officio.⁊..iudex põt ex officio
ſuo libellũ ⁊c.⁊.c.i.de offi.iudi.⁊.l.i.ff.de offi.aſſeſſoꝛis.
OLibelli oblatio ⁊ litis cõteſtatio:an requirat᷑ in cauſa ap⸗
pellationis.vide no.per ab.in.c.pet tuas.de appel.
¶ Fundans ſe in libello ſuꝑ certa qualitate illã opoꝛtet pꝛo⸗
bare.vide.j.ꝓbatio.v.ſundans ſe.
¶ On contenta in libello videatur quis confiteri.vide.S. con
Liiij

fiteri quis videtr.
Se ineptitudie libelli põt oppo ni ꝑ reũ:ẽt ſi libellũ ſuſce⸗
pit in q̃cũq; ꝑte litis etiã poſt ſnĩiam.vide.j.reus ſuſcipiens.
¶ LQibellus etiã ſi ſit ineptus ſi liquet iudici de meritis cauſe
ꝓnũciabit diffinitiixe:ſed ſi nõ liquet ⁊ apparet libellũ eſſe in⸗

eptũ aut actio ſeu intẽtio ꝓnũciabit interlocutoꝛie abſoluẽ⸗

do ab inſtãtia iudicij:⁊ iterũ poterit de nouo indiciũ inchoa⸗

ri eti delegati.no.gl.in.l.ppeãdũ.S.⁊ ſi quidẽ.C. ð iudi.no.

bar.in.l.ticia.ff.de accu.ab.in.c.examinata.de iudi.in fi.
¶ Marratio ꝓpꝛietatis in libello ſuꝑ poſſeſſoꝛio nõ ampliat
vires libelli nec grauat libellantẽ ad ꝓbandũ ꝓpꝛietatẽ:etiã
ſi hoc expᷣſſit in reſcripto delegatoꝛio.nec admittit ꝑtẽ aduer⸗

ſam ad ꝓponendũ aliqͥd cõcernẽs ꝓpꝛietatẽ.vt ẽ tex.in.c.ex

pte. de fo. cõpe.⁊ ibi ab.circa pꝛin.ↄ coꝛ.o.cõqueſtus.eo.ti.c.

ʒ. de ꝓba. dʒ ergo libellus attẽdi circa modũ cõcludẽdi non
circa modũ narrandi:⁊ idẽ in reſcripto.vt allega.c.ex parte.⁊

Frede.conſilio.xxiij.
¶ Qibellus nec ſcriptura non requirit᷑ in modicis ⁊ vilibus
cauſis.c.ſi qͥs cũ clerico.xi.q.i.⁊ auc.niñ bꝛeuioꝛes.C.de ſen.
ex peri.⁊ q̃ dicat᷑ cã vilis relinquitur arbitrio iudicãtis ↄſide
ratis q̃litatibꝰ ꝑſonaꝝ.vt no.gl.in.c.fi.de re iudi.li.vi.⁊ bar.ĩ
allega. auẽ. niſi bꝛeuioꝛes.vel ðꝛ vilis cã ſi plus expenderet᷑ in
litigãdo qᷓ eſſet id qðpetitur.no.bar.in. lI.mediterranee.C. de
anno.⁊ tribu.ab.in.c.i.de libel.obla.vij.colum.
¶ QLibellus non debet dari ſi petit᷑ ſenteutia executioni man

dari manu militari.alias nõ eſſet litiũ finis:⁊ finis vnius litis

eſſet alterius pꝛincipiũ.C. de re.cre.l.ſi quis.⁊ de fruc.⁊ li.ex⸗
pen.l. terminato. Inno.⁊ ab.in.c.i.de libel.obla.
¶ Libellus nõ ẽ neceſſarius ĩ notoꝛijs.de iureiur.ad noſtraʒ
⁊.c.qm̃.de fi.pᷣſ byte.inno,⁊ ab.in allega.c.i.eo.ti.
¶ QAibellus põt remitti a ꝑtibꝰ:nã pñt inter ſe ↄuenire qꝙ iu⸗
derx nõ in figura iudicij ſed de plano ex officio veritatẽ audiat
⁊ inqͥrat ⁊ ᷣm ꝙ inuenerit iudicet.⁊ ſic ĩtelligit᷑. C.de pꝛiuile.
ſco.l.quotiẽs.in fi.li.xij.?⁊ auc.vt differen.iudi.S.ſi vero conti⸗
gerit.col.ix.⁊ qð no.de arbi.cũ tꝑe.nõ em̃ poſſet fieri ex cõuẽ
tione ꝑtiũ ꝙ libello omiſſo ſnĩaʒ daret nõ erit ſnĩa dictũ taliũ
ſed dabit tũc iudex quoddã mãdatum ſᷣm ꝙ ſibi videbit᷑.no.
glo. in. c. fi. de re iudi.li.vi.ab.in.c.i.de libel.ob.pe.colũ.⁊ in fi.
¶ LQibelli materã in reali ſeu ꝑſonali ⁊ in vniuerſali iudicio
vł gñ ali ⁊ ſi actũ fuerit ad vnã ſpeciẽ tm̃ ⁊ agẽs ſuccubuit vł

ſi egit alternatiue vel ſub diſiũctiõe poterit iteruʒ agere.vide

no. per ab.in.c.ij.de libel.obla.
¶ In libello lʒ cã petẽdi ſit apponẽda tñ ſi omittat᷑ nõ vitiat
libellus niſi apponat᷑.vide.sõ.cã petendi.
¶ Statur narratis in libello cõtra libellantẽ.vt.l.cuʒ pꝛecñ.
C. de lib. cã.⁊.c.examinata.de iudi. Inno.in.c.i.de offi.vica.
ab. in. c. fi. de libel. obl.
¶ Libellus eſt lacerãdus ꝑ iudicẽ qũ exceptio peremptoꝛia
eſt notoꝛia.vide.õ.exceptio pemptoꝛia que eſt notoꝛia.
¶ LQibellus in die feriata in qlibet cã etiã ciuili põt offerri.vt
eſt tex. in. l.miles.S.ſexagĩta.ff.de accu.⁊ ibi bar.qͥ indiſtincte
Hᷣ tʒ ⁊ ab.in.c.pᷣterea.de dila.iiij.colũ.⁊ in.c.fi.de iudi.
¶ Inferioꝛ citra papã non habet poteſtatem vltra vires li⸗
belli. vide.Sð.confeſſio.vᷣ.ſi reus.
¶ V—Vbi oſtat de defectu iuris sgẽdi dʒ iudex lacerare libellũ
no.ĩno.iĩ.c.i.de off.vica.⁊ no.in.c.paſtoꝛal.de cã poſ.⁊ ꝓpᷣe.
Q¶ Libellũ ſi actoꝛ in iudicio ꝓponat petendo rem aliquã vel
iura aliqua vel aliquẽ ſibi obligatũ ſed nõ ꝓbauit:ſi tñ ſuper
eodẽ libello reus ꝓbauit de iure ſuo ſolũ abſoluit᷑ ab inſtãtia
actoꝛis ſed nõ ꝓnũciat᷑ ꝓ eo ac ſi egiſſet:nã ſuꝑ eadẽ inſtãtia
alius index citra papã nõ põt ꝓnũciare vltra ↄtẽta in libello
etiã in cã bñ ficiali.vt notãter ſentit Cõpoſtellanus.⁊ io.an.
in.c.mandatũ.de reſcrip.inferioꝛ tñ a papa in eadem inſtãtia
dʒ iudicare ᷣm vires libelli ſʒ poſtmodũ põt ex officio ꝓcede
re in his in quibus vertit᷑ periculũ a nime.eſt cõcluſio. Hoſti.
⁊ ab.in.c.ex conqueſtiõe.de reſti.ſpo.cõtra inno.⁊ io.de lig.⁊
antho.vide.S. cõfeſſio.v.ſi reus.
O Zibellus põt in iudicio ↄcipi ſic peto talẽ rẽ ⁊ ſi Zd ixeris
mihi peto talẽ penã.ar. C. locati.l.ↄductoꝛes.⁊ ̊ ꝑꝑ lites di⸗
minuẽdas. vt.c. Napnaldus. deteſta. vbi boc tener glo.
GO In libello pꝛepoſtera petitio non admittit᷑ ⁊ qui ſe in alle⸗
gatione cõtrarioꝝ implicat repellit᷑ ab vtroq;:nam fru ſtrato
no iudicio nõ debemus vti ne inuanũ litiget᷑ qʒ exemplificat

vt in. l. vt debitũ. C. de actionibus bereditarjs. ,
¶ Qibellus ꝓcedit ſic. dico ſnĩam nullã ſed ſi apꝑeat aliqua
peto eccłiam reſtitui tanqᷓ; leſam.vt.c.cũ olim.ij.de pꝛiuile..

tandẽ.ↄꝛia g remedia reciſſoꝛia ponũtur ſub cõditiõe cũ nul⸗

la.ſ.nullitas ⁊ reſtitutio ↄ coꝛdat.c.ↄſtitutus.deĩ integ.reſti.
Itẽ nullitas ⁊ appellatio.de appel.dilecto.tẽ dñiuʒ vel qñ
c.abbate ſane.sde re iudi.li.vi.⁊ vide in ſpeculo.de ſen.plati.
S. iuxta.v.ſed nũquid talis libellus.vt refert Pe,. de ancha.

in alleg. c. cũ olim.

¶ QAibellus põt offerri iudici etiam abſente ꝑte.vt no.in.c.i.
de libel. obla. ⁊ in.l.miles.S.ſexaginta.ff. de adulte.⁊ iõ non ẽ
de acij iudicij.vt no.doct.in.c.qm̃.de ꝓba.
¶ In libello verba illa ſaluo iure addẽdi ⁊c̃.nihil oꝑant᷑:qꝛ

nihilominus poterit actoꝛ addere vel minuere in libello vſq;

ad litis cõteſtationẽ. C. de eden. edita actio. ponuntur tñ hec
verba ad cautelã qñq;.argu.inſti.de actionibus.S.ſi minus.
⁊ in.c.inter dilectos.de fi.inſtru.⁊ ibi glo.inno.⁊ Hoſti.
¶ Qñ agit᷑ ex vẽdito libellus ⁊ ſnĩia debent ↄcludere vt res
vacua ⁊ libera tradat᷑ ⁊ expedita a qbuſcũq; creditoꝛibꝰ.vt
colligit᷑ ex.c. cũ Johãnes heremita.de fi.iuſtru.S.i.⁊ ibi doct.
ꝓ hᷣ terx.in.l.ij. S.i.ff.de acti.emp.⁊ ven.lʒ nõ põt cõpelli pᷣciſe
ad rẽ tradendã qñ non bʒ facultatẽ rem reſtituendi.vt in.l.ex
vendito.S.i.ff.de acti.emp.vide.j.vend itoꝛ compellitur.
¶ Libellum famoſum faciens pꝛeſumitur pꝛauo animo fe⸗/
ciſſe ⁊ punitur.vide.j.pꝛeſumitur malum. —
¶ QAibellus ſi cõtinet plura capitula an valet ſnĩa ꝓ parte la
ta.vide.j.ſnĩa..an ſi libellus.
¶ Sententia lata ſuper libello inepto eſt nulla ipſo iure.vi⸗
de.j.ſententia lata. 3
¶ QLibellũ poteris ſaluare a grietate dico pᷣctũ nullũ ⁊ peto
illũ caſſari:nã lʒ qð nullum ẽ nõ põt ampliꝰ caſſari: intelligit
tñ inqtũ de facto ꝓceſſit.fac̃ qð no.ĩ.c.accedẽs.i.vt lite nõ cõ
teſta.no.ab.in.c.ſi qs pᷣſbyteroꝛũ.de re.eccle.nõ alie.ij.colũ.
¶ Libellum vbi neceſſario nõ concludit contra reum debet
immediate ꝑ iudicẽ reijci.no. Inno.in.c.i.de offi.vica.⁊ colli⸗
gitur ex.c.i.de depoſi. vbi no.ab.i.colum.
¶ QAibelli ineptitudo põt opponi poſt ſnĩam qð intelligo qũñ

eſt talis ineptitudo que nõ cõcludit ius agẽdi:nec ſuꝑ eo põt
certa ſentẽtia foꝛmari:ſecus qñ libellus eſſet ineptus ex nimia

generalitate. vt legit᷑ ⁊ no.in.c.abbate ſane.ð re iudi.li.vi.no.
ab. in. c. cũ dilecti.de einp.⁊ ven.i.colum.
¶ Libellus ex ꝑte mulieris ð poſſidentẽ bona mariti ſibi ꝓ
dote obligata põt foꝛmari alternatiue videlicet petẽdo bona
illa ſibi tradi vel ꝙ poſſeſſoꝛ ſibi ſatiſfaciat ꝓſdote:vt colligit
ex tex.c.ex lf̃is.de pigno.ex quo infert᷑ ꝙ qñ vnũ eſt in obliga
tiõe ⁊ aliud in facultate ſoluẽdi nõ viciat᷑ libellus ſi ambo de
ducunt᷑ in libello alternatiue.no.ab.in alle.c.ex lr̃iA.colum.
¶ QLicet certa actio cõpetat actoꝛi que dare colligit᷑ ex narra
tis in libello non viciatur libellus ſi in concluſione petit ſibi
ſubueniri iudicis officio.qꝛ debet intelligi de iudicis officio
mercennario actioni debite deſeruienti.vt colligitur ſᷣm ab.in
allega. c.ex litteris. de pig.vide..ſnĩa ſaluatur.

Liber.

¶ QAiber decretoꝛũ lʒ ſit appꝛobatus ſicut dicta alterius do⸗
ctoꝛis.vt plene habet᷑ in glo.decreti marime in ſũmis.⁊ idem
dicit io.an.de dictis magiſtri ſnĩarũ:vt no.in.c.debitũ.de bi⸗
ge. nõ tñ liber iſte habet auctoꝛitatẽ ſicut alia iuris canonici
vel ciuilis volumia.ẽ ergo appꝛobatꝰ liber ille quo ad dicta
ſanctoꝝ ⁊ roma noꝛũ pontificũ:nõ tñũ quo ad dicta Gratiani
dicta ergo ibi poſita nõ faciunt indubitatã ſidem ſᷣm Jo.an.
in.c.ij.de reſcrip.in fi.tenet tñ ibi ab.ꝙ ex quo ille liber a mul⸗
tis annis citra fuit lectus in ſcholis ⁊ ipſius dicta cõiter rece
pta ſunt hodie tacite appꝛobata.⁊ ꝑ cõſequẽs recipienda.ſiẽ

in ſimili no.bar.in.l:.i.ff.ſi cer.pe.de dictis hypocratis ariſto⸗

telis ⁊ alioꝛũ medicoꝝ.qð eſt notandum.
¶ Aibꝛis mercatoꝛũ an ſit credendũ.vide..cõfeſſio.
¶ Libꝛo cenſuali antiquo alicuius eccłie credit᷑ dũmodo re⸗
periatur ⁊ cõſeruet᷑ in loco nõ ſuſpecto.no.in.c.ad audientiã
de pᷣſcrip.⁊ ab.in.c.cum cauſam.de ꝓba.quẽ vide.⁊ bar.in.l.

i.ff. i. cer. pe.⁊ aut.ad hoc.de ſide inſtru. ”
¶ ¶ Liber feudoꝛũ eſt appꝛobatus ꝑ rõnes quas elegantiſſi/

me allegat io. an. in. ciij. de feu idem de libꝛo decretoꝛi vt ipſe

5.
l
ſti
tl

t.
Ni

lan

bee
1s.

es
Rt
oct
cſe
hler

tel
ehin

ero
ge
c
i.
ebet
oli⸗

t

vona
lit
e
ode
n.
an
fbi
fiie⸗
be

900
den
e bi⸗
ontic
dicn
gtiti
o
nue
ſet
laſs
itp

ond
nn

ſſi⸗

H

no. in. c. ij. de reſcrip. V , ʒ
¶ Itẽ nota ꝙ qñq; repꝛobatur Gratianus.vt ptzʒij. q. iij. B
colligitur in glo.que dicit ꝙ ibi mentitus fuit Gratianus.
¶ Ziber decretorũ fuit cõpoſitus anno dũi milleſimo. cl. vt

„

no.glo.in.S.in foꝛma.in fi.ij.q.vi.
¶ Qibꝛi decretoꝝ pꝛima rubꝛica fuit facta ꝑ Gratianũ. alie
aũt rubꝛice ſunt ſummaria textuũ ⁊ fuerũt facte ꝑ quẽdã diſci
pulũ Gratiani qui vocabat᷑ quota palea.no.io.an.in addi.
Spe.ti.de diſputatiõibus.⁊ alleg.S.ſi ad finẽ qui quidẽ quo
ta palea fecit paleas in dicto libꝛo cõtẽtas quas Gratian?
non viderat.no.Sali.ſuꝑ rubꝛica de xᷣ.ob.
¶ Ziber feudoꝛũ ex quo legit᷑ cõiter in ſtudijs ⁊ illiꝰ dicta ab
olim fuerũt recepta ficut libꝛi Galieni ⁊ byp ocratis ⁊ ſimilũ
vt no.bar.in.l.i.ff.ſi cer. pe.videt᷑ appꝛobatus ſicut alie leges
imperatoꝝ.hoc cõcludit abb.poſt io.an.in.c.fi.de feudis.
¶ Zibꝛi eccleſe ad diuinũ cultũ deputatilʒ nõ benedicant᷑.
vt ibi no.glo.benedicitur tñ liber miſſalis.vt patet in paſto/⸗
rali.no.ab.in.c.i.de pig.circa pꝛin. B
¶ QZiber pontificalis eſt appꝛobatus in eccleſia. vt no.in.c.
miramur, de ſer. non oꝛdi.not. abb.in.c.clerici officia.de vita
⁊ hone.cle.iiij. colum.

Licentia.

Q¶ LQicentia ſeu indulgẽtia ſemel cõceſſa nõ expirat ꝑ moꝛteʒ
cõcedẽtis.no. Inno.in.c.ꝙ tranſlavonem. in fi.de offi.lega.
qð verũ etiã ſi ſit ↄceſſa ſine cauſe cognitione.vt no.abb.in.c.
pe.decleri.nõ reſi. vbi cõcludit ꝙ pꝛelatus qui ſemel cõceſſit
licentiã eundi ad ſtudiũ nõ põt eam expꝛeſſe reuocare nec etiã
ꝑ moꝛtẽ.no.glo.in.c.cum ex eo.de dila.li.vi.
¶ Aũ licentia pᷣlati põt bñficatus licite trãſire etiãõ moꝛandi
cã ad ali dioceſim lʒ bñficiũ ſuũ exigat reſñdẽtiã vt innuit᷑ a
Zrio ſenſu in.c.fi.de cle.nõ reſi.qð limitat ibi ab.verũ ſi licẽtia
ſit ↄceſſa ex cã.nã ſine cauſa hᷣ epᷣs facere nõ põt.vt ipſe abb.

no. in. c. pe. eo. ti. Ytem qꝙ abſens deſeruiat ꝑ vicariũ.qð ꝓce⸗

dit vbi bñficiũ ha beret ſolũ vnũ rectoꝛẽ nõ em̃ dʒ interim ec⸗

cleſa carere miniſtroꝛũ ſuffragio.vt.c.cum adeo.de elec.li.vi.

no.ab.in alle.c.fi.
¶ QAicentia in ſolẽnitate alicuius actus quo tꝑe debeat inter
uenire,. vide.S.alienatio.v.in alienatione ſeu actu.

Lis.

¶ Aitis cõteſtatio cũ fit nõ requirunt᷑ illa vᷣba.rñdeo aĩo cõ⸗

teſtandi:qꝛ in dubio dʒ talis animꝰ pᷣſumi ex quo rñdet᷑ ad li⸗

bellũ:niſñi ꝓteſtatio fiat in ↄriũ.vt no.inno.in.c.cũ.m. de ↄſti.
⁊ no.Jo.an.in.c.dudũ.ij.de elec.⁊ ibi.abb.
¶ Aitis ↄteſtatio nõ fit ſi reus cõſitet᷑ poſt citationeʒ ⁊ ante
libelli ob etionẽ qꝛ vbi nõ pᷣceſſit petitio nõ põt dici cõteſta
tio.vt.c.dudũ.ij.de elec.⁊ ibi abb.xiiij.colum.⁊ vide glo.no⸗
tabilẽ ad b in.lſñi reũ.ff.de ꝓcur.⁊ ideo ſi vis euitare ſniaʒ va
de ilico poſt citationẽ ⁊ offeras debitũ ſʒ tũc fit pᷣceptũ vt ſol
nas ad certũ terminũ.vt no.ab.vbi.s.⁊ ĩ.c.ꝑuenit.ij.de app.
¶ Qite nõ cõteſtata an ⁊ q põt ꝓcedi in cã criminali vel ciui
li de iure canonico vel ciuili cõtra abſentem vel cõtumacem

ad teſtiũ receptionẽ vel ad diffinitiuã ſniam.vide no,per ab.

in.c. veritatis.de do.⁊ contu.
¶ Litis cõteſtatio in iudicio facta ꝑ aduocatũ pñte clientulo
nõ cõtradicẽte:valet.vt ẽ tex.in.c.cum cãm.de appella.⁊ no.
abb. in. c. paſtoꝛalis.de iudicijs. .

¶ Licet litis cõteſtatio ſit terminus excluſiuus dilatoꝛiarũ.

vt in.c.inter monaſterium.de re iudi.⁊.l.exceptione,⁊ qð ibi
no.de excep. C. ſed qũ negat᷑ petitũ ſimul ⁊ negat᷑ iuriſdictid:
nõ videt᷑ quis negare animo litẽ cõteſtandi:ſed iudicium de⸗
clinandi.qð eſt notandũ.idem ſi reus negat in iudicio ꝓteſtã
do ꝙ non intendit litẽ cõteſtari.⁊ q;tum valeat iſta ꝓteſtatio
no.in.c.vnico.de litis ↄteſta.⁊ in.c.cuʒ.m.ferrarien.de conſti.
ab. in. c.ſi clericus laicũ.de fo. cõpe.in fl.
¶ LZite non ↄteſtata an ⁊ qñ teſtes recipiantur.vide.jteſtes
vt poſſunt cũ ſe.
¶ Litis ↄteſtatio an ⁊ q requiratur in inquiſitione.vide.S.
inquiſitio an ⁊ qñ.
O Litis cõteſtatio inducit᷑ ꝑ hec verba dubito ꝙ hec res per
tineat ad te. no. Bar in.l. ſ debitoꝛiff, de peti. heredi.⁊ ab.in
civnico,de litis ↄteſta.colum.fi.

⁶

¶ Nitis cõteſtatio debet in appellationis cauſa fieri. lics in
pꝛima inſtantia ſuꝑ ca pꝛincipali ſit facta ſi tũ non fiat in cã
appellationis cõteſtatio non ꝓpterea vitiat᷑ ꝓceſſus.no.gl.
in.c. Raynaldus.de teſta.quã appꝛobant ibi docto.
¶ QZitis exoꝛdiũ fit ꝑ litis cõteſta.alia aũt que pꝛecedunt ſũt
oꝛdinamenta ad inchoandum litem, glæ⁊ docto.in.c,ſuper
queſtionũ.S.i.de o ffi.dele.
¶ Lite pendente ſuꝑ validitate pꝛiuilegij nõ debet interdici
vſus poſſeffionis.vide.j.poſſeffionis vſus.
¶ Qite pẽdẽte attẽtata an reuocẽt᷑.vide.s.attẽtata lite pen.
¶ Qite pendente ſuꝑ cõiugio an poſſit in pꝛima inſtantia vł
ſecunda vel ante ſnĩam interdici carnale cõmerciũ.vide nota
biliter in.c.ij. vt lite penden.
¶ Qitis pendentia an põt per pꝛiuilegiũ nouiter impetratuʒ
pꝛeiudicari.vide.j.pꝛiuilegiũ.vᷣ.per pꝛiuilegium.
¶ Qitis conteſtatio an ⁊ qñ eſt facienda in cauſa appellatio
nis.vide glo.⁊ abb.in.c.ꝑ tuas.de appella.
¶ Lite pendente ð cõtumacẽ põt alia lis coꝛã alio iudice ſuꝑ
eodẽ delicto vel facto õ eũ inchoari.no. Bar.in.l.vbi ceptũ.ff
ð iudicijs.nec põt ĩpedire ↄ tumax ſcðaʒ inſtãtiã ẽt ſi ſit pᷣſto
ſatis dare ⁊ ↄtumaciã purgare.no.bar.in.l.q;uis.ff.de dam.
infec. imo pꝛĩo iudice iuſticiã ad miniſtrare negligente põt lis
coꝛã ſuꝑioꝛe in choari.vt ibi.⁊ qð plus eſt etiã lata ſnia cõtu.
macẽ põt noua lis ĩchoari coꝛã alio iudice.no.bar.in.l.ſepul
cri.ff, de ſepul.vio.⁊ ſi ferant᷑ ſnĩe ↄtrarie:valet pꝛĩa ſnĩa.no.
ab. in. c. cũ.m.de ↄſti.in fi.vide.s.ↄtumax in pꝛimo iudicio.
¶ QLite concluſa an exceptio de nouo admittatur.vide.S,ex⸗
ceptio ſi oꝛiatur. B ⸗
¶ Mon ſufficit quẽ ſcire litẽ motã ad b vt ſibiin iure ſuo fiat
piudiciũ niñ ſciat ius ſibi in illa re ↄpetere.no.ĩno.in.c.ſuboꝛ
ta.de re iudi. fa cit qꝛ ignoꝛãs nõ videt᷑ cõſentire.l.ſñ mulier.ff.
de inoffi. teſta. ab. in.c.q;uis.de re iudi.iij.colum.
¶ Zitis deciſio ꝓꝛogatur ſeu dilatat᷑ ꝑ ſubterfugia ⁊ cauil⸗
latiões ꝑtis aduerſe.natura nãq; cauillatõis ẽ vt ab euidẽter
veris ꝑ bꝛeuiſſimas mutationes diſputatio ad ea que euidẽ⸗
ter falſa ſunt ꝓducatur.vt dicit tex.in.l.ea ẽ natura.ff.de reg.
iuris.⁊,c.venerabilis, de iudi.⁊ ibi ab.in pꝛin. Quo ad litis
deciſi onẽ ſeu oꝛdinationẽ an dʒ ſeruari foꝛus vbi cauſa agi⸗
tatur. vide.e:lex ſeu cõſuetudo.

Limites.
¶ Zimites qualiter ꝓbant᷑vide.S.ᷣfines.⁊.j. pᷣſcriptio.ᷣ.lʒ
limites.cum ſeqdqunn.
Litigioſa.
¶ Litigioſa res lʒ non põt vendi poſt cõuentionẽ in iudicio
vt. l.ij. , ð litigioñs.actio tñ per quã inducit᷑ qſtio poterit ce⸗
di ante litis oteſt. vt. d. l. j. no. Jo.an,. ⁊ ab.in.c:ij.vt lite pen.
iiij. colum.vide.j.vicium.
¶ Litigioſe rei res ſubꝛogata an poteſt alienari vide.jſub⸗
rogatio.

Littera.

¶ QLittere ad diuerſos iudices impetate an pꝛeferunt᷑ pꝛime
vel ſecunde.vide.j.reſcripta 2⁰ lites
¶ LQittere ad litẽ ſunt odioſe⁊ ſũt nulle ſi vnius hõis oĩa ne⸗
gocia cõmittũtur vel iudex incerius iĩpetrat᷑.vide.j.reſcriptũ.
¶Littere in quibus falſa latinitas continetur an vitientur.
vide.S.falſitas.
¶ QAittere ſpeciales an derogent generalibus.doc.in.c paſto
ralis.S.qm̃.de reſcrip.
ZLittere ſecũde non facientes mentioneʒ de pꝛimis an ſint
nulle:vel elidibiles exceptione.abb.in.c.ex tenoꝛe.de reſcrip.
⁊ notabilius per eũ in.c.ex litteris.de do.⁊ cõtu.tʒ ab.qꝙ ſi lr̃e
pꝛime ſint elidibiles ꝑ exceptionẽ nõ eſt neceſſe facere mentio
nẽ in ſecũdis.vt.c.ex ꝑte.de reſcrip.i.colum.
¶ Xre iuſticie ⁊ lr̃e in ſoꝛma cõi ⁊ groſa ⁊ in foꝛma pauperũ
que dicant᷑.vide abb.in.opoſtulaſti.de reſcript.ij. colum.

¶ ELre gratie ſeu iuſticie an debeant facere mentionẽ de pa⸗

trimonio impetrantis.ab.vbi.S.iij.colum.
¶ Littere a pꝛincipe ꝑ falſum ꝓcuratoꝛẽ impetrate nõ pñt a
dño ratificari.glo.⁊ doc.in.c.nõnulli.S.ſunt ⁊ alij.de reſcri,⁊
Inno.in, ciex parte.eo/ti:.⁊ Bal.in:l.falſum.C.de furtis.vt re

fert abb. in alle. S. ſunt ⁊ alij. ,.
¶ In litteris ad beneficia an eſt ſtandum pñtationi vel date.
abba.in.c.capitulũ.de reſcrip.ij.colum.
¶ LQittere ad bñficia ſi a d iuerſis ĩpetrent᷑ qͥs pᷣferat᷑ alteri ⁊
an pꝛimꝰ ꝑ negligẽtiã ꝑdat gr̃am ⁊ qñũ.ab.plene ĩ alle.c.capłʒ
OQ Zittere plures ſi inpetrant᷑ ab eodẽ vel a pluribus ſi quis
vtatur pꝛimis an videatur renũciare ſecũdis vel ecõtra ⁊ an
ſecũde debeant facere mentionem de pꝛimis inualidis, plene
Abb. in. c. in noſtra. de reſcrip j.⁊.iij.colum.
¶ Xr̃as plures ĩpetrãs ſub diuerſa data ſi vtit᷑ ſcõis ⁊ qũq;
pꝛimis nõ põt aliqͥd ↄſequi vigoꝛe pꝛimarũ lr̃aꝝ in qͥ bus ta⸗
cite renũciauit vtẽdo ſcõis:nec aliqͥd poterit ↄſequi ex ſcðis
cñ ſint ſubꝛepticie.Hoſti.⁊ ab.in alle.c.in noſtra.iij.colum.
¶ XZras ad bñficia impetrãs tenet᷑ facere mentionẽ de bene⸗
ficio de quo eſt ſpoliatus iuxta no.in.c.cum teneamur,.⁊.c.de
multa.de pꝛeben.ab.in alle.c.in noſtra.iiij.colum.
¶ XEfe ſcðe debẽt facere mẽtionẽ ſpãleʒ de pꝛioꝛibꝰ.vt.c.ij.de
do. ⁊ ↄtu.⁊ de qualibet cła appoſita in pꝛioꝛibus.vt.c.cũ di⸗
lecta.⁊.c.ceterũ.de reſcrip.notabilit᷑ ꝑ abb.in.c.ex lr̃is.de off.
dele. vide eiꝰ limitationẽ in.c.ij.deo.⁊ ↄtu.⁊ ꝑ eundẽ ab.ĩ.c.
inter monaſteriũ.de re iudi.⁊ in.c.vt debitꝰ.de appel.vi.col.
¶ Xr̃as pꝛiuatas aperiẽs ⁊ eas aduerſario mittentis oſten⸗
dens punit᷑ pena falſi.vide.S.falſi pena.
¶ XLfe ſubꝛeptitie ad lites tribuũt iuriſdictionẽ Iʒ elid ibilẽ ꝑ
exceptionẽ.vt plene no.ab.in.c.ceterũ.de reſcrip.tñ ſi delega⸗
tus exceptiõe oppoſita ꝓnũciat ſe non iudicẽ ilico lr̃e reſtrin⸗
gunt᷑.ita ꝙ iuriſdictio q̃ erat elidibilis nũc remanet eliſa ⁊ ex
tincta.vñ ꝓceſſus poſtea agitatus eſt nullus.no.gl.⁊ ab.in.c.
ſignificãtibus.de offi.dele.vide.S.iudex licet habeat.
¶ XZtris autẽticis pᷣlatoꝝ credit᷑ vbi agit᷑ ð modico pᷣiudicio.

ſed ſi agit᷑ de magno pᷣiudicio faciũt aliqualẽ pbationeʒ: ſed

nõ faciũt plenã ꝓbationẽ in pᷣiudiciũ alteriꝰ.vt no.in.c.poſt
ceſſionẽ.de ꝓba.vide glo.in.c.ſicut.de ſen.excõ.ꝑ Inno.⁊ in
c.in pñtia.de renun.ab.in.c.cũ in eccleſijs.de maio.⁊ obe.
¶ QLittera vbi dicit᷑ ſubꝛepticia ꝓuiſus nõ adipiſcitur poſſeſ
ſionẽ.vide.j.poſſeſſio.v.vbi ꝓuiſio.
¶ XLfje per ſubꝛeptionẽ obtẽte non validant᷑ ex conſenſu ad/
uerſarij.vide.j.ſubꝛeptio.m.ꝙ ſit.
¶ In ſcõis lr̃is nõ eſt neceſſe facere mentionẽ de pꝛimis lr̃is
ſubꝛep titijs.vt colligit᷑ ex.c.oblate.de appel.no.gl.in.c.ex te
noꝛe.de reſcrip.Abb.in.c.oblate.ij.colum.
¶ Xjre emanãtes a curia pᷣter ſolitũ curſuʒ ⁊ ſtilũ curie pᷣſumũ
tur ſubꝛeptitie ⁊ qñq; falſe qñ.ſ.nihil ſuppᷣmit᷑ ſʒ fit ↄceſſio de
uiãs ab oĩ honeſtate ⁊ ſtilo curie.vt.c.ad noſtraʒ.cum.c.ſe.de
ↄfir. vti.vel inuti.⁊ ibi abb.⁊ ipſe no.in.c.pꝛeterea.eo.ti.

¶ XAfe dicunt᷑ ſubꝛeptitie ſi in earũ impetratione pars ſubti⸗

cuit exceptiones dilatoꝛias cõtra iudicẽ cõp etẽtes alteri ꝑti.
vt.c.ij.vt lite non cõteſt.⁊ hoc verũ ꝙ dicat talis ſubꝛeptio ſi
ab altera parte opponat᷑.als non.vt no.in.c.ceterũ.⁊.c.ſuꝑ
litteris. ⁊.c.dilectus,de reſcrip.
¶ XLre nõ faciẽtes mẽtionẽ de pꝛioꝛibus ſunt valide ſi pꝛime
ſunt nulle vel pñt elidi ꝑ exceptionẽ.vt eſt glo.notabilis in.c.
ſuggeſtũ.de iurepa.⁊ in.c.ex tenoꝛe.de reſcrip.⁊ ĩ.c.cũ noſtris
de cõceſ. pᷣben. ⁊ ab. in ꝗlleg.c.ſuggeſtum.
¶ Zfas ad bñficia põt᷑ quis ĩpetrare ꝓ alio ſine mãdato.ſe⸗

cus in lr̃is ĩpetratis ad lites.ngl.i.c.ad aures.de reſcrip. ?

in.c.nõnulli.eo.ti.qð cõmẽdat ab.in alle.c.ad aures. in fi.
¶ LAitteris ſeu mandato pape iniuſto an debeat pareri.vide
j.mandato ſine litteris.
¶ XZfe tũc dicunt᷑ ſubꝛeptitie qñ falſo expᷣſſo ⁊ veritate ſuppᷣſ
ſa fuerũt ĩpetrate.obꝛeptitie mo dicũt᷑ qũ ꝑ inuolucrũ vboꝝ
puta yꝛonice aut callide loq̃ndo ſr̃e effugiũt ðᷣliberatã ↄſciẽti
aʒ pncipl.nã tales Ĩe dolo ſunt obtẽte.iõ ꝓceſſus ẽ nullꝰcitra
oẽʒ exceptionẽ ſiẽ ſnĩa lata dolo pñtis ↄᷣ abñteʒ.vt.l.ſi pᷣtoꝛ.S
marcellus.ff. de iudicijs.bãc dr̃iam ponit abb.poſt ĩno.in.c.
(ññ dilecta. de reſcri.iij. colũ. við.j. ꝓceſſus factꝰ.⁊ vide.S.erroꝛ.
O Littere cõmendatitie vel dimiſſoꝛie que ſunt ⁊ ꝑ quos pᷣla
tos pñit cõcedi.vide.lxxi.di.ꝑ totũ.⁊.ix.q.ij.due ſunt.⁊ Inno.
in rubꝛica d e cle.peregri.
¶ Afis epi quiin ↄſecratiõe ſua tã ſolẽniter ꝓfitetur ſe cano
nes ſeruaturũ:credi dʒ etiã in iudicio.nã ⁊ ſua auctoritas bñ
equipollet auctoꝛitati tabellionis ⁊ plus.vt patet in eo quod
no. in,cpe.⁊ fi.de fi.inſtru:⁊ ſigillo ſuo credit potius qᷓ; inſtru

; α

mento ꝑ manũ tabelliõis qũq; pauperis ⁊ abiecti ⁊ bumilis

coõſfectio.nec cõtra hoc occurrit ratio diuerſitatis ſiue cõtradi
cendi.⁊ eſt concluſio Hoſt.in.c.i.de fide inſtru.

¶ Qittere que dicunt᷑ cedule vacue ſi poſtea ſcribant᷑:an fa⸗
ciant fidem.vide plene per Inno.⁊ hoſtiẽ.in.c.ij. de fi.inſtru.⁊
plenius ꝑ Jo.an.in.c.ij.de ſolu.
¶ Qui in littera vł reſcripto bullato vel etiã in nota iam foꝛ
mata per notariũ ⁊ ſignata aliquid addiderit vel deleuerit eſt
excõicatus.vide.sð.excõicatus eſt ipſo facto. .
¶Zrje pꝛincipũ faciũt fidẽ.vt.c.fi.de vi.⁊ hone.cle. Itẽ lr̃ema
giſtroꝝ. de ↄſti.c.ex Fis.⁊ littere capituloꝝ.ð elec.cũ inter. I⸗
ſenioꝛẽ.de pᷣben.cũ ᷣm.S.fi.de ꝓba.poſt ceſſionem.no. Hoſt.
⁊ Jo.an.in alleg.c.fi.de vi.⁊ hone.cleri. .
¶ Qittere cõmẽdatitie dimiſſoꝛie qͥbus clericus dimittit᷑ ſeu
abſoluit᷑ a ptãte ſui epᷣi in quibus ꝑhibet᷑ teſtimoniũ de vita
⁊ oꝛdine illius a ſolo epᷣo dant᷑.⁊ vacante ſede eas nõ dat ca
pitulũ:qꝛ eſt quedã alienatio.lxxi.di.fraternitatẽ.contrarium
tenet Abb. in alleg. c. fraternitati, de cle. non reſi.vbi tenet ꝙ
capitulũ ſede vacante põt bhas dimiſſoꝛias dare cõmendati⸗
tie tũ ad oꝛdines dant᷑ per ſolũ epᷣm.⁊ ſede vacante dantur ꝑ
capitulũ vel aliũ ad quẽ ſpectat admiſtratio ſpũaliũ.de tẽp.
oꝛdi.cũ nullus.S.ij.li.vi.cõmendatitie vero pacifice dant᷑ etiã
ab inferioꝛibus pꝛelatis.no. Jo.an.poſt glo.in.cifraternitati
de cle.non reſi.
¶ QAittera de credẽtia ſi dicit ꝙ oĩbus ferẽdis ꝑ talẽ pñtiũ la⸗
toꝛẽ ad hibeat᷑ plena fides nõ põt fides iſte aliqͥd attẽptare ĩ
piudiciũ ſcribentis:⁊ ſi aliqͥd attẽptat nõ põt agi S ſcribentẽ
actione man.no.bar.in.l.lucius.ff.de fideiuſ.⁊ in.l.fi.C.ꝙ cuzʒ
eo.ſenſus em̃ taliũ lr̃arũ eſt q ille nuncius eſt hõ bone condi
tionis:⁊ ſic potius pñt appellariſr̃e cõmendatitie qð verũ ẽ
niſi in lr̃is dicat᷑.credatis ei ſub periculo meo.vt alle.l.fi.vel a
liud pᷣſumat᷑ ex qualitate deferẽtis.vel qꝛ eſt factoꝛ vel ꝓcura
toꝛ ſcribentis.ad hoc.l.cuiq.ff.de exerci.idẽ ſi ſcriptoꝛ doloſe
det ſibi lr̃as ⁊ iſte fuit paſſus damnũ credendo ꝙ poterit agi
actione de dolo d ſcribentẽ.vt.l.ꝙ venditoꝛ.ff.de dolo.ab. in
c.fra ternitati.de cle.non reſi.
¶ XAje de credẽtia ſi ſunt ſpãles vt qꝛ dr in eis tali de intẽtiõe
mea plene infoꝛmato adhibeatis plenã fidẽ.nam tũc ſi aliqð
dãnum paſſus eſt iſte illi credẽdo põtagið ſcriptoꝛẽ actione
mãadati exqͥ cõmiſit ſibi officiũ ⁊ aliqdð intulit cõmodum.ałs
daret᷑ via malignãdi.ꝓ hoc.l.ſi o nõ remunerandi.ff. man.
abb. in alle. c.fraternitati.vbi nota ꝙ huic latoꝛi lr̃aꝝ eſt credẽ
dũ ſine iuramẽto qꝛ appꝛobata ẽ fides eius a ſcribẽte.vt no.
bar..l.luciꝰ.ff. de fideiuſ.⁊ fac.l theopõpus.ff ð dote pᷣlega.
¶ Mon valent lr̃e ad bñficiũ impetrate que de alterius colo
rata poſſeſſione non faciunt mentioneʒ:vt eſt caſus in.c.cum
noſtris.de cõceſ.pꝛeben.ex quo no.qꝙ lr̃e ſubꝛeptii impetra
te ad beneficiũ nõ ſolum ſunt ipſo iure nulle ſed etiam pꝛoceſ
ſus executoꝛũ eſt nullus ⁊ non diſtinguit᷑ an executoꝛes ꝓceſ⸗
ſerint in figura iudicij vel nõ.fa cit.c.ad audientiã.de reſcrip.
no.abb.in alle.c.cũ noſtris.i.col.vide.j.poſſeſſio vera.
¶ Inllr̃is bñficialibus nõ ſufficit facere mẽtionem ſimplrq;
bñficiũ vacat ſi alius eſt in coloꝛata poſſeſſione facti:qꝛ vᷣbũ
vacare põt verificari tam in iure qᷓ; in facto:⁊ qꝛ littere bene⸗
ficiales ſunt ambicioſe opoꝛtet ꝙ verificent᷑ oĩno tam in iure
qᷓ;ᷓ in facto.vt colligitur ex.c.cum noſtris.de conceſ,pꝛeben, ⁊
ibi abb.ij. col.⁊ vide.s.collatio.v.ſi littere.
. Locatio.
¶ Zocatio nõ ẽ ꝓpꝛie id qð dat᷑ mẽſoꝛi:qꝛ mẽſuranit fines
agri vel füdi nec his qͥ exhibẽt oꝑas ſuas cõſiſtentes in aliq
artificio vel arte aliq̃ liberali ſj potius dr̃ pᷣberi oꝑa bñficij ꝓ
pter nota bile exercitiũ.⁊ ideo inter aduocatũ ⁊ clientulũ do⸗
ctoꝛes ⁊ ſcholaꝛes phiſicũ ⁊ infirmũ nõ eſt ꝓpꝛie locatio:ſed
id qð ad remunerãdũ dat᷑ honerariũ appellat᷑.vt.l.i.ff.ſi men
ſoꝛ fal.mo.di.vbi no,bar.in.:.i.ff.de varijs ⁊ extraoꝛdi.cog. .
illud quoq;.ab.in.c.qꝛ indicãte.de pᷣſcrip.vide.j.ſalarium.
¶ Zocatio ꝓbat poſſeſſionẽ. vide.j.poſſeſſio..locatio.
¶ Siin locatione apponat᷑ ſi acciderit caſus ꝓpter guerraʒ
ꝙ dãnũ debeat detrahi a locatione virtute talis pa cti omnia
dãna contingentia cã guerre debent detrabi.nam quicquid ẽ
cã cauſe eſt cã cauſati.nam ſi ex percuſſione quis cecidit ⁊ ex
caſu interijt imputat᷑ caſus ei qui ꝑ cuſſit,leũ q. C ad.l.coen.

— — 4,— „C7 —— — — — — ⸗

— — —

,,— —. —,

une
ſ

r

de ſica. ⁊ boc ſiue cã ſit pꝛopinqua ſiue remota.facit.c.fl.de

inureiu. cauſa eniz oꝛiginalis dãni eſt guerra ergo illud debet

deduci.vt regula dãnuʒ.de reg.iur.li.vi.facit qð no.de loca.c
ꝓpter ſteriliratẽ. ⁊.c.fi,.de do.eſt cõcluſio Cal.in ſuis cõſilijs
ti.de loca.ↄſi.iiij.⁊ ↄſi.v.vide gl.⁊ doc.in.c.q̃nto.ð cẽſi.
¶ Conductoꝛ eccleſie qͥ ꝓ toto tꝑe locationis ſ. nunflero de
cuniaʒ ⁊ poſt moꝛitur pᷣlatus talis ſolutio nõ poteſt nocer̃ ſuc

ceſſoꝛi quin poſſit ꝓ ſuo tꝑe exigere locationẽ.facit ð peculio

cleri.c.fi.⁊ videt᷑ caſus.ff.locati.ſi qs domũ.S.i.⁊ Jo.an.in.c.
fi.ne pꝛela.vi.ſuas.Hoſt.⁊ Jo.an.in.c.ſuꝑ ſpecula.de magi⸗
ſtris.conductoꝛi enĩ eſt imputãdũ q; non ꝓſpexit qð poterat
euenire vt no. ff. de ꝓbo. obli.linter ſtipulãtem.S.ſacrã,ẽ con⸗
cluſio cal.ti.de loca.con ſi.vij.
O Zocare poteſt rectoꝛ eccleſie fructꝰ beneficij ſui ꝓ toto tꝑe
vite ſue.no.glo.in.c.fi.ne pꝛela.vi.ſuas.⁊ Frede.de ſenis con

ſi.ij. ⁊ Hoſti.in ſumma de bis que fi.a pꝛela.S.fi.ſ eſt notãdũ

ꝙ nec ipſe locatoꝛ nec eius ſucceſſoꝛ tenet᷑ ſtare locationi per
petue niſi facta fuerit in caſu licito ⁊ in aliquo illoꝛũ caſuum
qui no.xij.q.ij.in ſumma.⁊ fuata ſit ſolẽnitas que debet in ꝑ⸗
petuis alienationibꝰ interuenire.ad boc cle.i.de re.eccle.non
alie.x.q/ij. hoc ius poꝛꝛectũ.⁊ ibi glo.⁊ tali locatiõi tenet᷑ ſta⸗
re ſucceſſoꝛ:tñ ſi eccleſa eſt leſa potes petere reſtitutionẽ in in
tegrum aduerſus contractũ.vt in.c.i.de in integ. reſti.⁊.c.ad
noſtrã.de rebꝰ eccl.nõ alie. Abb.in. c.fi.ne pᷣla.vi.ſuas.⁊ abb.
in.c.ad audiẽtiam.de re.ecc.non ali.
¶ Poteſt rectoꝛ eccleſie etiã ſine ſofẽnitate fructꝰ ecdeſie ſue
vſq; ad decenniuʒlocare.vt no.gl.in cle.i.de rebꝰecc.nõ alie.ſĩ
tũ excedat decen niũ cũ ex tali cõtra ctu videt᷑ alienari verum
dñiuʒz debet interuenire ſolẽnitas cõſueta in ꝑpetuis aliena⸗
tionibꝰ:vt in iure pᷣallegato.facit.c.nulli,.de rebus eccle.non
¶ Zocatio beneficij ſi ſit ſacta ad longũ tpᷣs interueniẽte au⸗
ctoꝛitate epᷣi ſucceſſoꝛ tenetur ei ſtare ſi ſit facta a nõ habente
adminiſtrationem.ab b.vbi.S.
¶ Zocatio ad longũ tpᷣs ꝑ plebanũ vel aliũ rectoꝛẽ curatum
ſi ſit facta noĩe ꝓpꝛio nõ tenet᷑ ei ſucceſſoꝛ ſtare.vt.c, relatũ de
teſta.⁊.c.pñti.de offi.oꝛdi.li.vi.

¶ Zocatio fructuũ eccleſie ſi ſit facta ꝑ rectoꝛẽ noĩe eccleſie ⁊

apparẽter cõtractus fuit initꝰ in dãnũ eccleſie nõ tenet᷑ ei ſtat
ſucceſſoꝛ:iqꝛ nõ habuit poteſtatẽ deterioꝛãdi cõditionẽ eccłie.
vt.c.ij.de dona.ſi vero apparent᷑ ẽ initum in vtilitatẽ eccleſie
tenet cõtractus:ſʒ pᷣtextu leſonis poterit peti reſtitutio in in⸗
te.ar.in.c.i.de reſti.in integ.nec ob.l.ẽptoꝛeʒ.C.locati.qꝛloqui
tur in ſucceſſoꝛe ſingulari:ſed ſupꝛa dicta loquunt᷑ in ſucceſ⸗
ſoꝛe vniuerſali.⁊ in eo qui nõ habuit adminiſtratio neʒ reſpe
ctu ſucceſſoꝛis: cum locatio ſit nomine eccleſe ⁊ ecclena nũqᷓ;
moꝛit᷑.vt.c gracioſe.dereſcrip.li.vi.
¶ Zocationi facte per pꝛedeceſſoꝛem tenet᷑ ſtare vniuerſalis
ſucceſſoꝛ vt heres.l.vi veritatis.C.loca.idẽ de ſucceſſoꝛe ſin
gulari nõ habente plenũ ius in re vt miſſus in poſſenionem.
vt.l.in venditione.S.i.ff,.de bo.aucto.iudi poſ.
¶ Succeſſoꝛſingularis hñs plenũ ſus in re nõ tenet᷑ ſtare lo
cationi pꝛedeceſſoꝛis.pꝑ.l.i.⁊.ij.ff.ſi ager vectiga.vł emphite.
peta.ſed ſi colonus creditoꝛ ꝓ obſeruãtia ctus recipiat obli
gationẽ oĩm bonoꝛũ ipſius locatoꝛis tũc cũ hẽat ius in re lo
cata ꝓ obſeruantia ↄctus nõ põt repelli ꝑ ſucceſſoꝛem fingu
larem. no. abb. vbi. .
¶ Silocatoꝛ bẽat plenã adminiſtrationẽ in re etiã reſpegu
ſucceſſoꝛis vt maritus in pᷣdio dotali ⁊ tutoꝛ in re pupilli tũc
moꝛtuo marito locatoꝛe vxoꝛ tenetur ſtare locationi ipſius ⁊
pupillus locationi tutoꝛis,. de pꝛio in.l.h vir.S.ſi filio.ff, ſolu.
ma.de ſcðo.l.ſi tutele.ff.de admi.tu.
¶ Poſſunt locari oĩa pꝛedia eccleſie ⁊ etiaʒ obuentiones ⁊
oblationes eccleſie non tñ laico. vt.c.i.⁊.ij.ne cle.vel mona.?⁊
hoſt. in ſumma ti.nepᷣla.vi.ſuas.niſi ipſe laicus ponat clericñ
loco ſui ꝓ collectione obuentionũ eccleñarũ.ab,in alle.c.fine
pꝛela.vi.ſnas.in i.
¶ Zocare põt ſeu vendere fructus rei ꝓhibitꝰ vẽdere dũmõ
nõ faciat ad magnũ tpᷣs.vt eſt tex.iuncta glo:in cle.i,de re. ec⸗
cle.non ali.no.ab.in.c.fi.de eccle.edi.
Zocatio rerũ eccłie ad longũ tpᷣs eſt. vt.c, nulli.de re.eccł,
non alie.⁊.c,ſine exceptione.xij.q.i.⁊ ſine iuris ſolẽnitate fieri

nequit,c:boc ius.x.q.ij.longũ aũt tpᷣs ðʒ quinquẽniũ,vt reci

tat gl. in. cle.i. de re.eccle.nõ alie. Jo.cal.tñ in.c.querelã tʒ eſſe
arbitrariũ ⁊ ſolet limitari ꝑ cõſtitutiões oꝛdinarioꝛum vltra
illud ipᷣs facta locatio ẽ alienatio.vt in dictis iuribus hᷣ̊ aũt pᷣ
ſuppoſito ſi rectoꝛ eccłie vltra id tpᷣs locauit rẽ eccłie an talis
locatio ſit nulla ꝓ toto tꝑe locatiõis an vero ꝓ tꝑe exceſſiuo
⁊ lʒ aliq̃ tenuerũt eſſe nullã ꝓ tꝑe exceſſiuo tm̃ ꝑ argumẽta ⁊
iura alł.ꝑ LZapũ ſua alle.lxxxi.ibi tñũ ipᷣe ↄcludit ſᷣm doc.dictã
locationẽ fore ꝓ omĩ tꝑe nullã ꝓpter cõnexitatẽ tꝑis ⁊ incer⸗
titudinẽ fructuũ per iura ⁊ rationes per eum allegatas.
¶ QLicet locare põt conductoꝛ rẽ ſibi cõductã.vt.ff.loca.l.qui

in ſolũ.⁊.C.eo.ti.l.nemo.ſcholaris tñ recedẽs a domo nõ põt

inuitis ſocijs aliũ ponere loco ſui.no.Spe.in.ti.de iudi.S.itẽ
ſuo. v.itẽ q̃rit᷑.⁊ no.ꝑ doc.in.c.inter dilectos.de fi.inſtru.ĩ.fi.
¶ Zocans arma ⁊ equũ ad bellũ ſi ſibi ꝑdant᷑ an conductoꝛ
teneatur, vide.S.bellũ.v.locans.
¶ Zocatio in perpetuũ largo mõ ðꝛ alienatio.vnde ꝓbibitꝰ
alienare nõ põt in perpetuñ locare.no.glo.in.cle.i.de re.eccł.
nõ alie.⁊ facit glo.in.c.nulli.eo.ti.ex quo infert᷑ ꝙ lʒ canoni⸗
cus poſſit vſq; ad tẽpus vite ſue locare fructus pꝛebende ſue
nõ tamen in perpetuũ niſmauctoꝛitas ſuꝑioris interueniret.
vt no.in.c.fi.ne pꝛela.vi.ſuas.⁊ eſt tex.cũ ibi notatis ꝑ abb.
in.c.ad audientiã.de re.eccle.non alie.
¶ Zocatoꝛ an tenet᷑ ad intereſſe ſi locauit vaſa vitioſa.vide

—

S. commodans vaſa,

¶ Poteſt ante tpᷣs ↄductionis finitũ inqͥlinꝰa domo cõdu⸗
cta expelli in caſibus noratis in.c.ꝓpter ſterilitatem, de loca.

Pꝛimus qñ domus indiget refectione. Scõs qñ ipſe dñs
vult eã inhabitare ex neceſſitate ſuꝑueniente.qð intellige qñ

ſue neceſſitati nõ põt dñs aliter ꝓuidere.vt no.in.l.edẽ.C. los

ca.nõ em̃ diceret᷑ dñs neceſſitatus ſi aliter ſibi pꝛouidere põt
cõmode.nã neceſſitas nõ ſubijcit legi.vt.c.qto.de ↄſue.⁊ ex
hoc ſingulariter eſt norandũ cõtractũ diſſolui ꝓpter neceſſi⸗
tatẽ vel caſum ſuꝑuenientẽ altero contrahentiũ inuito qð eſt
cõtra regulã traditã in.l.ſcut.C.de exactionibus ⁊ obligatio
nibus.vbi ðꝛ ꝙ ↄctus ab initio ſũt volũtatis ⁊ ex poſt facto
neceſſtatis.no.abb.in alle.c.ꝓpter.ij.colum.
¶ Poteſt inquilinus ex cã dimittere domũ etiã dño inuito.
facit.l.i.ff.de migran.⁊ qð no.in.l.fi.ff.de loca.vt refert abb.
in alle.c. ꝓpter.eo.ti.ij. col.ex quo no.ſᷣm eum ꝙ ꝓpter peſtem
ſuꝑuenientẽ põt inquilinus dimittere domũ cõ ductã:⁊ eſt rõ
qꝛ ſi ꝓpter neceſſitatẽ ſuꝑuenientẽ põt dñs expellere inquili⸗
nũ ita ⁊ inquilinus domũ dimittere.nã magna videt᷑ neceſſi⸗
tas timoꝛ moꝛtis.ad hoc.l.de etate.ff.ad trebel.vt voluit bar.
ꝙ peſtis eſt licita cauſa nõ cõparendi in iudicio ⁊ per conſe⸗
quens ſe abſentandi.facit te x.in.l:.habitatoꝛes.ff. loca.⁊ ab.
vbi.ð. .
¶ Cõductoꝛ vel inq̃linꝰ nõ ſoluẽs pẽſionẽ tẽpoꝛe debito an
põt a dño expelli ꝓpꝛia auctoꝛitate ⁊ expulſus an ſoluet pꝛo
rata.vide no.ꝑ ab.in.c,ꝓpter ſterilitatẽ.de loca.iij. colum.
¶ Si ꝓpter iꝑis ſterilitatẽ ſit leſus cõductoꝛ vltra dimidiaʒ
iuſti pᷣcij fit remiſſio ꝓ rata.vt concludit bar.in.l.lʒ. C. de loca,
nã cñ ſit cõtractꝰ bonefidei nõ patit᷑ bona fides vt cõductoꝛ

debeat tm̃ damnũ ſuſtinere.⁊ hanc opi.fouet Jo,.an.in.c. pꝛe

ter.eo.ti.⁊ illã tenet ibi ab.iij.colum.
¶ Colonus partiarius an dicat᷑ cõ Ouctoꝛ vel ſocius,.vides.
colonus partiarius. *
¶ Inqlinus ſi peruerſe verſat᷑ dãnũ dãdo vt ſi tʒ poꝛcos in
ſolario vel aliter dãnificat domũ dũñs agit ad danũ ſine pᷣſis
dio tẽpoꝛis.ſj ſi peruerſe ſe hʒ in domo nõ tũ damnũ dando
puta tenẽdo pꝛeſtigiũ vel ludũ vel exercẽdo vſurã põt repelli
non remiſſa penſione pꝛo rata.qð intellige qñ tꝑe contractus

d ñs ignoꝛabat conditionẽ inquilini, aliss ſecus.no.abb, in

c.pꝛopter.de loca.pe.col.
¶ Bei locate vbertas nõ augmentatur in penſione ſi talis
vbertas contingit ꝓpter induſtriã coloni ne ſua diligentia ſit
ſibi damnoſa.ar.in.l.fi.C.de alluui.nec dʒ augmentari ꝓpter
bonitatẽ rei:ſed eſt augmentãda penſio rei locate ſi caſu foꝛs
tuito contingat:puta ſi locaui molendinũ ex quo conductoꝛ
ſolebat percipere.xl.nunc qꝛ alia molendina ſunt deſtructa ꝑ⸗
cipit centũ eſtfacienda augmentatio penſionis ꝓ rata:nam
ſicut ꝑ caſum foꝛtuitũ contingentẽ ſterilitate fit remiſſio.vt in
c.pꝛo pter.de loca.ita debet fieri augmentatio ꝓpter vbertatẽ

contingentẽ caſu foꝛtuito:qꝛ cõtrarioꝝ eadem eſt ratio in.c.

poſpitiolumm. xxxij. di. -.l.l.ff. de his qui ſunt ſui vel alie iur.no.
abba. in. alle. c. pꝛopter.in fi vide.j.penſo.idẽ ibi Barbatiꝰ.
in.iij.notabili.
O Zocarepõt rectoꝛ eccleſie rem eccleſie ſue ſine auctoꝛitate
ſuperioꝛis:qꝛ tantã ptãtẽ habet rectoꝛ capelle ſolus quãtam
habet pꝛelatus eccloſie collegiate cũ capitulo.no.glo.iij.quã
cõmendat abb.in.c.potuit.de loca.
¶ Si dũñs erpulit emphiteotã:qꝛ canonẽ ꝑ bienniũ nõ ſoluit
nihilominus põt poſt expulſe nẽ petere penfonẽ pꝛeteriti tẽ
poꝛis.vt no.in.c.potuit.⁊ ibi Jo.an.idem ſi recipiat dñs pẽ⸗
ſionẽ ꝓ pꝛeterito tẽpoꝛe cũ ꝓteſtatione vt ſaluũ maneat ius
ſuũ põt nihilominus poſtea eũ expellere:qꝛ in hoc nulla reſul
tat cõtrarietas.vt doct.vbi.sẽ.ſi vero dñs recepit penſionem
ſine pteſtatiõe:lʒ aliquitenuerũt ꝙ nõ poſſet expellere emphi
teotã quaſi dicat renũciari iuri ſuo.abb.tñ in allega.c.potuit
v.colũ.tʒ q; etiã dñs poterit emphiteotã expellere.qꝛ nõ fuit
ille actus ↄꝛius intẽtioni ſue:vt in dubio vr̃ ꝓpter ̊ renũcia
re iuri ſuo.vt.c.ſuꝑ .de renũ.⁊ fac.l.cũ de indebito.ff.de ꝓ⸗
ba.⁊ facit.l.cũ qd.ff.ſi cert.pe.⁊ ibi glo.notabilis.
¶ Pꝛopter daͤnũ emphiteoticarisnõ liberat᷑ empbiteofa a
penñõe nec a ꝑte eius niſi tota res perierit.arg.ĩ.l.i. C. e.ti. Itẽ
ꝓpter ſterilitatẽ cõtingẽteʒ in fructibus qᷓ;tũcũq; maxima nõ
fit remiſſio emp hiteote ꝓ ꝑte dñi lʒ aliud ſit in colono.iſte ſũt
cõcluſio nes dñi abb.in alle.c.potuit vlti.colum.
¶ Emphiteota nõ excuſat᷑ ſoluere pẽſonẽ etiã ſi tꝑe guene
nõ potuit fundũ colere cũ tota ſubſtãtia ipᷣius fundi penitus
nõ tollit. vt requirit.l.i.C.de iure emphi.qð verũ niñ vbi non
eſſet ſpes de recuꝑatiõe fũdi.ẽ cõcluſo abb.in.c.potuit. in fi.

¶ Zocũ alterius tenẽs ſic eſt onerandus ſicut is cuius vices
gerit.vide.j.vicarius.

Lucrum.

¶ Zucrũ honeſtũ põt peruenire ex pecunia alterius ſine mini
ſterio alicuius.⁊ deponit᷑ apud mercatoꝛem.vt.c.per veſtras.
de dona. inter vi.⁊ vxo.ex quo no,.ꝙ ſolitus mercari ex pecue
nia põt agere debitoꝛẽ moꝛoſuʒ ad ſolutionẽ loco intereſſe
ad qð veriſimiliter fuiſſet lucrũ exactũ ex pecunia credita. no.
in. c.per vr̃as.de dona.inter vir ũ ⁊ vxo.⁊ ibi abb.⁊ latius in
c.cõqueſtus.de vſuris.vide.j.pactũ quod fit.
¶ Zucrũ refert᷑ ad oĩa ꝓuenientia ex ꝓpꝛietate foꝛtune qua
liacũq; ſint.queſtus tñ cõpꝛebẽdit ſolũ lucrũ pꝓueniens ex in
duſtria ꝑſone.vt tex.cũ glo.in.l.⁊ ſi adiecerit.ff.pꝛo ſocio.no.
abb. in. c. ſenes. de reſcrip.vltima col.q̃ aũt ſunt lucra honeſta
vide Spe.ti.de cle, cõiug. v.ſed quã dices.

Ludus.

Q Zudus aʒardi ⁊ludus etiã aleaꝝ multos depanperare cõ
ſueuerũt.vt in.l,ꝗgreca aleaꝝ ludus.no. Jo.an.c.odoardus
de ſolu. in ptin. .
¶ Zudẽs ad ſcacos ⁊ ꝓmittẽs dare mattũ cñ pedite an ſa⸗
tiſfacit dãdo mattũ cũ pedite facta regina.vide.j.ꝓmiſſio.
¶ Exiſtẽs in ludo ſi aliquid vendit an valet cõtractus.vide
ſ. pꝛeſcrip. exiſtens in ludo.
¶ Zudus ſcacoꝛũ ẽ clericis ꝑmiſſus.no.i.c latoꝛ.de homict.
¶ Agd ludũ taxilloꝛũ lucrans an teneat᷑ reſtituere.vide.j reſti
tuere tenet᷑ in vtroq; foꝛo ⁊c̃.
¶ Quſoꝛ alearũ publicus repellit᷑ ab obtinẽdo bñficio.vide
glo. notabilẽ.⁊ doc.in.c.inter dilectos.de exceſ.pꝛela.
¶ Aleatoꝛ publicus ⁊ vſuꝛarius ſunt viles ⁊ indigne pſone
vt in. c. inter dilectos.de excel.pᷣla.iõ dicũt ibi docto.ſignãter
Ber. ꝙ ſi frater meus inſtitueret tales me pᷣterito poſſẽ per B
rũpere teſtamentũ ſuũ.C. de inoffi.teſta.l.ñ fratris.
¶ Kudus noxius eſt in culpa.vide.j.pꝛeſumit᷑ malũ.
¶Zudus thea tralis ſiue laruarũ Iʒ ꝓhibeat᷑ in ecclia non tñ
ꝓhbibent repꝛeſentatiões ſctõꝝ q̃ fiſt potius ad cõpũctionẽ
fideliũ.no.hoſti.?⁊ Jo.an.in.c.cũ decoꝛẽ. de vi.⁊ ho. cleri. ludi⸗
bꝛia g irriſoꝛia ⁊ inboneſta phibent᷑ in eccłia ⁊ deꝛicis.vt ibi
ſuxta illud Quicdij ſpectatũ veniũt:veniũt ſpectentur ⁊ ipſe,
Ille locus caſti dãna pudoꝛis bʒ. doc.vbi.ẽ.
Qui ludi ſunt ꝓhibiti ⁊ qui cõceſſi.vide pleneꝑ boſt. in ſum.
ti. de exceſ.pꝛela.S.qliter excedãt. iclericus ẽt ad ludum.

¶QZudus hiſtrio num fuit pꝛimo inuẽtus apud romanos ad
eos placandos ꝑ quendã vocatũ hiſtrio.hiſtrio em̃ dicit᷑ ab
inſtruo is.quaſi male inſtruetus vel male inſtruens.no.io.an.
in. c. pe. de vi. ⁊ hone.cleri.
¶ QAudus ſcacoꝝ qꝛ ex ingenio eſt ⁊ nõ ſubmittitur viribus
foꝛtune non ꝓbibet᷑.ſic nec ꝓhibet᷑ alearũ ludus qui ex inge⸗
nio eſt. licet partim ex foꝛtuna.qꝛ eſt de conſuetudine que põt
rõne mirxture qð alias nõ poſſet.de ſepul.ſacris.dũ tñ cũ fal⸗
ſis taxillis nec ałls ꝑ fraudẽ ludat᷑.⁊ ceſſent blaſphemie ⁊ tur

pia que ex his euenire pñt.⁊ ſic non videt᷑ vincens obligatus

nec confeſſoꝛes faciunt conſciẽtiã.de quo bhoſti.in ſum. de ex
ceſ.pla.S.i.⁊ hoſt.in.c.quia pleriq;.de immu.eccle.⁊ Jo.an.in
c.pe.de vi.⁊ hone.cle.⁊ vide ibi glo.
¶ Zudꝰ ſcacoꝛũ nec pꝓhibet᷑ laicis nec ẽt clericis.glo.in.c.in
terdicimus.C. de epiſ.⁊ cle.⁊ inno.in.c.latoꝛ.de bomi.ẽ em̃ lu⸗
dus ex ingenio ꝓcedente ⁊ gr̃avirtutis experiẽde.ideo permiſ
ſus.vt.l.pe.⁊ vlti.ff.de alea.ideoq; qð ibi vincitur ſeu lucrat
nõ ſubiaceat reſtitutioni cũ nõ ſubmittãt ſe bomines viribus
foꝛtune.ĩmo bonũ inde ꝓuẽit vt exerceat ſe ingenio nõ tñ dʒ
ludi maxima qᷓ;titas.ad hoc qð habetur in.l.v nica.C.vt alea,.
vſus.pꝛincipał aũt cauſe dʒ eẽ exercitatio ingenij.naʒ ſi cã ex
poliandi pꝛoximũ exercet᷑ locus eſſet reſtitutioni ſaltem pau⸗
peribus ꝓpter depꝛauatã intentionem ſpoliandi ꝓximũ.no.
abb. in. c.clerici officia.de vi.⁊ hone.cle.vi.col.
¶ Perdens pecuniã ad ludũ taxilloꝛũ vel alearũ ſi nõ hẽat
liberã adminiſtrationẽ pecunie:vt ẽ ſeruus filiuſfa.vel mona
chus dat᷑ repetitio patri ⁊ dño ⁊ ſuꝑioꝛi.vt.l.fi.ff.de alea.nã
cũ iſti nõ habeãt dñiuʒ pecunie nõ potuerũt in alios tranſfer
re.vt.c.nuper.de dote poſt diuoꝛ.re.abb.vbi.S.
¶ Si ludẽs adminiſtrationẽ hʒ pecunie:⁊ ex ꝑte lucrãtis in⸗
teruenit fraus cõ petit repetitio.qꝛ turpitudo ex ꝑte illius ĩter⸗
uenit. ff, de ↄdi.ob tur.cãm.ꝑ totũ.ſi tñ nulla fraus interuenit
⁊ nullus fuit attrabẽs aliũ ad ludendũ:lʒ ſemꝑ cõpetat repe⸗
titio.vt in autẽtica alearũ vſus.de iure tñ naturali nõ cõpetit
cum vtriuſq; conſenſus interuenit ⁊ voluerunt ſe ſubmittere
foꝛtune.inſti.de rerũ diui.S.fi.ꝓhibetur tñ ꝓpter multa mala
que inde ꝓueniũt.vt in pᷣalle.aut᷑.qꝛ pꝛeſumit᷑ habuiſſe inten
tionẽ depꝛauatã ſpoliandi ꝓximũ.ſecus ſi ludat᷑ cã ſo lacij in
feſtiuitatibus ꝓ conuiuio faciendo ⁊ modicũ ludat᷑.vide gl.
lin.c.i.xxxv.di.Si alter ludentiũ fuit attrabẽs ⁊ lucrat᷑:tenet᷑
ad reſtitutionẽ ſecus ecõtra.no. Inno.in.c.qꝛ pleriq; de ĩmu.
eccle.abb.in alle.c.clerici officia.vi.colum. .
¶¶ Cõſuetudo nõ põt excuſare hoĩes ludẽtes ad taxillos vel
aleas.nã nõ valet cõſuetudo inducẽs hoĩes vel reddens faci
lioꝛes ad peccandũ.no.in.c.ex ꝑte.de cõſue.ſed eſt certum boc
contingere ex iſtis ludis:vt experiẽtia docet.ergo ⁊c facit qʒ
no.in alle.aut᷑:alearũ vſus.abb.vbi.Sẽ. „
¶ Si cõludẽs mutuat pecuniã cõludẽti ⁊lillã lucfet᷑ nõ cõpe
tit ei repetitio mutuate pecunie.ſecus aũt ſi alter qui nõ ludit
mutuet.ad h.l.i.ff. de alea.⁊ qdð no.in.l.pe.⁊ vlti.eo.ti.
¶ In ludo facta tranſactio non valet.vt.l.in ſumma.ff, de cõ
di.inde no.abb.in alle.c,.clerici.officia.
¶ Sequunt᷑ additiones domini AZu, de campis ad pᷣceden⸗
tem litteram. Z.

Atitare.
¶Quis dr latitare. no. ab. in. c. cõſultatiõib. de off deleg.
Legatio.

¶, Eps põt mittere clericũ inuitũᷣ ad certã legationẽ vel etis

mona chũi, vide abb. in. c.querenti.de cle. non reſi.

¶ In quo cõſiſtit legalitas pſone.vide in.c.fa de iureiur.

Legitima.
¶ An legitima poſſit tolli vel diminui per ſtatutũ.vide abb.⸗
in.c.fi.de conſue.

¶ An pater poſſit bona ſua alienare ⁊ fraudare filiñ legitia:
vide abb.in.c.qᷓ;uis de re iudi.

¶ An pater conſitendo poſſit pꝛeiudicare filio in legitima.

¶An conſuetudo poſſittollere vel diminuere legitimã iure

d
an.

big
nge⸗
pot
ſah⸗
tur
ins
Netr
nin

nein
ſilo⸗
ermit
ot
bus
R
glen
ſciee
1pal⸗
ſinoe

dir
ſona
ni
nlier

ſer/
enſt
fepen
penit
inere
nal⸗
iſten
6
nek
ha⸗

gſaei
nboc
cö

che
ldt

dech

e
giin
na⸗
ſaſ⸗

nature debitã. abb.in.c.rainucius. de tetta.
¶ Zegitima an debeat᷑ filio ſpurio.abb. eo.
¶An filius poſſit repudiare inſtitutionem paterna ⁊ petere
legitimã.vide abb.in.c.rainucius.in ſi.de teſta. ,
¶ LZegitimam nõ petit filius viuente patie etiam patre intrã
te monaſterium.vide abb.eo.c.rainucius.
¶ LZegitima an poſſit detrabi in ſingulis rebus,. abb.in.c. rax
naldus. de teſta. H
¶ LYegitime repletio an poſſit fieri in vna re.abb.in.c.raynal
dus.in fi.de teſta. RH J
¶ Zegitimã an poſſit ſtatim petere filius patre intrante mo
naſteriũ.vide abba.in.c. cum ſumus.nd e regula.⁊ in,c, tranſ⸗
miſſe. qui filij ſint legitimi.

Lenocinium.

¶ An lenociniũ committat vir tenendo in domo ſua vxoꝛez
adulteram. ⁊ qualiter excuſaretur. ⁊ an poſſit eam reconcilia⸗
re,abb.in.c.ſi vir.de a dulte.

Leſe maieſtatis crimen.

¶ An fllius committentis crimen leſe maileſtatis ſicut pꝛiuat᷑
bonis ita etiam beneficio.vide abb.in.c.cũ laici.de iurepa.

Leuca.

¶ Quid continet vna leuca. vide in verbo dieta.

Liber.

Homo liber etiã ſi teneat᷑ ligatꝰ nõ põt poſſideri.l.cñ bere
des.S.fi:ff,de acqui.poſ.⁊ in.c.in lr̃is.per abb.de reſti.ſpoli.

Liberi.

¶ De liberis expoſitis ꝑ parentes ⁊ de pena contra paren
tes.⁊ quid de eis recipientibus an poſſint recuperare ex pen
ſas.no.abba.in rubꝛo ⁊ in nigro.de infantibus ⁊ langui.

Libertas poſſidendi.
¶ Ille videt᷑ eſſe in poſſefnõe libera nõ ſolũ ſi de facto nõ tur
bat᷑ imo requirit᷑ ꝙ defaciliñ poſſit turbari.nã potẽtia redu⸗
cibilis ad actũ ſi umit pp ipſo actu. ab. in.c. piſanis.ð reſti.ſpo.
Licitum.
¶ Illud quod nõ eſt honeſtũ nec decens non eſt licitum ab.
in,c.contingit.de arbitris.

Ligna.

¶ An poſſit induci de conſuetudine vt poſſim inſcidere li⸗
gna.in nemoꝛe alieno ſatiſfacto ⁊c̃.vide ibiin ᷣbo paſcua.

Limes.

¶ De pena cõtra turbantes vel ammouentes limites.vide
abb. in. c. ex litteris.de pꝛobationibus.
¶ Aimites qualiter pꝛobantur antiqui ⁊ de foꝛma ꝓbandi
vide abb.in.c.cum cauſam.de pꝛoba.

¶ Limites dioceſis qualiter pꝛobantur.vide eo.c.
¶ Qualiter ⁊ quo tempoꝛe ⁊ per quos fuerunt diuiſe dioce⸗

les vide eo.c.
¶ Delimitibus parochiarũ dioceſum ⁊ pꝛouinciarum vide
abb. in. c.graui.⁊.c.extirpande.de pꝛeben.
¶ QAimes pꝛouinciarũ ⁊ epiſcopatuũ pꝛeſcribi nõ põt.vide
abb. in.c.ſuper eo.de parochia.
¶ Qualiter ꝓbantur fines.vide eo.c,⁊ vide ibi qualiter pꝛo
bãtur coherentia limitum.
¶ Parochie ⁊ pꝛouincie diſtin guuntur per montes ⁊ flumi
na.ſed cuius ꝓuincie dicunt᷑ iſte mons ⁊ flumina.ab.in eo.c.
S Rnlees dignitatũ tempoꝛalium an poſſint pꝛeſcribi.vide
abb. eo..
¶ QAimites an pꝛobentur per verba enunciatiua inſtrumenti
abb.in.c. cum olim de cenſi. J

e E
Lites.
¶ Satis lucratur quia litibus recedit.abb.in.c,quintaual⸗
lis. de iureiurädo.
¶ Melius eſt pati modicum diſpendium qᷓ intrare litiũ cer

tamina,. vide ab.in.c.i. de appel.
Litigioſum.
¶ De vicio litigioſi.⁊ qualiter actio realis efficit᷑ litigioſa ⁊
res ⁊ quid in actione perſonali.⁊ qui d in mixta quid in actõe
generali.⁊ quid in vniuerſali.de pena vic ij litigioſi vide la
te per ab.in.c.eccleſia.vt lite p'den.
Et vide ibi quid in iuribus incoꝛpoꝛalibus.⁊ vide etiam
an habeat locum in rebus eccleſie.⁊ vide ibi an ſit ꝓhibitum
locare rem litigioſam,

Loca.

¶ Zoca pia que dicantur eſſe.vide a bb.in.c.officij.de teſta.⁊?
c.de his. eo.titulo.
¶ Zoca pia eodem gaudent pꝛiuilegio quibus gaudet eccle
ſia.abb. eo. c. R
¶ De conſuetudine pꝛiuilegio vel pꝛeſcriptione põt induci
vt in certo loco vendatur ⁊ coquatur panis vel molatur bla⸗
dum ⁊ non alibi.abb.in.c.ſignificante.de appel.
¶ Si quis bʒ iuriſditionẽ in diuerſis locis põt trahere vnũ
de vno loco ad aliũ dum tieno n extra pꝛouinciam. abb.in.c.
nouit. de off. leg.
¶ Poteſt dñs ſtatuere in terra ſu a ne ſubditi accedant ad
certum locum:vel ne diſcedant a certo loco, vide abb.in.c. ve
nientes. de iureiuran.
¶ Zocus iudicij reddendi debet eſſe tutus partibus ⁊ earuʒ
ꝓcuratoꝛibus ⁊ nuncijs.abb.in.c.ex parte.de appel.
¶ Zocus eſt tutus dño ſed nõ pꝛocuratoꝛi.quid erit vel ecõ
tra.vide.S.eo.c.
¶ LZocus an pꝛobatur per verba enunciatiua inſtrumenti.
vide abb.in.c.cum olim.de cenſi.

Locutio
¶ De cõi vſu loquẽdi ⁊ an pꝛeferat᷑ ꝓpꝛio ſignificato voca
buli.vide ꝑ ab. in ꝓbemio.⁊ in.c.ne ꝓ defectu.de electio.
¶ Bebet quis loqui clare vt ſe intelligat ⁊ vt ab alijs intelli
gatur.vide abb.de ſumma trini.⁊ fide catho.

Luctus.

¶ An moꝛtui ſint lugendi.vide abb.in rubꝛica de ſepul.
¶ LQuctus viri an ſit infra annũ poſt moꝛtem hodie remiſſus
vide abb. in. c. ſuper illa. de ſecũ.nup.

Agnificus.
Magnificꝰ quaſi magna pertractãs.⁊ magni
ficentia quaſi magna faciẽs.⁊ ideo boc verbũ
magnificentia conuenit etiam regi ex ethimologia vocabuli.
abb. in. c.nouit.de offl.leg.

ABaioritas.

¶ Maioꝛitas ẽ multiplex.alia oꝛdinis.alia dignitatis.alia
ſenectutis.alia pꝛelatiõis.de quibus abb.in.c.ſtatuimus,.de
maio.⁊ obe.
¶ã Maioꝛitas eſt honoꝛ cui debetur.vide.s.honoꝛ.⁊ vide.j.
regnum. S. in regno.

Aandatum.

¶ Mandatũ pꝛincipis iniuſtuʒ an ẽ adimplendum.vide.j.
pꝛinceps.
¶ Mangdatũ non requirit᷑ ad inpetrandũ beneficia ꝓ alio
ſecus in ̃is impetratis ad lites.glo.⁊ abb.in.c.ad aures.de
reſcrip.⁊ in.c.non nulli.eo.ti.⁊ in.c.innotuit.de electio.⁊ glo.
in.c.ad aures.de reſcrip.
¶ Mandatũ ſpale ſubſecuta clauſula gñali an cõpꝛehẽdat
maioꝛes caſus.plene per abb.in.c.ſedes.de reſcrip.
¶ã Mandati actio nõ oꝛitur ex turpi mãdato.vt.l.ſi vero nõ
remunerandi.S.rei.ff.mandati.⁊ gl.in.l.qui vtiliter.ff.de neg.
gel. abb. in. c. bone.ij.de poſtu.pᷣla.iiij.col.
¶ Mangdatũ ſpale requirit᷑ ad petendũ diſpẽſationẽ lʒ nõ
requirat᷑ ad bñficiũ ĩpetrãdũ.ab.in.c.innotuit.de ele.iiij.col.
¶ In mandato nõ ſolũ veniunt expꝛeſſa in eo ſed etiam ea qᷓ
ſunt coniuncta ad vicinia ipſis expꝛeſſis pꝛeſertim qñ ex non
expꝛeſſo peruenitur ad id qð eſt expꝛeſſuʒ.nã data poteſtate

eligendi venit poteſtas poſtulandi.no. gl.in.c.nullns.lxi.di.
⁊.c.licet.viij.qi.⁊.l.oꝛatio.ff.de ſpon.⁊ res ꝓhibita vendi pi⸗
gnoꝛari nõ poteſt.qꝛ per pignoꝛationem peruenitur de facili
ad diſtractionẽ.vt.l.ij. C.de iure do.impe.⁊ glo.in.l.quoꝛũ.ff.
de piano.⁊ abb.in.c.in cauſis.de elec.viij.colũ.
¶ Mandatũ ad ò pendũ matrimoniũ ſpũale ſufficit ꝙ fiat
in genere.vt.c.in cauſis.de elec.mãdatũ tñ ad ᷣhendũ matri⸗

moniñ carnale req̃rit᷑ in ſpecie.l.gñaliter.ff. de ritu nup.no.gl.

in.c.fi.de ꝓcura.abb.in.c.in cꝗuſis.circa fi.de elec.
¶ Mangdatũ ſi fit pluribus ad conſulendũ conſentiendum
vel ad aliquod o fficiũ etiã extra iudicium exercendũ valet qð
fit a maioꝛi parte:dũ iñ minoꝛ pars cõdemnatur:vt.l.item ſi
vnus.in fi.⁊.l.ſi in tres.ff.de arbi.⁊.l.ſi duo ex tribꝰ.de re iudi.
7. c. fi.eo.ti. ab. in.c.cum in veteri de elec.vi.colum.

¶ Mandatũ ꝓcuratoꝛis finit᷑ re integra moꝛte mandatoꝛis

vt cle.fi.de ꝓcura.qð intellige niſi actus veiat gerẽdus poſt
moꝛtẽ defuncti mãdãtis.vt ẽ tex.in.c.cũ tibi.de teſta.⁊ in exe⸗
cutoꝛe teſta mẽti:vt.c. Johanes.deteſta.⁊ no.in.c.licʒ.de offi.
dele. ⁊ a bb. in. c. relatũ.eo.ti.vide.S. iuriſditio oꝛdinaria.
¶ Mangdatum iuriſditionis delgati finitur ante citationẽ
per moꝛtem mandantis.vide.S.iuriſditio.

¶ Mãdatũ per moꝛtẽ mãdatoꝛis erpirat qñ ꝑ dationẽ maã⸗

dati datur noua ptãs actus ita ꝙ ꝑ exercitiũ actus mãdata⸗
rius gerit vices mãdatoꝛis.ſecus in pᷣcepto qð fit ab habẽte
poteſtatẽ.qꝛ tũc non datur noua ptàs ſed potius ercitat᷑ an⸗
tiqua.vt.c.Iʒ.⁊.c.pe.de of.oꝛ.⁊ ideo recipiens mandatũ etiaʒ
poſt moꝛtem mandatoꝛis põt illud implere:vt eſt tex.⁊ glo in
auf.vt nulli iudicũ.S.⁊ hoc vero iubemus.no.Hoſti.in.c.qm̃
abb. de offi. delega. ideo ſi iudex mãdauit nuncio vt mitteret
aliquẽ in poſſeſſionẽ:lʒ iudex moꝛiatur re integra nihilominꝰ
põt index exequi.qð no.arg.in.(.eã te.de reſcrip.nota biliter.
per abb.in.c.relatum.in fi.de offi.delega.
¶ Mandatum vbicunq; babet certam foꝛmam pꝓceſſus eſt
nulius ſi aliquid fit cõtra vel citra foꝛmã.vide.j. ꝓceſſus.

¶ Manqdatum delegationis. pcuratoꝛis. tutoꝛis. vel alte⸗

rius quis qualiter ⁊ qũñ debeat pꝛobari,⁊ an credatur man⸗

datũ pꝛeceſſiſſe per conſenſum partium ⁊c̃.vide plene ⁊ nota

biliter per abb.in.c.cum in iure.de offi.delega.
¶ Mandatũ ꝓcuratoꝛis qñ pꝛeſumat᷑ etiã ſi non oſtendat᷑

⁊ an talis dubius ꝓcuratoꝛ admittat᷑ cũ cautione.vide plene

per abb.in.c.coꝛam.de offi.delega.
¶ Qum alicui datur poteſtas libera ꝓcedẽdi in aliquo caſu
non intelligit᷑ ꝙ faciat ð iuslſed ſolũ ꝙ abſq; alicuius inpe
dimento vellicẽtia hoc faciat nã boc verbũ libera hocimpoꝛ
tat.ad hoc qð no.abb.in.c.de multa.de pᷣben. ⁊.c.ſi epᷣs.de
o ffi.oꝛ.li.vi.no.abb.in.c.i.de offi,.oꝛdi.circa pꝛinci.
¶ Mãdatũ gñale factũ oꝛdinario extẽdit᷑ ad cãs exẽptas.
no.io.an.poſt cõp oſt.in.c.abb.de reſcrip.⁊ ĩ.c.ſi ꝑꝑ.e.ti.li.vi.
⁊ gl.ĩ.c.ex frequẽtibꝰ.de exceſ.pᷣlla.⁊ ĩ.cle.ſi ð bñficio.de pᷣbẽ.
nullũ em̃ bñficiũ ẽ exẽptũ a iuriſditiõe pape.ix.q.iij.cñcta per
mundũ.no.abb.in.c.graue.de offi.oꝛdi.vide.õ.exemptus.
¶ã Mandatũ ſpãle requirit᷑ in ſpnalibus:etiã ſi agat cõiun⸗
cius ꝓ ↄiuncto.nec ſufficit ĩ caſibus ſpecialibus cautio de ra
to:vt.l.patri.ff.de mino.no.in.c.nõnulli.⁊.c.ex ꝑte decani.de
reſcrip.⁊ eſt ratio.qꝛ iniſtis ſpũalibus nõ põt ſufficienter ꝓ⸗
uideriꝑ cautionẽ:q; ſpñalia nꝗ recipiũt cõgruã extimationẽ
vt no.gl.in.c.coꝛã.cõtrarium tñ tenent dñi de rota.deciñone
cxxxvi ⁊ Spe.in ti.de cõiuncta perſona.S.i.⁊ collectarius in
dicto. c.nonnulli.⁊ Archið.in. c. ſtatutũ.de reſcrip.li.vi.⁊ gl.
in.c.cum pꝛidem.de pactis.⁊ ibi.abb.
¶ MODandatum pꝛocuratoꝛis non ampliatur per clauſulaʒ
pꝛomitto habere ratũ ⁊c̃.vide.j.ꝓcuratoꝛis generalis.
¶ Mandatũ pbatur cñ vno teſte cũ iuramento. videj. pꝛo
batur mandath.⁊.j.pꝛocuratoꝛiũ.
¶ ãdati actio ↄpetit mihi g te ſ geſſi negocia tus te pũte
⁊ tacente.nã tacẽdo dũ res vtiliter agit᷑ videris dare mãdatũ
vt. l. ſi remunerãdi.S.ſi paſſus.⁊.l.ſi ꝓ te.ff.mãd ati.ſed cũ dñs
eignoꝛãs ⁊ res ſua vtiliter gerit᷑ in abſentia tũc cõpetit actio
negocio.geſto.⁊ in tali vtilitate reſpicit᷑ initiũ.nã ſi vtiliter in⸗
cepi gerere negocia tua lʒ nõ habui bonuʒ exitum ſine culpa
mea repeto ſumptus.l.ſʒ an vltro.ff. de nego.geſt ſed ĩ dubio

ex quo qͥs ſuccubuit non pꝛeſumit᷑ vtiliter geſſiſſe. no. abb. in

c.cũ ꝓ cã,de ꝓcura:vide,/ expenſas factas.

¶ Mandatũ pape ſine cauſe cognitione in cauſa que requi/
rit ſniam ⁊ cauſe cognitionẽ nõ habet vim ſentẽtie.⁊ ſic non
valet niſi aliter appareat de certa ſcĩa pꝛincipis:no. Inno.
vt refert abb.in.c.tũ ex litteris.de in integ.reſti. 2ðWDNM
¶ Mandatũ iuriſditionale ampliat iuriſditionẽ rõe incidẽ
tie:vt eſt reſtitutio q̃ incidit ĩ cã cõmiſſa.vt.c.cã.de ĩ inte.reſti.
⁊Zidẽ in mãd ato ꝓcuratoꝛis qð rõe ĩcidẽtie extẽdit᷑ ad ſpãlit
nõ cõmiſſa.vt no.in.c.ſciſcitatus.de reſcript.rõne g incidẽtie
ampliat᷑ iuriſditio nõ ſolũ oꝛdinarij.vt.l.quotiẽs.C.de iudi.⁊
no.in.c.tuã.de oꝛ.cog.ſed etiã delegati in alle.c.cã.vbi no.ab.
¶ Mandatuʒ ſpãle requirſt᷑ in impetratione pꝛiuilegij ſeu
diſpenſationis.vide.j.pꝛiuilegiũ.v.in pꝛiuilegij impetratiõe
¶ Mangdati foꝛma vbi certa eſt ⁊ de ſubſtãtia ſi fiat ð vel p
ter foꝛmã mãdati ꝓceſſus ẽ nullus.⁊ ſic intelligit᷑.c.cũ dilecta
de reſcrip.⁊.l.diligenter.ff. mandati.ſed ſi quis facit aliquid
qð eſt cõiunctũ mandato nõ videtur facere pꝛeter.nec contra
abb. in. c. cauſam q̃.de re iudi.⁊ in.c.fi.de reſti.ſpoli.iiij.colũ.
vide.S.foꝛma. .geſta.⁊.S.collatio.ver.ſi papa.
¶ Mandatũ non requirit᷑ in marito agente pꝛo vxoꝛe.vide
j.maritus poteſt agere.
¶ Oãdatũ nõ ꝓbat᷑ per ſedẽ vłaſſertionẽ notarij niſi illud
⁊ eius foꝛma oſtẽdat᷑.no.Antho.in.c.cũ in iure.de offi.dele.
doc. in. c.qm̃ j.de ꝓba.bar.in.l.argẽtarius.ff.de eden.
¶ Mandatũ factũ per pꝛincipalẽ alicuius vices gerentẽ an
adimpleatur per pꝛincipalem.vide.j. vices.
¶ Mãdata diuerſe foꝛue ſi emanãt a ſuꝑioꝛe valet qð agit᷑
ſm pꝛimũ mãdatũ ante receptionẽ ſcõi mãdati:lʒ ſcõʒ emana
uerit añqᷓ actꝰ expediret᷑.ſũt em̃ iſti excuſãdi exqͥ nõdũ recepe
rãt ſcdʒ mãdatũ.vt colligit᷑ ex.c.bone.ij.de poſt.pᷣla.⁊ ibi ab.
iij.col.⁊ eſt tex.in.c.audita.de reſti.ſpo.⁊ ibi plene per abb.
¶ Mangdans delictũ vel aliqð aliud fieri an dicat᷑ vere vel

interpꝛetatiue agere.vide gl, ⁊ doc.ſignanter Pe.de ancha.

⁊ abb.in.c.mulieres.de ſen.excõi.
¶ Mandati defectus nõ põt opponi nec ad finẽ vt pꝛocu⸗
ratoꝛ caueat nec ad finẽ:vt ꝓbet poſt litis cõteſta.quo ad pᷣ⸗

iudiciũ litigãtis ⁊ ꝓcuratoris eo qꝛ iam ꝑſona ſua fuit legiti

ma per litis cõteſt.quo ad eũ qui ẽ paſſus litẽ cõteſtari anteq
opponeret.nec ob.ꝙ iudiciũ eſt nullũ:qꝛ hoc eſt verũ quo ad
dñm qui põt opponere.vt in.l.lʒ.C.de ꝓcura.ſed q;tũ ad pꝛo
curatoꝛẽ iudiciũ ẽ aliqð:vt.l.iiij.ff.de re iudi.⁊.l.plaucius.ff.ð
ꝓcura.de quo vide glo.c.i.de elec.li.vi.? Bar.in.d.il.licet.⁊
l.inter quos.ff. de dam.infec.dñs tñ ſemꝑ poteſt opponere de
nullitate.qꝛ quo ad ipſum iudiciũ eſt nullũ.vt.d.l.lʒ.vt refe rt
Ve. ⁊ Ber. in. c. quoniã. de pꝛoba.

¶ Mangdati actionẽ nõ habẽt vocati ad iniuſtuʒ bellũ ne

aliã actionẽ vocantẽ ad impẽdia vel dãna ↄtingẽtia occa⸗
ſione vocatiõis vel mãdati.qꝛ in re turpi obligatio nõ ↄᷣhitur
inſti.mãda.S.illud quoq;.ff.man.l.ſi remunerãdi.reiturpis

vocati tñ ad iuſtũ bellũ actionẽ mandãti habẽt ðↄ vocantem

niſi ex debito teneat᷑ vel niſi cã pietatis hñanitatis vel parẽte
le faciãt.xxiij.q.iij nõ inferẽda.xi.q.iij.c.iulian ꝰ.ᷣ⁊.c,ſi dũs.no.
Inno.in.c.ſicut.ij.de iureiur.vide.s.belluʒ.vᷣ.ad bellum.
¶ Mãdatoꝛiqͥ vocauerit alios ad exercitũ qͥ amiſerũt eds
⁊ arma nõ cõpetit actio vi bo.rap.ð raptoꝛes ꝓ rebus abla⸗
tis: vocatis. cñ tales res nõ ert in bonis mãdãtis.nec de bo⸗
nis eius ꝓceſſerũt.ff. vi.bo.rap.l.ij.S.in hac actione boĩes g
ſpoliati ſinguli a gere debẽt etiã ſi mandatoꝛ ꝓmiſit eos ſerua
re indẽnes.ff.loca.l.quero.ſed ſi in tali caſu eſt ↄſiliũ expediẽs
vionandatoꝛ ſatiſfaciat ſpoliatis:ſᷣ ante ſatiſfactionẽ ſibi fa⸗
ciat cedi actiões.⁊ ſic agere poterit ↄtra ſpoliatoꝛes.C. man.
l.pe.⁊ fi.poſt ſolutionẽ aũt nõ pꝛodeſſet facta ceſſio niſi ⁊ de
ipſa facieda antea cõueniſſet.ff. de ſolu.modeſtinus.no.inno.
in.c.ſicut.ij.de iureiur.vide.s.bellũ.v.licet.
¶ã Mandatũ ꝓcuratoꝛis nõ extendit᷑ vltra cõpꝛebẽſa in eo
no. plene ⁊ nota biliter ꝑſabb.in.c.cũ olim.i.de offi.deleg.i

¶ Mandati actionẽ habet mandatarſus cõtra mãdantem

ſi adimplẽdo eius mandatũ res caſu perijt foꝛtuito.vide ple⸗
ne per inno.in.c.ſicut.ij.de iureiuran.
¶ andatũ ſuperioꝛis non ẽ neceſie adimplendũ vbiratio
nõ adimplendi põt reddi.arg.de reſcrip.ſi qñ.⁊.c.cum tenea⸗
mur.de pꝛeben.⁊ ibi gl. fi. =
¶ Mangdato ſine litteris pape nõ eſt obtẽperandum ſi ſine
ſcandalo non põt pareri:qꝛ nõ ẽ de mente pꝛincipis velle vni

— ——. — ͤſvrrrö, —..

— ——

r— — —, 09ͥ-

gti⸗
noe
nde

ſece
eſti.
palit
ſitie
dler
dab,
te
fatide
na;
dlecr
iqtid
ofitye
coll,

Ride

illns
idele,

ten

agt
nans
reepe
bb.
r nd

che,

oct
adß
legit
htecy
0ℳ
eo
f
NNe
teſen

line
ccu/
biar
nls
nen
nſi
o,o⸗
. 90
s
bla⸗
5of
86
erns

ſbiful
nan⸗
1de
inno⸗

in
e
en
t⸗
henn

pꝛouidere cñ ſcandalo plurimoꝛũ.ad hoc.c.nibil ꝓdeſt. de p
ſcrip.⁊ in.c.ij.de noui ope.nun.⁊ glo.in.c.qui ſcand aliʒauerit

dereg. iujj. ? boc verũ niſñ appareat de cõtraria intẽtiõe pa⸗
pe.ſed tũc etiã ſi nõ põt eius mandatũ ſine pctõ explicari tũc

nõ eſt parendũ.qð ꝓbaturꝑ Inno.in.c.inqͥſtioni:de ſen.ex⸗
cõica.vbi dicit ꝙ nõ eſt parendũ mandato pape iniuſto exq̊
multa mala ſeu ſcandala veriſimiliter fint futura.ad idẽ Jo.
an.in.c.cuʒ adeo.de reſcrip.dicẽs ꝙ ſi papaſ cribit ꝓ indigno
tacita indignitate taliter ꝙ ſalua coſciẽtia illi ꝓuideri nõ põt
nõ eſt ei parendũ.idem no.hoſti.in.c.ſignificauit.de offi.oꝛ.⁊
eſt ratio.qꝛ papa nõ recipit a deo ptãtem peccãdi:ſed iuſte ſol
uendi ⁊ ligandi.vt.c.i.xl. di.ſed deus qui eſt ſuperioꝛ pꝛecepit
malũ vitandũ ergo potius parendũ eſt deo qᷓ pape qui non
põt contra legẽ facere. xxv.q.i.ſunt quidã.xi.qłiij.qui reñſtit.
no.abb. in.c.cum teneamur.de pꝛeben.

Aaledicens.

¶ Maledicens pꝛincipi punitur. vt. S. bl aſppemans,

ABamfeſtum.

Manifeſtũ dicit ic qð colligit᷑ ex cõiecturis ⁊ veriñmili⸗

bus pꝛeſumptionibus.ꝓ boc tex in.l.lʒ.ff. de le. i. vbi dicirur

euidens voluntas teſta toꝛis que cõiecturis elicitur.cõ cludit
abb. in. cel.de cle. non reſ. i. colum.

Albaritus

¶ Maritus in bonis dotalibus agit in iudicio noĩe ſuo: qiꝛ

dñium rerũ dotaliũ retinet.vt.l.dote.C. de rei ven. vñ vroꝛ nõ

valet de illis ẽt elemoſinã facere.vtino.iĩ.c.qð deo pari.xxxiij,j.

·v. in bonis aũt parafernalibus cenſet᷑ maritus ꝓcuratoꝛ.⁊
in eis põt tanq; ꝓcuratoꝛ agere.nec tenet᷑ cauere de rato.vt

no. bar, in.l.maritus. C. de ꝓcura.ꝑ.l.fi. Cde pac. cõuẽtis.ĩ bo

nis aũt q̃ vxoꝛ retinet penes ſe vltra dotalia pafernalia põt

maritus ꝓ illis agere tanqᷓ; cõiuncta ꝑpſona.⁊ tenet᷑ cauere de

rato.vt alle.l.maritus.abb.in.c.cõ ſtitutis.de pꝛocura.
¶ Maritus cõpellit᷑ ꝑ eccliam nõ ſolũ per cenſurã ecclefa⸗
ſticã:ſed etiã pꝛeciſe vt redeat ad vxoꝛem ſuã nã cum iſta obli
gatio deſcendit a lege diuina ⁊ humana poteſt qͥs cõpelli pᷣ⸗
ciſe ad factũ.no. Bar. in.l.ſtipulationes ñ diuidunt᷑ ff ð vet.
ob. Abb. in. ci. de ſponſa.

¶ Maritus tenet᷑ ſeqvxoꝛẽ ſi ex iuſta cã ſe abſentet. ⁊ eiegro

tanti tenet᷑ ſeruitia neceſſaria impẽdere.vide.j,vxoꝛ, ⁊ vide ðᷣ
bac materia.j.pactum appoſitnuuz.
¶ Maritꝰ põt pꝛopꝛia auctoꝛitate abijcere a ſe vxoꝛẽ adul⸗
tera:adulterio tamẽ exiſtente notoꝛio.vt not.in.c.fi.de adult.
⁊ ſic nota ꝙ gd dotem lucrandam paria ſunt matrimoniũ ſe⸗
parani iudicio eccleſe vel ꝓpꝛia auctoꝛitate mariti vł vxoꝛis
ob cauſaʒ foꝛnicatiõis.vtc.plerũq;.de dona.iter viũ ⁊ vxo,
⁊ ibi abb.circa.pꝛin.
¶ Maritus põt expellere vroꝛẽ ſi dos ſibi ꝓmiſſa nõ ſoluit=
⁊ eſt ratio.qꝛ ex dote tenet᷑ vir onera matrimonij ſuſtentare.vt
c. ſalubꝛiter. de vſuris.⁊.l.ſi cũ dotẽ.S.ſi aũ t.ff. ſolu. ma. 2, c. p
veſtras ð dona.ĩter viꝝ ⁊ vxo.⁊ ibiabb.vide.S.dos ꝓmiſſa
¶ Marttus poteſt leuiter vroꝛẽ caſtigare lic dederit canti⸗
onẽe ꝓpter ſeuiciã de qua ti:nebat᷑.no.in.c.quẽa modũ de iure
iuran. ⁊ ĩ. cex tranſmiſſa. de reſti.ſpoł.vbi ẽ materia.

¶ Manttꝰ põt agere noiĩe vxoꝛis ſine mãdato exquo nõ ape
pareat de vxoꝛis cõtraria voluntate.vt.c.cõſtitutus ðᷣ ꝓcufũ.

⁊ diſtingue vt no.in.l.maritus.C. de ꝓcuf.⁊ in.l.fi.C. ð pacxꝭ
Ouen. ? in. c.ex ꝑte de cõ fe.⁊ ibi abb.circa pꝛinci.
¶ Maritus poteſt pꝛiuari ab vſu vxoꝛis pꝛopter ſeueritatẽ
vide.j.ſeueritas.

¶ Mater an teneatur lactare filium ſuis expenſis. vide,8,
alimenta.
¶ Mater que ſcit aliquem er filijs ab alio qᷓ; a marito ſuſce
pilſſe 03 ſeruare cautelã vt inducat eũ ad intrandum mona ſte
riũ mẽdicantiũ vt ſic excludat᷑ a ſucceſſione qð ſi fieri nõ põt

relinquat ei modicaʒ quatitatẽ idem de alijs illegitimis dz

fierine ſuccedant cum ipſis legitimis. doct. ſignanter ab. in. c.
veniens.de eo qui duxit in matrimoniũ.
¶ Oater eſt añ ꝑtũ oneroſa ⁊ in ꝑtuſ doloꝛoſa ac poſt ꝑtuz

laboꝛioſa. ⁊ er boc legitima cõiunctio maris ⁊ femine magis
mt̃imoniũ q; patrimoniũ nuncupat᷑.c.ij.de ↄuer. infi.plura ꝙ
onera ſubijt mater in nutritione ⁊ creatiõe filij.iõq; appellat᷑
matrimoniũ q̃ſ matris muniũñ.qꝛ magis verſat᷑ officiũ mater
nũ qᷓ; paternũ.⁊ ex bᷣ in fer᷑ ꝙᷓ vocabula debẽt eſſe cõſona ver
bis. c. cum ſᷣm aplłm. de pᷣben.no.ab.in alle.c.ij. de ↄuer. infi.

APatrunonin.
¶ Sequens matrimoniũ legitimat pꝛolem vide., filius
¶ Matrimoniñ vhitur ſi mulier ↄſenſit hbodie demũ lapſis
aliquibꝰ diebus cõſenſit vir.idẽ de alijs ↄᷣhentibus alioꝛum
cõtractuũ ⁊ in alijs actibus geſtis vel gerẽdis ſi öhẽtes in eo
dẽ cõſenſu ꝑſeuerant.gl.nota bilis in.l.oſenſu.ff. de act.⁊ obl.
⁊ in.l.i de öhẽda emp.hoſti.⁊ Jo.an.in.c.dilecrus.⁊ in.c.ex
lr̃is.ij.de ſponſa.tex.⁊ ab.in.c.cũinter canonicos.de elec.
¶ Matrimoniũñ ſpũ ale vt cõtrahat᷑ ſufficit gñale mandatũ
ſecus in carnali.vide.S.mandatum.
¶ Matrimoniũ cõtrabit᷑ inter pꝛelatũ ⁊ eccłiam ⁊ gñaliter
cõtrahit᷑ etiã matrimoniũ imter clericũ inferioꝛẽ ⁊ eccleſiq ſuã.
vt.c.ſicut in vna.xxi.q.ij.⁊ ſic quilibet clericus põt dici maritꝰ
eccleſie ſue.no.abb.in.c.dudũ.ij.de elec.xvij.col.
¶ Matrimoniũ quẽadmodũ debet eſſe liberuʒ ita ⁊ dos:⁊
acceſſoꝛia ad matrimoniũ.no.gl.in.l.ñ mulier.S.ſi dos,:ff. qð
metus cauſa.abb.in.c.abbas.qð metus cauſa.
¶ Matrimoniñ pᷣſumit᷑ Zctũ ꝑ verba de pñti ꝑ immiſſiones
anuli in digito mulieris niñ ᷣriũ ꝓbet᷑.ar.eoꝝ que no.in.c,/ex

litteris. de ſpon. ⁊.l.ſi ſeruus pluriũ.⁊.l.qui filiabus.de lega.

i. abb.in.c.tenoꝛ.circa pꝛin.de re iudi.vide plene per Lapum
ſua allegatione. lvij.
¶ Opinio pꝛo matrimonio eſt ſequenda.vide j.opinio.
¶ Matrimonij appellatione cõpꝛehendit᷑ ſpõſa de pꝛeſen
ti que nõ dicit᷑ ꝓpꝛie ſponſa:ſed maritus ⁊ vxoꝛ etiã ante co⸗
pulꝗ carnalẽ.xxvij.q.ij.ſufficiat.abb.ſuꝑ rubꝛica.de ſpon.
¶Vbi eeſt indagandus animꝰ puelle ſuꝑ Zctu mr̃imonij ſi ti
met᷑ de violentia ⁊ metu parentũ dʒ iudex ad petitionẽ ſi põ ſi
puellã ſubꝛipere a ptãte parentũ ⁊ eã collocare in aliqua ho⸗
neſta domo:vt puta in mõaſterio monialiũ.vt.c.pe.de ꝓba.
vel apud boneſtos conſanguineos ipſius puelle. no. doc, in
cicũ locũ.de ſpon.⁊ ibi ab.⁊ ipſe abbas.in.c.maioꝛes.in.fi.de
baptiſmo.⁊ vide.j.metus.S.licet. H

¶ Marrimoniũ em̃ debet eſſe liberũ.⁊ ideo matrimoniũ cõ

tractũ per metũ vel violentiã eſt nullũ.vide notãter ꝑ abb.in

c.cum locũ.de ſpon.⁊ vide per eũ in.c.ſignificante.de eo qui

duxit in matrimoniũ . H
¶ Si maritus eſt abſens lõgo tꝑe ⁊ eſt in longinquo ⁊ dicit

moꝛtuus ſufficit ſola fama cũ aliquibus cõiecturis ad hoc vt
eius vxoꝛ poſſit cũ alio cõtrahere matrimoniũ ſi tñ dicit moꝛ⸗
tuns in vicinis pantibus tunc requiritur certus nũcius.vt cõ

cludit Antiho.in.c.in pñtia, de ſpon.abb.tñ ibi hoc relinquit
arbitiio iudicis vt diligenter oibus cõſideratis attẽdat an 85
moꝛte ſit facta certificatio. Itẽ no.q; mulier non debet zbere
ſcðo niſi eccleſia det ſibi licentiã cõtrahendi.⁊ ſi ↄtrahat lege
pꝛohibẽte ⁊ pꝛius vir reuertatur:põt e de adulterio accuſa⸗
re.vt.l.pe.de adul.⁊ eſt tex.in alls. c. in pñtia.
¶ atrimoniñ põt in Per iudicẽ vt euitet᷑ ſcandaluʒ
inter parentes.vide.j.ſcandalũ. .

¶ Matrimonij pꝛopꝛietas pꝛobatur per poſſeſſioneʒ ſaltez MD

longiſſima.qð ſecus eſt regulariter in ꝓp hanis niſ in illis
betur pꝛeſcriptio.vt.c.illud.de pᷣſump.vbi vide Inno. ⁊ hoſt.
in.c.conſultationi.de ſpon.⁊ ibiabb.
¶ Pꝛo cõtrahendo matrimonio põt interuenire arra dum
tñ ana non ſit in magna q;titate niſñ cõſiderata perſona vbi
ſunt magne perſone.ban in.l.mulier. C. de ſpon. ⁊. liubemus
C.de repudijs.vide.S.arra.⁊ pena non tenet. vt. c. gemma. de
ſpon.⁊ eſt ratio diuerſitatis ſᷣm Jo. an.ibi.quia arre ſolẽt tra
di in parua quãtitate.pena vero in magna. Item arre tradũ⸗
iur de pꝛeſenti ⁊ pena pꝛomittitur in futurũ.2 facilioꝛ eſt quis

ꝗad pꝛomittendum q; ad exburſandum.ab. in.c gẽma. de ſpõ.

⁊ in. cex parte.de conuer.cõiug.

¶ Si inter extraneos fiat pꝛomiſſio.vt puta do vel lego tibi

centũ ſi matrimoniñ cõtrarenis cũ ſempꝛonia valet. vt.l. titia.
ff. de cõdi.⁊ demon, ſed inter ipſos cõtrahẽtes nõ valet. vnde
ſi dico ꝓmitto tibi ceniũ ſi mecũ Zxeris nõ valet. vtil. ſtipula

tus.s ſi tibi nup ſero.⁊ ibi bat.ff. de ver.obl.⁊ ẽ fatio.qꝛ intui
tu libidinis videt᷑ eam adduceread matrimoniũ.q̃ rõ cepit in
ter extraneos öhentes.qð limita verũ ſingulariter niſi is cui
facta eſt ꝓmiſſio ſit nobilioꝛ:qꝛ tũc videt᷑ potius dare aĩo cõ
penſandirõne nobilitatis.vt no.bar.in.l.ſi diuoꝛtij.ff.de ver.
obl. vide.j.pena..pena.vbi apponitur.
¶ In matrimonio malicia ſupplet etatis defectũ.vt.c.ð illis
ij.de deſpõ ĩpu. qꝙ malicia.i.vigoꝛ naturalis ſen potẽtia co⸗
eñũdi.ſ.ꝙ potuit carnaliter cõmiſceri.no.abb.in alle.c.de illis
¶ Minoꝛ pubertate maioꝛ tñ ſeptẽnio cõtrabẽs ſponſalia
vel matrimoniũ põt adueniente legitima etate ſine cauſa reſi
lire lʒ mulierẽ niſus ſit ſepe coꝛrũpere.vt.c.de illis.de deſpõ⸗.
impu.no.abb.in.c.,atteſtationes.eo.ti.in pꝛin. .
¶ Vbi ceſſat pᷣſumptio fraudis ſtabit᷑ cõfeſſioni vnius cõiu
gñ mfimoniũ exquo cõfitens ſtat ꝓ matrimonio: vt.(.atte⸗
ſtationes. de ſpon.impu.⁊ ibi ab.qð multũ limitat c.ſuꝑ eo.ðᷣ
eo qui cog.conſang.vxo.ſue.ſed ſi fraus pᷣſumat᷑ ̊ relinquit᷑
arbitrio iudicantis.no.boſt.in alle.c.cõtinebatur.
¶ Si cõſenſus ẽ pꝛeſtitus de pñtierquo tũ interuenit cõdi⸗
tio ſuſpẽſua:vt ↄbo tecũ ſi mibi centũ dederis nõ tenet matri
moniũ niſi exiſtat cõditio.qꝛ ↄſenſus a quo ſubſtãtiat᷑ matri
moniũ nõ ẽ purus ⁊ abſolutus.ſentit glo. Inno.⁊ Jo.an.in
c.de illis.de cõdi.appo.⁊ ibi ab.⁊ antho.in.c.ſuꝑ eo.eo.ti.
¶ Matrimoniũñ põt cõ ferri in alterius arbitriũ nõ ſolũ parẽ
tis in cuius ptãte ẽ cõditionẽ apponere: ſed etiã alterius.vt
ſi dicat mulier ᷣho tecñ ſi patruo meo placuerit.vt.c.ſuꝑ eo.⁊
c.per tuas.de condi.app.⁊ lʒ cõſenſus expꝛimat᷑ ꝑ verba de
pñti.tñ ex quo ponit᷑ cõditio nõ efficiunt᷑ de pñti:ſed ſuſpen⸗
ditur in aduẽtu cõditiõis.no.abb.in.c.de illis.eo.ti.nã matri

mo niũ cõditionale hʒ vim ſponſalioꝛũ de futuro.⁊ ſicut illa

tollunt᷑ ꝑ ſequẽs matrimoniũ purũ.in.c.i, de ſpõ.duo,ita ma⸗
trimo niũ cõditionale.abb.in alle.c.ſuper eo.
¶ Conditio appoſita in matrimonio inter eos qui nõ poſſũt
cõtrahere in aduentũ conditionis ſi requirit᷑ de nouo cõtra⸗
hant.vide.S.conditio appoſita.
¶ Spõſus de futuro nõ põt cognoſcere carnalit᷑ ſpõſaʒ q̃n
ſpon ſalia trãſeant in matrimoniũ qᷓ;tũcunq; ꝓteſtet᷑ in Zriuʒ
vt in.c.ti.de ſpon.vñ nõ eſt niſi vnũ remediũ vt renunciẽt ſpõ
ſalibus.nã tũc copula ſuꝑueniẽs nõ põt inducere matrimo/
niñ.nec rep erit extremũ ad qð poſſit retrotrahi.vt.c.veniens.
⁊.c.tua.de ſpon.abb.in.c.per tuas.de condi.appo.
¶ Matrimoniñ ſi intimidat᷑ ꝑ penam appoſitã ꝑ legem nõ
valet lex.vide.S.lex põt directe ⁊c̃.⁊ vide.j.pena legalis,.⁊.j.
ſtatutum laicoꝛum.
¶ Matrimonialis cã ſolũ ſpectat ad epᷣm cognoſcẽdũ:niſi
de cõſuetudiĩe vel ſpeciali pꝛiuilegio inferioꝛ pᷣlatus ſe po ſſit
tueri.vt in.c.accedẽtibus.de exceſ.pꝛela.⁊ ibi gl.nota bilis.
¶ Datrimonio nõ põt vti apud latĩos oꝛdinatus ab epᷣo
greco.vide.S.clericus oꝛdinatus ab epᷣo greco ⁊c̃.
¶ Si apponat᷑ cõditio cõtra ſubſtãtiã matrimonij an viciek
conditio vel matrimoniũ.vide.S.cõditio appoſita.ij.
¶ Matrimoniũ nõ põt ↄᷣhere clericus degradatus ab epᷣo
greco. vide.S.clericus actualiter.
¶ atrimoniũ nõ inſpedit ſolũ adulteriũ tpe pꝛime vroꝛis
cõ miſſuz nõ interueniẽte matriteanõt gᷣ poſt moꝛtẽ pꝛĩe
vxoꝛis eã ducere qu polluit ꝑ adulteriũ:vt.c.ſignificaſti. de
eo qui dux.in ma.quã pol.per adul.abb.in.c.i.eo.ti.
¶ Si quis cõtraxit cũñ muliere ſuꝑſtite pꝛima vxoꝛe.nec fuit
ꝓceſſum aò carnalem copulã moꝛtua pꝛima nõ impedit᷑ ma⸗
trimouiũ cum ea:vt.c.ſi. eo.ti.⁊ abb.vbi.ẽ.
¶ Si pꝛima vxoꝛe ſuꝑſtite qͥs ↄtraxit matrimoniñ cſi alia.⁊=
fuit mirtũ adulteriũ cũ ignoꝛante:dũ tñ ignoꝛauerit toto tʒe
pꝛime vxoꝛis põt eſie inter eos matrimoniũ poſt moꝛtẽ vxo⸗
ris: vt.o.i,de eo ꝗͥ duxit in matrimoniuʒ. ſecus ſi certioꝛata de
vita pꝛime ↄiugis ꝑmiſit cognoſci ſe ab alio viro.qꝛ tũc non
pot ampiius illũ habere in maritũ:vt.c.fi.e. ti.ab. in. d. c. i.
Matrimoniũ an põt ĩpedire erroꝛ ↄditõis foꝛtune ſeu q̃/
litatig. vide plene pꝑ abb. in. c. ꝓpoſuit, de ↄiugio ſernoꝛum.
O Matrimonij excellẽtie ſunt hec. Pꝛima ꝙ de? fuit auctoꝛ
⁊ inſtitutoꝛ matrimonij. Scða rõne ſtatus:qꝛ fuit inſtitutũ in
ſtatu innocentie in paradiſo.vt.ci.de voto.li.vi.Alia vero ſa
cramenta fuerunt inſtituta poſt peccatũ.Tertio rõe tẽpoꝛis
qꝛ ab initio mundi fuit inſtitutũ. Iteʒ rõe loci:qꝛ in paradiſo.

Item rone cõitatis:qꝛ oẽs gentes fere vtũtur eo.no.abb.in
c.fi.de frigidis.⁊ vide ibi Hoſti.

¶ Matrimo niũ ſeu cõiugiũ ꝓbat᷑ ſi diu cobabitanerunt ſi⸗

mul vir ⁊ mulier tanqᷓ; ↄiuges.tñ ꝓpter diuturnitatẽ tꝑis diſ

ficile eſſet als ꝓbare ↄctuʒ matrimonij.no.hoſti.in c.illud.de

pᷣſump.⁊ in.c.latoꝛ.qui filij ſint legitimi.⁊ ibi abb.
¶ Matrimoniũ cõ trahentes inter ſe ſ ſciebant impedimen
tũ eoꝝ ꝓles eſt illegitima:nec ſuccedunt in bonis parentũ:vt
c.referente.qui filij ſint legitimi.⁊ ibi abb.
¶ Matrimoniũ nõ ẽ ſeparandũ lʒ mulier contra maritũ ſit

ſeua. ⁊ inſidietur vite eius.ſeparatur tũ quo ad mutuã coha⸗

bitationẽ.tñ ſemꝑ remanebunt vir ⁊ vxoꝛ:vt.c.lr̃as.de reſtitu.
ſpobł.. c.i.⁊.ij.de dona.ibi.abb.
¶ Matnimoniũ an eſt ſeparanduʒ ꝓpter crimen ſodomiticũ
vide Inno. abb.in.c.i.de adul.
¶ Matrimoniũ reintegrat᷑ officio iudicis ſi alter cõiugũ q̃

erant ſeparati quo ad thoꝛũ adulteretur.tenet Inno.in.c.de

illa. de diuoꝛ. ⁊ abb.in.c.ex litteris.eo.ti.circa fi.
¶ Matrimo niũñ põt eſſe inter xpᷣianũ ⁊ iudeã alias infidelẽ
nã cõuerſus ad fidẽ licite ha bitat cũ vxoꝛe infideli exquo vult

ſecũ coha bitare ſine pctõ:vt.c.qᷓ;to.de diuoꝛ.⁊ ẽ rõ qꝛ tennit

matrimoniũ ↄtractũ a pꝛincipio in infidelitate.als nõ tenet

matrimoniũ ſi cõtraberetur inter xpᷣianã ⁊ infidelẽ. xxviij.qi.

c.i.abb.in alle.c.qᷓ;to.

¶ Matrimoniñ ſcðõm põt vidua libere ðᷣhere ſine metu ali⸗
cuius pene.vide.j.penas aliquas.

¶ Matrimonialis cã ſpectat ad iudiciũ eccleſe nõ ſolum cũ
tractat᷑ de ſubſtantia vinculi:ſed etiã cũ agiturpetitoꝛio:vt.c.
ex cõqueſtiõ e.de reſti.ſpoli.facit.c.i.de cõiug.lepꝛo.⁊.c.ex ꝑte
⁊.c.ex litteris.de ſpon. Jo.an.in addi.ſpe.ti.qui fi.ſint legi.?
in.c.cum.C.laicus.de foꝛo cõpe.li.vi.ab.in.c.nõne.de ſpon.⁊

in alleg.c.ex conqueſtione.in pꝛin.

¶ Apꝛincipio deus pꝓhibuit cõiugiñ inter patrẽꝛ filiã ⁊ int
matrẽ ⁊ filiũ dũtaxat ꝑ os Ade.⁊ ꝑꝑ b̊ relinquat hõ patrẽ ?

matrẽ ⁊ adherebit vxoꝛi ſue.Debet em̃ exponi.relinquet pa⸗
trẽ ⁊ matrẽ.i.thoꝝ patris ⁊ matris:qꝛ nec cũ patre nec cũ ma
tre dʒ filius ðhere.nõ tñ debẽt illa vba intelligi ad lr̃aʒ:qꝛ nõ
tenet᷑ qͥs relinquere habitationẽ patris nec matris ꝑꝑ vxoꝛẽ

vt no.ĩno.iĩ.c.debitũ.de biga.⁊ ab.i.c.lr̃as.de reſti.ſpo.vi.col.

¶ Er ſpõſalibꝰ ctis per parẽtes obligãtur filij ſi expᷣſſe ſeu
tacite cõſentiãt.⁊ ſic taciturnitas filioꝝ in parẽtibꝰ oꝑat᷑ cõ⸗
ſenſum.in alijs vero attinẽtibꝰ nõ ſufficit patiẽtia:niñ cõſen⸗
ſus expᷣſſe ꝓbet᷑.vt ẽ ↄduſio. Jo.an.⁊ antho.ĩ.c.vnico.de deſ
ponſa.ĩpu.li.vi.⁊ abb.in.c.ex ꝑte.de reſti.ſpołi.col.
Matrimoniũ ſicut ꝑ adulteriũ põt ſeparari quo ad tboꝝ

ita etiã ꝓpter viciũ ſodomie.qꝛ noĩe adulterij ſeu fanicatõis

cõpꝛehẽdunt᷑ oẽs illiciti ↄcubitꝰ.xxxij.q.vij.nõ ſolũ.inficit᷑ eĩ

matrimo niũ ex crimie illo nephãdo naturã mag qᷓ; ex crie

naturaliter cõmiſſo.ↄcludit abb.in.c.maritis.de adul.
¶ Mõ ſolum iuder eccleſiaſticus põt cõpellere cõiugẽ ad ex

bibendũ alteri ↄiugalẽ a ffectũ:ſʒ etiã iudex ſecularis bocpõt

ex quo ↄſtat de matrimonio.no.abb.in.c.ex publico.de ↄuer.
cõiug.circa pꝛin.⁊ vide no,in.c.nõ eſt.de ſpon.⁊ in.c.illud, de
pꝛeſump.
¶ Cbꝛiſti a uctoꝛitas q̃ diſponit in euãgelio ꝙ.ſ.nulli lʒ vxo⸗

rẽ dimittere niſ ob cãm foꝛnicationis:vt.c.de infidelibus.de

cõſang.⁊ affi.vẽdicat ſibi locũ nedũ in foꝛnicatiõe carnali ſʒ
etia ĩ ſpirituali.qð limita.vt legit᷑ ⁊ no.iĩ.c.qto.de dinoꝛ.Eſt
tñ notandũ ꝙ ſic ꝑdit maritus do nationeʒ ꝓpter nuptias.⁊
mulier dotẽ ſi alter eoꝝ in hereñſm labat᷑ ſicut perderet᷑ in foꝛ⸗
nicatione eadẽ rõe.pꝛo B.l.cõſenſu. C. de repu.no, doc, ſignã⸗
ter abb. in. c. fi.de cõuer.coniug.
¶ An ſi pꝛopter hereſim mariti mulier fuerit ab eo ſeparata
æccleſie iudicio:⁊ ipſa poſtea foꝛnicatur an marito reuerſo ad
fidem cõpenſetur foꝛnicatio ſpiritualis cum foꝛnicatione car
nali. vide hoſti.⁊ abb.in.c.fi.de conuer.coniug.
¶ Matrimoniũñ nõ cõſummatũ ſoꝛtit᷑ naturã ſuã ex cõſtitu⸗
tione eccleſie.⁊ ideo circa illud late patet pape ptãs cũ papa
ſit ſupꝛa ius poſitiuũ.in.c.ꝓpoſuit.de conceſ.pᷣben.no.glo.in
c. ex publico.de cõuer. cõiug.vrium tũ tenet hoſti.⁊ abb.ibi
dicẽs ꝙ cũ matrimoniũ fuit creatũ añ oẽʒ cõſtitutionẽ nõ põt
habere eſſe ab eccłia:ſed ab ipſo deo qui ipſuʒ inſtituit in ſta⸗
tu innocẽtie.vt no.ln.c.vnico.de voto.li.vi.Sola ratificatio

n

Gl
ſin

1
del

ſye
lig
Cot
hit
ſoli
ſi⸗

lde
zult
nie
net

1,

.
is
ti;
cie

der
ci⸗
ohet.
de

ro⸗
de
iß

,1
nſ
gi

tnts
6
ea

huuf
bin

ſta⸗
nio

S

pꝛocedit ex cõſtitutione eccleſie. nã eſt indiſſolubile: vt. c. to
de diuoꝛ. ex quibus cõcludit᷑ ꝙ circa matrimoniũ cõſũmatuʒ
papa nõdiſpenſat inter fideles:qꝛ cũ cõſummatio conſiſtat in
facto nõ poteſt haberi pꝛo infecta.xxxij.q.v.ſi paulus. ⁊.l.in
bello. S. fa cte.ff. de capti.⁊ poſtlimi.reuer.ſed in matrimomio
cõſumma to papa põt diſpenſare de abſoluta poteſtate etiã
nulla exiſtente cã:ſed ex cã poteſt etiã oꝛdinaria poteſtate diſa⸗
penſare. ⁊ cã debet eſſe maxima.vt no.hoſt.⁊ abb.poſt euʒ in
alle.c.ex publico.⁊ vide Jo.an.in merc.in.c.actus legitimi.ð
reg.iur.vbi diſputat an papa ex maxima cauſa poſſit diſpen
ſare cum vnico filio regis religioſo vt contraheret matrimo⸗
niũ ad tẽpus donec filiũ ſuſciperet.⁊ poſt illa abb.in alle.c.
ex publi.circa fi.tenet ꝙ nullomod o poſſit diſpẽſare circa ma
trimoniũ ↄſuimatũ inter fideles:qꝛ cũ petpetuitas ſit in ma
trimonio de iure diuino papa non põt tollere ea que ſunt iu⸗
ris diuini.immo potius cõuinceretur errare qᷓ; legeʒ condere
vt.c.quidã.xxv.q.i.⁊.c.ex parte, de ↄuer.cõlug.vt notabiliter
per abb. in alle.c. ex publico.⁊ vide.j.papa põt diſpenſare ex
cauſa matrimoniũ licet denominet᷑ a matre tñ filius ſequitur
familiã ⁊ agnationẽ patris.vnde filius debet denominari a
patre ⁊ non a matre:qꝛ ſequit᷑ ciuilitatẽ ex perſona patris ⁊
non matris.vt.l.aſſumptio.ff.de mune.⁊ bo.no.labb.in.ciij.
de co nuer. infide.
¶ Si ſtatuto cauetur vt minoꝛ.xxv.annis nõ poſſit maritari
ſine cõſenſu duoꝛũ agnatoꝛũ.⁊ puella eligit ſibi ſponſum cõ⸗
dignũ ⁊ agnati ſine cauſa legitima nolot conſentire poſſunt
compelli per ſuperioꝛẽ ad conſentiendũ:vel ſuperioꝛ ipſe da
bit licentiam.vt no.bar.in.l.ſi cum dotẽ.ff.ſol.ma.⁊ in.l.non
ſolũ.C. de bo.q̃ libe.⁊ abbi.in.c.ꝙ dei timoꝛem.de ſta.mo.in
fi.⁊ ipſe abb.in.c.:nullus.de iurepatro.

Bodus.

C Modus.vide.5. conditio.
Abonaſterium.

¶ Monaſterium pꝛofeſſoꝛũ ingrediẽs ⁊ habituʒ nouitioꝛũ
per annũ tenens cõpellitur eũ recipere.no.plene per docto.ſi
gnant᷑ ꝑ abb.in.c.cũ cãz.de elec.penul.colũ.vide.j.religioſꝰ.
¶ Monaſteria exempta an ſunt ſub lege dioceſana epiſco⸗
pi.vide plene per Abb. in. c. dilectus. de offi,oꝛdi.⁊ meliꝰ per
eum in. c.iide ſta. mona.
¶ Monaſterium põt litigare ꝓ iuribꝰ ⁊ rebus monaſterij ſi
bi ſubiecti.vt.c.ex litteris.de offi.iudi.

¶ Monaſterium vbi regit᷑ ꝑ pꝛioꝛẽ eſt ibi pꝛioꝛ in exercẽda

iuriſditiõe loco abbatis:vt.c.cũ in eccleſijs.ð ma.⁊ obe.⁊ ibi
Abb. ad hoc.c.fi de ſta.reg. H .
¶ Monaſterium an cõpꝛehẽdatur ſub noĩe eccleſie vel ecõ⸗

tra. vide. S. c Ricoꝛum appellatione. .
¶ Monaſteria cũ ſunt exẽpta a dioceſano nõ tenent᷑ cõfer

re ſubſidiũ cuʒ eccleſijs ſubiectis epᷣo qñ ipſe vult ire ad cõſili
um.nec põt compellere monachũ qui nõ habet populũ vt va
dat ad aliquà legationẽ no. ab. poſt nno.in.c.i.de ſta. mo.
⁊ vide.S.epᷣs ſi vult ire.
¶ Monaſteria non tenent᷑ epo ad charitatiuũ ſubſidiũ qꝛ ẽ
de lege dioceſana. vt. no. Inno. in. c.i. de ſta. mo. licet in ſi. ſue

glo. vult ſentire ↄtraniũ.ſed cuʒ pꝛimo dicto tranſeunt io.an.

⁊ archið.in.c.i.de pꝛebẽ.li.vi.paulus appꝛobat ſcðʒ in.c.i.ð
exceſſi.pꝛela.⁊ caſus ẽ dubitabilis ⁊ quotidian us.in. c. qᷓ ſit.
xviij.q/ij.qð facit multũ ꝓ pꝛimo dicto.de materia charitatiu
ſubſidij vide qð not.in.c. cũ apoſtolus.de cenſi. Abb. in. c.
li.de ſta. mona. .
¶ Inmonafſterio an põt intitulari clericꝰ ſecularis.við doc.
ſignanter abb. in. c.fi.de ſta.mona. õü
¶ Monaſterium depauꝑatum ſeu deſolatum debet alteri
vniri.vide.j.vnio.
¶ Monaſteriũ ſi habet parochiã cũ cura aĩaruz nõ ẽ pᷣficiẽ⸗
dus cure illius parochie aliqs monachoꝛũ ſed clericꝰ ſecula⸗
ris ſi reperit᷑ idoneꝰ.ſi tñ nõ reperit᷑ idoneus põt pꝛefici vnus
monachoꝛum vt inſtituatur per epᷣm, vt.c.i.de capel.mo.⁊ ibi
Abb. qui ſic intelligit tex.
¶ Monaſteriũ exẽptum ſi ex defectu mona choꝝ reducit᷑ ad

ſtatũ ſecularẽ ſemꝑ remanebit exẽptuʒ.ſicut pꝛiꝰcolligit᷑ ex no

tatis.in,.c.dilectꝰ de capel.mo.⁊ ibi abb:ij.col.

¶ Monachus an debeat iurare vel teſtificari ſine licẽtia ſu⸗

¶ Monaſteria nõ ſub ſunt eccleſie parochiali ſeculari quo
ad iuriſditionẽ foꝛi cõtẽtioſi.vr patet.in.c.fi.de offi.arch.⁊ ĩ
c. dilectꝰ.de cap.mo.vbi no.Abb.nec etiã ſubſunt quo ad fo
rum penale cũ oẽs monachi ſunt hodie clerici.⁊ habẽt a iure
vt ſibi adinuicem adminiſtrent ſacramenta:vt.c.i.xvi.q.i.no.
abb.in. c.dilectus.de capel. mona.
¶ Monaſteria licet ſint exẽpta a lege diocèſana:vt no.in.c.
dilectus.de offi.oꝛ.tenent᷑ tñ ad ꝓcurationẽ pᷣſtãdã ratiõevi
ſitationis.no.abb.i.c.i.ð ſta.reg.ꝭ ĩ.c.ſopite de cẽſbus.

¶ Monaſteria pñt per archiepᷣm̃ viſitari etiam ſi ſint exem⸗

pta.vide.Sð.archiepiſcopus.
¶ Monaſteria ſubſunt epᷣo quo ad legem iuriſditionis ⁊ ñ
archi. vide.S.archidi.in monaſterijs.
¶ Monaſteria monialiũ vltra vnã vicẽ niſi manifeſta ⁊ rati
onabili cã clericꝰ nec etiã laicꝰ intrare nõ debet:vt.c.monaſte
ria.de vita ⁊ ho.cle.nõ tm̃ ad loquẽdum cũ eis ſed nec domꝰ
ſuas frequẽtare qͥs debet:vt ibi no. Inn.idẽ ſi cã viſtãdi con⸗
ſanguineã vadat.nam ⁊ cognati nomine poterit culpa tegi:.
vt ibi no. Hoſt. Jo. an.?⁊ Abb.
¶ Monaſteriñ dicit grece cenobiũ. ⁊ dicit a ceno grece qð
idẽ ẽ qð cõe latine:qꝛ religioſ cõiter ibi viuunt. vñ ßm ethimo
logiã vocabuli põt dici cenobiũ oĩs locꝰ in qq plures cõiter vi
uũt.ſic etiã appellat᷑ ↄuẽtus qꝛ omẽs ibi ↄueniunt.xv. di.c.i.
no. Abb.i. c.tna nuꝑ.de bis q̃ fiunt a pꝛelatis.i.col.

Bonachus.

¶ Monach? veniẽs ↄtra regulã an peccet moꝛalit plene ꝑ
Abb. in. c.nã concupiſcentiã.de conſtitu. “
¶ Monialis ſeu monachꝰ qñ põt in iudicio agere vel reſti⸗
tutionẽ petere.vide abb.in.c.cum dilecta de reſcrip.pe.⁊ vlti.
col. ⁊ vide.j.religioſus.⁊ vide euʒ in.c.cum..⁊ A.de re iudi.
circa fi.
¶ Monachus ſi eligit᷑ in pꝛelatũ ab extraneo ſui collegij nõ
põt cõſentire electõi ſine licẽtia ſui ſuꝑioꝛis:vt.c.ſi religioſus
de elec. li. vi. ſed ſi eligit᷑ de co llegio pꝛopꝛio eoipſo videt᷑ fibi
data ptãs acceptãdi.⁊ põt ꝓſequi cm etiã in iudicio.vt.c.cũ
dilecta.de reſcrip.abb.in.c.cũ dilectus.de cõ ſue.i.colum.
¶ Monachus nõ põt agere de iure monaſtenij ſine manda⸗
to:licet ſit cõiuncta perſona cõiunctione ciuili.vt.c.coꝛam.de
offi. dele.no.in alle.c.cum dilectus.iij.col.per ab.
¶ Monachus non faciẽs ꝓfeſſionẽ niſi ſibi ꝓmittatur pꝛio
ratus cõmittit ſymoniã.vide.ð.clericus H
¶ Monachus debet coꝛã abbate ſuo ⁊ nõ coꝛã epo conue⸗
niri.c.ſi religio ſus.de elec.li.vi.⁊.c.ij.de teſti.e.li.⁊ boc tam in
ciuili qᷓ; in criminali.vt.c.ea que. ⁊.c.in ſingulis.de ſta.regu.
ſed ſi venit imponenda pena depoſitionis nõ abbas ſʒ eps
cognoſcit.vt.c.viſis.xvi.q.ij.idem ſi abbas eſſet negligens in
coꝛrigẽdo.vt no. Jo.de lig.in cle.ne in agro.de ſta.regu.⁊ ple
ne per ab.in.c.cũ ab eccleſarũ.circa fi:de offi.oꝛdi.vide.j reli⸗
gioſus. ⁊. S. ab.
¶ Monachus ſi contrahit in ſtudio vel alibi coꝛam quo ſit
cõueniendus.no.ab.plene in.c.quanto.de offi.oꝛ.barba.in.c.
ꝙ quibuſdam. bde fideiuſ. WDðWðJUBMU
¶ Monachus vel religioſus ſeu clericus an põt officiũ pꝛo
curationis vel aduocati exercere.vide abb. notabiliter in.c.
cum. J.⁊?. A.de re iudi.cixca fi ide.S. aduocatus.
¶ Monachoꝛũ coꝛrectio pꝛincipaliter ſpectat ad abbatem
excluſo etiã epᷣo.qð non reperitur in alio pꝛelato.iuxta no.per
inno.in.c.cum ab eccleſiarum.⁊.c.qᷓ;to.de offi.oꝛ.ab.in.c.ad
noſtram. de appella.

.¶ Monachi nõ ſoluʒ cõpellunt᷑ ad obſeruantià religionis

⁊2 oꝛdinis ſed etiam tenent᷑ ſeruare ſtatum ſtrictioꝛem in vita
ſtatutũ ab eo qui babuit ptàtem indicendi etiã poſt pꝛofeſ⸗
ſionẽ factã.facit tex.in.c.ad noſtrã.de appel.⁊ ibi ab.? quoed
no. in regula qð omnes tãgit.de reg.iur.li.vi.
¶ Monachi qui dicant᷑ ⁊ qui fratres.⁊ q̃ differẽtia ſit inter
eos.vide pulchre ⁊ notabiliter ꝑ ab.in.c.cãm q̃.de iudi.
¶ Monachus põt oꝛdinari per epᷣm in cuius dioceſi natus
fuit lʒ mona ſteriũ ſit in alia dioceſi ſitum.dictũ notabile ab.
in.c.poſtula ſti.de fo.cõpe.ij.col. K
¶ Monachoꝛũ appellatione an clerici cõtineantur vel ecõ
tra.vide.S.clericoꝛum appellatione.

m

perioꝛis. vide.. clericus licet debeat .
¶ Monachus qͥ bñ defert habitũ monachalẽ ſed cooꝑtum

babitu dericaliẽ apoſtata.ꝑ cle.qm̃ de vi.⁊ bo.cle.in pꝛin.?

hoc ſi cãm trãſ foꝛmatiõis ſui habitus nõ alleget.qꝛ cũ tali ba
bitu vtit᷑ in clauſtro ⁊ publice dʒ ab alijs diſtingui.ẽ ↄcluſio
Jo. an.in merc.in regula certũ eſt, de reg.iur.li.vi.
¶ Abbas renucians vel depoſitus an remaneat monachus
illius mona ſterij.vide plene per ab.in.c.cum ad monaſteriuʒ
de ſtatu mona. „ 4
¶ Monachus nõ mendicans põt ſuccedere ex teſtamento
vel ab inteſtato.nota biliter per Lapũ ſua alle.ci.⁊ ſcripſi fo⸗
ro legum..li.iij.ti.delas mandas.li.x,
¶ Monachi pᷣdicatoꝛes ⁊ mendicãtes qꝛ ſunt in ſtatu artiſ⸗
ſime pauꝑtatis nõ debẽt ire ad ſynodũ.nec ſubiacent ↄſtitu⸗
tionibus epoꝝ.nec etiaʒ ex leui cà tenent᷑ eos ꝓceſſionaliter
ſociare.vt.c.nimis praua.de exceſ.pꝛela.tamen ex magna cã
tenent᷑ vt in iocundo introitu epᷣi vel legati vel imminente pe⸗
ſte ſeu dei flagello.vel ad generales letanias.vt ibi a ↄtrario
de conſe.di.iij.nouationes.⁊ doc.vbi.S.

¶ ‚ Monachos ⁊ marxime monigales dʒ iudex benignius tra

ctare q; alios ꝓpter fragilitatez ſexus:vt.c.ex ꝑte.i.de pꝛiuił.
cõcoꝛ.C.q.po.in pig.ha.l.aſſiduis.⁊ de adul.l.denuncia ſſe.S.
vlti. ſiłr cũ religioſis.c.ij.de do.⁊ con.ſũt em̃ tales iuris igna
ri.vt.c.ex multa.de voto.⁊.l.regula.C.de iur.⁊ fac.igno.ſub
ueniẽdũ ẽ igit᷑ ſimplicitati ſicut ruſticitati.l.fi.S.fi.ff.de eden.
⁊.l.illicitas.S.ne potẽtioꝛes.ff.ð o ffi.pᷣñi.⁊.l.i.C.qñ ĩpe.in.pu.
⁊ vi.⁊ refert Pe.de ancha. in alle.c.ex ꝑte.i.de pꝛiui.
¶ Monachus vel frater mẽdicãs ad ep̃atum ꝓmotus non
recuperat teſtamẽti factionẽ.nec querit ſibi ſʒ eccłie ſue.⁊ ſic ꝑx
dignitatẽ epᷣalẽ nõ liberat᷑ a nexibꝰ regule monachalis.no.
xvi.q/i.c.de monachis.facit qð no.bar.in tractatu minoꝛicaꝝ
ad fi.lʒ qcquid q̃rit poſt ꝓmotionẽ querit ep̃atui non mona⸗
ſterio pꝛimo.no.xviij.q.i.ſtatutũ.vt refert Pe.de ancha:in.c.
cũ olim.ij.de pꝛiui.vbi vide ꝑ eũ late.⁊ no.ꝑ inno.ibi

¶ Monachus an põt iniuriarũ actione a gere ꝓ iniuria ſi bi

illata.⁊ an põt eã remittere.⁊ quid de clerico vel de filio.vide
S.iniuriaꝝ actio.cum .ſeq.
¶ Monialibus ſeu abbatiſſis a quo ⁊ quibꝰ ⁊ qualiter da
tur velũ oꝛdinationis.ꝓfeſſionis.còſecrationis.pꝛelationis
ſeu veſtis religioſa.vide inno.in.c.i.de tẽpo.oꝛdi.
¶ Moniales ſicut cõuerñ debent hr̃e tonſurã in parte infe⸗
riori.nã pᷣſcindunt᷑ ſibi crines vſq; ad aures.non em̃ poꝛtant
clericã ſʒ t̃ tonſurã.no.glo.in cle.attendentes.de ſta:re.⁊ in
cle.ij.de conu er.cõiu.no.ab.in.c.ſi quis.de vi.⁊ ho.cle.
¶ Monachoʒ inſtitutio eſt antiquioꝛ ⁊ pꝛeſtantioꝛ qᷓ inſti⸗
tutio canonicoꝝ regularium vel alioꝝ religioſoꝝ.vt patet ex
oꝛdine Ire.in.c.deus qui.de vi.⁊ ho.cleri,.facit.c. quoꝛũdã.de
pꝛeben.li.vi.no,ab.in.c.auaricie.eo.ti.

Medicina.

¶ Oedicina que minuit ſan guinẽ xiij.febꝛuarij non põt ali
quo modo nocere febꝛilis diſtẽperãtia.not. Jo.an. poſt vin.
vt refent abb.de deci.in.c.cum ad monaſteriũ.de ſta.mo.⁊ di⸗
cebat vin.ſibi ab angelo reuelatũ.dicit tñ abb.ibi ꝙ hoc non
indigenti nõ facile eſet hoc cõſulendũ:qꝛ diminutio ſa ngui⸗
nis diminnuit vitam ſᷣm tradiꝑi eritoꝝ.
¶ edicina ẽ coꝛpoꝛis exetin.na virtus recreatur exerci
tio. VUñ Valerius.viij.moꝛaliũ.oĩem quippe rerũ natura
Otinui laboꝛis patiẽtẽ eſſe nõ patit᷑. ⁊ Seneca epiſ.lxxxviij.
In remediũ cedũt ſolatia.⁊ qͥcqd aĩum erierit etiã coꝛpoꝛi ꝓᷣ⸗
dgeſt. vt refert. Pe.ð ancha.i.c.i.ð cle. venatoꝛe,⁊ vide.j.ociũ.
¶ Mon imputat᷑ ſemꝑ medico moꝛs in firmi.iuxta illud.õ
eſt ĩ medico ſꝑ releuet᷑ vt eger.qꝛ qñq; ẽ viciũ matene ⁊ nõ ar
tificis.ff. ad.l.a qͥl.l.ſi ſeruus.S.ſi calcem.xvij.diſt.epheſijs.nec
euentus moꝛtalitatis medico qͥ diligens fuit imputari debet
m de offi. pſi. l.illiciras. S.ſicut ſufficit diligentiam apponere
qu hot. xlvij.di. c. vlti.⁊ ſi negociũ nõ habeat effectũ ſuffi⸗
clt ſiñt vtiliter cepti. f. de neg. geſ.l ſed an vltro. 5. . ſecus
ſit in nego. pupilli.ff de neg. geſt.l. i pupilliin pꝛin.n or gli
c.niſi cum pꝛidem.S.quippe.de renũ.

Hedicus.

O Medlcus qquocatus qͥ recipiũt ſalariũ de publico nõ

deb t allqͥd recipe a litigãte vel infirmo.vide.S. aduocatus.
¶ Medico exꝑto ⁊ perito in ſcĩa ſua an credat᷑ in arteſua ſi
dubitat᷑ de vulnere vel infirmitate alicuiꝰ ⁊ an credat᷑ vni vł
requirant᷑ plures.vide no.ꝑ bar.in.i.conſtitutione.ff. veteris
¶ edicina.i.antid otuʒ ad negocia eſt ius poſitiuũ.vide
j.verbum antidotum.
¶Medici ſunt aĩaꝝ:boni iuriſte.vide.s.aduocati boni.

¶Medicus qͥ cõuenit cũ infirmo de eo ſanãdo ꝓ certo pꝛe

cio ſi ſanatꝰ illico recidiuauit tenet᷑ iteꝝ eũ curare:qꝛ nõ videt

ſanitatẽ adeptus q ill retinere nõ potuit.ff. de reg.iur.l.non

videtur.ſi aũt longe poſt recidiuauit non tenet᷑.vt.l.diuus.ff.
de reſti. in integ. vt cõcludit Jo.an.ſᷣm pileũ in regula tus.
in mercu.de reg.iur.li.vi.
O Aromatici qͥ ex cupiditate q̃dã ↄficiũt ex ſpẽbus nõ recẽ⸗
uibus qᷓ potiꝰ danant q; ꝓſũt grauit᷑ peccãt. við de hᷣ ⁊ ð alijs
queſ.medicoꝝ.inno.⁊ ab.in.c.tua nos.S.ij.de bomici.

Mediator.

¶ Oediatoꝛ trãſa ctionis licet illicite nõ põt eam purgate
quia allegaret turpitudinẽ ſuã.ar.in.c,.i.de teſti.li.vi,⁊ not.in

c.ex litteris.de trãſactio.

¶ ediatoꝛ ſymoniace pꝛauitatis patit᷑ penas oꝛdiarias

ſymoniacoꝝ.vt.c.cũ ſuꝑ.de cõfeſ.⁊ ibi.ab.circa pꝛinci.

endacium.

O Mendaciũ non debet quis dicere.not.in.c.ne quis.xxij.
q.ij.⁊ vide glo.in.c.cupiẽtes.in pꝛin.de elec.li vi.⁊ gl. in. c. l.ð

iura.cal.⁊ inno.ĩ.c. olim. de reſti.ſpobł. 3
¶ Oẽdaciũ ð mendacẽ eſt de facili pᷣumendũ nã cõuictus
de mẽdacio:qꝛ negat ſolutionẽ ſibi factã tenet᷑ po ſtea ꝓbare

„

pecuniã debitã ſi allegat eã debitã. vt.c.fi.ð ſol.⁊ no.q in tali

caſu creditoꝛ pꝛioꝛ tꝑe alijs nõ pᷣfertur. C.qui po.in pig.ha.ſf

poſſeſſoꝛ. Alius caſus qñ de pecunia ſcðõᷣi cõꝑatũ eſt pꝛediũ.
C.q po.in pig.ha.l.lʒ. Alius qñ ſcõs creditoꝛ credidit in refe⸗
ctionẽ rei.eo.ti.l.interdũ.⁊ Jo.an.in.c.fi.de ſolu.circa pꝛin.
¶ Megãs pecuniã numeratã cõuictus de mẽdacio nõ pote⸗

rit dicere ſe ſoluiſſe.aut.ð qui ꝓpꝛiã.C.de ñ nu.pecu. Itẽ ne⸗

gans rẽ fuiſſe debitoꝛis ↄuictus de mẽdacio poſſeſ ionẽ ꝑdit
nec aliquo alio iure vti p oterit.vt in aut.de trien.⁊ ſemii.s.illðᷣ

quoq;.⁊ de his vide qð no.in.c. nullus pluribus.de regu:iur.
li.vi.not. YJo. an.in.c.fi de ſolutionibus.

APenſura.

¶ Menſura debet eſſe equalis ⁊ in dubijs ſtatur menſure

vicino:ũ locoꝛũ.no.in.c.ex parte.de cenſibus.

Hetus.

¶ Metus tyranni an viciet qð fit. vide.j. tyraſſtus.
Metũ iuſtũ nõ inducũt pᷣces inſtãtiſſime pꝛincipis ad re⸗
ſcindẽdũ actũ qð intellige niſ eſſet talis pꝛincipis qͥ ſolebat
male tractare ſuis pᷣcibꝰ nõ acquieſcẽtes.qꝛ tũctales pꝛeces
excuſant ⁊ habẽt vim iuſti metꝰ.vt.l.iS.q onerãde.ff. quaruʒ
rerũ actio nõ dat᷑.abb.in.c.cũ inteꝛ. N.iij.col,de electio.
¶ Metũ iuſtũ inducũt mine ⁊ terroꝛes potẽtiñ.⁊ ᷣ ſi taleg
potẽtes ſolẽt ſeruire po ſt minas.alłs mine nõ excuſarẽt.ad hᷣ
qð no.ꝑ bart.in.l.metũ.ff/qð metꝰcã.⁊ inno.in.c.cãm mr̃imo

nij. de offi. dele. tex. ⁊ ab. in.c.i.de offi. dele.i.col.⁊ idẽ ĩtelligas

deminis ⁊ terroꝛibus mariti vł pᷣlati.⁊ ſic limitat᷑ qð no.in.l.
es. q on erãde.ff quaꝝ reiactio nõ dat᷑.⁊ abb. vbi.S. vide.õ.
confeſſio.
¶ Metüũ non inducit reuerẽtia marita lis nec illa ſufficit ad
excuſandũ mulierẽ no. Jo.in.c.cãm matrimonij.de offi.dele.
⁊ ideo ſi mulier fuit ꝓteſtata in abſentia mariti ꝙ non intẽdit
conſentire alienationi rei ſue ꝓpter metum ⁊ reuerentiam ma
riti non ſibi ꝓdeſt niñ alias pbetur metus.no.glo.⁊ doct.in
c.allega.cauſam matrimonij.⁊ ibi ab.
¶Metus iuſtus ꝓbat᷑ ſi in loco ſolitario euaginato gladio
qs minatus eſt moꝛteʒ ⁊ metus moꝛtis dicitur imminere non
ſolum durante vibꝛatione gladij ſed etiã poſt moduʒz ſitanta
eſt minantis potentia vt veriſimtliter timeatur moꝛs ex vibꝛa
tioe, tex, in. c.i. ꝙ metus cã.⁊ ibi abb.in notabilibus.
¶ Oetũ iuſtũ infert ꝑditio oĩm bonoꝝ.vt.c.abbas ꝙ met?
cõ.⁊ idẽ de maioꝛi parte bono:ũ.pꝛo quo facitc frequens,de

—— — —

porgen
1 hotit

Rdiriss

.

nt

gͤnf
incis⸗

cöiens
1 pbane
Giuul
obe.
Nedii,
kinteke
Apen
noͤpoten
hel
epdit
ö
guiur⸗

nalſne

ane⸗
ſehn
s piees
guan
lio
inale
adb
mimo
Gigas
nonnl
ldes⸗

futn

oflot.
hnitiit

tũ decepiſſet.no.ab.in alle.c.cuu dilectus.

reſti.ſpobł.li.vi.⁊ eſt rõ:qꝛ ſi in materia odioſa equiparant᷑ oĩa

bona ⁊ maioꝛ ꝑs bonoꝛũ.vt ibi.idẽ videt᷑ in caſu fauoꝛa bili

no.abb.in alleg.c.abb.qð bʒ locuʒ in illis rebus ſine quibus
vita coꝛpoꝛalis adimit᷑.nã vita noſtra tꝑalis nõ põt ſuſtẽtari
ſine adiunamento tꝑaliũ ⁊ ecõtra.i.q/i.ñ quis obiecerit.facit
glo.in.l.aduocati.C.de aduo.diuer.iudi.vbi dicit ꝙ bona tẽ⸗
poꝛalia nõ ſunt aliud qᷓ; vita coꝛpoꝛalis vñ ſicut metus moꝛ⸗
tis excuſat.vt.c.cũ dilectus.ꝙ metus cauſa.ita ⁊ metus per⸗
dendi bona tempoꝛalia. abb.vbi.ð. B
Ea que fiũt ꝑ metũ regularit᷑ nõ tenẽt dũmodo ſine culpa
ſua qͥ incidat in metũ.qꝛ tũc põt peti reſciſſio eoꝛũ q̃ acta ſũt
per acti.ꝙ inetus cã.ꝑ.c.abb.eo.ti.ſed ſi culpa ſua qͥs ĩcidat ĩ
metũ tenent geſta vt nõ cõpetat aliqð remedium metu paſſo.
tex.eſt ſingula ris in.l.ſi mulier.ff.ꝙ me.cã. Fallit hecregula ĩ
ſex caſibus no.ꝑ gl.in alle.c.abb.⁊ in alijs caſibus ibi no.per
doc. ſignanter perabba.
¶ MWetꝰ ſicut nõ excuſat niſi ſit talis qui põt cadere in cõſtã
tẽ vitũ.vt.c.cũ dilectus.q; metus cã.ita ergo nec dolus.nong
ſubuenit᷑ dolũ pa ſſo niſ ſit talis dolus qͥ virũ cõſtantẽ ⁊ peri
¶ Metus oiĩs ceſſatĩ pñtia epi ſeu ſuꝑioꝛis.vt.l.nõ veriſiłe
ff.ꝙ metꝰcã.⁊ i.l.trãſac.C.ð trãaſac.nec ob.l.i.S.q̃ onerande,ff.
quarũ reꝝ actio nõ dat᷑.vbi no.ꝙ ſi ob reuerẽtiã epi qͥ renũ⸗
ciat pᷣbende ſue põt illã poſt ea repetere qð intelligit ibi bar.

qñ interuenerũt aliq̃ mine vel verbexa:qꝛ ſola dignitas ſupe

rioꝛis nõ excuſat.vt.l.ad inuidiã.⁊ ibi bar.C.e.ti.⁊ idẽ in vxo⸗
re qñ dicit ſe aliqͥd feciſſe ob reuerentiã mariti:qꝛ ſola ipſa re⸗
uerentia non excuſat vbi non pᷣceſſerunt mine vel verbera. vt
no.bar.vbi.S.⁊ ſentit JInno.i.c.cãm matrimonij. de offi. dele.
no.abb.in.c.cũ dilectus.ꝙ metus cauſa. H
¶ Zimoꝛẽ inſtũ inducũt verba minatoꝛia vel ſola potẽtia ty

ranni q ſolebat male tractare hoĩes nõ acquieſcẽtes pᷣcibus
ſuis:na tunc ſole pꝛeces inducũt iuſtũ timoꝛc.no.glo.⁊ doc:in

c. cñ dilectus.ꝙ metus cã. dʒ em̃ iuderx cõſiderare ꝑſonã minã

tis:nã ſunt aliqui homĩes qui minant᷑ ⁊ ſtatim exequuntur.⁊

alij multa minant᷑ ⁊ nihil faciunt.vt no.bar.in.l.metũ. C.e.ti.

2 in tractatu de tyꝛanno. ⁊ Inno. ⁊ Hoſti. ⁊ abb.in alle.c.cũ

dilectus. Itẽ debet iuder cõſiderare ſexuʒ:qꝛ minoꝛ metus ex
cuſat mulierẽ qᷓ; virũ.vt in.c.cũ locũ.de ſponſa.concoꝛdat qð
no.abb.in.c.fi.de condi.appo.in fi.

¶ Oeiñ ſi liuſte iudex inferat agit᷑ ð eũ.vide.s.iudex ſi iuſte

¶ Si ꝑs inducit aliquẽ ex dñis ſeu ancianis vel aliũ officia⸗
lẽ babentẽ merũ vel mixtũ imperiũ ad intercedẽdũ ꝓ eo apud
iudicẽ cauſe debet puniri in amiſſiõe cauſe.vt.oex ꝑte.de alie.
mutan.iudi.caula.ſac.⁊.l:i.C de litis pen.⁊ boc firmat barin
l. pe.ff. de alie.iudi.⁊ in.l.ij. C.ne liceat poten.
¶ Metuoexcuſat ab appellãdo ſi ſit iuſtus ⁊ nõ vanus ſed
ꝓbabilis.vt.c.fi.de appel.no.in.c.pe.de in integ.reſti.⁊.l.i.ff.
ꝙ metus cã.⁊ hoc etiã ſi ꝑs nõ dedit cãm metui:ſed ſi cã metꝰ
facit.l.nec timoꝛe.ff.e.ti.⁊.c.veniens.de ſpon.pteſtatio tñ eſt
neeeſſaria ad declarãdũ aĩm ipſius appellantis.vt alle.c.fi.
⁊ requirit᷑ ꝙ fiat in pñtia boni viri ⁊ teſtiũ.facit qð no.in.c.vt
circa.de elec.li.vi.⁊ hoc etiã ſi pteſtatio nõ cõtineat foꝛmaliter
appellationẽ.no.Abb.in alle.c.fi.de appel.vbi limitat ꝙ eſt
verũ ſi qͥs timet appellari ⁊ ꝓteſtari coꝛã iudice ⁊ ſit talis iu⸗
dex qui cõſueuit adminus per vnuʒ actum ſuas minas cõtra
appellantes exequi.qð vide ibi late pereum.
¶ Mine parentũ inducunt iuſtum metũ maxime in muliere
conſiderata tamẽ qualitate parentum ⁊ minarũ vt.c.ex lr̃is.
de deſpon. impu. ⁊ ibi Abb.
¶ MWetus excuſar a denũciatione iudiciali:vt vbi timet᷑ de
dũo vel potente põt iudex ex officio ꝓcedere,vide.õ. denunci
atio.v.ſñ quis timet J
¶ Si ꝓmittẽs per metũ vel ob turpẽ cãʒ poſtea ſpõte ſoluſt
videt᷑ purgaſſe viciũ pꝛecedẽsvt amplius agere nõ poſſit.vt
l.ij. c me. ca. 7.l. K ob turpẽ cãm. ff. de con. ob turpẽ cãm.
¶ Metum iuſtũ infert ercõicatio qñ iniuſte pmulgat᷑ per ty
rannum minateʒ executionẽ ⁊ defacili nõ põt haberi remedi
um cõtra metum executionis:qꝛ nõ audet appellare.a łs ſecꝰ
eſt cõcluſio Abb.in. c.oliʒ.iij. de reſti. ſpo. v. col.
¶ QAicet coacta voluntas ſit voluntas:nõ tñ abſoluta vo
luntas vt in matrimonio requiritur oĩno libertas.vt. c. cum
locum. de ſpon.coacta ergovoluntas nõ ſufficit:qꝛ nõ eſt ab

ſoluta voluntas.no. Abb. in alleg. ce cum locum. 2 in. c. maio
res.in ſi.de baptiiſ.

¶ Merces ꝓhibitas nõ ẽ licitũ ðſerre iudeis ẽt p redẽp tõe
captiuoꝝ nec excuſat᷑ deferẽs etiã ex pohfacto.qꝛ cũ veniũt
poſtea infideles ad pugnandũ cũ illis armis cõtra xpᷣianos
nõ debẽt impendere cõſiliũ aq malũ cõmittẽdũ ꝓpter bonũ

—

qð inde ſequit᷑talis em̃ recõpdſatio repꝛobat᷑ a iure in.o.ſup

eo.de vſuris.⁊ in.c.nõ magno.⁊ ibi glo.ne cle.vł mo.pꝛo hoc
tex.in.c.ita.de iudeis.vbi deferẽtes dicunt᷑ pares aut ſuꝑio⸗
res in malicia illis qͥ poſtea impugnãt.⁊ hoc ꝓcedit tempoꝛe
guerre vel treuge:ſed tꝑe pacis licitũ eſt pꝛo redẽptionis arti⸗
culo merces ẽt ꝓbibitas deferre.ar.l.ſancimꝰ. C. de ſacroſan.
ecc.⁊.c.i,.de pig:ab.in.c.ſignificauit.de iudeis vide.j.pena.

¶ les anmatus a maoꝛi eſt dignioꝛ q recſpiens militiã
a minori.vt.c.per tuas.de ma.⁊ obe.⁊ ibi abb.in pꝛin.

¶ Milites noſtti tꝑis nn gaudent pꝛiuilegijs militaribus

vt no. Spe.ti.de ꝓcuratoꝛe.S.i.ᷣ.itẽ quid eſt miles.⁊ Jo.an.
in.c.cũ deſideres.de ſen.excõi.⁊ eſt ratio qꝛ milites olim ha⸗
bebant pꝛiuilegia plurima:qꝛ inter cetera iura bant ſe nõ eui⸗
taturos mortẽ ꝓ re publica:qꝛ ad hoc fuit pꝛincipaliter mili⸗
tia inducta vt milites eſſent reipublice defenſoꝛes ꝑ ꝓcurato
res ⁊ recipiebant a republica ſtipendia.ad hoc vide glo.ſin⸗
gula rẽ.in.l.pe.ff.ex qui.cau.manu,que ponit ſex que debet qͥs
iurare tꝑe aſſumende militie.⁊ vide Cy.in.l.i.ff.de iurl.⁊ fac.
igno.abb.in.c.in noſtra.de ꝓcura.

¶ MBiles ſecularis põt effici clericus lʒ eſt miles celeſtis ⁊

ecõtra.vide.sõ.clericus qui eſt miles.
¶ MWiles pᷣfertur monacho in honoꝛibus nõ tñ pᷣfert᷑ cleri⸗
co:qꝛ eſt miles celeſtis.ar.ex oꝛdine littere.in.c.nicolao.de ap
pel.⁊ ibi abb.in pꝛin.
¶ Miles celeſtis cuʒ ſit clericus nec põt donare concubine
nec compellit᷑ bonis cedere ⁊ gaudet pꝛiuilegijs militũ ſeculi
vide.S. donatio.ᷣ quẽadmodum.
Bine.
¶ Mine ⁊ terroꝛes an inducãt iuſtum metum.vide.s.metus
⁊ vide.S.confeſſio.

inor.

¶ Minoꝛ pupillus qñ dicat᷑ miſerabilis perſona vt poſſit
laicũ coꝛã eccleſia ſtico iudice trahere.vide.S.laicus. .
¶ Minoꝛ filius regis an põt iuriſditionẽ regni exercere.vi⸗
de.j regis filius. ð
¶ Minoꝛ.xxv.an.non põt eſſe de conſilio nec habere aliud
officiũ qð verſat᷑ in adminiſtratione reipublice.ſufficit tamen
qꝙ annus ſit inceptus lʒ non cõpletus.vt eſt notabilis tex.in
l.ad rẽpublicã.ff. de mu.⁊ ho.ex neceſſitate tñ vel vigoꝛe con⸗
ſuetudinis pñt admitti minoꝛes.tex.eſt nota. in.l,.non im̃.ff.
de decuf̃. no. abb. in. c. cũ viceſimũ.de offi.dele.
Rmoꝛis officiũ quãdo ceſſat in meſentia maioꝛis.vide
j.officium minoꝛis.
¶ Minoꝛ nõ põt eme Per ſio: pꝛo extraneo.vide.j.pꝛocu⸗
ratoꝛ pꝛo extraneo. .
¶ Minoꝛ an põt agere cõtra tuto.vel cura. male gerentem
vel in integrũ reſti petere.vide.s.ad miniſtratoꝛ neceſſarius.

¶ Mino: equiparat᷑ eccleſie in reſtitutione in inte, videj.re

ſtitutio.per totũ.⁊..eccleſia reſtituitur.
¶ Oinoꝛ etiam clericus poteſt petere reſtitutionem ratiõe
leſionis.vide.S.clericus minoꝛ.
¶ Minoꝛibus ſubuenitur per reſtitutiõis beneſiciũ etiã in
lucro captando.vt.c.ↄſtitutus.de in integ.reſti.vbicũq; ergo
minoꝛ vel eccleſia potuit aliqð lucrũ conſequi ⁊ ex ſui facilita
te vel incunia neglexenit poterit petere reſtitutionẽ in integ.ð
obſtaculũ cõſequẽdi.vt ibi eſt tex.⁊ in.l.ait pꝛetoꝛ.ff.de mino.
in fi. abb.in alle.c.conſtitutus.vide.j pꝛeſcriptio ſtatutaꝛia.
¶ Minoꝛ vel eccleſia poteſt petere reſtitutionẽ ſi ꝓbat ſe le⸗
ſum quantũcunq; interuenit decretũ vel iuris ſolẽnitas.vide
8.alienatio..qtũcunq;. D
¶ Oinoꝛ maxime muliercula que vendidit omia bona ſua
m ij

per inſtrumentũ publicũ p certo pꝛecio õſumit᷑ ſubducta etiKõs
ſi iurauit qꝛiactatiões nõ pᷣſumuntur a iure ſuã oꝛiginẽ trabe
re ſed a mala intentiõe.de renũ.ſuꝑ hoc:tũ qꝛ liberalitas ĩmẽ
ſa repngnat nature mulierũ quas leges auariſſimum genus
appellant. ff. ad vell ſi ego.⁊ de iure dor.ſi ſtipulata.in fi. nã
circa talia ĩmoderate geſta.l.de facili pᷣſumit᷑.vt.l.oẽs.S.luciꝰ
fr. que in frau.cre.l.pnun.⁊.l.qui teſtiuʒ.de ꝓba.no.bart.in.l.
ſocietatẽ.S.arbitroꝛũ.ff. ꝓ ſoc.igem in eo qui cũ cõſũptiuo ma
la fide ↄtrabit.vt.l.ij.ff. quarũ rerũ actio nõ datur.factis nãq;
iſtis minoꝛ oſtẽdit ſe incapacẽ ⁊ nõ pleni intellectus iactãdo
bona oĩa:iuramento ergo non obligat᷑ cũ iudicis officio vel
actione de dolo talis Zctus reſcindat᷑.vt.c.debitoꝛes.de iure
iurã. Itẽ qꝛ in tali alienatiõe non interceſſit cauſe cognitio.
nec ex cauſa alienata ſunt immobilia deficit cõtractus in ſolẽ
nitate quẽ defectũ inramentũ nõ ſupplet lʒ obliget ad nõ cõ⸗
tra neniendũ qꝛ nõ põt quis facere ꝙ iura de ſolẽnitatibus lo
quẽtia nõ ha beãt locum in ↄctibus ſuis.de le.i.l.nemo põt.⁊
qð ibino.bar.ff. de fideiuſ.ſi qͥs ꝓ eo.eſt concluſio antho. de
butrio.in ſuis cõſilijs.q.que incipi:pomina oꝛabilis.
¶ Minoꝛ nõ põt cum tuto:e ſeu adminiſtratoꝛe ſuo contra
here nec valet cõtractus:qꝛ etiã ſi palã contrabat nõ tñ bona
fide que duo exigunt᷑ copulatiue ad validitatem cõtractus.l.
non exiſtimo.ff. de admi.tu.l.cũ ipſe.de ↄᷣhen.emp.⁊.l.in ven⸗
ditione.S.fi.ff.eo.l.cum in plures.S.iij.de admi.tuto.ff.de fur.
l.tutoꝛ.⁊.l.interdũ.S.qui tutelã.C.de pactis.l.pactum curato
ris.l.fundũ.S.ſi tutoꝛ.ff.ꝓ empto.antho.vbi.S.
¶ Minoꝛ an põt renunciare beneficio reſtitutiõis in integ.
vide.j.renunciatio.ᷣ.minoꝛ.
¶ Minoꝛ nõ iurat de calũ.ſg eius tutoꝛ vel cu.idẽ de patre.
qui debet hoc iuramentũ pᷣſtare in rebus filij in q bus bʒ vſũ⸗
fructũ.vt.l.ij. C.de iura.cal.⁊ ibi bar.in.S.ꝙ obſeruari:in cauſ
tñ in quibus hʒ minoꝛ legitimã ꝑſonã ſtandi in iudicio ſicut
ipſe ſolus põt agere ita ⁊ iurare.no. Jo.an.in.c.cãm de iura.
cal. ⁊ Guil.⁊ glo.in.d.l.ij.⁊ ſic ꝓcedit glo.in.c.paruuli.xxij.q
v.⁊ abb.in alleg.c.cum cauſam.iij.colum.
¶ Minoꝛ qui caret oĩ intellectu vt infſans demens ⁊ furio⸗
ſus nullum iuramentũ preſtant.vt.c.paruuli.xxij.q.v.⁊.l.i.C.
de fal. mo.ſed ſi pupillus ſit doli ca pax ⁊ ſcit veritatẽ cãe põt
ſibi deferri iuramentũ veritatis.no.in auf᷑.ſacr̃a puberũ.C.ſi
aduer.ven. Itẽ impubes põt examinari vt teſtis nõ ad plenã
ꝓbatõeʒ ſʒ ad indiciũ.vt.:.ij.S.iĩpnbes.ff.ad ſille.⁊ ſi reſpõ dit
cñ auctoꝛitate tu.eius defectꝰ ſupplet᷑.vt.l.clarũ.ff.de aucto.
pᷣſtan.dʒ em̃ tutoꝛ vel curatoꝛ auctoꝛari vt minoꝛ iuret ⁊ reſ⸗
pondeat:nõ tñ vt ſic rñdeat.ſ.cõfitendo vel negãdo:qꝛ iſtud
ſolũ cadit in cõſcientia minoꝛis nõ curatoꝛis.ar.l.videamus
ff. de in litem iurã. ⁊.l.marcellus.ff.reꝝ amo.eſt cõcluſo abb.
in.c.cum cauſam.de iura.calum.iiij.colum.
¶ Minoꝛ ſi ledat᷑ in cauſis ſpñalibus in quibus reputatur
maioꝛ an poſfit petere reſtitutionẽ in inte.vide nota biliter ꝑ
abba. poſt glo. in.c.ex parte.de reſti.ſpol.vi.col.
¶ Minoꝛ renuncians beneficio an audiat᷑ petens reſtitutio
nẽ.vide abb.in alle.c.ex parte.vij.col.
¶ Minoꝛ etiã ſi certat de lucro reſtituitur. vt.l.ꝙ ſi minoꝛ.S.
ſceuola.ff. de mino.⁊.lefi.de repu.heredi.ſʒ in ᷣ eſt differentia
qꝛ ſi certat de dãno vitando fiꝑxeſtitutio etiam re nõ integra
etiã aduerſus tertiũ ad quẽ res peruènit.vt.l.cauſe.S.interdũ
ff. de mino.ſi tñ certat de lucro non fit reſtitutio rebus iam di⸗
ſtractis.vt.d.S.ſceuola.not.glo.⁊.A.bb.in.oex parte.de reſti.
ſpo.xi.colum.
¶ Minoꝛ.i.doli capar ſi delinquit in faciendo nõ reſtituit᷑
vt.l.ex cã.S.nunc.videndũ.ff.de mino.⁊.l.auxilium.e.ti.idem
Cy.in.l.ſi quis in tantã. C.vnde vi.bar.tñ ibi fatetur reſtitutio
nẽ negandã qñ doloſe facit ſecus ſi credens ſibi licere.vt.l.i.
Cſi aduer.delic.nã licet pꝛeſumat᷑ hoccaſu dolus cõtra mino
rẽ tamen contra dolum pꝛeſumptũ reſtituit᷑ minoꝛ:ex quo nõ
? verus dolus.no.in.l.i.O.nunciatio.ff.de noope.nun.anto.
2 abb. in. c. i. de dolo ⁊ contu.iiij.col.
¶ Minoꝛis bona ſi vendant᷑ ꝓ debito ſeu iudicis mã dato
ſeu ꝓ collectione nõ requirit᷑ auctoꝛitas tutoꝛis vel curatoꝛis
in ipſa vẽditiõe ſed ſolũ in cauſe cognitione citãdus eſt.ff.de
ver. obli.l.ſi er legati.⁊ vt in poſſeſſionẽ lega.l.is cui.s.ceffa⸗

tũ.alias diceret᷑ vbicũq; cõdẽnat᷑ minoꝛ ⁊ res capit᷑ in cim

ſudicati ⁊ poſſeſſio vendit᷑ ꝙ opus ſit tutoꝛẽ auctoꝛari qð eſt

cõtra cõem obſeruãtiã ſᷣm Cy.⁊ Jac.de are.in.l. fl. C. ſi ꝓpter
pu.pen. vbi no. Bal.qꝙ tunc tutoꝛ vel curatoꝛ debet auctoꝛa
ri qñ aliqs actꝰ celebꝛat᷑ a minoꝛe.ſecus ſi celebꝛet᷑ a creditoꝛe
minoꝛis.vt bal.vbi.S.ꝑ quẽ vide foꝛmã citatiõis minoꝛis.
¶ Mino: induſtrioſus ⁊ ſagax an reſtituat᷑ in integ.vide.je
reſtitutio.vᷣ.vbi veriſimile.
¶ f Dinoꝛ an põt accuſare.vide.ðᷣ.accuſare nõ poteſt.
¶ Licet pubertas regulariter in viro ſit vſq; ad.xiiij.ann. tũ
plena pubertas durat vſq; ad.xviij.ann.vt in.l.mella.ff. de a⸗
limen. ⁊ ciba.lega.vbi ſi alicui relinquãt᷑ alimenta vſq; ad pu
bertatẽ intelligit᷑ de plena pubertate.idem in adoptione.nã
debet adoptans excedere adoptatũ in plena pubertate.inſti.
de adop.S.minoꝛem.
¶ã Minoꝛ ſi plures habeat tutoꝛes vel curatoꝛes non debet
fieri miſſio in poſſeſſionẽ ꝓpter cõtumaciam vnius niſi oẽs
vocentur.vide.S.contumarx.iᷣ.vbicunq;
¶ Si coꝛã iudice ſeculari agat᷑ per minoꝛẽ doli capacẽ iuran
tẽ nõ venire ↄtra ctũ rõne minoꝛis etatis nec etiã ꝓpter de⸗
ceptionẽ dimidie iuſti pꝛecij ⁊ per reũ nõ fuit facta mentio de
iuramento ⁊ iudex ꝓferat ſnĩam ↄ reũ q̃ trãſiuit in rem iudica
tã nõ poterit v ictus currere ad eccleſiaſticũ iudicem ⁊ petere
vt cogatur minoꝛ ſeruare iuramentũ.nam talis ſentẽtia pꝛe⸗
iudicat ei cum pꝛoceſſus eſt validus non obſtãte ꝙ minoꝛ ſit
periurus ex quo nõ fuit oppoſitũ de iuramẽto ſicut in ꝓceſſu
qui fit cũ excõicato.vt.c.gia.de ſen.excõi.li.vi.qꝛ videt᷑ tacite
renunciaſſe illi exceptioni eã non opponendo.de re iudi.inter
monaſteriũ.⁊ talis ſnĩa facit ius ⁊ licite põt minoꝛ venire cõ
tra iuramentũ:qꝛ id facit auctoꝛitate ſentẽtie.ar.de notatis.
per Inno.in.c.mulieri.de iureiur.⁊ facit.c.ſi foꝛte.de elec.li.vi.
⁊ qð ibi no.glo.eſt cõcluſio Lapi.ſua alle.xxv.

¶ inoꝛ pubertate doli capar lʒ liget᷑ ſnĩa canonis vel ſta

tuti qñ delinquit furtũ adulteriũ vel mẽdaciũ cõmittẽdo.vtĩ
c.i.de delic.pue.nõ tñ põt puniri vt ↄtumarx ſi citat᷑ ⁊ non cõ
pareat cũ nõ põt agere nec defẽdere ꝑ ſe ſine tutoꝛe.nã citatio
⁊ pemptoꝛiũ ↄ pupillũ indefenſuʒ ſunt nulla ip ſo iure.vt.ff. ð
re iudi.l.cõtra pupillũ.eſt cõcluſo Lapi ſua alle.cxv.
¶ Minoꝛ vel eccłia põt reſtitutionẽ in integ.petere etiaʒ in
caſu vbi cõpetit ſibi remediũ de iure cõſ:vt qñ interuenit dece
ptio vltra dimidiã iuſti pꝛecij.vt colligitur ex.c.cuʒ dilecti.de
emp.⁊ ven.nec ob.ſi dicat᷑ ꝙ vbi cõpetit oꝛdinariũ remediuʒ
ceſſat extra oꝛdinariũ.vt in.l.in cauſe.ff.de mino.qꝛ illud ꝓce⸗
dit vbi pinguiꝰ ſuccurrit᷑ ꝑ oꝛdinariũ.vt in.c.ex ꝑte.de reſcri.
⁊.c.i.de in integ.reſti.li.vi.in ᷣ̊ aũt caſu pinguius ſuccurrit᷑ ꝑ
remediũ reſtitutiõis:qꝛ reſcindit᷑ ſimpliciter ↄᷣctus.nã ſatis ẽ
ꝓbare enoꝛmẽ leſionẽ abſq; eo ꝙ ꝓbetur deceptio vltra di⸗
midiã iuſti pꝛecij.no.abb.in alle.c.cũ dilecti.ij.col.
¶ Minoꝛ poteſt abſolui a iuramento in quo eſigrauiter le⸗
ſus.vide.S.abſoluere poteſt ef5s.
¶ Minoꝛ licet per iuramentũ exdudatur a beneficio etatis
non tamen excluditur a bñſficio iuris cõls, vide.s.iuramentũ
H. lʒ minoꝛ.2 vide, S. eps poteſt.

Miraculum.

¶ Miraculũ nõ eſt credendũ aſſerenti ſe miſſuʒ vł inſpiratũ
a deo niſi oſtẽdat.aut ꝑ operationẽ miraculi:aut ꝑ ſcriptu⸗
re teſtimoniũ ſpãle.vt.c.cũ ex iniũcto.de here.⁊ ibi.ab.ĩ pꝛin.

„,„, Aliſio.
¶ Miſſio in poſſeſſ.vide.j.poſſeſſio.
¶ Miſſio in poſſeſ.in ecclefijs vel ĩ iuribus incoꝛpoꝛalibus
ſeu imperſonalibus vbi non reperiuntur bona:vel in actiõe
perſonali in rem ſcriptam qualiter fiat.vide plene p er abb.in
cii, de eo qui mit.in poſſeſ.

Biſſa.

¶ Miſſa non eſt de ſubſtantia cõſecrationis ſeu collationis
oꝛdinũ vel criſmatis ſed ꝓpter reueretiã ſacramentoꝛũ ⁊ oꝛdi
nationẽ eccleſie nõ poteſt conferri nec explicari ſine miſſa.gl.
⁊ abb.in.c.ꝙ ſicut.S.ſuper eo.de elec.
¶ Oiſſa an eſt de pꝛecepto vt audiatur in ꝓpꝛia parochia
vide.j.parochianus.
¶ Qbꝛiſtianus incurrit in peccatũ moꝛtale niſ miſſam inte⸗
gram audiat diebus dñicis.vt,cemiſſas.⁊.c.ad celebꝛandas

R

le

i
u

eni

ſt

ebet
dis

ntan
rder
de
dics
eere
pee,
or ſt
peeſt
ſheſe
Crer
nech
gaiss.
liti.

c
yti
latid
dtſfö

dece
lde
i;
Pee
ſeſci.
mitg
ſiise
n

terle

eunts
menns

ſatü
ſptue
Pn⸗

albis
getſde

hib

1

toti
ſl

abe⸗

nnel
Nts

de cöſe. di l. c. l de parochi. ibi. abb. in. fi

₰

¶ Minfla non eſt celebꝛada cũ altari viatico ni

rum. de conſe.di.i.facit tex.in.c.fi.de pꝛiui.li.vi.vbi de gratia

concedit᷑ eis vt poſſint facere coꝛã ſe celebꝛariin itinere ſuꝑ
altari viatico.ſi em̃ b liceret de iure cõi ꝓut ſentit Inno.in.c.

l. de cõſe.eccle.vel alta.fruſtra cõcederet᷑ ibi pꝛiuilegiũ.l.i.C.ð
theſa.li.x.ad idẽ.c.vnicuiq;.⁊.c.ſñi quis.de cõſe.di.i.vbi in oꝛa⸗
toꝛijs pꝛiuatis nõ licet celebꝛari ſine licentia epi.no.abb.ſuꝑ
rubꝛica.de cõſe.eccle.vel alta.
¶ Beneralis ↄſuetudo eccłlie hʒ vt miſſa poſſit oĩbus diebꝰ
dici vſq; ad ſextã hoꝛ:in vigilijs vſq; ad nonã:in quattuoꝛ tẽ
poꝛibus vſq; ad veſperã.no.inno.in.c.i.de celebꝛa.miſ.⁊ ibi
ab. facit qð no.in.c.ſolet.de ↄſe.di.i.⁊ in.c.cũ nõ liceat.xlv.di.
¶ Miſſa m dicẽs pꝛincipaliter ꝓpter intentionẽ lucri tẽpo⸗

ralis cõmittit ſymoniã mentalẽ:tenet᷑ ergo agere penitẽtiã: lʒ

nõ teneat᷑ redd ere lucrũ de quo nõ interuenit pactũ expᷣſſum.
⁊ idem in canonicis qͥ vadunt ad officiũ pꝛincipaliter ꝓpter
diſtributiones.vt no.glo.in.c.vnico.de cleri.nõ reſi.li.vi.⁊ eſt

ter. in. c.fi. de ſymo.⁊ abb.in.c.cõſuluiſti, de cele.miſ.⁊ vide eũ

in.c ſignificatũ.de pꝛeben. .
¶ Sine miſſa celebꝛãda vel audienda nullus ep̃s ſeu magnꝰ
vir debet diem pertranſire.vt.c.fi, de pꝛiui.li.vi.⁊ no.in.c.con
ſuluiſti. de cele. miſſa.⁊ ibi abb.
¶ Qicet ob cauſaʒ neceſſitatis ſacerdos poſſit duas miſſas

vna die celebꝛare ſm exempla glo. .is.c. cõſuluiſti. de cele.miſ.

ſi iñ recepit vinũ purificatiõis nõ poterit ſedam miſſam cele⸗
bꝛare. vt no. doc. in. c. ex parte.eo.ti.vbi no. Hoſtiẽ. ꝙ vidit in
bocma gnos viros errare.vt refert ab.in allł.c.conſuluiſti. Et
an vinũ nõ bibẽs debeat pꝛomoueri.vide.j.vinum.
¶ Miſſta cõmemoꝛatiõis virginis marie cũ dicit᷑ extra pꝛo
pꝛiũ feſtũ nõ debʒ decãtari hymnus an gelicꝰ.ſ. gloꝛia in ex⸗
celſis:nec ſymbolũ.ſ.credo in deũ.lʒ ꝓpꝛia pᷣſatio decantat᷑.
vt.c.cõſiliuʒ.de cele.miſ.quot aũt ſunt pfationes beate marie
virginis. vide.lxx.diſ.ſanctoꝛũ.⁊ de cõ ſe.di.i.inuenimus.
¶ Oiſſaz ſacerdos licet poſt cibũ dicere nõ poſſit.nã ſacra
mentũ ſumẽdo poſt cibũ poſſ9i.XFneficio pꝛiuari.vt.c.ſñi cõſtite
rit.de accu.de ſubſtãtia iñ ſacra mẽti nõ ẽ vt ſacerdos ſit ieiu⸗
nus ſed ad decẽtiã ⁊ reuerentiã ſacramenti hoc lʒ.nam ⁊ ipᷣe
chriſtus inſtituit boc ſacramentũ nõ ieiunus ſed poſt cenaʒ.
2 vide rationẽ quare.de cõſe.diſt.ij.c.cũ ſacerdos. Abb. in.c.

2.

ex parte.de cele.mil.in fi. Itẽ no.qꝙ q;diu durant accidẽtisa pa

nis ⁊ vini debʒz differri cibꝰ. vt ibi no. Abb.

¶ In ſacramẽto euchariſtie lʒ plꝰ debeat poni de vino qᷓ; de
aqua.vt.c.ꝑnitioſus.de cele.miſ.euʒ nõ tñ taʒ modicũ d ebet
de aqua apponi contra aliquos qui vnã guttaà tantũ appo⸗
nunt de agua.nã dictio plus.refert᷑ ad modicã quantitatem
vt. l. hec adlectio.ff. de verb.ñig. alia ratio aſſignat᷑ ꝑ Inno.in
c. cum marthe.eo.ti.⁊ facit qꝛ vinũ denotat criſtũ qð tranſſer⸗
tur in ſanguinezʒ.aqua vero denotat ppłm. vnde ſicut pplus
tranſit in xpᷣm per vnionẽ charitatis:ſic aqua debet apponi
in tanta quãtitate vt tranſeat illius ſapoꝛ cũ vino vt clarius

illuceſcat ſacramẽtum. Itẽ alia ratio:qꝛ aqua ⁊ ſanguis exie

runt de latere xpᷣi.vt in.c.in quadã de cele.miſ.⁊ credendũ eſt

ꝙ plus exiuit de ſanguineqᷓ; de aqua.no.Abb. in alle.c.per⸗

nitioſus.in fi.quare aũt ſacramẽtũ euchariſtie ſit in pane aʒi⸗
mo ⁊ nõ fermentato.vide no. ꝑ Abb. in. c. fi. de cele. miſſa.
¶ Llericus depoſitus vel degradaiꝰ põt cõficere coꝛpꝰ dñi
cum pꝛius fuit oꝛdinatus ⁊ recepit caracterẽ.vt no. Ho.iſ.c.
ij. de cle. excõi. ⁊c. vbi boc tenet glo,⁊ Hoſt. ſcðᷣm theologos
⁊ eſt ratio:qꝛ xpᷣs eſt qui cõficit᷑.xxij.di.S.verum ⁊ pꝛeſoyter ð

gradatus ſolũ miniſteriũ pꝛebet.nã oia que in altari ponunt

nõ ab hoie ſed a deo ſanctificationeʒ accipiũt.i.q.i.nõ nocet.

ſicut eniʒ per depoſñ tioneʒ nõ tollitur caracteris pꝛiuilegium

circa immunitaiẽ ſic nec caracteris poteſtas circa cõfectionẽ

euchariſtie lʒ oꝛdinis executio ſit ſublata que data ẽ ab eccle⸗
ſia:non autem caracter ẽ ſublatꝰ qui dat᷑ a deo.no.de ſacra.

nõ ite.ſuꝑ rubꝛica.⁊.c.i.no. Pe.ð ancha.in.c.ij.de cle.excõi.

¶ MDiſie peculiares ſʒ ex deuotione pñt audiri nõ tamẽ lic,

ꝓpter illas obmittere feriales. de cele. miſſ.c.quidã. Jo.an.in
c.ſignifica tum. de pPben. ibi Rbb. ——ð
¶ Miſſaz completã diebꝰ dominicis ⁊ alijs pᷣcipuis diebꝰ

debent ex pcepto laici audire.vt in.cimiſſas.⁊ ca.ad celebꝛo⸗

ſi in ecclijs cõ
fecratis.qð verũ niſi cõ currat licẽtia epi.no.archi.in.c.miſſa⸗

das. de conſe.di.i.nam nõ miſſa peculiaris vel pꝛiuata eſt in

pꝛecepto:ſʒ miſſa magna ⁊ publica q̃ dicit᷑ cum cantu.⁊ illis
diebus debẽt miſſe peculiares dici in locis ſecretis vt popu⸗
lus nõ abſtrabat᷑ ab audiẽdo miſſam ſolẽnem.de quo vide.c.
ad hec.de cõſe.di.i.an epᷣs vel clericus ad hoc neceſſitet᷑.við
Abb. in. c.i.de vi. ⁊ bo.cle.iiij.col. .
Illicita ẽ inſtitutio beneficij ſi beneficiatꝰ artatur ad cele⸗
bꝛandũ quotidie miſſam:qꝛ ſepe daret᷑ materia peccdi cum
facile nõ cõtingat ſacerd otem guotidie deuotũ exiſtere ad ce⸗
lebꝛatõnem.nã ſatis ẽ felix qui põt quotidie miſſaʒ celebꝛare
Vñ aug.talẽ celeb:ãteʒ nec vituꝑat nec laudat. de cõſe.di.i.
ſufficit.⁊ iõ talis inſtitutio bñficij recipit interpᷣtationẽ vt cele
bꝛet quãto frequentius poteſt ſalua honeſtate ſua ⁊ debita ðᷣ
notiõe.no. Abb. in. c.ſignificatũ.de pꝛeben.i.col

ABiſerabilis.

¶ Miſerabilis ꝑſona quãdo ⁊ in qbꝰ caſibꝰ poteſt laicũ cõ
nenire coꝛã ececleſiaſtico iudice.vide.ð.laicus.⁊v id e.j.pꝛiuile⸗
gio eccleſia ſtico quo ad foꝛum.
¶ Miſerabilis perſona habitu vt ẽ vidua diues põt ager
cõtra laicũ coꝛã iudice eccleſiaſtico nõ ſolũ cũ ipᷣe laicus expo
liauit ſʒ ẽt ſi ſcienter ſucceſſit in viciũ.vt.c.ex ꝑte.b.de foꝛo cõ⸗
pe.⁊ ibi.a bb.ij.col.⁊ facit rõ.c.ſepe de reſti.ſpo.
¶ Moli eſſe miſer ante tẽpꝰ ſatis dolebis cuʒ euenerit interim

tibimelioꝛa pꝛomitte.ſeneca vt refert Joan.an.in.c.ad audi

entiam.qꝙ metus cauſa.

oneta.

¶ Siquis ꝓmiſit ſoluere centũ annuatim tꝑe quo vilis mo⸗
neta currebat ⁊ poſtea mutata eſt moneta ⁊ facta eſt bona ⁊
groſſa maioꝛiſq; valoꝛis dʒ ſolutio fieri de pecunia illa q̃ cur⸗
rebat tꝑe obligationis habito reſpectu ad valoꝛẽ illius valo
ris.ff. de le.iij.l.vxoꝛ.S.teſtamento.agit᷑ em̃ de bonitate intrin
ſeca.ff.ſi cer.pe.l.cũ quis.de cenſi.in.c.cũ canonicis.⁊.c.olim.
Hoſti.in.c.qto.de iureiuran.Oldradus cõſi.ccl.⁊ nota ꝙ re
pꝛobata moneta nõ liberat ſoluẽtẽ.vide c. cum canonicis.de
cenſi.⁊ ibi glo.hocidẽ tenet abb.in alle.c.olim cãm.de cen.vi⸗
de.j.ſolutio.⁊ vide glo.c.olim.de iniurijs.in fi.
¶ Moneta lʒ debeat eſſe tanti valoꝛis in foꝛma qᷓta eſt in
materia ⁊ debeat expenſis cõis fieri.vt not.in.l.paulus.⁊.l.
creditoꝛ.⁊.l.ꝓcuratoꝛ.⁊ in.l.i.ff.de cõtrahẽ.emp.verũtũñ rex ꝓ
pter iuriſditionẽ ⁊ auctoꝛitatẽ quã hbʒ qꝛ eius ꝑſonã characte
rẽ ⁊ auctoꝛitatẽ dicta moneta recipit aliquãtulũ ſed nõ młtũ
minoꝛis valoꝛis qᷓ; ſit metallũ etiam deductis expenſis fa⸗
bꝛoꝛũ ⁊ o fficialiũ d omus monete ipſam monetaʒ fieri faciat
vt modicũ ſed nõ multũ lucrũ inde ſentiat hoc facere põt.ᷣm
Inno. boſt. ⁊ Jo.an.in.c.qto.de iureiuran.
¶ Monetam diminuere vel diminutã expendere non poteſt
pꝛinceps mandare ſine cõſenſu populi:cum eius tñ conſenſu
poreſt. qꝛ quilibet põt renũciare iuri ſuo.vij.q.i.q; periculoſuʒ
2 qꝛ negociũ regis reputat᷑ negociũ vniuerſitatis regni.⁊ iõ
etiã ſu fficit cõſenſus maioꝛis ꝑtis maioꝛũ regni.ar.C.de iura.
cal.l.ij.S.ſinaũt vel dignitas.ff.de condi.⁊ demon.il.ciuibus.
ff. ad muni,/ꝙ maioꝛ.non tũ ſufficit conſenſus populi vnius
regni ꝙ illa moneta expẽdat᷑ cõiter exra regnũ.ar.ff. de iuriſ⸗
di.om.iudi.l.fi.no.J . 7 alij doc. in. c. q;to. de iureiur.
¶ Moneta fraudat᷑ legitimo pondere vt exẽplificant doct.
in.c.quãto.de iureiur. Item fraudat᷑ moneta ꝑ cãpſoꝛes ſin⸗
gulos denarios ponderãtes:⁊ illos qui grauioꝛes ſunt reti⸗
nentes ⁊ conflari facientes alios vero tranſire permittentes.
fraudatur etiâ per eos qui monetã radunt vel tingunt. Item
fraudatur ꝑ illos qui tenẽt dñium terre ⁊ terrã regũt qñ mone
tã minoꝛis valoꝛis faciunt ⁊ cogunt recipi cũ moneta maio⸗
ris ponderis vel qũ bonã equinalẽtẽ monetã repꝛobãt ⁊ aliã
equiualentẽ vel minoꝛis materie appꝛobàt vt de appꝛobata
babeãt bonũ foꝛũ ⁊ poſtea illã cõflari faciũt ⁊ cudi in eodem
pondere vel etiã minoꝛi ſub caractere appꝛobate monete ad
qð accedit.ff.de pig.act.l.elegãter.S.qui repꝛobos.in his aũt
2 fimilibus fraudat᷑ moneta q;'tum ad vtilitatẽ populi quiin
hbis nõ modicũ fꝛiaudat᷑.⁊ ſʒ tales q;tuʒ ad burſas ſuas lucrũ
faciant tñ niſi ſatiſſecerint ⁊ penitentiam egerint aĩas ſuas
dãnant. no.boſti.⁊ alij moderni in.c.qᷓ;to.S.allegato.

¶ Moneta tnibus modis ↄſueuit repꝛobari.ſ.ex materia qꝛ

m iij

nð eſt tota argentea vel aurea vt cõſuenit. ex pondere quo ?ẽ
defraudata.⁊ ex curſu:qꝛ nõ recipit᷑ nec currit ſicut ↄſueuit ſu
per quibꝰ ſibi cõſueuerũt ꝓuid ere creditoꝛes qñ ſcitz mutuo
credũt pecuniã ſibi ad certũ terminũ reddẽdã faciũt apponi
in inſtrumẽto ꝙ ſibi reddat᷑ pecunia eiuſdẽ materie ⁊ eiuſdeʒ
valoꝛis ⁊ põderis ⁊in eodẽ curſu.no hoſt.in alle.c.quãto.
¶ Moneta ſi variet᷑ an ſpectet periculũ ad debitoꝛẽ vel cre
ditoꝛeʒ.tangit Cy.in.l.in minoꝛũ.C. in qui.cau.in integ. reſti.
nõ eſt neceſ.⁊ Bar.in.l.paulus.alłs in cipit creditoꝛ.ff.de ſol.
⁊ Hoſti.notabiliter in.c.qᷓ;to.de iureiur.concludẽs diſtinguẽ⸗
do an moneta repꝛobet᷑:qꝛ nimis diminuta eſt:vł cã auaricie
vt dñs lucret᷑.in pꝛimo caſu ſi moneta diminuta eſt in valoꝛe
⁊ ꝓpter hoc impedit᷑ eius curſus:periculũ eſt debitoꝛis ⁊ nõ
creditoꝛis.vt alle.c.qto.nã in ↄctu mutui inſpicit᷑ ipᷣs qͥ ſolui
debet ⁊ petit᷑.vt.l.vinũ.ff.ſi cer.pe.pꝓbat᷑ de cenſi.c.olim cãm
§. cũ igit᷑⁊.c.cũ canonicis.de cenſi.⁊ ſic loquit᷑l.creditoꝛ.ff.ðᷣ

ſolu.ibi dũ dr eroſa.i.ere plena.nã in mutuo nõ lłʒ ex eodẽ ge⸗

nere rem deterioꝛẽ reddere.ff.ſi cer.pe.l.cũ quis mutuũ.ſi aũt
moneta,diminuta nõ eſt ſed cauſa auaricie repꝛobata vt recol
ligat᷑ ⁊ confletur ⁊ poſtea cudat᷑ ſub eo dem pond eere ſicut fre
quenter fit ſi debitoꝛ non fuit conſcius frauòis ſufficit ꝙ red⸗
dat pecuniã in eodẽ genere pondere ⁊ valoꝛe licet ſit diminu⸗

ta quo ad curſum.vt.ff.ſi certũ peta.l.i.ij.⁊.iij.ſecus ſi debitoꝛ

fuit cõſcius fraudis vel in culpa.vt,. ff. ſi certũ pe.l.ꝙ mihi..l.
periculũ.ar.ſi quis caut.l.ij.S.fi
¶ Monetã falſans qualiter punietur. vide. . falſans mone
tã.⁊ nota tria ſpecialia in falſa moneta.Pꝛimum qꝙ quilibet

põt falſariũ accuſare. Scõm qꝙ cõdẽnatus nõ appellat.Zer

tiũ ꝙ is in cuius domo cuditur:⁊ ſi hocignoꝛet punitur.vt.l.
i. C. de fal, mo.no.glo.⁊ doc.in.c.qᷓto.de iureiur. Septuagin
ta ⁊ duo ſolidi auri faciũt libꝛã auri.vt.l.quotiẽs.C. de exact.

li. x.⁊ no.in.l.fi.ff.ſ quis in ius vo.no.abb.in.c.conquerente.

de cle.nõ reſi.in pꝛin.
Monitio.
¶ In mo nitionibus ſeu requiñtionibus extraiudicialibus
ſufficit vna vocatio.vide.j.requiſtio.

¶ Monitio requiritur ꝙ fiat debitoꝛi qñ obligatio eſt facta

ſine die.vide.j.obligatio.
¶ Monitio facta per iudicẽ babet vim trine citationis.vt E
tex.ᷣm cõem intellectum.iuncta glo.in.liij. C. quomodo ⁊ qũ

iud.quẽ intellectũ ſequitur glo.no.in,.c.cõſuluit, de offi.dele.
⁊ vide glo.in.cle.i.de vi.⁊ ho.cle.
¶ Oonitio lʒ regulariter debeat eſſe trina:vt no.glo.in.c er
lris. de cõſti.tñ in actibus extraiudicialibus ſufficit regulari
ter vna monitio:vt eſt tex.in.c.ſi epᷣs.xviij.diſ.⁊ in cle.i.de be⸗

reti.⁊ vide per inuo.in.c.ad petitionem.de accuſationibus.⁊
vide abb.in.c. conſuluit.de offi. dele.⁊ in.c.i.de ſupplen.neg.
pꝛela.⁊ bar.in.l,ſi finita.S.iulianus.ff. de dam.infec.
¶ Monitio facta per indicem alicui vt ſatiſfaciat tanqᷓ; de
notoꝛio vſq; ad diẽ certã nõ habet᷑ ꝓ citatione:qꝛ monitioni
non tenet᷑ parere ſi habet iuſtaʒ excuſationẽ. de pꝛeſump. c.fi.
xiiij.q.i.quiſquis.ſed citatus tenet᷑ venire ⁊ excuſationem ſuã
ꝓponere.ᷣff. de iudi.ſi quis ex aliena.citatus aũt in notoꝛijs ſi

non veniat nec reſponsalem mittat pꝛocedi poteſt cõtra eum

ad ſententiã. ar. de cle. cõiug. c cum duobus. c. ſeq. ⁊
qð no. Hoſti.in. c. coꝛdi.S. poſt hec. de appella.li.vi. vt refert
io.an.in.c.veſtra.de coha.cle.⁊ mu.
¶ Vbicũq; ad perdendũ aliqð pꝛiuilegiũ clericale iura reqͥ
runt trinã monitionẽ faciendã ipſis clericis nõ recte viuenti/
bꝰ opoꝛtet ꝙ ipſa citatio ſeu monitio ſi fieri põt appꝛehẽdat
ipſos clericos ſingulariter qð eſt cõtra quoſdã pꝛelatos qui
faciunt monitionẽ in generali vt quilibet clericus incedat in
babitu ⁊ tõſura:aliter añt non gaudebit pꝛiuilegio clericali.
dicit em̃ abb.ꝙ talis monitio generalis nõ ſufficit ad pꝛiuan
dos clericos aliter incedentes pꝛiuilegio clericali. vt colligit
hm ißm er tex. c. f de vi. ⁊ ho. cleri. ⁊ ꝑ ea que no.in cle.i. de vi.
⁊ ho.cleri.⁊ no.ĩ.c,ſtatutũ.de ſen.excõi.li.vi.⁊ eſt ratio:qꝛ cita

tio generalis nunqy hʒ locñ qñ certũ eſt qui ſunt citãdi vel mo

nendi.no.in cle.i.de iudi.⁊ in.c.i.qui ma.accu.poſ.⁊ in.c.ſi.de
teſti. ſed ꝑ vi ſtatuti hoc poterit fieri ppter vim ſtatutoꝛuz ⁊
pꝛelatus ſtatuendo põt augere penà iuris z infligere penã
ſine monitione vel citatione vbi aliter requirebat᷑ monitio:vt

pꝛobat in. c.i de dſti.li. vi. ⁊ no. in. c.a nobis. de ſen. excõi. q
cõmendat abb.in.c.fi.de vita.⁊ ho.cleri.ix.col.

Pora.
¶ Moꝛa põt purgari etiã in diſpoſitõe penali. no.in regła
moꝛa.de reg.iur.li.vi.⁊ ꝑ legiſtas.l.ſ inſulaʒ.ff.de ̊.ob.⁊ in
c.potuit.de loca.ſed in caſu illius.c.pena non cõmittitur ipſo
facto:ſed cõmittitur voluntati dñi vtrũ ex hoc velit expellere
emphiteotaʒ:non tñ ex nõ ſolutione diſſoluitur emphiteoſis
ipſo facto vt ſentit ibi. Inno.nam vbi quis incideret in penã
ipſo facto nõ poſſet regulariter ſibi conſulere etiam celeriter.
pꝛo hoc facit notabiliter. c.licer.de ſupplen.ne.pᷣla, no. abb.in
alle. c, potuit.ij. colum.

Hors.
¶ Moꝛtuus ſi reſuſcitat᷑ an recuperat vxoꝛẽ ⁊ bona:⁊ quid
de ingreſſo religionẽ vł de captiuo poſtliminiũ reuerſo.vide
abb. in. c. fraternitatis.de frigi.vlti.colum.
¶ Moꝛs qualiter pꝛobatur vbi agitur de magno pꝛeiudi⸗
cio.vide.j.ꝓbatio per violentas.
¶Debitũ nature ſoluere oĩbus ẽ cõe. Vñ.ij.regũ.c.xiij.oẽs
moꝛimur ⁊ quaſi aqua dilabimur. Item Seneca moꝛieris.re
ſponſio.hac conditione intraui vt exirem. Item ſtultũ eſt ti⸗
mere qð vitari nõ põt.iſtud non effugit qui diſtulit:oẽs ante⸗
ceſſerũt te:oẽs ſequentur te.no. Hoſt.⁊ Jo.an.in:c.rainuciꝰ.

de teſta. iij. col. *

¶ Moꝛs ciuilis an equiparat᷑ naturali.vide plene per abb.
in.c.cum ſis.de conuerſio.coniug.⁊ in.l.deo nobis.C. de epiſ.
⁊ cle.⁊ glo.in cle.ne romani de elect.⁊ gl.xvi.qi.placuit ⁊ doc.
in.l. er ea.S.inſulam.ff. de ver.obli.
¶ Moꝛs ideo minus timetur qꝛ circa oẽs infallibiliter ob⸗
ſeruatur ⁊ equanimiter toleratur ꝙ oĩbus eſt cõmunis. Vñ
Seneca ideo mihi videt᷑ rerum naturã ꝙ grauiſſimum fece⸗
rat cõe feciſſe vt crudelitatẽ pati cõſolaret᷑ eqᷣlitas.no.doct.
ſignanter. Pe.in.c.cũ infirmitas.de pe.⁊ re.
¶ Moꝛtuus viuit per gloꝛiã. inſti.de excuſa.tuto.S.Filij aũt
7.ff. ad.l. aquił.l.qua actione.S.ſi quis in colluctatione.⁊ ecõ
tra quis fingitur eſſe moꝛtuus qui viuit per vituperiũ.no.gł.

Motus.

¶ Motus ꝓpꝛius pꝛincipis q̃d operat᷑ ⁊ an inducit diſpen
ſationẽ vel tollit ſubꝛeptionẽ.vide.j.pꝛincipis motus.
¶ Si ꝓpꝛio motu papa ꝓuidit alicui de beneficio qui nõ ha
bebat etatẽ tꝑe date:ſed eam habet tꝑe vacationis beneficij
nihilominus debetur ſibi beneficiuz:qꝛ motus ꝓpꝛius exclu
dit ſubꝛeptionẽ.vt.c.ſi motu ꝓpꝛio.de pꝛeben. li. gj. ⁊ cle. ſi ro
mani.eo.ti.nam ſatis eſt ꝙ habeat etatẽ tempoꝛe vacationis
vt. c. ſi eo tꝑe.de reſcrip:.li.vi.no.abb.poſt Jo, an in.c. dilectꝰ
ij.de pꝛeben.iij.colum.

Hulier.

¶ Mulieris cõfeſſio facta marito pꝛecedentibus minis ſeu
verberibus an valet.vide.s.cõfeſſio.⁊ vide, Sö.metus.
¶ Mulier vidua an ⁊ qñ põt laicũ coꝛam indice eccleſiaſti⸗
co conuenire.vide.sõ.laicus.
¶ Qulier licet ſit capax iuriſditiõis ſecularis ⁊ etiã ſpiritua
lig:non tamen hʒ ptatem clauiũ.vide.Sõ.abbatiſſa. L
Mulier põt efſe arbitratrix.vide. ö̊. cõpꝛomiſſum põt fieri
¶ Mulier põt de conſuetudine babere iuriſditionẽ ſi ſit p⸗
cellẽs ⁊ habeat dignitatem.vt regnũ:baroniaʒ vel comitatũ
vel ſuccedat in iuriſditione:vt colligit᷑ ex tex.c.dilecti.de arbi
tris.⁊ ibi plene per abb.
¶ ODulier dicitur meretrir ſi cã queſtus admittit in boneſte
duos.vt.l.meretrix palam. ff. de ritu nup.
¶ Mulier ſi eſt cõtentio inter ipſam ⁊ virũ q; ẽ coꝛrupta vel

in alleg. 5. filij.

non iudex ex officio allegato impedimẽto dʒ matronas peri⸗

tas honeſtas ⁊ pꝛouidas ⁊ de parochia ipſius mulieris pꝛe⸗
cipere vt illã inſpiciant.⁊ cõſulit hoſti.vt pꝛius lauani faciãt ĩ

aqu a calida ⁊ diu dʒ ibi moꝛari:nã ꝑ medicinas qũq; reddũt

ſe artas quibus pꝛedicto mõ obuiandum eſt: vt no.ipſe hoft.
⁊ abb.in.c.fraternitatis.de fri.⁊ malefi.in pꝛin.

V¶ ller nubẽdo ſcðo infra annũ luctꝰ an incurrat aliquas

iin
S
lere
s
dni
in.
dhin

guid
pide

uchi⸗

0s
is e
ſtti
anten
c⸗

bb.
epl.
docs

oh
ee
oct

aſ
crõ
ℳ.

ſen
zſti⸗
ſtus

fui

ſthy
Hul

e

/
,
i
i
.

penas. vide. ſ. penas aliquas. äl
¶ Mulier dr lururioſa duplicit. . reſpectu libidinis ꝓpꝛie ⁊
reſpectu luxurio ſitatis ꝓdigalitatis impꝛopꝛie.vt not,.in.l.⁊
mulieri.ff. de cura.fu.? aliquo modo ſatis põt dici indiſcreta
cñ ſit ꝓdiga fame ⁊ ꝑſoneſue ⁊ bonoꝝ ſuoꝛuʒ ⁊ tali debet da
ri curatoꝛ.vt ibi.nõ tñ ſic in viro luxurioſo qꝛ in muliere magiſ
ardet ſtimulus carnis ⁊ magis oppꝛobꝛioſuʒ eſt amicis ⁊ ge⸗
neri ſi mulier polluat᷑ q; maſculus. Iteʒ qꝛ ſexus mulieris ma
gis fragilis ẽ ⁊ debilioꝛ q; maſculinus.no. Spe.in ti.de acto
re.S.itẽ opponit᷑ ↄ actoꝛẽ.⁊ abb.i.c.paſtoꝛalis.de iudi,
¶ Mulier ſi ſe obligat ꝓ marito ipſo iure nõ tenet᷑.vt in aut.
ſi qua mulier. C. ad velle.⁊ renũtiatio velleyani nihil op eratur
vt ibi. Itẽ ſi mulier intercedit ꝓ alio ſine ſcriptis ⁊ ſine trium
teſtiuʒ ſubſcriptiõe ipſo iure nõ tenet᷑ nec renũciatio velleiani
valet. vt. l. antique. S. fi. ff. ad velleia. ſi añt intercedit in ſcriptꝭ
I cum ſolennitate.de qua in dicta.l.antique.tunc obligatur ⁊

valet renũciatio ſi talis ẽ cã in qua neceſſario obligatur.aut᷑.

vt li.ma.⁊? auie.Cquando mu.tu.offi.Si vero mulier renũci:
at in cauſa nõ pꝛiuilegiata:⁊ talis renũciatio fit in iudicio:va
let. vt.l. fi. S. pe. ff. ad velleya. idẽ ſi ſit extra iudiciũ ⁊ poſt biẽni
um valet. vt.l. ſi mulier. C. eo.ti.ſed intra benniũ nõ valet:qꝛ ea

dem fra gilitate qua obligat᷑:eadem renũciat velleyano:vtal

leg.l.ſi mulier. ⁊ iſta intellige qñ mulier fuit certioꝛata de pꝛiui
legio ſibi cõpetẽte.alias renũciatio nõ valet:qꝛ nõ intelligit
quis renunciare ei quod ignorat:vto.per glo.⁊ bar.in.l.ſ clẽ
dum. de ver. ob. :.l. tres fratres.ff. de pactis.nec pᷣſumit᷑ certio
rata:qꝛ iſta ſolẽnitas extrinſeca nõ pᷣſumit᷑no.per. Inno.in.c
innotuit. de eo qui furt. oꝛdi.ad bas tamè opiniones vitãdas
que ſunt ſuꝑ validitate renunciationis conſulũt.Jo.an.⁊ an
to.in.c.ſi diligẽti de foꝛo cõpe.qꝙ mulier indncaturad iurãduʒ
de iureiurã. cũ cõtin gat.⁊ ſic vigoꝛe iuramẽti valebit renũcia
tio ſiue fid eiuſſio.⁊ iuramẽtũ facit pᷣſumptionẽ ꝙ mulier ve⸗
nit deliberata ⁊ certioꝛata ad renũciationis actũ:vt no.bar.

in alleg.l.ſciẽdum.⁊ archidiaconus ⁊ An.in.c.ij.de pact is

li.vi.⁊ ẽ ratio:qꝛ iuramẽtum habet viʒ clauſule ſi nõ valet qð
a go vt ago ⁊c.vt.l.cũ pater.S.filius mr̃em.ff.de le.ij.⁊ de iure

iuran. venientes. 2. c. ad noſtam. Cp. in. l. ij. C. de reſcin. ven. ?

Jo. an.in.c.pe.de emp.⁊ vendi.no.abb.in.c.ſi diligẽti.ð foꝛo
compe.v. colum. de hac materia vide plenius ⁊ notabilius
per Bal.in.l.i.C. ad ſenatuſconſul.velle.vide.S.iuramentum.
ver. mulier. DUM
¶ Mulier meretrix palam vel occulte an tenetur reſtituere
id qð lucrata eſt per queſtum. vide.j.reſtituere nõ tenetur etiã
in foꝛo anime ⁊ c.

¶ Mulieribꝰ virile officiũ nõ permittit᷑.ſ.cõfeſſionẽ audi
re benedicere predicare etiã inter moniales.de quo vide tex.

⁊ glo. ⁊ d &.in. c. noua de peni,. ⁊ re.

¶ Mulier foꝛnicaria dicit᷑ quaſi carens foꝛma nitida cõcu⸗

bina aũt dicit᷑ ſimul cubans, meretrix vero quaſi mere.i.vere

tritans.vel qꝛ meret᷑ ſi nõ tritat.i.decipit.ſm Ho.⁊.o.an.in.
c.ſi aũt. de coha. cle. ⁊ mulie.vbi Hoſt.ponit vᷣſus. Nec mere

trix᷑ munda nec coꝛnix alba fit vnda.
¶ Mulier an pᷣfert᷑ in dote vel in donatione ꝓprer nuptiaſ
ſeu parafernalibus in bonis mariti creditoꝛibꝰ anterioꝛibus
vide.5. dos. . mulier pꝛefertur.

Bulcta.

¶ Mulcta eſt ſpecies pene iudicialis Sſiſtẽs in pecunia ⁊

imponit᷑ extraoꝛdinarie ad cõtuma ciã cohercẽdã.de quo per

Spe. ti.de ſen. ꝓla.S.i.poſt pꝛin.⁊ de legatus pꝛincipis põt

mulctare:vt in.c.de cauſis.de offi.dele.cum.c.ſe.⁊.c.i.eo.ti.⁊

poteſt imponere tantam mulctãꝗ ſicut oꝛdinarius:qꝛ delegatꝰ
pꝛincipis eſt de maioꝛibus iudicibus.vt nota. Spe.in ti. de
iuriſdi.om.iudi.S.i.ᷣ.ſunt ⁊ alij.not.a bb. in.c.alle, de cauſis

iiij.colũ.vide.j.pena pecuniaria.

¶ Mulcta modica dr vſq; ad ſex ſolidos aureos.⁊ infra illã

ſummã poſſunt minoꝛes iudices mulctare.vt.l.ij. C. de ſpoꝛ. ⁊
l. eos.C. de modo mulctãdi.abb. vbi.S. v. col.

¶ Mulctare põt iudex oꝛdinarius eccłiaſticus vt. c. dilectꝰ.

de offi. oꝛdi.⁊.c.ſtatuimus.xvi.q.i.⁊ poteſt penã pecuniariã

ꝓ delicto imponere. vt plene no. abb.in. c. l. de penis: ſed vt
ceſſet auaricie ſuſpicio conſulitur vt cõuertat in piam cãm. vt

no.abb.in. alle.c.de cauſis.v.col.⁊ iudex põt imponere penã

qñqʒ minoꝛẽ. vt eſt notabilis tex.in.l.hodie.ff.de penis.
¶ MOulctã põt iuder remittere ex iuſta cã.ſ.ppter pauperta
iẽ condẽnati.vt eſt tex.no.in.lillicitas.in fi.de offi.pꝛeſi.⁊ ibi
bar.ex quo tex.eſt ſingulariter notandũ ꝙ ꝓpter inopiam ſol
nendi mulctã nõ fit cõmutatio in aliã penã coꝛpoꝛis a fflicti⸗
uam pꝛopter delictum.vt not.in.l.i.ff.de penis.⁊ ſic intelligit
xiiij.q.vi.c.ſi res.et.c.odoardꝰ.de ſolu.no.Ab.in.c.niñ ſpalis
de offl. leg.
¶ Mulctare poteſt iudex ſu Mitos et mulctam ſeu cõdẽna⸗
tionem cõuertere in vtilitatem eccleſie.vt no.plene Abb.i. c.
licet.de penis.⁊ facit.xvi.q.i.c.ſtatuimus.⁊ ꝑ Ho.iĩ.c.i.de ho
mi.li.vi.⁊ vide.j.penam pecuniariam
¶ Mulctari poteſt ⁊ pena extraordinaria puniri de rigore
iuris ille qui iudicis iuſſioni nõ paret.marxime vbi iuſticia pe
riclitatur ⁊ ius deperit parti.ad hoc,c.de cauſis.de o ffi.deleg
7.c.quoniã.in fi.vt lit.nõ conteſ.⁊.l.vnica.ff.ſi qs ĩ ſus vo.nõ
lerit. Abb. in. ca.i.de do. ⁊ contu.⁊ vide.ð.cõtumax ſemel.qð
intelligit ibi abb.qñ vehemens eſt partis contumacia:vtc.
qm̃ frequẽter.in fi.vt lite non cõteſta.
¶ Mulctari põt rationpꝛeterite contumacie veniens poſt
ea ad iudiciũ etiã ſnĩa nõ lata nec miſſione facta.vt.c.i.de po

ſtula. pꝛela.⁊.l.qui ea mente.ff.de fur.⁊.l.non pꝛodeſt.ſff.vi bo

noꝛũ rap.⁊ abb.vbi.S.
¶ Mulctare põt iudex cõtumacẽ ꝓpter inobedientiã etiam
ſi ad vlterioꝛa pꝛoceſſit inq;tum ſtatus cauſe patitur.vt.c.ve⸗
ritatis. de dolo,.⁊ ibi abb.⁊.c.accedens,.i.vt lit.nõ cõteſ.vide
S.iudex poteſt ſupplere. ð
¶ Mulcta nõ imponit᷑ ꝑ iudicẽ cõtra contumacẽ vltra tres

vices qñ delictũ cõmittitur circa idem ⁊ non ad iniuriã alte⸗

rius:vt.l.fi.C.de modo mulctandi.exemplũ vt ſi quis citatus
ſub certa pena vt reſpondeat poſitionibus nõ venit iterũ ci⸗
tatus ſub alia pena ⁊ non amplius.vt in.d.l.ſed ſi delictũ nõ

cõcurrit circa idem:vel venit ad iniuriam alterius tunc quo⸗

tiens quis delinquit totiens puniendus eſt:vt. l. nunq.ff. de
pꝛiuatis delictis.⁊ ibi bar.no.⁊ no.in.c.i.de penis.abb.in.c.
i.de iudi.xiij.col.

¶ Oulctare põt iudex cõtumacẽ ⁊ ſimul cõtra eũ miſſionẽ

facere vbi magna eſt cõtumacia ipſius:vtputa ſi verbis obꝓ
bꝛioſis dicit ſe nõ vẽturũ:nã ſicut ex poſtfacto data ipſius ꝓ

teruitate põt ad aliã penã ꝓced ere.vt.c.fi.S.in alijs.vt lit.nõ

conteſ.ita ⁊ pari rõne a pꝛincipio vbi hoc meretur ꝓteruitas

ipſius.arg.opti.xvi.qli.c.ſtatuimus.no.a bb.in alle.S.in alijs

colũ. vide.j.poſſeſſio.vᷣ.miſſus in poſſeſſionẽ.⁊ vide abb.in
c.cum cauſam,de iura.calũ.alle.in fi.colul.

¶ Quãuis mulcte quas qͥs incurrit veniendo ↄtra pꝛeceptũ

iudicis acquira nt᷑ fiſco tũ he que imponũtur in facinoꝛibus
iam cõ miſſis ſũt publicis oꝑibus deputãde ſicut in refectiõe
viarũ vel pontiũ vel ſimiliũ.vt.l.eo.⁊ no. C. de modo mulctan
di.l.v.vide Hoſti.in.c.irrefragabili.de offi.oꝛdi:in fi.

¶ Munera oꝛdinaria ſunt illa que ĩponunt᷑ a lege vła pꝛin

cipe.vt plene per bar.in.l.hi qui.ff.de iure immuni.not. Abb.

in. c.licet. de cenſi. de quo vide late pꝙ eundem abbin.c.non
minus de immu. eccle.
¶ Sequuntur adiectBomini. Au. de Campis ad p⸗
cedentem litteram. αα. —

WMagiſtratus an per aduentũ maioꝛis in
. dignitate vl officio ceſſet ptãs inferioꝛis vł
interim ſuſpendat᷑.abb.in.c.uolentes.de offi.lega.

Haior pars.

¶ An regulariter valeat actus a maioꝛiparte in vniuerfitate
no.abb.in.c.cum omnes.de conſti.
¶ Quando cõueniunt plura officia ad aliquẽ actũ:an ſtetur
reſpectu vnius officij vel coꝛpoꝛis an debeat attendi maioꝛ
pars reſpectu omniũ perſonarũ ⁊ officioꝛũ.no.a bb.in,c,.pa⸗
ſtoꝛalis.de reſcriptis.
¶ aioꝛiparti qñ ⁊ in quibus caſibꝰ ſtet᷑ in.c. cũ vintoniẽ.
de elec per. abb.
¶Muñ actus fit per plures ⁊ ſingulares tunc attenditur ⁊ cõ
m üij

Agiſtratus.

ſiderat᷑ numerus. vide per abb. in. c. ecckia veſtra. de elec.
¶ Maioꝛi parti ſtatur ⁊ non minoꝛi niſi maioꝛ eſſet pꝛiuata
ꝓPpter delictũ.abb’in.c.idde bis qui fiũt a ma.par.ca.⁊ maioꝛ
pars an ſufficiat vel an debeat eſſe ſanioꝛ. eo.c.
¶ In actu vniuerſitatis debent eſſe adminus due partes vo
candoꝛũ.⁊ de illis ſiatur maioꝛi parti.abb.in.c.i.de his que

füt a maio.par. ca.

¶ Maioꝛi parti vniuerſitatis vel de ſingularibus an ſtetur
⁊ vide in.c.ex parte.de bis queti.a ma.ꝑte.oꝑ abb.

2Bala.

¶ Quedã ſunt bona que nõ poſſunt eſſe mala ⁊ quedã ſunt
mala que non pñt eſſe bona.quedã indifferentia ad bonum ⁊
malum.vide abb:in.c.cum ab oiĩ.de vi.⁊ ho.cle.

emoria.

¶ Qualiter ꝓbatur memoꝛiã non ſtare.abb.in.c.con ſultatio
ni.in fi. de pꝛiuile.

embrum.

¶ Quid dicitur ꝓpꝛie membꝛũ coꝛp oꝛis.vide no.abb.in.c.

ſignifica ſti.de elec.in fi.⁊ in.c.ego.de iureiu.

APendicantes.

¶An ⁊ qui ſunt mẽdicãtes ⁊ de eoꝛũ oꝛdine.vide no.ꝑ abb.
in. c. nimis.de exceſſ.pᷣla.⁊ an ſint fubditi epo.vide abb.in e.c.
¶ De fratribus tertij oꝛdinis ſancti Franciſci.vide abb.in.
c.cum ⁊ plantare de pꝛiuile.

Menſa epiſcopi.

¶ Que ecckie dicant᷑ eſſe de mẽſa epi.ab.ĩ.cicũ venerabilis

de excep. .
ABeretrix.

¶ Meretrix poteſt dici que ſe duobus expoſuit. ab.in:c. in⸗
ter opera.de ſpon.

Albeus mea.

¶ Deiſtis pnoibus meus mea meũ:ſuus ſua ſuũ.vide abb.
in. illoꝝ. de pᷣben.⁊ idẽ abb.in.c.cõmiſſum.de dec.
¶ Meum an dicat᷑ qð mibi debetunvt in. c. tua.ij. de deci.

Abiſericordia.

¶ Mon eſt vni parcendum cum diſpendio multoꝛum.abb.in
c.inter alia.de immu.ecccle.
¶ Melius eſt ꝙ quis repꝛehendat᷑ de nimia miſericoꝛdia qᷓ;
de nimia ſeueritate.ab.ĩ.c.eſtote.de reg.iur.dʒ tñ ſeruare me⸗
diñ eo.c.in quo qͥs difficilime attingit virtus cõſiſtit.

2Biniſterium.

¶ Difſferentia eſt inter myſterium ⁊ miniſteriũ,no. abb. in.c,
cum in cunctis.sS.inferioꝛa.de elec.

AHodicum.

¶ An de modico ſit curãdũ.vide ꝑ abb.in.c.de appelðᷣ ap.

onũuſis.

¶ An epi poſſint viſitare moniales ⁊ qs dʒ intrare eaꝝ mo⸗
naſteria ⁊ qᷓ pena ⁊ quale pctm̃ ẽ cognoſcere monialẽ ⁊ qᷓta
crĩa cõmittit eẽ cognoſcẽs.ab.ĩ.c.monaſteria. de vi.⁊ ho. cle.
¶ An vidua poſſit ĩtrare monaſteriũ ⁊ an ſibi poſſit imponi
velũ. ⁊ de młtiplici velo monialiũ no.ab.ĩ.c.vidua.de regła.
¶ Monialis an po ſſit intrare religionẽ artioꝛẽ ſicut mona⸗
chus.abb.in. c. ea que.de ſta.reg. ⁊ an ſtatuta in monachis ex
tendantur ad moniales. vide eo.c,.ea que.
¶ã Monialiñ receptio ad quẽ ſpectet. vide ab. ĩ. c. qm. ð ſy.
¶ In moniali cũ carn aliter cognoſcitur tria delicta cõmittũ
le aaulteriu: ſacnllegiut ſtupꝛum.no.abb.in.c.cum dilecti
E Cg.
¶ Moniales ⁊ 9uerſe gaudẽt.cſi qͥs ſuadẽte. vide abb. de
ſen. excõ cde monialibus.⁊ an cõuerſe ſint moniales. eo.c.

¶ An duo dicantẽ multi. vide abb. in. c. ad nos. de re. ecd. nõ
alie.⁊ multi qui dicantur ⁊ qui pauci.vide ꝑ eundem in.c.la⸗
toꝛes.de cleri.excõi.miniſtrante.
¶ Multitudo licet peccauerit ex cã tũ puta cauſa euitandi
ſcandalũ vel ex alia parcendũ eſt ſibi ſed pꝛincipales qui fue⸗
runt in cauſa tenent᷑.vide abb.in eo.c.5.alle.

Munera.

¶ Vbi tenet᷑ quis ſubire numera vel in loco oꝛiginis vel in
loco domicilij. vide.S.in verbo domicilium
Munera que dican tur eſſe extra oꝛdinaria. abb. in c. ex
parte.de deci.
¶ Qlerici beneficiati vel canonici tempoꝛe neceſſitatis a cu⸗
ſtodia ciuitatis non liberantur. abb.in.c.peruenit.de immu.
eccl.qua pꝛopter licet clerici non cogantur exire ciuitateʒ ad
bellandum:debẽt tũ eam cuſtodire:nã ꝓpter cuſtodiam ciui⸗
tatis pꝛoteguntur oꝛphani vidue ⁊ miſerabiles pſone eo.c.
n pꝛinceps vel alius dñs inferioꝛ poſſit dare immunita
tẽ alicui ex ſubditis ne ſoluãt tallias ſeu collectas.vide abb.
in eo. c.⁊ vide de iure an collecte ſint pꝛohibite vel damnate
eo.c. ⁊ ibidem no.caſus in quibus coll ecte ſint per miſſe
¶ Inferioꝛ pꝛincipe non põt imponere collectam niſ bocp̃ᷣ⸗
ſcripſerit.vide eo.c.
¶ Si conſuetudo ſit ꝙ foꝛenſes teneantur ad munera perſo
nalia valet cõſuetudo.vjide. S. eo. c,

¶ Eccleſia non aſtrin gitur ſuper muneribus ⁊ collectis ⁊ cõ
ſtitutionibus pꝛincipum.vide eo.c.
¶ Mon valet tranſactio in materia munerum in pꝛeiudiciuʒ
regis ⁊ pꝛincipis.vide eo..
¶ Bemediñ ſubditoꝛũ eſt vt ſi in materia collectaꝝ nimiũ p
grauent᷑ vt remediũ pꝛĩcipis miſericoꝛditer ĩplorẽt. vide.e c.
¶ An decuriones po ſſint cõced ere pꝛiuilegiuz nõ ſoluendi
collectas.vide eo.c.

¶ An leuatoꝛ talliarũ poſſit dare immunitatẽ pꝛopter pauꝑ
tatem.vide eo.c. =
¶ An ciuitas poſſit imponere collectas. vide eo.c.

¶ Si factus ſum ciuis cum pacto vt non ſoluam tallias an
valeat.vide eo.c.

¶ De quo operatur conceſſio pꝛincipis vt ſim immunis ab

oibus munenibus:⁊ ſic in foꝛma generali.vide.S. e.c.
¶ Quãdo collecta imponit᷑ viris eccleſaſticis requiruntur.
ꝛimo conſenſus epᷣi cũ clero. Secũdo ꝙ petatur imminẽ/⸗
te ſumma neceſſitate.Tertio ꝙ laicoꝛũ facultates non ſi uppe
tant. Quarto vt accedat romani pontificis voluntas. vide
plene per abb.in.c.non minus de immu.eccl.
¶ Munera quedã ſunt perſonalia ⁊ quedã habent bonoꝛẽ
annexũ ⁊ vocantur honoꝛes.ab.S.eo.c. „
¶ Munera quedam ſunt angaria quedam perangaria que
dam ſoꝛdida.vide eo.c.
¶ An clerici teneant᷑ ſeu eoꝝ familia ad iſta ſoꝛdida.vid.e.c.
¶ Munera quedã ſunt mere perſonalia quenon habent ho
noꝛeʒ annexum.vt tutela ⁊ cura.vide eo.c.
¶Que dicant᷑ munera oꝛdinaria ⁊ que extraoꝛdi:de indicto
⁊ ſuperindicto.vide ibidem.
¶ Quoddã eſt munus patrimoniale vbi vertitur ſumptus.
qñq; imponitur patrimonio nõ habita mentione patrimonij
quãdoq; perſone ꝓ rebus.vide.S.eo.c.
¶ Et an clerici teneant᷑ ad iſta munera.vide eo.c.
¶ Et maxime an teneãtur ad munera mere pr̃imonialia vide
ibidem.
¶Et quid in muneribus que imponuntur perſonis pꝛo re/⸗
bus. vide eo.c. ,
¶ Ad munera que imponũtur perſone nõ facta mentione re
rum quod vocatur capitale non tenentur foꝛanei etiam ſi ibi
habeant poſſeſſiones.vide eo.c. L P
¶ An eccleſia teneatur ad inſtructiones pontium viarumad
reparationes muroꝛum ⁊ foſſatoꝛum.vide abb.in.c.nõ minꝰ
de immu. eccle.
¶ Petrus de ancha. tenuit ꝙ vbicunq; tractatur de cõmuni
vtilitate clericoꝛum ⁊ laicoꝛũ ſimul ⁊ mixtim clerici tenentur
contribuere.vide eo.c. 6
¶ An bodie eccleſa teneatur ad gabellas que hodie impo/
nuutur pꝛo vino ⁊ ſimilibus.vide eo.c. “

i
munn.
54
ciui⸗
c.
nits
abb.
nate

eß
benſ⸗
105
iciiz

ec⸗
endt

ang

8 0
ab

nror.
nine⸗
ſuppe
pide

nore
nqte

e.
ntho⸗

7

o

ne
n

ẽ

errrrrErrene

—

utilatio.

¶ Differentia eſt inter membꝛi mutilationem ⁊ truncationez
abb. in.c. cum illoꝛum.de ſen. excõ.

Butuum.

¶ Si religioſus habet adminiſtrationẽ vel peculiũ ⁊ mutuũ

recipiat tenet᷑ quatenus patit᷑ adminiſtrationẽ vel peculium
vide abb.in.c. ꝙ quibuſdam.de fideiu.
¶ Zraditio pecunie ſimpliciter facta in dubio pꝛeſupponit
mutuũ vel depoſitum. abb. in. c. odoardus. de ſolu.
¶ Mutuũ non debet ſtatim repeti ſed debet expectari inter
uallum arbitrio iudicis.abb.in.c.pꝛecariũ.de preca.
¶ An mutuans pecuniã eccleſie debeat pꝛobare verſum in
vtilitatez eccłie. vide no. abb.in.c.ꝙ quibuſdã. de fideiuſ.
¶ Si mutuũ eſt factũ pñte concilio populi non eſt neceſſe ꝓ⸗
bare verſum. abb.eo.c.⁊ quid ſi factum eſt pꝛeſente pꝛelato ⁊
capitulo.vide ibidem.
¶ Satis eſt ꝓbare tpe mutui imminere neceſſitat em licet nõ
ꝓbetur verſum. abb. eo. c.
¶ Mutuũ an ſit ſi dicatur tolle banc pecuniam vel donatio
vide abb.in.c.⁊ ſi qneſti ones.de ſymo.

Eceſſitas.

Vbi aliquid conegdit᷑ ꝓpter neceſſitatem

durat cõceſſio qu atenus vꝛget neceſſitas

⁊ nõ aliter,facit.c.generaliter.xvi.qi.abb.
in. c. cum ve nerabilis.de conſue.circa fi.
¶ Meceſſitas officij excuſat a dolo pꝛeſumpto.vt.c.ſi vero.i.
de ſen.excõ.⁊.l.tutoꝛ.ff.de his qui.vt indig.
¶ Meceſſitas excuſat a periurio ⁊ a funto cũ non babeant le
gẽ maxime ſi paupertas eſt nota.de cõſue.c.qᷓ;to.⁊.c.bꝛeui.ð
iureiuran.. c. cõſilium. de obſerua.ieiu.ad idem. xxiij.q.viij.
ſi nullũ.l.di.pꝛeſbyteros.de pig.ſignificante.de conſe.di.v.

diſcipulos. de furtis.ſi quis per neceſſitatẽ.⁊.c.odoardus.de

ſolutio.⁊ iura ſubueniũt neceſſitate impendente.ff.ex qui.cau.
ma.no.ff. loca.cum in plures.S.veſtimenta.ff.ſi quis cau.il.ij.
S.ij. nec dicit᷑ deierare qui ex iuſta cã deſerit iuramẽtũ.ff.qui ſa
tiſda.cog.l.fi. Hoſti.in.c. querelã. de iureiuran.

Negatiua.
¶ Megatiua an ⁊ quando ⁊ quomodo poteſt pꝛobari.p lene

T not.per.abb.in.c.bone.de elec.x.⁊.xi.col.vide.j. pꝛobatio.
ver.ſi pꝛobari.

¶ Megans inſtrumentuz vel ſ⸗ ententiã eſſe penes ſe ⁊ ad mã

datum iudicis non vult illud exhibere:poteſt tunc iudex pꝛo
nunciare:vt illo ꝑpetuo nõ vtatur:vt no.anto.poſt Inno.in
c. g. perpetuus.de fi.inſtru.⁊ eſt concluſio lapi de caſtilione.

in ſuis alle.alle.x.vide.j.pꝛobatio,v.ſi contra petitõneʒ.⁊ vi

de.S.cedere. v.ſi quis petit.
¶ Megatio parentum filium non eſſe ſuum facit plenuʒ pꝛe⸗
iudicium niſi ipſe pꝛobet contrarium.vt.c.tranſmiſſe qui filij
ſint le. ⁊ ibi abb.

¶ QAicet per negationẽ res efficiat᷑ dubia.vt.l.iij.C.qui.ad li

ber.pꝛocla. non licet.⁊ qð no.in.c.piſanis.de reſti.ſpobł.⁊.c.ſu
per eo.de teſti.co.intellige verũ qñ pꝛobabilis eſt ignorantia
ſi enim haberẽt notoꝛietatẽ contra ſe nõ pꝛoficeret talis nega
tio.no.anto.in.c.ſi clericus laicum.de fo.compe.ideo ſi paat
poſſeſſio pᷣben.qð nõ poteſt eſſe nõ notoꝛium in loco poſſeſ.
ſiones foꝛe pꝛebendales quin diutius poſſeſſe ſint licet negẽ/⸗
tur pᷣbendales hoc nõ ſufficit.alł.anto.no.per Inno.in.c. ve

nerabilis.de cẽſi.⁊ in.c.tua.de coha.cle.⁊ mulie.⁊ in.c.i.ð of.

vica. abb. in. alle.c.ſi clericus.
Megatione an inducatur litis conteſt.vide.S.lis.ver.licet
litis conteſtatio.
OQ Megans ſe poſſidere cũ in veritate poſſideat perdit poſſeſ
ſion. m.vide.Sð.interrogatus.
¶ Megans totã actionẽ ſeu poſitionẽ in qua aliqͥd ↄtinetur
falſitatis an ſit periurꝰ vide.j.poſitio habens.
Megatio pꝛepoſita fa cit equipollere ſuo cõtradictoꝛio.ff.
de cõditionibꝰ ⁊ demon.l.idem.⁊ de colla.bono.l.nõnunqᷓ
ſed negatio poſt poſita fa cit eqnipollerelſuo ↄtrario.vt.lleg.
timos.S.an ergo.ff.de legi.tu.⁊ de aucto.tu.l.obligari.in pni

niſi Zriũ appareat de mẽte loquẽtis.vt.l.ſi ſeruus.S.ſi pl uriũ
ff. ſi quis cautio.ſed pꝛepoſita negatio ⁊ poſtpoſita eqp ollet
ſuo ſubalterno.vt.l.i.ff.de ca.pu.no.Bar.in extrauagãti q m̃
ſuper rubꝛica qui ſunt rebelles in pꝛinci.
¶ Megatiua qũq; exponitur ꝑ affirmatiuã ⁊ ecõtra.vide
ſingu.in.c.lʒ vniuerſis.de teſti. *
¶ Megẽãs rẽ fuiſſe debitoꝛis vel ſibi eſſe ſolutũ de bituz con⸗
nictus de mẽdacio qualiter cõdẽnet᷑.vide.s.men daciũ.
¶ Megatiua.ſ.ꝙ teſtamentũ mn ſit verũ poteſt pꝛobari per
teſtes hoc deponentes quibꝰ credit᷑ licet nõ ſint rogati: quia
ad pꝛobandũ teſtamentũ non ad repꝛobationem requiritur
rog atus.qñ em̃ teſtis deponit negatiue debet reuocareactũ
a ſenſu:non ſenſum ab actu.hoc eſt dicere talis actus nõ fuit
factus ⁊ ego ſcio ꝑ ſenſum ⁊ pñtiam meam:qꝛ tali loco ⁊ tꝑe
vbi ⁊ qñ dicit᷑ actus fuiſſe celebꝛatus ego ĩterfui ⁊ reuera ille
actus nõ fuit tũc celebꝛatus nec potuiſſet celebꝛari quin ego
vidiſſem ⁊ a udiuiſſem.nã ſicut in facto ꝓpꝛio cadit vera ſcia
ꝓbatiõis negatiue.vt.ff.de acq. beredi.l.põponius.S.rei.ita

in facto alieno fit coartatio tanta ꝙ virtus intuitiua ſenſiti

ua clare ⁊ aperte percepienegatiuã. vt. C. de erro.aduo,l.ij.?
in.l.i S.i.ff. de iti.actuq; pꝛiua.Iteʒ ſi negatiua põt directo ꝓ
bari ꝑ inſtrumentũ.vt.C. de rebus credi.l.fi.ergo ⁊ per teſtes
C.de ſide inſtru.l.in exercendis.ſi aũt teſtes negando remouet
eoꝛũ ſenſum ab actu quod eſt qñ dicũt non recoꝛdari vel non
interfuimus ⁊c̃.tũc nibil pꝛobãt:qꝛ qui neſcit nõ põt ꝓbare.
ff. de fur. l. quidã. in fi.ff. de carbo.in. l.iij. S. due. de quo latius
per Bal.in. l.i. C. de bonoꝛũpoſſeſſione m tabu.

5 1
Hegligentia.
¶ Quãdo quis ꝑdit gr̃am ⁊ an ⁊ qñ negligẽtia dicat᷑ nota⸗
bilis. abb.in.c.capitulũ.de reſcrip.⁊ dominicus in.c.ei qui.de
reſcrip.li.vi.⁊ vide glo.in.c.queſitũ.de peni.⁊ remiſ.
¶ Megligentiã inferioꝛũ in pꝛouidendo de miniſtris poteſt
eps ſ upplere, vide. . eps.
Me⸗ 508.
¶ Mepotis appellatione in materia odioſa nõ venit filius
fratris mero iure inſpecto tñ ꝓpter cõem vſum loquẽdi cõpꝛe
hẽdit᷑ talis nepos qᷓ;tũcũq; materia ſit odioſa.no. Jo.an.iĩ.c.
fundamenta.de elecli.vi.nam in cõmuni diſpoſitiõe etiã reſtrĩ
gibili debemus facere interpꝛetationẽ ſᷣm cõem vſum loquẽ⸗
di.no.glo.in.c.nõnulli.de reſcrip.⁊ doc.in.c.olim.de verb.ſig.
Bar.in.l.oẽs populi.ff.de iuſti.⁊ iu.⁊.c.ex litteris.de ſponſ.l.
labeo.de ſuppellł,legata.abb.in.c.ij.de arbitris.
Hobilitas.
¶ Mobilioꝛes ⁊ antiquioꝛes pᷣferunt᷑ in eccleſia in voce ⁊ in
capitulo ⁊ in bñficijs cõſequẽdis.c.de multa.de pꝛeben.ab.
in.c.cõſtitutus.de appel.⁊ in.c.dudũ.i.de ele.circa pꝛin.in re
ligioſis tñ nõ attendit᷑ nobilitas.vt no.in.c.fi.de ſta.reg.
¶ Mobilitatẽ perdit quis pꝛopter monachatũ.xxvij.q.ij.ſcri
pfit.no.glo.in.c.i.de pur.cano.
¶ Mobilitas cõſideratur non ſolum genere ſed animo ⁊ mo
ribus. Jo.an.in.c.i.de donatio.quis aũt pꝛeferatur in nobili⸗

4

tate. vide ¶ P. in.l. pꝛouidenqum., de poſtu. ⁊. c. nunq; erubel

camus.lvi diſt.
¶ Mobilitatem perdunt exercentes artem ruſticam ſeu vilem
nec debent pꝛomoueri ad regimina ciuitatũ.no.glo.in.c.que
cõtra pacẽ.xxiiij.q.i.⁊ in.l.ne quis.C.de digni.ili.xij.
¶ Mobiles ſeu ſublimes ꝑſone bonoꝛãt᷑ ab eccleſia in colla⸗
tionibus bñficioꝛũ.⁊ dicunt᷑ nobiles ſublimes quaſi pꝛe alijs
eleuati ſeu ſupꝛa limen poſiti ⁊ ꝑſone litterate equiparantur
nobilibus.vt.c. de multa. de pꝛeben.⁊ ibi abb.ij.col.
¶ Mobilitas virtutũ eſt pꝛeponẽda nobilitati generis. Elñ
pulcre inquit Cicero cõtra Saluſtiũ. Sanctius eſt me meis
geſtis floꝛere q; maioꝛũ opinioni niti ⁊ ita viuere vt ſit in po⸗
ſteris meis nobilitatis initiũ ⁊ virtutis exemplũ, Jtem ↄtra
eundem Cicero inquit. Id qð deficit in te incipiat in me:q̃ſi
volebat inferre ꝙ Saluſtius degenerabat genus ſuũ.ſed ipe
Cicero incipiebat ſuis virtutibus initium nobilitatis.vbi tũñ
concurrũt duo vincula:vt qꝛ qui eſt nobilis genere ⁊ virtute
eſt magis honoꝛandus quia duplici decore fulget.ſ.parentuʒ
⁊ ꝓpꝛijs virtutibus ſe dedicauit q; qui ex nobili ꝓgenie oꝛiũ⸗

dus fuit. ⁊ eſt ratio:qꝛ no bilis habuit exẽpla ſuoꝛũ ⁊ occaſio⸗
nẽ maximã vt eſſet virtuoſus:ſed ex pauperibus natus eſt vir

tute ſolius dei mira bilis.vt,c.nunq.lvi.di.no.abb.in.c.vene

rabilis.de pꝛeben.ij.col.
¶ Mobiles inter apoſtolos fuerũt Paulus ⁊ bartholomeꝰ
ceteri aũt fuerũt ignðbiles.ex quo infert᷑ ꝙ oẽs indifferenter
ſunt vocandi ad regimen eccleſie dũ tñ ſint honeſte vite ⁊ ſuf
ficientis ſcientie.no.abb.poſt glo.in.c.venerabilis.de pᷣben.
iij.col.⁊ vide quod no.Hoſtiẽn.c.conſtitutis.ij.de appella.
xxi.di.in nono.xix.di.ita dominus.
¶ NMobilitas ſola eſt animũ que moꝛibus oꝛnat. Itẽ in fine
martiniane poſuit Jo.an.hos verſus. Hobilitas bomiĩs eſt
miens deitatis ima go. Vlirtutũ clara ꝓpago humilẽ releuare
iacentẽ. Oentẽ refrenare furentẽ. Zurpia nulla timere. Ma⸗
ture iura tenere. Vñ ſaul poſt aſinas in regẽ aſſumptus eſt.i.
Hegũ.ix.⁊ dauid depoſt fetãtes.i. Regũ.rx. Vn hieronymꝰ
ad ʒ eleuciã. Sola apud deñ libertas eſt nõ ſeruire peccatis.
Sũma apud deñ nobilitas clarũ eſſe virtutibus. Iteʒ Gre⸗

goꝛius in paſtoꝛali.quis neſcit ꝙ in natura gẽmarũ carbũcu

lus iacincto pꝛefert᷑.⁊ tñ cerulei codłꝛis iacinctus pꝛefertur
pollenti carbunculo.⁊ qꝛ illi qð oꝛdo nature ſubtrahit ſpẽs
coloꝛis adiungit:⁊ hunc quẽ naturalis oꝛdo pꝛetulit coloꝛis
qualitas ferat.in ſecularibus tñ dignitatibꝰ habet᷑ ratio no⸗
bilitatis ⁊ potentie.in aut᷑.de defenſo.ciui.s.i.⁊ de decurio.l.
bonoꝛes.de ſupplen.neg.pꝛela.c.grãdi.li.vi.hoc.no.Fran. ð
za barellis poſt Jo.an.in.c.venerabilis.de pꝛeben.

Nomen.

¶ In materia ꝓpoꝛtiona bili tm̃ dignitati nõ curamus an ſit
expꝛeſſum nomen ꝓpꝛiũ an appellatiuũ.vnde in vtroq; caſu
diſp oſitio eſt realis:ſecus in materia concernẽte im̃ ꝑſonã vt
nõ obſtante diſpoſitione noĩs appellatiui diſpoſitio cenſet

perſonalis.no.in.c.aduerſus.de immu.eccl.⁊ in.e.requiſiſti.ð

teſta.⁊ in.c.qm̃ abb.de offi.dele.a bb.in.c. dilecti. de foꝛo cõ⸗
petẽti.Si per expꝛeſſionẽ nominũ appellatiuoꝛũ ↄſtat ſatis
de pꝛopijs ſufficit ſi ignoꝛatur nomen ꝓpꝛium. vt.l.ſi in rem.
in fi. ff. de reiuen. facit qðᷣ no. Inno.in.c.certificari.de ſepul ad

idem.l.ſi quis nomen. ff. de here.inſti.abb.in.c,.cum dilectus.

7

de oꝛdi.cog.xxij.col.

Momen pꝛopꝛiuʒ delegati ſi pꝛemittatur in cõmiſſionibus
intelligit᷑ cã cõmiſſa perſone non dignitati:ſecus ſi pᷣmittatur
nomen dignitatis.no.doc.in.c.mandata.de pꝛeſump.
¶k Momen appellatiuũ facit diſpoſitionẽ realẽ:nomen tñ ꝓ

pꝛiũ facit ꝑſonalẽ.vt.c.qm̃ abb.de offi.dele.⁊.l.⁊ qꝛ.ff.de iuriſ

di.om.iudi.⁊.l.cẽteſimũ.de vᷣ.obl.iõ cõmiſſio ſub noĩe appel⸗
latiuo trãſit ad ſucceſſoꝛẽ.ſecus ſub noĩe ꝓpꝛio,.de quo ſatis
late ⁊ no ta biliter per abb.in.d.c.qm̃ abb.
¶ In no minibus verbalibus nun quid poſitio ſolo actus ex
ercitio ponat᷑ etiam nomen:⁊ qu id fignificãt noĩa verbalia
vide nota biliter perabb.in.c.i.de iudi.vlti.col.
¶ Er noiĩe hoꝛrido hoĩes ſepe ſuſpicant᷑ ſiniſtrũ putantes a
pꝛauo euẽtu illud fuiſſe impoſitũ.fa cit tex.cũ glo.in.l.factũ.S.
ſi mandata.ff.ad turpil.vnde deteſtandi ſunt qui hbabẽt noĩa
ad libitum ⁊ recipiunt hoꝛrida.⁊ hec eſt vna de cauſis quare
mutatun nomen pape in coꝛonatiõe.vt no.in pꝛohemio ſexti.
no.abb.in. c. cum m apoſtolũ.i pde pꝛeben. 2 melius
per barbatiũ in.c.i.de depoſi.

Nominatio.

¶ Mominatio quotuplex eſt. ⁊ an per eã acquirat᷑ ius nomi⸗
nato.no.plene abb.in.c,ꝙ ſicut.S.ſuper eo.de elec.
¶ Mominarian ⁊ qñ debeat dñs in iudicio ꝑ cit atum ſeu cõ
uentuz. vide.S. citatus ſeu cõuentus.
Moiĩatus clericus in indicio ſeculari per ſuũ colonũ ſi veĩt
tanq noĩatus ⁊ ius ha bes ⁊ ſicut neceſſariꝰ defenſoꝛ ⁊ pꝛin
cip alis aduocat cauſam ad foꝛũ ſuũ ⁊ ẽ ſibi dandus libellus
de nouo.vt innuit. S. in alijs.cfi.vt lite non cõteſta. aut cleri⸗
cus venit volũtarie ad defendẽdũ emptoꝛẽ ſuñ:⁊ tũc tenetur
ſbi defen dere iudiciñ ſuſcipere:qꝛ nõ eſt reus pꝛincipalis. vt.l.
i.?⁊ q ibi no. C. vbi in rem actio.⁊ glo.in.c.clericũ nullius. xi.
.i.qbb.ln, alle. 5. in alijs. xv. colum. .

MNotarius.

¶ Motarius pꝛincipis dicit᷑ habere dignitatẽ. vt. l. vnica, de
man.pꝛin.no.bar.in.l.iiij.ff.ad.l.iuł.repe.
¶ Notarius põt eſſe in actu electiõis laicus ⁊ in alijs ſpñali
bus nõ. Jo.an.in.c.i.de ꝓcura.li.vi.?⁊ Specu.in ti.de inſtru.
edi.S.reſtat v.quid ergo ſi tabellio.⁊ abb.in.c.quia ꝓpter.de
elec.vi.col.⁊ ipſe abb.in.c.ſicut te.ne cle.vel mona.vbi tractat
an clericus poteſt exercere officiũ tabellionatus.
¶ Motarius cõſiciẽs cõtractũ de nocte cui diei debeat attri⸗
buere cõtractũ an pꝛecedenti vel ſubſequẽti.vide.ẽ. dies.

¶ Motario põt cõmitti receptio ⁊ examinatio teſtium, vide

j. teſti. vᷣ.poteſt iudex.⁊ vide.S.cõmiſſio.
¶ Motario ſi cõmittat᷑ ꝑ indicẽ aliqͥd in cã non dʒ ipſe nota⸗
rius ſcribere:qꝛ nõ adhibet᷑ ſibi fides in attribuẽdo ſibi offi⸗
cia. no.d oc.in.c.qm.de ꝓbatio.facit ad boc ꝙ pꝛocuratoꝛ ad

negocia nõ põt eſſe teſtis qñ aliquid eſſet inde aſfecutus.no.

in. c. inſuꝑ.de teſti.⁊ in.l.oĩbus.C.de teſti.no.abb.in.c. frater⸗
nitatis.de cleri.nõ reſñden.in.fi.vide.j.teſtis.ver.poteſt iudex
⁊ vide.S.cõmiſſio.vᷣ.cum alicui.
¶ Motarius falſum inſtrumentum conficiens qð ſciebat ad
alium iudicem deſtinari per quem iudicẽ punietur.vide.S. fo
rus.ver.teſtis examinatus.
¶ Motarius debet ſcribere notas ſuas in nota legibiliter ⁊
apparẽter vel ꝓbabiliter pꝛeſumpta:⁊ hoc dicit᷑ ꝓ eo q: qñq;
tabellio ponit in nota tot cetera ꝙ; nõ intelligit quid loquat᷑
habet em̃ notulariũ ſiue lipꝛũ ſuũ in quo ponit bas notas.2⸗
dicit ſic: eodẽ anno ⁊ eodẽ menſe ⁊ die petrus vẽdidit fundũ
ſempꝛonio ſi cñ ⁊ c pꝛecio.x.libꝛarũ renũciãdo ⁊c ⁊ ſic ponit
plura ⁊ cetera.qͥd ergo fiet illo moꝛtuo ſi cõtractus celebꝛat᷑ ĩ
ſcriptis.dicit Hoſt.qꝙ nullũ eſt remediũ.vt patet.C. de fide in
ſtru.l. cõtractus,. alioquin conſuetudo ſua ⁊ abbꝛeuiaturep̃ᷣ⸗
cedentes ⁊ ſequentes attendi debent:⁊ ſi ex his põt intentio
ſua elici:habebit locum qð dicit᷑ in.c.cum.p.de fi.inſtru. ar.ff.
de le.l. i ſeruus pluriũ.s.ſi numerus.ff. de fundo inſtru.l.cñ de
lanionis.S.aſinã.poteſt etiam perpendiex cõparatione alio⸗
rum inſtrumentoꝛũ que ipſe tabellio perficit inter eaſdem per
ſonas vel alias ſuper conſimili contractu. in aut᷑ eo.ti.S.ſed
⁊ ſi.colla.vi.cetera em̃ que ibi deficiunt er quo de ipſis appa

ret ꝓbabiliter anctoꝛitate iudicis ſupplebuntur.ff. ꝙ cuz fal.
tuto.l.ij. ? vide quod no.in.c.ij. de libel.obl.no.doc,in aliega.

c.cum.p.de fide inſtru.

¶ Morarius ſi poſt confectum inſtrumentum dicat ſe falſum

ſcripſiſſe nõ pꝛeiudicat ei in cuius fauoꝛem eſt factum. vide.S,
falſitas..ſi teſtis.
¶ Si vniuerſitas vel capitulũ inſtituit ſindicũ ad agendũ te
netur notarius noĩa ſinguloꝛũ expꝛimere.vt not.bar.in.l.i.ff.

de albo ſcriben.ſi aũt cõſtituit᷑ ad alia negocia tunc ſi eſt ma⸗

gna vniuerſitas vel cõciliũ totius populi nõ eſt neeſſe expꝛi
mere ſinguloꝛũ noĩa.ar.in.c fi.de ꝓcu.ſi añt collegiñ ẽparuũ

debẽt noĩa ſcribi.ar.in.c.qẽto.de his que fi.a pꝛela.ſed bal.in

l.bff. de magi. cõue. dicit ꝙ tutius eſt ꝙ expꝛimant᷑ noĩa fingu
loꝛũ.cõcludit tamen abb,:in alle.c.quãto.ꝙ exceptis caſibus
in iure expꝛeſſis nõ eſt neceſſe expꝛimere nomina ſinguloꝛum
licet ſit vtile.quod nota.

Motorium.

¶ An ſuper notoꝛio põt iudex ſine citatione cõtra abſenteʒ

pꝛocedere.vide.S.citatio.

¶ N Zeacem in notoꝛio facti tranſeuntis qñ hʒ permanentiã cer

to tẽpoꝛe taliter ꝙ tergiuerſari nõ põt.no.ab.in.c.euidentia.
de accu.vide.s.iudex ex officio ſuo.

¶ Motoꝛium facti permanentis poteſt poſt concluſionem in

cauſa allegari ⁊ iudex poteſt de notoꝛio iudicare:quia tale no
toꝛium non indiget pꝛobatione ⁊ releuat ab onere pꝛobandi
vt colligitur ex tex.c.dudum.i:ide elec.⁊ ibi abb.iiij. colum. ſe
cus in notoꝛio iuris vel actus tranſeuntis:que quidem noto
ria requirunt pꝛobationes.no.ij.q.i.de manifeſta.⁊.c.ſicut.de
re iudi.⁊ in.c.veſtra.de coha. cler.⁊ mu.ideo non poſſunt alle
gari poſt concluſionẽ in cã cum non debeant tunc none pꝛo⸗
bationes admitti.vt.c.cũ dilectus.de fi.inſtru.ab.vbi.S.
¶ QAicet in notoꝛio de neceſſitate non ſit recipienda pꝛoba⸗
tio.vt.c.ad noſtrã.iij.de iureiu.põt tñ iudex ad cautelam pꝛo⸗
bationẽ ⁊ reliquũ oꝛdinẽ iudiciariuʒ ſeruare.ſed pars ꝓ qua
facit notoꝛium põt reſiſtere ne pꝛobationẽ cogatur adducere

——. ͤ „

ſal⸗
kn.
nde
ctgt

nri⸗

e

not
lof⸗
Rad
8 1o.
gten⸗
ger

tad
,fo

int
aſi
glot
o
neſ⸗
nſt
Ki
cele
rp
ntio
rf.
de
glio⸗
per
ſed
pps
fal.

ge.

unm
des,

cite
ik.
ina,
al
ni
dalſe

ſugr
bes

0

nte;

i
entis

ene⸗
glep⸗

.

quia non debet ſuperflua pꝛobatione onerari.ar.in.c.ſicut. ð
pꝛoba.⁊ alle.c.ad noſtrã.ſi tamen pars non reſiſtit non vicia

tur pꝛoceſſus.abb.in.c. bone de elec. v.col.
¶ In notoꝛio licet regulariter requiratur citatio. vt.c.ad no⸗

ſtra. iij. de iureiu. ⁊.c.poꝛro.de diuoꝛ.tñ ſi adeo factñ eſt noto⸗

riũ q; nulla defenſio poteſt parti abſenti cõpetere tũc nõ reqͥ⸗

ritur citatio:vt plene no.ab.in.c.cum olim.de re iudi.⁊ in dicto

c. ad noſtrã. ⁊ in.c.veſtra. de coha.cle.⁊ mu.⁊ ſic intelligit᷑ tex.
c. bone, de elec. vt ibi.no.a b. =.c.venerabilẽ eo.ti.ꝓ boc tex. in
l.ij. Ec ſi de frumentaria.ff. de admi. re. ad ciui. pertinen. ibi
per bar. ⁊ boc caſu intelligitur Inno.in.c.quãto.de tranſla.
pꝛela.ſed vbi factum nõ eſt ita notoꝛium: vt dixi:tunc requiri⸗
tur citatio.alias ſententia ſiue pꝛoceſſus habitus eſt nullus.
ſic intellige Inno. in. c. tua.de coba.cleri.⁊ mulie.⁊ alia iura
que requirunt citationem.ab.in dicto.c.bone.de elec.vi.colũ.
⁊ ab.in.c.venerabilis.eo.ti.iij. colũ.⁊ vide circa hoc gl.⁊ bal.
in.l. fi. C. de legi.⁊ cle.paſtoꝛalis.de re iudi.⁊ glo.in.c.fi.de he
reti.li. vi. ⁊ qdð no. abb.in.ci.de cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛietatis:⁊ ideʒ
abb. in. c. cauſam. de reſcrip.⁊ vide glo.⁊ hoſtiẽ.in.c.ſuper eo.
de teſti. cogen. .
¶ Notoꝛiuʒ ſi eſt delictum ſʒ ignoꝛatur quis eũ commiſit an
luder ſine citatõe poteſt generaliter inquirere:vide.S.inqͥſitio.
¶ In notoꝛijs an poteſt ꝓcedi contra abſentem ſine citatiõe
vide.j.ſententia poteſt ferri.
¶ Motoꝛia multa dicuntur que non ſunt:ldeo de facili non ẽ
pꝛocedendum ſuper aliquo tanqᷓ ſuper notoꝛio. vt.c. conſu⸗
luit. i.de appel.ex quo infertur notabile dictum ꝙ ſ teſtis di⸗
cit fimpliciter factum eſſe notoꝛium ⁊ aliam cauſam non red⸗
dit etiam non interrogatus a iudice qꝙ non pꝛobat: quia no⸗
toꝛium de facili non cõpꝛehenditur ſenſu coꝛpoꝛis ſed iudicio

boni intelle ctus adeo ꝙ multi etiam periti titubant an ⁊ qñ

factum dicatur notoꝛium.vt.c.de manitfeſta.ij.q.i.abb.in.c/cõ
ſuluit. de appel. .
¶ Motoꝛium inducũt atteſtationes ſi contra eas nõ oppo⸗/
nitur. vt.c. cum olim. de verbo.ſigni.⁊ ibi.no.abb.⁊ tangit in
dicto. S.poꝛro. ðð
¶ Motoꝛium eſt id qð conſtat ex tenoꝛe litterarum pꝛincipis.

Inno.⁊ ab.in.c.i,⁊.ij.de confir.vti.vel inuti.de eo qð eſt no⸗

toꝛium iudici vt iudici poteſt ferri ſententia ſine teſtibus etiã
ſi ſit notoꝛium facti tranſeuntis:vt no.in.c.de illo.de eo qui
cog.conſang.vxo.ſue.⁊ ibi abb.in fi.
¶ Si iuderx ꝓceſſit in aliqua cã tanqᷓ ſuꝑ notoꝛio ſi in verita
te factum erat notoꝛiũ nõ tamen iudici conſtabat a pꝛincipio
valet pꝛoceſſus:qꝛ ſatis eſt ꝙ iudex nõ ignoꝛet fundamentũ
iuriſditionis ſue licet ignoꝛet qualitatem iuriſditionis.vt no.
Bar.in.l.multũ intereſt.ff.de condi.⁊ demonſtra. Inno.in.c.
tua, de cohꝗ.cle. ⁊ mulie.Abb.in.c.ſi clericus laicum, de foꝛo
compe. vi. l. vide. s. iuriſditio. , licet qualitas.
¶ Vbi delictuʒ eſt notoꝛiũ ſi ignoratur perſona delinquẽs
vt quia reperitur homo moꝛtuus in ſtrata vel furtum factum
in apotheca poteſt iuder ſine citatione ex officio ſuo inquire
re non tamen contra certam perſonam ſed generaliter:⁊ ſi ali
qui nominant᷑ in tali inquiſitione generali debet poſtea pꝛo⸗
cedere ſpecialiter cõtra illos:quia pꝛoceſſus ſactus in gene⸗
rali inquiñtione non facit fidem in ſpeciali eo quia pars non
fuit vocata nec vidit iurare teſtes ⁊ ſimilia.⁊ hanc practicam
ſeruat totus mundus.⁊ hoc ideʒ firmat Bar. in.l.fl.ff.de que
ſtio. ⁊ abb. in. c. bone de elec.v.col.
O In notoꝛio non requiritur pꝛonunciari eo modo quo pꝛo⸗
nunciatur ſuper non notoꝛio ſed per viam pꝛecepti poteſt fer
ri talis ſententia. no. Inno.de verbo.ſig.ex parte.⁊ Petrus
in.c.cũ dilectus.de purga.cano.
¶ Si aliquid ſit notoꝛium in pꝛouincia non tamen iudici:qꝛ
ipſe neſcit vel ſit notoꝛium in alia pꝛouincia nõ tamen in iſta
poteſt iudex duobus modis pꝛocedere.ſcʒ oꝛdine iudiciario
ac ſi eſſet occultum.arg.in.c.bone.i.de elec.xxiiij.q.i.pudẽda
ij.q.i.deus.vel poteſt cognoſcere an ſit notorium ⁊ facta ſibi
fiqe ſuper hoc pꝛocedit contra eum quaſi crimen eſſet notoꝛiũ
no.glo.⁊ doc.in.c.ad noſtram.iij.de iureiuran.
¶ In notoꝛijs oꝛdo iudiciarius eſt ipſum oꝛdinem non ob⸗
ſeruare vt eſt expꝛeſſum in.c.ad noſtram.iij.de iu reiuran.⁊ eſt
ſimilis modus loquẽdi qñ dicit imperatoꝛ in donatione que
fit ecclene optima menſura eſt immenſitatisin autent,de non

alie. re. eccle. S. ſi nimis.colla.ij.⁊ illud eſt in amoꝛe modus nõ
babuiſſe modum.ex quibus no.ꝙ diſpoſttio loquens de oꝛdi
ne refertur ad illius oꝛdinis caſus capaces,vt not, antho.in
alle.c.ad noſtram.
¶ Si in notoꝛijs in quibus oꝛdo iuris per omĩa nõ eſt ſeruã⸗
dus ſeruarent᷑ ſolẽnia iuris eſſet detrimentum reipublice ⁊ pꝛi
uate leſionis:qꝛ ⁊ ſi ſeruaretur multotienðᷣ tranſiret delictum
inultũ.qð eſſet cõtra rempublicã ⁊ iuſticie leſiones.de ſen.ex.
vt fame.S.i.cum ſuis cõ coꝛ.⁊ pęr cõſequens in detrimentum
ſalutis.ar.xij.qij.cum denotiſſhna ſec ⁊ multũ dãnificaretur
actoꝛ ſiue accuſatoꝛ ſi ei incũberet onus pꝛobandi.iudex nã⸗
q; tenet᷑ lites abbꝛeuiare ⁊ occurrere partiũ laboꝛibus ⁊ exa⸗
penſis.de dolo ⁊ cõtu.c.finẽ.de o ffi.dele, ſuper queſtionuʒ..
poꝛro.in fi.vt no.hoſti.in.c.ad noſtra.iij.de iureturan.
¶ Motoꝛium licet inducat ſola confeſſio.vt.c.fi.de cohabi.
cle.⁊ mulie.eſt verum niſi pꝛoba biliter excuſetur confeſſus.vt
no.in.c.cum dilecti.de accu.⁊.l.cum fidecõmiſſum.ff.de cõfeſ.
abb. in.c.cum ſpeciali.S.poꝛro de appel.
¶ Motoꝛiũ iuris eſt ſpontanea cõfeſſio clara ꝓbatio iuſta et
irretractabilis diffinitio. Pꝛimũ de confeſſis.c.i.ſecundũ in
l. geſta. C. de re iudi.de ver.ſig.cum olim.tertium de regu.iur.l.
res iudicata:ſed q;ꝛ confeſſio ⁊ ſententia poteſt habere aliqͥd
falſitatis.ꝓpꝛie notoꝛium eſt illud qð cõſiſtit euidentia: alias
po ſſer dici notoꝛiuz quod non eſt. no. Jo.an.poſt Hoſt. in.c.
veſtra.de coha bi.cle.⁊ mulie.⁊ in tali notoꝛio iuris per rei eui
dentiam non admittit᷑ appellatio.vt.c.cum ſit romana.⁊.c.
uenit ad nos.⁊.c.conſuluit.⁊.c.reprehenſibilis.de appella.⁊
c.ex litteris.de ſpon.⁊.c.quia pernicioſum.de vſuris.⁊.C.de
appella.conſtitutiones.⁊.C.quoꝛũ appel.non reci.lij.ſi tamẽ
aliquid eſt notoꝛium per famam publicam admittitur appel⸗
latio.vt alle.c.cũ ſit roma na.in.fi.ſed ſi eſt notoꝛium iuris per

cõfeſſionẽ vel ꝓbationem in iudicio factaʒ admittit᷑ appella

tio niſi cõuincatur ⁊ cõfiteat᷑.C.quoꝛũ appel.non reci.l. obſer
uare. glo. in.c. romana.de appella.li.vi.⁊ docto.ſignanter
Hen.in.c.tua nos.de cohabi.cle.⁊ mulie.nec in tali notoꝛio
requiritur citatio nec iuris oꝛdo.vt.c.ad noſtrã.iij.de iureiur.
nam vbi non eſt locus in ficiationi poteſt iudex ſine oꝛdine ꝓ
cedere ne maleficia remaneant impunita maxime cũ nimis fre
quentantur quia multis craſſantibus exemplo opus eſt.ſf. de
penis.l.aut facta.S.fi.de maledi.c.i.?⁊ ꝑmaxime vbi ſcandalũ
vel ma gnũ periculum reipublice eſt in moꝛa.⁊ ſic poteſt intel⸗
ligi.c.bone.i.⁊.c.venerabilem.de electi.no.io.an.⁊ alij.doct.
in.c.veſtra.de cohabi.cle.⁊ mulie.ibi tamen Joã.an.finaliter
tenet ꝙ; omni caſu requiritur citatio ⁊ ꝙ venienti expo natux
factum pꝛo quo citatus eſtvt audiatur eius defenſio.qð ſi nõ
fiat ſententia ſuper notoꝛio non teneret.de accuſa.qualiter.S
debet.ſicut em̃ in alijs cauñis que requirunt oꝛdinẽ iudiciariũ
non va let ſententia que fertur nõ cognito de cauſa.C.de ſen.
⁊ inter.omnium iudi.l.pꝛolatam,idem videtur in notoꝛio vbi
ſi non omnis:aliquis tamen oꝛdo ſeruandus eſt.vt alle.c.ad
noſtram.iij.de iureiuran.quod crederetur verum niſi ex moꝛa
poſſet ſcandalum generari.vt.ð.dictum eſt.
¶ Notoꝛium facti eſt publica ſeu famoſa inſinuatio vel pꝛo
clamatio ⁊ vox cõmunis ex euidentia rei pꝛoueniens que nul
la põt tergiuerſatione celari qð ſi eſtaiotoꝛium continuum.ſ.
actus permanentis zdo vel pꝛobatio requiritur. de
appella,.c.dilectus.dè c. venerabilem.de exceſ.pᷣla.grauem
⁊ fine accuſatoꝛe ⁊ teſte põt pꝛocedi nec citatio requiritur.vt
c.ad noſtram.iij.de iureiuran.⁊ hoc vult Jo.an.⁊ alij moder
ni.in. c. veſtra.
O In notoꝛio actu tranſeuntis ſi iudex ꝓcedit de expedienti
poteſt ad cautelam recipere teſtes vt ipſe in foꝛmetur an factũ
ſit notoꝛium etiam ſi delinquens ſit pꝛeſens ſeu abſens ⁊ reli⸗
quo oꝛdine non ſeruato.vt.c.tua nos.de cohabi.cle.⁊ mulie.
vbi boc no. Hen.xi.qiij.c.eoꝛuʒ qui accuſant᷑.c.de manifeſta.
ij. q.i.⁊.c.ad noſtram.iij.de iureiuran.non tamen non requiri
tur talis infoꝛmatio facti ſi factũ eſt notoꝛiũ iudici vt iudici.
quia qui certus eſt ⁊c.ff.de actio.emp.⁊ ven.l.i.ſi autẽ iudex ꝓ
ceſſitde neceſſitate ad petitionẽ partis requiruntur duo.ſcʒl;
fecerit delictum. Item ꝙ publice factũ ſit ſecus ſi ex officio in
quirit an crimen ſit notoꝛium.de boc per Spec.ti.de crimi.in
modum excep.⁊c. S.iam de notoꝛio.v.teſtes.⁊ in tali notoꝛio
non auditur quis appellans,de appella.pꝛopoſuit.⁊ licet in

tali notoꝛio actus tranſeuntis non fit neceſſaria cltatio nec ꝓ

batio.vt.c.bone.i.⁊.c.vꝰenerabilem.de elec.⁊.e.de manifeſta.
2.c.ſcelus.ij.qi.quod poteſt intelligi quando in conſpectu iu
dicis delictum contingit vel in notoꝛio cõtinuo.tutius tamẽ
eſt vt fiat citatio niſi foꝛte ſcandalum vel magnum periculum
reipublice ſit in moʒa.vt.S.in verbo.notoꝛium iuꝛis.in fi. Jo.
an. in. c. veſtra. „
¶ NMotoꝛiũ pꝛeſumptionis per qð pꝛeſumitur quis filius q̃
natus eſt ex nuptijs.ff. de in ius vo.l.qꝛ.non eſt neceſſarius oꝛ
do iuris ſed ſufficit ꝓbare circiſtantias ⁊ pᷣſumptiones etiaʒ
ſi non ꝓbetur factum.ar.in.c.iij.de pꝛoba.xxxij.qi.c.i. Inno.
⁊ Hoſti.⁊ hen.in.c.tua nos.de cohabi.cle.⁊ mulie.

¶ In notoꝛio actus tranſeuntis interpolati in quo requiri⸗

tur ſemiplena pꝛobatio.vt.c.cum in dioceſi.de vſuris.poteſt
indirecte pꝛocedi:ſcʒ inquirẽdo ⁊ admittitur appellatio:⁊ ſic
poteſt intelligi auc. vt iudi.ſi.quo.ſuf.S.quis aũt.⁊.S. neceſſi⸗
tatem.colla.ij.⁊.l.ea quidem.C.de accuſationibus.vbi vide
ſalicetum. .
¶ Qicet iudici non ſit factum notoꝛium ſi vere eſt notoꝛium li
cet index peccat ferendo ſententiã Miuſq; pꝛobetur ſibi factũ
notoꝛiñũ tamen eius ſententia irreuoca biliter tenet.no.iohan.
an.poſt inno.in.c.veſtra.circa finẽ.de cohabi.cleri.⁊ mulie.⁊
inno.⁊ Hoſti.in.c. tua nos eo.ti.⁊ idem dicendum eſt ſi iudex
gquditis excuſationibus rei condemnat reum ta nqᷓᷓ in noto⸗
rio ⁊ ipſe appellat nihilominus ſententia ſi in veritate factuʒ
eſt notoꝛium ⁊ boc pꝛobetur coꝛam iudice a quo petitur nulla
pꝛonũciari.no.io.an.poſt inno.in alle,c.veſtra.circa fi.⁊ inno.
in.c.tua nos.eo.ti.nota biliter.
¶ In notoꝛio an requiratur ſententia vide.j.ſententia non re
quiritur.
¶In notoꝛijs monitio an hab et vim citationis.vide.Sᷣ.mo
nitio facta.

¶ Motoꝛia licet ſint poſſeſſio ⁊ cõtractus poſſeſſionis:tamẽ
in eis raro pꝛoceditur ſ̃m foꝛmam notoꝛij nec in foꝛma inqui⸗
ſitionis tenet inno.in.c. tua nos. circa fi.de coha. cle.⁊ mulie.

⁊ eſt ratio quia illa que conſenſu litteris verbo contra buntur
non poſſunt ſic eſſe notoꝛia.ff. de actio.⁊ obli.li.⁊.ij.nam ⁊ in
tempoꝛe contractus ante ⁊ poſt multa quãdoq; inueniunt q̃
etiam pꝛeſentes non attendunt vel non plene de fi, inſtru. cũ
iohãnes.no.io.an.in.c.veſtra.de coha.cle.⁊ mu.

¶ Motoꝛium cauſat᷑ er boĩm ſcientia ⁊ loci ⁊ tempoꝛis quali
tate.nã opoꝛtet ꝙ nõ fiat de nocte nec in loco ſecreto nec pau

cis ſcientibus:ſed ꝙ publice ⁊ patenter fiat. Item fiat de die
ne homines de facili decipiant᷑. Item in pꝛeſentia plurimoꝝ
ad minus.rx.hominũ.vt in.c.cũ dilectꝰ.de pur.ca.iudex tamẽ
diſcretus habebit omnia diligenter perſcrutari:nam etiaʒ de
nocte poſſunt haberilumina vt habeatur indubitata ſcientia
no.abb.in.c.veſtra.de coha.cle.⁊ mulie.
¶ Motoꝛium pꝛobatur per duos teſtes:nã licet duo non ſuk⸗
ficiunt ad cauſandum notoꝛium ſufficiunt tamen ad ipſum ꝓ
bandum:quia in oꝛe duoꝛum ⁊c̃.vide quod no.glo.in.l.iij.ff.
de teſti. abb. vbi. ů. .
¶ In notoꝛio pꝛeſumptõis licet requirat᷑ oꝛdo ſuris:quia in
tali notoꝛio ex pluribus cõiecturis non pꝛobatur factũ:in no
toꝛio tamen facti nõ reuirit᷑ vſq;quaq; oꝛdo iuris ſed requi⸗
ritur citatio ⁊ ſententia.vt no.i ſtrã.iij. de iureiuran.
⁊. c.de manifeſta.ij.q.i.eſt tamen ſotandum q vbi certum eſt
abſenti nullam defenſionẽ cõpetere non eſt neceſſaria citatio
⁊ ſic intelligitur terx.in.c. cum olim.de re iudi.⁊.l.ij.ff.de admi.
re. ad ciui.parti.?.c.venerabilem. de elec.ſi vero aliqua defen
ſio põt cõpetere:⁊ tũc requiritur citatio.alias non valet ſnĩa
Tᷣita intelligitur tex.in.c.i.⁊ fi.de o ffi.dele.li.vi.⁊ licet in noto
rio requiritur ſententia nõ tamen cũ ſolita ſolẽnitate.⸗ ſic in⸗
telligitur qð no.inno.in. c.ex parte.de ver. ñg. ⁊ vide.l.ſi con⸗
feſſus.ff.de cuſto.2⸗ exhi.re.⁊.c.nos in quenqᷓ;.ij.q.i.⁊ cle.pa⸗
ſtoꝛalis. de re iudi.ab.in alle.c. veſtra.
¶ In notoꝛio facti permanentis licet nõ reqniratur ꝓbatio
vt. c. tua nos. de coha. cle. ⁊ mulie.in notoꝛio tñ iuris requiri⸗
tur pꝛobatio ſi negaretur. vt.c ſicut de re ſiudi.⁊ idem in noto
rio pꝛeſumptionis in.c.per tuas.de ꝓba.idẽ in notoꝛio facti
interpolati vel ſacti tranſeuntis requiritur ꝓbatio ſi negatur
vt.c.cñ in dio ceſi.de vſuris.⁊ cõſulitur iudici ꝙ in pꝛincipio
declaret factum eſſe notoꝛiñ. de quo vide quod no.in alle: cle.

baſtoꝛalis. abb. in allee.veltra clrca i.
MHonum.

¶ Mouñ opus an dicatur quando antiquũ caſtrum vel ba⸗
bitaculum reparatur,.vide.S.caſtrũ.v.antiqua caſtra. ⁊ vide
glo. magnam in. c. ij. de noui ope.nuncia. vide.j.nunciatio. .

nouumopus.
¶ Munciatio noui operis põt ſperni quãdo euidẽter cõſtat
nũciantem nullũ ius habere.vt.l.ij. ff.ne quis eum qui in ius

voca. fu. vi eximi. ⁊ ita no. Bar.in.liin pꝛin.ff. de no. ope.nũ⸗
cia.vbi no.quomodo poteſt eſſe certum ſeu euidens.vt refert

pe. de ancha. in. c. i. eo. ti.

¶ Mouñ opus non facit ſi quis reficit edificiũ antiquũ.fl.de
noui ope.nũ.l.i.S.ſi quis edificiũ.⁊.c.conſuluit. deiude.⁊ glo.
in. c. ij.de no.ope.nũ.⁊ vide.sS.caſtrũ. v.antiqua.
Mãucians nouũ opus per iactũ lapilli nõ conſtituit eſ qui
edificat poſſeſſoꝛem.ſecus ſi ſimplici verbo nunciat.ff. eo.ti.l.
l. S. in operis.⁊.l.de pupillo.S.⁊ ideo meminiſſe, ⁊ gl.in dicto
c.ij eo.ti.⁊ gl.in.c.ex parte.el.ij.de ver.ſig.
¶ Nñciatio noui operis nõ ſolũ cõpetit domino rei ſed etiã
emp biteote ⁊ creditoꝛi.ff. eo.l.in pꝛouinciali.S.ſi ego. 2. l. cre⸗
ditoꝛi.et ſi edificetur in publico quilibet de populo admittit᷑
ad nunciandum.vt allega.l.in pꝛouinciali.S.fi:⁊ no:in alleg.
c.ij.⁊ ſequenti. *
¶ ¶ Nuncians nonũ opus ſi ſtatim vult docere de iure ſuo
non tenetur cautionẽ ab aduerſario recipere.vt.c.pe.⁊ fi.eo.
ti.idem ſi infra tres menſes velit ꝓbare.vt.c.fieo.ti.nã ſicut ex
ceptio incõtinenti ꝓbanda impedit executionem ſententie.vt
l.iij S. cõdẽnatum.ff. de re iudi.ita impedit edificare volentes
in executione operis.vt alleg.c.pe.⁊ fi.eo.ti.põt ergo qui nũ⸗
ciat dicere volenti ſatiſdare hodie conſtat:hodie agatur quo
caſu licet ille cui fit nũciatio ſit paratus ſatiſdare:debet tamẽ
expectare ⁊ opus differre per tres mẽſes per iura ſupꝛa alle.
⁊. C. de edi.pꝛiua.l.fi.vt refert Pe.de ancha.in.c penul.eo.ti.
¶ Si is cui nouum opus nunciat᷑ dicat ſum paratus ſatiſda
re nõ ſufficit niſi ſecum ducat fideiuſſoꝛes.ꝑ.l.ſeruus beredi.
de ſta. libe. ⁊.l.ſex.S.ita reſpõdit.de ſolu.no.bar.in.l.pꝛetoꝛ.S
ſi paratus.ff. de noui ope.nuncia.⁊ Pe.de ancha.in. c. ij. e. ti.
¶ Munciationis dilatio vbicũq; eſt periculum illatura põt
ſperni.vt.l:de pupillo.S.ſi quis riuos.ff.eo.ti,⁊ ibi bar.noiin

cii. eo.ti/
Nuncius.

¶ Muncio iudicis vel alij an credatur cum ſigno vel ſine eo.
vide.ð.citare poteſt iudex per nũciũ.⁊ vide.j.ãgillum.
¶ Mãcij miſſio ad curiam quid hodie operat᷑ ⁊ qdos effectꝰ
babet:⁊ an habet vim appellationis.vide glo,in.c.vt debitꝰ.
de appel.⁊ ibi perabb.no.
¶ Sequuntur adqitiones domini Zu. de campis ad pꝛece⸗
gentem litteram. H.

8 Atus

Matus nõ dicitur qui cõfeſtim moꝛtuus ẽ
not.Abb. in. c. nam ⁊ ego.de verb. ſig.

NHaufragium.
¶ Be pena contra occupantes bona pꝛocedentia ex naufra
gio. vide abb.in:.c.excõicari.de rapto.

Negligentia
¶ An ſemper inferioꝛe iudice negligẽte ſuccedat ſuperioꝛ in
iuriſdictione.vide abb.in.c.quod ſedes.de offi.oꝛdi.
¶ Qualiter inferioꝛ perdat iuriſdictionem per negligentiam
vide a b.in.c.irrefra gabili.eo ti.
¶ An iuder ſecularis poſſit ſupplere negligentiam iudicis
eccleſiaſtici.vide abb.in.c.qualiter.de iudi.
¶ NMNegligentia in pꝛelato eſt peccatum moꝛtale,no. Abb. in
c.nibil, de reſcrip.
¶ An per negligẽtiam pꝛinetur quis beneficio ſuo. vide abb.
ſn.c. cum ad monaſteriũ.de ſta. regu.⁊.c.ea que.eo.ti.
¶ Quãdo tempus nõ eſt expꝛeſſum ad ſupplendum negligẽ

ſte
0),

Stee
nins
eni,
leien

de
egho,

ſaet
dal,
dico

eleii
ulae⸗
nini⸗
As

eſio
ſieo,
ſcnret
teſe
ſntq;
ni⸗,
fqno
und
Ae.
eoti.
nide
Nicl.
15
eti⸗
hot
i

neee,

Eec⸗
dintd,

een

tam inkerioꝛis:tunc inferioꝛ ante omnis venit monẽdus, no⸗
Ab. in. c. pꝛohibeas. de magiſtris. D
¶ An ſi llle cui eſt facta collatio ſit negligens recipere poſſeſ
ſionem ⁊ interim alter teneat poſſeſſionem perciannos. vide
abb. in.c. capitulũ.de reſcrip.

Negociatio.
¶ An clericis liceat negociani emere vel contrahere. vide ab.

in. c.i.ne cle.vel mo. .— R
¶ Megociatio que de ſeẽ licita poteſt eſſe illicita pꝛopter cu

piditatem ꝓpter diem ⁊ locum perſonam ⁊ rem.no.ab.eo.c.

¶ Megociatio an ſit pꝛohibita clericis in minoꝛibus.vide
abb. eo. c. L “
¶ An clerici poſſint eſſe pꝛocuratoꝛes vel aduocati in curia
ſeculari. vide Abb.in. c. ſacerdotibus,. ne cleri. vel mo.? quid
econtra de laico.
¶ Llericus licet non poſſit eſſe pꝛocuratoꝛ generalis: tamen
bene poteſt eſſe ad vnum actum. no.ab.in. eo. c. .
¶ An clericus poſſit eſſe pꝛocuratoꝛ laici vel econtra.vide ꝑ
Abb. eo. .
¶ Pꝛocuratoꝛ poteſt eſſe religioſus pꝛo amicis pꝛo conuen
tu cum licentia abbatis.no.abb.eo. c. ⸗
¶ Siclericus gerit adminiſtrationem ſecularem an poſſit cõ
nueniri coꝛam indice laico. vide ab.eo.c.
¶ An iudicia ſecularia poſſint cõmitti clericis. vide pe rabb.
in.c.ſed nec.ne cle.vel mo. !läl
¶ An clerici poſſunt eſſe locum tenentes regis vel pꝛincipis
vel conſiliarij.vide ab.eo.c. .
¶ An clericus poſſit cognoſcere de cauſa criminali auctoꝛi⸗
tate epiſcopi ⁊ quid an poſſit in curia ſeculari.vide abb. in. c.
clericis.eo.titu.
¶ Qualiter ſe debet habere pꝛelatus qui babert iuriſditionẽ
7 qualiter committet abb.eo.c. B

Polle.

¶ Differentia eſt inter nolle ⁊ nõ poſſe, abb.in.c. pꝛuden tiã
S. adijcimus.de offi.dele. .
¶ Diffetẽtia ẽ inter nolo ⁊ nõ volo.vide ꝑ Ab.eo.c. . ſexta.
¶ Diſferentia eſtinter nolle ⁊ velle.vide per abb.in.c.finẽ de

dolo contu. —
Noticia.

222

¶ An oꝛdinarius pᷣſumat᷑ habere noticiã vacationis benefi
cij. vide plene per ab.in.c.qꝛ diuerſitatẽ.de cõceſ.pᷣben.
¶ Semeſtre tẽpus non currit niſi a tẽpoꝛe noticie ſiue compe
tat iure oꝛdinario ſiue deuoluto ſiue deuolutio ſit pꝛimo gra⸗
du ſiue vltegjoꝛi.no.ab.eo.c.

¶ Moticiã an in dubio pꝛeſumatur babere epiſ. cop us a tge

vacationis beneficij.vide per.abb.eo.c.

Nouale.
¶ De nouali.vide ab.in.c.cõſultatiõi.de puileg. ⁊ de ipo die
vt in.cii.⁊.c.quid ꝑ nouale.de verb.ſig.

Nox.

¶ An valeat actus factus de nocte ſicut de die ⁊ qñ incipit
nox ⁊ de die naturali ⁊ artificiali ꝑ ab.in.c.oſuluit.de o ffi.de
leg.⁊ in.c.quoniam. de ferijs.

Nullitas

¶ Juderx ſupioꝛ qui cognoſcit de nullitate põt etiam foꝛma
re ſnĩam ſicut eti faceret ſi cognoſceret de cauſa appe.no.ab.
in. c.ĩ liiteris.de o ffi.dele.

¶ Quanto tempoꝛe durat nullitas pꝛoceſſus. abb.in,/c: 2

nobis.de exceptio. ð
¶ In conſiſtoꝛio pꝛincipis ſi conſtet de bono iure partis nõ

babetur reſpectus ad nullitatem pꝛoceſſus.no.abb.in.c.cuʒ
olim. de re iudi,

¶ In conſiſtoꝛio pᷣncipis nõ attẽdit᷑ nullitas ſi cõſtet de me

ritis cauſe.no.ab.in.c.ad petitionẽ.de accu.

¶ An bodlie ſecũdo nubẽs puniat᷑ ⁊ q̃ pene ſũt hodie coꝛre

R

cte qᷓ pene remanẽt. við pleneꝑ ab.ic.ſfide ſecũ.nup.
„ Bedientia
Obedientiã denegãs pꝛincipi ſeculari peccat
moꝛtaliter ⁊ põt iudex eccleſiaſticus ad peti⸗
tionem iudicis ſecularis illum excõicare.no. abb.in.c,i. de of⸗
fi.oꝛdi.⁊ in.c.ij.de maio.⁊ obe.circa.fi.
¶ Obedire melius ẽ qᷓ ſacrificare.⁊ ẽ rõ qꝛ in victima que fi
ebat in veteri teſtamẽto caro aliena mactabat᷑:ꝑ obedientiax
vero pꝛopꝛia voluntas depꝛimibvt.c.ſciendum.viij.q/i.vnð
maximũ ẽ obediẽtie meritũ qꝛ nihil diſficilius qᷓ vincere ſeipᷣy

no. ab. in. c. illud. de maio. ⁊ obe.

¶ Obedire nõ tenet᷑ ſubditꝰ pᷣlato excedentilimites ſui offt.
no. Inn. in. c.ad aures. de temp.oꝛdi.facit.xi.q.iij.q reſiſtit. ⁊.c
iulianꝰ.ab.in.c.cñᷣ in eccleſijs.de ma.⁊ obe.
¶ OρObeglientia tenet᷑ iurare ſuo plato inobediens vel rebel⸗
lis.vide.S.clerici ſeculares.
¶ begliẽtia quando pᷣſumat᷑ in dubio ꝙ ſit facta animo li
berandi ſeu ex timoꝛe. vide notabiliter per abbein.c.olim iij. ð
reſti.ſpo:iiij.colum.

Oblatio.

¶ Oblatio debite pecunie per emphiteotam vel debitoꝛem
uid operatur ſine depoſitione.vide.S, emphitheota ſi non
nuenit.
¶ Siquis indebite in parochia aliena audiuit diuina vł per
cepit eccleſaſtica ſacramenta poteſt per curatum pꝛopꝛiũ agi
ad repetitionem illarũ oblationũ ⁊ debent reſtitui cũ integri
tate.vt.c.cum liberũ.de ſepul.vt ibi no.ab.
¶ Oblationes que fiunt ad vſum ſacerdotis ſeu pꝛo diuino
cultu non ſunt in pcepto niſi in quattuo: caſibus. Pꝛimus ſi
rõne cenſus dʒ fieri:vt qꝛ aliquid tenet ab eccłia rõne cuius
fit oblatio cenſus.Scðs ſi aliquis eſt obligatus ex teſtamen
to vel inter viuos.ad hoc.c,qᷓto.de cẽſ. LZertius ſi ſacerdos
indiget.nam ex quo ſe impedit ĩ ſpũali tenet᷑ conſequi tꝑalia
ad boc c.ſi epiſcopus.de offi.oꝛdi.li.vi.⁊ quod nota.in.c.i.de
eccle.edi.non tamen debet ſacerdos ad hoc ſu btrabere ſpiri
tualia:ſed ſuperioꝛ debet eos compellere ad bas oblationes
iuris remedijs. Quartus caſus eſt quando hoc habet con⸗
ſuetudo:nam in multis locis parochiani ſemper offerunt die
bus feſtiuis ⁊ aliquibus locis ſolent fieri oblatiões cum can
delis in feſto alicuius ſancti:ex quo enim babet hoc conſue⸗
tudo poſſunt ad boc compelli.⁊ pꝛo hoc facit tex.in.c.ad apo
ſtolicam. de ſymo. ⁊ in.l.pꝛinilegia in fi.C.de ſacroſanc.eccle.
Zibi. Bart. not, beatus Lho. ſecunda ſecunde qõne.lxxxvi.
articulo pꝛimo.vt refert Abb. de ſicilia.ſuper rubꝛica, de pa⸗
rochijs ⁊c̃.
¶ Oblationis nomine continentur tam ea que intra eccle⸗
ſiam q extra offeruntur.c.cum inter vos.de veibo.ſig.⁊ vide
c.cauſa.eo.ti.
¶ Oblationes ſi fiant in capellis ſeu altaribus fundatis in
parochijs debentur rectoꝛi parochie.facit.c.ex tranſmiſſa.de
pꝛeſcrip. .c.ad audientiam.&. de eccle. edi.per locũ a ſpeciali
vt no. ab. ſuper dicta rubꝛica. de parochijs. H
¶ Qlerici audiẽtes diuina in parochis alijs tanq; paro chia
ni illarum parocbiara en gau reſp ectiue ſicut laici ad ob⸗
lationem. facit tex.cui glòmh.c.alia. xvi.q.i.⁊?.c,. nouum ge. de
deci. vbi no. ab.
¶ Monachus eriſtens in ſtudio de licentia ſuꝑioꝛis debet
offerre ſicut ⁊ alij laici ⁊ congruentem elemoſynam põt facere
de ſibi conceſſis a ſuperioꝛibus quia veriſimile eſt q ſuperioꝛ
tacite conſenſerit.vt.c.nõ dicatis.xij.q.i.⁊ cle:ij. de vita ⁊ ho.
cle.⁊ ab.in alleg.c.nouũ genus.
¶ Oblationes ⁊ decime que ſunt in parochia non cedũt ca⸗
pelle ſed eccleſie parochiali. vt. cad audientiam. ij.de eccleſ.
edi. Iteʒ oblatio que fut yma gini depicte in muro alicuius pa
rochie cedit eccleſe parochiali.nam laicus non eſt capax bo⸗
rum iurium ſpiritualium nec erit domus pꝛiuate etia m ſi talis
ymago ſit in loco pꝛiuato depicta:idem ſi fiant oblatiões ce
lebꝛanti infra parochiam:qꝛ omnes tales oblationes cedunt

rectoꝛi eccleſie ⁊ non celebꝛanti.pꝛo hoc facit.c.requiſſti.de

teſta. hoc tenet abbiin.c.paſtoꝛalis,de his que fiunta pꝛela.
pꝛima columna.

Obbligatio.

¶ Mon poteſt quis ſe obligare ſub pena perdendi beneficiũ
vt.c. ꝙ in dubijs.⁊.c.admonet.de renuncia. Ab.in. c.cum di⸗

lectus.de elec.circ.fi. ,
¶ Obligatus aꝗ dandũ mattũ cum pedite an ſatiſfaciat dõ
do mattum cum pedite facto regina.vide.j.ꝓmiſſio. ,
¶ Obligare poteſt ſe laicus ad ſententiã cenſure apud alie⸗
nũ iudicem.vide.S.laicus pgteſt ſe. .
¶ Obligare non põt ſe quis ad penã excõicationis per viã
pacti vel pꝛorogationis.vide.s. ercõicationis penam. .
¶ QObligatus ſoluere annuatim:an debeat ſoluere in pꝛinci
pio vel fine anni.vide.j.pꝛomiſſio.
¶ Obligatur quis naturaliter ſtipulatione alteri facta. vide
J. ſtipulatio. .
V In obligationibus facti vbi interuenit iuramentum pꝛeci
ſe compellitur iurans ad factum citra pene ap poſitionem. vt
c.ex reſcripto.de iureiuran. gl. in clemen. paſtoꝛalis. de re iudi.
eſt concluſo.Abb.in.c.pertuas.de arbitris.⁊ in.c.veniens.
de iureiuran.
¶ QOmnis obligatio regulariter tranſit ad heredes. vide.S.
compꝛomiſſum ante ſententiam.
¶ OQbligatus ad rem tradẽdam debet eam tradere liberam
ab omĩbus creditoribus.⁊ ſic liberã ⁊ expeditam.ff. de acti,
emp.⁊ vendi.l.i.⁊.ij.⁊.c.eccleſia.ij.⁊ ibi ab.vt lite pen.
¶ Obligatio naturalis non oꝛitur ex ſententia. nam illam
ſententia non tollit. vt. l. iulianus. ff. de condi. inde. ergo nec
illam poteſt inducere:quia facilius tollitur q; inducatur. vt. l.
ſi vnus.S.pactus.ff.de pactis.abb.ᷣin.ciꝙ ad conſultationeʒ
de re iudica.
¶ Obligatio aliqua non poteſt naſci er ſacto a iure uinpꝛo⸗
bato.vide.S.conditio appoſita.
¶ Obligatio viri facta tempoꝛe matrimonij de moꝛando in
certo loco cum vxoꝛe an valeat.vide.j.pactum ap po ſitum.
SS Obligatio non queritur tempoꝛe.vide.j. pꝛeſcriptio.vſi.
obligatio.
¶ Obligationis conditio licet erx pſona heredis non mutat᷑
f. de verbo. obli.l.ij. debet intelligi.i pꝛemoꝛdialis natura in
aptitudine non mutatur: ſed ſi res obligata eſt diuiſibilis vł
remanet apud vnum plures heredes non tenentur inſoliduʒ.
vt plene per bar.in.l.ij. C. de bereditarijs actionibus. .
¶ Obligatio ſi eſt ſine die non cõſtituitur debitoꝛ in moꝛa ni
ſi moneatur.vt.l.ſi ex legati cauſa.ff de verbo. oblig.⁊ ſi facit
reum citari ante interpellationeʒ tenetur ad intereſſe qꝛ teme
re fecit citare eũ qui nõ eſt in moꝛa ⁊ ſi fatetur de bitũ fiat ſibi
pꝛeceptum de ſoluendo.ar.eoꝛũ que no.in.l.nuda.C, de ↄtra⸗
hen. empti.ſi vero dies appoſita eſt in obligatione:tunc aut
xæcto: ⁊ reus ſunt eiuſdem foꝛi ⁊ tenetur reus ſine interpella⸗
tione debituʒ offerre creditoꝛi:quia dies interpellat ꝓ homĩe
c.potuit.de loca.⁊.l.magnã.de cõtraben.⁊ cõmitten.ſtipula.
⁊ in hoc caſu reus vocatus ad iudicium ſine alia interpella⸗
tione iudiciali teneatur ad expenſas citationis ⁊ ad omne in
tereſſe actoꝛis:ſed ſi non ſunt eiuſdem foꝛi:tunc nõ tenetur ire
reus ad foꝛum actoꝛis:ſed debet interpellari iuxta no.in.l.itẽ
illa. ff. de conſti. pec. noab. in. c. licet heli de ſymo.:iij.coln.idẽ
Barba. in. c. ex expꝛeſentium.ni
bligatio generaliter concepꝛa valet 2 obligat ⁊ quãti/
tas venit ſoluenda ex arbitrio boni viri.vt not.in.c.i. de deci.
⁊ ideo ſi pꝛomiſi tibi frumentum:uunquid teneoꝛ dare tibi me
lius. ⁊ vid etur q non.vt.l.cautum. ⁊.l.qui inſulam. ff, de verb.
obli. in contrarium tamen facit alleg. c.i.de deci. ⁊.c.quãto.de
cenſi.nam ex equitate bene valet obliga tio ⁊ ſolutio eſt fiẽda
arbitrio boni viri babito reſpectu ad cauſam pꝛomiſſionis ⁊
ad qualitatem perſonarum 7 tempoꝛum:⁊ boc ſimpliciter ſen
tit archi in. c. nonnulli.ij. q.i quod commendat abbein allega.
c.i.de deci.⁊ ibi ab.
Mbligatus ratione oneris realis poteſt ſe excuſare a debi
ro derelinquendo ipſam rem oneratam cumſit onus mere rea
le licet in conſequentiam obligatur perſona.c.de terris.de de
cimis.⁊ ibi abb.
¶Obligatlo concepta ſub nomine collectino vel appella,
tiuo recipit augmentum vel diminutionem ßᷣm ꝙ diminuit
vel creſcunt compꝛehenſs ſub illo nomine collectiuo.vt eſt ca

ͤ

ſis in. c quanto. de cenſt inneta glo. ft bi quod non ſntelligo

verum quando ex mera liberalitate pꝛoceſſit obligatio. ⁊ ſic
ex titulo lucratiuo:quia tunc ſi nimiuʒ grauatur obligatus ꝓ
nidebitur ſibi iudicis officio:vt ſc; non conueniatur vltra qᷓ;
facere poterat deducto ne egeat.vt.l.inter omẽs.ff. de re indi
ſecus in obligatione cauſata ex facto lucratiuo aliquo dato
vel retento quia tunc nõ debet obligatio reſtringi nec amplia
ri nec in tali caſu iudex debet conſulere vni cum granui pꝛeiudi
cio alterius.not.in.l.iiij.S,q boc autẽ iudicium.ff de dam. infec.
abb. poſt Inno. in allega. c. quanto, de cenfi. ⁊ vide. . emphi⸗
theota ſi recepit.
Obligatus ꝑ pꝛecium certuʒ coquerein furno ſuo pꝛo pa⸗
trefamilias ⁊ pꝛo tota familia ſua ⁊c. aucta familia ſua tenet᷑
pariter ſicut pꝛius.nam ex quo recipiens poteſt ſe habere ad
lucruʒ ſcilicet limitata familia:ita debet ſentire damnũ aucta
familia cum contrarioꝛum eadem ſit diſ ciplina. ff. de verb. ob.
inter ſtipulantem.S.ſacram rem.⁊ no. abb. poſt Inno. ⁊ glo.
in. c. quãto.de cẽñ.vide.S̊,. emphitheota ſi recepit.⁊ ſupꝛa ver.
pꝛoxi.
De equitate ⁊ benignitate canonica ſiconſtat de animo

2„

volentis ſe obligare incertitudo non viciat obligationeʒ:ſed

fiet determinatio arbitrio boni viri cõſideratis circũſtantijs

perſonarum ⁊ materie ſubiecte.eſt concluſio antho. quam nit⸗
mis commendat abb.in.c.ex parte. de cenſi.
¶ Obligatus ad ſoluendum alij qdðᷣ nunqᷓ; recepit an tene⸗
tur ſoluere.vide.j.reſtitſtere non tenetur in foꝛo anime.

¶ Obligationẽ licet nõ inducit annua ſolutio certo tẽpoꝛe

facta in futurum.vt.c.ꝑuenit.de cenſi.⁊.l.ſ certis annis. C. de
pactis.tamen ſola ſolutio reſtituit obligationem extinctam.
nam res facilius renaſcitur q; de nouo naſcatur,. ff de teſta.l.
qui teſtamentum. =.l.ſ vnus.S. pactꝰ ne peteret. ff. de pactis.
⁊ doc. in.c.ſi de terra.de pꝛiuile.vide.j.ſolutio diuturna.
¶ QAicet liber homo non poſſit ſe obligare in pignus vel ad
carcerem regulariter:quia talis obligatio in libero homine

non cadit. Cqque res pigno. obliga. po.l. qui filios. de pigno.
c.ij. C. de acti. ⁊ obli.obes. ⁊ in autẽ vt nulli iudi.S.qui vero

colla.ix. vbi etiam diciturqꝙ creditoꝛes qui filios debitoꝛum
recipiunt in pignoꝛe cadunta credito ⁊ in aliam tantam quã⸗
titatem damnantur ⁊ verberibus ca ſtigantur niſi in caſu vbi
tenet venditio liberi bominis.C. de patri.qui filios diſtraxe.
l. ij. poteſt tamen homo liber ſe a ſtringere ſacramento ad te⸗

nenda obſta gia vt certum locum non exeat donec creditoꝛi

fuerit ſatiſfactum. ff. qui teſta.ſa.poſ.l.obſides.de iure fiſci.l.

diuus. no. Hoſtien. ⁊ Johã. an. in. ciex reſcripto.de iureiuran.
vide.j.obſides.
¶ Qbligatio naturalis ſen ciuilis que dicatur ⁊ an indebi/
te ſolutum poteſt repeti. vide.s. debitum illud. 2 &ſolutio. H.
indebite ſo lutum. .
¶Obligationem non inducũt verba pꝛolata ad cõtempla
tionem alicuius.vide.j.verba generalia.

Obſides.

¶ Obſides poſſunt dari arbitro vel alij donec arbitrium fe⸗
rendum habuerit effectum. vide..arbiter. vᷣ.obſides.⁊ vide
c.ex reſcripto.de iureiuran. vbi etiam monachi poſſunt obſi⸗
des dari per Abba.⁊ obſtagio ſe obligare vt donec in termi
no fuerit pecunia perſoluta non exeant clauſtrum vel vicum
ſeu domum aliquam.vt ibi ⁊.c.expoſita.in fi.de reſti.in integ.
⁊. cciij.q.viij.c. vt pꝛidem.fr. qui teſtamenta fa.poſ.l.obſides.
ſfl. de iure fiſci.l. diuus. ⁊ ſi obſes dum eſt in obſta gio capia⸗
tur debet reſtitui.ff. ex quibus cauſis ma.l.necnon.S.i.quod
eſt verum neceſſitate vel vtilitate monaſterij erigente poteſt
de aliquibus monachis tolerari ad tẽpus dummodo nimis
numerus non ercedat. argu. in. c.i. . ij. de tempo. oꝛdi. nota.
Hoſtieñ.in allega.c ex reſcripto.vide ſupꝛa obligatio,. verſi,
licet liber homo.

Occaſio.
Oecaſio differt a cauſa. vide.e. cauſa.

Mcioſitas.

¶QOclum eſt vituperabile ⁊ damnoſum. vt. c. niñ cum pꝛidẽ
de renuncia. 5. verum. Vnde Seneca epiſtola. lxxxij ocium

ie⸗
tſe
6 9
ni
iudi
dato
le
eut
lfer
nph

her
tenc⸗
gel
ucte
tbob⸗
tgle.
Aper,

Nimo
3ſed
ntijs
nſ

leſe/

e
de
gan.
tal.
tis,

ad
nine
go.
peo
un
gli/
ybi
e,
Aue
toni
flal.
nan

6
0, F 1

99

i
n

¶ Offricium qð quis nõ tenetur ſubire niſi velit vt ſi eli

ſine litteris moꝛs eſt ⁊ viui bominis ſepultura.⁊ pꝛouerbi.xi.
qui ſectatur ocium ſtultiffimus eſt. Item Seneca epła. xxxi
non eſt viri timere ſudoꝛem ⁊ generoſum ſpiritũ laboꝛ nutrit.
vnde non ambitione ſed laboꝛe ad honoꝛem conuenit perue
nire. no. Pe. de ancha. in alle. S. verum.ideoq; ocium fugien⸗
dum eſt iuxta illud. Ocia ſi tollas periere cupidinis artes.
Queritur egiſtus quare ſit factus adulter. In pꝛõptu cauſa

eſt deſidioſus erat. VUnde Ber. ad monachum. Semper fa⸗

cito aliquid boni operis vt dyabolus te inueniat occupatum
de conſe.di. v.nunqᷓ;.no.glo.in.c niſi cum pꝛidem.S.veruʒ. de
renuncia, vide.S. medicina.
Officium.
¶ Agd qð quis tenetur de neceſſitate ſubire vt officium tutele
cure vel alterius magiſtratus publici in ciuitate ſua non po⸗
teſt refutare niſ habeat iuſtam excuſationem. Inno. in.c.i.de
bis que fi.a ma.parte ca.in iſtis officijs ius acquiritur electo
quantũcunq; abſenti ante omnem acceptationem.vt.l,illud.
cum.l.ſe.ff. de tuto.⁊ cura.da.ab his.⁊ poſt electionem factaʒ
non poteſt illud officiuʒ ſibi tolli.C. in quibus cau.tu.ha. per
totum. abb.in.c.poſtulaſti.de poſtu. pꝛela.ij. colum.
gitur
ad magiſtratũ alicuius ciuitatis ſi electoꝛes elegerunt iure ꝓ
pꝛio vt concilium ciuitatis:tunc ante acceptationem ius non
acquiritur electo.vt.l.abſenti.ff.de dona.facit.c.ſi tibi abſenti
de pꝛeben. li.vi.ſed poſt acceptatignem non poſſunt variare.
vt.c.cũ inter canonicos.de elec.abb.vbi.S.
¶ Si ad officium electoꝛes non eligunt iure pꝛopꝛio ſed iure
alieno:vt quia habẽt ad hoc poteſtatẽ a ſuperioꝛe.⁊ iſti poſt⸗
iᷓ elegerunt ſunt functi officio ſuo ⁊ non poſſunt variare.vt
dicto.c.ſi ti abſenti.ab.vbi.ð.
¶ Ad vnũ officiũ appꝛobatus videt᷑ appꝛobatus ad aliud
vbi eadem requiritur ydoneitas perſonarum. alias ſecus no.
gl. in. c. lcriptũ eſt, de electio.⁊. Inno.in.c.cum venerabil is.ð
excep.⁊ Ab.in dicto.c.ſcriptuʒ eſt.
¶ Officium minoꝛis an ⁊ quando ceſſet in pꝛeſentia maio⸗
ris.notabiliter per Ab.in.c.volentes. de offi.lega.vbi con⸗
cludit ꝙ; quicunq; poteſt exercere officium ſibi iniunctuʒ ⁊ vti
inſignijs ſibi conceſſis per ſuperioꝛem licet alius eo maioꝛ ſit
pꝛeſens:ſed fallit ſi eſt pꝛeſens is qui ſibi conceſſit.vt.c.antiq̃

de pꝛiui. ⁊7.l.fi.de offi.pꝛoconſu.vel niſi aliud in iure diſpona⸗

tur.vt alleg.c.volentes.ideoq; ſacerdos celebꝛans miſſaʒ nõ
debet benedicere populo in pꝛeſentia epiſcopi anteqᷓ;ᷓ conce
dat vel infiguret epiſcopus.vt,.c.eccleſie.⁊ ibi glo.xcv.di.ab.

plene in dicto. c. volentes.

¶ Officium iudicis eſt duplex. nobile ſcilicet ⁊ mercennariũ.
nobile quod non deſeruit alicui actioni:ſed iudex ex ſe pꝛoce
dit. mercannarium dicitur quod deſeruit actioni intẽtate per
partem. de quo late per ab.in.c.ꝙ ſedem.de offi.oꝛdi.vide,ð.
iuriſdictio.⁊ ab.in.c.i.de offi.iudi.
¶ Officium iudicis cum imploꝛatur quãdo requiratur litis
cõteſtatio.vide plene per abb.in.c.i.de offi.iudi.⁊ vide ibi cir⸗
ca fi.eius notabilem diſtinctionem.
¶ Officium iudicis conſiſtit non ſolũ in decidendis cauſis

ßm iuris regulas:ſed etiam in cõponendo inter partes.dʒ em̃

iudex a pꝛincipio conari q;tum poteſt vt partes reducat ad
cõcoꝛdiã.concoꝛ.xc.di.per totũ.⁊.l.i.S.⁊ poſt,.ff.de noui ope,
nuncia. vide.S.iudex poteſt cõpellere. J
¶ Officium iudicis imploꝛatur vt cautio offeratur ne quis
offendatur ſupꝛa iudicis officium.

¶ Officium reſcindens ⁊ actio reciſſoꝛia an poteſt ſimul in⸗

tentari.vide.S.actio reciſſoꝛia. 3
¶ Qfficium iudicis in iudicio habet locum ne iudicium ſit
fruſtratoꝛiũ.vide.s.iudex debet pꝛocedere ex officio.
¶OQfficio iudicis poteſt agi contra quemlibet poſſeſſoꝛem.
vide.j.poſſeſſio.v.officio iudicis.
¶ Ad officium tempoꝛale electo non valenti officium exerce
re an currit tempus.vide.S.electo ad aliquod officium.
¶ Erx officio poteſt ⁊ debet iudex partibus non opponenti⸗

bus ſi competit pꝛoceſſum nullum declarare ipſius nullitatẽ
vt. c.i.de litis conteſta.⁊ ibi Ab.

¶ In his in quibus exuberat officium iudicis ſufficit ſola

narratio facti ſine petitione.⁊ ſic pꝛocedit ter.c.quia pꝛeſula

tus.i.q.iiij.ſed ſi non ſupplet ſeu exuberat officium iudicis nõ
ſufficit narratio ſine petitione.vt eſt tex.in.c.vnico,de liis cõ
teſtatione.⁊ ibi Ab.xiiij.colum.
¶ Officium iudicis exuberat moꝛtuo accuſatoꝛe:nam põt ex
officio pꝛocedere.vt.l.quid aũt.S.pena grauioꝛ.ff.de his qui
no.infa.⁊.l.in cauſis.C.de accu.⁊ in.l.libelloꝝ.ff.e.ti.in omni
bus enim in quibꝰ exuberat officium iifdicis ſufficit ſola nar⸗
ratio abſq; cõcluſione.facit qð no. Inno.in.c.ad noſtram.de
iureiuran. Ab.in allega.c.vnico.de litis ↄteſtatiõe. xv.colũ.
¶ Oſfficiuʒ publicũnnõ põt ds a ſe abdicare ex puata renun
ciatione.vide.j.renũciatio beneficij.
¶ Ex officio ſuo aliquid lauda bile facientibus non eſt neceſ
ſarium impendendum pꝛemium.vt.c.eccleſijs.de cẽſi.vbi cols
ligitur ym Abb.
¶ Momia verbalia ſignificatiua alicuius officij nõ verificã⸗
tur per vnũ actum tantum:vt hoſpitatoꝛ moꝛatoꝛ ⁊ ſimilia.
nam talis officia requirũt vſum ⁊ aſſiduitatem.vt.l.i.S.ijff.de
tribu.nomia tñ ſigniſicatiua delicti vt latro raptoꝛ factoꝛ exa⸗
pilatoꝛ ⁊ ſimilia verificant᷑ vno actu.vt.l.mariti.S.queſtũ. ff.
de adul.vbi ita diſtinguit Bar,.⁊ remittit ad no.ꝑ euʒ in.l.le
gatis pᷣuis.ff. ð leg.iij. Rrefert pe.ð ancha.ĩ.c.i.ð cle. ꝑcuſſoꝛe.
¶ Q fficij neceſſitas excuſata dolo pᷣſumpto.vt.c.ſi veroii.ðᷣ
ſen.excõ.⁊.l.tutoꝛ.ff.de his qbꝰ vt indignis.
¶ Jugerx officio ſuo põt in multis ꝓcedere in quibꝰ non poſ
ſet ad inſtantiam partis.vt no.in.c.ꝑtuas.⁊.c.clamoꝛ.de tes
ſti. ⁊.colligit᷑ex.c.cũ in tua.eo.ti.⁊ ibi Hoſti.⁊ Jo.an.in,.c.tuã
in dño.de eta.⁊ quali.⁊ in.c.ↄſuluit.de offi.dele.
¶ Officia honeſta clericis ad querendũ victũ que ſunt.vide
Spe.ti.de.cle.cõiug.mᷣ.ſed quã dices.

Officialis.
¶ Officiales plures ðputati ad eligendũ pñt ex ſeipſis vnũ
eligere. vide.S.cõpꝛomiſſum.
¶ Ofricialibus ↄcilij licet detur plenum ⁊ generale arbitriũ
ſuper ſtatu ciuitatis non tollitur ptãs alij ſpecialiter attribus
ta.vide.S.arbitrium.
¶ An poteſt in perpetuuʒ eligi officialis per ciuitatem. vide
ſupꝛa eligere non poteſt.
¶ Officialis delinquens in officio etiam depoſito officlo
punitur.vide ſupꝛa excõicatus ab homine.ex quo nota ꝙ de
linquens pꝛetextu officij tenetur ſatiſfacere durante officio ⁊
eo finito etiam ſi cõmoditas perueniens erx delicto non ſibũſỹ
vniuerſitati ſeu dño ceſſerit.vt colligit᷑ ſ̃m abb.in.c.aduerſus
de immu. eccle.i.colum.
¶ Officialis an ⁊ quando teneat᷑ ratione adminiſtrationis
poſt finitũ officiũ.nota bar.in.l.pꝛocuratoꝛ qui pꝛo emptoꝛe.
ff., de pꝛocur.in habẽte vero officiũ neceſſariũ.dic vt ipſe bar.
no.in.l.poſt moꝛtem. ff.qñ ex fac.tu.vbi aũt ⁊ quando ⁊ vſq;
ad q;tum tẽpus poſſit officialis conueniri ratione delicti qð
in officio cõmiſit.pꝓlene per bar.in.l.i.ff.ad.l.iuliã.rep.vbi cõ
cludit ꝙ in patria ſua ſemper poterit conueniri.in ſindica
tu vero infra ſpaciũ quinquaginta dierũ.vt in.l.i.C.vt omẽs
tam ciui.qᷓ; crimi.iudi.
¶ Officialis delinquens pꝛetextu o fficij ad cõmodũ ipſius
officij ſeu vniuerſitatis ſucceſſoꝛ tenet᷑ ſatiſfacere cũ ſuccedat
in officio.ſecus aũt e deliquit ſeu contraxit ad pꝛo
pꝛiũ commodũ velqnd.dinem ſuam ſatiſfaciendã:quia tũc
non ſucceſſoꝛ ſed ipſe ⁊ heres eius conueniri debẽt.iuxta no.
in.l.i.⁊.ij.ff.ad.l.iuliã repe.⁊.l.iubemus.C.eo.ti.⁊ in.l.nec ma
giſtratus.ff.de iniur.⁊ in.c.i.de ſolu.⁊.in.c.i.de depoſi.ab.ĩ.c
aduerſus.de immu.eccleſ.v.columna.quem vide latius cir
ca boc. OWDDM
¶ O fficialis ⁊ eius ſucceſſoꝛ tenet᷑ omne damnũ emendare
eccleñie quod exipſius regimine ſibi contingit ⁊ ſi conſiliũ de
dit ad collectam eccleſie imponendam eam emendare opoꝛ⸗
tebit ſm ꝙ bonus iuderx arbitrabit᷑.vt no. Inno.⁊ Jo.an.in

c.aduerſus.de ĩmu.eccle.⁊ ſi nouꝰ officialis alteriꝰ ſucceſſoꝛ

operã dedit q;tum potuit vt emendaretur damnũ:ſed vniuer
ſitate reſſtente non potuit quod intendebat obtinere debet
relinquere regimen ſeu officium ⁊ erit excuſatus.vt Inno.⁊
Jo. an.in.c.vbi ſupꝛa.quam materiã late pꝛoſequit᷑ Abb.in
alle.c.aduerſus.quem vide. U
¶fficialis licet deriuatur ab officio officis quod idem eſt

quod noceo noces. de elec. nihil eſt. in pꝛin. ponik tamen per
contrarium quia officialis nõ nocet immo ꝓdeſt exercendo iu
ſticiam licet criminoſo videatur nocere.vt.cinon eſt cru delis.
xxiijq/ v. no. Ab. in. c.odoardus. de ſolu.
Omicidium.
¶ Occidens patrẽ bel filium punitur ſm leges acerrima pe
na quia mittit᷑ in ſacco coꝛio cum cane ⁊ ſymea ⁊c̃.vt no.glo ⁊
docto.in.c.i.de his qui fi.occi.quod eſt verũ quando doloſe
vel appenſate hoc facit:ſecus vdi nõ eſſet tanta culpa.vt ibi
notat abb.
¶ Omicidiũ per induſtriã.i.ex pꝛopoſito cõmittens nõ euel
litur ab eccleſia niſi in eccleſia illud committat vt cõſequatur
immunita teʒ.vt.(.fi.de immu.eccle.⁊ ſic intelligitur.c.i.de bo
micidio.qð.c.poteſt intelligi ſᷣm abb.ibi in laico vt euellatur
ab altari.i.a communione fidelium per excõicationem. Secũ
do poteſt intelligi in clerico qui pꝛopꝛie euellit᷑ ab altari cui
ipſe eſt affirus ⁊ obligatus cũ deponit᷑. Lertio poteſt intelli⸗
gi de moꝛte naturali:vt qñ omicidiũ eſſet ita qualificatum vt
non videat᷑ ſufficere ipſa depoſitio:tunc debet deponi ⁊ tra⸗
di curie ſeculari vt moꝛiat᷑vt in.c.i.dẽ his qui fi.occi.⁊ ibiab.
⁊ in.ec.i.de homicidio.vbi ipſe hoc no.in fi.
¶ DOmicida eſt qui dat poculuʒ a matoꝛium ſi inde ſequatur
moꝛs licet contra intentionẽ.vt.l.ſñi aliquis.S.ſi arboꝛ cõis.ff.
de penis.⁊.l.ſi muliereʒ.ff.ad.l.coꝛ.de ſica.no.in.c.ſi aliquis.
de homici. 1.
Pꝛouocãs aliquẽ ad odiũ in detrimẽtũ alterius bomicidio
vel delicto inde ſecuto tenet᷑ ſi incitauit ad illud ſpecificũ de⸗
lictum poſtea perpetratũ:ſecus ſi in genere incitauit:qꝛ tunc
mitius punitur.de quo in.c.ſicut dignũ.de homi.sS.ſi vero.
¶ De bomicidio tenetur non ſolum qui interfecit:ſed etiã ille
qui tenuit ſeu ligauit. fa cit.l.item mela.S.item ſi alius.ff. ad.l.
acqui.eſt tex.iuncta glo.in.c.ſuſcepimus.de homi.
¶ Occiſi per iuſticiam vel furca ſuſpenſi non ſunt ſine licen⸗
tia pꝛincipis deponendi qui tamen ſuper boc debet ſe faci lẽ
pꝛebere.vt.l.i.⁊.ij.de cada.pu.⁊ glo.in cle.i.de penis.⁊ Ab.in
c.ex parte.de ſepul. =

¶ Mon debet quis ſe pꝛecipitare vel occidere pꝛopter virgi⸗
nitatem ſeruandã vel aliam honeſtam cauſam.vt no.ab.in.c.

ex parte.de ſepul.eſt tñ contrarius tex.in.c.lotharius.xxxi.q.
ij.⁊.cita ne.cum.c.ſe.S.item lucretiam matronã.xxx.q.v.
Becedens diu poſt vulnus inflictum non pꝛeſumitur ex
vulnere deceſſiſſe.vt.c.ij.de cleri.percu ſſo.ex tempoꝛis tamen
bꝛeuitate pꝛeſumitur contrarium.de homi.c.pꝛeſbyterum.⁊
c.ad audientiam.
¶ Si occidat clericus aggreſſoꝛem ſuũ ſe defendendo etiam
ſi ſtet celebꝛando ⁊ dimittat celebꝛationem ſe defendendo ſi
gliter moꝛtẽ vitare non valet non efficit᷑ irregularis:ſed põt
incontinenti redire ad altare ⁊ officium diuinum perficere.nã
potius videt᷑ aggreſſoꝛ ſeipſum occidere qᷓ; ab aggreſſore oc
cidi.vt cle.ſi furioſus.de homi.⁊ licet fugere eſt iniuria ⁊ que
libet iniuria coꝛpoꝛalis videtur maioꝛ qualibet iactura reruʒ
vt.l.i.S. ſeruoꝛum. ff. de penis.debet tamen fugere clericus ſiĩ
per fugam moꝛtẽ poteſt v itare alias non.vt no.in.c.ſicut di⸗
gnũ.de homici.no.abb.is.e.clerici arma.de vita ⁊ honeſta.
cle.an liceat clerico defendere rea aa. aun armis. vide ſupꝛa
defenſio. . pꝛo defenſione.

Optio.
¶ Optio in beneficio an ⁊ qũ habeat locum. vide quod no,
bb. in. c. quia nonnulli. de cle non reſ.

¶ Opem pꝛeſtans delicto licet regulariter puniatur vt faci⸗
ens.vt no.glo.⁊ docto.in.c.i.de offi.deleg.tamen babetur re⸗
ſpectus in pena imponenda ad qualitatem que eſt in op eran
te delictum ⁊ non ad qualitatem que eſt in opem ferente ſeu
mandante:vt ſi quis pꝛeſtat opem filio vt occidat patrẽ ſuuʒ

punit᷑ lege pompeya de parrici.tamẽ ſi ipſe opem ferẽs occi⸗

deret non tenetur niñ tanqᷓ extraneus. no. in.l.vtrum. ff. ad.l.
pompeya. de parrici. ⁊2. lis qui opem. ff. de fur. ⁊ vtrobiq; per
bar . hinc eſt ꝙ pecuniam mutuans ad delictum cõmittendum
punitur tanqᷓ opem pꝛeſtans ad delictum.not. abb.in, alleg.

ei.de offi.delega, vide. . accuſaui.
Opinio.
¶ QOpinio ſanctoꝛum an ſit pꝛeferenda opinioni pape.abb.
in.c.ne innitaris.de conſti.
¶ Opinio ſi inuenitur pꝛo matrimonio illa ſequenda eſt li⸗
cet multi teneant contra matrimonium.no. Inno.in.c.ſuper
eo.de cogna.ſpiritua.quod eſt verum niſi illa opinio effet eui⸗
denter falſa.nam tunc poteſt ſperni etiam ſi ſit cõ munis.idẽ
ſi poteſt conuinci pꝛobabilioꝛibus rationibus.vt no.in.e.ne
innitaris.de conſti.abb.in.(.fi.in pꝛin.de re iudi.⁊ in.c.capel⸗
lanus.de ferijs.circa pꝛinci.
piniones doctoꝛum ſi ſunt diuerſe que opinio ſit ſequẽ
da.vide.S.interpꝛetatio.m᷑.ſi dubium.

Dratio.

¶ Qꝛatio ſi illis pꝛo quibus fit nõ ꝓdeſt vt qꝛ non indigent
eis:ꝓdeſt tñ alijs ym Lho.no.glo.notabilis.in.c.ſicut.xxiij.

q.iiij.que vult ꝙ ſi oꝛatio non pꝛodeſt illi pꝛo quo fit pꝛodeſt

ſaltem facienti.ad hoc pſal. Oꝛatio mea in finu meo conuer⸗
tetur.no.in fi.Abb.in.c.fraternitatem.de ſepul.in fi.

¶ QOꝛando ſedere non debemus.xcv.di.epᷣus.pꝛimo ⁊ ſcdðᷣo

C.de poſtul.l.quiſquis.no. Jo.an.in.oi.de vi.⁊ ho.cle.
¶ Oꝛationes maloꝛũ ſacerdotum nõ pꝛoſunt:nam cum ſunt
interceſſoꝛes apud deum ſi diſplicent deo nedum non exau⸗
diuntur:ſed potius deumad iram pꝛouocant.vt.c.in grauibꝰ
iij.q.vij.facilius em̃ exaudiunt᷑ boni qᷓ; mali.i.q.i.c.impij ſa⸗
cerdotes.de hac materia vide.xlix.diſt.in ſumma:i.q.i.c.m bti
abb. ſuper rubꝛica.de vi. ⁊. hone, cle.

Dras.

¶ Oꝛas canonicas tenetur beneficiatus in ſacris conſtitu⸗
tus dicere ſtatutis tẽpoꝛibus ſepties in die.vt.c.i.de celebꝛa.
miſ.pꝛopter occupationes tñ illas debet pꝛima hoꝛa diei di⸗
cere vt ibi.⁊ eſt ratio:quia pꝛima hoꝛa diei eſt aptioꝛ ⁊ deuo⸗
tioꝛ:ideo melius eſt pꝛeuenire hoꝛam qᷓ; pꝛeueniri.vnde Jo.
an.in dicto.c.i.refert miraculum de quodã heremita quẽ de⸗
ficientibus alimentis angelus paſcebat:⁊ tꝑe vuaruʒ poꝛta⸗
bat ſibi vuas aliquãdo bonas:aliquãdo agreſtes: aliquãdo
marcidas:interrogatus angelus ab heremita que ſit tante
diuerſitatis cauſa.reſpondet angelus ꝙ bonas vuas defere⸗

bat tꝑe quo dicebat officium boꝛis competentibus.a greſtes

vero quãdo anticip abat hoꝛas dicẽdtofficiuʒ.marcidas aũt
quando differebat dicere officium vltra ſolitam hoꝛaʒ.⁊ hoc

ideo quia heremita non occupabatur alijs exterioꝛibus.no.
ab. in alleg. c.i.de cele.miſſa.

¶ lericus beneficiatus etiã in minoꝛibus oꝛdinibus cõ ſti⸗

tutus tenetur ad hoꝛas dicendas.xcv.diſt.c.fi.naſi pꝛopter
officiũ datur beneficium.vt.c.fi.de reſcrip.li.vi.⁊ qui viuit de
altari:altari debet ſeruire.vt,c. cum ſᷣm apoſtolũ.de pꝛeben.a
contrario ſenſu.
¶ Qlericus in minoꝛibus cõſtitutus beneficiatus ⁊ abſens
ex cauſa pꝛobabilii.ſtudioꝛũ ſi deſeruit eccleſie per vicarium
releuatur ab hoꝛis dicendis.ſᷣm pe.Ab. ⁊ Lapũ.in.c.i.de ce
lebꝛa.miſ.allegant.c.peruenit.de appel.⁊.c.cũ ex eo.de elect.
li.vi.nam beneficio ſatiſfactũ eſt exquo deſeruit per vicarium
hanc opinio.refert Joã.an.in allega.c.i.⁊ videtur recedere a
dicta opinione dicendo ſe libenter voluiſſe ꝙ eccleſia ſtatutũ
feciſſet vt clerici ſaltem in minoꝛibus beneficiati non curati ex
cuſarentur ratione ſtudij ab hoꝛis recitandis deſeruiendo ec
cleñe per vicarium ⁊ dicendo officiuʒ beate virginis.videtur

„ . E „ 2
o ergo dicere ꝙ ceſſante ſtatuto non excuſetur:quã opinionẽ ap
pꝛobat ibi abb.de ſicilia.⁊ eſt ratio ſm eum:quia talis bene⸗

ficiatus aſſumptus eſt in ſoꝛtem dñi ⁊ tenetur de iure diuino
ſepties in die laudare deum.qð no.
¶ Officium beate virginis eſt ſubpꝛecepto.no. Jo.de lig.in
cle.ij.de cele.miſſa.⁊ licet hoc de iure nõ pꝛobet᷑:tamen comu
nis conſuetudo babet vt cõputetur inter hoꝛas canonicas.
⁊ boc credit veriſſimumlabb.in alleg.c.i.de cele. miſſa.qꝛ oꝛdo
antiquus eſt ab eccleſa traditus:vt etiam certis tempoꝛibus
publice dicantur in eccleſia ⁊ multa ex traditione antiquoruʒ
patrum ſunt in pꝛecepto licet non reperiantur ſcripta.xi.diſt.
eccleſiarũ.⁊ in.c.cum marthe.de cele. miſſas.

2
*

,

ent
tii.
deſt
ner/

no
.
e⸗
1/
.

.

s
i
hoe
90,

ti
er
de
ens

ſes
ſun
c.
im
3
tüi
ſer
oet
etur
zap
ne/
it

¶ Qericus nõ dicens officiũ ſine rõnabili cã:lʒ aliqui dicũt
ꝙ teneat᷑ ad reſtitutionẽ fructuũ:qꝛ ꝓpter nõ reſidentiaʒ cle
ricus pᷣuat᷑ beneficio ⁊ fructibus bñſficij.vt in.o.penul.de cle.
nõ reſi.ſic nõ dicens officiũ effectualiter nõ reſdet cuʒ ꝓpter
officiũ dat beneficiũ.vt alleg.c.fi.de reſcrip.li.vi.ſacit ꝙ vbi
cunq; dat᷑ alicui aliqͥd ob cãm:cauſa nõ ſecuta põt repeti.ff.
de cõdi.ob cãm.quaſi ꝑ totũ.ſʒ beneficiũ dat᷑ ꝓpter officium
ergo ⁊c.et hanc opi.ſequit᷑ Joh.cal.õriuʒ tenet cardinalis.
⁊ Ab. de ſicilia. in. c.i. dicẽtes beneſiciũ nõ datur ſimpl ici
ter ꝓpter officiñ:ſ etiaʒ vt clericꝰ exquo aſſumptꝰ ẽin partẽ
dñi viuat de patrimonio xpᷣi:vt nõ mẽdicet.xciij.di.dyaconi.
⁊.c.ij.de pben. Item occaſione ti.quẽ ſemꝑ bʒ donec pꝛiuet
pcipit fructꝰ ⁊ nõ ſeruiret eccleſie dicendo officiũ ſernit tñ ec
cleſie vniuerſali in oꝛdine cleri catꝰ.dicit tũ Abb. ꝙ cõtraria

opinio in foꝛo anime eſſet tutioꝛ.

¶ ericus beneficiatꝰ ſi nõ dicit officiuð nõ dʒ ei cõfeſſoꝛ in
iũgere in pnĩam ꝙ redicat omĩa officia.nam põt indicere ali
am pnĩam.vt no. Inno. in c.i.de celeb. miſſa.qð põt defendi
de ſtricto iure ciuili.qꝛ in obligatõne facti ſuccedit obligatio

ad intereſſe.l.ſi qͥs ab alio.in fi.ff.de re iudi.⁊.l.ſtipulationes

nõ diuidunt᷑.in.v.celſus.ff.de ver.ob.qꝛ oꝑe vnius diei ſunt
diuiſe ab alijs.l.ſi vſufructꝰ. ff. de vſufruc.lega, ⁊.l. ſi nõ ſoꝛtẽ
5§.ſi libertꝰ.de cõdi.inde.⁊ Ab.vbi.ð. r
¶ Qericus ſi hoꝛas canonicas ſeu officiũ recitat lʒ nõ intel

ligat ea q̃ dicunt᷑ dũmodo habeat coꝛ deuotũ ad deũ ⁊ intẽ

dat officiũ q;tum in eo eſt ſatiſfacit ⁊ nꝗ peccat.no. In no, vt

refert ab.in.c. dolentes.de cele.miſſa.

¶ QAlericus dũ eſt ĩ officio cogitãdo ſuꝑ aliquo bono ſpũali
ſiue tꝑali:dũmodo officiũ nõ ↄtẽnat nõ peccat qð verũ ſi ne
ceſſitas cogitandi nõ capit dilationẽ.naʒ coꝛ bomĩs vaguʒ
⁊ mobile:⁊ nullus eſt ita foꝛtis qͥ nõ patiat᷑ diuerſas cogita⸗
tiones.no.ab. poſt Inno.in.c.dolẽtes.de cele.miſſa.
¶ ericus oꝛans indeuote vel cõfabulando ſi negligenter
vel ex cõtemptu hoc faciat peccat moꝛtaliter:ideo dʒ cõſide⸗/
rari in hoc qᷓ;titas reatꝰ ⁊ qualitas cõtemptus ⁊ negligentie
no.ab.poſt Jo.a n.in.c.dolentes.de cele.miſſa.in fi.
¶ Mon valẽs dicere officiũ ꝓpter infirmitatẽ nõ tenet᷑ illud
reaſſumere alio tꝑe q̃ſ officiũ ſit fructꝰ cuiuſq; diei ⁊ variet
ex tꝑe.nã ſi teneoꝛ pᷣſtare oꝑas certo tẽꝑe ⁊ impedioꝛ nõ ſum
obligatꝰ alio tꝑe cũ obligatõ variat᷑ ex tꝑe.vt.l.ſñ nõ ſoꝛtẽ.S.
liberti.ff. de cõdi.inde.⁊.l.ſ vt vſufructꝰ.ff.de vſufru.leg.fſᷣm
Inno.in.c.i.de cele.miſ.vt refert ab.in.c.i.de obſer.ieiu.
¶ Qlericus excõicatus vel in moꝛtali peccato exiſtens excu
ſat᷑ ſ dicat hoꝛas ad quas de neceſſitate tenet᷑xcij.di.clericꝰ
no.de celeb miſſa.c,i.nã ſi bona que fecit in eo ſtatu ꝓſunt.vt
no.gl.in.c.ꝙ quidam.de peni.⁊ remiſ.ergo ſatiſfacit ⁊ penaʒ
euitat hoꝛas ſuas dicẽdo.no.pe.de ancha .in alle.c.ꝙ qͥdaʒ.

Ordo.

¶ Oꝛdo pᷣme tonſure põtꝑ ſacerdotẽ ↄferri qui hʒ ſubiectũ

vt no. Hoſti.in.c.cũ ↄtingat.de eta.⁊ quali.⁊ abbatibꝰ con⸗

ceſſuʒ eſt vt minoꝛes oꝛdines poſſint ↄferre.vt no.in.c.abba

tes. de puile.li.vi.⁊.c.ide ſup.neg.pᷣlla.⁊ H̊ bũt abbates in pᷣ⸗

uilegio. vt no.ab.in ti.de eta.⁊ quali.⁊ in.c.qto. de cõ ſue.üij

colum.in pn.
¶ QOꝛdo iuris vbinõ requirit᷑ nõ viciat᷑ pceſſus pꝛopter in
eptitudinem libelli.vide.S.libellus.
¶ Oꝛdinẽ iudiciariũ pñt ꝑtes apncipio ex toto remittere.vt

no.gl.in.c.fi.de iudi.li.vi.ſʒ ſi ptes velint vt dictũ iudiq bẽat ⸗

vim ſnĩe:tũcnõ pñt remittere oꝛdinem ſubſtantialẽ a iure in⸗
ductũ.vt in.c.vnico.de lit.cõteſt.⁊.l.ꝓperandũ.de iudi.⁊ cle.

ſepe.⁊ qð ibi no.in fi.de ver.ſig.gl.⁊ doc.in.c.de cauſis.de oſ

fi.deleg.⁊ ibi.Ab.ij.colum.
¶ Oꝛdo iuris dʒ in om̃i poſſeſſoꝛio ſeruari.⁊ ſic dʒ fieri litis
cõteſtatio ſiue ſit poſſeſſoꝛiũ retinẽde.vt.ff.quoꝝ lega.il.i.gl.
fi.ſiue ſit recuperãde.vt.l.fi.C.ſ ꝑvim vel alio mõ.idẽ in alijs
interdictis exhibitoꝛijs.vt.l.ij.S.ſ tabule.⁊ ibi gl.ff.ad exbi.

no.plene Bar. in.l.naturaliter.S.nihil cõe.ff.de acqui.poſ.⁊·

vide ab.in,.c.cõſultationibꝰ.de offi.deleg.colũ.ſfi.
Oꝛdo iudiciarius q̃s ⁊ qñ dʒ in crimibꝰ ꝑ viã accuſatõis
i.qſitionis vel denũciationis ꝑmutare vel ſine eo obſeruari
vide plene ꝑ ab.in.c.veritatis.de do.⁊ cõtu.v.colũ.

¶ QO:do iuſticie ⁊ ſ ꝑuertat᷑ nõ viciat ꝓceſſuʒ ipſo facto.ſe⸗

cus ſi ſit oꝛdo ſubſtãtiſicus.vide.j.ꝓceſſus valet.

¶ Mꝛdinari põt monachus ꝑ epᷣm in cuius dyoceſi natus

fuit.vide.sõ.monachus poteſt oꝛdinari.
¶ Oꝛdo cauſe ad cãm vel cauſe adſeipſam ſi peruertatur an
valet ꝓceſſus.vide.j.ꝓceſſus tenet.
¶ OQOꝛdo iudiciarius nõ requirit᷑ vbi eſt cõtentio an aliquid
poſſit eſſe de iure.arg.de filijs pꝛeſby.c.quoniã. eſt dictũ In

no. in. c. cum inter.de cõ ſuetu.in fi.

¶ Quilibet oꝛdo dicit᷑ ſacer cum ſit ſacramenti ſignaculum
⁊ characterimpꝛimat᷑.no.glo.xxxjj.di.in ſumma.⁊ abbas in
c.coniugatus.de conuer.cõiuga. ”””Ms
¶ Quibus dieb? debeãt oꝛdines eccłiaſtici maioꝛes ⁊ mĩo
res cõferri.vide.c.lr̃as.⁊ ibi glo.⁊ Inno.de tẽpo.oꝛdi.
¶ Ad oꝛdines volens ꝓmoueri nõ eſt pꝛeciſe cogendus.vi⸗
de.õ.excõmunicari nõ debet nolens ⁊c.
¶ Mullus epᷣs dʒ oꝛdinare clericũ alterius epi ſine l̃is dimiſ
ſoꝛijs pᷣmi oꝛdinatoꝛis:⁊ ſi fecerit irrita erit eius oꝛdinatio qͥ
ad executionẽ.ix.q.iij.epᷣm.niſi aliud ei ↄtulerit qð ſit cõpati
bile cũ pᷣmo bñficio a ſuo epo ſibi collato.no. Innocẽ.ſuꝑ ru
bꝛica.ð cler.ꝑegri.vbi vide qͥs põt ↄcedere lr̃as cõmẽdatici
as ⁊qͥs dimiſſoꝛias.⁊ vide qö. S. dictũ ẽ.v.epᷣs lʒ nõ debeat.
¶ Oꝛdinare nõ lʒ epᷣo nõ ſuũ ſubditũ ad titulũ patrimo nij:
ñcut nec ille põt oꝛdines cõ ferre nec alia ſacramẽta cõmittere
lxxi.di.pᷣmatꝰ.de peni.⁊ remiſ.oĩs.de tẽp.oꝛdi.cũ nullus.lib.
vi.no. in. c. tuis.de pᷣben.⁊ digni.no. Jo.an.in.c.epᷣs.eo.ti.

Ornamenta.

¶ Oꝛnamenta eccleſie nõ debent ad humanos vſus redire.
vide.j.veſtes.

Oſpitinm.
¶ Vlures q̃ſtiones notabiles circa delicta commiſſa in ho
ſpitio ⁊ an ſtet᷑ iuramẽto hoſpitati ſuꝑ amiſſis in boſpitio ⁊
an incõtinẽti ſit pᷣumptio q; delictũ ſit factũ ꝑ famili hoſpi
tantis an ꝑ alios viatoꝛes.vide ꝑꝓ Barto.not. in.l.vnica. ff.
fur. aduer. nau.no. Bart. in. l. ij. Sfamilie.ff. de publi. ⁊ aliq̃d
de iuramento in.l.ſi quã do.C.vnde vi.⁊ aliquid in.c.fi.quod

mmetus cã. ab.in.c.i,de reſti.ſpo.⁊ vide.s.dominus.

¶ Sequũt᷑ additões dñi Au. ð capis ad pᷣced ẽteʒ lram. O.

0 Blatus.

Oblati an gaudeãt pᷣuilegio religioſoꝛũ.vide ab.
in. c. cum ⁊ plantare.de pꝛiuilegijss. ðUMDUV
¶ Oblati qui dicunt᷑ ⁊ an offerendo ſe ⁊ ſua deo veniãt bo⸗
na futura.ab.in.c.cum dilectus.de ſucceſ.ab inte.

¶ Oblatus differt a monacho ⁊ecõuerſo:⁊ inter eos eſt dif

lerentia. vide ab.in. c.nõ eſt. de reuug.
Odinm.
¶Qdiũ eſt duplex publicũ ⁊ puatũ. vide ab.ĩ.c. qͥtiẽs.ð te.
Officialis.

¶ QOfficialis epi cenſet᷑ habere ptãteʒ delegatã ad vniuerſi⸗
tatem cauſarũ. Ab.in.c.cauſaʒ matrimonij.de offi.delega.

¶ OQfficiales plures ꝑ epᷣm ↄſtituti nõ noſſunt ſeparatim ꝓ

cedere niñ ſint inſolidũ cõſtituti.o.ab.in eo.c. 1
Oficlalesvel vicani Vrmet enſentur enſ⸗ delegati. vide
ab. vbi ſupꝛa. ðJMU
¶ Officialis ⁊ vicarius genera lis ſunt oꝛdinarij.vt no.ab.ĩ
c, relatum,de offi.delega. .

Bleum.
¶ Addito oleo cõſecrato bene cõſecrat᷑no. ab.in. c. q in du⸗
bijs.de cõſe ec.vel alta.ſecꝰ in vino addito in calice vt ibideʒ

¶ Si teneoꝛ ad operas aliquo tempoꝛe ⁊ nõ ſtat ꝑme nõ te⸗

neoꝛ alio tempoꝛe.vide ab.in.(ex parte.de obſerua. ieeuiun.

O Oꝛdo ſcripture an ſit uãdus.vide ab.ic,. nicolao.de ap.

¶ Opinio doctoꝛum an excuſet ab expenſis.vide ab. in.c.
i.de poſtula, pꝛela. SS
¶ Opinionẽ an teneat᷑ qͥs ſequi ſuimagr̃i vel amici: ⁊ vide
qualiter amicꝰ plato ſj magis amica veritas.vide ab. in eo.
c.⁊ elegãter cõcludit ab.in.c.oẽs pᷣncipes.de maio.⁊ obe.q;
diſcipulus dʒ ſequi opinionẽ ſui magfr̃i ſi opinio ſit equa.ali⸗
as mag credefdũ eſt vitati q; opinioni ꝓut fecit ariſtoteles
¶ Mon attendit᷑ qualitas opinantis:ſed melius opinantis:
no.ab.de ferijs.capellanus.nec attenditur multitudo opinã
tium cõtra rationem.vt ec.
¶ An deus mutet ſuam opinionem.vide ab.no.in.c.ſiquis.
de rebus eccle.nõ alie.
¶ Opinio magis attendit᷑ qᷓ veritas in dependentibus ex
voluntate.no.ab.in.c.ex parte.de cõuer.cõiuga.

Oppoſitio.

¶ Opponens nõ pᷣſumit᷑ calũniari ſi offert ſe incõtinenti ꝓ
baturum.no.ab.c.ſuper eo.de offi delega. .
¶ Si iudex videat opponentẽ calumnioſe aduerſus ſnĩiam
⁊ executionem iudex põt eum repellere.vide eo.
¶ Opponere ſe põt ſubiectuæcõtra electum pꝛo ſuo intereſ⸗
ſe ſi nõ ſit idoneus.vide ſupꝛa in verbo.cõfirmatio.

ODpus.
¶ Iſta dictio opus denotat laboꝛem ſollicitudinem ⁊ curaʒ
no.ab.in.c.i.de cleri.nõ reſi.

Oratorium.

¶ Oꝛatoꝛium nemo poteſt facere nec locum religioſum ſine
licentia epiſcopi.Ab.in.c.officij.de teſta.
¶ Si in oꝛatoꝛio deputetur ꝑpetuus ſacerdos an poſſit viñ⸗
tari.vide ab.in.c.fi.de cenſi.

„ Actum.

Pactũ nuduʒ licet de iure ciuili nõ parit actionem
de iure canonico ſecus:vide ſupꝛa actio oꝛitur.
¶ Pactum nudum vel veſtitum quid ſit.per ab.in.c.i.de pa
ctis.vide infra ſtipulatio.
¶ Pactũ ſuꝑ ſpũalibus nõ admittit᷑ inter ꝑtes vt alter liti⸗
gantiũ:puta ſuꝑ bñficio cedat liti ⁊ alter det ſibi expẽſas.vt
eſt tex.iũcta glo.in.c.cũ pꝛidẽ.de pac.ſʒ põt iudex ex officio
ſuo ꝓuidere:vt altera pars cedatliti ſuꝑ ſpũalibus ⁊ ꝓꝑ bono
pacis recipiat expenſas quas fecit. Item põt ꝓuid ere vt al
tera pars det certũ quid annuatim,. vt eſt tex.in,.c.niñ.de pꝛe
ben.no.ab.in alle.c.cum pꝛidem.
¶ Pactũ cõtra ius nõ valet nec pena etiaʒ ſi interueniat in
ramentũ.no.glo.in.l.pacta q̃ cõtra.C.de pac.⁊.c.que contra
ius.de re.iurl.lib.vi.⁊.l.iuris gentiũ.S.ſʒ ⁊ ſi qͥs.ff. de pactis
⁊.c.ſi diligẽti.de foꝛo cõpe.ſed ſi pactũ eſt appoſituʒ pᷣter ius
valet pena appoſia ſed non pactũ.vt.l.ſtipulatio.s.alteri.de
ver., obli.ſed ſi pactũ eſt ̃m ius valet vtrũq;.debet tñ qͥs alte
ro eſſe ↄtentus niſ apponat᷑ cła rato manẽte pacto.vt.l.pe.
ff.de tranſac.⁊ no.in.c.dilecti.de arbi.⁊ regula acceſſoꝛiuʒ.de
regu.iur.no.a b.in.c.pleriſq;.de pactis.
¶ Peactuʒ qð faciidebitoꝛ creditoꝛi ſuo de nõ cedendo bo⸗
nis tʒ niſi notoꝛia pauꝑtag reddat pactũ illicitũ.nam tũc vi⸗
detur ĩ effectu ſe obligare T qð nõ põt cũ nõ ſit mẽ
bꝛoꝛũ ſuoꝛum dũñs.vt.l.liber homo.ff. ad.l.aquił.ᷣeſt cõcluſo
Fede.⁊ ab.in.c.fi.de pactis.⁊ an valet iuramentũ ſuꝑ hocin
terpoſitũ.no.ab.in.c.cũ cõtingat.de iureiuran.
O Pactũ de nõ appellando ſeu reclamãdo contra ſnĩam iu
dicis lʒ ante ſnĩe ꝓlationẽ ſit interpoſitũ valʒ.vt eſt tex.no.in
l.fi.S. vlt. C. de temp.ap.ſecus eſt de pacto interpoſito de non
appellado vel reclamãdo cõtra iudiciũ arbitri qꝛ tũc non va
let. vt. l. penul. C. de arbi. vbi innuit᷑ laudũ nõ poſſe emologa⸗
ri anteq; ſit latũ qð ibi ſequit᷑ Bar.naʒ ad bᷣ vt ex laudo oꝛia
tur actio requirit᷑ appꝛobet᷑ expꝛeſſe vł tacite poſtqᷓᷓ fuerit
latũ ⁊ nõ ante ne det᷑ arbitria materia delinquẽdi.no.plene
ab. in. c. cũ dilectꝰ de vit necopſtatesvegier de iureiur.qꝛ lo
quitur ſtatuto nõ appelladi per quod violaret᷑ ius ſuꝑioꝛis
vt ab.vhi ſupꝛa,
¶ Pactum factuz cum defuncto an tranſit in beredes. vide
ſupꝛa cõpꝛomiſſum ante ſententiam.

¶ Pactũ factuʒ inter creditoꝛẽ ⁊ debitoꝛẽ vt liceat creditoꝛi
ꝓpꝛia auctoꝛitate poſſeſſionẽ bonoꝝ appꝛehẽdere ꝓ ſatiſfa⸗
ctione debiti valet.vt no. Bar.in.l.iij. C. de pig.qð eſt verum
dũmodo nõ reperiat reſiſtẽtem ne detur materia ſcadalo.vt
l.cõ uenire.ff. de pac.do.quod intelligeverũ niſi debitoꝛ ſicõ
ſtitutus ſe pᷣcario noĩe poſſidere.vt.l.certe.ff.de pᷣcar.nã tunc
potius dicitur ſuà poſſeſſionẽ defendere qᷓ; violẽtiam inferre
no.ab.iĩn.c.decetero circa fi.de re iudi.
¶ Pactũ factuʒ inter partes de ꝓpꝛoganda pᷣſcriptione in⸗
ducta per legẽ vel ſtatutũ in odiũ negligẽtis petere nõ valʒ.
vide.j.ꝓꝛogari non poteſt.
¶ Omnis pactio quãtũcũq; ſimplex põt appellari fides:ve
niens ergo cõtra ꝓmiſſionẽ videtur venire cõtra fidẽ ꝑ eum
pꝛeſtit: ⁊ ſic capit᷑.vt.l.i.ff.de cõſti.pecu.⁊ in.l.i.ff.de pac.di⸗
citur em̃ fides qð ſperat᷑ fieri vel dicit᷑ a ffirmatiue.no.ab.in
c.i.de ſpon.duoꝛum.vide.ð.fides.
¶ Vactũ illius qui facit poſſeflionẽ in manibus pᷣlati vt in
domo ſua poſſit invita bona retinere valet.vide qð elegan⸗
ter no.ab.in.c.fi.de cõdi.appoſi.
¶ Pactũ appoſitũ inter cõiuges tꝑe ↄtractus matrimonij
vt vxoꝛ nõ tencat᷑ ſequi virũ:ſʒ maritus moꝛet᷑ cũ vxoꝛe in
certo loco dʒ obſeruari:niſi noua cauſa oꝛiat᷑ abſentie.nã tũc
nõ cõmittit᷑ pena cũ eſſet cõtra libertatẽ cõſecutiuã ad ipſuʒ
matrimoniũ:⁊ hoc etiã ſi interueniat iuramentũ vt.c.tuaʒ. de
iureiuran.eſt cõcluſio ab.in.c.i:qui ma.acc.poſ.
¶ Vactũ qð fit intgr mercatoꝛes vt ponens pecuniã nõ ſen
tiat dãnuʒ in capitali nõ eſt cõtra naturã cõtractꝰ ſocietatis
ſed pᷣter naturã.ideo Hoſti.tenet ꝙ valet in ſumma ti.de vſu
ris.vᷣ.an aliqñ.ad boc.l.i.ff.depoſiti.⁊.c.vnico.de cõmo.ab.
tñ in.c.ꝑ veſtras.de dona.inter vi.⁊ vxo.tenet ꝙ talis nõ eſt
licita ⁊ honeſta ſocietas ꝙ ſcʒ ponẽs operã ſentiret damnuʒ
⁊ alter lucrũ qð eſt cõtra naturã ſocietatis q̃ eſt quedã frater
nitas.vt.l.verũ.ff.ꝓ ſocio.ĩmo eſſet potius fraternitas leoni
na.vt.l.nõ fuerit.S.ariſto.ff.ꝓ ſocio.valet tamẽ pactũ vt de⸗
ponens pecuniã ſentiat maioꝛẽ ꝑtem de lucro vel ꝙ nõ ſenti⸗
at damnũ in (apitali.ſed concludit ipſe ꝙ etiam in dote non
eſt licitũ.nã nõ lʒ ex pacto q;tumcũq; minimũ caꝑe ex pecũia
ſi nõ ſubijceat ſe ꝑicło.xiiij.q.ij.ꝑ totũ.ab.vbi.ẽ.vide.ð.lucrũ
¶ Wactũ ſi fiat de progatiua iuriſdictione iudicis an poteſt
paciſcens penitere ⁊ an pᷣciſe põt cõ pelli ⁊ an intereſſe ſoluẽ⸗
do liberet᷑ ⁊ an in progatiõe requirat᷑ ſuꝑioꝛis licentia.vide
plene ꝑ ab.in.c.i.de iudi.vi.colũ.cum ſe.
¶ Pactum nõ valet cõtra naturã ↄctus vt nõ poſſit ſepara
ri ſocietas vel ꝙ debitoꝛes nõ poſſint ꝓbare ſolutionẽ niſ ꝑ
inſtrumentũ nec in alijs caſibꝰ de qͥbus vide infra renũciare
q̃s nõ põt.ↄcoꝛ.c.pꝛecariũ de pꝛecario.⁊ qð ibi no. Barba.
late ⁊ notabiliter. ex quo infert᷑ ꝙ ſi qs ꝓmiſit nõ reuocare ꝓ
curatoꝛẽ ſub pena ꝙ etiã ſi eũ reuocet nõ eſt obligatꝰad penã
facit glo.ſingularis in.c.ij.de cõſue.lib.vi.vbi cõſuetudo non
põt diſponere cõtra ſubſtantialia actus.
¶ Vsctũ factũ ſpoliatoꝛi ꝑ ſpoliatũ poſt ſpoliationẽ de nõ
agendo poſſeſſoꝛio cõtra ipᷣm valet ⁊ agenti obſtat exceptio
buius pacti.no.glo.in.c.ex inſinuatiõe.de ꝓba.no. Inno.in
c.ſuꝑ boc.de renũ.ſecus añt ſi factũ eſt pactũ ante ſpoliatio⸗
nem:qꝛ tũc daret materiã delinquẽdi:⁊ dolus futurus nõ po
teſt remitti.vt.l.ſi vnꝰ.S.pacta.ff.de pac.idẽ ſentiũt dñi de ro⸗
ta deci.cccxiij.vbi cõcludũt ꝙ contra agentem admittit᷑ exce
ptio iuramẽti de nõ moleſtãdo poſſeſſoꝛẽ qð iuramentũ non

o ſolũ extendit᷑ ad moleſtationes iuris:ſʒ etiã facti.qð no.idem

intellige ſi ſpoliatꝰpñte aduerſario renũciaret iuri agẽdi poſ
ſeſſoꝛio.nam obſtat ſibi exceptio lʒ nõ renũciaſſet iuri qð ba
bet in re. vt alle.S.pacta.⁊ Inno.in alle.c.ſuꝑ hoc.ab. in.c.ij.
de cau.poſ.⁊ pꝛopꝛie.circa fi.
¶ SPactũ factũ inter cõiuges de nõ petẽdo ſe adinuicẽ non
valet:⁊ eo nõ obſtante vir põt agere poſſeſſoꝛio cõtra vxoꝛẽ
⁊ eã repetere.no.glo.in.c.litteras.de reſti.ſpo.⁊ ibi ab.iiij.co⸗
lumna.vide.j.reſtitutioneʒ põt petere vir.
¶ Pactũ alicui factũ denõ vendẽdo rem ſuã alteri etiã ſi ſit
iuramẽto firmatũ nõ impedit venditionẽ ⁊ dñij traſlatõnẽ. ff
de pac.l.nemo.⁊. C. decõdi.ob cãm.l.ea lege.⁊ ibi no. Oldr.
in ſuis cõſilijs.cõſilio.cxxvij.⁊ Jo.cal.ti.de pactis.cõſi.ij.

¶SPeaciũ de nõ reducẽdo arbitramentũ ſeu laudũ ad arbi⸗

tnium boni vini nõ valet cũ tale pactñ ſit turpe ⁊ aperiat via,ʒ

õ

tiytin
gegan

ninon,
Nwreſt
ehätie
dipſi
unz de

iſoͤſen
cttaris
depſe
no .
hoͤck
nnn;
furer
sloni
Rder
öſenti
otenon
peciis
eß
poteſt
ſoluè⸗
aide

tſepan
neniſg
Mnüciane
Baſtn
daneg
Apeni
onon

rii
crahe⸗
oin
oliatio⸗/
noͤpo
dero⸗
iit eree
ntünon
noien
gitihe

ad malefaciendũ cõtra legẽ cõuenire.ff. de pac.do. idẽ ſi re ip
ſa dolus ineſt: vt qꝛ in modico cõdemnauit. ff. ſocio.l. vnde
⁊ ſine me.de ver. obli.l.ſ qͥs.S.cũ aũt.nec etiam obſtaret iura
mentũ:qꝛ nõ fuit in mẽte iurantis vt manifeſte ⁊ euidẽter gra
uaret᷑ t arbitratoꝛ ſic trãſgrederet᷑ar.ff.loca.l.quãdo..inter
locatoꝛes.de ver. obli.l.quidã cũ filiũ.ſi ergo hoc nõ fuit ve⸗
rifi milit in mẽte iurãtis ſub iuramẽto nõ venit.ff.ð pac.l.tres

ffes.de trãſac.l.cũ aquiliana.⁊.l.q cũ tutoꝛibus 5S.fi.eſt cõclſu

ſio Oldr. in ſuis cõſilijs cõſilio.clvi.vide.S. arbiter. v.ſi lau⸗
dum. ?. v. arbitro ſi ſit data poteſtas.ideʒ vult tenere Anto.
de butrio in quodã ſuo cõſilio qdð incipit queſtio hec dulcia
vulgaria bʒ idẽ JYo. cal.ti. de iureiurã, cõſilio.x. =”M
¶ Pactũ vt qͥs nõ poſſit rem ſuã alienare niſi in certa m ꝑpſo
nam nõ valz licet lex boc poſſit. C. de Zhen. emp.l.dudũ.ff.ð
actio. emp.l.ſi ſterilis.S.ſi tibi.de vᷣbo.obli.qͥ rome.S.cobere⸗
des ff. de paciꝗ.l.nemo in fundo.eſt concluſio Jo. cald.ti.de
pactis.conſilio.iij.
¶ Pactum initũ int᷑ ꝑtes ſi curſu tpis fiat ꝑti damnoſuz an
debeat damnificatus ſubueniri.vide.sð.obligatio concepta.
cũ.v.ſe.⁊.Sö.emphitheota ſi recepit.
¶ Pactum qð qs facit ne aliũ accuſet de crimĩe nondũ per
petrato nõ valet.ff. de pactis.l.ſi vnus.S. pacta.nec tenet pa⸗
ctuʒ tale ne dolus pꝛeſtet᷑.ff. ð reg.iu.l.ᷣcrus.nã ꝑ tale pactũ
inuitant᷑ hoĩes ad peccandũ.ff. de pac. dota. vᷣuenire.no.gl.
⁊ doc.in.c.quẽadmodum.de iureiuran.
¶ Pacta que reſpiciũt religionem tiñ · vt in caſu.c.ſi gnifica⸗
tum. ð pꝛeben.licet poſſunt a ſuꝑioꝛe mutani etiã ſi ſint licita:
ſi recipiũt tꝑale cõmoduʒ nõ licʒ ſuꝑioꝛi ea mutare ſi licita
ſunt.no. Jo. an.poſt Hoſti.in alle.c.ſignificatum.
¶ Pactuz appoſitũ ↄtra accidentalia Zctus licet valeat ⁊
vincit legẽ. vt in. l.i S. ſi ↄueniant.ff. depoñiti.⁊ in.l.õᷣctus ex
cõuentiõe.de reg.iu.li.vi.ſecus vbi pactũ eſſet ſubſtãtialia
gctus.vt plene no.in.c.pacta cõuenta.ff.de ᷣhen. emp.
¶ Pactum appoſituz cõtra naturam ↄctus ſi eſt poſſi ibile
facit tranſire illum Sctum in aliã ſpeciẽ.vt in.l.ij. C. cõmoda
⁊.l.vbi ita donat᷑.ff.de donati.cã moꝛtis.no.a bba.in.cfi.de.
pꝛecarijs.⁊ in.c.vnico.de cõmodato.
¶ Pactum legis cõmiſſoꝛie in pignoꝛibus repꝛobat᷑ regu⸗
larit᷑. vt.c. ſgnificante.ð pigno.⁊.C.de pactis pigno.l.i.⁊.ij.
qð eſt veꝝ inter debitoꝛem ⁊ creditoꝛem.ſed non ipꝛobat in⸗
ter debuoꝛeʒ ⁊ fideiuſſ oꝛẽ ſuũ vt ibi. vt. l. vlti. ff. de Zbẽ. emp.
Item valet pactũ legis cõmiſſoꝛie int᷑ debitoꝛẽ ⁊ creditoꝛem
ñſi dicat᷑ ſi vſq; ad tpᷣus non ſoluero res tua ſit iuſto pꝛecio ex⸗
timanda.⁊ ſic ceſſat cõtariuʒ.de.l.ã fundus.S.fi.ff.de pigno.

ſi tñ dixerit ſi nõ ſoluero illã rem do inſolutũ nõ valʒ.ff.de ſo⸗

lutio.l.pedius.nec valet ſi dicat vt nõ liceat in perpetuũ redi
mere.arg.de pꝛeca.c.fi.⁊.ff.eo.cũ pꝛecariũ.necſi dicat imper⸗
petuũ nõ repetam.ar.ff. de iureiurã.l.ñ duo proni.. idẽ iulia
nus.nec põt in hoc renũciare bñficio iuris.vt.c.ſ diligenti.ð
foꝛo cõpe.idẽ ſi ꝓmiſt penã ſi repetat.ar.ff.ſi qͥs cautio.lij.
ff. de condi.inde.eleganter.S.pe.ſi tñ iurauit tenet iuramẽtuʒ
2 debet obſeruari.vt alle.c.ſignificante.vbi hoc no. Jo.an.
Item valet ſi vendo tibi fundũ pꝛo decem:ita ꝙ vſq; ad vi⸗
ginti annos recuperare poſſum.ff. de pꝛeſcrip.lñi vir vxoꝛi.
niſi fiat in fraudem.no. Hoſti.in allega.c.ſignificante.⁊ hoc
in effectu vult ibi Ab. Barba. tñ tenet ibi ꝙ iuramentũ non
firmat tale pactuin. eſt tñ veꝝ ꝙ; iuramentũ eſt obſeruanduʒ:
vt etiã ibi not. Inno.ꝑ.c.debitoꝛes.⁊ idem tenet Bal.in.l. ij
q̃s pꝛo eo.ff. de fideiuſſo.
¶ Qicet pactum de legitima ſucceſſione cõſeruanda valeat
vt inſti.de legi. agnato.ſ ucceſſio.in fi.quia tale pactum eſt le
gi conſentaneum:non tamẽ valet pactum ad legitimam ſuc⸗
ceſſionem dimittend am.vt.l.pactum.C. de colla.niſi iuramẽ/⸗
to firmetur.vt.c.ij.de pactis.lib.vi.Ab.in.c.ij.de conceſſio.
pꝛeben.iij colũ. . V
¶ Paciũ de legitima ſucceſſione perdenda ſeu ad tollendũ
arbitriũ vltie voluntatis nõ valʒ:qꝛ eſt ↄ bonos moꝛes.vt.l.
ſtipulatio hoc mõ.ff. de vᷣbo.obli.⁊ ſjm Ban ibi nõ obligat᷑
iuramẽto:ꝑ regulã nõ eſt obligatoꝛium.de reg.iur.li.vi.
¶ Pactum de certo modo diuidendi hereditatem acquirẽ⸗
dam ꝑ futurã ſucceſſionẽ ſi ſit in genere lic; valeat.ar.in.l.iij.
ff. p ſocio.nõ tñ valʒ ſi fit reſpectu certe ꝑſone vt de hr̃ditate
titij niſ conſentiat is de cuius hereditate agit᷑.vt in.l.fi. C. de

—

pac. de hacmateria plene ꝑ Bar. in. d. l ſtipulatio boc mõö. ð

Hbo. obli. ⁊ ꝑ Ey.in.l.fi. Cde pactis.an valet donatio oiuum

bonoꝝ. vide.S. donatio.

Dapa.
¶ Ante moꝛtẽ dñ nf ieſu xpᷣupᷣmo xpᷣs ꝓmiſit ptãtem ligã
di ⁊ ſolnẽdi petro ꝑ illa verba. Zu es petrus ⁊ ſuꝑ bãc petrã
⁊c.et tibi dabo claues regni celoꝝ.⁊ ſic locutus ꝑ vᷣba futuri

tpis. poſtmodũ vero ante moꝛtẽ anc ptates dedit omĩbus

aplis du dixit qdᷣcũqʒ ligauerj.⁊c. Mathei xviij.c. poſt paſ⸗
ſonẽ aũt ⁊ reſurrectionẽ oĩbus apłis cõtulit eãdẽ ptãtem ꝑ
illa verba. Accipite ſpm̃ ſanctũ quoꝝ remiſeritis pct. Joh
xx.c. ⁊ ad oſtendendũ ꝙ petro tradebat vt capiti dixit ſibi ſe⸗
oꝛſum. Paſce oues meas. Joh.vlti. c. in aſcẽſone vero pta/
tem pꝛius ꝓmiſaʒ traditã executioni cõfirmauit dũ dirxit. ite
2 pᷣdicate euangeliũ om̃i creature. Oath. vlti.c In feſto ve
ro penthecoſtes q̃ pꝛius tradiderat ꝓmiſſione ſ pũſſancti cõ⸗
firmauit. ex quo cõcdudit᷑ꝙ lʒ ptãs ligandi ⁊ ſoluẽdi eſt in ec
cleſa vniuerſali:eſt tũ apud papã tanq; caput eccleſie. Item
cõcludit᷑ ꝙ papa nõ põt os epos remouere cũ repꝛeſentẽt
cereros apłos.xij.q.i.videntes.⁊ glo.in.c.ꝑ pᷣncipalẽ. ix.qiij
æ. c. in nouo.xxi.di.ab.in.c.tranſlato.de cõſti.

¶ Papga an ⁊qñ ⁊ ꝑ que verba habuit ptãtem clauiũ a deo

2 an põt facere ↄtra ſtatũ vniuerſalis eccleſie vel ſit ſupꝛa cõ
ciliũ generale. plene ꝑ ab.in.c.ſignificaſti.de electio.
¶ Pape attributa eſt ptãs a deo ꝑ illa verba qð cunc liga
gaueris ⁊c.exponit᷑ ſcʒ ꝑ ſtatuta vel pᷣcepta.vt no. Innoc. in
c. qto.de cõſue.de quo ꝑ ab.plene in.c.licz. de elec. eirca pᷣn.et
illa auctoꝛitas intelligit᷑ claue dil⸗ cretionis non errante. vt. c.
miroꝛ. xxiiij.q:i. Hoſti.in.c.qto.de trãſla.pᷣla.⁊ Inno. in. d.
c.qᷓ;eto.de iureiuran.ſunt em̃ due claues:ꝑ vnaʒ ſignificat᷑ po
teſtas:ꝑ aliã diſcretio ſiue ſciẽtia.vna parũ vʒ ſine alia.vt no.
xx.di. S. i. cũ. S. ſe. ⁊ in. c. fi. de exceſ.pla.ab.plene in.c.lʒ.i.colũ.
⁊ vide qð ſcripſi foꝛo legñ.lib.iij.delas herẽti as.l.fi.
¶ Papa etiã ſi ſit ↄiugatus põt in papa eligi ⁊ etiã poſt ele
ctionẽ clare cõſtet de matrimonio:qꝛ tũc aut eius vxoꝛ indu⸗
cetur ad cõtinentiã:aut ſi cõ tinere noluerit reddet ei debituʒ
⁊ nibilominꝰ erit papa:qꝛ boc nõ repugnat ſubſtantie papa
tus ſeu clericatꝰ cũ petrus habebat vxoꝛeʒ qñ fuit in papã ꝓ
motꝰ:⁊ hoc ꝓceſſit ꝑ ↄſtitutionẽ eccdleſie.no.glo.⁊ archidi.in
c.ſi qͥs pecunia.lxxix.di.⁊.c q; ſit. xviij.q.ij.ab. in.c.Iʒ.de elec.
ij. colũ.⁊? gl.in.c.ſi papa.xl.di.⁊ ab. in. c. JHobãnes. deregula.
¶ Papaẽ eligẽdꝰ ꝑ cardiales. vide.S. cardialis. ⁊. S/electio
Papa ſuccedit in iunibꝰ regni vacãte imꝑio qñ regnũ ſpe
ctat ad eccleſiã quo ad eius ꝓpꝛietatẽ.vel qñ rex eſt vaſallus
eccleſe ⁊ eſt ſibi rebellis vel ſciſmaticus ⁊ nõ alias.⁊ ſic intel
ligit᷑c. ʒ ex ſuſcepto.de foꝛo cõpe.no.ab.in.c.cũ inter.ð elec.
¶ Papa vngit cõſecrat ⁊ coꝛonat imꝑatoꝛẽ ⁊ eius electio⸗
neʒz cõfirmat vel infirmat. vtin. c.venerabilẽ.de eleTMgz.
¶ Papa põt deponere regẽ ſi effemĩat?.i.ſi multũ ſequat᷑
mulieres.vt.c.alius.⁊ ibi glo.xv.q.vi.ab.vbi.s.
¶ Papa põt de q̃ſtione fidei cognoſcere ⁊ nõ tenet᷑ neceſſa⸗
rio ſuꝑ hoc requirere cõciliũ.vide.S.cõcilium.
¶ Ad papũ põt appellari deſiciente ſuꝑioꝛe in cauſis ardu⸗
is in qbus papa põt ſe ĩtromittere.vides. appellat᷑ ad papã
¶ PMapa appellat᷑ ſacerdos æen ſpũalib imꝑatoꝛ. vt. c. le⸗/
gimꝰ. xciij.di.⁊ alle.c.ꝑ venerabilem.
apa ex magna ⁊ ardua cã põt deponere pncipes ſecu⸗
lares tz ſibi nõ ſint ſubditi in tꝑalibus.nã alias depoſuit re⸗
gẽ frãcie. vt in. c. alius. xv. q.vi.ab.in.c.ꝑ venerabilẽ.iiij.colũ.
Papa ſucceditloco impꝑatoꝛis vt faciat iuſticiã: nõ tamẽ
vt loco ipſins exigat penà a lege impoſitã:vt limeat abb. di⸗
ctũ Inno. in.c. lʒ ex ſuſcepto.de fo, cõ pe.qð no.in.c.⁊ ſi neceſ⸗
ſe. de dona. inter vi. ⁊ vxo.

2 1. 22—

¶ Papa põt eſſe iudex etiã ſupꝑ ꝓpꝛio delicto.qꝛ a nemĩe po

teſt iudicari niſi in cã bereſis vel niñ delictũ ſit notoꝛie ſcãda⸗

loſum ⁊ ipſe ſit incoꝛrgibilis.vt eſt tex.cũ glo.no.in.c.ſi papa.
xl. di. de delicto tñ ſimonie põt papa ſeipm quodãmodo ↄdẽ
nare. no. archi. xxi. di. S. nũc aũt.ſi tũ in ciuili ↄtendit᷑ de papa
tu cõciliũ eſt iudex:idẽ in cã hereſis.no.in.c.in fidei fauoꝛẽ.ð
bereti. li.vi.de quo ꝑ ab.in.c.cũ veniſſent.de iudi.
¶ Papa qdiu viuit dicit᷑ dñs ⁊ põt equare quadrata rotũ⸗
dis ⁊ om̃e diſponere tanqᷓ; dũs ſalua violatiõe fidei.no.Ho
„ f

ſtien. in. d. c. euz veniſſent.⁊ ideo põt papa laicis ad tpᷣs deci
mas remittere.vt.c.a nobis.de deci.vbi no.dicit tñ archidi.
poſt bugutiũ in.c.nõ liceat pape.xij.q.ij.; pap a alienãs bo
na eccleſie ſine cò rõnabili ⁊ boneſta:vt qꝛ cõſumit in turpes
vſus vel dat cõſanguineis:vt eos pꝛe alijs diuites faciat vel
vt ↄſtruat ſibi pallacia peccat moꝛtaliter.no.ab.in.c.cũ veniſ
ſent. de iudicijs.
¶ Papa lʒ regulariter nõ ſe intromittit in temꝑalibus.vt.c.
nouit.de iudi.põt tñ ſe in tomittere in omĩbus arduis nego
cijs ⁊ maximis difficultatibꝰ generantibus ſcandalũ in xpᷣia
nitate ⁊ inter laicos:tũc põt exercere hac ptãtem ſibi a deo tri
butam. vt ptʒ optime in.c.ꝓ humani.de homi.lib. vi.⁊ in cle.
paſtoꝛalis.de re iudica.⁊.c.alius.xv.q.vi.⁊ in.c.venerabileʒ.
de elec. ⁊ eſt no.abb.in.c.nouit.de iu.vi.colũ,⁊ in.c.licet ex ſu
ſcepto.de foꝛo compe.
¶ Papa põt indirecte cõ pellere laicũ ad ſatiſfa ciendũ com
pellendo eũ ad pnĩam peccati.qð qualiter ꝓcedat:⁊ debet in
telligi.no.plene ab.in.c.nouit.de iudi.⁊ vide.e.excõmunica⸗
ri poteſt laicus.
¶ Papa ſłzz nõ cõcedat lr̃as laio cõtra laicũ niſi in caſũbꝰex
pꝛeſſis in iure.vt.c.licet.⁊.c.ex tenoꝛe.de fo.cõpe.de conſuetu
dine tñ gñali ↄcedit lr̃as indiſtincte clerico ↄtra laicũ ex qua
cũq; cã:ex generali ſtilo curie.no.gl.in.c.ſi clericus.de fo.cõ.⁊
archi.in.c.indicatũ.lxxxviij.di.qð intellige verũ niſñ ſit cã feu
dalis q̃ hʒ ſpecificã naturã:⁊ iudicat᷑ ꝑ leges ſpales nõ gene
rales.vt no.in.c.ceterũ.de iudi.⁊ in.c.i.ð capitu. Cõra. colla.
x.no.ab.in alle.c.ſi clericus laicũ.iij.colũ.
¶ Papa poteſt dom are rebelles ſubditos pꝛincipis ſecula
ris.vide.S.inobedientes.
¶ Papa põt a pᷣncipibꝰ auxiliuʒ petere ad pugnãdũ cõtra
boſtes.vide.S.auxilium poteſt.⁊ vide.j.ſubſidium.
¶ Papa habet iuriſdictionẽ etiã in laicos vbi delictũ tãgit
totã xpᷣianitateʒ ſeu decoꝛẽ fidei.vt.c.pꝛo humani.ð homi.li.
vi.⁊.c.ita quoꝛũdam.de iude.⁊ ibi ab.in pᷣn.
¶ Papa põt ꝑ ſuã indulgentiã cõceſſam in ſubſidium terre
ſancte theſaurũ redẽptionis xpᷣi ⁊ ſctõꝝ martyrũ in recõpen⸗
ſatione beneficioꝛuʒ que faciũt interxpianos diſꝑgere.vide
no. p ab. in. c. ad liberandã. de iude.
¶ Papa vendicat ſibi iura imperij in terris ſubiectis eccle⸗/
ſie.vide.ð.eccleſia.ꝑ omnia
¶Papa in terris imperij põt rõne delicti eccleſiaſtici ĩflige
re penã cõfiſcationis vel publicationis bonoꝝ.vt.c.vergen
tis.de hereti.appꝛehẽſio tñ bonoꝝ nõ fit ꝑ iudiceʒ eccleſiaſti
cum ſed ꝑ ſecularem.vt in c.cũ ̃m.eo.ti.lib.vi.
¶ Papa tenet᷑ adiuuare imꝑatoꝛeʒ in bello indicẽdo cõtra
eos qͥ ſunt eidẽ imꝑatoꝛi rebelles.in.c.duo.xcvi.di.⁊ Inno.
in.c. l ex ſuſcepto.de fo.cõpe.⁊ ab.in.c.ꝙ ſuꝑ bis.de voto.
¶ Papa põt exercere iuriſdictionẽ ⁊ punire infideles delin
quẽtes cõtra mãdata pape vel eccleſie ⁊ poteſt in eos aĩad⸗
uertere.vt in.c.nouit.de iudi.in crimĩalibꝰ vero nõ eccleſiaſti
cis imꝑatoꝛ põt exercere iuriſdictioneʒ in illos ⁊ erit locus pᷣ
uentioni.vt plene ꝑ ab.in.c.cũ ſit generale.de fo.cõpe.vnde
in pctõ cõtra naturã vterq; põt eſſe iudex:qꝛ boc pctm̃ cõcer⸗
nit pncipaliter dei irreuerentiã q eſt cõ ditoꝛ humane creatu⸗
re.⁊ ob hãc cãm eccła im pedit ſe cõtra laicos ſicut in crimĩe
vſurarũ etiã õ infideles.vt.epoſt miterabilẽ. ⁊.c.qꝛ.de vſur.
ab. in. ciꝙ ſuꝑ his.de voto.⁊ vide.S.infideles.
¶ Vapa põt abſoluere quẽlibet a iuramẽto ex iuſta cã vt p
pter ſcandalũ intolera bile.vel ſi malũ exẽplũ multis pᷣbeat᷑:
claue tñ diſcretionis pᷣcedẽte.xv.q.vi.auctoꝛitate.⁊.c.alius.
⁊.c.nos ſanctoꝝ.nã ⁊ diſpẽſare põt in voto:⁊ illud cõmuta⸗
re.vt no.dovoto.c.i.⁊.c.magne.ſine cã aũt nõ põt.no. hoſti.ĩ
C.q;to.de inreiur.vide Inno.in.c.venerabilẽ de elec.
¶ Papa põt libere licentiã dare clericis pugnandi in bello
iuſto ſine metu irregularitatis.vt eſt ↄcluſio ab.in.c.clerici ar
ma.de vi.⁊ ho ne.cle.iij.colũ.vbi notabiliter ꝑ eũ.
Papa ſciẽter ꝓmouendo inhabileʒ videt᷑ cũ eo tacite di⸗
ſpẽſare.no. Bar.in.l.barbanius.ff. de offi.pto.⁊ facit.lq̃daʒ
conſulebat.de re iudi.ſecus in alio ſuꝑioꝛe citra papã.qꝛ ille
non cenſet᷑ diſpenſare niſi ſaltem pmiſerit cognitioneʒ cauſe
ſuꝑ cã diſpẽſandi.de quo vide qð no.ꝑ Joh.an. ⁊ alios in.c.
fraternitati.de ſciſma.ab.in.c.qſquis.de elec.
¶ Papa diſpẽſando cũ aliquo vt poſſit plura bñficia cura

ta babere nõ extendit᷑ talis diſpẽſatio vltra duo bñficia. vt
c.qꝛ intantũ.de pᷣben.⁊ qᷓ;uis.eo.ti.li.vi.⁊.c.pluralis locutio
de reg. iur.lib.vi.Itẽ talis diſpẽſatio dʒ intelligi de bñficijs
als canonice adeptis.qꝛ nõ ↄcedit᷑ titulus de nouo niſi ałs
fieret expꝛeſſio ma gis ſpãlis.vt.c.ſi gratioſe.de reſcrip.li.vi.
¶ Papa põt ſi maxima cã ſubeſt diſpẽſare ſaltem in ſecũdo
gradu in linea inequali.vt ſentit Jo.an.in.c.ꝑ venerabilẽ. qͥ
filij ſint legi.⁊ ibi ab.in.c.ex ꝑte.de tranſac.
¶ Papa ſolus põt diſpẽſare cõtra votũ cõtinentie ſi cauſa
eſt ardua.vide.S.dſpẽſare cõtra votũ
¶ Papa ſi motu ꝓpꝛio diſpẽſat vel aliã gr̃am cõcedit aliq̃
falſa cã expꝛeſſa ſi talis ſitcã qua tacita vel nõ exiſtẽte papa
gratiã nõ cõceſſiſſet gr̃a tũc viciat᷑.qꝛlicʒ ꝓpꝛius motꝰ exclu
dat ſubreptionẽ nõ tñ firmat gr̃am ð intẽtionẽ ↄcedẽtis.ita
notãter ſentit Jo.an.in.c.ſi motu ꝓpꝛio.de pᷣbẽ.li.vi.⁊ dñi de
rota deci.xlv.qꝛ motꝰ ꝓpꝛius nihil oꝑat᷑ extra caſus in iure
expꝛeſſos.no.gl.notabilis in de.ſi romanꝰ.de pᷣben.no.ab.
in.c.qꝛ circa.de cõſang.⁊ affi.vide.S.gr̃a.v.nõ omiĩa.
¶ Papa diſpẽſando ſine cã maxime ex affectõe carnali pec
cat.qꝛ cũ gerit vices dei dʒ eſſe pꝛudẽs ⁊ diligẽs pr̃familias
⁊ dʒ ſe ↄfirmare inquãtũ põt volũtati dei.vt.c.vt nr̃m. vt ec⸗
cleſia benefi.⁊ ab.in.d.c.de multa.de pᷣben. Jo.an.in.c.ſi qñ.

de reſcrip. ⁊ in.c.ſignificauit.de offi.delega.ab.in.c.ꝑ venera

bilẽ. qui filij ſint legi.ij.colũ.
Papa põt ex cã diſpẽſare in gradibꝰ etiaʒ diuina lege ꝓ
hibitis.no. Jo. an.itc.ꝑ venerabilẽ. qͥ filij ſint legi.abb. in. c.
lr̃as.de reſti.ſpo.vij.colũ.vbi dicit ꝙ qñ diſpẽſat in gradibꝰ
canonica lege ꝓhibitis diſpẽſat circa matrimoniũ iam de fa
cto cõtractũ vt valeat vt extũc.in alijs vero gradibꝰ diuina
lege ꝓhibitis nõ diſpẽſat niſvt valeat vt exnũc quaſi nõ poſ
ſit facere vt illiqͥ ſunt iam nati cõtra legẽ diuinã cenſeant legi
timi extunc.vt no.ab.vbi ſupꝛa
¶apa ſi diſpẽſat cũ iam ↄiunctis in gradu canonica lege
ꝓbibito ⁊ in diſpẽſatione:dicit᷑ ꝙ is cũ quo diſpẽſat᷑ tꝑe cõ/⸗
tractus matrimonij ignoꝛabat impedimẽtuʒ. ⁊ ſi foꝛte matri
moniũ diſiũgeret᷑ grauia ſcandala poſſent inde oꝛiri cuʒ cau
ſa talis fuit expꝛeſſa qua nõ ſubſiſtẽte cõcedens aliter nõ fuiſ
ſet cõceſſurus falſa cã tũc cõceſſionẽ ſeu diſpẽſationẽ viciat
l.i. ff.de nata.reſti.nã cũ in tali diſpẽſatione fit iuris cõis rela
xratio nihil dʒ falſum expᷣmi nec verũ taceri.ff. de in ius vo.l.li
bertus aduerſus patronũ.de elec.c.dudũ.⁊ de deci.ex multi⸗
plici. no.de reſcrip.c.ſuꝑ lr̃is.eſt cõcluſio Oldra.conſi.cdvi.
vbi etiã tenet ꝙ impetrãs diſpẽſationẽ habet cauſam diſpen
ſationis ꝓbare verã eſſe.C.de his qui veni.eta.impe.l.ij.vide
S.diſpenſat quotidie papa
¶ Papa põt diſpẽſare ex cã ꝙ matrimoniũ cõtrabat᷑ dura⸗
turũ ſolũ vſq; filius maſculus ex matrimonio hibeat᷑.vt con
cludit Yo. an.in mercu.in regula actus legitimi.de re. iur. lib.

vi. nec obſtat.c.ſunt quidã.xxv.q/i.qꝛ non vetat papa contra

euan geliũ ex cauſa diſpẽſare ſed euangeliuʒ deſtruere: vt ibi
no.pau.⁊ ſpe.titu.de ele.S.nũc oſtendendũ.v.lxxxix.ↄtrariũ
tenet ab.de ſicilia in.c.ex publico.de cõuer.cõiuga.⁊ vide.ð.
matrimoniũ nõ cõſummatum.
¶ Papa põt ſuꝑ iuribus eccleſiaſticis etiã in pꝛeiudiciũ cõ
poſitionis vel cõ uentionis partiũ diſpenſare.vide.j.pᷣnceps
etiã ſupꝛemus.
¶ Papa diſpẽſare nõ põt ↄtra pᷣcepta decalogiin quibus
erſat᷑ honoꝛ dei irremiſſibilis vtilitas publica ⁊ humana in
diſpẽſabilis.vt in pᷣcepto.nõ habebis deos alienos. Item

bonoꝛa parẽtes.⁊ in ſimilibꝰ.nec in totũ nec in ꝑte.ſed in pꝛe

cepto decimarũ eſt duplex cõſideratio. Pꝛima quatenꝰ ver⸗
ſat᷑ bonoꝛ dei qͥ decimas ſibi retinuit in ſignũ vniuerſalis do
minij.vt.c.tua nobis.de deci.⁊ iſta nõ pñt vniuerſaliter ꝑ pa
pam remitti. Scða cõſideratio eſt vtilitas q̃ ꝓuenit erx ſolu⸗
tione decimarũ q̃ cõcernit cõmodũ ecdeſiarũ ⁊ dericoꝝ.⁊ pa
pa hac cõſideratione põt tanqᷓ; vniuerſalis vicarius ⁊ admi
niſtratoꝛ xpᷣi bãc vtilitatẽ aliqbus remitter̃ ⁊ diſpẽſare:⁊ pᷣui
legiũ ſuꝑ bis impedere.vt.c.ex ꝑte.⁊.c.ſuggeſtuʒ.de deci.nec
in boc venit papa cõtra pᷣceptũ dei:ſed cõtra cõſtitutionẽ ec
cleſie qᷓ diſtribuit decimas inter ꝑticulares eccleſias.no. glo.
magiſtralis.⁊ poſt eã ab.in.c.a nobis.de deci.
¶ Papa põt diſpẽſare circa votũ cõtinentie etiã cũ religio⸗
ſo. vide.j.votum.x.papa poteſt. .

— .

—— =£ -' — ----————

„
ati⸗
ſeis
ſecie
gle

ſeuſe

i
nm
t
itis. 64
inine
4 o
.
tmlihe
runſis
prec
eſi⸗
penen

legeyp
bein e.
radib⸗?
ndeſ
dinina
inhof
nrlgi

alege
ech⸗
lemnant
zcan
hoͤfuij
piclat
fela
olli
mohi⸗
ſdri.
ſdilpen
liͦioe

tourn
eon
.ld.
Aconm
febi
orani
ides⸗

cñc
nceps

uibis
nanann
FJon
diupe
n /
ſalsd
no
4 ſolt
. 10t
etpet
dte
oee⸗
g⸗

gio⸗

¶ Papa vbicũq; diſpẽſat ↄtra ius diuinũ ſine cã nec papa
eſt iutus: nec ille cũ quo diſpẽſat eſttutꝰ quo ad deũ. ⁊ eſt rõ
qꝛ papa tenet᷑ defendere ius diuinũ vſq; ad aĩiam ⁊ ſ anguinẽ
xxv.q.i.ſunt quidã.⁊ idẽ in abſt olutiõe a iu ramẽto ſine cã.vt
ſingulariter no. Inno. in. c. cuz inter. de renũ. glo. in. c. to.
de iureiur. Inno. in. c. c ad monaſteriũ.de ſta. mo. ⁊ archi.
in. c.floꝛentinũ.lxxxv.di.⁊ ab.in.c.ſcripture.de voto.ij.colũ.
¶ Mon peccat papa diſpẽſando cõtra ius poſitiuũ etiã ſine
ca. vt no. Inno.in.c,cũ ad monaſterũ.de ſta.mo. lʒ Joh. an.
poſt beatũ Tbo. in. c. de multa. de pben. dicit ꝙ peccat in di⸗
ſpẽſando ſuꝑ pluralitate bñficioꝝ ſine cã.qꝛ ius poſitiuũ eſt
fundatũ ſuꝑ rõne.i.di. cõſuetudo.ergo cũ papa dʒ eſſe bonꝰ
paterfamilias nõ dʒ relaxare ius rõ nabile ſine cã.nec debet
apud eñ ſicut nec apud deũñ eſſe acceptatio ꝑſonaruʒ. ſi tñ di
ſpẽſat tʒ quo ad ſubditos diſpenſatio. vt no. in alle.c.de mul⸗
ta. 1 ꝑ Jo. an. in. c. dudũ. ij. de elec.
MRapa põt cõtra votũ religionis diſpẽſare ex magna cã:
vt ſi foꝛte rex infidelis velit cũ toto ſuo regno cõuerti ad fidẽ
ſi poſſit ducere filã monialẽ alicuiꝰ regis in vxoꝛẽ.nã pᷣſumẽ

dum eſtboc eſſe deo acceptiꝰ q; vnius hoĩs cõtinẽtia cũ pꝛo

ↄſeruatiõe rõnalis creature dñs noſter coꝛpus ſuũ moꝛti ex⸗
poſuit nec peccatis cũ quo diſpenſ⸗ at. ĩmo magis meret᷑ obtẽ
perando er cã vicario xpᷣi.⁊ ſeipſuʒ bolocauſto offerẽdo.naʒ
ipᷣm matrimo niũ eſt de iure diuino. ⁊ monachatꝰ eſt quoddã
votũ tacitũ vel expꝛeſſuʒ indictũ ab eccleſia.⁊ nil aliud hʒ a
iure diuino. votũ ergo põt in melius mutari maxime in eo
qð ẽ mag deo acceptũ.vt.c.i.de voto.⁊ bßmvᷣbũ dñicũ. Ma
ioꝛẽ charitatẽ nemo hʒ qᷓ; e bomo exponat aĩam ſuã ꝓ ami⸗
cis ſuis. ceſſante vero magna cã papa nõ põt diſpẽſare cõtra
ſubſtãtialia regule ̃m Inno. in alle.c. cũ ad monaſteriuʒ. vbi
no. ſin gulariter ꝙ ſi papa diſpẽſat ſine cã nõ valet diſpenſa⸗
tio quo ad ꝓpꝛiũ obtinendũ.ſʒ ſi deuẽtuʒ fuerit ad mfimoniũ
tʒz mrimoniũ ꝓpt᷑ bonã fidẽ ð hẽtis cũ iſto ꝓfeſſo:ne decipiat
er licentia pncipis. arg.in.l.i. C. de his qͥ veniã eta.ĩpetra. ꝓ⸗
feſſus tũñ nõ poterit exigere debitũ ſz tenet᷑ reddere exactus.

Bar. tũ in.l. alle.ff. de alimẽ. ⁊ ciba.lega.⁊ in extrauagã.ad re

pꝛimendũ.tenet ꝙ cũ verbũ licẽtia venit a verbo lʒ debet eſſe

rõne regulata.vt.c. magne. de voto. ex facili em̃ cauſa papa

nõ põt dare talẽ licentiã. vt no. ꝑ ab.de ſicilia. poſt Inno. in
alleg. c. cũ ad monaſterium.
¶ Papa põt licite diſpẽſare ex cã cõtra ius ⁊ quattuoꝛ cõ
cilia. ⁊ ↄtra apłm. dũ tñ nil ſtatuat cõtra fideʒ. xxv.q.i.ſunt qᷓ
dam. xxxiiij. di. lectoꝛ. lxxxij. di. pᷣĩbyter. nec ob.c.ſcut.xv. diſt.
qꝛ loquit᷑ in articulis fidei, no.glo.ſi.in.c. poſt tranſlationẽ.ð
renũ. aia ergo pape in manica ſua: vt ibi Joh.an. 2⁊ vide In
no. in. c. ſuꝑ eo. de bigamis. ⁊ vide de hoc qð ſcripſi foꝛo legũ
li.ijj. ti. de lasherentias.l.ſfi.
Papa nõ põt diſpẽſare vt clericus ð bonis eccdleſie teſta⸗
ripoſſit.vide.j teſtamentũ.v.clericus bñficiatus.
Papa nõ põt ſe ſubijcere iudicio inferioꝛis niſi ex nimia
bumilitate.qꝛ hoc caderet in piudiciũ ſummi apkatus ⁊ igno
minia irrogaret᷑ deo ſi vicarius ſuꝰ poſſet ꝑ inferioꝛẽ iudica⸗
ri. vñ nõ pᷣt papa renũciare illi puilegio ⁊ bonoꝛi:cũ nõ ſolũ
cõcernat honoꝛẽ ſuũ:ſed bonoꝛẽ dei ⁊ ſtatuʒ totiꝰ ecdleſie.vt
no. Jo. an. ⁊ ab. in. c. eccleſia ſctẽ marie.de cõſti.iij.colũ.
¶ Papa nõ põt facere iure ſuovt laici iudicẽt clericos.⁊ ſic
ſubij cere clericos ſecularibꝰ iudicibꝰ:qꝛ lʒ poſſit laicos dele⸗

gatos ſuos facere.vt.c. mẽnam.ij .q.v.hoc puilegiuʒ foꝛi bit

clerici a deo.no. Inno.in.c.ij.d e maio.⁊ obe.⁊ glo.in.c.qꝙᷓ.
de cenſi. lib. vi. Ab in. c. ꝓp oſuit.de conceſ.pᷣben.v.colũ.⁊ in
alle. c. eccleſia ſctẽ marie.de oſti.iij.colũ.
¶ Papa nõ põt cõtra iur oꝛdinẽ inter nõ ſubditos cauſaʒ
cõ mittere.vide.S.cõmiſſio.
¶ Papa nõ bʒ dominiũ rerũ eccleſiaſticarũ ſed ſolus deus
qꝛ bona offerunt᷑ deo. vt. c. cñ ex eo.de elec.lib.vi. Inno.in.c.
cñ ſuꝑ.de cau.p oſ.⁊ ꝓpꝛie. qʒ papa pꝛe alijs habeat liberrimã
admiſtrationẽ. vt. c.ita dñs.xix.di.⁊.c:ad honoꝛẽ.de vſu pal
lei. ab. in. c. cõſtitutꝰ.de reſcrip.penul. colũ.
¶ Papa nõ eſt ſuſtinẽdus qñ aliquid facit ↄ vniuerſalẽ ſta⸗
tum eccleſie ſine cã rõnabili ⁊ alijs nota.eſt dictũ JInnoc. in
c. qᷓto. de cõſue. ex q̃bus verbis ſᷣm ab.ibi põdera duo.pᷣmũ
ꝙnõ pᷣſumit᷑ in papa cã rõnabilis ſi vult venire ↄ ſtatũ eccle
ſie. ſy oʒ qy alijs ſit nota. no. doc in. c. nulli, de ſen. er. m ꝙ diẽ

papã nõ poſſe ſʒ nõ ſuſtinenduʒ.q.d. eccleſia vniuerſalis
dʒ reſiſtere pape.tñ eccleſia nõ reſiſtẽte actus videtur valere,
Ab. in alle. c. to.iiij. colũ.vide.j.papa no dʒ.⁊ no.x ipᷣm ab
ba. in. c. ꝓpoſuit.de cõcelſ.pben.
Papa nõ dʒ ſine ca vti plenitudine ptãtis. nam cuʒ iura
ſunt fundata ſuꝑ rõne.i di.cõſuetudo.papa nõ dʒ recedere
a iure oꝛdinato ſine cã. Inno.⁊ ab.in.c. inotuit.de elec. in fi.
¶ Papa nõ põt vt ſuſpect recuſari.qꝛ nõ pᷣſumit᷑ ꝙ velit ð
liuſticiã ꝓcedere.ar.xl.di.c.iix.q.ij.cũcta.⁊.c.x pncipalẽ.ab.

in. c. cũ veniſſet.de iudi.⁊.c.cũ dilecta.de ofir.vti.vel inuti.⁊. .
ꝓxime. ff. de his q in teſta. delẽ.ab.in.c.q̃relã.de elec.iiij. colũ.
¶ Papa diſpenſando cũ illegitime nato vt poſſit ꝓmoueri

ad oꝛdines ⁊ dignitates eccleſiaſticas ta lis diſpẽſatio nõ ex
tendit᷑ ad dignitatẽ epalem. vt. c dilectꝰ. iſũcto. c.ij. de cõceſ.
ben. no. glo. in. c. ij. de Pben. lib. viſed ſi papa legitimauit illũ
ad pmeuũ ſtatuʒ ⁊ pmneuo iuri ⁊ antiquioꝛibꝰ natalibus:ita
q; decernit illũ legitimũ ac ſi fuiſſet legitime nat?:tunc exten⸗

ditur ad dignitatẽ tꝑalem. vt in auẽ.qbus mo.natu.effi.ſui.⁊

vide ꝑ Inno. in.c.fi. detranſla. pla.⁊ Jo. an. in. c. i. ⁊. ij. de fi.
pꝛeſby.lib.vi.⁊ in.c.naturalis.ſi de feu.fuerit cõtro.col.x.ab.

ln. c. cum vintonienſis.de elec.
¶ Papa nõ debet ſuꝑ tẽpoꝛalibus ſine maxima cauſa ſe im

pedire.vt.c. cauſam. qui fi.ſint legi. nec puare põt laicos offi

cio eoꝛũ ſibi competenti.not. J nno.in.c:inquiſitioni.de fen.

excõi.ab.in.c.venerabilem.de elec. .
Pape abſolutio facta ex falſa cã nõ tʒ. vid e.ð. abſolutio.
¶ Vbi ex mãdato pape ſequit᷑ pctm̃ nõ tenet᷑ qꝗs adimplere

vt. c.ſignificauit. de offi.oꝛdi.? ſentit Joh. an. in. c. ſi qñ. de re

ſcrip.cñ papa mãdat ꝓuideri indigno notoꝛie de aliquo bñ⸗
ficio: eſt tanta indignitas ꝙ ſine ꝑiculo ſibi parere nõ poteſt
hocidẽ ſentit Inno.in.cinqͥſtioni.de ſen. ex. vbi notãter di⸗
cit ꝙ pape nõ eſt parendũ ſi ex ſuo mãdato pꝛeſumit᷑ malũ fu
turũ vel aliqð ſcandalũ qð pbat᷑ rõne.nã mãdando id qð in
ſe eſt pctm̃ in quo diſpẽſare non põt excedit fines ſue ptãtis.
qꝛ papa peccãdi nõ recipit ptãtem.xl.di.c.i.⁊ ideo ſibi ĩpune
nõ paret᷑ cũ nõ ſit cenſendus ibi papa ſed pᷣuata ꝑſona.ar.in
l. fi. ff de iuriſdi.om. iudi. ⁊ in. c.ij. de cõſti.li.vi.⁊ idẽ intellige
in lege ipſius pape vel alterius pᷣncipis.nã ſi eſt iniuſta ⁊ cõ
tinet in ſe pctm̃ nõ remiſſibile ꝑ ipᷣin pncipeʒ:talis lex nõ eſt a
ſubditis recipiẽda.iiij. di. erit aũt lex.⁊.l.fi. C.ſ ↄtra ius vł vti.
pu. ⁊ ſentit Bar. in.l.oẽs populi.de iuſti. ? iure, no. ab. in alk.
c. ſignificauit. vide.S. lex poſitius:
¶ Papa ſine cauſa nõ debet tollere vni eccleſie ⁊ dare alte
teri.no. glo. xxij.di.c.i.glo. x. di. c.i. no.xij.q.ij.nõ liceat pape
papa em̃ debet facere ſicut bonus paterfa.qͥ diſpẽſat ſᷣm me
rita ⁊ decẽtiaʒ ꝑſonarũ:aliter eſſe nõ dʒ. ſed tollat᷑ in eccdleſia
militãti:ſic intellige qð no.ſpe.ti.de legato.S.nũc oſtẽdenduʒ
Ffi. lviij. . no. in. c. conſtitutus. de reli.domi.no. ab. in. c,. duo
ſimul. de offi. oꝛdi. ⁊ in.c.a nobis.de deci.
¶ Poõtifices nõ pñ eſſe duo in eccleſia dei.qꝛ eſſet cõtra ar⸗
ticulum fidei.ibi.⁊ vnã ſanctam ⁊c.
Item cõtra dictũ euangelicũ.⁊ fiet vnus paſtoꝛ ⁊ vnũ oui
le:pñt tũñ eſſe in eo.dẽ imꝑio duo imꝑatoꝛes cũ ſint vicarij et
defenſoꝛes eccleſie.vt cle,ne romanide iureiurã.⁊ ibi no.ab.
in. c. qm̃.de o ffi.oꝛdi. —*
¶ Papa ex oꝛdiaria ptãte nã pᷣt cõpellere ꝑtes ad cõponẽ
dum:niſi res ſit in libera diſt poſitione pape. et ſic limitat᷑ no⸗
tabile dictů Inno i. c. cñ ĩter. de elec. vbi dic ꝙ ex plenitudie
ptãtis:põt etiã in piudiciũ ꝑtis tertij alius tñ citra papã non
põt cõpellere ad cõpoſitionẽ. ..c. placuit. xc.di. niſi lis fuiſſet
diuturna ⁊ intricata taliter ꝙ de facili explicari nõ poſſit.no.
ab. in. c. cuz pꝛidẽ de pactis. vide.S. iuder põt exxã legitima.
cum cõcoꝛ. ⁊ vide.S.cõponere . H
apa de oꝛdinata iuſticia nõ põt factũ cõfirmare pte nõ
poſtulãte ex plenitudine tñ ptãtis põt ſnĩam vel quicqd vult
cõfirmare et ſuo officio etiã nõ poſtulato.ar.in. c.ſi motu pꝛo
pꝛio.de pᷣben.lib.vi.⁊ talis cõfirmatio bʒ effectus ſequẽtes.
no. glo. in. c. qꝛ diuerſtatẽ. de cõcel. pᷣben. Pꝛimo facit reʒ cõ
firmatã maioꝛis auctoꝛitatiſ.xi.di. q́s neſ. ciat. Scõðs ſi res eſt
nimis valida facit eã validam. vt in. ci. de traſla. Zertius ꝙ
nullus inferioꝛ põt de validitate illius rei amplius cognoſce
re.vt.c.i.de cõfir. vti.vel inuti.vbi plene ꝑ ab.in.c.ea que.de
re iudi.⁊ intelligo ſupꝛadictavera in dependẽtibus a mera fo
n in

cultate pncipis vt in bñficialibus:vel in ſupplendo defectuʒ
oꝛdinis po ſitiui.vt.c.hec quippe.iij.q.vi.no.glo.in.c.nullus
ix.q.iij.ſed ſi ſnĩa deficit in iuſticia naturali nõ põt ꝑ pᷣncipeʒ
cõfirmari ſeu defectus ſuppleri.vt tex.in cle.i.de re iudi. vide
S.cõfirmatio.idẽ ab.in.c.in cauſis.de re iudi.
¶ Papa nõ põt diſpẽſare cũ laico infami vt fama ſua reſti⸗
tuatur. vide.S. infameʒ laicum.
¶ Papa nõ põt omni cã ceſſante deponere epᷣm nec matri⸗
moniũ ſpũ ale diſſoluere. qypoteſtas data petro a dño ad pa
ſcendũ oues xpᷣinõ extendit᷑ ad necandũ eos.vt in.c.ĩ nouo.
xxi.di.manet em̃ poteſtas ſeu potẽtia petri dumvere iudicat
⁊ clauis nõ errat.vt in.c.manet.xxiiij.q.iij.no. Jo.an.in regu
la qð ob gram. de reiunli.vi. in mercu. Si tñ cauſa ſubeſt pu
blicã vtilitatẽ cõcernens lʒ epᷣs nõ eſt in culpa põt remoueri
vt ſi eus ꝓſequitur epᷣm ſine cauſa iuſta:⁊ magis indureſcit
coꝛ hominũ cõtra eccleſias:tũc põt papa vt vicarius dei vt
totũ coꝛpus eccleſie ſit ſanũ illud membꝛũ pᷣſcindere.ſj debet
illi dare bonũ cambiũ ex quo ſine culpa ſua fit remotio.vt di
cit Inno.in.c.niſi.de renũ.ab.notabiliter.in.c.fi.de cõfirma⸗
ma.vti.vel inuti. . .
¶ Papa nõ põt tollere oꝛdinẽ iudiciariũ quo ad foꝛũ laico
rũ.no.glo.in cle.diſpẽdioſam.ð iudi.⁊ vbicũq; eſt diuerſitas
inter ius canonieũ ⁊ ciuile ceſſante peccato lex ſeruat᷑ in foꝛo
ſuo ⁊ canon in ſuo.no.c.ij.de arbi.lib. vi.⁊.c.filius.⁊.c.cum eſ
ſes. de teſta. ⁊ glo.in regula.ij.de re.iur.li.vi.Ab.in.c.qð cleri
cis.de foꝛo cõ pe.ij.colũ.
¶Vapa etiã ex nimia humilitate nõ põt ſe ſubijcere iuriſdi
ctioni laicoꝛũ.qꝛ redũdaretin oppꝛobꝛiũñ dei cuiuseſt vicariꝰ
vt no. Jo.an.in.c.eccleſia.de cõ ſti.⁊ archidi.in.c.nos ſi com⸗
petenter.ij.q.vij.⁊ lic Ʒ papa teneatur de neceſſitate confiteri
petã ſua vt ibi:nam cõſtitutio pape fundata ſuꝑ iure diuino
aſtringit papam quo ad mentes:lʒ nõ quo ad verba ⁊ penas
que addunt᷑ vltra ius diuinũ:eſt cõcluſio ab.ᷣin.c.ſign ificaſti
de foꝛo cõpe.vi.colum.
¶ SPapa nõ põt dare pᷣncipi ſeculari ptãtem iudicãdi ⁊ cõ⸗
demnãdi clericos ſue ꝓuincie maxime cũ hoc videat᷑ cõtra le
gem dei. xcvi.di.ſi imꝑatoꝛ.⁊ ibi glo.⁊ Inno.in.c.ij.de maio.
⁊ obe.ab.in.c.litteras.de reſti.ſpoli.vi.colũ.
¶ Papa nõ pt dare ptãteʒ ligãdi ⁊ abſoluẽdi nõ ſacerdoti.
qꝛ iſta ptãs fuit a deo data ipñis pᷣbſbyteris ⁊ nõ alijs.vide
glo.in.c.ꝑuenit.xcv.di.no.ab.in.c.ij.de furtis.in fi.
¶ Papa nõ põt cõmittere nõ ſacerdoti ꝙ coꝛpus xpᷣi conſi
ciat. vide.S. cõmiſſio
¶ Papa nõ põt diſponere de rebus patrimonialibus dleri
coꝛũ ficut nec pᷣnceps ſecularis de bonis ſubiectoꝝ ⁊ in bis
caſibꝰ põt papa in qbus põt imꝑatoꝛ in bonis ſubditoꝛum
qꝛ ita clericis cõpetit dñiuʒ in rebꝰ ꝓpꝛijs de iure naturali ſi
cut ⁊ laicis.no.ꝑ Inno.in.c.q̃ in eccleſiarũ.de cõſti.⁊ in.c.cõ
ſtiturus.de religi.domi.põt tñ papa ꝓut vult de titulis bene
ficioꝛũ diſponere remouẽdo beneficiatũ etiã ſine cauſa de be
neficio ſuo.vt in.cij. de pben.lib.vi.qꝛ videt᷑ habere plenariã
ptãtem de beneficialibꝰ.facit qð no.glo.in.c.ꝑ pᷣncipaleʒ.ix.
q.iij.credit tñ anto.in alle.c.cõſtitutꝰ.q ad deponendũ deri⸗
cum marxime epm requirit᷑ cauſa.no.in.c.fi.de poſtula.pᷣla.⁊
Jo. an.in mercu.in.cjð alicui gratioſe.ð re.iur..li.vi.in alijs
aũt rebus eccleſie põt papa lacũ peccato vni eccleſe dare ẽt
ch pꝛeiudicio alterius eccleſe ſine cã:qꝛ cum papa vt paterfa
milias ſit poſirus ad regendũ vlem eccleſiã nõ debʒ eſſe apð

eũ acceptio ꝑſonarũ.naʒ ſibi eſt data poteſtas paſcẽdi oues

⁊ ſic iuſte adminiſtrãdi ⁊ nõ eſt ſibi data ptãs eccleſias expo
liandi.⁊ vide que ab.no.circa hocin.c.de multa. de pᷣben. idẽ
no.ſingulaiiter archi.in.c.nõ liceat pape.xx.q.ij. vbi ↄcludit
papã peccare moꝛtaliter ſi eccleſiam allenat in caſu nõ licito
dando eã cõſanguineo:vt pꝛe alijs diuitẽ faciatinotat abb/
in allega.c. cõſtitutus.iiij.colũ.
WMapa nõ põt aliquẽ pꝛiuilegiare vt nõ teneat᷑ venire ad
eu vt ꝑ eum nõ poſſet excõicani.vt no. Jo. an.in.c.cum inſtan
tia. decenſi.nam cũ papa teneat locuʒ dei in terris:vt.c.ij. de
tranſia.pla.nõ põ taliquem eximerea ſua poteſtate cũ ꝑ hoc
erimeret᷑ a poteſtate dei.vnde cõtra ſupꝛemã ptãtem nõ valʒ
picriptio. vt no. J nno.in.c.bone.ij.de poſtu.pᷣla.no,a b. in al
lega.c.cũ inſtantia.circa fi.

QPapa n5 põt cõtra ſtatũ generaleʒ eccleſie venire ſine cã

rõnabili ⁊ alijs nota. nam etiã reſpectu laicoꝝ nõ põt ſtatue/
re ex cã graui cõcernente ſtatũ totius xpᷣianitatis.no. Inno.
in.c.q;to.de cõſue.⁊ no.in.c.i.de homi.li.vi.⁊ no. ab. in. c. q̃ in
eccleſiarũ.de cõſti.iiij.colũ.vide.j.pᷣnceps ſecularis.
¶ Papa non dz ſine cã vti plenitudine ptãtis nec eſt papa
tolerãdus ↄtra vłem ſtatũ eccleſie ſine magna cã ⁊ alijs ma⸗
nifeſta. no. Inno.in. c.innotuit.de elec.⁊ in.c.qto. de cõſue.t
de hac plenitudine ptãtis vide glo.in.c.vbi ꝑiculũ.de elect.
lib.vi.⁊ Jo.an.in.c.ex publico.de cõuer.cõiug ab.in.c.ad h.

de reſcrip.in fi.⁊ vide.S. clauſula ex certa ſcientia.

¶ Papa an põt abſoluere a iuramẽto ſuꝑ rebus nõ ſpectã/
tibus ad eum. vide.ð.iuramentũ.
¶ Papa dicit᷑ habere oĩa iura in ſcrinio pectoꝛis ſui. vt.ci.

de cõſti. lib. vi. qð eſt verũ ꝓpter valẽtes viros qͥ debent ſibi

aſſiſtere.no. ab.in. c. tũ ex litteris. de in integ.reſti.
¶ Vape mãdatũ an hʒ vim ſnĩe.vide.sẽ.mand atũ pape.
¶ Papa cõcedendo eccleſiã pleno iure alicui qͥd vid eat᷑ ſi/
bi cõceſſiſſe.⁊ an pᷣtextu generalis cõceſſionis donatariꝰ poſ
ſit fructus in ſuã vtilitatẽ cõuertere plene ꝑ ab.in.c.cum inter
de re iudi.ij.colum.
¶ Vapa an põt religioſo cõferre pꝛioꝛatũ ad vitã qui ſolet
ad nutũ ſupioꝛis remoueri. vide.j.religioſo.
¶ VPapa an põt eſſe iudex in cauſa pꝛopꝛia.vide.S.iudex an
põt eſſe quis in cauſa ꝓpꝛia.
¶ Papa an ex certa ſcientia põt cauſam ſuſpecto cõmittere,
vide.j.pnceps nõ ceſſſet
¶ Papa in qͥbus caſibus põt ſe inter laicos impedire.vide
Jo. cal. in.c. ex tenoꝛe. de foꝛo cõpe.⁊ Inno. in.c.ſignificanti⸗
bus.de offi. dele.⁊ latiſſime ꝑ ab.in.c.licet ex ſuſcepto. de fo⸗
ro cõpe.vbi ponit.xiij.caſus. .
¶ Papa vbi eſt ibi eſt roma.⁊ ſicut rex vbi eſt ibi eſt curia ⁊
cõis patria in qua qlibet põt cõueniri niñ habeat ius reuocã
di domũ.no.in.c.ego. M.de iureiurã.⁊.c.fi.de foꝛo cõpe.⁊ ibi
ab. xxv. colum. .
¶ apa põt diſpẽſare er cã cõtra diſpoſitionem veteris ⁊
noni teſtamẽti.vide.S. diſpẽſare põt papa.
¶ Vapa an poſſit ſtatuere vt oẽs clerici cõtraherent matri⸗
moniũ ſicut greci.vide.j.ſtatuere põt eccleſia.
¶Papa obligat᷑ ex iuramẽto ꝑ ipᷣmp̃ſtito.videjj. pꝛinceps
ſeu imperatoꝛ
¶ Pape motus pꝛopꝛius quid operat᷑.vide.j: pꝛincipis mo
tus pꝛopꝛius.
¶ Pape mandato ſeu litteris iniuſtis an ſit parendũ.vide
S.mandato ſine litteris.
¶ Papa põt accuſari ⁊ cõdemnari ab alijs in crimine bere⸗
ſis.⁊ cõciliũ erit iudex.no.archi.in.c.in fidei fauoꝛẽ.de bereti.
lib.vi.⁊ no.glo.in.c.anaſtaſius.xx.diſ.⁊ alia glo. in. c. ſi duo.
lxxviij.di.idẽ ſ peccatũ pape eſt publicũ.⁊ exinde ſcãdaliʒa⸗
bit᷑ eccleſia.qꝛ in tali caſu tota regula euangelica habet in eo
locum:vt ſi monitꝰ nõ vult emẽdari dicat᷑ toti eccdleſe in cõci⸗
lio: ⁊ ab eo poterit puniri.qꝛ eſt pᷣſumptio hereſis cõtra eum.
ſic no.glo.ſingularis in.c.ſi papa.xl.di.naʒ ſi is qͥ eſt vnctus
peccauerit faciet ppłm delinquere:ſcʒ ꝑ malũ exempluʒ. vt.c.
magne.de voto.no.ab.poſt Ho ſti.in.c.ꝓpoſuit.ð cõceſ.pꝛe⸗
ben. vbi vide in qbus papa nõ põt diſpenſare poſt glo. bꝛe⸗
ab. ⁊ vide.S. diſpenſatio.
¶Wapa an põt ſine cardinalibus legem generalem facere

Eu ardua explicare. vide. 8. cardinales.

Datriarcha.
¶ Patriarchales ſedes quot ſunt ⁊ quales babeãͤt pᷣrogati
uas.⁊ que ſit pꝛioꝛ ⁊ maioꝛ.no.in.c.antiqua.de puile.vbi cõ

cludunt doc.ſignanter pe.de ancha.ꝙ omiſſo medio põt ad

patriarcham appellan.
Hatricidium.
¶ Patricidium cõmittens punitur.vt.S. homicidium.

¶ Patris cõſenſus ſi requirit᷑ in actu pater contrabendo cſ

ſilio videt᷑ ſibi dare ↄſenſuʒ.ad hᷣ no.in.l.cũ pfr.ff de leg.ij.

¶ Pater an cõpellitur dotare filiaʒ que inuito eo nupfſit.vi
de.õ.dotem non poteſt

ð

——— — — --

fane⸗
Pino⸗
ii

in
6 ma
ſie
eclee
ab,

ſci

ent ſc

4pe.
deakſe
tatüet
miner

lſole
hceren
nier,

reſſe
Keantin
deto

curia
fevoci
aibi

genst
atn/
ceps
isnd
iNide

ſeben
heret.
ſduo⸗
lalizz⸗
nc
incö
mneun⸗
Pnans
Na
ſ/
,bie⸗

ſoere

ogt
bich
itc

¶ Pater cõpellit᷑ iudicis o fficio filiũ alere.vide.v. alimẽta.

¶ Patris cõfeſſio ꝑ quã abſoꝛbet᷑ totũ ſuũ patrimoniũ an
pᷣiudicat filio in legitima.vide.sS.cõſeſſio patris.
¶ Pater an ten eat᷑ filiã dotare.vide.s.dotare non cogitur
¶ Pater an põt donare bõa invita ſua.vide.s.donare pᷣt.
¶ Pater pꝛiuat᷑ patria ptãte in caſu ſupꝛa homicidium.
¶ Pater nõ hʒ illegitimos filios in ptãte.inſti.de nupti.S.
aliqñ.⁊ no.in.c.cũ haberet.de eo qͥ duxit in matri.
¶ Pater ſi in fraudẽ filioꝛũ alienat bona ſua interdicit᷑ ſbi
adminiſtratio.vide.s.exheredatio.

¶ Pater põt filiũ vendere ꝓpter neceſſitatẽ famis.C. de pa

tri. fi. diſtra.l.ij.no. glo. in. c.ij. de pig. Item quicq̃d acqrit fi
lius acquirit patri quo ad vſumfructũ pᷣterqᷓᷓ in caſtrenſi vel
quaſi.ð quo plene in.l.cũ opoꝛtet.⁊ in auc.excipit᷑.⁊ auc.id ẽ
C. de bonis que libe.⁊ inſti.ꝑ quas ꝑſo.nobis acqui.ꝑ totuʒ.
⁊ ab.in.c.ij.de cõuer.in fide.
¶ Pater cõpellitur ꝓpter eiꝰnequiciã filiſ emancipare.no.
glo. in. c. ij. de cõuer. infide.de quo dic vt latius no.in.l.fi.ff.ſi
quis a parẽ.fuerit manumiſ.⁊ no.inſti,: quibus mo.ius pa⸗
trie pote.ſol.in fine.
¶ Pater põt ex cauſa maledicere filiũ ſicut ⁊ benedicere.nã
magnus effectus viſus eſt plerũq; ex maledictione vel bene⸗
dictione paterna maxime in filijs patriarcharum.no.ab.in. c.
licet.de voto.in pn.
¶ In caſibus in qͥbus iura obligant patrem ꝓ filio: vt in
caſu.c.ij.de delic.puero.an filio ↄdemnato fiat executio in bo
nis patris ſine nouo ꝓceſſu.vide no.in alle.c.ij. Bal. in. l. ſ
filio.ff. ſolu.matri.⁊.l.ſed ſi cõdemnatus.de noxa.⁊ Bar. ple
ne in.l. cum filius.ff.de verb.obli.
¶ Pater an teneat᷑ ad legitimã filio ↄdemnato vt in ea poſ
ſit executio fieri.vide ſpec.in executiõe ſen.S.ſequit᷑.v. qͥd ſi fi
lius.legitima em̃ nõ dʒ ſeꝑari a bonis pf̃is.nec de ipſa dʒ ha
beri rõ pr̃e viuẽte.vt.l.i.S.ſ impuberi.in fi.ff.de colla.bo.fac̃
qð no. Bar.in.l.fi.de libe.agno.q̃nĩmo ſi filius ingrediat᷑ re
ligionẽ nõ põt petere legitimã pf̃e viuẽte.vt auc.ſi qua muli⸗
er.ad fi.C.de ſacroſanc.eccle.⁊ in auẽ.de ſan.epi.S.ſi qua mu
lier. ⁊ hoc cõcludit pe.de ancha.in.c.ij.de delic.pue.
¶ A patria ptãte nõ eximit᷑ filius habẽs inferioꝛẽ pᷣlaturam
epᷣatui nec ſacer oꝛdo eũ eximit:nec liberat in rebꝰpaternis.⁊
etiã in oĩbus ſecularibꝰ cũ in iure cautũ nõ inueniat᷑.vñ ſi cle
ricus velit agere de patrimonio ſeu ↄueniri hboc faciet patris

auctoꝛitate. eſt cõcluſio Inno.in.c.indecoꝝ. de eta.⁊ qua.lʒ

glo. ibi teneat pᷣrium in ſpũalibꝰ tñ acſi maioꝛ eẽt põt in iudi
cio interuenire.vt.c.ſi annũ.de iudi.lib.vi.⁊ Inno.vbi.S.

¶ NParentes magis terrent᷑ in filios qᷓ; in ſeipſos.ff. qð me.

cau.iſti qͥ de;.vñ ⁊ paterna pietas ꝓ filio cõſilium capit.ff. de

adulte.l.nęc in ea lege.ad fi.qꝛ nec eſt affectus qͥ vincat pater

nuʒ.C. de chra.furio.l.fi.no. Hoſti.in.c.ij.de pᷣſump.

NPatronus.

Patronus eccleſie etiã tꝑe fundatiõis nõ põt diſponere

de iuribꝰ ipſius eccleſie in pᷣiudiciũ epᷣi.no.tex.cũ glo.x.q.i.c.

ij. nec põt patronus cũ ſit ꝑſona pᷣuata imutare oꝛdinatio⸗
nem canonũ ⁊ totius eccleſie.vt.c.req̃ſſti.de teſta.ab.in.c.cũ
dilectus. de cõſue. vide.s.epᷣus.

¶ Patroni an debeant ſimul ↄuenire ad actũ electionis.ab

bas in. c.ij. de iurepatro.
¶ Patroni eccleſñie ſi nõ pñt aliquo ĩpedimento eligere poſt
longã expectationẽ põt epᷣs eccleſie ꝓuidere ne careat recto⸗
re ſine ſui culpa.no.ab.in.c.qm̃.⁊.c.cũ ꝓpter.de iurepatro.⁊
in.c.venerabilem.de elec.viij.colũ.
¶ Patronus laicus pñtando ſciẽter indignuʒ eſt pᷣuatꝰ ea
vice ptãte pñtandi.eſt cõcluſo dñoꝝ de rota deci.ccv. ⁊ opi.

Bar.in.l.cũ quidã.dele.ij.cõtra opi.Jo.an.⁊ anto.in.c.cum

vos. de offi. oꝛdi.Ab.ibi appꝛobat dictã deci.rote vbi dicit
ꝙ tũc ius patroni deuoluit᷑ ad habentẽ inſtitutionẽ lʒ de iure
ſpeciali.vt no.glo.in cle.vnica.de ſup.neg.pᷣla.
¶ Patroni pᷣſentatio ſi differat᷑ vel ꝓpter cõtentionẽ duoꝝ
patronoꝝ.vel qꝛ patronꝰ vult expectare finem termini iuris:
põt interim epᷣs yconomũ ponere.vt.c.cum vos. ⁊ ibilateꝑ
ab. de offi. oꝛdi.

¶Patroni laici an admittant᷑ ad electionem pꝛelati ſeu re⸗

ctoꝛis.vide plene per ab.in.c,icum olim.de arbi.

Juſpatronatus an põt vendi locari ſeu pignoꝛi dari cuʒ
vniuerſitate tempoꝛali.no.per ab.in.c.cum bertoldus.de re
iudi.⁊ glo.xvi.q.vij.in ſumma.
¶ Juſpatronatus an põt per laicuʒ poſſideri.vide.S.laicus
non poteſt pꝛeſcribere.
¶ Ex pñtatione patroni nõ acquirit᷑ ius in pñtato:ſʒ ꝑ colla
tionẽ ſeu inſtitutionẽ.ſic ⁊ ſi epᷣs nolit inſtituere legitime per
patronũ pñtatuʒ cõpellit᷑ ꝑ ſuperioꝛẽ.eſt cõcluſio ab.in.c.cũ

bertoldus.de re iudi.⁊ vide de hac materia dños de rota de

ci.ccclvij.⁊ ab.in.c.illud.deiufepatro.
¶ Patronatus ius licet ſit oꝛdinatũ ad finẽ ſpũalium nõ tñ
eſt ſpũale.lʒ ſit quoddã pꝛeambulũ ⁊ incboamentum a remo
tis.⁊ ideo laicus ex gr̃a ⁊ quadã tolerãtia illud poſſidet:⁊ eti

am tra nſit ad eũ cum vniuerſitate.vt.c.ex litteris.⁊.c. cũ ſᷣm.e.

ti.⁊ tranſit ad heredes ſicut alia res ꝓphana,.xvi.q.vij. filijs
ab.in.c.q;to.de iudi.iij.colum.
¶ De iurepatronatus põt iudex laicus co gnoſcere ⁊ iudica
re ſi iudicat de vniuerſitate ſeculari in qua eſt iuſpatronatus
vt.c. ex litteris.⁊.c.cũ ſᷣm.eo.ti.⁊ eſt glo.ſingularis in.c.filijs
xvi.q.vij.⁊ boc intellige ꝓerũ:duʒ tñ nec in libello nec in ſnĩa
fiat mẽtio de iurepatronatꝰ:alias nõ valeret iudiciũ.qꝛ cen⸗

ſeret᷑ venire pᷣncipaliter, no. Yo.an.in.c.illã.de iurepa.lib. vi.

ab.in.c.qto.de iudi.
¶ Patronꝰ:hoſpitalis an põt rectoꝛẽ ĩ eo ponere.vel ſ ð no
uo cõſtruat hoſpitale põt ſibi cẽſuʒ retinere.vide.S.hoſpitale
¶ Patronus laicus nõ põt petere vt reddat᷑ bi rõ de tꝑa⸗
libus.qꝛ ad illũ nõ ꝑtinent tꝑalia niſi quo ad denũcia tioneʒ
male adminiſtrationis:⁊ tuitionẽ ⁊ defenſionem vt ei ſubue⸗
niat᷑ ſi vergat ad inopiã:vt patʒ.xvi.q.vij.filijs.⁊ qdð no.in.(
nobis.⁊.c.pᷣterea.de iurepatro.Hoſti, ⁊ ab.in.c.cum ad ſedẽ
de reſti.ſpo.v.colum.
¶ Patronus qͥ eſt in quaſi poſſeſſione vnius articuli ꝑtinẽ/
tis ad patronũ videt᷑ pꝛeſcribere omĩa iura ad patronatum
ptinentia.vide.j.poſſeſſio.v.laicus exiſtens.
¶ Patronꝰ dicit᷑ qui cõſtruxit eccleſiã ſeu dotauit vel funda
uit ad eã eſſe deducens.⁊ dicit᷑ patronꝰ ad inſtar patris qͥ fi⸗
lium ſuũ ꝓducit in eſſe.no.ab.ſuꝑ rubrica de iurepa.vbino.
quid ſit iupatronatus.⁊ quot modis acquirit᷑ ⁊ qu ot pũt eſ
ſe patroni vnius eccleſie:⁊ an pñt oẽs cõcurrere in pꝛeſenta⸗
tione.⁊ vide ꝑ eum notabiliter.
¶ Vlures beredes vniꝰ patroni efficiunt᷑ fimul patroni.vt
c.i.eo.ti.iũcta cle.fi.eo.ti.nec põt iudex vni eoꝛum adiudicare
iuſpatronatꝰ.vt no. Jo.an.in.c.querimoniã.eo.ti.nec diſtin⸗
guit᷑ inter maſculos ⁊ feminas.qꝛ oẽs ſuccedũt in iurepatro
natus.vt.c.fi.de cõcel.pᷣben.⁊ glo.in.c.qm̃ inueſtitura.xvi.q.
vij.⁊ doc.in dicta cle.fi.item de iure licet vocẽ pinguioꝛeʒ ha
beat maioꝛẽ bhabens partẽ hereditatis: tñ cum iuſpatronatꝰ
eſt indiuiſibile nõ minꝰ habet vnus qᷓ; alius heredum.ſʒ illud
ius patronatus eſt apud quẽlibet heredem inſolidũ. etiam ſi
nõ ſint heredes pꝛo equalibus partibus.vt.c.i.eo.ti.⁊ ibi gl.
⁊ ab.poſt eam
¶ Sine pꝛeſentatione patroni in ſtituit epᷣs rectoꝛem in duo
bᷣus caſibus.pꝛimus qñ ſine ſcand alo patronus inſtitui non
põt.ſecũdus qñ intentio ſuꝑ patronatu nõ decidit᷑ infra tpᷣs
patroni ad pꝛeſentandũ pꝛefirũ,vt.ceqm̃.⁊ ibi ab.in pᷣn.de iu
repatro.⁊.c.ſi vero.eo.ti. ꝗ
¶ Vlt acquirat᷑ iupatronatꝰꝑ edificiũ eccleſie vel reparatio
nem eius requirit᷑ cõſenſus epᷣi.nam ſicut ab initio nõ lſʒ ecde
ſiam edificare ſine cõſenſu epᷣi.de cõſe.di.iiij.c.ne mota.nec ex
poſtfacto iterũ reedificare vt iuſpatronatꝰ acqrat᷑ no. Hoſt.
poſt glo. c. qm̃.eo.ti.⁊ ibi ab.ij.colũ.
¶ Erx noua donatiõe acquirit᷑ iuſpatronatꝰ ſi gccleſia ſit fine
dote. dũ tñ nõ poſſit haberi recurſus cõtra eũ qui pᷣmũ eccle⸗
ſiã cõſtruxit vel cõſecrari fecit.⁊ hoc faciat cuʒ cõſenſu epᷣi.p
hoc qð legi.⁊ no.in.c.qð ſicut.de iurepa. tẽ oꝑtet ꝙ det᷑ rõ
ne dotis.alłs donãs dicet᷑ potius benefactoꝛ.⁊ nõ acquiret
iuſpatronatꝰ.no.ab.in.c.qm̃.de iurepa.
¶ Si ſunt plures patroni qui ex patrimonio habent ius pñ⸗
tandi ſufficit maioꝛ pars eoꝛũ reſpectu alioꝛũ pñtantium
pᷣſentent rectoꝛẽ.⁊ ſic intelligũt doc.c.qm̃.eo.ti.qꝛ plures pa
troni nõ habent poteſtatem vt collegium ſed vt ſinguli.vt ibi
no.ab.nec requiritur in boc caſu ꝙ patroni abſentes vocent᷑
vt no, Fre.de ſenis,.cõſilio. lxxxv.licet ab. in alleg.c. qm̃.tʒ ꝙ
n iiij

debent vocari. alias poſſent agere de contemptu.vr. c. ſicut.
7.c.bone.de electio. ..
¶ Licet ius pᷣſentandi rectoꝛẽ cõpetat patrono laico nõ tñ
cõpetit ei ius inſtituẽdi nec deſtituẽdi.nec bona eceleſie admi
niſtrãdi.vt.c.pterea. vbi no.ab.⁊ in.c.vnico.e.ti.lib.vi.⁊.xvi.
q.v.c.i. Iſta em̃ pereinẽt ad epᷣm loci.etiã ſi p atron? ſit dericꝰ
vt ibi.⁊ no.in.c.cum dilectus.de cõſue.⁊ qð no. Innoc,in.c.
qm̃.ne pᷣla.vi.ſuas.x.q.i.c.nouerit.
¶ Si patroni ꝓcuratoꝛ pñtauerit infra quattuoꝛ menſes ⁊
ipſe infra illos quattuoꝛ mẽſes fidẽ nõ fecerit de mãdato nõ
videt᷑ pñtaſſe.qꝛ paria ſunt nõ pᷣſentaſſe velminꝰ bene pñtaſ
ſe infra tempus.no.glo.de electi.ſi quis iuſto.lib.vi.vt refert
Zapus ſua allega.xxij.⁊ vide Bar.in.l.ſi quis.ff.depoſiti.vi
de.j.ꝓcuratoꝛ nõ faciat. — —RGRW
¶ Pꝛeſentatus ꝑ patronũ ex ſola inſtitutione cõſequit᷑ ius
plenũ in bñficio ſeu eccleſia.vt.c.ſi tibi abſenti.de pᷣben.ili.vi.
etiã ſine traditione poſſeſſionis.vt ibi no.lics aliud ſit in rebꝰ
vt.l. quotiẽs.C. de rei ven.ab.in.c.ꝙ aũt.eo.ti.
¶ Juſpatronatꝰ an ⁊ qñ tranſeat cũ vniuerſitate ad empto
rem ſeu creditoꝛẽ vel cõductoꝛẽ.⁊ au ⁊ quãdo ꝑ tales põt fie
ri pñtatio rectoꝛis ante motã cõtrouerſiam vel poſt.plene ꝑ
ab. in. c. ex litteris.de iurepa. .
¶ Beneficiũ patronatũ nõ põt epᷣs cõferre ſine pꝛeſentatio
ne patroni.⁊ talis cõceſſio eſt de rigoꝛe iuris irritanda.vt.c.
illud. de iurepa. ⁊ ſentit Jo.an.in.cij. de offi.vica.lib. vi. fallit
ſi patronus fuit negligẽs in pñtando.vt.c.ij.de ſup.neg.pᷣla.
⁊ in cle.i.eo.ti. Itẽ fallit i patronus pᷣſentauit indignũ. vt al
leg.c.ij.et examinat plene ab.in.c.cũ vos.de o ffi.oꝛdi. Item
fallit cũ cõceſſio fit ꝑ papam vel ꝑ legatuʒ de latere.vt.c.dile⸗
ctus.de iurepa.⁊ hoc ſi ſit patronatꝰ eccleſiaſtice ꝑſone.nam
ſi eſt laici ad ſolũ papam ꝑtinet.vt allega.c.cuʒ dilectus.no.
ab. in. c. illud. de iurepa.
¶ An poteſt laicus cõcedere ecdeſiam vel iuſpatronatus lo
co religioſo vel eccleſie ſine cõſenſu epiſcopi.vide pleneꝑ ab.
in.c.illud.de iurepa.

¶ Patronũ laicũ põt iudex ſecularis pᷣuare a iurepatrona⸗

tus ꝓpter delictũ nõ ꝑ ſe ſolum cũ iuſpatronatꝰ teneat ab ec⸗
cleſia ⁊ nõ a pᷣncipe ſeculari.ſed cũ vniuerſitate bonoꝝ pote/
rit:vt ſi patronꝰ cõmiſit crimẽ leſe maieſtatis:⁊ oĩa bona ſua
cõfiſcant᷑ tranſit iuſpatronatꝰ ad fiſcum ⁊ nõ ad filios.⁊ ſic ĩ
telligit glo. c.filijs.xvi.q.vij.⁊ glo.in cle.paſtoꝛalis.ð re iudi.
no.ab.in.c.cum laici.eo.ti.
¶ Juſpatronatꝰ ſi legat᷑ clerico vel laico in teſtõ noĩe ꝓpꝛio
requirit᷑ ꝙ interueniat cõſenſus epᷣi tꝑe teſtamẽti vel añ moꝛ
tem teſtatoꝛis.no. Jo.an.⁊ ab.in.c.cũ ſᷣm. de iurepa.idem tʒ
ibi Cal.nã ante cõſenſum epᷣi iuſpatronatꝰ cõſiſtit apud bere
dem.nec ex oꝛdinatiõe laici põt in aliuʒ tranſferri iure legati.
⁊ boc pł ab.in alle.c.cum pᷣm.in ſi.
¶ Patronus põt ſiliũ ſuũ in rectoꝛẽ epᷣo pñ̃tare.nã lʒ pater
⁊ filius ꝓ vna ꝑſona reputent᷑:illud eſt verũ iuris fictiõe.ſed
in veritate ſunt diuerſe.⁊ in ſpũalibus potius dʒ attendi veri
tas qᷓ fictio. no.ab.in.c.cõſuluit.de iurepa.
¶ Inſtitutus ad pñtationẽ illius qͥ eſt in poſſeſſione iuriſpa
tronatus nõ dʒ remoueri.etiã ſi illud ius poſtea ab illo euin⸗
cat᷑:vt eſt caſus in.c.cõfultationibꝰ.de iurepa.ideʒ de eo qui
eſt inſtitutus ad pñtationẽ illivs qui eſt vere patronꝰ.licʒ nõ
ſit in poſſeſſione:vt colligit᷑ ex fi.illius.c.⁊ vide.s.erroꝛ cõis.
ſed pᷣmà partẽ intelligo de eo qͥ eſt poſſeſſoꝛ bone fidei.ſecus
ſi ſit male fidei poſſeſſoꝛ:vt qꝛ habet cõſcientiã rei aliene.dici
tur autẽ eſſe in bona fide qui poſſidet cogitatione dñi.qꝛ pu⸗
tar ſe eẽ patronũ.vt.c.ſi ꝓᷣgo.xxxiiij.q.ij.ab.poſt Inno.,in al
lega.c.cõſulistionibus.vide.j poſſeſſio.S.miſſus.
¶ Patronus an põt eccleſiã patronatã cõferre ſeu alteri ec
cleſie ſubijcere ſine conſenſu epᷣiſeu epᷣs ſine cõſenſu patroni.
vide plene ꝑ ab.in.c.ſuggeſtum. de iurepa.
¶ Patronus clericus q babet patronatuʒ noie eccleſie niſi
pñtet rectoꝛẽ epᷣo infra ſex menſes a tꝑe vacationis põt epᷣs
ꝓuidere.ſʒ ſi ſit patro nus laicus vel etiã clericus:ſ habet pa
tronatum ex patrimonio habet quattuoꝛ mẽſes. vt.c.eam te.
de iurepa.⁊ ſic intelligit ibi ab.illum tex.
¶atronus ſine ſit clericus ſiue laicus an põt variare in pᷣ
ſentatione plurium rectoꝛum. ⁊ quem debeat epᷣus inſtituere
vide per ab.in.e.cum autem,de iurepa.

SSðñůðñõ

¶ Juſpatronatus licet mulier põt habereſi eſt fidelis: nõ ta

men iudeus nec alius infidelis.vt.c.frigentius.⁊.c.pie men⸗
tis.xvi.q.vij.nec hereticus.qꝛ bona ſua ſunt confiſcata.vt.c.
cñ ſᷣm de hereti.lib.vi.nec excõicatus dʒ admitti ad iuſpatro

natus.tñ ſi admittat᷑ acqͥrit iuſpatronatꝰ ſed nõ exercitiũ.fa

cit qð no.in.c.veritatis.de do.⁊ cõtu.⁊ in.c.decernimus,. de
ſen. excõi.lib.vi.ab.in.c.nobis.de iurepa.
¶ Mon valet diſpoſitio in vltima volũtate ꝑ teſtatoꝛẽ facta
ſi mandet eccleſiam cõ ſtrui ſeu edificari:⁊ ꝙ inſtitutio ꝑtineat
ad pᷣlatum inferioꝛem epᷣo.vnde illa particula habet᷑ pꝛo nõ
adiecta.ſed ſi hoc vult obtinere debet hoc ſupplicare epᷣo:vt
ipſe hoc ſtatuat.ꝓ hoc.odilectus,de cõſue.no.ab.in.c.nobis
de iurepatro.
¶ Patrono egenti alimenta pᷣſtant᷑ ab ecdleſia.pᷣmo tñ ſub
ueniendo ſeruitoꝛibꝰ ⁊ cultui diuino ⁊ reꝑationiipſius eccle⸗
ſie.⁊ de his que ſuꝑfluũt ſubueniendũ eſt patrono ſicut obſer

„½

uat in liberto. vt.l.ñi qͥs a libertis.S.de alimẽtis.ff. de lib.ag.
⁊.c.qcũq;.xvi.q.vij.ab.in.c.nobis.de iurepa.
¶ Inter patronũ laicũ ⁊ patronũ ciericũ ſunt nouẽ differen
tie quas vide copioſe ꝑ ab.in.c.cũ ꝓpter.de iurepa.
¶ Pꝛeſentatꝰ ꝑ patronos ⁊ cõfirmatꝰſi ſecũdus pᷣſentet᷑ ꝑx
dicentẽ habere ſe poteſtatẽ pñtandia patronis ⁊ petit ſe con
firmari ad cautel:etia pteſtando ꝙ nõ intendit recedere a p
ma pñfᷣtatione cõpellit᷑ ad petitionem tertij pñtati eligere alte
ram ex pñtationibꝰ.vt.c.vt quis duas.de elec.lib.vi.nã pꝛe
ſentatio ðꝛ electio.de elec.q̃relã.de iurepa.c.ij.⁊.iij.⁊ no.in.c.
fi.de elec.lib.vi.ex pñtatione em̃ ius acquirit᷑ pꝛeſentato intã
tum ꝙ caſſat᷑ inſtitutio ꝑ epᷣm de alio facta.xvi.q.fi.decerni⸗
mus.de re iudi.cũ bertoldus.qð ergo meum eſt ex vna cauſa
⁊c̃.de fide inſtru.inter dilectos.res em̃ eſt indiuidua.no.glo.
de trãſla.pᷣla.c.ſi.cõcludit Lapus ſua alle.viij. .
¶ Patrono ignoꝛanti vacationẽ eccleſie nõ currit tᷣs ad pᷣ
ſentandũ.ſicut nec currit tpᷣs ignoꝛãti ad eligendũ vel cõferẽ
du m.vt.c.qꝛ diuerſitatẽ.in fi.de cõcel.pᷣben.nec obſtat.c.cum
ꝓpter.de iurepa.qꝛ ibi nõ cõſtabat illũ eſſe verũ patronũ do

nec lis eſſet diffinita. ⁊ ex quo ↄſtat de vero patrono epᷣs nõ

dʒ eccleſiã oꝛdinare ſine patroni pñtatione.xvi.q.vij.diſfini
mus.requirẽdus ergo eſt patronus qui nũ qᷓ fuit negligens

ꝙ pñ̃tet rectoꝛẽ:vt cõcludit ab.in.c.cũ ꝓpter.eo.ti.

¶Vatron ꝰeccleſiaſticus habẽs patronatũ ab eccleſia non
ſubeſt iuriſdictioni legati quo ad reſeruationẽ ⁊ collationeʒ
patrono etiã inuito.vt.c.cũ dilectus.de iurepa.ſecus ſi patro

nus clericus ſeu laicus habeat patronatũ in patrimonialibꝰ

qꝛ tũc clericꝰ cenſet᷑ vt laicꝰ:qͥ ſuo patronatu ſiẽ prfimonio pᷣt
puari ſine cã.vt no. Inno.in.c.q in eccleſiarũ.de cõſti.l.fi.C.ſi
cõtra ius vel vti.pu.ita nec clericus poteſt puaripatrimonio
ſuo ꝑ papam.vt no.per ab.in.c.cõſtitutus.de religi.domi.⁊
idem ab.in.c.cum dilectus.de iurepa.⁊ vide.s.papa non po⸗
teſt diſponere. L
¶ Patronus põt libere pᷣſentare rectoꝛẽ cum eccleſia vaca⸗

uerit.⁊ nõ neceſſitat᷑ pñtare oꝛdinatũ ad pñtationẽ rectoꝛis

ad titulũ eccleſie:nec patrono generat᷑ pᷣiudiciuʒ niſi expꝛeſſe
cõſenſiſſet pñtationi facte ꝑ rectoꝛẽ ad titulũ eccleſie.vt.c.po
ſtulaſti.de iurepa.⁊ ibi docto.
¶ Pfoni ſñi ſint vnꝰ clericus ⁊ aliꝰ laicus eiuſdeʒ eccłie an le
gatus ꝓpter mixturã clerici põt pᷣiudicare laico ꝓpt᷑ reſerua
tionẽ eccleſie ⁊ Fre.de ſenis.cõſilio.lxiij.tenet.ꝙ nulluʒ põt
pᷣiudiciũ generari laico ex mirxtura clerici cõpatroni ſui.fatet᷑
tiłq legatꝰ poterit vti iure clerici:⁊ cõferre cũ cõſenſu ſolius
laici.hoc idẽ no.ab.in.c.fi.de iurepa.in fi.
¶ Patronus eccleſie ſi dat eccłie dotẽ neceſſariaʒ ſine quo
eccleſia in ſtatu debito cõmode ſuſtentari nõ põt:nõ põt ſibi
ex tali dote retinere aliquã penſionẽ.nec aliqð ſeruitium. nec
ad hoc ꝓdeſt auctoꝛitas epᷣi cũ eſt contra ius.vt.c.i.de inſti.⁊
c.vides.x.di.põt tñ reſeruare patronus aliquã penſionem au
ctoꝛitate epᷣi extra dotẽ neceſſariam.vt.c.pꝛeterea.de iurepa.
no.ab.i.c.i.de ↄſti.in pᷣn.nec pᷣt patronꝰretinere aliqͥd ð fundo
quẽ dedit ad cõſtruendã eccleſiã.nec de cimiterio nec de agro
ad euchariſtiã cõficiendã. vide.S.eccleſia.v.fundus.
¶ Patronus licet tꝑe fundationis eccleſie poſſit epᷣi auctoꝛi
tate cenſuʒ ſeu penſionè imponere.vt in.c.pꝛeterea.de iurepa
tro.⁊ in.c.ſopite.de cenſi.nõ tamen poſt fundationem hoc fie
ri põt.vt.c.grauis.de cenõ.⁊ ibi ab.

MD

bis

ſib
de⸗
bſer
.

con
5
le
pe
nti
mi⸗
uſa
gl.

e
uun

n
ſni
hs

n
65

WNO

ib⸗
oße
6
Nio
64

gc
ns
neſe

nle
na
pot
ntes
uns

glo
fbi
ſ
ℳ
c⸗

vi
1
ſe

¶ Zicet fundatoꝛes eccleſie equaliternõ cõtribuerũt ad do⸗
tationẽ ipſius tñ oẽs efficiunt᷑ patroni.⁊ ita eſt patronus il⸗
le qͥ dedit modicũ ſicut ille qui dedit multũ.no.glo.lxiij.diſ.in
ſumma.qð limitauerũt ſi ex dotatiõe oĩm eccleſa baberet cõ
petentẽ dotem. ſ ſi nõ cõſequit᷑ dotẽ integram vel ſufficientẽ
nõ adipiſcit᷑ qͥs iuſpatronatꝰ.ad boc gl.ſingularis in.c. qᷣcũ⸗
q;.ij.xvi.q.vij.ab.in.c.ad audientiã.i.de ec.edi.
¶ Fundatoꝛ eccleſie ſi ſufficiẽter nõ dotauit eccleſiã cõpellit᷑
cauſatiuead dandã ſufficientẽ dotẽ.ſcʒ vt nõ admittat᷑ volẽs
exercere iura patronatꝰ.vt.c.quicũq;. xvi.q.vij.eſt ⁊ aliud re⸗
mediũ vt recta via cõpellat᷑ ad ſufficiẽter dotandaʒ q cõſtru
xit ecdeſã vel capellã:qꝛ ex cõſtructione tacite ſe aſtrinxit.ad
boc c.cum ſint.de conſecra.eccle.vel alta, ⁊ ab.in.c.ad audiẽ
tiam.i.de eccle.edi.
¶ Qicet eccleſa acquirit iuſpatronatꝰ in eccleſia que cõſtrui
tur infra parrochiã ſuã.ꝑ no.in.c.ad audientiã.de eccle.edi.⁊
illud bʒ verũ ſi ei cõtulit dotẽ.vt no.in.c.pie mẽtis.xvi.q.vij.
tñ ſi rectoꝛ alicuiꝰ capelle cõſtruxit capellã de redditibꝰ eccle
ſie patronatꝰnõ acquirit᷑ ſibi ſed eccleſñe.nã ſi attribuant ſibi
ſeu cõſanguineis tale ius patronatꝰ vſurpare vident᷑ bona
eccleſie.no.in.c.apoſtolicos.⁊ ibi glo.xij.q.ij.⁊ ab.in.c.ad au
dientiam.pᷣmo.de eccle.edi.
¶ Sine cõſenſu patroni ſeu eius beredis nõ põt capitulum
nec epᷣus minuere pꝛebendã eccleſie.ar.in.c.mona ſteriũ.xvi.
g.vij.nec põt epᷣus diſpẽſare cõtra inſtitutionẽ bñficij vel ip⸗

ſum mutare ſine cõſenſu patroni.no. Hoſti.in.c. cum acceſſiſ

ſent. de cõſti. facit qð no.pau.in cle.ne in agro.S.ad hec.ð ſta
tu regu.vbi dicit eᷣm nõ poſſe vnire bñficium patronatuʒ ſi
ne cõſenſu patroni.vt alle.c.monaſteriũ.ſi ergo ex inſtitutiõe

bñficij collatio eſt fienda pᷣſbytero nõ põt epᷣs diſpẽſare ſine

conſenſu patroni vt ↄferat᷑ pᷣſbro.facit qð no. Inno.in.c.fi.
de cdleri.nõ reſi.qð limitat ab.in.c.cũ acceſſiſſent.de cõſti.niſi
diſpenſatio eſſet fienda ex neceſſitate eccleſie ⁊ patronus nol
let cõſentire.vt no.dñi de rota deciſio.ccxcvij.vbicõcludũt ꝙ;
ſi patronꝰ ſine cauſa nõ vult cõſentire ꝑmutationi bñficij po
teſt epᷣs illam facere neceſſitate vꝛgente qꝛ cõtradictio patro
ni nõ dʒ impedire magnã eccleſie vtilitatẽ.facit.c.i.de his q̃
fiunt a maio.ꝑte ca.no.ab.vbi.õ.
¶ Patroni pñtatio rectoꝛis an poſſit fieri in abſentia pꝛe⸗
lati ⁊ an talẽ debeat pᷣlatus inſtituere ſeu cõfirmare.vide no⸗
tabiliter ꝑ Zapũ ſua alleg.lxxv.
¶ Patronoꝛũ laicoꝝ beneficia q̃ ad eoꝝ ꝑtinẽt pñtationeʒ
nõ includunt᷑ in gratia cõceſſa oꝛdinario:vt auctoꝛitate apo
ſtolica reſeruet certa bñficia vacatiua q;tumcũq; late ſcribat
papa de aliquo bñficiando.no.Hoſti.in.c.cũ dilectus.de iu
repa.⁊ ibi Jo.an.cuius dictũ iuſtificat᷑ ſᷣm eũ in.c.dilectꝰ.iij.
de pᷣben.eſt cõcluſio LZapi ſua allega.lxxxiiij.⁊ vide.S.gratia
ſi cõcedat᷑.⁊ vide eũdeʒ Lapũ alle.xcvi.
¶ An ius patronat? ꝑdit filius qð deſcẽdit a ſuis antiquio
ribus ſi ꝓpter delictũ patris debeãt patris bona publicari.
vide glo.no.in.c.filijs vel nepotibus.xvi.q.vij.vbi tractat᷑:
nũquid iudex ſecularis põt pᷣuare laicuʒ iurepatronatꝰ eccle
ſie:⁊ nũquid veniat in vniuerſali publicatiõe bonoꝝ.⁊ vide
glo. in.c. ſatis ꝑuerſum.lvi.di.que cõcludit ꝙ lʒ pater cõmiſe⸗
rit crimẽ leſe maieſtatis ex quo filij efficiunt᷑ infames.vt.l.qͥſ⸗
quis.C.ad.l.iuliã ma.⁊. vi.q.i.ſi qͥ cũ militibus. filij tũ nõ in
cidũt ĩ infamiã:⁊ ꝑ ↄñs nõ debẽt ꝑdere bñficia:qð cõmẽdat
ab.in.c.fi.de feudis.iij.colũ.vide.S.ſeudũ.vᷣ.ſi pater.
¶ Patronꝰetiã eceleſiaſticus nõ põt in inſtitutõe bñficij q
ponere certũ modũ celebꝛandi diuina nec etiã reſtringere ali
ter inſtituendũ in ülo bñficio.nam hoc explicare ⁊ ſtatuere ꝑ
tinet ad ſuꝑioꝛẽ vt colligit᷑ ex.c.ſignifica tũ.de pᷣuile.⁊ ibi ab.
in pn.facit.c.cũ dilectus.de cõſue.⁊ qð no. Inno.in.ciij.ne pᷣ
la.vices ſuas.poterit tñ patronus oꝛdinare ꝓut ſibi videtur
⁊ illius oꝛdinationẽ poꝛrigere epᷣo vel pape qͥ cõfirmauit ⁊ in

ſtituit bñficiũ ⁊ apponet illa onera vel modos q licite atq; le⸗

gitime ſibi videbunt᷑.vt alle.c.cũ dilectꝰ.⁊ ab.vbi.e.
¶ Patroni cõſenſus reqᷣrit᷑ in reñgnatiõe bñ ficij.vt no. In
no.in.c.fi.de renũ.⁊ ab.in.c.ſignificatũ.de pᷣben.
¶ Juſpatronatus an põt cõpetere loco religioſo ex donati
one laici vel alias.vide late ꝑ ab.in.c.ð monachis. de pᷣben.
¶ Ad pñ᷑*tationẽ religioſoꝛuʒ in eoꝝ eccleſijs nullus inſtitui
debet ꝑ epiſcopũ niſi pus ei cõgrua poꝛtio reddituũ aſſigne

ũ

tur. vt eſt caſus in.c.de monachis. de pᷣben. qð extendit᷑ etiaʒ
ad religioſos exemptos.vt.c.i.eo.ti.lib.vi.⁊ adde nouaʒ ꝓui
ſionem circa hoc in cle.i.de iurepatro.⁊ cle.quia regulares.de
ſupplen.negli.pꝛela.
¶ In eccleſijs ꝑtinentibus ad religioſos pleno iure nõ fit pᷣ
ſentatio rectoꝛis epo.ſed ipſi religioñ inſtituũt ⁊ deſtituũt qð
intellige q ppłs eſt exemptus.alias rõne cure dʒ recurri ad
epᷣm. de quo in.c.vnico.de capel. mona.lib.vi.⁊ dicunt᷑ eccłie
ſubiecte pleno iure:qñ epᷣs nullum ius epale exrercet: ſed tota
iuriſdictio ꝑtinet ad abbatẽ ſeu gꝛelatũ.vt in.c.qm. de pᷣuile.
no.ab.in.c.in lateranenſi.de pꝛeben.i.colũ.vbi vide an pñta
tus epiſcopo per collatoꝛem beneficij debeat ꝑ epᷣm exami⸗
nari.vide.s.examinari.
¶ Patronus pñ̃tans epᷣo rectoꝛem infra ſex menſes ſᷣm foꝛ
mam. c.vnici.de iurepa.lib.vi.ſi noluerit epᷣs eũ inſtituere de
bet recurrere ad ſuꝑioꝛes:vt pᷣfigat terminũ epᷣo ad inſtituen
dum ⁊ niſi euʒ inſtituat ipſe ſuꝑioꝛ ſupplebit.no.dñi de rota
deciſio. ccl. nec obſtat. c.ij. de ↄceſ.pᷣben.qꝛ illud tẽpus ſex mẽ
ſium loquit᷑ in eo qui habet cõferre non in eo qui habet inſti
tuere.no.ab.in alle.c.ij.vlti.colum.
¶ Patrono nõ pñtante t᷑ctoꝛẽ epo infra terminũ a iure pꝛe
fixum in.c.vnico.de iurepa.lib.vi.deuoluit᷑ ad epᷣm libera be⸗
neficij collatio.vt eſt glo.ſin gularis in cle.vnica.de ſup.neg.
pꝛela.no.ab.in.c.ij.de cõceſ.pꝛeben.in fi.

¶ Patronus q̊ nõ habeat ius pñtandi pᷣlatũſi in ecckłia colle

giata:qꝛ electio dʒ ꝑtinere ad collegiñ.vt in.c.nobis.de iure⸗
pa. habet iñ ius pᷣſentandi ad pꝛebẽdas q̃ ſunt in eadẽ eccle⸗
ſia ex quo eſt patronꝰ eccleſie ⁊ pꝛebendarũ.vt in.cfi.de cõ⸗
cel.pꝛeben.⁊ ibi cõmendat ab.in pᷣn.
¶ Patronus põt dare vni in genere ptãtem pñtandi maxi⸗
me ex cauſa.⁊ no.doc.ſignãter.ab.in.c.fi.de cõceſ.pᷣben.licet
epᷣus ſolum ſuo vicario generali talẽ generalẽ poteſtatẽ cõce⸗
dere põt ⁊ nõ alij.no.in.c.cõſtitutus.eo.ti.rõ neʒ diuerſitatis
vide ꝑ ab.in alleg.c.fi.
¶ Mulier etiã pꝛiuata nõ cõſtituta in dignitate ⁊ pupillus
pũt habere ius pñtandi:⁊ mulier in pñtando pᷣfertur marito:
etiã ſi maritus ſit dñs rei dotalis:⁊ pupillus pꝛefert᷑ tutoꝛiſi
pꝛeſentet idoneioꝛẽ rõnes vꝛgentes in vtroq; iſtoꝝ caſuũ: ali
as vide ꝑ ab.in.c.fi.de cõ ceſ.pꝛeben. .
¶ Habens ius pñtandipõt pũtare clericũ ꝑ lr̃as.vt in.c.ea
noſcit᷑ de his que fi.a pᷣla.nam ꝑ lr̃as conſtituit᷑ ꝓcuratoꝛ.vt

cle.i.de ꝓcur.clericus tũ pꝛeſentãdus dʒ eſſe pñs:qꝛ nõ dicit

pñ̃tari niſñ expibeat ſe ſenſbus coꝛꝑis illius cui fit pñtatio.
no.glo.in cle.dudũ.de ſepul.qð eſt verũ niñ pꝛeſentãdus ſit
notus.nam quẽadmodũ bñficium põt conferri abſenti.vt.c.
accedens.de pꝛebẽ.⁊.c.ſi tibi abſenti.eo.ti.lib.vi.ita pꝛeſenta

ri põt ex quo eſt notus a ſuperioꝛe.qð cõmendat ab:in alleg.

c.ea noſcitur.i.colum.
¶ Juſpatronatus habens in eccleſia põt pꝛeſentare filium
alias ydoneum. vt no.glo.que cõiter tenetur pꝛeter Inno.de
iurepa.c.quia clerici.no.ab.in.ciex oꝛe.de his que fiunta ma
io.parte capi.in pn.

¶ PMauper põt imploꝛare officium eſi ad cõpellendum di⸗

uitem ad faciendã elemoſinam no.glo.in.c.ſicut.xlvij.di.ab.

in.c.cum cauſam.de elec.circa fi.⁊ in.c.ſi quis.de fur.⁊ idem
ab. in. c.i.de emptio.⁊ vendi.⁊ infra vend ere compellitur.⁊.s
elemoſyna.
¶ Pauptas an excuſet a ꝓſecutione appellationis vel a ſen
tentia medicinali.vide.S.appellatio.in fi.

¶ Maupertas an excuſat a litigãdo.vide.S.exceptio inopie

cum. v. ſequenti.
¶ Paupertas excuſat defenſoꝛẽ ſeu ꝓcuratoꝛẽ vel fideiuſſo
rem a ꝓſecutiõe appellatio nis ꝑ.l.ſ ꝓcuratoꝛ.S.ſi ignoꝛãtes
ff. man. dʒ tũ renũciare pᷣncipali vt ipſe ſi vult appellet ſeu ꝓ
ſequet᷑ appellationẽ.pᷣncipalis tñ nõ excuſat᷑ ꝓpter inopiaʒ
vt ibi no.⁊.in.c.olim.ij.de reſti.ſpo.⁊ ibi ab.
¶ Paupes faciũt collegiũ.vide.S.collegiũ faciũt pauꝑes.
¶ PVaupꝑ qui ſi mendicat ſimulãdo ſe debilẽ ⁊ impotentem
accuſans eũ ⁊ ꝓbans ex coꝛꝑis aſpectu acqͥrit illum in ſuo ꝑ⸗
petuo colonatu ſi erat liber qꝛ melius eſt vt ſtet in ꝓꝑpetuo co⸗
lonatu qᷓ; ꝙ debeat ita viliter mendicare, vt eſt tex.in.l.vnica

Hauper.

C.de mendi. vali.lib.xi.cum ibi no.per Bar. ſi aũt erat ßuus
pdit dñs ipᷣm:⁊ acquirit᷑ iſti qui rem deduxit in publicuʒ.nec
ob.auc.de queſtoꝛe.S.ſi vero.qꝛ loquit᷑ de nõ ſimulãtibus.vt
no.ibi Bar.⁊ dicit Hoſti.in.c.indicatũ.de ĩmu.eccle.ꝙ cum
hiſſimulatoꝛes tam grauiter puniũtur:quid putandum eſt de
occupantibꝰ plula beneſicia in pᷣiudiciũ pauperũ clericoꝛum
vt de pꝛeben.c.qꝛ intantũ.⁊ de reſcrip.c.ad aures.ſed tamen
contra iſtos vide.i.q.ij.multos.⁊.c.paſtoꝛalis.xij.qi.illi qui.
no.ab.in alleg.c.indicatum.
¶ Vauperibus laicis no Mlibus licite aſſignantur pꝛeben⸗
de.vide.j.pꝛe bende. D
¶ Pauper excõicatus ꝓ manuũ iniecti one in clericũ nõ co
gitur ire ad ſedẽ apoſtolicã:etiã ſi mendicãdo põt ſibi ꝓſpice
re ſi mendicãdo alimentat pupillos ⁊ vxoꝛẽ pauꝑes vel ſi ex
anificio querit ſibi victũ vel eſt talis ꝑſona licet pauper ꝙ ei
nõ liceat mendicare.no. Joh.an.pe.⁊ ab.in.c.ea noſcitur.de
ſen. excõmuni. ,
¶ Paupertas actioneʒ reddit inanẽ liberat a periculo dat
ſecuritatem latronibus.vnde Juuenalis. Lantabit ⁊c. not.
Jo.an.in. odoardus.de ſolu. .

¶ Par facta inter duos pᷣncipes nõ extendit᷑ ad adheren⸗
tes nec ad bona eoꝝ nec includunt᷑ in capitulis pacis niſi de
eis ſpecialiter caueat᷑.c.ad apoſtolice.de re iudi.lib.vi.ab.in
c.i.de poſtula.pꝛela.viij.colũ
¶ Pacem adinuicẽ duo ꝓmittẽetes ſi vnus pꝛimo offendat
aliũ ⁊ demũ alius offendit pᷣmũ offendẽteʒ nõ tenet᷑ de pace
rupta ſecũdus offendẽs cũ ſecũdꝰ poſſit ſe fundare ſuꝑ pa⸗
ce quã pꝛimꝰ violauerat:qꝛ fruſtra legis auxiliuʒ ⁊c.vt.c.bo⸗
ne.de elec.⁊ ibi ab.⁊ hoc videt᷑ firmaſſe Bar.in.l.cum pater.
§. libertus.ff. de leg.ij.facit quod no.in.l.quero.S.inter loca⸗
toꝛem.ff.locati.
¶ Pacem dʒ hoꝛtari iudex ĩter ꝑtes.vide.s.iudex põt ex le⸗
gitima cauſa.⁊.v.iudex põt cõpellere.
¶ Vacẽ ſi duo fecerũt appoſita pena ⁊ eã fregerũt ſi neſcit
qs pmo eã fregit nõ põt vnus agere cõtra aliũ ad penam. vt

no. Bar. in.l. eũ pater.S.libertus.ff. deleg.ij.ſed ſi conſtat qᷓs

pmo fregit:ſcõs frangẽs põt agere cõtra pmũ ad penã ⁊ nõ
ecõtra.vt.d.S.libertus.⁊.l.quero.S.inter locatoꝛem.ff.loca.
⁊ glo.in.c.dilecti.de arbi.ab.in.c.ij.de treu.⁊ pa.⁊ vide pe.ð
ancha.in.c.ſi vos.de iniurijs.
¶ Pax eſt finis diſcoꝛdie ⁊ dʒ pax eſſe in volũtate treuga in
neceſſitate.nã debet quis pugnare vt paceʒ habeat. xvi.q.i.
nolit. Hoſti.⁊ ab.in.c.ij.de treu.⁊ pa.
¶ Psx inita inter ꝑtes nõ frangit᷑ lʒ aduocatus cõtra ami⸗
cum ꝓ alio patrocinet᷑.vide.õ.aduocationis o fficiũ.
¶ Põt qͥs cõpelli ad faciendũ pacẽ cũ inimico ſi illa cauſa
ſedaret᷑ tumultꝰ q eſt in ciuitate.ff. de ſucce.l.p.⁊ de vſufru.l.
equiſſimuʒ.eſt cõcluſio Gui,de ſuʒa.in ſuo cõſilio quod inci
pit pone ꝙ aliquis.
¶ Pax eſt vinculũ charitatis.charitas autẽ eſt dilectio dei
⁊ ꝓximi ⁊ eſt ſpũalis virtꝰqua ſaluamur.de pe.di.ij.charitas
⁊ vt pax habeat᷑ bellũ dʒ geri.xxiij.qi.noli eſtimare.⁊ epᷣs pᷣt
cõpellere ad cõcoꝛdit pacẽ.xc.di.placuit.⁊ pax ð: ꝑpetua/
treuga ad tpᷣs.ab.in.c.nouit.ge iudi.ij.colũ.
¶ Vax inter homies nõ ſᷣu at᷑ ꝓpter cauſas q̃ ſequũtur.pꝛĩa
q; nõ puniũtur maleficia.eccł.iiij.qꝛ nõ ꝓferunt᷑ cõtra malos
ſnĩe.Scða eſt abũdantia tꝑaliũ.Gene.iij. facta eſt rixa inter
paſtoꝛes abꝛaam ⁊ loth. Ja.v.vñ bella ⁊ lites ⁊c. Tertia qꝛ
nõ occupamur in pugna cõtra demones:ideo nõ pugnamꝰ
vt homies. en. xxviij. ꝓcuſſimꝰ fedus tñ in nocte cũ inferno.
Quanta qꝛ hõ cõſideramꝰ dana guerre in qua aĩam ⁊ coꝛpꝰ
⁊ diuitias ꝑdimꝰ. Jere.vi.foꝛtis incidit in foꝛtẽ. Quinta qᷣa
nõ cõſideramus dubiũ euentũ belli. Sexta qꝛ nõ ſeruamus
deipcepta. Yere.iij. VUtinã attẽdiſſes mãdata mea ⁊c. no.ar
chidia. in. c. noli. xxiij.q.i.⁊ glo. in. c. ad apoſtolice. de re iudi.
lib. vi. ab. in. c fl. de reſti.ſpo.iij.colũ.
¶ Par intermalos ꝓcurãda nõ eſt ſʒ diuiſio ⁊ defenſio.nã
vt ait brũs greg. in moꝛalibꝰſicut noxiñ eſt ſi vnitas deſit bo
nis ſic eſt ꝑnicioſum ſi nõ deſit malis.peruerſos nãq; vnitas
coꝛroboꝛat dũ Cocoꝛdat, ⁊ tantomagis incoꝛrigibiles quãto
vnanimes facit.⁊ ideo paulus dixit ſe phaniſeum ⁊ diuiſio fa

cta eſt inter phariſeos ⁊ ſaduceos ⁊ liberationẽ cõſecutus ẽ
Acxt xxiij.vbi glo.dicit vnitas bonoꝝ vtilis eſt.ſic maloꝛum
vnitas ſꝑ bonis ⁊ nociua ẽ ꝓpter ea ſaluatoꝛ noſter. Luce.
xij. ait ꝙ nõ venit dare pacẽ in terra:ſed ſeparationeʒ.⁊ Iſa.
lviij.diſſolue colligationes impietatis ⁊ faſciculos depꝛimẽ
tes ⁊ inter hoſtes diſcoꝛdias ꝓcurare ſapientis eſt ⁊c. vege
tius.de re mili.c.x. Iſið.in.i.de ſummo bono.lxxviij.c.de ma⸗
loꝛum cõcoꝛdia.oldrardus in ſuis cõſilijs cõſilio.lxxi.
¶ Par eſt vnitas multitudinis in qͥ bonũ ⁊ ſalus ppłi cõſi⸗
ſtit dicente caſſiodoꝛo omni qᷓppe regno deſiderabilis debʒ
eſſe tran quillitas in qua ⁊ ppłi ꝓficiunt ⁊ vtilitas gentiũ cu⸗
ſtodiat᷑:bec eſt bonarũ artium mater decoꝛa:hec moꝛtalium
gen? multiplicat ſacultates ꝓtendit moꝛes excolit.⁊ cõgruit
legiſlatoꝛi ⁊ bono ⁊ graui pᷣſdi curare pacẽ atq;ʒ quietã ſuaʒ
habere ꝓuinciã.naʒ pace remota vite perit vtilitas. vt refert
oldrardus ſuo cõſilio.xciiij.vi.colũ. .
¶Marx vt ſeruet᷑ inductũ eſt vt vni regno vnicũ caput pꝛeſit
vt populũ ⁊ multitudinẽ inter ipᷣm cõſiſtentes regat dirigat
⁊ vnitatem ⁊ pacẽ inter ipſos nutriat ⁊ ↄſeruet ⁊ dirigat.vñ

⁊ Salo. Pꝛouer.xi.vbi gubernatoꝛnõ eſt: coꝛruit populus.

nam ſᷣm caſſiodoꝛñ in pluribꝰrequirit᷑ quedã vnio ad hoc qꝙ;
modo debito regi poſſunt:vniri vo dicunt᷑ plura ꝑ applica⸗
tionẽ ad vnũ.nam cum multi ſunt eiuſdem vniuerſitatis re⸗
ctoꝛes vno qð fuerit ſibi delectabile ꝓuidente multitudo ipᷣa
de facili diſperget᷑ ⁊ vnitas ſubſiſtere non poſſet in ea:ſic in
natura videmꝰquã araimitat᷑.vt inſti.de adop.maioꝛem.nã
in mẽbꝛoꝝ pluralitate eſt vnũ caput ꝙ ſi plura in eodem coꝛ
poꝛe reꝑiant᷑ dicit᷑ eſſe monſtrũ.vt.ff.de ſta.homi.l.nõ liberi.
vij.q.i.in apibus.⁊ in toto vniuerſo vnus deus omniũ factoꝛ
⁊ rectoꝛ.vt ait philoſophus in.vij.metaphiſice.ideʒ ha betur
ex diuina ſcriptura in multis locis vbi fſit mentio de vno pa⸗
ſtoꝛe vt refert oldrardus vbi ſupꝛa.

Heccatum.

¶ SPeccatũ nõ cadit ſub potentia ĩmo ſub impotẽtia. vñ di
cunus ꝙ deus peccare non põt.nã peccare potius ꝓcedit ex
defectu qᷓ; ex potentia.facit qð le.⁊ no.xvi.qi.S.i.de pe. diiij.
§. fl. ab.in.c. venerabilẽ.de elec.xi.colũ.
¶ In peccato oꝛigin ali non fuit virgo Maria concepta.⁊
bec opinio eſt pia ⁊ rõnabilis cõtra opinionẽ Spec.ti.de fe⸗
rijs.in pᷣn.idem Jo.an.in.c.fi.de ferijs.⁊ no.in.c.i.de ↄſe. di.
iij.idem dicit Jo.cal.in alle.c.fi.qui refert idẽ tenere beatum
Ber. in epiſtola ad canonicos lugduneñ.dicit tñ ꝙ poſt con
ceptionẽ fuit ſanctificata in vtero.⁊ ideo celebꝛat᷑ eiꝰ natiui⸗
tas.pꝛimã tamẽ opinionẽ tenet.ab.firmiter in alle.c.fi.de fer.
ꝓpter euidentiſſimas rõnes quas ipᷣe allegat ⁊ refert ꝙ illã
appꝛobat eccleſia cũ hodie ſit feſtũ celebꝛe in qualibet eccłia
⁊ hoc eſt tenendũ ⁊ credendũ. .
¶ Peccatum oꝛiginale quid operat᷑ ⁊ quid tollat.vide no⸗
tata.in.c.ij.de cõ ſe.di.iiij.
¶ Pꝛopter cõceſſionẽ iuris ciuilis nõ excuſat᷑ qͥs a pctõ ho
micidij.no.glo.in.c.inter. xxiij.q.ij.qð intelligo niſ cõceſſio
ſit rõnabilis ⁊ iuri diuino cõſonans.pꝛo hoc tex.in.c.ſuſcepi
mus.de homi.vbi dicit᷑ ꝙ potius debetqͥs relinquere ciuita
tem ⁊ pallium ⁊ ſuſtinere iacturam ⁊c q; aliquem interficere.
no.ab.in.c.interfeciſti.de homi.
¶ Peccare nemo debet ſub ſpe venie. vide.j.ſpes.

¶ Peccatũ impedit hoĩem ⁊ eius ꝓgreſſum.vt.ciij. de pur.

vulga.ſimiliter inducit infirmitatẽ ⁊ moꝛtẽ.vt.c.cũ ĩfirmitas
de pe.⁊ remi.⁊ de ap,.qua fronte.vñ no,trituʒ ꝓuerbiũ pecca⸗
tum vetus inducit nouã penã.no.pe.in alle.c.ij.
¶ Seneca in epiſtola ad lucillũ.pijce quecunq; coꝛ tuũ dila
niant q ſ aliter extrabi nequirẽt coꝛ ipſum cũ illis euellend ũ
eſt. no. Jo. an.in.c.vt clericoꝝ.de vi.⁊ ho.cdle.

Hecunia.

¶ Pecuniam deponẽs apud mercatoꝛẽ poteſt habere par⸗
tem boneſti lucri ſine peccato.vide.j.vſura.

Seculium.

¶ Peculium dicit᷑ a pecunia.⁊ eſt nomen diminutiuũ quaſi
puſilla pecunia dicitur a pecoꝛibus.quia quicquid antiqui
babebant cõſiſtebat in pecoꝛibus eſt em̃ peculium caſtrenſe

ns;
W
e,
l.
Nine
vege
n,

cſ,
cn
ücn
m
guit
iſuq;
teien

peeſt
nigat
Nt, vn
lus.
doeg
dMlen
iste
goi
eaſcin
ln,Ni
n
lber.
ne
abem
Mope

pdi
elte
ediß⸗

Nte,
deſen
ſadi⸗
earum
oKcon
Pnatiui
deſen
gli
ecla

ſeno

obe
ceſſo
api
(iuita
ſcete

rmias
Getcn

üdi
elndl

p

ſu
tiqun
ene

quaſi caſtrenſe ꝓfecticiũ ⁊ aduenticiuʒ.de quo vide late per

Abba. ſuꝑ rubꝛi. de peculio cleri.⁊ ibi Barbatiũ nota.

Sedagium.

¶ Aedagium.vide.j.vectigal.per totum.

Sena.
¶ Pena an debeat apponi ſm ſtatutum qð viget tꝑe ſnĩe
vel tpe delicti. abb. in. c.fi. de cõ ſti. in fi.
¶ Wena oꝛdinaria quando eſt imponẽda debet haberi reſ⸗
pectus ad tẽpus delicti. et.l.i.ff. de penis.vt. c.fi.de ſen. excõ.
ſed ſi iudex ex cauſa addit vel diminuit penã qð poteſt iuxta
not. in.l. quid ergo.S.pena grauioꝛ.ff.de his qui not. infa.⁊
tũc cõſideratur tẽpus ſniĩe et delicti.vt.l.pe.ff.ſ ex noxa.cau
aga.no. Abb. in. c. fi. de conſti.

¶ Pena legalis appoſita cõtra muliereʒ infra annuʒ luctꝰ

nubenteʒ etiã ſi in.ix.menſe pariat ⁊ dubitatur de ꝓle etiaʒ ſi
ſit appoſita in fauoꝛẽ filioꝝ pꝛimi matrimonij eſt ſub lata per
canones niſi eſſet appoſita ex facto culpoſo ipſius matris vt
ſi agnouit filioꝝ tutelã ⁊ nõ petito tutoꝛe trãſiuit ad ſecũẽdas
nuptias.eſt concluſo abb.in.c.eccleſia ſancte marie. eo. ti.x.
colũ.vide.S.lex ciuilis non poteſt directe.⁊ vide.j.ſtatutuʒ la
icoꝛum.cum ſe.
¶ Pena quando dicatur perpetua vel tempoꝛalis. Abb⸗
plene in. c.ex litteris.de conſti. .
¶ Pena talionis vel calumnie nõ punitur accuſans publi⸗
ce diffamatum.vide ſupꝛa accuſatio.
¶ Pena debet tẽperari vbicũq; iuſto doloꝛe quis motꝰ cõ⸗
mittit delictuʒ.vt.l.ñ adulteriuʒ.S.imperatoꝛes.ff. de adul.et
c.ſi vero.de ſen.excõ.nã ſi quis laceſſitꝰ iniuria ꝓmittit iniu⸗
riam contra iniuriantem debet pena mitigari.quia iuſto do⸗
loꝛe motus.abb.in.c.olim.de reſcrip.

¶ Penalis diſpoſitio debet extendi ex identitate rõnis vbi

poteſt apparere de ratione legis.vt.l.liberũ.S.ſenatus.ff.de
ritu nup.eſt concluſio abba.in.c.fi,. de reſcrip.iij.colũ.vide.s.
lex.et vide.j.pꝛebenda.verſi.licet recepti.
¶ Agd penam beneficij perdendi non poteſt clericus ſe obli⸗
gare.vide.S.obligatio.
¶ Pena an inducitur ipo facto per verba futuri tempoꝛis ⁊
an requiratur ſententia vide.j.ſnĩa.
¶ Pena pecuniaria nõ põt ꝓ bomicidio imponi nec valet
ſtatutum in contrarium.vt.not.hoſtien.in.c.ij.de delic.pue.
gl. fi. Jo. an.in.c.de conſue.abb.in.c.cognoſcentes.de con
ſti.dñicus.in.c.non putamus.de conſue.
¶ Pene plures ſi imponunt᷑ ꝓ eodeʒ delicto ex diſpoſitio⸗
ne eiudẽ legis vel ſtatuti om̃s ſunt infligẽde ꝑ.l.i.C. de ſepul.
vio.ſed ſi væie ſunt pene in diuerſis legibus vel ſtatutis:ſi ꝓ
uiſio noue legis vel ſtatuti nõ tollit antiquã legem aliã penã
imponẽtem qᷓ nouam nõ tollitur noua pena ſed cõcurrit cuʒ
antiqua ⁊ ẽ in optione accuſatoꝛis ſᷣm quã velit accuſare: vt
ꝓbatur in.l.quotiẽs.ff.de accuſa.⁊ in.l.i.ff.vi bono.rapto.⁊
Jo.an.in.c.felicis.depenis in nouella.⁊ ideo ſi per ſtatutum
ciuitatis ĩponit᷑ pena centũ aureoꝛũ ꝓ bomicidio nõ videtur
receſſuʒ a pena iuris cõis ſʒ ẽ in optione accuſatoꝛis mnodo
pꝛedicto.⁊ vide Bar.in.d.l.i.hoc per abb.in.c.de cauſis.de
offi.delega. v. colũ.vide.j.pene diuerſe.
¶ Penan am pecuniariã a ſtatuto ĩpoſitã in caſibꝰ ꝑmiſſis
põt iudex retinere vt no.hoſtien.in ſumma.ti.de offi.oꝛdi.Scj
pertinent.⁊ ſic põt intelligi.c.dilectus.de offi.oꝛdi.c.ij.de de
lic.pue.ſed ſi iuder ex arbitrio ſuo in caſibꝰ in quibꝰ põt ipo
ni pena pecuniaria:licet illam poſſit ſibi retinere tamẽ ſi vult

euitare ſuſpitionem cupiditatis debet illã in piaʒ cauſam de

putare.vt no. Jo.an.in.c.licet.de penis.⁊.c.i.de homic.li.vi.
pecuniaria cui applicet᷑ de iure ciuili,no.in.l. iiij.C.de modo
mul. ⁊.l.agraria.ff. de termi.mo.
¶ Pena delicti põt diminui ꝓpter merita pꝛecedentia iux⸗
ta illud pſalmi.ſi ceciderit iuſtus non collidetur:qꝛ dominuſ
ſupponit manũ ſuaʒ ⁊ ſic minus venit puniẽdus regulariter
religioſus vel clericus q; laicꝰ:qꝛ alleuiatur pena ꝑꝑ merita
pᷣcedentia vt latius no. Jo.an,poſt bea.tho.in.c.accuſatꝰ.de
bere.li.vi.ab.in.c.niſ ſpecialis.de offi.dele.circa pꝛin.
¶Penaʒ parti acceptabilẽ põt pꝛinceps remittere.vide.j/
pꝛinceps poteſt penam.

2— 2%

¶ Penã que imponit᷑ ipo iure põt iudex cũ cauſe cognitiõe
remittere.no.bar.in.l.i.ff. ad turpil.ſed pena arbitraria põt ꝑ
iudicẽ a pꝛincipio moderari.ẽt ſi ſit a ſtatuto impoſita. vt le,
⁊ no.in.S.pena grauioꝛ.⁊ tenet remiſſio etiaʒ ſi nõ ſubſit iuſta
cã licet iudex male faciat:⁊ faciat litem ſuaʒ.vt ibi no. bar.pꝰ
ſnĩam vero iudex nõ poteſt remittere penãaec diminuere:eti

am ſi ſimpliciter cõdemnauit.vt.d.li.ad turpil.niſi talis ſit iu

dex qui poſſit diſpenſare.iuxta no.in.c.at ſi clerici.S.de adula
terijs.de iu.ab.in.c.niñ ſpecialiq de offi,leg.vide.S.mulctam
poteſt iudcx. .
¶ An punitus per iudicẽ eccleſiaſticum poſſit ꝓ eodeʒ deli⸗
cto per ſecularem puniri ſi eſt de ſuo foꝛo.tãgit ab.in.ci.de oſ

ficio oꝛdinarij. in fi.

¶ An puniãtur ſepius delicta ſepius cõmiſſa circa eandẽ ꝑ⸗
ſonã vel circa plures:vel in rebꝰ:vide late ⁊ no.per doc:ſignã
ter per petrũ de ancha.in.c.i.de penis.

¶ Pena indirecte dirigit homineʒ ad virtutẽ.xxiij.q.viij.S.

ex bis.nã per appoſitionẽ pene qͥs cõpꝛimitura ſua malicia:
⁊ timoꝛe pene quis defiſtit a malo ⁊ aſſumit bonũ ex cõſuetu
dine humani moꝛis.ab.ĩad repꝛimẽdã de offi.arch.in pᷣn.
¶ Penã pecuniariã non dʒ de facili iudex vel pᷣlatus impo
nere ꝓ coꝛrectione exceſſuũ.nã contra eum oꝛit᷑ pᷣſumptio ꝙ;
coꝛrectionẽ faciat nõ ꝑꝑ deũ:ſed ꝓpter queſtum pecunie.vtĩ
c.irrefragabili.S.ceterũ.de offi.oꝛdi.in caſu in quo pᷣlatus po
teſt penã pecuniariã imponere nõ põt in ꝓpꝛiam vtilitatẽ cõ
uertere ſed in pios vſus niſi euidẽter indigeat.⁊ ſic intelligit
c.dilectus de offi,oꝛdi.⁊ fa.l.iiij.C. demodo mulctã.vbi penã
debet iudex deputare ad opera publica,. boſt, ⁊ ab. in.d.S.ce⸗
terum.vide.ð.mulctare poteſt iudex.

¶ enã conuẽtionalẽ non incurrit frãgens pacẽ ſi eius ad

uerſarius pꝛimo eam fregit.vide.Sð.pacẽ ſi duo.
¶ Pene diuerſe ſi ꝓ eodẽ delicto imponuntur omĩmodo ſe⸗
parate impoſitio vniuſ nõ tollit aliaʒ. vt.l.que ſepulcra.C, de
ſepul.vio.ꝛ.l.iij. C. de liberis pᷣte.⁊ exbe.⁊ eſt tex.no.in.c.feliq
de penis.lib.vi.ſed ſ pene non ſunt omnimodo diuerſe vt qꝛ
vna lex ĩponit penã.c.aureoꝝ cẽtũ:⁊ alia mille tũc ꝓcedit qꝛ
aut pene ſunt ſimiles.⁊ tũc nõ refert que pena imponet᷑ cũ ſit
eadẽ.no.ab.in.c.tue.de ꝓcura.de hoc vide.õ.pene plures.et
vide Bar. in repetitione.l.placet.C.de ſacroſan.eccle.⁊.c.pla
cet.xvi.q.i.⁊ ab.in.c.i.de offi.oꝛdi.
¶ Penã⁊ eius executionẽ poteſt iudex minuere ex cauſa ba
bendo reſpectum ad metũ vel in alio caſu vbi in delinquente
reperitur aliqua qualitas ꝑ quãdebet mitius puniri. Bar.in
l.ij. ff. de receptato. abb.in.c.ſacris.qð metus cauſa.
¶ Pena in foꝛo penitentiali ſiue contentioſo quãdo poteſt

licite ⁊ cũ bona conſciẽtia exigi a clericis ſeu religioñs vel a

laicis ſiue ſit pena legis ſiue conuẽtionalis vł conſuetudina
ria vel contumacie vel ſi ſit iudicialis ſeu cõpꝛomiſſoꝛia vel ĩ
fraudem appoſita.vide plene per. abba.i.c.dilecti.de arbitrꝭ
Pene pecuniarie cõmutatõnẽ ad coꝛporalem põt index
facere etiã ſi talis pena nõ ſit applicanda fiſco.vt eſt tex.in.c
finẽ litibus.de dolo ⁊ cõtu.qð habet locum non ſolum cum
pena debetur ab vtroq; actoꝛe.ſ.⁊ reo.ſed etiam qũ pecunia⸗
ria eſt pena ex parte rei ⁊ intereſſe ex parte actoꝛis.ſed ſi non
eſt pena ex parte reinõ habet locũ talis cõmutatio.⁊ ſic intel
ligit᷑c.odoardus.de ſolu.hoc fentit ab.in.d.c.finem litibus.
Jo. de imol.in alle.c. odoardus.penul.colũ.tʒ ꝙ vbiqͥs con⸗
uenit᷑ actione iniuriarũ criminaliter que dat᷑ ad vindictã.vt.l.
q ſenatus.ff. de iniurijs.⁊.l.i.eo.ti.tũc põt iudex etiaʒ inuito
actoꝛe cõmutare penam pecuniariã in coꝛpoꝛalẽ ſi ↄuentus
nõ ſit ſoluendo ꝑ iura ſupꝛa alle.ſed ſi ciuiliter agitur de iniu
ria etiã ad vindictam ⁊ pena venit parti applicenda nõ põt
iudex parte inuita illã in coꝛpalem cõmutare.qꝛ intereſt acto⸗
ris ne ſubroget᷑ pena ſue iniurie in coꝛpoꝛalem ꝑ quã liberet
reus ab intereſſe actoꝛis.facit.l.defunctus.(.arbi.tute.⁊ no⸗
ta. in. c. ſicut dignũ.de hbomi.Jo.de imol.in.d.c.odoardus.vi
de.ð.exceptio peremptoꝛia.
¶ Pena vbi imponiẽ ipſo iure nõ habet locũ niſi delictũ pfi
ciatur nec ſufficit ꝙ qͥs ꝑueniat ad actum niſi illud adimple⸗
at li cet pꝛo attentatione arbitrio iudicis ſit puniẽdus.no.in
c.cum in cũctis.de elec.iũcto.c.ꝑpetuo.eo.ti.lib.vi.⁊ ibiꝑ do⸗
minicũ ⁊ Jo.an.in regula odia.⁊ in regula in penis.⁊ Bar.
in. li. Sdineff de ſica. Hen.in,.c ſi quã.diſ.fi. de ſen.exc. vide

j.volũtas.no.ab.in.c.i.de eo q̃ mit.in poſ.vij.colũ.
¶ Zicet regulariter in pena imponẽda ſufficiat ſolus affectꝰ
animi ſi ꝑueniat ad actum ꝓpinquũ.vt.l.ſi quis cũ telo.C.ð
ſicarijs canoniʒata.de peni.di.i.hoc tamen nõ habet locum
in penis impoſitxis ꝑ ſtatutũ cũ verba ſtatuti exigũt actum ꝑ
fectũ.vt no. Baf.in.l.ſi qͥ cum telo. C, deſicarijs.no.ab.in
c.i.de eo qui mit.in poſ.vij.colũ. .
¶ Pena ſtatuti puniẽdus nõ eſt is ꝑ quẽ nõ ſtat qð ꝑ eum
fuerat faciendũ.vide.j.ſtatꝛũ quo cauet᷑ cñ.v.ſe. .
¶ Pena appoſita in quaſi cõtractu nõ extendit᷑ ad verũ cõ⸗
tractũ.idem vbi retractatio actus inducit᷑ a lege in penaʒ cõ
tra facientem tũc diſpoſitio dicit᷑ odioſa ⁊ penalis: ⁊ ideo re
ſtringenda.no.late.ab.in.c.cognoſcẽtes.de cõſti.⁊ exemplifi
cat vtiliter in.c.qua fronte.de ap.i.colũ.
¶ Pena vbi apponit᷑ inter cõtrabentes vel inter parentes
ipſoꝛũ vel inter cõ iũctos ad matrimoniũ cõtrahendum nõ te
net indiſtincte ꝑ notata ꝑ Bar.in.l.ticia.ff.de ver.obli.ſed ſi
extraneus ꝓmittat ſub pena ꝙ ticia mulier cõtraheret matri⸗
moniũ cum ſempꝛonio etiã ſi luret nõ incurrit penã ſi facit q;⸗
tum in eo eſt.qꝛ difficultas ex quoactũ eſt in obligatione im
pedit cõmiſſionẽ pene.vt eſt tex.in.l.ſi vebenda.ad.l.rodi.de
iac.⁊ in.l.ij. in fi.ff.ſi qs cautio.⁊ no.in.c.ex litteris.de ſpõ.ple
ne per ab.in.c.gẽma.eo.ti.vide,.o.matrimoniũ.v.pꝛo contra
bendo.cum. . ſe.
¶ Pena quddo agitur ciuiliter vel crimĩaliter an ſit applicã
da parti vel fiſco.vide.S.actio.vᷣ.agitur.
¶ Vena moꝛtis qñcũq; in iure eccleſiaſtico reperit᷑ exponit
ꝓ ſnĩa excõicationis.vt.c.ꝑ venerabilẽ.in fi.qͥ fi.ſint legi.
¶ Pena cõfiſcationis bonoꝝ vel alia appoſita inter cõtra⸗
bentes matrimoniũ illicitũ ſcienter vel ignoꝛanter an poteſt
peti ſeu exigi.vide per ab.in.c.⁊ ſi neceſſe.de donatio.inter vi
rum ⁊ vxoꝛem.
¶ Penas aliqu. õ incurrit mulier nubẽdo ſecũdo infra
ãnuʒ ne impediret᷑ matrimoniũ.vt plene no.in.c.fi.ð ſe.nup.
niſi ſint inducte in fauoꝛẽ filioꝝ pᷣmi matrimonij. vt ibi no.cõ
muniter ꝑ doc.ab.tñ dicit ibi ꝙ ſi audacia concederet᷑ teneret
ipſe cõtrarià opinionẽ ꝙ etiã penas inflictas fa uoꝛe filioꝛuʒ
mulier nõ incurrit qꝛ eſſet cauſa impediendi matrimonium a
deo cõceſſum. Item ex defectu poteſtatis qꝛ imperatoꝛ nõ hʒ
poteſtatem interdicẽdi matrimoniũ ad tẽpus nec imponẽdi
penas ꝑ quam tollit᷑ indirecte libera facultas ↄtrahẽdi.fa cit
qð no.Jo.an.in.c.ſtatutũ.de here.lib.vi.⁊ ꝑ alias rõnes q̃s
ipſe ab.allegat.dicit tñ finaliter ꝙ in iudicãdo vel cõſulendo
graue eſſet recedere a cõiopinione doctoꝛum qm̃ nõ reperit
bãc per aliquẽ violatã. Itẽ no.ꝙ lʒ ſᷣm legẽ nõ liceat infra tẽ
pus luctus mulieri nubere:põt tñ ſine aliqua pena infra boc
tẽpus ſpõſalia facere cum ceſſat rõ ꝓhibitionis turbationis
ſanguiĩs ſeu cõmixtionis.vt.l.ſolet.ff.de his no.infa.ab.in.c.
capellanus.de feriss.
¶ Vena debet imponi cderico irregulari vt ſtatim moꝛiatur
vide.s.cõtumarx clericus.
¶ Pena cõmittit᷑ ſi pars inſtat petendo iudici vt nõ decida
tur ca infra terminũ pᷣfixũ.vide.s.iudici ſi ſtatuat᷑.
¶unitus per iudicẽ eccleſiaſticũ an põt iterũ puniri ꝑ ſe⸗
cularẽ.vide.j.ſacrilegiũ eſt.cũ ſequẽtibus.
¶ In penis legalibus licitũ?ſt deſiſtere vſq; ad ſententiam
Rue illa ſit diffinitiua ſiue habeat vim diffinitiue:vt qꝛ ꝓnun
ciat ſe iudicẽ.no.glo.⁊ Bar.in.l.in crimĩali.ff.de libe.⁊ ꝑ.l.in

ſemitutẽ.S.petijſie.eo.ti.ſecus ꝑ verba ꝓlata ab homĩe ⁊ nõ

alege.vt no.plene.ꝑ ab.in.l.amplius.ff.rem ra. ha.ab.in.c.ſi
diligenti. de foꝛo cõpe.vij.colũ.
¶Pena ſide ↄfeſſi an traſeat adheredes.vide.j. poſitio.ᷣ.
⁊ ſi in poſitionibus. .
¶ Vena appoſita a iure cõtra plus petẽtẽ nõ babet locũ ni
ſi pleueret vſqʒ ad ſniam.qð ꝓbat᷑ ꝑ.l.qui cuʒ maioꝛ.S.accu⸗
ſaſſe. ⁊.l. in puitute.S.petijſſe.ff. de bo.que lib. vbi etiaʒ pena
appoſita a iure etiã ꝓ accuſare vel petere nõ habet locũ niſi
detur pſeuerẽtia vſq; ad ſnĩam.idem Bar. in.l.in criminali⸗
C.de iuriſ.om.iudi.vbi dat theoꝛicam ꝙ in pena legali locus
eſt penitẽtie vſq; ad ſnĩam.ab. in.c.i.de plus petitio.
¶Ad penaà euitand reſtituere nõ ꝓdeſt rem captã ſeu aliter
penitere de pcto.no.in. c.i.de poſtul.pᷣla.⁊.l.ea q mente.ſf. de
fur. ⁊.l.nõ ꝓdeſt.ff vi bono.rap.ab.in.ciſide dolo ⁊ cõtu⸗

¶ Penam oꝛdinari põt iudex ſi vult moderare vbi pcedit
Eꝑ viã inquiſitionis imponẽdo minoꝛem penã.licʒ ad hocnõ
aſtringat᷑.vñ ſi vult põt imponere oꝛdinariam. vt.c.inqᷣſitio
nis.de accuſa.⁊.l.nõ quicqd.ff. de iudi.⁊.c.conſuluit.de of
fi.dele.de quo vide ab.in.c.cũ ſuꝑ.de cõfe.iij.coll.
¶ SPenam oꝛdinariã põt iudex imponere rõne cõtingentie
qñ de crimie cõſtat ꝑ cõſeſſionẽ.ſecus ſi ꝑ alias ꝓbatiões ⁊
boc licet directe nõ fuerit actũ cõtra cõfitentẽ.qꝛ rõne cõtin⸗

gentie videt᷑ in iudiciũ deductũ ſicut ipᷣm de qͥ pncipalit agi⸗

tur vt no. Inno.⁊ fere oẽs doc.in.c.cũ ſuꝑ.de cõfeſ. ⁊ ibi ab.
v. colñ. ⁊ vide eũ.in.c.ij.de oꝛdi.cogni.⁊ in.c.i.de excep.
¶ Penga nõ cõmittit᷑ ſi ꝑ emphiteotã canon offerat licʒ nõ
deponat᷑.vide.Sð.emphiteota ſi nõ inuenit.

¶ Pena veuientiñ ↄtra canones eſt multiplex. vt no. de ele

ctio.nibil eſt. de offi.oꝛdi ad repꝛimendã. ?.c. granis. de cẽſi.
O Penam legatarij occupãtis legatũ ante aditaʒ heredita
tem.vid e.j.vis.v.pena.
¶Pena vbi imponit᷑ a lege vel ſtatuto negatiue vt ſi qͥs nõ
reſideat velꝑ alia verba equipollẽtia negatiue tunc requirit
monitio ad hoc ꝙ incurrat᷑.ſed ſi apponit᷑ affirmatiue vt vi⸗
delicet ſi qͥs ꝑcuſſerit clericũ ⁊c.tũc ſine vlla monitõe ſtatim
ip ſo facto incurrit᷑ pena. C. de cõtrahen.ſtipula.l. magnã. de
cõceſ. pᷣben.c.ij.de.elec.cũ in cũctis.vij.q.i.pᷣſentiũ.eſt cõclu⸗
ſio Inno. in. c. extirpande.de pᷣben.
¶ Quãdo actoꝛ eſt huandus actiõe ſua iudex nõ põt eũ pꝛi
uare niſ ꝑte ſtãte ⁊ petẽte ⁊ nõ ex mero officio ⁊ eſt rõ. qꝛ ꝑti
eſt applicanda talis pena. vt no. C. de his qui potentio.l.i.et
ideo penã arbitraria imponendaʒ patrocinantibꝰ.de qua in
li. (.ne liceat potetio,.que parti nõ applicat᷑ põt iudex ex me⸗
ro officio imponere ⁊ ꝑ inqͥſtionẽ pcedere vt ꝓbat tex.⁊ no.
glo. ⁊ Salicetus in alle.l.i.C. ne li. po.
¶ Pena cõuentionalis ſiue ſuccedat loco rei ſiue loco totiꝰ
intereſſe actoꝛ alterũ debʒ eligere ⁊ illo dʒ eſſe cõtentus.vt re
gula bona ſides.⁊ ibi cõcludit Jo.an.in mercu. de regu. iur.
lib.vi.ſed ſi apponat᷑ loco ꝑticularis intereſſe qꝛ illud ꝑticu⸗
lare ſtipulatus ſum ſi mutuũ nõ reddas certa die tũc vtrũq;
petere põt.ff.de act.⁊ obli.l.traiecticie.in pᷣn.ſi autẽ dubitat᷑
an loco intereſſe an ꝓpter puniendã cõtumaciã vel ad ↄtem
ptum pᷣſumendũ eſt ꝙ loco intereſſe.lſi duo.ff.ſi qs cautio.ſi
vero apparet de cõtumacia vel cõtemptu nõ eſt locus regu⸗
le bona ſides.cum tuncnõ idem ſed diuerſum ſit quod petit᷑
vt ibi cõclugit Jo. an. =
¶ Minoꝛipena punit᷑ ſponte cõfeſſus qᷓ; cõuictus.c.nõ di
catis.xij.q.i.ſed ſi cõfeſſio eſt facta timoꝛe ꝓbationis nõ de⸗
bet agi mitius.ad hoc gl.notabilis in.c.de hoc. de ſimo. Itez
ſi facta eſt cõfeſſio incidẽter mitius etiã agit᷑.no. Bar. in.l. ſi
cõfeſſus.ff. de cuſto.reo.ꝑ.l.ñi filiũ.C. de libe.cã.o. glo. in. c.
ex penitẽtibus.l.di.ab.in.c.qualiter ⁊ q ij.de accu.vi.colũ.
¶ Si cõſtat de crimĩe attẽto modo ꝓcedẽdi imponit᷑ pena

oꝛdinaria q;tumcũq; ſit grauis.l.pinde. ff.ad.l.aquił.⁊.c.ij.

de cõfel. lib. vi. ⁊.c.fi.de cele.miſſa.idẽ ſi crimen eſt notoꝛium.
vt.l.ſi q̃ͥs.C.qui accu.nõ poſ.par ergo pena ẽ inqͥſiti ⁊ accuſa
ti vbi crimẽ eſt notoꝛium.vt no.in.c. cum nõ ab homie, de iu⸗
di.ab.in alle.c.qualiter.ij.ij.colum.

¶ Penam exilij ⁊ verberum põt eccleſia imponere.vide.ẽ.

eccleſia ha bet penam.
¶ Siiudex alicui pᷣcipiat vt aliquid faciat ſub pena mille li⸗
larũ nõ incidit incõtinenti in penã cũ illa fuerit quedã com
minatio de pena infligẽda.vt no. Specu.ti.de exe.ſentẽtie.
§. i. poſt pᷣn. ⁊ habes glo.S.de hoc in.c.ij.de ma.cõtrac. ↄtra.
inter eccleſie.⁊.c.ſalonitane.lxiij.di.⁊ in.cii.de ſagitta.⁊ ibi ꝑ
ab. ⁊ in.c,ſicut tuis.de ſimo.i.colũ.
¶ Pena vbi imponit᷑ alternatiue dat᷑ o ptio iudici quaʒ pe
nam illarũ imponat.no.glo.in.c.ſicut.de iude.⁊ in.c.a crapu
la. de vi. ⁊ hone. cle. ⁊ b intellige verũ cũ verba referunt᷑ ad iu
dicẽ vel imperſonaliter.ſecus ſi referant᷑ ad reũ qꝛ tũc eius ẽ
electio.vt.l.quicũq;. C. de ſer.fugi.ab.in alle.c.ſicut.
¶ Vena eoꝛũ qui ſamacenis deferunt merces ꝓbibitas ar⸗
ma.ſ.ſerrum ⁊ ligamina eſt triplex. nam pꝛimo ſunt ercõmuni
cati.ſecũdo debent pꝛiuari oibus bonis. tertio efficiunt᷑ ſer⸗
ui capientium ⁊ de iure ciuili capite puniunt᷑ cum cõſfiſcatio⸗
ne bonox. vt. l. ij. C. que res expoꝛtari nõ debent.c.ita quoꝛũ
dam:de iude: vidę.S.c merces.⁊ vide.c ꝙ olim. eo.ti de iude.

?

ide ⸗

nllel⸗
li
ntine
Nn
1e

Pn
cu

eui
st

S
nu
ien
Itio⸗
voii
de

¶ Penam pecuniariã põt eccleſiaſticus iudex impon ere ſi
magis timet᷑ qᷓ; alia ſpũalis ceſſante tñ cupiditate.argu.in.c.
dilectus. de offi. oꝛdi.⁊ quod not. Jo.an. in.c.i.de homi. lib.
vi.⁊ vide no.in.c.licet.de penis.no.abb.in.c.poſtulaſti,de in
deis.in fi.
¶ Pena heretici. vide.ð.hereticus eſt capitali ⁊c.
¶ Pena ipſo iure impoſita afficit delinquentem q;tũcunq;
occultum.not.glo.in clemẽ.i.de hereti. Abbas in.c.fi.de be⸗
reticis.
¶ Pena vbicunq; apponitur negatiue ipſo ſure ſine appo⸗
ſitione tꝑis non intelligit᷑ inflicta quo ad eccleſiã militanteʒ
niſi pꝛecedat monitio.ſecus tamẽ quãdo apponitur affirma
tiue tunc nõ requiritur monitio.nam licet negata latent acta
patẽt:vt cõcludit Hoſti.⁊ Jo.an.ĩ.c.excõicationi.de rapto.
quo ad deũ tñ cui nihillatet nõ requirit᷑ monitio etiã ĩpena
negatiue appoſita vt ibi no.abbas.
¶ Pena vltimi ſupplicij põt indeterminate cõmutari in pe
nam pecuniariam vel aliam tꝑalem. vt no.in.c.licet.ð pe.nõ
tamẽ hoc põt ſi ex cõmutatione ſperatur ſcandalum vel vbi
nonha bet cauſam cõmutandi vel vbi agit᷑ ad penam legalẽ
per accuſatoꝛem.facit.l.iij.in fi.C.ne ſacrum baptiſma reite.
⁊ ſic debʒ intelligi.l.quid ergo.S.pena grauioꝛ.ff,.de his qui
no.infa.⁊.l.hodie.ff.de penis.
¶ Pena appoſita in vno ex coꝛꝛelatiuis videt᷑ appoſita ĩ al
tero cõcurrente eadem ratione:vt eſt cõis theoꝛica legiſtaruʒ
in.l.fi. ff. de accep.⁊ in.l.fi.C.de indi.vllu.tol.⁊ qð no.abbas
in.c.i.de loca.⁊ in.c.qꝛ clerici.de iurepa.
¶ Pena vbi apponit᷑ negatiue nõ cõmittitur niſ pꝛecedat
monitio.vt ſi clericus nõ reſideat in beneficio reſidentiã reqͥ⸗
rente ⁊ dubitat᷑ vtꝝ ex aliqua iuſta cauſa nõ fecit reſidentiã
tũc requirit᷑ monitio quo ad certificationẽ eccleſie militantis
ſi tamẽ poſſet pꝛobari ex cõiecturis qꝙꝙ babuit facultatem reſi
dendi erit pꝛiuatus ſine alia monitione.⁊ ſic intelligit᷑ theo⸗
rica Inno, in.c.extirpande.S.qui vero.de pꝛebẽ.ad qð facit
qð no.glo.in.l.i.C.de his qui.vt indig.quã cõmendat Bar.
in.l.in cõditione.ad ſillania.vbi ↄcludit ꝙ pena appoſita nõ
vindicandi moꝛtem defuncti ipſo facto intelligit᷑ ſ habuit fa⸗
cultatem vindicandi ⁊ non vindicauit.pena tamez appoſita
affirmatiue ipſo facto nõ requirit monitionẽ vt in caſu in.c.ſiĩ
quis ſuadente.xvij.q.iiij.⁊ in alleg.c.extirpande.s.q̃ vᷣo.fa⸗
cit.c.cupientes.poſt pꝛinci.de electi.lib.vi.no.abb.in. alle.S.
qui vero.vlti.colũ. .
¶ Penam pecuniariaʒ non põt iudex pꝛo crimĩie imponere
nec illaʒ cõmutare niſi ſit talis iudex qui poſſit ſuꝑ illo crimĩe
diſpenſa re.vt.c.licet.de penis.in quibus aũt caſibus poteſt
pena a iure ſtatuta cõmutari.no.in.l.qͥd ergo.S.pena guioꝛ.
ff. de bis qus no.infa.⁊.l.⁊ ſi ſeuerioꝛ.C.eo.ti.⁊ ð bhac materia
vide.xxviij.q.v.ſi vos.⁊.xxiiij.di.c.fi.⁊ xꝑ Hoſti.in ſumma,.de
offi oꝛdi.S.qͥd ꝑtinet.⁊ de homi.c.ꝓ humani.lib.vi.
¶ Pena cũ pena an põt cõpenſari.vide.S.fides.
¶ Pena an cõmittat᷑ in totũ vel ꝓ parte quando obligatꝰ
ad dandũ vel faciendũ ſoluit debitum ꝓ parte ⁊ nõ in totũ
⁊ qualit plures pꝛincipales vel eoꝝ ſucceſſoꝛes teneant᷑ de⸗
bitum vel penã ſoluere inſolidũ vel ꝓ parte.vide Bar.in.l.
ſtipulationes non diuiduut᷑.de verbo.obli.⁊ ĩ.l.ñ ſeruus..

ſi pluriũ.ſi qs cautio.⁊.l.reos.S.cũ in tabulis.de duobꝰ reis.

2.f. ð cõdi.⁊ demõ.l.cui fundus.⁊ optie in.l.eandẽ catho.ff.
de ver. obli. 2.l. in erecutione. 5. pe. eo. ti.?⁊ Pe. de anch. paſt
glo.in.c.ſuam.de penis.
¶ Punitus ſeu pꝛiuatus aliqua re rõe delicti res illa nũqᷓ
dz ſibi reſtitui.vt colligit᷑ ex.c.ad aures.de pe.faẽc̃ ad no.in.c.
ex litteris.de conſti.⁊ in.l.ñ ſeruus.C.ð penis.⁊ in.c.cõmiſſa.
in fi. de electio.li.vi.
¶ Pensa nõ dʒ executiõi mãdari donec ſnia ſuꝑ eo ſit lata.
T in rẽ trãſeat iudicatã.vt.c.cuʒ ſᷣm leges.de hereti.lib.vi.no.
Inno.in.c.cũ bone.de eta.⁊ quali.
¶ Pena dupli vł q̃drupli appoſita ꝑ legẽ ĩ foꝛo aĩe ſi nõ re⸗
ſtituat᷑ ſufficit ſatiſſacere in pꝛia ſubſtantia rei.vide.s.heres
inſtitutus in re certa.
¶ Pena adiecta a teſtatoꝛe nõ ↄcernit niſñ bõa obueniẽtia
er teſtamẽto ipſius vnde nõ extendit᷑ ad bona ſubiacemtia re
ſtitutioni ex teſtamẽto alterius vt colligitur ex.c.raynaldus.
de teſta. Item no. ꝙ pena appoſita ex cõ uentione cõmittit

ex ſola cõuentione facti quãqᷓ; cõtradictio nõ habuerit iuris
effectum.colligit᷑ ex notatis in.l.ſed cũ teſtatoꝛ.C.ad.l.falci.
⁊ in.l.nuda.C.de cõtraben.⁊ cõmti.ſtipu.vt refert ab. in alle.
c.ra vnaldus.xl.q.ij.vi.colũ.⁊ vide Bar.in.l.id qð pauperi⸗
bus. C. de epi. ⁊ cleri.vbi tʒ ꝙ ſi qͥs ꝓmiſit aliquid haberera⸗
tum nõ cõmittit᷑ pena ſi contrauenerit de fſacto.ſecus ſi ꝓmi
ſit bẽre firmũ id qð factũ eſt.qð cõmendat ab.vbi.õ.
¶ Pena appoſita a teſtatoꝛe onerat heredem ad eius obſer
uantiã ⁊ naturaliter obligat᷑ ongratus defuncti volũtatẽ ob
ſeruare.vt in.c.cũ in officijs.de teſta.lʒ alie pene iuris nõ ſunt
obſeruande in foꝛo cõſcientie.vt no.glo.ſingularis in.c.fra⸗
ternitas.xij.qij.⁊ eſt ratio.qꝛ pene referuntur iudici vt ſatiſfa
ciat reipublice leſe ⁊ fraudate ex delicto:que ratio ceſſat in fo
ro aĩe cum ibi pᷣncipaliter imp onat᷑ pena in fauoꝛẽ dei.⁊ vide
circa boc qð no. Inno.in.c.ſicut dignũ.de homi. Item eſt ra
tio diuerſitatis qꝛ foꝛus cõtentioſus nõ intendit ſaluti aĩa⁊ꝝz
ſed vt plunmũ reſpicit argumentũ delinquẽtis. facit.c.deus
qui.de peni.⁊ re.hoc cõcludit ab.in.c.raynaldus.ij.colum.
¶ Penaʒ põt apponere ambaſiatoꝛ vel adminiſtratoꝛ.licet
ſpãliter ſibi cõmittat᷑ ad obſeruandũ ea que gerit ⁊ obligat
cõ ſtituentes.vide.S.ambaſiatoꝛ. R
¶ Pene appoſitio tollit᷑ vbi cõtractus nõ tʒ.qꝛ eſt ↄtra ius
vt no.glo.in.c.ij.de pꝛecario.ſecus ſi cõtractus ſit pꝛeter ius
qꝛ tũc tenet pene appoſitio etiã ſi ſit nullus.ad boc.c.dilecti.
æ. c.ꝑ tuas.de arbi.⁊ quod no.in regula acceſſoꝛium.de reg.
iur.lib.vi.⁊ accur.in.l.pacta que cõtra.C. de pactis. quod
no.in.c.ſignificantibus.de offi.delega.no.abb.in allega.c.ij.
de pꝛeca.

¶ Vbia iure duo ſunt equiparata pena adiecta in vnovide

tur in alio repetita.ꝓ hoc tex.cum glo.in.c.ſi poſtqᷓ.in fi.ð ele
ctio.lib.vi.facit.lij.ff.ad tertulia. Itẽ ſi in fine alicuius ſtatu⸗
ti penalis fit aliqua additio pena appoſita in pᷣncipio videt
repetita in alia additione.ex quo enim adijcitur videtur ꝙ ſit
pars illius ſtatuti:⁊ intellige cum dicitur adijcientes ⁊c.vel
idem iudiciũ eſſe volumus.no.ab.poſt glo.in.c.de multa.de
pꝛeben.viij.colum.
¶ In materia penali ꝓuiſio cõcepta in veram foꝛmã nõ ex⸗
tendit᷑ ad fictã ⁊ repñtatam.facit tex.in.l.iij.ff.de nego geſt.⁊
qð no.ab.in.c.graue.de pᷣben.ij.colñ.
¶ Pena ſi apponitw᷑ alternatiue per legẽ vel ſtatutuʒ ſi ᷣba
dirigunt᷑ ad iudicẽ iudex debet eligere quã penaʒ velit impo
nere.ad hoc.l.ſi fugitiui.C.de ſer.fugi.no. Bar.in.l.ij.ff. de efe
fracto.ſi aũt verba dirigunt᷑ in reum actiue vtputa qꝛ dicitur
ſoluat centũ vel recedat de ciuitate ⁊ tũc optio datur ſibi.vt

l.quicũ q;. C. de ſer.fugi.

¶ Si vero verba ſunt imꝑſonaliter pꝛolata vel aliter dubia
tũc dat᷑ optio iudici qͥ regulariter tanqᷓ; legis miniſter habet
eligere ⁊ penã imponere ᷣm circũſtantias loci tẽpoꝛis ⁊ ꝑſo⸗
ne.vt in.l.reſpiciẽdum.⁊ in.l.aut facta.in fi.ff.ð penis.⁊ iſtud
verum niſi vna pena eſſet tranſlata in aliam.qꝛ tunc iudex nõ
baberet amplius electionẽ vt ſi dicat᷑ pꝛo tali delicto reus ſol
uat mille:⁊ ſi nõ ſoluerit vſq; ad decẽ dies amputet᷑ ſibi pes
nam tũc termĩo trãſlato iudex nõ poterit exequi penaʒ in mil
le.no. Bar.in.l.cum duobus.ff.ꝓ ſocio.eſt tamẽ notãdnʒ
ſi verba dirigũtur in reũ paſſiue vt pàtiat᷑ iſtam penãvel illã
nõ eſt optio rei ſed iudicis.no.gl.in.c.ſicut.de iude. ⁊ facit.c.
inter ceteras.de reſcrip.⁊ ibi ab.vlti.colũ.
¶ Penã põt apponere in ſtatuto qð facit vniuerſitas non
habẽs iuriſdictionẽ.vide.ſ.vniuerſitas nõ habes.
¶ Pena ex ꝑſona iudicatur parua vel magna.naʒ ex ex ꝑſo
na cõſideratur iniuria atrox.inſti.de iniurijs.S.atrox.⁊.c.i.de
cleri.vena.⁊ ibi glo.⁊ doc. *
¶ Pena lʒ ſit mitigãda vbi eſt multitudo delinquentiuʒ. vt
c.latoꝛes.⁊ ibi glo.nota.de cleri.excõi.vel depo.mi.nõ tñ in
pᷣncipalibꝰ auctoꝛibꝰ delictiq̃ de delicto ſuo ⁊ alioꝝ tenent᷑.

vt.l.qm̃.C.ad.l.iuliã de vi publi.

¶ Pena pecuniaria ꝓ delicto impoſita pᷣſumit᷑ ex auaricie
fonte leuata ſi imburſet᷑.ſed ſi cauſa coꝛrectionis ⁊ fonte cha
ritaij exigat᷑ qð pꝛeſumit᷑ ſi pauꝑibus eroget᷑ tũc eſt licita.vt
cõcludit Jo.an.poſt Hoſti.in.c.vt clericoꝛum. de vita ⁊ ho⸗
ne. cleri.⁊ ibi ab.in fi.
¶ Si vni ex beredibus clerici auferat᷑ ſua poꝛtio tanqᷓ ex ĩdi
gno nõ applicat᷑ fiſco ſeculari etiam ſi heres ſit ſecularis ſed

potius fiſco eccleſie babito reſpectu ad qualitatẽ delinquen⸗
tis qui fuit dericus.vt colligitur ex.c.ij.de ſucceſſi.ab inteſta⸗
to.⁊ ibi ab. .
Id qð venit applicãdum fiſco de bonis clericoꝝ nõ appli
cat᷑ fiſco pape ſj potius epᷣo loci vt diſpẽſet diligẽter ad vſuʒ
eccleſie.idem ſi clericus diſcedat inteſtatꝰ ſine cõſanguinita⸗
te ⁊ ſine bñficio debẽt eius bona ad manus epʒi deuenire vti
vſum vniuerſalis eccleſie diſtribuat nõ ſibi appꝛopꝛiet.no.
ab. in. c.l. ⁊.ij.de ſucceſ.ab inxeſta. .
¶ Pena appoſita in vno de coꝛrelatiuis nõ extendit᷑ ad ali
ud.pena ergo appoſita cõductoꝛi nõ extẽditur ad locatoꝛem
vt eſt tex. iũcta glo.in.ci.de loca.vbi ab. diſtinguit ꝙ; aut nõ
eſt per omĩa eadẽ ratio in altero ex coꝛrelatiuis ⁊ nõ debet pe
na extẽdi.vt ptʒ ex notatis in.c.ſuꝑ eo.de vſuris.⁊ vult Bar.
in.l.fi.C. ð indi.vidui.tol. aut eſt eadẽ ratio vtputa quãdo ap
ponit᷑ pena vendẽtifrumẽtuʒ foꝛeñ.⁊ tũc licet extẽdat᷑ diſpo⸗
ſitio ſtatuti ad emptoꝛẽ ſed nõ pena.ſicut in ſimili dicit Johᷣ.
an.in.c.diſpẽdia.de reſcrip.lib.vi.vbi tʒ ꝙ ex idẽtitate ratio⸗
nis debet extẽdi cõſtitutio ſed nõ pena cõſtitutionis.⁊ facit
de peni.di.i. S. ſepe. no. ab. in alle.c. ide loca.
¶ Qudado quis cõuenit᷑ de intereſſe nõ põt fieri cõmutatio
in penam coꝛpoꝛalẽ ſiue agatur ex cõtractu ſiue ex quaſ deli
cto ſed differtur donec debitoꝛ ꝑuenerit ad pinguioꝛes foꝛtu
naʒ.vt in.c.odoardus.de ſolu.⁊ in.c.olim.ij.de reſti.ſpo.ſi ta
men conuenitur ad penam ⁊ eſt parti applicandavt in furto
non debet fieri commutatio actoꝛe nõ conſentiẽte.arg. xij.q.
ij fraternitas. Si vero pena venit applicãda fiſco ⁊ agit᷑ ad
vindictaʒ tũc etiã inuito accuſatoꝛe põt fieri cõmutatio pene
pecuniarie in penã coꝛꝑalẽ.facit qð no.gl.i c.fi,de reſcrip.no.
ab. in alle.c.odoardus.
¶ Pene cõmiſſionẽ ſeu iuramẽti trãſgreſſionẽ impedit poſ⸗
ſibilitas vel iuſtũ impedimẽtuʒ.vt eſt expꝛeſſuʒ in.c.ſignificã
te.de pig.nec deus vult quẽ ad impoſſibile obligari et eſt ra⸗
tio qꝛ nõ eſt pctm̃ niſ ſit volũtariũ ſed vbi eſt impoſſibilitas
ceſſat volũtas.vt no.ab.in alle.c.ſignificãte.
¶ In penis alternatiuis dat᷑ optio iudici regulariter ⁊ non
d atur reo. hoc cõcludit Jo.an.poſt glo.in.c.a crapula.de vi.
⁊ ho.cle.⁊ idem tenet ibi ab.in effectu.⁊ idem tenet in.c.ij. de
coha.cleri.⁊ mulie.in fi. .

¶ In penalibus diſpoſitionibꝰ id quod eſt diſpoſituʒ in ca

ſu vero nõ veriſicatur in caſu ficto.vt in.c.in noſtra.de iniur.
⁊.l.iij..hec autẽ verba.ff.de nego.geſt.⁊ in.c. Johãnes,. de
cleri.cõiuga.⁊ ibi ab.ij.colum.
¶ Wenitentia nõ dicit᷑ pctm̃ reuelatuʒ in cõfeſſione ex eo q;
aliquis dicat amico ⁊ hoc tibi dico in ↄfeſſione tanqᷓ; confeſ
ſoꝛi vel fimilia verba.nam opoꝛtet ꝙ dixerit in cõfeſſione ſa⸗
lutis anime ſue.vt Inno.ſimpliciter dicit in.c.omnis.ð peni.
abb. in. c. qualiter.i.de accuſatio,.in fi.vide.j.ſacerdos. et vi⸗
de.j.pꝛodita eſt.
¶Zenitẽtia publica nõ debet imponi niſi pꝛo crimĩe adeo
graui ⁊ notoꝛio qð totã vꝛbem cõmouetvt.c.in capite.l.diſ.
no.ab.in.c.fi.de his qͥ filios occide.
¶ Penitẽtiam reuelad ſacerdos mulieris que ab alio viro
dicit ſe filium habuiſſe ⁊ dat eicentiã vt poſt moꝛtem ſuam
reuelat viro ꝓpꝛio ad exonerãdam cõſcientiam ſuã nõ punit᷑
⁊ creditur ſuꝑ hoc iuramẽto ſuo.nã in materia penali ad eua
dendũ penam ſtatur ſacramento rei rõne materie ⁊ impoſſibi
lis ꝓbationis niſi cõtrarium pꝓbetur,vt in. c. in lectum. ⁊ ibi
glo. notabilis. xxxiiij.q.ij. ? Jo. an. in. c. ij. de teſta. ⁊ in.c.ſigni
ficaſti:ij.de homi.peccatũ em̃ nõ eſt aliquẽ reuelare iuris per
miſſione.vt no.in.c.o fficij.de peni.⁊ remiſ.hoc vult tenere io.
an. poſt Moſtiẽ.in.c.omnis.de peni.⁊ remiſ.⁊ hoc concludit
KZa pus ſua allega. xciiij. que autem penitentia debet tali mu⸗
lieri imponi. vide Pe.de ancha. poſt Ho ſtien. in. c.officij. ð
peni. remiſ.
¶Sub ſpe penitẽtie nemo debet peccare.vide.j.ſpes.
O Sacerdos cui reuelatũ eſt peccatũ in cõfeſſione fungit᷑ le⸗
gatione dei ideo ꝑ ſuũ pᷣlatum nõ põt cogi peccatũ reuelare
⁊ ſi ꝓpter hoc ſnĩam excõicationis ꝓferat cõtra illũ eſt nulla

qꝛ ſacerdos eſt maioꝛ ĩ boc caſu pᷣlato ſuo. eſt gl. ſingularis ĩ
c. dilectus, de exceſ.pꝛela.

¶ Penitentiã veram qua reparat᷑ pomo lapſus ? incipit eſ⸗

ſe nouus homo.l.di.ferrũ.pauci agũt.vnde Ambꝛoſius ait.
plures inueniſſe pniam ſimulãtes q; cõgruam penitentiam
agẽtes.de peni.di.i.c.ſunt qui arbitrant᷑. neſcit igitur bomo
an ſua penitẽtia ſit accepta vel nõ.vt ĩ.c.fi.ð purg.cano.in.vᷣ.
cum beatus Job. Eccleſiaſtes in pᷣn. neſcit homo an amoꝛe
vel odio dignus ſit.⁊ apoſtolus.nihil mibi cõſcius ſum non
in hoc iuſtificatꝰ ſuʒ.de peni.diſ.i.adhuc.põt tñ qͥs ſcire ſe ha
bere charitatem.ij.q.i.paulus.⁊ colligit᷑ ex notatis ꝑ doc,. in
alle.c.fi.de purga.cano.

Denſio.

¶ VPenſio ſi fuit impoſita iure cõuentionis ſuꝑioꝛitatis vel

in ſignũ ꝓtectionis vel qꝛ patronus hoc obtinuit ab epo t⸗

poꝛe fund ationis vel ex pꝛeſcriptione nõ debet augeri pẽſio
eccleſie.licet ſint augmentate eius facultates.qꝛ nõ ſubeſt iu

ſta cauſa.ad hoc quod legit᷑ ⁊ no.in.c.ppter ſterilitatẽ.de loꝛ

ca.⁊.c.qto.de cenſi.ſed ſi penſio fuit ab initio impoſita habi
to reſpeciu ad facultates eccleſie:⁊ tũc ſuperioꝛis auctoꝛitate
debet augeri vel minui penſio.ad hoc quod legi.⁊ no.in de.

i.de iurepa.⁊.c.auaricie.de pᷣben.ab.in.c.cũ clericis de pac.

vide.S.locatio.v.rei locate.

¶SPenſio debet imponi edificio nouiter in publico facto et

non dʒ deſtrui. vt. l. ij.S. ſi quis a pꝛincipe.ff, ne quid in lo. pu
bli. ⁊ ibi Bar.
¶Penſio vna impoſtta pluribꝰrebus videt᷑ tacite diſtribu
ta in ſingulis rebus.⁊ ſic q̃libet res tenet᷑ ꝓ rata ad penſionẽ
cõſtitutã. ar. in.l.res. S. cũ hi.ff. ðᷣ duo.reis.colligit᷑ ex notatis
in.c.cõſtitutus.de reli.domi.⁊ ibi ab.ij.colũ.

¶ Penſio beneficio imponenda non eſt via tranſactionis,
vide.S.colluſio.

¶ Penſio an ⁊ quando debeat ſolui quando non eſt cõuen

tum inter partes.vide Ab.in.c.pꝛopter ſterilitatem. de loca.
penulti.colum. ð
¶ Sieccleſia abundat in redd itibus ⁊ careat ſuffragio mi⸗
niſtri põt ſtatui auctoꝛitate ſuperioꝛis vt ibi ſit vnũ beneficiũ
pꝛo clerico ⁊ põt penſio in certam ſummã aſſignari nõ tamen
põt penſio nomie beneficij in fraudem aſſignari ſine iuſta et
vera cauſa vt ſi eᷣus habens nepotem cui non poterat pꝛo

uidere de eccleſia curata pꝛopter repugnantiam etatis ipſa,
eccleſiaʒ cõtulit alteri ſ- acerdoti ⁊ fere omẽs fructus decreuit
aſſignandos nepoti nomie ſimplicis beneficij quod fieri ne

quit.vt.c.extirpande.de pᷣben.no.ab.in.c.cõquerente.de cle.
nõ reſiden. V
¶ Poteſt epiſcopus cũ cõſenſu capituli ſui minuere penſio
nem eccleſie abundantis ſoluendam ad ſuſtentationem viro
rum religioſoꝛuʒ.vt in.c.paſtoꝛalis.de his que ſoa pꝛela.qð

verum quãdo detracta penſione rectoꝛ eccleſie põt ↄgrue vi
uere als nõ pᷣt diſcooperiri vnũ altarevt cooperiat᷑ aliud.vt ĩ

cicñ cãm.de pᷣben.no.ab.in alle.c. paſtoꝛalis.ij. coljꝗ,

HBeriurus.

¶ Periurij crimen ſpectat ad eccleſiam reſpectu foꝛi peniten
tialis.de peni.⁊ remiſ.c.omnis.⁊.c.noua.idem quãdo agitur
de remiſſione vinculi iuramentalis.nam nõ põt laicus remit
tere iuramentũ niſi pᷣncipaliter ↄ cernat vtilitatẽ ſuã.vt.c.i.de
iureiurã. ⁊.c.ij. de ſpon. ĩmo dubitat᷑ an papa poſſit.qð dic
vtin.c.quãto.⁊ in.c.debitoꝛes.de liureiurã.⁊ ꝑ Inno.in.c.cũ
inter.de renũ.⁊ glo.xv.q.vi.auctoꝛitatem.idẽ ſi dubitatur an
iuramentũ ſit licitum vel illicitũ.vt.c.venerabilem. de elec. ſʒ
ſi cõſtat ꝙ iuramẽtum eſt licitũ ſed agit᷑ ad penam traſgreſſi
onis ⁊ vterq; eſt iuder de eccleſia.patet in.c.nouit.de iudi.de
laico patet.xxiij.q.v.lex debet.idem ſi agirur vt iuramentũ ſer
uetur quia tũc accumulatur foꝛus foꝛo.vt.c.cum.C. laicus.⁊
quod ibi no.de foꝛo cõpe.lib.vi.Si tamẽ iuramentũ de quo
agitur nõ pꝛoducit actionem vt in caſibus nota.per Bar.in
l.ſi quis pꝛo eo.de fideiuſſo.⁊ tũc eccleſaſticus eſt iudex cum
agatur ex ſola naturali obligatiõe.no.in.c.i.de pactis.? In⸗
no.in allega.c.nouit.⁊ iudex ſecularis põt ad hoc compelli ꝑ
ludicem eccleſiaſticum.vt.c.licet.de iureiurã.lib.vi.⁊ eſt cõclu
ſio Ab. in. cum ſit generale, de fo. cõpe.ix. colũ. ⁊ qð not. in
c.qᷓntauallis.de iureiuran.
¶ Batione iuramenti pꝛeſtiti defuncto in cõtractu nõ cõue

0
e
1

ſel
le

Kkin

elo

dabi
tare
de.
de,

et
D

bu
ni
is

i,

l

ni

12

li

ne⸗
de.

ſ
ſ

i
ii

1

1

e
ie
49
65

nlrur eius heres coꝛam eccleſiaſtico.vt no. JYoh.an.in.c. fl.ð
fur.quem ſequitur Antonius de butrio in. c. cum ſit genera⸗
le. de foꝛo cõpe.nam licet obligatio tranſeat in beredes:non
tamẽ põt cõueniri ratione iuramẽti qꝛ iuramentũ defunctivt
mere perſonale nõ aſtringit heredem ad peccatum.vt.c. veri
tatis. de iureiuran. põt tamen eccleſa cõpellere heredem ad
ſatiſfaciendum ⁊ exonerandũ animaʒ deſuncti ex officio ma⸗
xime interueniẽtibus his que no.in.c.ſi.de ſepul.⁊ faciũt no.
in. c. cũ cõtingat. de iureiurã.eſt cõcluſio ab.in.c.cum ſit gene⸗
rale.de foꝛo cõpe.ix.colum.
¶ Periurium quãdo timetur iuder iuramentũ nõ exigat.vi
de.S.cõſuetudo ſi eſt bona.⁊.S.iuramentũ nunqᷓ.
¶ Periuriuʒ tanto magis eſt penale quãto ſanctiꝰ eſt illud
ſuꝑ quo pꝛeſtitum eſt iuramentũ.ᷣxxij.q.i.monet te.no.Inno.
in.c.⁊ ſi chꝛiſtus.de iureiuran.ab.in.c.cum in eccleſia.de iura
men.calum.in pꝛin.
¶ Periurus non eſt veniens contra ſtatutum iuratum per
capitulum ſi pꝛimo tollitur ſtatutum per capituluʒ.vide.j.ſta⸗
tutum iuratum.
¶ Periurus punit᷑.vt no.in.c.querelam.de iureiuran.
¶ Periurus eſt qui ſcienter tranſgreditur iuramẽtum quod
contra iura ex certa ſcientia fecit.vt.c.tua nos.i.de iureiuran/
ſi tamen aliquis ſalſum iurat ignoꝛanter nullum eſt peccatũ.

xxrij.q.ij.homines.ſi tamen licitum eſt id quod iuratur venien

do contra peccat moꝛtaliter. vt.c.ſi vero.⁊.c.querelaʒ.eo.ti.ſi
autem illicitum ſit ⁊ eius obſeruatio vergat in diſpendiuʒ ſa
lutis vel coꝛpoꝛis interitum nõ peccat cõtraueniendo:lʒ pec
cet iurando.xxij.q.iiij.c.i.⁊.ij.⁊.iij.ſ tamen iuramentuʒ eſt in⸗
diſcretum tunc ſi ex pꝛopoſito ⁊ deliberatione fiat moꝛtale ẽ
xxij.q.iiij.qui ſacramento.ſed ſi iurat incaute vel iocoſa leui⸗
tate eſt veniale.xxv.di.S.alias.no.Hoſti.in alle.c.tua nos.
¶ A periurio excuſat difficultas vel iuſtum impedimentum
vt. c.bꝛeui.⁊.c.ego.de iureiuran.negligẽs autem nullo modo
excuſatur.vt.c.ſicut.eo.ti. Item ⁊ neceſſitas excuſat a periu⸗
rio.vt.c.querelam.eo.ti.ff.qui ſatiſda.cogũ.l.fi.⁊ argu.ff. de
operis liber.ſi libertus.ff.quarum re.actio non. da.l.i.S.que
onerande.licet neceſſitas nõ excuſat a pena cõuentionali.ff.
de verbo. obliga.l.continuꝰ.S.inſpiciendum eſt. de quo vide
quod no.in.c.ſgnificante.de pigno.notat glo. Hoſtiẽ.⁊ Jo
han.an.in alliegato.c.bꝛeui.an appellatio excuſat a periurio
vide.s.appellatio nõ impedit. Item nota ꝙ illa impo ſſibili
tas excuſat a periuriovel a pena que occurrit caſu.ſecus ſi fa
cto hominis.vt.l.pꝛoinde.S.ſi ſeruũ.in pꝛinci.ff.ad.l.aquiliã
de quo vide quod plene no.in.c.gẽma. deſponſa.no.docto.
in allegato.c.bꝛeui.

BSermutatio.
¶ Permutatlo an poſſit fieri cum non domino ⁊ an cõpute
tur inter contractus bone fidei.vide plene abba.in.c.cum ve
Rerabilis.de exceptio.iiij.colum.vbi cõcludit ꝙ ſi duo ꝑmu⸗
tant beneficia ⁊ alter nullum ius habebat in beneficio quod
poſſidebat ꝙ nulla contrahitur permutatio cum non haben
te ius nec ſuꝑioꝛ intendit conferre ius niſñi loco beneficij ſui.⁊
ita cõcludit Fredericꝰ ĩ tractatu ſuo ꝑmutationũ cõcluſio.x.
nõ tamẽ debet ꝓpꝛia auctoꝛitate redire ad beneficiũ:ſed cuʒ
ſuperioꝛis auctoꝛitate.vt ipſe YFrede in dicto tractatu cõclu⸗
Ko. v. ⁊ Jo. an.c.vnico.de reꝝ ꝑmu.lib. vi.⁊ in.c.ſi beneſicia.
de pꝛeben. li. vi.
¶ Permutare põt pꝛinceps ſuperioꝛem non recognoſcensꝰ
rem immobilem cũ eccleſia etiã ceſſante vtilitate vel neceſſita
te eccleſe dum tamẽ eccleſia non deterioꝛetur.qð colligit᷑ ex
tex.c.i.de reꝝ ꝑmuta.qꝙ ſipꝛelatus nõ vult cõſentire buic per
mutationi põt cõpelliꝑ ſuperioꝛem.ar.in.c.nullus.ð iurepa.
nã hoc pꝛiuilegiũ habet rectoꝛ cuiuſlibet eccleſe vt poſſit ꝑ⸗

mutare cũ ecclena data re equiualente.vt eſt caſus notabilis

in. c. ſi qs. xij. q. no. Abba. in. c.i. de re. pmu. hoc vltimuʒz re⸗
pꝛobat ibi Barba.in.c.cũ ſuꝑ.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.
¶ Permutatio dere eccleſie facta ꝑ pꝛedeceſſoꝛem reuocat
a ſucceſſoꝛe.vide.j.ſucceſſoꝛ debet. J

¶ Permutationis beneficio ꝝ vel pꝛebendaruʒ contractus

qualiter fiat.vide eius foꝛmã ꝑ Jo.an,in.c.queſitum.de reꝝ
permuta. .
¶ Epiſcopus põt beneſiciatos etiã inu itos cogere ꝑmutare

ex cauſa neceſſitatis vel vtilitatis eccleſie.vt videlicet ꝓpter
euitandum ſcandalum ⁊ perſecutionẽ alterius eti ſi ipſe nõ
ſit in culpa ipſius ſcandali vel perſecutiõis vt notabilit᷑ per
Inno. in.c.niſi cũ pꝛidem.de rennuncia.nam ꝓpter bonum
publicum toleranda eſt talis ꝑmutatio pꝛiuato.dato tamen
illi bono cambio.vt ibi no. Jo. an.⁊ hoc maxime ꝓcedit ſi nõ
põt alit eccleſie conſuli ſaltem ꝑ dationem cogdiutoꝛis.vt cõ
cludit abb.in.c.queſitũ.de reꝝ ꝑmu,ꝑ quẽ vide qͥd ſi collatio
beneficioꝝ ꝑmutandoꝝ ſpectat ad alium ⁊ ille nõ vult renũ⸗
ciationem recipere nec permutationi conſentire:vide ibi re⸗
medium.
¶ Beneficiati pñt libere tractare int ſe de ꝑmutatiõe fiẽda
nõ tñ debẽt illã cõcludere ſʒ ſupponere ſe diſpoſiõi ſuꝑioꝛis.
no. Jo. an. in.c. vnico. de reꝝ ꝑmu.li.vi.⁊ glo.ĩ cle.vnica.e.ti.
no. abb. in. c. queſitũ.de reꝝ ꝑmu.in fi.
¶ Si duo faciunt permutationem vnius ſpeciei pꝛo alia et
ad compenſationeʒ valoꝛis alterius rei interuenit pecunia.

quia intendunt pꝛincipaliter permutare:interuentio pecunie

que acceſſoꝛie venit non alterat naturam permutationis. et
ſic intelligunt tex.ciad queſtiones.de re.permuta.facit.l.ſem
per.ff. de re iudica. ? Bartéèin. l. ariſto. ff. de dona. ſi vero nõ
apparet de animo contrahentium recurritur ad cõiecturas.
nam ſi pꝛecium eſt maius qᷓ; ſpecies data pꝛeſumitur emptio
⁊ ſi ſpecies eſt maioꝛis valoꝛis erit permutatio. vt in regula
inſpicimus.de reg.iur.li.vi.quod no.pꝛo ſtatutis que exigũt
gabellam pꝛo cõtractu emptio nis.no.ab.in alleg.c.ad que⸗
ſtiones.ij. colũ.
¶ Qicet permutari poſſunt adinuicem omnes dignitates ⁊
beneficia minoꝛa dum tamẽ ſuꝑioꝛis interueniat cõſenſus.
vt. c. queſitum. ⁊.c. cũ olim. de re.ꝑmu.⁊ cle.vnica.eo.ti. ⁊.c.i.
eo.ti. lib.vi.beneficiũ tamẽ cõmendatũ permutari nõ poteſt
cum ſit alienũ.vt.l.vnica.ff.de re.permu.interueniente tamen
auctoꝛitate illius qͥ cõmendauit poterit fieri ꝑmutatio. vt cõ
cludit ab.in.c.cum olim.eo.ti.i.colũ.in fi.
¶ Permutare nõ poſſunt expectantes auctoꝛitate apoſtoli
ca.quia gratie ſue ſunt perſonales ⁊ nõ excedunt caſum con
ceſſum ⁊ per conſequens nec perſonam cui concedunt᷑. vt.c.
cui de non ſacerdotali.de pꝛeben.lib.vi.no.ab.in:c.cuʒ olim
de re.permutas.
¶ Si pmueatio beneficioꝛũ cõpleta eſt ex vna parte ⁊ per al
teram ſtat quominus compleat᷑ reſtituitur pꝛimus ad ſuũ be
neficium. colligitur ſm abba.ex.c.cum vniuerſoꝛum. de reruʒ
permutatio.
¶ ꝛebenda vacans ex cauſa ꝑmutatõis nõ debʒ alteri cõ

ferri qᷓ ꝑmutare volẽti.vt.c.inter cetera.de pꝛeben. ⁊ talis col

latio eſt ipſo iure nulla.vt cle.i.e.ti.nec expectãs apłicus põt
tale beneficium acceptare.vt in.cii.de re. ꝑmu.lib.vi.ab.ĩ alle
ga.c. inter cetera.
¶ Permutare volẽtibns acquirit᷑ ius in rebꝰ ꝑmutatis abſ
q́; alia traditiõe interueniẽte ſuꝑioꝛũ auctoꝛitate.facit.c.ſi ti⸗
bi abſenti. de pᷣben. lib. vi.⁊ colligit᷑ ex.c.inter certera.de pᷣbẽ.
vbi boc cõmendat ab.ex quo ptʒ ꝙ in ſpũalibus ex ſolo titu
lo abſqʒ alia traditione acquirit᷑ ius in re ⁊c̃.

Narrochianus
¶ Parrochianus peccat ſi ex cõtemptu in parrochia nõ au
dit diuina quia venit contra pꝛeceptum iuris.c.ij.de maio.et
obe.⁊.c.qui reſiſtit.xi.q.iij.⁊ ſacerdoſ qui admittit parrochia
num alienũ in tali caſu cõmittit quodamodo furtum vel rapi
nam.arg.c.dudũ.ij.de electione.⁊ tenet᷑ reſtituere omnes ob
lationes receptas ab eo.arg.c.cũ liberum,de ſepul,no.ab.in
c.i.de parrochijs.
¶ Parrochianus qui er cauſa legitima cõtemn:t pꝛopꝛiuʒ
ſacerdotẽ vt qꝛ eſt notoꝛius foꝛnicatoꝛ ⁊ab eccleſia pꝛeciſus
nõ peccat quia iuris auctoꝛitate cõtemnit.vt.c.pie mẽtis.⁊.c.
nullus.xxxij.di.⁊ in.c.ij.de coha.cle.⁊ mulie.⁊.c.cuʒ nõ liceat.
de pꝛeſcrip.⁊ ab.vbi.S.
¶ Parrochianus qui nõ deſerit ſacerdotẽ ſuũ ex cõtemptu
vt qꝛ ꝓpꝛia eccleſia eſt a longe vel pꝛopter ſermonem audien
dum cõfluit ad monaſteriũ mendicantiuʒ vbi frequentius et
deuotius celebꝛant᷑ diuina non peccat ſacramenta tamẽ ali⸗
bi nõ debet recipere ſine licentia ſacerdotis.vt.c.omĩs.de pe
ni⁊ remil.⁊ clei:de pꝛiuile,niſi ſit ſacramentũ penitentie qð

R]N]M

eſt indultum mendicantibus ex pꝛiuilegio.vt in cle.dudũ.de
ſepul.ab. vbi. S.
¶ Honeſtum eſt ⁊ quaſ neceſſariũ qꝙ in pꝛecipuis feſtiuita⸗
tibus vt in paſchate parrochianus audiat dinina in pꝛopꝛia
parrochia.ad eccleſiam tamẽ cathedralẽ poteſt po pulus cõ
uenire ad audiendum diuina quia epiſcopus eſt curatus om⸗
niũ de dyoceſi. dt.c.fi.de ſepul.⁊ facit glo.in.c.ij.de peni.⁊ re⸗
milſ.lib.vi.ab.in allega.c.i.de parrochijs.
¶ Parrochiani etiaʒ laici poſſunt repetere male alienata a
pꝛelato vel rectoꝛe:qꝛ intaeſt parrochianis ne ecdleſie ducã
tur ad inopiã.tenent᷑ em̃ ĩ defectũ bonoꝛũ eccleſie ad refectio
nem ipſarũ de ꝓpꝛio patrimonio.vt no.in.c.i.⁊.c.de his.ð ec
cle.edi.negligẽtibꝰ ergo clericis eccleſie parrochiani boc poſ
ſunt qꝛ verſatur in tali alienatione ius publicum.no.ab.in.c.
ſi quis pꝛeſbyteroꝛũ.de re.eccle.nõ alie.ij.colum,vid e.S.iura⸗
mentum tendens.

¶ Parrochia epiſcopi dicit᷑ tota dioceſis ſua.vt.c.apoſto⸗

lice.de dona.ad idẽ.c.i.de rapto.qð pꝛobat᷑ ab ethimologia
vocabuli.nam parrochia grece latine eſt partitio. vnde to⸗
ta d poceſis eſt ſbi deputata partita ⁊ diuiſa ab alijs dioceſi
bus ⁊ pꝛopter hoc eccleſie parr cbiales dicunt᷑ qꝛ habẽt cu⸗
ram partitam ⁊ diuiſam ⁊ ab alijs cõſfinibus eccleſie limita⸗
tam.⁊ ex hoc dicimus ꝙ quilibet de dioceſi eſt parrocbianꝰ
epiccopi.ad hoc.c.ij.de peni.⁊ remiſ.li.vi.no.ab.in.c.apoſto⸗
lice.S.ᷣ alle.i.colũ.⁊ in.c.de multa.de pꝛeben.circa finem.⁊ per
eũdem ab.notabiliter in repetitione.S.qui vero.c.extirpan⸗
de.de pꝛeben.iiij.colũ.vbi vide quis dicat᷑ parrochianus ec⸗
cleſie ⁊ ſcholaris cuius parrochianus dicat᷑.
¶ Parrochiani an tenentur pꝛouidere ſuo pꝛeſbytero indi/
genti. vid e. S.eccleſia ſi ſit impotens.

Dia loca.

¶ Pia loca ⁊ eccleſia gaudent eiſdem pꝛiuilegijs.vt.l.fi. C. ð
ſacroſanc.eccle.no. Joh.an.in.c.i.⁊.ij.de in integ.reſti.lib.vi.
vbi notanter vult ꝙ pia loca poſſunt petere reſtitutio nem in

integ.ſicut eccleſie.no.abb.in.c.fi.de teſtamen.vide.Sõ. aliena

tio.v. in ſolennitate.
¶ Pia loca tenentur ad canonicam poꝛtionem. et dicuntur
pia loca in quibus exercetur officium pietatis.no. Jo.an.in
c. Johãnes.de teſta.Specu.ti.de inſtru, edi.S. nũc videndũ
aliqua.v.ſcias.⁊ ab.in.c.fi.de teſta.

Dignus.
¶ In pignus põt ſcriptoꝛ retinere ſerternos quos ſcribit do
nec ſibi fuerit de pꝛecio ſcripture ſatiſractũ.vt no.in.l.ſi nõ ſoꝛ
tem.ff. de condi.inde.
¶ Mon ſufficit ad pꝛetoꝛium pignus vt verbaliter detur niſ
actualiter fiat miſſio.tex.in.c.cum aliquibus.de re iudi.⁊ ſic
in pꝛetoꝛio pignoꝛe nõ ſufficit ſolus iuſſus iudicis niſ coꝛpo
raliter creditoꝛ mittat᷑ in poſſeſſioneʒ. vt ibi.⁊ in.l.nõ eſt mirũ
ff. de pig. actio.⁊ eſt ratio qꝛ poſſeſſio regulariter nõ acquiri⸗

tur niſi coꝛpoꝛe ⁊ animo.vt.l.ij.ff.de acqui.poſ.⁊.l.licet.C.eo.

ti.nec ius reale conſtituit᷑ ſine traditione.vt.l.traditionibus.
C.de pac.ff.de vſufruc.l.iij.S.i.ab.in allega.c.cum aliquibus
circa pꝛinci. .
¶ In pignoꝛe cõ uentionalj ſolo decreto iudicis tranſfertur
poſſeſſio ⁊ nuda cõuentio ne ſine alia traditione cõſtituit᷑ pi⸗
gnus ſeu ypotheca bonoꝝ.vt.l.pignus.de pig.acti,.⁊.l.cõtra
bitur. ff. de pig.ab.in.c.cum aliquibus.de re iudi.
In pignoꝛe cõuentionali nõ ppꝛie tranſfert᷑ poſſeſſio ſine
actuali traditione nec ꝓpꝛie cõſtituitur pignꝰ:ſed potius ob
ligatio pignoꝛis.vt no.glo.in.l.i.ff.de pigno.act.nã ꝓpꝛie pi
gnus eſt cůᷣ poſſeſſio ſeu detentatio tranſit in creditoꝛẽ cũ di⸗
catur pignꝰ a pugno.vpotheca vero dicit᷑ cũ nõ tranſit. vt.l.
ſi rem alienã.S.ppꝛio.ſf.de pigno.act.vbi dicit Bar. ꝙ qtũ
ad actionẽ ypothecariã nulla eſt differentia inter pignꝰꝛypo

thecam. vt.l. res ypothece.S. pe. ff. de pig.inſti.de actio.S.ᷣiteʒ

ſeruiana.ſed qtum ad pignoꝛaticiã directã eſt differentia. qꝛ
illa cõ trabitur re.inſti.qui.mo.re cõtrahi. obli.in fi. ideo niſi
ad creditoꝛẽ tranſeat poſſeſſio vel detentatio nõ haberet lo⸗
cum talis pignoꝛaticia.vt ab. vbi..
¶Juſſus iudicis in mittendo creditoꝛem in poſſeſſionem in
pꝛetoʒlo pignoꝛe durat vſq; ad bienniũ ſi ipſe creditoꝛ nõ cu

rauit actualiter ingredi in poſſeſſionem poſtea vero ſecus.vt

l. fi.de bo.aucto.iudi.poſſi.HBar.in.l.pꝛetoꝛ ait.sS.eſt em̃.ff.e.
titu.quod intelligo ſi pꝛo creditoꝛe ſtetit quominꝰin poſſeſſio
nem intraret.ſed ſi deficit ꝓpter potentiaʒ debitoꝛis.vt quia
fundus in quẽ debebat fieri miſſio erat inũdatus habet᷑ pꝛo
poſſeſſoꝛe.vt.c.cõtingit.de dolo ⁊ cõtu.⁊.l.ſi cum vnus.in fi.
cũ.l.ſe.ff.de bo.aucto.iudi.poſ.⁊ ab.vbi.S. .
¶ An poſſit impignoꝛari pꝛohibitus vendere.vide Bar. in
l.in quoꝛum.ff. de pig.⁊ in.l.qui habebat.ff. deleg.ij.⁊ in.l.fi.
C. de re. eccle.nõ alie.vt refert ab.in.c.fi.de eccle.edificã.⁊vide
Bʒ.alienare ſi quis.
¶ SPignoꝛe vtens an committit furtum.vide.S.ſurtum co m
mittit.
¶ Pignoꝛare nõ poteſt ſacerdos rem mobilem pꝛecioſaʒ ec
cleſie ſicut nec ĩmobileʒ ſine ſolennitate requiſñta in alienatio
ne.no.in.l.i.C.que res pig.obli.poſ.⁊ ratio quia de facili per⸗
uenitur ad eius diſtracti onem debitoꝛe nõ ſoluente.no. abb.
in.c.ij.de pigno.
QPignoꝛanipoſſunt res eccleſie pꝛo alendis pauperibus
quando aliter ſuſtentari non poſſunt ita ꝙ fame perirent niſi
eccleſia tali modo ſubueniret ſicut ſepe cõtingit tẽpoꝛe guer⸗
re.ſi vero non eſt tanta neceſſitas nõ tenetur eccleſña nec etiã
boſpitale ſubuenire vltra qᷓ; facere poteſt de redditibus pꝛo
pꝛijs.facit cle.quia contingit.de religi.domi.xij.q.i,.c.vidẽtes
no. abb.in.ci.de pigno.vt em̃ inquit hyeronimus ſuꝑ amos
nil fame grauius. ex refert Jo.an.in.c.ij.de pigno.
¶ Jus pignoꝛis nò pote ſt in libero boĩe cõſtitui:vt ſi q̃s de
facto recipiat hoĩem in pignꝰ perdit debitũ ⁊ ali tantã quã
titatem tenet᷑ ſoluere ⁊ relegat᷑.vt in aut.vt nulli iudi.S.quia
no.ab.in.c.ij.de pig.in pᷣn.
¶ Si res pꝛiuati eo ignoꝛante pignoꝛaret᷑ põt repetere rem
ſuam a creditoꝛe etiaʒ nõ oblato pꝛecio.qꝛ ius pignoꝛis non
poteſt cõſtitui in aliena re.C.ſi alie.res pigno.da.:.ſi rem alie⸗
nam.no.glo.in.c.nõne.de pꝛeſump.
¶ Si creditoꝛ vel alius qui ab eo babet cauſam tot fructus
percipit ex pignoꝛe ꝙ ſatiſfactum eſt ſoꝛti debet pignus reſti
tui debitoꝛi.vt eſt caſus in.c.cuʒ contra.de pigno.ex quo no⸗
ta ꝙ reſoluto iure actoꝛis reſoluit᷑ ipſo fctõ ius ſucceſſoꝛis.cõ
coꝛ.l.vectigal.ff.de pigno.concluditur ergo ꝙ ſi fructus per⸗
cepti a pᷣmo creditoꝛe extĩguit debitũ pᷣncipale vna cũ fructi
bus ꝑceptis a ſecũdo creditoꝛe tenet᷑ ſecundus creditoꝛ reſti
tuere rem pignoꝛatã:lʒ ſuũ debitũ integrũ nõ percepit.vt de
clarat ab.in alle.c.cũ cõtra.
¶ VPignus licet poſſit creditoꝛ ſecũdo pignoꝛare creditoꝛi:

⁊ ſecũdus etiam tertio.vt no. Specu.ti.de pigno.S.i vᷣ.ſed cũ

pignus.nõ tamen vltra tertiaʒ vicẽ poteſt pignoꝛari vt infini
tas euitetur.vt.c.cum in multis.de reſcrip.li.vi.⁊ ſic limita to
tum titulũ.C.ſi pignus pig.da.ſit.vt no.ab.inx.cuʒ cõtra.de
pigno.ij.colum.
¶ Si debitoꝛ pignoꝛauit tibi rem ſuam ⁊ tu pignoꝛaſti eam
petro.⁊ ipſe tertia vice pignoꝛauit vel vendidit alij qui ſe ab
ſentauit ⁊ rem ſecum aſpoꝛtauit ⁊ ſic res nõ poteſt haberi de

bitoꝛ ipſe poteſt agere contra pꝛimuʒ creditoꝛem.liberaturta

men pꝛimus ſibi cedẽdo actionẽ cõtra ſcõᷣm. qꝛ cum legitime
pignoꝛauit rem alij ſine dolo deſñnit poſſidere. ⁊ idem dic in
ſecũdo reſpectu tertij.no. Specu.ti.de pigno.S.i.vᷣ.ſed cũ pi
gnus.cum verſñiculo ſequẽti.vt refert ab.in.c.cum contra.de
pigno.ij. colum.
.Pignus ſi mittat᷑ debitoꝛi cũ fideli nũcio ſi pereat an pe⸗
rit creditoꝛi vel debitoꝛi.vide.ð.caſus.
¶ In pignoꝛibus an valet pactuʒ legis cõmiſſoꝛie.vide,.
pactum legis cõmiſſoꝛie.

Doſſeſſio.

¶ Poſſeſſoꝛium iudiciũ an competit cõtra iudicem ſpolian
tem.vide.ð.iudex pꝛocedendo. .
¶ Poſſeſſoꝛio iudicio poteſt agi pꝛo penſione nouiter ſub/
tracta annuatim ſolita pꝛeſtari licet nibil de ꝓpꝛietate docea
tur tex.in.c.querelam.de electio.circa pꝛin.quod intellige qũ
penſio fuit petita ⁊ debitoꝛ recuſauit ſoluere nõ pꝛopter im⸗
potentiam ſed pꝛopter volũtatem. no. Inno. in. c. ſuboꝛta. de
re iudica.no.ab.in allega.c,querelam.ij.colum.⁊ no.ipe in.c.
ſicut nobis.de re iudica.

i

e

ſe⸗
eſi⸗
guin
Rp⸗
nf.

in
nl.
hide

neon

ſge
ennin
lihen
gabh⸗

ibis
ſenid
ego
lecgi
1spno
gas
atos

isde
igti
ſhi⸗

feen
fon
nalie⸗

Ucus
feſti
ono⸗
6
en/
lcti

Ne

Utor:
ſedch
tinſi
ſian
W

tieun
iſet⸗
ende
curta
ſiine
ſcin
pi
gde

npe

„

des

ſ
t
der
e

¶ Ad obtinenduʒ in poſſeſſoꝛio iudicio ſuper pᷣſtatione cen
ſus vł penſionis ſubtracte nõ eſt neceſſe allegare cauſaʒ qu a
re debeat᷑.ſed ſatis eſt dicere ꝙ erat in poſſeſſione percipien⸗
di ⁊ nouiter fuit ſibi ſubtracta.vt tex.in allega.c.querelam.et
idem no. Inno.in.c.peruenit.de cenſi.⁊ Bar.in.l.fi.ff.quoꝛũ
bono. licet em̃ nõ ſit dare poſſeſſioneʒ vel quaſi ex annua pꝛe/
ſtatione perſonali tamẽ impꝛimit᷑ quidam ſtatus ꝑ quem po/⸗
teſt peti reſtitutio.hoc tenet ab.in.d.c.querelam.⁊ allegat gl.
no. in. c. nullus.ij.q.ij.vide ab.in.c. bone.ð appel.v. colũ.qui
boc cõcdudit licet ꝑ alia verba.
¶ Poſſeſſoꝛio iudicio ad reſtitutionẽ.ſ.rei põt agi etiam ſu
per re ſpũali coꝛam iudice laico.vt vult glo.in.c.cũ dilectꝰ. de
elec.⁊ an boc ſit veꝝ.vide ab.notabiliter.in.c.fi.de iudi.⁊ ple
nius in. c. litteras.de iura.calũ.

¶ Poſſeſſoꝛio iudicio agit vxoꝛ ad recupandã rẽ ſibi dona
tam a marito lʒ donatio nõ valuit.vide.j.vxoꝛ.

¶ An in poſſeſſoꝛio iudicio debet iuris oꝛdo ſeruari.vide ſu⸗
pꝛa oꝛdo.
¶ Cum agitur petitoꝛio ⁊ poſſeſſoꝛio ſimul ſi pꝛius cõſtat de
poſſeſſoꝛio debet iuderx ſuper illo ſtatim pꝛonunciare dilata
queſtione ſuper ꝓpꝛietate.vt colligitur ex.c.ſuboꝛta.de re iu
dica.facit optime.c.cum veniſſent.de inſti.⁊ hoc ſiue cõſtet de
poſſeſſione per cõfeſſionem ſiue alias.vt no. Inno.in allega
to.c.ſuboꝛta.
¶ Poſſeſſoꝛio poteſt agi ꝓ iuribus incoꝛpoꝛalibꝰ vt ſi ſub
iecti nõ admittant dominũ videntur expoliare eũ qu aſi poſ⸗
ſeſſione ſubiectionis:agitur ergo cõtra eos poſſeſſoꝛio.colli⸗
gitur ex.c.fi.de iudi.quod no.pꝛo his que no.in.c.olim.tertio
de reſti.ſpolia.⁊ in.c.querelam.de elec.⁊ in.l.ſi certis annis.
C. de pactis. H
¶ Poſſeſſoꝛio recuperande qñ agit᷑ debet obſeruari oꝛdo
iudiciarius alias ꝓceſſus coꝛruit.no. in.c. conſultationibus
de offi. dele. ⁊ ſentit Bar. in. l. vnica. C. ſi de mo. poſſeſſio.et
ab. in. c.ij. vt lite pendente.
¶ Poſſeſſoꝛiuʒ etiã petitoꝛij ſuſpenſiuũ põt accumulariſeu

ſntentari in cauſa appellationis. vt legit᷑ ⁊ no. in cle.vna.de

cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊.c.ex cõqueſtione.de reſti.ſpolia.ab.in.c.
accedens.ij.vt lite nõ cõteſta.
¶ Agens poſſeſſoꝛio in beneficialibus nõ compellitur oſtẽ⸗
dere canonicam inſtitutioneʒ.ſatis em̃ eſt coloꝛare poſſeſſio⸗
nem. vt.c.cũ ſuꝑ.de cau.poſ.⁊ ꝓpꝛie.Archi.in.c.eũ qui.de eo
q̃ mitti.in poſ.lib.vi.⁊ hoc verũ niſi cõſtaret de defectu tituli:
qꝛ tunc nõ fiet reſtitutio ne detur vicioſus ingreſſus.vt alleg.
c.eum qui.ab.in allega.c.cum ſuper.circa pꝛin.⁊ in.c. in litte⸗
ris.eo.ti.⁊ vide.j.ſententia in cauſa beneficiali.vide.j.ver.be
neficium licet.
¶ Poſſeſſoꝛis renũciato an poteſt intentari petitoꝛiuʒ vel
econtra.vide nota.in.c.paſtoꝛalis.ð cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ ibi
ab. vi. colum.
¶ Poſſeſſoꝛio agere volenti an obſtet ſentẽtia lata ſuꝑ peti
toꝛio.vide notabiliter ab.in.c.paſtoꝛalis.de cauſa poſ.⁊ pꝛo
pꝛie.x.colum. .
¶ Petitoꝛio ſuſpenſo in pꝛima inſtantia vel in cauſa appel
lationis an poſſit poſſeſſoꝛium intentari per actoꝛem vel reũ
ibidem per ab.xij.colum.
¶ Poſſeſſoꝛiũ an ⁊ qñ põt cõcurrere cũ interdicto retinẽde
⁊ an poſſunt ſimul petitoꝛium cũ poſſeſſoꝛio accumulare.vi⸗
de plene per ab.in.c.cũ dilectus.de cau.poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ Bar.
in.l.naturaliter.S.nihil.ff.de acqui.poſ.
¶ Poſſeſſoꝛio nõ põt agere ſpoliatus poſt ſnĩam ↄtra euʒ
latam in petitoꝛio.vide.j.ſpoliatus poſt ſnĩam.
¶ Poſſeſſoꝛio agenti obſtat defectus notoꝛius ꝓpꝛietatis
vel poſſeſſiõis.no. Inno.⁊ Jo.an.in.c.ij.de reſti.ſpo.⁊ no.in
c.ſuꝑ hoc.de renũcia.nam in beneficialibus ex quo renuncia
tio fuit facta in iudicio velextra iudiciũ in pᷣſentia tantoꝝ.qꝙ
factum põt dici notoꝛiũ vel apparet inde inſtrumentũ publi
cum tũc exceptio ꝓpꝛietatis notoꝛia lʒ nõ fundet intẽtionem
excipiẽtis obſtat taliter agẽti.naʒ ſatis eſt notoꝛie cõſtare de
defectu ꝓpꝛietatis reſtitutionem petẽtis.vt.c.cõſtitutꝰ.⁊ qð
ibi no. Inno.de filijs pᷣibyteroꝝ.qð credo verũ niſi longo tẽ

poꝛe poſt renũciationẽ ſteterit in poſſeſſione.qꝛ tunc pꝛeſumi

tur ius acquiſiuiſſe de nouo cum nõ erat veriſſimile ſuꝑioꝛeʒ
fuiſſe paſſuʒ eũ ſine titulo tanto tꝑe poſſidere, no. Inno.in.c.

ij. de in integ. reſti. in rebus tamẽ ꝓfanis nõ obſtat agẽti poſ
ſeſſoꝛio exceptio renũciationis qꝛ ꝑ renũciatiouem ius nõ ac
quiritur alteri.no. Bar.in.l.na turaliter.S.nihil.ff.de aquirẽ.

pol.nam nõ obſtat exceptio defectꝰ ꝓpꝛietatis ſinõ fundat

intentionẽ excipiẽtis.no.glo.in.c.ad decimas. de reſti.ſpoli.
lib.vi.niſi renũciatio ſit tali modo facta vt ꝑ eaʒ ſit tranſlatũ
ius in alium.vt quia ceſſit omĩa iura ſua in aduerſarium.tũc
em̃ obſtat defectus pꝛopꝛietatis.no. abb.in allega.c.ij. de re⸗

ſtitu. ſpolia.ij.colum.vide.S.exceꝑtio pꝛopꝛietatis.⁊.j.reſtitu

tionem petenti.
¶ Poſſeſſoꝛio an põt fur velpᷣdo agere.vide.ðS.fur.
¶ Lontra agentem poſſeſſoꝛio poteſt ſe opponere tertius et
agere poſſeſſoꝛio vt tenent domini de rota deciſio.cliiij. quia
illud pꝛiuilegium vt ſileat petitoꝛium fundatur ſuꝑ odio ſpo⸗/
liantis.⁊ ideo nõ extenditur cõtra tertiũ.vt ptʒ ĩ.c.fi.de oꝛdi.
cogni.⁊ cle.vnica. de cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ boc verum etiam ſi

ius tertij ſit cõnexum cũ iure ſpoliantis.vt cõcludit ab.in.c.in

litteris.de reſti.ſpo.in fi.
¶ Poſſeſſoꝛio recuperande põt ſpoliatus agere cõtra iudi
cem extraiudicialiter ex offvio ſpoliantem vt ſi allegat᷑ nõ iu
der vel nullitas ꝓceſſus ex oꝛdine non ſeruato.ad hoc.l. me⸗

minerint.C. vnde vi.⁊.l.fi.C.ſi jͥ vim vel ali.mo. ⁊.c.cum cau⸗

ſam. de offi. deleg. ſentit Bar. in. l. iuſte poſſidet.ff. de acqui.
poſ.qui iudex ſi mere extraiudicialiter ꝓceſſit ⁊ legitimitateʒ
ſui facti allegat ei incũbit ꝓbatio.vt no.in.c.cõquerente.ð tłe

ſti. ſpo. ſed ſi iudicialiter index ꝓceſſit licet alleget ſnĩa iniuſta

nõ cõpetit cõtra eum actio nec interdictũ poſſeſſoꝛium cũ ſen
tentia faciat ius inter ꝑtes.⁊ ſic intelligit᷑.c.pᷣſentium. vij.q.i-
ab. in alle. c. cõquerente.i.colum.vide.S.iudex.v.licet quis.⁊
v. iudex qui male.
¶ Poſſeſſoꝛio poteſt age re vir contravxoꝛem quam repulit
a ſe. vide.j.reſtitutionem poteſt petere vir. ⁊.S.pactum factuʒ
inter cõiuges. HM
¶ Poſſeſſoꝛium an datur nõ valenti poſſidere quia ius re⸗
ſiſtit. vide.j.cõcluſones abb.ſuper parte reſtitutio.x.in illis
cum alijs.vᷣ.ſequẽ.
¶ Cõditio.c.ſepe.de reſti.ſpo.in qᷓbus caſibus habeat locuʒ
vide.j.reſtitutio.v.cõditio.cum.v.ſequẽ.

¶ Vliolentiam paſſus nõ ſolũ põt agere cõtra eum qui ſciẽõ⸗
ter ſucceſſit in vicium.vt in.c.ſepe.ſed etiã interdicto vnde vi.

cõtra ſuũ ſpoliatoꝛem adeo ꝙ ſi ſpoliatoꝛ eandeʒ rem doloſe
trãſtulerit nibilominꝰpoterit ↄueniri cũ dolo deſijt poſſidere
vt. l. qui reſtituere.ff. de rei ven. ⁊.l.i.ð ali.mu.iudi.ĩmo q plus
ꝙ ſi nõ doloſe deſijſſet poſſidere nihilominꝰ poterit cõueni⸗
ri ad extimationem rei.vt.l.ſi vbi me deieceris.ff.de vi ⁊ vi ar
ma. ⁊.l.i.S. hoc interdicto.e.ti. Item ſi pꝛius incepit cõuenire
poſſeſſoꝛẽ vicioſum ⁊ ab eo recuperauit poſſeſſionez poterit
nihilominus agi cõtraviolẽtum nõ ad extimationẽ rei ſed cõ
ditione.lſi quis in tantã.C. vnde vi.ſcʒ ad penaʒ.⁊.c.placuit
xvi.q.vi.vt ſcʒ puetur dñio illius rei ſi erat dñs.ſi aũt nõ erat
dñs cõdemnet᷑ ad extimationẽ nec vna actio tollit᷑ ꝑ aliaʒ.qꝛ
vna eſt ciuilis ꝓ intereſſe.alia eſt penalis ꝓ delicto violentie

coherẽdo.vt.C.quãdo ciui.ac.crimi.pᷣiu.l.i.facit qð no.hoſti.

in.c.fi.de pᷣſcrip.ab.in alle.c.ſepe.in fi.
¶ Agenti poſſeſſoꝛio adipiſcẽde in ben?ficialibus obſtat ex
ceptio crimĩs cum infamia nõ obſtante ꝙ babeat titulũ.vt in
c.accedẽs.de accuſa.ita agẽti poſſeſſoꝛio recuꝑande obſtat
exceptio crimĩs notoꝛij:lʒ nõ cõ cludit nullitatẽ ipo iure.ſatis
em̃ eſt vt det facultatẽ puandi.⁊ ſic limitatur.c.item cuʒ quis
de reſti.ſpo.vt ꝓcedat quãdo delictum nõ eſt notoꝛium.⁊ ſic
reſtringit᷑ theoꝛica Innoc.in.c.inter dilectos. ð exce.pᷣla.no,
ab.in.c.ſi cõſtiterit.de accuſa. .

¶ Vbiagit᷑ poſſeſſoꝛio ꝓ libertate poſſidẽdi cõpellitur ter⸗
tius relarare rem que nõ eſt agentis.ſed fit relaxatiovt libere

agẽs poſſit rẽ ſuam poſſidere.vt no.in.c.piſanis.de reſti.ſpo
lia.ſicut ergo quis põt interpꝛetari interdictuʒ ad cõſeruatio
nem poſſeſſionis ſue ita põt reſiſtere ⁊ irruere cõtra omĩa ob
ſtacula facta in defenſionẽ iuris ſui.no.ab.in.c.i.de ĩmu.eccł.
in quaſi.in poſſeſſionibus em̃ iuris habet locuʒ id qð dicitur
vim vi repellere licet.vt no. Bar.in.l.i.S.hoc interdicto.ff. de

iti. actuq; pua.⁊ eſt ratio qꝛ quelibet violẽtia coꝛꝑalis eſt ma

ioꝛ qᷓ; realis.vt.l.in ſeruoꝛũ.⁊ qð ibi no.ff. de penis.ſi ergo ꝓ

cõſeruatione iuris noſtri licitum eſt imuere in perſonam.vt ꝓ⸗

0

batur in.c.dilecto.de ſen.ex cõi.lib.vi.ergo foꝛtius debet eſſe
licitũ irruere in loca inanimata nobis in obſtaculuʒ pꝛepara
ta.vt cõ cludit ab.vbi.s.
¶ Poſſeſſoꝛio agenti in bñficialibus nõ obſtat exceptio ꝓ
pꝛietatis a pᷣncipio.obſtat tñ ſi pendente iudicio ꝓbet᷑ ꝓpꝛie
tatis defectus:at ſi cõſtet ex litteris alterius reſeruationẽ fa⸗
ctam vt qꝛ narrat᷑ hoc in ̃is pape.vt in cle.l̃is.de ꝓba.⁊ gl.
de elec.ſi foꝛte.li.vi.ad hoc.c.i,.de reſti.ſpo. Paulus in cle.cõ/⸗
ſtitutionẽ..ſi.de elec.ad hgc qð no. Joh.an.de elec.vt circa.
lib.vi.reſeruatio em̃ nõ ſoſũm afficit petitoꝛiũ:ſʒ eti poſſeſſo
riũ.no. Innoc.in.c.vt noſtrũ.de ap.ne pateat vicioſus ingreſ
ſus.vt.c,i.de eo q mitti.in poſ.vide Spe.in ti.de reſti.ſpoł.S.
nũc videndum..ſed pone.⁊ ibi Jo.an.in ad ditionibꝰ.vide
j.ſpoliatio.vᷣ.ad petitionem.
¶ Intellectum cle. vnice. de cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛie.vide notabili
ter ꝑ Lapum ſua allegatõe.xcvij.videlicet ꝙ; intelligat᷑ quã⸗
do ego agebam cõtra aduerſariũ poſſeſſoꝛio ⁊ ipᷣe recõuenit
me petitoꝛio.nã cõuentio ⁊ recõuentio pñt fieri ſuꝑ eadem re
vt.l.ſi inter me.ff. de excep.rei iudi.ſi talis cauſa ꝑ appellatio⸗
nem deuoluat᷑ ad curiã potero ꝓcedere ſolꝰ in poſſeſſoꝛio ⁊ ſu
ſpendere petitoꝛium meũ cõuentõis ⁊ petitoꝛiũ aduerſarij re
cõuentionis.⁊ vide ibi late ꝑ èum.
¶ QAicet ſit actum tantũ coꝛaʒ iudice petitoꝛio ſi tñ in ꝓceſſu
negocij cõſtat iudici reuʒ eſſe in poſſeſſione põt ex officio ſuo
illũ ꝓnũciare tuendũ in ea vſq; ad exitũ cauſe,.hoc colligit ab.
ex no.in.c.cũ veniſſent.de inſti.vij.colũ.
¶ Vlbi agitur ſimul petitoꝛio ⁊ poſſeſſoꝛio ⁊ pꝛius cõſtat de
poſſeſſione põt ꝓnũciare ſuꝑ poſſeſſoꝛio dilato iudicio pꝛo⸗/
pꝛietatis.argu.in.c.cum dilectus.de cõſue.⁊ hoc dictum ſin⸗
gulariter limitat.c.cum dilectus.de cau.poſ.⁊ ꝓpꝛie.vbi dici
tur ꝙ vna ſentẽtia debẽt terminari. nam illud ꝓcedit niſi pꝛi⸗
us cõſtet de poſſeſſione.cõcludit ab.in allega.c.cũ veniſſent.
de inſti. vij. colum.
¶ Sicoõtra agenteʒ poſſeſſoꝛio adipiſcende ſuper beneſicio
excipiatur de defectu poteſtatis in cõferente vel in eligẽte ad⸗
mittitur talis exceptio qꝛ nõ debet alicui dari poſſeſſio quã
nunqᷓ; habuit niſi pꝛius cõſtet de legitimo titulo.vt.l.fi.C. de
edic.diui.adri.tol.⁊.c.accedens.de accuſa.ab.in.c.poſt electi
onem. de cõceſ.pꝛeben.in fi.
¶ Poſſeſſoꝛem ſe cõſtituens nomiĩe alterius titu lo cõſtituti
incontinenti tranſfert poſſeſſionem in illum.vt.l.quid aʒ ſunt
de rei vendi.⁊ tranſfertur vera poſſeſſio ⁊ dominiuʒ adeo ꝙ;
ſi iſte poſtmodum venderet vel donaret alteri ⁊ traderet ſibi
poſſeſſionem nihilominus pꝛimus eſt potioꝛ.ita voluit Jo.
an.in additionibus Specu.in ti.de emp.⁊ vendi.S.i.v.hoc
ſcias.⁊ dicit᷑ tex.in.l.certe.ff.de pꝛecario.vbi pꝛobatur ꝙ vere
tranſfertur poſſeſſio ꝑ titulum cõ ſtituti.ab.in.c.ex litteris.vlt.
colum.de cõ ſue.

¶ Poſſeſſoꝛem ſe cõſtituens pꝛecario nomĩe emptoꝛis ſolũ

tranſfert ciuilẽ in emptoꝛẽ.vt no. Joh.de JImo.in.c.pᷣcarium
de pᷣcario.⁊.l.habet.S.pe.ff.de pᷣca.ſi autem cõ ſtituit quis ſe
nomĩe emptoꝛis ſimpliciter poſſidere tranſfert in euʒ ciuilẽ ⁊
naturalẽ poſſeſſionẽ.⁊ ſic intelligit᷑.l.quidã.ff.de rei vendi.⁊
l. ꝙ in eo.ff. de acqui, poſ.Si aũt eſt cõtractꝰ pignoꝛis tũc cõ⸗
ſtituendo ſe pᷣcario poſſidere tranſfert in creditoꝛẽ naturalem
poſſeſſionẽ vt no. Jo.de Jmo.vbi. S.
¶ Poſſeſſoꝛ malefidei nullũ cõmodũ põt h abere nec ſuffra
gium ſuũ debet cõputari in numero alioꝛũ.vt no. Inno.in.c.
cumana.de elect.
¶Poſſeſſoꝛ bonefidei an pꝛeſumatur quis ĩ coꝛpoꝛalibus.
no.glo.⁊ Bar. in.l.i.S.ij.de itine.actuqʒ pꝛiua.per Cp. ⁊ ali⸗
os.C. de ſeui.l,i.plene per abb.in.c.ſi diligenti.iiij. colum. de
pꝛeſcriptio.
¶ In interdicto vti poſſidetis debet actoꝛ ↄcludere vt reus
nõ impediat ꝑ ſe velꝑ aliũ quominꝰ actoꝛ libere valeat quie⸗
te poſſidere.de quo vide qð no.in.c.lqʒ.de ꝓba.⁊.c.audita.de
reſti.ſpo.ab.in.c.veniẽs.de pᷣſcrip.in pᷣn.
¶ Conuẽtus interdictovti poſſidetis põt actoꝛẽ recõuenire
interdicto vnde vi ſuꝑ eadẽ re.qð eſt notandũ.vt eſt tex.in.c,
veniẽs.de pᷣſcrip.⁊ ibi ab.in pᷣn.
O O fficio iudicis põt agi cõtra quẽlibet poſſeſſoꝛẽ ex natu⸗
rali equitate.ij.q.i.in pꝛimis.hinc eſt ꝙ ſ res mea venit ad te
quõcunq; poſſuʒ agere officio iudicis vt illã rem mihi reſtitu

as. vt.l. ſi me ⁊ titiũ.ff ſi cer.pe.maxime h̊ ꝓcedit de equitate
canonica ̃m hoſti.in.c.bone.de ap.facit.c.dilecti.ð.iudi.ab.
in alle.c.bone.vi.colũ.vide.S.appellatiõe interpoſita.
¶ Poſſeſſoꝛ qui cõuenit reũ interdicto vti poſſidetis ſi do/
cuit ſe iuſte poſſidere poterit reo imponi ſilentiũ ne decetero
eũ moleſtet.vt.l.circa.ff.de ꝓba. Iteʒ ſi ſuꝑ libello actoꝛis re
us ꝓbat de iure ſuo eſt ꝓ eo ꝓnũciandũ etia ſi hoc expᷣſſe nõ
petierit. de quo vide qð plene no. ab.in.c.ex cõqueſtione.de
reſti.ſpo. ab.in.c. veniẽs.de pᷣſcrip.in fi.⁊ vide notabiliter ꝑ
ab. poſt Hoſti.in alle.c.ex cõqueſtione.
¶ Poſſidere negans cuʒ in veritate poſſidet ꝑdit poſſeſſio⸗/
nem.vide.S.interrogatus an poſſideat.
¶ Si ſimul actum eſt petitoꝛio ⁊ poſſeſſoꝛio debet vtrumq;
vna ſentẽtia terminari.ſed iudex ex officio ſuo vbi hoc vide⸗
rit expedire poterit diſcutere pꝛobationes ſuꝑ poſſeſſoꝛio et
illud pꝛius terminare.⁊ ſic intelligitur notabiliter.c.ij. de cau
ſa poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ ibi ab.
¶ Vbietiã ius cõmune eſt cõtra reũ poſſidentẽ nibilominꝰ
põt reus ſe defendere aduerſus actoꝛeʒ pꝛetẽdentẽ ſe ſpolia⸗
tum ſuꝑ poſſefſione.no.in.c.olim.i.de reſti.ſpoli.vnde dicunt
dñi de rota deciſio.cliij.ꝙ ſi rectoꝛ ꝑrochialis agat cõtra reli
gioſos ſuꝑ decimis pꝛedioꝛum cõſiſtentium infra limites ſue
parrochie pꝛetẽdens ſe ſpoliatum a decẽ ãnis ⁊ citra admit⸗
tunt᷑ religioſi ſi velint ꝓbare ꝙ a.xxx.ãnis ⁊ citra ſemper fue⸗
runt in poſſeſſione.naʒ ꝑ hoc excludũt ſpoliationẽ ex poſſeſſi
one pᷣtenſam ꝑ rectoem.nec obſtat.c.ad decimas. de reſtitu.
ſpoli.lib.vi.qꝛ ꝓcedit quãdo is contra quem facit ius cõe eſt
actoꝛ pꝛetẽdo reſtitutõeʒ.ſed in iſto caſu ſe defendit dicẽdo ſe
nõ ſpoliaſſe. Item no ꝙ lʒ ius cõmune faciat ꝓ rectoꝛe in pe⸗
titoꝛio nõ tamẽ in poſſeſſoꝛio vt colligit᷑ notabilit in.c.olim.
iij.de reſti.ſpo.⁊ ſic nota duas limitationes ad alle.c.ad deci
mas.ab.in.c.i.de reſti.ſpo.
¶ Poſſeſſio bñficij pot auſerri perepiſcopum ab eo qͥ ſpon
te renũciauit vel ius ſuũ ꝑdit etiaʒ ſine aliqua cognitione.vt
no. Inno. ⁊ Joh.an.in.c.accepta.de reſti.ſpolia.qð intellige
verum Fᷣm ab.ibi vbi eſt notoꝛiũ quẽ eſſe pꝛiuatum bñficio:⁊
nullum ius ſibi cõpetere.vt.c.quoniaʒ. de fil.pꝛeſbi.⁊ allega.
c.accepta.idem ſi eſt lata ſnĩa pꝛiuatiua vł declaratiua ſecus
ſi poſſet ſibi ius cõpetere ⁊ defectꝰſui iuſj nõ ẽ notoꝛiꝰ.nã vbi
cunq; poſſet poſſeſſoꝛi aliqua defenſio cõpetere circa retẽtio⸗
nem poſſeſſionis ſemꝑ ẽ citandus anteq ſpoliet᷑.vt.c.lʒ epᷣs.
de pᷣben. lib. vi. eſt cõcluſio ab.in alle.c.accepta.⁊ vide.g. cita
tio.vᷣ.nõ requiritur.
¶ Ad acquirendam poſſeſſionem illius rei vbi datur capaci
tas ex parte perſone ſufficit animus volentis acquirere ⁊ pa
tientia poſſidentis.vt.c.cum eccleſia ſutrina.de cau.poſ.⁊ ꝓ
pꝛiet.⁊.c.cum olim.de reſti.ſpo.ab.in.c.in littqis.de reſtitu.
ſpo.vij.colum.
¶ Poſſeſſoꝛ bñficij cum bona fide nõ tenet᷑ ad reſtitutionẽ

fructus alias ſecus.vt no.dñi de rota deciſio.xxxij.glo.⁊ doc

cto.in.c.cum ſuꝑ.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.ab.vbi.s.
¶ Acquiſita poſſeſſione rei coꝛpoꝛalis cõperit exercitium in
coꝛpoꝛalium.arg.eoꝛũ que no.in.c.tranſmiſſam. de elec. licet

ergo requirat᷑ſcientia foꝛte ad iuſticiam poſſeſſionis vel vtnõ

appareat iniuſta:tamẽ quo ad habitum poſſeſſio nis nõ reqͥ
ritur. poteſt tamẽ acquiripoſſeſſio rei:licʒ dominij acquiſitio
interdicat᷑ a iure.tex.eſtnota bilis in.l.i.S.ſi vir.ff.de acquirẽ.

oſ.⁊.l.i.S.deij citur, de vi ⁊ vi arma.ab. in dicto.c. in litteris.

de reſti. ſpo. viij. colum.
¶ Poſſeſſoꝛ bone vł malefidei an ⁊ q faciat fructꝰſuos na
turales ſiue induſtriales.vide no.ꝑ ab.in.c. grauis. ð reſtitu.
ſpo.iij.colum.

¶ Beneficium licet nõ põt eſſe ipſius clerici niñ pᷣcedat titu⸗

lus legitimꝰ poſſeſſionis tamen põt traſire ſine eo.vt notãter
dicit tex.in.l.i.S.ſi vir.ff.de acqui.poſ.acquiſitio em̃ poſſeſſio
nis eſt quid facti quod nõ impedit᷑ ex phibitiðe iuris. ad idẽ
tex.in.S.patet.iij.q.i.⁊ ibi tenet gratianus ꝙ etiam violenter
poteſt acquiri poſſeſſio beneſicij nec debet inde deijci ſine iu⸗
dicis auctoꝛitate ⁊ ſi deijciat᷑ poteſt petere reſtitutionem poſ
ſeſſionis.vt ibi no.archi.in roſario.ad ideʒ.xiiij.qli.in ſumma
vbi dicitur ꝙ ex quo datur capacitas in poſſidente acquirit
poſſeſſio ex ſolo facto que ſufficit etiam ad partem poſſeſſoꝛij
recupexandã.no.ab.in.ciin litteris,.de reſti.ſpo.viij.colũ. Itẽ

f— — — — — —

— — — — ⸗0⸗ — —

.ũ ãũ⁊ſ — —„ — 4 ——

ab, nec iura antiqna nec nouiſſima fecerũt mentionem de titulo ex ꝓpꝛio delicto.vt no.ab.poſt JInno.⁊ Ho.in.c.ſepe.de re⸗
ſeu coloꝛata poſſeſſione beueficij ad hoc ꝙ habeat locũ inter ſti. ſpol. penul.col.
or dictum vnde vi.in beneficialibus ex quo apertiſſime pᷣſumẽ ¶ Si aliquis timet ne alius ſuam poſſeſſionẽ inuadat ſuffi⸗
en dum eſt hoc nõ eſſe neceſſarium.arg.in.c.ad audientiã.de de cit ad cõſequendũ indicis interdictũ facere fideʒ ð poſſeſſiõe
loſe ci.nec iudex ex officio hoc petere pot.qꝛ omĩa iura volũt an⸗ ſine libello ⁊ ſine oꝛdine iudiciario.vt patʒ in.l. liberis. S. fi. ff
eno te omĩa reſtitutionẽ fieri.vt aꝑte pꝛobat tex.in.c.ex inſinuati de lib. cau. 'm andreã de piſis.tamẽ tũc ſuꝝ poſſeſſione non
de one.de ꝓcur. in bñficialibꝰ naq; põt haberi poſſeſſio per cleri fertur diffinitiua. vt no. Cfi.regũ.l.ſñi quis.ẽ ↄcluſio Bal.in.l
e cum ſine titulo qñq; iuſta qñqʒ iniuſta cũ beneficiũ ſit poſſibi fi. C. de edi.diui a dri.tol.ij. coll.
le ⁊ dericus ſit capax poſſeſſiõis.nõ eſt ergo neceſſe ꝓbareti⸗ ¶ Petenti poſſeſſionẽ bñficij gan ⁊ quãdo ob.exceptio tam
ſ tulum ad ꝓbationẽ poſſefſionis.eſt cõcluſo ab.in alleg.c.in cõtra ꝑſonam qᷓ cõtra foꝛmam.vide nota.in.c.ſuꝑ bis.de ac
litteris. r. colum. vide.j. reſtitutionem bñficij.vide.ð.eo.ti.ver. cuſa. ⁊ in.c.poſt electionẽ.de cõceſ.pben.⁊.c.cõſtitutus.ð ap
ung agens. ⁊ vide.ð. beneficium licet. pel. ⁊ ꝑ Inno.in.c.inter canonicos.de elec.Anto. ⁊ ab:in.c.
ſide ¶ Poſſeſſoꝛ bone vel malefidei quotuplex ſit. vide ab. in al accedens.de accuſa. “́́́UU
iog lega. c. grauis.iiij.colũ.cum ſe. ¶ Poſſidens iure reſiſtente pᷣſumiturin mala fide ꝑ.l.quem
ec ¶ Poſſeſſoꝛ an ad faciendũ fructꝰ ſuos requiratur ꝙ babe/ admodum. C. de agri. ⁊ cen. lib.xi.⁊ in regula qui cõtra. de re
at naturalem poſſeſſionem ⁊ ciuilem vel alteram tantum. ab. gu. iur. lib. vi.⁊ qð no. Inno.in.c.ij.de in integ. reſti.⁊ dñi de
nin⸗ no. in allega. c grauis. de reſti.ſpolia. vbi vide an poſſeſſoꝛ te rota deciſo. cclxij. ⁊ hoc verũ niſi longo tempoꝛe poſſederit
liar neatur de fructibus qui melius percipi potuerunt ⁊ quis di⸗ vel poſſeſſionẽ ex ꝓbabilibus cõiecturis acquiſierit. ſi auteʒ
cunt catur poſſeſſoꝛ bonefidei vel malefidei.vide ibi copioſe per poſſidet iure nõ reſſtentepᷣſumitur in bona fide.de quo latiꝰ
ſael euʒz. vide. S, fructus. ““MZVƷẽ . ꝑ ab. in. c. ſi diligenti. de crip.⁊.c.fiieo.ti.no.ab.in.c.cõſulta
8 ſle ¶ PPoſſidens perſe vel per alium ciuiliter vel naturaliter ſi tionibus. de iure. ẽð
nin expellatur vel veniens non admittatur an ⁊ quãdo poſſit ſu ¶ Poſſeſſoꝛ bonefidei in bſficialibus nõ tenet᷑ ad reſtituti/
Tie am poſſeſſionem recuperare ⁊ verbũ incõtinenti qualiter in/ onem fructuũ quẽadmodum nec in tẽpalibus.vt no.in.c.gra
dſel telligatur ꝙ arbitrio iudicis relinquit᷑ ⁊c. vide no.per ab.in uis. de reſtitu. ſpol. in.l.ex diuerſo. ff. de rei ven. ⁊ dñi de ro⸗
in c.olim.i.de reſti.ſpo.v.colum. . ta deciſio.xxiiij.⁊ boc intelligo verũ qu do bonefidei poſſeſ⸗
. 8 Poſſidens naturaliter nomine alkeno ſ expellitur vel alij ſoꝛi ius nõ reſiſtit.vt no. Bar.in. l.licet. . ſcire. ff. de peti. here.
⸗ tradit poſſeſſionẽ eo expulſo dñs perdit ciuilem q eſt funda ſi autẽ iure reſiſtente poſſideat tenet ad reſtitutioneʒ oĩm fru⸗
ade ta ſuper naturali.vt.l.fi. Cde acqui.poſ.ſecus in poſſidẽte ſi⸗ cctuñ.ar.in.l. quẽadmoduʒ. de agri. ⁊ cen. li.xi. ⁊.l. in bemus. C.
bi naturalem. vt in fructuario ⁊ ſimilibus tunc licet ſpolietur de ſacroſanc.ec. ⁊ facit.c.qͥ cõtra iura de re.iur.li.vi.ẽ cõcluſio
cn. vel alij tradat poſſeſſionem nõ per hoc dominus perdit ſuaʒ ab. in. c. dilecto. de pben. iij. colll.
ei ciuilem quia nõ eſt ſuꝑ illa fundata.cõmendat ab.in allega. ¶ Roſſeſſio vera põt babert in bñficialibus ſine iuſto titu⸗
c.olim.i.de reſti.ſpo. lo. vt eſt expꝛeſſum in.c.cum noſtris.de cõceſ.pᷣben. licet talis
hon ¶ Poſſeſſoꝛ nõ pꝛeſumit᷑ dñs.naʒ ſi dominiũ deducit᷑ pᷣnci poſſeſſio nõ eſt canonica neciuſta.vt in.c.i.de reg.iur.li.vi.ſj
.N paliter in iudicio nõ ſufficit ſola poſſeſſionis ꝓbatio.vt.l.cuʒ quo ad reſtitutionẽ faciẽdã ſufficit ꝓbare ſolã poſſeſſionẽ.vt
dige res. C. de ꝓba.⁊. c.fi.de cau.poſ.⁊ ꝓpꝛie.glo.⁊ Bar.in.l.qͥdã. in.c.in litteris.de reſti.ſpo.⁊ abb.in alle.c.cuʒ noſtris.ij.colũ.
clet in ſuo.ff. de condi.inſti.imo ſi q̃s ꝓbat ꝙ rem poſſedit aliquo vige. S. littera. . nõ valent. cũ ſe. Oͦ”ͦ́ò́G
lgr. tẽpoꝛe ꝓ ſua ⁊ ſuꝑ hoc eſſʒ fama vicinie ꝙ nõ debet obtinere ¶ Que poſſeſſio dicat᷑ hr̃e plurimũ iuris vel plurimum facti
46 ſuper duio niſñi ꝓbet legitimũ titulum.no. Inno.in.c.illud.in vel vtrũq; ⁊ qͥd oꝑet᷑ talis poſſeſſio.vide ꝑ doc.poſt gl.magi
i fi.de pꝛeſump.idẽ do.de rota deciſione.ccexxx.qͥ dicũt ꝙ ſi ꝓ ſtralẽ ſignãter ꝑ ab.in.c.cũ noſtris.de cõceſ.pben.
1G%½ bo ꝑ teſtes ꝙ pater meus poſſideret caſtrũ dum vixit ⁊ habi ¶ Si negas me eſſe in poſſeſſione alicuiꝰ ſundi ⁊ moues mi⸗
v. tus ⁊ reputatus fuit pꝛo domino publice ⁊ cõmuniter ⁊ no⸗ bi queſtionẽ ſuꝑ poſſeſſione.ego aũt lite pendẽte percepi ali
Gaa toꝛie non ſufficit ad obtinẽdum nec in rei vẽdicatione quia ꝑ quos fructus nõ debet iudex lit. pen. mibi pcipere vt reſtituã
boc nõ ꝓbatur dominiũ nec fama eſt ſufficiẽs ꝓbatio.vt no. illos fructus quia hoc pendet in queſtione pꝛincipali.nam ſi
id in.l.iij de teſti. necĩ publiciana de qua vide gl.i.c. abbate.dð re ſum in poſſeſſione poſſum colligere fructus. eſt cõcluſio ab.
1hG ſiudi.li. vi. ab.ĩ.c.cũ ad ſedẽ. ð reſt.ſpo.xiij.colũ.vide.S.dñs rei in. c.cũ veniſſent.de in integ.reſt.facit quod ipſe no.in.c.ſigni
t ¶ Poſſeſſoꝛ pᷣſumit᷑ detẽtatoꝛ.no.Inno.in.oolim. ð pꝛiuił. ficante. de appel. “

¶ NPoſſeſſionis vſus interdicinõ debet pendẽte lite ſuꝑ va
iditate pꝛiuilegij etiã ſi poſſeſſio ſit cõtra ius.vt.c.i.vt lit.pẽ⸗
den.⁊.c.cum ꝑſone.de puile.li.vi.

nn ⁊ Mau.in.vin literis.ð reſti.ſp o. qð ꝓcedit eti ĩ dicto teſtis
ſi deponat ꝙ talẽ vidit rem detinere.naʒ officiũ teſtis ẽ depo

ſore nere ſuper facto ⁊ ex facto oꝛit᷑ iuris pᷣumptio no.bar.in.l.ſti ne. de p vi.
zdee pulatio iſta.ff. de v. ob. ⁊ Mau. in alle. c. in litteris.ab.i c. cu,ʒ ¶ An ꝑ miſſio nẽ in poſſeſſionẽ ex pᷣmo vel ex ſecũdo decreto
G ad ſedem.de reſti.ſpo.ix.colum. JMUDö tranſferat᷑ vera poſſeſſio.no.ab.in.c.cõtingit.de dolo ⁊ cõtu.
nſe Cõtra poſte eſſoꝛẽ qui nõ ſpoliauit põt agiꝑ eñ q poſſeſſio vbi⸗ concludit ꝙ in iſtis ſpũalibus ſiue beneficialibus habet
liet nẽ perdidit officio iudidad ↄſequẽdã poſſefſionẽ.no. Ho,in locũ miſſio in poſſeſſionẽ duʒ tñ nõ ſit exercẽda iuriſdictio in
rz c.accedẽs.j.vt lit.non.cõteſt.⁊ Inno. in. c.po ſt electionẽ ð cõ foꝛo penitentiali vel cõtentioſo
ceſ.pbẽ. circa finẽ. ⁊ ab.ĩ.c.cũ ad ſedẽ. de reſti.ſpo.xiiij.colum. ¶ An miſſus er pᷣmo decreto vtat᷑ fruttibꝰ ⁊ in bus caſibꝰ.
io⸗ ¶ Poſſeſſionẽ rei ꝑdite põt qs recuꝑareꝑ cõditionẽ.c.reĩte⸗ vide ibidẽ ꝑ eũ pe.colũ.⁊ in.c. Rlectus.de ſeque.poſ.in pn.⁊ ĩ
ſi gräda. qð qualiter ĩtelligat᷑. vide.j.v. reſtitutio.cereintegrãda c.qm̃.s.in alijs.vt lit.nõ cõte.
une⸗ ¶ Pofſſeſſionẽ non videt᷑ ꝓbare epᷣs oim eccleſiarũ ſue dyo ¶ Quãdo agit᷑ reali dz iudex ꝓcedere ad miſſionẽ in poſſeſ⸗
leng ceſis de iure cõmuni niſi illam ſingularit᷑ pꝛobet.ſecus de pꝛo ſionẽ nõ ad excõicationẽ qꝛ ꝑmiſſionẽ ꝓuidet᷑ nedũ ð delictũ
pꝛietate.vide.S.epiſcopus licet fundet. cõtumacie ſʒ etiã actoꝛi qͥ mitut᷑ in poſſeſſionẽ cũ elapſo ãno
voft ¶ Poſſeſſio an ⁊ qũ ꝑdat᷑ in iuriſdictione vel alijs iuribus efficiat᷑ verus poſſeſſoꝛ.vt.c.fi. S. in alijs.vt li.nõ cõteſt.⁊ ſi iu
Kin in coꝛꝑalibꝰ.plene.⁊ no.ꝑ ab.ĩ.c.olim.iij.de reſti.ſpo.viij.collꝗ. x* er denegaret miſſionẽ ⁊ ꝓcederet ad excõicatienẽ poſſet a⸗
¶ Poſſeſſionẽ excõicandi ⁊ iuriſdictionẽ acquirit archidia⸗ ctoꝛ appellare. vt no. ab.in.c.tue.vt lit.nõ cõteſt.
Im conꝰ? ſi noĩe dignitatis ſue excõicauit aliquos in qbus de iu ¶ Vbi nõ eſt ꝓuiſum de remedio miſſionis non põt ꝓcedi
ti re nõ habebat ptãteʒ ⁊ hoc fecit bõa fide ⁊ titulo coloꝛato ⁊ ad diffinitiu lit.nõ cõte.no.ſpec.in ti.de cõtu.S.ſequit᷑.v.ſed
ſ⸗ illi ſciẽte eᷣo t᷑ non cõtradicẽte ſerua uerũt ſentẽtiam nõ obe⸗ pone in ti. de.i. . ij. decreto. S. reſtat.v.ſʒ põe.alijs ergo reme
e diẽti.eſt concluſio ab.in.c.olim.iij.de.reſtit.ſpo.in fine. dijs cõpulſiuis eſt vtendũ vel ad alia remedia aggrauãtia ẽ
en ¶ Poſſeſſio eſt effectꝰdñij ⁊ eius cõm odũ amittẽs poſſeſſio recurrendũ vt excõicatio mulcta ⁊ alia.vt.l.vnica.ff. ſi qs ius
riu nem vid etur in effectu dominiuʒ amiſiſſe.vt vult lr̃a in.c.ſepe di. ab. in. c. tue. vt lit. nõ cõteſt. M B *
ol de reſti.ſpo.et ibi ab.in pꝛin. ¶ Si ſit miſſio in poſſeſſioneʒ qꝛ reus nolebat actoꝛi ſoluere
ns ¶ Omnẽ poſſeſſionẽ ſequit᷑ viciñ reale.per.l.vicia.C.ð acqr. ſeu nolebat ſnĩam mãdare executioni vel ob aliam cãm mani
iil poſ.ex quo ſequi t᷑ꝙ ſecũdus poſſeſſoꝛ in viciuʒ ſuccedẽs non feſtam nõ audit᷑ reus volens poſſeſſionẽ recuꝑare pᷣſtita cau

o

Ni

poteſt dñiuʒ ſeu pᷣmũ poſſeſſoꝛẽ in iudicio noĩare cuʒ teneat

tione ⁊ ſolutis expenſis ſᷣm foꝛmam.c fi.vt lit.nõ cõteſt.S.in

o ij

alijs. niñ pᷣus ipe reus vel debitoꝛ ſatiſfecerit Matpleuerit
id ꝓpter qð facta fuit miſſio.vt.c.ex parte.i.de verb.ſig. ⁊.l.ſi

pecunie.vt in poſſeſſione lega.⁊.l.ſi finita.S.iulianus.de dã.

infec.no.ab.in alle.S.in alijs.ij.colũ.
¶ Miſſus in poſſeſſionẽ ob cõtumaci rei licet infra annuʒ
nõ faciat fructuæſuos ⁊ teneat᷑ ad reſtitutionẽ ſᷣm foꝛmaʒ.c.
fi. S. in alijs.vt lit.nõ cõteſt.tñ ſi ex nimia cõtumacia ipſiꝰ rei
iudex nõ decreuerit in ipſa miſſione qð põt. vt.l.fulcinius.S.
fi.ff.ex qui.cau.in poſ.ea.⁊ isi Bar.facit fructus ſuos taliter
miſſus.vt nota.ab.in allega.S.in alijs.ij.colum,⁊ vide.ð.mul
ctare poteſt iudex.
¶ Miſſio in poſſeſſionẽ qualiter ⁊ cõtra queʒ fit in actio ne
reali ſen perſonali vł mixta vel ypothecaria ⁊ q̃ differẽtia ſit
inter eaſdem actiones quo ad hoc vide plene ꝑ ab.in.c. fi.S.ĩ
alijs.vt lit.nõ cõteſt.v.colum. 2 .
¶ Miſſus in poſſeſſionẽ in ꝑſon ali actione vt incõ mutabi
ſiter fiat verus poſſeſſoꝛ vel is cõtra quẽ fit miſſio non poſſit
rem recuperare an requiritur ſecũdũ decretuʒ ⁊ an ⁊ quomo⸗
do audiat᷑.vide no.ꝑ ab.in.c.fi.vt lit.nõ cõteſt..ſfi. .
¶ QZicet nõ inueniant᷑ bona in qu dus fiat miſſio in poſſeſſi
onẽ:ſi tñ iudex decreuit aduerſariũ mittendũ ꝓdeſt ei quo ad
bona que de nouo accedũt debitoꝛi.eſt cõcluſio ab.in.c.i.de
do. ⁊ cõtu.iij.colum.
¶ Miſſus in poſſeſſione iudicis auctoꝛitate pᷣſumit᷑ in bo⸗
na fide dũmodo iudex iuris oꝛdine ſᷣuato hoc fecerit alias ſe⸗
cus ꝓ boc qð legi.⁊ no.i.l.iuſte poſſidet.ff. de acqu i.poſ.⁊ in
l. fi. C. ſi ꝑ vim vel alio modo.⁊ in.c.cõ querente.de reſti.ſpoł.
⁊ eſt notandum boc dictuʒ ꝙ auctoꝛitas iudicis nõ excuſat ſi
iuris oꝛdinem non ſeruauit ⁊ tenetur miſſus reſtituere omẽs
fructus ac ſi ꝓpꝛia auctoꝛitate occupaſſet.vide.s.patronus.
H. inſtitutus.
¶ Ad ꝓbandam quaſi poſſeſſioneʒ ſufficit vnicus actus in
his que nõ ſolent ↄcedi de facili rõne amicitie vel facultatis
vt ꝙ det vocẽ in electiõe vel ꝙ babeat officiuʒ in vniuerſitate
vel quid ſimile.requiſitis tũ his que no.in.c.cum eccleſia ſutri
na.⁊ ibi ab.iiij. colum, facit.l.i.SO.queſitum.ff. de aqua quoti.
et eſtiua.
¶ Ad ꝓbandam quaſi poſſeſſionẽ nõ ſufficit vnicus actus
ſed requirunt᷑ plures in bis q̃ ſolent cõcedi rõne amicitie ⁊ cu
iuſdã facultatis ⁊ etiã in pluribus actibꝰ requirit᷑ ꝙ vtẽs in⸗
tend at vti iure ſuo ⁊ dñm ita fuiſſe paſſum.vt.l.i.S.hoc inter⸗
dictũ.ff.de itine.actuq; pᷣua. Inno.⁊ glo.vbi.S.
¶ Quidã ſunt actus qui etiam pluries ⁊ ſepenumero ſolẽt
de gratia cõcedi vt hoſpitari in domo alterius ⁊c̃.⁊ tũc non
ſufficit ꝓbare exercitium actuũ.vt exemplificat Innoc̃. in.c.
bone.ij.de poſtula.pᷣla.⁊ in alle.c.cũ eccleſia ſutrina.⁊ ibi ab.
niſi expꝛeſſe vtens ꝓbaret tanqᷓ de debito poſſidere vt epᷣus
pꝛandere viſitando vel ſimilia. hec tamẽ materia eſt multum
arbitraria.vt ibi no.ab. L
¶ Vbi ꝓbatur poſſeſſio diuturna vel longa tollitur pᷣſum
ptio iniuſticie ⁊ obfuſcat᷑ notoꝛietas iin ↄtrariũ deducta.no.
Inno. in.c.ij.de in integ.reſti.pꝛeſumptio em̃ eſt ꝓ facto anti
quato.vt no.in.c.illud.de pᷣſum.qð no. intellectu.c.ad deci⸗
mas.de reſti.ſpo.lib.vi.vt is cõtra quẽ eſt ius cõe audiat᷑ pe⸗
tens reſtitutionẽ ꝓbaͤndo aliqua ex quibꝰ tollat᷑ pꝛeſumptio
vſurpationis ſeu iniuſticie.eſe cõ cluſio ab.in.c.cuʒ eccleſia ſu
trina.de cau.poſ.⁊ ꝓpꝛie.xiij.colũ.
¶ Quaſi poſſeſſio ſubiectionis an ꝓbat᷑ ꝑ pꝛeſtationeʒ cei.
ſus.vide.j.ſubiectionis.
¶ Zocatio ꝓbat poſſeſſionẽ vbi alius nõ poſſidet. Item ꝓ
bat in pᷣiudicium ſoluẽtis ⁊ pꝛeſtantis auctoꝛitatem ⁊ cõſen
ſum ſolutiemi.no.in.c.inter dilectos.de fide inſtru.⁊ in.c.cum
venerabilis.de relig.domi.ab.in.c.cum veniſſent.de reſti.ſpo
lia.vbi vide an ꝑ penſionẽ tranſferat᷑ poſſeſſio. .
¶ Ad ꝓbandũ poſſeſſionẽ ſufficit ꝙ ꝓbent᷑ ſaltem extrema
olim poſſedinʒ qͥs ⁊ nũc poſſidet.ar.i.l.pe.C.ð apochis.li.
Ex.⁊.l.ſi ſeruus plurium. ff. de le.i.⁊ glo.in.c.accedẽs.de cõuer.
coiuga.⁊ glo.in.c.nolumus.xvi.qiiij.anto.in.c.olim.i.de re⸗
ſti. ſpo. vbi vide ab.ix.colũ.
Satis ꝓbat ſe poſſediſſe tꝑe ſpoliatõis petẽs reſtitutõeʒ
ſi ꝓbat de antiqua poſſeſſione.⁊ nũc allegat poſſeſſioneʒ tẽ
poꝛe ſeu die ſpoliationis.no. Bar.in.l.celſus.ff. ð vſuc.⁊ ab.
poſt Inno.in.c.cum ad ſedem.de reſtitu.ſpolixi colum,⁊ ibi

dem. ab.in. c. olim.iij.eo.ti.ij. colum.
¶ Qualit᷑ ꝓbetur ↄtinuari poſſeſſio.vide Cy.C. de pꝛeſcri.
lon.temp.l.pe.⁊ Bar.in.l.celſus.ſf.de vſuca. 1
¶ Quaſi poſſeſſio iuriſdictionis ſeu excõicãdi qualiter acq̃
ratur ⁊ qualiter perdatur ibidem. .
¶ Qaicus exiſtẽs in quaſi poſſeſſione longiſſimo tꝑe eligẽdi
rectoꝛẽ in certa eccleſia taniᷓ patronus etiã ſi nõ ꝓbet ſe eſſe
verum patronum cum ſit difficilimum pꝛobare patronatuʒ
antiquũ tñ ꝑ exercitiũ iuris pñtandi tm̃ ꝓbatur q̃ſi poſſeſſio

totius iuris p atronatus.vt ſentit Jo.an.in mercu.in regula.

qð alicui.de re.iur.li.vi.qꝛ ex quo nõ cõſtat ꝙ ius patronatꝰ
ꝑtinet ad alium pᷣſumendũ eſt ꝙ ꝑtinet ad iſtum qui exercuit
vnũ ius cõpetẽs patrono tantũ.vt ſingulariter no.in.c.i.ð re
ligi.domi.⁊ ibi ab. “
¶ Poſſeſſionẽ vel quaſi iuriũ ſacroꝝ põt epᷣs vt ꝑs defen
dere lʒ nõ iudex.vide.s.epᷣs volẽs.⁊.o.defendere.
¶ Poſſeſſionẽ iuriſdictiõis hñs in loco vel ius pᷣlature cuʒ
poſſeſſiõe licite põt ad remouẽdũ obſtaculũ ſibi paratũ irru
ere tam in ꝑſonã impedientẽ qᷓ in oſtia ⁊ muros loci ita rũpẽ
do vt libere valeat vti iure ſuo.qð ꝓbatur ꝑ.c.olim.ij.de re⸗
ſti. ſpo. ⁊.c.dilecto.ð ſen.ex.li.vi.poc ↄcludit JInno.no.⁊ poſt
eum boſti.⁊ Jo.an.in.c.i.de ĩmu.ec.
¶ Poſſeſſionẽ vel quaſi iuriñ incoꝛpoꝛaliũ habẽs in re alie
na ⁊ ſic ha bet ius in re ſi expellat᷑ vel impediat᷑ vti iure ſuo nõ
ſolum põt reſtitui ad poſſeſſionẽ.vt in.c.cũ eccleſia ſutrina.ð

cau.poſ.ꝓpꝛie.⁊.c.qłerelã.de elec.⁊ de vſufru.l.habemꝰ.⁊.l.

iij. C.vnde vi.ſed etiã incõtinẽti vim vi repellere murũ ⁊ oſtia
rũpendo ⁊ ius ſeu poſſeſſionẽ ſua ꝓpꝛia auctoꝛitate recupe⸗
rare.vt.c.olim.ij.de reſtitu.ſpoliato.⁊.l.aquilius regulus.ff.
de dona. hoc cõcludit petrus de ancha.notabiliter ĩ.c.i.de im
mu. eccle.dicens qꝙ nõ eſſet malũ dicere ꝙ ille qͥ hbabet ius ho
ſpitandi in domo alicuius vel ius vſufructꝰ ſi reperit domuʒ
clauſam vel ſepẽ factam vel aliud impedimentũ poſſit ꝓpꝛia
auctoꝛitate illud remouere ꝓteſtando ꝙ ꝑ talem remotionem
nõ intendit pꝛeiudicare dño.vt no.in ſimili.in.l.ſi quis in ta⸗
tam. C. vnde vi. idem tenet ⁊ appꝛobat dictam cõcluſionem
ab. de ſicilia in allega.c.i.licet YInno.⁊ Hoſtiẽ.⁊ Joh.an.ibi

tenent cõtrarium quoꝛum opinio repꝛobatur ꝑ Petrum de

ancha. ⁊ ab. ibi.
¶ Poſſeſſionẽ naturalem rei dicit᷑ habere habens ius habi
tationis in re ſicut habet vſuarius. vt.l.naturaliter.ff.de ac⸗
quir.poſ.⁊.ff.ſi vſufru.pe.l.vti frui.S.i.ſtat ergo regula cuicũ⸗
qᷓ; eſt licitum defendere poſſeſſionẽ ſuam vel incõtinenti recu⸗
perare cum moderamiĩe inculpate tutele.vt.c.olim. de reſtitu.
ſpo.⁊.c.ſignificaſti.de homici.poteſt ergo vſuarius vel ius
babens habitationis poſſeſſionẽ ſuam recuperare oſtia fran
gendo ⁊c.vt eſt cõcluſio an.vt refert ab.in allegg.c.i.de ĩmu.
eccle.⁊ hanc appꝛobat ibi ab.per rationes vꝛgentes contra
Inno. et alios ibi.
¶ Poſſeſſionẽ nõ debet appꝛehendere pꝛopꝛia auctoꝛitate
etiam habens tituluʒ in aliqua re ſed auctoꝛitate illius a quo
habet cauſam ſiue cõceſſio fiat a papa in.c.paſtoꝛalis.de pꝛi
uile.aut ab epo.de reſti ſpo.cum veniſſent.idem de illo cui cõ
ceditur eccleſia in titulũ qui nõ põt auctoꝛitate ſua poſſeſſio
nem appꝛebendere.de pꝛeben.eum qui.lib.vi.niſi pꝛeceſſerit
inueſtitura.no. Joh.an.de cõſue.ex litteris.de elec.tranſmiſ⸗
ſam.idem de eo pꝛo quo lata eſt ſentẽtia vt appꝛebẽdat poſ⸗
ſeſſionem ſine auctoꝛitate iudicis.vt.l.miles.S.iudicati.de re
iſtdica. de hocin. c. cum noſtris. de conceſ.pꝛeben.et ca. cum
veniſſent.de in integrũ reſtitu.ſimiliter nec emptoꝛ poteſt ap⸗
pꝛehendere pꝛopꝛia auctoꝛitate poſſeſſionem rei vendite.l.ſi
ex ſtipulatione.ff.de acquirẽ.poſſeſ.⁊ per Bar.in.l.pꝛedia.
⁊.l.fundi emptoꝛ.eo.ti.alias punitur penis.de quibus in di⸗
ctis iuribus notat Pe. de ancha. in allega.c. paſtoꝛalis. de

pꝛiuilegijs

¶ Poſſeſſionem appꝛehendendi auctoꝛitateppꝛia poteſt
licentiam dare ille qui confert titulum.vt.c.pa ſtoꝛalis.de pꝛi
uileg.idem in venditoꝛe.vt.l.pꝛedia.ff.de acquiren.poſ.⁊ idẽ
in iudice.vt.l.iuſte.ff.de a cquir.poſ.⁊ vide notabiliter ꝑ In⸗
nocẽ.in.c.qua liter.ij.de accuſatio.⁊ quod nota.in.c.cum no⸗
ſtris. de conceſ.pꝛebẽ.nam licet quandoq; tranſferatur domi
niuʒ ex ſolo titulo non tamen tranſſertur poſſeſſio.⁊ hocſideo
quia habet plus facti qᷓ iuris.cicum noſtris.de cõceſpꝛebẽ.

ſ

eins
9ho
nz
nia
ſem
nti⸗
ſen
lbi
de

bi
Ae
ich
ech
ſtitn
lius
ſun
ſn

ſtu
go
epꝛi
lc
ſio
ait
ni
po⸗
delt
cun
l
oi
6 1

4
enl
o
oni
ſe⸗
be⸗

M

facit quod nota in.l.vt inter diuinũ.C. de ſacroſanc.ec.⁊.l.ſi
mandauero.S.is cuius.ff. ma nda ti.docto.in.c.paſtoꝛals, ſu
pꝛa allegao. DKr
¶ Poſſeſſio põt ex pluribꝰ cauſis haberi.ff.de acquir.poſ.
lpoſſideri.S.ex pluribus.licet em̃ ſit vnũ genus poſſeſſionis
multe tamẽ ſunt eius ſpecies.vt.d.l.poſſidere.S.fi.⁊ ſic licʒ ex
pluribꝰ cauſis põt fieri traditio rei.ar.ff. de ſolu.l. cũ qbus. S.
de peculio.ex vna tñ cauſa dominiũ acquirit᷑.arg.ff.ad.l.fal.
fundo.⁊.l.ſi a me.⁊.C.locati.l.ad ꝓbationem.ex quo videt᷑ ꝙ
ſi aliquis plures titulos ſui dominij aſſignet tamen hoc nõ
poteſt. ideo ſuccumbit.ar. de cõceſ.pꝛeben.poſt electionẽ. ⁊.
de Zhen. empti.l.iij.⁊.l.ſi ancillam.tñ licet rõne vnius tituli
ſit dũs effectus rõne alterius tituli cõpetit ei exceptio licʒ ille
titulus nullus eſſe videat᷑.vt.c.int᷑ dilectos.S.ceteꝝ.ð fiſtru.
⁊ ibi glo.⁊ doc.vide.S.bñficiũ.v.ſuꝑ eodem. WU

¶ Aicet regulariter ſola poſſeſſio nõ pꝛodeſt cõtra ꝓpꝛieta⸗
iem in iudicio ꝓpꝛietatis.vt in.c. cũ eccleſia ſutrina.de cauſa
poſ.⁊ ꝓpꝛie.tamẽ ſi poſſeſſio eſt cõtra ius iuuata ex cõtinua
⁊ longeua poſſeſſione ⁊ pꝛeſũptione alicuius tituli lic clare
nõ conſtet de qualitate tituli ſufficit ad repellendũ ꝓpꝛietatẽ
illius iuris niſi clare pꝛobet defectũ tituli pꝛeſumpti.vt eſt ca⸗

ſus in. c.cuʒ veniſſent. de inſti.ꝑ qð limitat᷑ multũ.c.cũ ꝑſone.

de pꝛiuilegijs lib. vi. vt no. Abbas in alleg.c. cum veniſſent.

ij. colnm.
¶ Poſſeſſio bãficij ſi eſt coloꝛata an põt alteri cõferri ꝑ pa⸗
pa ſeu executoꝛẽ vł oꝛdinariũ.vide.S.llatio.v.ſi poſſeſſio
beneficij. cñ. H. ſe.
¶ Poſſeſſio poteſt acquiri etiam ſine actu coꝛpoꝛali per cõ⸗
ſuetudinem que põt inducere actũ per quẽ artificioſe tranſſe⸗
rat᷑ poſſeſſio ſne appꝛehenſiõe coꝛpoꝛali.c.ex litteris.de con
ſuetudi.⁊ ibi abb.
¶ Poſſeſſio non tranſfertur in eccleſiam ex titulo humiliad
tranſferendum dominiũſine appꝛehenſione poſſeſſionis niſi
boc ex conſuetudine inducat᷑.Abbas in allega.c.ex litteris.
ſuꝑ glo.ij.
¶ Poſſeſſio data in vna re videt᷑ etiã tranſlata oculo vł ver
bo in alias res:boc tñ nõ habet locũ quãdo iuderx mittit nun
cium vt mittet aliquẽ in poſſeſſioneʒ pluriũ rex qꝛ ſi manda⸗
tum adimpleuit in vna re alias poſſeſſiones nõ potuit tranſ⸗
ferre verbo vel oculo.vtputa dicendo pono te in poſſeſſione
illaꝝ reꝝ ⁊c.vt no.doc.ſignant᷑ abb.in.c.ex litteris.de cõſue.
nec ob.l.ꝙ; meo.de acqui.poſ.qꝛ loquit᷑ quãdo ille qui tradit
poſſeſſionem verbo vel oculo erat in poſſeſſiõe. Item intelli⸗
ge ꝙ oculo vel verbo tranſfertur poſſeſſio quãdo alius non
eſt in poſſeſſione.vt Abb.in dicto.c.ex litteris.v.colũ.vide.j.
ver. nõ ſufficit.
¶ Poſſeſſio an videtur tranſlata ex ſolo titulo.vide ibidem
per Abba. ? W
¶ Poſſeſſio tanti tꝑis cuius initij nõ eſt memoꝛia hʒ vim ti
tuli qñ dat᷑ capacitas ĩ exercẽte als ſecꝰ:colligit᷑ ex.c.quãto.
de cõſue.⁊ ibi abb.in pꝛĩ. V
¶ Poſſeſſoꝛ er gratia non acquirit po ſſeſſionem iuris ꝙ ex
ercet vnde ſi poſtea non admittit᷑ ad exercitiuʒ illius iurisnõ
poteſt ſe dicere ſpoliatum quia qui gratiam concedit q'tum/
cunq; poteſt illam reuocare. vt.l. cuʒ pꝛecario.ff.de pꝛecarijs.
2.ci.de poſtu.pꝛela,ð xvi.q.iij.clerici.abb.in.c.bone.ij.de po⸗
ſtula. pꝛela.
¶ Poſſeſſionẽ querens requirit᷑ intẽdat vti iure ſuo.vt.l.
fi.fj. quẽadmodũ ſerui.amitta.⁊.c.cuʒ noſtris.de cõceſ.pᷣbens
Item qꝙ erxercuit poſſeſſioneʒ ſciente ⁊ patiente aduerſario ⁊
ſ plurium intereſt requiritur ſciẽtia ⁊ patientia oĩm. Innoẽ.
⁊ Abb.ã. c. bone.ij. de poſtu. pꝛela.⁊ in.c.cũ eccłia ſutrina de
cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛieta.

¶ Poſſeſſio vbicũq; eſt ð ius nõ pᷣſumit᷑ iuſta niſ ex aliqbꝰ
cõiecturis iuſtificet᷑.tex.no.in.c.ad decimas.de reſti.ſpo.lib:
vi.facit.l.quẽaamodũ.C. de agri.⁊ cẽſi.li.xi.ab.ĩ.d.c.bone.ij.

de poſtu.pꝛela.vij.colũ.

¶ Poſſeſſio nõ requirit᷑ ĩ electo ↄfir mato ad hb vt admiſtret

⁊ iuriſditionalia exerceat.vide.j.pꝛelatus.
¶ Si foꝛinſecus de vniuerſitate vult intereſſe in vniuerſitate
poteſt violenter expelli quia turbat ipſam vniuerſitateʒ in q̃ñ
poſſeſſione ſua.facit tertus in.l.ij.S.hoc interdictum.ff.de iti⸗

nere actuq; pꝛiuato.Abbas in.c.cum vintonien.circa finem.

de electio.

¶ Eps qͥ nõ recipit᷑ ab ecclia ſubiecta ad ꝓcurationẽ debitã

pot frangere oſtia domus ⁊ ecckie ⁊ violent᷑intrare.no/abb.
in.c.i.de immu.eccle.

2„.

Pꝛo poſſeſſione antiquioꝛi pꝛeſumit᷑ vide j pꝛeſũptio.
¶ Poſſeſſio q̃ eſt cõtra ius nõ dʒ habere effectũ reſtitutoꝛiũ
cõtra babentẽ ius ꝓpꝛietatis niſi coloꝛet᷑ peſ aliquã cauſam
pꝛobabilẽ. vt.c. ad decimas.de reſti.ſpo.li.vi.abb.no.in.c.cõ
ſtitatis. de electio.⁊ in.c.in litteris.de reſti.ſpo.idẽ ſi poſſeſſio
coloꝛet᷑ er diuturnitate tꝑis.vt Jono.no.in.c.i.de in integrũ
reſti.vide Zapũ allega. xvi.vide.S. executoꝛ pape.⁊. vᷣ.execu
toꝛ.ad cõferendum. r
¶ Poſſeſſio iuris eligẽdinõ acq̃rit᷑ niſ ĩteru eniẽtibꝰ tribus
PWꝛimo ꝙ quis eligatur. Secundo patientia eoꝛuʒ q̃ erant
in poſſeſſione eligendi. Zertio confirmatio electionis per ſu
perioꝛem facta.eſt concluſio Innocen.⁊ ab. in. c.cũ veniſſent
de in integ. reſti. .
¶ Poſſeſſio iuris eligẽdi qualiter perdatur. vide pulchꝛe ꝑ
Innd. in.c.cum veniſſ. ent. de in integ. reſti. ⁊ p er eum in.c:que

relam. de elec.

¶ Poſſeſſionẽ nãciſci impeditus ppter potentiaʒ vel dolũ
aduerſarij habetur pꝛo miſſo.t.c.contingit. de dolo ⁊ cõtu.
ſed ſi ꝑ alium impedit᷑ agitur cõtra euz ad intereſſe. vt. l ſi qs
creditoꝛẽ.ff, ex qui.cau.in poſ.ea.qꝙ ſi nõ põt intereſſe ſoluere
babetur ꝓ miſſo.vt no.glo.⁊ doc.in.c.i.de dolo ⁊ cõtu.ſi autẽ
nõ impeditur dolo aduerſarij vel tertij ſed vicio rei ⁊ habet
pꝛo miſſo. no. ab. in allega.c. i.de dolo ⁊ contu. Ad appꝛebẽ⸗
dendam poſſeſſionem poteſt iudex conſtituere pꝛincipalẽ dũ

modo nõ reperiat reſiſtentem.alias ſecus.no. Bar. in. l. iuſte

poſſidet.ff.de acqui.poſ.ar.in.l.non ex ſin gulis. ff. de re iudi.

ab. in. c. cum dilecti. de dolo ⁊ cõtu.

¶ Vbi pꝛouiſio allegatur ſurreptitia ideſt per falſas litte⸗
ras obtenta nõ pꝛius ꝓuiſus poſſeſſioneʒ nanciſcit i; de va
liditate litterarum pꝛius fuerit diſcuſſum idem vbi allegatur

defectus poteſtatis in pꝛouidente vt pꝛobatur ex bis que
no. in.c.cum olim.de cauſa poſ.⁊ pꝛopꝛie.ſecus autem vbi al⸗

legatur crimen vł alius defectus.no.in.c.accedens.de accu⸗
ſa. ⁊ vide glo.in cle.vnica.ð ſequeſtra.poſ.⁊ Bar.in.l.i.ff.
vi aut clam. ab. in. c item cum quis.de reſti.ſpo.⁊ in.c.cũ olim
de dolo ⁊ contu.
¶ Actoꝛ nõ admiſſus ad poſſeſſionẽ ſibi decretam ꝑ iudiceʒ
cauſa rei ſeruãde vel ab ea expulſus ꝑ lapſuʒ anni verꝰ efficit̃
¶ In poſſeſſionẽ miſſio ratione cõtumaci
do decreto an ⁊ quãdo in ſpũalibus habeat locũ.vide nota
biliter ab. in. c.cõtingit.de dolo ⁊ cõtu.v.colũ.ců ſe.
¶ Poſſid eri ac pꝛeſcribi põt bñficiuʒ ſine legitimo titulo in
piudiciũ cõtumacis.vide.S.beneficiũ licet.
¶ In poſſeſſionẽ miſſio an habeat locũ in ben eficialibꝰ vbi
agit̃᷑ de bñficio obtinẽdo ſeu obtẽto.vide plene ꝑ ab·in.c.cõ/⸗
tingit. de dolo ⁊ cõtu.⁊ in.c.eũ qui.eo.ti.lib.vi.
¶ An minus er pᷣmo decreto ſi deijciat᷑ an poſſit petere reſti
tutionẽ ⁊ an agat interdicto vñ vi:velↄditio.liſi.C. de pto.pi
gno. ab. in alle.c. cõtingit. circa fi. Iä
¶ Poſſeſſionis cauſa cõmiſſa an videtyr cõmiſſa cauſa pꝛo
pactais vel ecõtra.vide plene apba.in. c.i/ de ſequeſtta.poſ.
¶ Poſſidens pꝛeſumitur in dubio bona fide poſſidere.no.

glo. in.c. ſanctoꝛum.⁊ in.c.ſi diligenti.de pꝛeſcri.qualiter au⸗

tem pꝛobatur mala fides.no. Bar.in.l.celſus.ff.de vſuc. ab.
in allega.c.ſi diligenti.⁊.c.ſanctoꝛum. ⁊ vide.j.ꝓbatur mala
fides. Si duo pꝛobant ſe poſſidere eandẽ rem inſolidum cuʒ
boc ſit impoſſibile ſententiandum eſt pꝛo eo qui bbet pᷣſum⸗

prionem iuris pꝛo ſe.vt.c.licet.ver.ex pꝛemiſſis.de pꝛobatio.

Si autẽ duo poſſident ⁊ cõuenerunt in exercitio:ita ꝙ locus

ſit pꝛeuentioni ſentẽtiatur pꝛovtroq; cum vtrumq; ſit poſſibi

le. vt. c. cum tu. de teſti. ab. plene in alle.c.licet. ⁊ in.c. auditis.
de pꝛeſcrip.iiij.colum.

O¶ In qᷣbus caſibus quis pꝛeſumat᷑ malefidei poſſeſſoꝛ vide

j.pᷣſcriptio.v.in qͥbus caſibus.

¶ Poſſeſſionem vniuerſalis iuri

I.pꝛeſcriptio.v.alio exercente. ii
o iij

eer pᷣmo vlex ſecũ

erſalis iuriſdictionis an poteſt qs ac
quirere exercendo partẽ cõtra vniuerſaliter poſſidentẽ. vide

Moſſeſſio an ⁊ quãdo tranſſerat᷑ in pꝛetoꝛio pignoꝛe vel
cõuentionali.vide.S. pignus nõ ſufficit.cum.v.ſe.
¶ Mon ſufficit ad tranſferendã poſ.ꝙ nũcius a longe ſtans
miniſtret poſſeſſionẽ aut verbis tradat ſed opoꝛtʒ ꝙ actuali⸗
ter tranſferat.no.anto.in.c.cum aliquibus.de re iudi.idem ſi
nũcius tradidit ꝓnam rem pꝛo alia.quia nõ tra nſfert poſſeſ⸗
ſionem ad quam acquirendaʒ o poꝛtet ꝙ actualiter intret.vt
l. licet.⁊.l.poſſidere.ff.de acqui.poſ.no.Op.in regula.ſine.ðᷣ
regu.iur.lib.vi.reſpectu tamẽ eiuſdẽ fundi nõ eſt neceſſe ad ac
quirẽ.poſ.totius vt omẽs glebas fundi circiñambulet ſed ſuf
ficit quãlibet eius ꝑtem intrare.dum tñ ea mente ⁊ cogitatio⸗
ne faciat vt totum funduʒ po ſſidere velit.vt.l.iij.ff. de acqui.
poſ.vide.j.pꝛeſcrip.ᷣ.alio exercente.ab.in alle.c.cuʒ aliquibꝰ
vide.S.poſſeſſio data. L
¶ Si inueſtitura beneficij fit in cõſpectu beneficij poſt colla
tionem babitaʒ tranſfertur poſſeſſio.vt.l.ꝙ; meo.S.ſi per ven
ditoꝛem.ff.de acquir.poſ.idem quãdo nũcius habet auctoꝛi⸗
tatem poſſeſſionẽ tradendi:qꝛ tũc ſufficit ꝙ oculo tradat etiã

ſi actualiter nõ intret.no. Jo.an.⁊ cõpoſtel.in.c.tranſmiſſaʒ
de elec.⁊ anto.in.c.ij.de cõſue.⁊ eſt tex.in.l.i.S.nõ em̃.ff.de ac

quirẽ.poſ.vbi dicit᷑ ꝙ nõ ſemꝑ eſt neceſſe ꝙ coꝛpoꝛe ⁊ actu ap
pꝛebendat᷑ poſſeſſio ſed etiannoculis ⁊ affectibus. Item di⸗
cunt Joh. an. ⁊? cõpoſtel.in.d.S.tranſmiſſam. ꝙ etiaʒ ſi alius
ſit in poſſeſſione beneficij ſiue alterius rei tranſferat᷑ poſſeſſio

per inueſtituram in cõſpectu rei habitam ⁊ alius pꝛiuat᷑ poſ⸗

ſeſſio ne ſi cõtra illum poſſeſſoꝛem pꝛiꝰ fuit data ſentẽtia. ar.
in.l.damni.S.nõ ſolum.ff, de dam.infec.hoc cõcludit abbiin
alle. c. cum aliquibus. .
¶ Poſſeſſio tranſſert᷑ quaſi ex titulo cõſtitutiqñ quis pꝛece
dẽti titulo habili ad trãſlationẽ rei ꝑcipit pẽſionẽ de volũta⸗
te dñi. vt. c. cum veniſſent.de reſti.ſpo.de quo plene per ab.in
c.cũ bertoldus.in fi.de re iudi.

¶ Pꝛacticã ꝓnũciandi ſuꝑ poſſeſſoꝛio cũ agit᷑ de ſubiectio

ne vide ꝑ doc.ſignãter ꝑ ab.in.c.ſub oꝛta.de re iudi.

¶ Poſſeſſio coloꝛata ⁊ incoloꝛata que dicatur.vide a nto.

de butrio no.in.c.cum noſtris.de cõceſ.pꝛeben.⁊ Zapum al
legat. x vi. alias.ciij.
¶ Poſſeſſio filiationis nõ tollit᷑ negatione parentum eum
eſſe filium.vide.S.filius exiſtens.
¶ Poſſeſfio licet perdat᷑ per ſequeſtrationẽ volũtariam iux
ta no.in.c.i.de ſequeſ.poſ.⁊ Cy.in.l.vnica.C.de ꝓhi.ſequeſ.
⁊ Bar. in.l.intereſſe. de acquiren. poſ.nõ tamen perdũtur be⸗
neficia competentia poſſidenti tempoꝛe ſequeſ.puta quia fibi
nõ incumbat onus petendi ſeu pꝛobãdi aduerſario nõ pꝛo⸗
bante quod eſt bene notandum.no.abb.in.c.examin ata de iu
di.v.colum.
¶ Poſſeſſionis ⁊ pꝛopꝛietatis cauſa an debet coꝛam eodeʒ
vel diuerſis iudicibꝰ termĩari.vide.S.iudex cã poſſeſſiõaria.
¶ Poſſeſſio dicitur momẽtanea aptitudine ⁊ nõ actu.quia
poteſt eſſe paꝝ duratura:ſicut.⁊.lex.aquilia.dicitur penalis

aptitudine ⁊ non actu:qꝛ nõ ſemꝑ penalis ſed põt eſſe pena

lis.inſti.de noxa.act.S.is qui autem abb.in.c.i.de cauſa poſ.
⁊ pꝛopꝛie. L

¶ Eoipſo q quis ſciẽte ⁊ patiente eo ad quẽ pertinet exercet
actum qui de facili gatioſe cõcedinõ ſolet.videtur exercuiſſ-

ſe intendẽs vti iure ſuo ⁊ ex hoc acquirit quaſi poſ.exercendi
de cetero illud ius.eſt caſus in.c.cum eccleſia ſutrina.qð not.
pꝛo intellectu.l.fi.ff.quẽadmo.ſer.amit.abb.ibi.i.colum.
¶ Poſſeſſionem ciuilẽ habẽs ſi ingrediatur naturalẽ vacã⸗

tem nõ dicitur de nouo acquirere poſſeſſionẽ ſed potius con⸗

tinuare ſuaʒ poſſeſſionẽ ciuilem:cũ naturalis ſeu coꝛpoꝛalis
poſſeſſio ſitx acceſſoꝛia ad ciuilẽ.facit.l.ſi id qdð.ff. de acqͥ.poſ.
⁊ colligitir ex. c. cum veniſſent de reſti.ſpo. ⁊ ibi abb.
¶ Poſſideri non poteſt homo liber ſine aliquo titulo a iure
appꝛobato:licet de facto traducatur ad domuʒ. vt.c.ex parte
de reſti.ſpo.⁊.l.qui vniuerſas.ff. de acquir.poſ.⁊ ꝑ cõſequẽs
nð poteſt liberi hominis peti reſtitutio.qꝛ vbi nõ fuit poſ.nõ

poteſt accedere ſpoliatio.vt in.c.ad diſſoluenduʒ.de deſpon.

impu.abb. in alle.c,.ex parte.i.colum.

¶ Poſſeſſionem ſi appꝛebẽdat monachns alicuius mona
ſterij appꝛebendit per conſequens poſ.ſine alia appꝛenheſio
ne reali omniuz que habebat ingreſſus.nota glo. in auten, ſi

qua mulier canoniʒata, xix. q· firabbein. c. cum ad ſedeʒ de re

ſtitu. ſpo.vij. colPum. H
¶ In acquirẽda poſſeſſione iuris in ꝑſonis ſeu etiã ſeruituti
bus neceſſaria eſt intentio acquirentis ⁊ illius cõtra quẽ acqͥ
ritur.vt.l.fi.ff.quẽadmo.ſer.amit.⁊ Inno.in.c.bone.ij.ð po
ſtu. pla. ⁊ i.l. ij. C. de ſer. ⁊ Inno.in.c.dilectꝰ.de capel.mo.ab.
in.c.olim.iij.de reſti.ſpo.iij.colum.
¶ Poſſeſſio ꝓbat᷑ cõtinua etiã ſi teſtis nõ deponat de quo
libet mo mẽto.vide.j.teſtis qui in dicto ſuo ”U
¶ Quando licet alicui ſua auctoꝛitate ingredi poſſeſſioneʒs
7 quando in ea ſit defendendus.vide Bal.in.l.fi. C. de edic.
diui adria.tol. “ ⸗
¶ Qui ꝓbat poſſeſſionem in pꝛincipio ⁊ in fine pᷣſumit᷑ me⸗
dio tẽpoꝛe poſſediſſe.nam ꝑ extrema colligitur medium. no.
Bar. in.l. celſus.ff. de vſuca.⁊ glin.c.volumus. xvi.q.iij. ab.
in.c.acced ens.de cõuer.cõiuga. S
¶ Poſſidens ſeu exercens certa iura ſolũ pꝛeſcribit in illis
que exercuit.vt.c. auditis.⁊.c.cum olim.de pꝛeſcripti.⁊ glo.?
Bar. in.l.i.S.ſi quis.ff.de itine.actuq; pua.vbi pꝛetendẽs ha
bere iuriſdictionẽ in loco tantũ obrinet quãtum ꝓbat ſeexer
cuiſſe ⁊ nõ amplius.ex quo infert Bar.ꝙ ſi inferioꝛ a pꝛinci⸗
pe dicit ſe babere poteſtatem exigẽdi vectigalia ex pꝛeſcripti
one ſolum obtinet in illis rebus in qbus pꝛobat ſe exegiſſe.et
optime facit.c.cum contingat.de deci.quod habet locũ quan
do locus in quo quis pꝛetendit iura iſta poſſid ere eſt ſub dio
ceſi ſeu dñio alterius.quia tũc poſſeſſio nõ extenditur ad arti
culos nõ poſſeſſos ſed ſi locus ille non cõſtat ꝙ ſit in dioceſi
vel iuriſdictione alterius tũc ꝑ poſſeſſionem ſeu exercitiũ vni
us actus ꝓbat᷑ poſ.vniuerſalis iuriſdictionis in omibus.vt

no.in.c.i.de reli.domi.⁊ ibi Inno.⁊ ab. ⁊vide nota.ꝑ Inno.

in.c.dilectus.de capel.mona.

¶ Poſſeſſio nõ poteſt pbani per locationem cum poteſtfie⸗ .
ri per eum qui nõ poſſidet.vt.l.nemo.C.loca.nec pꝛobatboc

eſſe ⁊c.C.de ꝓba.l.neq; natales.ſed ſi tanto tẽpoꝛe locauit
quis rem ꝙ ſufficit ad pꝛeſcriptionem ſufficit:qꝛ detinens pᷣ⸗
ſumirur poſſidere.vt no. Inno.in.c cũ olim.de pui.no.ab.in
c.cum venerabilis.de reli.do.

¶ Batione poſſeſſionis iuris quod babeo in aliqua re poſ⸗

ſum vendicare totam rem quãdo non poſſum meo iure vti ni

ſi relaxetur tota res.vt no.per abb.in.c.examinata. de iudi.et

facit quod no.in.l.qui tabernas.ff.de cõtrahen.emp.ab.in.c.
i.de. ĩmu.eccle.

¶ Mon omiĩs poſſeſſio facti inualidat litteras de ea mentio⸗
nẽ nõ fa cientes.vñ ſi clare cõſtat beneficium vacare nõ eſt ne
ceſſe ꝙ de tali poſſeſſione facti fiat mẽtio: nec tex.c.cũ noſtris
de pᷣ̈ben. loquitur de ea poſſeſſione que habet plurimuʒ facti
⁊ minimum iuris ſed ex ea que pꝛetenditur ex cauſa legitima
⁊ potius cõſiſtit in facto vtrum ſit legitima quia ius ſuper ea
aperte nõ diſponit.vt pꝛobat ab.per aliquas Ationes nota

biles in alle.c.cũ noſtris.v.colũ.

¶ An ⁊ quando poteſt quis cogi oſtẽdere titu.ſue poſ. vice

S.collatio.ver.ad petitionem.

d. ſi —
Poſitio.
¶ Poſitioni criminoſe an quis teneat᷑ reſpondere.no.In⸗
no.in.c.dudum.ij.de elec.tex.⁊ glo.in.c.i.⁊.ij.de cõfeſ.lib.vi.

⁊ in.c.ij.de teſti.eo.li.aliquid in cle.ſepe.de ver.ſig.plene per

ab. in. c.pe.de iura.calum.

¶ Poſitioni criminoſe tenetur inquiſitoꝛ reſpõdere ſi pꝛoce
aatur ꝑ inquiſonẽ ex mero iudicis officio ſi id de quo querit

eſt publicũ ſeu famoſum alias ſecus.Scðo no.qꝙ ad inſtanti
am partis neceſſario nõ eſt reſpõdendũ poſitioni criminoſe
niſi id de quo querit᷑ ſit famoſum ⁊ impediat oꝛdinis executi
onez ſeu beneficij retentionẽ de quo agit᷑ nec venit imponen
da pena tẽpoꝛalis. has duas cõcluſiones fundat ab.nota.in
c, cum ſuper.de cõ feſ.in fi.

¶ Poſitionibus cõtumaciter nõ reſpõdens ʒꝛo cõfeſſo nõ

babetur niſi tria cõcurrant. Pꝛimo poſt litis cõteſtationẽ
ſit iuſſus reſpondere.Scðo ꝙ ſit iuſſus a iudice ⁊ ſit in pᷣſen⸗
tem. Tertio ꝙ abſq; rationabili cauſa recuſet.nota. Bart. in
l.ij. S. ꝙ ſi actoꝛ. C. de iura.calum.nec ſufficit iuſſus nũcij miſſi
a iudice.vt in.c.ij. de iura.calum.lib.vi.nam ſola monitio iudi
cis habet vim peremptoꝛij non ſic monitio nũcij licet fiat de
pꝛecepto iudicis.vt tex.cum glo.in.c.venerabilibus.S.ſecus.

.

— . —

—

N
pi.
pe

noce
eni
kant
iwe⸗
Leut
o

luß⸗

e.
tde
o

—ESS ̃

de ſen. excõi. lib. vi.idem intelligo de interro gationibus que
iuſſu iudicis fiunt ad pꝛeparationem iudicij.no.ab.in.c. cum
cauſaʒ.de iura.calñ.ix.colũ.vide Bal.in.l.i.⁊.ij.C.quomodo
2 quando iu.
¶ Et ſi in poſitionibus tõtumar nõ rũdendo ex legis diſpo
ſitione habeat᷑ pꝛo confeſſo nõ tñ incontinenti iudex põt ſuꝑ
pꝛincipalibus ac ſuꝑ eo ſuꝑ quo facte fuerũt poſitiões ꝓnũ⸗
ciare ac ſi iterueniſſet vera cõfeſſio:ſʒ eſt neceſſe ꝙ iudex pᷣus
pꝛonũciet eũ cõtumaceʒ in rũdendo ⁊ nolle rñdere ſine ratio⸗
nabili cauſa.debet em̃ iudex pꝛius ſatiſfacere delictũ ſuũ an⸗

teqᷓ; habeat᷑ pꝛo cõfeſſo.vt eſt notabilis tex.in.l.eius qui dela

toꝛem. C. de iure fiſci.in pꝛin.⁊ boc tenet Barto.in.l.ij. S. ; ſi
actoꝛ.C.de iura.calũ.facit tex.in.c.cũ ↄtumacia.de bere.li.vi.
Et no.qꝙ cũ iſta cõfeſſio cenſet᷑ ex delicto iſtius cõtumacis ſi
ipſe decedat anteqᷓ; ſuꝑ delicto pꝛonunciat᷑ bec pena nõ trã⸗
ſitad heredes. vt alle.l.eius qui.qꝛ requirit᷑ ſnĩa.no. Bar.in

alle. S. ꝙ ſi actoꝛ.ſecus ſi pena eſſet inflicta ipᷣo iure qꝛ tũc etiã

ante declarationẽ tranſit ad heredes ⁊ afficit eos veritate in⸗

ſpecta exquo ſtatim fuit pena cõmiſſa licʒ requirat᷑ ſola decla

ratio.pꝛobat᷑ ꝑ.c.ij.de pꝛeſcripti.li.vi.⁊ alle.c.cũ cõtuma cia.

⁊ Abb. in.c.cũ cauſam.de iura.calũ.x.colũ.idem tñ abb.in.c.

fi.e.ti. tenet ꝙ ſi per hec verba cadat a cauſa vel habeat᷑ p cõ⸗
feſſo nõ requirit᷑ declaratio de qua.S.cñ videat᷑ tex.in ð rium

in.l.ij.S.ſi autẽ reus.C.de iura.calũ.ex quo no. cõcludit cp icõ
tinẽti põt iudex ferre ſnĩaʒ ſuꝑ pꝛĩcipali abſq; alia pnũciatiõe

ſuꝑ delicto cõtumacie in nõ iurando ⁊c.

¶ Poſitio hominis babẽs aliquã partẽ falſitatis ſiue in nun
mero ſiue in qualitate põt tota negari.de pꝛimo glo.in.c.fi.de

conſeſ.li.vi.⁊ in.c.ij.de teſti.e.li.p.l.ſi is qui ducenta.ff.de reb.
du. idem tenet ſpe.in ti.de litis cõteſt.S.nuncvidendũ poſt pn

ci. ⁊ in ti.de poſitiõe.S.vij.ver.xi.de ſecũdo ibi per eũdeʒ ſpe.

⁊ ibidem Jo.an.in alle.S.videndũ nunc in additiõ ibus ſpe.
in actione ſeu petitiõe in qua plus debito petitur. vt in iure.S
alleg. Bar. tamẽ in.l. i.S. ſi ſtipulãti.ff.dever.ob.⁊ in.l.ſ quis

cum totum. ff. de exce. rei iudi. ⁊ in.l.ſ is qui ducẽta.S.vtrũ.ff.

de reb. du. tenet cõtrarium quando petitio ſeu poſitio habet
aliquid falſitatis in quãtitate ſeu in parte ſumme.nam periu

rus eſt qui negat ſimplicſter totũ ſi debet partem. vt no. Pe.

⁊ Bar.in alle.l:ſi quis cum totum.no.ab.in.c.vnico.de plus
petitionibus vi.col.

¶ Poſitõem ſimpliciter cõfeſſus an videtur cõfiteri qualita

tes alias.vide.s.confeſſio.ver.ſi quis confitetur.
Populus Plebs

¶ Deceʒ boĩes faciunt populũ ſeu plebem qð facit ad ſtatu

tum quo vetatur cõgregatio populi.ſi tamẽ hoĩes ſunt equi
tes ſu fficiũt paucioꝛes ad faciendũ gentem.no.glo.⁊ doct.ſi⸗

gnanter abd.in.c.i.de elec.

¶ An de populo pᷣſumuntur exiſtere ĩ aliqui nõ habẽtes ſin
ceram fidem ſed potius pꝛecio ⁊ mercede coꝛruptibiles.vt eſt

tex. ⁊ ibi abb.in.c.ij.de elect.

¶ Populus per viã ſupplicatõis põt inſtare epᷣis:vt babe/
ant clericum curatum eis gratũ ⁊ benignũ ar.lxi.di.c.i.no.ab
inec. ꝙ dei timoꝛẽ, de ſta. monacho.

Hoſtulatio

¶ Poſtulãtes ſciẽter indignũ ſunt ipo iure pꝛiuati pꝛia vice
poteſtate poſtulãdi ⁊ eligẽdi. Jo. an.in.c.i.de po.pꝛela.⁊ ibi
—

abb. x. colum. ⁊ vide.c. gratum.eo. ti.
¶ Poſtulatio quottuplerx.vide ibi ab.fi.colum.

¶ Poſtulatio quãdo pᷣferatur electõni vel econtra.abb.p le
ne in. c. ſcriptum eſt. de elec.

Doteſtas

¶ä Poteſtas data pꝛudentie alicuius ad quid extẽdatur. vi⸗
de.S.cõmiſſie

¶ Poteſtas eligẽdi pᷣlatũ an põt laico cõferri. vide.s.elect.
¶ Poteſtas exercẽdi iuriſditõem ſeu eligẽdi quando deuol
natur de capitulo ad epᷣmvel ecõtra.vide notab iliter per ab.

in,. c.irrefra gabili.S.i.de offi.oꝛ.iiij. colum.

RPrebenda

¶ Nzebẽda eſt nomẽè iuris qꝛ nõ tantuʒ er po ſe ſſionibus ?

O—

——

ex redditibus cõſtituitur ſed ex iure cano nicatus cui annectit
⁊ iungitur.ideo nõ valet pluriũ canonicoꝝ electio ad vnam
pꝛebendaʒ.ſ.vt vnus bhabeat dimidiã ⁊ alter aliam dimidiã.
no.in.c.cũ.m.de cõſti.ex vna tamẽ pꝛebẽda poſſunt fieri due.
vt.c. vacante.de pᷣben.qð babet locũ in eccłijs dumtaratvbi

ſunt diſtincte pꝛebende.vt.c.dilecto.eo.tano. Jo.an.in.c. ma

ioꝛibus.eo.ti.de pꝛeben.
¶ Canonicus pꝛebẽdatus nõ dicit᷑ hbabere adminiſtratòeʒ

quia pᷣbenda datur canonico nõ vt ſit quaſi tutoꝛvel pꝛocu.

ſed vt inde viuat.⁊ ideo appellat᷑ beneficiũ ꝑſonale.ſʒ eccłia
confertur alicui vt ſit tutoꝛ vel adminiſtratoꝛ eccleſie.vt.c.fra
ternitatem.de dona.qð facit no.in.c.pꝛeſenti:de o ffi.oꝛ.li.vi.
no.abb.in.c.nonũ genus de deci.iiij.colum. .

¶ Pꝛebenge in eccłijs licite aſſignant᷑ laicis pauperibꝰ no⸗

bilibus pꝛetextu paupꝑtatis vel alicuius ſeruitij tẽpoꝛalis no.
cõpoſtella.in.c.cũ.m.de cõſti.qð placet ibi ab.⁊ allega.c.poſ
ſeſſiones.xvi.q.i.vbi eccleſia poteſt cõcedere pauꝑibꝰ vſum

fructum poſſeſſionis alicuiꝰ.naʒ eccleſia debʒ ſua bona pau⸗-

peribus cõicare.xvi.q.i.generali.
¶ Vꝛebende vacaturepmiſſio põt fieri iaʒ recepto in cano
nicum qñcñqʒ facultas ſe ohtulerit.vt.c.relatũ de pᷣben.alias
autem ſi in canonicuʒ receptus nõ eſſetnõ valeret niſi aucto
ritate pape mãdaretur fieri.vt ibi no. Jo.an.poſt Inno.
In pꝛebenda pꝛefertur receptus in canonicũ per litteras

pape ei qui ante erat receptus ꝑ capitulũ ⁊ pꝛelatũ etiaʒ ſi ei

eſſet ꝓmiſſa pꝛima vacatura quãtumcũq; facultas ſe o fferret
nec põt cõtra litteras pape opponi de ſurreptione per reſcri⸗
ptum ꝑ ca pitulũ.vt voluit Inno.in.c.relatũ de pꝛeben.qꝛ da
retur materia capło illudẽdi pape ⁊ eius poteſtatẽ vſurpãdi
cõtra id quod habet᷑ de ali.mu.iudi.cauſa fac.c.i.de offi.le.q;
tra nſlatõem/ceteris em̃ paribꝰ pꝛeſer᷑ habẽs auctoꝛitatẽ a⸗

poſtolicã de maio.⁊ obe.per tuas.de pᷣben.ſi a ſede.li.vi.no.

Jo.an.in alle.c.relatum.

¶ Pꝛebendã babẽs ꝑ.x. annos ſi modo ſpoliat?eſt ea de fa

cto vel de iure vt foꝛte qꝛ debebat᷑ alij ſi modo ĩiuenit᷑ aliqua

vacãs dãda eſt ſibi⁊ nõ alijs ꝓ qͥbꝰ eſt ſcriptũ.arg.vij.q.i.pa

ſtoꝛalis.c.ſi clericꝰ de pꝛeben.li.vi. YJo. an.i.c.relatũ ð pᷣben.
¶ Vꝛebẽde ſi ſunt diſtincte vel nõ an põt opponi cõtra im

petrantẽ de ſtatu facultatũ eccłie ⁊ cui incůũbat onus pꝛoban
di an excipiẽti ꝙ facultates nõ ſufficiãtvel an ĩpetrãti ꝙ ſuffi

ciant.vide.ab.in.c.qm̃ de vita ⁊ honeſta.cleri.

¶ SVꝛebẽda nõ põt cõferri laico niſi pꝛĩo ſe eparet᷑ a iure cano

nie.no.abb.in.c.maioꝛibꝰ de pꝛeben.
¶ VPꝛebẽda vacãs ſi cõferatur ſecũdo recepto ꝑ capitulum
vel papã anvalet collatio.vide.S.collatio.ver.capituluʒ.⁊.
canonicum.ver.pꝛeben. D
¶ Vꝛebẽda diſtincta diſtinguit᷑ in certis redditibꝰ ⁊ poſſeſ
ſionibus poꝛtio vero pᷣuilegiata eſt qñ oẽs redditꝰ ſunt cões
⁊ ꝑcipiuntur ꝑ vnũ loco capituli ⁊ in fine anni fiũt certe poꝛ⸗

tio nes ſm pᷣuilegium ſeu ſtatutuʒ eccłie ⁊ cuilibʒ dat᷑ poꝛtio

ſua.ſecꝰ qñ poꝛtões ſunt incerte ⁊ indefminate.no.abb.in.c.

dilectus.i.de pᷣben.⁊ vide effectũ huiꝰ differentie.S.canonis

cus.ver.receptus in canonicum.

¶ Vꝛebẽda ſi cõſiſtit nõ ſolũ in tꝑalitate:ſed etiã in lure ſpi

rituali vt qꝛ pᷣbende ⁊ canonicatꝰ ſunt tõnexi tũc appellatur
boc ius pᷣbend ale vnicũ ⁊ indiniduũ. ⁊ ſic intelligit᷑c.dilectꝰ
de pꝛeben.ſed vbi pᷣbẽda conſiſtit in mera tꝑalitate qꝛ nõ eſt
annexa iuri canonie tunc nõ videt᷑ repugnãtia ſi pbenda ꝑ ſe
eſt ſufficiens duobꝰ quominꝰ poſſit dari duobꝰ quẽadmodũ
oẽs canonici poſſunt viuere cõiter ex redditibus eccłie ſimul
collectis ſine maxiĩa tñ cã h̊ fieri nõ dʒ.no.abb.i.c.tue.de pᷣbẽ.

¶ In ecckia in qua nõ eſt numerꝰ pᷣbendaꝝ nõ edare vaca⸗

tionem alicuius pꝛebẽde.nã vacatio dicit᷑ reſpectu exiſtentie
⁊ numeri ⁊ idẽ in canonicatibꝰ.vñ in eccłia nõ habẽte nũeruʒ
canonicoꝛũ ſtatim cũ recipit᷑ quis in canonicum creat᷑ quod⸗
daʒ ius de nouo qð extinguit᷑ cũ perſona. vt colligit᷑ ex tex.c.
dilecto. de pᷣben.ſecꝰ eſt in eccłia habẽte numeꝝ.qꝛ tunc moꝛ⸗
tuo vno ex canonicis vacat ius illiꝰ.no.abb.in.alle.c.dilecto.
¶ Ad boc vt ex vna pᷣbẽda cõſtituant᷑ plures opoꝛtetneceſ⸗
ſario ꝙ cõcurrant quatuoꝛ. Pꝛĩo ꝙ diuidẽtes ſeu cõſtituen⸗

tes hoc intendãt.vt colligit᷑ ex.c.dilecto.de pᷣben.S. pꝛeteran.
Secundo vt fiat de cõſenſu capituli nã qũcũq; alterat᷑ ſtatui
tccleſie debet haberi cõſenſus capituli.ar.in cle.ij de reb. ec.

0 iiij

—

nõᷓ alie. t facit qð no. abb.in. c.nouit de his que fiunta pꝛela.
Tertio vt ſubſit cauſa rõabilis illã diuidẽdi puta defect ca⸗
nonicoꝛum⁊ augmẽtatio cultus diuini.Quano vt redditus
cuiuſq; pꝛebende ſufficiãt cõpetẽter cuiq; pꝛebẽdato:vt.c.va
cante de pꝛeben.vbi hoc no. ab.in pꝛin.
¶ Per mandatũ cpoſtolicũ pꝛouidẽdo ſuꝑ canonicatu ⁊ ⸗
benda nõ afficit᷑ pbenda vacãs vel vacatiua.quomin?ꝰ colla
tio alteri facta ꝑ habentẽ alias poteſtatẽ cõferẽdi teneat.licʒ
ſecus ſit in iaʒ recepto in cano cũ auctoꝛitate apoſtolica.nã
ex tali receptione pbenda vacãs efficit᷑ adeo vt nõ teneat col⸗
latio alteri facta.vt.c.ſi poſtq;.de pᷣben.li.vi.no.ab.in.c.dile⸗
ctus.ij.de pꝛebẽ.i.col.idẽ no.ipᷣe in.c.cõſtitutꝰ de pꝛebẽ.⁊ vi⸗
de.S.collatio.ver.ſi ſcribitur.
¶ QLicet recepti in canonicos auctoꝛitate c apitulinõ habeãt
ius affectiuũ ad pᷣbendas vacaturas tñſi capitulũ cõ fert pᷣbẽ
dam v acantẽ ei qui nõ fuit pᷣmo receptꝰ vel extraneo tenent᷑
pꝛimo recepto ꝓuidere de redditibꝰ eccłie. vt. c. dilectus.ij. de
pꝛeben.eo ꝙ contẽpſerũt pᷣceptũ legis canonice q̃ vultvt rece
pto in canonicũ ꝓuideat᷑ de pbenda. vt.c.relatũ de pᷣben.no.

Inn. in. c. ſtatuimꝰ.de ma.⁊ obe.⁊ qꝙ h oc dictũ pꝛĩa fronte

vigetur durũ ab. in alle. c, dilectꝰ gꝛ fit extenſio diſt poſitionis
penalis foꝛte ad caſum nõ habentẽ ꝑ oĩa idẽtitatem rõis cuʒ
grauiꝰ ſit ſaltem quo ad penã inferendã contẽnere pᷣceptuʒ le⸗
gis viue qᷓ; moꝛtue.vt in.lł.celſus.ff.de arbi.⁊ no.bar.in.l.am⸗
plius.ff. rem ra. baberi.tñ illud cõmendat ab.ꝓpter auctoꝛi⸗
tatem Inno.⁊ qꝛ videtur ſatis equuʒ. =è
¶ Pꝛebẽde eccłie cathedralis ſi efficiũtur tenues ſeu paupe
res põt eis annectere ſeu vnire epᷣs capellas ſeu eccleſias par
rochiales:reſeruata tñ ipᷣoꝛum pꝛeſbyteris cõ grua poꝛtiõevt
eſt tex. in. c. expoſuiſti.de pᷣben.iſta em̃ videt᷑ euidẽs neceſſitaſ
eccleſie:idẽ ꝓpter eius vtilitatẽ nõ tñ dʒ ↄſiderari pᷣꝛogatiua
perſonarũ in tali vnione ſeu annexiõe:licet in diſpẽſatiõe pa
pe circa plurima beneficia poſſit cõſiderari.vt.c.de multa.eo.
ti. in fi.necꝑ talẽ vnionẽ dʒ alterari ſtatꝰ eccleſie q̃ vnit᷑ qꝛ mo
re ſolito tenet᷑ clericꝰ in ea deſeruire.qð intelligo verũ ſi reddi
tus ſufficiũt canonico ⁊ pᷣſbytero eccleſie alias aũt tenet᷑ eᷣs
ſubuenire de redditibꝰ ſuis.facit.xij.qij.c.ↄ ceſſio.⁊.c.quatu
oꝛ.no.ab.in.alle.c.expoſuiſti.ij.colũ.vbi dat aliud remediũ vl
tra viam vnionis vt ſtatuat᷑ pẽſio de redditibꝰ eccłie vł capel
le ſoluẽda canonico.nã licite põt epᷣs ↄſentiente ſuo capitulo
cõſtruere pẽſionem ex redditibꝰ ecdeſie babũdantis ꝑſoluen
dam ſingłari canonico. facit.S.qͥ vo.c.extirpade de pᷣben.a
contrario. facit.c.i.de re.eccle.nõ alie.li.vi.qð cõmendat ab.
in alle.c.expoſuiſti.iij.colũ.vide.j.vniri poteſt.
¶ Pꝛebenda nõ iuſte diuiſa nõ põt qͥs petere partẽ alij aſſi⸗
gnatam ſ ↄtra diuidentẽ agit ad integritatẽ tenet ergo diui⸗
ſio licet fieri nõ debeat. vt colligit᷑ ex. c.cũ cãm.de pꝛebẽ.⁊ ibi
per ab.⁊ per eũ in.c.maioꝛibꝰ.eo.ti.
¶ Pꝛebende integratio põt fieri ex bonis cõibꝰ ſi ſint.vt in
c.c.m.de cõſti. Itẽ ex redditibꝰ ſuꝑcreſcẽtibꝰ vt ibi. Itẽ ex p
benda vacãte.dñmodo ſufficiat canonico ibi inſtituẽdo:vt.c
vacante.de pꝛebẽ.nota.ab.in.c.cũ cauſam de pꝛeben.
¶ Pꝛebende quedã ſunt ſacerdotales.qꝛ foꝛte ᷣm cõſuetu⸗
dinem ſacerdotes tantũ ad illas ꝓmoueri debẽt vel habent
onus ſacerdotale ann?xũ vt aſſumpti ad illas teneãtur ꝓmo
ueri ad ſacerdotiũ annexũ.vtcolligit᷑ ex.c.ↄſtitutꝰ.de cõcelſ.p̃ᷣ
ben. ⁊ ibi ab.in pꝛin.⁊ vide de hac materia in.c.ide inſti.⁊ qð
le.⁊ no.in cle.vt hi qͥ de eta.⁊ quali.⁊/c.cui de nõ ſacerdotali.

de pᷣben. li vi.
receptum

¶ Pꝛecepoa moꝛalia miſtica ſeu figuralia vel cerimonialia

an poſſunt tolli ſeu derogari ꝑ cõſuetudinẽ vel ꝑ ius poſiti⸗

uum vide piene per doc.⁊ ꝑ ab.in.c.fi.de ↄſue.iij.colum.
¶ Pꝛeceptũ de ſoluẽdo vſq; ad certũ tenminũ fit per indiceʒ
cõtra reum cõfitentem debitũ ante petitionem.vide..lis.
¶Pꝛeceptum põt fieri ſine cãe cognitõe in his q̃ ſpectat ad
officiũ ſuperioꝛis. vt no.in.c.ad aures de temp.oꝛdi.eſt tamẽ
notandum ꝙ licet nõ exigat᷑ cae cognitio pᷣceptũ tũ factuʒ ex
traiudicialiter ſine cauſe cognitõe nõ trãſit in rem iudicatam.
vt eſt tex. cũ glo. in. c. ex parte de v.ſig.? Bar.in.l.nõ fatet᷑.ff.
de confeſ.facit.c.cõ centationi de appel.li.vi.ex quo infert᷑ ſm
Inno. ⁊ ab. in.c.cum veniſſent.de in integri.reſti.ꝙ qñ iudex

ercedendo iniuſte metas ſue poteſtatis aliquid pᷣcipit parti

ſine cãe cognitõe tale pᷣceptũ nõ aſtringit partem quãtũ cũq;

taceat⁊ nõ appellat qꝛ tale pᷣceptũ eſt nullũ.vt regula ea q̃fi·
de reg. iur. li. vi. vide.j.pꝛinceps in expectãtibꝰ.

¶ Wꝛecepta negatiua licet obligt ſemꝑ ⁊ ad ſemꝑ qꝛ pꝛobi
bentur actus peccatoꝝ qͥ in omni tẽpoꝛe ſunt mali.de iureiur.

2 ſi chꝛiſtꝰ.tñ pᷣcepta affirmatiua q̃ inducũt actꝰ virtutũ non
quolibet tꝑe de neceſſitate fieri debent ſed debitis tẽpoꝛibꝰ⁊

ſeruatis debitis circũſtantijs qᷓ ſemꝑ debent interuenire ad hᷣ

vt actꝰ ſit virtuoſus.eſt no.ab.in.c.nouit.de iudi.x.colũ.⁊ vi⸗

de doc.ſignanter Ie.de ancha.in.c.ꝙ qͥdazʒ.de peni.⁊remiſ.
¶ Pꝛecipe ſicut poteſt epᷣs clerico in virtute obediẽtie ſic do
minus vaſallo ſub debito fidelitatis quo ad ea que ſpectant
ad feudum. de foꝛma fidelitatis vide.c.ego. M.de iureiu.xxij.
q.v.c.de foꝛma.no.in.c.ex tranſmiſſa.de foꝛo compe.
¶ Pꝛeceptum põt per iudicem fieri ſine cãe cognitiõe iuſtiſi
catum.tñ vt videas ſi ſenſeris te grauatũ compareas ⁊c.not.
glo. in.l. de pupillo.S. meminiſſe.ff.de no. ope.nun. ⁊. c.ex par⸗
te. i.de ver. ſig. vide Bar. in. l. i. C. de exccu. rei iudi.Ang.in. d.
S. meminiſſe ⁊ ſpecu.in.ti.de citatione..iam de citatione.ᷣ.
ſi ergo.⁊ ab.in.c.i.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛi.vide.s.requiſitio.
¶ Pꝛecepta figuratiua veteris teſta mẽti ſeu continentia ce
rimonias nõ ſunt hodie ſeruanda.ſecus de pᷣceptis inſtruen⸗
tibus moꝛes.vt eſt illud bonoꝛa patrẽ ⁊c.de qbꝰ vide tex.cuʒ
glo. vi. di. F. ex his. ⁊ ꝑ ab.in.c.fiide conſue.vt ipᷣe ab.refert in
c.vnico.de purifi.poſt partum.
¶ Pꝛeceptum factum per pꝛincip alẽ alicuiꝰ vices gerẽti an
vid etur ei ſcribere tanqᷓᷓ alterius poteſtatẽ gerenti vel põt ad
impleri per pꝛincipalẽ.vide.j.vices.

„ —

¶ Pꝛecepto pꝛelati an ⁊ qũ debeat ſubditꝰ obedire ſi ẽ ma
lum pꝛeceptum vel dubitat. vide glo.no.in.c.ad aures.de tẽ.
oꝛ. ⁊ ibi. Inno.notabiliter. ”M

Precium

¶ Pꝛecium rei cenſet᷑ eodẽ iure cũ ipſa re in vniuerſalibꝰ.vt

in petitione hereditatis ⁊ ſuccedit in locũ rei.vt. l.ſed ſi rem ⁊
pciũñ.ff. de peti. bere.⁊.l.imꝑij.S.fi.cũ.l.ſe.ff.dele.ij.ſecꝰ in par

ticularibus.vt.l.q̃ vas in fi.ff.de fur.no.in.c.inquirendũ.ð pe
cu.cle.a b.in.c.ij.vt lit.pen.iij.colũ.
¶ Vꝛecium rei vendite vel mutuate ſeu eius extimatiovel in
tereſſe qualiter pꝛobatur. vide plene per Flo.in.l.ſi ſeruuʒ.ff.
ad.l.acquiliam.
¶ VPꝛecium rei ꝓbatur ex qualitate rei ⁊ qutitate red dituũ
vide no.glo.per doc.appꝛobatamin.c.cum cãm de teſti.vbi
no. Jo. cal. ⁊ Micolaus de manie.ꝙ extimatio rei poteſt per
teſtes per inſtrumẽta per confeſſionem per delationem iura⸗

menti per inſpectionem o culoꝛum per coniecturas ⁊ per acci

dentia pꝛobari:ſicut eſt rei qualitas quantitas võmunis ven
ditio rerum ⁊ ſimilium que debent conſiderari.no. Jo.an.in
c.cum cauſam.de emp.⁊ ven.?⁊ GBar.dl:ſi ſeruus:ff/ de con. fur.
Dredicatio
¶ Pꝛedica tio nedum eſt vtilis ſed neceſſaria populo.eſt em̃
officium qð pꝛincipaliter pertinet ad epᷣm.vt.c.i.de cenſi.lib.
vi.xij.q.iij.c.placuit.⁊.c.epiſcopũ.⁊ quilibet rectoꝛ eccleſe ꝑ⸗
rochialis habet officium pꝛedicandi in eccleſia ſua nec poteſt
pꝛedicare qui curam animarũ nõ habet.not.in.c.i.de re.iur.⁊
Ge.i. de ſepul. fratres vero mendicantes babent ex pꝛiuilegio

pape.ab. in. c, inter cetera de offi. oꝛli. .
¶ Vꝛedicatoꝛ magis debetvitam habere qᷓ ſcientiam quia

longe plus pꝛoficit pꝛedicatoꝛ ex boni operis pꝛedicatiõe qᷓ

doctrine. vñ Seneca longum iter ꝑ pꝛecepta bꝛeue⁊ efficax ꝑ
exempla.nõ tamẽ ſufficit vita ſine ſcientia ꝓpter multos erro
res qui quandoqʒ oꝛiuntur ex defectu ſcientie.not. in.ciinter
cetera de offi.oꝛdi.⁊ ibi.ab. *

¶ Pꝛedicare nõ poſſunt religioſi infidelibus niſi babet li⸗

centiam ſuperioꝛis ⁊ auctoꝛitatem ſedis apoſtolice.vt.cqᷓ ſit
de iude.⁊ ibi ab. S=
¶ Pꝛedicandi officium eſt officiuʒ cure ideo nõ poſſunt con
temn ere illi qui hbabẽt curam animarũ.vt no.glo.in.cle.i.de re
gu.vnde fratres mẽdicantes de iure cõmuni nõ poſſuut pꝛe⸗/
dicare quia nõ habent curam animarũ licet eis competat ex

õ A

e
en
;
tin

4

e,

ℳ
nt
e

in

teä
lpbi
khe
Uu
Ne

nis
fut⸗

leß
lb.
eg
Ret
ut
g⸗

iu
Gec⸗
e

rrinrrri

rrrrrrrr

rrene

B Te

errriarrrrrree

pꝛiuilegio audire cõſeſſiones.vt cle, dudum de ſe epul. ab. in. c.

i ſit. de iudeis.
Precentores

¶ Pꝛecentoꝛes a quibus debeant inſtitui ⁊ qð ſit eoꝛũ offi

cium ⁊ cui comparãtur ⁊ an poſſunt agere vel defendere pꝛo
domibus ſibi deputatis.vide plene per Inno.⁊ per ab.poſt
eum in.c.cum deputati.de iudicijs.

Sredo

¶ Pꝛedo. vide.S.ftur.
¶ Mon babet euentus ſoꝛdida pᷣda bonos. Hoſti. Jo,⸗an.
poſt ouidium in.c.pꝛocuratiões.de cenſi.

Brelatus.

¶ Pꝛelatus confirmatus ſi alius eſt in poſ.pꝛelature licet in
iuſte non poteſt adminiſtrare nec iuriſditioneʒ exercere niſi in
ducatur in poſſeſſionẽ.quia ſecus faciẽdo eſſet expoliare poſ
ſeſſionem pꝛopꝛia auctoꝛitate.quod nõ licet.vt.c.eum qui.de
pꝛeben. xvi.q.vi.placuit.doc.in. c. per venerabilẽ. qui fi.ſint
legit. ſi autem pꝛelatura vacat⁊ nemo eſt in poſſeſſione illius
⁊ tunc poſt confirmationeʒ eſt ei licitũ ad miſtrare nec ad boc

requirit᷑ inueſtitura nec inſtallatio.ad hoc.c.qu anto.lxiij.di.

que notanter dicit ꝙ per electionẽ datur poteſtas in habitu.
per confirmationem vero datur in actu.dñi de rota deciſi.iiij
ab. in. c. tranſmiſſam de elec.iiij. colũ.⁊ id em ab.in.c.cum ſuꝑ.
de cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛie.ilij. colũ. vide.j.pla? poſt cõfirmatõeʒ.
¶ Pꝛelatus cõfirmatꝰ nõ poteſt adininiſtrare anteqᷓ; habe
atſitteras apoſtolicas ſuꝑ ſua ꝓmotione.vide.S.electꝰ.
¶ Pꝛelatꝰ poſt cõfirmationem etiam anteq; coꝛpoꝛalẽ poſ⸗
ſeſſionem appꝛehendat poteſt petere reſtitutionem rerũ ipſiꝰ
beneficij ⁊ alias actiones intentare.qꝛ tunc agit nomine be⸗
neficij ⁊ nõ noĩe ſuo.ideo ſatis eſt beneficiũ fuiſſe in poſſeſſio
ne illarũ rerũ.no.doc.in.c.cũ ſuper.de cã poſſeſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ ibi

ab.iiij.col.⁊ dũi de rota.deciſio.iiij.qð ipſi limittverũ ſi nul

lus alius ſit in poſſeſſione beneficij.non tame n poteſt pꝛela⸗
tus ante appꝛehẽſam poſſeſſio nem coꝛpoꝛal em reſtitutionẽ
ſuo nomine petere.vt.ab.vbi.S.vide.s.pꝛelatus confirmatꝰ.
¶ Pꝛelatus cõfirm atꝰ poteſt adminiſtrare ante inſtallatõeʒ
ſeu inductionem in poſſeſſionẽ coꝛpoꝛalẽ.vt.c.tranſmiſſaʒ de
elec.⁊ ſimile in tutoꝛe qui ſtatim adminiſtrat cũ ſcit ſe eſſe da⸗
tum tutoꝛem.de quo in.l.i.ff.de admi.tuto.inſtallatio autẽ nõ
requiritur niſi ad ſolẽnitatem nõ auteʒ quo ad ſubſtantiã ad
miniſtratio nis vel eſt de neceſſitate qũ hoc habet cõſuetudo
vt.c.ij.de cõſue.ab.in.c.cũ ſuper,de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.
¶ Pꝛelat? non dicitur dñs rerũ eccleſiaſticarum ſed ꝓcura
toꝛ vt.c.ij. de dona.non tñ ex toto pꝛelatꝰ equiparat᷑ ꝓcurato
ri nec etiam tusoꝛi:ſed amplioꝛem ⁊ nobilioꝛeʒ poteſtatem qᷓ
tutoꝛ vel pꝛocuratoꝛ hʒ.vide glo.quaʒ tenebis mẽti.v.q.iij.
in fi.ab.in.c.edoceri de reſcrip.⁊ vide.S.ab.
¶ Pꝛelatus an poteſt ſine capitulo vel econtra adminiſtra⸗
revel agere ſuꝑ bonis ecdleſie ſeu ↄuentus q̃ ſunt cõmuniavł
omnino diſcreta vel de menſa.vide ab.plene in.c.edoceri.de
reſcrip.⁊ in.c.ſgnit᷑icauit de appel.
¶ Pꝛelatus vel abbas an poſſit ſolꝰ ſine capitulo vel con⸗

uentu conſtituere ꝓcuratoꝛez vel yconomũ ſuper rebus eccle

ſie.vide.S.ab.
¶ Pꝛelatus an põt ratificare geſta per ↄuentũ.vide.S.ab.
¶ Pꝛelatus debet eſſe ꝓmptꝰ in vlciſcẽdo ⁊ puniendo ĩobʒ
dientiam ſubditoꝛuʒ.c.quãto.ij.q.v.ab.in.c.i.de poſtu.pꝛela.
iij. colum.
¶ Pꝛelatus an poteſt eligi in pꝛelatũ cui ad hoc eſt collata
poteſtas.vide.S.elect.

¶ NPꝛelatus ad quẽ ſpectat pꝛouiſio beneficij ⁊ eius confir⸗

matio an poteſt vnico actu ſe expedire.vide.ᷣ.ceßs.
¶ Pꝛelatus eſt onus ⁊ ꝓpter adminiſtrationeʒ eſt honoꝛ. vt
c.ꝗᷓ epatum.vij.qi.⁊.c.eſtote ſubiecti.xcv.di.ab.in.c.q̃liter
de electio.
¶ Pꝛelato male adminiſtranti debent canonici reſiſtere.vi⸗
de.j.pꝛeſumptio.
¶ Pꝛelato an licet habere homines armatos pꝛo executio
ne iuſticie. vide.S.epᷣs.
¶ Pꝛelati inferioꝛes an poſſunt ſententias ſuas executõni

mandare vel debeãt ad ſuperioꝛẽ recurrere. vide plene ꝑ ab.
in.c.ſi q ↄtra dericũ de foꝛo compe.⁊ tangit in.c.cũ ab eccle
ſiarum. de o ffi. oꝛdi. DU”
¶ Pꝛelati inferioꝛes epᷣo lʒ babeant iuriſditioneʒ in ſuos de
collegio eam tamẽ nõ obtinẽt excluſo epᷣo:ſed accumulatiue
ad epᷣm ita ꝙ iſti non faciũt gradum:ſʒ epᷣs cõcurrit tanq; ge
neralis oꝛdinarius ⁊ iſti inferioꝛes tanqᷓᷓ ſpalss.ex quo infer
tur ꝙ valet abſolutio facta ab epᷣo de excõicatione lata ab in
ferioꝛi.vt notabiliter cõcludit ab.in.c.cũ ab ecclenſarũ.in fi.de
offi.oꝛ.vide.S.iuriſditionem non habent.
¶ Pꝛelatus an debeat de facili Nnam pecuniariam impo⸗/
nere. vide.S.penam pecuniariam.
¶ Pꝛelatus etiam infenoꝛ poteſt agere pꝛo eccleſijs ſibi ſu⸗
biectis.ad quod facit cle.i.de reſcrip.ab.in.c.i.de offi.iudi.vi
de.sS.epiſcopꝰagit.
¶ Pꝛelato excedẽti metas ſui officij nõ tenetur ſubditꝰobe
dire.vide.S.obedire non tenetur.
¶ Pꝛelatus tepidꝰin iuſticia exequẽda poteſt deponi a ſua
dignitate. vt. c.ij. de treu. ⁊ pa.fa.c.ſi q ab.xviij.q. ij.⁊ negli⸗
gentia pꝛelati eſt peccatũ moꝛtale no.glo.in.c.ea q̃ de offi.ar
chidia.⁊ idem in diſſimula uone.vt not.glo.in.c.clericos de
immu.eccle.li.vi.ab.in alle.c.ij.de treu.⁊ pa.
¶ Pꝛelatus an poteſt tranſigere vel cõpꝛomittere ſuꝑ re.ec
cleñe.vide.ẽ. ↄpꝛomittere nõ poteſt.⁊.j.tranſigere poteſt pꝛe
latus.⁊.vᷣ.tranſigere nõ poteſt.
¶ Pꝛelatus qͥ negligit eccleſie acquirerev bi potuit tenetur
ad intereſſe lucri ceſſantis.no.glo.in.c.fi.ij.q.iiij.⁊.iij.q.iij.S.
fi. imo cõtra pꝛelatum qͥ paſſus eſt pᷣſcriptionem ſeu cõtra eiꝰ
heredes poteſt eccleſa agere ad emendandũ danum. vt. l. qc⸗
quid. C. de arbi. no. Ab. in. c.i. de in integr. reſti. vide Ab. in,c.
ij. de pᷣſcrip.circa pᷣnci.
¶ Pꝛelatus ſi danificat eccleſiam in iudicio vel extra an po
teſt eccleſia cõtra eum agere vel rem vendicare.vide,S.admi⸗
niſtratoꝛ neceſſarius. .
¶ Pꝛelati delictum an ⁊ quãdo nocet eccleſie: vide.s.deli⸗
ctum pꝛelati.
¶ Pꝛelatus ſi ſit negligens in acqͥrendo res eccleſievel in ꝑ
dendo eas ſeu in ꝑmittendo labi pᷣſcriptionem contra eccle⸗

ſiam vel ſi impediat acquiſitionem eccleſie ſub conditõne ſu⸗

ſpẽdente an teneatur ipſe pꝛelatus.vide.plene.⁊ no.ꝑ An.⁊
Ab. in.c.i.de dolo ⁊ cõtu.⁊ melius per andre.barba .in.c.vt
ſuper. de re. eccle.nõ alie.
¶ Pꝛelatus maleviuẽs dicit᷑ eccleſã ſuam pol luere quo ad
opinionem nõ tamẽ pollui poteſt eccleſia.qꝛ q̃ ſancta ſunt in
quinari non poſſunt.c.veritatis de dolo.⁊ ↄtu ⁊.c.veſtra.ð
coha.cleri.⁊ mu.
¶ Vꝛelatus nõ poteſt cñ enoꝛmi dãno eccleſie iura eccleſie
renunciare.vt.c.fraternitatem. de dona.⁊.C.de tranſact.l.pᷣ/
ſes.⁊.c.conſtitutus cũ ibi no.ꝑ Inno.de elect.⁊ per eum in.c.
accedentibus de exce.pᷣla.cuʒ leuitamẽ pᷣiudicio poteſt.vt.c.
terrulas.xij.q;ij.⁊ no.in.c.i.⁊ ſi.de pac.li.vi,.⁊ vide Fred,.ſuo
conſil.lxxxviij.
¶ Vꝛelati cõfeſſio contra eccleſiam an valeat.vide.not.ab.
In.c.fi.de pꝛeſcrip.in fi.
¶ Pꝛelatus excuſatur ſi non mouet cauſaʒ in qua ſumptus
ſitis excedit quantitatem pꝛincipalis. Mde.v.appellari a mi/
nima cauſa. ⸗

¶ Pꝛelatus calumnioſam actionem nomine eccleſie inſtitu⸗

ens tenetur ad expenſas.vide.j.tutoꝛ.calũnioſe.
¶ Pꝛelati nõ poſſunt boneſte ſuſcipere delegationes a pꝛi
cipibus ſecularibus quia peccant cum non debeant foꝛeuſiũ
cauſarum eſſe diſceptatoꝛes.ar.C. de teſta.ↄſulta.xcvi.di.cuʒ
ad verum:ſed pꝛopter boc iudiciuz nõ viciabitur em pꝛelati
babeant habitum talis iuriſditionis in.c.nouit.de iudi.ſacit.c
in archiepatu. de rap. quod limita verum niſi quãdo cõmittit᷑
talis cauſa cuius deciſo cõcernit bonum totius xpᷣianitatis
quia tunc omẽs clerici de bent eſſe ſolliciti.no.Inno.de voto
ꝙ ſuper bis.alias autem pꝛelati non debent accipere dele⸗
gationes pꝛincipum. vt in.c.ſepe.xxiij.q.viij.no.Abb.in. c. ij.
de iudi.ij. colll.
¶ Pꝛelatus qͥs dicatur ⁊ an omnis babens curam aĩarum
dicatur pꝛelatus.no.per.ab.in.c.ij.de iudi.vlt.colũ.

¶ Pꝛelatus ſuperio: an poteſt agere ſeu defẽdere pꝛo eccle

ſijs ſeu domibꝰ ſibi ſubiectis excludẽdo inferioꝛes. vide ple.
per Inno. ⁊ ab.in.c.cum deputati.de iudi.
¶ Pꝛelatus iudicat᷑.vt tutoꝛ ſeu curatoꝛ cum querit᷑ an eiꝰ
facto teneat᷑ eccleſia.idẽ de eius herede qͥ tenet᷑ ex facto pꝛela
ti defuncti.eſt glo.no.in.c.ex pñtium ð pig.glo.fi.⁊ Inno.in
c. cum in officijs.de teſta.⁊ ab.in.c.cum deputati. in fi.ð iudi.
¶ Pꝛelatus nõ impo nit penã clerico irregulari.vt illico mo
riatur.vide.sð.cõtumax.clericus.
¶ Pꝛelatus an põt eſſe iudex in cã ꝓpꝛia.vide,.S.iuder an
poteſt eſſe in cauſa ꝓpꝛia

„

¶ Pꝛelatus etiam inferi& poteſt ꝓcedere etiam in facto ꝓ⸗

pꝛio ſi factum vel iniuria eſt notoꝛia.qꝛ tunc potius eſt execu⸗
toꝛ iuris qᷓ; iudex.quia in facto notoꝛio nõ fertur ſententia ad
minus cũ lolẽnitate:ſed exequitur iuris diſpoſitione.vt.c.eui
dentia.de accu.⁊.c.qm̃.de fil.pꝛeſby.no.Inn.ĩ.c.ex parte.de
conſti.qð limita quãdo pꝛo delicto ſeu iniuria eſt pena certa
in iure expꝛeſſa.ſecus ſivenit imponẽda arbitrio iudicis.quia
poſſet excedere modum.eſt glo.not.in.c.ſuper hbis de accu.de
quo vide latius Ab.in.c.cum veniſſent.de iudi.per quẽ vide
an poteſt eſſe iudex in cã vel iniuria ſpectante ad eccleſiaʒ vel
menſam ſuam. * .
¶ In caſibus in qͥbus nõ põt eſſe iudex in cauſa pꝛopꝛia eſt
verum in cognoſcendo iudiciliter. poteſt tamẽ extraiudicia
liter pꝛocedere ad defenſioneʒ pꝛopꝛioꝛũ iuriũ vel ſue eccleſie
fulminando ſententiam cenſure.no. Inno.in.c.venerabilibꝰ
§. ſimiliter de ſen. excõi.li.vi.⁊ eſt conſi. Lapi allega.xxxix.Ex
quo no.qꝙ ſi debitũ pꝛelati eſt notoꝛiũ poteſt pꝛocedere in fa⸗
cto ꝓpꝛio ad defenſionem iuris ſui etiam fulminã do cenſurã
⁊ideo ſuperioꝛ poteſt punire iniuriam ꝓpꝛiam etiam occultã

qua ndo ꝓcedit extraiudicialiter per viaʒ collationis ⁊ impo

ſitionis eiuſdem penitẽtie.⁊ pᷣlatus poteſt iniuriam ꝓpꝛiam
punire quando hoc nõ facit animo vlciſcẽdi: ſed coꝛrigendi.
vtno. Bar. bꝛix.in.c.qui emendat.xlv.di.no.ab.in,c.cũ veniſ
ſent circa fi.vide.S.iudex poteſt punire iniuriam.cũ ſe.ver.
¶ Pꝛelatus inferioꝛ nõ poteſt ſtatuere cõtra ius ſu perioꝛ is
vide.S.ſtatuere non potef.
¶ Pꝛelati inferioꝛes epᷣo quam iuriſditionem habent erga
ſubditos ſuos in foꝛo ↄtentioſo ſeu penitentiali.vide.S.iuriſ
ditio.ver.circa iuriſditionem.
¶ Vꝛelatus an poteſt renũciare pꝛiuilegio cõ cernenti eccle
ſiam.vide.S.cõtractꝰ factus.
¶ Pꝛelati delictum an ⁊ quando noceat eccleſie.vide.j.tu⸗
toꝛ ſi delinquit.
¶ Pꝛelatꝰ ſeu rectoꝛ eccleſie an ⁊ qũ in iudicio debeat age⸗

re nomine eccleſie ſeu ꝓpꝛio pꝛo iuribus particularibꝰ eccle⸗

ſie vel ꝓ dignitate vel ꝓ iuribꝰ competentibꝰ ipſi pᷣlato.vide
plene ⁊ no.ꝑ ab.in.c.in lr̃is.de re.ſpo.circa pꝛĩ.⁊ vide.s.cleri
cus beneficium.vide ab.in.c.olim.i.de reſti.ſpo.in pn.⁊ vide
Lapum. alle.li.
¶ Pꝛelatus ſeu beneficiatꝰ agẽs ꝓ iuribꝰ ſui beneficij tene
tur ꝓbare titulũ ſue poteſtatis ſi non eſt in poſſeſſione ſue di
gnitatis vel beneficij eo qꝛ tũc non bʒ pᷣſumptionẽ pꝛo ſe nõ
tamẽ tenetur ꝓbare plene ſic̃ ſi de hoc ageret᷑ pncipaliter.no.
Inno. in.c.veniẽs.de.vᷣ.ſig.li.vi.⁊ in.c.litteris de cau.poſ.et
ꝓpꝛie.ſʒ ſi babʒ poſſeſſionem de recenti teneat᷑ etiam ꝓbare
maxime ſi mouet᷑ ſibꝛ ↄtrouerſia.ſʒ nõ ꝓbabit ita plene ſicut
in pcedenti caſu.ſi autem hspoſſeſſionẽ antiquã ſufficit ꝓba
re poſſeſſionem ⁊ cõmunem reputationem.ar.in.l.barbarius
ff. de o ffi. pto. qꝛ nemo cogitur ꝓbare titulum ſue poſſeſſiõis
vt.l.cogi. C. de peti.here.ij.q.v.in pᷣn.ab.in.c.cum ſuꝑ.de cau.
poſ.⁊ ꝓpꝛie.in fi.
¶ Pꝛelatꝰ peccat moꝛtaliter niſi moneat ſubditos ad deci⸗
mas ſolu;d as.vide.S.decima. .peccat moꝛtaliter.nam ꝓ⸗
pter negligentiam peccat moꝛtaliter.no.glo.in.c.ea que ð of
ficio archidy. Item diſſimulatio pᷣlati eſt peccatum moꝛtale.
no.in.c.clericis.de immu.ecc.li.vi.abb.in.c.peruenit.de deci.
in pꝛincipio. M
¶ Pꝛelatis eſt licitum impendere cõſiliũ ⁊ auxilium regi ⁊
dominis tẽpoꝛalibus pꝛo cõſeruatõne reipublice.maxime in
ſtante regni turbatione.vt in.c.nõ eſt de voto.ex quo no.ꝙ li
cituz eſt platis eſſe in regis cõſilio.facit qð no.in.c.in archiepi
ſcopatu.de rap.⁊ qð habet᷑ in.c.duo ſunt.xx vi.di:⁊ ab.in all.
c.nõ eſt in pꝛin.

¶ Pꝛelatus nõ poteſt retinere partem pꝛouentuũ ðᷣ eccleſia
idem ð abbatibꝰ ⁊ alijs pᷣlatis regularibus.vr.cle.quia regu
lares.S.i.de ſupplen.negligentia pᷣla.vbi cõcluditur qp qua⸗
liſcũq; ſit locus ſubiectus abbati dũmodo nõ ſit de menſa ip
ſius nõ poteſt partẽ reddituũ ſibi retinere.no.ab.in.c.ꝓhibe
mus de cenſi.
Pꝛelatus an poteſt bona eccleſie alienare ꝓpter vtilita⸗
tem vel neceſſitatem eccleſie nõobſtante iuramento ꝑ eum pe⸗
ſtito.vide.s.iuramentũ ſimpliciter pꝛeſtitũ. “

¶Pꝛelatus iudicat᷑ vt tutoꝛ ſeu curatoꝛ cũ querit᷑ an eiꝰ fa⸗

cto teneatur eccleſia.no.abb.in.c.cũ deputati.de iudi.in fi.vi
de.S.eccleſia nõ tenet᷑ ex dolo pꝛeceptoꝛum.
¶ An pꝛelatus ſine capitulo vel ecõtra poſſit agere vel vn⸗
nne alio conueniri.vide plene ⁊ notabiliter per lapũ ſua alle.
xlix.⁊ per ab.elegantiſſime.in.c.edoceri.de reſ. crip.⁊ ĩ.c.ſigni⸗
ficauit de app.⁊ vide.S.ab.
¶Pꝛelatus poteſt ↄtrahere cum conſanguineis de rebꝰ ec
cleſie ſicut cum extraneis eis bona eccleſie infeudando vel in
emphiteoſim dando in caſibus ꝑmiſſis.dũ tamen hoc nõ fa
ciat in damnũ vel fraudem eccleſie.eſt cõcluſio ab.in.c.vt ſuꝑ
de re. ec. non alie.nec obſtat aut᷑.qbuſcũq; modis.C.de ſacro⸗
ſan.ec.quia loquit᷑ in yxconomo eccdleſie qͥ non poteſt cũ cõſan
guineis de reb? ecclene contrahere ꝓpter fraudis pᷣſumptio⸗
nem ⁊ quia ſolẽnitas illius autentice non ſeruat᷑ in alienatio

ne rei eccleſiaſtice. vt not.glo.in.c.i.de re.ecc.non alie.li.vi.vci
de.S. alienatio. vide no. Andre. barbatium in allegato c, vt

ſuper. * .
¶ Pꝛelatus an poteſt emere rem ecdeſte. vide. ö̊. emere põt

¶ Vꝛelatus eccleſie comparat᷑ curatoꝛi.vt.c.ij. de dona. im⸗

mo ꝓpꝛie nõ comparatur ꝓcuratoꝛi nec curatoꝛi. quia habʒ
longe pinguius ius in rebus eccleſie qᷓ ꝓcuratoꝛ in rebꝰ do
mini vel curatoꝛ in rebus pupilli. Item cura vel ꝓcuratio eſt
onus.ſed pᷣlatura eſt honoꝛ vel dignitas.vide.glo.v.q.i.c.fi.
⁊ ſolum ꝓcedit dicta equiparatio quo ad impotẽtiã diſtrabẽ
di bona eccleſie:no.ab.in.c.ex pꝛeſentium.de pig.
¶ Pꝛelatus bona q̃ acquiſiuit an pᷣſumat᷑ habuiſſe intuitu
eccleſie vide no.ꝑ doc.ſignanter ꝑ Barba.in.c.i.de pecu.cle.
¶ Vꝛelati bona ſunt tacite obligata ecdeſe ꝓ mala admi⸗
niſtratione pᷣlati.⁊ poterit agere eccleſia contra tertium poſ.
1 eſt oꝛem ſicut agit mulier pꝛo dote.not.glo.in.c.er litteris de
pig.⁊ licet de hoc textum non habemus erxpꝛeſſum tamẽ limi
tat ar.a paritate rationis.n aʒ eccleſia equiparatur minoꝛi.vt
in. c.i.de in integ.rxeſti.ergo ſicut bona tutoꝛis ſunt tacite obli
gata pupillo.vt in iuribus allega.in glo.vt in.l.fi.C.de boniſ
tutoꝛum.ita ⁊ bona pᷣlati ipᷣi eccleſie.no.ab.in. alle.ex littenis
vide.ð.dos.ver.mulier pᷣfertur.
¶ Pꝛelatus vel capłm ſeu rectoꝛ vel adminiſtratoꝛ eccleſie
ſi contrabit mutuũ nomine eccleſie an requiri pbare ꝙ pecu
nia ſic mutuata ſit verſa in vtilitatẽ eccleſe ⁊ an ſufficit vera
vᷣſio vel pᷣſumptiua.⁊ ſi poteſt conſuli eccleſe de fructibꝰ an
poſſunt diſtrahi res eccleſe. Item an ſufficit vt eccleſieia te⸗
neatur ꝙ debitumſit contractum cũ ꝑticulari vel cum tota ec
cleſia vł cum ſolo pᷣlato.vide notabiliter ⁊ diffuſe ꝑ Ab.in.c.
q quibuſdam ð fideiuſ.vide.j.ꝓcuratoꝛ liberam habens.⁊vi
de.s.eccleſia.vᷣ.contrabens.
¶ Vꝛelatus eccłie ſuccedit in vniuerſum ius eccłie.vt.in. c. i
de ſolu. ⁊ in.c.cum ad ſedem.de reſti.ſpoli.⁊ comparat᷑ in boc
herediqͥ ſuccedit in vniuerſum ius defuncti.vt in alle.c.i.⁊ in
bereditas. de peti. here. Item comparatur quo ad ſuſtinen
dum onera contracta ꝑ pᷣdeceſſoꝛem. vt allega.c.i.de ſolu.te
netur ergo pᷣlatus ad debita contracta ꝓ neceſſitate eccleſe.
etiam poſt moꝛtem pᷣlati contrabentis nec requirit᷑ ꝓbatio
verſionis in vtilitatem eccłie ſʒ ſufficit ꝙ ꝓbetur caſus neceſ
ſitatis.ideo ſi platus contraxit debita pꝛo ſua ſuſtẽtatione te
net᷑ ſucceſſoꝛ cum eccłia tenebatur illum alimentare.vt nota,
ab. in.c. ex pꝛeſentium de pig.⁊ in.c.de fideiuſ.no.ab.in.c.i.de
ſolu. ⁊ in.c.per tuas.de dona. *
¶ Contra pꝛelatum patientem pᷣſcriptionem in rebus ecclie

poteſt agi ad intereſſe inquantum ecckłia eſt dãnificata exr ne

gligentia ſua.no.glo.xvi.q.iij.c.placuit.an quando factuzʒ
pꝛelati nocet eccleſie no.plene.Ab.in.c.i.de do.⁊ cõtu.vt ip⸗
ſe refert in.c.ij.de do.vide.S.eccleſie rectoꝛ.

¶ꝛelatus poteſt vnire eccleſias ſibi ſnbiectas quarũ col⸗

J

ðäo

— —. — — — ———00———

——

2—

☛ ☛ ☛ ☛ 8 — — — — – — —

——

ccea
ea⸗
leſti,

dhbe

Peſiae
lunj/

nafn
inſri

kſen⸗
ſucl
ſcſe⸗

eſehe
topeln
enof
cN
delahe
cöſ⸗
unpto⸗
lenati⸗
Aipipi
lo t

gepot
naſn
ſaheb
feb)do
gtioct
gick.
ſtrabe

intin
echcle,
oi
npol
is de
lini
NiN
teobi
eboni
tlitens

cleſe
Faun
tdens
tn
eſeiate
ſtolae

s,tri

ci
ndoe
N
Uſinen
olnte
eceſ⸗
Chunn
6 f
ſonel
tone⸗
N

lake
14 e
au;

i⸗

ſoo⸗

nrerr S
.

latio per ſuam negligentiam deuoluta ad papam.no. do c.in
c.ſicut vnire.de exceſ.pᷣlat.⁊ eſt ratio.qꝛ alio iure eſt collatio

ad papam deuoluta. qꝛ deuolutio concernit titulus.ſed vmo
concernit ꝓpꝛietatem.vt plene no. Ab. in alle. c. ſicut vnire vt

ipſe refert.in.c.conſultationibꝰ.de dona. vide.S. beneſiciũ nõ
vacans. vide. S. alien are ſeu infeudare.,
ꝛelatus an poteſt de rebꝰ ecclie ſue aliqua donare pijs
locis ⁊ religioſis.vide.S.donare an poteſt pꝛelatus.
¶ Pꝛelatus poteſt inducere teſtatoꝛem blando ſermone vt
non eccleſie:ſj ſibi relinquat.vide.j.teſtamentuʒ.ver.ſi quis.
¶ Pꝛelatus lʒ poſſit eonferre ſuis conſanguineis de bonis
ſue eccdleſie competẽs ſubſidium.ĩmo potius tenet᷑ ſuis q; a⸗
lienis:vt in.c.nõ ſatis.lxxxvi.di,⁊.c.i.de coha.cle.⁊ mu.nõ ta
men babet eis tantũ tradere vt faciat eos diuites:ſed vt ſub
ueniat vt alijs indigentibus.xij.q.ij.monemus.not.ab.in.c.
inquirendum.de pec cle.vide.S.elemoſyna. xᷣ.in elemoſyna
facienda.
¶ Pꝛelatus an pꝛo deſenſiõe ſubditoꝛũ poteſt arma moue⸗
re.vide.Sð.defenſio.vᷣ.ſi clericus.
¶ Pꝛelatus an poteſt ſtatuere vt ſine monitione ſeu citatio
ne clerici negociatoꝛes perdantpꝛiuilegium, vide.ð.monitio
ver. vbicũq;.
¶ Pꝛelatus etiam ſi in alienatione eccleſie iurauit poteſt in
integr.reſti.petere.vide.S.iuramentum.v.ſi platus.
¶ ꝛelatus an ⁊ quando teneatur requirere conſilium vel
conſenſum capituli.vide. S. capitulũ. elicet regulariter.
¶ Pꝛelatus ſolus poteſt repudiare legatum factum eccleſie
etiam de re ĩmobili. vt concludit Yrede.conſil.ix.⁊ mouet᷑ pᷣn
cipaliter qꝛ dñium rei legate nõ eſt vere acquiſitum eccłie an
te acceptatõʒ legati.vñ repudiãdo potiꝰ nõ acqrit qᷓ ꝙ alie⸗
net tenetur tñ pᷣlatus ſatiſfacere eccleſe de ſuo quẽadmoduʒ
tutoꝛ tenetur ſi potuit acquirere pupillo ⁊ non acquiſiuit. C.
arbi. tu.l. qcquid. ſacit glo.in. c.ij xij.q.iij. ⁊ qð no. Inno. in. c
qm̃.de deci.licet in contrarium adijciat᷑.l.quiactionem de re.

iu. vbi babens actionem videt᷑ babere ipſam rem ergo ſicut

pꝛelatus nõ poteſt ſolus alienare ipam rem:ergo nec actionẽ
ſed poteſt reſponderi ꝑ.c. cum apłica.de bis q̃ fi.a pꝛel.vt re
fert ab.in.c.tua nuper.e.ti.in fi.quã.q.dimittit ſub dubio.iſtã
q.terminat Anto. barba.in.c.vt ſuꝑ.de re.ec,non alie.

¶ Pꝛeſbyteroꝛum filij an poſſunt ſuccedere patribꝰ.vide.ẽ

filius. Item nota ꝙ pꝛeſbyter grece idem eſt ꝙ ſenioꝛ latinex
hoc ꝓpter reuerentiã.c.cleros.xx.i.di.

Prepoſteratio.
¶ Pꝛepoſteratio regnlariter non vici at etiã in titulo ceſſio⸗

nis.vt.l.ppoſñti.C. de teſta.⁊ in.c.pe.de conſfir.vti.vel inuti.⁊
ab. in. c. ex parte de alie,mu.iudi.

Mreſcriptio.
¶ Pꝛeſcriptio q̃d ſit ⁊ q̃ differentia ſit inter pꝛeſcriptionẽ et

vſucapionem ⁊ an ꝑ eam acquirat᷑ directum vel vtile dñium
vide plene ⁊ no.per ab.ſuꝑ rubꝛica de pᷣſcrip.

¶; Pꝛeſcriptio tꝑalis nec vſucapio contra pupillũ nullo tẽ⸗

poꝛe currit.vt.l.ſcut.C. de pꝛeſcrip.xxx.vel.xl.an. nec contra il
lum qͥ.xxx.annũ non attingit.vt in.l.fi.C.in q̃.cau.in integr.re
ſti.non eſt ne. contra eccleſiam tamẽ ⁊ rem publicaʒ⁊ ciuitatẽ
currunt pꝛeſcriptiones iudiciales.no. Inno. in. c.i.de in inte.
reſti. contra rem publicã ſeu ciuitateʒ dat᷑ reſtitutio in integ.
qꝛ licet reſpublica fungat᷑ iure minoꝛis:ſecꝰin ciuitate.ar.in.l.
intereſt. ff.ad mace.vide.S.ciuitas fungit᷑.
¶ Vꝛeſcriptio ſtatutaria ſeu conſuetudinaria licʒ ſit tempo
ralis currit contra minoꝛeʒ vbiagit᷑ de lucro captando.vt.c.
conſtitutꝰ de in integ reſti.non ob.l.fi.C. in qͥ.ca.in integ.reſt.
non eſt ne. vbedicit᷑ nulla pꝛeſcriptio currit contra minoꝛeʒ
illud in pꝛeſcriptione legali.nã illa.l.fuit pꝛincipa liter indu⸗
cta ad conſeruationeʒ patrimonij minoꝛũ.vt eoꝝ iura inta⸗
cta ſeruent᷑.ſed vbi ſtatutũ affert lucrũ cũ tempoꝛis limitatio⸗
ne ceſſat ratio dicte.l.ſi.no. Ab. in. alleg.c. conſtitutꝰ. vide..
minoꝛibus.

¶ Pꝛeſcriptio tẽpoꝛalis inducta ex teſtamento currit con⸗

tra minoꝛeʒ. vt.leiij. ff.de mino no. Gar. in. lemilius. fl.de in

inte. reſti. Idẽ in pꝛeſcriptione conuentionali inita cũ defun
cto cñ quo incepit pꝛeſcriptio nam currit contra minoꝛeʒ eiꝰ
ſucceſſoꝛẽ. vt allega.l.emiliꝰ.ab.in. c. conſtitutꝰ.de integ.xeſti.

¶ PMꝛeſcriptio lʒ ex negligentia vel defectu curatoꝛis currat

contra minoꝛem:non tũ currit ſi curatoꝛẽ nõ babet.vt.l.ſicut

C. de pꝛeſcrip.xxx.anno.⁊ facit.l.fi.in fi.C.inj qui.ca.in inte.re,

non eſt neceſſe. idem ſi pater poſſidet bona filiinon vt admi
niſtratoꝛ:ſed ꝓ vſufructu quẽ hʒ in illis.vt.l.fi.C. de anna.ex⸗
cep.idem in rebus dotalibꝰ ꝓ qᷣbꝰ conſtante matrimoniov⸗
xoꝛ agere non poteſt. vt. l. dote cillã. C. de rei ven. eo qꝛ mari
tus eſt quaſi dñs ⁊ non adminiſtratoꝛ.⁊ idẽ de bonis paupe
rum. late no.ab.in.c.ij.de pꝛeſcrip.circa fi.
¶ PMꝛeſcriptio ſicut non currit contra pupillũ.vt.l.ſicut. C. ð
pꝛeſcrip. xxx. anno.ſic nec currit contra furioſum nec ꝓdigum
no. glo. in. l. . C. de cu. fu. qᷓ ſingłariter dicit ꝙ, pꝛiuilegia ⁊ be⸗
neficia collata minoꝛi in pꝛeſcriptionibꝰ ⁊ alijs vident᷑ con⸗
ceſſa furioſo:idẽ in ꝓdigo ſᷣm Jo.an.in.addi. Spe.eo.ti.ð pᷣ
ſcrip. ſuꝑ.rub.ij.coln.⁊ ad omne dubiũ tollendũ dicit ꝙ pᷣſup
poſito ꝙ curat daret᷑ reſtitutio no.ab.in.c.cũ non liceat.depᷣ
ſcrip.pe.colũ. „
¶ Pꝛeſcriptiones iudiciales curſũt contra eccleſam nã ter
mini excluſiui ꝓbationũ ſeusllegationũ poſſunt dici pꝛeſcri⸗
ptiones ⁊ pariter currũt ↄtra eccleſam ſicut contra puatũ.vt
c. auditj.⁊ c.coꝛam. de in integ.reſti.⁊. c.paſtoꝛalis.de excep.
⁊ ab. in.c.coꝛam.ð in inte.reſti.

¶ APꝛeſcriptio an currat eccleſia vacante vel contra epiſco⸗

pum negligentem petere. ⁊ an imꝑio vacante vel impꝑatoꝛe in
remotis agente contra eius iura poſſit pꝛeſcriptio cauſari,ple

ne ab. in. c.i. de pᷣſcrip. „
¶ Pꝛeſcriptio non currit contra excõicatum non valentem

agere ꝑ.c.qꝛ diuerſitatem de conceſ.pᷣben.ꝑ rationeʒ regle im
putari.de reg.iu.li.vi.impedito em̃ agere non cunnit pꝛeſcri⸗
tio. vt.l.fi.in fl. C.de anna.excep. ⁊ vide alios caſus in.c.pꝛima

actione. xvi. q.i. in glo. Ab. in. c.i. ⁊ in. c ex trãſmiſſa. de pᷣſcri.

¶ ꝛeſcribere non poteſt de iure ciuili ſucceſſoꝛ vniuerſalis
ñ defunctꝰ babuit malã fidem etiam ſin e violẽtia.vt.l.cñũ be
res.ff, de diuer.⁊ tẽpo.pᷣſcri.qꝛ cẽſet᷑ eadẽ ꝑſona cũ defũcta ⁊
cauſat ius ſuũ a defũcto:necviðꝛ jriũ ð iure canonico.vt,c.i.

5j oꝑ.no.nũ.⁊ eſtrõ qꝛ bĩs tenet᷑ exonerare cãm defũcti qͥ fuit ĩ

mala fide:vt.c.i.de ſepul.⁊.c.in litteris.de rapto.⁊.c.a nobis
de ſen, excõ. ſucceſſoꝛ tñ ſingularis poteſt pꝛeſcribere.qꝛ non
cauſat ius ſuũ defuncto.vt no.in.c.de quarta.de pᷣſcrip.⁊.ci
cura.de iurepa.ab.in.c.ij.de pᷣſcrip.
¶ Pꝛeſcriptio niñ ſit.xl.an.ñ currit ↄtra eccłiaʒ. vt.c.de qrta
de pᷣſcrip.ideʒs dic ꝓ legatis ad pias cauſas.vt aut᷑.de ec.ti.S
pꝛo temꝑalibꝰ.xij.q.ij.c.fi.idem in boſi pitalibꝰ ⁊ alijs pijs lo
cis nam iſta gaudent puilegio eccłiaꝝ. vt.l.omnia pᷣuilegia.
C. de epi.⁊ cle.⁊ ibi Bar.⁊ Jo.an.in.c.ij.de in integ.reſtiili.
vi.Ab.in alleg.c.de quarta. J
¶ Vꝛeſcriptio currit ↄtra abſentem ⁊ ignoꝛantem:dũ tamẽ
affint alia ſubſtantialia pꝛeſcriptionis. vt.l.fi.C.de pᷣſcrip.lõ.
temp.qð verũ niñ abſens ⁊ ignoꝛans poſſideant ciuiliter.nã
tũc ↄtra eos non currit pᷣſcriptio.vt.l.male agit᷑.C. de pᷣſcript.
xl.an facit.l.ſi id qd.ff.de acqʒ.poſ.⁊.l.qð meo.e.ti.⁊qð ibi no.
Bar.ab.in.c.i.vigilanti de pᷣſcrip. ꝰ
¶ Pꝛeſcriptio in qbꝰ canbꝰ non currit ⁊ an in illis caſibꝰnõ
currat ipſo iure vł requirat᷑ in integ.reſti.vide pleniſſime per
ab.in.c.ex tranſmiſſa.de pᷣſcrip.per totum.
¶ Pꝛeſcribere lʒ non poſſit colonꝰqꝛ non poteſt mutare ſibi
cãm poſ.vt.l.nemo.C. de acq̃. poſ.ſi tamẽ colonꝰ alteri bona fi
de recipienti vendidit ⁊ tradidit rem talis emptoꝛ pꝛeſcribit.
Spe.ti.de pᷣſcrip.S.i.ver.pone colonꝰ.⁊ Bar.in. cũ ſolus. ff
de vſuca. ab. in allega.c.cum non liceat pe.colũ.
¶ Pꝛeſcribere non poteſt ſimpliciter inferioꝛ obedientiã nec
ius ſuꝑioꝛitatis.qꝛ non poteſt quis ſibi imperare nec in ſe iu
riſditionem exercere.vt.l.pe.ff.de arbi.⁊.c.fi.de peni.⁊ remiſ.
⁊ per conſequens:nec ſeipſum poſſidere.⁊ pᷣſcriptio ſine poſ⸗
ſeſſione non ꝓcedit.vt regła ſine poſſeſſione de reg.iu.lib.vi.

no. Hoſti.in.c. cum non liceat. bene tamen poteſt ſubditꝰ pꝛe

ſcribere vt non ſit illi ſed alteri ſubiectus.vt.c.cum olim.⁊.c.
cum perſone. de Ppuileg. ⁊ boc voluerũt dñi de rota deci.xxxij.
ab. in. ccum non liceat.ſi. colun.
¶ Pꝛeſcriptio que qualis ⁊ quanta poteſt contra romanaʒ

eccleſiam vel contra papã cauſari.⁊ qualiter ꝓbat᷑ pᷣſcriptio
centum annoꝛũ vel cuiꝰmemoꝛia nõ exiſtit.⁊ an poteſt pᷣſcribi
ↄtra pꝛincipem id qð eſt reſeruatum in ſignũ ſubiectionis ⁊
alia vtilia circa hoc.vide notabiliter per abb.in.c. cũ no b. de
pꝛeſcrip.per totũ.
¶ Eriſtens in ludo ſi vendit colluſoꝛi non valet contractus
nec tenet᷑ venditöꝛ de euictione cuʒ ambo delinquant vt.l.fi.
F.l. ff. q. re. ac, non da. ⁊ per co nſequens ſit in mala fide.⁊ ↄtra
ctus ſic a iure ꝓhibitꝰnõ poteſt pᷣſcribere.ſed ſi luſoꝛ exiſtens
in ludo vendit alteri:valet oontractus.vt.l.fi.de alea.⁊ eſt ra⸗
tio qꝛ is qui ſoluit ludenti ſoluit nõ oĩino ↄſumpturo.qꝛ põt
vincere ſeu lucrari.vt no. Bar.in.d.l.fi.ab.in.c.ſidiligenti.v.
colum.nde pᷣſcript.
¶ Meres vtroq; iure nõ poteſt pᷣſcribere eo caſu quo defun⸗
ctus non poterat.qꝛ cũ ſuccedit in ius defuncti ⁊ omne ius
ſuum cauſat᷑ a defuncto cenſet᷑ eo iure cũ illo.vt.l.cum beres
ff. de diuer. ⁊ temp.pᷣſcrip.ex quo infert᷑ ꝙ ſicut defunctꝰ ma
le fidei nullo tempoꝛe potuiſſet pᷣſcribere.vt.c fi.de pᷣſcrip.ita
nec eius heres.iſta eſt concluſio,ab.in.c.ſi diligenti.de pᷣſcri.
vi.colum. .
¶ Pꝛeſcribere nemo poteſt ſupꝛefſnã ptãtem pape. vt nõ ſit
ſliſubiectus.no. Inno.in.c.b ce.ij.de poſtu.pᷣla.qꝛ talis eſ
ſet acephalus.qð eſſe nõ dʒ. xciij. di.nulla rõne.
¶ Pꝛeſcriptio nõ poteſt iuuare ðbitoꝛẽ qui tenebat᷑ offerre
debitum creditoꝛi.qꝛ fuit in culpa.⁊ talis pᷣſcriptio eſſet cau
ſata ex facto ⁊ negligẽtia ſua.vt.c.fi.de pᷣſcrip. Jo.an.ĩ.c.fi.ð
ſen.excõi.li.vi.⁊ in.c.ꝙ clericis de fo.compe.ſi autem debitoꝛ
non tenebat᷑:ſed potius creditoꝛ ire ad domuʒ creditoꝛis.vt
qꝛ erant diuerſi foꝛi ⁊ tũc cauſat᷑ ↄtra creditoꝛem pꝛeſcriptio
ſtatuti vel legis.no. Bar.in.l.ſequit᷑.S.ſi viam.ff.de vſuca.⁊
qð no. Inno.in.c.qꝛ pleriq; deĩmu.ec.⁊ Jo.an.in.c.cura de
iurepa.an ⁊ quando teneat᷑ creditoꝛ ire ad domũ debitoꝛis
vel econtra vide.l.item illa.ff. de ↄſti.pec.⁊ per ab.in.c.ſigni⸗
ficante.de pig.vt refert ipſe in.c.ꝙ clericis.de foꝛo.compe.cir
ca finem.

¶ Pꝛeſcriptio etiam longiſſimi tꝑis nõ currit contra euʒ q̃

caſtrum ſuũ non refecerit ſeu inhabitauerit ſeu cũ non refecit
qꝛ cum iſte ſit actus mere volũtatis vel facultatis non currit
pꝛeſcriptio iuxta no.in.c iohes.de cle.ↄiu.⁊.c.ex parte aſteñ.
de cõceſ.pꝛeben.⁊ Cy.in.l.ij. de ſerui.⁊ aqua.C.niſi fuiſſetꝓ⸗
bibitꝰ⁊ acquieuiſſet ꝓhibitio.no.ab.in.c.fiñ. de reſti.ſpo.in
fi.vide.Sẽ.caſtra noua.
¶ Licet limites ꝓuinciaꝝ ⁊ eccłiarum ſeu epᷣatuum ⁊ eis co
berentia nõ poſſunt pꝛeſcribi etiã ſi ſit imemoꝛialis pᷣſcriptio
per.c.ſuꝑ eo.de ꝑꝛochijs.non tamẽ omnia coherentia limiti⸗
bus ſunt impᷣſcriptibilia:ſed ea q̃ adberent pncipaliter.nã ſi
Ppe limites eſt pᷣdium bene eſt pᷣſcriptibile.qð arbitrio iudi⸗
cis relinquit᷑ cũ non poteſt certa doctrina dari ſ̃m io.an.ibi

cum ſunt multa q̃ magis depꝛehendunt᷑ oſtenſione qᷓ; aliqua

lo cutione.vt.c.apoſtolice de dona.⁊ ab.in.c.ſuꝑ eo.de par⸗
rochijs.vide.s.fines
¶ Pꝛeſcriptio nõ poteſt dici legitima niſi babeat omnes q̃
litates requiſitas a lege.vt no.doc.in.c.cura.de iurepa.
¶Q Pꝛeſcribere non poteſt laicus nec ppłs iuſpatronatꝰ qñ
fundat ſe ſolũ ſuꝑ poſteſſione.vide.sS.laicus.
¶ Vꝛeſcribi an poſſint pꝛincipi ſpaliter reſeruata vel eiꝰ ſu⸗
pꝛema poteſtas.vide.Sõ.ↄſuet᷑udine ĩmemoꝛiali.
¶ Vꝛeſcribi non poſſunt illa q̃ ſunt mere facultatis:vel que
gratia concedũtur.vide.S.ↄſuetudo non poteſt induci.
¶ Pꝛeſcriptio non creat᷑ ex ſolo tempoꝛe nec conſuetudo ex
ſola negligentia dñi nec ex tacito conſenſu.⁊ ideo ex ſolo tẽ⸗
poꝛe non creant᷑niſi pᷣſcriptio ⁊ conſuetudo habeãt ſuos co
mites.⁊ ſic ſitelligit᷑ glo.in.c.duo ſimul de offi.oꝛdi.⁊ ibi ab.

¶ Vꝛeſcribere poteſt quis iuriſditionem epᷣalez citra epʒʒ in

dyoce. ſua.vide.ð.iuriſditionem epᷣalem.cñ.ᷣ.ſe.
¶Pꝛeſcribit᷑ contra epᷣm auctoꝛisa bilis ad curam populi.
vide.S.inſtitutio auctoꝛiʒabilis. L
¶ Pꝛelcribi poteſt contra alium non tamẽ ſibi dñium acqͥ⸗
rit in caſu.S.beneficium licet.
¶ Pꝛeſcribian poſſunt ⁊ quo tempoꝛe inſignia pontikfica⸗
lia ſeu maioꝛis vel pᷣſdentie.vide..inſignia.
Pꝛeſcriptionem curſus annalis poteſt qͥs euita re offeren
do cautionem. vide.s. cautõem offerre,

õ

¶Pꝛeſcriptio an per pactum poſſit remitti.vide ab.ſuꝑ ru
bꝛica de pᷣſcrip.q.fi.
¶ Pꝛeſcriptionem interrumpere volens dʒ adire iudicem?
querelam exponere ⁊ ſi non poteſt illuʒ habere adeãt epʒʒ ⁊
ipſius defectu ꝓteſteturcoꝛam notario.⁊ ſi non eſt tabellio⸗
num vſus ꝓteſtet᷑ coꝛam viris idoneis.als aũt non fit inter⸗
ruptio.xvi.q.iij S.põt.qð hʒ locum in pᷣncipe qͥ non poteſt ſu
perioꝛem adire.vt ibi archi.⁊ ab.in.c.ij.de pᷣſcrip.nam iſte de
nunciationes extraiudiciales non conſtituñt quem in mala
fide regulariter poſt vſucapionem inchoataʒ,. vt le.⁊ no.in.l.
penul.ff. ꝓ empt.no. Bar. in. l. naturaliter.ff. de vſuca. ? in. l.
ſi fundum.C. de rei ven.⁊ ab. vbi.S.
¶ Pꝛeſcriptibilis eſt in toto quarta debita epᷣo.ideʒ in q̃rta
funeralium.i.eoꝝ q̃ veniunt occaſione defunctoꝝ.vt.c.de qr⸗

ta.de pᷣſcrip.⁊ glo.in.c.i.de ſtatu reg.⁊ Jo.an.⁊ Hoſti.in ſũ⸗

ma de ſepul.S.⁊ quota fit.tamen cũ iſta pᷣſcriptio ſit cõtra iuſ
cõmune requirit᷑ titulus verꝰ non pᷣſentatiuꝰ.⁊ tanti tẽpoꝛis
curſus cuius initij non exiſtit memoꝛia.vt.c.i.de pᷣſcript.li. vi.
ab. in. c. de quarta.de pᷣſcrip.in pꝛin. B
¶ In pſcriptione mala fides pᷣdeceſſoꝛis in beneficio nõ no
cet ſucceſſoꝛi habenti bonam fidem.no.glo.in allega.c.de q̃r
ta.⁊ DOy.in reg.poſſeſſoꝛ.de reg.iur.⁊ glo.in regula cũ quis
in ius eo.ti.ſecus eſt de iure ciuili ſaltem in vniuerſalibus.vt
l. cũ beres.ff. de diuer.⁊ temp.pᷣſcrip.⁊ qð.sõ.dictum eſt locum
babet vbi non requirit᷑ titulus.vt plenius ꝑ abb.in allega.c.
de quarta. .
¶ In pſcribendis ſeruitutibus continuis vel diſcontinuis
vel in vſufructu vel in alijs rebus vel iuribꝰ pᷣſcribendis an
requiratur titulus vel bona fides ⁊ quo tempoꝛe pᷣſcribãtur
g eccłiam vel contra pꝛiuatũ.vide plene⁊ notabiliter ꝑ ab.in
c. de quarta.de pᷣſcrip.iiij.colum.ꝑ to tum.
¶ In pſcriptione iurium incoꝛpoꝛalium ſeu ſeruitutũ requi⸗
ritur ſcientia aduerſarij.vt no. Inno.in.c.bone.ij.de poſtu pᷣ⸗
lat.⁊ in.c.conquerente de offi.oꝛdi.⁊ in.c.ij.de in integ.reſti.
non tamen reqͥritur ſcientia aduerſarij in poſſeſſione rei coꝛ⸗
poꝛalis.qꝛ pᷣſcriptio currit ↄtra ignoꝛantem.vt.l.fi. C. de pꝛe
ſcrip.long.temp.⁊ eſt ratio diuerſitatis.qꝛ in pꝛimo caſu pꝛe
ſcribens non poſſidet rem illam:ſed dñs. ideo requirit᷑ eius
ſcientia.vt no.ab.in.c.de quarta.de pᷣſcrip.vl.colum.
¶ Quo ad cauſandam pᷣſcriptionem inter abſentes vel pꝛe
ſentes.no.qꝙ pñtes dicũtur ſi poſſidens vel aduerſariꝰ habʒ
domicilium in eadem ciuitate vel ꝓuincia quando tota regit̃
ſub eodem pꝛeſide.⁊ ſic non ſpectat᷑ vbi res ſita eſt.not.glo.
ſingularis in.l.fi.C.de pᷣſcrip.ab.in.c.de quarta in fi.

¶ Vꝛeſcriptioni nõ põt quis renũciare cũ ſit inducta partĩ

in odium negligentis ⁊ ꝑtim in fauoꝛem publicũ.ſ.ꝓpter cõ⸗
fuſionem rerum ne dñia eſſent in incerto.vt.c.vigilanti de pᷣ⸗
ſcrip.⁊ ibi ab.⁊ ſuꝑ rub.de pᷣſcrip.facit.l.i.ff.d gvſuca.⁊ ca.ſi
diligenti de fo, compe,⁊.l.ius publicum.ff. de pac.glo.in.l.ta
men. ff. ad mace.
¶ Pꝛeſcriptionem complens tempoꝛe debito cñũ bona fide
etiam ſi poſtea ſciat rem pᷣſcrip.ad eum non ꝑtinere poteſt cñ
bona conſcientia etiam in foꝛo penitentiali reʒ retinere eſt cõ
cluſio Inno.in.c.cura.de iurepa.⁊ in.c.qꝛ pleriq; de ĩmu.ec.
eſt concluſio ab.in.c.vigilanti.in fi.de pᷣſcrip.in fi.
¶ Vꝛeſcriptione acquiritur de iure cõmuni tam vtile dñiuʒ
qᷓᷓ directum.no.archidy.in.c.i.de pᷣſcrip.li.vi.⁊ eſt tex.in.cad
aures.de pꝛeſcrip.
NVꝛeſcriptio an poteſt interrumpi.⁊ qualiter interrump
tur no.glo.in.c.illud.de pᷣſcrip.⁊ ibi Inno.no.⁊ gl.in.S.poſt
xvi.q.iij.⁊.l.cum notiſſimi.C.de pᷣſcrip.xxx.anno.⁊ ibi Ey.et
plenius ꝑ Bar.in.l.naturaliter.ff. de vſucap.ſubtiliter ⁊ ele
ganter ꝑ Ab. de ſici. in allega. c. illud. quem penitus vide et
per eum.in.c.vt debitus.de appel. M
¶ Pꝛeſcriptio ſeu vſucapio an impediat᷑ ſi lex vel canõ ſeu
teſtatoꝛ vel paciſcens inhibeat rei alienationeꝝ ſeu tacite.vi
de plene ab.in.c.cum non liceat.de pᷣſcriptio.iij. colum. ⁊.c.fi.
eo. kitulo.
¶ Pꝛeſcriptio in quibus caſibus impediat᷑ defectu perſõe.
vide.ab.in.c.cum non liceat.pe.colum. =
¶ Pꝛeſcribere lʒ quis poſſit iura imperij. vt.c.ſuper quibuſ
dam de ver.ſig.⁊ no.in.l.ſi publicanus.S.in vectigalibus.ff.

de publ. ſed non poteſt pᷣſcribere.vt nemini ſubſit qꝛ non po⸗

õ

errrreeebn

—tãß = — r

—

teſt qͥs ſibi imꝑare.vt no. Hoſti.⁊ ab.in.c.cũ non liceat.de pᷣ⸗
ſcrip.circa fi.qð eſt contra Bar.in.l.infamẽ.in fi.de publi.iu
di.⁊ in.l.ho ſtes.de capti.
¶ Pꝛeſcribere põt inferioꝛ epo ↄtra epᷣm cognitionem cau⸗

2„

ſarum matrimonialiũ. vt.c.auditis de pſcript.⁊.c.accedẽtibꝰ

eo.ti.iuncta.glo.fi.⁊ ſic nedũ ea q̃ ſunt iuriſditionis ſimplicis

poſſunt per inferioꝛem pᷣſcribi ſed etiaʒ ſi ſunt dignitatis epi
ſcopalis cũ co gnitio cauſaꝝ matrimonialium ſit dignitatis
epᷣalis.vt alle.c.accedentibus.ex quo infert᷑ ꝙ inſtitutio au⸗
ctoꝛizabilis poteſt ꝑ inferioꝛem pᷣſcribi cũ hoc nõ ſit oꝛdinis
epᷣalis.vt ſentit Inno.in alleg.c.auditis.⁊.c.cũ oliʒ.eo.titu.
Item põt inferioꝛ pᷣlatus pᷣſcribere certam ꝑtem dyoce.cum
territoꝛio excludendo pꝛoꝛſus epᷣm. eſt concluſio ab. in alleg.
c, auditis. ⁊ vide ab.in.c.litteras.de reſti.ſpo.iij.colũ.
¶ Pꝛeſcniptioſeu conſuetudo iam cõpleta nõ interrũpitur
iʒ ſemel vel bis fiat contrarium. Spe.ti.de pꝛeſcript.S.i.ver.
qꝛ ſi poſt cõpletã.alleg.l.ſi vnꝰ.S.ſi pactꝰ ſũ.ff.de pac.clarius
facit.l.tꝑalis.⁊ ibi glo.ff.de reg.iur.abb.in.c.auditis.ij.colũ.
de pꝛeſcrip.
¶ Pꝛeſcribi põt res clerici ſicut res puati nec gaudet pꝛiui⸗
legio clericali.vide.S.clericus.v.non eſt vniuerſaliter.
¶ Quando obligatio eſt oꝛta de pñfjti licet exactio ſit delata
ad tempus a quo tempoꝛe currat pᷣſcriptio.vide no.ꝑ ab.in.c
auditis de pꝛeſcrip.in fi.
¶ Pꝛeſcribi an põt ꝓcuratio rõ
in.c. cum ex officij.de pꝛeſcrip.⁊ ibi lateper ab.
¶ Pꝛeſcrniptio vbicũq; cauſat᷑ ex poſſeſſiõe pꝛeſcribẽtis nõ
requirit᷑ bona fides.vt.c.vigilanti.⁊.c.fi.de pᷣſcrip.idem ð iu
re ciuili no.bar.in.l.puilegia.C.de ſacroſan.ec. Jdem qñ ꝓce⸗
dit pꝛeſcriptio ſine poſſeſſione pꝛeſcribentis.vtĩ aut.⁊ ſi no.
bar.in.l.ſequit᷑. S.ſi mãdato.de vſuca.ab.in.c.ſi diligẽti.ij.co.
de pꝛeſcrip.⁊ vide eñ plene.in.c.fi.eo.ti.

¶ VPꝛeſcribi lʒ nõ poſſit ſuᷣma poteſtas pape.vt.c.cũ nob.

ð pꝛeſcrip.põt tñ inferioꝛ pꝛeſcribere iura⁊ bona ad papã ſpe
ctantia.vt.c.ſi diligenti.⁊ ibi ab.de pꝛeſcrip.i.colũ.vide ab.in
c. cum contingat.de fo.cõpe.
¶ In pꝛeſcriptõibꝰ nõ excuſat iuris erroꝛ.vt.l.nunqᷓ.ff.ð vſu
cap.⁊.c.dudũ.de deci.⁊.c.apłice.de dona.⁊ ab.plene.in.c.ſi

diligẽti. de pꝛeſcrip.ij. colũ.

¶ Licet bona fides pꝛeſumat᷑ in pꝛeſcribentẽ maxiĩe ſi p ꝛeceſ

ſit tiitulꝰ. no. Bar. in. I. celſus. ff. devſuc. ⁊.l.igit.S.põt de libe.

cau.⁊ idem in quolibʒ poſſidente.ſʒ ſi aliꝰ poſſeſſoꝛ antiquioꝛ
appareat bene põt allegare dolo poſſides. qꝛ qð tuum non
erat debebas ſcire ad aliũ pertinere.vt.l.fi.C.vñ vi.ab.vbi.S.
qð eſt verum ſi infra.xxx.annos.hoc allegat antiquio: poſſeſ
ſoꝛ. vt.in.d.l.fi.in fi.nã pꝛeſumptio male fidei ingrediẽtis poſ
ſeſſionẽ ſine nle tollit᷑ ꝑ curſum.xxx.anno.⁊ ex tũc pꝛeſumit
illum retro fui
de in inte.reſti.no.in.c.cũ eccłia ſutrina.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.eſt
concdluſio ab.in alleg.c.vigilãti de pꝛeſcrip.iij.colũ.
O QLicet de iure canonico ſi eſt pꝛeſumptio ↄtra pꝛeſcribentẽ
non ſufficit bona fides:ſʒ requirit᷑ titulꝰ.vt.c.i.de pꝛeſcrip.li.
vi.limitat tñ abb. in. c. ſi diligenti,. hoc ꝓcedere in pᷣſumptiõe
vꝛgentinõ tñ in qualibʒ pꝛeſumptõe.maxĩe qũcũq; concurrit
modica pꝛeſumptio:vt qꝛ res pꝛeſumit᷑ libera.qꝛ boc faciliter
tollitur ex alijs ↄiecturis.vt ex curſu tẽpoꝛis.ar.l.cuʒ de in reʒ
ver.⁊.l.ſi quis diuturno.
¶ In qᷣbꝰ caſibꝰ pꝛeſumat᷑ mala fides in pꝛeſcribẽte ſeu poſ
ſidente.vide glo.⁊ ab.in.c.ſi diligenti.de pꝛeſcrip. *

¶ An mala fides tradentis nocet accipienti cũ bona fide.vi

de glo.⁊ ab.in.c.ſñi diligenti.v.colũ.⁊ Bar.in.l.vicia.⁊ ibi gl.
C. de acquiren.poſ.
¶ PRꝛeſcribere põt ab.vł aliꝰ pꝛelatꝰ ĩſerioꝛ epᷣo ð epᷣm oĩa q̃
ſunt iuriſditõis ⁊ dignitatis epalis nõ ſolũ in leuioꝛibꝰ ſed
etiam in grauioꝛibꝰ.eſt ↄcluſio ab.in.c.cũ olim de pꝛeſ cript.
vide eũ plene in c.cũ contingat.de foꝛo cõpe.
¶ Alio exercente ⁊ poſſidente vniuerſalẽ iuriſditõem pꝛeſcri
bens ꝓpter hoc nõ acquirit vniuerſalẽ iuriſditõem:ſʒ tm̃ poſ
ſidet ⁊ pꝛeſcribit q̃ntũ exercuit.vt.c.cũ dilectꝰ de capel.mo.⁊
ibi Inn. ſecus ſi nemo ibivniuerſaliter poſſidebat.vt ibi not.

Inno. in.c.i.de reli.do.facit qð no. Bar.in.l.i.S.ſi qͥs interdi⸗

co. ff. de iti. actuq; pua.fa.l.poſſidere.in pꝛin.ff.de acqͥ.poſ.
vbi ad acquirendã poſſeſſionẽ fundi nõ requirit᷑ vt oẽs gle⸗

ne viſitationis videqð not.

e bone fidei poſſeſſoꝛẽ idem not. Inno.in.c,ij.

bas circũambulet ſʒ ſufficit quãlibz ꝑtẽ introire dĩmõ mentẽ
⁊ cogitatõeʒ habeat vt totũ fundũ poſſideat.eſt ↄcluſio ab.
in.c.cum olim.ij.colũ.de pꝛeſcrip.⁊ idem ĩ.c.cũ ↄtigat ð fo.cõ.
¶ Pꝛeſcriptio nõ põt extendi eti ad cãm ſilem.vt.c.cũ ↄtin
gat de deci.⁊.c/cũ contingat de fo.comp. ⁊ ideo pꝛeſcribens
ptãtem excõicandi tm̃ nõ põt interdicere ſuſsẽdere nec abſol
uere.eſt concluſio ab.in.c.cum olim de pꝛeſcrip.
¶ Pꝛeſcriptio nõ ꝓdeſt impetrãti pᷣuilegiũ in contrariũ.vi⸗
de.j.pꝛiuilegij impetratio.
¶ Wꝛeſcriptione ⁊ iure cõi ⁊ puſfegio an põt quis ſimul vti.
vide.j.pᷣuilegio ⁊ iure cõmuni.⁊.S.puilegij impetratio.
¶ Vꝛeſcribi an poteſt actio ꝑſonalis debituʒ ſeu obligatio
per decẽnium vel via ſtatuti.vide plene ꝑ ab.in.c.fi.ð pᷣſcrip.
¶ Pꝛeſcriptio q̃ eſt inducta in odium negligẽtis petere ĩfra
terminum legis vel ſtatuti nõ poteſt pꝛoꝛogari ꝑ pactum.vide
infra pꝛoꝛogari non poteſt.
¶ Pꝛeſcriptõe acquirit᷑vtile ⁊ directũ dñium no. Inno.in.c
ceterum de iudi.nec ob.l.ijff.de aqua plu.arcen.qð limita re⸗
ſpectu vtendi diſponendi de pꝛeſcripta.ſed quo ad directum
dñium qð inheret oſſibusoñi ⁊ eſt de iure naturali non ꝓce⸗
dit pꝛeſcriptio.ar.eo.q̃ no.glo.in.l.iij.ff.ꝓ ſocio.vide Jo.an.
in regula.poſſeſſoꝛ.de reg.iu.ᷣ mercu.tangit ab.in.c.ad au⸗
res.de pᷣſcrip.⁊ in.c.ceterũ.de iudi.pe.colũ.
¶ Pꝛeſcriptio põt cauſari in quocũq; crimine.vt ꝑ.x.annoſ

nõ poſſit delinquens in foꝛo ciuili recuſari.vt.l.adulter.C.de

adul.æ.l.q̃relã. C. ð fal. vide ab.in.c.cũ hẽret.ð eo.q̃ dux.ĩ mat.

¶ Pꝛeſcribere põt inferioꝛ iuriſditionẽ ſuꝑioꝛis ⁊ eã retine

re ſi fuerit vigil ⁊ ſollicitꝰ.vide.S.iuriſditioneʒ videt᷑ acq̃rere.

¶ Pꝛeſcribere an poteſt inferioꝛ pᷣlatꝰ vel aliꝰ iuriſditõnem

ſeu merum vel mixtum imꝑiñ ſuꝑioꝛis cũ territoꝛio vel ſine eo
vide plene ꝑ ab.in.c.cum contingat.de foꝛo comp.⁊ vide ab.
in.c.litteras de reſti.ſpo.iij.colũ.

¶ Pꝛeſcribere põt ꝓpᷣetatẽ miſſus ĩ poſſ.in reali poſtq poſt

annum efficit᷑ verus poſſeſſoꝛ ſi ꝑ.x.annos inter pñtes ⁊ per
xx.inter abſentes non venit reus ſuper ꝓpꝛietate.vt no.glo.
in.l.ij. C. vbi in rem actio.⁊ ibi Bar.quem appꝛobat ab.poſt

Anto.in.c.fi.vt lite non ↄteſt.S.ꝙ ſi ſuꝑ.põt tñ actoꝛ miſſus

petere a iudice vt loco ſecũdi decreti aſſignet terminũ reo cõ⸗
tumaci ad agendum ſuper ꝓpꝛietate poſtq; amplius non au
dietur.⁊ ſic intelligit᷑.l.a quo fundus.ff.de dãno. infec.vt ibi
ſentit Bar. ⁊ in.l. conſentaneum.C.quo,⁊ qñ iu.no.ab.in al.
S. ꝙ ſi ſuper.

¶ Vꝛeſcribere an poteſt debitoꝛ iura offerendi contra credi

toꝛem.vide plene ꝑ ab.in.c.fi.vt lite non cõte. S.fi,⁊ gl.⁊ bart.
in.l.cum notiſſimi.C.de pᷣſcrip.xxx.vel.xl.an.

¶ Pꝛeſcriptio.x.annoꝝ non ꝓbatur ſi teſtes deponãt ꝙ q̃s

poſſedit.ix.annis ⁊ plus.vide.j.tertum dictum.
¶ Pꝛeſcriptio an ꝓbat᷑ cõtra debitoꝛem allegata cã debiti
⁊ per quot tpᷣs.vide notanter ab.in.c.fi.de cãpoſ.⁊ pꝛopꝛie.
¶ Omnes leges q̃ dicũt ꝙ in actõibus ꝑſon alibꝰ nõ pᷣſcri⸗
bitur mimoꝛi ſpacio.xxx.an.debent intelligi qñ interuenit ſo⸗
la patientia vt caſu.no.in.l.ꝓcula.ff.de pꝛoba.ab.in.c.fi.ð cã
poſ.⁊ pꝛopꝛie.
¶ Pꝛeſcribuntur fructus ꝑ triennium.vide.S.fructus.
¶ Pꝛeſcribit eccłia contra puatũ ſpacis.x.annoꝝ pᷣm veraʒ
opinionem.vt no.Accur.C. de ſasroſan.ec.aut.quas actiões
⁊ in aut᷑.de eccłia.ti.S.tẽpoꝛalibꝰ.qð etiam placet Jo.an.in.c
illud. de pᷣſump.vt refert Calde.in ſuis cõſilijs.ti.de conſti.cõ
ſil.ij.vbi concluditur ꝙ vbi illud quod pꝛeſcribitur non eſt

ptra ius ſed pꝛeter ius ſufficit ſpacium. x.annoꝝ.no. Joh. xij.

di. conſuetudo.⁊ glo.in.c.fi.de conſuetu.li.vi.
¶ Obligatões lʒ nõ querant᷑ tꝑe.vt.l.obligationũ.S.placet
ff. de actio.⁊ obli.ſeruitutes tñ etiam ſi nõ habẽt cam continu
am querũtur tꝑe.no.glo.⁊ Inno.in.c.ꝑuenit de cenſi.
¶ Si tu mihi obligaſti rem alienã ⁊ ego titulo ypothece poſ
ſedi longeuo tꝑe non pᷣſcribo veram ypothecã.ſecus ſi rẽ alie
nã vendidiſti vel donaſti.qꝛ ibi titulus eſt oꝛdinatus ad pᷣſcri
bendum qui fuit oꝛtus ex ꝓmiſſione ⁊ ex contractu inter par
tes celebꝛato.eſt pꝛactica ⁊ concluſio Bald.in.l.vt ſine volũ
tate.C.ad ſenatuſconſul.velle.
¶ Pꝛeſcribens ptãtem conferendi ſeu inſtituend i aliquod
beneficium non videt᷑ pᷣſcribere ptãtem remouendivel deſtitu
endipᷣlatum quem ipſe inſtituit,qꝛ iſta ſunt diuerſa.vñ pᷣſcri⸗

—

ptio in vno non extenditur ad reliquum etiam ſi dent᷑ interea
quedam cõmunia q̃ ſunt inter inſtitutionem ⁊ deſtitutionem:
quod colligit᷑ ex his q̃ no.in.c.cũ ex iniũcto.ð bereticis.⁊ ibi
per ab.cõcoꝛdat qð no.in.c.cũ contingat.de decimis. vide.j.
pꝛiuilegium concedens.
¶ Aimites dignitatum ſeculariuʒ vt ducatus ⁊ comitatus ⁊
ſimiles:non pñt pᷣſcribi. ar.in.l.agros.C.de fundis limi.li.xi.
⁊ qð habet᷑.in.l.ĩ noĩe dñi.circa mediũ.C. de offi.pfec.a ffri.⁊
in li.feu.ti.de ꝓbi.feu.alie.c imꝑialem.S.pᷣterea.licʒ quotidie
pꝛincipes ⁊ dñi ſecłares in Piudiciñ aĩarum ſuarũ occupant
alioꝝ territoꝛia.ab.in.c.ſuꝑ eo.de ꝑꝛochijs in fi.
¶ Pꝛeſcriptõe ꝓbat᷑ dñiuʒ.vide.õ.dñium pꝛobatur.
¶ Donatio iuris ſpiritualis facta a laico in tantuʒ eſt nulla
qnec etiam ſufficientẽ titulũ pᷣſcribendi tribuit.vt.c.dudũ ð
deci.⁊ eſt ratio.qꝛ recipiẽs talẽ titulũ credens eũ valere errat
in iure quiqͥdem erroꝛ nõ ꝓdeſt in vſucapione.vt.l.nunqᷓ.ff.
de vſucapi.lʒ ergo habeat bonam fidẽ cũ tali titulo nõ pᷣſcri⸗

bit. fa cit tex.cũ glo.in.c. apłice de dona.ab.in alleg.c.dudum

circa pꝛin.
¶ Si apparet de inualiditate pꝛisii tituli cõfirmati ↄfirma⸗
tio nõ pꝛeſtat titulũ pᷣſcribẽdi.qꝛ donatio pꝛimo eſt aperte ⁊
euidenter nulla.vt patʒ in.c. Ndũ de deci.ſi vero nõ appa⸗
ret titulus cõfirmatꝰſed ſola cõfirmatio.qꝛ pᷣſumit᷑ ꝙ pᷣceſſit
titulus habilis:tũc talis cõfirmatio pᷣſtat cãm pꝛeſcribendi.
qꝛ bic eſt erroꝛ facti ⁊ nõ iuris.⁊ vide glo.in.c.ij. de his q̃ fi.a
pꝛela.⁊ no.in.c.de quarta.de pᷣſcrip.ſi aũt ꝓbabiliter põt du
bitari de validitate tituli tũc nõ ſolum ex ↄfirmatõe ſʒ etiam
ex titulo inutili põt cauſari pᷣſcriptio.vt in.l.regła.ff.de iur.⁊
facti igno.⁊ eſt tex.in.c.cũ dilectus.de ↄſue.no.ab.in alleg.c.
dudũ de deci.iij. colum.
¶ Pꝛeſcriptio põt ꝓbari per locatõ em rei.vide.s.poſſeſſio
nõ poteſt pꝛobari.

¶ Pꝛeſcribere nõ põt eccłiaſtica ꝑſona eccłiam reſpectu ti⸗

tuli vt eam habeat tanqᷓ pᷣlatus ſeu rectoꝛ.vt.c.ex frequenti⸗
bus.de inſti.li.vi.qð limita ꝓut no.glo.ſing.in.c.ↄtingit de

do. ⁊ cõtu.⁊ ibi ꝑ ab.iure tñ ꝓpꝛietatis põt pᷣſcribi eccłia vt

eam qͥs babeat tanqᷓ; ſubiectam vel vnitã.vt.c.cura.de iure
pa.vbi hoc no.ab.in.c.epᷣi de rebꝰ eccle.nõ alie.⁊ glo.in cle.
i.de exceſ.pꝛela. B
¶ Pꝛeſcribere nõ valent hi qͥ eccleſiam receperũt a laicis.vt
in.c.cura.de iurepa.pñt tñ ſucceſſoꝛes pꝛeſcribere.qꝛ ꝓbabi
liter potuerũt ignoꝛare qualitatem facti.nã ſucceſſoꝛes vidẽ
tur potius errare in facto qᷓᷓ in iure.vt no.glo.⁊ ab.in.c.cura.
de iurepa.⁊ habes glo.fi.in.c.de quarta.de pᷣſcript.⁊ in.c.in
pꝛimis.ij.q.i.⁊ in.c.ſi ſacerdotes.xvi.q.iij.
¶Vicium pꝛelati pꝛedeceſſoꝛis nõ nocet ſucceſſoꝛi in pᷣſcri⸗
ptione:lʒ cõtrariũ ſit in herede.qꝛ mala fides defuncti nocet
beredi vniuerſali.vt.l.cum heres.ff.de diuer.⁊ temp.pᷣſcript.
⁊ in.l.vicia.C.de acqͥ.poſ.⁊ eſt ratio diuerſitatis.qꝛ br̃s cen⸗
ſetur eadẽ ꝑſona cũ defuncto.in aut.de iureiur.a mo.pꝛeſ.S.i.
ſy ſucceſſoꝛ in dignitate nõ eſt eadẽ ꝑſona cũ pꝛedeceſſoꝛe.rõ
rationis eſt:qꝛ heres oẽ ius cauſat a defuncto.ſʒ ſucceſſoꝛ in
dignitate cauſat a ſuꝑioꝛe qͥ ꝓmouit eñ ⁊ nõ a defuncto.ad
hoc quod no. Inno.in.c.eam te.de r̃ſcrip.⁊ dñi de rota deci.

cccxxiiij.⁊ hoc ſequis Dy.in regula poſſeſſoꝛ. de re.iu.liivi.⁊

ab. in. c. cura.de iurepa. o
¶ Pꝛeſcribendi cãm pꝛeſtat erroꝛ ꝓbabilis in titulo.nam ſi
q̃ͥs audiuit a fide dignis vel fuerunt ei oſtenſe littere falſe er⸗
rat in facto ⁊ poteſt pᷣſcribere.vt.l.qð vulgo.ff. ꝓ emptoꝛe.et
plenius no. Bar.in.i.celſus.ff. de vſuca.⁊ ſic patet ꝙ in pꝛe⸗
ſcriptõnevbi requirit᷑ titulus ſufficit ꝙ qͥs credat titulũ ſpalẽ
interuenige ꝓbabili credulitate ductus.vt qꝛ audiuit a fide⸗
dignis vłeſt fama vicinie.⁊ vide qð no.ab.in.c.ij.de his q̃ fi.
a pꝛela.no.idem ab.in.c.cura.de iurepat. .
¶ ₰Otꝛeſcriptõeʒ impedit erroꝛ iuris nõ facti.vt.c.dudũ.ð de
ci.⁊.l.nunq.ff.de vſuca.⁊ qð no.in.c.ij.de his q̃ fiũt a pꝛela.

⁊ in.c.dł quarta.de pꝛeſcrip.no.ab.in.c.ſignificauit.de cenſi.

¶ Pꝛelcribens rem eñ bona fide an tenet᷑ reſtituere in foꝛo
aie, vide.j. reſtituere nõ tenet etiam in foꝛo aĩe⁊c.
¶ Pꝛeſcribi nõ põt contra legem municipaleʒ q̃ nunqᷓᷓ fuit

in pꝛactica nec contra ea que cõpetũt ꝑ moduʒ facultatis.vi⸗

de.s.lege municipali.
¶Pꝛeſcriptio an põt cõpleri cum titulo putatiuo vel colo

rato.vide.j.titulus coloꝛatꝰ.
¶ PHꝛeſcribere põt laicꝰcõuerſus iura ſpũalia.vide.õ.laicus
licet nõ poteſt.
¶ Pꝛelcribere põt etiam pᷣlatus regularis ↄtra capłm ſuũ
vt iße exerceat ꝑtinentia ad collegiũ ſic ⁊ capłm qñq; pᷣſcri⸗
bit ð pᷣlatũ.vt in.c.irrefragabili.de offi.oꝛ.S.exceſſus.no.ab.
in. c. ea noſcit᷑ de his q̃ fi.a pᷣla.ij.col.

Pꝛeſqribi nõ põt ptãs interdicendi eccłas nec etiaʒ ercöõi

candi ſine iuriſditiõe.habẽs tñ pᷣꝛo gatiuã in alios:vt capłm
archidyaconus vel pᷣpoſitꝰ bene poſſunt pᷣſcribere excõican
di ptãtem.no. Jo.an.in.c.auaricie de elec.li.vi.ĩ nouella.vt re
fert ab.in.c.queſiuit.de bis q̃ fi.a maio.par.ca.iij.colum.
¶ Immemoꝛiale tps in pᷣſcriptiõe eſt ita vetuſtuʒ ꝙ obtinet
vim puilegij ⁊ toliit iuris reſſtentiaʒ.l.hoc iure.S.aqueductꝰ
ſr de aqua plu. arcen. ⁊. c.ſuper qbuſdam. S. pᷣterea. de v.ſig.
¶ Vꝛeſcribendi cãm pᷣſtat minus iuſtꝰ titulꝰ qñ talis titulus
cauſatur ab erroꝛe facti ſecꝰ ab erroꝛe iuris.no.glo.in.c.apłi⸗

ca de dona.⁊ facit.l.meuius.S.i.ff.de le.iivt refert GBarba. ꝰ

anto.in.c.paſtoꝛalis.de dona.

Breſentia.

¶ Pꝛeſentia alicuiꝰ vbicũq; requirit᷑ ad aliquem actũ gerẽ
dum in fauoꝛem reipublice vel ſ̃m foꝛmã mãdati nõ valet qð

geritur in ipiꝰ abñtia.ſecꝰ ſi in fauoꝛẽ puatum.no.gl.⁊ anto,

⁊ ab.in.c.cãm matrimonij.de offi.dele.iij. col.

Hreſumptio.
¶ Si contra pᷣſumptionem iuris ⁊ de iure ⁊ de facto admit
titur ꝓbatio in ↄtrarium an iudex põt a tali pᷣſumptione rece
dere vide.S.exceptio iniuſticie.
¶ Zoõtra pᷣſumptõʒ iuris ⁊ ð iure admittit᷑ ꝓbatio in ðꝛiũ ꝑ
cõfeſſionẽ partis.no.Cy.in aut.ſʒ iam neceſſe.C.de dona.an
te nup.idem glo.in coꝛpoꝛe vbi ſumit᷑.vt in aut.de equali do.
S.idem Inno.in.c.qꝛ pleriq; de ĩmu.eccle.vbi dicit ꝙ lʒ ſnĩa
tranſit in rem iudicatam:tñ ſi pars ꝓ qua lata eſt fatet᷑ illam
iniuſtam dʒ ſnĩa retractari:no.ſin. ab.in.c.is qͥ.de ſpon.vide
glo. in cle.vnica.de pꝛoba.
¶ Vꝛeſumptio iuris eſt q̃ iuris oꝛiginẽ bʒ appella.qꝛ ius tã
tum figit pedes ꝙ ſtatuit ſuꝑ ea ⁊ nõ admittit ꝓbantẽ ↄꝛiũ.
de pſumptõe homĩs nõ eſt dare certam doctrinam. vide ta⸗
men notabiliter ab.in.c.is qͥ de ſpon.circa fi.? Inno.⁊ Ho.
in.c.qꝛ veriſimile.de pᷣſump.⁊ vide.s.confeſſio.vᷣ ſi qͥs.
¶ Vꝛeſumptuoſi qͥ efficiuntur aliqualiter elati ex ꝓſperita⸗
te foꝛtune dicunt ſocijs pauꝑibus:nõ noui vos.ð quẽ argu
it glo.in.c.ꝓphetauit.i.q.i.gl.⁊ ab.in.c.ĩnotuit.ð elec.pe.col.
¶ Vꝛeſumunt᷑ exiſtere in ppło aliqͥ nõ habentes ſinceram fi
dem. vide.S. populus. YM
¶ Pꝛeſumitur minus ꝓ toto populo qᷓ; ꝓ aſſquibꝰ pꝛuden
tibus de ppło.qꝛ in toto ppło reꝑiunt᷑ multi viles nõ haben⸗
tes certum iudiciũ rõis ſʒ coꝛruptibłes.no.ꝑ ab.in.c.ij.ð ele.
¶ Pꝛeſumitur cõtra criminoſum vel moꝛboſum q ſemel fuit
criminoſus ⁊ onus ꝓbandi ↄtrarium trãſfert᷑ in eũ ꝓpter pꝛe
ſumptionem contra eum facientem.glo,⁊ doc.in.c.cũ inter ca
nonicos.de elec.⁊ ibi ab.iiij.colum.
¶ Pꝛeſumit᷑ pꝛo ꝓceſſu iudicis qñ eſt ſnĩa lata ⁊ traſiuit in
rem iudicatam.no. Inno.in.c.dudũ.de elec.⁊ ibi ab.⁊ pleniꝰ
in.c.quoniam ↄtra falſam.de ꝓba.vbi vide pe.⁊ doc.
¶ Vꝛeſumptio inſurgit contra eccleſiam ex mala vita pᷣlati:
AN eum tolerauit.pꝛo hoc.c.qualiter.ij.de accu.nam debent

canonici reſiſtere pᷣlato male adminiſtranti.vt eſt tex. iuncta

glo. in. c.quoniam de appel.ab.in.oꝑ inquiſitionem de elect.

¶ Pꝛeſumendum eſt pꝛo eo qͥ ꝓbat antiquioꝛeʒ poſſeſſiõe,

Inno.in.c.lʒ de ꝓba. Ban.in.l.conquerebat᷑.C. vnde vijab.
in.c. cum in eccleſia de elec.
¶ Vꝛeſumi nõ debent ea q̃ accidentaliter ꝓueniunt ⁊ nõ in
ſunt hominia natura niſi ꝓbent᷑in.c.ſi foꝛtee elect.li.vi.⁊
ibi glo. Iteʒ cuʒ agit᷑ de pᷣiudicio alteriꝰ nõ ſufficit pᷣſumptio
ſed debet fieri plena ꝓbatio.ad hoc.c.cum a nobis.de teſti.⁊
gl. in. c. ſicut. de ſen. excõi.ab.in.c.lʒ.de offi.dele.

¶ Pꝛeſumitur actus geminatus ſi ꝓbatõ nes ſunt equales

vtriuſq; part:j.vt ſi dicat᷑ appellatum ante ſnĩam vel poſt pᷣſu

mitur ꝙ ante ⁊ poſt fuit geminata ap p ellatio.docto.late.in

cicum tui.de teſti. Inno. ⁊ ab.inc.cũ contingat de off. dele.

=,õs—–☛ — — — — Se QA4–Lr-.

— — – – —

t
ſee

zip
1r
do,
is
lan
nite

li
g/
.
itan
ngr
l
nſ

ben
dce
Afit
ept

tis
m⸗

lott
bent
ſas
deu
ſig
6

„

iuris ꝓbatur dñi

¶ Pꝛeſumi nõ debet pꝛo ſententia a qua fuit appellatũ etiã
ſi ſit ſnia ercõicationis.no. Inno.in.c.i.de elec.ab.in.c.ad re
pꝛimendam. de offi.oꝛdi.anto.in.c.qm̃ contra. de ꝓba.ĩmo ꝓ
ſentẽtia excõicatõis nõ pᷣſumit᷑ poſt decẽdium niñ ꝓbet᷑ mo⸗
nitionem ⁊ citatiõem pᷣceſſiſſe. vt.c.ſacro.de ſen.excõ.⁊ frede.
conſil. clxvi.ab. vbi.ð.
¶ Licet ex pᷣumptione facili iudex poſſit nõ admittere exce⸗
ptionem dilatoꝛiam nõ tñ dʒ excludere ꝑemptoꝛiã niſi ex pꝛe
ſumptione vꝛgente:qꝛ tractat᷑ demagno pᷣiudicio.ideo reqͥ⸗
ritur foꝛtioꝛ pᷣumptio.eſt no.J nno.in.c.poſt electõem in fi. ð
conceſ.pben.ab.in.oſciſcitata.de in integ.reſtitu.

¶ Pꝛeſumptio omiĩs ceſſat in ꝓbatione ꝗᷓ offert incontinen

ti. vt. c. litteras.de reſti.ſpo.no.glo.in.l.i.ff.de tabu.exhi.abb.
in. c. ex ꝑte.ij. de offi·dele.⁊ in.c.ſciſcitata.de in inte. reſti.
¶ Pꝛeſumit᷑ ceſſio ſimulata.vt videre potes.j.ſimulatio.
¶ VPꝛeſumitur pꝛo tabellione ꝙ in actis verũ ſcripſit.vide.j.
tabellio.v er.pꝛeſumitur.
¶ Expꝛeſumptione nõ debet quis in delicto puniri.vide.ð.
confeſſio.ver.ſ quis.⁊.j.pꝛobatio dubia.

¶ Pꝛeſumitur contra ſnĩiam lataʒ contra contumaceʒ ꝙ ex

odio contumacie nõ ex iuſta cã fuerit lata. vide.j.ſentẽtia lata
contra contumaceʒ.
¶ Diſferentiam inter pᷣumptionẽ ⁊ fictõem vide ꝑ ab. in. c.
is qui.de ſpon.
¶ Vꝛeſumitur dñs hodie qui olim fuit dñs.⁊ ſic pᷣſumptiõe
ium. vide. S. dñium. ves. dñs olim. ⁊ vide. S.
poſſeſſoꝛ nõ pᷣſumitur dñs.
¶ Vꝛeſumptio vna qñq; elidit aliam.no.glo, ⁊ doc.in.c.ac
cedentes.de crimi.fal.
¶ Pꝛeſumitur ꝓ eo qͥ ꝓbatur poſſediſſe in pꝛincipio ⁊ in fi
ne Ran ſi non ꝓbet de medio temꝑe.vide.S. poſſeſſoꝛ. ver.q
pꝛobat.
¶ Pꝛeſumitur pꝛo pꝛincipe ꝙ iuſta cã facit quicquid facit
nec admittit᷑ pbatio in contrariũ.vt no.Cp.in.l.ſ. cripta. C. de
pꝛeci.impera.offe.limitat᷑ tñ hoc vt non ꝓcedat qñ pꝛinceps

eſt obligatus ex ſuo contractu. alias de facili poſſet pᷣnceps

euacuare contractuʒ cũ eo firmatũ.no.in.c.i.de ꝓba.ideo pᷣn
ceps nõ poteſt a ſuo vaſallo feudũ auferre ſine cãe cognitio⸗
ne cum feudum ſit cõtractus vltro citroqʒ obligatoꝛiꝰ.c.ð foꝛ
ma. xxij. q. v.⁊.l.labeo.ij.de ver.obl. Item limitat vt pᷣſt umatr
pꝛo pꝛincipe reſpectu ſubditoꝛñ ſuoꝛũ dũtaxat non reſpectu
alioꝝ.vt notabiliter ꝑ Inno.in.c.inquiſitioni.de ſen.excom.
⁊ lacit cle.paſtoꝛalis.ð re iudi.idẽ vbi ex mãdato pꝛincipis ti

meretur ſcandalum futuꝝ ſeu turbatio xpᷣianitatis vel ſi ĩmi⸗

net peccatũ tũc nõ eſt pꝛincipi obediendum.nec pᷣſumit᷑ ltima

cã. vt no. Inno.in alle.c. inquiſitõis. ⁊ ab.in.c.que in eccleſa

rum de conſtisvi.colũ.vide.j princeps nõ põt ſine cã.cũ..ſe.
¶ VPꝛeſumit᷑ ſcientia in facto alieno vbi qs debet pꝛius de
veritate inquirere.vt.c.ad falſarioꝛuʒ de fal.c.innotuit.de ele.
⁊. l.cum ita.S.ſpecies.de le.i.doc.in alle.c.ad falſarioꝛũ
¶ Pꝛeſumitur ſcientia eoꝝ q̃ geruntur apud eos cũ quibus
quis couneriat᷑vide.jteſtes.v.ꝓbabilis credulitas.
¶ Pꝛeſumit᷑ ꝙ religioſi ſeu monachi iuſtam cãm foueant vi
de.j religioſñ ſeu monachi. B
¶ Pꝛeſumptio maioꝛ eſt bonitatis inviro nobili ⁊ ingenuo
i inviro vilioꝛis natõis.colligit᷑ ex.ci.de purga.ca.vnde mã
cipia quedaʒ pᷣſumunt᷑ bona:qꝛ de bono genere nata ſuut ⁊
econtra. vt.l. ꝙ; ſi nolit. S.qꝛ afſidua.ff. de edi.edic.⁊ not.inj c
venerabileʒ. de elect. Pe. in. c.i.de purga.ca.
¶ VPꝛeſumptio ⁊ ſuſpicio inſurgit ↄtra aliquem de oculo im
pudico.de habitu incompoſito. de cito inceſſu.iſta em̃ ſunt in
dicia male cõpoſite mentis binc eſt ꝙ animus per exterioꝛa
ꝓbatur.l.nõ codicillũ.C. de codicil.⁊.c.nec ſolo tactu.xxxij.q.
v.no.pe.in.c.ij.de pur.cano.
¶ Pꝛeſumitur pꝛo iudice in his q̃ fit in iudicio.vide.j. renũ
cians in iudicło.⁊ vide..exceptio.ſ.nõ veriſimiliter.
¶ Vꝛeſumitur in deterioꝛem ꝑtem vbi periculũ aĩe vert itur
de ſpon. c.iuuenis.circa iudicia tũ potius pᷣſumitur iuſtũ vel
bonum.no.glo.fi.in.c.vnico.de ſcru.in oꝛ.fa.
¶ Pꝛeſumitur malũ ⁊ dãnum fieri aio malo niſi cõtraria pᷣ⸗
ſumptio pꝛeualeat,ff. ad.l.acqui.ſi obſtetrix.S.fi.⁊ ludus no⸗
xius eſt in culpa.l.nã ludꝰ.ff.ad.l.acquil, ⁊ oẽ maleficiũ pꝛaue

pꝛeſumitur actũ.no.gl. inno.in.c.ii.de pᷣſum. quis em̃ ludos
appellat ex qbꝰ cria oꝛiunt᷑.vt in ꝓhemio.ff. S.antepe.de bo
mici. continebat᷑.de vi.⁊ hone.cle.cũ decoꝛem.qð no.ↄtra il⸗
los q ludis faciũt libellos famoſos qͥ nõ excuſant᷑ a pena.C.
de famo. li.l. vnica. vi.q.i.ex merito.cũ ſequentibꝰ.pꝛeſumitur
ergo ſemꝑ ↄtra malefactoꝛẽ niſ habeat vel inueniat circũſtã
tiam excuſabilẽ enidenter.no. Hoſti.in alleg.c.i.de pꝛeſump.
vbi vin. ponit.v.ſi videoꝛ ludo ſinaũt furta recludo.
¶ Pꝛeſumptiones cõtrarie ſi ſunt par potentie aut pꝛima
pᷣpõderat ſecũde:⁊ tũc eã elidit.aæt ecõtra.⁊ tũc elidit ſecũda
pꝛimã.no.doc.in.c.i.de crimi.fal.⁊ in.c.litteras de pꝛeſumpt.
¶ Qicet ſolavehemẽs.i.pbabilis pꝛeſumptio nõ ꝓbat plene
vt in. clitteras de pꝛeſump.violenta tñ pꝛeſumptio ꝓbat.ſed
recipit ꝓbationem in contrariũ.vt patet. xxvij.q.i.nec aliqua

.c.cãm.⁊.c.ꝓ poſuiſti.ð ꝓba.⁊.c.extraoꝛdinaria.xxxv.qiij.

2 no.in alle.c.litteras.ꝑ Hoſti.
¶ Jugex ꝓcedens ex pꝛeſumptione dʒ multũ temperare ſen⸗
tentiam ſuã:vt modice vel raro penã inferat.ar.cafferte.ð pᷣ⸗
ſumptioni. ⁊.l.ſciant cuncti.C.de pꝛoba.canoniʒata.ij.q:ũiij.
no,ab. in. c.ij. de coha, cle mulie.
EPrimitia
¶ Pꝛimitia eſt in pꝛecepto ſicut deci.no.glo.⁊ inno. in. c. i.ð
deci. quantitas tũ pᷣmitie nõ expꝛimit᷑ in iure ſʒ recurrit᷑ ad cõ
munem conſuetudinem q̃ eſt optima legũ interpꝛes.vt.c.cum
dilectus de conſue. 2 ꝙ fit de pꝛecepto infert hieronimus in
c.reuertimini.xvi.q.i.⁊ alle.c.i.de deci.⁊ ab.ibi.

Primipilarins
¶ Pꝛimipllarius qͥs dicat᷑ ⁊ an vxoꝛ ⁊ filij tenent᷑ pꝛo eo ſi
pꝛaue ſe geſſit in officio.ab.in.c, ex ꝑte.de conſue.circa finem.

Primogenitus
¶ Filij regis an excludant patruũ in ſucceſſione regni.vide.j
regnum.ver.in regno.

Nrinceps.
¶ Pꝛinceps.ↄtra iuris oꝛdinẽnõ poteſt inter ſubditos cãm
cõ mittere.vide.ð.cõmiſſio.
¶ Pꝛinceps nõ poteſt ita remouere appellatõ em vt etiã per
viã querele nõ audiat᷑ q̊s volens ſuã iuſticiã ꝓſequi no.ab.in
c.paſtoꝛalis.d e appel.⁊ in rub. de appel.vide.s.appellari nõ
poteſt a ſententia pꝛincipis.

¶ Pꝛinceps ſi aliquid iniuſtũ mandat de quo timet᷑ ſcãd al̃

vel aliter dubitat᷑ de mente eiꝰ:licite põt mandatꝰ nõ parere
⁊ pꝛincipi reſcribere.qꝛ hboc facit auctoꝛitate legis.vt.c.ſ q.
de reſcrip.⁊ aut vt nulli iud.inno.in.c.inquiſitõeʒ deſen.excõ
ab. in alle.c.ſi qn. L
¶ Pꝛincipis certa ſcientia nõ pᷣſumit᷑ maxĩe contra ius niſi
poſſit colligi ex verbis reſcripti.vt ſentit ab.in.c.nõnulli.ð re
ſcrip.iij.colũ.⁊ boc ſentit inno.in.c.ſtatutũ de reſcript.li.vi.de
hac clauſula vide ab.in.c.paſtoꝛalis.S.pᷣterea.deoſffi.deleg.
¶ Pꝛinceps an põt per ſuuz reſcriptum exceptiones tollere
ſeu defenſiones parti cõpetentes.no.ab.plene in.c.ex parte.
ij. de offi. dele. vbi ↄcludit ꝙ lʒ pꝛincepꝝ nõ poſſit tollere de
fenſiões q̃ ſunt de iure naturalia ducte.vt cle, paſtoꝛalis de re
iudi.⁊ ſic tollẽdo ꝑ ſuũ reſcriptũ exceptõnes ĩtelligit᷑ ð excep⸗
tõibꝰ minꝰ rõabilibꝰ vt ſic reſcpᷣtũ recipiat ĩterpᷣtatõʒ ſᷣm po
teſtatem mandãtis.vt.c.a nobis.de ſen.excõ.c.ij. de conſti.li.
vi. poteſt tũ pꝛinceps tollere exceptões q̃ ſunt a iure poſitiuo

inducte.vt exceptio pᷣſcriptõis rei iudicate:⁊ ſimiles ꝑ tex.di⸗

cti.c. ex parte.⁊ per.l.i.ff.qð vi aut clam.qð verum niſi talis

diſpoſitio fundet ſe ſuꝑ aliqua qualitate. vt ibi exemplificat
ab. ⁊2 Bar. in. d. li. quam vide:⁊ bec q̃ dicta ſunt hbabent lo⸗

cum cũ per reſcriptũ vel als conſtat de volũtate pꝛincipis.a⸗
lias pꝛima fronte pᷣſumit᷑ falſum ⁊ contra voluntatem pꝛinci
pis conceſſum.vt.d.c.ex parte in fi.⁊.l.quotiẽs.de pᷣci.impa.
offe. vide.j.pꝛiuilegium/
¶ Pꝛinceps non pᷣſumitur pᷣiudicare iuri tertij in cõmiſſiõe
quam facit de quo non fecit mentõ em. vt.c.ſuꝑ eo.de offi.de⸗
leg.⁊ ↄcoꝛ.l.ij.ff.ne quid in loco pub.⁊ vbi puilegiñ pᷣiudicat
iuri tertij debet interpꝛetari vt minus pᷣiudicet iuri tertij qᷓ fie

ri poteſt facit.c.paſtoꝛalis.de pꝛiuile.no.ab.in alle.c.ſuꝑ eo.
Pꝛinceps ꝑ ſe nõ põt cõponere de dânis datis populo
occaſione guerre colligit᷑ ßm Hoſti.ex.c.quãto.de iureiur.qð
dic vt iße no. in ſumma de peni.S.fi.v.ſʒ pone ꝙ guerra fuit.
¶ Pꝛinceps ſeu imꝑatoꝛ ligat᷑ iure naturali.vñ ligat᷑ ex con
tra ctu cum ſubdito.qꝛ nõ põt pꝛinceps tollere ea q̃ ſunt iuris
naturalis.vt cle.paſtoꝛalis.de re iudi.inſti.de legi.tut.in fi.⁊
ideʒ de papa maxie reſpectu iuris dinini vñ ſi papa iurat obli
gatur ex iuramẽto nec ſine qᷓ põt ſeipſum abſoluere vel abſol
ni facere cũ aliũ ſine cã abſdluere nõ poſſit.vt no.gl.in.c.quã
to.de iureiur.⁊ Inno.in.c.cũñ inter.ð renũ.ab in.c.i.de conſti.
¶ Pꝛinceps nõ poteſt ſine cã tollere dñium rei mee lʒ cũ iu⸗
ſta cã poſſet.vt.l.idem ſi verberatũ.ff.de rei ven.not.ab.poſt
Inno.in.c.q̃ in eccleſ aꝝ.de cõſti.de quo Cy.in.l.reſcripta.C
de pᷣci. imꝑa.offe.⁊ Bar. in.l.fi.C.ſi contra ius vel vti.pub.⁊
plenius in pꝛima conſti.ff. veteris.
¶ Pꝛinceps lʒ poſſit mihi tollere actioneʒ q̃ eſt de iure ciui⸗
li vel per.l.ij.ff.de oꝛig.iur.vt no.in.l.ex hoc iure.ff.ð iuſt.⁊ iu.
nõ tamen põt facere quin iuſticia mihi reddat᷑.no.inno.⁊ ab.
vbi.ð.ex quo babes ꝙ in tali caſuine actione foꝛmali qͥs po
teſt agere exſola obligatione iuriſgentiũ.vt no.ab.poſt inno.
vbi.S.vide.S.pꝛo pꝛincipe. ꝰ 4
¶ Pꝛinceps lIʒ poſſit libere contra ius ciuile ſcribere ſeu ſta
tuere.vt.c.ꝓpoſuit.de conceſ.pꝛeben.⁊ no.in.d.l.reſcripta.re

quiritur tñ ꝙ ſubſit ltima cã:alias pꝛinceps ius poſitiuũ vio
lando nõ facit vt bonus paterfamilias.data eſt em̃ ſibi ptãs

paſcendi oues nõ aũt turbandi ſeu moleſtãdi ⁊ ꝓcedere dʒ ex
rectitudine iuſticie ⁊ equitatis:non aũt ex affectione ſpãli.vt
no.ab.poſt beatũ tho.in.c.ð multa.ð pᷣbẽ.et refert ipſe ab.in
c.que in eccleſiaꝝ.de conſti.vi.colũ.lʒ ↄtrarium ſentit Inno.
⁊ Anto.in.c.ꝑ venerabilem.qͥᷣ fil.ſint legi.⁊ ancha.in,.c.pe.ðᷣ
conceſ.pꝛeben.vide.Sõ.mãdato ſine litteris.
¶ Pꝛinceps nõ poteſt de plenitudine poteſtatis cõmittere
cãm ſuſpecto ſine facultate recuſandi.vt colligit᷑ ex glo.c.ad
bec de reſcrip.⁊ ibi ab.in fi.facit tex.in cle.paſtoralis.ð re iud.
¶Pꝛincipis motus pꝓpꝛius non ꝓbat nec inducit diſpẽſa⸗
tionem nec tollit defectũ ꝑſone ſʒ ſoliꝰſubꝛeptiõis.vt.c.ſi mo
tu ꝓpꝛio.de pᷣben.li.vi.oꝑatur tñ qꝛ facit gratiaʒ extẽdere id
qð alias nõ cõpꝛehend eretur ꝑ reſcriptũ.vt.c.ſi plures de pᷣ⸗
ben. li. vi. IOtem qꝛ magis pᷣſumit᷑ pꝛinceps inſtructus ſuper
pis q̃ narrat motu ꝓpꝛio qᷓ; alias in facto pꝛo aliũ narrato.
no.in alle.cle.litteꝛas. Sed dñicus de ſancto gemi.vt refert
Lapus ſua all e.viij.tenet ꝙ ſiue pꝛinceps ſcribat motu pꝛo⸗
pꝛio ſiue aliter non eſt ma gna vis.ſic em̃ põt in facto alieno

ꝓpꝛio motu narran do errare ſicut ſi ad alterius ĩſtantiã.vñ

in eccleſia numerata ſi nõ facit de numero mentõem ꝛ⁊ ſcribit
motu ꝓpꝛio lʒ nõ poſſit opponi de defectu intentõis.vt not.
Jo. an.alle.cle.litteras.⁊ Lapus vbi.S.⁊ vide.j.ꝓbat ſe cle⸗
ricum.vide.ð.motus. L
¶ Vꝛinceps etiam ſupꝛemus nõ põt tollere ↄuentõnem ini
tam inter partes ſuꝑ iure pꝛiuato cũ ex tali cõuentione oꝛitur
obligatio q̃ eſt de iure naturali.vt cle.paſtoꝛalis.de re iudic.
no. Inno.in.c.q̃ in eccleſ arum.de conſti.papa tñ hoc poteſt
ſuper iuribus eccleſiaꝝ.qꝛ in eccleſiaſticis habʒ plenitudinẽ
poteſtatis.⁊ ſua autoꝛitas in omnibꝰ intelligitur excepta.
ad hoc in cle.duduʒ.de ſepus.nos.no.ab.in.c.ex multiplici
de decim.

¶ Vꝛinceps nõ poteſt tollere obligatõem q̃ eſt de iure gen⸗

tium.cle.paſtoꝛalis de re iudi. Inno.in.c.q̃ in eccleſiarum de
conſti.doc.in.l.fi.C. ſi contra ius vel vti.pub.idem no.inno.
in.c.inquiſitioni.de ſen.excõ.qui dicit ꝙ ſi papa vult laico
auferre liberos ſuos vel aliud ſimile nõ tenetur ſibi obedire
laicus cum nõ ſit ſibi ſubiectus in tempoꝛalibus.nec haber
papa ſeu pꝛinceps ptãtem etiam abſolutã circa ea que ſunt
iuris naturalis ſeu gentium ſine cauſa.ſi tamẽ obligatio ve⸗
nit acceſſoꝛie ad votum ſpirituale.no.ab.in.c.ij. de voto.
¶ Pꝛinceps nõ debet ꝓcedere contra abſentem non citatũ
de oꝛdinata iuſticia.vt.c.i.de cau.poſ.⁊⸗. ꝓpꝛie.⁊.c.nos ĩ quẽ⸗
p.ij. i.⁊.l.meminerint. C. vnde vi.de abſoluta tamẽ poteſta
te tunc poteſt ꝓcedere ſine citatõe in his in quibꝰ pꝛinceps
non habet plenam poteſtatem vel diſpoſitionẽ. qꝛ tollere de
fenſionem que eſt de iure naturali pꝛinceps de iure nõ poteſt
vt ꝓbaturin cle.paſto:alis.de re indi,⁊ facit quod no. Bar.

in. l.cum mulier.ff.ſolu.ma.ab.in.c.inter cetera ð maio.⁊ obe.
⁊ plenius in.c.cum olim.de re.iudi.vide.j.ſententia non põt,
vide.S.citatio.ver.pꝛinceps.
¶ Vꝛinceps lʒ nõ poſſit de directo defenſionem tollere po⸗
teſt tamen per obliquum. qꝛ ab eius ſententia non appella⸗
tur. vide.S. appellari non poteſt a ſententia pꝛincipis.
¶ Pꝛinceps regni admittitur ad excipiendum de crimine
contra electum.nã etiam ſi pꝛinceps eſſet ſuſpectus ſi excipit
contra electum ꝙ timet de coniuratione ſeu de ꝓditione pa⸗
trie vel de reu elatione ſecretoꝛũ ſuoꝛũ:⁊ hoc rõne patrievnde
pꝛinceps eſt oꝛiundꝰ:vel ꝓpter parentes ſuos qui fuerũt ſi⸗
biinfeſti:audiendꝰ eſt enim in talibꝰ pꝛinceps.qꝛ ſatis ꝓſeqͥ/

tur intereſſe ſuũ ⁊ publicũ.no.ab.in.c.ſuper his,.de accu.iiij.

colum.vide.S.conſuetudo.
¶ Vꝛincipis certa ſcientia vel plenitudo poteſtatis qͥd ĩdu
cat.ab.in.c.ad hec.de reſcrip.vbi dicit abb.in fi.ꝙ pꝛinceps
etiam de plenitudine poteſtatis etiam non poteſt cõmittere
cauſam de ſuſpecto ſine facultate recuſandi.vtibi per eũ.

¶ Pꝛincipis beneficiũ continens gratiã nõ odioſam debʒ
large interpꝛetari.ſed ſi continet aliquid contra ius cõmune
vel veniret in pᷣiudiciũ tertij debet fieri ſtricta interpꝛetatio.
vt.l.ij. S.ſi quis a pꝛincipe.ff.ne qͥd in loco publi.d oc.in.c.olĩ
de ver. ſig. ⁊ Bar. in.l.fi.ff.de cõſti.pꝛin.⁊ refert ab.in.c.non⸗
nulli.de reſcrip.⁊.S.ſunt ⁊ alij.ij.colũ.

¶ Pꝛincipi debet niciaꝛi moꝛs pᷣlati anteqᷓᷓ ad electionem

ꝓcedatur.vide.S.conſuetudo.
¶ Vꝛincipis pꝛeces an inducunt iuſtum metum.vide.S.me
¶ Vꝛincipis mine ſeu terroꝛes an inducunt iuſtum metum
vide.ð.metus.
¶ YVꝛincipis delegatus poteſt vt ſuſpectus recuſari.vide.j.
recuſatio. MW JèM
¶ Vꝛinceps cõmittendo cãm minoꝛi.xviij.annis videtur il
lum habilitare ad iudicandum.vt.l.qdam cõſulebat. ff. de re
iudi.ſed requirit᷑ ꝙ cõ mittat ex certa ſcientia.nam ſi pꝛincepi
ignoꝛat etatem minoꝛis ceſſat ratio diſpenſatiõis ⁊ habilita
tionis.vt dicta.l.quidam.not.Abb.in.c.cum viceſimum.de
offi.delega.
¶ Pꝛinceps videt᷑ eligere induſtriam ꝑſone cũ cauſam per⸗
ſon aliter cõmittit.vide.s.induſtria.
¶ Pꝛinceps põt penam etiam parti applicabilem remitte⸗
re.qꝛ ſolus motꝰ pꝛincipis habet᷑ pꝛo iuſta cã.no.Cp.⁊ bal.
in.l.reſcripta.C. de pᷣci.imꝑa.offe.no.ab.in.c.que in e ccleſiaꝝ
de conſti.⁊ in.c.niſi ſpãlis de offi. leg.
¶ Vꝛincipes poſſunt eſſe duo in eodem pꝛincipatu.nõ tam̃
duo pontifices in eccleſia dei.vide.S.papa.vᷣ gontifices.
¶ Vꝛinceps qui indignis dignitatẽ vel nobilitates tribuit
peccat moꝛtaliter.no.beatus tho.in ſcdᷣa ſecũde.di.lxxiij.⁊ a⸗
riſtoteles.in.i.de regimine pꝛincipũ.

¶ Pꝛinceps qui ignoꝛãter donat rem alienam licet donatio

eſt fima poteſt tñ contra eius fiſcũ agi ad extimatõem rei.vt
l. bene a zʒenone.C.de quadri.pᷣſcrip.idem ſi habet rem cõmu⸗
nem cũ pᷣuato quia licet poſſit de illa in totum diſponere⁊ ſa⸗
tiſfacere pᷣuato de extimatione.vt not.glo.in.l.ij, C.de cõmu.
re.alie.non tamẽ põt ſcienter rem alienam donare cũ nõ poſ/
ſit ſine cauſa aliquem ſua re pꝛiuare.vt dle.paſtoꝛalis de re iu.
.·l.fi. C. ſi contra ius vel vtili publi.abba.in.cij.de re. eccleſie
non alie.
¶ VPꝛin ceps ſecularis poteſt contra legem diuinã ſuꝑ arti⸗
culo qui reꝑitur limitatꝰ vt nõ occides diſtinguere interpᷣta
ni adiuuare ⁊ diminuere. ẽ ei ille articulꝰlimitatꝰ vt ſi qͥ occi
derit occidatur.põt ergo pꝛĩceps ſtatuere diſtinguendo qui
ſunt illi qͥ debeant occidi.ꝓ hoc.C.ſi quis ſine iu.ſevindi.per
totum.⁊ ad l.coꝛ.de ſic.ꝑ totũ.qð intelligo in caſibꝰ in qͥbus
ipſe pꝛinceps ſecularis habet iuriſditiõem. v? in pꝛophanis
ſecus in concernentibus animaʒ. vt.c.per venerabilem.qui
fil.ſint leg. ideoq; ſt atutum laicoꝛum conuincens vſurarium
ex certis coniecturis cum non ha beant laici in hoc iuriſditio
nem non poſſunt ſtatuere nec limitare.fa cit.c.tuã.de oꝛdi.co.
⁊ quod no. Bar.in.l.titia.ff.ſolu.ma.no.Abb.in.c.que in ec⸗
cleſiarum.de conſtiiiiij. colum. vide.S. papa,non poteſt con/⸗
tra ſtatutum,

(Nin⸗
nu
N ißl
ſopebone
mmidel
lenete
pnerte
tttctt
ovenn
inee
ſrn
gortla
fintotce

ocn
ip dece

¶ine

üsliatt

ntſuie
fſone,
oncl
(pinen

Notrth
toirint

(ytrolts

Nttuti
ſnegcii

ctilini,
tnnoi
innichte
(Fine
foßunten

toriif

auctori

m qvifi.
(Pin

ſctis nd⸗
hädiner!
ntſultine
deiuton.
Piia
ypria.cn
(Piince

Gnpon

(Du⸗

vide ⸗

Pri

ualoliag

Piin

lun ter

Hnt ſul
(ſla. C
Cdee
umnltote
enk te

(dedeen

ccni

H

Noppin
lgateg
dedece
lione
letiein
leſßͤe
Piin
Gociind
ſbenln
lupbab
doob
R
chuſe
S

de.
or

lu

ſine
hit
in
e
ſtſi
pſ

ien
ins

i
N
e
us
i⸗
N
io
.

¶ Pꝛinceps põt ex cauſa ſtatu ere cõtra illa que ſunt de iure
gentiũ vel naturali.vt per pᷣſcriptionẽ inductã a iut̃ poſitiuo
per quã pꝛiuat᷑ quis dñio rei ſue vel ꝑ vſucapionẽ vel cõfiſca
tionẽ bonoꝝ ꝓpter delictũ vel indicẽdo fᷣuitutẽ.vt.c.ita quo
rundã. de iude.ſi aũt nõ ſubeſt cauſa nõ põt pꝛinceps alicui
auferre rem ſuã.nam licet habeat iuriſditionẽ in vniuerſo nõ
tamen babet dominiñ reꝝ pꝛiuataꝝ.ſed cauſa ſubſiſtente po⸗
teſt vt eſt fauoꝛ publicus.vt.l.itẽ ſi liberatũ.ff.de rei ven.Ab.
in. c.que in eccleſiaꝝ.de cõſti.v.colũ.
¶ VPꝛinceps põt modicã leſonẽ ſubdito inferre.vt dãdo de
bitoꝛi dilationẽ vt nõ poſſit interiin cõueniri a ſuis creditoꝛi⸗
bus. vt. l.quotiẽs.C.de pci.ĩpera.offe.ſecus em̃ ſi pꝛinceps ve
lit in totũ cõcedere vt nõ poſſit ab aliquo ↄueniri.qꝛ ſine cau
ſa boc nõ põt.vtibi not.gl.⁊ Inno.⁊ Abb. in. c.que in eccle⸗
ſiaꝝ.de cõſti.v.colũ.vide.j.xᷣ.ꝓxi.
¶ Pꝛinceps in ſpeetantibus ad officiũ ſuũ põt pᷣcipere ſub⸗
ditis licet nõ expꝛimat cãm pᷣcepti.nã vani ca pitis eſſe exiſti⸗

mat᷑ ſupioꝛẽ nõ poſſe pᷣcipere ſine omni cognitõe ⁊ ſine cauſe

expᷣſſione.vt nõ.Inno.in.c.ad aures ð tẽp.oꝛdi.qð cõmẽdat
Abb. in. c. ſi qñ. de reſcrip.in fi.vide.S.pᷣceptũ põt fieir.·
¶ Pꝛiceps reuocando ad ſe negociũ ligant᷑ manus inferi⸗
oꝛis vt nibil in eo attẽptare poſſit ⁊ tantũ operat᷑ talis reuo/
catio in inficiẽdo iuriſditionẽ iudicis qᷓ;tũ facit appellatio.vt
c.vt noſtꝝ.de appel.⁊ idẽ in alio inferioꝛe citra papã babẽte
poteſtatẽ tale negociũ ad ſe reuocandũ. vt ſi eᷣs reuocat ad
ſe negociũ coꝛã ſuo vicario pendente.nõ.Inno.in.c.romana
co.ti. li. vi. Abb. in allegato.c.vt noſtꝝ.in pꝛinonõ tamen cre⸗
dit Inno.in.c.dilecto.de offi.archi.ꝙ epᷣs poſſit aduocare ad
ſe iuriſditionem inferioꝝ pᷣlatoꝝ.
¶ Pꝛincipes nõ recognoſcentes in tẽpoꝛalibus ſuperioꝛeʒ
poſſunt exercere ea que ſpecialiter ſunt de iure reſeruata impe
ratoꝛi in ſignũ ſpecialis pꝛiuilegij.vt legitimare:fama reſtitue
re:auctoꝛitatẽ interponere in arrogatiõe ⁊c̃.vt.c.ꝑ venerabi⸗
lem. qui fi.ſint legi.⁊ ibi Abb.iij. colũ.
¶ Pꝛinceps cũ filijs ꝓpꝛijs põt diſpẽſare ſicut cũ alijs ſub
ſiectis nõ tanqᷓ; pater cũ filijs:ſed tanq; pꝛinceps cũ ſubditis
nã diuerſe qualitates poſſunt ↄcurrere in eodẽ hoĩe q̃ faciũt
vt ſuſtineat vices plurimoꝝ.facit qð nõ.in.l.iuriſditionẽ. ff.
de iur. om. iud.a.c.ꝑ venerabilẽ.qͥᷣ fi. ſint le.⁊ ibi Abb.iij.col.
¶ Pꝛinceps nõ recognoſcẽs ſuperioꝛẽ põt eſſe iudex in cau
ſa ꝓpꝛia.nõ. Abb. in.c.cũ veniſſent.⁊ in.c.nouit.de iudi.
¶ Eꝛinceps põt ex plenitudine poteſtatis habere ratũ ꝓceſ
ſum nullum ⁊ qñ reuocat ad ſe negociũ an valet ꝓceſſus infe⸗
rioꝛis.vide.j.ꝓceſſus.v.ſi pꝛinceps.cũ ſequẽ.
¶ Pꝛinceps ſupꝛemus poteſt ĩponere vectigal ⁊ nõ alius.
vide.j.vectigal. H
¶ Pꝛinceps ſuꝑioꝛẽ nõ recognoſcens põt tallias collectas
ſeu alias exactiões idicere.vide.j.tributũ.v.ſuꝑ exactiõibꝰ.
¶ Pꝛinceps ſupꝛem̃us põt ꝑ pꝛiuilegiũ ſuũ immunitarẽtal
liaꝝ ⁊ exactionũ ſubditis ſuis ↄcedere ⁊ talia pꝛiuilegia ſicut

ſonãt ſunt obſeruanda dũmodo motu ꝓpꝛio pᷣncipis ſint c?5

ceſſa. C. de vaca.mune.l.vnica.li.x.⁊.ff.de iure ĩmu.l.ſẽꝑʒ.S.ſfi.
et. C. de excu. mune.l. placet.li.x.ſecus ſi ꝑ ambitionẽ velĩpoꝛ⸗
tunitatẽ petentiũ ſint obtenta. ⁊ in bocintelligunt᷑ iura que
vident᷑ ta lia pꝛiuilegia annullare. C.ſ j ius vel vti.pub.l.fi.et
C. de decn. l. vacuatis.li.x.⁊.l.ſi q̃s ſine cã.cũ.l.ſeq.C.de vecti.
et comi.Eſt tũ notandũ ſᷣm Jo.an. ꝙ ſ qs ꝑ pꝛiuilegiũ pᷣnci⸗
pis ꝓpꝛio motu ↄcefſum vniuerſitatẽ aliqua grauiter ledi cõ
tingat eſt ſuꝑ hocipſius pꝛincipis remediũ ĩploꝛãdũ.vt nõ.
de deci.c. ſuggeſtũ. dʒ tñ vniuerſitas eq̃nimiter ferre modicã
leſionẽ.qꝛ nec ꝓ modico reſtitutio ꝑmittit᷑ vt.l.ſcio.ff.ð ĩ inte.

reſti. ⁊ in. c.pe.ð re.ec.nõ ali.Abb.in. c.ij.de ĩmu. ec.v.colũ.vi⸗

de.j. pᷣuilegiũ ĩmunitatis.⁊.j.tributũ. .oẽs tallie.cũ ſeq.
¶ Pꝛinceps ꝓpꝛio motu ⁊ certa ſciẽtia reuo cãdo ad ſe ne⸗

gociũ nõ requirit᷑ vt iudex inferioꝛ certiſicet᷑. x tex.ci. de ↄceſ.
pᷣben. li.vi.fateoꝛ iñũ ꝙ ſi aliqͥd attẽptaret᷑ in piudiciũ ignoꝛã⸗
tis: ꝓba bilis ignoꝛãtia hʒ illũ excuſatũ vt ibi nõ.doc.nec ob.

c.ſi duobus.ð appel.qꝛ ibi poteſtas nõ erat reuocata ꝑ ſuꝑio
rem. Jtẽ qꝛ ibi loquit᷑ de ꝓceſſu cõtumacie punitiuo ⁊ nõ de
ꝓceſſu ſuꝑ pꝛincipali.nõ.Abb. in.c.cũ.m.de ↄſti.vlti.col.
¶ Pꝛincipi ſeculari nõ obediens peccat moꝛtaliter. vide.S.
obedientia.
O¶ Pꝛinceps põt eximere caſtra a ciuitate que eſt ſibi rebel⸗

lis. vide. S. ciuitas ſi efficitk ic.
¶Pꝛinceps ſi ſententiã ferat vel pᷣuilegiũ cõcedat ex neceſſi
tate tꝑis vel ex ſuppᷣſſione partiũ põt ⁊ debet illa neceſſitate

tpis retractare.vt.c.tũ ex litteris.de in inte.reſti.facit.c.nõ de⸗

bet.de cõſang. ⁊ affi. lxiij.diſ. S. veꝝ.
¶ Pꝛinceps põt ex ſola volũtate ð ius poſitiuũ diſpenſare.
nõ. Inno.in.c.cũ ad mõaſteriũ.ð ſtatu re.Abb.in.c tũ ex lr̃is
de in inte. reſti.de quo vide qð ipſe nõ.in.c.ð multa.de pᷣbẽ.
¶ Vꝛinceps nõ cenſet᷑ in dubio cõmittere cauſam ſuſpecto
erx certa ſciẽtia niſi h̊ expᷣſe exponat.ar.c.paſtoꝛalis.S.pᷣterea.
de offi. deleg. not. glo. menti tenenda in c.ij.de reſcrip.plene
per A bb. in. c. cũ inter.de excep.i.coł.vbi vide plene.⁊ tangit
in.c.ex tranſmiſſa.de foꝛo cõpe.
¶ Pꝛinceps quando actũ gerit ex certa ſcientia ꝑinde eſt ac
ſi diceret ſe velle facere ex plenitudine poteſtatis ſi illa opus
eſt in actu quẽ gerit vt eſt glo.menti tenẽda.in.c.ad hoc.de re
ſcrip.Abb.in alleg.c.cũ inter.circa pꝛin.
¶ SPꝛinceps qui bʒ iura ĩperij ⁊ plenitudinẽ poteſtatis põt
queʒ vult ab oneribus eximere ⁊ qñ vult onera imponere.vt
ptʒ. C. de ꝓfeſ.⁊ medi.l.medicos.⁊.ff. deiure imuni.ꝑ totũ.⁊.l.
vnica. C. de ſuꝑindictis.li.xi.⁊.c.i inſtantia.de cenſi.⁊ hoc
etiã põt facere pᷣnceps in pᷣiudiciũ alioꝝ qbus onus incũbit
ſoluẽdi qui tenent᷑ inſolidũ.vniuerſitas tñ vel aliꝰ comes ſeu
baro:licet aliquẽ eximat nõ tenent᷑ alij de vniuerſi tate ad in⸗
tegrã ſolutionẽ ſed tantũ minꝰ q;tũ debeat ſoluere pᷣuilegia
tus.vt nõ.ſpe.in ti.de cẽſñi.S.nũc dicendũ.m.qd ſi vniuerſitas
alicuius loci.⁊ videt᷑ ſentire Bar.in.l.ab oĩbus.ff. de le.i.⁊ eſt
tex.in.l.naturaliter.iũcta glo.C. ð decu.li.xi.? Bar.i n.l.ij.ff.ð
iure ĩmu.nõ. Abb. in. c. accedẽtes.de pᷣſcrip.
¶ Vꝛinceps cãm ſpecialiter inferioꝛi cõmittẽdo tũc videt᷑ iu
riſditionẽ ſuoꝝ inferioꝝ reuocare qñ aliqð negocium ex certa
ſcietia ad ſe aduocat.ſecus qñ oꝛdine iudiciario ꝓcedit.qꝛ tũc
inferioꝛ poterit delegata iuriſditiõe ⁊ etia oꝛdinaria ſi volue⸗
rit vti.nõ. Inno.in.c.cũ.m.de ↄſti.?⁊ Abb.plene in.c.cũ ex offi
cij.de pᷣſcrip.v.colũ.vide.j.ꝓceſſus.v.ſi quis.
¶ Pꝛin ceps põt debitoꝛi indulgere tpᷣs ad ſoluendũ dʒ tñ
debitoꝛ cauere.vide.Sõ.debitoꝛ cõdemnatus.
¶ Pꝛincipes ſeculares ſubſunt pape etiã ſi ſuperioꝛẽ nõ re⸗
cognoſcant in cõcernentibus ſalutẽ anime vel decoꝛẽ xpᷣiane
religiõis.ideo ſtatuere nõ poſſunt vt iudei habeãt ſeruos chꝛi
ſtianos. vt.c. cõſuluit.iij.de appel.⁊ ibi glo. ⁊ RAbb.·

Priuatio.
¶ Pꝛiuari nõ debet a ſuo beneficio neca redditibꝰ eius exu
lãs ſine culpa extra ꝓuinciã.vide.S.bñficio nec redditibus.

¶ Pꝛiuari põt dñs a dño ſerui ꝓpter ſeueritatẽ ⁊ maritus
ab habitatiõe vxoꝛis ⁊c.vide.j.ſeueritas. ́”?́Mẽ
ſSrinuilegium.
¶ Pꝛiuilegiũ qualiter ⁊ quo tẽpoꝛe perdat᷑.gl.⁊ plene poſt
J0. an. Abb. in. c. cũ acceſſiſſent. de cõſti.
¶ WMꝛiuilegiñ pᷣncipis anvitiet᷑ ꝑ ſubꝛeptõʒ. við.j.ſubꝛeptio
¶ Pꝛiuilegiũ ſcõm an ⁊ qñ tollat pꝛimũ pꝛiuilegium vel re⸗
ſcriptũ.Abb. plene in.c.i.de reſcrip. èMDU
¶¶ Vꝛiuilegiuʒ ſpeciale an ⁊ qñ dero get generali vel ecõtra.
Abb. in. c. paſtoꝛalis.S.qm̃ autẽ.de reſctip.⁊ im.c.i.eo.ti.
¶ VOꝛiuilegiũ tollit᷑ ſpacio decem anno ꝝ ſi fuit cõ ceſſum ad
aliquid faciendũ ⁊ infra illud tẽpus pꝛiuilegiatus nõ fuit eo
vſus.vt.l.vnica.ff.de nũdinis.Abb.plene in.c.cũ acceſſiſſent
de cõſti. ⁊ tangit in.c.plerunq;. de reſcrip.
¶ Pꝛiuilegiuʒ nõ traſit ad ſucceſſoꝛẽ ſi moꝛtuus eſt tempoꝛe
date is cui cõcedit᷑vt eſt tex. multũ notabilis in.l.neratius.ff.
Megu.iur. Abb.in.c.ſigniſicauit.de reſcrip.in i..
¶ Vꝛiuilegiũ vbi cõcedit᷑ ð ſtilũ cõem pᷣuilegioꝝvel Z ↄſue
tudinẽ pꝛincipis pᷣſumit᷑ falſum.vnde dʒ expectari ſcᷣa iuſſio
pꝛincipis.ad hoc tex.cũ glo.in.c.cauſam.de teſti.⁊ facit tex.in
c.qdð ſuꝑ.de fi.inſtru.AQbb.in.c.ex parte.ij.de offi.dele.in fi.
¶ POrꝛiuilegium quod pᷣiudicat iuri tertij debet ſtricte interp
tan.vide.ðᷣ.pꝛinceps. , 1
¶ Pꝛiuilegium ſeu indulgentia cõceſſa per legatũ an duret
perpetua.vide.S.indulgentia. DZ
¶ Pꝛiuilegiũ pꝛincipis cũ ꝑ ſcripturã ꝓbat᷑ pñt adduci alie
ꝓ̈batiõ es extrinſecus ad declarandũñ ⁊ certificãdũ aliud pui
P

legiñ ſeu ſcripturã.eſt tex. jm Abb. in. c. audiij.de in inte.reſti.
¶ Pꝛiuilegiũ ſi pꝛinceps cõcedat ex neceſſitate tꝑis põt illa

ceſſante illud reuocare.vide..pꝛinceps ſi ſnĩam ferat.

¶Pꝛiuilegia ↄceſſa ð cõem vſum pꝛiuilegioꝝ pᷣſumunt᷑ fal/

la. vt eſt notabilis tex.cũ glo.in.c.cãm. de teſti.⁊ in.c. ſuꝑ bis.
de ſide inſtru.⁊ in.c.i.vt lite pen.per Abb.

In pꝛiuilegij ĩpetratiõe vel in diſpẽſatiõe reqrit᷑ ſpäle mã

datũ.vid nõ ꝑ Ab.ĩ.c. dilectꝰ. vt lite pẽ. ⁊ in.cãnotuit.ð elec.

V¶Pꝛiuilegiũ nõdum generale ſed etiã ſpale in quo nõ põt
notari aliqua ſubꝛeptio nõ extendit᷑ ad litis pẽdentiã. vt tex.

in. cdilectus.vt lite gendẽ.quod ibi cõmendat Abb.
O Vꝛiuilegiũ ĩpetratũ a cõi dño vel ab alio lite pẽdẽte:an pᷣ

iudicet᷑ litis pẽdentie ⁊ an ſi ſnia fuit lata poſſit ð nouo nouũ

iudiciũ inchoari vᷣtute puilegij.⁊ qñ dicat᷑ lis pẽdere ad nulli

2 „

tatẽ puilegij.vide nõbiliter doc.ſignãter Ab.i.c.fi.vt lite pẽ.

¶ꝛiuilegio ꝓfeſſionis ſeu artis minime gaudere debet is

qui eſt in collegio alicuius artis ſeu ꝓfeſſionis ſi illã nõ exerce
at actu. vt.l.ſemꝑ. ⁊ ibi ꝑ Bar. ff. de iure ĩmuni.⁊.l.i.S.negoci
atiões.eo.ti.Abb.in. c.vigilãti.de pᷣſcrip.in pꝛin.

¶ Pꝛiuilegio exemptionis an põt ſubditus renunciare. vi⸗ V

de.S.exceptionis pꝛiuilegio/
¶ Pꝛiuilegiato aliq ab oſeribꝰ ciuitatis an alij ð vniuer ſi
tate teneant᷑ inſolidũ ſoiere.vide.Sẽ.pᷣnceps qͥ hʒ iura ĩperij.
¶ Pꝛiuilegio eccleſaꝝ nõ gaudent bona clericoꝛuʒ. vide.s.
clericus.vᷣ. nõ vniuerſaliter. L
Pꝛiuilegij impetratio cauſat malã fidẽ reſpectu iuris pꝛi⸗
us poſſeſſi.videt em̃ impetrãs fateri ſe ius nõ habere.qꝛ nõ p
ſumit᷑ fruſtra impetraſſe pꝛiuilegiũ.ar.in.l.vnica.C. ð theſau.

li x.ideo ſi pꝛiuilegiũ reperit᷑ ex aliqua cauſa nõ valere nõ po⸗

teſt pᷣſcriptio allegari.quod intelligo qñ pᷣſcriptio nõ eſt ↄfoꝛ
mis pꝛiuilegio.als ſecus.vt.c.cũ perſone. de pꝛiuił. li. vi. ⁊.c.
veniens.de pᷣſcrip.⁊ ibi Abb. ij. col.
¶ Sipꝛiuilegiũ nõ facit mentionẽ de pꝛiuilegio alteri ↄceſſo
vel ipſimet pꝛiuilegiato an valeat.nõ.in.c.i.de reſcrip.⁊ in.c.
cũ oꝛdinẽ.eo.ti.p Abb.plene in.c.veniẽs.de pᷣſcrip.iij.col.
¶ Pꝛiuilegio ⁊ iur̃ cõi põt quis ſimul vti.c.cũ dilectus.ð cõ
ſuetu.ſicut quis põt vti ↄſuetudine ⁊ iure cõi ſimul.c.ſopite.ð
cẽſi.pari ergo rõne põt qͥs vti pᷣſcriptiõe pꝛiuilegij.c.auditis.
de pᷣſcrip.qꝛ licet quis nõ põt ex diuerſs cauſis dñia acquire
re.vt.inter dilectos.de fide inſtru.põt tñ ad cautelã varios
modos applicare nõ ad effectũ multiplicãdi ius ſed vt ex illo
poſſit ſe defendere.vt.c poſt electionẽ.de ↄceſ.pben.ſcõs qñ
mihi pinguius ſuccurni᷑ ꝑ ſcõm.vtibi nõ. Jo. an.ar. in. l. inij.
ff.a d.l.fal.nam pᷣſcriptio ⁊ pꝛiuilegiũ nõ ſunt ↄrie in effectu.
nõ.in regula.nullus pluribus.ð reg.iur.li.vi.qð eſt veꝝ qñ pᷣ
ſcriptio erat cõpleta:alias ꝑ pꝛiuilegiũ renunciaret᷑ pᷣſcriptio
et ecõtrario.vt.c.veniẽs.de pᷣſcrip.⁊ ibi Abb.iiij.col.
¶ Vꝛiuilegium ſi petat᷑ renouari an debeat citari pars.vi⸗
ge.S.citari debet pars.
¶ Pꝛiuilegium ſeu inſtrumentũ quod eſt apud te inutile ⁊ ꝓ
den iuri meo ſeu põt mihi nocere poſſum petere vt laceret᷑ ſeu
mihi det. vide. S. inſtrumentũ. v. poſtc.

— —

¶ Pꝛinilegiũ pape an põt alius qᷓ; papa interpᷣtari vel ð —K
dubio cognoſcere.vide plene ꝑ Abb.in.c.cũ veniſſent.ð iudi.

¶Pꝛiuilegiũ ↄceſſum nõ ſubdito nõ põt amplius reuocari
ipſum ↄcedentẽ.nã bʒ ſuã ꝑfectionẽ incõtinẽti cũ ꝑuenit in
notitiã pꝛiuilegiati ⁊ ſt illiius queſitũ ⁊ cõcedẽs nõ eſt dñs.
vt.c.i.de ↄceſ.pbẽ.li.vi.Inno.in.c.nouit.ð iudi. Jo.ð imo.in

c.fi.ð ſolu.idẽ ſi eſſet pꝛiuilegiũ ↄceſſum ꝑ viã ſtatuti ⁊ tranſi⸗

uiſſet in Zctũ vel ↄuentionem.vt qñ ſtatutũ dicit.qui venerit
ad habitandũ in tali loco ſit imunis ab omni collecta certe ſi
aliqui extranei venerint nõ põt amplius ʒ illos ſtatutũ reuo
cariigꝗꝛ trãſiuit in quaſi ↄctũ quo etiã pꝛinceps obligat᷑.nN
c.i.ð ꝓba. Bar.in.l.hi qui.ff.ð decre.ab oꝛdi.fa.⁊ in.l.oẽs po
puli.ff.ð iuſti.⁊ iure.Abb.in.c.nouit.ð iudi.viij.col.
O Pꝛiuilegiata eſt cauſa dotis ſicut doctoꝛis ⁊ ſcholarium.
vide.S. dotis cauſa.
O¶ Pꝛiuilegio clericali gaudẽt ſeruiẽtes ⁊ ſcholares eccleſie
dũñ iñ ſint obligati ⁊ aſtricti ſeruitio eccleſe.etiã reſpectu ĩmu
nitatis ꝑſone.vt ponderat᷑ glo.in.c.ij. de foꝛo cõpe. ibi depu⸗
tatos ⁊c̃. facit.c.per exẽptionẽ.de pꝛiuil.li.vi.ibi ꝑpetuo obli
gati.no em vident᷑ tales ꝑpſone gaudere pꝛiuilegio maxime fo
ri: niñ ſint eficaciter ⁊ ꝑpetuo obligati:arcle. i/ð reli⁊ vene.

ſanc. in pꝛin.Abb. in alleg.c.ij. de foꝛo cõpe.ij. col.
¶ Pꝛiuilegio eccleſiaſtico an gaudeat vxoꝛ clerici.vide.j. v⸗
rxoꝛ cleriec. .
¶ Pꝛiuilegio eccleſiaſtico quo ad foꝝ gaudent penitẽtes et
alie miſerabiles ꝑſone.nõ. Inno.in.c.ſignificãtibus.ð offi.de
le.vbi dicit ꝙ ſunt ſub ꝓtectõe eccleſie et ſuꝑ iuribus ſuis pñt
adire eccleſiaſticũ ne ab alijs inquietent᷑.lxxxvij.diſ. ꝑ totũ.ſʒ
ſi aliqs voluerit tales cõuenire coꝛã iudice ſeculari nõ poſſunt
eius foꝝ declinare.ſed ſi grauent᷑ coꝛã iudice ſeculari bñ pola⸗
ſunt habere regreſſum ad eccleſiaſticũ.Abb. in. c.ij. de foꝛo cõ
pe.iij.colũ.vide.s.laicus põt coꝛam eccleſiaſtico impeti.cum
v.ſeq.⁊ Abb. in. c.licet ex ſuſcepto. de foꝛo cõpe.
¶ Vꝛiuilegio eccleſaſtico nõ gaudet heremita.qꝛ nõ eſt pſo
na eccleſiaſtica. vt no. Lau.⁊ Jo. -de lig.in cle. ꝑ lr̃as. de pbẽ.
nã ſicut tales ex vtero matris ꝓceſſerũt laici:ita etiã in eodem
ſtatu cenſendi ſunt.ex quo nõ interuenit aliqͥs actus eos eripi
ens a iuriſditiõe ĩperatoꝛis.nã iſti beremite nõ habẽt centã re⸗

gula: ſed ſolã volũtatẽ tantũ.⁊ ſunt ſcut locuſte qui nõ habẽt

regẽ.eſt cõcluſio Abb.in.cij.de foꝛo cõpe.iij.colũ.
¶ Vꝛiuilegio eccleſiaſtico nõ gaudent boſpitalarij qtũcun
qᷓ; habitũ poꝛtẽt cũ cruce.vt not.doc.in cle.ꝑ lr̃as.de pᷣbẽ.niſi
ꝓmiſerint in manibus epᷣi caſte viuere ⁊ vxoꝛe moꝛtua aliam
nõ ducere ⁊ ꝓpꝛijs renũciauerint.not.Hoſti.in ſũma.ti, ð fo.
cõpe.v.quid de ruſticis.Abb.in.c.ij.eo.ti.iiij.coll.
¶ Vꝛiuilegio eccleſaſtico nõ gaudent fratres tertij oꝛdinis
et ſoꝛoꝛes nec milites ſancte marie ſeu fratres gaudentes.qꝛ
nõ ſunt ve religioſi.vt tenet Frede.ð ſenis.oↄſil.clxv.no.ĩ de.
cñ ex eo.de ſen.excõ.in cle.i.de reli.domi.nã iſti nõ ꝓfitent᷑ tria
ſubſtãtialia nec dimittũt vxoꝛes nec ſunt clerici.de quo Spe.

de ſtatu mona.S.i.ᷣ.xxxvi.ſtatus em̃ illoꝝ plus accedit ad ſta

tũ laicalem qᷓ; ad eccleſiaſticũ ⁊ cithara cũ pſalterio male cõ⸗/

coꝛdat:vt.c.diuerſis fallacijs.de cleri.cõiug.idẽ de fratribus

ieſuatis diſcalciatis:⁊ de diſciplinatis.vt cõcludit Abb.no⸗
tabiliter in.c.ij. de foꝛo cõpe. .
¶ VMꝛiuilegio foꝛi an gaudeat familia epiſcopi.vide.. cleri
coꝛum familia. —
¶ PVꝛiuilegiũ põt pꝛinceps ↄcedere etiã cũ grauiſſimo pᷣiudi
cio alterius in depẽdẽtibus a pꝛincipe.vt in ſpũalibꝰ a papa.
licet pꝛinceps hoc nõ videt᷑ velle ↄcedere.vt.c.ſuggeſtũ.ð de

ci.⁊ de offi.dele.ex ꝑte.⁊.l.ij.S.ſi quis a pꝛincipe.ff.ne qͥd in lo

co pub. Abb.in.c.ex tenoꝛe.de foꝛo cõpe.
¶ Vꝛiuilegiñ cõceſſum alicui vt nõ teneat᷑ niſi in certo loco
reſpõdere nõ extendit᷑ ad locũ vbi ex aliqua cã ð iure cõi põt
ↄueniri.vt eſt tex.in.c.dilecti.de foꝛo cõpe.ideoq; pᷣtextu talis
pꝛiuilegij Iʒ in loco domicilij nõ ↄueniat᷑ excuſari tñ nõ põt ra
tiõe delicti ſeu Zᷣctus vel rõne bñficij.vt ibi ↄcludit Abb.
¶ Vꝛiüuilegiũ an ⁊ qñ perdat᷑ ꝓpter delictũ vt nõ obſtante
pꝛiuilegio delinquens puniat᷑ a iudice delicti. vide plene per
Abb. in. c. fi. de foꝛo cõpe.vij.colũ. .. .
¶ Pꝛiuilegiñ lʒ nõ debeat extẽdi:vt.c.ſane.ð pꝛiui.tñ ſi eſtꝰ
uilegiũ coꝛꝑe iuris clauſuin extendit᷑qꝛ eſt cõfoꝛme rõni⁊ di⸗
gnitati indultũ.nec videt᷑ tũc extẽſo ſed potiꝰvẽdicat ſibi locũ
ex volũtate ↄcedẽtis.vt ꝓbat᷑ in ſimili in.c.i.de iura.calũ.⁊ in
oſ qͥs pᷣſbyter.ij.q.v.Abb.in.c fi ð iura.calũi.jij. coluUu.
¶ Aꝛiuilegiatus an cõtrario facto renunciat pꝛiuilegio ſuo.
vide.j.ſtatuto cauetur.

¶ Pꝛiuilegiũ ↄcedens poteſtatẽ inſtituendi nõ ertendit᷑ ad

poteſtatẽ deſtituendi.qð eſt veꝝ vbi pꝛiuilegiũ nõ eſt cõmiſ⸗

ſum ſub eo in cuius pᷣiudiciñũ venit.vt qꝛa papa ↄcedit᷑ alicui

pᷣlato in ferioꝛi poteſtas deſtituẽdi.qꝛ boc pꝛiuilegiũ tanqᷓ tẽ
dens ad pᷣiudiciũ oꝛdinarioꝝ dʒ ſtricte intelligi.vt not.in. c. cũ
dilecti. de dona.ſed vbi pꝛiuilegiũ eſt cõceſſum ab eo cuiꝰ iuri
detrahit᷑ tunc pꝛiuilegiũ recipit largiſſimã interpᷣtationẽ cõ⸗
tra cõcedentem:vt in.c.cũ dilectus.de cõſue.⁊ in.c/olim.de
bo.ſig. Abb. in. c. cũ ex iniuncto.de bere.in fi.
¶ Pꝛiuilegia generalia interpᷣtantur a cõſuetudine loci vi⸗
de.S.interpᷣtantur. * S “
OPꝛiuilegiũ nunqᷓ; refert᷑ ad ſpecialeʒ diſpoſitionẽ initam
inter ꝑtes niſi de ea fiat ſpecialis mentio.vt.c.veniens. de pᷣ⸗

ſcrip.⁊.c.ex multiplici.de deci.⁊ ibi Abb. .
OPꝛiuilegiũ ſimpliciter a pꝛincipe cõceſſum debet interpta

ri vt enoꝛme pᷣiudiciũ tertio nõ inferat᷑tex.in.c.ſuggeſtũ.ð de

ci facit.l.quotiẽs.⁊ qð ibi not.C.ð pᷣci impe,offe. ⁊.l. ex facto

flet

ſoite
ode

ckimen

Cetider
Nehtanf,
ſllge
c ie
(hinte
Gini
piigetr
ſtapn
ſbſia
cilgtin
flosle⸗

intute
ac

Arohel
Pie

unmcika

ſhui⸗

pneli
(Pinl
ondatts
i
(Pinu
e

ſbertatis

([Peini
ltenn
ululeg

etde xb
legitimo
ſe pfeſt
(Peiu
Ki
ſades
Puͤeg
Ntſn
heak
ſäilie
llopꝛ
Pul ot
(P
ullegi
ltecee
ſeauli⸗
nncl
ſnunita
Muleg
kenivi
(Piin

ſteni

Polln
llnii N

ſdeſoe
hnpebn:

ggtict
tn Ne.
etüüftgdin

=

ngerbth

Cbitenin
ulpöhe
rſcin
deſtii
okna in
ſinutihe
enſati
lgene, 4
Pfteniru.
lnoSe .
edſtnd
mnonndeſd
de anſhSe
1bbN

iſtnojad
bAA
GeliöN

4

cendlcen
ale cdi ni7
Prarntls
irödun
AOD
obkene
epenepoee

getone
laatfolhi
racltu
,
lagioſ

wenef4
ockkcnt
codſt dia
gütn=e.
tvetnad
undec
nde,

rl

Mrinntnn
s deß
ineß
eti d
ſunn

lõ

ff. de vul. ⁊ pup.ſubſti.⁊ licet pꝛincipis ſit eſtimare qñ pꝛiuile⸗
giñ dicat enoꝛmiter ledere. vt nõ. glo.in.l.decet. de ĩmu.ec. li.
vi.ſi tñ cã reuocatoꝛia pꝛiuilegij eſt notoꝛia:iudex etiã inferioꝛ
põt ſuꝑ hoc diſcern ere.vt in.d.l.er facto.in dubio tñ pᷣncipis
eſt eſtimatio. vt ibi nõ.in.c.cũ veniſſent.ð iudi.Abb.in.c.ſug⸗
eſtũ. de deci. 2 nõ. ipſe Abb. in. c. cũ ad boc.ð cle. nõ reſi.
O aiunegin quod incipit enoꝛmiter ledere non reducit᷑ ad
debitam moderationẽ.ſed reuocat᷑ in totum.ar.eoꝝ.que le.et
nõ.in.l... . trebatius.ff. de aqua quoti.⁊ eſti.facit.c.deteſtãde
de cõcel. pben. li.vi. ? Abb. in alle. c. ſuggeſtũ.
¶ Pꝛiuilegiũ qð babet perfectionẽ ſuã nec cõtinet actuʒ ſuc
ceſſiuũ nõ reuocat᷑ licet poſtea ceſſet cauſa pꝛiuilegij.ſecus in
pꝛiuilegio habente cauſam ſucceſſiuã.vt.c.ſuggeſtũ. de deci.
facit ad pꝛimũ quod nõ.p legiſtas in.l.ex facto.ff.ð vul.⁊ pu⸗
pil ſubſti. qui ↄcludũt ꝙ ſi babẽs filios naturales eos ꝑ pꝛin
cipẽ legitimari faciat ⁊ tractu ipſoꝝ duxit vxoꝛẽ ex qua babu
ſt filios legitimos ꝙ debeãt pariter ſuccedere cum filijs legiti
me natis.nã in tali caſu ceſſante cauſa pꝛiuilegij nõ ceſſat ip⸗
ſum pꝛiuilegiũ.eo qꝛ pꝛinilegiũ babuit ꝑfectionẽ ſuã ⁊ nõ cõ⸗
tinet actũ ſucceſſiuũ ꝑ regulã fa ctũ legitime.de reg.iur.li.vi.et
Abb. in alleg. c. ſuggeſtu. ⁊ vide.5ẽ. legitimatio.v.ſi pater.
¶ Pꝛiuilegiũ oceſſum religioſis ſuꝑ exemptiõe decimaꝝ an
exrtendat᷑ ad colonos.vide.S.decimas pᷣdioꝝ.cũ x.ſeq.
¶ Pꝛiuilegiũ cõceſſum religioſs ſuꝑ nutrimentis animaliũ
ſuoꝝ qualiter intelligat᷑.vide.S.decima.vᷣ.pꝛiuilegin.

¶ Vꝛiuilegiũ odioſum debet ſtrictiſſime inteligi niñ cõpꝛe⸗

bendat ea que alias venirent in diſpenſatione fauoꝛa bili. vt

eſt tex. in. c. tua.i.de deci.⁊ ibi Abb.

¶ Pꝛiuilegiũ per qð iuri diuino ſeu diſpoſitioni diuine pᷣiu

dicat᷑ eſt ſaniſſime intelligẽdũ.vñ nõ debemus interpᷣtari etiã

vt aliqͥd oꝑet᷑ ſ nõ põt oꝑari ſine derogatiõe iuris diuini ſeu

libertatis ipſus.colligit᷑ ex.c.I. ð reg.iur.vt ibi nõ.Ab.in pᷣn.

¶ Pꝛiuilegiũ ↄceſſum patri rõne dignitatis tranſit in filiog

vt. i. femine. f. ð ſena. ideo ſi pater nobilitat᷑ rõne dignitatis

pꝛiuilegiũ tranſit in filios etiã in vita patris.vt.l.ij. C. de epiſ.
et cde. vbi eſt caſus ꝙ pᷣuilegiũ ↄ ceſſum clericis traſit in filios
legitimos etiã viuẽte patre.ſʒ ſi ↄcedit᷑ pꝛiuilegiũ rõne officij
ſeu pfefſiõis:nõ trãſit in filios.vt.c.lʒ.de cẽſi.⁊ ibi gl.⁊ Abb.
Pꝛiuilegiũ ſi cõcedat᷑ alicui ꝑ papã ſpecialiter ⁊ cũ clauſu
la q nõ intẽdit illud reuocare:niſi ð illo pꝛiuilegio ſeu indulto
fiat de verbo ad v erbũ expᷣſſa mẽtio videt᷑ reuocatũ ſi in ſcõo
puilegio ſeu indulto vel diſpoſitiõe ↄtineant᷑ pleniſſima vᷣba
vt. ſ.nõ obſtantibus quibuſcũ q; pꝛiuilegijs etiã ſi in eis cõti
neat᷑ ꝙ de verbo ad verbũ debeat de illis mẽtio fieri q̃ voluit
in illis lfis baberi ꝓ expᷣſſis ⁊c̃.nã tũc etiã ſi ſpecifica mẽtio ð
illo pꝛiuilegio nõ habeat᷑:videt᷑ reuocatũ.facit cle.dudũ.ð ſe
pul. ꝓpe fi. ⁊ eſt Hcluß⸗ Abb. in. c. cñ inſtãtia. de cẽſi.
¶ Pꝛiuilegiũ extendit᷑ ad caſum nõ expᷣſſum qñ ex mẽte pꝛi⸗
nilegiãtis põt illud pᷣuilegiũ cõpꝛehẽdi.facit qð nõ.gl.de mi
lite celeſti in.l.miles.ff.de re iudi.nã pꝛiuilegia ↄceſſa militibꝰ
ſeculi ↄ gruẽtia clericis extẽdunt᷑ ad cłicos.vt ibi.⁊ nõ. Abb.

in. c.i. ð cle.egr.ex quo ſequit᷑ ꝙ fugiẽs ad coꝛpus xpᷣi gaudet

imunitate ſicut fugiẽs ad eccleſã cũ debeat ↄſiderari intẽtio
pꝛiuilegiãtis.nõ.⁊ ↄcludit Abb. poſt Jo. an.in.c.ſane. de ce⸗
le.miſ. vide.ẽ.eccleſaſtica ĩmunitate.

¶ Pꝛiuilegiñ eſt ſtricte intelligendũ quatenus tã git pᷣiudi⸗

ciñ tertij licet ſit ↄceſſum ex cauſa pietatis.facit qð nõ. Inno.
in. c. cñ dilecti. de dona.⁊ qð nõ. Bar. in.l.beneficiũ. ff. de cõ⸗
ſti. pꝛin.⁊ Abb. in. c. ij. de eccle. edi.
¶ Pꝛiuilegiũ põt pᷣnceps nõ recognoſcẽs ſuꝑioꝛẽ cõcedere
ſubditis vt tallias collectas ſeu exactiões nõ ſoluat.vide.S.
ſupꝛemus pꝛinceps põt ꝑ pꝛiuilegiũ ſuũ ⁊c̃.
¶ Pꝛiuilegiũ ĩmunitatis talliaꝝ ⁊ exactionũ poſſunt dñiin
ferioꝛes ſubditis ſuis cõ cedere:nõ iñ pᷣiudicat tale pꝛiuilegiũ
vniuerſitati.ſed ↄcedẽti tatũ.nã ſi locus ille ↄſueuit d are dño
centũ libꝛas debet derahi deilla ſũma pars que puilegiatũ
otingeret ſi imunitatẽ nõ habuerat.qð aũt reſtat ꝓpoꝛtiona
biliter ſingulis alijs imponat᷑.nõ.Spe.in ti.de ↄceſ.s.nũc di
cẽdũ.nõ. Abb.in.c.ij.ð ĩmu.eccle.vide.j.tributũ.v.oẽs tallie.
cũ ſeq.⁊ vide.S.pꝛinceps ſupᷣmus põt ꝑ puilegiũ ſuũ ⁊ c.
¶ Pꝛiuilegiũ cõcedẽs ĩmunitatẽ nõ valet niñ ſit ꝓpꝛio mo
tu cõceſſum ⁊ in pꝛiuilegio ſit appo ſita illa clauſula.nõ obſtã
te tali lege ⁊c.qꝛ cũ ſit cõtra legẽ nõ valet niſ de ea fiat expᷣſſa

mẽtio.no. Bar.in.l.euacuatis. C. ð decu.li.x.⁊ in.lfi.C.ſ ↄtra
ius vel vti.Rub.⁊ facit.c.ex parte.de capel.mo.⁊ qð no. Abb.
in.c.nõ nulli.de reſcrip.
¶ Pꝛiuilegiũ ĩmunitatis põt doctoꝛibus ⁊ medicis ↄcedi ꝑ
decuriões ciuitatis ⁊ nõ alijs.vt no.in.l.i.C. de decu.⁊ Bar.
in. l.ij. ff. de iure ĩmu.⁊ in.l.euacuatis.de decurioo.
¶ Qiuitas licet nõ poſſit cõcedere pꝛiuilegiũ imunitatis in pᷣ⸗
iudiciũ ſuperioꝛis:vt no.glo.in alle.l.euacuatis.⁊ no.in.c.ve⸗
niens.ð iureiur.nec etiã in ciuitatis pᷣin diciũ iam ſubditis.vt
l. ij. ff.ð iure imu. niſi ob nimiã paupertat aliquoꝝ ſubditoꝝ.
vt not.ꝑ glo.⁊ Bar.in.l.oẽs.C. de decu.põt tñ ciuitas ↄcede
re ĩmunitatẽ nõ ſubditis veniẽtibus ad habitandũ de nouo
in ciuitate.vt alle.l.ij.ff.de iure ĩmuni.⁊ qð not.in.l.penul.ff.ð
decre.ab oꝛdi.fa.⁊ pᷣdicta intellige de ciuitate nõ babẽte iura

pꝛincipis. alias omnia põt ſicut imperatoꝛ. vt not.c. ſuꝑ qui⸗

buſdã.de vᷣbo.ſign. Abb.in alleg.c.ij.de ĩmuni.eccle.vide.S.

ciuitas nõ poteſt.

¶ Pꝛiuilegiatus qui vult plenã immunitatẽ cõſequi dʒ eaʒ
babere ſpecialiter ⁊ diſtincte vt.ſ.fiat mẽtio de muneribus ꝑ⸗
ſonalibus ⁊ realibus oꝛdinanijs ꝓel extraoꝛdinarijs.nã ſi qͥs

ſub gñalitate obmitteret ĩimunitatẽ a muneribꝰ ſimpliciternõ

baberet ĩmunitatẽ a primonialibus:vt.l.ĩmunitatẽ.⁊ ibi gl.et
doc. ⁊.l.bis.ð excuſa.mu.nec intelligeret᷑ tale pꝛiuilegiũ ð mu
neribus oꝛdinarijs ſʒ ẽoꝛdinarijs tantũ.vt.l.bi qui.⁊.l.ſunt

munera. ff. eo.ti.nec poꝛrigeret᷑ ad honoꝛes.vt.l.cui muneris.

ff. de mu. ⁊ bono.no. Abb. in. c. ij. de ĩmu. eccle. circa fi.
¶ Ciuis pꝛiuilegiatus ꝑ ciuitatẽ.qꝛ factus fuit ð nouo ciuis
eo pacto vt collectas ⁊ munera nõ ſubiret dʒ in ſuo puilegio
tueri.vt.l.i.C.de his qui ſpon.mu.ſub.⁊ ibi gl.⁊ Bar.nã boc
pꝛiuilegiũ eſt rõna bile cũ tranſiuit ad cõtractũ vel quaſi.⁊ vi⸗
de qð not. Bar.in.l.qui ſemel. ff. de decre.ab oꝛdi.fa.⁊ ꝑ Jo.
an. in addi. Spe.ti.de cenſi.S.nũc dicendũ.iij.⁊.iiij.col.Et cir
ca ſupꝛadicta no.ꝙ habens ĩmunitatẽ nõ ſoluẽdi renũciat il⸗
li ſoluẽdo iuxta not.ꝑ Ci.in.l.volũtas.C. de excu.tu.⁊ ꝑ doct.

„

in. c.cũ veniſſent.de cõſti.⁊ ꝑx Inno.in.c.accedẽtibus.de pᷣui.

not. Abb. in. c. ij. de ĩmu. eccle. circa fi. .
¶ Pꝛiuilegiũ ↄ ceſſum ſuꝑ decimis nõ ſoluẽdis vł alijs one
ribus ſuppoꝛtãdis nõ extẽdit᷑ ad bona poſtea q̃ſita.vt.c.nuꝑ
de deci. ⁊.c.cũ capella.de pꝛiui.⁊ no.in.c.poꝛro.ð pꝛiuil.et ibi
Pe.ð anch.vide tñ qð no.i.c.qꝛ circa.eo.ti.⁊ ibi plene ꝑ doc.
¶ Pꝛiuilegij innouatio debet fieri parte citata de cuius pᷣiu

dicio tractat᷑ ſicut cũ dicta teſtium publicant᷑ ad perpetu rei
memoꝛiã. de cõfir. vti.cũ dilecta.de teſti.c,ſignificauit.⁊.c.al⸗

bericus.⁊ de pꝛiuile.c.cũ olimii.
¶ Pꝛiuilegia eccleſiaꝝ vel monaſterioꝝ que pertinẽt ad im
munita tẽ ſeu libertatẽ eccleſiaꝝ.vel cõtinent generalia ſtatu⸗
ta quibus eccleſia regit᷑ ꝑpetuis tꝑibus intemerata debẽt ſer
uari nec ꝑ aliquos ↄrios actus perdunt᷑ nec pꝛeſcribunt᷑.xxv.
q.ij.c.i.⁊.ij.glo.not.in.c.accedẽtibus. de pꝛiuile.
¶ Zicʒ pꝛiuilegij innouatio nouũ ius nõ creat nec vetus tol
lit. vt.c.cũ dilecta.de cõfir.vti.⁊.c.ex parte abbatiſſe.iũcto.c.
qꝛ intentionis.de pꝛiuile. eſt veꝝ niſi ipſum pꝛiuilegiũ eſſet
a bolitũ ꝓpter abuſum vel ingratitudinẽ.nam tũc innouatio
facta er certa ſcientia reuiuiſcit. xxiiij.q.i.acutius.⁊ de feud.c.
ex parte.nõ enim iſta innouatio facit illud cenſeri nouũ pꝛiui⸗
legium ſed antiquum.ad boc quod noi.de cõſti.cũ acceſiiſſẽt.
not. Pe. in al eg.c.qꝛ intentiõis.
¶ Wꝛiuilegiñ qð abſoꝛbet ius alterius vel qð impetrat᷑ lite
pen.vel tacita veritate de poſſeſſiõe quã bona fide tertius bʒ
nõ valet. vt. c. dudũ.de pꝛiuile.⁊ ibi gi.penul.·
¶ Vꝛiuilegiatoꝝ cõfratres ſi in ꝓpꝛijs domibus remanent

euad pꝛiuilegiatos ſein totũ nõ traſtulerini:nõ gaudẽt gꝛiui
legio cõfratribus indulto.vt.c.quidã.de pꝛiuił.opoꝛtet ergo

q babitũ mutent.vt.c.vt pꝛiuilegia.eo.ti.nec pꝛiuilegio gau⸗
dent religioſ. oꝝ ſeu pꝛiuilegiatoꝝ qui quotidie vt mercẽnanij
cõducunt᷑ a pꝛiuilegiatis ꝓ annua mercede ad cuſtodienduʒ

armenta vel ſeruiendũ eis.vt notat Jo.an.in alleg.c.quida,

imo tenent᷑ ad ſoluendas decimas de oĩ lucro ⁊ ð ꝑte gregis
ſui nif aliud in eoꝝ pꝛiuillegijs expꝛimat. vt. c.poꝛro. de pui.
et Jo. an. ⁊ MPe. in allega.c.quida.

2—

¶ Vꝛiuilegiũ tenet᷑ facere mentionẽ ſententie que pceſſit. vt
c.inter dilectos.S.inſtrumentũ.de fide inſtru.⁊ etiã cõpoſitio

nis. vt. ciex multiplici:de deci. ⁊ in reſcriptis faciẽda eſt mẽtio
p ij

de pꝛiuſlegijs. de reſcrip.cũ oꝛdinem.⁊ vnũ reſcriptũ tenet᷑ fa
cere mentionẽ de alio reſcripto ad hoc vt ipſum tollat ð dolo
et ↄtu.c.ex lr̃is.Ytẽ ⁊ vnũ puilegiũ de alio.ð reſcrip.c.veniẽs
not. gl. in alle.c. inter dilectos.vbi nõ. Hoſti.qꝙ pꝛiuilegiũ dz
facere mẽtionẽ ð facto notabili pcedẽte.ar.in.c.inrer monaſte
riũ.de re iudi.⁊ ð articulo pncipali.de reſcrip.cñ dilecra.·
¶Quad pꝛiuilegiũ retentiõis decimaꝝ terra illa dicit no⸗
ualis de qua nõ extat memoꝛia aliqñ fuenit culta. vr.c.qͥd ꝑ
nouale. de v. ſig. .c. fi. de pꝛiui.⁊ dicit᷑ nõ extare memoꝛia qũ
nõ eſt qui viderit næ audiuerit nec eſt cõis opinio ꝙ culta fue
rit.vt ibi nõ.ſi tũ apparẽt indicia ꝙ locus fuerit cultus vt an⸗
tiqua edificia vlł eſt locus ꝓpinquus caſtro depopulato tũc
ba bet᷑ ꝓ culto.ð quo ſpe.ð ꝓba.S.i.m.circa nouale,. ⁊ Jo.an.
in. c.i.ð v. ſig. ⁊ in alle.c.fi.de pꝛiui.⁊ ibi Pe.de ancha⸗

¶ Pꝛiuilegiũ nõ põt ſecularis pꝛinceps cõcedere in cauſs

que coꝛã eccleſiaſtico iudice mouent᷑,vt le.⁊ nõ.de deci.c.tua.
ne cleri.vel mona.ſicut.de re.eccle.nõ alie.cũ laicis.⁊ nõ.In⸗
no. Hoſti.⁊ Jo.an.in.c.nuper. de teſti. S=
¶ Pꝛiuilegiũ ↄceſſum ꝑſone ſeu collegio lʒ vnica Zↄuentiõe
ipõtanea perdat᷑.vt.c.ꝓ illoꝝ.de pᷣbẽ.ſi tñ ſit ↄceſſum eccleſie
ſeu loco pio tũc requirit᷑ ſpaciũ.xl.an.quẽadmodũ in pᷣſcripti
one cuiuſq; rei ſpũalis Eu eccłiaſtice. Ita ſinglariter vult In
no. in. c. acced ẽtibus. de pᷣuile.⁊ de hac materia vide.c.cũ ac⸗
ceſſiſſent.de ↄſti.Abb.in alle.c.ꝓ illoꝝ.ij.colũ.
¶VPꝛiuilegiũ ſi pariter cõcernit perſonã ⁊ ecclefã ꝑ Zᷣuentio
nẽ perdit᷑ pꝛiuilegiũ quatenus tan git perſonã.ſed nõ perdit
quatenus tangit eccleſiã niſi ſpacio.xl.annoꝝ.nõ. Inno. in. c.
accedẽtibus.ð pꝛiuile.vnde ſi pꝛiuilegiũ cõcernit fauoꝛẽ ꝑſo⸗
naꝝ:⁊ eſſet illud pꝛiuilegiũ vtile eccleſe poſſunt canonici illð
allegare noĩe eccleſie nõ noĩe ꝓpꝛio.licet cano nici illud perdi
derint per cõtrauentionẽ quo ad ꝑſonas ſuas. vt vult Abb.
et cõmendat in.c.ꝓ illoꝝ.de pᷣben. ij. colũ.qui tradit in ſimili
qð nõ.Jo.an.in.c.veniens.de trãſac.dicens ꝙ ſi ꝑſona eccle⸗
ſiaſtica cõtraxit ⁊ ſit obligatio ꝑſonalis.vtputa ſuper fructi⸗
bus.ſi iñ in cõſequentiam ledit᷑ eccleſia poterit petere reſtitu⸗
tionẽ in integ.quod eſt notandi.
¶ Vꝛuilegiatus ſi delinquat ⁊ nõ ſatiſfaciat ſubdito alicu⸗
ius iudicis quẽ deliquit põt ſibi denegari iuſticia ſi de alio
ſubdito vel de eodẽ cõquerat᷑ niſ pꝛius ſatiſfaciat leſo.⁊ boc
eſt veꝝ qñ delictũ ipſius pꝛiuilegiati eſt liquidũ.nõ. Hoſti.et
Abb. in. c. qua fronte. de appel. pe. col.
¶ Vꝛiuilegiatus lſʒ regulariter nõ vtat᷑ pꝛiuilegio ſuo cõtra
aliũ pariter pꝛiuilegiatũ.vt in auc. de ſanc.epiſ.S.ſed hec pᷣſen
ti.⁊ glo.fi.in.c.in pᷣſentia.de ꝓba.illud ꝓcedit qñ vtriuſq; pꝛi
uilegiũ ↄcurrit ſuꝑ eodẽ.ſed ſi fauoꝛ pꝛiuilegij cõ currit ſolũ in
fauoꝛẽ leſe eccleſe vel minoꝛis cui dat᷑ reſtitutio: alia eccleſia
vel minoꝛ que nõ eſt leſa in illo articulo nõ habet in eo pꝛiui⸗
legiñ.nõ. Bar.in auc.quas actiões.C. de ſacroſanc.eccle.et
Abb. iin alleg. c. in pᷣſentia.ex quo infert᷑ ꝙ ſi eccleſia cõtraxit
cũ eccleſia ⁊ fuit leſa in ↄᷣctu põt petere reſtitutionẽ ſicut mi⸗
noꝛ ð minoꝛẽ.vt.l.veꝝ.in fið mino.nõ.Abb.in.c.auditis.de
in integ.reſti.⁊ vide Abb.in.c.ad aures:ð pᷣſcrip.⁊ in.c.fi.de
oꝛdi.cog.circa pꝛin.⁊ in.c.cũ cãm.de pᷣben. —
Vꝛiuilegiũ ſi emanauerit motu ꝓpꝛio pꝛincipis vbi cõti⸗
net᷑ fauoꝛ duoꝝ vel pluriũ quilibet põt renunciare quatenus
tangit fauoꝛẽ ſuũ:⁊ iõ quatenus tangit tertiũ.l.id qð noſtrũ
ff. de re iudi.ſed ſi pꝛiuilegiũ nõ emanauerit ad inſta ntiã: ille
qui impetrauit põt illi renunciare in pᷣiudiciũ ſuũ.ar.de regu.
ad apoſtolicã.ſed in pᷣiudiciñ tertij nõ põt ſi apparet ↄceden⸗
tẽ voluiſſe ius tertio acquiri a tꝑe date.ar.dicte.l.id qð noſtꝝ
de quo vide plene ꝑ Abb.in.c.ex cõqueſtione.de reſti.ſpo.vi.
colii.vide.j.reſcriptũ ſi impetrat᷑. „
¶ Pꝛiuilegiũ cõ ceſſum in fauoꝛẽ alicuius motu ꝓpꝛio pꝛin⸗
cipis lʒ nõ debeat retoꝛqueri in dãnũ pᷣuilegiati ſi tũ ad eius
inſtãtiã ↄcedat᷑ põt in eius d amnũ retoꝛqueri.vt in caſu.c.ij.
de mutuis peti.⁊ ibi gl.facit in ſimili qð not.glo.in auc̃.quas
actiões.C.de ſacroſanc.eccle. Jo.an.in reg.qui ad agendũ.ð
reg.iur.li.vi.in mercu.Abb.in alle.c.ij.ð mu. peti.ij.colũ.
V¶ Vbi duo ſunt piter pꝛiuilegiati reuocatio puilegij quo ad
vnũ no extendit᷑ quo ad aliũ niſi pꝛinceps expᷣſſe extendat.vt
eſt tex. cñj glo. in. c. oſtitutionẽ. de regulari.li. vl.

–—

V¶ MMꝛobare ſe aſtringens duo quoꝝ vnũ ſufficit an teneatur

vtrũq; ꝓbare. Abb. plene in. c. ex parte. de reſcnip.
¶ Pꝛobandi onus incum bit illi qui dicit ſtatutum pceſſiſſt
actum vel ecõtra.vide.j.ſtatutnun.
¶ SPꝛobatio fit per plures iudices ſi ꝓducunt᷑ in teſtes als
non. vide.S.iudex.
¶ Vꝛobatio fit ꝑ teſtes extantes poſt parietẽ qui audierũt
cõfeſſionẽ illius ꝗͥ dixit abſtraxiſſe vas argenteũ lʒ ipſum nõ
viderit. Hoſti.?⁊ Abb.in.c.ex lr̃is.de ↄſue.vide.j.teſtis.
¶ Pꝛobãdi onus tranſſert᷑ in eñ qͥ ſemel fuit criminoſus vel
moꝛboſus ꝓpt᷑ pᷣſumptionẽ q̃ facit õ eũ.vide.S.pᷣſumptio.
¶ Pꝛobatione facta ꝑ duos qui ꝓbant eundem actũ inſoli
dũ exercuiſſe ſi actus ille pertinebat ad vtrũqʒ debet ꝓ vtro⸗
q; ſentẽtiari.not. Inno.in.c.auditis.de pᷣſcrip.⁊ Abb.in.clʒ
de ꝓba.⁊ in.c.cũ in eccleſia.de elec.circa fi. B
¶ Pꝛobat᷑ ꝑ duos officiales pluriũ qui elegerũt titiũ in po⸗
teſtatẽ nec apparet de quo titio ſenſerũt.vide.j.teſtis. B
¶ ₰Vꝛobatio nõ admittit᷑ poſt iuramentũ pᷣſtitum ꝑ ꝓcura⸗
toꝛem ꝙ dñs eũ cõſtituẽs erat impeditus in caſu in quo eius
pᷣſentia requirit᷑.ſed ex officio iudex põt ſuꝑhoc ſe infoꝛmare.
not. Abb. in. c. qꝛ ꝓpter.S.illud.de elec.· G
¶ SYꝛobãdi onus incũ bit pᷣlato qui nõ eſt in poſſeſſiõe pᷣla⸗
ture ⁊ tenet᷑ oſtẽdere titulũ.not.do.de rota deci.iiij.ſed ſi eſt in
poſſeſſiõe ⁊ talis poſſeſſio eſt recens:tenet᷑ etiã titulũ ꝓbare.
Hoſti.⁊ Jo.an.in.c.i.de ↄceſ.pᷣbẽ.li.vi.ſed ſi poſſeſſio eſt an⸗
tiqua nõ obſtat exceptio defectus tituli.no.in.c.vnico.vt ec.
bñ.⁊ ibi ꝑ Jo.an.Abb.plene in.c.nihil eſt ð elec.pe.col’õↄ.
¶ Vꝛobatio pᷣſumit᷑ ad facta ab vtraq; pante cũ actus pᷣſu⸗
mit᷑ geminatus.vide.S.pᷣſumit᷑ actus. ðð
¶ Qicet credat᷑ cardinali aſſerẽti ſe foꝛe lega tũ.vt.c.nobiliſſi⸗
mus.iuncta glo.xcvij.diſ.nõ tñ ſibi credit᷑ ſ dicat papã ſibi re
ſeruata cõ ceſſiſſe ſed opoꝛtet eũ ꝓbare,.vt not.in.c.i.ð offi.le⸗
ga. li.vi.⁊ Abb.in.c.qð tranſlationẽ.eo.ti.in fi.
¶ Vꝛobani an põt per litteras auctenticas pᷣlatoꝝ. vide.&.
litteris auctenticis. L
¶ Vꝛobatur ꝓcuratoꝛium perteſtes.vide.S.ꝓcuratoꝛium
poteſt pbari.

¶ Pꝛobat᷑ per iuramentũ babentis vnũ teſtem „ ſe ſi cauſa

nõ eſt grauis.vide.s.iuramentũ defert.

¶ Vꝛobare an qͥs teneat᷑ titulũ ſue poſſeſſiõis.vide.j.titulũ.
¶ Vꝛobat᷑ mandatũ ꝑ vnũ teſtẽ cũñ ꝓpꝛio iuramẽto.ar. in.c.

ex inſinuatiõe.ð ꝓcura.no.Abb.in.c.cũ ꝓ cauſa.de ꝓcu..
¶ Pꝛobankt᷑ res amiſſe per iuramentũ.vide.ð.iuramentum
ſuper rebus.cum ſeq.
¶ Vꝛobari debet leſio quando petit᷑ reſtitutio. vide.j.reſti⸗
tutio.vᷣ.in petenda.
¶ Pꝛobatio que offert᷑ incõtinenti exgudit omnẽ pᷣſumptio
nẽunalicie.vide.sð.pᷣſumptio omnis.

¶ Pꝛobari nõ põt in cauſa aſſertio magni viriſine iuramen

to.vide.j.teſtes.v.aſſertio. .
Pꝛobatio cõtra teſtes an poſſit fieri anteqᷓ teſtes recipi⸗
ant᷑. vide plene Abb.in.c.ex parte ade.de teſti. 6
¶ Pꝛobat᷑ ꝑ libʒꝝ antiquũ alicuius eccleſie.vide.S.libꝛo.

¶ Vꝛobatio dubia nõ iuuat:vt ſi ꝓbes equũ tibi cõmodatũ

naturaliter moꝛtuũ ⁊ nõ ꝓbas de quo equo nec ſigna eius.
vt not. Jo.an.in.c.auditis.ð pᷣſcrip.⁊ idẽ in ſibibus ⁊ alijs ex
emplis poſitis ꝑ Abb.in.d.c.auditis.penul.colũ.vbi etiã di⸗
cit ꝙ qñ vnũ ⁊ idẽ factũ nõ eſt punibile in qualibet ꝑte locidʒ
expꝛimi ⁊ ꝓbarni illa ꝑs loci in q factũ eſt punibile.⁊ idẽ dicit
in diuerſitate tʒis vt ibi late ꝑ eũ.vide.S.ↄfeſſio.v.ſi q.
¶ Vꝛobat in iudicio relatio peritoꝝ in aliqua arte vel medi
ci circa vulnus an ſit moꝛtale.vide.S.iudex qñ queſtio,
¶ Meus qui ꝓbat ſuꝑ libello actoꝛis obtinebit ⁊ eſt ꝓeo ꝓ⸗/
nunciandũ etiã ſi hoc nõ petierit.vide.e.poſſeſſoꝛ qui ↄuenit.
¶ Pꝛobat mala fides poſſidẽtis ꝑ famã que erat in loco ꝙ
res erat aliena vel ꝙ poſſidens vel pᷣſaibens boc ſuit aliqũ
cõfeſſus extra iudicium.de quo vide Bar.in.l.celſus.ᷣff. ð vſu
cap.Abb. in rubꝛi.de pᷣſcrip.⁊ in.c.fi.eo.ti.vide.s.pꝛeſcriptio
v.licet bona fides.cũ ſeq.
¶ Qualiter ꝓbat᷑ in firmitas.vide.ẽ. ↄtumaciã nõ excuſat.

¶ Licet ad validitatẽ ſentẽtie requirat᷑ ſciptura.vt.c.fi.de re

iudi.li.vi.illud tamẽ qð ad ſui ſubſtantiã exigit ſcripturã põt
ꝓbariꝑ teſtes ſi ſeiptura dicat᷑ ꝑdita ⁊ ſufficiũt duo teſtes.

l

Gdalt⸗
ltmpe
Prrinl
(Pen
ſvptoee
attione
(Sde
nnopb
denne
kirendi.
jerelpen
kutenti⸗
ſerine
hicader
(Obie

iirens

ſtider

Pe

ant quo
ſlltatco
gliuri⸗
Crifd.
E
daiſe
duct
bany!
mis p
batur
effufio
lladet
tonqnn
([NHNI
ſsing
(deſe
opbi
ſtap;
ſacit
liep
Uiorh
ethhe
M
Ulfioſt
Sise
ſenipe
hoeſſ
lnis,

itaften
feer

eglianien

1 ts
Finineſten
nfſiumte
tenagiiee

ſt tffing
teſtis,

tun n

ceiſong

hoſeſſien

ſiiſſcictt
itiuliohne.
ſeſoctene
hnich tel
Apecoli.
aaaus i

6DtcNobn
atpphiſcin
1cidofik

e

Pcuretoint.

lhu

deiſtied.
NeNal.
urawmeĩnn

D

iſinn

reinanen

tetesie⸗

hicötee
ſgna ?
161 31t
pbianid
agr
teleil
eſt
ckpoß
gtihta
riben
ritii
grſean

de ꝓba. 1.c.i. de tranſla. p̃la.

conqueſtus. de fo.compe.

vt.c.ſient nobis.de re iudi.⁊ in.l.teſtiũ.C. de teſti.facit.c. cum
oliz. de pꝛiuile. Abb. in alle. c. icut. ⁊ no.in.c.in pñtia.de pba.
2 Bar.in.l.ſciendũ.de ver.oblig.
¶ Ad ꝓbandũ ſnĩam ꝑ teſtes nõ eſt neceſſe ꝙ teſtes ðponãt
de omnibꝰ verbis per iudicem ꝓlatis ſed ſatis eſt recitare effe

ctũ ⁊ ſubſtantialia ſententie. vt in.c.ſicut ð re iudi.⁊ ibi Abb.

circa pꝛinci.
Pꝛobakt iuſta cauſa abſentie ↄtra ſnĩazʒ.vt.S.abſens.ver.
iuſta cauſa abſentie. cum ver ſe.
¶ Mõ ꝓbat hoc eſſe qð ab b cõtingit abeſſe.l.neq; natales.

„ 2„

¶ Decucèẽs plura capitula in libello nõ videtur ſe obligare

ad quamlibet parem copulatiue pꝛobandã.ſed ſatis eſtpba

reid quod ſufficit ad victoꝛiam. no. Abb.in. c. licet. de pba. ⁊ ĩ
c.ſignificante.de appel.
¶ Pꝛobatio ↄtraria poteſt admitti contra pꝛioꝛem ꝓbatio
nem ſi ſcdᷣa ꝓbatio eſt clarioꝛ.naʒ o bfuſcatur effectus pꝛioꝛis
ꝓbationis:idem cum ꝓbatur infamia contra aliquẽ que ſuffi
ceret ad toꝛturam. nam ſi ꝑ aliam partem ꝓbatur bona fama
tollitur pꝛima pᷣſumptio.vt.c.cum in tua.deſpõ.⁊ ibi Ebb. 7.
Bar. in.l.fi.ff.de queſti.
¶ Pꝛobatio ꝑ confeſſionem partis non admittitur cõtra pᷣ⸗
ſumptioneʒ iuris ⁊ de iure.vide.j.pꝛeſumptio.ver.contra pꝛe
ſumptionem.
¶ Si duo pꝛebant equaliter ſuper eadeʒ re ad iudicatur res
pꝛimo ꝓbanti ⁊ victoꝛ pᷣſtabit cautionẽ reo ð conſeruãdo eũ
indemnẽ reſpectu alterius petitoꝛis.vt.l.is a duo.cũ.l.ſe.ff. ð
rei vendi.quod limita verum niſi ex traditiõe vel adiudicatio
ne rei poſſit ſequi piculum animarum quia tunc eſt deferenda
ſententia ſi res petita non eſt diuiſibilis nec põt inſoliduʒ poſ
ſideri.no. Bar. in. l.ſ duo.ff. vti poſſi. Innoc.⁊ Abb. ſuper ru
bꝛica de ſpon. duoꝛum. J
¶ Vbi actoꝛ plene ꝓbat intentionem ſuam debet obtinere
niſi reus eum clare confundat nec ſufficit ꝙ reddat eamdubiã

vt videtur tex.in. c, in pꝛeſentia. de pꝛoba.facit quod no.glo.ĩ

cle.i.de reſcrip. . .
¶ Pꝛobationes diuerſe differentes in modo licet conueni⸗
ant quo ad intentionem agentis non debent coniungi enʒ re

ſultat contrarietas reſpectu modi.ar.in. Lrepugnantia.ff. ð re

gu. iur. in. cſollicitudinem. de appel.no. Abb. in. c. tranſmiſſe
Fundans ſe in libello ſuper certa quali tate ſi eam nõ pꝛo⸗

bat ſuccumbit. quia nõ videturpꝛobatum factuʒ in iudicio ðᷣ
ductum. vt no. c.cum ſit. deſoꝛo compe. ⁊ Cy.in.l. ij. C. de pꝛo⸗

ba. vbi dicit ꝙ ſi fit accuſatio vel inquiſitio de inſultu cum ar
mis vel de percuſſione cum ſanguinis effufione ſi poſtea pꝛo
batur inſultus ſed nõ cum armis vel percuſſio ſine ſanguinis

effuſione venit reus à bſoluendus.qꝛ non videtur pꝛobatõ fa

cta deficiente qualitate.facit.c,/fi.de reſti.ſpoli.no. Abb. in. c.
¶ Eredi debet ſimplici relationi iudicum in bꝛeuioribus cau
ſis in quibus ſcriptura non requiritur per aut.niſi bꝛeuioꝛes.
C. de ſenten. ex peri,: reci.nec mirum quia cuʒ alias creditur nũ
cio vbi nõ habetur alia ſcriptura:foꝛtius dʒ credi iudici.qð
nota pꝛo arbitro ⁊ arbitratoꝛe cui ſepe datur poteſtas ꝓce⸗
dendi fine ſcriptura ⁊ tũccredatur ſuo verbo.⁊ idẽ dicit Bar.

in.l iubemus nulli, C, de ſacroſan. eccle. vbi dicit ꝙ in iſtis bꝛe

uioꝛibus põt idem iuderx ſcribere acta vt credat᷑ ſue ſcripture
et libꝛo ſuo.vide.S.ſudic.ſolui.
¶ Mõ ꝓbante actoꝛe abſoluit᷑ reus etiaʒ ſi cõfitetur defectũ
iuris ſui.vide.S.cõfeſſio.vᷣ.ſi reus.
¶ Siduo cõtendant ſuper beneficio ⁊ nullus ꝓbat vel alter
ſemiplene inſtitutionem canonicam cui debet aſſignare iudex
poſſeſſionem vel an vtrũq; vel alterum debet abſoluere ⁊ qᷣd
iuris. vide.S.iudex.vᷣ.duobus.
¶ Pꝛelatus ſeu beueficiatus agẽs ꝓ iuribus eccleſie an te⸗
net᷑ ꝓbare titulũ ſue poteſtatis.vide.S.pᷣlatus ſeu bñficiatus
¶ Pꝛobatio equiuoca nõ releuat ꝓbantẽ.⁊ ꝓbat᷑ ſubiectio
ex pᷣſtatione cenſus.vide.j.ſubiectiõis quaſñ poſſeſſio.
¶ Pꝛobatur ſubiectio ſeu cenſus per diuturnà ſolutionem.

vigde.j.ſolutio diuturna.

¶ Pꝛobatio quando debeat offerri incõtinenti non requi⸗
ritur ꝙ ꝓbans habet ꝓbationes ſecum in ꝓmptu. ſed ſatis

eſtq; nõ petat dilationes longioꝛes. vt eſt ter. optimus in. c.
litteras.de reſti.ſpo.did᷑ enim eas offerre c infra bꝛeue tem
pus eas ſe exrhibitux offert. quod videtur cõtra Jo. an. in. c.

interpoſita. de appella.fa cit.c.exhibita.de iudi.⁊ in moꝛa mo

dici tempoꝛis nõ eſt magnũ periculum.fr,de iudi.l.ſi debitoꝛi
Abb. in alleg.c. litteras.i.colũ.
¶ Mon credit᷑ aſſerenti remiſſum a deo. vide.S. noraculum.
¶ Ad ꝓbandum interdicta que dantur ꝓ rebus ſacris ⁊ reli
gioſis vt fiat reſtitutio requirit᷑ ꝓba tio tituli apparenter iu⸗
ſti. vide.S.interdicta.
¶ Pꝛobatio que fit ꝑ inſtrumentũ di cſ᷑ patẽs.vt.c cũ olim.
de cenſi. vnde Inno.in.c.ex inſinuatiõe.d e appel.⁊ in. c.ij.de
cõfir.vti.dicit eſſe notoꝛium id quod cõſtat per inſtrumentuʒ.
not. Abb. in alleg. c. cñ olim.
¶ Pꝛobare ſe aſtringens in libello duo quoꝝ alterum per ſe
nõ ſufficit tenetur vtrunq; ꝓbare.vt.c.cum dilecta.de reſcrip.
ſed ñi alterum per ſe ſufficit ſatis eſt illud ꝓbare nec in dubio
videtur ſe aſtringere ad vtrunq;. ad boc.c.cum iamdudũ.de pᷣ
ben.⁊ in.c.exhibita.de iudi.licet aliqui cõtra.ſed ꝓpter bas
ambages euitand as cauti aduocati ⁊ ꝓcuratoꝛes ſolent po
nere in fine lihelli ⁊ articuloꝛum nõ aiſtringunt ſe ad ꝓban
dum niñ ea que neceſſanio incumbunt.not. Ab b. poſt glo. in
c.ij.de reſcrip.iiij.colũ. * .
¶ Pꝛobat ſe clericus accuſatum coꝛam iudice ſeculari ꝓdu⸗
cendo litteram in qua papa cõfert ſibi beneficium tanqᷓ; deri⸗
co.vt eſt cõ cluſo Jo.an.in mercur.in.c.nõ licet.de re iudi.lib.
vi.tria enim inducunt ad boc pᷣſumptionem. Pꝛumum littere
auctentice. Secundũ fauoꝛ clericalis oꝛdinis. Lertium quia
nullum vel modicũ fit alteri piudicium. adducit etiem ꝙ ſuf⸗
ficiunt argumenta vbi alteri nõ fu pᷣiudicium.de cleri pereg.
c.ij.de ꝓcura.ex inſinuatione. ⁊ de teſti.cũ a nobis.⁊ ibi Jo.
an. creditur em̃ litteris pape.nam ſi ipſe cõferat beneficiũ ſem

pꝛonij:quod dicit va care in curia facit fidem tam de moꝛte ᷓ

de loco licet poſſit ꝓbari cõtrarium.not. Paulus in cle. litre⸗
ras.de ꝓba.idem quando pape aliquis ſcribit inſinuãdo ſu
am intentionem.vt ibi not.doc.ſecus quãdo papa ſcribit ali⸗
cui ſuo nomine dignitatis.qꝛ tunc ipſum appꝛobare nõ vide
tur necaliquid nouiiuris tribuere. vt cle.ſi ſũmus.de ſenten.

excõ.quia talis nominatio eſt ſimplex nõ aſſertiua. iſta ergo

ſtant ſimul.iſ.ꝙ papa non tribuit ius de nouo.⁊ ꝙpꝛeſumitur
de iure antiquo donec ꝓbetur cõtranum. eſt cõcluſo Zapi
ſua alleg.vi.⁊ vide.S.pꝛin cipis motus ꝓpꝛius. Si cõtia pe⸗
titionem vt declaretur cõtractus vſurarius opponatur exce⸗

ceptio per reum ꝙ non cõtraxit in loco onus ꝓbandi ſpectat

ad citatũ negantem indirecte exhibito inſtramento per acto⸗
rem.nam poteſt ꝓbare ſe eſſe abſentem Fᷣm.l.optimã. C. de cõ
traben.⁊ cõmit.ſtipu.ſed ſi reus habet inſtrumentũ cogitur il
lud exhibere.qꝛ nõ eſt in poteſtate actoꝛis. vt not.in.c.l.de ꝓ⸗

ba.nõ enim tunc reus ꝓducit inſtrumentũ cõtra ſe ſed ꝓ ſe vt

iuuetur in ꝓbatione negatiue.⁊ vt magis coartet᷑ negatiua.

cõpellitur autem reus in dicto caſu inſtrumentum edere ſᷣm
pꝛacticam Inno. ⁊ Jo.an.in.c.g.perpetuus.defide inſtru.et

ſicut appellans petit exhibere ſententiã quia pᷣſumitur eſſe pe
nes appellatum mandabit᷑ ipſam exhibere. ⁊ ſi neget ꝓnun⸗
cia bit ꝙ; ula perpetuo non teneatur nec comodum ꝓſequat᷑.
ad hoc.l.cum quidam. C. de fide inſtru.⁊ ibi Bar, eſt cõcluſo
Zapi ſua alleg.x.in ſi. UY ä
O¶ Pꝛobatnr adulterium, vt.S. adulteriũ maniſeſtuʒ. ⁊. S. in
adulterio. B l
¶ Lum quis ſe offert ſim pliciter ꝓbaturũ aliquid tale ſim⸗
plex oblatio refert᷑ ad incumbentia nõ ad illa ad que de iure

n co git᷑vt.c.fi.de pur.ca. ⁊ ideo debet ꝓteſtari nõ aſtringe⸗

ſe ad ꝓbandũ niſi que ad victoꝛiã ſue cauſe tantũ ſumaciãt
vt ibi.⁊ de ꝓba.licet cãm.⁊ de offi.deleg.cũ cõtingat.
¶ ꝛobari an ſufficit reliquum ex plunbus copulatiuis.vi⸗
de. S. copulatiua. ððJ
¶ Si terminus ad ꝓbandũ ſit cõmunis vtriq; parti ⁊ pen⸗
dente termino cõpꝛomittant impeditur currere tempus ꝓba
tionis ⁊ eſt in ſuſpenſo.⁊ ſic intelligitur cle.q;ẽdiu.de appella.
et auẽ.ſi tamen.C.de tẽpo.appel.ſi tamen vni parti tantũ eſt
terminus aſſignatus tũc per cõpꝛomiſſum nõ impeditur cur⸗
rere.⁊ ſic intelligit᷑ qð not.in.c.de cauſis.de offi.deleg.⁊ idem

2

Paulus alleg.in.c.qdiu:tenens ꝙ per cõpꝛomiſſum nõ im⸗
L p iij

peditur curſus decem dieꝝ ad appellandum.ideʒ tenent ⁊ cõ
cludunt domini de rota ſua cõcluſione.ccclx. ⁊ Berũ.in.c. li⸗
cet cauſam.de ꝓba.iiij.colũ.
¶ Vꝛobakt filiatio ſi qui nominent aliquẽ in filiũ ⁊ ita cõmu
niter reputet᷑.vt.c.per tuas.de ꝓba.debet ergo articulari ꝙ;
talis eſt natus in domo talis patre ⁊ matre ipſum vt filiũ pu

blice reco Snoſcẽtibus ⁊ filiñ nominantibus.⁊ ſiccõmuniter

ab oĩbus talis vt filius fuit tentus habitus ⁊ reputatus.de

quo vide doc.poſt glo.in.c.micha el.ð fil.pᷣſby.⁊ Ber. in alle.

c.per tuas.vide.S.filiss exiſtens.cũ v ſeq.
¶, Minñ actoꝛ ꝓbet ex cauſa ſibi deberi er qua petijt nõ debet
quis cõdemnari.vide.j.ſentẽtia.ᷣ.nõ debet.
¶ Pꝛobatio impedimenti requirit᷑vt.Sö. impedimentũ.
¶ An ⁊ qñ credat᷑ iudici circa acta iudicij.vide.c.cũ dilecti.ð
accu.⁊.c.cũ dilecti.de elect.⁊.c.cũ a nobis.de teſti.⁊.c.qm̃.de
ꝓba.⁊ ibi docroꝛes.⁊ vide.S.iudici ſoli.

¶ Vꝛobakt plene per ſcripturam antiquoꝝ libꝛoꝝ ⁊ credit᷑

ſcripture ꝓducte ex archiuo publico etiã ſi nõ habeat ſubſcri⸗
ptionẽ teſtiũ.⁊ antiquitati credit᷑.de quo late ꝑ gl.⁊ Inno.et
Abb. in. c. cñ cãm. de ꝓba.⁊ jn.c.ad audientiam.de reſcrip.
¶ Ad ꝓbandũ cõſanguinitatem vel aliud inpedimentũ nõ
ſufficit ꝙ vnus teſtium toſtificet᷑ de vno actu ⁊ alius de alio.
vel ꝙ vnus audiuit ab vno ⁊ alius ab alio:ſed opoꝛtet ꝙ qui
libet teſtis ab eiſdẽ duobus ⁊ eodeʒ tẽpoꝛe audierit.alioquin

cũ in dictis ſuis ſingulares reperiant᷑ ipſoꝝ teſtimonium nõ

valet.vt.c.cũ dilectus..nos vero.de elec.⁊ not.in.c.qualiter
ij.de accu.not. Inno.in.c.licet ex quadã.de teſti.Hoſti.tñ ibi
tenet ꝙ hoc arbitrabit᷑ bonus iudex.⁊ idẽ ibi Jo. an.
¶ Vꝛobatur cõſanguinitas per teſtes qui vtrunq; latus cõ
putẽt:nec ſufficeret cõputatio vnius lateris tantũ vt colligit
ex.c.licet ex quadã.de teſti. ⁊ niſi teſtes ſic clare deponant tole
rabilius eſt aliquos cõtra ſtatuta hoĩm dimittere copulatos
qᷓ; cõiunctos ſeparare.vt ibiterx. .

¶ Pꝛobatio nulla põt fieri poſtqᷓᷓ eſt cõcluſum in cauſa pᷣn⸗

cipali nedũ per teſtes ſed etiam per inſtrumẽta nec ad inſtan⸗
tiam partis iudex põt poſt cõcluſionẽ in cauſa interrogare lʒ
ex officio poſſit: in cauſa tñ appellationis põt ꝓbatio tã per
inſtrumenta iᷓ per teſtes fieri.colligit᷑ er.c.cũ dilectus. cũ ibi

not.per glo. Inno.⁊ Hoſti.de elec.

¶ QAicet quis ꝓbet ſe multo tẽpoꝛe extitiſſe in eccleſia vel cu,

vxoꝛe ⁊ famã vicinie ſic ſe habere ꝙ ecdeſiam tenebat ꝓ ſua
et mulierẽ ꝓ vxoꝛe:nõ tamen valet ſibi intantũ ꝙ ſententia fe
rat᷑ ꝓ actoꝛe ⁊ niſi ꝓbet de iure ſuo reus abſoluet᷑.C. de ꝓba.

actoꝛ.de cõtrario ſequeret᷑ abſurditas.qꝛ eadem ratione ſi ali

quis ꝓbaret ꝙ domũ vel poſſeſſionem aliquã poſſediſſet ali
quanto tẽpoꝛe ꝓ ſua ⁊ ſuꝑ hoc haberet famã vicinie: deberet

obtinere in petitoꝛio.qꝛ cõſtat falſum.qꝛ debet ꝓbare legiti⸗

mũ titulũ atq; dñium.ff. de rei ven.i.in rẽ actio.alioquin reus
abſoluet᷑. C. de rei ven.l. fi.not. Inno.in.c.illud. de pᷣſum.
¶ Pꝛobationẽ ſemiplenam vnus teſtis facit quando talis
teſtis eſt omni exceptione maioꝛ.ſecus ſi eſſet alicuius cõditi
onis ꝓpter quã fides vacillaret.vt qꝛ cõſanguineus vel ami
cus partis.qꝛ tunc licet induceret pᷣumptionem:nõ tamen ſe⸗
mipleſam ꝓbationẽ.vt.l.matris ꝓfeſſio.C. de ꝓba. Item ha
bet verũ quando cauſa eſt talis que per duos teſtes põt ꝓ⸗
bari.nam ſi plures teſtes requirunt᷑ tunc vnus nõ faceret ſe⸗
miplenam ꝓbationẽ,naʒ ſi quatuoꝛ teſtes requiruut᷑:duo fa⸗
ciunt ſemiplenã ꝓbationem.qꝛ ꝓbatio cõponitur ex duabus
partibus ex ſolennitate iuris gentiũ que eſt pꝛioꝛ ⁊ potentioꝛ
et ex ſolennitate poſitiua.⁊ ſic ſimul iuncte faciunt plenam ꝓ⸗
bationem.ꝓ boc facit.l.teſtium.in fi.C.de teſti, no.doct.in.c.
fi.dę iureiuran. ,
¶ Qualiter ꝓbat᷑ caſus foꝛtuitus in depoſito vel cõmodato
vide.S.depoſitarius vel cõmodatarius.
¶ Pꝛobatio que fit per inſtrumentũ dicit᷑ euidens nec am⸗
plius requirunt᷑ teſtes.vt colligit᷑ ex.c.cũ dilectus.de dona.⁊
facit qð not. Inno.in.c.ij.de cõfir.vti.vel inuti.⁊ tex.in.l.licet
ff. deleg.i.vbi ꝓbatio etiã cõiecturalis dicit᷑ euidens.nõ ſolũ
ergo inſtrumentũ aperte loquens inducit euidentẽ ꝓbationẽ
ſed etiam ex cõiecturis tenoꝛe inſtrumenti collecto ⁊ diſponẽ
tis mente.qꝛ in diſpoſitiõibus dubijs ſemper recurrendũ eſt
ad mentẽ intentionẽ ⁊ cõiecturam diſponẽtis, facit.l.ſemper
ff. de reg.iu.⁊.c.inſpicimus.de reg.iur.li.vi.

¶ Pꝛobatio in cfiminibus tam in excipiendo qᷓ in accuſan

do debet cõcludere neceſſario.vt nõ.in.c.in pᷣſentia.de ꝓba.

binc eſt ꝙ ſi verba teſtiũ poſſunt intelligi dupliciter.ſ.paſſiue

et actiue debent aſſt umi ⁊ interpᷣtari ꝙ minus nocet accuſatio
et talis ꝓbatio nõ cõcluderet ad effectũ pene inferende. vt.l.
ij.de ꝓba.nõ. Bar. in.l.nõ ſolum.S.ſed vt ꝓbari.ff. de noui

ope.nunci.vbi notanter dicit ꝙ facilius excludit᷑ accuſatio q;

ciuilis actio.⁊ cõcludit ꝙ ſi accuſatoꝛe ꝓbante intentionẽ ſu
am:reus per ſuã ꝓbatiõem ill obnubilat ſeu dubiam reddit
dʒ accuſatus abſolui.⁊ ſic in accuſatione dʒ fieri benigna in

terpᷣtatio exquo ꝓbatio actoꝛis eſt minus generalis ⁊ in nno

intellectu põt vitari delictũ.facit quod not. Bar. in.l.ſi quis
intentio ne.ff. de iudi.⁊ qð not. Abb. in.c.cũ ad ſedẽ. de reſti.
ſpo.liq; aliter ſenſit Inno.in.c.dudũ.ij.de elec.tñ ibi Abb.cõ
cludit quod.S.dictũ eſt penul.colũ.

¶ Vꝛobakt crimen alicuius per inſtrumentũ directe cõfectũ.
vt ſi aliqui fecerunt inſtrumentũ ſuper cõiuratione vel ſimili.

vt in.c.cũ in poſitionibus.de iureiur.li.vi.ſed ſi agat᷑ de ꝓba⸗
tione directe fienda ⁊ inſtru mentũ fuit cõſectum ſine cõſenſu
illius qui dicit᷑ criminoſus nõ ꝓbat nec pernotariũ qui non
babet ad hoc officiũ.nec per teſtes qui nõ fuerũt citati.nec iu⸗
rauerunt in pᷣſentia partis.vt.c.ij.de teſti.ſed ſi criminoſus cõ

ſenſit in ſtrumento:tũc ꝓbat quo ad penã ad quã põt ſe ſubij

cere.vt.c.cũ dilecti.de elec.⁊.c.penul.de cri.fal.ſa ed quo ad pe⸗
nam moꝛtis ad quã nõ põt ſe obligare nõ credit᷑ inſtrumento

cũ nemo eſt dũg mẽbꝛoꝝ ſuoꝝ.vt.l.liber bomo.ff.ad. l.aquil.

not. Abb. in. c. Cñ in eccleſijs.de maio.⁊ obe.

¶ Vꝛobatur furtum vel maleficiũ aliud per teſtes domeſti/

cos.vide.Sð.furtum.

¶ Vꝛobant res amiſſe per domeſticos ⁊ familiares.qꝛ vide
runt res illas pᷣcedenti die ⁊ de nocte ſenſerũt furẽ:⁊ mane res

illas nõ reperierunt.not. Bar.in.l.ſi quando.in fi.C. vnde vi.
Abb.in. c. fi. qð metus cauſa.
¶ Vꝛobationes facte coꝛam iudice cũ agit᷑ de crimine ciuili

ter faciunt fidẽ in alio iudicio cũ agit᷑ criminaliter.not. Bar.

poſt Jaco.de are.in.l.iij.S.ſi quis dolo.ff.ð tab.exhi.⁊ teſtes

plene examinati in iudicio ſũmario faciũt fidẽ ĩ plenario.no.

Jaco.de are.in.l.ſ ab hoſtibus.s.ſed qð ſimpliciter.ſff.ex qui.
cau.ma.not.Anto.in.c.per inquiſitionẽ.de elec. Abb. tamen

lin.c.at ſi clerici.de iudi.x.colũ.tenet ꝙ licet tales ꝓbatiões fa
ciunt aliquã fidẽ.qꝛ coadiuuant tales ꝓbationes:nõ tamẽ ex

toto ꝓbant.qꝛ aliter ſe defendiſſent ſi fuiſſet actũ crimin aliter

qᷓ ciuiliter, not. Frede.de ſenis cõſilio.xxiij.⁊ idem videtur te

nere Inno. in allega.c.per inquiſitionẽ.de elec.pbatio tamen
facta per cõſfeſſionem operatur vt ſuus iudex fundando ſe ſu
per illa poteſt ꝓcedere ad punitionẽ licet in alio indicio ſit fa

cta quod cõmendat. Abb. vbi.. ⁊ idem Abb. in. c cum dile⸗
ctus,.de oꝛdi.cogni.xij.colum.vide.s.ac&ᷣ litis.⁊ docto.in.c.

veniens. de teſti.

¶ Pꝛobatio per violentas pᷣſumptiones dicit᷑ eſſe certa. fa⸗

cit.l.licet.ff.de lega.i.vbi dicit᷑ euidens qð ꝓbat᷑ per cõiectu⸗
ras.ſed cũ agit᷑ de magno pᷣiudicio vt in caſu.c.in pᷣſentia.de
ſpon.requirit᷑ certa ⁊ vera ꝓbatio.ſ.moꝛtis.⁊ nõ ſufficit ꝓba
re per cõiecturas.⁊ ſic intelligit᷑ glo.in.c.fi.vt lite nõ cõteſt.S.
poꝛro.vt ibi not.Abb.vide.õ.dñium..dñs olim.

¶ Quantũcunqʒ plures teneant᷑ ex eodẽ delicto ꝓbatio fa⸗/

cta cõtra vnum:nõ facit fidẽ cõtra alium.qꝛ foꝛte ille fuit cõ⸗
uictus ex falſis ꝓbationibus vel cõdemnatus per iniuriam
iudicis.vt in.l.denunciaſſe.ff.de adulte. Abb. in.c.ſignifica⸗
ſti de adulte.in fi.
¶ Si ꝓbare poteſt reum deliquiſſe eius purgatio ꝙ nõ deli⸗
quit:nõ eſt admittenda.vt eſt tex.in.c.ad noſtram. de ꝓba.et
ſic not.ꝙ ſubſidiaria ꝓbatio nõ admittitur vbi poteſt ꝓbatio
pꝛincipalis baberi.ſi tamen actoꝛ velit ꝓbare affirmariuam
admittitur etiam reus ad ꝓbandũ negatiuam ſi ſit pᷣgnans
vel loco ſeu tempoꝛe coartata.vt ibi nos. Hoſtiẽ.⁊ Pe. poſt
Inno. vide.s.negatiua.
¶ Si actoꝛ ꝓbat intentionẽ ſuã per duos teſtes ⁊ reus per
vnſ teſtẽ:tũc ſi ꝓbatio actoꝛ ⁊ rei nõ ſe referũt circa idẽ.vt qꝛ
directo cõtrariant᷑:tunc ꝓbatio rei per vnũ teſtẽ nõ pᷣiudicat

q:?: plena ꝓbatio cõtra ſemiplenã circa idem illam abſoꝛbet

no. Ci.in.l.ĩ bonefidei.C. de iureiur. ⁊ in.l.i.C. de ꝓcur. ⁊.l.i.C.
de edic.diui adꝛi.tol.⁊ in.c.in noſtra. de teſti. Si aũt ꝓbatio/

annere
Stſontpt

(enuion
lcer⸗

Poee

ecee

pfaletr
incionn
haber⸗

ſderſcie

ciept

lub dean

FPno
parte
(P
fitnohlu
Veeſſun
eren
(pu

ſincc

(Do
en.S
(
nis te
maat
ncpe
li ſpe
(Pe
Mlcctert
lentüͦ

(Pe⸗

leſeſen

tlinte

Ites

Partesr

R

let pic

nacey
(
pice
P
Reſta
1clun
ſpe
Nigo⸗
Se

naat
de Pbr
hlpaſin

tnealſti⸗

er
Clſgie;

torea

nteldt
deiigt

isthtfn

liate

tikti
bictei

cecifei

epel ſinii
Kdebe

eciſean
füaniſen
ſtniſee

ineſead

höͤtſe
lo NM

ſtrunen

dla .

8s dotee

res dni
muurts
Cmepi

fine cdt

n0t. Dr

enarioſo
1fergi
b,lanen
gtöes fa

d tameer

füninelt
hwidetne
Datiolunn
dapdoen

cidoſt

lttolld
odo e

Ntchm
ſifidtN
hocuet

Pdaton

llefuten

—
S=
SS
=. =
S=.
e

nes acton ⁊ rei nõ referunt᷑ circ diuerſa ſ cõnexa. vt qꝛ actoꝛ
pꝓbat debitü per duos teſtes.reus ꝓbat pactũ denõ petẽdo
per vnũ teſtem tüc eſt locus delationi iuramenti. qꝛ er quo ple
na ꝓbatio nõ repugnat ſemiplene.immo ſe cõ patiunt᷑ plena
nõ abſoꝛbet ſemiplenã:⁊ ſic intelligit᷑ quod not.in.l.qui ſe liti
ff. de iudi.not.doc.in.c.fi.de iureiurã.
¶ Qualiter ꝓbat᷑ venditio ꝑ teſtes vbi venditoꝛ negat rem
vendidiſſe.vide.j.venditio.
¶ Pꝛobat plene vnus teſtis de veritate cũ cõfeſſione extra
iudiciũ facta ſuꝑ exiſtentia actus:licet cõfeſſio incidenter fuiſ⸗
ſet facta. ⁊ ideo ſi per vnũ teſteʒ ꝓbo ꝙ tibi mutuaui ⁊ ꝑ aliuʒ
pꝓbo ꝙ fuiſti cõfeſſus mutuũ incidenter iſte due ſemiplene ꝓ⸗
bationes debent cõiungi vt plene ꝓbent mutuũ q;uis actoꝛ
fundauit ſe ſuper mutuo ⁊ nõ ſuper cõfeſſione.colligit᷑ ex. c.fi.
de ſuccel. ab inteſta. ⁊ ibi Ab.ij.colũ.colligit᷑.vide.s.cõ feſſio
declaratoꝛia. Itẽ nota ꝙ vnus teſtis deponens de veritate
actus ⁊ duo deponentes ſuper cõſeſſione illius actus in ab⸗

ſentia partis facta cõiungunt᷑ ad faciendã plenam ꝓbationẽ

not. in. c. cũ cauſam. de ꝓba. ⁊ nõ. Bar.in. l.admonendi.ff. de
iureiur.ex quo infert᷑ cõ feſſio m abſent ia partis facta indu⸗
cit ſemiplenã ꝓbationẽ ⁊ duo ſemiplene tendentes ad eundẽ
effeciũ iungunt᷑ ad faciendã plenã ꝓbationẽ in iudicio. vt al⸗

leg.l. admonendi. ?2 Abb. in alleg. c. ſi.

Proceſſus.

¶ Pꝛoceſſus cõᷣtumacie punitiuus factus ab eo quiiguoꝛa
bat defectũ ſue iuriſditionis dũ tamen ignoꝛantia ſit ꝓbabi⸗
lis valet. vt.l.ij. ff.ſi quis in ius voca.⁊.l.ſi qui ex aliena. de

iuriſdi.om. iudi.ſed ſuper pꝛincipali nõ valebit ex quo cõſtat

nõ habere iuriſditionẽ niſ pꝛius ꝓnunciauit ſe iudicẽ.ſi tamẽ

iuder ſciebat nõ habere iuriſditionẽ nõ valet ꝓceſſus cõtu⸗
macie punitiuus nec ſuꝑ pꝛincipali. Abb. plene in. c. ſi duo⸗

bus.de appel.quẽ vide.⁊ in.c.cũ oꝛdinẽ. de reſcnip.
¶ Pꝛoceſſus factus a diuerſis iudicibus valet niñ excipiat᷑
per partem. vide.õ.iudicium.
¶ Pꝛoceſſus factus ꝑ lr̃as ſubꝛeptitias vel obꝛeptitias an

ñt nullus vel irritãdus. ⁊ an ſuperioꝛ ex officio ſuo poſſit illũ

ꝓceſſum annullare. vide plene ꝑ Ab. in.c.cũ dilectꝰ.ð reſcrip.
¶ Pꝛoceſſus factus per iudicẽ qui cõmuni erroꝛe putabat᷑
iudex an valet.vide.S.erroꝛ. H
¶ Pꝛoceſſus an valet nõ ſeruata foꝛma reſcripti.Abb. ple
ne in. c.cũ dilecta.de reſcrip.vij.colũ.
¶ Pꝛoceſſus executoꝛis deputati ꝑ lr̃as ſubꝛeptitias an va
ſeat.Abb.in.c.ad audientiã.de reſcrip.iiij.colũ.
¶ Pꝛocedere iudicialiter nõ eſt neceſſe ſuꝑ criminibus noto
rijs.tex.in.c.venerabilẽ.de elec.vide.S.notoꝛiũ.
¶ Pꝛoceſſus coꝛruit ſi aliquid attentat᷑ nõ ſolũ cõtra foꝛmã
mãdati ſed etiã citra foꝛmã.not.in.c.ſi cui.de elec.li.vi.Abb.
in.c.pꝛudentiã.de oſe.dele.ij. colũ.⁊ vide eũ in.c.ſuꝑ queſtio⸗
nũ. S. veꝝ. eo. ti.vide.S.foꝛma.vᷣ.geſta.
¶ Pꝛoceſſus an valet ſi fiat ꝑ duos ex tribus iudicibus ſim
pliciter deputatis ſi ratificet᷑ per tertiũ.vide Abb. in. c. pꝛu⸗
dentiã.S.i.de offi.delega.

¶ Pꝛoceſſus cõtra foꝛmã reſcnipti eſt nullus.vt.c.cũ dilecta

de reſcrip. qð ꝓcedit quando foꝛma reſcripti eſt fundata ſuꝑ
vtilitate publica que nõ eſt remiſſibilis per ꝑtes vel quando
partes cõtradicerent.ſecus autẽ vbi conſentirent.qꝛ poſſunt
partes renunciare introductis in fauoꝛẽ eaꝝ.vt.c.apłice.de re
gu. not. Abb. in. c.fi. his autẽ.de offi. dele.
¶ Pꝛoceſſus factus ꝑ iudicẽ exiſtentẽ extra territoꝛiũ an va
let. vide.S.iuriſditio.vᷣ.exiſtens extra territoꝛiũ.
¶ Pꝛoceſſus qualiter fieri debeat cõtra actoꝛẽ vel reũ cõtu⸗
macẽ.vide.5õ.cõtumax.vᷣ.qualiter.
¶ Pꝛoceſſus g̊ᷣ abſentẽ in cauſa criminali qualiter debeat fi
eri. vide not. Abb. in. c. vitatis. de dolo ⁊ ↄtu. vi.colũ.
O¶ Pꝛoceſſus qualiter fiat in cauſa criminali vel ciuili lite nõ
cõteſta. vide plene per Abb. in. c. veritatis. de dolo ⁊ contu.
x.colum. cũ ſequẽ.
¶ Pꝛocedere põt iudex ſine noua inſtantia ex officio ſuper
delicto cõtingente negocium de quo agitur.vide.sS.iudex po⸗
teſt ſine noua inſtantia. H
¶ Si quis habet plures oꝛdinarios valet ꝓceſſus ſuꝑ eadẽ

re ab vtroq; diuiſim agitatus ſi nõ fuit coꝛam ſecũdo exceptũ

de pendentia cauſe coꝛam alio.not. Inno.in.c.cũ.m. de cõſti.
not.Abb.in.c.cũ ex officij.de pᷣſcrip.vi.colũ.vide.S.pꝛinceps
cauſam.⁊ vide.S.iudices plures.
¶ Pꝛoceſſis coꝛruit ſnĩa coꝛruẽte.vide.j.ſnĩa coꝛruẽte.
¶ Pꝛoceſſuʒ fuit cũ aliquo an põt tertius ꝓſequi vel ĩpedire
ſeu cauſe aſſiſtere ſi ſua intereſt ſen appellare.vide no. Inno.
in.c.cũ ſuꝑ.ð re iudi.⁊ vide.S.appellare pñt ab eadẽ ſnĩa ⁊c̃.
¶ Pꝛoceſſus nõ valet nec ſuper pꝛincipali nec ſuꝑ sõtuma⸗
cia ſi iudex ſciat ſe iuriſditionẽ nõ habere.vt.c.ñ duobus. de
appel.a cõtrario ſenſu.vt.l.ij.in fi.ff.ñi quis in ius voca.nõ ie⸗
rit.⁊.l.ſi pꝛetoꝛ.S.marcellus. ff.de re iudi. Abb. in allega.c.ſi
duo bus.iij.colum. *
¶ Pꝛoceſſus cõtumacie punitiuus valet ſi index ignoꝛat de
fectũ ſue iuriſditiõis.etiã ſi pars pᷣſens ſciat.vt.l.i.ff.ſi quis in
ius voca.nõ ie.⁊.l.i.ff.ſi quis ius di.nõ obtẽ.ſed ſuꝑ pꝛin cipa
li nõ valet ꝓceſſus ex quo in veritate nõ habet iuriſditioneʒ
niſ pꝛius ꝓnunciaſſet ſe cõpetentẽ iudicẽ.nõ.in.c.ij. de dila.
et ad id qð dixi ꝙ valet ꝓceſſus cõtumacie punitiuus ſi ꝑs ſci
at eſſe veꝝ quatenus nõ ↄ cernit cõmodũ pꝑtis.vt in dictis iu⸗

rnibus:ſed quatenus cõcernit cõmodum ptis. puta in miſſiõe

ex pᷣmo vel ſcðo decre.nõ valet.nõ. Inno.in.c.ij.ð dila. ⁊ Jo.
an. in. c. dilectus.ij.de pᷣbẽ. Abb. i alleg.c. ſi duobus.
¶ Pꝛoceſſus nõ valet ſi iudex ſciebat habere iuriſditõeʒ ſed
elidibilẽ ꝑ exceptiõis cõflictũ.ar.in clpaſtoꝛalis.S.piſana.ðᷣ
re iudi.facit.l.nõ videt᷑ latitare.ff.ð iudi.ſed ſi iudex ſciebat iu
riſditionẽ babere ⁊ ignoꝛabat ĩpedimentũ valet ꝓceſſus tam
ſuꝑ pꝛincipali qᷓ; ſuꝑ cõtumacia.vt alle.c.ſ duobus.ſed ſi ꝑs
pᷣſens doloſe celauit ſeu ſubticuit iura abſ. eni nõ tenet peeſ⸗
ſus ad ſui cõmodum.not. Inno.in.c.fi.de accu.Abb. vbi.ð.
quod dic vt ibi latius per eũ.
¶ ꝛoceſſus va lʒ ſi coꝛã iudice agitant᷑ due cauſe ſimul qua
rũ vna eſt pᷣiudicialis ad alterã ſi nõ opponat᷑ vł niſ appellet
nõ. Ban.in.l.ſed ſi aũt. ff de excep. facit. c.i. de reſti. ſpoli. ⁊ qðᷣ
not.in.c.fi.de oꝛ.cog.⁊ eſt ratio qꝛ quidã oꝛdo eſt de ſubſtãtia
quidã de iuſticia ꝑuerſio oꝛdinis inſticie nõ bʒ vitiare ipſo fa
cto.not.glo.ij.q.i.in ſũ ma.xvij.q.iiij.vxoꝛ.nec alicubi erpᷣſſep
bat᷑ vt iſte oꝛdo ſit ſubſtãtificus citra exceptionẽ ⁊ appellatio
nẽ.eſt ↄ cluſio Abb.in.c.exbibita.de iudi.iiij.colũ.
¶ Pꝛoceſſus tenet vbi ſolũ ꝑuertit᷑ oꝛdo cauſe ad cãm. nam
cũ ſecularis iudex cognoſcit de hereditate ſi opponat᷑ qõ ille⸗
gitimitatis q dʒ coꝛã ecdeſiaſtico tractari ⁊ ipſe ſecularis ꝓce
dat ad vlterioꝛa: valet ꝓceſſus niſi pᷣcedat inhibitoꝛia vel ap
pellatio interponat᷑.vt.i.i.C. de ap.⁊ qð ibinot. ⁊.l.ꝓlatam.
C. de ſen. ⁊ hoc aꝑte tenet Bar. iin iſtis pᷣiudicialibus.in.l.ſʒ ſi
añt.de excep.in fi.⁊ optime facit tex.in.c.tuã.de oꝛ.cog.ibi fue
ris requiſitus.ſecus em̃ vbi ꝑuertit᷑ oꝛdo cauſe ad ſeipſam. et
ita lo quit᷑.c.exhibita.de iudi.⁊ alle..ł ꝓlatã.⁊ hoc caſu põt mit
ti inhibitoꝛia iuſtificata:tñ expꝛimẽdo cãm inhibitiõis.hʒ em̃
vim cuiuſdã citatiõis iudicialis:in qua fiẽda nõ requirit᷑ cau
ſe cognitio. nõ. Inno.in. c.qm̃ cõtra. de ꝓba.de quo plene ꝑp
Abb. in alle.c. ruã.de oꝛ.cog.⁊ de hac peruerſiõe oꝛdinis cau
ſe ad cãm:vel cauſe ad ſeipſam not.idẽ Abb.in.c.cũ dilectus
de cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛi.iij.colũ. W
¶ Vbicũq; ſentẽtia lata tribuit ius finale nec põt reꝑari per
aliud iudiciũ niñ ꝑ appellationẽ vl aliud remediũ tũc reguirit
plena cauſe cognitio. als ꝓceſſus necſnĩa nõ valet. vt in. l lu⸗
dices. C. de iudi. fallit in caſibus cle. diſpẽdioſm. ð iudi. ⁊ eſt
pꝛima regula Jpo. de lig. in cle. ſepe, dee bo. nig.
¶ Scda regula eiuſdẽ JYo. de lig. vbi. S. ꝙ vbi agit de cauſa
ſuꝑ qua ſentẽtia lata nõ parat magnũ piudiciũ.⁊ põt reꝑari
abſq; appellatiõe vel reſtitutione vel ſimili remedio tunc põt
ꝓcedere ſummarie.hec regula ꝓbat᷑ in caſibus enumeratis
in. J.ſciendũ.ꝑ ff. ad exhiben. quas regulas cõmendat Abb. in
cS de libel.obla.circa finem.
¶ Vꝛoceſſus qui dʒ fieri cõtra pᷣlatos ſeu clericos abſentes
in cauſa criminali ſeu ciuili vel qꝛ nõ reſidẽt ⁊ an requirat᷑ ci⸗
tatio monitio ſeu ſnĩa.vide ad plenũ ꝑ glo.⁊ doc.ſignãter ꝑ

Abb. in. c. fi. S. poꝛro.vt lite nõ ↄte.vide.s.ↄſtitutio ſinodalis
¶ Pꝛo ceſſum cõtra cõiugẽ ſeu culpoſe ſeu malicioſe vel vo⸗
ſuntarie ſe abſentantẽ vide plene ꝑ doc.ſignater ꝑ Abb.in.c.
fi. S.poꝛro.vt lite nõ ↄteſta. Si pꝛinceps excerta ſcientia ad

ſe reuocauit negociũ ⁊ ꝓ pꝛio motu alij cõmittit nõ valet ꝓ⸗
ceſſus ꝑ inferioꝛẽ q;tũcunq; ꝑ partẽ nõ fuerit exceptũ.vt not.
p uij

õ —

ſee inſtructã quo ad

in. c. vt noſty. de appel. ſecus ſ ad petitionẽ partis bocpꝛin

ceps faciat.qꝛ tunc pars ſciendo inferioꝛem ꝓcedere videt᷑ re

ſcripto per eum impetrato renũciare.ad hoc.c.vt debitus. et

quod ibi not.de appel.⁊.c.ex cõqueſtione.de reſti.ſpo.Abb.
in.c.ad petitionem.de accuſa.iij.colũ.
¶ Solus pꝛinceps ex plenitudine poteſtatis põt babere ra
tũ ꝓceſſum nullũ ex defectu oꝛdinis nõ ſeruati lʒ ↄſtet cãm eſ⸗
ipſius merita. idẽ eſt in quolibʒ ſuꝑioꝛe
hñte poteſtatẽ deſtituẽdi.no.Ab.ĩ alle.c.ad petitõeʒ. iſij.col.
¶ Pꝛoceſſu reuocato ꝑ viã nullitatis iudex de meritis cau⸗
ſe põt denuo cognoſcere ⁊ vt iuſtũ fuerit iudicare.vt.c.olim.
de iniur. ⁊ in e.dem pceſſu põt boc peti.ſ.ſententiã tanqᷓ; nul⸗/
lam reuocari ⁊ qð iuſtũ fuerit decerni. vt not. Pe. de ancha.
in.c.olim.de iniun.
¶ Pꝛoceſſus factus ꝑ iudicẽ delegatũ nõ ſeruata foꝛma re⸗
ſcripti eſt ipſo iure nullus.vt.c.cũ dilecta.de reſcrip.⁊ ſi plura
cõtinent᷑ in reſcripto videt᷑ data foꝛma.vt ſ̃m foꝛmam narra⸗
tionis factoꝝ debeat iuder ꝓcedere ex quo pꝛimo loco narra
ta vident᷑ ſtudioſius pᷣtermiſſa.vt ibi no. Abb.ij.colũ.vide.s.
littere tunc dicuntur.
¶ Ignominia iudicis eſt nõ ſeruare in ꝓceſſu debitũ oꝛdinẽ
iudiciariũ.vt.c.vnico.vt ec. bñfi.ex quo infert᷑ ar. ꝙ iuder nõ

poſſit eſſe teſtis coꝛã iudice ad quẽ ſi dubitat᷑ ð rectitudine ꝓ⸗

ceſſus.qꝛ ſemꝑ deponet ꝓ oꝛdine obſeruato vt euitaret vᷣe⸗
cundiã ſuã.not.Abb.in alle.c.vnico.i.colil.
¶ Vꝛoceſſus factus vel ſentẽtia lata a delegato vel executo

re pape ↄ intentionẽ delegãtis an ſint nulla. vide.s. excõica⸗

tio.vᷣ.ſnĩa excõicationis lata a delegato. . L
O Pꝛoceſſus iuris oꝛdine nõ ſeruato factus põt non citata
Ete reuocari.vide.õ.iudex ſi ex arrupto.cũ vᷣ.ſeq.

Procurator.
¶ Vꝛocuratoꝛ generalis nõ põt ſine ſpeciali mandato lrf̃as
ad lites impetrare in ꝑſonã dñi.vt not.gl.⁊ doc.in.c.nõnulli.

S.. ſunt ⁊ alij.ð reſcrip.⁊ Spe.in ti.ð reſcri.pſen.S.rõne quoq;

ĩpetrantis.ſed ſi ꝓcuratoꝛ generalis vult ĩpetrare in pſonã ꝓ
pꝛiã tanqᷓ; ꝓpꝛia in cã quã põt ꝓſequi ex generali maãdato.et
tũc põt.qꝛ ſicut ex generali mãdato põt agere.vt in.c.qͥ gñali⸗
ter.de ꝓcur.li.vi.ita ⁊ ĩpetrari.Abb.in alle.S.ſunt ⁊ alij.
¶ Vꝛocuratoꝛis generalis vires nõ ampliant᷑ ꝑ clauſulam
appoſitã in ꝓcuratoꝛio.ꝓmitto hr̃e ratum quicqͥd feceris ⁊c̃.
nec ꝑ boc dat᷑ poteſtas tranſigẽdi:nec ad faciendũ ea que re⸗
quirũt ſpaãle mandatũ cõtra no.ꝑ glo.in.c.cõtingit.de trãſac.
et ꝑ Bar.in.l.cũ libera.de ꝓcur.ſed idẽ Bar. cõdudit qð.ẽ.
dictũ eſt in.l. i.ff.de offi. pcur.ceſa.qui dicit ꝙ illa clauſula ſo⸗
let ad cautelã apponi.not.Abb.in alleg.c.cõtingit.ij.colũ.et
idẽ Abb.not.inc. petitio.ð ꝓcura.vbi no.perque verba dat̃
libera poteſtas ⁊ quid operat᷑
¶ Pꝛocuratoꝛ nõ põt er generali mãdato cõpꝛomittere nec
tranſigere.vt.c.qui ad agendũ.de ꝓcura.
¶ Pꝛocuratoꝛ generalis põt ex cã vᷣiſiłi nõ cogitata ꝑ dñm
inbibere ſpeciali ꝓcuratoꝛi negociũ ne acceptet.ſecus vbi ta⸗
lis cauſa nõ ſubeſt. vt eſt tex.no.in.l.ñ hoĩem.ff.mã.facit.c.ſtu
duiſti.de offi.dele.Abb.in.c.dilecti.de appel.ij.colij.
¶ Vꝛocuratoꝛ babẽs generale mandatũ cñ libera vel ſpeci⸗
ale ad vnũ negociũñ ſi doloſe contraxit ſciente dño vel poſtea
ratũ habente eius factum nocet dño.vt.l.ſ ꝓcuratoꝛ.ã.ꝓxi.
H. alleg. Jo.cal.? Ahb. vbi. z.
ꝛocuratoꝛ generaliter cõſtitutus adiecta clanſula ꝑ quã
dat᷑ ſibi poteſtas iurandi de calũnia ⁊c̃.nõ admittit᷑ ad iurã⸗
dũi.qꝛ cũ fuit generaliter deputatus nõ potuit ſpãliter inſtrui
in qualibet cauſa. ⁊ ꝓcuratoꝛ taliter deputatus iurãdo male

in aiam dñi nõ obligat dñm ad periuriũ.qꝛ in generali mãda.

to nõ venit delictñ. vt.l.ſi ꝓcuratoꝛ.ff, de ↄdi.inde.2= ar. in. d
de iufeiur.li.vi.dʒ ergo ꝓcuratoꝛ habere mandatũ iurãdi de

calũnia in tali cauſa.vt colligit᷑ ex.c.fi.eo.ti.li.vi.⁊. fa cit.l. qjs

mihi bo na...iuſſus.ff.ð acqui.bere.⁊ not.qꝙ lʒ talis ꝓcuratoꝛ
ſurandi cõcipiat verba in ꝑſonã dñi:ipſe etiã dʒ in aĩiam ſuaʒ

ſurare ſiue ipſe dñs iurauerit ꝑ ſe ſiue ipſe ꝓcuratoꝛ noĩe dñi.
q’: poſſet ipſe calũniari in ꝑſecutiõe iudicij.vt not. in.l. ij. C. eo.

ti. eſt ↄcluſo Abb. in. c. in Eꝑtractãdis.de iura.calii.iij.col.
Pꝛocuratoꝛ generalis etiã nõ babens ſpeciale mandatuzʒ
ad iurandũ admittit᷑ ad iurandũ de calumnia ſi dũñs eſt longe

abſens ita ꝙ in bꝛeui haberi nõ poteſt. ar. in.l. fi longius. ff de int
iudi.not.in.c. ceteꝝ.de iura.calũ.tangit Abb. in.c. in pertra⸗

ſtet fe

ctandis. eo.ti.ſecus ſi eſt cõſtitutus ſpecialiter ad cãm poſt ci⸗ “ Sn
tationẽ.qꝛ tunc cõdemnat᷑ dominus in expẽſñis.vt not. Abb. ni/ ger
in alleg.c.ceteꝝ.quem vide. ſie
¶ PVꝛocuratoꝛ ſeu ſindicus generalis in eccleſia dʒ cõſtiti Ee
epᷣi auctoꝛitate.vide.s.auctoꝛitas eßbi. WöN
¶ Pꝛocuratoꝛ generale habẽs mandatũ ad vendendũ ſfu zane⸗
lt deceptus ĩ pcio citra dimidiã iuſti pcij nõ audit᷑ dũs volẽs oli .
Zuenire etiã ſi ꝓcuratoꝛ nõ ſit ſoluẽdo ĩputet em̃ ſibi qui talẽ (Ciau
elegerit. facit. lecñ mãdato. in fi.f. ð mino, na ibi eſt ſpale in mi , (Aultdſ
noꝛe vt audiat᷑ ꝑ beneficiũ reſtõnis ex negligẽtia ⁊ deceptiõe uutlo
Pꝓcuratoꝛis:ſi nõ eſſet ſoluẽdo.ſecus in maioꝛe.no. Abb.inc. ltohe
cũ cãm. de emp. ⁊ vẽ.ij.col. vide.j.vẽditio. v. ſʒ ſi in ÿctu. eue
¶ Nꝛocuratoꝛ liberã habẽs an recipiendo mutuũ nomine ſiade
dñi ob ligat dñm. ⁊ an tenet᷑ pbare mutuũ cõuerſum in vtili⸗ (oſſd
tatem dñi. Itẽ an põt ꝓcuratoꝛ ↄſtitutus ad adminiſtrandũ ftiand
nouare:locare:ſeu ꝑmutare.⁊ quid de inſtitoꝛe vide late ⁊ difſj (aun
ſuſe per Jo. an. poſt Inno.⁊ ꝑ Abb. in. c. quod quibuſd, de VoſcnonZ
ſideiuſ.⁊ vide.s.pᷣlatus vel capitulũ. nncito
¶ Pꝛocuratoꝛ ad eligendum m foꝛmam.c.quia ppter.non (ppnar
põt cõſtitui niſ ꝑꝑ impedimẽtũ. vt alle.c. qꝛ ꝓpter.. illud. in oltitye
alio aũt negocio põt quis ꝓcuratoꝛẽ cõſtituere vt vice ſua in Mis ſöpo
terſit vniuerſitati licet ipſe cõſtituens poſſit intereſſe per ſe Q t· e(lullfdey
ibi not.Abb.facit.c.i.de appel. — uvuſlrtd
¶ Pꝛocuratoꝛ datus ad agendũ vel ad intentandũ drectã ipote
noĩe dñi dʒ repelli ꝓpter ſuꝑuenientiã excõicatiõis in ꝑſonãä bidi⸗
dñi etiã ſi ꝓcusatoꝛ ſit cõteſtatus litẽ ⁊ dñs litis effectus.naz aosplina
cauſa eſt dñi cũ ad eñ ſpectat cõmodũ vel damnũ vt.5.biduũ (Cbiad
5v.palã.ij.q.vi.not.Hoſti.in.clʒ.de offi dele. ſed ꝓcuratoꝛ da eelaue
tus in rem ſuã impetrando vtilẽ actionẽ ſibi cõpetentẽ nõ re despid
pellit᷑ ꝓpter excõmunicationẽ dñi ſuperuenientẽ. ad boc glo. hfioſuo
et doc.in.c,: vno.de iurepa.li.vi,.⁊ qð not. per Ban in.l.apud is iinot
celſum.ſfede doli excep.Abb. in alle.c. licet. (gaot
¶ Vꝛocuratoꝛẽ ↄſtituẽs ſi ſciebat eũ excõicatũ ſibi eſt impu⸗/ 6opöt
tandũ quitalẽ elegit.vt.c.poſt ceſſionẽ.de ꝓba.ſed ſi ignoꝛa⸗/ Adlſat
bat põt agere cõtra ꝓcuratoꝛẽ ad intereſſe.qꝛ ingeſſitſe offi/ öhzni
cio ſibi interdicto a iure.not.Abb.in. c.cõſulti.de ꝓcur. Ueet:
¶ Vꝛocuratoꝛ ab excõicato cõſtitutus ad deſendendũ vel uinelede
impetrandũ an requirat ſpeciale mandatũ vel ſufficit genera ptnot.
le.vide ꝑ Abb.in.c.intelleximus. de iudi. . (Vea⸗
¶Pꝛocuratoꝛ licet nõ admittat᷑ in cã criminali criminaliter culieig
intẽtata.vt not.in.c.tue.ð ꝓcur.ſocius tñ audit ꝓ ſe ⁊ ꝓ alis lnd
argu.iij.q.vi.hec qppe.⁊.c.cũ dilecti.de dolo ⁊ ↄtu.⁊ eſt glo. (Etan
ſing.in.c.ſtatuit.ij.q.iiij.vinculatus etiã põt ꝓſequi accuſatio ppo
nẽ ſeu appellationẽ ꝑ ꝓcuratoꝛẽ.not.Angelus in.l. ꝑbanc. Ndimpe
C.de tẽp.appel.⁊ Inno.in.c.licʒ de accu. =òð caͤͤboc
¶ Licet ꝓcuratoꝛ nõ admittat᷑ in cauſa criminali ad diſputä Ee
dũ ſuꝑ ipſo crimine tñ admittit᷑ ad ꝓpoẽdas exceptiões cõ. ſtpeni
na accuſatoꝛẽ de ipſius dignitate ⁊ ſic nõ ſolũ admittit᷑ pcu,. tpolt
ratoꝛ ad allegandũ cauſas abſentie que ↄſiſtunt in facto:ſed o t
etiã cauſas abſentie que ↄſiſtũt in iure ⁊ ad ꝓbãdas erceptio ſius t
nes expulſiuas ꝓpter indignitatẽ accuſatoꝛis.ð vt colligit᷑ per ſiiallerin
Abb. in. c. veniẽs.de accu.i.colũ. S (Erug
¶ Pꝛocuratoꝛ in actiõe populari er ꝑte actoꝛis ante litẽ cõ/ blen
teſtatã nõ põt ↄſtitui.vt in.l.lʒ.ff.ð ꝓcur. poſt litẽ ᷣo ↄteſtatã Birrno;
cñ actoꝛ in actiõe populari eſt factus dñs litis: põt ↄſtituere inn
ꝓcuratoꝛẽ ad inſtar tutoꝛis.vt.l.nec tutoꝛes.C. de ꝓcura.not. ößin
Banr.in alle.l.lʒ.⁊ ſic reſtringit᷑ gl.c.veniẽs.de accu.⁊ ibi Ab. Dn
¶ (u agit᷑ de crimine ciuiliter põt interuenire ꝓcuratoꝛ. vt.c. auri
tue.de ꝓcura.⁊.c.lʒ.de accu.in fi.ex quo collige ꝙ qñ agit᷑ vt itna
ſuſpectus tutoꝛ remoueat᷑ a tutela:iſte caſus eſt ciuilis.qꝛ ten⸗ elene
dit ad cõmodũ pꝛiuatũ:põt interuenire ꝓcuratoꝛ:ſed ſi agitk Site
vt puniat᷑ vt ſuſpectus nõ põt ꝓcuratoꝛ interuenire ſicut nec fngg h
in actiõe iniuriaꝝ cñ pena ſit arbitraria. not. Bar. in. l pe. 5. nand
ad crimẽ ff. de pub.iudi. Abb. vbi. . ij.colii. “* ntar
Qn in cã cnimminali tertius cõparet ꝓ intereſſe ſuo nõ täf· D
pncipalis:ſʒ tanqᷓ tertius.vt cũ dñs ꝓ ſſio intereſſe defendit donic⸗
ſeruũ in crimine vel minoꝛ ꝓ tutoꝛe ſuo qui eſt ↄdẽnatus ad Em
moꝛtẽ petẽdo vt differat executio donec reddat admiſtratõs aad
vt not. ꝑ Ci.in.l... . de da. infec. admittit᷑ talis ꝑ ſe vłꝑ ꝓcura neanſt
toꝛẽ.lſeruus. f de pub. iudi. A bb. in alle.c. veniẽs. ij. coli. mſl
¶ Vniuerſitas pot in cauſa cniminali ꝓcuratoꝛẽ ↄſtituereg· in

½R

ndi ed

eſtgi.

fens
penmnn
tentep
lhoegn.
ipleped

ſetina ⸗
ſignoag

eſitſeofqſ
Nenci d
genen

1S
th
idcctim
l .

lipi
goesch.
korei
Rnnn

ligipe

neltich
gteſtoti
Oſimaer
ade
1ſbitehd
lone
G
ſseH
iſqGH
rfatte
lgeN

rtß

sd
ſud⸗
paut
l
wartg

mincditere

NNůS

pter impoſſibilitatẽ facti.not.in.c.dilectus.de ſimo.⁊ in.l.aut
facta.ff.de penis.Abb. vbi. .
¶ Monialis cũ ꝓ nulla cã dʒ egredi monaſterium põt in cã
crimĩali ꝓcuratoꝛẽ ↄſtituere.⁊ Bᷣ̊ ſi iudici nõ dec; ad monaſte

riñ accedere.vt qꝛ epᷣs.vt in ſili ðꝛ in teſtibꝰ.in.c.ij.ð iudi.li.vi.

¶ Ad exceptionẽ dilatoꝛiã ꝓponendam cõtra accuſatoꝛem
vel cõtra iudicem põt interuenire ꝓcuratoꝛ cum nõ diſputat
de crimine.vt vult glo.in alleg.c.veniẽs.Inno.in.c.licet.e.ti.
et Abb.in alleg. c. veniẽs.iij.colũ.
¶ Quñ exceptio cõcernit crimen ⁊ opponit᷑v᷑ in vim dilatoꝛie:
qꝛ fuit abſolutus ſi notoꝛie hoc cõſtat põt interuenire ꝓcura/⸗
toꝛ.vt.l.qui cũ maioꝛ.ff.de dolo.ſʒ ſi eſt dubiũ ſecus.vt Bar.
in alleg. S. ad crimen.⁊ Abb. vbi. 89.
¶ Si exceptio eſt talis que ſeparata a crimine diſcutit᷑ ⁊ de⸗
fert᷑ ad deciſñonem criminis non põt interuenire ꝓcuratoꝛ ſi
vero nõ defert᷑ ad deciſonem criminis.vt.l.i.⁊.l.pſes.C.ad
l. fauiam de pla. Abb. vbi. õ3.
¶ Si exceptio eſt peremptoꝛia nõ põt interuenire ꝓcuratoꝛ a
quo remouet᷑ genus ⁊ quelibet ſpecies eius.vt.c. paſtoꝛalis.
S. iltem cũ totum. de offi. deleg.
¶ Pꝛocuratoꝛ ↄſtitutus in cã criminali ad totã cãm in qua
venit imponẽda pena capitalis vt moꝛtis vel amiſſiõis ciui⸗
tatis nõ põt interuenire.vt.l.i.ff.an ꝑ aliũ cauſe appel.⁊. l.ab
ſentẽ.ff.de penis.⁊ alle.S.ad crimen.ſi ᷣo venit imponẽda pe
na relegatõis vł citra põt ꝓcuratoꝛ interuenire ſᷣm cõem opi
nionẽ.not.gl.in alle.c.veniẽs.⁊ in alle.s.ad crimẽ.⁊ ibi Bar.
licet ibi diſputatine fundat rium. ⁊ Abb. etia in alleg. c. veni
ens.pꝛima tũ opinio eſt cõioꝛ ⁊ appꝛobat᷑ pereos.
¶ Vbi abſens põt puniri:nõ põt ꝓcuratoꝛ interuenire.vt al
le.S.ſeruũ quoq;.⁊.l.abſentẽ.põt tñ interuenire excuſatoꝛ.vt
alle. S. publice. ⁊ ibi Bar.ad allegãdũ ẽt ĩnocẽtiã.nã iudex ex
officio ſuo dʒ ſupplere pᷣſentiã abſentis ⁊ inueſtigare etiaʒ de
eius innocẽtia.ad hoc.l.ꝓperandũ.C. ð iudi.⁊ a uc.qui ſemel
Cqũo ⁊ qñ iudex.facit.c.ij. de arbi.li.vi.dʒ ergo iudex cũ ꝑ ſe
B nõ põt facere admittere quẽlibʒ volẽtẽ oſtẽdere inno centiã
accuſati:qꝛ excuſatoꝛ q̃liſcũqʒ ſit põt ꝓdeſſe ſed nõ obeſſe.cũ
nõ hʒ mãdatũ ſed ꝓcuratoꝛ poſiz obeſſe. Abb. vbi.S. v.colũ.
¶ Licet de equitate iuris reus in vinculis detẽtus põt in cri⸗
mine ſe defendere ꝑ ꝓcuratoꝛẽ tñ ð ſubtilitate iuris nõ ad mit
tit̃᷑ vt not. Bar.in.l.i.ff.an ꝑ aliũ cã ap.
¶ Qicet ꝓcuratoꝛ in crimine nõ admittat᷑ ante cõcluñonem
in cauſa:admittit᷑ tamen poſt.qꝛ nihil obeſt. vt.l.q;uis.⁊ qð
ibi not.C. de adulte.
¶ Excuſatoꝛ põt ꝓ abſente accuſato accuſatiões neceſfari⸗
as ꝓponere.vt eſt infirmitas.vel ſi detinet᷑ in vinculis.vel ali
ud impedimentũ.⁊ hoc etiã ſi excuſatoꝛ nõ hab eat mandatũ
ad hoc l.reus.C. de accu. canoniſata.ij.q.iij.
¶ Erceptiões ꝓbabiles nõ tñ neceſſarias.puta ꝙ reus non
põt venire ꝓpt inimistias.excuſatoꝛ nõ põtꝓponere qꝛ igno
rat voluntatẽ rei nec etiã admittit᷑ ad exceptiões oĩno volũta⸗

rias.vt tu nõ es iudex rei:qꝛ reus poſſet ꝓrogare iuriſditionẽ

ſſtius ⁊ talis excuſatoꝛ cũ nõ habeat mãdatũ nõ dʒ interpᷣta⸗
ri alterius voluntatẽ. Abb.in alleg.c.veniẽs.vi.colũ.
¶ Excuſatoꝛ admittit᷑ ad allegandũ cauſas cauſe qñ põt cõ
tra abſentẽ ꝓcedi vt eſt tex.ſingularis in alle.S.publice.⁊ ibi
Bar.naʒ cũ iudex ad hoc ten eat᷑ ex officio.vt..dicit᷑. foꝛtius
dz admittere quẽcunq; ⁊ ſic ptʒ ꝙ excuſatoꝛ admittit᷑ ad alle⸗
gãdũ innocẽtiã.facit optime ĩ ar.l.nõ tm̃.ff.de ap.Ab.vbi. g.
¶ ꝛocuratoꝛ ſi admittit᷑ in cauſa criminali vbi admitten⸗
dqus nõ erat iudiciũ eſt nullũ.vt alleg.S.ad crimen.ibi fruſtra
interuenit ꝓcuratoꝛ ⁊c̃.⁊ hoc cõtra diſtinc. Anto.tenet Ab.
in alleg.c.veniens.penul.colũ.
¶ Si ꝓcurato: fuit ↄſtitutus ad litigandũ cũ certa pſona ſ

reuocet᷑ dʒ hoc intimari aduerſario.arg. in.l.fideiuſſoꝛ. S.i.ff.

mandati.qð ſatis plʒ ne illudat᷑ aduerſarius ꝓpter ignoꝛan⸗
tiã reuocatiõis. ? idẽ in ↄtractibus. vt ſi ↄſtitui ꝓcuratoꝛẽ ad
aliquid agendũ cũ titig ſi eũ poſtea reuocaui debeo ip ſi titio
denũciare. vt plene not. Abb. in. c. er ꝑte decani. de reſcrip. ſi
aũt ꝓcuratoꝛ fuit ↄſtitutus generaliter ⁊ apð acta iudicij:dʒ
apud ipſa acta reuo cari.als nõ tenetreuocatio ĩ piudiciũ ad
uerſanij.vt ibi eſt bonus tex.ſed ſi extra acta iudicij eſt ↄſtitu⸗
tus ⁊ ꝓcuratoꝛ intrauit iudiciũ cũ certa ꝑſona: illa plon a dz

certiſficari de reuocatiõe. vt. c. mãdato.de ꝓcura.ſed ſi nõdum

intrauit iudiciũ ſatis eſt q; certificetut ipſe ꝓcurato::qꝛ cum
mandatũ fuit generale nõ eſt cui fiat denunciatio.⁊ hoc caſu
poſſet ſalugri opi. Inno.in. c.ex inſinuatiõe.de ꝓcura. vt ibi
not. Abb. qð veꝝ niſi fuiſſet ↄſtitutus ꝓcuratoꝛ reſpectu certi
officij.vtputa cñ eſt pᷣpoſitus alicuius mercatie ſeu ſtationis:
qꝛ tũc requirit᷑ ꝙ reuocatio intimet᷑ publice ꝙ nemo vᷣhat cũ
illo qꝛ fuit reuocatus per dñm.vt.l.ſed ⁊ ſi pupillug. 5. Pſcri⸗⸗
bere.ff. de inſti.⁊ adde qð not.in alleg.c.ex parte decani.⁊ in
c. mandato. de ꝓcura.
¶ Pꝛocuratoꝛis reuocatio poſt ↄcluſionẽ in cauſa nõ impe
dit quo minus poſſit ꝓcedere ad ſnĩ ans⁊ eſt ratio:qꝛ poſt cõ
cluſionẽ liquet iudici ð meriij.ideo cauſe reuocatio ꝓcuratoꝛi
poſtea facta nõ pᷣſtat ĩpedimentũ quo minus poſſit ꝓcedi.vt
eſt tex.in.c.auditis.ð ꝓcu.nã ex quo eſt in cã ↄcluſum nihil po
terat obijci.qꝛ poſt ↄcluſionẽ nõ adinittunt᷑ aliqua ſiue ↄſtẽt
in facto ſiue in iure:ſed ſolũ reſtat ferre ſnĩam.vt.c.paſtoꝛalis
et qd ibi nõ.Inno.ð cau.poſ.⁊ ꝓpꝛi.Abb. in alle.c.auditis.
Pꝛocuratoꝛ ſi tacite reuocet᷑ ꝑ moꝛtẽ dñi nõ tenet iudiciũ
poſtea cñ eo agitatũ nec ſnĩa:etiam ſi iudex ⁊ aduerſarius nõ
ſint de hoc certiſicati.not. Bar.in.l.ſi ꝓcura toꝛ.ff.de ꝓcur.ad
idẽ tex.in.l.de qua re.S.ij.ff.de iigi.⁊ in.l.ij.ff.que ſen.ſine ap.
reſcin.Abb.in.c.mãdato.de ꝓcura.
¶ Pꝛocuratoꝛ nõ requirit᷑ ad impsrãdũ lr̃as ad beneficia
ꝓ alio.ſecus in lr̃is ad lites.vide.Sð.mandatũ.
SPꝛocuratoꝛiũ expꝛimẽs vnũ negociũ ſub ſecuta clauſula
enerali an cõpꝛehendant᷑ maioꝛes vel grauioꝛa negocia,
bb.plene in.c.ſedes.de reſcrip.iij.colll.
¶ Pꝛocuratoꝛ impetrãs lr̃as ſi in eis narrat᷑ ꝓcuratoꝛ anpᷣ
ſumat᷑ ſeu ꝓbet᷑ talis vł an eſt neceſſe ꝙ ꝓbet᷑ ꝓcuratoꝛ.Ab.
in.c.nõnulli.S.ſunt ⁊ alij.de reſcrip.
Pꝛocuratoꝛ reuocatus quicqͥd agit etiã in fauoꝛẽ dñi añ
certificatõeʒ reuocatiõ is tenet.itaq; aduerſarius nõ põt alle⸗
gare illã reuocatõeʒ in pᷣiudiciũ reuocatis.vt.c.ex ꝑte decani.
de reſcrip.⁊ ibi Abb.ij.colũ.vbi late vide ꝑ eũ ⁊ notabiliter.
¶ Si quis ſcit aliũ ſe gerere ꝓ ꝓcuratoꝛe ſuo in iudicio ⁊ nõ
cõtradicit facit fibi pᷣiudiciũ vnde ex illa taciturnitate videt

rem illã gerere ex volũtate ſua quaſi vellet ꝙ videat᷑ ſibi dare
mandatuũ.not. Inno. ⁊ Abb. in alle. c. ex parte.iij. colũ. ⁊ facit
l. ſepe. ff. de re iudi. Inno.in.c.cũ in iure.de offi.deleg.deci.rote
cccclxiij.⁊ ſe.not.tñ iſtas ↄcluſiones ſequẽtes.
¶ Qui ſe gerit ꝓ ꝓcuratoꝛe ſi tendit ad obligãdũ ꝑſonã dñi

tũc dñs ſciẽs ⁊ patiẽs nõ videt᷑ ↄſentire ſine pcedẽti mãdato
vt. l. filiuſfamilias.S. inuitus.ff.de ꝓcur. Abb. vbi.g.

¶ Qui ſe gerit ꝓ ꝓcuratoꝛe:ſed id qð facit certitudinaliter

tendit in fauoꝛẽ dñi videt᷑ dñs cõſentire ⁊ dare mandatũ.vt
l.qui patit᷑.ffmanda.Abb.vbi..
¶ Si gerens ſe ꝓ alterius ꝓcuratoꝛe tendere põt ſeu tẽdit in
graue piudiciũ dñi ſeu dñs põtꝓhibere ⁊ nõ ꝓbibet:videt᷑ cõ
ſentire ad h̊ qð le.⁊ nõ.in.l.Gayus.ff.ð pig.ac.⁊.l.fideluſſoꝛ.
S.pater.ff. ð pig.⁊ qð not.in.l.tẽ alienã.fj.de jhẽ.emp.⁊ Di.
in regła is qͥ tacet.ð re.iur.li.vi.?⁊ Bar.in.l.q̃ dotis.ff.ſo.ma.
Ab.i. d. c. ex ꝑte decani.iiij.col.⁊ vide Ab.i.c.cũ oliʒ.i.ð of le.
¶ Pꝛocuratoꝛ qliter reuocat᷑.vide ibi plene ꝑ Ab.vij. colũ.
¶ Vꝛocuratoꝛis taciturnitas habet᷑ ꝓ ↄfeſſiõe in pᷣiudiciũ
dñi. nam iura interpᷣtant᷑ ꝙ tacite ↄfiteat᷑.vt.c.ij.de ↄfei.li: vi.
et Abb.in.c.pe.de iura.calũ.⁊ in.c.i.de poſtu.pla.
¶ Pꝛocuratoꝛ maioꝛis ꝑtis capituli ſi litigat ð minoꝛẽ ꝑtẽ
recuꝑabit expen.a capitulo.qꝛ pᷣſumit᷑ moueri bono zelo ⁊ dʒ
ſequi oĩa iura capituli.ar.in regła acceſſoꝛiũ.ð regu.iur.li.vi.
ſed ſi maioꝛ ꝑs capli fouet iniuſtã cãm de ꝓpꝛio tenet᷑ qͥlibet
ſatiſfacere ð dãno ecdeſie.c.ð multa. de pᷣben.⁊.l.nõ eſt igno/
tũ.C.de admi.tu.Abb.in.c.cũ inter canonicos.ð elec.iij.col.
O. Pꝛocuratoꝛẽ extraneũ nõ põt quis cõſtituere in expligan
dis vniuerſitate.vt ſentit Jo.an.in regula ꝙ alicui.de regiiu.
li.vi.Abb. in.S.illud.c.qꝛ ꝓpter. de elec.
¶ Pꝛocuratoꝛis mandatũ an expiret moꝛte mandantis.vi⸗
de.S. mandatum.
¶ Pꝛocuratoꝛ ↄſtitutus ad petendũ ⁊ exigendũ qð dño de⸗/
bet᷑ a quacunq; ꝑſona ⁊ ad faciendũ finẽ ⁊ liberationẽ de rece
ptis ſi ↄfiteat᷑ ſe recepiſie centũ a quodã debitoꝛe ⁊ liberauit
illũ ab obligatiõe qua dño tenebat᷑ nõ ẽ debitoꝛ liberatus
talẽ cõſfeſſionẽ ꝓcuratoꝛis cũ nõ ſuit ↄſtitutus ad cõfitenduʒ
ſed ad faciendũ finẽ de receptis, vnde ex quo nõ apparet de

reali exceptione nõ potuit illũ liberare. vt ꝓbatur per. c. cum

olim.i.de offi.delega.⁊ ibi Abb.facit qð not. Bar.in.l.ij.ff.ſi
certũ peta.vbi dicit ꝙ ꝓcuratoꝛ ↄſtitutus ad mumũ recipien
dũ nõ nocet dño eius ↄfeſſio de mutuo recepto ex quo nõ ap
paret ꝙ pecunia fuit numerata qð eſt notandũ.
OPꝛocuratoꝛ cõſtitutus ad vendendum an põt tranſferre
dominiũ habita fide de pᷣcio ⁊ an eius cõfeſſio ꝙ recepit pᷣciũ
noceat dſlo niſ ſequat᷑ numeratio.not. Cy.in. l.ille. C. de rei
ven.⁊ Bar.in.l.a diuo pio.S.ſed ſi emptoꝛ.ff.de re iudic.not.
per Abb. in.c.cũ olim.i.de offi.deleg.

Pꝛocuratoꝛ oſtes dens aduerſario iura domini punit᷑ pe⸗/

na falſi.vide.S.falũ pena.
¶ Pꝛocuratoꝛ ſine ſpeciali maãdato põt petere reſtitutioneʒ
in integꝝ ↄtra ſnĩam cõtra eũ latam que nõ eſt exe cutioni mã
data.ꝓ boc glo.ſingularis.⁊ Inno.in.c.ſuſcitata.de in integ.
reſti. Abb.in.c.ſtuduiſti.de offi.deleg.
QPꝛocuratoꝛis ſeu aduocatiõis o fficiũ an põt clericus ſeu
monachus vel religioſus exercere.vide.S. aduocatus.
¶ Pꝛocuratoꝛiũ põt ꝓbari ꝑ teſtes ſicut ꝑ inſtrumentũ.qꝛ
parẽ vim obtinent inſtrumẽta ⁊ teſtes.vt.l.in exercẽdis.ff. de
fide inſtru.⁊.c.cũ Jo.eo.ti.ęſt ↄcluſio glo.⁊ Abb.in.c.i.de ꝓ⸗

cura.nec in tali receptiõe teſtiũ requirit᷑ citatio ꝑtis.qꝛ tales

teſtes nõ ꝓducunt᷑ pꝛiipaliter cõtra dñm ſed ad legitiman
dũ ꝑſonã ipſius ꝓcuratoꝛis ſed ĩ caſu dubij põt exigi cautio.
ar. l. vulgo. ff. de admi. tu. Abb. vbi. g.
¶ Pꝛocuratoꝛẽ ſe aſſerens ad recipiẽdũ ſolutionẽ dʒ admit
ti cũ cautiõe ſi dubitat᷑ de mandato.not. Har.in.l.ſed ſine.ff.
rem ra.ha.nã in requirẽtibus ſpeciale mandatũ aqmittit᷑ qͥs
cũ cautione.facit.l.fi.ff.de ꝓcur.qð eſt veꝝ niſi tãta ſit cautio⸗
nis fragilitas ꝙ; ꝑ eã nõ bene cõſulit᷑ nec ſuccurrit᷑. ff. ad treb.
l.qui ita.S.etiã.⁊.l.iuſiurandũ.ff.de iureiur.
¶ Pꝛocur atoꝛeʒ nõ tenet᷑ quis cõ ſtituere in cauſa ardua et
graui ſi ſit impeditus niſi in cauſa electiõis ſeu vacatõis eccle
ſie.de quo vide plene nõ.in.c.querelã.de ꝓcur.⁊ ibi doct.que
dicat᷑ cauſa ardua.vide.S.cauſa.
¶ Pꝛocuratoꝛ an põt repetere expẽſas ⁊ damna a dño. i⸗
de.S.expẽſas factas.⁊.S.mãdati actio.
¶ Pꝛocuratoꝛ ad agendũ cõſtitutus ab actoꝛe põt dũm de⸗
fendere.not.glo.l.inuitus.S.pena.ff.de ꝓcura.qð limita niſi
daret᷑ ex ꝑte rei qꝛ tunc cũ poteſtas defendẽdi debeat eſſe pᷣn⸗
cipalis ſi dat᷑ ad agendũ nõ valet ꝓcuratoꝛiũ.vt.c.oↄſtitutus
de ꝓcura.Si tñ ꝓcuratoꝛ eſt datus cũ dictiõe taxatiua. ſ.ad
agẽdũñ ſolũmodo tm̃ pᷣciſe dũtaxat ⁊c.tũc nõ põt ꝓcuratoꝛiũ
extẽdi:nec eſt ſufficiẽs.vt alle.S.pena. Bar.tñ ibi dicit ꝙ licz
ꝓcuratoꝛ in tali caſu nõ poſſit defendere dñm vi mãdati: põt
tñ tanqᷓ quilibet defenſoꝛ pᷣſtita cautiõe de iudicato ſoluẽdo.
vt not. in. c.i.de ꝓcur. Abb. in. c. accedẽs.de ꝓcur.
¶ Vꝛocuratoꝛ rei q;tumcũq; cõſtet de mãdato dʒ ſemꝑ caue
re deiudicato ſoluẽdo niſ dñs fideiuſſerit ꝓ eo ſub bypothe
ca bonoꝝ ſuoꝝ ⁊ ita ſeruat᷑.vt cle.i.eo.ti.de ꝓcura.⁊ qð ibi
not. ⁊ in.S.ſi vero.inſti.de ſatiſda.⁊ hoc caſu ſufficit ꝙ ꝓcura⸗
toꝛ põt ſoluere id ſuꝑ quo cõuenit᷑:vtputa qꝛ agit᷑ ad qtitatẽ
pecunie:ſed vbi nõ poſſet ſoluere:vt qñ agit᷑ ſuper re poſſeſſa
dño:tũc cõtra illã citationẽ dʒ pᷣſtare cautionẽ de ratibabitio
ne. que eſt rõ dinerſitatis inter ꝓcuratoꝛẽ actoꝛis ⁊ rei.vide
not.ꝑ Abb. iu. c. madato.de ꝓcur. .
¶ Pꝛocuratoꝛis pateſtas nõ expirat per ſententiã: ſed du⸗
rat in cauſa appel.cũᷣ pꝛincpali licet nõ cõpellat᷑ ꝓcuratoꝛ ꝓ
ſequi appellationẽ.ap pellare tũ tenet᷑.vt.c.nõ iniuſte.de ꝓcu
ra.vide.S. appellare tenet᷑.
¶ Pꝛocurato: ꝓ extraneo põt eſſe minoꝛ:nec valet iudiciuʒ
cũ eo agitatũ etia ſi nõ opponat᷑.not.ꝑ glo.⁊ Abb.in.c.nõ in
iuſte de ꝓcuratoꝛi.⁊ allegat theoꝛicã Bar.in.l.filiuſfa.de. p/⸗
cuꝰa. ⁊ ar. in.l. ij. S.i.ff. qui ſatiſda. cog.
¶ Vꝛocuratoꝛes duo ſi ſunt dati inſolidũ ad negocia vnus
põt exigere debitũ ab alio ſiue debitũ fuit ↄctũ ante mãdatũ
eis factũ ſiue poſt. not. Yrede.oↄſilio.xcix.⁊ ↄſilio.cxxv.ð quo
plene ꝑ Bar. in. l. qui ꝓpꝛio.S.fi.ff.de ꝓcur.⁊ ꝑ Abb.in.c.nõ
iniuſte.de ꝓcur.facit.l.ſi plures.ff.de admi.tu.

¶ Pꝛocuratoꝛ vniuerſita tis cũ cõſtituit᷑ nõ requiri᷑ aucto⸗

ritas ſupioꝛis.vide.S.auctoꝛitas.
¶ Mꝛocuratoꝛ ſimplex qñ cõtrahit nõ dʒ cõcipere verba in
ꝑſonã dñi ſed ꝓpꝛiã:qꝛ regularuer nõ acquirit dño.not.gl.in

c. qᷓ;. de vſuris.li.vi. Item ⁊ꝛ in iudicio debẽt verba ſententie
et alioꝝ actoꝝ deferri in ꝓſonã ꝓcuratoꝛis ⁊ nõ dñi.vt in.li.
C. de ſen. ⁊ inter.om.iudi.ſecus eſt in admiſtratoꝛe.vt eſt tutoꝛ
pᷣlatus vel ſindicus.qꝛ iſti tanq; habẽtes legitimã admiſtrati
onẽ poſſunt vᷣba ↄcipere in ꝑſonã dñi.vt in.l.eñ qͥ.S.ſi actoꝛi
ff. de cõ pecu.idẽ in iudicio cũ in eo quaſi Z bit᷑.vt.l, etiã. ff. de
pecul.not.Abb. iin.c.ſuſcitata.de in integꝝ reſti.
Vꝛocuratoꝛ nõ põt ſine ſpeciali mãdato reſtitutionẽ in in
tegꝝ petere.vt.l.illud.S.talis.ff.de mino.⁊.c.coꝛã. ð in inte.re
ſti. qð eſt veꝝ qñ pꝛincipaliter petit᷑.ſecus ſi incidẽter. vt not.
Inno.in.c.ſuſcitata.de in integ.reſti.⁊ doct.in.l.i.C. de ſe. et
inter.om.iudi.⁊ in.l.⁊ qꝛ.ff.de iuriſdi.om. iudi.⁊ dicit᷑ venire
incidẽter reſtitutio petita poſt ſententiã ante lapſum decẽdij.
vt plene not.Abb. in alle. c. ſuſcitata.
¶ Vꝛocuratoꝛ ad petendũ reſtitutionẽ ᷣ interlocutionẽ an
requirat ſpeclale mandatũ ⁊ an ſufficit ſpale ſub generalitate
verboꝝ.vide.j.reſtitutionẽ cõtra.
¶ Pꝛocuratoꝛ de cuius ſpeciali mandato ꝓbabiliter dubi⸗
ta t᷑ admittit᷑ cũ cautione de rato.vt eſt tex.in.l.ꝙ ſi de ſpeciali
ff.de mino.Abb.in.c.coꝛã.de in integ.reſti.

¶ Vꝛocuratoꝛ qui cõpꝛomiſit ſine mãdato tenet᷑ ſatiſfacere

de ſuo.vnde quẽadmodũ ageret᷑ Zð dñm ſi poteſtatẽ dediſſet
ita agit᷑ ð ꝓcuratoꝛẽ ſi ſine mãdato cõpꝛomiſit:vt.l.plautius
ff. de ꝓcur. ⁊. cꝑ tuas.de arbitris. vbi not. Abb.
¶ Vꝛocuratoꝛ põt cõſtitui ad opponendũ crimina cõtra ele
ctum qñ agit᷑ ciuiliter de crimine:vt.c.ſuꝑ his.de accuſa.dʒ tñ
ad hoc haber ſpale mandatũ nec ſufficit clauſula generalis.
vt cle.nõ põt.ðe ꝓcura.⁊.c.ꝓcuratoꝛ.de elec.li.vi.⁊.ci cũ dile⸗
cti.de dolo ⁊ cõtu.⁊ ibi Abb.

¶ Pꝛocuratoꝛẽ põt cõſtituere iudex.ſ.ꝑtẽ pꝛincipalẽ ad app

bẽdendũ poſſeſſionẽ.vide.s.poſſeſſio.v.ad appᷣpendendũ.
¶ Vꝛocuratoꝛẽ an ⁊ qñ actoꝛ ſeu reus cõſtituere cõpellat᷑.
vide not.in.c.querelã.de ꝓcur.⁊ notabiliter ꝑ Abb.in.c.cũ di
lecti.de dolo ⁊ ↄtu.vbi vide per eũ quid ſi diues vel pauꝑ nõ
inuenit ꝓcuratoꝛẽ an excuſet᷑.
¶ Vꝛocuratoꝛis officiũ an põt religioſus vel monachus ex
ercere noĩe ꝓpꝛio vel ꝓ vtilitate mõ aſterij.vel ꝓ negocijs ab
batis vel alterius religioſi ſeu amici monaſterij.vide nor.per
Abb. in. c.cũ.i.⁊.a.de re iudi.circa.fi.

¶ Pꝛocuratoꝛ: põt cõſtitui a ↄuentu actiõe iniuriaꝝ qũñ cini⸗

liter agit᷑ nõ tñ qñ criminaliter agit᷑.vt.l.furti.S.ſi quis alieno
ff. de bis qui no.infa.⁊ eſt rõ diuerſitatis:qꝛ cũ agitur crimi⸗/

naliter de iniuria pena eſt arbi.⁊ iudex põt ĩponere penã coꝛ⸗

poꝛis a fflictiuã ⁊ etiã moꝛtis.inſti.de iniurijs.S.in ſũma.qꝛcñ
ſit exequibilis in abſentẽ nõ dʒ interuenire ꝓcuratoꝛ ne ſnĩa
ſit fruſtratoꝛia.vt not. Bar.in.l.fi.ff.de pub.iudi. Abb. in. c.
cũ te.a.b.de re iudicata.
¶ Pꝛocuratoꝛ nõ põt ↄſtituiꝑ dñm ad agendũ inutiliter fa⸗
cta dñiqꝛ eque poſſʒ ꝓdeſſe ⁊ nocere ⁊ btĩere ⁊ ſuccũbere in
cã.vt not.in.c.expoſuit.ð dila.no.Lapꝰ in ſuis alle.alle.cxix.
¶ Pꝛocuratoꝛis dolus delictũ ↄtumacia ſeu factũ vel ofeſ⸗
ſio faciẽdo vel in nõ faciẽdo an ⁊ qũ noceat dño.vide notabi
liter ⁊ pleniſſime ꝑ Abb. in. c.i.vt lite nõ ↄteſ.⁊ vide.S.ofeſſio
ꝓcuratoꝛis cũ vᷣ.ſequẽtibus. S
¶ Pꝛocuratoꝛ ſi noĩe dñi agit calũnioſam litẽ:⁊ ſuccubuit:⁊
ſic cõſtat ꝙ eſt delictũ:ipſe ꝓcuratoꝛ eſt in expẽſis ↄdemnan
dus nõ dñis:niſi ad hoc babuit ſpale mãdatũ.vt in.l.ſi ꝓcura
toꝛ.in fi.ff.de Odi.inde.⁊ eſt caſus.in.l.nõ eſt nouũ.C.ð admi.
tu. ⁊ ſpe.in ti.ð excu.ſen.S.ij. Abb.in.c.i.vt lite nõ ↄteſ.x.colũ.
¶ Pꝛocuratoꝛ nõ põt renunciare exceptiõi ꝑemptoꝛie ex ge
nerali mãdato:qꝛ talis renũciatio eſt donatio quã ꝓcuratoꝛ
ſine ſpãli mandato facere nõ põt.vt.l.filiuſfa.ff. de dona. ⁊.l.
cõtra iuris regulas.ff.de pactis.⁊.l.ſi q legauerit.ff.ð noua.
idem de exceptiõe dilatoꝛia tꝑis.vt.l.oẽs..fi.ff.que in frau.
cre.⁊ in.l.ed ibus.i.rñ. ff.de noua.põt tñ ꝓcuratoꝛ generalis
remittere exceptio nẽ dilatoꝛiã foꝛi.qꝛ talis nõ eſt donatio.vt
l. fideiuſſoꝛ.S.quedã ff. de noua.idem iꝝ exceptiõe oꝛdinis:qꝛ
nõ eſt donatio.not. HBar.in.l.fi.ff.de his que in frau.cre. Iteʒ
id qð eſt ſolitũ fieri in aliquo actu venit in generali mandato
ad illũ actũ.vt ibi Bar. ⁊ not.in.l.nemo.⁊ de du.re.Abb. in
c.i.vt lite nõ cõteſta.xij.colũ.
¶ Pꝛocuratoꝛ tenet᷑ iurare de calũ nia etiaʒ ſi dñs iurauit a
pꝛincipio.vide.S.iurare debet de calũnia.

Geb
Cato⸗

ſt

NMen
epenguin
Umagemn
tanephi
nalic
ltoon,

htiodle

poanmn
ſnt

nuniypi
Phonntt

(odnotin
Pocuri
e riles⸗
Pranmmt

fudnininre

lioedit

(Poonat

mig tuck

(Proant

eſiceſt
(Pvarit
iegrid
noneis

—

leödominn
(Poaret
lugſonal
ctenane
i bidicl
laeditoꝛ.
it Barin

arato:

Pocn

apela

MWarae

e ri 0,

ccota de
aaliäche
A Dbdi

(Hoa

ds 7 gr

Curn quan
cñ dilea
Giagi
höͤtintenn
veſtiono
pluet ben
Nicti pn,

agere⸗

nijnna
ioincpt

obfficſi

(Phar⸗
Meſeeri
aligt
ldo d
lotſitcd⸗
Poeſtaog

atzatoi
s Tnot

4

ſepicez

ſkſetke
tnideife

Nlpleri

hinschntte

gellſa
genni
6tcNe

llif

henenti.

rcöpelet.
lpouo ft⸗5

nnchisen
egocſsh
Genot e

vgicni,
isalieno
tur ciini
enäen
ſümad

or ſei⸗

hunlint„
cübeteln

eAeat

ie
tettt
ies⸗ſth

Geeubn
deinm
iee

(dKN
Pteſren
otoleg
hi ann
dennttl
fünun
ehfin
ung
N
g
NNntla

S=

ußt

E

G

¶ Pꝛocuratoꝛ debet cõſtltui notitiã cauſe babens.⁊ ideʒ ſi
pꝓcuratoꝛ ſeu ſindicus interrogatus diẽ ſe velle cõſulere dñũm
nõ babebit inducias nec terminũ:niſi iuſta eã ſubſit.ar.l.fi.C.
de ꝓcu.quinimmo:ſi pꝛocuratoꝛ dicit ſe neſcire ea de quibus
interrogatur ⁊ ꝑtinet ad pᷣncipale negociũ ↄdemnabitur ĩ ex
pen. que ꝓpter boc fierent. ſm Inn.in.c.in ꝑtractandis.ð iu
ra.calũ.qð verũ niſi foꝛte emerſerit aliquis articulus de nouo
de quo non poſſet domino imputari ſi ꝓcuratoꝛẽ non inſtru⸗
rit. ⁊ ibi Bar. ⁊ in.l.non ſolũ.ff.e.ti. Inn.in.c.dilectꝰ.e.ti.⁊ ibi
ab. ⁊ in. c.alleg.c.in ꝑtractandis.i.colũ. l
¶ Pꝛocuratoꝛe bñte mandatũ ſpeciale ad iurãdũ de calum⸗
nia:non poteſt dñs tanqᷓ iuſtioꝛ vocari cum ipſe iuret per ali⸗
um tanqᷓ; pica ⁊ oꝛganũ:ſed ĩ reſponſione ad poſitiões:et ad
alia poterit vocarũſi eſt iuſtioꝛ.⁊ ſic ꝓcedit.l.cfi. C.ð pꝛocura.⁊
quod not.in.c.i.de iudi.li.vi.abb.iĩ alleg.c.ĩ pertractãdis.
¶ Pꝛocuratoꝛem in ecdeſia an poſſit ſolus epiſcopus cõ ſti⸗
tuere. vide.S.epiſcopus ſolu.. B
¶ Pꝛocuratoꝛ ad negocia ſi agit pꝛo negocio quod ipſe geſ
ſit admittitur etiam ſine mandato ad iuranduʒ de calũnia.eſt
oↄcluſio.ab in alle.c.in ꝑtra ctandis.de iur.calũ.in fi.
¶ Pꝛocuratoꝛ an poteſt cõſtitui infamis.vide.s.infamis in⸗
famia facti.
¶ Pꝛocuratoꝛem nõ poteſt tutoꝛ ante litem cõteſta.cõ ſtitue
re.vide.j.tutoꝛ ſeu curatoꝛ.
¶ Pꝛocuratoꝛ an poteſt cõſtitui cũ clauſula.ꝓmitto babere
ratũ quicquid legitime feceris vel cñ clauſulis ſaluis exceptio
nibus meis. vide docto.ſignanter Abb. in. c.fi. de dila. ⁊ vi⸗

de.s. dominus.v.ſi dñs.

¶ Pꝛocuratoꝛ cõſtitutus:vt faciat oĩa que ipſe cõſtituẽs in
ꝓpꝛia ꝑſona facere poſſet habʒ poteſtatẽ explicandi exigẽtia
ſpeciale mandatũ.not. Bar.in.l.ꝓcuratoꝛ cum libera.ſff.de ꝓ⸗
cura.vbi dicit ꝙ tali ꝓcuratoꝛi videt᷑ cõ ceſſa libera. vt eſt terx.
in.l.creditoꝛ.S.lutius.ff.mandati.⁊ archi.in.c.i.de reſcrip.lib.
vi.⁊ Bar. in.l.i.de offi. ꝓcõſu.⁊ Abb.in.c.fi.de dila.in fi.vide
j.ꝓcuratoꝛ datus.
¶ Pꝛocuratoꝛ ⁊ ſi ſit vere cõtumax põt dñs appellare.vide
5. appellare põt dominus. B
¶ Qlericus põt defendere cauſam ſuã ſine mãdato ⁊ ſine cau
tione.xij.q.ij.nõ liceat.de rebus eccle.nõ alie.ſi quis.⁊ gl.no.
in. c. coꝛã.de offi.delega.⁊.c.cũ olim.de teſti. Itẽ põt quemli⸗
bet aliũ cũ cautione defendere.vt.l.qui ꝓpꝛio.ff.de ꝓcur.Jo.
et Abb. iin. c. i. de reſti. ſpo. in fi.
¶ Pꝛocuratoꝛem licet nõ cogat᷑ quis cõſtituere in cauſa ar/⸗
dua ⁊ graui.vt.c.querelã.de ꝓcura.illud tamen nõ habet lo⸗
cum quando res celeritatẽ deñd erat.⁊ periculũ eſt in moꝛa.vt
c.cũ dilectus.de dolo ⁊ cõtu. .
¶ Siagit᷑ cõtra clericũ ſolũ vt pꝛiuet᷑ beneficio ꝓpter crimẽ
põt interuenire ꝓcur.iat. Frede.de ſenis cõſilio.xxij.nã talis
queſtio nõ eſt criminalis cum nõ tendat ad punitiõem:niſi vt
pꝛiuet᷑ beneficio qð eſt inhabilitare ꝑſonã ipſius clerici nõ vt
delictũ puniat᷑.hinc eſt ꝙ parrochianus vel patronus põt h

mõ agere cõtra clericũ vt pꝛiuet᷑ beneficio.vt Frede.not.ↄſłb.
xcviij:⁊ not.in.c.illa ð accu.⁊ in.c.ex ꝑte.de teſt.⁊ eſt tex.expᷣſ⸗

ſus in.c. ꝑ tuas.S.tales.de ſimo.ſi tñ pena delicti eſſet tm̃ pᷣua
tio bñficij:ſecꝰ videt᷑.no.Anto.⁊ Ab.i.c.ſuꝑ bis.ð ac.ij.colũ.
¶ Pꝛocuratoꝛ datus cũ clauſula ⁊ quic quid aliud etiaʒ ſuꝑ
boc fecerit ratũ habebit põt tranſũgere ſeu cõponere. ⁊ ſic in⸗
telligit᷑.ff.de ꝓcur.l. mandato.vt not.glo.in.c.cũ dilectus.de

reli.do. Idẽ ſi apponat᷑ illa clauſula q ꝓcuratoꝛ poſſit agere

totũ id qð dñs ipſe ꝑſonaliter agere poſſit.nã tũc videt᷑ tota
poteſtas agẽdi ea que requirũt ſpãle mandatũ.⁊ ſic ampliat
ꝓcuratoꝛiũ per illã clauſulã.vt not.Abbas in alleg.c.cũ dile
ctus.⁊ not.archi.in.c.i.de ꝓcur.li.vi.⁊ Bar.in.l,ꝓcur.cũ libe
ra.ff.e.ti.⁊ Abb.in.c.fi.ð dila.⁊ vide glo,.in.c.ↄtingit. de traſ⸗
ac.vide.S.ꝓcuratoꝛ cõſtitutus.

¶ Pꝛocuratoꝛ ſi nõ faciat fidem de ſuo mãdato:perinde eſt
ac ſi nõ cõ paruiſſet.vnde põt dñs puniri tanqᷓ; cõtumax:vt in

li.ſ. qð cuiuſq; vni.⁊ ibi Bar. ⁊ Ab. in.c.f.. de pſby. nõ bap.
et vide, S.patronus.v.ſi patroni.

¶ Pꝛocuratoꝛ an debeat cõſtitui ſpecialiter in cauſa vſuraꝝ
vel an ſufficiat mandatũ generale ad cauſas eccleſiaſticas.vi

de notabiliter Zapum ſua alleg.lxx.
¶ Pꝛ:ocuratoꝛ ſimpliciter ↄſtitutus ad petendũ nõ põt ſolu

tio nẽ recpere:qꝛ vnũ nõ includit aliud ſicut mandatũ ad erxi⸗
gendũ nõ includit ꝙ poſſit reciꝑe ſolutõeʒ a ſpõte ſoluẽte. qðᷣ
dic vt nõ.per: Bar.in.l.nõ ſolũ.ſf.ſolu.ma.vt reſert Pe. in.c.
in noſtra.de iniurijs.
¶ Pꝛocuratoꝛis mand atũ ſi ſit nullũ nõ põt poſt litẽ ↄteſt.
opponi niſi ꝑ dñm qui eũ ↄſtituit.vide.S.mãdati defectus.
¶ Vꝛocuratoꝛ an põt adire hereditatẽ.vide.S.aditiꝰ.
I¶ Vꝛocuratoꝛ ad negocia an põt teſtiſicari in cauſa domini.
vide.S.notario ſi cõmittat᷑.
¶ Si aliquid fuit iniunctñ vel pᷣceptũ dño ⁊ ipſe mittit ꝓcu⸗
ratoꝛẽ qui illud nõ adimplet nocet dño:qꝛtalis ↄtumacia eſt
dñi ⁊ nõ ꝓcuratoꝛis.⁊ ſic intelligit᷑.l.nõ diſtinguemus.S.pe.
ff. de arbi.⁊ qð ibi nõ.tñ ſi ꝓcuratoꝛ h̊ nõ faciat ꝓpter caſum
excuſat᷑ dũs ſicut ſi in perſonã illius ille caſus ↄtigiſſet.vt.C.
qui petant tuto.l.cũ a matribus. ⁊ de pig.c.ſignificante.not.
Bar.in.l.ijff.ſi quis ius di.nõ obtem.S.ſi ꝓcuratoꝛ.⁊ Ab.in
c.i.vt lite nõ cõteſta.vi.colũ.
¶ Si aliquid iniungit᷑ ſeu pᷣcipit᷑ ꝓcuratoꝛinõ dño ⁊ ꝓcura
toꝛ nõ eſt obediẽs ſi talis inobediẽtia cadit in delictũ tunc in
bis q̃ ſunt parui pᷣiudicij:vt circa miſſionẽ ex pᷣmo decreto cõ⸗
tumacia ꝓcuratoꝛis nocet dño.vt eum qui res.C.de ꝓcura.
et. C. de digni. l. quotiẽs.ſi tũ ſunt magni piudicij:vt circa mul
cte impoſitõeʒ nõ pᷣiudicat dño:vt allg. ſ ꝓcurato ꝛ.nec etiã
circa miſſionẽ ex ſcdᷣo decreto.ff.ſi ex noxa.cauſa aga.l.cñ vſu
fruc.⁊ de d am.infec.l.hoc amplius.S.fi.cũ.l.ſe.pᷣdicta vera ni
ſi dñs fuerit ſciẽs ⁊ negligens in purgando cõtumaciã illã.vt
alleg.c.i.vt lite nõ cõteſt.ex quo nõ.ꝙ ſi fuerit tumax ꝓcura

toꝛ in reſpõdendo tenet᷑ ipſe ⁊ nõ dñs.vt.l.nõ ſolũ.ff.de ꝓcu.

niſi fuerit ſciẽs ⁊ nõ negligẽs.nõ.Abb.in alle.c.i.vi.colũ.
¶ Si ꝓcuratoꝛ cõſtitutus a dño nunq fuit in iudicio ⁊ dñs
fuit citatus ⁊ ↄtumax dʒ dñs in expenñs cõdẽnari ⁊ nõ ꝓcu⸗
ratoꝛ.qꝛ ex quo nõ fuit in iudicio nõ videt᷑ iudicẽ babere po⸗
teſtatẽ ipſum cõdemnandi.qꝛ ꝓcuratoꝛi nibil incũbit põt tñ
dñs agere actiõe mandati ðↄ ꝓcuratoꝛẽ ad intereſſe.⁊ ab eo il⸗

las expẽſas recuperabit.vt.l.ſi ꝓcuratoꝛ.S.ſi tutoꝛes.ff.mada

ti. eſt ↄcluſo Bar.in alleg.l.i.S.ſi ꝓcuratoꝛ.ff. ſi q ius di.nõ
obtẽ.⁊ Ab.in alle.c.i.vt lite nõ ↄteſ.v.colũ.
¶ Si dñs citatus miſit ꝓcuratoꝛẽ qui viſlłiter putat᷑ bonus
et diligẽs hoc oſtito nõ debet dñs mulctari ꝓpter ↄtumaciã
qꝛ fecit dñs id qð a lege eſt ſibi ꝑmiſſum.ſ.pꝓcuratoꝛẽ ↄſtituere
et ſi ſnia mulcte dñm fuerit lata reuocabit᷑ cũ nõ videt᷑ ĩ ali⸗
qua ↄtumacia eſſe ex quo in nulla culpa fuit ↄſtituẽdo ſufficiẽ
tẽ ꝓcuratoꝛẽ.ar.op.in.c.cũi Bertoldus.de re iudi.⁊ eoꝝ q̃ no.
in.c.querelã.de ꝓcura.nõ em̃ meret᷑ penaʒ ex quo fecit qð lex
ꝑmiſit.l. graccus.C. ð adulte.nec ob.l.ſi ꝓcuratoꝛ.S.ſi tutoꝛẽ.
ff. mã.qꝛ loquit᷑ in caſu quo qͥs tenet᷑ facere ꝑ ſe vt in tutoꝛe:ſi⸗
bi em̃ imputat᷑ ſi cõmiſit alteri:⁊ ille nõ fecit. nec ob. caſus..
ſuꝑ ꝓxi.qꝛ cõdẽnatio expenſaꝝ nõ eſt mera pena.ſecus in mul
cta q̃ eſt mera pena. Abb.in alle.c.i.vt lite nõ ↄteſ.vi.colũ.
¶ Si dñ̃s citatus minit ꝓcuratoꝛẽ qui fuit ↄtumax: licet pꝛi⸗
ma fronte dñs repell at᷑ ab appellãdo qꝛ ↄtumacia iudicat᷑ in
ꝑſonã ipſius dñi citati.vt ↄcludit Bar. in pncipio ſue diſtin⸗
ctiõis dicti.S.ſ ꝓcuratoꝛ.⁊ hoc ideo:qꝛ ↄſtat de nõ veniẽdo.
et de nõ cõtrario:ſi tñ dñs vult docere ſe ↄſtituiſſe ꝓcuratoꝛẽ
qui cõi opinioni reputabat᷑ diligẽs dʒ eius appellatio admit
ti:qꝛ fecit ſibi ꝑmiſſum a lege.⁊ ideo ſi aliter accidit ex quo nõ
fuit in culpa nõ dʒ ſibi imputari ad penam.ar.c.de occidẽdis
xxiij.q.v.nã iura excludẽtia a facultate appellãdi loquunt᷑ in
cõtumace ſtudioſo.vt colligit᷑.ff.de appel.i.oſenſu.S.fi.⁊ meli
us. in. l.i. C.qñ ꝓuocare nõ eſt neceſſe, dũs em̃ ẽ extra oẽz noxã
ſaltez punibilẽ tanta pena cũ cõſtituerit idoneũ ſaltẽ apparẽ/⸗
tẽ ꝓcuratoꝛẽ:licet ille infideliter egerit.ar.in.c.ſignificante.de
pig ⁊.c.cũ Bertoldus.dere iudi.concludit Abb. vbi.S. Wij.
colũ.⁊ vide.S.appellare põt dũs.
¶ Si ꝓcuratoꝛ noĩe dñi eligit calũnioſam litẽ ⁊ ſuccubuit et

ſic ↄſtat ꝙ eſt delictũ ipſe ꝓcuratoꝛ dʒ ↄ denari in expẽſis nõ

dñs niſi ad hoc habuiſſet ſpale mãdatũ:qꝛ nõ videt᷑ hoc dñs

mãdaſſe.vt.l.ñi ꝓcuratoꝛ.in fi.ff.ð ↄditiõe indebiti.⁊ eſt caſus

in.l.nõ eſt nouũ.C.ð admi.tu.⁊ nõ.ſpe.in ti.de exe.ſen.S.ij.
¶ Pꝛocuratoꝛ generalis licet nõ põt renunciare exceptioni
ꝑemptoꝛie dño cõpetentuqꝛ eſſet donare qð ꝓcuratoꝛ facere
nõ põt.vt.l.filiuſfa.⁊.l.ſi quis legauerit.ff.d dona.⁊ idẽ in di⸗

ſn.i.feſponſo.ff. de dona.pðt tũ dilatoꝛie foꝛi ꝓcuratoꝛ renũ⸗
ciare:qꝛ nõ eſt donatio.vt.l.⁊ ſi fideiuſſoꝛ.S.quedã puella.ff.ð
dona.põt ergo ꝓcuratoꝛ datus ad fideiubendũ reuũciare in
cõtractu fideiuſſiõis beneficio oꝛdinis.vt.ſ.poſſit ↄueniri an
teqᷓ; dñs:qꝛ iſta nõ eſt donatio ex quo nihil acquirit creditoꝛi.
vt.l.i.S.ſi fideiuſſoꝛ.in fi.ff.ſi in frau.patro. Ab.in alb.c.i.vt li
O¶ Pꝛocurãtis aliena negocia ↄfeſſio vt defenſoꝛis ſine mã⸗
dato v łInegocioꝝ geſtor nõ pᷣiudicat dño niſi ſequat᷑ ratiha
bitio.vt.l.ſi fideiuſſoꝛ.S.i.ff.ð inter.ac.ſi tñ hʒ mandatũ ſpãle
ad ↄfitendũ pᷣiudi&t dũo.vt.l.pinde.⁊ ibi glo.ff.ad.l.aquił.
ff. de cõdi.inde.l.ſi ꝓcuratoꝛ.Abb. vbi.ð.xiij. colũ.
¶Pꝛocuratoꝛ generalis lʒ ſi cõfitet᷑ dño pᷣſente ⁊ nõ ↄtradi
cẽte pᷣiudicet dño vt recitat Ci.in.l.i.C.de ↄfeſ.q.xxiiij. Si tñ
dñs nõ eſt in pᷣſentia ſed abſens ⁊ volũtarie cõfitet᷑:vt qꝛ va⸗

dit ad iudiciũ volũtarius nulla facta citatiõ e:ſed ſtatiʒ ꝙ poꝛ

rigit᷑ libellus ↄfitet᷑ talis ↄfeſſio nõ pᷣiudicat dño.vt.l.certe.
ſed an ipſos.ff. de ↄfeſ.nã talis actus bʒ inſtar donatõis que
ꝓbibet᷑ ꝓcuratoꝛi.vt.S.dictũ eſt nõ.Abb.vbi.S. ij.colũ.

¶ Pꝛocuratoꝛ qui cõfitet᷑ inuitus ꝑ viam cõtentioſe iuriſdi
tionis:vt reſpõdendo poſasiõibus pᷣiudicat dño ſicut ⁊ pᷣiudi

caret ſnĩa.ff.de ꝓcur.l.plautius.⁊.l.nõ ſolũ.S.i.e.ti.⁊ idẽ in cõ
feſſione ꝓcuratoꝛis qvᷣe ſurgit ex ↄtumacia in nõ reſpõdẽdo
poſitiõibꝰ.vt ẽ tex.in.c.ij.de cõfeſ.li.vi.⁊ pᷣiudicat talis cõfeſ⸗
ſio vera ſen ficta ꝓcuratoꝛis:⁊ nõ babet inſtar donatõis ius
cũ fiat in inuitũ ad ſubeundũ iudiciũ in his quibus bʒ man⸗
datũ.⁊ idẽ in tutoꝛe vel curatoꝛe vt diſtinguat᷑ an cõ fiteant
voluntarie vel cõtentioſe.ſecus in cõ feſſiõe facta ꝑ pupilluʒ
cũ auctoꝛitate tutoꝛis.nã etiã voluntaria valet.not. Bar. in
l.certũ.S.ſed an ipſos:ff. de cõfeſſis.Abb.vbi.se.xiiij.colũna.
vide.S.cõfeſſio tutoꝛis.

¶ Vꝛocuratoꝛis cõfeſſionẽ põt dñs reuocare ſicut ꝓpꝛiã ꝓ

bando erroꝛẽ.vt.c.fi.de cõfeſ.⁊.l.erroꝛ.C.de iur.⁊ fac.igno.et
Ci.in.lii.de cõfeſ.pcuratoꝛis tñ cõfeſſio nõ eſt tante efficacie
qᷓ;te ꝓpꝛia eſt.qꝛ per ꝓpꝛiam cõſeſſionem mihi pᷣiudicat᷑ in
alio.qꝛ nõ poſſum venire cõtra id qð dilucida voce ꝓteſtatꝰ
ſum:etiã ſi agat᷑ ad aliũ effectũ.nõ. Inno.in.c.ij.de oꝛ.cog.et
in.c.per inquiſñtionẽ.de elec.qð nõ ꝓcedit in cõ feſſione ꝓcu⸗

ratoꝛis que nõ debet extendi ad alia cãm.not.ſpe.in ti.de cõ⸗

feſ.S.nunc videndũ.v.ſed nunquid cõfeſſio.nec cõfeſſio ꝓcu⸗
ratoꝛis tollit facultatẽ appellandi ſicut ꝓpꝛia cõfeſſio.ij.q.
vi.ſunt quoꝝ.⁊.l.ij. Ciquoꝝ appel.nõ recipi.⁊.c.romana.de
appel.li.vi.⁊ plenius per Ab b.in.c.oũ ſpeciali.de appel, nõ.
Abb. vbi. õ. ix. colũ.

Prodigus.

¶ Vꝛodigo intdicit᷑ admiſtratio bonoꝝ.vide.ð.exbĩdatio.
¶ Vꝛodigalitas maxime in alieno repꝛobat᷑. accidit ꝙ cuʒ
quidã clericus ↄquereret᷑ coꝛã quodãa comite de quodã domi
cello ſuo qͥ amputauit virilia cuidã ſacerdoti germano dicti
cõquerẽtis quẽ ceꝑat cũ ſua vxoꝛe.⁊ cũ diceret cõquerẽs.dñe
⁊c̃pellẽ vẽtris amputauit cũ alio nimis late.rñdit comes ſꝑ
audiui ðalieno coꝛio largas coꝛrigias.iur illud.coꝛrigias co⸗
rio largas damus ex alieno.nõ.Ho ſti.in.c.ij.de pᷣſump.
¶ Pꝛoditiõis ciimen tũc quis cõmittit qũ quis aliquid fa⸗
cit pꝛincipẽ vel rẽpublicã vel ꝓſt peritatẽ regni.ff. de re mi
li.l.nõ oẽs.S.exploꝛatoꝛ.⁊.l.ꝓditoꝛis.ff. ð penis.⁊.l.ſi qͥ ali⸗
qd.S.i.ſed qũ cõmittit᷑ ↄtra pꝛiuatũ nõ eſt ꝓditio pᷣncipaliter
et ꝑ ſe ⁊ crimen aliud factũ ꝓditoꝛie.vt.l.aihletas.S.pe. ff᷑.de
bis qͥ no.infa. Bar.plene in extrauagã.qm̃ nuper.
Crimen leſe maieſtatis in currit quicũq; publice vel ocail⸗
te cõtra bonoꝛẽ regis infidelitatis vel rebellionis operam fa
cit ⁊ in regis vel regni ꝓſperitatẽ aliquid machinat᷑. vt alle⸗
ga. extrauagan.quo niã nuper.
¶ PVꝛoditiõis crimen ꝑpetrat qui retinet locũ in quo ſtabat
cõtra pꝛincipẽ ei obedientiã denegando. vocat᷑ ergo de iure
antiquo ille qui deficit.ff.de capi.dimi.l.amiſſione.S.qui defi
ciũt.⁊ perdit ea que ſunt iuris ciuilis.vtibi.de iur̃ vero nouo
vt alleg.extrauagã,.qim̃ nuper. punit᷑ pꝛimo capite dicti cnimi
nis etiã ſi odio perſone pꝛincipis ei nõ obedit.nã dicit᷑ rebel⸗
lis regni etiq ſi oꝑa boſtilia nõ faciat:ſed ſoluʒ nõ obediatvt

not. Bar. in alle. exrtrauag. qm̃ nuper.·
¶ Nꝛoditoꝛ eſt dura tyrànides qui hoſtili animo ruptis to⸗
tius fidelitatis habenis pꝛincipinõ obedit. vt alle. extrauag.
qm̃ nuꝑ.vide.j.rebellis.⁊.j.tyrãnus.
¶ Pꝛoditoꝛ eſt qui reuelat ſecretũ pꝛincipis ⁊ ſacerdos qui
verbo vel ſigno ꝓdit peccatoꝛẽ:iſta em̃ ſunt paria.ff.ſi cer. pe.
l. certũ.talis nãq; ſacerdos dicit᷑ ꝓditoꝛ:ſecretũ cõmiſſum ſue
fidei alij reuelãdo.vt.c.oĩs.S.ſi quis.de pe.⁊ remiſ.alijs etiam
modis dicit᷑ qͥs ꝓditoꝛ.qui not.lxvi.diſ.c.clericus xi.q. iij.no⸗
lite.⁊ hoc veꝝ eſt niſñ ↄfitẽs ꝓducat in teſtẽ cõfeſſoꝛẽ ſuũ.tũc
em̃ põt ipſum ꝓdere:ſed nõ aliũ illius criminis foꝛte ꝑticipẽ.
et ſic intelligit.c.ſignificaſti.ð adul.not. e. de anch. in alle
eiOĩs.vide.S. iurãs nõ reuelare.⁊ vide.j.ſacerdos ſi pducat᷑

Brofeſſio.

¶Nouitius ſtans per annũ in monaſterio poteſt cõpelli p

feſſionem facere ⁊ monaſteriũ cõpellitur eñ recipere. Ab. ple⸗

ne in.c.cũ cauſam. de elec.

¶Pꝛofeſſionẽ põt quis facere in manibus abbatis vel epi

ĩ domo ꝓpꝛia. ⁊ abbas vel eps p̃t ſibi ſtatuere certũ locũ vbi
moꝛet᷑ ⁊ dare ſibi bona ſua in adminiſtrationẽ.not. Inno.in

c.fi.qui cderici vel vouentes.nullus tñ citra papã põt ſe obli⸗

gare vt relinquat ꝑpetuo monachũ in certo loco niñ boc ad⸗
ijciat᷑ in pactum.vt ibi Innoc,de quo vide ibi plenius ⁊ no⸗
tabiliter per Abba.

Promiſſio.
¶ Pꝛomittẽs dare mattũ cũ pedite certo nõ eſt curandũ an
ſit factus regina.qꝛ ↄſtat de coꝛꝑe.⁊ dignitas augmẽtata nõ
mutat ſtatũ pꝛioꝛẽ.vt.l.ij.de ſenato.ad hoc.l.falſa demõſtra⸗
tio.ff.de ↄdi. ⁊ demõ,.ſed ſi ꝓmiſñi ſimpliciter dare mattũ cũ pe
ditenõ poſſuʒ dare cũ pedite effecto regina qꝛ artificiũ ↄfun

dit officiũ.vt not.in.l.legatus uus..ex officio.⁊ ibiꝑ Bar.
ff. de lega.ij.nõ.Ab b.in.c.qm̃ abbas.ðᷣ offi. dele. penul, colũ.

¶ Vꝛomiſſio ſimplex obligat ſicut ⁊ iuramẽtũ: nec inter hec

deus facit differen tiã cũ vterq; cõtraueniẽdo peccat moꝛtali

ter:vt.c.iuramenti.xxij.q.v.ſed in qualitate reatus eſt differẽ⸗

tia. qꝛ grauius peccat veniẽs cõtra iuramentũ.vt nõ.in.c. pe.

de iureiurã. Abb. in. c. qualiter. de pactis.

¶ Vꝛomittens ſoluere aliquid annuatim an teneat᷑ ſoluere

in pꝛincipio vel in fine anni.vide per Bar.in.l.qui bocanno
C.de vᷣbo. oblig. ⁊ in.l.i.ff. de varijs ⁊ extraoꝛ.cog. ⁊ Innoc.
in.c.potuit.de loca. .
¶ꝛomittẽs ſtare iuramẽto vel dicto alterius an valet ta⸗
lis ↄuentio ⁊ an poſſit reuocari.vide.S. iuramẽtũ creditoꝛis.
V¶ Pꝛomittẽs dare vel ſoluere aliqͥd vſq; kalendas maij nõ
addito de pꝛimis vel ſcõᷣis ſeu vlterioꝛibus: nec aphet de qui
bus ageret᷑ intelligit᷑ de pꝛimis. vt.c.S· de dolo ⁊ cõtu. ⁊ eſt
tex.in.l.eũ qui kalendis.ff.de vᷣbo.obli.⁊ vide in ſili dñicum
in. c.ſi ꝓpter tua debita. de reſcrip.li.vi. =è
¶ Vꝛomiſſio idẽ eſt ꝙ fides.vide.sõ.pactũ.vᷣ.oĩs pactio.
¶ Pꝛomiſſio facta ꝑ maritũ tpe matrimonij vt ſemꝑ moꝛet᷑
cñ vxoꝛe in certo loco an valet.vide.s.pactũ appoſit̊.
¶ VPꝛomittens ſolu ere in certo loco ſpecificato videt᷑ ibi cõ⸗
traxiſſe ⁊ nõ eſt locus pnĩe.vt.l:cõtraxiſſe.de ac.⁊ obli.⁊.(.di⸗
lecti.de iudi.⁊ ideo ↄuenit᷑ ibi qð eſt veꝝ ſi ibi inueniat᷑. vtin
c.romana.S.ↄhbẽtes.qð limitat veꝝ Abb.in.c.i.ð iud.x.colũ.
ꝑ glo.que reputat᷑ ſingularis in.l.i.ff.ſi quis in ius voc.nõ ie.

quando ſimpliciter ꝓmiſit ſoluere ſecus ſi vniuerſaliter renũ⸗

ciauit ꝓmiſſoꝛ foꝛo ſuo.qꝛ tunc etiã ſi ibi nõ inueniat᷑ habʒ lo
cum remiſſio ad locũ vbi deſtinauit ſolutionẽ,hic em̃ videt᷑ re
nunciare foꝛo ſuo.qð ſingulariter nota.
¶Pꝛomittẽs ſoluere in pluribus locis ſpeciſice noĩatis ⁊ co
pulatiue ↄiunctis.vt ꝓmitto ſoluere bononie ⁊ floꝛẽtie diui⸗
dit᷑ obligatio. ⁊ tenetur partem in quolibet illoꝛum locoꝛum
ſoluere.not. Ban. in. l.ij.S.ſi quis ita. de eo qð ceno loco.
¶ Pꝛomittens ſoluere expꝛeſſis aliquibus locis ſecuta clau
ſula generali:vt cõmuniter fit:põt cõueniri vbicũq; fuerit in⸗
uentus.idẽ vbi ꝓmiſit ſoluere vbicunq; voluerit creditoꝛ.de
quo vide latius Ab.in.c.i.de iudi.x.colij.X Bar. in.l. ſi cõue⸗
nerit. ff. de iu. om. iu.⁊ in.l.ſi q ad declindã. C. de epi.⁊ cleri.
¶ Pꝛomittẽs per metũ vel turpẽ cauſam aliqͥd ſoluere ſ ſol

Rð

4

Peo

kneft

porn
eri
ſstern
ſaiurnie
ncſohe
ſeihhe
veſal

(Ananst
ſtencepo
—
p
a
dignid
Antci
ſpclosccun
gnſivcis d
ppi

Peorog
alnfracen
ftentterm
(Podoe
durartey⸗
iſcitio⸗
phocter.
ſihobe
tcignotun
(Pone
gorekende
N
hotfien.
labiliter

heſui pp
Ciereran
lcꝛeſtr
guirik oe
herialeg
denonio
he coli.
Peor
honj nie,
Pop⸗
hutſ dic
Mueanii

uarkhe

quadi
Avecu
t ſacit

10

us pen
leblere

Mon

Pbiizfih
eceniſi.

hapoͤtſe
oniſeed
iplenitn

Ktemmndin
Augneteſ
liaderätn
nenaniie
Grtiicĩf
tlbi Be⸗
bepenulcoli⸗
neciorae
etcat nod
vbeſtdiftd
rhoce
ent ſollere
aibocane

ar taln
i dii,
Msnej
phetded
tcönn t
fldfiann

dopech⸗
ſtgtet
voſttſ,;.
titetbin
robll:h
neniat i
dindrai
1s Neie
eſalterens
iftirt

0NeittN
ſtdie dq9
urlocgn
nbet

inni
gfitin
adior A
liſc
h
cenh

☛ =
☛ == —

uat an poſſit agere. vide.. pmittẽs.

Pronomen.

¶ P:ꝛonomẽ ſuñ verificat in caſu ficto:vt ſi ſic ſcribat᷑ archi⸗

epᷣo ꝙ ꝓuideat alicui in aliqua eccleſiaꝝ ſuaꝝ.nã vigoꝛe iſti⸗

us mandati poterit ꝓuidere in eccleſia ſuffraganei ſui que in
veritate nõ eſt ſua lʒ in ea habeat iuriſditionẽ. vt eſt caſus in
c. p illoꝝ. de pᷣben. ex quo not.ſm Abb. bi ꝙ iſtud ꝓnomẽ ſu
um qñq; ꝓfert᷑ in materia in qua nõ eſt dare veꝝ dñiuʒ:⁊ tũc

late cõpꝛebendit eũ qui bʒ iuriſditionẽ ſeu aliqdð ius in illa re

de qua ſcribit᷑. vt. c. ſi tibi abſenti. de pᷣben. li. vi. ⁊æ.l. cõtuber⸗
nijs. de Zhen. emp. :.c. examinata.de iudi.idẽ de patrono qui
iinpꝛopꝛie põt dicere eccleſiã ſuã.⁊ de his ꝓnoĩbus meus tu⸗
us ſuus.vide.c.quo iure.viij.diſ.⁊ glo.in.c,i.ð poſtu.pᷣla.not.
Abb.in alleg.c. ꝓ illoꝝ.i.colũ.

Proprietas.
¶ An quis ipſo petitoꝛio renunciato põt in beneficialibus
intentare po ſſeſſoꝛiũ vel ecõtra vide not. in. c.paſtoꝛalis. de
cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛi.et ibi Abb.vi. colũ.
¶ Vꝛopꝛietas eſt nobilioꝛ qᷓ poſſeſſio.hinc eſt ꝙ ſnĩa lata
ſuper ꝓpꝛietate abſoꝛbet effectũ ſnĩe ſuꝑ poſſefſiõe.vt.c.cũ di
lectus.de cauſa poſ.⁊?⁊ ꝓpꝛi.⁊ ſic maius dignũ trahit ad ſe mi
nus dignũ de oſe.eccle. vel alta.c. ꝙ in dubijs. .
¶ An ⁊ qñ petitoꝛiũ ⁊ poſſeſſoꝛiũ pñt ſimul ab eodẽ ⁊ ĩ eodẽ
libello accumulari.⁊ an petitoꝛiũ põt ſimul cũ iyterdicto vti
poſſidetis ↄcurrere.vide plene ꝑ Ab.in.c.cũ dilectꝰ ð cà poſ.
et ꝓpꝛi. ⁊ Bar.in. l.naturaliter. S. nihil.ff. de acquir, poſ.
Prorogatio.
¶ Pꝛoꝛogatio iuriſditõis delegati cui cõmiſſa eſt cã decidẽ
da infra certũ tpᷣs põt fieri ꝑ ꝑtes.qꝛ ad vtilitatẽ ꝑtiũ papa pᷣ
fixerat terminũ.vt.c.de cauſis.de o ffi.dele.ij.rñ.
¶ Pꝛoꝛogatio iuriſditiõis delegati cõi cõſenſu ꝑtiũ dʒ fieri
durante pꝛimo termino.nã poſt terminũ finitũ expirata eſt iu⸗
riſditio.⁊ nõ põt dici ꝓrogatio.qꝛ qð nõ eſt: ꝓrogari nõ põt.
ꝓ boc tex.in.l.ſed ſi manente.ff.de pᷣcar.facit.l.bonoꝝ.ff.rem
ra.babe.Abb. in.c.de cauſis.de offi.deleg.ij.colũ.⁊ vide eum
in. c. innotuit. de arbitris.
¶ Pꝛoꝛogare põt laicus iuriſditionẽ alieni iudicis quo ad
poteſtatẽ excõicandi.vide.s.laicus põt ſe.
¶ Pꝛoꝛogatio iuriſditiõis delegate ſeu oꝛdinarie in quibus

ptfieri.⁊ ꝑ quas ꝑſonas ⁊ q̃ requirunt᷑ in ea:vide plene ⁊ no

tabiliter ꝑ Abb. in.c.p.⁊.g.de offi.dele.
¶ Pꝛoꝛogare põt libere alterius iudicis iuriſditio nẽ etiã ſi⸗
ne ſui ꝓpꝛij iudicis ↄſenſu qui eſt ſubiectus alicui reſpectu nu

di exercitij iuriſditõis.ſecus ſi eſſet ſubiectus alio reſpectu pu

ta qꝛ eſt vaſallus vel cłricus alterius.qꝛ tũc ꝓpꝛij iudicis re⸗
quirit ↄſenſus.nõ.glo.⁊ Bal.ð ꝓhibi.feu. alie.ꝑ Frede.c.im

perialẽ. S. i. coll. x. ? doc. in. c. ceteꝝ. de iudi. Bar.in.l. i. S. ſ pꝰ

de noui ope.nũci.⁊ in.l.ide iudi.Abb.in.c.p.⁊.g.de offi.dele.
pe.colũ.vide Abb.in.c. nouit.de offi.le.
¶ Pꝛoꝛogatio nõ babet locũ in his q̃ ſunt meri vel mixti im
perij.vide Abb.in.c.cauſa. de in integ. reſti.
¶ Pꝛoꝛogari nõ põt ꝑ pactũ beneficiũ legis vel ſtatuti.vt ſi
ſtatutũ dicit ꝙ inſtrumẽta cõfeſſionata mandent᷑ executiõi ſi
ꝓducant᷑ infra decẽ annos ałs nõ valet pactũ.vt qñcunq; ꝓ⸗
ducant᷑ habeant executionẽ paratã.⁊ eſt rõ.qꝛ iſta pᷣſcriptio
eſt inducta in odiũ negligẽtis:⁊ iuri inducto in odiũ nõ põt re
nũciari.nec ob.l.ꝙ ſi nolit.S.ſi qͥd ita.ff.de edil.edic.qꝛ loquit
in qua dã pᷣſcriptiõe oꝛdinaria ſua natura currẽte nõ cõiter in
ea que currit odio nõ petẽtis vt nõ. Bal.in.l.fi.ð eo ꝑ quẽ fac.
erit.facit qð tãgit gl.in auẽ.quas actiões.C.ð ſacroſan.ec.
¶ Pꝛoꝛogatiõis materiã ⁊ an iuriſditione ꝓrogata poſſit
quis penitere ⁊ q̃d oꝑat᷑ pactũ de reſpõdendo coꝛã iudice vi⸗
de plene ꝑ Abb.in.c.ide iudi.vij.⁊.viij.col.
¶ Pꝛoꝛagari nõ põt inſtantia etiã per partiũ cõſenſum. vi⸗
de.S.inſtantia percõpꝛomiſſum.

¶ RPꝛoꝛogare alterius iuriſditionẽ qͥd eſt. ⁊ an laicus põt al⸗

terius iudicis ꝓrogare iuriſditionẽ in cauſa ciuili vel crimina
li. vide.S. laicus põt.cũ v.ſeq.
O Pꝛoꝛogari põt iuriſditio nõ ſolũ que cõpetit de iure cõi:
ſed etiã de iure ſpãli, vide.S.iuriſditio eoozũ.

¶ Pꝛoꝛogare idẽ eſt ꝙ; extẽdere.ex quo infert ꝙ ſi qs nõ bʒ
alias iuriſditionẽ illã exten dere nõ valet:vt.c.ad diſſoluendũ.
de deſpõ. impu.⁊.l.decẽ.ð ver.ob.qð etiã ꝓcedit quo ad foꝝ
pnĩale.nõ. Abb. in. c. ſignificaſti. de foꝛo cõpe.i.colũ.
¶ Pꝛoꝛogare an põt exemptus iuriſditiõem epᷣi dyoce. vi/
de.S. exemptus nõ põt. . „
¶ Vꝛoꝛogatio nõ babet locũ de vna ſpecie iuriſdictõis ad
aliã penitus ſeparatã.vide.õ.laicus põt in cã criminali.
¶ Nꝛoꝛogatio pᷣdt tacite fieri alienũ iudicẽ adeũdo ⁊ coꝛã eo
litigãdo.nec requirit᷑ expᷣſſusoſenſus.vtʒõ. Har.in.l.ij.ff.ð
iudi.⁊ ab.iĩ.c.ſignificaſti.ð fo.cõ.⁊ ĩ.c.ad petitõ eʒ.ð ac.ij.col.
¶ Sola patiẽtia in ſuſtinẽdo aliũ iudicẽ ꝓcedere nõ ꝓrogat
luriſditionẽ iudicis ſʒ oʒ interueniat ex ꝑte ipſiꝰ aliqᷣd facti.
faẽ qð nõ. Inno.in.c.olim.iij.ð reſti.ſpo.Ab.ĩ al.c.ad petitõʒ
¶ Eroꝛ iuris vitiat ꝓrogationẽ qñ fit ꝓrogatio aliene iuriſ⸗
ditiõis.ſecus autẽ qñ ꝓcedit ꝓpꝛius iudex qui tñ poterat ali⸗
qua legitima exceptiõe repelli.nam ſi nõ repellit etiã ex erroꝛe
iuris nõ põt amplius repelli.vt le.⁊ not.in.l.ſi quis per erro⸗
rẽ.ff. de iur. om.iudi.⁊ in.l.ſiꝰ uenerit.e.ti.⁊ in.c.i.de iudi. Ab.
in dicto.c, ad petitionẽ.ij. colũꝗ,.

Mroteſtatio.
¶ Qñ iuuet ꝓteſtantẽ.vide cõpẽdioſe ꝑ Anto.⁊ Ab.in.c.cũ
m.ferra.de ↄſti.⁊ ꝑ Jo.an.in regula in gñali.ð reg.iur.li.vi.in
marcu.⁊ Bar.in.l.nõ ſolũ.S.moꝛte eins.ff.ð no.ope.nũ.
¶ Pꝛoteſtatio nõ ꝓdeſt qñ tollit᷑ ꝑ cõtrariũ factũ, vt eſt tex.
iuncta glo.in.c.cũ. O. ferrariẽſis. de cõſti.
¶ Pꝛoteſtatio tendens ad tollendũ ius qð venit coõſecutiue
ad factũ ex iuris diſpoſitiõe nõ valet ⁊ tollit᷑ ꝑ explicationem
actus.vt eſt caſus in alle.c.cũ.m.facit.c.relatũ.de pᷣben.
¶ Pꝛoteſtatio ſi fit ſuꝑ dependẽtibus a mera facultate ꝓte⸗
ſtantis valet ꝓteſtatio.vt.l.ꝑ ſeruũ.ff. de vſu ⁊ habi.
¶ Vꝛoteſtatio ſi fit ſuꝑ dependẽtibus a cõ ſenſu ⁊ poteſtate
duoꝝ.ſ.ꝓteſtantis:⁊ alt᷑ius ſi fit ſine ↄſenſu ꝑtis tollit᷑ pteſta
tio ꝑ explicationẽ actus:qꝛ nõ poſſum ꝓteſtari in pᷣiudiciũ al
terius ſine eius cõſenſu.ad hoc qð not.in.c.fi.de cõdi.ap.ſed
ſi cõſenſus ꝑtis interuenit valet ꝓteſtatio.vt not.archi.xxv⸗
inj.diſ.c.d yaconi.⁊ facit.c.cumana.de elect.⁊ qð not. Inno.in
c.pᷣſentium.de teſti.
¶ Pꝛoteſtatio ſi fit ſuꝑ nõ dependẽtibus a poteſtate ꝑtium
ſed ex iuris diſpoſitiõe nõ valet ꝓteſtatio vt colligit᷑ ex ter.c.
cũ.m.ferra.S.alle.⁊ ꝑ Inno.in alle.c.pᷣſentiũ.
¶ VPꝛoteſtatio nõ extendit᷑ ad futura veriñmiliternõ cogita
ta.ar. in.c.cũ inter.de renunci.
¶ Si factũ ſubſequens eſt cõtrariñũ ꝓteſtatiõi.⁊ fit ꝓteſtatio
in dependẽtibus a mera poteſtate ꝓteſtãtis valet ꝓteſtatio.
vt ſi aliquis ꝓteſtat᷑ ꝙ nõ intendit dicere aliqͥd cõtra fidẽ lics
dicat iuuat ꝓteſtatio.ad hoc.xxiiij.q.i.hec eſt fides.ſed ſi actꝰ
pendet a volũtate ꝓteſtãtis ⁊ alterius nõ valet ꝓteſtatio niſi
alter ↄſentiat.vt.S.dictũ eſt.qð veꝝ niſi talis ꝓteſtatio fijeret
ꝑ vnũ ex cauſa ꝓbabili:qꝛ tũc valet ꝓteſtatio.vt nõ. Bar. in
dicto. S.moꝛte eius.l.nõ ſolũ.de noui ope.nũci.

¶ Pꝛoteſtatio ſi fit ſuꝑ actu in quo ius facit pᷣſumptionẽ iu⸗

ris ⁊ de iure.vt in caſu.c.is qui.de ſpon.ſi ſponſus ꝓteſtet᷑ ꝙᷓ
nõ intẽdit ſpõſam de futuro cognoſcere aĩo cõnabẽdi matri
moniũ.lʒ mulier ↄſentiat.ex quo tñ verſaj turpitudo in ꝓteſta
tione nõ valet ꝓteſtatio vt eſt dictũ notabile Inno. in.c.veni
ens.de ſpõ.ſed vbi nõ verſat᷑ turpitudo ⁊ ꝑs in cuius fauoꝛẽ
ius pᷣſumit ↄſentit ꝓteſtatiõi valet ꝓteſtatio.ar.eoꝝ que not.
in auẽ.ſed iã neceſſe.C.ð do.ante nup.vbi not.Ci.⁊ alij doct.
ꝙ cõtra pᷣſumptionẽ iuris ⁊ de iure admittit᷑ ꝓbatio ꝑ cõfeſſi
onẽ illius in cuius fauoꝛẽ ius pᷣſumit᷑.ſi ergo ex poſtfacto tol⸗
lit᷑ ꝓteſtatio ꝑ cõfeſſionẽ ꝑtis: multoſoꝛtius vbi apparet de
mẽte ante factũ facit qð nõ. Inno.in.c.qꝛ pleriq;.de ĩmu.ec.

¶Q¶ Pꝛoteſtatio ſi venit ad dandũ certũ intellectũ facto multi

pliciter intelligibili nõ tollit᷑ ꝑ fa ctũ ſubſequẽs.lʒ pꝛima fron
te videat᷑ cõtrariũ.nam dʒ intelligi fᷣm mentẽ ꝓteſtãtis ⁊ hoc
qñ ꝓteſtatio fit in pᷣſentia illius cuius intereſſe vertit᷑. vt ptʒ
in eo qui ꝓteſtat᷑ ꝙ nõ intendit litẽ cõteſtari.valet em̃ talis ꝓ
teſtatio.vt vult Inno.in alle.c.cũ.m.⁊ Ban.in alleg.S.moꝛte
eius.ptʒ etiã ꝑ nõ.ꝑ Inno.in.c.cumana.de elec.vbi ſi q ꝓte⸗/
ſtat᷑ in pᷣſentia iudicis ꝙ nõ intendit ↄſentire in eũ tanqᷓ iudi⸗
cem cõpetentẽ, ⁊ hac ꝓteſtatiõe ſalua dico ſic ⁊ ſic ⁊c valet ta

lis pteſtatio nec tollit᷑ ꝑ verba ſequẽtia. vnde iudex põt ſtatixs
illum cõdemnare vt ↄtumacem.qꝛ nõ dicitur cõparere ex quo

ꝓteſtatr ꝙ nõ intendit in eum cõſentire.ideo cõſulit Inno. et

Abb.ꝙ dz addere iſta verba in ꝓteſtationẽ niũ quatenus de

iure teneoꝛ tunc defendit᷑ a cõtumacia.

¶ Pꝛoteſtatio iuuat qũ cõcurrit cũ facto.vnde niſi repetat
in quolibet facto tollit᷑ ꝓteſtatio per factũ ſubſecutũ pure ge⸗
ſtum.vt ptʒ.nam ſi ꝓteſtoꝛ coꝛam iudice ꝙ nõ intendo in euy,
cõ ſentire ũñ poſtmodũ facio alios actus coꝛaʒ eo ⁊ nõ repeto

ꝓteſtationèe:tollit᷑ ꝓteſtatio per cõtrariũ factũ.vt eſt tex.in.l.

cũ in plures.S.locałꝛ.ff. loca. ? Bar.in dicto. S. moꝛte. ? JO.
an. in alle. c.cũ.m.qð intelligit ibi Ab.qñ pars babuit liberã

facultatẽ ꝓteſtandi.ſed ſi ꝓpter iuſtũ iudicis metũ nõ fuit au⸗

ſus replicare ꝓteſtationẽ credit ꝙ; pᷣma ꝓteſtatio ſufficiat ad
totã cauſam:oonec ceſſauerit metus.arg.in.o.i.qð metus cau
ſa.⁊.c.ſi iuſtus.de appel.bec ꝑ Abb.in alleg.c.cũ.m.ferra.iiij.

v. vi. vij. viij. colum.

¶ Si quis inferioꝛ cñ timet moleſtari ꝓteſtando pᷣcipit ex ꝑ⸗
teregis vel poteſtatis ne fiat ei iniuria:licet a rege nõ habue⸗
rit poteſtatem valet talis ꝓteſtatio ⁊ pᷣceptũ.vt colligit᷑ ex no

tatis in.c.in cauſis.de elec.? ibi Jo.an.⁊ Abb.facit.l.de pu
pillo.S.ſi quis.ff.de no oper.nunci.

¶ Si quis pꝓteſtat᷑ alicui ne reedificet opus nouum ⁊ arripit
iter eundi ad ſuperioꝛem talis ꝓteſtatio cum arreptione iti⸗

neris babet vim denunciationis:cum talis itineris arreptio

ponit eum ſub ꝓtectione ſuperioꝛis.arg.in.c.dilecti.ð appel.

et quod not. Innoc.⁊ Jo.an.in.c.vt debitus.eo.ti.per quod

iufertur ꝙ ſi pcipiat ſibi nõ fleri iniuriam ⁊ iter arripiat ad ſu
perioꝛem tale pᷣceptum cũ itineris arreptione habet vim ap⸗

pellationis extraiudicialis.hinc eſt ꝙ inferẽs iniuriam cõtem

nit nedum ius: ſed etiam eũñ ſub cuius ꝓtectione iſte ſe ſuppo⸗

nit.vt not.Abb.in dicto.c.in cauñs.iiij.colũ.

¶ Pꝛoteſtatio ſi venit ad detrabendũ iuri alterius an requi
rit᷑ ꝙ aduerſanus expᷣſſe ↄſentiat ꝓteſtationi:vel ſufficit euus

taciturnitas. Abb. plene in. c. cumana. de elect. v. colũ.
¶ Pꝛoteſtans citatus ꝙ non intendit in iudicem cõſentire

de.S.citatio.

et petat copiam libelli an poteſt vt cõtumax condemnari. vi⸗

¶ Pꝛoteſtatio mulieris q quicquid faciet cõtrabendo vel
alias faciet per metum ⁊ reuerentiam mariti an ſibi ꝓdeſt. vi⸗

de.S. metus.

¶ Pꝛoteſtari tenetur nõ audens per metum a iudice appel,

lare.vide.S.metus excuſat.

¶ Vꝛoteſtatio nõ interrumpit pᷣſcriptionem niſi in caſbus.
de offi.oꝛdi.c.paſtoꝛalis.in fi.C.de anna .excep.l.hoc amplius

et. c. olim. de cenſi. ⁊ ibi Inno.

¶ Pꝛoteſtatio nõ debito tempoꝛe facta nõ ꝓdeſt: vt ſi quis

cla mat ſubmiſſa voce poſt caſum cõtingentem nõ ꝓdeſt ei.et
in hoc peccant plurimi ruſtici ducentes molam. nã poſt per⸗

cuſſionem dicũt ⁊ debuerant pᷣmonere ita tempeſtiue ⁊ ita foꝛ
titer clamare.vt illi quibus imminet periculſj poſſint pᷣuidere

et fugere.vt.c.fi.de ho mi.⁊ ibi Abb.
¶ ꝛoteſtatio que fit per reum ꝙ cõteſtando litem nõ inten
du rœedere a dilatoꝛijs ⁊ alijs iuribus ſibi cõpetentibus va
let. Abb. in. cer cõ queſtione.de reſti.ſpoli. iij. coli.

rouerbia.

¶ Pꝛouer bia vulgaria poſſunt loco iurinx allegari.vt in.c.
etſi iudeos. de iude.⁊. ff.de offi. ꝓcõſu.ſolent.S.fi.⁊.ff. de leg.
lij.ſi choꝛus.de cõſe.dil.v.ne tales.de iureiurã.quẽadmodũ.
vnde Tulius.ij.retho.inquit.ꝓuerbiũ eſt ſententia generalis

cui cõſuetudo fidem attribuit opinio cõmunis en z

cõmodat incoꝛrupte veritatis integritas acquieſcit nõt. Jo.

an,in alleg.c.⁊ ſi iudeos.

Hrouiſio.

¶ Vlbi allegatur jubꝛeptitia nõ pꝛius ꝓuiſus poſſeſtionem

nanciſcitur niſi pꝛius ꝓbetur de validitate litteraꝝ. vide. S,
poſſeſſio.vᷣ.vbi ꝓuiſio. =

Prouincia.

¶ Pꝛouincia que appellatur vſualis. i. ſᷣm vſum. vide per

doc in. ccoꝛam. de elec. ⁊ ibi Abb.

O Pꝛudentia. vide.j.virtus.v.pꝛudentia.

¶ Publicatio atteſtationum eſt de iuſticia nõ antem de ſub “

ſtantia ⁊ parii non petenti imputandum eſt. debuit enim im⸗

petere ⁊ a denegatione appellare.vt.c.cum.i.⁊.a.de re iudi.ſi

ergo teſtibus nõ ſcriptis vel nõ publicatis feratur ſententia
eſt cõtra ius litigatoꝛis:non autem cõtra ſubſtanrialem oꝛdi

nem iudicioꝛum.cõ cludit A bb. in alleg. c. cum.i.⁊.a.ij. colum.
adde ad boc ſingularem ter.in.c.fi.de bereti.lib. vi.vbi dici⸗

tur ꝙ ꝓpter ſcandalum teſtium euitandum poſſunt ſubticeri
nomina teſtium.

¶ Et etiam ad tempus poſſunt dicta teſtium occultart. vtſi·
pars non audeat cõuenire aduerſarium ꝓpter eius potenti⸗/

am ⁊ interim timet᷑ de teſtium abſentia vel moꝛte. vt nota. in

.quoniam.vt lite non cõteſtata.⁊ Jo.an.in.c/i.de homi. lib.

¶ Mublicatio teſtium qui recipiunt᷑ ad perpetuã rei memo

riam debet fieri.vt.j.teſtiũ publicatio.

¶ Mublicatio ſcripture que facta nõ fuit per tabellioneʒ de
tunctũ ſi publicari petatur fiet per iudicem vocatis bis quoz

intereſt ⁊ vocatis teſtibus qui inſtrumento vel iuramẽto ſen

ſeripture interſuerũt ⁊ ꝑ publicam ꝑſonam redigi faciet in pu⸗
blicam ⁊ autenticam foꝛmã:quod pꝛius erat in mente teſtium
tm̃ vel etiaʒ i carta nõ publicata vel nõ autenticata. de quo
vide notabiliter Inno.⁊ Abb. in. c. albericus. de teſ. vbinot.

ꝙ ſi hi quos tangit vocati nõ veniant põt fieri publicatio.ar.

auẽ.vt ſpon.lar.S.ad hoc.Item idẽ in pꝛiuilegio vel indulgẽe

tia generali.vt ibi per Inno.⁊ doc.

¶ Publicari vel explicani an poſſit inſtrumentũ pcuratoꝛiti,⸗

um dño nõ vocato.vide.S.inſtrumentũ ꝓcuratoꝛiũ.

¶ ublicatio inſtrumẽti qñ redigit᷑ in publicam foꝛmã qua
liter debeat fieri.vide.s.inſtrumenti publicatio. v. ſeeg.
¶ Publicatio ꝓpꝛie loquendo fit quando pꝛiuata ⁊ nõ aux
tenticata publicantur. auctentica vero ⁊ publica exemplant᷑.
not. Inno.⁊ Hoſti.in.c. fi.de fide inſtru. vbi nõ. ipñ ꝙ baber
locum publicatio nõ ſolum in inſtrumentis. vt ibi.ſed etiim

in abbꝛeuiaturis.vt.c.cum.p.e.ti.⁊ in pꝛiua.de cõfir. vti.cum

dilecta. ⁊ in dictis teſtium.vt lite nõ cõteſta.quoniã.S.in alisſis
et in ſententijs. ⁊ generaliter in omnibus alijs de quibus nõ
babetur ſufficiens documentũ ⁊ timetur ne ꝓbandi fa cultas
in poſteꝝ valeat depenire.vt ibi.⁊ in.c.ſignificauit. ⁊.c, albe⸗
ricus.de teſt.⁊ maxime babet locum publicatio in teſtamẽtis
nõ per manum pub.cõfectis.nam ſi tabellio cũ numero teſti⸗
um ea ſcripſit nõ requirit᷑ publicatio ſᷣm canones niñ ſiat ad

maio:c cautelam. Item ⁊ publicatio evneceſſaria in donati⸗

onibꝰq exced t qngẽtos ſ⸗ oli. C. de dona.l. ſancimꝰ. ⁊.l.ſi quis
argentu.niſi ſint donatiões ĩperiales. vt ibi not.⁊ plene per
Inno. ⁊ Hoſtic.⁊ alios docto.in allega.c.fi/de fide inſtru. v·

de.cteſtamentum.

Oubliciana.

¶ Publiciana an cõpetit ecdeſie ſine traditione poſſeſſtõtis
ex ſolo titulo babili ad tranſlatõnẽ dominij.vide notata in. .
abbate ſane.de re iudi.li.vi.⁊ per Abb.notabiliter in.c. exlii

teris.de cõſuetudine.iij.colũ.

Purgatio.

per doc.ſignanter ꝑ Abb.in.c. accedẽs. de acuu.
¶ Purgationẽ infamati qui paratus eſt ſe purgare:iudex re

apere nõ dʒ ſi in veritate ſcit eũ reum. vt colligit᷑ ex notatis p

MHoſti.⁊ Jo.an.in.c.clericos.de coha.deri.⁊ muli.ſi tñ ſit ca⸗

ſus iudici diſpenſabilis poſt ſenten ti diſpenlet. de cleri. diu.
c.ſane. ij.alias eũ ſuſtineat licet in uitũ.de ſymo. ex tue. in fi.

nec ꝓdeat eum:nec dicat ſibi ꝙ ſe ꝓdeat, de pe. diſi.nõ tibi
de quo vide Jo.an.in alle.c. dlericos.

¶ PWurgatio que cõtra aliquem debet indici debet eſſe oꝛta
ex tali ſuſpitiõe que generet ſcandalũ.vt colligit᷑ ex c, iua nos

¶ Purgatio ſi indicat᷑ citato abſenti ⁊ ſe nõ purgetan ba /
bet᷑ ꝓ cõuicto.vide.S.citatus ſi nõ venit ad ſe purgandu.
Q Ain deficiens in purgatiõe puniat᷑ vt cõuictus.vide plene

nulsdeoff
(Mrunt
unddine
crmesdede
(Ditert
b talcze

(Moſtin
fFfnmntoe
be ine.
initatori
tned
(Mndian:
(cſiuts ri.

(Monekyp
tro dn

(didio⸗
eſſeper

(Pechia

Ann⸗
lc de p
Monon
(panten
Unonaſte

4

(Aegen
aifnouon
(hahegi
m Dod⸗
s. den
(nrege
(Peie⸗
here,ab
([iece
sſon
n pert
(niura
Wereh
D lbrllgg

([
Aen

.
5

n
–
uderiii
tiu ſetert
ſaniinei
nidaien
wſintiin

naat,
ereliser
rte

tabelinne
ansdee
iurania
igiknigng
hhentetffn
ſteata Nen
detei inn
lpubliate
Norelce

iganm⸗
nii⸗
niomin.
ann 1rdn
etenplait.
pfbabe
Aeae
fitncn
Fin die
gaihus
NCiftcne
uit 46ς
intekenila
unero dd
6iſate
uitdonet
alicts
eſet
eſceiſtni

epoſſa
enotatae
terine

de coba. cleri. ⁊ mulie. vt ibi not. Abb. ⁊ plene de boc per eum

in. c.qualiter ⁊ quãdo.ij.de accuſa.

¶ Quemadmodũ deficiens in purgatione punit᷑ vt ↄuictus

ita ⁊ cõtumax in purgatione aſſumenda. vt ptʒ er.c.tua nos.

de coba. cleri. ⁊ mulie. vbi boc not. Abb. ⁊ plenius per eũ in

c. veritatis.de dolo ⁊ cõtu. .— . .
¶ Sequunt᷑ additiones domini Lupi de campis ad pꝛece⸗
dentem litteram. *.

Arentes.

p CLollaterales vocantur parentes impꝛopꝛie
Abb. in. c. fraternitatis.de ſepultu.

¶ Momine partis venit dimidia niſi addat᷑ dictio aliqua qᷓ
reſtringat. vide Abb.in.c.ſuper eo.de eo qui cogno.cõſang.

vxo. ſue.⁊ quid ſi dicat᷑ aliqua pars.vide plene Abb.in.c.pa⸗

ſtoꝛalis.de o ffi.delega.
¶ Si petam duas partes alicuius rei an intelligat᷑ de duo⸗
decim vel intelligãtur due de tribus.vide Abb.in. c. cum io⸗
bannes. de deci. B
¶ An valeat argumentum de toto quo ad partem. vide per

Abb. in alleg. c. paſtoꝛalis.

¶ An poſſit induci de cõſuetudine vtliceat depaſcere anima⸗
lia in territoꝛio alieno:vel ſcindere ligna in nemo alieno.vi⸗
de Abba.in.c.dilecti.de arbitris.⁊ ſi ſic intellige oblato pᷣcio
ſed limitationẽ recipit quando ligna ⁊ paſcua ſufficiunt dñõo
et extraneo.ałls pᷣfertur dñs.vt eo.c.
¶ An viatoꝛ tranſeundo habeat ius depaſcendi tempoꝛe ne

ceſſitatis. vide abb.in.c.ſi leſerit. de iniurijs.

Paſtor.

¶ Mon eſt p aſtoꝛis bona excuſatio ſi lupus comedat ouem.

eſt nõ. Abb. in c. innotuit. de elec.

Decunia.
¶ Si dico alicui tolle iſtam pecuniã an videar ſibi eaʒ dona
re. vide per Abb.in. c. eccleſa.lo.ij.vt lite pen. .
ADeeunian an liceat donare ꝓ ſententia obtinenda. vide
bb. in. c. cñ ab omni. de vita ⁊ bo.
¶ Pecuniam an liceat dare cauſa redimendi vexationem.

Abb. eo. c.

¶ An tradens iudici pecuniam tanqᷓ indebite poſſit eam re⸗
petere.vide per Abb. ibidem.
¶ An res empta ex pecunia eccleſie ſit eccleſie. vide per Abb/
in. c.i.de peculio clerico⸗
¶ Mon omnis pecunid religioſi cũ eo ſepelienda eſt. ſufficit

em̃ partem ponere in ſignum perditionis.vt not. Abb. in. c cñ

ad monaſterium, de ſta. regu.

Nedagium.
¶ Ad reges ⁊ ĩperatoꝛes ſpectat ĩponere pedagia.not.Ab.
in.c.innonamus.de cen.⁊ in.c.ſuꝑ quibuſdã.de vᷣbo.ſig.
¶ Pedagium quid ſit cenſus: quid vectigal: ⁊ quid tribu⸗
tum. Abb. eo. c.
¶ An dericus teneatur ad pedagium.not. Abb. in.c. innoua
mus. de cenſi.
¶ An reges moderi poſſint exigere pedagia vel vectigalis
cñ ſoli imperatoꝛi cõueniat.vide plene per abb. eo.. ⸗
¶ Peda gia vel vectigalia an poſſint inferioꝛes a pꝛincipe
exigere. abb. eo. c.
¶ Si eccleſia habet ſalinas ⁊ locat vel arrendat an condu⸗
ctoꝛes ſoluant pedagia, vide. j.in additionibus ad litteram
V.in verbo vectigali.
¶ An iura pedagioꝝ pdſſint acquini per inferioꝛẽ a pꝛincipe
vide per sbb.in alleg.c. innouamus.de cenſi.
¶ Buidagiũ an poſſit exigi ⁊ qualiter.not.per abb.eo.c.

Wenſio annua.

. à 2„ „ 2 „ 2*
¶ An penſio annua dicat eſſe beneficium. vide per abb. in.c,
ad audientiam. de reſcrip.

¶ PWenſionis ↄſtitutio an ſit repꝛobata de iure.vide perab.

pleniſſime ibidem.
¶ An ſtans ſoluere penſionem per biennium ſit pꝛiuatus.vi⸗
de per abb.c.querelam. de iureiuran.
¶ An epiſcopus in aliquo beneticio põt cõſtituere penſio/
nem in fauoꝛem alterius beneficij cum cõſenſu capituli.vide
per abb.in.c.paſtoꝛalis.de bis que fiunt a pᷣlatis.
¶ Penſio an debeat augeri auctis facultat ibus.abb.in.c.
ꝓbibemus.⁊.c.qᷓ;to.de cenſi.
¶ Monachus nõ poteſt pꝛiuari penſione ſibi cõſtituta per
papam ⁊ an poſſit ſibi conſtitui perpetua ponſio. vide abb. in
c.niſi. de pꝛeben.
¶ An pa pa poſſit imponere pẽſionẽ ſuꝑ beneficia in fauoꝛẽ

cardinalis vel alterius. vide ꝑ abb.in.c.cũ nõ ſatis.de ſymo.

¶ Penſio an poſſit cõſtitui que hab eat᷑ loco beneficij in red
ditibus alicuiꝰ beneficij.per abb.c.ex diligenti.de ſymo.

MDerditio ſcripture.

¶ Perditio ſcripture debet ꝓbari per teſtes.debet tũ pꝛius

cõſtare de perditione.⁊ ſic ſententia perdita põt ꝓbari per te⸗
ſtes. eſt cõcluſio abb.in.c.ſicut nobis. de re iudi.

¶ Pergditio ſcripture ꝓbatur per dᷣlo s teſtes.not.abb.in.c.

ſicut.de pꝛoba.

eritia.

¶ Peritis in arte qualiter credit᷑ ⁊ an requirantur plures pe

riti: vel an ſufficiat vnus.vide late per abb.in.c.ꝓpoſuiſti.de
ꝓba.⁊.c.cauſam. eo.ti,

¶¶ Et quid ſi poſtea veniant peritioꝛes ⁊ qui eligẽt iſtos peri

tos ⁊ an eis credat᷑ ſine iuramento.vide per abb.eo.c.

¶ In peritis in arte requiritur cum peritia etiam boneſtas

vult. abb.in.c. cauſam. de ꝓba. .
¶ Et in iudicio peritoꝛum non attenditur multitudo: ſed qui
ſunt peritioꝛes.vide eo.c.

erfectum.

OQ An duo imperfecta faciant vnum perfectũ.vide per abba.

in.c.peruenit.de emp.⁊ vendi.

DSeriurium.

¶Periurium pꝛiuat quem abeneficio ſuo.not.abb.c. expar
te. de reſcrip.

Permiſſum.
¶ In genere permiſſoꝛum omnia ſunt permiſſa niñ pꝛohibe⸗
antur ꝓhibita,. abb.in.c. de iura. calũ.

Deſtis.

¶ An ſi tẽpoꝛe peſtis aliquis nõ cõparet an excuſetur a cõtu

macia.vide per abb.in.c.cũ dilecti.de dolo ⁊ cõtu.

¶ An pꝓpter peſtem ſuperuenientem poſſit inquilinus dimit
tere domũ.late abb.in.c.ꝓpter.de loca.

Glacet.

¶ Hoc verbum placet ſeu ad placitũ intelligitur arbitriebo
ni viri,:not,.abb.in.c.cũ veniſſent.de inſiii. o .—Hr

Mleno iure.
¶ Vide quando eccleſia dicitur ad aliquem pertinere pleno
iure.vide abb.in.c.querelam. de elec.

¶ Quando ad aliquem dicatur pertinere collatio pleno iun⸗

re.vide ꝑ abb.in.c.in laterañ.de pᷣben.

Plena cauſe cognitio..

¶ Que requirunt᷑ ad plenam cauſe co gnitionem.not.ꝑ abb.

in.c.tum ex litteris. de in integ.reſti. „.

Plenitudo ptãtis.

¶ An poſſit papa indifferenter vti plenitudine poteſtatis.et

qñ ea vti debeat.vide ꝑ abb.in.c.illa quotidiana,de elec.

Plus.

¶ An rõne pluralis petitionis ille qui debet p artem poſſit

totum negare vlde abb. in. c vnico deplus peti. Mec dictio

plus quid impoꝛtet. vide abb. de dila. c. littere.

¶ Si canonicꝰ nõ eſt receptus ꝑ alios canonicos an poſſit

de facto frangere poꝛtas.vide abb.de elec,c.cũ vintoñ.

¶ Ea que ſunt honeſta poſſumus aliter nõ.not. abb. in.c. vt

iuxta.de off.oꝛdi.in margine.

HSoſtulatio. S
Differentia eſt inter poſtulare et eligere.abba.in rubꝛica.
de poſtula. pꝛela.

¶ Foꝛmam petendi poſtulationem. vide per abba. in. c. i. de

poſtula. pꝛela.
¶ Poſtulatio nõ valet facta in loco interdicto.abb.e.c. in fi.
¶ Be quo operat᷑ admiſſio poſtulationis. vide eo.c.

Dan ens admiſſa poſtulatione cenſetur electus ⁊ cõ⸗

rmatus.abb.eo. c.

¶ BDe duplici poſtulatioꝝe:videlicet ſolenni ⁊ minus ſolen⸗

ni.vide Abb. eo.c. .

¶ De duplici mod oodmittendi poſtulationem. vide ꝑ abb.

in.c.gratum.de poſtu.pla.
ollulaures qualiter ſe debent habere in pᷣſentando po⸗
tulationem ſuperioꝛi.vide per abb.eo.c. .
¶ Poſtulari vel eligi an dʒ epᷣs.not.abb.in.c.bone.ð poſtu.
pla. Et quid de cardinali ibidẽ. ⁊ in.c.⁊ ſi vna.eo.ti.⁊ ibi vide
ratiõem quare nõ debet eligi epᷣs ſed poſtulari.
¶ Poſtulatio debet eſſe cõcoꝛs.abb. eo.c.
¶ Poſtulantes nõ poſſunt reſilire pᷣſentata poſtulatiõe ſu⸗
perioꝛi.vide per Abb.in.c.i.de poſtu.pᷣla.⁊.c.bone.lo.ij.e.ti.
¶ Si poſtulãtes vel nominantes ⁊ ſuꝑioꝛ cõueniunt poſſunt
reſilire a poſtulatiõe inuito poſtulato vel nominato, vide per
Abb. eo. c. ⁊.c.bone.lo.ij.eodem ti.

¶ Poſtulatio fit de vno:nominatio Ho de pluribus. vt ba⸗/

betur per Abb. in eo. c.
¶ Quando cõcurrũt poſtulatio ⁊ electio ad b oc ꝙ poſtula⸗

tio vincat electionẽ requirit᷑ ꝙ poſtulatio ſit duplo maioꝛ nu⸗

mero.vide ꝑ abb.in.c.bone.de poſtu.pla.

¶ Poſtulato an fiat iniuria ſi per ſuperioꝛem ſine cauſa nõ

admittatur.vide abb.eo.c.

¶ Poteſt ſuperioꝛ per alium ſuperioꝛem cõpelli vt admit⸗

tat poſtulationem ſi ſubeſt iuſta cauſa.vide per abb. eo/c. et

que dicatur eſſe iuſta cauſa ibidem,

¶ Qui nõ poteſt diſpenſare ſuper defectu poſtulati non põt
ad mittere poſtulationem.abb.eo.c.
¶ An vbi ſubeſt iuſta cauſa poſtulati poſſit cõpelli ſuperioꝛ
ad eamadmittendã ⁊ per quem.vide ꝑ Abb. eotc.
¶ Poſt publicationẽ ſcrutinij etiã poſtulantes poſſunt reſi
lire.ſecus in electiõe.abb.in.c.bone.lo.ij.de poſtu.pᷣla.
¶ Sufficit ꝙ reuocatio poſtulationis facta ꝑ poſtulãtes ve
niat ad notitiã nuncij deputati ad eã pᷣſentandã.Abb.eo.c.
¶ An poſtulatus poſſit recuperare expẽſas quas fecit ſi po⸗
ſtulãtes variant ⁊ recedãt a poſtulatiõe.vide abb.eo.c c.
¶De expenſis poſtulati factis.vide abb.eo.
¶ Poſtulatio an poſſit appꝛobari ex cõſenſibus ſingulari⸗
ter ſuperuenientibus.vide ab. eo.
¶ Poſtulantes poſſunt variare vſq; ad pᷣſentationem fa⸗
ctam ſuperioꝛi.vide abb.eo.c.
¶ Poſtulatio an poſſit repelli ꝑ ſuperioꝛẽ ſine iniuria poſtu
lati ⁊ an oẽs indigni poſſint poſtulari.vide per abb.eo.c.
Poſtulaiio q quo ſuperioꝛe eſt poſtulanda conſirmasi,vi
eabb. eo. c.

¶ Poſtulatio an dependeat a gratia generali vel ſpeciali.

abb.in.c.poſtulationem.de poſtu.pla. .
¶ Ain eps qui renunciat epiſcopatui debeat ſeu poſſit de no
uo eligi.⁊ an dʒ poſtulani.abb.in.c.⁊ ſi vna.de poſtu.pᷣla.
¶ An eßs electus nõ dum tñ cõſecratus debeat eligi vel po
ſinlari ⁊ quid ſ eſt cõfirmatus.vide per abb. eoc.
¶An cardinales debeãt eligi ſeu poſtulani ad epatum ibidẽ
er de eadẽ ecdeſia. vide abb. in.c. eccleſia veſtra. de elec.
mnes clerici ⁊ plati inferioꝛes epo poſſunt eligi ⁊ nõ eſt

opus poſtulatione etiã ſi ſint feligioſi.vide ibidẽ per abb

¶ ¶Patientes defectum ꝓpter quem nõ poſſunt exercereoffi
cium ad quod ꝓmouent᷑ vel nõ ſunt habiles de iure non poſ⸗
ſunt eligi ſed poſtulari. vide per abb.eo.c. ⸗
In poſtulatione debent erpꝛimi omnes defectus poſtu⸗/

lati.abb. eo.c.

¶ An el igendus poſſit poſtulari videlicet an ille quipõt clij .

gi poſſit poſtulari.vide abb.in.c.fi.de poſtu.pᷣla.

¶ Poſtulatus an debeat cõſentire ſue poſtulationi ſicut ele

ctus electioni vel quid debet facere.vide per abb.e.c.
¶An non ꝓfeſſus poſſit poſtulari in abba. vide abba. in c.
cum mon aſterium. de elect. l
¶ Poſtulatio nõ ꝓpꝛie ↄfirmat᷑ ſed admittit᷑ vide.abb.e.c,

¶ Poſtulatio que fit poſt appellationem an ſit nulla. vide
abb. in. c. bone. de elect.

¶Noſtulantes regulariter poſſunt recedere a poſtulatione
anteqᷓ; poſtulatio ſit ſuꝑioꝛi pᷣſentata.not.abb.in.c.in cauſis.

de elec. ⁊ vid e ibidẽ ſub qua foꝛma debet fieri reuocatio.

¶Sifiant eodẽ tempoꝛe poſtulatio ⁊ electio que erit potioꝛ
electio vel poſtulatio. vide per abb. eo.c,

¶ Solus papa admittit poſtulationem, not. Abba in. coffi⸗

cij.de electio.

¶ Woſtulatio facta a duplo maioꝛi parte ⁊ fica duab? par⸗/

tibus de tribus pᷣfert᷑ electioni.not.abb.in.c.ſcriptũ.de elect.
et vide ibi tres differentias inter poſtulationẽ ⁊ electionẽ.
¶ Quando poſtulatio dicatur pẽdere ex gratia generali vel
ſpeciali.vidę abb.in.c.ſcriptum.de elett.
¶ Quatuo: regulas videlicet ſi currant poſtulatio ⁊ electio
que erit potioꝛ poſtulatio vel electio.vide per abb.eo.c.
¶ Poſtulatio nunqᷓ cõfirmatur niſi ſit ſacta a maioꝛiparte
cõputando etiam eos qui nõ deliquerunt.abb.eo.c.

¶ An foꝛma capituli.qꝛ ꝓpter. debeat ſeruari in poſtulatiõe

ſicut in electione.vide per abb.in.c.qꝛ ꝓpter.de elec.

¶ An poſtulati poſſunt adminiſtrare anteq; poſtulatio ſit

admiſſa.vide abb.in.c.nihil. de ele.

¶ Inferioꝛes pᷣlati ab epiſcopo dicuntur eligi ad epiſcopa⸗

tum:ſed epiſcopus ad aliã dignitatem dicitur poſtulari. not.

per abb. in. c. eccleſia veſtra. de elect. .
¶ Poſtulantes an poſſint variare publicato ſcrutinio, vide

abba. in,.c.publicato, de elec.

Mrecarium.

¶ Pꝛecarium an tranſferat poſſeſſionem ⁊ an pᷣcario tenẽs

poſſideat.vide per abb.in.c.pᷣcarium.de pᷣcarijs.

¶ De materia pꝛecarij quid ſit ⁊ quottuplexeſt. vide abba.
vbi. S. cii/ c.fli

receptum.
¶ An in pcepto iudiciali detur quachimeſtre tempus ſicut in
ſententia diffinitiua. vide abb.in.c.dudũ.lo.ij.de elec.
¶ Pꝛeceptũ iudiciale an dicat᷑ interlocutoꝛia vel diffinitiua
abb. eo. c.⁊ an de pᷣcepto iudiciali.vide ꝑ ab.in.c.fi.ð ↄfeſſis.
¶ Pꝛeceptũ de ſoluendo factũ ante litem cõteſtatã an babe
at vim ſentẽtie diffinitiue.vide abb.in.c.ex ꝑte. de ᷣbo. ſig.

redeſtinatio.

g De pᷣdeſtinatis ⁊ pᷣſcitis nota in ꝓhemio ꝑ abb.
Preindiciale.

¶ Quot modis dicitur queſtio pꝛeiudicialis.vide per abb.
qnictua m, de oꝛdi, cogni. =ð 1

EPrimicie.
¶ Pꝛimitie ſunt ſub pꝛecepto ſed in eractione ſtatur cõſue⸗
tudini.not, abb.in.c.decimam. de deci. UU

Breſens

¶ Quis dicitur eſſe pꝛeſens.vide per abba.in.c er parte. de
cleri.nõ reſiden.
¶ Si dicatur per notariũ ꝙ omnes fuerũt pᷣſentes. in capło
an credat᷑ nbi.vide a bb.in.c.inter dilectos.de dona.
¶ Vꝛeſentes ĩ capitulo nõ poſtunt allegare periunũ vel cõ⸗

temptiũ abſentiũ.abſeutes aũt ⁊ ↄtẽpti hec oia pñt. abb.ec.

AMept
ſunr
(hind
ſhu
ſe lano,

(hing
. enw.
(Leiuepr⸗
eeſunti
is ricepl
((inoge
Motede
Pimge

(Ornce
litstſevo
(Piachr
blcan
ſgen
Dbhire

–

(oßßnasn
ndlpen,
cveftun.
(oronn
Mivere pi
(popter!
Udeobi
ſ(pPuigade
Rreär
nmin te
(Anau⸗
iig veli

(Dam
leſiepan
a
obls de

(iliten
lcen g
accech
ſunes
(bb
([Peocun
ſhicem

Mils,

ſordene
(Pollcgmmn
ſAnpe
ſebl
Mrotmin
enn
aD⸗
du

bet⸗

ſuenhe

n ſtnli i

ethrkltir
hgiehteni
ſelocnt,

Auf⸗s

NEE
cipti dein
en degſnt⸗
egennglir

ltotith

Abd ee
a maſiore
beoe⸗

eeler

poſtloto

iadehlcn

poſtlatan.

umie 1

zpeati tns

4

enhtsfuin
dec.
vddfäftn

of. d

etotigſme
deibo ſh

.

be.

.

9
terri

etemdin

Ape)

raitel

linpokhirti⸗

Primas.

¶ De ure pꝛimatie ⁊ patriarchatus. vide abba.in. c. venera

bilis. de dolo ⁊ cõtu.
¶ Pꝛimas quis dicit᷑.ð ſo.cõpe.⁊ vide in.c.expoſuit.ð dila.
¶ Patriarcha quid ſit.vide ⁊ dic per abba.in.c.expoſuit.
de dilatio.

Primogenitus.
¶ Pꝛimogeniti an ſuccedant in feudo.vide abba.in. c. dile⸗
cti. de arbi.
¶ De iure pꝛimogeniture inter reges ⁊ pꝛincipes ⁊ no biles
et que ſunt iura pꝛimogeniture ⁊ que ſunt dignitates indiuiñ
biles. vide plene abb.in.c.licet.de voto.

¶ Pꝛimo genitus in anglia ſuccedit.vt not.abb.in.c.ex inſi⸗

nuatione.de iurepatro.

„£

¶ Pꝛimo genitus qͥs ðꝛ.not.abb. in.c. JYoſeph. de vᷣbo. ſig.

Rrioratus.

¶ Oonachoꝝ pꝛioꝛatus an ſint ꝑpetui vel an dicant᷑ ma⸗
nuales ⁊ reuocabiles ad nutũ.vide Ab.ĩ.c. cũ inter. H.ð ele.
¶ Pꝛioꝛ cõuentualis qualem habet iuriſditionem.vide per
Abb.in. c. cum cõtingat.de foꝛo cõpe.
¶ Pꝛioꝛes cõuentuales qui ſunt ⁊ qualiter differunt. vide
per Abb.in. c. monachi.de ſtatu regu.

PFrinatio.
¶ Sißlatus perſequitur ita ꝙ eccleſia non poteſt pati ſcan
dalum vel periculum talis pᷣlatus poteſt licite pꝛiuari. Abb.
in.c.queſitum. de reꝝ permu. HW
¶ Mon omnis qui põt inſtituere ſen cõferre põt pꝛiuare ſen
deſtituere. vide Abb. in. c. ea que.de ſtatu regu.
¶ Pꝛopter ſcandalũ inbabilitat᷑ qͥs a beneficio obtinẽdo ⁊
quid de obtẽto.vide.j.in ᷣbo ſcandalũ in additiõibus.
¶ Pꝛiuatus beneficio vel officio an poſſit ad euʒ iteꝝ ꝓ mo
ueni vł redire. vide Abb.in. c. àd aures.de pe.⁊ ꝑ dñũm Geoꝛ.
nattã in repetitiõe.c.quis.xxxviij.colũ.
¶ An quando agit᷑ ad pꝛiuationem beneficij agat᷑ crimi na⸗
ſiter vel ciuiliter. not.Abb.in.c.ſuꝑ bis.de accu.

MProceſſio.
¶ An mendicantes poſſint cogi vt veniant ad ꝓceſſionẽ ec⸗
deſie parrochialis.not.Abb.in.c.nimis.de exceſ.pla.

¶ Ag quos debemus venire ꝓceſſionaliter. not. Abb. in. c.
nobis, de iurepatro.

Rrocuratio.

¶ Qui tenent᷑ ad ꝓculationem que debet᷑ legatis ſedis apo
ſtolice ⁊ qui ſe poſſunt excuſare ⁊ ad que extendat᷑.not.Abb.
in.c.accedentes.de pᷣſcrip. .
¶ An eps ꝓ cõſecratiõe eccleſe poſſit exigere pcurationem.
not. Abb. de ſymo. c. cñ ſit. ⁊ vide ibi de materia ꝓcuratiõis.
¶ Pꝛocuratio an poſſit exigi niñ in caſibus expᷣſſis in iure,
vide ibidem per dictũ dñũm Abb.

Prodigus.
¶ De pdigo q̊s ſit ꝓdigus qͥs largus ⁊ qͥs auarus ⁊ quis
parcus.not. glo.?⁊ Abb.poſt eam. in. c.ex ꝑte. de cõſue.

Sroductio. .

¶ An ꝓducẽs inſtrumentũ videat᷑ fateri cõtenta in inſtrumẽ

to foꝛe vera.vide not.Abb.in.c.cũ ſuꝑ.de offi.deleg.

¶ An inſtrumẽta ꝓducta ⁊ inſerta in actis faciant inantea

publicam fidem.not. Abb.in. c.cũ in iure. eo.ti.

¶ An ꝓductiones inſtrumentoꝝ poſſint fieri penes notariũ.

vide Abb.in.c.quoniam. de ꝓba.

¶ Quis nõ debet vti ſuperfiuis ꝓductionibus ſᷣm Abb. in

cin nomine domini. de teſfſitt. L
¶ In cauſa criminali ſunt ꝓductiões vſq; ad ſententiam. v

not. Abb. in. c.cũ dilectus.de fide inſtru.ſed an poſt ſententiã

poſſit reus docere de ſua innocentia,.vide ibidẽ,

¶ An pfeſſio poſſit fieri per ꝓcuratoꝛem.not. Abb. in. c. ac⸗
cedens.de pꝛeben.
¶ Per ꝓfeſſionem patris ſoluitur patria poteſtas.no.abb.
in.c.ſi quis.de regu.
¶ Pꝛofiteri an videat᷑ ſe ingerendo in actibus ꝓfeſſoꝛum:
et que requirant᷑.not.abb.in.c.vidua.deregu.
¶ Cartuſienſes non ꝓfitentur ante annum viceſimian. not,
abb. in. c. quia. de regu.
¶ In ꝓfeſſione expᷣſſa que fit per cõſenſum nõ requirit᷑ ꝑſeue
ratio tridui:ſecus in tacita que fit per ſuſceptionẽ habitus ꝓ⸗
feſſoꝛis.not.abb.in.c.ad noſtram. de regu.
¶ Pꝛofeſſus quis efficit᷑ per ſuſceptionẽ habitus indiſtincti
ſi poꝛtet᷑ per annũ.not.abb.eo.c.ad noſtrã.
¶ Per ſuſceptiõem habitus ꝓfeſſoꝝ efficitur quis ꝓfeſſus
quatuoꝛ cõcurrentibus.abb.eo.c.
¶ Etiam ſi pubes recipiat habitum ꝓfeſſoꝝ poteſt penitere
infra annum.not.abb. eo.c. B
¶ Vꝛofeſſio que fit per ſuſceptionem habitus ꝓfeſſoꝝ non
ligat in ſpecie.vide per abb.eo.c.
¶ Habitus nouitioꝛum non ligat etiam ſi longo tempoꝛe
poꝛtetur.not.abb.eo.c. .
¶ Agd boc ꝙ in ſcdᷣo monaſterio ſit ſtiictioꝛ regula attendit᷑
regula pᷣſens ⁊ nõ antiqua.not.abb.in.c.ſane.de regu.
¶ In pꝓfeſſione requirit᷑ pubertas nec ſufficit ꝙ malicia ſup⸗
pleat etatem.not.abb.in.c.ſigniſicatũ.de regu.
¶ Pꝛofeſſio facta ꝑ ĩpuberẽ nõ ligat niñ pubes factꝰ expᷣſſe
appꝛobet vel tacite ꝑſeuerãdo ꝑ totũ.xv.annũ.nõ.ab.in.e.c.
¶ Quo ad ꝓfeſſionẽ ſu fficit ꝙ babitus ſuſcipiat᷑ ſine cõtra⸗
dictiõe:licet erpᷣſſe nõ petat᷑.not.abb.in.c.cũ viꝝ.eo.ti.
¶ Minoꝛ aduerſus ꝓfeſſionem nõ poteſt petere reſtitutio/
nem. vide per abb. eo.c. J R
¶ Pꝛoſeſſio an poſſit fieri eẽ monaſteriũ ⁊ an ſit de ſubſtãtia
vt aliq̃s ꝓfeſſionẽ ſuſcipiat.not.abb.in.c.poꝛrectũ.eo.ti.

¶ Quis eſt babilis ad recipiendum aliquam ꝓfeſſionem. vi

de abb. eo.c.
¶ Vꝛofeſſio valet per quecunq; verba dum tamen cõſtat de
mente.vide abb.eo.c.
¶ An eßs poſſit aliquẽ reciꝑe ad ꝓfeſſionẽ.vide abba.eo.c.
¶ Et quid ſi votũ emittat᷑ ĩ manibus pꝛiuati.vide ꝑ ab.e.c.
¶ Pꝛofeſſio licet nõ debet fieri infra tempus ꝓbationis fa⸗

cta tamẽ tenet.a bb.in.c.ſicut tenoꝛ.de regu.

¶ De ꝓfeſſiõe mendicantiũ qũo debẽt ꝓfiteri.vide abb.e.c.
¶ Pꝛofeſſionis quale eſt tempus ⁊ q;tum durat.not.abb./
in.c.ad apoſtolicam.de regu.
¶ Pꝛofeſſionem nõ impedit infirmitas q;tumcunq; grauis.
¶ Pꝛofeſſio an debeat retractari que fuit facta timoꝛe moꝛ⸗
tis.not.eo.c.per abb.
¶ Si recepi habitũ ꝓfeſſiõis infra annũ ꝓbatiõis an impe⸗
diat᷑ matrimoniũ cõtrah endũ.vide abb.in.c.ↄſulti. de regu.
¶ Vige de diſtinctiõe habitus ⁊ de induitiõe latenti vel pa⸗
tenti.per abb.in.c.ex parte.de reaug.

¶ Eñ babitus pfeſſiõis eſt diſtinctus ⁊ afſumit᷑ infra annũ

ꝓbatõis:ð quo ⁊ ad qͥd aſtringit.vide ꝑ ab.in.c.ex ꝑte.ðeg.

¶ Veſtes ꝓfeſſoꝛis debẽt bñdici.not.ab.in.c.exꝑte.ð regu.

¶ Pꝛofeſſio facta ab excõmunicato valęt.not. abba inc.ex
publico.de cõuerſi. cõiuga.
¶ Pꝛofeſſus vniꝰmonaſterij ſi trãſferat᷑ in aliud monaſteriũ
an debeat ibi de nouo ꝓfiteri.vide abb.in.c.abbas.de v.ſig.
¶ Scriptura non eſt de ſubſtantia ꝓfeſſionis.not, abba. in
c.nuper. de teſt. . G

¶ Nꝛofeſſio nõ pᷣſumitur niſ cõſtet ⁊ põt ꝓbari per illos de

cõuentu.vide per abba. eo.c.

ldrohemium
¶ Ex verbis ꝓbemij colligiturmens diſponentis.not.abb.
in.c.aduerſus,de immu.eccle.

ropoſitio.
¶ An enumerando ꝓpoſitiones ſingulares videat᷑ elici ⁊ in
ferri ꝓpoſitio vniuerſalis.not.abb.in.c.in geneñ.de elec:.·

R£ rothonotarius.

J

¶ Bignitas ꝓthonotarioꝝ ⁊ referendarioꝝ bodie vileſcit
ꝓpter numeꝝ exceſſiuum.vide per dñm abb.in.c.i.de pꝛiuił.

ronincia

¶ Quelibet ꝓuincia debet habere vnuʒ archiepᷣm ⁊ decem
epᷣos.vide abba.in.c.ſicut olim. de accuſa.

Prouiſio.
¶ An inferioꝛis ꝓuiſione ca ſſata per ſuperioꝛẽ poſſit ſuperi⸗
ꝛ ꝓuidere.not.ꝑ abb.in.c.clerici.de exceſ.pla.
¶ VPꝛouiſio apoſelica habet vim electionis ⁊ ↄfirmatiõis.
vide per dñm abba.in.c.dudũ.de pᷣſump.

Dublicatio bonoꝝ.

¶ Publicatio bonoꝝ non extenditur ad bona futura niſi di⸗/
catur.not.abb.de iureiuran.c.clericus.

¶ In bonoꝛum publicatione ſolum veniunt pꝛeſentia. abb.

in.c,.cum aliquibus. de re iudi.

q ¶ Quafra poꝛtio eccleſie parrochiali an
debeat an eccleſie ſepulture. de quibus et
quaſdo.vide.õ. canonica poꝛtio.
¶ Sequuntur additiões domini Ludo.de Campis ad pꝛe
cedentem litteram, Q.

Aalitas.

¶ Qualitas nõ poteſt eſſe ſine ſubiecto.acci⸗
dentis enim quod eſt qualitas nõ eſt eſſe ſed in⸗
eſſe.vt vult ariſto.vij.methaphi.ergo opoꝛtet

tempoꝛe dati reſcripti ſit res ſuper qua fundetur reſcriptum.
not, Abb. in. c.ſi ꝓponente.de reſcrip.

Quarta.

¶ equarta debita epiſcopo an capitulum aliquid petere

poſſit in ea.Abb.in.e.de quarta.de pᷣſcrip.

¶ Be canonica poꝛtione debita epᷣo.vide Abb. in.c.officij.

de teſta.⁊ vide eundẽ latius in.c.requiſiſti.eo.ti.
¶ Nota caſus in quibus nõ debet᷑ canonica poꝛtio epᷣo.vi⸗
de per abb.in.c.de his.de teſtamẽ.⁊ vide ibi de qbus relictis
recipit epᷣs ⁊ parrochialis eccleſia ca no nicã poꝛtione.
¶ An de quarta quã recipit eccleſia parrochialis debeat᷑ ca
nonica poꝛtio epᷣo.vide abb.in eo.c.de bis. in fi. de teſta. .
¶Hogie valet cõſuetudo:vt de relictis epiſcopus nihil ꝑci/
piat.ſᷣm abb. in. c.i. de ſtatu regu. . . .ẽ
¶ Quarta decimaꝝ ⁊ funeralium debet᷑ epo niſi er cõſuetu⸗
dine vel pᷣſcriptione aliud ſeruet᷑.no.abb.in.c.cũ olim. de cẽſi.
Quarta nature vel trebellianica que cõputatur in quar⸗
ta.vide abb.in.c.raynutius.de teſta. 1.
V¶ An fructus cõputentur in quartam.not.abba.in.d.c.ra y⸗
nutius.⁊.c.ra inaldus. eo.ti. S
¶ An filius rogatus reſtituere hereditatẽ poſſit retinere du
asD quartas.not.a bb.eo.c.raynutius.
¶ MQuomogo diuidit᷑ bereditas qñ filius retin et duas quar
tas. vide abh.in. c. raynaldus.de tefſaa.
QAn ntebellia nica detrabat᷑ de pijs relictis.v ide plene per
abb. in. c.ra ynaldusꝰ de teta. ..
¶ Zeſtatoꝛ an poſſit ꝓhibere detractionem fa lcidie ⁊ trebel
lia nice.nota plene per abb.eo.c. .
¶ An trebellianica poſſit detrahi in vna re.vi de abba. in. c.
raynaldus. de teſta.

. QOuerela. .

¶ Hec dictio querela cõuenit materie c iu.nota abba. in.c,
querelam. de iureiuran.

Oms uel qui.

¶ Quis vel qui relatiuum reſtringit pꝛecedentia, nota abb.
in. c.ex frequ entibus.de inſtitu.

r ¶ ¶ Hatio an eſt reddẽda ð omnibus. abb.
in.c.ſi quando.circa fii de reſcriptis.

¶ Nationem reddere quis tenetur ſi bot ſibi ex officio incſ/
bit vt in teſte.vt not.plene in.c.cum cauſam. de teſt. ſed ſi ex
officio hocſibi non imminet non tenetur vltra ꝙ velit. glo et
abb. in. c.ſi quando. de reſcrip.
¶ Vatio legis an debet cõiecturari cuʒ lege etiaʒ ſi in ea nõ
ſit expᷣſſa.vide.S.lex.
¶ Si caſus ꝑmiſſus habet rõnem ꝑmiſſionis expᷣſſam exten
dit᷑ vbi reperit᷑ eadẽ ratio:⁊ põt diciĩ ꝙ etiã tunc nõ ſit extẽſio
ſed potius includit᷑ er tacita mẽte ꝑmittentis.ar.er notatis .

glo.in.c.i.de tẽpo.oꝛdi.li.vi.⁊.c.qeuis.ð elec.eodẽ li.⁊ cle.i.de

elec.abb.in.c.at ſi clerici.S.de adul.iij.co ł.de iudi.
¶ Hatio licet nõ ſit reddẽda de ſecretis diuini iudicij vtintel
ligit glo.in.c.ſi qñ.de reſcript.ſed ſi ↄſiſtãt in ingenio ⁊ rõne
naturali põt ratio reddi vt ibinõ.de his tñ que cõſiſtũt in vo
lũtate pꝛincipis nõ põt ratio reddi.vt.l.nõ oĩm.ff. de legi.no/

abb. in alleg.c.ſ qñ.vide.õ.pꝛinceps in expectantibus.

Raptor.

¶Qoõtra raptoꝛes ⁊ inuaſoꝛes generales ⁊ Ztra pirratas:ec
cleſis ſe põt impedire.vide.s. ecclefia ſe impedit. S

Ratificatio.

¶ Hatibficari nõ poſſunt omnia acta nomine meo. nam lfe
impetrate a pꝛincipe nomine meo ꝑ falſuʒ ꝓcuratoꝛẽ nõ poſ⸗
ſunt ꝑ me ratificari.vide.sS.lr̃a a pꝛincipe. Item ſi iudex noĩe
alterius iudicauit inter nõ ſubditos.qꝛ tunc ꝓpꝛius iudex il⸗
lud nõ põt rtũ babere.qꝛ iudiciũ coꝛruit er defectu ptãtis et
ſolẽnitatis.abb.in.c.nõnulli.S.ſunt ⁊ alij.de reſcrip.iij.colũ.
¶ Natificani an põt ſententia lata vel ꝓceſſus ꝑ duos iudi⸗

ces delegatos ſimpliciter deputatos per abſentẽ,not.abb.in

c.pꝛudentiam.S.i.de officio delega. =
¶ Batihabitio an põt operaniĩ falſo ꝓcuratoꝛe.vide Bar.
et Bal.in.l. licet. ff. de iudi.
¶ Hatibabitio domini nõ ꝓdeſt niſi fiat intra tẽpusquo ꝓ

curatoꝛ poterat appellare.not.glo.in.c.vt circa. ⁊.c.qᷓẽuis.et

c,cupientes. de elect. lib. vi. æ inſsa tẽpus quo actus pꝛincipa
lis fleri põt. vt. ff. rem ra. hab.l.pe, de quo vide not.per abb.in
cii.de cõuerſi, infide.

Rebellio.

¶ Differentiã inter rebellem ⁊ cõtumacem vide.sv.cõtumax.

¶ Mebelles ſubditos pꝛincipis poteſt papa domare. vide

s. inobedientes.
¶ Hebellis quando dicit᷑. vide, S. ciuitas,

¶ Mebellis pena eſt vt ꝑdat ipſo iure que ſunt iuris ciuilis—.

vt.l. amiſſione.ff. de capi.dimi.⁊ põt a quolibʒ impune occidi

ff. ad.l. coꝛ. de ſic.l.iij.. fi. ð re mili.l. pditoꝛis. Itẽ põt captus
tanq ſeruus detineri.ff. de acqui. re.de.l.tranſfuga.⁊ capite

punit ꝑ iudicẽ.ff.de pe.l.ſi quis aliqð.S.tranſt fuge. põt etiã vt
rebellis pᷣconiſari.vt not. Bar.plene in extrauagan.quoniã
nuper.colũna.xi.⁊ vide.S. ꝓditoꝛ.vide.j.tyrannus,.

Reclamari.

¶Heclamari an ⁊ quando põta ſententia arbitri vide. .
arbiter. vᷣis ſententia. cũ ſeq.

Reconuentio

¶ Neconuentio nõ habet locñ coꝛam arbitro neccoꝛam ar⸗
bitratoꝛe.vt.c.cũ dilectus.ð arbi.ſed coꝛ aſbitro iuris habʒ
locũ recõuẽtio.⁊ rõnem ponit abb.plene in alle.c.cũ dilectus.
¶ Beconueniri poteſt interdicto vnde vi:cõuentus vti poſ/
ſi.vide.sõ.poſſeſſio.vᷣ.cõuentus.
¶ Meconueniri nõ põt clericus in cauſa criminali criminali⸗
ter ſeu ciuiliter intẽtata.qꝛ iura indiſtincte vident᷑ ꝓhibere ne
clericus a laico vllo mõ iudicari valeat.vt.c.vnico.de cleri.cõ
iuga.li.vi.xi.q.iij.per totũ.nec etiã in cuſa ciuili põt clericus
coꝛam laico recõueniri cũ regula tradita de recõuentiõe in ge
nere nõ poſſit referri ad ſpeciẽ ſpecialiter ꝓuiſam.vt.l.ſanctio
legũ.ff. de pe.ex qua offenderet᷑ vniuerſalis iuriſditio eccleſia
ſtica:nã illa que a legibus ⁊ canonibus ſpeciali nota ſunt di⸗
gna niſi ſpecialiter expꝛimant᷑ vident᷑ neglecta ⁊ nõ cõpꝛebẽ⸗
ſa ſub diſpoſitiõe generali.c.q;uis.de pᷣben.lib.vi.eſt cõ cluſio
abb. multũ plene per eum fundata in.c.at ſi clerici: de iudi.ix.

loehin⸗
uen
Mno
Ppclatdis
Du⸗
pacpiene
octee

iſ vbit

epei

(Rei
chn
(Golen

(cpatuts

Nrcee d

Wecitf

bbitecu

(ſerſn

fiügenn
iorneſie

(Maſat
oſuea
eanirid
(hlöͤu

ſncſuperc

(Hecuſa

(Baolg

Abitni te

(Wein

lamade
ieſe pt
ſta etcoc

(gopo

Be
opoſtr
Abb.̃
Ree
beantel
naterii⸗
Nelrine
(Reaau
ftpotin.
ſeb tin
cnknöfe
feroc
fiſemore
Etmnelius
her
Allatoli
lbotſei
ſoſtren
füfueni
hlttioin
Bea
lröͦt
an⸗
cdes.

d id colum. licet ppter dubitabilem tantoꝝ opinionem doctoꝝ di boc erpꝛimat in ſententia tenet ꝓceſſus ⁊ recuſatio nõ opera
N cit cõſuetudinem attendendam. tur effectũ ſuſpenſiuũ nec deuolutionẽ.arg.c.ad noſtrã.de iu
4 ¶ Mecõuentio licet tollat pꝛiuilegiũ perſone ⁊ aufert ſibi fa⸗/ reiuran. Pᷓair in cle.ei quẽ. de ↄceſ.pᷣben.arg. in ſimili qð nõ.
kaizte , cultatem cõtradicendi:qꝛ in pſona id velle cõtra ſe quod ele⸗ Inno. in.c.ſignificauerũt.de teſt. Paulus vbi.S.
git ꝓ ſe nõ tamen tollit pꝛiuilegiũ cauſe de quo iuder ꝑtibus ¶ Mecuſatione ex cauſa legitima coꝛã iudice ꝓpoſita ⁊ ꝑ eñ
bazſine cõſentientibus cognoſcere nõ potuiſſet, recõuentio ergo ꝓ⸗ expſſe reiecta ſi ex hoc fuerit appellatũ:’licet poſt remaneat ap
neiͤſfei ro gat iuriſditionẽ ſed nõ tranſmittit ad aliam ſpeciem. eſt cõ pellatio deſerta ꝓceſſus tũ ſubſecutus eſt nullus. 7 Ararle.
erotni cduſio.ab. in.c.i.de mu. pe. xx. colum. qꝛ appellatio iuſta tranſfert iuriſditionẽ ad iudicẽ ad queʒ et
iſrcein ¶ Hecõuentio an ⁊ qñ in cauſa criminali ſen ciuili ha beat ſic nõ remanet penes iudicem a quo.qꝛ indiuiſibilis ⁊ penes
Rü locũ coꝛam oꝛdinario vel delegato:⁊ an habeat locñ in cauſa duos inſolidũ eodem modo eſſe nõ põt.xx.q.i.loquitur.de iu⸗
iiiiir appellatiõis.vide plene ⁊ nõ.ꝑ abb.in.c.i.⸗de mu.pe. repatro. c.i.f· de ſerui.l.via. actus ergo nulatas nõ ſuſcitat᷑ er
nlcnir, ¶ Mutua petltio coꝛã eodem iudice ab actoꝛe petendo ⁊ a deſertione appellatiõis. not. glo. æ docto. de offi. delega. pꝛu⸗
Dl reo excipiendo põt ſuper eadẽ re fierie etiã ſi ſit petitio pᷣiudicio dentiã. Zapus in dicta ſua. i. allega.
infeti. alis ad exceptionem vel ecõtra. eſt cõcluſio Lapi in ſua alle⸗ ¶ Necuſari an poteſt vniuerſitas ciuitas ſeu ſinodus. vide
auuin ga.iij. vbi tractat an pendẽte petitiõe ſummaria admittatur not..ꝓ Abb. in. c. i.de iudi.iij. colũ.
4

directe petitio plenaria ⁊c. ¶ Mecu ſari põt aſſeſſoꝛ ſi fuerit parti ſuſpectus.vt.c.ſtatutũ

Recuſatio.

¶ Mecuſari poteſt affeſſoꝛ legiſta ſi cauſa eſt ſpiritualis. viy/

de.. aſſeſſor.
¶ Mecuſari an põt iudex delegatus vt ſuſpectus ſi dñs eſt

ſmpet rantis ⁊ ſi vnus de vniuerſitate recuſi at᷑ an alij poſſunt

pcedere. Item ſi ſcolaris põt recuſare vnũ ex doctoꝛibus vt
ſuſpectũ. ? ſi iudex ſuccedit litigatoꝛi ⁊c. vide per doct. ⁊ per
Abb. in. c. cauſam que.de offi.dele.

¶ Necuſari licet poſſit iudex ſuſpectus ab eo tamẽ nõ appel-

lat᷑ niñ grauet recuſatiõem nõ admittendo.glo.s doct.in.c⸗
ſuper queſtionũ.S.i.de o ffi.deleg.
¶ Mecuſatio que fit cõtra auditoꝛem ſeu ſubdelegatũ pꝛinci
pis ſuſpectũ nõ coꝛam arbitris: ſed coꝛam cõmittente debet
ventilari.idẽ ſi recuſat᷑ delegatus oꝛdinarij vel vicarius epi⸗
ſcopi.ð quo in.cſi cõtra vnũ.ᷣð offi. dele.li.vi.⁊ plene ꝑ Abb.
in. c. ſuper queſtionũ.S.qꝛ vero.de offi.dele.

¶ Hecuſat᷑ vt ſuſpectus ſocius in cauſa ſocij vide.j. ſocius.

¶ Necuſatio arbitri nõ facit eius ſentẽtiam nullam. vide.v.

arbitri recuſaitt. „
¶ De iure canonico nõ ſufficit ꝓbare appellationis penden

5§. aſſeſſoꝛẽ. de reſcrip.li.vi.nõ tñ iudex recuſat᷑ ꝓpter aſſeſſoꝛẽ
ſuſpectũ niſi quando nõ admittit exceptionem recuſationis.
not. Abb. in. c.i.de iudi.iiij. colũ.
¶ Juger recuſatus an ante recuſationẽ ꝓpoſitã vel poſt ſeu
recuſatiõe ꝓbata vel ſuꝑ ea ꝓnunciato poſſit inuitis ꝑtibus
cãm cõmittere.vide plene ꝑ Ab.in.c.ſi q ð clericũ.ð fo.cõpe.
¶ Si recuſat᷑ iuder qui eſt caput ꝓuintie ⁊ immediate ſubeſt
imperatoꝛi tũc adit᷑ eccleſiaſticus iudex.auc.vt dif.iudi.S.ſi ve
ro ↄtigerit.xi.q.i.in ſumma.ſecus ſi in eadẽ ꝓuincia eſt ſuꝑioꝛ.

qꝛ tũc ille adiri debet.not.Hoſti.in.c.nouit. de iudi. Anto. et

Abb. in. c. licet ex ſuſcepto.de foꝛo cõpe.⁊ ibi Abb. vin fi.
¶ In terris eccleſie ꝓcedit᷑ ad recuſationẽ oꝛdinarij ſecularis
ſ̃m canones ⁊ nõ ſᷣm leges.facit.c.ſi duobus.de appel.⁊.c.li⸗
cet ex ſuſcepto.de foꝛo cõpe.⁊ ibi Abb.in fi.
¶ An ſola ppoſitio recuſatiõis cũ cauſa legitima ſuſpendat
iuriſditionẽ iudicis adeo q; ꝓceſſus ſit ipſo iure nullus poſtea
ſubſecutus etiam ſi nõ appellet᷑. Zapus not.in ſuis queſtio/
nibus allega.i.vbi cõcludit ꝙ ad finem ſuſpendendinõ eſt ne
ceſfaria appellatio.ſed ſic eſt neceſſaria ad finẽ deuoluendi.vt

not. de appel. dilectus. Bar. in. l. ſi expᷣſſim. ff. de appel.

¶ Mecuſare põt iudicem tertius cõparens ꝓ ſuo intereſſe ſi

tiam ad effectũ recuſandi iudicem a quo in alia cauſa ſed eſt
neceſſe ꝓbare grauamen nõ ſolũ re ipſa ſed etiam ex ꝓpoſito
iſta eſt cõcluſo. Abb.in. c. ad hecj. de appꝛ˖ll.
5,danat ¶ Hecuſari an poteſt iudex ſine legitima cauſa ⁊ an eo caſu

ſotperebti
babet legitimã cauſam eũ recuſandi:qꝛ ex quo admittit᷑ ꝓ ſuo

intereſſe. vt.c. veniens.ij.de teſt. ⁊.c.cũ ſuꝑ.de re iudi.ergo de⸗
bent audiri oẽs ſue defenſiones.vt.c.cũ inter.de excep. Ant.
et Abb.in.c.cũ ſuper.circa pꝛincipiũ.de offi.delega.

nateſt quo poteſt ab eo appellari poterit recuſari.vide not.ꝑ Abb. Hecuſari põt vicarius epiſcopi ſi ipſe epᷣs eſt ſuſpectus re
in.c. ſuper eo.jij. de appel. cuſanti.maxime ſi vicarius eſt affectus ⁊ obediens ipſ epᷣo.fa
¶ Mecuſandi iuſte iudicem vide multas cauſas per abb. in cit.c.accedens.vt lite nõ cõteſta. Item licet pᷣlatus põt eſſe iu
tiurisais cpoſtremo. de appel.per Jo.an.in.c,ꝛ legitima.eo.ti.li.vi.⁊ per dex in cauſa eccleſe ſue recuſat tamen vt ſuſpectus.idẽ de cõ
— Abb. in. c cũ ſpeciali. eo.ei. . ſanguineo pᷣlati.not. Ci.in. l.vnica. C. ne quis in ſua cauſa ⁊c.
ike ¶ Necuſandi modũ iudicem oꝛdinariũ vel delegatũ ⁊ an de Abb. in. c. inſinuante. deo ffi. deleg.
Niin u beant eligi arbitri vel quſa per recuſatũ cõmitti ⁊ alia hanc ¶ Mecuſari põt epᷣs in cauſa familiariũ ſuoꝝ etiam in ſua iu
ſen materiã tangentia. vide per Ab.no:in.c. ſcðᷣo requiris.de ap riſditione oꝛdinaria.vt alleg.c.inſinuãte.⁊ melius in.l. qui iu⸗
ſgepe . pel. in. c. cũ ſpeciali. eo. ti. riſditioni pᷣeſt. de iur. om.iudi.Abb.vbi.S.
uuginlae ¶ Mecuſare iudicẽ in foꝛo ciuili nõ eſt neceſſe canſam ꝓbare. ¶ Mecuſari põt tota familia dñi qui eſt mibi ſuſpectus.facit
nns⸗ vt not.in.l.apertiſſimi.C. ð iudicijs.⁊ glo.in.l.qꝛ poterat.ff.ad ar gu.c.accedens.ij.vt lite nõ cõteſta.⁊.c.repellant᷑.de accu.

treb. ⁊ in.l.item ſi ſuſpectus.ff.de ꝓcura. Itẽ ꝑ talẽ recuſatio⸗
, (60, nem nõ remouet᷑ ex toto index ſed dat᷑ ſibi adiunctus.vt auc.
tininii ſi vero cõtingit. Cð iudi. Bar.in.l. vnica.ffapud eñ a quo ap
pel. ð iure cano.ſecus.qꝛ requirit ꝓbatio cauſe ⁊ ꝓbata in to
tũ remouet᷑ iudex.vt.c.cũ ſpeciali.ð appel.⁊ ibi Abb. in pꝛin.
et melius in. c.ſi quis cõtra clericũ.de foꝛo cõpe.

¶ Mecuſari põt delegatus pꝛincipis etiam motu ꝓpꝛio da⸗
tus qꝛ pꝛinceps in dubio nõ videtur cauſam cõmittere ſiſpe⸗/
cto.vt.c.cũ inter.de excep.⁊.c.poſtremo.de appel.Abb. in.c.
cum olim.ij.de offi.delega. 8
¶ Mecuſatiõis exceptio ſi eſt patens pesingreſſum liti renũ⸗
ciat᷑:ſed ſi eſt occulta tunc põt etiam poſt litem cõteſta.oppo⸗

eteount ¶ Mecuſatoꝛ ſi poſt recuſationem nõ cõparuit coꝛã iudice re ni.not.glo.iij.q.vi.in ſumma.idem ſi oꝛit᷑ poſt litem cõteſta.vt
oinnshiß cuſato licet fuerit citatus ꝓceſſus poſtea ſubſecutus eſt nul⸗ c. inſinuante. de offi. delega. Abb. in. c. inter monaſterium. de
CRlee lus ⁊ ſic intelligit᷑ opi. Doſti.in.c.cũ ſpeciali.de a ppel. ſech re iudicata.in pꝛincipio.
elueſtgme poſt recuſationẽ cõparuit ⁊ fuit pᷣſens in ꝓceſſu ten et ꝓceſſus ¶ Mecuſari põt pᷣlatus in cauſa eccleſie ſue licet poſſit eſſe iu
niſi fuerit appellatũ.⁊ ſic intelligit᷑ opinio Inno.⁊ Anto. de devin cauſa eccleſie ſue.ij.q.vij.S.ſi quis ergo.not.in.c.cũ o
loindl butrio. in. d. c. cũ ſpeciali.penul.colũ. . ne. de pꝛiuil.li.vi.⁊ eſt ratio.qꝛ bonoꝛ ſeu emolumentũ ſue Tc⸗
ſtan ¶ Mecuſationis cauſa ſi eſt fruſtratoꝛia euidẽter nõ tenet᷑ iu⸗ clene cõſecutiue ipſum ↄtingit. vt plene ꝑ Abb. in. c. cñ venil⸗
ideind dex eam admittere:ſed debet eã ſpernere.ar. de offi.iudi.in.c.i. ſent. de iudi.⁊ in allega.c.poſtremo.
ittnm ſic ecõtrario qñ cauſa trõnabilis ⁊ in ius expſſa ⁊ iuſta ⁊ no ¶ Necuſari põt eps vel pᷣlatus ſeu alius clericus ne ſit index
unne toꝛia nõ eſt neceſſe arbitros eligere de iure canonico. ar. in. c. in cã eccleſie ſue vel ſua. vide Abb. plene in. c.i.de iudi.i.colũ.
nſtlſnn accedẽs. vt lite nõ ↄteſ. Abb. in. c.cũ ſpãli.de appel.in fi. ¶ Hecuſari põt vniuerſitas iudicũ.vt not.glo.in.c in ſingu⸗ L
io Nh NMecuſationis pꝓpoſitio licet ſuſpendat iunſditionẽ nõ tñ lis. de ſta. re. facit dle. paſtoꝛalis.S.piſana.ð re iudi. Sinodus L .
otz ſlt deuoluit niſt appellet. not. de appel. dilectus. nõ. Bar. in. l. ſi tamen generalis recuſari nõ põt.vt.oi.de iudi. Abb. in. c. lic
. te expᷣſſim. de appel. cõcluſio Zapi de caſti. ſua alleg.i. in fi.ſed ſi ex ſuſcepto.de foꝛo cõpe.circa pꝛineii.
ai ingerx reijciat expᷣſſe recuſationẽ tanqᷓ notoꝛie falſlam dum iñ ¶ Mecuſat᷑ legitime iudex ſi pars in iudicio accedẽs ad aurẽ
deiid a i

iudicis loquitur ei in ſecreto.not.ſpe.in ti.de depoſito.S.viij.
5.quid ſi deponens.qð appꝛobat Anto.⁊ Abba.in. c.acce⸗
dens.ij.vt lite nõ cõteſta.
¶ Mecuſari põt iudex vt ſuſpectus ſi aſſumat defenſionẽ ſu⸗
per ſua iuriſditiõe.vide.sõ.iudex ꝓcedendo.

¶ Mecuſari poſſunt ex cauſa legitima oẽs ð capitulo vel de

cõſiliq not.glo.⁊ Abb.in.c.in ſingulis.de ſta.monacho.
¶ Mecuſari nõ põt merus executoꝛ ad nudum ⁊ meꝝ articu⸗

lũ deputatus.vt.c.nouit.de appel.ſed ſi eſt deputatus ad me⸗

rum articulũ ⁊ põt occulte grauare.vt in examinatione teſtiũ
in qua executoꝛ ſesreceptoꝛ in ſcribẽdo ⁊ callide interrogan⸗
do põt grauare partẽ:põt nihilominus vt ſuſpectus recuſari
not.in.c.ſuꝑ queſtionũ.de offi.dele.⁊ ibi Abb.ij.colũ.⁊ vide
eum in.c.ſi quis cõtra clericũ.de foꝛo cõpe.
¶ Necuſari nõ põt iudex ſi ꝓcedat in grauibus notoꝛijs qñ
pena eſt ĩpo ſita ⁊ determinata a lege.ſi aũt pena venit impo
nenda arbitrio iudicis q;'tumcũq; crimen ſit notoꝛiũ admittit
recuſatio:qꝛ poſſet nocere iudex in arbitrãdo penã. eſt cõclu⸗
ſio Abb. in. c. ꝓpoſuit.de ap.ij.coł.⁊ ſic limitat᷑ dictũ Inno⸗.
in ſi ki.in.c.ex ꝑte.de vᷣ.ſg.⁊ Bar.in.l.ſi qͥs foꝛte.ff. de penis.
¶ Hecuſatio nõ habet læcum quando factũ eſt notoꝛiũ.ĩmo
ea nõ obſtante põt iudex ꝓcedere.vt.c.ꝙ ad cõſultationẽ.de
re iudi.not. Abb.in.eñ quis cõtra clericũ.de foꝛo cõpe. viij.
colũ. Poſt cõcluſionẽ in cauſa nõ põt impediri ſentẽtia vᷣtu
te recuſatiõis cũ nibil poſſit opponi poſt ↄduſionẽ nec in fa⸗
cto nec in iure.vt not.ꝑ Jo.an.in.c.auditis.de ꝓcur,.⁊ in.c.pa

ſtoꝛalis.de cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛi.⁊ de reſti.ſpo.c.audita.⁊ ex hboc

limitant᷑ iura dicentia recuſationẽ ⁊ exceptionẽ dilatoꝛiã poſ
ſe ꝓponi qñcunq; ius opponẽdi ſuperuenerit.vt.c.inſinuãte.
de offi. deleg. ⁊ in.l.ij. C. de cõſoꝛ.eiuſ.litis.⁊ not.iij.q.vi.exce
ptio.vt intelligant᷑ ante cõcluſionẽ in cauſa ⁊ nõ poſt qð eſt
mẽti cõmendandũ.⁊ ꝓ hoc facit:qꝛ ex quo cõcluſum eſt paꝝ
põt iudex nocere cũ tunc remaneat remediũ appellatiõis.eſt
cõcluſio Abb. in. c.cũ dilectus.de oꝛdi.cog. vi.colũ.
¶ Mecuſationem non poteſt pꝛinceps tollere.vide.S.pꝛin⸗
ceps non poteſt.

Rector.

¶ Nectoꝛ ecdleſie põt cõtrabere ſuꝑ rebus eccleſie ſine ſuꝑio
ris auctoꝛitate vt cõtractus duret toto tꝑe quo eſt functurus
rectoꝛ als quo ad inferendũ perpetuũ pᷣiudiciũ eccleſie nõ po
teſt rectoꝛ ſine ſuꝑioꝛis auctoꝛitate tranſigere.vt.c.veniẽs.de
tranſact. ⁊ vide.j.tranſigere põt.
¶ Nectoꝛ eccleſie obligatus in vita ſua ad obſeruantiã ↄtra
ctus ꝑſonalis nõ põt ↄtrauenire niſi ecdeſia inueniat᷑ leſa qꝛ
tunc petit reſtitutionẽ in integꝝ cõpellet᷑ tñ talis rectoꝛ ſi ba⸗
bet ꝓpꝛiũ ſatiſfacere cõtrahenti ſecũ ꝓ intereſſe.ar.c.ð multa.
H. etſi. de pbẽ. ⁊.c.repᷣhenſibilis.S.ſi aũt.de appel.nõ tñ cõpel
letur vltra qᷓ; facere poterit:qꝛ babenda eſt ratio ne egeat.vt
l. miles. ff. de re iudi.⁊.c.ſtudeat.l.diſ.de quo plenius ꝑ Abb.
in.c.veniens.de trãſact.circa fi.
¶ Bectoꝛ vniuerſitatis ſtudij ſi ſit clericus aut laicus an poſ
ſit cognoſcere ð cauſis ſcolariũ ſiue ſint clerici ſiue ſint laici in
piugiciũ iuriſditiõis ſuoꝝ epᷣoꝝ.vide plene ⁊ notabiliter per
Abb. in.c. ſi diligenti. de foꝛo cõpe. xi.colũñ.
¶ Nectoꝛ ecleſie collegiate põt licet nõ ſit pᷣſbyter dare licẽ
tiã alicui pᷣſbyteroaniniſtrandi ſacramẽta ſuo parrochiano,
not. glo.in cle.i.de pꝛiuil.de quo late per Lapũ ſua allega.v.
vide.j.reſidere.vᷣ.ad reſidentiã.
¶ ectoꝛ eccleſie parrochialis qñ inſtituit᷑ vel animaꝝ cura
ſibi cõmittit᷑ tenet᷑ iurare ſuo epᷣo.vt.s.iuramẽti foꝛma.
¶ Mectoꝛ eccleſie an teneat᷑ ſi ex negligentia ſua pᷣſcnbit᷑ res
eccleſie.vide.S.eccleſie rectoꝛ. 8
Nectoꝛ cuius eccleſia eſt impotẽs an põt vendere vel pi⸗
gnoꝛare bona eccleſie vel ↄtrahere debita ꝓ ſua ſuſtentatiõe.
vide.s.eccleſia ſi eſt impotẽs.cũ x.ſe.
¶ Bectoꝛ eccleſie põt ex cauſa ceſſare a diuinis in parrochia
ſua.puts ſi parrochia ni nolũt ſibi ſoluere decimas ſeu obla⸗
tiões alias debitas.vide qð not.ð cõſe.diſ.i.oĩs chꝛiſtianus.
et de reſti. ſpol.c. ex ꝑte. Itẽ babet iuriſditionẽ rectoꝛ eccdleñe
in foꝛo penitentiali nõ tamen cõtentioſo.not.in.c.ſi ſacerdos
de offl. oꝛdi. Abba. in. c. queſuit, de his que fiſt a maioꝛi ꝑte
capi.ij. columna. . “

Kegula.
¶ Megule nõ debẽt reſtringere illa que ponunt᷑ cauſa exem/
pli.vt not.in.c.i.ne cleri.vel mona.⁊.l.ita vulneratus. F. illud
ff. ad.l.aquił. Itẽ caſus exceptiuia regula extendunt᷑ ad oẽs
ſimiles caſus.not.glo.in.l.i.ff.de cõdi.inde. ⁊.c.cũ dilecta.de
cõfir.vti.vel inuti.Abb.in.c.fi.de re iudi.iij.colũ.idẽ Abb.in
fi.vt lite nõ cõteſta.iiij.colũ.

¶ Begulam ſi religioſus nõ ſeruet an peccat moꝛtaliter. vi⸗

de.j.religioſus veniens.

Relatinum.

¶ NMelatiuũ qui:de ſui natura reſtringit pᷣcedẽtia:vt.l.ſtichuʒ

qui.de leg.i.⁊ in.l.cũctos ppłos.C.de ſum.tri.⁊ in.l.oes ppłi
ſf. de iuſti. æ iur. ? vtrobiq; ꝑ Bar. ⁊ ꝑ Abb. in. c. qm̃ abbas.
de offi. dele.v. colũ. ⁊ vide glo.in.c.in electiõibus.de elec li vi.

Relatio.

¶ Melatio cauſe ſeu ꝓceſſus in quibus debet deferri ad pᷣn⸗

cipẽ per iudicẽ inferioꝛẽ.vide plene ⁊ notabiliter in.c, intima⸗
ſti. de appel.⁊ ibi Abb. not.

¶ Helationi iudicis creditur in bꝛeuioꝛibus.vide.õꝓbatio

„. credi debet.

Reiuendicatio.

¶ Heiuendicatio cõpetit ſolũ ei qui eſt dñs de iuregentium
vel ciuili.vta.in rem.ff. de reiuẽ.ex quo ſequit᷑ ꝙ cũ bona ecde

ſiaſtica nõ ſint ꝓpꝛie in dñio alicuius.vt.c.de rõne.de pᷣbẽ,et

inſti. de reꝝ di.S.in nullius.qꝙ nõ cõpetit ꝓ eis reiuendicatio.

not. Inno. ⁊ Abb. in. c. cũ venerabilis. de reli. domi.

¶ NReiuendicatio poſſeſſionẽ aduocat ſed nõ nudã. imo cuʒ

dñij declaratõe.ff. de reiuen.l.ex diuerſo.ff. ſi ſeruitus vendi.

ſicuti.S.ſed ſi queni᷑ ⁊ ideo alibi dicit᷑ dñium vendicari.i.res

rõne dñij. C. vbi in rem actio.l.i.cũ autẽ ſolo poſſeſſoꝛio a git
ſola poſſeſſio aduocat᷑ ⁊ ſufficit duo ꝓbare.vt.c.ex parte.ð re

ſti. ſpo. ⁊.c. cõ ſultatiõihus.ð offj.dele.not. Hoſti.in: c. inter di

lectos.de fide inſtru.ij.colũ.

Religioſus.

Meligioſus quot modis dicatur. Abb.in c. eccleſia ſancte

Marie. de cõſti.

¶ MHeligio que ſit ſtrictioꝛ nõ dʒ ſimpliciter cõſiderari diſpo
ſitio oꝛiginalis regule ſʒ etiã ſtatus oꝛdinis que durioꝛẽ viuẽ

di modũ inducunt.c.ad noſtrã.de appel.⁊.c.i.de ſtatu mo.lib.
vi.⁊ Abb.notabiliter in.d.c.ad noſtrã. .
¶ Heligioſi ꝓpꝛie qui dicant᷑vide glo.in cle.i de reli domi.
et in cle.cũ ex eo.de ſen.excõ.Jo.an.ſuꝑ rubꝛica de regula. et
in. c. eccleſia ſancte Marie. de cõſti
¶, Heligioſi pceptoꝛes ſeu cõmendatoꝛes ſi creant᷑ ꝑ electio
nẽ vel babent curam debet interuenire auctoꝛitas dyoceſani
vt.c.ij.S.pꝛioꝛes.de ſtatu mo.⁊.c.cũ ⁊ plantare.de pꝛiuił.ſed
ſi gerant ſimplicẽ cuſtodiã vel manualẽ adminiſtrationẽ ſuffi⸗
cit ꝙ a ſuo pꝛioꝛe ſimpliciter deputent᷑.vt.c.cũ ad monaſteriũ
S. tales.de ſta.mo.⁊ hoc de cõſenſu collegij niñ pꝛiuilegiũ vel
antiqua cõſuetudo aliud obtineat.not. Abb.in.c. cũ deputa⸗
ti. de iudi.ij.colũ.⁊ vide.c.ea noſcit᷑.de his que fi.a pᷣla.
¶ Meligioſi pceptoꝛes cõparant᷑ cuſtodibus vel cõmenda⸗
tarijs vel viſitatoꝛibus ſeu vicarijs qꝛ viſitare ⁊ curare debẽt
loca ſibi ꝑ maioꝛẽ magiſtꝝ cõmendata: quoꝝ officiũ habent
lxiij.di.ſi in plebibus.ixx.di.ſanctoꝝ.⁊ remouent᷑ ad arbitriũ
ꝑioꝛis:vt dictũ eſt. Abb.in.c.cũ deputati.ij.colũ.ð iudi.

¶ Beligioſus an poſſit fa cere ꝓfeſſionẽ habitando in domo

et retinẽdo bona ſua.vide.S.pactũ illius.⁊.j.ꝓfeſſionẽ.
¶ Meligioſe ꝑſone ſunt boſpitalarij hieroſolimitani largo
mõ:·qꝛ nõ poſſunt cõtrahere matrimonia ⁊ ꝓmittũt obedien/
tiã ſuꝑioꝛi ⁊ nõ poſſunt retrocedere ab illo ſtatu.vnde iſtis vł
oꝛdini eoꝝ cõferunt᷑ eccleſie vel decime.vt not. Ab.in.c.q;uis
de deci. ⁊ in rubꝛica. ð regula.vide.S.decima. v.religionñ.
¶ Si quis ꝓteſtat᷑ expᷣſſe ꝙ ꝓpter delationẽ babitus nõ in⸗
tendit ꝓfiteri etiã per delationẽ habitus annalẽ non inducit
tacita ꝓ feſtio.not.Hoſti. Yo.an.⁊ Abb. in alleg.c.vt clerici.⁊
allega. cle. eos. de regula. idem ſi quis ingredit᷑ monaſterium
et ꝓteſtat᷑ nõ ſemare regulam antiquitus cõſtitutã ſed illam

R

“

atöſtͤf
teuite
li

elcnif

eueigon
clanierdl
ranauit
ſtiepchen
enertn⸗

(Pote
(eprarn
ltoſp

oäs

hertate ptee
bidenegil
ligener⸗
Gttutone.
(Ninid

hhepant

Achebben
Atheisl
Eonop
Mlscppela
ſnantius⸗
(Pofc
fategrlan
nenodd⸗a
ſago de

t A
(Lctat
ilivitiee
ſre Nnde

ſotalis d
etpere

ſat pfeſ

nü vincn
loͤpinaul
Aſumtio
niſa
N
Rcn
löͤcluſ
Le
ingren
doc in.
li coͤt /
(Rei
ſaurioli
caumnac
deregni
(heaig
inicrrat
ſin ote⸗
dſponzen
Ncc
(Bei
wbireken
tegigten
nuiceſe
katoee
malgqe
(Pei
Putatid
eſenen
domni7

ſeli

ric
ſapk
Kſo⸗
fſn
lene

nkaanag

lenng e

7.0 d⸗

norelin⸗

etdeſnita
ligrinciin

tio⸗

deinentn

gdbongeet
ſonedeßbee

lelterkene

dont
onmdi iwan
hims fed.
Hendicatii

feſſnd ,ge

ant d
Kiinginmt

Aleſaſancti

zacaridie
dwrioniui
eſtarnnoln
ſdeſclden
1deſtglle

nigece
as dpogin
e detuktt
ſtrninieifd
Ooafti
nilegi

.

aß.
dd cöſen
chraedi
bffcüühte
kos Ibri
c⸗idddd
nncnidon
oi.
ſtütobecinn
Zhirc
eigoſf .
Pwsnot
ſorinlif
Neit
gonall
tiſeN

Ainli
a Nilichn
ian
ncgidg
busgiel

que ſernatur de pᷣſenti.talis em̃ religioſus nõ eſt:⁊ ſi monaſte
rio nõ ſe cõfirmauerit cõpellit᷑ pfiteri aut exire not. Hoſtiẽ.et
Abb. in alleg.c.vt clerici.⁊ in.c.ex ꝑte.eo.ti.
¶ Meligioſus ſi vult ad ſtrictioꝛẽ religionẽ trãſire ſufficit pe
tere licentiã ſui abbatis.vt.c.licet.de regula.ſi vero vult trãſi⸗
re ad religionẽ parem cũ cauſa vel ſine cauſa requirit᷑ diſpẽſa
tio epi.vt.c.ſtatuimus.xix.q.fi.põt etiã ad laxioꝛẽ tranſire cũ
cauſa.tñ ex diſpenſatiõe epi.ar.c.nõ mediocriter.de ↄſe.diſ.v.
ſine cauſa aũt ad laxioꝛẽ nõ põt tranſire ſine licentia ⁊ diſpẽ⸗
ſatiõe pape ⁊ etiã quo ad deũ nõ ſufficeret licẽtia pape cauſa
ceſſante. vt not. in. c. nõ eſt. ð voto.no. Ab. in. c. nõ eſt. ð regu.
¶ Pꝛofiteri videt᷑ maioꝛ.xiiij.annis ſuſcipiendo babitũ ꝓ⸗
feſſoꝝ quatuoꝛ cõcurrentibus. Dꝛimo ꝙ ſit habitus diſtin⸗
ctus ab habitu nouitioꝝ. Scðõ oꝙ ſciens recepit babitũ illũ.
Tertio ꝙ ſponte ⁊ ꝙ ꝑſeueret triduo.Quarto ꝙ ſit maioꝛ pu
bertate. vt colligit ex not. ꝑ doc.ſignanter ꝑ Ab b. in. c. ad no⸗
ſtrã. de regula. ⁊ talis ꝓfeſſio nõ obligat illi religiõi in ſpecie
ſed in genere.qꝛ põt tranſire etid ad laxioꝛem religionẽ. vt. c.
cõſtitutio nẽ.S.i.eo.ti.li.vi.Abb.vbi.sS.
¶ Ad validitatẽ ꝓfeſſionis requirit᷑ recipiat᷑ ab illo qui
babet poteſtatẽ incoꝛpoꝛandi religioſum ipſi religioni.vtpu
ta ab a bbate ⁊ cõuentu ſimul.vt.c.poꝛrectũ.⁊ ibi Abb. de re
gu. ⁊ latius in.c.ad apoſtolicã.eo.ti.in fi.
¶ Eps nõ põt quem incoꝛꝑare alicui religioni inuitis fratri⸗
bus.appellatiõe aũt religioſoꝝ nõ veniunt hi qui ꝓfeſſi ſunt
in manibus epᷣitm̃.eſt cõcluſo Abb.in.d.c.poꝛrectũ.

¶ Pꝛofeſſio per quecunq; verba facta etiam ne ſeruata foꝛ

ma regulari valet.qꝛ cũ obligatio dirigit in deũ defectus foꝛ
me nõ debet vitiare actũ ſicut dicit᷑ de excõmunicato.not.in
c. ſacro.de ſen. excõ. Abb. in allega.c. poꝛrectũ.in fi. voc idem
not. Zapus ſua alleg. cxxix.

¶ Qicet aſſumptio habitus nouitioꝝ cũ ꝓpoſito nõ mutan⸗

di vitã ⁊ relinquendi ſeculũ obligat quẽ religioni ſaltẽ in ge⸗
nere. vnde nõ põt amplius redire ad ſeculũ.ꝑ.c.cõſulti.cũ ibi
notatis. de regula. nõ tũ talis eſt verus monachus. ideo te⸗
net per eũñ cõtractũ cũ per aſeunptio nẽ habitus nouitioꝝ nõ
fiat ꝓfeſſio tacita vel expᷣſſa.vt.c.i.de voto.li.vi.tollit̃ em̃ pꝛi
mũ vinculũ tanqᷓ; ſimplex ꝑ matrimo niũ ſequens tanq foꝛti⸗

us vinculũ.vt alleg.c.i.nec põt dici votũ ſolenniſatũ per talẽ

aſſumptionẽ ha bitus.ſecus aũt in eo qui recipit habitũ ꝓfeſ
ſoꝝ infra annũ ꝓbatiõis.qꝛ talis videt᷑ ꝓfeſſionẽ tacitã face⸗
re in certa religione.vt no. Jo.an.in.c.cõſtitutionẽ.eo.ti.li.vi.
et in.c. vnico. de voto.e.li.⁊ ſpe.in ti.ð ſtatu regu.vx.xliij.⁊ eſt
cõcluſio Abb.in alleg.c.cõſulti.

¶ Qicet malicia ſuppleat etatẽ quo ad matrimoniũ quo ad

ingreſſum tñ religionis requirit᷑.xiiij. annus cõpletus.not.
doc. in. c. ad noſtram. de regula.⁊ ibi Abb.⁊ in.c.poſtulaſti.e.
ti. cõt ra glo.ibi que notenetur.
¶ Meligioſi ꝓpꝛie ⁊ ſtricte dicunt᷑ qui ꝓfitent᷑ illa tria ſub⸗
ſtantialia religionis. paupertatẽ. ſ. obedientiã ⁊ caſtitateʒ. vt
ceum ad monaſteriũ.de ſtatu mona.not.Abb. ſuper rubꝛica
de regu. in. c. ij. de ſtatu mona.
¶ Meligioſi poſſunt ð licẽtia abbatis habere peculiũ ſeu ad
miniſtrationẽ peculij ꝓ vtilitate monaſterij vel ꝓ alendo ſeip
ſum. vt. c. in ſinuãte. qui cle.vel vo.ſecus vo ſi vellet ha bere vt
diſponeret ad libitũ.qꝛ tunc abbas nõ põt hoc ſibi cõcedere.
vt. c. cũ ad monaſteriũ.de ſta. mo.not. Abb.in. c.ij. e. tiaj. colũ.
¶ Beligionũ varia inuentio repꝛobat᷑.vt.c.fi. de reli.domi.
vbi refert Abb. ꝙ ppter nouas inuentiões tot ſunt varieta⸗
tes inter monachos ſancti dñici:⁊ frẽs ſancti franciſci vt xix
inuicẽ ſe recognoſcũt.fac̃ extrauagãs Jo.xxij:que incipit ſãn⸗
cta romana.⁊ boc ꝓpter cõfuſionẽ tantaꝝ religionũ ⁊ ꝓpter
mala q̃ exinde ꝓueniũt. vt not. Abb. in alle. c. fi. ð relig. domi.
¶ Meligioſe ꝑſone ſunt magiſtri militie templi.vt.c.cum de⸗
putati. de iudi.⁊ ibi Abb.in pꝛin. facit qð n ot.in.c.canonica.
de ſen. excõ. ⁊ qui dicant᷑ ꝓpꝛie religioſi.vide glo.cle.i.de reli.
domi. ⁊ in cle.cũ ex eo.de ſen.exceõd.
¶ Meligioſus põt capi largiſſime ⁊ cõpꝛebendit oẽm chꝛiſti
anũ.⁊ ideo dicit᷑ xpᷣiana religio.c.ꝓ bumani.ð bomi.li.vi.qñ⸗
qʒ capit᷑ large ⁊ cõpꝛehendit omnẽ chꝛiſtianũ honeſte vinen⸗
tẽ ⁊ iſto mõ intelligit᷑ tex.c.eccleſia ſancte marie.de cõ ſti.qñq;
capit᷑ ſiricte ⁊ tunc illi dicunt᷑ religioñ qui ꝓmittũt tria ſubſtã
tialia regule, ſunt em̃ deo relegati ꝑ ꝓfeſfionc. ⁊ boc mõ laici

cõnerſi poſſunt dici religio ſi. vt. c non dubium. de ſen. ercõ. et

etiã boc modo laici etiam cõuerſi nõ habent tractare negocia

ſpũ alia nec debent intereſſe electioni pᷣlati vna cuʒ clericis.vt
c. ex eo.de elec li.vi.cõcludit᷑ ergo ꝙ laici q;tumcunq; religioſi
etiam ſi ſint ſtricte religioñ nõ poſſunt diſponere de rebus ec
cleſi aſticis auctoꝛitatiue.not.Abb. in, c. eccleſia ſancte a⸗
rie.de cõ ſti.ij columna.
¶ Si nouitius qui intrauit mona ſteriũ vt efficeret᷑ pfeſſus
interfuit vna cũ ꝓfeſſis electiõi vel alijs actibus capitulari⸗
bus ſciẽter ⁊ ſponte ſe in gerẽdo ⁊ triduo ꝑſeuerauerit cenſet
ꝓfeſſus.vt.c.ex eo.ð elec li.vi.Abb.in.c.vdua.ð regula.
¶ Oblatus dicit̃ qui dedicat ſe ⁊ ſua monaſterio habitu nõ
mutato. cõuerſus dicit᷑ qui obtulit ſe ⁊ ſua mutando babitũ
ſed ad oꝛdines nõ ꝓmouetur. monachus dicitur qui ſe ⁊ ſua
offert ⁊ babitum mutat ⁊ ad oꝛdines ꝓmouetur.notant do⸗
cto. ſignanter Abb. in. c. nõ eſt. de regula.⁊ plene per Zapum
ſua allega. cxxix. .
¶ Habitũ nouitioꝝ quis recipiendo põt infra annũ ad ſecu
ſum libere redire etiam nõ petita licentia.vt. c.ſtatuimus. e.ti.
fallit in quatuoꝛ caſibus. PMꝛimus ſi ꝓfeſſionẽ fecerit infra
annu. vt. c.nõ ſolum.⁊.c.cõſtitutionẽ,e.ti.li.vi. Scðs ſi infra
annũ receperit habitũ ꝓfeſſoꝝ. vt alleg.c.cõſtitutionẽ. Terti
us quãdo poſt annũ eſt facta tacita Meſſio vt ibi. Quartus
quando euidenter apparet eũ abſolute vitam voluiſſe muta⸗
re:vt qꝛ hoc cõ fitet᷑ publice vel ſi pꝛius fecit teſtamentuʒ vel
donatiões ſeu diuiſionẽ de bonis ſuis vt exẽplificat.abb. in
alle.c.ſtatuimus.e.ti.⁊ intelligo vt nõ.ipſe in al.c.ↄſulti.eo.ti.
¶ Meligioſus põt petere reſtitutionẽ ad clauſtꝝ.vt.c.cũ dile
cta.de reſcrip. Itẽ ſi habet adminiſtrationẽ alicuius pꝛioꝛa⸗
tus põt noĩe pꝛioꝛatus reſtitutionẽ reꝝ petere ⁊ ꝓ rebus mo
naſterij agere.vt.c.cũ deputati.de iudi.ſed ſi nõ habet admi⸗
niſtrationẽ ſed cõmendam ville vel alterius poſſeſſionis non
põt agere niſi ſit cõſtitutus ꝓcuratoꝛ.vt not. Inno.in.c.edo⸗
ceri.de reſcript.⁊ hoc veꝝ niſi periculũ ſit in moꝛa.⁊ ſuperioꝛ
eſſet abſens.Spec.in ti.de actoꝛe.vlti.colũ.ꝓ iure tamen in⸗
herente perſone vt ſuꝑ electione de ſe facta vel in ſtudio degẽ
do põt agere.vt cõcludit abb.in.c.cũ dilecta.de reſcript.vlti.
colũ.⁊ in.c.olim.de accuſa.
¶ Neligioſus põt eſſe de licẽtia abbatis ſui vicarius epᷣi cũ
iilud officium ſit cõmendatum.not. Jo.an. in cle.⁊ ſi pꝛinci⸗
palis.ð reſcrip.⁊ archid.in.c.in nona actiõe.xvi.q.vij.abb.in
c.cũ cauſam. in fi.de elect.
¶ Meligioſi alicuius monaſterij ſi dolo inducũt aliquẽ iuue⸗
nem ad religionẽ vt lucrent᷑ bona ſua ſi facit ꝓfeſſionẽ tenet
ꝓfeſſio:ſed bona nõ tranſeunt ad mona ſteriũ.⁊ boc in odiũ
ipſoꝝ qui nõ ꝓpter deum ſed bonoꝝ cupiditate induxerunt
eum ad religionẽ.ideo tenet ꝓfeſſio etiã ſi fuit dolo facta:qꝛ il
le eſt bonus dolus cũ eſt inuitatus ad ſeruitiũ dei.⁊ talis do/

lus nõ vitiat actũ. vt not.in.c.cũ dilecti.qð metus cauſa,.facit

l. . ff. de dolo. glo. ⁊ abb.in.c,pᷣterea.de offi.deleg.
¶ Meligioſus põt de licentia abbatis deputari obſequio
alicuius pꝛincipis vel eſſe cubicularius epᷣi.de quo vide qð
not.in.c.ex reſcripto.de iureiurã.⁊ tex.ij.q.vij.c.cũ paſtoꝛis.et
Inno.in.c.cũ olim.de re iudi,abb.in.c.quãto.de o ffi, oʒdi.et
in.c.cũ.i.⁊.a.in fi.de re iudi.
¶ Meligioſus ſi pecuniã queſiuit ſiue ex ſuccefiõe cognato⸗
rum vel alioꝝ ſiue ex pꝛioꝛatu vel alia domo religioſa nõ ce⸗
dit ipſi religioſo vel pꝛioꝛi: ſed debet cõuerti in vtilitatẽ mo⸗
naſterij.vt.l.deo nobis.C. de epi.⁊ cle.⁊.c.i.xviij.q.i.⁊ licet ſim
plex monachus nõ põt cõtrahere ad vtilitatem ſuã tamen ad
vtilitatẽ monaſterij tenet cõtractus.de quo vide Inno. in.c.
cũ olim.de re iudi.⁊ abb.in.(.qᷓ;to.de offi.oꝛdi.
G Meligioſus an debeat cõueniri ſuꝑ cauſa cinili vel cjmi⸗
nali coꝛã abbate vel coꝛã epo.vide notata ꝑ doct.ſignãter ꝑ
abb. in. c. qᷓto. de offi.oꝛdi.vide.S.monachus.⁊.Sö. abbas.
¶ Meligioñ tenent᷑ ad ſolutionem decimaꝝ que ratione pꝛe⸗
dioꝝ queſta ſunt infra parrochiam alterius eccleſie. de quo
vide qð no.in.c.ex ꝑte.⁊.c.nuper.⁊.c.ſuggeſtũ.de deci.⁊ abb.
in. c. veniens.de tranſac. .
¶ Meligioſus an põt aduocatiõis vel ꝓcurationis officiũ
exercere.vide.S.aduocatus.⁊ vide.s.ꝓcuratoꝛis officiũ.
¶ Meligioſo ſi papa cõferat pꝛioꝛatũ qui ſolet ad nutum pᷣla
tiremoueri vel ſi eum cõfirmet nõ videt᷑ voluiſſe alterare na⸗

q in

OSOSͤͦͤL
4 „.

turam beneficij. not. glo. in cle. qꝛ regulares. de ſupplẽ. negli.

pᷣla.hinc eſt ꝙ pᷣlatus ex cauſa põt illum ad nutũ remouere. ſe

cus ſi er certa ſcientia ad vitam papa cõtulit pꝛioꝛatũ.qꝛ tunc

tenet eius cõceſſio.no.plene Abb.in.c.tua nobis.de ↄfir.vti.
velinuti.vide.Sẽ.abbas ſi cõtulit.talis em̃ qui ad nutũ ſuperi⸗
oꝛis põt remoueri dicit᷑ adminiſtratoꝛ manualis qui habʒ fa⸗
cultatẽ agendi ſuꝑ iuribus illius adminiſtratiõis.vt.c.cũ de⸗
putati.ðe iudi.⁊ clemẽ.i.de reſcrip.
¶Meligioſus habet domicilium in clauſtro.vide.ö̊. Abbas
ſeu religioſus.
¶ Heligioſus an noſſit iurare ſeu teſtificari ſine licentia ſupe
rioꝛis.vide.S.clericus licet debeat.
¶ Heligioſus an debet pᷣdicare.vide.S.pᷣdicandi officiũ.
¶MPubes minoꝛ. xxv.annis licet habeat etatem legitimã ad
ꝓfeſſionem nõ tamen babet eã diſcretionem quã habent ma
ioꝛes.xxv.an.ff.de mino.per totũ.⁊ ideo tex.in.c.ij.de regula.
noluit dare annũ ad reclamandũ:quod põt generaliter addu

ci ad matrimoniũ carnale ⁊ ad ſimiles actus: vt Abb. in di⸗

cto.c.ij. de regul.
¶ Si pater ſeu mater vult offerre filiũ monaſterio ⁊ vnus eo
rum cõtradicit potioꝛ eſt eius ↄtradictio per regulam in re cõ⸗
muni.de reg.iun.li.vi.nec pater in hoc caſu pᷣfert᷑:qꝛ patria po
teſtas eſt de iure ciuili aui pfert᷑ ius naturale. nam naturaliter
filius eſt ita obligatus obedire matri ſicut patri cũ deus ſine
diſiunctione pᷣcepit patrem ⁊ matrem bonoꝛari.not. Inno. et
Abb. in. cij. de regula. Qicet taciturnitas annalis quo ad ꝓ
feſſionem habeat᷑ ꝓ obligatione expᷣſſa eſt veꝝ poſt puberta⸗
tem. nam ante etiã ſi parentes ſeu tutoꝛ taceat põt poſt puber
tatẽ exire a mona ſterio:nam bonoꝝ abdicatio nõ põt fieri ni
ſi poſt ꝓfeſſionẽ que fieri nõ põt niñ poſt etatẽ perfectã.vt cõ
cludit Inno.⁊ Abb.poſt eũ.in. c.ij. de regu.
¶ Si aliquis qui per fictitiũ religioſum ſe oſtendit vt appa⸗
reat ſanctioꝛ extra monaſteriũ poꝛtat habitũ ꝓbatienis quã⸗
tocunq; tẽpoꝛe extra monaſteriũ habitum poꝛtet nõ obligat᷑
religioni.vt cle.eos.de regu.põt tamen cõpelli vt ꝓſiteat᷑ vel
dimittat babitum. vt. c. vt clerici.de regula.no.Abb. poſt In
no.in alleg.c.vt clericddd.
¶Neligioſus ſi habet adminiſtrationẽ alicnius peculij per⸗
mittente ſuꝑioꝛe ſeu cõcedente nõ dicit᷑ habere ꝓpꝛiũ.vt no.
in. c. Yohes. de regu.idẽ Inno.in.c.inſinuãte. qui cle, vel vo.
et Bar. in auẽ. ingreſſi.C.ð ſacroſan.ec.⁊ Jo.an.in merc.in.c,
nõ eſt obligatoꝛiũ.de reg.iur.li.vi.⁊ Abb.in alle.c. Johes.
¶ Heligioſus ꝓſeſſus nõ mendicans põt ab inteſtato vel ex
teſtamẽto ſuccedere.vide.Sõ.monachus nõ mendicãs.
¶ NSPatre in monaſterio ingreſſo põt filius legitimam petere
eo moꝛtuo naturaliter niſ ante moꝛtẽ diſpoſuiſſet inter libe⸗
ros.qꝛ tũc monaſteriũ babet᷑ loco vnius filij.vt in auc.ſi qua
mulier. C. de ſacroſanc.ec. canoniſata. xix.q.fi.c.ſi qua mulier.
et ſic intelligit de ſubtilitate iuris,c.cũ ſumus. de regu. licʒ de
equitate põt filius ſtatim ingreſſo patre ⁊ ꝓfeſſo legitimã pe
tere ⁊ eo nõ moꝛtuo naturaliter. vt ibi no.gl.Abb.tñ ibi dubi
tat ſʒ videt᷑ reſidere cũ diſpoſitõe dicte auẽ.⁊ cũ opi.Bar.ibi.
¶ Pꝛofeſſus apud mendicantes ante annũ nõ obligat᷑ eoꝝ
religoni in ſpecie ſed in genere tm̃:ita ꝙ põt intrare quã reli⸗
gionem voluerit.ſecus aũt in religioñs nõ mẽdicantibus.vt
c.nõ ſolum.⁊ . ↄſtitutionẽ.de reg.iur.li.vi.requirit᷑ tũ annus
cõtinuus ad hoc ꝙ opbliget᷑ religioni in ſpecie ⁊ nõ interpola⸗
tus.qꝛ ꝓpter intermiſſionẽ tẽpoꝛis diuerſificant᷑ moꝛes ho⸗
minũ.vt.l,ſi nõ ſoꝛtẽ. S.libertus.ff. de cõdi.inde.Abb. notabi⸗
liter in. c. ad apoſtolic. de regu.iij. colji. G
OBeligioſus põt petita licentia a ſuo pᷣlato vel abbate licʒ
nõ obtenta ad altioꝛẽ religionẽ tranſire.vt.c.licʒ. de regu. vbi
vide ꝑ Abb. notabiliter an requirat᷑ expectare rũſum plats
OD. 2 quando cõiuges vel alter eoꝝ poſſint intrare religi⸗
onem vel ꝓmoueri ad ſacros oꝛdines vel aliter viuere. vide
plene per doc.ſignater per Abb. in. cl. de cõuer, cõiu,⁊ pleniſ⸗
ſime per Lapum ſua alleg.cxxix.
¶NMon ſolũ ſponſa põt libere ingredireligionẽ inuito ſpon⸗
ſo ene tñ carnalem copulam ſubſecutã.vt.c.ij.⁊.c.ex publico.
de cõuer. cõiuga.ſed etiã ſi ſponſus violenter cognouit ſpon⸗
ſam põt illa eo inuito religionem ingredi ne delinquens ſit me
lioꝛig cõd itionis q; innocens. ar.c. eũ qui.de pᷣben. li. vi. Itẽ
qꝛ nõ videt᷑ cõmnnicaſſe coꝛpus ſuũ ex quo inuita fuit cogni

ta. facit. xxrũ.q.vi.S.i.⁊ fic ↄcludit Jo.an.in regula que otra
de reg. iur. li.vi.vt refert Abb.in. c.ij. de ↄuer.ↄiu. in fi.

¶Er ſola licentia vxoꝛis nõ debet maritus ad religionẽ pfi⸗
ciſci.vt.c.cũ ſis.de cõuer.cõiug.ſed ſi de facto facit oppoſiuʒ

ꝓfeſſio tenet ſicut dicimus ꝙ vouens cõtinentiam nõ debet
de iure cõtrahere matrimonium tamen ſi cõtrahit tenet. vt. c.
vnico.de voto.li.vi.facit qdð not.in.c.i.de cõuer.cõiug.Abb.
in. c. ex ꝑte.e.ti.plenius QZapus ſua alle.cxxix.

¶Si maritus ingredit᷑ religionẽ vxoꝛe diſſimulãte ſiue igno

ra uerit ſiue nõ ſi maritus nõ fuit reuocatus in vita vxoꝛis nõ
põt poſt eius moꝛtem monaſterium exire ſed incõtinenti poſt
moꝛtẽ vxoꝛis fuit validata ꝓfeſſio ⁊ eſt modo:qꝛ intrans reli
gionẽ ſemꝑ videt᷑ babere ꝓpoſitũ ſeruiẽdi deo ⁊ mutãdi vitã

et iſte eſt verꝰ intellectꝰ.c.oſuluit.de ↄuer.ↄiu.vt ibi no.Abb.

¶ Maritus factus monachus a cõiuge adultera repeti nõ
põt.vt.c.cõſtitutus.de cõuer.cõiu.cũ.c.ſeq.⁊ eſt ratio qꝛ cum
vxoꝛ illa fuit adulterata amiſit ius qdð habebat in maritũ.vt
c.ſignificaſti.ð diuoꝛ.⁊ ꝑdidit ſuitutẽ quẽ in eo habebat. ⁊ ſi
libere poterat agere ſe ꝓmoueri ad oꝛdines.vt ibi not. Abb.
¶ Heligioſus ſi cõuenit᷑ ex eo ꝙ euenit ante ingreſſum põt
mona ſteriũ ſuſcipere defenſionẽ ⁊ illo inuito ꝓponere omnes
exceptiones ſibi cõpetentes.⁊ ſic nõ tm̃ bona ingreſſi trauſe⸗
unt in monaſteriũ ſed omne ius reale ⁊ ꝑſonale ſibi cõpetens
vt vult glo. in. c. veniẽs.de cõuer.cõiu.⁊ ibi Abb.
¶ Keligioſus ſi pᷣſicit᷑ eccleſe ſeculari nõ vt ꝓſit ſed vt pᷣſit
peccat moꝛtaliter cũ veniat cõtra votum.not.glo.in.c.mona⸗
chi negàtes.vvij.q.i.vt refert Abb.in.c.nõ eſt.de voto. in fi.
QAicet regulariter nõ ſtatur cõfeſſioni cõiugis cõtra matri⸗
moniũ.vt.c.ſuꝑ eo.de eo qui cognouit cõſang.vxo.ſue.tamẽ
ſi vxoꝛ repetens viꝝ cõtra quã fuit oppoſitũ de adulterio re⸗
plicet de adulterio viri:⁊ hoc vir cõfiteat piudicabit hec cõfeſ⸗
ſio monaſterio etiam ſi veniat in pᷣiudicium ꝓfeſſionis. vt. c.
penul.de rap.qð intelligit veꝝ abbas in.c. veniens. de ↄuer.
cõiug.quando ingreſſus ſtat ꝓ ingreſſu ⁊ cõtra matrimoniũ
de cõ ſenſu ſuꝑioꝛis.qꝛ tunc nõ eſt veriſimile ꝙ falſum cõfite⸗
atur cõtra ſe alias autẽ ſue cõfeſſioni nõ credit᷑ etiam cũ iura
mento.vt.c.vidua.de regu.valeret etiam cõ feſſio in matrimo
nio carnali in pᷣiudicium monaſtenij quando eſt facta ab eo
qui ſtat ꝓ matrimonio,.vt.c.atteſtatiões.⁊ ibi per Hoſtiẽ.de
deſponſa. impu. Abb. vbi.x.
¶ Meligioſus obligatus voto ma gis meret᷑ q; laicus ſpon⸗
te vouens.vide.j.votũ.v.ex voto. V
¶ Siquis pꝓfitet᷑ ea cõditione vt poſſit retinere bona ſua de⸗
bet intelligi quo ad vſumfructũ.⁊ ſic res intelligat᷑ m ſubie⸗
ctam materiam.vt eſt bonus tex.in ſimili in.l.ſi vnus,ff. loca.
Abb. in. c.ij. de ſtatu mona. M
¶ Megularis an põt ꝓmoueri ad dignitatẽ ſpũalem vel ad
eccleſã curatã ⁊ an ſine ſocio poterit gmoueri.vide plene ꝑ
doc. ſignãter ꝑ Abb.in.c.ꝙ dei timoꝛẽ.de ſtatu mona.
¶ Meligioſus an põt eſſe rectoꝛ hoſpitalis.vide.s.hoſpitale
¶ Meligioſus locus debet refoꝛmari de religioſis dũtaxat
nõ de ſecularibus niſi in defectũ religioſoꝝ.vt in.c inter qua⸗

tuoꝛ.de reli.domi.⁊ eſt ratio:qꝛ ambulanduʒ eſt in ecdeſia de

virtute in virtutẽ:vt ſic fiat potius aſcenſus iᷓ; deſcenſus. vt
c.licet.de tranſſa.pᷣla.⁊.c.legimus,.xciij.diſ.not. Abb. in alle.

c.inter quatuoꝛ.de maio.⁊ obe.

O MNeligioſus ſimplex põt eſſe ꝓcuratoꝛ epᷣi.xvi.q..c.qui ve
re.facit qð not.ij.q.vij.paſtoꝛis.Abb.in.c. ſopite. de cẽſi.
¶ Beligioſus veniens cõtra regulam nõ ſemꝑ peccat moꝛ⸗

tliter. qꝛ ſunt attẽdẽda vᷣba regule an fiãt ꝑ verba pᷣceptiua
vdexhoꝛtatiua vel cõſultatiua. vt. S. lex. S. ſi cõſtat ci. v. ſe. vt

vult beatus Lbomas ſcdᷣa ſcðe.clxxxvi.qix.⁊ archidi.xxvij.
q.i.c.i.nam ſi diceremus cõtrariũ ſequeret᷑ abſurdũ:nam vita
religioſoꝝ eſſet periculoſioꝛ q; laicoꝝ.cõ tra.c.nos nouimus.
xvij.q.ij.qꝛ cũ multa cõtineant᷑ in regula de facili religioſi inci
derent in moꝛtali.nec ob. ꝙ veniens cõtra regulã venit cõtra

votũ cũ religioſus ſolẽniter ꝓminit ſerſtare regulã:qꝛ vt dicit
beatus Chomas ⁊ Archidia. vbi. S. pfeſſio religioſa nõ re⸗

fert᷑ ad oĩa cõtenta in regula.ſed ad tria ſubſtan tialia regule
ſup quibus eſſentia liter eſt fundata oĩs regula religioſoꝝ. de
quibus.c.cũ ad mona ſteriũ.de ſtatu mona. oĩa alia ↄtenta in

regula tendũt ad finem illaꝝ trin. bec vera niñ religioſus pec
caret ex cõtẽptu.qꝛ tũc veniale efficit᷑ moꝛtale.vt not. archidi.

Aer
Gtbſiin
(aone
frordl⸗
ſealcht

gago
ſinrua
ſetot
titegee
(agof
Piindii
ſpimen
ingdo⸗
(Raigo
itridi
Higo
(ſeloo
ſihüna
(ago
aviepten
Faigoe
Nekendarte
(ſalgci
ſoneitgfi
(lininoli
Odeid
ſeistitn⸗
tölieis
offdee
Haige
Auperat
ſitrrabbii⸗
(Heigi
jepftptin
abdincd
(Haig
poſſeſſö
ſelvo ⸗
Joan. in
laſtatut
is1
N
AIpn
sca
Doett
nogi
eeter
gis vi
ſoꝛe fn
Moltad

4
.
4

e ſon.

(er
Ntacen
ücng
eraſink
noͤabt
Nyelß
(her
iuude 5
([Ber
Nptli
Nperd
ſchen
üͤftder
lanr⸗
in
ſoegzi

ni N in alleg. c. Abb in. c. nam Zcupiſcentiã. de cöſti. v ide Abb. ap.li.vi.ſco limitat᷑ ꝙ vbi extraoꝛdiariuz pinguiꝰ ꝓuidet qᷓ; *
iſgonee notabiliter in. c. deus qui. de vita ⁊ hone.cleri. , oꝛdinariũ nõ hʒ locũ illa regula vt colligit ex mente Inno. in
ticin N NReligionem ingreſſus per metũ an põt libere egredi a mo alle. c. ex ꝑte. ⁊ ger. cũ glo. in. c.ij. de in teg. reſti. l. vl. tertio limi
in naſterio ⁊ alia circa ingreſſum religiõis.vide plene ꝑ Zapuʒ, ta cũ dubitat᷑ an cõpetat remediñ oꝛdĩariij.q; tũc põt vtrũq;
rnage ſfſua allega. xlvij. . ððMM intétari ſimul altematiue. vt. c. cõſtitutꝰ. de in integ. reſti. quar
o ¶Weligiõis ingteſſus nõ tollit irregularitatẽ ex delicto ꝓ⸗ to limita ꝙ oꝛdiariũ ⁊ exoꝛdinariũ pũt c curere qñ cõpetunt
ſnck ueniẽtez. vt. c. pe. vlt. de eo qui furtiue oꝛdi.ſuſce.inducit tam̃ cõtra diuerſas ꝑſõ as.vt no.in.l.vnica.C.de alie.iu.mu. cauſa
llie fiei diſpẽſatiõeʒ ꝓPpter fauoꝛẽ religiõis vt ibi no. Pe. de ancha. fac no.ab,in alleg.c.ex parte.iiij.colum.
ſunin qd aũt operetur ingreſſus religiõ is. vide no.in. c.ij. de apoſta. KRemiſſi 10
hatſin ¶ Heligioſ ſeu monachi pᷣſumũt ſemꝑ iuſtã litẽ mouere cuz NR 1 ein sCe
girt ipſi ſua dimiſerũt ꝓpter deũ.c.nimis iniqua de excel. pla. nec ¶ Memittẽs negociñ ad ſuꝑioꝛẽ põt cuil bet parti dare atte
demntiſg eſt pꝛel⸗ umendũ qꝙ appetãt aliena. xij. ·i. expedit.in fi. facit.ix. ſtatiões ſuas ipſi ſuꝑioꝛi referẽdas.vt.c.clim bertoldus.de re
nr q.ij.lugdunen. ? glo. in. cij. de noui op.nune. iudi.⁊.c.dud u. de elec. pot ſtatuere vtriq; parti terminum ꝑ⸗
Ainmi, Heligioſ exẽpti ſi bñt eccłias ſibi ſubiectas qᷓ iura eis cõ⸗ emptoꝛiñ ad cõparendũ coꝛam ſuꝑioꝛe. vt.c. fi. de accu. Abb.
atni⸗ . petaͤt. við diffuſe 2 plene ꝑ doc. in. c. cñ ? plantare. de puile. in alleg. c. cum bertoldus.circa pꝛꝛuen. “
1t itni Heligioſi ciſtercieñ. oꝛdĩs nõ ſũt exẽpti. vide.S.ab ciſtercieñ. Licet nõ valeat cõſt uetudo vetans remiſſ. ionẽ delin quẽtis
bebcte Neligioſus factus epᷣs an querit ſibi vel eccłie ſeu mona⸗ qꝛ eſſet irratiõ abilis ⁊ grauoſa.ꝑ.c.i.⁊ fi. de ↄſue. valet tñ con
tbite ſterio pmo.vide.s. monachus vel frater. . ſuetudo ꝑ quã iudex domicilij no remitterer ad iudicẽ delicti
4* grin Neligioſus ſi egreditur monaſteriũ an ⁊ qñ recuperat bõa vel ecõtra dũ tñ alter pᷣdictoꝛũ in cuiꝰ territoꝛio degit velit de
* ſua vide plene ꝑ Jo. an.⁊ Hen.in.c.qð a te.de cle. duug. linquẽtẽ punire.vt eſt cõcluſio ab. in. c.fi. de foꝛo cõpe.xiij. col.
ce ¶ Heligioſus an põt ſe armis defendere d̊ ſuperioꝛẽ.vidð.ð. ⁊ ſic limitat dictũ Bar. in.l.ſepulchꝛa.de ſepul. viola.
fm defend ere ſe poteſt. ” ¶ Memiſſio nõ hʒ locñ regulari? in cõtractibꝰ ꝙ fallit quan
bicihe ¶ Meligioſus licite põt aſſũere offm̃ docẽdi dũ ad illud pꝛo do in ipſo cõtractu cõtrabẽs renũciał ſoꝛo ſuo.vt.lij ff. ſi s
d. . mouet᷑ legitĩe vt ↄcludũt doc.in.c.qꝛ nõnulli.de magfis.nam in ius vo.non ierit.tunc em̃ videt᷑ voluiſſe vt ibi tantũ cã deci⸗
pſtſaitze quẽadmodũ ꝓpter officiũ cure põt a mõaſterio extrabi vtno. deret᷑. Bar.in.l.beres abſens.ff. de iudi.item fallit in reddẽda
ainemnn in. c. ꝙ dei. de ſtatu reg. ⁊ põt eſſe cubiculariꝰ epᷣi.ij.q.vi.cũ pa rõne adminiſtratiõis vt debeat remitti ad locũ vbi geſſit. vt
deſotninfi. ſtoꝛis. ⁊ ita ⁊ foꝛtius officiũ do cẽdi cũ ibi magislõ ge ꝓficiat li. (vbi de cri. agi opoꝛtz. Iteʒ fallit in cã ſtat? vt ibi. Cy. ⁊
cötrt tn k qiᷓ in pᷣdictis caſibꝰ cũ ad pꝛedicta multi repiant᷑ idonei:⁊ nõ abb. in. c.fi.de fo.cõpe.xx.colum. L
ielanme ad offm̃ docẽdi.no. ab. in. c. clerici officia. de vi. ⁊ ho.cle. v. col. ¶ Memiſſio delin quẽtis neceſſario nõ ẽ ffẽda per iudicẽ vbi
daclünh ¶ Meligioſus monaſteriũ ĩgrediẽs ſi añ ꝓfeſſionẽ recedit an delinquẽs degit qñ ꝑ iudicẽ delicti nõ petit᷑ fieri ⁊ tunc licite
ubſbetdic recuperat bona que ſecum duxit ad monaſteriũ.vide notabi⸗ põt delĩquẽs ꝑ iudicẽ domicilij pũiri.vt ĩ.lii. C. vbi de cri.a gi
eſionaſte liter. abb.in.c. ꝙ a te.de cle.ↄiug.⁊ ibi late per euʒ. opoꝛtet. et ibi Bar. Ab. in. c.fi. de foꝛo cõpe.x.colum.
ens deone ¶ Meligioſis qᷣt modis pñt ſpectare eccłe ſeculares ⁊ quo iu ¶ NMemiſſio in leuioꝛibꝰ criminibꝰ regulant ñ fit nec ẽt ĩ atro
arinoni re pñt ꝑtinere ad ipſos religioſos.vide late ⁊ notabiliter per cioꝛibꝰ vbi ciuilit᷑ agit᷑ no. Cal.in.c.i.de rap.Abb.vbi.s.
eltuncöfte abb. in. c. de monachis. de pꝛeben. ¶ Memiſſio delinquẽtis ex neceſſitate dʒ fleri vbi delictũ eſt
eiann cia ¶ Meligioſo monacho põt gõcedi vt bẽat vſufructũ alicuiuſ atrox ⁊ petit᷑ fieri ꝑ iudicẽ delicti.uo, Cy.in auẽqua in ꝓuĩcia
bin naien poſſeſſiõis ꝓ neceſſitatibꝰ ſuis no. Inno. in. c. inſinuãte. q cle. ⁊ bar.ĩ.l.ſi cui.ff.ð accu.⁊ gl.ĩcle.paſtoꝛal.ð re iu.⁊ ab. vbi. S.
ncn bn vel vo. idez tenet bar.in auẽ.ingreſſi.C.de ſacroſan.ecc.⁊ no. ¶ Si criminoſus degit ſub iudice domicilij non tenet᷑ ipſe de
Doliide Jo.an.in mercu.in regula nõ eſt obligatoꝛiũ.ↄcludẽs qꝙ; va neceſſitate ſz de vꝛbanitate delinquẽtẽ ad iudicẽ delicti eñ req̃
ſet ſtatutũ editũ a mõaſterio vt vnuſqͥſq; bẽat.x.in ãno ꝓ ĩdu rentẽ remittere.nec ꝑ hoc poterit eũ punire ſʒ ſuꝰ ſuꝑioꝛ ⁊ H ve
icus ſpon mẽtis ⁊ við ꝑ eũ rõneſ efficaceſ.vt reſert ab.i.c.niſi eẽnt ð pbẽ. rum ſi iudex domicilij intendit eñ punire.no. Jo.cal.in.c.i.de

¶ Weligioſus de licẽtia ſui plati põt ꝓmoueni ad offm̃ docẽ

rap.Abb. vbl. S.

donaſtne di xvi.q·i. monachꝰ. ⁊ B ſentit granꝰ ea.cã ⁊.q.S.ſuꝑ eo.qꝛ pſi ¶ Si iudex delicti nõ intendit punire criminoſuʒ ẽt ex vꝛba⸗
ai fniteag. dẽs cathedre nõ ſolũ mõaſterio ſuo ſʒ ẽt toti ecckie vniuerſali nitate ad eũ nõ eſt fiẽda remiſſio.vt Jo.cal.vbi.S.facit.c.ꝑ tu
ppusfnan ꝓdeſt.iõ hieronym? ad ruſticũ mõ achũ lõgo tpe diſce q̃ poſt⸗ as de ſen. exc. ſic ex vꝛbanitate poſſʒ iudex delicti remittere ad
modũ doceaſ.⁊ alibi mihi placʒ vt ſctõꝝ hẽas ↄtubernia.nec iudicẽ domicilij:ſẽ̃ p ylatꝰ remiſit xpᷣm ad herodẽ.ab.vbi.S.
ſtlnnrel ipſe te doceas.vt. c.ſic viue.?. c. ſi clericatus.xvi.q.i.ius em̃ ma ¶ Hemittere põt delinquẽtẽ ad iudicẽ delicti nõ ſolũ iudex

ſſtepete)

gong⸗

ehopee
ofs di
cinetn

gis videt᷑ cõmẽdare uilegiare docentẽ q addiſcẽtẽ.qꝛ ma
ioꝛeʒ fructuʒ facit in ecchia dei. vt.c.i. de magiſ. no. ab. in. c. de
multa de pꝛeben.iij. colũ.vide.s.doc.v.perſone licẽtiate.

Keliquie.

¶ NMeliquie ſanctoꝛũ an poſſunt vendi vel populo oſtẽd i.vi

do micilij ſ alius qui nõ eſt iudex delinquentis vbiipſe degit
vt. F. ſ qͥs vo cõpꝛebenſo:ũ.⁊ Cal.in. c.i.de rap.⁊ abb.vbi.S.
¶ Memiſſio criminof fieri nõ dʒ donec ꝑ iudicẽ delicti ſũma
ria fiat cãe cognitio ne ille diffamet᷑ ſ ligatꝰremittat᷑ vt no.gl.
ĩcle. paſtoꝛalis.de re iud.ſʒ ſi allegat᷑ cotumacia in loco ðᷣlicti
ꝑ fugã ꝓbat᷑ pᷣſũptiue delictũ. ar.in.c.nullus.de pᷣſump.⁊ qðᷣ

auen A. Nancius. . Bo⸗Kona inben Cde nelurer barin.. einana Ee.
, L i. 1 in. lex coꝛ. ff. ad ſil. ſi aũt nõ cõſtat de fuga reqrit᷑ ſùmma
Pbinae KRem edium. ria cognitio niſi factũ ſit notoꝛiũ vriamoſuz. Abb,vbi.. ns
giecin ¶ Nemediũ eroꝛdinariũ vbi eſt pĩguiꝰq; oꝛcinariũ põt quiſ ¶ Memittẽa eſt vagabũaꝰ ad locũ in quo deliquit vt ſcãda
is vt ſuccurraf intẽtare remediũ extraoꝛdia:iũ lʒ cõpetat oꝛdina lũ tollat de loco delicti vt ſatiſfiat reipuͤblice qua leſt ⁊ ceteri
. e riñ.vt ꝓbat᷑ in.c.ex lr̃is de in ĩteg.reſti.⁊ no.i.c.ex ꝑte dereſcri. metũ hẽant.ſʒ ſi in pluribꝰ locis deliquat dʒ fieri pꝛiꝰ remiſſio
Neere ex infert ꝙ in ſentẽtijs q̃ trãſre ñ pñt ĩrẽ iudicatã vt cã mr̃i ad iudicẽ in cuiꝰ territoꝛio pꝛiꝰ deliquit cuʒ ibi pꝛiꝰ ſe obliga⸗
uſche möial bʒ ꝑs dupler remediũ vt petat reſtitutiõeʒ Z ſnĩaʒ del uit ex delicto.ff. de actio.⁊ obli.l.obligamur.ſimile no. Inno.
5 appellʒ ſeu ſupplicet. no. ab.ĩ alle. c. ex lf̃is, ⁊ m eliꝰ ab.in.c.tuʒ in.ci cum iamdudiũi.de pᷣbẽ.vide.j.vagabundus.Ab.vbi/ð.
Hinm er lis eo. ti. . K ae
nmg ¶ Nemediũ oꝛdinariũ vbi cõpetit an ceſſat extraoꝛdinariuʒ enunciatio. °
ncet vide.S.actio in factum. ¶ Nenũ ciãs liti videt᷑ renũciare omni iuri ſibi cõpetenti in
ſcgee ¶ Nemedia q̃ cõpetũt ðᷣ actoꝛẽ vł reũ ↄtumacẽ añ litis cõt. illa cã.nam licet verbũ litis ſtricte ſumptũ referat᷑ ad inſtãtiaʒ
aii vl pꝰ litis ↄtel.vł qᷓſ dteſta.vł qñ liquet vł nõ de cã.vide ple iudicialẽ dũtaxat vt no.in.c.ij.de pꝛocu.lib.vi.tamẽ largo mõ
enie ne per doc. fignanter per ant. 2 ab. in.c. put ð dolo ⁊ ↄtuma. cõpꝛehẽdit in ſeius qð qͥs hʒ in cã ſuꝑ qua lis eſt mota. vt in
te 4 ¶ Hemediñ oꝛdinariũ vbi cõpetit ceſſat eroꝛdinariũ.vt ĩ.:. c.foꝛus.de ver.ſig.⁊.l.litis noĩe.de vᷣ.ſig.⁊ eſt tex.in.l.poſtq li
ſnnd 1 cã. ff.de mino.quã regulã limitat ab.i.cer ꝑte de reſcri.ꝙ ꝓce ti.ij. ff. ð pac. eſt tñ notãdũ ꝙ litigãs ſuꝑ bñficio ſi renciat liti
ſgoe⸗ . dat in remedio extraoꝛdĩario ſeu o fficio iudicis ↄ ius vt eſt re ⁊ cãe ius qð hẽbat in illo bñficio nõ amittit ſi renunciauit in
Gone ſtitutio in ĩteg. ſecꝰin officio eẽ̃oꝛdiario ſʒ ius vt cũ petunt᷑ re manibus illius qui nõ poterat renũciationẽ illiꝰbeneficij acci
nngl uocari attentata p?ꝰ appellationẽ vt no. J o. an.i. c. nõ ſolũ. ð pere. vt no. dñi de rota deci.ccxcvi.ſicut em̃ nõ põt clericꝰ dire
q iiij

*

cte renũciare bñ ficiũ niſ in manibꝰ illius qui illi deſtituere pt
no.in.c,qð in dubijs.de renũ.ita nec indirecte põt renũciãdo

liti ⁊ cae talis tñ renũciatio hʒ vim taciti pacti ne vlterius poſ
ſit bũficiũ petere no.in ſimili.in.c.ſuper hoc de renũcia.no.ab.
in.c cum pꝛidem de pac.
¶ Menũciare liti ⁊ cãe nõ inducit renũciatiõeʒ tituli de quo
nõ agitur qꝛ renũciatiões ſunt ſtricti iuris:⁊ in eis nõ veniũt
non ex ſeſia. ff. de pactis.l.tres fratres. de pꝛiuile. quia circa
Jo.cal.ĩ ſuis ↄſilijs ti.de pꝛeben.ↄſilio.v.de hac materia vide
Anto.in.c.veniens.de renuncia.
¶ Benũciãs bñſiqo ſuo nõ dʒ deducere in pactũ vt cõferat
certe ꝑſone:ſʒ dʒ pure ⁊ ſimpliciter in manibꝰ ſupioꝛis renũcia
re alias nõ valerʒ renũciatio nec collatio alteri facta. vt no.gl.
in.c(ex parte.i.de offi.dele.⁊ in.c.oꝛdinatiõ eſ.i.q.i.ſj nec ↄmit
tit᷑ ſimõia ſi in aĩo gerat vt ↄferat᷑ certe ꝑſonevt no.gl.in.d.c.
oꝛdinatiões. peccat tam̃ qui ex affectu carnalitatis inducitur
ad renũcianduz.no. Ab.in dicto.c.ex parte.i.vide.].ſymonia.
¶ Benũciare nõ põt pᷣlatꝰiuriĩ quo nõ bʒ liberã adminiſtra
tionẽ ſicut nõ põt reʒ in iudiciũ deductã alienare.ſecꝰ ſi agere

tur de re in qua pꝛelatus põt diſponere no.Abb. in. c. cum pꝛi

dem de pac.vide.õ.pꝛelatus non põt.
¶ Menunciãs titulo ꝑmutatiõis ſi nõ põt cõſequi bñficium
alteriꝰ poteſt reaſſume bñficiũ ſuũ ⁊ redire ſine noua collati
one no. Ab.in fine tractatꝰ ꝑmutatiõis ⁊ tangit in.c.cum pꝛi⸗
dem infi.de pac.
¶ Henũciatio bñficij facta ꝑ metũ ĩterueniẽte ſupioꝛis ↄſen
ſu valet.doc.ſignanter Ab.in.c.ad aures.ꝙ metus cauſa.
¶ Benũciãti bñficiũ ꝑ metũ ↄpetũt duo remedia ſcilicʒ actõ
ꝙ me.cã per qð remediũ reſtituũtur ſibi oĩa q̃ tradidit ꝑ metũ

cũ ĩtegritate.vt.c.abbas in fi.ꝙ me. cã. teʒ cõpetit remediuʒ

qð directe petit bñficiũ intentãdo vtilem actionẽ.no.Abb.in
c.ad audientiam.qꝙ me.cã.
¶ Menũciare põt electus ante ↄfirmationẽ iuri ſuo in mani⸗
bus eligentiũ.vide.S.electus ante cõfirmationẽ.
¶ Benũciatio bñficij facta in manu ſupioꝛis etiã poſt ſpolia
tionẽ pᷣſumit᷑ ſpõtanea.ar.in.l.nõ eſt veriſimile.ff q me. cauſa
⁊ eoꝝ q̃ no.gl.in.l.trãſactionẽ.C.de tranſac.ſi vero nõ fit renũ
ciatio in manibꝰ ſuꝑioꝛis nõ ꝑditur ius qð renũcians hẽbat
in bñficio immo talis renũciatio nõ tenet.iuxta no.ꝑ doc.in.c.
ꝙ in dubijs de renũ.Abb. in. c. ij. de reſti.ſpo.iiij.colum.
¶ Menũciare volẽs bñficio ſi anteqᷓ; ſpoliet᷑ cõſtituit ꝓcura
toꝛẽ ad renũciãdũ qui renunciauit poſt ſpoliationẽ in manibꝰ
pᷣlati valet talis renũciatio:nec põt amplius agere poſſeſſoꝛio
qꝛ videt᷑ volũtarie renũciaſſe.eſt dictũ notabile Zapi.alle.xx⸗
iiij.vt refert Ab.in.c.ij.de reſti.ſpo.v.colum.vide.s. exceptio
ſpontanee.
¶ Menũciare bñficio licʒ qͥs nõ poſit ſine licentia ſuꝑioꝛis.
vt.c.ad monet.⁊.c.ꝙ in dubijs de renũ.poteſt tam̃ ſe obligare
iuramẽto ad nõ petendũ ſeu mouẽdũ q̃ſtionẽ ſuꝑ illo.vt.c.au⸗
dita.de reſti.ſpo.qð ꝓcedit inquãtũ cõ cernit fauoꝛẽ renũcian
tis.ſecus aũt inquãtũ petitio fundatur ſuper vtilitate eccłie ⁊
parrochianoꝛũ quia in illoꝛũ pᷣiudiciuʒ nõ potuit ſe obligare
ſine licentia ſuꝑioꝛis vt ibi no. Ab.i.colum.
¶ Henũciatio bñficij facta ſine cõſenſu ſuꝑioꝛis nõ valʒetiã
in pᷣiudiciũ renũciantis.vt in.c.ꝙ in dubijs.de renũ.⁊ Jo.an.
in.c.quanto.de tranſla.nam e tiã officiũ publicũ ſeculare non
põt quis a ſe abdicax ex pꝛiuata renũciatiõ e.vt.l.legatꝰ.ff.ð
offi.pꝛeſi.no.ab.in.c.ꝙ dei timoꝛẽ de ſtatu mona.
¶ Meſignare põt quis bñficiũ ſuum ex talibus verbis vt al⸗
teri ꝓuideat᷑.vt.c.dilecto.de pꝛeben.circa pꝛin.qð ĩtelligo ſᷣm
Ab.ibi dũmodo in renũciatiõis actu hoc nõ deducat᷑ pactũ
ſʒz ipſaz renũciatiõ eʒ liberaliter ⁊ pure faciat no.glo.i.q.i.oꝛ⸗
dinatiões.nã ſi hoc deduceret᷑ in pactũ in actu renunciatiõss
eſſe?ſymoniacũ.vt vult glo. in alle. c. dilecto. ? ibi Ab. in pn.
¶ Benũciare videt᷑ qͥs iuri ſuo tradẽdo litteras ſui bñficij
vt. c. ſane.de renũ.⁊.c.cum pꝛidẽ.de pactis.⁊ traditis inſtrum̃
tis mancipioꝛũ mãcipia ipſa donata intelligunt᷑. vt. l. i. C de
dona. ⁊ cirographũ legauit ⁊ actiões que ibi cõtinent᷑ legare
videt᷑ff. dele.iij.qui cyrographũ ⁊ qui obligauit inſtrumẽta
agroꝝ ſuoꝛũ de agris ſuis cogitaſſe intelligit᷑. C. que res pig.
obl. po.l.ij.⁊ ſi reſtitui tibi cautionẽ pignoꝛis ius pignoꝛis re
miſiſſe videoꝛ. C. ð remi.pig.l.creditoꝛẽ. ⁊.ff. ð pac.l. ij.ſecus ſi
reſtituo tibipignus.de quovide glo. notabilez in alle, cilane.

¶Mino: nõ põt renũciare in integrũ reſtitutõis bñficio qꝛ
boc eſt introductũ ꝓpter ĩbecillitatẽ ipſius minoꝛis ideo non
poteſt renũciare qꝛ eadẽ ĩbecillitate inducit᷑ ad renũciandũ q̃
ad ↄtrabendũ.facit qð no.Cp.in.l.ſi quis in cõſe cribẽdo. C. de
epi.⁊ cle.⁊ dic vt no.in.l.ſi itra.C.ð ĩ ĩte.reſti.⁊.· ĩ.l. cõuẽtio. ff. de
mĩo.⁊ Spe.ti.de in inte.reſti.S qualiter. .ſed nũqͥ d.factus tñ
maioꝛ põt. Jo.an.⁊ ab.in.c.ſi d iligen.de foꝛo cõpe.vi,colum.

¶ Menũciare nõ põt eccłia bñficio reſti in integ. maxime qñ
pᷣlatus ſolus renũciauit etiã ſi iurauit.ad hoc glo. no. in. c. i. d5

reſti. in integ.li. vi.facit.c, intellecto. ⁊.c.ſicut noſtris de lureiu.
ab. in. c. ſi diligenti. de foꝛo cõpe. v. colum.
¶ Si ptes renũciant ferijs nõ pñt tꝑe feriaruʒ cõpelli teſtes

ad teſtificandũ qꝛ iſta renũciatio nõ operat᷑ reſpectu teſtium

no.ab.in.c.fi.de ferijs.⁊ glo.in.l.omnes dies.C de ferijs.
Nenũciare nõ pñt partes ferijs ſolẽnib⸗ ĩtroductis in ho⸗
noꝛẽ dei.de foꝛo cõpe.ſi diligenti.⁊.l.ſi vnus.S. in ſumma. de
pac.idem cũ partes cõpꝛomittũt in vᷣo arbitro:ſʒ cum cõpꝛo⸗
mittit᷑ in arbitratoꝛẽ qui eſt partim mediatoꝛ pñt partes tali⸗
bus ferijs renũciare.vt.l.fi. C. de ferijs. Spe.Li.de arbi. 5. fi.
v. in foꝛma. Item nequeũt partes renũciare ferijs repẽtinis
que in fauoꝛẽ partiuʒ nõ ſunt introducte.vt.l.omnes dies. pꝛo

pe finẽ. C. de ferijs ⁊ glo. in cle. ſepe de ver.ſig. ferjs tamẽ pu⸗

blicis ſeu ruſticis libeꝝ eſt renũciare.vt.c.fi. de ferijs.⁊ ibi ab.

¶ Henũciare videt᷑ appellatiõi pars litigans coꝛaʒ iudicea

quo.qð limita.vt.S.appellãs.

¶ Henũciatio appellatiõis plus operat᷑ q remotio appella
tionis in reſæipto. vide.S. appellatiõis renunciatio.

¶ã Henũciatio appellatiõis a iudice vel ab arbitris an valet
vide.S. appellatiõis renũciatio. =èWG
¶ Henũciare nõ põt quis pᷣuilegio exemptionis.vide.S.ex⸗
emptiõis.

poteſt quis renũciare.

Nenũciare an põt quis pꝛeſcriptiõi.vide.s pᷣſcriptiõi nõ

¶ NHenũciare videt᷑ iuri ſuo ſponte recipiens minoꝛẽ dilatio⸗

nez i a iure diſponat᷑. vt.l.ad ſolutionem. C. de re iudi. Ab. in
ꝙ ad ↄſultationẽ. de re iudi.vhi vide late ꝑ eum.

O Menũciare an quis põt iuri publico vel pꝛiuato vł iuri ſu
perioꝛis vel iuri dinino ſeu naturali vel iuri poſitiuo. vide ple
niſſime ꝑ ab.in.c.ſi diligenti de foꝛo cõpe.ꝑ ban in.l.ius pubii
cum. ff.de pac.⁊ in.l.ſi quis in cõſcribẽdo.C de pac.⁊ glo.no⸗

tabileʒ in auẽ.vt ſine ꝓbibi. ma.S.qꝛ vero.

¶ Benũciare nõ põt quis iuri qð ſtatuit certã foꝛmã in acti⸗
buſ bominiũ ĩtroducẽdo vt videlʒ teſtamẽtũ fiat cũ certo nũe

ro teſtium:vel ꝙ pacta ⁊ ſtipulatiões certo modo fiant. ff. ðᷣle.
i.l. nemo põt. ⁊. ff.de pac.l. cõtra iuris.fa. c. cum eſſes. de teſta.
⁊. c.qꝛ ꝓpter.de elec. Ab.in.c.ſi diligenti. de fo. cõpe.iij co lũ.
¶ Menüciare quis nõ põt iuri ꝓ ſe introducto in quattuoꝛ
caſibus.¶ Pꝛimus ꝓpter auariciã cuditoꝛis.C. de pac.pig.

l. vlti. ¶ Secũdus ꝓpter fauoꝛẽ alimẽtoꝛũ in vltima volunta

te relictoꝛũ.ff.de tranſac.l.cum hi.¶ Tertius qꝛ non valẽt pa

cta contra naturã cõtractꝰ.ff.de pꝛeca.l. cum pꝛecario.de pᷣca.
cfi. ¶ Quanus in caſu.l. in hociudicio. .ſi cõuenerit. ff. coi
diuidun.ratio qꝛ cõmunio ſolʒ generare diſcoꝛdiã. vt.lcũ par

5§. dulciflimis. ff. de le. ij. ideo nõ valet pactum ne poſſit ſepara

ri ſocietas.nec valet pactũ qð faciũt debitoꝛes creditoꝛibꝰ de

ſolutione nõ ꝓbãda niſi ꝑ inſtrumẽtũ cñũ teſtificãdi vtilitas ſit
cõmunis.in auc.de teſti.in pꝛin.nec dʒ anguſtiari ſed dilatari

C. de iureturꝗ.l. generaliter. nec ad vnã ſpeciẽ artari.ff.de teſti.
l.iij.no. glo. in auc. vt ſine ꝓhi. Ab. in.ciſi diligenti de foꝛo cõ
pe.iiij.colum.

enũciare an ⁊ qñ po ſſit mulier velleiano.vide.ö. mulier

ſi ſe obligat.

¶ Henũciare an põt pꝛelatꝰ pꝛiuilegio Zoncernẽti ecclciam.

vide.S.ↄtractus factꝰ.

¶ Henũciato petitoꝛio an poſſit intẽta ri poſſeſſoꝛium.vide

notata in.c.paſtoꝛalis.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ ibi ab.vi.colum.

¶ Menũciare an põt quis puilegio vẽl reſcripto.vide.s. pui

legium ſi emanauit.⁊ vide.j.reſcriptũ ſi impetrat᷑.

¶ Wenũ ciatio pure ⁊ ſimpliciter facta nõ extendit᷑ ad ius qö

põt in futurũ cõpetere niſ hoc cauest᷑ in renũciatiõe.vt.c.cuʒ
inter. de renũ.bar.notabiliterin.l.i.⁊ in.l.qui rome.S.duo fra
tres.ff.de ver. ob.no.gl.in.c.ex multiplici.de deci.⁊ eſt ratio qꝛ

quis nõ põt ab ſe abdicare qð non hʒ naʒ puatio pᷣſupponit

lui
Gßͤfnnii
fnliil
(ilin
(ein
nipotnn
deſ
o n
weeiſthi,
(EKeie
ctkot
eſpen
xprſenti
Veprent
ltpen

(EHmiie
chllist

iilcilet

Spciord

Ekhuciter

Mmsdee
VBN
(ſerun
tteinieg
tanini
deſenüi46
(ihince
(u cenſe
dl te

(Henb

Aakafeyune

.

tctiilbet

“
3

nh

Vce
iſtam
mobi
liti (

leqte de
(loßn,.
(Heni
ld pbe
ſeſerun
ehecd
ſer
(Benn

Adanſi

Gitu
crirne
Ekehetde
ſehii
(Sip
bral
iceser.
ilmitet
inc
funrt
megn

WBE
S=
—
—
=

lentbiſiſ

nſngn
ciato.
birisate

,–

H
“

His iles

⸗

22 4
nonidſti c
inci⸗Da

n.

mäinaci

ncenofſ
fiuntte
ſes,dekn.

Cöpefi.

t naan
depege

napolnnan
lonralian
Cnaeadn
LeneitfdS.
intlciha
vofitſ⅓

dtorb=e

ivtlineſſ.
ſed dlia.
ifde
ſideſori.

es muin
9

iln

Giceo
sg
fade
det hς⅝
ſneg
kſenge
opfni.

=
—-

.

ſs kepeſte
nnesdine
enfstanig
nſstbit
de

P

H

rrrre,

6 *—

en

l iuai.
tvo riſee
Nus ov
1e glo n,

babitũ. in. c. ad diſſoluẽdũ.de deſpon. impu. ſed ſi renunciatio
luris futuri fiat in pñ̃tia iudiq; valʒ no. Bar.in.l.i.C.ð pac.idẽ
ſi fiat parte pᷣſente.no.abb.in alleg.c.ex multiplici.circa fi.
¶ NRenũciare an põt quis vſui putei cõis poꝛtici ſeu fundi
vel clibani vr euitet onus refectiõis.vide.Spe.in ti.de cenſi.
§. ij. ver. item pone. . , .
¶ Nenũciare nõ põt litteris quas qᷣs impetrauit ſine cõſen⸗
ſu rei poſt pꝛeſentationẽ ipſarũ ⁊ citationẽ ſecutã.ar.in.c.ex te
noꝛe. de reſcrip.ſunt em̃ littere per bũc actum effecte cõmuneſ
no. Inno. in. c ex cõ queſtiõe.de reſti.ſpo.Ab.in alleg.c:ex te⸗
noꝛe in pꝛin.

¶ NRenũciãs om̃i iuri qð hʒ vel bẽre ſperat:vel om̃i iuri ſibi

competenti vel cõpetituro põt agere ex iure ſuꝑueniẽti.vt no.

Bar.in.l.poſt emãcipationẽ.de libe.lega.nam dicta verba
babere ſpero. ⁊c. intelligunt᷑ de ſpe que hʒ aliquã ſubſiſtẽtiã
de pꝛeſenti alias nõ dicit᷑ ſpes que nõ eſt fundata in aliqua cã
de pꝛeſenti.facit qdð no.bar.in.l.qui rome.S.duo fratres.de xᷣ.

obli. Pe. de ancha. in. c. cum inter. de renun.

¶ Nenũciãs in iudicio iuri ſibi comperenti non eſt veriſimile
ꝙ cõpulſus renũciauit.vt.l.nõ eſt veriſimile.ff. ꝙ me.cauſa.nã
magna ẽ tuitio pꝛetoꝛis,:ff.ꝙ fal.tu.auct.ge.eſt.l.i.S.peñ.⁊ iuſ⸗
ſus iudiciſ excuſat et purgat vitiũ alias a iure preſumptũ.vt.l.
furti.S.qui iuſſit.ff.de bis qui no.infa.⁊.c.niſi eſſent de pꝛebẽ.

gð verũ credo niſi in caſu quo iudex alias cõ ſueuit iniuſte age

reputa incarcerare ⁊ toꝛquere ⁊ terribilis eſſe.vt no.ĩ.c.ſñi iuſtꝰ
metus.de appel.⁊.l.de pupillo.S.ſi qͥs iuſſit.ð noui ope.nũci.
per Bar. ⁊ vide.S.exceptio.ſ.non veriſimile.
¶ Menuncians ſeu cedẽs bonis in quibus habet dominiuz
põt re integra penitere.vt.l.is qui.ff.de ceſſi.bono.ſi tñ babet
ſolã adminiſtrationeʒ ſoluʒ petita licentia ad renũciandũ ſeu

cedẽdum nõ põt penitere et cõpellitur renũciare vt.c.quideʒ.

de renũ.⁊ eſt rõ quia faciliꝰ põt quis a ſe abdicare adminiſtra
tionẽ quã gerit ĩ bonis alienis qᷓ; in pꝛopijs.c.is qui de ꝓcu.
li.vi. hinc eſt ꝙ ſuus poteſt per penitẽtiã reuocare aſcenſonẽ
quia cenſetur dominus viuo patre.vt.l.iiij.de repu.here.et.lfi
eo.ti. vt refert Pe.in alle. c. quidam.
¶ Nenũcians aliquid libera volũtate eo animo ꝙ dominiũ

illius rei vlterius habere nõ vult etiam abſente illo cui pꝛedi⸗

cta renunciatio ꝓdeſt valet talis renũciatio ⁊ ſibi pꝛeiudicat
⁊ cuilibet parit exceptionẽ.ar.C.de accu.actioneʒ.vij.q.i.qᷓ; pe
riculoſuz.de pꝛeſcrip.c.penul.ff.de acqui.here.is poteſt.nõ tñ
renuncians amittit dominiuʒ rei per reuocationẽ duʒ tenet il⸗
lam.licet amittat poſſeſſionem.ff.de acquitr᷑ poſ.l.ſi quis vi.S.
i.ſi tamẽ renunciat iuri vel ſeruituti quã habet in aliqua re eti
am abñũte dũño rei ſtatim res fit libera et eodem mõ ſi renunci⸗
at liti.C. de pac,l.poſtqᷓ;.eſt not. Innoc.in.c.veniens.de renũ.
¶ Menunciare an poteſt creditoꝛ obligationi perſonali ab⸗

ſente debitoꝛe ita ꝙ ſibequeratur exceptio, vide Bar. in, l. nõ

ſolum. S. ſi liberationis verba. ff. de libe. le.
¶ Menũciare in cauſa pꝛopꝛie dicit᷑ de pꝛobationibus facti
ideo ꝓbatio iuris põt poſt renũciationeʒ ꝓduci concluſio ve⸗
ro refertur ꝙ de iure nec de facto nõ poteſt quicqᷓᷓ in cauſa ꝓ⸗
bare nec dici.no. Inno.iĩ.c.paſtoꝛalis.ĩ pn.de cauſa po ſſ.⁊ ꝓ⸗
pe.⁊ Anto.ĩ.c.fraternitatis.ĩ fi.de teſti.vide.j.teſtj.v.excludit᷑
¶ Nenunciatio ⁊ concluſio facta in cꝗ principali nõ extẽdit
ad cauſã appellatiõis que eſt alia a ꝓma ⁊ hocideo quia nõ
creditur partes de hoc intellexiſſe ſed ſi intelligerẽt vł expꝛeſſe
dicerẽt nos renũciamus.et cõcludimus qꝙ de cetero nec de iu⸗

re nec de facto in cã pꝛincip ali vel appellationis aliqͥd dĩcemꝰ

h renũciatõ ſemꝑ pᷣindicaret.⁊ ẽno. Inn.i.c.cũ veniſſẽt ð teſtj.
¶ Si poſt renũ ciationeʒ teſtiũ factã in generali iteruʒ admit
tatur aliqua exceptlo et iterũ ſuꝑ illa exceptione admitterẽtur
teſtes ex quo em̃ quis admittit᷑ ad excipiendum et ꝑ cõſequẽs

admittet᷑ ad exceptionẽ ꝓbandam ſiue ꝑ teſtes vł alio modo⸗

ar. in.c.cuʒ veniſſent.⁊.c.cauſam.ij.de teſti.ſi vero ſuper aliqᷓ
ſpeciali articulo fuit renſiciatũ ſuper illo v lrerius cõmuni iure
nõ ſunt recipiẽdi teſtes.c.de teſti.⁊.c.intimauit.ð teſti.ſuꝑ illo
tamẽ articulo ſi aliqua iuſta cauſa mouerit iudicem maxſme pᷣ
ſtito a parte petente iuramẽto ꝙ hoc malicioſe nõ petit iteꝝ ſu
per eodeʒ articulo poterit teſtes ꝓducere per beneficiũ reſtitu
tionis ex clau ſula generali.vt auc.de teſti.S.quia vero multi.
vbi etiã admittit᷑ poſt cõcluſionẽ q̃ magis ĩpediret qᷓ; renũcia
tio.ẽ no. Inn. ic. cũ vẽiſſent.ð teſti.vide.j.ð teſt.v.ꝑs q̃ copiã.

¶ MRenũciare põt quis exceptiõi nõ numerate pecunie.C. de
nõ numera.pecu.l.gña liter.⁊.l.ĩ ↄtractibꝰ.qð hʒ locũ nõ ſolũ
inter laicos ſ tᷣt ĩter clericos noĩe ꝓpꝛio cõtrahẽtes.ſecꝰ vbipᷣ
latus nomine eccłie vel ꝓ ipſius eccłie negocijs expediendis
cõ fitetur ſe mutuũ recepiſſe qꝛ tunc nõ ſolũ in fra biẽniñ ſed ẽt
in ꝑpetuũ cõpetit contra creditoꝛẽ exceptio niſi ⁊ ipſe ꝓbet in
vtilitatẽ eccłie pecuni foꝛe verſam.x.q.ij.boc ius.⁊ ꝑlene no.
in.c.fi.de ſolu.hoc no. Hoſti.in.c.ſ cautio.de fide inſtru.
¶ NMenũciare an poteſt filius hereditatẽ paternã legitima ſi⸗
bi reſeruata.vide.S.hereditas.
¶ Menũciatio generalis nõ firmat᷑ iuramẽto ꝓpter defectũ
conſenſus.qꝛ nõ apparet ꝙ renũciãs expꝛeſſe cõſenſerit de ca
fibus nõ nomĩatis.ſed iuramẽtũ nõ obligat vltra conſenſuʒ
ergo.⁊c.facit.c.pe.⁊.c.qntauallis.⁊.c.veniẽs.de iureiur.in fo
ro tamẽ penitentiali obligabitur ſᷣm cõſenſuʒ quẽ pꝛeſtitit.ar.
eo.que no.in.c.tua.de ſponſa.

Replicatio.

¶ Meplicatio qͥd ſit ⁊ an operet᷑ tantum ſicut exceptio ⁊ alia
notabiliter circa replicationẽ per Abb.in.c.ij.de excep.

Repetitio.

¶ NMepetere põt iuder eccłiaſticus ſiditũ ſuũ ab illis iniu⸗
ſte detentũ. intereſt em̃ ſua ne violet᷑ eius iuriſditio. Itẽ ptas
repetit ſubditum ſuũ vt poſſit munera ꝑſonalia ſubire.l.de iu
re.ff.ad munici.⁊ vide glo.in.l.i.S.per hãc.ſf.de rei ven.⁊ dñs
repetit aſcriptitiũ ſuũ.c.ij.de iude.creditoꝛ tñ non repetit ðbi⸗
toꝛẽ ſuum ab alio detentũ.qꝛ nõ hʒ ius in pſonã. de quo vide
glo. no. in. c. auctoꝛitate. de pꝛiuile.lib.vi. Ab b. in. c. dilecti. de
appel.circa pꝛin.

Repreſalie
¶ Nepꝛeſalie an cõcedant᷑ cõtra vniuerſitateð denegãtẽ iu⸗
ſticisz. vide.ð.bellum .

Requiſitio
¶ In requiſitiõibꝰ vel monitionibꝰ extraiudicia libꝰ ſufficit
vna vocatio no.glo.in.c.ſi epiſcopus.xviij.di.Abb.in.c.cum
nobis.de elec.circa fi.vide,S.monitio.⁊ vide Ab.in.c.cuʒ cãʒ
que. de offi. dele.
¶ Nequiñitio iudicis hʒ viʒ citatiõis.vt.l.ij. C.quõ ⁊ quãdo
iudex no.glo.in.c.conſuluit.de offi.dele.nã exquo datur peni
tentia nõ requiritur neceffario citatio.vt no. Jo.and.in.c.fi.de
elec.lib.vi.no.Ab.in.c.i.de iudi.⁊ in.c.cum cãm q̃ de offi, ðᷣle.
i colũ.⁊ in allega.c.conſuluit.penul.colum.

Reſcriptum

¶ Meſcriptũ ſcðm ad lites ſi per ĩpetrantẽ fuit anteqᷓ; pꝛimũ
reſcriptũ coꝛã iudice pñtatũ citatiõe ſecuta ꝓpter pᷣuentionẽ
valet ſcõm reſcriptũ ⁊ nõ pꝛimũ:⁊ hoc ſi pᷣmo impetrans fuit
negligẽs.ſi aũt copiã iudiciſ hẽre nequiuit vt hic fuit ꝓteſtatꝰ
expectat᷑ vſq; ad annũ.cõcluſio doc.in.c.vt debitꝰ. de appel.
⁊.c.ſi aũt.⁊.c.plerũq;.de reſcrip.ab.in c.i.de reſcrip.
¶ NMeſcriptũ ad lites nõ ꝑdit᷑ ꝑ lapſũ tẽpoꝛis:ĩmo durae quã
tñ durat actio ſuꝑ quo ĩpetrat᷑ niſi ĩpetret᷑ ſcõʒ ręſcriptũ cõtra
riũ:⁊ pꝛimus ĩpetrans ꝑ dolũ nõ vſus fuit illo qͥꝛ ta cuit ꝑ an⸗
nũ. plene per Ab. in. c. ſi aũt. de reſcrip. *
¶ Meſcripta ad lites ſunt odioſa cum ſint in pꝛeiudiciũ oꝛdi
narie iuriſditiõis.⁊ ideo reſcriptũ ꝑ qð om̃ia vnius hominis
negocia tam pᷣſentia qᷓᷓ futura cõmittunt᷑ eſt nullũ ideʒ ſi depu
tatur incertus iudex.doc.⁊ ab.in.c.ad hec.de reſcrip.
¶ Meſcriptũ ĩpetrãs pmũ nõ vtens eo infra annũ data ĩpe⸗
tratiõe ſecũdi perdit iliud ſi aũt ſecũdũ nõ impetrat᷑ valemꝛi
mũ ꝑpetuo.vt in.l.falſo, C.de diuer.reſcrip.no.per ab.in.c.ple
rũq;.de reſcrip.
¶ Reſcriptum ad lites requirit ſpãle mãdatũ.ſecus ad bene⸗
ficia co niuncta tam̃ perſona poteſt ſine mandato reſcriptũ ad
lites impetrare dũ tñ caueat derato:⁊ caſus nõrequirat ſpale
mandatũ vt in ſpiritualibꝰ.Spe.in ti.de coniuncta ꝑſona.S.
vnico.⁊ dñi de rota deci.cxxxv.vt refert ab.in.c.nõnulli.S.ſũt
⁊ alij de reſcrip.i.colum.
¶Beſcriptũ nullũ ſumit vigoꝛẽ ſi oꝛta contentiõe ſuꝑ nulli⸗
tate ſudex pꝛonũciat validũ ⁊ nõ appellat᷑ vt no.ꝑ Zapuʒ in

i. de reſcrip. li. v⁊ hoc verũ niñ reſcriptũ fuiſſet falſum. ab. in

c.ſuper litteris.⁊ in.c.ex parte.de reſcrip.vi.colum.

¶Meſcripti foꝛma niſi ſeruet᷑ ꝓceſſus eſt nulluſ.limitatnr.v t

S.ꝓceſſus contra foꝛmã.

O Neſcriptũ ſi ipetret᷑ ad lites ⁊ ꝑtes nõ concoꝛdãt de iudi⸗
ce.vel ſi vna ꝑs eſt pñũs altera abſens qualiter puideat᷑. vide

S. ludex delegatus ſi impetret᷑ ,
¶Sec dũ reſcriptũ ad lites nõ faciens mentionẽ de pꝛimo

nõ eſt ipſo iure nullũ ſed annullandũ ope exceptiõis vt eſt tex.

in.c.vt debitus.de appel.no.a b.in.c.ceterũ.de reſcrip.ij.colũ.

¶ Melſcriptũ ad lies impetratum ad iudicẽ qui tẽpoꝛe date

erat excõicatus nołoꝛie nõ valet:liq; tẽpoꝛe receptiõis ſit ab
ſ. olutus. no. glo. in. c. dilectus. ij. de pꝛeben.⁊ ar.c.ad pꝛobãdũ
de re iudi.⁊ eſtrõ qꝛ a tẽpoꝛe date impꝛimit᷑ iuriſditio ⁊ reſcri

ptũ nõ reperit ſubiectũ habile ad recipiẽdũ iuriſ ditiõ eʒ.ſi aut

erat occulte excõicatus ⁊ impetrans illũ ſcienter ĩpetrauit nõ
valet reſcriptum.no Jo.and.in alleg.c. dilectus.qð cõmẽdat
ibi Ab.⁊ facit qdð no. Jo.cal.in.c.ad ꝓbandũ.de re iudi.vbi
tenet ꝙ geſta per iudicẽ excõicatũ toleratũ nõ tenẽt in fauoꝛẽ

partis ſcienter litigãtis coꝛã occulto excõicato.ex quo infer

ꝙ ſi occultus excõicatus cõ ulit ſcienti beneficiũ nõ tenet col

latio vel retractat᷑ ex quo limitat᷑.l.Barbarius.ff. de offi.pꝛe⸗

to.⁊ alle.c.ad ꝓbandũ i vero impetrans ignoꝛabat valet re⸗

ſcriptum ex quo reperit᷑ abſolutus tꝑe pꝛoceſſus.ſic cõcludit

Ab. in alleg.c.dilectus.v.colum.
¶ In reſcriptis ĩpetratis ad lites ſubꝛeptio nõ viciat ipſo fa⸗
cto:ſed opus eſt exceptiõe.niſi in eodẽ reſcripto fiat gratia ⁊
acceſſoꝛie detur iuriſditio ad executiõeʒ gratie eſt oↄcluſio.ab.
in alleg.c.ceteruʒ.
¶ In reſcriptis ĩpetratis ad beneficia ſubꝛeptio viciat reſcri
ptum ⁊ gram ipſo facto.eſt concluſio.ab.vbi.S.

¶ Beſcriptũ ↄtinẽs plura negocia an per ſurreptionẽ cõmiſ

ſam in vno viclet reſcriptũ in totum. ab. in. c. ſedes de reſcrip.
ij.colũ.⁊ ibi no.ab.an reſcrpitũ ↄtinẽs ſpecies ſubſecuta clau

ſula generali cõpꝛehendat alias ſpecies maioꝛes ⁊ cuiꝰ quali

tatis.⁊c̃.

¶ Heſcriptuʒ ſubꝛepticium an ⁊ quõdo põtin totum vel in
partem viciari.vide.j.ſubreptio.

¶ In reſcriptis ad bñficia an eſt ſtanduʒ date vel pñtationi

abb.in.c.capitulũ.de reſcrip.ij.colum.
¶ Meſcriptũ impetratũ ſuper cã iam inchoata coꝛã oꝛdĩario
eſt ſubꝛepticiũ niſ de eo fiat mentio ideʒ de pꝛoceſſu ĩchoato
coꝛã alio delegato.no.in.c.vt debitus, de appel. ⁊ glo.⁊ Ab.
in.c.pꝛudentiam.S.ſexta.de offi.dele.

¶ Siagitur de ſubꝛeptiõe vnius reſcripti ita q; nullus aliud

reſcriptum apparet impetratũ nõ ſufficit excipere niñ appel⸗
letur ab exceptiõe reiecta per iudicẽ tacite vel expꝛeſſe.naʒ pa
ria ſũt nõ excipere vł excipere ⁊ a reiectiõe nõ appellare.vt. c.
cum dilecti.de elec.⁊.c.ex parte.de appella.no.glo. in cle.vni⸗
ca. de dolo ⁊ cõtu.ſed ſi agitur de pᷣualiditate pluriũ reſcripto
ruʒ:⁊ tunc ſufficit ꝙ pꝛimus ĩpetrãs cõpareat coꝛã ſecũdis iu
dicibus ⁊ excipiat de pꝛimo reſcripto:vnde tutus eſt excipiẽs
R ꝓteſtet᷑ / nõ intendit cõparere coꝛã eo vt no. in.c.paſtoꝛał.
de reſcrip. iſta eſt diſtinctio Ab. in. c. ceterũ.de reſcrip.iij.colũ.
¶ Bſcrniptũ ↄtinẽs plura negocia tunc viciat᷑ in totũ ex ſur⸗
reptione vnius negocij quado ex negocio ex quo ſurgit ſurre
ptio dependẽt alia negocia.vt in.c.ſedes.de reſcrip.ſecus qñ
negocia ſunt pꝛoꝛſus ſeparata.vt.c.ſi eo tẽpoꝛe.de reſcrip.lib.
vi. Iem eſt alia limitatio inter ſubꝛeptionẽ que cõmittit᷑ in fal
ſum dicendo ⁊ in verũ tacẽdo.qꝛ in pmo caſu coꝛruit reſcriptũ
in totuʒ in penã mentiẽtis.vt alle.c.ſedes.fa.c.deteſtanda in
pꝛin.de cõceſ.pꝛeben.li.vi.ſecũdo caſu habet locum allega.c.
ſuper eo.limita tertio: aut ſurreptio cõmiſſa in vno negocio
ſuit kauſa obtinẽdi reſcriptũ ſuper om̃ibus ⁊ coꝛruit in totum
vt.c.ſuper lr̃is.de reſcrip.ſed ſi fuit cã dumtaxat obtinẽdi gra⸗
tiã in illo negocio ꝓcedat alle.c.ſi eo tꝑe.no.ab.in alle.c.ſedes
ij.colum.⁊ in.c.ſuꝑ litteris.eo.ti.i.colum. ,
¶ Subꝛeptio doloſa viciat om̃ia contenta in reſcripto licʒ re
ſcriptũ ↄtineat plura ſeparata:etiã ſi ſurreptio nõ fuit cã obti
nẽdi oĩa. vt.c.ſuꝑ lr̃is ð reſcri.nã ſi h hʒlocũ ĩ l̃is gratioſis cũ
ſubꝛeptio magl viciet lr̃as gratioſ⸗ a8.vt.c.ceteꝝ.e.ti.a foꝛtioꝛi
ĩlr̃is ad lites.ex qͥ collige limitatiõeʒ ad.c.ſi eo te. e.ti. li. vi.vt
ꝓcedat qñ ſub:eptio nõ fuit doloſa,⁊ tunc ſolum viciat illam

—

partem cuius fuit c ⁊ non reliqua contenta in reſcripto.⁊ vi

de circa hoc.S.ver.pꝛoxi.no.ab.in alle.c.ſi uper litteris.i.colũ.

¶ Subꝛeptio nõ doloſa ſed ex ſimplicitate vel ignoꝛãtia pꝛo

cedens eatenus viciat reſcriptũ ſeu cõtenta in eo quatenꝰfutt
cauſa inductiua cõceſſionis.vnde ſi ſubꝛeptio fuit cauſa indqdu
ctiua ſolius foꝛme reſcripti viciat ſolum ipſaʒ foꝛmã ⁊ nõ ſub
ſtantiã reſcripti.vt exẽplificat ab.in alleg. c. ſuꝑ lr̃is.de reſcri.

ij.colum.

¶ QAum plures cauſe narrant᷑ in reſcripto quarũ alique ſunt

ſurrepticie alique non ponderandũ eſt uꝑ quibus ſe fũdet pa
pa.⁊ ſi ille ſunt falſe reſcriptũ eſt ſubꝛepticiuʒ.ſi ſunt vere non

attendit᷑ falſitas circa alias.no.in.c.ij. de reſcrip.⁊ in.l.ſepe.ðö

„

ver. ſig. vt refert Lapus ſua alle.xxiiij.in fine. .
¶ Acet reſcriptũ ſubꝛepticium ĩpetratũ ad bñficia ipſo iure

ſit nullum nec pꝛoceſſus executoꝛñ valet. vt in. c. cum noſtris.
de conceſ.pꝛeben. ⁊.c.ad audienti.ij.de reſcrip.ſi tamè reſcri

ptum datur ad lites nõ eſt nullũ ſed ãnullandũ ope exceptio/⸗

nis. de quo plene no. in. c. dilecti. 2.c. ceterũ.. cAſuper litteris.

de reſcrip.no.ab.in alle.c.cum noſtris.iij.colũ.vide.5. littere.

¶ Heſcriptum qualiter ⁊ quo tẽpoꝛe ꝑdat᷑.ab.in.c.cuʒ accel

ſiſſent de conſti
¶Beſcriptũ ſcõm faciens expꝛeſſazʒ mentioneʒ de pꝛimo an
tollat pmũ ipſo facto ſine ope cxceptiõis.abb.plene in.c cete
rum. de reſcrip.

¶ Heſcriptũ impetratũ contra pꝛiuilegiatuʒ an debeat face
re mentionẽ de pꝛiuilegio.Abb. in.c.cum oꝛdinẽ, de reſcrip.?

vide.sS.pꝛiuiſsgium tenent᷑ facere.

¶ Beſcriptum impetratum ad vices gerenteʒ alicuius erten
ditur ad pꝛincipalem cum fuerit pꝛeſens. Ab. in. c. eam te, de

reſcrip.

¶ Meſcriptũ vbi eſt falſa latinitas an viciet. vide.ẽ. falſtas.

Neſcriptũ pꝛincipis debet in dubio ad ius cõ mune refer⸗

ri etiã ſi oꝑteat per ĩpꝛopꝛiationẽ verboꝛũ ſuꝑ trãſpoſitionem
clauſularũ.gl.in.c.i.de cõſti. Cy.in.l.reſcripta. C. de pꝛeci iꝑa.

offe. Abb. in. c. cãm. de reſcrip.

¶ Neſcriptum ſi eſt pꝛoꝛſus nullum ſi tam̃ emanauit a pꝛinci

pe dato dubio iudex ꝓnũcianit reſcriptum valere tenet pceſ⸗
ſus ſi non eſt appellatũ.eſt dictum ſingulare Zapi. in.c.i.ð re
ſcrip.li.vi.vt refert abb.in.c.ſuper litteris.de reſcrip.in fi.vide
8.iudex.ver.ſi reſcriptũ dicitur falſum.
¶ Beſciptũ in quo noua foꝛma expꝛimit᷑ ſi expꝛeſſio inhere

at de lure vel de neceſſitate ſeu de volũtate vel boneſtate an il

lud debet per delegatũ obſeruari ⁊ ſ obmittat᷑ an valet ꝓceſ⸗/
ſus.ab.plene in.c.cum dilecta.de reſcrip.vij.colum.

¶ Beſcriptum impetratũ cõtra ius an valeat nõ faciẽdo mẽ

tionẽ de iure generaliter vel ſpecialiter vel ſ requini᷑ certa ſci
entia pᷣncipis vel clauſula derogatoꝛia iuris.plene per ab.in
c nõnulli de reſqip.iij. colun. „
¶ NMeſcriptũ qð emanat contra ius in fauoꝛeʒ reipu blice va

let licet de iure nõ faciat mẽtionẽ qꝛ tunc videt pꝛinceps con⸗/

tra ius diſpenſare.ar.lquidã conſulebat.in fi.de re iudi.ſecus

ſi emanat in fauoꝛẽ puate perſone. hoc eſt no. Barto. in exrra
uag.ad repꝛimendũ vt refert Ab.in.c.nonnulli de reſcrip. v..

colum. L

¶ Heſcriptuʒ impetratum a falſo ꝓcuratoꝛe an poteſt ratifſi

cari per dñm.vide.õ.littere, ⁊.5õ.ratihabitio.

¶ Meſcriptum an ⁊ quãdo ertendat᷑ ad ſucceſſoꝛẽ. vide Jo.

an.in mercu.in.c.is qui in ius.de reg.iunli.vi.⁊ Ab.in.c figni
ficauit de reſcrip.
¶ Meſcriptũ qñq; pᷣſentat᷑ ꝓ libello.vide.s.libellus.
¶Meſcriptũ impetratum ab excõicato eſt ipſo iure nulluʒ vt
cii.de reſcrip.li.vi.nec eſt fienda differentia in hoc caſu int᷑ pu
blicam ⁊ occultam executionem. quia illa dᷣfferentia fit in bis
que querunt᷑ rõne publici officij.ita loquitur.c.ad ꝓbãdũ.de
re iudi.ſed in his que gerunt᷑ iure pꝛiua toꝛũ non eſt differen⸗
tia inter occultam ⁊ publicam excòicationẽ quo ad actus va⸗
liditatemn.vt no. Inno. in.c.cum dilectiſ. de cõſue. Abb. in. c.
conſulti.de pꝛocura. .
¶ Neſcriptum impetratum contra rẽ poſſidentẽ extendit᷑ ad
ſingularem ſucceſſoꝛeʒ quãdo alienatio fuit facta fraudulent
2 mutandi iudieij.vt.c.i.de aliena.mu.iudi.cau.⁊ við ibi

* . —
¶ Per reſcriptũ impetratũ contra violentum poſſeſfoꝛeʒ co

ivcldeh

(hin
cictu
(Leanal
musl
Aſflioit
lunsfint
ot n
bſantg
(heflire
foiptüt
ulttep;
tenoin
sliboni
ublicuzep
nrblicoh
hͤſßriofe
potpced
lepſegyi
gaolce
uuſtode
iUlfo Ab
uiglegi⸗
(En
Mpeti
recon

bdeh

balis
(Hecr
ſedede
(Cpem
ſcri faci
c(dem an
p defe
leo c
hectarep
(he
Cluſala
hoticiar
ſtnull
Uullaba
um con
Etſiſpo
ſpcelf
uufn no⸗
nade
leeſcri

älü —

1g; degnn

zandeheten
nni erite

1.

.

3alcuiisnn
ceann kde.

pieiͤflſ
cöͤnuneretn
Nipofitoten
(depreiia.

nauſtspine
cetenet d
Gpl in clö
noeKni

eſſi inete
nekatean
ndaer ech
hn.
ſöͤſucid i
uintan D
nepereb.4

ninteps
reſtilſene
Dandite
delelchen

potetrui

e gileſh

nu.
ileſiN
bi
uititbe
dobicig
etdifean
dacleft
Arine⸗
ſutli
utni

ſeſnt

nenitur is qui ſcienter ſuccedit in vicium. tex. in. c. quia. v. de lu
di.ſed licet cõtra ipᷣm ſpoliatoꝛẽ agat᷑ interdicto vnde vi. vt.c.

cuim ad ſedem. de reſti.ſpo. contra eum tamẽ qͥ ſcienter ſuccedit

in vicium agitur conditione.c.ſepe.e.ti.⁊ ſi ſine vicio ipᷣ e ſuc⸗
ceſſoꝛ poſſeſſionẽ fuit ingreſſus cõpeteret contra ipſum cõdi⸗
ti.c.reintegra nda.iij.qi.abb.in alleg.c.quia.v.
¶ Meſcriptũ ĩpetratũ contra defunctum extenditurre ſtegra
ad vniuerſaleʒ ſucceſſoꝛeʒ.no.in.c.ſignificauit.de reſcrip.⁊ in
regula is qui in ius.de reg.iur.lib.vi.⁊ hoc operatur fida idẽ
ptitas perſo narum que eſt inter defunctũ ⁊ heredem vniuer⸗
ſalem ratione ſucce fſionis quia repꝛeſentat perſonam defun
cti vt in vniuerſum ius defuncti ſuccedit ⁊ ideo cõpetit cõtra
eum interdictum vnde vi.vnde glo.notabilis dicit in.c.ſigni/
ficauerunt de teſti.ꝙ id qð dicitur poſſeſſoꝛem ↄueniri interdi
cto vnde vi.habet locum in ſucceſſoꝛe vniuerſali ⁊ herede iu⸗
ris non aũt in ſucce ſſoꝛe rei ſubtracte.vt.l.i.S.boc interdictuʒ
ff. de vi ⁊ vi ar.eſt concluſio abb.contra cõmunẽ opi.doct. in
c.quia.v.de iudi.
¶ Meſcriptũ pape impetratũ a miſerabili perſona nõ data
negligẽtia ſecularis an valeat.vide.S. cõmiſſio fcã a papa
¶ De qualibet notabili clauſula ẽ faciẽda mẽtio in reſcripto
pꝛincipis ſi talis ẽ clauſala ꝙ ea expꝛeſſa reddid iſſet pꝛincipẽ
difficilioꝛẽ ad concedendũ: binc eſt ꝙ iura volunt de pꝛioꝛibꝰ
litteris fiendã mentionẽ ſpecialẽ in ſecundis.c.ex litteriſ.ð do
lo ⁊ contu.⁊ in.c.in noſtra.de reſcri.⁊ hoc requirit᷑ iudicis ar
bitrio ſicnt generaliter dicimus in qualibʒ ſubꝛeptiõe.vt no.ĩ
c. ſuper litteris. de reſcrip.Ab.in.c.ex cõqueſtiõee reſti.ſpo.
in pꝛin.
Neſcriptũ ſi impetratur ad inſtantiam alicuius pꝛo pꝛiuata
vtilitate põt impetrans eo nõ vti nec cõpellit᷑ ad exrbibenduʒ
qꝛ nemo inuitus agere cõpellit᷑.C. vt nemo inui.nã ð litteris

ſuis laboꝛibus ⁊ expenſis impetratis nõ dʒ cogi facere bonũ

publicuʒ. vt. c. pꝛecarie.᷑x.q ij.ſ aũt teſcriptũ emanat ꝓ bono
publico ſzaliq inſtante ⁊ pꝛincipalit impetrante vt ſi mãdat᷑
lnq̃ſñtio fieri de eccleſijs vel ꝑſonis.de accu.c.i.⁊.ij.tũc iudex
põt ꝓcedere ex quo litteras ræepit nõ ſolũ impetrãte deſiſtẽ⸗
te ꝓſequi negociũ ſed etiã eo inuito ⁊ renũciante ⁊ q;tũcunq;

cõtradicẽte. de offi. dele. qm.S.is aũt. Item põt cogi is qͥ ĩpe

trauit ad exbibendũ reſcriptũ etiã ante eiꝰpñtationem.eſt cõ
cluſio Abba. in. c. ex cõqueſtione.de reſti, ſpo.v.colũ, vide,ð.
pꝛiuilegiũ ſi emanauit.
¶ Meſcriptũ emanans cõtrã ius aut pꝛeſumit᷑ falſum aut ꝑ
occupationeʒ nimiã emanaſſe niſi in reſcripto fiat mentio de
ure cõtrario ſaltem in genere.vt.c.ex ꝑte.de capel.mõa.⁊ ibi
Ab. de hac tñ materia vide qð no.in.c.nonnulli.de reſcrip.⁊
in. c. i.de exceſ.pꝛela.⁊ ibi Jo.an.
¶ Melſcriptũ impetratũ cõtra cõuentũ expꝛeſſo noĩe ſolius
abbatis an tenet. vide . abbas nõ põt.
¶ Meſcriptũ pꝛincipis ſi deuiat ab ommi rõe ⁊ cõi ſtilo cu⸗
rie debet impetrãs tanqᷓ de falſitate ſuſpectus remitti ad pꝛĩ
cipem vna cũ illo reſcripto.vt Abb. cũ glo. in. c. ex pte.i. de re⸗
ſcri.facit.c.ĩ memoꝛiã.xix.di.⁊ idẽ in puilegio emanante ↄtra
cõem curſuʒ pꝛiuilegioꝝ.no.glo.in.c.cãm.ij.de teſti.facit.c.
ſuꝑ.de fide inſtru.⁊ qðᷣ no. Cy.in.l. fi. C. ſ Z ius vel vtili. pu. ⁊
ideo cõmiſſarius nõ tenet᷑ illð exeqͥ ſj ſᷣm iuſſionẽ pꝛĩcipis ex⸗
pectare.vt.c.ſi qñ.de reſt crip.no.ab.in.c.ij.de reſcrip.i.colũ.
¶ Meſcriptũ ſi reuocet᷑a pꝛincipe ⁊ in reuocatiõe apponitur
clauſula decreti ꝓbibitiui vel irritãs ꝓceſſum tũc nõ requirit
noticia reuocatiõis quĩ ꝓceſſus factus a iudice etiã ignoꝛãte
ſit nullus.⁊ hoc vult Inno.in.c.i.de cõceſ.pꝛeben.li.vi.⁊ in.c.
cũ cõtingat.de reſcrip.ſed ſi reuocatio eſt facta ſimpliciter:⁊
nulla habet᷑ noticig reuocatiõ is:tenet ꝓceſſus pꝛimi iudicis
tam contra partem ꝙᷓ cõtra tertiũ turbantem.vt.c.audita.de
reſti.ſpo.ſi tamẽ eſt ambiguitas inter pꝛimuʒ ⁊ ſcðm iudicem

qͥ pꝛoceſſus valeat ⁊ debet ponderari validitas reuocatiõis

nam nõ tenebit ꝓceſſus ſi reuocatio valet.eſt caſus in.c.ex lit⸗
teris. de offi. dele.ð quð vide Inno. in alle.c. i, 7,ab. i c. ceteꝝ.
de reſcrip.iiij.colũ. P
¶ Qicet reſcriptuʒ pꝛiuilegiatiuum cõceſſum in pꝛeiudicium
alterius pꝛinilegij de quo in reſcripto nulla fit mentio eſt ſub⸗
repticium ⁊ nõ valʒ.vt in.c.conſtitutus.de reſcrip.ſed ſi eſt re
ſcriptum pꝛiuilegiatiuũ ⁊ concernit merita cauſe etiaʒ ſi non
fiat mentio de pꝛiuilegio valet:quia nullum pꝛeiudiciũ fit pꝛi

uilegiato cum poſſit de ſuo pꝛiuilegio exciꝑe ad merita cauſe.
arg.in.c.i.de litis cõ teſta.ſi tñ reſcriptũ concernit exceptiõ em
dilatoꝛiam vei dat ſoꝛmã reſcriptis impetrandis non valʒ re
ſcriptum quia alias pꝛiuilegiũ eſſet inutile ſi nõ poſſit excipi
cõtra eum in vim dilatoꝛie. Inno. Compoſt.⁊ Ab.in.c. cum
oꝛdinem.de reſcrip.
¶ NMeſcriptuʒ impetratũ vices alicuius gerenti an exrendat᷑
ad pꝛincip alem.vide.j.vices.
¶ NReſcriptum ſi eſt ſuſpectuʒ de falſitate conſulat᷑ pꝛinceps
⁊ vtens retineat᷑ ⁊ caute cuſtodiat᷑ ⁊ mittat᷑ pncipi ſi boc man
det.de cri.fal.ſuper eo.de reſcrip.c.ij.in fi.e teſti.cauſa m.ij.
in fi.ſi tamẽ de falſtate nulla ſit ſuſpitio ſed de tenoꝛe.vt quia
om̃ino eſt contra ius ſcriptũ ſtatiʒ abij ciendũ eſt.xxv.q.ij.re⸗
ſcripta.C. de pꝛeci.impera.o ffe.l.reſcripta ⁊ de manu tenẽtis
euellendum. C. de ſacri.paga.l.iij.niſi dicat᷑ in reſcipto non
obſtante tali iure.de reicrip.c.nõnulli.de eta.⁊ quali.eam te.ſi
tamẽ non eſt expꝛeſſe ↄtra ius ſed pꝛeter ius expectãda eſt ſe⸗
cunda iuſſio.vt.c.ſ quãdo.de reſcrip.ſinaũt reſcriptũ ſit ↄtra
conſuetudinẽ debet ↄſuetudo ſeruari niſi pꝛinceps expꝛimat
ꝙ ↄſuetudine non obſtãte valeat reſcriptũ.vt hoc notabilit
per Hoſtien.in.c.paſtoꝛalis.de finſtru.
¶ Ver reſcriptũ apoſtolicũ de ꝓuidendo alicui de canonica
tu ⁊ pꝛebenda an eſt affecta pꝛebẽda acãs.vide.oõ.pꝛebẽda
ver.mandatum.

Reſeruatio.

¶ Meſeruatio an ſufficiat ſine decreto.vide glo.⁊ doct.in.c.
ñ eo tpe.de reſcrip.li.vi.Ab.in.c.eccleſia.ij.vt lite pendẽ.vbi
no.qꝙ negocio aduocato ad curiã nõ valet quicquid fit ꝑ inſe
rioꝛeʒ.⁊ vide circa boc no.ꝑ Inno.in.c.cum. ¶O. de conſti⸗

Keſigdere.

¶ Ad faciendũ reſidentiam in beneficio nõ requiritur neceſ⸗
ſario citatio generalis iudicialis.nec etiã requiritur ſnĩa pᷣua
ta ↄtra no lenteʒ reſi dere.ſed ſu fficit ſpoliatio facti.facit tex.ĩ
c.ex tue.de cle.non reñ.Abb.in.c.peruenit.ij.de appel.
¶ Lontra clericos nõ reſidentes qualiter ꝓcedat᷑.vide plene
per doc.ſignanter per abb.in.c.fi.S.poꝛro.vt lite non cõteſta.
¶ Ad reſid entiã ꝑſonalem non artatur clericus in beneficio
ſimplici ſed poteſt vicarium in diuinis ⁊ alijs ↄſtituere vtno.
Jo Cal.de pꝛeben.ſuper inoꝛdinata ſi tamẽ ecclia eſt curata
reqͥritur pſonalis reſidentia in oꝛdine ſeu in diuiniſ que ꝑtinẽt
ad oꝛdinẽ ſacerdotalẽ.in alijs tamẽ que ſunt iuriſditiõis vel
regiminis que nõ ꝓpꝛie ſpectãt ad oꝛdinẽ põt clericꝰcurã par
rochialeʒ babẽs per vicariũ tꝑalẽ deſeruire.vt no.in.c.qꝛ nõ
nulli.de cleri.nõ reſi.vicarium aũt ꝑpetuum non niſi epᷣs vel
etiam aliꝰ inferioꝛ:caſualiter tũ non põt ↄſtituere.plene ꝑ La
püuũ ſua alle.v.vt ibi Ant. vide.S. rectoꝛ.⁊ vide.S.bñſiciũ ſcðʒ.
¶ MR eſidentiã ꝑſonalẽ vel pꝛeciſam an requirat canonicatꝰ
vide anto.de butrio.in.c.cum noſtris.de conceſ.pꝛeben.ad fi.
⁊ Lapum ſua alle.xxxvi.⁊ vide.S.clericus non reſidens.
¶ Verbum reſidere non eſt amare aſſumenduʒ ſed benigne.
vide.j.verbumreſidere.
¶ Familiares pape ſeu cardinalis vel ep̃i ſeu capituli an di⸗
cantur reſñid ere.vide.s.familiares pape.
¶ Beſidere ĩtelligunt᷑ in beneficio hi qui alias dxrãt reſidẽtes
⁊ per infirmitatẽ impediuntur reſidere ad ꝑcipiendã pꝛeben⸗
dam. Item ⁊ bi qui alias erant deſeruientes: per infirmitatẽ
impediuntur ſeruire quo ad ꝑcipiendũ diſtributiõ es.ſic intel
ligitur.c.vnicum.de cleri.non reſiden.li.vi.vt refert Jo.and,
in.c.ad audientiam.de cle.non reſi.in fi.
¶ Si diſpenſatur cum aliquo circa pluralitatẽ bñficioꝛuʒ pᷣt
in alio eoꝛũ ꝑ alium deſeruire.vide.S.diſpenſatio.ver. vbidi⸗
ſpenſatur.
¶ Cõſerẽs bñficium ei qui non valet in eo reſidere alias tñ eſt
ſufficiens ꝑſona debet pꝛiuari ea vice ptãte ↄferendi illud bñ⸗
ficium.eſt concluſio ab. ↄtra anto.in.c.qꝛ nõnulli.ð cle.nõ reſi.
¶ Mon reſidens a quo pꝛelato põt deſtitui.Itẽ ſi pꝛelatꝰ nõ
vult dare licentiã clerico ad ſtudium vel ex alia honeſta cauſa
qð erit remedium.vide.S.beneficium.xv.habẽs ptãteʒ.cum ſe.
¶ Pꝛopter neceſſitatẽ ſubito concurrenteʒ põt clericꝰ ſe ab⸗
ſentare a bñficio etiã ſine ſuꝑioꝛis licentia nam plerunq; tpᷣs
ſeu locus nõ patitur licẽtiã petere.vt.l.ijff. de exerci.⁊.l. tutoꝛ.

l

qui reptoꝛiutn. f de admi. tu. no. abb. in. c relatumn. de cleri nöð

reſidẽ.vide.S.beneficium, ver.beneficiatus.

¶ Lontra clericũ petentem fructus beneficij an põt opponi

ꝙ non reſi det in eo.vide.S.beneficium.ver.cõtra clericum.

¶ Quot modis habeat᷑ eccłia ꝓ derelicta exnõ reſidentia.

vide.S.beneficinm ſeu eccleſia.

¶ Areſidenti in eccłia vel beneficio licʒ excuſet infirmus vt ĩ
c.ad audientiam.,de cle.non reſdẽ habet verum in eo qui ſoli

tus erat reñdere ⁊ impeditur rõne infirmitatis dũtaxat. fed ſi
alias non reſidebat nec erat ſolitus intereſſe diuinis lʒ nunc
infirmetur nõ habeit fructus in abſentia qꝛ infirmitas non

pᷣſtat ei cãm non reſidendi.arg.ſf. de ſtatu libe.l.iiij S. ſtichus.
⁊ quod no.inno.in.c.ex tranſmiſſa.de pꝛeſcrip.no.ab.in alle.

c ad audientiam.ij.colum.⁊ in.c.i.de cleri.egro.ij.colum.

¶Meſidentiã requirũt bñficia etiam ſimplicia de iure cõmu/
ni:nec ſufficit deſeruire per alium. vt apertiſſime pꝛobat tex.c

pe.de cleri.nõ reſi.qð verum niſi legitima cã excuſet.vt.c. ꝑ ue
nit de appel.vide.S.bñficium curatum habẽs.cum ver.ſe.

¶ Mon reſidere põt licite beneficiatus cum licentia pꝛelati.

vide.S licẽtia. .
¶ Neſidẽtiam requirũt deure cõmuni omnia bñficia q̃ dã/
tur in titulum ſiue ſint vicarie etiam modice eſtimatiõis vr.xx.
ſolidoꝛum.ſi tamẽ tali bñficia non dantur in titulum ſed in

ſtipẽdium.vt ſi alicui pauꝑi datur poſſeſſio eccleſie ad vitam

vł pꝛecario.xvi.q.i.poſſeſſiões.iſti non tenentur ad reſidentiã
facit.c.ↄquerẽte.de cle.nõ reſidẽ.⁊.c.ex parte.de offi. vic.⁊.c.

ꝑuenit de appel.no. Abb.in. c.fi.de deri.non reſiden.i,. colum.

vide.S.beneficium.ver. omne bñficiuz.

¶ Meſidere nõ compellitur clericus in beneficio in caſbus
ſequentibus. ¶ Mꝛimo quãdo bñficium eſt annexum digni⸗

tati vel pᷣbende.vt.c.extirpande.S.qui vero de pꝛeben.¶ Se
cundo ratione occupatiõis officij eccliaſtici, ideo epᷣs babet
vicarios de offi.archi.c.i. ¶ Lertio rõne conſuetudinis vłcõ
ſtitutiõis bũficij vt quia canonici ſũt pauꝑes ⁊ non pñt de p

bẽdis ſuſtẽtari.de ↄſti.cum om̃es.ð deri.non reſidẽ.cum dile⸗
ctus.⁊.c.ad audientiam.⁊.c.pe.¶ Quarto rõne diſpẽſatio⸗
nis de fil.pꝛeſby.pꝛopoſuit de cleri.non reſidẽ.cum ad hoc.ex
cauſa tamẽ neceſſitatis vel vtilitatis eccleſie cõceſſa.vt.c. er⸗

poſuiſti.de pꝛeben.¶ Quinto ratione loci remotioꝛis.de ec.
edifi.c.ad audiẽtiam. ¶ Sexto rõne religionis.c.ð monachil
ð pᷣbe⁊.c.conſultationibus de dona.¶ Septio rõne diuer⸗
ſe nationis.c.qm̃.ð offi.archi.¶ Octauo rõne pꝛedicationiſ
c. inter cetera.de offi.oꝛdi.de ſtatu mõa.c.ꝙ dei.¶ Hono ra⸗
tione ð bilitatis vł infirmitatis.de cleri.egro.per totũ. ¶ De
cimo rõne ꝑegrinatiõis terre ſancte. ð voto.c.fi.⁊ ſic pot itel⸗

ligi ð appel.ꝑuẽit. ¶ Elndecio rõne abſentie ꝓbabilis puta

ſtudij de licentia pꝛelati de cleri.non reſñiden.relatũ. ¶ Ouo

decimo rõne augmẽtatiõis diuini cultus.vij.q.i.illud. 2, c. ni

bil. ⁊ iſte caſus regulã obtinet gñalẽ de quo de offi. vica.c. cle
ricos.⁊ no. Hoſtien. ⁊ Jo.and.poſt eum in alle.c.exitrpande
S.qui vero de pꝛeben.⁊ ibi Abb.in repetitiõe.vi.colum.
¶ An ſi clericus nõ reſdeat requirat᷑ monitio vel ipſo facto
ſit pꝛiuatus.vide.S.pena.vbi apponit᷑ negatiua.
¶ A non reſidentia perſonali in bñficio curato ꝑ ſe pᷣncipa⸗
liter exiſtente etiã nullo hominis miniſterio interueniẽte legi⸗

tima abſentis cauſa quieſcente iuris pꝛiuatio reſultat.nec per

boc iurium antiquoꝛi inducitur coꝛrectio.eſt pꝛima concluſio
abb. in. c. extir pande.S.qui vero.in ſua rep etitiõe, ⁊ eſt contra
om̃eʒ ſnĩam glo.⁊ doc. ibi/
¶Quod requiniio ſeu admonitio a cõditoꝛibus canonũ ex
quiſita tanq; pꝛeambula ad ſpoliationẽ ꝓpter nõ reſidentiã
in eccłijs curatis non eſt pars ſubſtãtifica ipſius pꝛiuationis
ſ ſolum exquiritur vbi cã abſentie nõ eſt nota.⁊ iſte eſt non?
inttllectus ad iura requirentia monitionem.
VQuod cõis Innocencij ceteroꝛũq; theoꝛica d octoꝛũ ĩter
penam negatiue ⁊ affirmatiue cõceptã diſtinguẽs vt in pmo

non in ſecundo caſu ad penã cõmittendã exigatur admonitõ
minime ſit veritate diffulta quo minus ↄſtitutio liget om̃ino

occultum quo ad deum:licet quo ad foꝛum contentioſuʒz nun
q; locum ſibi vendicare q̃at. Alias concluſiões Abb. dicte re
Ppetitionis, S, qui vero. vide.. beneficium. v, non ſolum.

Keſiſtere

¶ Meſiſti an ⁊ quando poteſt iudici iniuſte ꝓcedenti. vide. .

S. iudex.

¶ Heſiſtendo quis iudici iuſte pꝛocedenti debet puniri.naʒ
omnis cõtumacia aduerſus pᷣſidem capite puntienda eſt. ffö.
re milita.l.om̃e delictum.S.i.facit.c. grauez.⁊ qð ibino de ex·

cel. pꝛela .

KRes

¶Bes definit eſſe integra in extraiudicialibus quãdo attiin
guntur ſu bſtãtialia ipᷣius negocij.ſecus ſi ſolũmodo ſunt er
pleta aliqua ꝑtinentia ad ſolẽnitate; actus no. Inn. in. cin

cauſis.de elec.⁊ no.in cle.fi.de pꝛocur.

¶ Mes ſi non ſtat poteſt peti eſtim atio:vide.ů. eſtimatio rei

amiſſe.

¶ Mes amiſſe an ⁊ quãdo ꝓ bent᷑ ꝑ iurameutũ.vide.S.iura⸗

mentum ſuper rebus amiſſis cum ſe.
¶ Nei pꝛecium videtur idem cũ ipᷣa re.vide.ẽ. pꝛecium.

¶ es vel ſnĩa inter alios acta an alijs pꝛeiudicet.vide.jſẽ·

tentia vel res.

Keſtitutionem

¶ Meſtitutionẽ in integruʒ poſſunt petere boſpitalia ⁊ alia
loca religioſa ſicut ⁊ alie eccłie.vt.l.om̃ia puilegia.Cð ſacro⸗
ſanc. eccle.⁊ ibi Bar. Jo. an. in.c. ij. de in integ. reſti. li. vi. ab.

in.c.ex litteris.de conſue.

¶ Beſtitutio in integrũ an põt peti coꝛã delegato pꝛincipis

vide.S.iudedelegatus pꝛincipis.

Q Beſtitutionẽ ſi petat eccleſia vel mino: poteſt quattuoꝛ ꝓ

bare que vide.S. eccleſa petens.

vel villa vel collegium vide.S. ciuitas fungitur.

¶Meſtitutionẽ in integrum an debet petere ciuit as:caſtru,ʒ

¶ Heſtitutõe in in tegrũ eccleſie facta laicus etiã qui ſecũ cõ
traxit pariter cõſequitur reſtitutionẽ.⁊ ſicut reſ redditur eccle

ſie ſic ⁊ pꝛecium debet reddi laico cum ſumptibus et laboꝛibꝰ

q̃ perſonaliter ſuſtinuit:necãte tenetur laicus eccleſie redde⸗

re niſi pꝛius ſatiſfiat ſibi de pꝛeco ⁊ ſumptibus ⁊ laboꝛibus.

vt in.c.i.eo.ti.⁊ ibi inno.facit quod le.⁊ no.in ſi.in.l.in fundo
⁊ in.l.ſumptus.ff. de reiuẽ, ⁊ vide õ.eccleſia que per in ĩtegruʒ

reſtitutionem.

¶ Meſtitutio põt peti contra ſentẽtiam nullam vigore cuius

quis ſpoliatur vide.j.ſpoliatus vigoꝛe.

¶ NMeſtitutionem petẽti obſtat exceptio excõicationis ſi ve

nit vt actoꝛ.no.glo.⁊ doc.in.c.ex inſinuatione.de ꝓcu.idẽ gl.
in.cein nomine dñi.xxiij.diſt.⁊ in.c. dilectus. de reſ crip. ⁊.c.cũ
noſtris. de conceſ.pꝛebẽ.ſed ſi excõicatus venit vt reus:vt qꝛ
poſt miſſionem ex ſecundo decreto.vt qꝛ ꝓpter contumaciaʒ
petit reſtitutionem poſſeſſionis offerẽdo cãm de ſtando iuri
debet audiri.vt.c.quoniã.S.in alijs.vmit.nõ conteſt. Itẽ pe⸗
tenti reſtitutionem ob. pactum de nõ agendo vel de nõ peten
do reſtitutionem.no.inno. in. c. ſuper hoc de renũ. domini ð
rota deci.cccxciij. Itẽ obſtat exceptio rei iudicate ſuper pꝓpꝛi⸗

etate illius rei.vt no.in.c.fi.de oꝛdi.cogni. Item obſtat titulꝰ

vt no.glo.⁊ ab.in allega.c.ex inſinuatione.vide.j.titulus.
¶ Beſtitutionem petens an debet ꝓpare titulum ſue poſſeſ
ſionis vide.j.titulum.
¶Beſtitutionem petere non valenti
non currit pꝛeſcriptio.vide.j.timoꝛ. “
¶ Beſtitutio in integrum an poteſt ſimul intentari cum acti⸗
one reciſoꝛia.vide.S.actio reciſoꝛia. ⸗
Heſtitutionis in integrũ petitio contra ſententiã ſuſpen⸗

dit regulariter executionẽ ſententievſq; in euentum cauſe reſti

tutionis.ſed fallit ſi contra petentẽ reſtituꝑxionem eſt pꝛeſump

ptio malitie ꝙ cã differendi executionem hanc petit quo caſu

fit executio pꝛeſtita tamen cautione de reſtituẽdo rẽ.ſed petẽs
reſtitutionem obtinebit in cauſa. eſt caſus ſingularis in. c.ſu⸗
ſcitata de in integ.reſtitu. quod eſt veñ ſi executio ſententieẽ
reuocabilis:ſecus quando reuocari non poteſt vt ibi not. ab.

¶ Meſtitutionem in integrum ꝓcuratoꝛ non põt petere ſine

ſpeciali mãdato.habens tamẽ legitimã adminiſtrationeʒ po
teſt ſine ſpeciali mãdato reſtitutioneʒz petere no. Inno.⁊ Ab.
in. cſuſcitata.de in inte reſti.vide. S. pcuratoꝛ ſimpler.cuz ſe.
¶ Ad reſtitutionẽ petendã ↄtra interlocutoꝛiã que nõ contin
git pꝛincipale negociũ vt puta ſuꝑ dilatoꝛia exceptiõe requi⸗

quadriennij tempoꝛis

ucn
4 pon
neu
nhſifi⸗
genfe
alenmnin
ſtibonh
Mtongent
Gmiritgi
Puenien

ſutn
.

laadbe
ftliſtian

ſeininteg

inmnnunef,

llreppel

ponids
Midey

ſimiin
Pypelards
elatonith
etatonu
Cclipettti
aͤulercktn

bhlen
(ckitute
Waſisͤc
(Pettui
N ide
(Hetirnd
uncunht
gtio.er
(Beſttu

(A Ncis

tuncdebet

eg.eſti 7
no.ſed ſ
fiutiootr.
itatfd
ilſtumd⸗
Bnial

WKp
cgn. ma⸗
Der
nitrati⸗

(cedini
buitine
Mſian
Ltle cfi

Retin

otiudie
(cotes,7
in
Enozich
fklkic
icans
to tihece
(ettin
datur⸗
Wtädume

gniloe
noc i

mt⸗

ſtg

e

igirn

rin.
Ulſenſitei

m

ſpittli
ia (di
ſeſtilini

olichis

tigaſn

igiſciic
Waltureede
etlabonb!
tceiendde

lboe
0.Lin fudda
iteg.

Precuins

nis ſiyen

Pal ide .
ipesd
Ntſeust g
Oluntdah
ſtupdo ii
et NioN

kuumgg

.

.

deſöen

tdonitd

eſtetn
obkertn
titls.
,vepoM

tendn
gicnide

gjtüſen
wanietft
Eprinp
noe
ſds
isih
Cetelee
tintch
enefne
not

eno o
öen

ritur ſpeciale mandatum poſt lapſum decendij.ſecus ſi inter

locutoꝛia contingit pᷣncipale negocium vt quia fertur ſuꝑ ali

quo ꝑemptoꝛio qꝛ tunc ſufficit generale mandatũ. no.in. c.fi.
de appella.lib.vi.⁊ in cle.cum a repulſione.eo.ti.eſttñ notan
dum ꝙ ſufficit ſpale mandatũ cõpꝛebẽſuʒ ſub generalitate vxᷣ
boꝛum vtputa conſtituo te ꝓcuratoꝛes meuz:⁊ do tibi mãda
tum tranſigendi ⁊ generaliter faciendi om̃ia que requirũt ſpe
ciale mandatũ.no. Har. in. l. filiuſfa. ff. de dona. no. in. l. ſ qs
mibi bona. S. iuſſus.ff. de acquire. beredi.in bis tũ in quibus
vertitur grauiſſimum pᷣiudicium dñi requinit᷑ ꝑ ſe ſpãle mãda
tnim vt ſingulariter per Abb. in. c. coꝛam. de in integ. reſti.
¶ Quadriẽnium pᷣfixum ad petendã reſtitutio nẽ ſi eccłia fu
erit leſa aduerſus ꝓbationẽ obmiſſaʒ in eadẽ inſtãtia añ diſf⸗
finitiuã ſnĩam currit a tẽpoꝛe lapſi pemptoꝛij.no. Inn.in.c.co
rã.de in integ.reſti.ſed ſi ſnia diffinitiua fuit lata ante quadꝛiẽ
nium tunc ſi pbatio obmiſſa in pꝛima inſtãtia non põt fieri in
cauſa appellatiõis:vt quia datus fuit terminus ad dilatoꝛi⸗
as ꝓponẽdas que in cã appellatiõis nõ pñt ꝓponi.vt.l.ita
demũñ. C. de ꝓcur. ⁊ tunc quadrienniñ incipit currere a die la⸗
pſ termini.vt ab.in dicto.c. coꝛã.ſi aũt ꝓbatio põt fieri in cãẽ
appellatiõis:⁊ tunc ſi eccleſia petit reſtitutionẽ aduerſus ap
pellationẽ obmiſſaʒ incipit quadriẽnium currere a die qua ſẽ
tentia tranſiuit in reʒ iudicatã.vt dñi de rota deci.clvi.ſi vero
ecckia petit reſtitutionẽ aduerſus ſententiã ⁊ tunc non pdeſt
cũ talis reſtitutio red dat cãm in ſtatu in quo erat tꝑe ſentẽtie
no.abb.plene in alleg.c.coꝛam.
¶ Meſtitutionẽ põt eccleſia petere coꝛam iudice eccleſi aſtico
aduerſus ᷣctum initum cum laico.vide.ᷣ.eccleſia põt petere.
¶ NMeſtitutionẽ põt petere minoꝛ vel eccłia etiam in lucro ca
ptando.vide.S.minoꝛ.⁊.S.pꝛeſcriptõ ſtatuta.
¶ Meſtitutionẽ põt petere minoꝛ vel eccłia ꝓbãdo leſo neʒ
qituncunq; interuenit decretuʒ vel iuris ſolẽnitas vide.S.alie
natio.ver.q;tuncũcd.
¶ Meſtitutio ſi petatur aduerſus leſionẽ ↄtingenteʒ ex ↄtra

ctu vt quia non expediebat eccleſie vel minoꝛi rem vendere:⁊

tunc debet ↄtractus in totum ra cindi.vt.c.conſtitutꝰ.de in in
teg.reſti.⁊.c.i.de re.eccle.non alie.⁊.l.patri.S.ex diuerſo.ff.de
mino.ſed ſi leo ↄtingit in pꝛecio dumtaxat non debet peti re
ſtitutio ↄtra cõtractum ſed ↄtra ſuppletionẽ pꝛecij.vt.l.ſi res
ertimat.ff.de iure doti.datur tñ optio emptoꝛi an velit ſupple
re iuſtum pꝛecium an in totum recedere a cõtractu.no. Guil.?

HBar. in.l.ſi quidẽ. C. de pꝛedijs decurio.li.x.naʒ reſtitutio nõ

debet plus afferre qᷓ; abſtulerit leſo.l.ab hoſtibus ff.ex qui
cau.ma.de quo vide abb.in alleg.c.conſtitutus. .
¶ De reſtitutiõe non poteſt iudex oꝛdinarius nõ hñs admi⸗
niſtratioẽz pᷣncipaliter ↄgnoſcere.vide.s.iudex oꝛdinarius.
¶ NMeſtitutio ſemel denegata minoꝛi vel ecclie non dʒ iteruʒ
cõcedi niſi ex noua cã.vi.fi.de in ĩteg.reſti.tẽ eccleſia q̃ ſuc
cubuit in cã reſtitutiõis nõ dʒ audiri ꝓpter appellatiões.⁊ ſic
ↄtra ſnĩam denegatiõis eccleſia nõ poteſt petere reſtitutiõeʒ
vt alle. c. fi.⁊ ibi plene per abb. 4
¶ NMeſtitutio in integ. dat᷑ ecclłie ſicut minoꝛi nõ ſolũ in ↄcti
bus ⁊ iudicialibus ſʒ ẽt cõtra pᷣſcriptionẽ.no.gl.in auc̃.quas
actiones.⁊ apertius in auẽ.de eccle.titulis.S.pꝛo tẽpoꝛalibuſ
⁊ glo. in. c.ij.xvi.q.iij.? Inno.in.c.i.de in inte.reſti.⁊ eſt ratio
qꝛ minoꝛi currit pᷣſcriptio ⁊ tñ reſtituit᷑.vt.l.vnica.C.ſi aduer.
vſu.⁊.l.fi. Cin qui.cau.in integ.reſti.non eſt neceſſa.idẽ dicen
dũ in eccleſia que ſungit᷑ iure minoꝛis in reſtutiõis materia.vt
c.i.⁊.c.auditis.de in integ.reſti.⁊.c.i.⁊.ij.e.ti.li.vi.⁊ cle.vnica
eo.ti. hec eſt concluño Ab. c.i.de pᷣſcrip.circa i.
¶ Meſtitutio nõ dat minoꝛi nec eccleſe aduenꝰ quadriẽniuꝰ
qð daturad petẽdam reſtitutionẽ ne ꝓceſſus ſit infinitꝰ vt. ci
⁊.ij.de in inte.reſt.li.vi.qð quadriẽniũ incipit currere a tepoꝛe
leſionis.ſ.cõpleta pꝛeſcriptõe qua eccleſia incepit ledi.Eſt tñ

notãdum qꝙ illud tps eſt a pncipio vtile quia non currit ↄtra

ignoꝛãteʒz cñ ignoꝛãs nõ eſt negligẽs.vt.c.qꝛdiuerſtatẽ de cõ
ceſſ. pꝛeben. glo.in.c.qᷓ ſil de elec.lib.vi eſt concluſo Ab. in
c.i.de pꝛeſcrip.in fi. .
¶ Quãdo leſio tãgit eccleſiaʒ bʒ locũ reſtitutio in integ.ſi ꝑ⸗
ſonas eccleſaꝝ ſecus:vel eoꝝ bona.not.glo.in cle.i.de reſt: in
teg eibb iurc iurer monaſterium.,de re iudiiiij.colũ.
¶ Beſtitutio in integ.nõ cõpetit minoꝛi decepto in cõtractu
qñ õᷣtus firmat᷑ ꝑ legẽ municipalẽ vel ↄ ſuetudinariã.eſt gl.no

7

tabik in.l.arbitra ria actio.ff.de eo q̃ cer lo.da.mi.ar.gl.in ſi.
¶ Abi verifmile nõ eſt minoꝛẽ leſuʒ ꝓpter eiꝰ ſagacitatem
⁊ induſtriã in publicis a ctibus appꝛobatã reſtitutio nõ cõce
ditur niſi euid enter de leſõe plene ꝓbet᷑.vt eſt caſus ſʒ veruʒ
intellectuʒ.in.l.i.C.q ⁊ aduer.quos in integ. reſti.qð intellige
in eadeʒ ſpecie geſtiõis nõ in diuerſa.vt ibi no. Pe.⁊ Saly.
ex quibꝰ no.ꝙ ſi doctoꝛ legũ obmiſit aliqͥd ꝓbare in cq ſua lʒ
ſit minoꝛ nõ debet reſtitui.qꝛ fuit aſſumptꝰ ⁊ appꝛobat᷑us ad
doctoꝛatũ ⁊ induſtrioſus in ꝓfeſſione illa ⁊ ꝓfeſſio ⁊ deſideri
um ſuũ inuicẽ diſcrepãt.no.glo.C.de muneri.patri.l. ꝓfeſſio.
li. x. qð dic vt notabiliter ꝑ Saly.ĩ alle.l.i.qͥ ⁊ aduer.quos.
¶ Meſtitutionẽ in integrũ petere poſſunt pia loca ſicut eccle
ſie.vide.sõ.pia loca.
¶ NMeſtitutiõeʒ in ĩtegrũ põt petere mĩoꝛ vł eccłia in caſu in
quo cõpetit ſibi remediũ ð iure cõi.vide.S.mĩoꝛ vel eccłia.
¶ NMeſtitutiõ eʒs in ĩtegruʒ põt iuder ex officio ſuo concedere
mĩoꝛi ⁊ ex o fficio ſibi cõſulere rõe publice vtilitatis no. Bar.
in.l.ij. S.hoc aũt iudiciuz.ff.de dam.infec.⁊ eodẽ modo ſupe
tioꝛ eo officio ſuo põt ↄſulere eccleſijs ſibi ſubiectis maxie qñ
rectoꝛes earũ nõ pñt indulgere reſtitutiõeʒ in ĩteg.eccłia tñ hᷣ
petente ⁊ ſic limita no.ꝑ Inn.in.c.ad noſtrã.ij.de iureiur.⁊.c.
qm̃.vt lite cõteſ.no ab.in.c.cuʒ veniſſent.de inſti.iij.colum,.
¶ Meſtitutionẽ in integ.põt pꝛelatus ꝑetere noĩe eccleſie ẽt

ññ iurauit in cõtractu alienatiõis rei eccłie.vide.S.iuramẽtum

ver.ſi pꝛelatus.
¶ Meſtitutiõeʒan quãdo poteſt mĩoꝛ petere ſi ledatur.vide

3. minozꝛ.

NMeſtitutõ in ĩteg.ex clauſula generali.ſi q̃ mibi iuſta cã ⁊c.
cõceditur ei qui facto aduerſarij nõ potuit ꝓducere teſtes.vi⸗
de.j.teſtis.ver.pars q̃ copiam.
O Meſtitutio ĩ iteg.licet nõ datur cõtra ꝓpꝛiũ ſacramẽtũ ſʒ

abſolutio tm̃: cõtra iuramẽtuʒ tñ ab alio pꝛeſtiiũ bene dakfreꝛ
ſtitutio. ff. de iureiurã.l.nam poſtea.S.ſed ſi minoꝛ.xxv.annis

no. Inno. ⁊ Hoſtiẽ.in.c.pꝑuenit.de iureiur.
O¶ NReſtitutionẽ in ĩteg.põt petere ꝑſona eccłiaſtica contra
obligationẽ quã cõtraxit ꝑſonaliter ſi in oſequẽtiam ledatur
eccleſia.vide.S.pꝛiuilegiuʒ ſi pariter.

¶ In petenda reſtitutiõe aduerſus ꝓbationẽ obmiſſaʒ non

eſt neceſſariuʒ ꝓbare aliter leſionẽ.nã eoipſo apparʒ de leſiõe
qꝛ eccłia vel mĩoꝛ obmiſit ꝓbationẽ neceſſariã.vt.c.auditis.
de reſti. in integ.ſecus qñ allegatur leſio in ↄtractu vł aliter ex
tra iudicium.qꝛ tũc opoꝛtet ꝙ ꝓbetur leſio anteqᷓ; det᷑ reſtitu
tio vt no.in.c.tum ex litteris.de in inte. reſti.⁊.l.in cauſe.ff.de
mino.abb.in alle.c. auditis.⁊ vide eum in.c.tum ex litteris.
¶ Meſtituit᷑ eccłia aduerſus ↄtractũ ⁊ aduerſus pᷣſcriptionẽ
vide.sS.eccłia reſtituitur.
¶ In materia reſtitutiõis iura loquẽtia de minoꝛibꝰ debent
trabi ad eccłias.no.glo.⁊ ab.in.c.auditis.de in inte.reſti.
¶ Meſctitui nõ dʒ mĩoꝛ vel eccleſia aduerſus verã cõtumaciã
cuʒ ſit delictũ graue.vt.c.ij.de ma.⁊ obe.⁊.l.nõ pᷣt.ff.ð re iudi.
ſecꝰ em̃ qñ ↄtũ acia eſt ſine dolo.no.ab.ĩ.c.auditis ð ĩ ĩte.reſti.
¶ Neſtitutiõeʒ in inte.põt indifferenter eccłia petere qñ vult
ꝓbare illud ſuper quo nullas ꝓbatiões induxerat.vt.c.audiiꝭ
⁊.c.coꝛã de in inte.reſti.ſed ſi eccłia petit reſtitutionẽ ſuꝑ anti
quis articulis in quibꝰ facta fuit publicatio atteſtationũ tũc
nõ dʒ audiri qꝛ timetur de ſuboꝛnatiõe teſtiũ.ar.iᷣ.c.fraterni⸗
tatis.de teſti.⁊.c.conſtituij.eo.ti.⁊ cle.ij.e.si.eſt em̃ in tali caſu
pᷣſumptio doli cõtra eccłiam.vt alle.c.auditis.qð limita verũ
niſi iudex diligẽti inquiſitiõe pᷣmiſſa reperiat ꝙ eccłia obmiſit

pꝓbatõnẽ ſui facilitate vt excludat᷑ pᷣumptio ſuboꝛnatiõis.ꝓ

boc.l.minoꝛ.xx.annis.ff. de mino.no.abb.in alle.c.auditis.
O Neſtitui nõ debz aduerſus pᷣſcriptiões iudiciales eccleſia
nec minoꝛ vbi nõ ↄſequitur damnũ pecuniariũ ſeu nõ perdit
lucrum ab.in.c.auditis.de in ĩteg.reſti.circa fi.
¶ Meſtituitur in ĩteg.pꝛiuatus litigãs cum eccłia vel minoꝛe
ſicut reſtituit᷑ eccłia vel minoꝛ aduerſus leſionẽ tã ĩ iudiciali⸗
bus qᷓ in extraiudicialibꝰ.qð eſt verũ qñ eccłia vel minoꝛ pe⸗
tit reſtitutionẽ ſuꝑ facto annexo ⁊ cõiũcto cum facto pꝛiuati ⁊
B per quãdã ↄſequẽtiã.vt.c.i.de in integ.reſti.⁊.l.ꝙ ſi minoꝛ.
de mino.ſed ſi factum eſt diuerſum tũc nõ reſtituitur pꝛiuatus
vt.l.cuʒ minoꝛ.⁊.l.etiaʒ.ff.de mino:no.ab.in.c.auditis.in fi.ð

in ĩteg. reſti. . RM
¶ Beſtitutio datur aduerſus interlocutoꝛiã que cõtinet gra

uem leſionẽ ſeu graue piudiciñũ non tũ otra interlocutoꝛiam le
uis pᷣiudicij.no. JYo.an.? Oominicꝰ in.c.i.de in ĩte.reſti.li.vi.

¶ NMeſtitutionẽ cõmunionispõt petere iniuſtsexcõicatꝰ viõ

S.excõicatus iniuſte.
¶ Heſtitutiõeʒ exhibitiõis ſacramẽtoꝛũ põt petere ꝑpꝛochia
nus a clerico decimas petente.vide.ẽ. decima ſi a clerico.
¶Ag reſtitutiõeʒ poſſeſſiõis cõſequẽdã ſufficit pꝛobare poſ
ſeſſion de pꝛeterito vide.j.ſpoliatio ver. apparet.
¶ Meſtituere an põt papa laicũ infamẽ ſue fame.vide.5. infa
mẽ laicum.

¶ Meſtitutꝰ laicug infamis ꝑ imperatoꝛẽ põt ꝓmoueri ſine

alia diſpenſatione ad clericatum. vide.S. in famis laicus.
QHeſtituere põt fame ſubditũ ſuũ ciuitas nõ recognoſeẽs
lſuperioꝛẽ.ↄcludit ab.in.c.cum te a.b.de re iudi.v.colum.
¶ ¶Zonditio.l.querebat᷑.C.vnde vi cõpetit raptoꝛi ↄtra occu
pantẽ dolo malo rẽ raptaʒ ob eo vacantẽ tũ.no. Innoc.in al⸗
lega.c.ſepe.⁊ ibi abb.
OQVbi cõſtiterit pꝛioꝛẽ poſſeſſoꝛẽ iniuſte amiſiſſe poſſeſſionẽ

dabit citatio ð ſcõʒ poſſeſſoꝛeʒ ⁊ fiet ſibi reſtitutõ ẽt nõ ꝓbata

ſpoliatiõe.no.inno.ĩ alle.c.ſepe.alle.in ar. C. de agri.⁊ cẽſ.l.ſi
coloni.lib.xi.in aut᷑.de mãda.pn.S.ꝙ ſi delinquẽtes.⁊.S.non
ꝑmittas.⁊. S.ſʒ ẽt ſuſi cipiẽtes. lla.iij.⁊.iij.q.i.reĩtegrãda.idẽ
no. Inn. ð ↄcel.pbẽ. pselectionẽ vide ab.ĩ alle.c. ſepe. pe. col.
¶ Eccleſia etiq ſi per negligentiã ꝑdidit poſſeſſionẽ põt eã re
cuperare ꝑ officium iudicis ſᷣm lecturã notabilem Hoſti.in.c.
accedens.i.vt lite non cõteſta.⁊ ibi abb.in alle.c.ſepe.
¶ Violentiam paſſus an põt gerere ſimul ↄtra ſcientẽ ſucce⸗
dẽtẽ ĩ viciũ ⁊ 3 ſpoliatoꝛẽ.vide.S.poſſeſſio.v.violẽtiã paſſus
¶Meſtituere reʒ raptã an ꝓdeſt raptoꝛi ad penã euitandam
vide.S.pena.ver.ad penam.
¶ Heſtituer pᷣt qͥs ſeipʒ ⁊ ꝓpꝛia auctoꝛitate rẽ iuaſaʒ recuꝑa
re ex iudiqᷓ defectu.vide.j.ſpoliatꝰ ſi iudicis defectu.⁊c.

¶ Beſtitutio denegat᷑ ſpoliato ſi ex illa ſequit᷑ maximũ ſcan

dalũ in eccłia dei.no.in.c.hᷣ qppe.iij.q.vi.⁊ doc in.c.ad petiti
onẽ de accu. Itẽ denegat᷑ qñ iudici videtur talis caſus iĩmine
re ꝙ ſi fieret reſtitutio ĩpediret᷑ iudiciũ.⁊ ita iuſticia deperiret
ne veritas poſſet detegi.iij.q.ij.quia Jo. gundiſaldꝰ hiſpalẽ
ſis in tractatu de ſciſmate.circa fi.
O¶ Meſtitutionẽ bñficij petẽs dʒ ad minus coloꝛatuʒ titulum

oſtẽdere.vt no.d oc.in.c.ĩ lr̃is.⁊ ĩ.c.ex parte.de reſt. ſpo. ⁊ Jo.

de imol.in cle.i.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.ſi tñ titulꝰ eſt nullꝰ caſſatio
ne vl irritatiõe iuris vel deficit ptãs in cõferẽte non ſufficit ta
lis titulus ad coloꝛandũ poſſeſſionẽ in bñficialibꝰ.no.doc.ſi⸗
gnanter Mathe. ⁊ anto. ⁊ Jo. cal.in. c,. cum noſtris. de cõce.
pꝛeben. ⁊ vide.S.executoꝛ pape.
¶ Cõtra agẽtẽ vlł petentẽ reſtitutionẽ lʒ obſtet exceptio no⸗
toꝛie ꝓpꝛietatis.ꝑ.o.ſignificaſti.⁊.c.poꝛro.de diuoꝛ.⁊.c.ↄſti⸗
tutꝰ de fil.pſ.⁊ ꝑ alia iura ⁊ ẽ ðci.rote ðci.xix.xxi.lxi.bʒ veꝝ tũc
demũ qñ de notoꝛio defectu ꝓpꝛietatis ↄſtat ꝑ ↄfeſſionẽ par
tis vel ꝑ iuris diſpoſitionẽ exactis vl ĩſtrumẽtis ꝓductis in
cã.vł ꝑ euidẽtiã facti cõſtat ð nõ ſuo iure.no.ĩno.jn alleg.(.ſi
gnificaſti.⁊ an.in.c.in l̃is.de reſti.ſpo.⁊ Jo.de imołĩ cle.i.ð
cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.dẽno.Inno.in alle.c.cõſtitutꝰ.de fil.pᷣſby.
¶ Si aduerſus petẽtẽ reſtitutionẽ opponat᷑ defectꝰ notoꝛiꝰ
pꝓpetatis que fundaf ex facto tranſeũdi qð eſt notoꝛiũ alijs
⁊ nõ iudici:uaderx dʒ ſuꝑ tali notoꝛio ꝓbationes recipere no.
nno.in.c.ſigniſicaſti.de diuoꝛ.⁊ Anto.in alle.c.in litteris, ⁊
Zon imobł.in cle.i.de cã poſ.⁊ pꝛopꝛie.
¶ Stcõtra petẽtẽ reſtitutiõeʒ bñficj faciat ius cõmune:⁊ fa
ciat ꝓ opponẽte ſiue agat᷑ de beneficio reſpectu tituli ſiue re⸗
ſpectu ꝓpꝛietatis ſemper opoꝛtet agenti ꝓbaretitu.no. Za⸗
pus ⁊ Oominicus in.c.eum qui de eo qͥ mitti.in poſſeſ.lib. vi.
¶ Cniminoſus nõ audit᷑ petẽs reſtitutionẽ bñficij ſi eius æri⸗
men notoꝛie conſtat nõ ſolum notoꝛietate iuris vt ꝓbatiões
ↄtra quas nihil obijci põt iʒ etiam notoꝛietate facti.no.plene
ab. in.c.ſi con ſtiterit.⁊ in.c.ad petitionẽ de accu.
¶ Beſtitutio q̃ dat ꝑ ĩterdicta q̃ dãtur ꝓ rebꝰſacris ⁊ religio
ſis an hʒ locũ niſi ꝓbato ti.apparente iuſto.vide.õ.ĩterdicta.
¶Beſtitutio male ablatoꝛũ dʒ fieri ꝑ eum qui tenet᷑ reſtitue
re ſm ↄſiliũ ⁊ ꝓuidentiã epᷣi.vide no.ꝑ ab.in.c.cũ ſit de inde.
¶ Qõtra petẽteʒ reſtitutionẽ cõiugis nõ põt obijci de adul⸗
terio niñ notoꝛio vł euidẽtia rei vł ꝑ ↄfeſſionẽ partis vñ per
teſtes non põt ꝓbari ad impediendũ reſtitutionẽſ polia ti. et

7 .

EE

hoc ideo quia ſpoliatio pᷣuilegiata eſt. vt. cfi de oꝛdi.cog ab.
in.c.intelleximꝰ.de adulterijs. “

¶ Meſtituentes reʒ depoſitã defeꝛenti aliqð ſignũ dñi culut

eſt an ſatiſfaciat.vide.oõ.depoſitum. .
¶ Meſtitutionẽ põt quis petere in ſtatu in quo pꝛius erat in
caſu in quo non põt cauſari poſſeſſio ⁊ ſic nõ ſolũ cuʒ qͥs ſpo
liat᷑ poſſeſſione vel quaſ põt agere ad reſtitutionẽ ſed etiã cuʒz
mutat᷑ ſtatus violenter ⁊ iniuſte põt agere vt reſtituat᷑ ad pſti

nũ ſtatũ.no.ab.in.c.querelã.de elec.facit.c.fi.de reſti.ſpoliato.

O Neſtitutio nẽ petenti ob.exceptio notoꝛietatis ꝓpꝛietatiſ

vt. c. ad decimas. de reſti.ſpo.lib. vi.⁊.c.poꝛro ⁊.c.fig niſicaſti

de diuoꝛ. ⁊ ibi abb.vide.j.ver.reſtitutionẽ bñticij.
O¶ Beſtitutionẽ ↄiugis petẽs an cõpellatur pᷣſtare ca utionẽ
ſi mulier de eiꝰ ſeuicia timeat.vide.S.cautio.v.vir repellit᷑.cuʒ
ſe.⁊ an põt peti talis reſtitutio coꝛã eccłiaſtico iudice. vide .c.

ex cõq̃ſtione de reſti.ſpo.vide.s.mr̃imõialis.vide.j.ſentẽtia.
¶ Ad reſtitutionẽ ↄſequendã an ſufficit ſpoliato a pꝛincipio

poſſediſſe.vide.j.ſpoliatio.ver.ad conſequẽd am.
¶ Vꝛedo ⁊ poſſeſſoꝛ malefid ei ſpoliatꝰ eſt reſtituẽdꝰ:niſi cõ
ſtet in iudicio eum eſſe pꝛedonẽ qð eſt notabile ꝓ limitatione

c.in litteris.de reſti.ſpo.facit.c.ad decimas de reſti.ſi po. li. vi. ?

qð no.Inn.in.c.cõſtituiꝰ.de fil.pᷣſby.no.ab.in alle.c in litteris

⁊ in. c.cum eccłia ſutrina.de cauſa poſſeſ.⁊ pꝛopꝛie.v.colum.
¶ Heſtitutionẽ petenti non obſtat ius cõmune in ↄtrariũ ꝓ
bando tamẽ aliqua ex quibꝰ tollatur pᷣumptio vſurpationis

vide.s.poſſeſſio.ver.vbi pꝛobatur.

¶ Meſtituvonẽ petens in bñficialibꝰ an debeat oſtẽdere ſu⸗ —
ani canonicã inſtituti onẽ.vt.S.poſſeſſio.vᷣ.agens poſſeſſoꝛio
¶Beſtituere debet iudex ſpoliatũ ex officio ſuo ſi ĩmineatpe

riculum animarũ.vide.j.ſpoliatus licet.
O Neſtitutionẽ beneficij petẽtis ſatis eſt pbare ad reſtitutõ
neʒ ↄſequẽdã ipſaʒ ſpoliationẽ nec artatur ad ꝓbãdũ aliqᷣd

de titulo. vt eſt caſus in.c.accepta. de reſti.ſpo.⁊ ibi Abb.in

pn. ⁊ vide.S.poſſi eſſionem. ver. beneficium licet.
¶ Heſtitutio rei licet non debeat fieri cuʒ peccato tñ pꝛedo

ſpoliatus reſtituen dus eſt ſi nan conſtat eũ eſſe pꝛedonẽ.⁊ ſic

„

intelligitur.c.in litteris,.de reſti.ſpo.vnde poteſt dicere quo ad

te liberas edes habeo.vt.lloci.S. cõpetit.ff.ſi ſer.ven. no ab.

in alle.c.in litteris.iij. colum.

¶ Beſtitutionẽ petenti in alijs q; bñficialibus non obſtat ex

ceptio defectus ꝓpꝛietatis notoꝛia ex quo non fundat inten⸗

tionẽ opponẽtis.nam quo ad iſtum liberas edes babet. vt. S.
v. ꝓxi.⁊.c.ad decimas.de reſti.ſpo.⁊.c.i.de pᷣſcrip.li.vi.ſecus

ſi conſtaret ſpoliatuʒ eſſe pꝛedonẽ qꝛ tũc nec in bñficialibꝰ dʒ
reſtitui.no.ĩ.oqm̃.⁊.c.cõſtitutꝰ de fil.pᷣſb.ne det᷑ vicioſus i grel

ſus.c.eñ qui.de eo qui mit.in poſſ.li.vi.põt tamẽ iuder exoffõ

ſuo illud beneficium rectoꝛi reſtituere vt celeriter obuiet peri⸗
culo aĩarum.vt.c.conſtitutus ⁊. c. oblagte. de appel. ab. in. c. in
litteris.de reſti.ſpo.iiij. colm.⁊.xij.colum.
¶ Neſtitutionẽ ↄiugis petẽs debet fidẽ facere de titulo ma⸗
trimoniali.vt.c.ex parte.⁊.c.ex tranſmiſſa.de reſti.ſpo.⁊ idem
in interdicto de libero hoĩe expibendo:bʒ em̃ annexam cm p
pꝛietatis. vt dicit tex.in.l.ij. S. quedã.ff. de inter. interdicta ⁊
locis ſacris vel religioſs babent annexam cãm ꝓpꝛietatis.hᷣ
aũt nõ ↄtingũt ex alio niſi quia iſta non pñt poſſideri ſine titu
lo ideo ad iuſtificandũ poſſeſſionẽ opoꝛtet ꝓbare tituluʒ no.

anto. in c. in litteris.de reſti.ſpo idem Jo,de imo. in cle i de ca

poſ.⁊ pꝛopꝛie. .
¶ Beſtitutionẽ beneficij petenti etiã ſi ius cõmũe reſſtat. vt

„ —

quia petebat duo bñficia ĩcõpatibilia vel patiebatur defectũ

ch etate reſpectu illius beneficij nõ denegatur reſtitutio etiam

nõ docto de titulo. vt eſt rex. in.c.ex inſinuatiõe.de ꝓcun⁊ fa.
c:referente.de pꝛeben.nec ob.c.ad decimꝗs.qꝛ loquit᷑ quãdo
ius cõmune fundat intentionẽ poſſidentis.nã ſicut non debʒ
iudex ſpoliare iuris oꝛdine non ſeruato illum cõtra quẽ facit
ius cõmune.vt.c.licet eps.de pꝛeben.li.viita ⁊ foꝛtius non dʒ
hoc poſſe cõpetere puate perſone:⁊ Hoc ne detur materia ſpo
liandi po ſſeſſoꝛẽ.eſt cõcluño ab.i.c.ĩ lris.᷑ð reſti.ſpo.x.colum.
¶ Meſtitui põt quis auctoꝛitate pꝛopꝛia in re vi vel furto ab
eo ſu btracta.vide.j.ſpoliatus qui rem ſuã.cum ver.ſe.

¶ Meſtituẽda nõ eſt vxoꝛ marito ſi nõ põt ſecũ moꝛari abſ;

periculo perſone nec remedio cautiõis põt ſufficienter ꝓuide

ri quinimo hec eſt ſufficiens cq remouẽdi eã ab eo ⁊ ſeparadi

.

nenen⸗

igitn

.

4

cnetoa

Elbin

eteno
ſeſoion⸗
Neela⸗

ſünfnndi⸗
Fgutetht
minmoe
Cnnfactun
(ſcku

ſiutischn

(Baki
Grthon
lb⸗
akprete
Pchogente
Cirlcanbe
Eümoe
igpenie
(Sniun
uncſotis
ſlenetp
forecpe
(utſoolir
Hblö.
ſiüſpfe
yoßefſio
toinc
(Weetins
fendivtn
ſpeterer
(ocaut
Lietin

Wntame

hoſekozi⸗

cdtew

.J

Nacdl
(Di
loinqy
rebeß
negt ſe
(Re⸗

le pide⸗

mii col
(Lay

iißz irce

ſo feme
ſcſze
J iuſta i
ſglin
Plunm,
le

—

tſeedi
pol in.l

.

ſnüfty
aadeti
algö
lge

ſͤeſtnee

(peeſun

ſobarie

ono

nlggln
Cgti
nlin
lige⸗
ſonne

bſhi

ſagigete
clgie
htoniſtcit
eeſiuiite
dekfihoig
gansphite
1cſfgtii
hiſc,
ußteatie⸗
WNS
⸗ lleſie
W
oliamapgn
eden N
heſtihni
ſepſring
eneſti ſoli
Nolecitlia
uneinonni,

no pupetne

bereſteeſg
enspoſeſoi
boßininene

bafeadſettue
dt kütſeiif
obiRo
⸗
eecoſſſpee
ſepzeconeſte
koicerelod
r pen ho ⅓

ſonobſtater
ndar itenn
8dadertö
ſii diſen se
dböficilb=g
kpicoſtsſgal
ſiincergofſ
ierobuitpad
ppel dbinen

nedetfinlete
eſiſpotſen
gunetandit.
pintercicgti
ptentii
ſien Anetn
teticuinhN
oindeie

neeſtrt
ealioinn
feſtlucoent
eatſn
k nin
ſeltnoſd
innli
ſocus

matrimoniũ quo ad thoꝛũ.⁊ ides in marito ſi vxoꝛ inſidiauit
eius vite.vt.c.litteras de reſti.ſpo. Jo.and.in.c.i.de diuoꝛ.iu
dex tamẽ arbitrabitur an eſt tanta ſeuitia vt non poſſit ꝓuide
ri remedio cautiõis.vt.c.de cauſis.de offi.deleg.⁊.l.i.ff.de iu
re deli. Ab. in alleg. c. litteras.ij. colum.
¶ Heſtitutionẽ põt petere vir qui repulit vxoꝛẽ a ſe agendo
poſſeſſoꝛio.nam eoipſo ꝙ repetit eam ⁊ non vult redire videt
viruʒ ſpoliare.no.glo.in.c.litteras.de reſti.ſpo.qꝛ talis poſſeſ
ſio in mr̃imõiali eſt ↄiuncta ꝓpꝛietati nõ abdicabili nuda vo
luntate ſapit ergo potius naturã ꝓpꝛietatis vt non ꝑdat᷑ ſal⸗
tem irrenoca biliter. vt ibi no.Ant.⁊ ab.iiij. colum.vide.S.pa
ctum factum inter cõuges. .
¶ Meſtitui an debeãt ablata in guerra non obſtãte ſtatuto
ciuitatis ꝙꝙ non reſtituãtur.vide.S.bellum.v.ſedata.
¶ Meſtitutio hoĩs liberi peti non poteſt.vide.S.poſſideri nõ
poteſt hbomo liber.
¶ In illis que cõiter poſſideri non pfĩtvt ſi certa ⁊ ſpecifica
cauſa pꝛecedente non hʒ locũ reſtitutio niſi eoꝛũ exiſtentia ſal
teʒ apparenter pꝛobet᷑ vt in libero boĩe qui poſſideri non põt
vt in.l.cum beredes.S.qᷓeuis. ff.de acqui.poſ.ideo ſi petit᷑ illiꝰ
reſtitutio opoꝛtet ꝙ ꝓbet᷑ titulus cuius vigoꝛe poſſidere põt
ſaltẽ apparẽter.eſt ↄcluſio ab.in.c.ex parte.de reſt.ſpo.rij.col.
¶ Sĩi aliqua ſint impoſſibilia in ſe ſed ius reſiſtit in quibuſ⸗
dam perſonis facultateʒ babendi ⁊ poſſidendi.vt in beretico
poſſidente tꝑalia ⁊ in laico quo ad ſpũñalia:iſtis nõ datur re⸗
ſtitutio nec poſſeſſoꝛium qꝛ ex quo poſſidere non pũt non po⸗
un ſpoliari.no.glo.in alle.c.ex parte.⁊ glo.viij.di.quo iure
ab. vbi. z.
¶ Zaicus non auditur petens reſtitutionẽ decimarũ vel alio
rũ iuriũ ſpũalium non dicto de titulo ſalteʒ coloꝛato:eſt em̃ ta
lis poſſeſſio euidenter iniuſta que nõ cauſat poſſeſſioneʒ.not.
Inno.in.c.bone.ij.de poſtu.pꝛela.Abb. vbi.s.xiij.colum.
¶ QAicet ius reſiſtat aliquibꝰ ꝑſonis ptãteʒ habẽdi nõ tñ poſ

ſidendi vt in muliere que non põt habere res ſibi donatas a

viro.vt.c.fi.de dona.inter vi.⁊ vxo.põt tamẽ mulier reſtitutio
nẽ petere.vt.l.i.S.deijcitur.exqid no.ꝙ non ſolum ciuilis poſ
ſeſſio cauſat poſſeſſionẽ ſed ẽt naturalis.a b.vbi.v.xiij.colum.
¶ QAicet ius reſiſtat aliquibꝰ ptãtem habendi nomĩe ꝓpꝛio
non tamẽ alieno:vt in ſᷣuo ſpoliato poteſt reſtitutõeʒ petere ⁊
poſſeſſoꝛio agere ſi ſpoliat᷑ abſente dño.idẽ in religioſo poſſi
dente noĩe A bbatis.vt.c.cum dilecta.de reſcrip.⁊.c.ex parte
de accu.et.l.ſi longius.de iudi.ab.vbi.ð.xiiij.colum.
¶ Si ius reſiſtit poteſtatẽ habẽti reuocabiliter dat᷑ ei reſtitu

tio inquãtuʒ vult cõſequi poſſeſſionẽ reuo cabilẽ vt in.c.referẽ

tede pᷣben. vbi reſtituit᷑ beneficiũ habẽti ↄſiłe nõ vt ꝑpetuo te
neat ſed vt eligat vnuʒ ex illis.abb.vbi.s.xiiij.colum.
¶ Meſtitutionẽ petẽs cõiugis ſen ſpõſe quid debeat pꝛoba

re.vide not et plene per Abb.in alleg.c.ex parte.de reſti.ſpo.

xviij.colum.vſq; in fi.
¶ Canõ reintegrãda.induẽ nouũ generale ⁊ ſpecificum reme
diuʒ circa recuperationẽ poſſeſſiõis ſeparatuʒ ⁊ diſtĩctuʒ ab
alijs remedijs poſſeſſoꝛijs cõtra quẽlibet poſſidẽteʒ etiã non
vicioſuʒ et etiã ignoꝛãtes.⁊ vpetit ei qui ꝑdidit poſſeſſiõeʒ ex
iniuſta cã.iſte eſt intellectus cõis gl.in.c.cuʒ ad ſedeʒ.de reſti.
ſpo.⁊ gl.in.c.ſepe.eo.ti.⁊ ibi IOnno.⁊ in.c.qrelã de elec. Goff.
in ſumma.e.ti.S.ſciẽdũ.Arcb.in alle.cãone reĩtegrãda. Hoſt.
in alle.c.ꝙ ad ſedeʒ. Jo.de cal.Anto.de butrio. Jo.de ligna.
et fere oẽs ibi Bar.in.l.fi.C.de furtis.⁊.l.relinque.ff.ð acqui.
poſ.⁊in.l.coloni.C. de agrico.⁊ cenſi.li.xi.⁊ eſt rõ.nã cñ diffici
limũ ſit ꝓbare dominiũ.vt no.in.l.cũ res.C.de ꝓba.durũeſſx
ꝙ cadẽti a poſſeſſiõe ſua maxime eccleſie vel clerico nõcõpete
ret aliqð remediũ poſſeſſoꝛiũ cũ foꝛte traſiuerit res ꝑ multas
ma nus.eſt cõcluſio abb.in.alle.c.cũ ad ſedẽ.xvij.colũ.⁊no.q
nõ eſt neceſſe ꝙ perdẽs poſſeſſiõeʒ ꝓbet iniuſtã cãʒ amiſſiõis
qꝛ pꝛeſumit᷑ ex eo quilibʒ pᷣſumit᷑ diligẽs in facto ſuo.c.ſuꝑ
boc.de renũci.⁊ nõ ꝓbaicõtrariuʒ.⁊ no.iĩ.l.cũ de in rẽ vᷣſo.ff.

ð ꝓbati.et ab.vbi.S. Itẽ cõpetit hoc remediũ ſolũ eccleſie vł

clerico non laico.vt not.Abb.vbi.S.et in.c.ſepe.eo,ti.iij. colñ.
et.vi.colum.nota bi.per Zapum ſua alle.lij.
¶ Cõditio.c.ſepe.de reſti.ſpo.cõpetit ð omnẽ ſucceſſoꝛẽ ſin
gularẽ qui ſcienter rẽ vicioſaʒ ⁊ inua ſaʒ recipit.⁊ ibi cõcoꝛ.de
iudi.qꝛ.v.ſi aũt ignoꝛãter receperit tũc cõuenit᷑ cõditiõe cano
nis reintegrãda.doc,in alle.c/ſepe, Itẽ diſpo ſitio illiꝰ.chabzʒ

locũ ſi tenẽs reʒ vicioſaʒ tꝑe quo cõtra eñ agit᷑ ſcit eam eſſe vi
cioſaʒ. vt ibi no.ab.ſciẽtia em̃ ꝓbat᷑ ꝑ ↄiecturas vt ſi inuaſio
notoꝛie fuit facta.de poſtulatio.pꝛela.c.i.vłis qͥ ſucceſſit erat
ↄſanguineus ſeu vicinꝰinuaſoꝛis.⁊ idẽ in ſiłhibus.idẽ ſi quis
inuenit poſſeſſionẽ v acãteʒ et eaʒ occupat.vt ↄcludit ab.in al
le.c.ſepe.vij.colũ. Itẽ locũ habet etiaʒ ſi ꝑ multas manus res
rapta ãbulauerit.vt ibi no. Inno. Itẽ raptoꝛi ſpoliat de reĩ
uaſa non cõpetit cõditio huiꝰ.c.que ſoluʒ cõpetit pᷣmo ſpoli⸗
ata ⁊ in eius fauoꝛẽ pꝛĩcipaliter fuit inductuʒ ⁊ ꝓpter ꝑiculuʒ
aĩaꝝ vitãdũ vt ibi ↄcludit ab.viij.colũ. Itẽ cõpetit hec ↄditõ
male fidei poſſeſſoꝛi non tamen violento. 4 not. in.l.i. C. vnde

vi. et Inno. in alle. c. ſepe.

¶ NReſtituere tenet᷑ quis id qð habuitex furto rapina oppᷣſſi⸗
one dolo vel calũnia.xiiij.q.v.c.ij.⁊ idẽ ĩ om̃ibꝰcaſibꝰin quibꝰ
cõpetit repetitio.⁊ hoc etia habet locũ in foꝛo anĩe nã vbicũq;
ius poſitiuũ habẽs cõcurſuʒ legis ſeu equitatis naturalis diſ
ponit ſuꝑ retẽtiõe ſeu reſtitutiõe faci ẽda fᷣuãda eſt talis lex in
foꝛo cõſciẽtie.no.abb.in.c.qꝛ pleriq; de immu.eccle.iij.colum.
¶ Meſtituere nõ tenet᷑ etia ĩ foꝛo anĩe meretrix ſeu matbema
ticus id qð aquiſierũt dolo fraude vel ꝑſuaſouibꝰnec ꝓ bis

cõpetit repetitio.qꝛ bincinde vęrſat᷑ turpitudo ⁊ potioꝛ eſt cõ

ditio recipientis,ðff.de cõdi.ob tur.cau.hvbi autem. boc t enet
Inn. ⁊ Jo.an.in.c.qꝛ pleriq;.ð immu.eccleſia.⁊ ſentit gl.xiiij
q.v.in ſumma.⁊ no.in.c.trãſmiſſa.de deci.et tales pñt elemo⸗
ſinã ex tali queſtu facere ex quo fuit tranſlatũ dominiuʒ.vt ibi
no.ſi tũ nõ ẽ meretrix palã tenet᷑ ad reſtitutõnẽ qꝛ licʒ dominiũ
rerũ donatarũ trãſfert᷑ in illã tñ fiſcus tanqᷓ; ablatoꝛ iniuſte q̃⸗
ſiti illð poteſt auferre.ꝑ.l.lucius.ff.de iure fiſci.no.Cy.in.l.cuʒ
te.C. de cõdi.ob tur.,cau.cõcludit ergo abb.ĩ all.c.qꝛ pleriq;.q;
meretrix turpiter nõ recipit donata vł ꝓmiſſa:⁊ ꝙ ð illis põt
ad libitũ diſponere.ſecus in alijs mulieribꝰ nõ in meretricibꝰ
que n ec reciꝑe pñt pꝛomiſſa et tenentur reſtituere recepta,cõ/⸗
ſulitur tameʒ meretrici publice vt eroget dando pauperibus.
O NMeſtituere tenet᷑ legatarius heredi qð ſibi ex beneficio le⸗/
gis falcidie cõpetebat ſi heres ignoꝛãter ſoluẽdo totuʒ lega⸗
tũ errauit in facto niſi heres errauit in iure.vel ſi teſtatoꝛ ꝓhi
buit falcidiã.vel ſi heres ſciẽter ſoluit integrũ legatũ.nã in his
caſibꝰ nõ ↄpetit repetitio.alias aũt etiã in fſoꝛo aie tenet᷑ lega
tarius reſtituere ius ſuũ heredi cũ ſibi debeat᷑de iure canõico
ꝑ.c.raynucius ⁊ raynaldꝰ.de teſta.⁊ ius canonicũ quatenus.
diſponit in foꝛo contẽtioſo nũquã diſponit cum peccato.vt.c
fi.de pᷣſcript.hoc tenetBal.in.l.cuʒ qͥs.ff.de iuris ⁊ fac.igno.
eſt concluſo Anto.⁊ abb.in alle.c.quia pleriq;.vi.colum.
¶ Meſtitu ere nõ tenet᷑ in foꝛo anime o bligatꝰ ciuiliter tatuʒ
⁊ nõ naturaliter vt is qui ſcripſit ſe debere cẽtũ ſpe future nu⸗
meratiõis cũ in veritate nibil accepit.nã licet ius ciuile poſt bi
ẽniũ diſponat artari ad ſoluẽdũ.vt in.l.in ↄtractibꝰ.C.de nõ
nume.pe.⁊ no.in.c.ſi cautio.de fi.inſtru.in foꝛo tñ aĩe cũ con⸗
ſtat de veritate ceſſat lex poſitiua fũdata ſuꝑ fictiõe ſeu pᷣum
ptiõe qꝛ pᷣſumptio cedit veritati.viij.di.veritate.cõcludit Ju
no.⁊ abb.poſt eũ in alle.c.quia pleriq;.ix.colum.
¶ Meſtituere tenet᷑ in foꝛo anĩe obtinẽs iniuſtã ſniaʒ ⁊ qͥcqͥd
inde fuerit cõſecutꝰ nec iuſte cõdẽnatꝰ tenet᷑ ad ipſius cõgem
nationẽ cũ non inducat naturalẽ obligationẽ nec extinguĩtur
ſi pꝛius erat oꝛta.iuxta no.in.c.iulianꝰ.ff.de conq.inde,⁊ no.
abb.in.c.quod ad ↄſultationem.de re iuqi.⁊c.ſi in foꝛo con⸗
tentioſo ↄſtaret ꝑ cõfeſſionẽ qui obtinuit ſnĩam de illius iniu
ſticia caſiaret᷑ ſnĩa illa in foꝛo iudiciali.exquo no.qꝙ cõtra pꝛe

ſumptionẽ iuris:⁊ de iure admittit᷑ ꝓbatio in cotrariuʒ ꝑ cõ⸗

feſſionẽ illius in cuius vtilitatẽ ius induxit illam pᷣumptionẽ
vt no.in auẽ.ſed iam neceſſe.C.de dona.ante nup.no. Innoc.
in aleg.c,quia pleriq;.no.ab.in.qis qui fidem de ſpon,vt ipſe
refert in alle.c.quia pleriq;. *
¶ NMeſtituere nõ tenet᷑ etiã in foꝛo anime pᷣſcribẽs reʒ cũ bõa
lide ſuꝑueniẽte cõpleta pᷣſcriptiõe:conſciẽtia rei aliene ſiue p
ſcripſerit cũ titulo lu cratiuo ſiue oneroſo.nã tutꝰ eſt pᷣſcriptio
ne cũ ius canonicũ appꝛobet pᷣſcriptionẽ ⁊ vult ꝙ pᷣſcribens
ex ſua pᷣſcriptiõe poſſit ſedefend ere:nõ eſt ergo dicẽdũ ꝙ pec
cat pꝛeſcribẽs ſi non reſtituit ſuꝑueniente ſciẽtia.ſi añt nõ pec
cat non obligat᷑ ad reſtitutionẽ cuʒ iuris diſpoſitio ex cã põt
rem vnius alteri dare.vt in.l.item ñi verberatuʒ.ff. de reiuen.⁊
⁊ no.in.c.que in eccłiarũ de cõſti.eſt concluſo ab.cõtra An.
in alle.c, quia pleriq; ix.colum.

¶ Meſtituere tenetur filiuſfa.etiã in foꝛoↄtẽtioſo pecuni quã
ſibi creditoꝛ mutuauit nõ obſtãte exceptiõe macedõiani ſi cre
ditoꝛ nõ fuit in culpa muruãdo vt ſi credidit cliquẽ patrẽfa.ñ
vana ſimplicitate deceptus nec iuris ignoꝛãtia.ſed qꝛ publice
paterfa. reputabat᷑:⁊ ita ſe babebat in cõtrabendo.vt.l.iij.ff.
ad mace. Iteʒ ceſſat auctoꝛitas ſenatuſconſul.quotiẽs quis
mutuauit pecuniã filiofa.ad neceſſarios ſumptꝰquos patris
pietas nõ recuſaret.vt.l.macedonia.C.ad macedo.⁊ idem in

alijs caſibus in quibus ceſſat culpa creditoꝛis.vt no. Bar.in

extrauagan.ad repꝛimẽdũ. eſt concluſio abb.poſt Inno. in al
leg.c.quia pleriqa xiij.colum.
¶ Meſtituere non tenet᷑ filiuſfa.etiã in foꝛo anime qð mutuo
accepit a creditoꝛe qui fuit ĩ culpa.quia tũc exceptio macedo⸗

niani cõpetit ⁊ ſuũ operat᷑ effectũ cũ potuit lex ex cauſa iuſta ⁊

boneſta efficaciã actiõis naturalis ⁊ ciuilis toller̃ in effectu
creditoꝛem pꝛiuare debito ſuo ſicut facit in vſucapione ⁊ ſi⸗
milibꝰ.vt no.in.c.que in eccle.de conſti.⁊ ho c videt᷑ de mente
Bar. in alleg.extrauag.ad repꝛimẽdũ.dicentis ꝙ denũciatio

euãgelica non bʒ locũ cõtra filiũfa.rõne naturalis obligatio
nis quia efficacia illius eſt illeſa ꝓpter auctoꝛitatẽ legis ex iu

ſta ⁊ boneſta cã diſponẽte nec etiã tenetur reſtituere paupe⸗
ribꝰ.nã ſi peccaret retinẽdo pecuniã haberet cõtra eum locuʒ
denũciatio euãgelic vt.c.nouit de iudi.⁊ doc.in.c.fi.de ſolu⸗
tio.exquo infert᷑ ꝙ mulier que iuuatur velleiano in foꝛo iudicia

li non tenet᷑ ad ſoluendũ in foꝛo penitẽtiali nec põt eccłie de⸗

nũciare.eſt tamẽ notandũ ꝙ cuʒ hodie ſalteʒ inter chꝛiſtianoſ
nõ ſolʒ ſequi moꝛs parentũ ex mutuo facta filiofa.debeat ceſ⸗
ſare ſen atuſcõ ſultũ.qꝛ ceſſante cauſa debet ceſſare conſtitutõ

xvi.q.i.generaliter.⁊ ſic vtroq; foꝛo obligat᷑ ad reſtitutionẽ.cõ

cludit abb.poſt Inno.in alle.c.qꝛ pleriq;.xiij.colum.
¶ eſtituere tenetur in foꝛo anime is a quo res vocari põt
petita reſtitutiõe in integ. iure ſpeciali v ł gñali ſi is qui petit
eſt leſus malicia cõtrahentis.vel qꝛ cõtractus eſt nullus idem

ſi dolo decepit venditoꝛ emptoꝛe ignoꝛante ⁊ ecõtra vel ſ re⸗

ipſa vel ex ꝓpoſito quis eſt deceptus.⁊ exemplificat ab.in al
lega.c.quia pleriq;.ix.q.ſed ſi cõtractus eſt nullus defectu ſo⸗
lẽnitatis cum non interuenit dolus nec malicia ꝑtis licite qͥs
detinet in foꝛo anime cum habnit fundamẽtũ naturale.fa cit
qð no. Inno.in.c.ꝙ ſicut de elec.⁊ ab.vbi.&.

¶ Meſtituere non tenet᷑ is etiã in foꝛo anime qui ĩmoderate

aliquid vltra debitũ extraxit ſeu lucrat᷑ ex licito exercitio itaq;
non habet iuriſditionẽ puniendi vt qꝛ eſt aduocatus vel me⸗
dicus vel curſoꝛ vel licitam negociationẽ exercens qͥcquid vl
tra licitum fuit lucratus ex quo ſine dolo malo illud habuit.vt
c.non ſine.xiiif.q.v.niſi intantũ eſſet imoderate exactum ꝙ iu
dex ex officio ſuo ad illud reſtituendũ cogat exigentẽ.qꝛ tũc in
foꝛo penitẽtiali tenet᷑ reſtituere vel in elemoſynã largiri vt dẽ
eſt. . de meretrice.vt.c.qui babetis.iũcto.c.non ſane.xiiij.q.v.
¶ Meſtituere tenet᷑ indebite exacta is qui hʒ ofſm̃ cum iuriſ
ditiõe ex qͥ poſſet pᷣmere aliquẽ vł vltra debitũ aliqͥd exigere
ꝑ.c.nõ ſane.iĩ pjn.⁊.c.ſancimꝰ.iq.vij.⁊.C.ꝙ me.cã.l.pe.⁊ fina.
Meſtituere tenet᷑ in foꝛo anime is quiillicitas negociatio⸗
nes exercet vel alias iniuſte acquirẽs ſine calũnia alicui facta
nam tenet᷑ quicquid aliter fuit lucratus in pauperes vel in ali
os pios vſus erogare.ar.xvij.q.iiij.ñ quis cõtumax.de voto
c. ma gne.⁊. ꝙ ſuꝑ bis.ab.in alle.c.qꝛ pleriq;. xvi.col.
Meſtituere ten eur medicꝰinfirmo in vtroq; foꝛo erx officio
iudicis id qð ſibi datũ eſt vltra debitũ cũ nõ videat᷑ datũ ex
mera liberalitate.ſʒ ꝓpter timoꝛẽ vite ꝑdẽde ⁊ ꝓpter ſanitatẽ
recuperãdã.⁊ ſic videt᷑ poſſe repeti p.l.ñ medicꝰ.ff. de varijs ⁊

extraoꝛdi.cogni. no. Inno.⁊ ab.poſt eum in alleg.c.qꝛ pleriq;

¶ Meſtituere tenet᷑ in vtroq; foꝛo is qui lucrat᷑ ad ludum ꝓ⸗
bitũ.per legẽ cõ muneʒ ſeu municipalẽ.idẽ ſi lucrat᷑ ab do qͥ
nõ habebat plenã adminiſtrationẽ pecunie vt a filiofa.ſeruo
vel monacho.idẽ ſi fuit lucratus cum falſis ta xillis in quo ca

ſu poteſt ludens pumtri de furto vel ſaltem extra oꝛdinẽ coher

ceri.ar.l.falſus.ff.de furt.⁊ vide plene de hac materia ꝑ ab.in
c.clerici.de vi.⁊ hone.clerico.⁊ glo.in.c.epᷣs.xxxv.di. Bal.ſu
per rubꝛica.de cõdi.ob tur.cãm.vbi ponit dictos caſus vt re⸗
fert ab.in.d.c.quia pleriq;.xvij.colum.
¶ Heſtituere tenet᷑ in foꝛo aĩe is qͥ lucrat᷑ ad taxillos ſiue fiat
recreatiõis cã vel non:ſiue ſit modicũ lucrum vel imoderatuʒ
ſiue ſit attractꝰ vel attrahit, nam omne tale lucrũ ſubiacʒ reſti

tutioni ſicut dẽm eſt de meretrice cñ nõ ercuſet ludentẽ a pct

eſt ↄcluſio an.ð butrio in alle.c.qꝛ pleriq;.et ibi refert ab.q.xi.
¶ Meſtituere tenet bypocrita bona q̃ ſub noĩe boni chꝛiſtia
ni extoꝛſit eo qꝛꝑ fraudẽ illa acquiſiuit.vt.c.fi.xiiij.q.v.⁊ non
ſoluʒ tenet᷑ ad eoꝛũ reſtitutionẽ in foꝛo penitẽtiali ſed ẽt in fo
ro cõtencioſo qꝛ talia bona nõ ſũt ſua ſʒ eccłie vniuerſalis ſi
cetera bona ecclłiaſtica.ar.xij.q.ij.vidẽtes.⁊ ĩ. c.reqñſti.ð teſt
qꝛ vident᷑ data dei ↄtẽplatiõe:⁊ deus fuit cã ꝓxima ⁊ imedia
ta ipᷣius lucri.ar.eoꝛũ que no.bar.in.l.ſed ſi plures.5.in arro⸗
gato.ff. de vulga.⁊ pupil.ſu bſti.⁊ talis reſtitutio non dz fieri
ei qui dedit.qꝛ iam ille conſecutus eſt mercedẽ a deo.ar. in.c.
ex tranſmiſſa. de deci.ſed dʒ reſtitui deo in elemoſynã.eſt con/
cluſio Ab. poſt Inno.⁊ anto.in alle.c. qꝛ pleriq;.q.xiij
O Neſtituere nõ tenetur quis in foꝛo anime reʒ cuʒ pena du
pli vel quadrupli ſed ſatis eſt ſatiſfacere in pma ſubſtãtia rei.
vide.S.heres inſtitutus in re cera.

Kenelare.

¶Neuelare an quis tenet᷑ delictũ qð ſcit eſſe cõmittendum
vide.j.ſcientia.
¶ Heuelãs ſecretũ capituli ſeu ↄſilij. qð iurauit tenere ſub ſi⸗
lenſio ẽ falſus qꝛ mẽtitur vt ꝑiurus ideo nõ credit᷑ vt ibi not.
Jo. an: in. clitteras. de pꝛeſum ⁊ Bal. in. l. nullũ. C. de teſti.

Reuocatio. .

¶ Neuocare põt iudex ſuã ſnĩam interlocutoꝛiã ſiue ↄcernat
oꝛdinatioſfẽ iudicij.vt in.l.diẽ pꝛoferre.ff. de arbi.ſiue ↄcemat
deciſionẽ cãe.vt.c.cũ ceſſante.de appel.⁊.l.qð iuſſit.ff de re in
di.fallit in.ix.cafſibus no.per abba.in.c.cum ceſſante.de app.
vbi vide.
¶ Meuocare põt iudex ſuã interlo cutoriã officio ſuo vſq; ad
diffinitiuã qꝛ tato tẽpoꝛe durat eius iuriſditio pᷣncipalis vſq;
ad decẽdiũ ad partis leſe petitionẽ.vt no.gl.in.c.cuʒ ceſſante.
⁊ Bar. in.l.qð iuſſit.ff. de re iudi.ſed ſi interlocutoꝛia fuit lata
ſine cãe cognitione poterit eodẽmodo reuoeari.vt in.c.i.de re
ludi.ſed ſi cũ cãe cognitiõe tũscauſa cognita reuocat᷑.vt vult
Inno. in.c.querelã,.de electi.?⁊ Bar.in dicta.l.ꝙ iuſſit.abb.in
alle. c. cum ceſſante.circa fi.⁊ an ⁊ quãdo põt iudex ſententiaʒ
ſeu erroꝛeʒ ſuum reuocare vide plene ⁊ notabiliter per abb. in
c.qualiter ⁊ q.i.de accuſa.⁊ vide.s.iudicis delegati.
¶ Heuocari an põt iuder dilationẽ quã dedit ſine cauſe co⸗
gnitione vel ſine ea partibus conſentientibus vel non. vide
plene per ab.in.(.ſignificante.de appel.
¶ Meuocare põt pꝛoceſſus oꝛdine iuris obmiſſo factus eti
parte non citata.vide.S.iudex ſi ex arrupto.cum ver.ſe.

¶ Neuocat᷑ inſtitoꝛ tũc qñ dñs publice cõſcribit vt nullꝰba

beat eũ deinceps nõ ꝓ inſtitoꝛe.vt.l.ſʒ ſi pupillꝰ.s.pᷣſcriberff.
de inſti. ⁊ qͥ dicat᷑ ꝓpꝛie inſtitoꝛ ſeu xrercitoꝛ no. Innoc in.c.
ꝙ quibuſdaʒ.de fideiuſ.abb.in.c.ex parte.de reſcrip.

¶ Heuocari an põt ptãs data cõpꝛomiſſarijs re integra.an.

⁊ abb.in.c.in cauſis.de elec.ix.colum.
¶ Neuocatio attemptatoꝛũ an ⁊ quãdo habeat locũ.vide,s.
attemptata.
¶ Meuocatio ꝓcuratoꝛis poſt concluſionẽ non valet. vide
S.pꝛocuratoꝛis reuocatio. .
¶ Meuocare poteſt ſuperioꝛ ad ſe cãm coꝛã inferioꝛe pendẽtẽ
vide.ð.pꝛinceps reuocando.
¶ Beuocare põt quis cõfeſſionẽ ſuã vide.s.confeſſionẽ pꝛo
ꝛiam.
„ Neuocare an ⁊ qñ põt quis erroꝛẽ ſuũ vide notabiliter⁊
plene per abb.in.c.fi.de cõfeſſis.xij.colum.vſq; in fi.
¶ Meuocare lic quis põt cõfeſſionẽ ſuẽ ⁊ admittitur ad ꝓ⸗
bandũ cõtrariũ.vt.l.erroꝛ.C. de iur.⁊ fac.ignoꝛãtia.tamẽ con⸗
tra inſtrumẽtũ qð ꝓduxit in iudicio nõ admittit᷑ qꝛ plus eſt ꝓ

batio per inſtrumẽtũ qᷓ; ꝑ confeſſionẽ no. Inno.in.c.cum oli,ʒ

de cenſ. circa fi. „
¶ Heuocare põt quis factũ ſuũ ſi nondũ eſt ꝑfectũ nec alteri

eſt ius queſitum: ⁊ ſi res ſit integra.l.ſ quis iuſiurandũ.C. de

rebus credi.⁊ iureiu. vide Bar.in.l. rebus. ff rerũ amo.⁊ de B
Bal.in alle.l.ſi q;.⁊ vide Inno.in.c.noſti.de elec.
¶ Meuocare põt ſucceſſoꝛ in dignitate male alienata ꝑ pꝛe⸗
deceſſoꝛeʒ.vide.j.ſucceſſoꝛ in dignitate.idem poteſt capituluʒ
facere.vide ibi ⁊ ver.ſe.

—

te

— ————ỹMR

— —. — – —— — ,— — —

—

—

—

elcant
birtn
di hon 3
ſiſe⸗
fiütlſeti

Se⸗

“

=— 2
=
S.

Se=

— =

ieneſffide
Rfmating
Nunsſiten
dne
nſticign
etgch end.

☛ = =☛

ſecͤtin

itteneriin
edik lin
i.Cderf.

gliſtegem
biſnegem
uſit fdetin
elane Nen
ficoſtohN
pnchtis ſa
1olzditle.
utorigfilaan
ſiptincide
ſuocttNt
. uſitabbi
Ver eutenti
perebbt
Gettl.
necadſe
AVonN

ſſotucneti
in verle

fberreflkkn.

ilebei
60 Jnnneſe

fe. .

ortingmn

entbei ti⸗

on folat
inzeheit

onfeſſrnip⸗

le rontitn
Cnmtun
inluniec⸗
iahnt,
wicnn

nt
mil
eno.
ſet
ſennab
eichi

„U

Reus.

¶ Heus vel acto: ſi pꝛoducit potentem ad intercedendũ co
ram iudice perdit cauſam.vide.S. metus.ver. ſ pars.

¶ Meus eſt abſolnendus acto:e non pꝛobante. 2 que reme⸗
dia cõ petũt reo actoꝛẽ ↄtumacẽ.vide.S. actoꝛe nõ ꝓbante
¶ Meo contumace erxiſtente qualiter pꝛocedatur contra eũ.
vide.S. remedia que cõpetũt.⁊ vide.S. cõtum ax. ver. qualiter.
¶ Meoñ pbat de iure ſuo ſuꝑ libello actoꝛis eſt ꝓ eo ꝓn ũciã
dum etiam ſi hoc non petierit.vide.õ.poſſeſſoꝛ qui conuenit.
¶ Conueniri poſſunt ſubditi a tertio ſuper iure ſubiectiõis:
quia intereſt eoꝝ dominũ nõ mutare.vt.c.cũ ſuper.de re iudi.
⁊.c.cũ inter.⁊.c.auditis.de pꝛeſcrip.⁊ ibi Innoc.⁊ in.c. inter
quattuoꝛ. de maio.⁊ obe.⁊ nota ꝙ defenſio nõ plus ꝑtiet ad

dñm qᷓ; ad vaſallos:ſʒ plene ⁊ eq̃liter ad vtrũq;.vt.l.pncipłr.

ff. de libe. cauſa.hoc idem tenet abb.in.c.cũ ſuper.de re iudic.
¶ Meꝰſuſcipiẽs libellũ in rei vẽdicatiõe etiã ſi litẽ cõteſtet᷑ ⁊
cãm pꝓſequat᷑ nõ videt᷑ ſe liti offerre vt teneat᷑ ſi nõ repit᷑ poſ⸗
ſidere:iõ dʒ abſolui qñ ↄſtat eũ nõ poſſidere ⁊ illiꝰ actoꝛis in
tentionẽ nõ eſſe ineptã.qð ſingłr dicit tex.in.c.examinata.de
iudi.qð ſingłr nõ ꝓ limitatiõe leg is qͥ ſe obtulit.ff. de rei vẽ.
qͥ tex.intelligit᷑ qũ; interrogatꝰ an poſſideret rũdet ꝙ ſic.ſecꝰ
ſi ſimpłr cepit libellũ ⁊ lis ↄteſtata eſt.vt eſt tex.ĩ.d.c.examĩa⸗
ta.de quo bar.facit magnũ feſtũ in.l.ſi a te.S.ſi qs.ff. ð excep.
rei iudi.dicẽs ꝙ ille tex.eſt ſcribẽdus lr̃is aureis.ex qͥbꝰno.q;
ſemꝑ dʒ ſequi abſolutio qñ cũq; ⁊ in q̃cũq; ꝑte iudicij ↄſtat ð
ineptitudine libelli.bᷣ idẽ no.ꝑ Pe.de ancha.⁊ Jo.de imol.
in. c.cum dilecti.de emp.⁊ vendi.qui didlnt ꝙ etiam poſt ſen⸗
tentiam poteſt opponi de ineptitudine libelli: qð limitat ibi
ab. quando ineptitudo concernit ipᷣam ſnĩam.qð eſt notãdũ
¶ Heꝰfuturꝰ poteſt agere anteqᷓ; cõueniatur. vide.S. foꝝ rei
¶ Neus contra quem fit miſſio in poſſeſſionem an pꝛeſtan
do cautionẽ illam recuperet.vide.S.poſſeſſio.ver.ſi fit miſſio.

KRexregum.

¶ Megis ſi deficiat ipᷣa ſucceſſio quia non reperitur aliquis
ſucceſſoꝛ de domo regali quid ſit faciendum.vide.j.ſucceſſio.
¶ Mer ſeu imperatoꝛ poteſt quilibet dici de domo ſua. vt.c.
duo ſunt nomina.xiiij.q.iiij.⁊ vide fabulam Jo.an.in.c.vene
rabilem.de elec.⁊ ibi abb.xij.colũ.
¶ Begis filiꝰñ ĩpubes remãſit poſt moꝛtẽ patris iuriſdictio
nẽ ꝑ tutoꝛẽ exercebit ad inſtar furioſi ſeu mẽtecapti.vt.c.grã
di.de ſupplen.neg.pla.li.vi.⁊ in.l.fi.C. de cura.furi.ſʒ poſt pu
bertatẽ ipᷣe fili? exercebit ea q̃ ſunt iuriſdictiõis:qꝛ rex dando
filio regnũ ⁊ eũ in heredẽ trãſmittẽdo videt᷑ dare iuriſdictio⸗
nẽ minoꝛi.vt eſt tex.ĩ.c.cũ viceſimũ.de offi.dele.li.vi.alia aũt
q̃ nõ ſunt iuriſdictionis ſʒ ↄcernũt adminiſtrationẽ regni dʒ
exercere cũ auctoꝛitate ſui curatoꝛis.no.bar.in.l.quidam con
ſulebat.de re isdicata.⁊ abbas in allega.c.cũ viceſimũ.ideʒ
vult ſentire Oldr.ſuo conſilio.lij.quem latius vide.
¶ Megi non ſubij ciuntur clerici etiam ſi tempoꝛalia babeãt
ab eo. vide.õ.clerici ⁊ ſi habent.
¶ Merx tenet᷑ ofiteri eᷣo ꝓpᷣe ꝑrochie ⁊ tenet᷑ decĩas ſoluẽ tã
pſonales q́;diales.no.gl.⁊ doc.ĩ.c.oẽs pᷣncipes.ð ma.⁊ ob.
¶ Merx vbi eſt:ibi eſt curia ⁊ cõis patria.vide.õ.papa vbi ẽ
¶ Wer vnꝰ? dʒ regnuʒ regerene vnitas diuidat᷑.vide.S. pꝗr.
¶ Mer lʒ vngat᷑.vt in.c.vno. de ſacra vnctiõe: nõ tñ recipit
ptãtẽ ſuꝑ iuribꝰ eccłiaſticis nec recipit oꝛdinẽ eccłiaſticuʒ ſed
laycoꝝ numero ↄtinet᷑.vt.c.tua.i.de deci.iõ nec de ſpũalibꝰ
nec etiã de tꝑalibꝰ etiã ſi cõmodũ eccleſie reſpiciat põt ſe im
tromittere.vt ibi no.glo.⁊ ab.poſt eũ. „
¶ NMer ſuccedit in regnum per ſucceſſionem ⁊ nõ per electio
nem. vide.jucceſſio.ver.in regno.
¶ Ber ſolꝰpõt ĩponẽ vectigal ſeu pedagiũ.vide.j.vectigal.
¶Ker bobemie fuit olim dux ⁊ tñ nõ hʒ niſ vnũ epᷣm pꝛa⸗
geñ.vñ põt dici rex ſine regno:qꝛ caret puincia competẽti.vt

pʒ.vi.q.iij.ſcito.abũdat tñ militibꝰ ſtrẽnuis ⁊ redditibꝰ plꝰ

qᷓ alij reges qͥ pluribꝰciuitatibꝰdñant᷑ergo cũ coꝛꝑis exigui
vires ↄtẽnere noluiſſet ⁊ hodie ẽ eiꝰd ominiũ ad multas ciui
tates ⁊ dyoceſes dilatatũ.h̊ no. Hoſt.in.c.oſtituſj.ij. de teſt.
¶ Her ſicilie nõ ſolũ fidelitatẽ:ſʒ etiã homa giũ pꝛeſtat ro⸗
mane eccleſie.vt.c.veritatis.⁊ ibi Hoſt.de iureiuran.

V In regno ꝓueniẽte ex ſucceſſiõe generis vlterioꝛis nepos

pᷣfer᷑ patruo.vt colligit᷑ ex.c. lʒ. de voto.⁊ boc etia ſi filiꝰ pꝛi⸗
mogenitꝰ ante adeptionẽ regni viuente pfr̃e deceſſit relicto fi⸗
lio pꝛimogenito. vt tʒ Oldra,. ſua ↄcluſiõe.ccliij. qðᷣ videtur
ꝓbare de iure diuino vbipꝛimogenitꝰ filiij maioꝛis pᷣ fertur in
iure pꝛimogeniture.vt in Eſau ⁊ fratre eiꝰ Jacob cui vẽdidit
pꝛimogeniturã. Itẽ pbat᷑ qꝛ p ⁊ filiꝰeadẽ ꝑſo na cẽſent᷑ ⁊ re⸗
putant᷑.xxtv.q.iiij.S.auẽte.⁊.l.fi.C.de nup.⁊.l.liberoꝛũ.in fi.
ff. dever. ſig. vbi pater ꝑpetuat᷑ in filio.⁊ etiꝰ pbat᷑ de iure po
ſiciuo.nã reſpectu rerũ pꝛiuatarũ plures filij pꝛiuatim tenẽt
locũ pr̃is:ita ꝙ ſuccedũt in hereditate auit cũ paternis per⸗
ſtirpẽ ⁊ nõ ꝑ capita.vt in auc. geheredi.q̃ ab inteſta. defe. S.
i.⁊ inſti.e.S.cũ filiꝰ.qð ius pꝛinfogeniture de lure diuino con
ſiſtebat in pluribꝰ.de qͥbꝰ ꝑ glo.in.c.qᷓ; ꝑiculoſum.vij.q.i.ad
quã glo.addit Jo.an.q̃ſ tũ effectũ.nã in fine habebat pᷣmo
genitꝰ bona paterna. Itẽ duplicẽ partẽ in hereditate. Itẽ be
nedicebat ſuos fratres.⁊ vide Geñ.xxvij.ↄcludit᷑ ergo ex ſu⸗
pꝛadictis ꝙ; nepos pᷣfert᷑ patruo.quam opi.ſequit᷑ Jo.an.in
addi.Spe.ſuꝑ rubꝛica de feu.⁊ Bal.in.l.cũ antiquioꝛibꝰ.C.
de iure delibe. Itẽ eſt notandũ ꝙ lʒ in rebꝰpꝛiuatis fiat diui
ſio eq̃lis inter filios.vt in auẽ.ſucceſſio.C. de le.here.in digni
tatibꝰtñ ſecularibꝰpꝛefqt᷑ maioꝛ natu.⁊ ſic põt cõtingere ca⸗
ſus ꝙ alij filij etiã ſine eoꝝ cã pꝛiuarent᷑ legitima.vt ſi pater
nibil habebat pᷣter dignitati ⁊ hoc fuit inductũ pꝛopter bo⸗
nũ publicũ ne diminueret᷑ dignitas. Itẽ qꝛ ſi plures ſuccede
rent inſolidũ res publica lederet᷑.iõ ſᷣm oꝛdinẽ nature vnꝰ dʒ
eſſe pꝛinceps.vt.c.in apibꝰ.vij.q.i.nõ tũ filij alij minoꝛes de⸗

bent mendicare.ſʒ eis eſt aſſignandũ tm̃ ꝑ pꝛimogenitũ attẽ⸗

ta facultate ⁊ dignitate pꝛincipat vñ poſſunt ↄgrue ſuſten
tari ſeruata ergo integritate pꝛincipatꝰſubueniendũ eſt alijs
filijs idẽ no. Jo. an.in regula ſine culpa.de reg.iur. facit con
ſiliũ Bar.qͥ ↄſultꝰa quodã comite ſuꝑ diuiſiõe hereditat᷑ſt pa
terne:rñdit ſi ſunt nobiles melioꝛ eſt alioꝝ filioꝝ diſpſio q; he
reditatis diuiſio.ſi laboꝛatoꝛes faciãt vt velĩr.ſi mercatoꝛes
tutioꝛ eſt communis qᷓ; diuiſio ne infoꝛtunium vnius alijs im
putetur.no.abb.de ſicilia in alle.c.licet.de voto.

Kigor.
¶ NMigoꝛ pꝛopꝛie eſt quidam exceſſus iuris ⁊ quedam auſte
ritas facta ad terroꝛẽ:⁊ quandoq; ſumit᷑ pꝛo ſubtilitate iuris

ſeu ſtricto oꝛdine iuris.vtin.c.ſi clericus lapcum.de foꝛo cõ⸗
pe.⁊ in.c.litteris.de reſti.ſpo.ab.in allega.c.ſi clericꝰ.ij.colũ.

Roma.
¶ Noma eſt communis patria ⁊ quando cõpetat ius reuo
candi domum. vide.S.foꝛus.ver:,ius reuocandi.

¶ Sequuntur additiones domini Audouici de campis ad
pꝛecedentem litteram M.

Aſura.

r Nue requiruntur ad hoc qꝙ raſura nõ ſit ſuſpe
cta.⁊ de materia raſure vide plene per abba.in
c.ex litteris.de fide inſtru. .
¶ Maſura quando dicatur eſſe in loco ſuſpecto.no.abb.i.c.
inter dilectos.de fide inſtru.
¶ Maſura q̃liter reddit inſtr̃m ſuſpectũ ⁊ an certificatio no⸗
tarij euitet ſuſpitionẽ.no.ab.in.c.cũ venerabił.ð reli.do.⁊ an
poſſit ex pᷣcedentibꝰ⁊ ſeq̃ntibꝰverificari.in.e.c.cũ venerabib,.
¶ De raſura q̃ fit in loco ſuſpecto vel non ſuſpecto ⁊ an pᷣſu
mat᷑ facta ab officiali vel a ꝑte,ð vide no.ꝑ ab.de crimi. fal.c.i.

Ratihabitio.
¶ An in ſpiritualibus poſſim babere ratum illucquod non
eſt geſtum nomine meo.no.per ab.de elec.c.qð ſicut.
¶ Natihabitio in delictis quia operetur. vide per abb.in. c.
cum vos.de his que fiunt a pꝛelatis.
¶atihabitio an comparetur mandato in delictis.no, ab.
in.c.i.de conuerſi.infidelum.
¶Si pꝛomitto aliquos putavroꝛem:fratres:vel matrem ra
tui habituros:⁊ per me nõ ſtat an tenear. vide plene per do/
ctoꝛes:⁊ ſignanter ab.in.c.gemma.de ſponſa.
¶Batum an poſſim indiſtincte ha bere id quod eſt geſtum
r

nomine meo. ab. in. c. mulieres. de ſen. excõ.
¶ Aliud eſt pꝛomittere habere ratũ ſub pena ⁊ aliud qũ pꝛo
mittitur haberi firmũ.notabiliter ab.in.c.raynaldus,.de teſt.
e Se, fi .
Ratificare.
¶ An poſſim ratificare id quod eſt nullum ob defectum ſolẽ
nitatis quando ſolennitas non dependet a me.vide plene ꝑ
ab. in. c.pꝛudentſam. de offi. dele.

¶ Matificare an poſſim ſententiam excõicatio nis lataʒ per
aliũ iudicem in meũ ſubditũ.vide per eundem dñm abba.e.c.

Recegnitio.

¶ Anvaſallus recognoſcens alium in dominum pꝛeiudicet
domino. vide abba.in. c. verum.de foꝛo competenti

Reconciliatio.
¶ Que requirũtur in reconciliatiõe eccleſie ⁊ ſub qua foꝛma
dʒ fieri.no. ab. plene in.c.pꝛopoſuiſti.de ↄſec.eccłie vel alta.
¶ Quando pollutio eſt occulta nõ eſt opus reconſecratõe
no. abba.in.e.c.⁊ caſus in quibus eccleſia reconciliatur.⁊ ca
ſus in quibus al tare. vide ibidem as longum.

¶ An ⁊ qualiter per pollutionem eccleſia indiget reconcilia
tio ne. vide per abba.in.c.fi.de enſecratiõe ecde. vel altaris.

Rector.

¶ Mectoꝛ eccdleſie recuperat expẽ ſas quas fecit pꝛo pꝛoſecu⸗
tione iuris eccleſie:⁊ poteſt de his in moꝛte diſponere.nota.
abba.in.c. cum pꝛo cauſa.de pꝛocura.
¶ Mectoꝛ eccłie ſi nõ hʒ vitã cõgruã an prochiani poſſint ſi
bi ↄſtituere cẽſũ tꝑalẽ ⁊ an cogant᷑.vide ab.i.c.veniẽs.ð teſt.
¶ Nectoꝛ eccłie an poſſit remittere debitum eccleſie in vita
ſua,.ab.eo,c.
¶ An parochiani tenentur alere rectoꝛem. vide abba.e.c. ve
niens.⁊ vide.sẽ.in additionibus in verbo alimenta.
¶ Nectoꝛ eccleſie an neceſſitate famis poſſit ĩpignoꝛare bo
na eccleſie.no.ab.in.c.rectoꝛibus.de cleri.egro.
¶ Mectoꝛ ſi fit odioſus ꝑrochianis an ꝓpt᷑ ̊ ſit remouẽdꝰ.
vide ab.in.c.tua.de cleri.egro.⁊.c.qð dei.de ſtatu regu.
¶ Mectoꝛ eccleſie parrochialis in obuentionibus ſpiritua
libus babet intentionem fundatam.no.ab.in.c.i.de ſepul.
¶ Mectoꝛes ecleſiarum tenen tur pꝛedicare.no,abb.in.c.qð
dei. de ſtatu. regu.
¶ Nectoꝛ eccleſie parrochialis fundat intentionem ſuã de
oĩbꝰ eccleſijs parrochie.vide.s.in additionibꝰ in vᷣ eccleſia.
¶ Mectoꝛ eccleſie habet curam totius ſue parrochie laycoꝝ
⁊ clericoꝛum.no.ab.in.c.ad audientiam.de eccle.edift.
¶ Mectoꝛ parrochialis ſi non adminiſtret ſacramenta nec
ea que facere debet an poſſint ſibi ſubtrabi decime p er par⸗
rochianos.vide ab.in.c.cum inter.de excep.
¶ Eps dz ponere rectoꝛẽ cũ bñplacito ppłi inqtũ põt.⁊ q̃d
ſi ſine ſcandalo nõ vult acceptare epᷣm vel rectoꝛẽ ꝑ ſuperio
gem deputatũ.no.ab.in.c.cũ venerabilis.de excep.
¶ Mectoꝛ vniuerſitatis debet pꝛecedẽ etiã epos.vide.S.in
verbo honꝙ.in additio.ad litteram. H.in verbo honoꝛ

NRedibitoria.

¶ De actõne redibitoꝛia ṽto minoꝛis ⁊ de vitio ⁊ moꝛbo
rerũ ⁊ de inateria pꝛedicta.vide ab.in.c.iniuſtũ,.de rerũ ꝑmu.

Regiſtrum.

¶ An recurratur ad regiſtrum curie romane bulla perdita.
ab.in.c. cum olim.de pꝛiuile.

— FKegnum.
¶ Megnũ nõ eſt pꝛopꝛie niſ habeat decem dyoceſes ⁊ vnũ
metropolitanũ.ab.ponit in. econſtitutus.de teſti.
Relatio.
O Ad ſuꝑioꝛẽ referẽtes ꝓceſſum deberẽt eũ referre clauſum
⁊z ſigillatũ ad euitãdas falſitates.við ab.ĩ.c.cũ oli.ð of.dele⸗

¶ An credat nuncio in relatõne.no.ab.in.c.qm.de pbatio.

¶ An relatio ſit fienda ad pꝛoximioꝛa, n
in fine, dei o. per

4

ſub qua foꝛma.vide plene ab.in.c.intimaſti.de appella.
¶ Nelatio que fit ad pꝛincipem habet vim reninciationis
in cauſa.no.ab.in.c.cauſam.e teſti.

KRelatinum.
¶ Melatiuũ debet concoꝛdari cum ſuo antecedente.no.ab.
in. c.ego.de iureiurã.

Kelictum.

¶ An relictũ pꝛeſumat᷑ realevel ſonale.vide pleniſſime per
doc. ⁊ ſignãter ab.in.c.reqͥſiſti.de teſta.in duobꝰ vel tribꝰlo⸗
cis.⁊ qͥd fiat ꝑ extraneũ.vide.e.c.⁊ ibidẽvide de relicto facto
per ꝓpinquos ⁊ amicos an videat᷑ ↄtẽplatiõe ꝑſone factũ.
Melicta ciuibus acquiruntur ciuitati.no.ab.e.c.re qͥ iſti.

Renouatio.

¶ De renouatione inſtrumenti quomodo ⁊ qualiter fiet ꝓ⸗
pter veutſtatem.n o.ab.in.c.fi.de fide inſtru.

Reprehenſio.

¶ epꝛebẽſio eſt triplex.vide no. per ab.in.c.nouit.de iudi.
¶ Mõ debet quis repꝛehenſibile iudicare in alio quod in ſe

reputat licitum.no.ab.in.c.cum eccleſiaſtice.de exce p.

¶ Mõ dʒ qͥs eẽ facilis rephẽſoꝛ.ab.i.c.ex tenoꝛe. de reſcrip.

Keprobatio.
¶ Mepꝛobationes teſtium quo tempoꝛe fieri debent:? quo
tempoꝛe debent pꝛobari.vide ꝑ ab.in.c.i.de exce.
¶ Mepꝛobationes an in cauſa appellationis debeant da⸗
ri⁊ poſſint cõtra teſtes pꝛoductos in pꝛima inſtanti a.vide ꝑ
ab. in. S.alle.c.i.vide etiã per eundẽ in.c.cũ.i.⁊.a.de re i udic.
¶ Lontra teſtem pꝛo me pꝛoductum poſſum obijcere in dicta
licet non in perſonam.no.ab.in.c.cauſam.de re iudi.

¶ Hepꝛobationes teſtium an debeant incontinenti pꝛobas

ri vel an debeat expectari teſtiumpublicatio.vide per abba.
notabiliter in.c.ex parte.de teſitt. *·
¶Bepꝛobatio teſtiuʒ non admittitur in cauſis ſumm arijs
no.a b.in.c.veniens.de teſti.
¶ Quanti teſtes requiruntur ad repꝛobandum teſtes par
tis aduerſe vide abb.in.c.cũ in tua.de teſti.⁊.c.ſeries.eodẽ ti.
¶ De materia repꝛobationis teſtium ⁊ an teſtes repꝛobato

rios poſſim repꝛobare ⁊ ſub qua foꝛma fiat repꝛobatio:⁊ an

dentur plures dilationes.ab.in.c.licet dilectus.de teſti.
¶ Bepꝛobari an poſſit teſtis moꝛtuꝰ.vide per ab.in.c.pꝛe⸗
ſentata.de teſti.
¶ An teſtis repꝛobatus poſſit capere onus pꝛoban di ſe ho
neſtum ⁊ fide dignum.no.ab.in.c.teſtimonium.de teſti.
¶ An teſtis poſſit repꝛobari poſt publicatiohem. vide abin
c.pꝛeſentium.de teſti.
¶ Ad repꝛobandũ teſtes de dilationibus dandis, vide ab.
in.c.vltra.de teſti.
¶ Hepꝛobatus ſemel an poſſit poſtea repꝛobari, ab. plene
in.ciin cauſis.de elec,

„ Kes.

¶ Mes inter alios acta an alijs noceat vel pꝛeiudicet vel ꝓ
fit.vide ab.in.c.quamuis.de re iudi.
¶ Ipſe cauſe matrimoniales ⁊ alie cauſe ſpũales non tran⸗
funt in rem iudicatam quo ad merita cauſe:ſed bene quo ad
acta calſſe. ab.in.c.ex litteris.de in integrũ reſtitu.

Reſeruatio. .

¶ Meſeruatio pape beneficij afficit beneficij pꝛopꝛietates ?
poſſefſionem.⁊ ſicobſtat contra agentem poſſeſſoꝛio:no:ab.
in.c.in litteris.de reſti.ſpo.

R ſi — —
eſignatioo
¶ An poſſit reſignari beneficium hoc ſaluo ꝙ alteri pꝛoni⸗
deatur.ab.in.c.dilecto.de pꝛeben.
¶ Meſignatio vel renũciatio fit ſymoniaca quãdo pꝛincipa
liter fit vt conferatur conſanguineo ſuo vł conſanguineo pa

ciſcentis.no.abiin.c,cuʒ vniuerſoꝛũ.de rerũ permu.

.* —

¶ De materia relationis ⁊ conſultationis ad ſuperioꝛem ⁊

— ——

— 1 —

— ——

——

— – —

ent

Onis

ſder
dfua
fucti.
eͤt⸗

ferg

eiuc.
linſe

ſcrp.

o

ſtdaz
ile
Ucſe⸗
ic

ba
Dbe

js

et
oc⸗

r

¶ Heſignatio beneficij facta ſine conſenſu ſ uperioꝛis tenet
in pꝛeiudicium reñgnantis ſi ſuperioꝛ ratum habet als non
immo rema net rectoꝛ. no. ab. in.c. quod dei. de ſtatu regu.
¶NRenñgnatio beneficij debet fieri in manibus illius qui po
teſt inſtituere ⁊ deſtituere. ab.in. c. cum ex iniuncto. de hereti.

Reſolutio.

¶ Meſoluto iure dantis reſoluitur ius accipientis.no. ab. ĩ
c. cum contra.de pigno.

Reſponſio.
¶ BHeſponſio in dubio pꝛeſumitur facta iurta petitionem ⁊
interrogata ⁊ congrue petitioni.ab.in.c. cum te. de re iudica.

¶ Qñ ꝑ vnã reſponſionẽ poteſt reſponderi ad duplicẽ q̃ſtio
nẽ nõ eſt reſpondendũ ſeparatim. ab. de teſti.c.fraternitatis.

Reuerentia.

¶ De nimia reuerentia patris mariti vel pꝛelati. vide ab.in

c,i. de off. delega. 2. c. cum dilectus. qð metus cauſa geſtum.

¶Si litigo cũ aliq bñti dignitatẽ ⁊ erhibeo ei reuerentiãvt
tali an renũcio iuri meo.no.ab.i.c ex oꝛe.ð his q̃ fi.a ma.ꝑ.ca.

RKex.

1 Ner frã an ſit ſt ubditꝰ ĩꝑatoꝛi.no. ab.i.c. venerabilẽ, ð ele.

¶ Her francie an recognoſcat ſuꝑioꝛẽ ⁊ qͥ˖d de rege byſpa

nie ⁊ an ſint imperatoꝛes in eoꝛũ regno.ab.in.c.pervenerabi
lem. qui filij ſint legitimi. „ HWZ
Her francie an ſit ſubditus imper toꝛi 2 quid de alijs re⸗
gibus.no. ab.e.c,.per venerabilem, ⁊ an poterint pꝛeſcribere
lura imperij.ab.e.c.
¶ NMer francie eſt canonicus in pluribus eccleſijs.no. ab.in
c.extirpande.S.qui vero.de pꝛeben.
¶Her francie an potuit pꝛeſcribere contra imperatoꝛẽ.no.

ab. in. c. tua. lo. ij. de deci.

¶ Her debet eſſe pacificus: ⁊ ſi non eſt pacificus non eſt he
res chꝛiſti.no.per ab.in pꝛohemio ſi uper verbo rex.
¶ Rer quidam fut depoſitus per papam:quia erat nimis
effeminatus.no. ab. in.c. venerabilem. de elec.
¶ Nerx ⁊ ĩꝑatoꝛ debẽt eẽ aduocati ⁊ defenſoꝛes eccłiaꝝ.vi
de elegantꝑ ab.in.c.venera bilẽ de elec. als poſſunt deponi.
NHegnũ venit er ſucceſſione. ſed quid ſi non ſit aliquis ſu
perſtes ex domo regia.vide ab. in. c. venera bilem. de elec.
¶ De rege qui fuit verberatus per ruſticũ quia nolebat obe
direin domo ſua. vide.e.c. per eundẽ.
¶ An moꝛtuo rege ſine hẽde ſuccedat regnũ vel qͥs ⁊ an moꝛ
tuo rectoꝛe cĩtatj ſuccedat ciuitas.no.ab.i.c.bis q. ð ma. ⁊ o.
¶ Ner poteſt repellere epiſcopuʒ ſi non ſit ſibi fidelis. vide
ab. in. c. ex parte.de teſti. Z
¶ Herx an pelit aliquid facere in pꝛeiudiciuʒ ſubditoꝛũ eis
non requiſtis: ⁊ an ſolus poſſit componere de damnis dat
tempoꝛe guerre: ⁊ an ad ſuam voluntatem poſſit diſj ponere
de bonis ſubditoꝝ.vide plene per ab.in.c.qto.de iureiuran.
¶ Mer nõ põt alienare bona regni:qꝛ bona ſunt dignita:j ⁊
coꝛone regie ⁊ nõ ꝑſone,.no.ab.in.c. intellecto. de iureiuran.
¶ Her ſi alienauit bona regni an ipᷣe poſſit vẽire ð talẽ alie
nationẽ:⁊ de q̃ alienatiõe intelligat᷑.no. ab.in. e. c intellecto.

Rigor.

¶ Etas noſtri tempoꝛis non patitur rigoꝛem antiquoꝛũ iu⸗

rium.no.ab.in.c.non debec.de conſi anguinitate ⁊ affinitat,

Rubrica. *

¶ An poſſit arguia rubꝛica. no. ab. in rubꝛica in pꝛohemio.
¶ Rubꝛice poſſunt allegari ad quattuoꝛ. vide ꝑ ab. vbi. s.
Deargumẽto a ſituatiõe rubꝛice no.ab.in.c.fi.ĩ ſi.de iudi.
Acerdos.
Sacerdos põt licite celebꝛare coꝛã excõica
to ⁊ ei coꝛpꝰ xpᷣi miſtrare qñ ſcit eũ excõicatũ eẽ
nõ tanqᷓ; bõ ſtanq de⸗ exẽplo xpᷣi qͥ ſaccm nõ
denegauit iude.ſʒ ſibi vt alijs ↄtulit.i.q.ij.c. xpᷣs.no.in.c,.ſi ſa
cerdos.de offi.oꝛdi.⁊ ibi no. ab.
¶ Sacerdos ſi ꝓducat᷑ in teſtẽ de his ̃ ſcit vt deꝰ dʒ ſe cure

rũdere ſe nihil ſcire:qꝛ nõ pducit᷑ in teſtẽ vt deꝰ: ſ vt bõ ⁊ tan
ꝙ hbõ nihil ſeit. vt. c. dalect?. de exceſ pla. ?.c. oĩs. de peni.⁊ re.
H ſi nõ ſciret vt deꝰſʒ vt hõ ſʒ aliꝰ fibi dixiſſet in ſecreto cũ iu⸗
ramento vr nõ reuelaret dʒ nibilomin?dicere veriratẽ nõ ob

ſtante tali iuramẽto. vt ſentit Inno.in.c.qualiter qñ.de ac⸗
cu. Itẽ nõ ſemꝑ ſacerdos ſcit vt de qð ſibi reuelat᷑ in pnia ni
ſi ꝓ ſalute aĩe ſue reuelef̃᷑ q ſi c libidinis vel amicitie reuela

uit lʒ dicat dico in pnia:nõ ꝓpter hoc ſcit vt de :qꝛ ille non tʒ
tũclocũ dei erquo ad eũ nõ recurrit vr ad deñ. ſentit Inno. ĩ
alle. c.oĩs. ⁊ abb. ĩ alle. c. ſi ſacerdos.de of.oꝛ.vide.s.pniam re
uelãs.⁊ vide.S. ꝓditoꝛ.cũ ve.ſe, 2 vide.S.iurãs nõ reuelare.
¶ Sacerdos etiq curatus nec in genere nec in ſpecie põt ex⸗

coõicare:cũ boc pertineat iuriſdictioni contentioſe quã ſa cer⸗
dos non bʒ.no. ab. contra anto. in. c.ſi ſacerdos. de offi, oꝛdi.

¶ Sacerdos poteſt aduocationis officium exercere in ca ſi⸗
bus de quibus vide.õ. adquocare poteit. cuʒ ſequenti. Quot

epi requiruntur ad depoſitionẽſt acerdotis.vide..depoſitio.

¶ Sacerdos ꝓpꝛiꝰcuratꝰeſt officialis vniuerſalis eccłie ĩ cõ
cernentibꝰ aiam ⁊ ſpectantibꝰ ad officiũ ſuũ.notabiliter per
Inno. ⁊ ab.de ſicilia.in.c. dudũ.de conuer. coniuga.

Itẽ no.ꝙ cura eſtvigil oneroſa ac ſollicita cuſtodia aĩaꝝ
vt ſacerdos curetne pereãt ſʒ ſaluent qð cõpetit ex lege ⁊ cõ

ſtitutione canonica ↄſuethdine ſeu pᷣſcriptiõe ꝑ ſedẽ ap łicam
nõ impꝛobata.cuiꝰ diffinitiõis verba Hoſti.ſingkr diſponit

in ſſima ti.de pe.⁊ re.?⁊ Jo.an ĩ.c. oĩs.de pe. ? re. vide.S. pnĩa
¶ Sacerdos q;tũcũq; ſit malꝰ ex ptãte o fficij pphetare põt
Put ꝓphetauit cayphas.nã dr̃ĩ euãgelio ꝓphetauit dicẽs ⁊c

Jdẽ fecit Saul Dauid perſequens.i.qi.dictũ. ⁊.c.pꝛophe⸗

tauit.no.ab.ſuꝑ rubꝛica de vi. ⁊ ho. cle.
¶ Sgcerdotes ſancti ⁊ boni an ſemꝑbabeant ſpm̃ſanctũ an

vero recedat ad ipᷣus:⁊ q̃ dria fuit inter xpᷣm ⁊ ſctõs reſpectu

ſpũſſcti.vide in.c.querendũ.de pe. diſt ij.abſt uꝑ rubꝛica devi

ta ⁊ boneſtate clericoꝝ.ij.colũ.
¶ Sacerdotes poſſunt dici large oẽs qͥ ſunt deo ſacrati.xxx
ij. diſt. in ſumma. iõ dya conꝰ vocat᷑ ſacerdos vt. c.l. xv. q.⁊ iõ
fac regulã.qꝛ in materia fauoꝛabili ꝗppellatiõe ſacerdotis cõ
pꝛebendunt᷑ oẽs exiſtẽtes in ſactis oꝛdinibus. ſʒ in materia
odioſa niſi aliud expꝛimat appellatione ſacerdotis venit tm̃
pꝛelſbyter.⁊ ethymologiã ſacerdoij ⁊ pꝛeſbyteri vide. xxi. die
cleros.no.a b.in.c,ij.de coha.cleri.⁊ muli.

BGacramétum.

¶ Sacramentũ confirmationis quare fuit inſtitutũ:⁊ an in

eo conferatur caracter ⁊ quare reſeruat epᷣo dũtaxat.vide ple

ne per ab.in.c.quanto.de ↄſue.ij.col.

¶ Sacfa qᷓ ⁊ qbꝰ poſſunt delegari.vide abb. vbi. z. iij. colũĩ.

¶ Sacjra q̃ ⁊ qñ laycꝰpoſſit aqmiſtrare. ab.iĩ al. c. qᷓto. v. col.

¶ Sacra ecckie ſunt ſeptẽ.qͥnq; neceſſaria: ⁊ duo volũtaria.

no. glo. in. c. veniẽs. de trãſac. ⁊ lapcꝰ in neceſſitate nõ põt cõ
ferre niſi duo ſacr̃a.ſ.baptiſmũ ⁊ pniam. alia añt nõ põt lap⸗
cus etiã neceſſitatis tꝑe miſtrare.vt no. ab.in.c qᷓ;to. de ↄſue.
⁊.c.paſtoꝛalis.S. pꝛeterea.de offi. delega. ⁊ in alle. c. veniens.
¶ Sacrm oꝛdis dr ſacrjm dignitatis.nã ꝓmot?ꝰad oꝛdinẽ cõ
ſequitur dignitatẽ.x.di. c. deniq;.in pꝛin. ⁊ nulls dignitas ſe⸗

cularis ſilis ẽ ſacerdotio.xvi.di.c.duo int. ab. in. d. c. veniẽs H

Gacriegium.

¶ Sacrilegiũ cõmittit᷑ nedũ qũ inuadunt᷑ res eccłie:ſʒ etiaʒ

res ⁊ bona patrimonialia clericoꝛũ. qð indiſtincte ꝓcedit qũ
agit᷑ interdicto vñ vi cũ illud ſit ꝑſonale ⁊ agit᷑ de violentia
lllata ꝑſone.vt.:.i.ff.de interdic.⁊ ſic ledit ipa ꝑſona q̃ eſt ſac
2ſ pũalis. ar.ĩ.c.nuꝑ.ᷣ de ſen. ex.ab. in. c. cererũ.de iudi.v.colũ.
¶ Sacrilegij crimẽ ſpectat ad iudicẽ eccłiaſticũ viudiciũ ec⸗
cleſiaſticũ etiã reſpectu laycoꝛũ qñcũq; de delicto dubitet᷑ an
reꝰſit ↄodẽnãdus vel abſ oluẽdꝰ. Inno. in. c. oq̃ſtꝰ. de fo. ope.
ab. in. c. ſi clericꝰla pcũ.in.e. ti. cangit in. c. ceterũ. de iud.vi.col.
¶ Sacrilegiũ nõ eſt crimẽ mere eccleſaſticũ ſz eſt mixtũ:qꝛ ð
eo taʒ ſecularis qᷓ; eccliaſticꝰiudex põt cognoſcere.xxiiij.q.v.
ſunt quidã. C. de epi. ⁊ cle.l. placʒ. .l ſi qs in hoc genꝰ.⁊.c.fi.
de pẽis.li.vi.vbi punitꝰde ſacrilegio ꝑ iudicẽ ecchiaſticũ po⸗
teſt puniri etiã ꝑ. ſecularẽ ſaltem in eo qð excedit.facit qöno.
Jo.an in.c.i.de vſu.li.vi.⁊ an punitꝰvel abſolutꝰ ꝑ eccłliaſti⸗
cũ poſſit iterũ puniri per ſecularẽ, vide no.in allega. cefl de pe
r ij

nis. ab. in. e. eñ ſit generale. de foꝛo compe. in pꝛin.
¶ Sacrilegiũ eſt cũ oppꝛimit᷑ locꝰpiꝰ⁊ hoſpitalis ⁊ ſiłes.qꝛ
talia ſunt ſub ꝓtectiõe ⁊ iuriſdictione eccłie.de reli.domi.c.ad
hec.. c.de ʒenodochijs.⁊.l.oĩa pꝛiuilegia.C de epi.⁊ cle. iõ
gaudẽt talia loci diſpoſitione.c.cũ ſit gen erale.de foꝛo com⸗
pe.vt ibi ab.circa pꝛin.
¶ Cõtra ſacrilegiũ põt tã iud ex eccłia ſticꝰ qᷓ; ſeckaris pcede
re qñ agit᷑ ciuilitet ad reſtitutioneʒ rei ſubtracte.Itẽ qñ agit
ciniliter nõ ad penã coꝛpalẽ ſz ad penã pecuniariã iuxta.c.qſ
qͥs.xvij.q.iiij.ab.in.c.cũ ſit gen erale.de fo. cõ pe.vi.colũ.
¶ Sacrilegiũ cõmittit᷑ in reba eccłie nõ ſolũ qñ occupantur

ß etiã qñ eccłia in eiꝰbonis ſeu ĩ poſſeſſionẽ illoꝝ bonoꝝ mo

leſtatur ⁊ turbat᷑.vt.c.cõqueſtꝰ.de fo.cõpe.⁊ ibi ab.circa pn.
vide.S.iuriſdictio cõpetit eccłe.⁊ iſta eſt ↄcluſio lapi ſua alle.
clxvi. vbi dicit hoc habere locũ qñ turbãs poſſeſſioneʒ eccłie
hoc facit per violentiã:quia tunc dicitur ſacrilegus alłs non.
¶ Sacrilegus an ⁊ quãdo ſit excõicatus ipᷣo facto vel ſit ex⸗
cõicandus. vide not.in.c.cũ pꝛo cauſa.⁊ c.cõ queſti.⁊.c.tua.
de ſen. ex. ⁊ per ab.in.c. conqueſtus.de foꝛo cõpe.in fi.

Galarinm.

¶ Salariũ doctoꝛis petit᷑ a clientulo acziõe quaſi locati ſᷣm
eiꝰↄſue tudinẽ:qꝛ nõ eſt ꝓpꝛie loetio.ita vult Bar. in. l. argẽ
tarius. ff. de eden. in.l.i.S. illud. quoq;. ff. de varijs ⁊ extraoꝛ.

cog.ſi tñ eſt ꝓmiſſuʒ aget᷑ omnino er ꝓmiſſiõe vt Bar. vbi. S.

alij vero qͥ nõ ſunt iuris periti poſſuntp eoꝝ mercedibꝰ ĩplo
rare officiũ iudicis.vt no.in alleg.l.i.ab.in.c.quia indicante.
de pꝛeſcrip.vide.Sð.locatio.
¶ Salariũ aduocati quod recipit a partibus eſt quaſi ca/

ſtrenſe. vide.S. aduocatus. ver.ſalariũ.

¶ Salarium an debeatur infirmo famulo vel an debeatur

Peredibus doctoꝛis ſeu aduocati ſi moꝛitur ante finitam cau

ſam. vide.S.infirmo famulo.

Ganctus

¶ NZicet nõ liceat aliquẽ colere ꝓ ſctõ eti ſi in vita miracula
fecit ſine auctoꝛitate roma ni pontificis.vt.c.i.de reli.⁊ vene.
ſancto.ĩ occulto tñ põt qͥs emittere pᷣces apud eũ quẽ credit
eſſe ſanciũ.vt ꝓbat᷑ in ↄtrario ſenſu.vt.c.ij. eo.ti.ibi dũ dr pu
blice ⁊c. ⁊ ibi Inno.qualiter aũt debeat ſctũs canoniʒ ari.vi
de ab.in.c.i,.⁊ Jo.an.in.c.vnico.e,ti.li.vi.⁊ Hoſt.notabiliter
in. c.venerabili.de teſti.
¶ Sctõꝝ reliqͥe nõ ſolũ non debẽt venales exp oni:qꝛ nulla
res ſa cra recipit extimationẽ. vt inſti. de re.di.S.ſacra loca.⁊

S. nullꝰ. ſʒ nec etiã debent ppło oſtẽdi cã q̃ſtusvt habeantur

2

largioꝛes oblatiões:eſſet em̃ quedã larga vẽditio.vt.c.ij. 5
reli. ⁊ vene.ſan. Itẽ nõ debẽt oſtẽdi oſſa ſctõꝛũ ne indeuotio
multoꝝ ſequat᷑.vt no.ꝑ ab.in alle.c.ij. Jtẽ nota S cdlericos q̃
ſtuarios qͥ decipiũt ppłm fingẽdo reliqas vbi nõ ſunt ⁊ ma⸗
xime in hoc errãt q̃ſtuarij ſctĩ anto.no.ab,.ibi in fi.

Gcandalum.

¶ Scandalũ vbi timet᷑ fit ſequeſtratio. vide.j.ſequeſtratio.

¶ Scandali vbi timetur debet ceſſare electio etiã iã fa cta a
collegio. vide.S. electio.
¶ Scandalũ vt euiat᷑ põt licite fieri ꝓhibitiovt qͥs non eli
gatur in certa eccłia. ʒ ipſesnullo delinq̃t. vt.c.ij.de no.ope.
nũci.⁊.c.nihil.de pᷣſcri.glo.⁊ ab.in.c.ↄſiderauimꝰ.ĩ fi.de ele.

¶ Scandalũ ſi timet᷑ an põt qͥs recuꝑare rẽ ſuã ſine pctõ ⁊

an pᷣlatꝰpeccat ſi nõ recuꝑet res eccłie q̃ ſine ſcandalo vel liti
gio recuꝑari nõ poſſunt.vide ab.in.c.ij. de pᷣſcrip.circa pꝛin.
¶ Scandalũ vbi vebement᷑ timetur oꝛiri inter parentes ex
cõtractu matrimonij poteſt ⁊ debet iudex matrimoniũ inter
dicere.vt t ſin gularis tex.in.c.cũ in tua.de ſponſa.⁊ ibiab.
facit.c.nihil.de pꝛeſcrip.⁊.c.ij.de no.ope.nunci.
¶ Scãadalũ ſi timet᷑ inter acꝛcẽ miſſuʒ in poſſeſſionẽ ⁊ reũ
in actõe ꝑſon ali ꝓpter cõmunionẽ põt iudex ex officio ſuo iu
bere illũ paſſum miſſionẽ recedere ⁊ ↄſtituet vnũ qͥ fructꝰ col
ligat. arg.in.l.equiſſimũ.ff.de vſufru.no.ab.in.c.fi.S.in alijs.
vt lite non conteſt. vi. colũ.
¶ Scãdalũ an eſt euitãdũ vt veritas relinquat᷑.vide glo.no
tabilẽ in.c.ij.de tẽp.oꝛ.⁊ glo.in.c.niſi cũ pꝛidẽ.S.ꝓ graui.de
renũ.⁊ glo,iniciq ſcand aliʒ auerit.de reiiurj.⁊ noiinil/q cedẽ.

ad.lcoꝛne. de ſicca. — . 2
¶ Si qs tumultũ g aliquẽ fecerit vel ſeditioſas voces emiſe

rit capite dʒ puniri. C. de bis qͥ ad eccle. ↄfu. denũciamꝰ.C.ð

ſeditio.l.i.⁊.ij.ff. de pe.l.aut facta.i.tñ.⁊.l.ſi qs aliq̃d. S. aucts
res. 7.C. de epi. ⁊ cle. ↄuẽticulã.ff.de iniu.lpᷣtoꝛ ait.ff. ad.l.iul.

maiel.l.i.ff. de vi pub.l.q ceru.ne etiã turb vł ↄuẽtũ dʒ q̃s cõ
gregare:qꝛ oĩa talia ſunt ꝓbibita niñ ꝓbẽt᷑ ↄceſſa.ff. de colle.

illici.l.iij. ⁊ in li. feudo. de pace tenẽda.l.bac edictali.S.ↄuenti

culas.⁊ Ho ſt.in.c.fi.de teſti.cogẽ. S”MM
¶ Scãd alũ ſuſcitat᷑ er diuerſtate habitꝰ.xxxiij.q.v.qð deo
lõ non debẽt ſimul poni boĩes ꝓfeſſiõis diuerſe.xvi.q.vij.in
nona. Hoſt. in. c. deꝰ q. de vi.⁊ ho.cleri.

Gatiſdatio.

¶ Satiſdatio ꝓ dote petit᷑ a viro ad inopiã vergente nõ tñ
pciſe cogit᷑ ſatiſdare ſi deficit facultas ſʒ dos deponit᷑ apud
mercatoꝛẽ vt de lucro honeſto vir ſuſtineat onera matrimonij
eſt caſus notabilis in.c.ꝑ veſtras.de co ba.dle.⁊ mu.
¶ Euitatur ſequeſtratio per ſatiſdationẽ.vide.S.ſo.rõne r
2 vide.j.ſequeſtratio euitatur.

¶ Scientia conſtitutionis ſeu legis qualiter pꝛobatur.vide
ab. in. c. ij. de conſti.
¶ Sine ſcientia mundus regi non poteſt. vnde eccleſia vni⸗
uerſalis indiget viris litteratis.vt.c.cũ ex eo.de elec.li.vi.ab.
in.c.cũ adeo. de reſcrip.
OQ¶ Sciẽtia eminẽs m iocris ⁊ ſufficiẽs q̃ ſit ⁊ q̃ requirat᷑ in

papa in ep in alijs pᷣlatis abbatibꝰ ſeu rectoꝛibꝰ.vide no.x

Inno.anto.⁊ ab.in.c.cũ in cũctis.S.i.de elec.⁊ in.c.qualiter.
eo.ti.ꝑ ab. vbi no. ꝙ ſciẽtia eſt donũ dei.
¶ Scientia requirit᷑ in plato ſᷣm qualitateʒ eccłie nõ ergo in
oĩbꝰ eccleſijs reqͥrit᷑ vnifoꝛmis ſciẽtia.nã dʒ ↄſiderari an po⸗
pulus ſit maximꝰ vel ibi ſint beretici.facit.c. in cauſis.de elec.
⁊.c.eccłia.eo.ti.per ab.
¶ Saẽtia exigit vigilias ⁊ repellit ſomnolẽtos.vñ LZullius
in ꝓlogo rethoꝛice. Statui qͥdẽ ſemꝑ naminẽ ſapientie ⁊ elo
quentie laudẽ ſine maximo ſudoꝛe ⁊ laboꝛe ↄſequi poſſe. ab.
in allega.c.eccleſia.de elec.
¶ Sciẽtia ita infoꝛmat intellectũ ſicut aĩa infoꝛmat coꝛpus
vñ videt᷑ ꝙ intellectꝰpoĩs ſine ſcientia põt dici ſine foꝛma q̃ſi
ſit inutilis materia.hinc merito dicit Cicero in li.officioꝛũ.qꝙ
multi boĩes noĩe pauci re.ad denotandũ ꝙ ꝓꝛſus ignari nõ
merent᷑ appellari hoĩes ſʒ potiꝰ ymagines hoĩm.ſicut in ſimi
li dicit tex.in.c.multi.xl.di.ab.in.c.pꝛudẽtiã.in pn.de of.dele.

¶ Scientia dicitur res ſanctiſſima. vt.l.i,S/eſt quidẽ, ff.de va

rijs ⁊ excraoꝛ.cogni.
Sciẽtia lʒ inflat.i.ſuꝑbire facit.vt.c.nifi cũ pꝛidẽ.de renũ.
5§. p defectu.nã inflatio ſuꝑbiã indicat.ix.q.iijei aũt aliquis.
charitas tñ ẽ neceſſaria. vt in.d.c. S. ꝓ defectu. vñ beatꝰ Ber.
inqͥt. ſicut cibꝰ indigeſtus ſtomachuʒ coꝛrũpit ſic ⁊ bydropi
cũ nutrit: ſic ſcia aĩe adiecta niñ ſit fernoꝛe charitatis decocta
malos moꝛes generat.⁊ Lulliꝰli.i.de offi.ſciĩa qᷓ remota eſta
iuſticia calliditas potiꝰ qᷓ ſapia ẽ dicẽda.? Gre.ſuꝑ Mar.
c.i. in pn. vires quas imꝑitia denegat charitas ſubminiſtrat.
vvrefert Pe. de ancha. in allega. 9. pꝛo defecuun.
¶ Scietiã etiã ſenex nõ dedignet᷑ addiſcere.nã inqt iuriſcon
ſultꝰ. Et ſi vnũ pedẽ tenerẽ in ſepulchꝛo:adbuc addiſcerevel
lem. ff. de fideicõ.li.apud iulianum. xxiiij.q.iij.ſi babes.⁊ ſᷣm

Augu. a puero nõdũ anniculo paratꝰ ſum doceri. vt ibi no.

gl. in. c. vſi cũ pꝛidẽ. de renũ.S. ꝓ defectu. ⁊ vide qð de doctri
na addiſcẽdi plene ſcpſi foꝛo legũ.ti.i titulo delas leies.lilij.
¶ Scia buiꝰ mũdi eſt coꝛ machinatõibꝰtegere ſenſum vᷣbis
velare qꝗᷓ vera ſunt falſa oñdere ⁊ qᷓ bona ſunt falia demõſtra
re ſicut faciũt cauilloni.ff.de ver.ſig.natura.⁊.ff. de reg.iur.ea
eſt. ⁊ l nõ teneamur qñq; oĩa vera expꝛimere:tacere iñ poſſu
mꝰ. xxij.q.i.ne qͥs.nã totũ ſpm̃ ſuũ ꝓfert ſtult. Pꝛouer. xxix.
Hoſt. in.c.⁊ ſi xps.de iureiurã. circa pꝛin.
¶ Scia eſt donũ dei.c. illo vos.in pn.de pig. ⁊.c. qualiter 2
qñ.de elec.⁊ Hieronimꝰ.xvi.qi.in.c.reuertimini.inqᷣt em de
ad ꝓphetã. Zu ſciam repuliſti: ⁊ ego te repellã ne ſacerdotio
fungaris mihi.c.niñ cũ pꝛidẽ.de renũ.

. 2

¶ Scia certa pncipis an pᷣſumat᷑ i reſcripto.vide..pnceps

— — ,.,— — .

—

rſe
ck
lin
lscd
colle.
henti
der
Ufi

eh
azo
mon
nerel

rrice

e e
Mab.
ii
enog
Ulle.

ſgois
inpo⸗
eelee

nllins
tco
e. 4 b,

pus
N
dele⸗
dey⸗

eſenlfG·.
iquis.
htropi
coc
lacka
Der.

Ntrar.

GNOH
getcl
,n
edocl
esli
is
hüſfe
inen
poſt
n/
4
4ono

chs

ꝝ ꝝ̃ ̃ ᷑

wrerr

¶ Seientia vel ignoꝛantia quando pꝛeſumatur in facto ꝓ⸗
pꝛio.ab.in.c.ab excõicato.de reſcrip.vij.co l.

¶ Scientia pꝛeſumitur in facto alieno in eo qð quis indaga

re tenetur ex offi.vide.S.ignoꝛantia. MM
¶ Er ſola ſcientia qͥs tenet᷑ qñ nõ reuelauit delictũ cõmit tẽ⸗
dũ aduerſus eũñ cui iſte ſciẽs erat ſubiectꝰ.vt.l. ij. ⁊ qð no. ibi
glo. ff. ad.l.pom.de pa rri.vt ſi filiꝰſciret delictũ eſſe cõmitten
dũ aduerſus patrẽ ⁊ non reuelauit teneret᷑ ex ſola ſcia Iʒ alit
nõ ſit ꝑticeps in delicto.vt in alleg. l. ij. ⁊ in.l.vtrũ.ff.ad.l.põ.
de parri.idẽ in ſubdito nõ reuelãte ↄiurationẽ ſeu delictũ cõ⸗
mittendũ ) pꝛincipẽ ſeu ciuitatẽ ꝓpꝛiã. vt.l.q̃ſq̃s. C. ad.l.iul.
ma.⁊ idẽ in clerico non reuelãte delictũ cõmittẽdũ ⸗ epᷣm vel
ſacerdorxẽ parrochialẽ cũ ſint parentes ſpũales.ſecꝰ ſi non ſit
ſubditꝰ:qꝛ tũcnõ tenet᷑ ex ſola ſcia niſ ſit ꝑticeps delicti.no.
glo. in.l.culpa caret.ff. de reg.iur.qͥd autẽ ſit de iure canonico
vel in foꝛo penitentiali.vide plene per ab.in.cii. de reſti. ſpo.

¶ Scientia pꝛeſumitur vbi quis factũ indagare tenetur. vi⸗
ge.S. pꝛeſumitur ſcientia.

Gciſmaticus.
¶ Sciſmaticus an poſſit eligi vel cũ eo diſpenſari ⁊ cenſea⸗/
tur hereticus.no. plene in.c. quia diligentia, de elec.

Gcholares.

Scholares an faciãt vniuerſitatẽ. vide.ab.in.c.er litteris
de conſti. ⁊ in. c qꝛ in cauſis.de ꝓcura.vide.j.ſtudiũ.per totũ⸗

¶ Scriptoꝛ: poteſt retinere ſexternos donec ſibi fuerit ſatiffa
ctum.vide.S. pignus.

Gcriptura.

¶Scriptura an eſt de eſſentia legis vel ſtatuti,. vide ab b. in
c.i.de poſtu.pꝛela.iijj.colũ.
¶ Sriptura ſacra poteſt allegari in deciſionibns cauſarum
niſ contradicat canonibus:quia in deciſionibus potiꝰ ſtan
dũ eſt canonibus qdictis ſ ãctoꝝ. xx.di.in pꝛin,⁊.c.ſe.⁊ ibi ꝑ
glo. ab. in. c. i. de offi. dele. ij. col.
¶ Scxriptura pꝛincipis poteſt dedarari ſeu certificari ꝑ aliã
pꝛobationẽ extrinſecus.vide.&. pꝛiuilegiũ pꝛincipis.
¶ Scriptura l cet requiratur ad validitatẽ ſi⸗ nie:põt tñ ꝓba⸗/
ri teſtes.vide.ð.pꝛobatio.v.licet ad validitatẽ. cũ ſe.
¶ Scripture iudicis credit᷑ tã in actibꝰ iudicialibꝰqᷓ; in extra
iudicialibꝰ qñ eſt ſigillata ſigillo autẽtico ⁊ no.etiã ſine teſti
bus.notant doc poſt Hoſt.in.c.cũ a no bis.de teſti.ſi vero ſi
gillũ nõ eſſet autenticũ nulla fides adhbibẽt᷑ taliſ. cripture niſi
ↄſuetudo haberet. vt, c. cũ dilectꝰ.de fide in ſtru. Hoſt. ⁊ doc.
in allega.c.cũ a nobis.⁊ Inno.⁊ Hoſti.nota bilitxer in. c. i.de
fide inſtru.vbevide plene ꝑ eos q̃ ſcriptura dicat publica ⁊ q̃
pꝛiuata ⁊ an credat᷑ exemplate ſcripture ab eodeʒ tabellio ne

Fin pꝛimã confecte, ⁊ vide. õ. inſtrumentũ.

Gequeſtratio.

¶ Sequeſtratio põt fieri vbitenet᷑ ſcandalũ.vt.l.equiſſimũ.

ff. de vſufru.idẽ ſi cã nõ patit᷑ ex ſui natura fieri miſſionem in

poſſeſſionẽ vt in beneſicialibus.notabiliter ꝑ Jo. an. in rogu
la generali.de reg.iur.li.vi.in mercu.ab.in.c.olim, de reſ. crip.
⁊ vide.j.ſcandalũ ſi timetur.

¶ Sequeſtratio vera ̊ ↄtumacẽ fieri nõ põt:maxime ſi nũc

paratus eſt ↄotumaciã purgare vel ſi ſatiffaciat pᷣſtando cas⸗/
tionẽ. vt lite pen.c,i.⁊.ij.⁊.l.vnica.de phibita ſeq̃ ſtrione.ni⸗
ſi foꝛte ĩmineret ſcandalũ.ſeq̃ſtratio tñ q̃ ſuccedit loco miſſio

nis in poſſaſſionẽ vł loco mulcte õ ipᷣm ↄtumacẽ põt legitĩe

fieri iuxta foꝛmã.c.ex lfis.de dolo⁊ ↄtu, vbi hoc no.ab. ⁊ vide

eũ in.c.i.de ſequeſtratione poſ. M
¶ Seqãſtratio vbi de iure locũ nõ hʒ in criminibꝰ:habebit tñ
locum deſcriptip.no.ſali.in.l. ſi quis.de bo.dãna,. ⁊ bar.ĩ.l.
i.C. de ꝓhi.ſeq̃ſtra. vide de hac deſ⸗ criptiõe ab.in.c.veritatis.
de dolo ⁊ contu. .
¶ Sequeſtratio fitĩ caſñbus a iure ꝑmiſſis.pꝛimꝰpꝛopter cõ
tumaciã. Itẽ ꝓpter ſcandalũ euitandũ.vt.c.i.de ſeq̃ſtr. poſ.⁊
fructu.⁊.l.equiſſimũ,.ff. de vſufruc. ⁊ in alijs canbꝰ.xvi. no. ꝑ
glo, ⁊ abeimacũ dilect? de ſequeſtpoſ, 2 fructu.

“

¶ In ſeq̃ſtratõevolũtaria q fit ptiũ ↄſenſu poſſeſſio tra nffer

tur in ſequeſtratũ. vt.c,j examinata. de iudi. ? in.l. intereſſe pu

to.ᷣff. de acqui.poſ.⁊ hec eſt regulariter pmiſſa:qꝛ ꝑtes in hoc
poſſunt ſibi pᷣiudicare.vt.l.ſñ oleũ.ff, de dolo.ab. in.c. cũ dile⸗
ctus.de ſequeſtra.poſ.⁊ fruc.
¶ Seqſtratio neceſſaria q̃ fit iudic officio nobili.vtĩ caſu. l.
equiffimũ.l.de vſufruc.q.i.iudex timet ſaandalũ ĩminere po
teſt in tertiũ fierivt ibi.⁊.liin vẽditiõe.ff de bo.aucto.iudi.po.
nã o fficiũ iudicis latiſſimũ eſt. vt. l. i.ff. de offi. pꝛeſi.⁊.l.ſenatꝰ
ab.in. d. c. cũ dilectus.
¶ Seqſſtratio que fit iudici pfficio mercẽnario deſeruienti
actioni qñ miſſus in poſſeſſiõe ex pꝛimo decreto nõ cõſeruat
fruct?ꝰ hʒ locũ de iure.vt alle.c.cũ dilectꝰ. e. ti. ⁊.c.puenit.ð ap.

¶ Sejũſtratio q̃ fit ad peti. ꝑtis de renõ litigioſa vt qñ ſunt

multi coheredes bñtes inſtr̃a cõia⁊ nõ poſſunt ↄuenire apö
quẽ deponent᷑ iudex ad petitionẽ ꝑtis põt illaʒ facere apud
tertiũ vt ius cuiuſcũq; heredis ↄſeruet᷑ vtil. decetero.S.fi.cũ
l. ſe. ff. fami. her. ⁊ ab. vbi. S.
¶ Sequeſtratio q̃ fit ad petitionẽ partis ad euitationem bo
noꝛis ſeu alteriꝰ pᷣiudicij vt cũ currit alicui debitũ vſurarium
creditoꝛ nõ vult recipae vel nõ reperit᷑ poterit debito: iudic
auctoꝛitate pecunis ↄſignare apud tertiũ.no.ab.in,c, cij dile
ctus. de ſequeſtra. poſ. o
¶ Seãſtratio de re litigioſa eſt regulariter ꝓhibita:eſt tñ ca
ſualiter ꝑmiſſa.vt.l.vnica.C.de ꝓhi.ſeq̃ſtra.⁊ ibi Cy. ⁊ Bar.
vide late per ab.in.c.cũ dilectus.⁊ per Jo,.an,in mercu. in rła
locupletari.de reg. iur.

¶ BDegueſtratio euitatur ſufficienter cauendo ꝑ.lſenatꝰ.ff. ð

off. pfec. vꝛbis. ⁊.l. ſi fideiuſſoꝛ.S.fi.ff. qͥ ſatiſ. da.cog. ⁊ Cy. in
l. vnica.ff.de ꝓhi.ſeqᷓſtra.⁊ ſpe.e.ti. S.i.ver.itẽ pone.
¶ Si reꝰeſt ſuſpectꝰ ex diſtractione reiſ uꝑ qua cauet᷑ exigit
ſufficiens cautio.vt.l.ſ fideiuſſoꝛ.S.fi.ff.q ſa tiſ dga. cog. ſʒ ſi eſt
ſuſpectꝰ oe fructibꝰ rei petite tm̃ tũc ſufficit iuratoꝛia cautio:
qꝛ nõ eſt in hoc caſu tm̃ piudiciũ.no.ab.in.d.c.cũ dilectꝰ.⁊ ſic
nota ꝙ ꝓpter timoꝛẽ dilapidatiõis rei euitat᷑ ſequeſtrũ per
ſufficientẽ cautionẽ ꝑ quà ſatis eſt puiſum huic timoꝛi vt ibi
no.nõ tñ tollit᷑ ſeq̃ſtratio ꝑ ſatiſdationẽ in caſu cle.i. de. ſ. eq̃⸗
ſtra poſ. ꝑ rõnem ibi alleg.pleniꝰ ab.in.c, eraminata. de iu di.
¶ Seqſtratio q̃ fit ppter ſcandalũ euitandũ nõ tollit ꝑ ſatiſ
dationẽ niſi ꝓpter eã ceſſet ſcandalũ.⁊ idẽ in ſilibꝰ.ꝓ hoc uo
tabilis tex.in.c.ĩ l̃is.de reſt.ſpo.in fi.iũcto.c:cũ locũde ſpõ.
no.ab.in alleg.c.cũ dilectꝰ.e.ti.penul.col. .
¶ Qui ſatiſdat ad euitãdũ ſeq̃ſtrationẽ dz ꝓmittere i udicio
ſiſti.⁊ de re nõ baratanda ⁊ de ea reſtituẽda ĩ caſu in quo ſuc
cũberet abſq; pcraſtinatõe.vt.l.ſi fideiuſſoꝛ.S fi. ff. q ſatiſda.
cog.⁊ Bar.in.l. litibꝰ. C.de agri.⁊ cenſi.li xi:ab. vbið ⁊ vide
S.foꝛum ratione rei.
¶ Si timet᷑ de ↄſumptiõe rei ſeq̃ſtrate vtqꝛ ſeruãdo ſerua⸗
ni nõ põt vendat᷑ aucce iudicis ⁊ pciũ in locũ rei ſeq̃ſtra bitur
ꝓ hoc.l.fſi.de requi:re.⁊.l.ſi oleux.ff. de dolo. ⁊.l. litibꝰ. ( de
agri. ⁊ cenſi.li.xi.
¶ Seqſtratio vbi nõ bʒ locũ de iure põt peti vt oẽs fructus
deſcribant᷑ anteq; ꝑueniãt ad manꝰ rei.no. Ba r. in.l. vnica.
C. de ꝓhi.ſeqſtra.⁊.l.imꝑatoꝛes..idẽ rei cripſetũt. de appel.
⁊.l.intereſſe puto.ff.de acqui.poſ.
¶Seãſtratio de re alteriꝰ ptextu deb&ᷣi dz fieri qñ de debito
oſtat ꝑ inſtm publicũ.æ no. Ber.i.l. ꝑ banc. C. de ero. mili,
ãno.li.xij.⁊ in alle.i.litibꝰ.idẽ qũ iudici oſtat ꝑ teſtiũ in foꝛma
tionẽ ⁊ aliquã cãe cognitionẽ.iʒ ſi timet᷑ de celeri ↄſumptiõe
poterit iudex hãc ſummariã cognitionẽ facere ẽt Pte nõ voca
ta ſicut qñ illã pmittit ad ſcienaũ aliquẽ ꝑſonaliter capi.no.
in.l.iij.S.i.ff de ſuſpe.tuto.⁊.l.ait pᷣtoꝛ.S.ſi. debitoꝛẽ. ff de his
q̃ in frau.cre.ꝑ Bar.⁊ ab.in.c.cũ dilectꝰ.e.ti.in fi.
¶ Sedqueſtratio debet fieri pendente appellatione ab execu⸗
toꝛe.vide.ð.appellatio.ver.ſi appelletur.cũ ſe.
¶ QZicʒ per ſequeſtrationẽ volantariã perdatur poſſeſſio:nõ
tñ ꝑdunt᷑ bñficia cõpetẽtia poſſidenti. vide.&. po ſſeſſio licet

perdatur. .
Gecnuritas.

¶ Securitas data in eũdo intelligit᷑ etiã data in redeundo.

nã iſta eparant᷑.no. Bar. in. l. vtimur. ff. de ſepul.viola.non

em̃ or qͥs venire ad ceriũ loci niſ ſecure poſſit moꝛari ? rece⸗/
r iij

dere.no.ab.in.c.fi.de treu.⁊ pace.
¶ Securitas data ban nito vt poſſit venire ſtare ⁊ recedere
ſi fuit petita determinate ⁊ indeterminate ↄceſſa:tunc ſtan⸗
dũ eſt determinationi.ar.vi.q.iij.ſcriptũ.ſi aũt fuit determĩa
te petita ſʒ indeterminate ↄceſſa tunc intelligit᷑ ↄ ceſſio ſᷣm re
ſponſionẽ:qꝛ rũſio dʒ eſſe ↄfoꝛmis petitioni vt.c.int᷑ dilectos
S. ceterũ.de fide iꝶſtru.ſi vero petitio fuit indeterminata ⁊ cõ
ceſſio determinata intelligimꝰ ſecuritatẽ pᷣſtitã ſin ↄceſſionẽ
⁊ nõ ᷣm petitionẽ.ſ.ſi petitio fuit facta indeterminate ⁊ ↄceſ⸗
ſio determinate vt qꝛ data fuit ſecuritas eũdi ⁊ redeũdi.⁊ in⸗
telligitur de pꝛima vice.ad hæ.l.boues.S.in boc ſermone. ff.
de vᷣb. ſig. ⁊.l.oditio.ff.de ↄdi.⁊ demon.⁊ hoc verũ niſi fuiſſʒ
data ſecuritas ꝓ certo actu:puta ꝓ pace fienda tũc durat ta⸗
lis ſecuritas q;diuveniret ꝓ tractu pacis.ſʒ pace fracta ceſſat
ſecuritas.no.glo.⁊ ab.in.c.fi.de treug.⁊ pace.
¶ Securꝰ tũc dr qͥs in aliquo facto qñ nõ ↄtinet aliquã iurj
exceptionẽ.⁊ iõ ſi qs ꝓmiſit aliqͥd facere ſecurũ ita dʒ ſe hbabe
re ꝙ nihil demũ poſſit ſibi obijcivt ſentiat leſonẽ.eſt ↄcluſio
anto.de butrio quã ſequitur ab.in.c.quotiens.de pactis.
¶ Securitatẽ dʒ qͥs ꝓmittere ꝓ ſe ⁊ familiaribꝰ ſuis ⁊ cõpli⸗
cibꝰ ſuis cũ qͥs timet offendi.⁊ ſic inteligit᷑l.iij.ff.lo ca.⁊.l.q
inſulã.in fi.e.ti.eſt no. Bar.in.il.illicitas.ne potentioꝛes. ff.
de offi. p ſi. NHõ ergo tenet᷑ qͥs ſeuritatẽ pᷣſtare ꝓ amicis vel
alijs ꝓpinq̃ͥs qͥ familiares ⁊ cõplices nõ ſunt.vt ibi no. Bar.
¶ Si dakf alicui ſaluꝰcõductꝰ veniẽdi ad aliquẽ locũ intelli⸗
gitur ꝙ tute poſſit ibi moꝛari ⁊ redire:qꝛ fruſtratoꝛiũ eẽt vnũ
ſine reliqͥs.nã q vult ↄñs:vult ⁊ añs.no. HBar.in.l.is cui.ff.ex
qui.cau.maio.a b.in.c.qꝛ diuerſitatẽ.de ↄceſ.pᷣben.ij.col.

MGenectus.

¶ Senectꝰ eſt quidã defectꝰ hñs in ſe magnos laboꝛes.naʒ
ſenectꝰ? eſt moꝛbꝰ. vt.c. magne.devoto.⁊ iõ ſtatutũ diſponẽs
in caſu infirmitatis habet locũ in caſu ſenectutis.no.a b.in al
lega.c.magne.ij.colũ.
¶ Senes qũq; mali ſunt ⁊ ſine coꝛrectõe iuxta illud.ſtulticia
eſt que te nõ ſinit eſſe ſenẽ.nã qð noua teſta capit inueterata
ſapit. vñ ⁊ difficulter ſeruat ↄtinentiã qͥ ſe illicito ↄcubitu nõ
metuit maculare.xxxiiij.di.ſi qs de laycis.⁊ iõ dr̃ reſpiſce mi

ſer ſenex qͥeſce.lxxxvi.di.tanta.⁊ ſenex laqueꝰ eſt iunenuʒ.ij.q.

iiij.paulꝰſʒ ſᷣin Senecã cũ hoĩe cetera vitia ſeneſcũt pᷣter ſolã
auariciã que iuueneſcit.no.Hoſti.in.c.cũ in iuuẽtute.de pᷣſũ.
¶ Senectꝰ lʒ incipiat a qnqua geſimo anno.no.glo.in ꝓhe⸗
mio ſexti libꝛi.tñ quo ad cãm.c.fi.vt lit.nõ ↄteſt.S.i.cũ timet
de moꝛte teſtiũ relinquit᷑ arbitrio iudicis qͥs dicat᷑ ſenex cum
aliꝰhõ eſt meliꝰↄplexionatꝰ qᷓ; aliꝰ.⁊ ſic intelligit᷑ opi.Inno.

⁊2 Jo. an. ibi.ſʒ ſi ſenex attingit.lxx.annũ qͥ eſt aliarũ etatu,-

terminꝰ quantũcũqʒ ſit bñ cõplexionatꝰ timet᷑ abinde de eiꝰ
moꝛte ⁊ nõ relinquit᷑ iudicis arbitrio:eſt ↄcluſio ab. in alleg.
c.fi.S.i.vñ Terentiꝰ. Ipᷣa ſenectꝰmoꝛbꝰeſt.
¶ Senes dicti ſunt qꝛ ſe neſciũt:delirãt em̃ ꝑ nimiã etatem.
Itẽ dĩ ſenex a ſenſus diminutiõ e:⁊ iura diſſipant ꝑ vetuſta
tẽ.nã naturales dicũt pueroꝛũ ⁊ ſenũ etates cõuenire.in iſtis
em̃ ſanguis nõdũ calidꝰ in illis iã frigidꝰ.ſenectꝰ tñ multa bo
na ſecũ afferoqꝛ ab impꝛudẽtiſſimis diuerſis liberatvolupta
tibꝰ ponit modũ rebꝰ libidinis:frangit impetꝰ: ſapientiã au⸗
get: dat matura ↄſilis.no.archi.in.c.tanta.lxxxvi.diſt.vnde
Hiero.in epła ad nepotianiinqͥt.oẽs pene virtutes coꝛpo⸗

ris in ſenibꝰ mutant᷑ ⁊ creſcẽte ſola ſapia decreſcunt cetera ?⁊

ne ſermone longiꝰ trahãt cũcta que ꝑ coꝛpus exercẽt᷑ fracto
coꝛꝑe minoꝛa fiãt neceſſe eſt. Adoleſcẽtia enim multa coꝛꝑis

ſuſtiet bella.ſenectꝰiñ etate fit doctioꝛ vſu tritioꝛ ꝓceſſu tꝑis

ſapĩam ⁊ veterũ ſtudioꝝ dulciſſimos fructꝰmetit:exquo oſtẽ
ditur abundantiſſimũ ⁊ vltra humanã vocẽ in ſenibꝰ diuini
ſermo nis tdnitruũ cõmoꝛari.vt Hiero.v bi.sS.pᷣſumũt᷑ melio
res ſenes q; iuuenes niſi aliter ↄſtet de moꝛibꝰqꝛ moꝛes eta⸗
ti pᷣferunt᷑no. Bal.ĩ.l.cñ qͥd.foſi cer.pe.vide.j.teſtis:x.ſenex.

Gententia.

¶ Sn ia lata in cã bñficialilʒ trãſeat in rẽ iudicatã ð partem
tñ pars vel aliꝰpõt agere õ eñ qͥ iniuſte obtinuit ꝑ viã denũ⸗
ciationis euãgelice.no. Cõpoſt.in.c.ad audientiã.de reſcrip.
Inno, in.c. ad aures.e.ti.lʒ alibi voluit Inno, ꝙꝙ ſnĩa lata in
cã bñᷣficialinõ traſit in rẽ iudicatã ſicut nec ĩ c̊ matrimonis

li.in.c.cũ olim.de dolo ⁊ ↄtu.⁊ in.c.cũ bertoldus.de re iudic

ſʒ veritas eſt in oppoſitũ.nã dʒ diſtingui m ab.in alleg.cad
audientiã ꝙ reſpectu illiꝰↄtra quẽ fuit lata bñ traſit in rẽ iu⸗
dicatã vt ſingulariter ꝓbat᷑ in.c.cũ dilecti.in fi.de elec.ſʒ pꝛo

2

eo ꝓ quo fuit lata nunqᷓ tranſit in rẽ iudicatã:qꝛ quo ad euʒ

ↄtineret pctm̃ irremiſſibile ꝑ partẽ.vt ab.vbi.S.
¶ Snia in cã bñ̃ficiali trãſit in rẽ iudicatã ĩ pᷣiudiciũ ð dicto⸗
ris.vñ cñ dictoꝛ ſemel acqeuit ſnĩe nõ appellando nõ põt
ampliꝰ ↄ tradicere.vt.c.ꝙ ad ↄ ſultationẽ.de re iudi.nõ tamẽ
tranſit in rẽ iudicatà in fauoꝛeʒ bñficiati in cuiꝰ fauoꝛe ĩminet

pctm̃.vñ ſuꝑioꝛ põt ſemꝑ ex officio ſuo inqͥrere.⁊ ſic intelligi⸗

tur.c.latoꝛ.⁊.c.oſanguinei.de re iudi.ad hoc qð no. Inno.in
c.ad aures.de reſcrip.facit.c.ↄſtitutꝰ.de appel.⁊ gl.in.c.ſi foꝛ
te.de elec.li.vi.ab.in.c.cũñ dilectꝰ.de elec.iij. col.
¶ Snia in cã bñficiali lata reo ꝓbãte poſſeſſionẽ nõ eſt exe⸗
cutioni mãdãda.ar.eoꝝ q̃ no. Inno.in.c.ↄſtitutꝰ.de fi.pᷣſby.
facit.c.ad decimas.de reſti.ſpo.li.vi.in alijs vero mãdat᷑ exe⸗
cutioni:qꝛ iuſte poſſidet reꝰ donec dñs verꝰ cõparuerit.vt.l.
fi. C. de rei ven. ab.in.c.cũ dilectꝰ. de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.iiij. col.⁊
vide.S.poſſeſſio.ver.agens. .
¶ Snia in cã bñficiali lata nõ trãſit in rẽ iudicatã reſpectu
ſuꝑioꝛis quominꝰpoſſit de iuribꝰpartiũ inqͥrere maxime quã
do ſnĩa fuit lata g abſentẽ ⁊ indefenſum lʒ cõtumacẽ ĩ cauſis
c.cũ olim.de re iudi.⁊ hoc vide in.c.latoꝛ.⁊ in.c.cõſanguinei.
de re iudi.⁊ ab.in.c.ad audientiã.de reſcrip.⁊ in.c.cũ ſuper.
de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ Domiin.i.de lit.ↄteſt.li.vi.⁊ notabilit
per ab. in alle.c.cũ olii.
¶ Sniĩa lata inter virũ ⁊ mulierẽ ſuꝑ defectu matrimonij an
noceat filijs ſcientibus cauſam agi.notabiliter per abb.in.c.
qᷓ;uis.de re iudi.pe.colũ.
¶ Snia in cã bñficiali aut eſt pꝛiuatiua aut declaratoꝛia.in
pꝛimo caſu ſi is cui fit collatio fuit ↄſciꝰ fraudis nõ põt in fo
ro aĩe cũ bona ↄſcia illud bñficiũ retinere.ar.ĩ.c.fi.de iureiu.

ſi aũt nõ fuit cõſciꝰtũc ſnĩa trãſit in rẽ iudicatã ⁊ iuſte potuit

ↄferri bũficiũ adiudicatũ ꝑ ſniam ⁊ trãſit in rẽ iudicatã q̃te
nus tãgit ius pꝛiuatũ.vt.c.cũ dilecti.de elec.ſnĩa em̃ pꝛiuati⸗
ua a qua non fuit appellatũ facit bñfic vacare: ⁊ ꝑ ↄñs po

tuit alteri ↄferri.ſñ vero ſnĩa eſt declaratoꝛia vt cũ iudex pnũ⸗

ciauit declarando bñſiciũ ad alterũ litigantiũ ꝑtinere:⁊ tunc
ſi is ꝓ quo lata eſt habeat noticiã iniuſticie nũqᷓ; põt ſalua cõ

ſcientia illud bñficiũ retinere.vt regula.i.de regu.iur.li.vi.ta

lis em̃ ſnĩa non attulit ſibi ius ſʒ tm̃ declarauit.l.ſicut.ff.ſi ſer.
ven.ſʒ reſpectu illiꝰ tm̃ declarauit.l.ſecuti.ff.ſi ſer.ven.ſed re⸗
ſpectu illiꝰ ↄtra quẽ lata fuit trãſit in rẽ iudicatã vt amplius
nõ audiat᷑ exquo nõ appellauit.p oterit tñ agi j poſſidenteʒ

ꝑ viã denũciatiõis euãgelice cũ peccat tenendo bñficiũ ſine
titulo.vt no. Inno.in.ciad aures.de reſcrip.vel ꝑ iudicis of⸗
ficiũ qͥ põt ſuꝑ boc inqrere.vt.c.oꝛdĩarij.de offi.oꝛ.li.vi.pote

rit beneficium pꝛimo reſtitui,no.ab.in.c.fi.de Onceſ.pꝛeben.
vlti. colũ.

¶ Snia in cã matrimoniali ſi fuerit bis cõfirmata nõ dʒ qs

ʒ eã audiri:nec ᷑tio ab ea appellare niſi cñ ex certa cãe cogni
tione.tñ ꝑ hoc nõ tollit᷑ quin poſſit ꝓponi iniuſticia ſnĩe per
viã querele.ad hoc qð no.in ſili glo.no.in.c.ad repꝛimendã.
de offi. oꝛ. anto.⁊ ab.in.c.fraternitatis.de fri.⁊ male.iiij.col.
¶ Vnia in cã matrimoniali lʒ nõ trãſeat in rẽ iudicats: non
tñ audit᷑ indifferẽter qs ↄ eã niſi ſummatim apꝑeat ꝙ ex ali
qua iuſta cã moueatur.no.doc,ſignanter ab.in.c.i.vt lit.non
conteſta.ij.colũ. .
G S nie in cã matrimoniali liberali ſeu bñficiali nõ tranſeũt
in rẽ iudæatã quo ad iuſticiã ⁊ retractionẽ.trãſeũt tñ vt poſt
decendiũ nõ ſit locꝰappellatiõi.vt no.in.c.ad repꝛimendam
de offl. oꝛ.⁊ qð no.glo,.in.c.fraternitatis.de frigiæ male.ab.
in. c. ex ꝑte.de reſti.ſpo.vij.col.
¶ Snia in cã matrimoniali lata nunqᷓ; tranſit in rẽ iudicatã.
nã detecto erroꝛe etiaʒ ad inſtantia illiꝰ in cuiꝰfauoꝛẽ eſt lata
põt retractari etiã ſi ab ea nõ fuerit appellats. vt, c. latoꝛ. de

re iudi.⁊.c.ↄſanguinei.⁊.c.tenoꝛ.c.ti.
¶ In ſentẽtijs q̃ nõ tranſeũt in rẽ iudicatã poterit ꝓbari in/

iuſticia tã reſpectu meritoꝝ cãe q; reſpectu oꝛdinis ꝓcedendi
ꝑ acta cãe lʒ trãſeat decẽdiũ a tꝑe ſnie.no.Hoſt.⁊ ab.in.c.la⸗
toꝛ.de re iudi.in alijs aũt ſententijs videquod no.abb.in. c.
qm̃ õ falſam, de pꝛoba. .

— —. .

„· h—z— —

ini
g
eſ⸗
Pd
Wla

bico⸗
poͤt
lane
ninet
ligi
noin
ſſe

bilee

nijan
ine⸗

i in
kinſh
feil.
te
jiſe
lati⸗
890
vnit
e
44
.
ius
entez
ſüne
sof,
ſpore
eben

gis
cogyl
epe
nai.
aol.
ſon
di
non

gnſeßt
thet
No
ℳ

i⸗
las
nde

inn
rdl
6

E

r e

¶ Snia lata pꝓ matrimonio nullo ĩpedimto pᷣſtante er cuiꝰ
obſeruãtia nõ nutrit᷑ pctm̃ tran ſit in rẽ iudicatã. no.ab. in. c.
iurauit.de pba.⁊ in.c.latoꝛ.circa mediũ.de re iudi.
¶ AZʒ ſnĩa in cã matrimoniali nõ trãſeat in rẽ iudicataʒ:nõ tũ
dʒ poſt decendiũ qͥs indifferenter admitti ad pbandũ in con
trariũ:ſʒ oʒ ey alleget᷑ aliqua iuſta veriñlis cã iniuſticie q̃ ha⸗
beat mouere iudicẽ ad cred endũ illã iniuſticiã nec in boc de⸗
bet eſſe facilis:als ſequeret᷑ ꝙ in infinitũ pars Zueniẽs eſſet
admittẽda lʒ in boc nõ põt dari certa regula ſʒ eſt in arbitrio
iudicis.⁊ ſic intelligi᷑ ⁊ limitat᷑ glo.in.c.fraternitatis.de fri.
⁊ male.ab.in alle.c.latoꝛ.alias linitationes ad alle.c.latoꝛ.
videibi per ab.⁊ vide eũ in.c.tenoꝛ.e.ti.
¶ Snia lata erroꝛe pbato põt iudexex officio ſuo matrimo⸗
niũ integrare ne ꝓpter diuiſionẽ cõiugij poſſit adulteriñ ſeq
ſaltẽ qñ ↄiuges ſunt talis etatis vt merito poſſit dubitari de
incõtinẽtia.ar.in.c.i.de ↄuer.cõiug.ab.in allega. c.latoꝛ.
¶ Snia ſicut in cã matrimoniali nõ trãſit in rẽ iudicataʒ.vt
ꝓlatoꝛ.⁊. c. cõſanguinei.de re iudi.ſic nec in c matrimoniali
ſpũali etiaʒ ſi agat᷑ de inferioꝛibꝰbñtficijs.vt.c.cũ bertol dus.
de re iudi.no. Inno.in.c.cũ olim.de dolo ⁊ ↄtu.ſʒ ĩ pᷣiudiciũ
ſuccũbentis bñ trãſt in rẽ iudicatã etiã in cã bñficiali. qð ꝓ⸗
batur in. c. cñ dilecti.in fi. de elec. glo.in.c.i. de oceſ.pᷣben. ab.

in alleg.c. cũ olim. ⁊ tãgit alle.c. cũ bertoldus.

¶ Sniĩa interlocutoꝛia nõ reqͥrit oꝛdinẽ iuris:iõ põt ꝑtenõ
citata ferri.no. Inno. in. c. auditis. in. c. querelã. de pcu. ⁊ B
verũ niſ interlocutoꝛia afferret maximũ piudiciũ ꝑtiqꝛ tunc
ſemꝑ eſt pᷣmittẽda citatio.vt in.c.inteł quattuoꝛ.de ma.⁊ ob.
⁊ in.c.i.de cã poſ.?⁊ ꝓpᷣe.no. Bar.in.l.nec quicq;.S.vbi decre
tũ.ff. de offi.ꝓcõſu.ſʒ vbi graue pᷣiudiciũ nõ affert ꝑti põt in
terlocutoꝛia ð abſentẽferri ꝑte nõ citata.vt. l.diẽ pferre. ff. de
arbi.qð appꝛobat ab.in alle.c. auditis.
¶ Snia interlocutoꝛia valet lʒ ſit incerta: qꝛ ſicut põt reuo⸗
cariꝑ officiũ iudicis.vt in.c.cũ ceſſante. de app ella. ⁊ in.l.qð
iuſſit. ff. de re iudi.ita ⁊ certificari.⁊ boc dictũ cõmendat ab.
in.c.auditis.de ꝓcu.qꝙ ꝑ interlocutoꝛiã põt iudex ↄdẽnare ge
neraliter in ſpecie ꝛin ꝓceſſu negocij poterũt taxari. facit qð
no. Inno. in. c.ſepe.de appel.⁊ ĩ tali caſu admittit᷑ petitio ge
neralis.vt in.c.ↄſtitutꝰ.de in integ reſt.⁊= in. l.i. ff. quoꝝ lega.
⁊ potuit ſequi ſententia generalis in futurũ.vt ab.vbi.S. vi⸗
de.5S.iudex non debet.
¶ Snia que non im ponit finẽ cãe ſʒ nõ expectat aliã ſnĩam

poſt ſe:vt cũ iudex pꝓnũciat ſe nõ iudicẽ lʒ nõ ſit diffinitiua bʒ

tñ vim diffinitiue.no.glo. in auc. habita.C.ne fi.ꝓ pa. ⁊ in.c.
ſigniſicantibꝰ.de offi.dele.de hoc Bart. in.l.ticia.ff. de accu.
⁊ qð no.in.c.ꝑuenit.de appel.ab. ſuꝑ rubꝛica de re iudi.
¶ Snia interlocutoꝛia an ⁊ q bʒ vim diffinitiue ⁊ regulat᷑
ab ea ⁊ an tunc poteſt ab ea appellari.vide ab. in. c. peruenit.
ij.de appellas
¶ Sententiã interlocutoꝛiam non diffinitiuã poteſt iudex re
uocare.vide.j.reuocatio.
Sniĩa ſuper ineptitudine libelli an eſt diffinitiua vel inter⸗
locutoꝛia.vide.S.libellũ etiã ſi ſit. .
¶ Snia cenſure quare ſic dicatur.vide.. cenſura.
¶ Snẽĩa excõicatiõis nõ trãſit in rẽ iudicatã quo ad effectũ
irretractabilẽ: imo poſt mille annos põt retractari.⁊ ideũ in
qualibet ſnia cenſure.ꝓ boc.c.fi.de penis.qnimo ſi excõica⸗
tus er diuturnitate tꝑis efficeret᷑ deterioꝛ dʒ iudex ex officio
ſuo illã ſniam relarare.no. Jo.an.poſt beatũ Tho. in. c.i. de
ſen.ex.li.vi.⁊ ab.in.c.ad repꝛimendã.de offi.oꝛ.ij.col. quoud
alios tñ effectꝰbñ tranſit in rẽ iudicatã:vt qꝛ poſt æcendium
nõ põt appellari.no.glo.in.d.c.ad repꝛimendã.non ergo au
dietur excꝭicatꝰ poſt decẽ di es ꝑ viã appellatiõis:ſʒ ꝑ viam
querele.vide.j.ſnĩa cenſure.
¶ Snie cenſure vt excõicatiõis ſuſpẽſionis vel interdicti lʒ

tranſeãt in rẽ iudicatã qꝛ ſecũ trabũt executionẽ nec ſuſpen⸗

duntur ꝑ appellationẽ vt.c paſtoꝛalis.de offi. dele. ⁊.c.is cui
de ſen. ex.li.vi.ti nõ obſtãte lapſu decẽ dierũ põt peti abſolu
tio vel de iniuſticia allegari.vt.c. cũ ↄtingat.de offi. dele. ⁊.c.
fi.de penis.⁊.c.ſacro.de ſen.ex.⁊ qð no.in.c.ad repꝛimendã.
de offi. oꝛ. ⁊ ſic nota ꝙ lʒ iſte ſnĩe quo ad pꝛiuatã vtilitatẽ trã
ſeũt in rẽ iudicatãvt.S.nõ iñ quo ad publicã concernentẽ ani
marũ periculũ ꝑ iura.õ.alle.no.ab.in.c.oſa nguinei. de re iu.
circa finẽ vbi tractat cui incum bit pꝛobatio an eſt iuſta vel in

iuſta. vide. ö. ſen. ex. ”
¶ Snĩa excõicatiõis vel alia an põt ſub conditiõe ferri ⁊ an
ſufficit tũc appellare infra decendiũ a tꝑe euentꝰↄditiõis vł
a tꝑe ꝓpmulgatiõis ſnĩe:vide no. pꝑ ab. in. c. pᷣterea.de appel, ⁊
vide.S.appellatio.v. a qualibet ſn ĩa
¶Sniĩa generalis excõicatio nis nõ ligat niſi ſub ditos ꝓfe
rentis ſi ſuꝑ culpis futuris ꝓferat᷑.vt.c. nobis. j. de ſen. exc.
qð intellige qñ ꝑ viã ſtatuti pfert᷑.vt.c. romana.S. caueantð
ſen. ex.li.vi.qͥs aũt dicat᷑ ſubditꝰ. vide glo. no. in cle.i. de foꝛo

Cõpe.⁊ vide Bar. in.l. cũctq ppłos.C, de ſum.trini.⁊ vide.j.
ſtatuto epi.

¶ Snie appellatiõe intelligimꝰde diffinitiua niſi ſeq̃tur ab⸗

ſurditas.no.in.c.cãm matrimoniij. de offi. dele. 7 no. glo.ĩ.l.i.
§. biduũ.ff.qũ appel.ſit.in cle.i.de re iudi.⁊.c.cũ olim.de teſt.
¶ Snie appellatiõe in materia ſingulari nõ venit ſnia arbi
troꝛũ.vñ ſi ſtatuto caueret᷑ de qualibʒ ſnĩa debeat ſolui cer
tũ qd non habebit locũ in ſnia arbitroꝝ.no. Bar.in. l. qdg.
§. ex cõpꝛomiſſo.ff. de his qͥ no. infa. no. ab.in. ci. de arbi.
¶ Snia arbitri recuſati tʒ lʒ õ e cõpetat exceptio doli.vide
g.arbitri recuſati. o

¶ Snia arbitri ſa arbitratoꝛis qñ reducat᷑ ad arbitriũ bo

ni viri.vide.S.arbitri.vᷣ.ſalaudũ.
¶Snia arbitri ꝑ quẽ eſt executiõi mãdanda.vide.s. arbiter
nõ põt ſniam.
¶Snia coꝛpis afflictiua facit fidẽ in alio iudicio ⁊ inter ali
as ꝑſonas:iſte em̃ ſnĩe q̃ afficiũt vt nora boĩeʒ ſequũt᷑ eũ ſiẽ
lepꝛa lepꝛoſum.ar.in.c.cito turpem.i.q.i.⁊ qð no,ab.in.c.teſti
moniũ.de teſti.⁊ in.c.i.de excep.
¶ Snia coꝛpalis nõ dʒ ante decẽ dies executioni ma ndari.
vt.l.i. ff. nil nouani appel.pendẽte.’ Bar. in.l.qͥ vltimo.ff. de
penis.dicit ꝙ de ↄſuetudine ſeruat᷑ cõtrariũ qnõ erpectant
bi dies niſi ↄdẽnatꝰ appellet vel aliꝰ ꝓ eo.l.nõ tm̃.de appel.
veritas tñ eſt ꝙ in noroꝛijs vel qñ reꝰ fuit ofeſſus vel teſtibꝰ
ſeu argumẽtis ſupatꝰ vt vix ipe negare audeat ſtatim fit exe⸗
cutio lata ſnĩa nec admittit᷑ appellatio. vt.d.l.qͥ vltimo. e.l. q
ſnĩain. C. de peti.⁊.l.furti.ff, de his q̃ no. infa. ⁊ bonꝰtex.iij. q.
vij.S.poꝛro.no.in.c.cũ ſit romana. de appel.ałs aũt ſicut in
ciuilibꝰdat᷑ decendiuʒ foꝛtiꝰ in crimialib?ꝰ vbi agit᷑ de maioꝛi
pᷣiudicio.vide bo. glo.in.c, ſepe. de appel. ⁊ qð no. in.l.ij. ¶ q⸗
rũ appel. nõ reei.no. ab. in. c. ij. de re iudi.⁊ meliꝰin. c. cũ ſpecia
li.de appel.vide.j.ſnĩa coꝛꝑis afflictina. B
¶ Sniĩa coꝛꝑis afflictiua tranſit in rẽ iudicata: tñ ſi a pparẽt
nouiter pbatiões reꝑte ſunt a iudice recipiẽde ex gr̃a ſpeciali
⁊ ꝑ pꝛincipẽ dũtaxat ⁊ valet.notabilis tex.in.l.diui fratres.
ff oe penis. ⁊ ibi Bar. ⁊ pari rõne idẽ põt dici in pena hono
ris pꝛiuatiua vel alia lata ſuꝑ crimine.⁊ vide tex.in ſnĩa cõti⸗
nente penã pecuniariã in.l.iij.C. de re iudi.ſʒ in ciuili nõ retra
ctatur ſnĩa pᷣtextu inſtrumentoꝝ nouiter reꝑtoꝛũ.vt.c.ſuboꝛ⸗
ta.de re iudi.⁊.l.imꝑatoꝛes.de re iudi.⁊.l.ſub pꝛetextu. C. de
trãſac.ab.in.c, ↄſanguinei.ĩ fi.de re iudi.vide.S.e.ſnĩꝗ coꝛꝑałk.
¶Snia ꝓ nõ ↄtumace lata exquo non fuit ſeruata debita ci
tationis ſolennitas nõ valet.no.glo.in.l.ea q. C. quõ ⁊ qñ iu.
nec etiã valet ꝓ furioſo lata.no.in:l.furioſi. o. ff. e re iudi.
¶ Sniĩa põt ferri ð abſentẽ etiã nõ citatũ qñcũq; conſtat de
ſubꝛeptiõe.vt no.glo.no.in.c.cũ olin:de re iudi.q̃ limitat oĩa
lura cõiter dicẽtia ꝙ in notoꝛijs requirit᷑ citatio.vt in.c.ad no
ſtraʒ.de iureiurã.⁊.c.poꝛro.de diuoꝛ. ꝓcedũt em̃ illa iura niſi
in abſentia ſine alia citatiõe poſſit de facto liq de ↄſtare ſine
alia diſcuſſiõe ⁊ indagine fiẽda vt ibi ꝓbat᷑.ſecꝰ aũt vbi poſ⸗
ſit aliqua deſenſio cõpetere:tũc em̃ eſt citatio fienda.ſic intel
ligitur.c.fide offi. dele.li.vi.⁊ ſic dʒ intelligi qðᷣ no. Inno. in
c.tua.de co ha.cle.⁊ muli.⁊ in.c.qto.de trſ la. plg ⁊ in. c. ex in
ſinuatione.de appel.idẽ ſentit archid.in.c.q lothanꝰ.ij.q.i.⁊
Bart. in.l. ij. J. qð de frumẽtaria.ff. de admire. ad ciui.ꝑtinẽ.
boc idẽ tenet MHoſt.⁊ ab.in ale.c.cũ olim.⸗ allegant. c. vene⸗
rabilẽ.de elec.⁊.c.bone.i.e.ti.⁊.c,d udũ.S.fi.⁊.c.ſi ↄſtiterit. de
appel.cũ ſit romana.vide.S. pꝛinceps nõ oʒ. ⁊ ab. in. c. cũ ſit
romana.de appel.in fi.⁊ vide.s.citatio.vᷣ.nõ reqͥnt᷑. ? v. pn⸗
ceps.idẽ no.ab.in.c.ex inſinuatiõe.de appel. in. fi.
¶ Snia ꝑ quã qᷣs fuit punicꝰ pena ſtatuti qꝛ cognouit ſolu⸗
ta que cõi opinione hahebat᷑ p maritata quã ⁊ ipᷣe credebat
ↄiugata etiã ſ poſtmodũ ↄſtet eã eſſe ſolutã nõ dz retractari
qꝛ culpa fait in re ipᷣa ⁊ dolus in oꝑatiõe ⁊ cõis opinio in q̃li
r iiij

”

ficienter ex allegationibꝰ⁊ actis ꝑti
vbi iudex tulit ſniam nõ viſis actis ꝑtis ꝓpter eiꝰ ↄtumaciaʒ

tate. no. Jo. an. in regula cũ quis.in mercu. ⁊ ab.in.cſuboꝛta
de re iudi.in fi. .
¶ Snia lata ð ↄtumacẽ eſt iuris pᷣſumptio qð potiꝰ videat᷑
lata in odiñũ cõtuma cie qᷓ; ex iniuſticia cãe.vt.l.pᷣſes.C.de pig.
qð fallit pꝛimo ſi pbet᷑ ↄtrariũ ex inſpectiõe actoꝝ.ſ.ꝙ ex ve⸗
ritate actoꝝ ⁊ ex pleuiſſima ꝓbatõe lata ſit.ſecũdo ꝙ fuit ab⸗/
ſens er iuſta cã ꝓbabili.no. glo.in.l.ij. C. de ↄtrario iudi.tu.⁊
facit ad ea que no.in.cfi.de emp.⁊ ven.ab.in.c.q;uis.de re iu
di.vi.colũ.
¶ Snia incerta lata in iudicijs niuerſalibꝰſeu generalibus
certificat᷑ ex alia ſnĩa ſeu inſtrumẽto in iudicio etiã nõ ꝓducto
apud acta ad que iuderx in ſnia ſe retulit in genere vel in ſpe⸗
cie. vt no. Inno. in. c. ij. de libel. obla. ibi ab. in. c. cũ venera⸗
bilis. de reli. domi. ſi aũt ſnĩa nõ põt ꝑ acta certificari nõ va
let:⁊ iõ nõ valet ſnĩa ꝓnũcio vt talis iudex in tali cã ꝓnũcia⸗
uit. no. notabiliter ab. in. c. cũ venerabilis. de excep.x.colũ.

¶ Snia quã iudex pfert valet ꝓnũcio ꝑ oĩa vt ĩ ↄſilio talis
ſapiẽtis cõtinet᷑ valet ⁊ tenet in re dubia ꝑ.c.ab. de Hb. ſig. ⁊

ꝑ.l. quotiẽs. de vᷣb. obl. ⁊ eſt tex.ſatis no.in.c.in his.de verb.
ſig.iũcta.l.ait pᷣtoꝛ.ff.de re iudi.plene ꝑeb. in. c. cñ venerabil.
de excep. col.fiidẽ ſi refert᷑ ↄdemnatio ad petita in libello.vt
ibi per eum.
¶ Sniĩa vʒ quã iuderx ꝓfert ſundãdo ſe ſuꝑ aliqua lege q̃ nõ
facit ad cãm exquo aliter nõ erpꝛeſſit erroꝛẽ ius nec etiã eſt
irritanda ſi põt alia lege ſuſtineri.fundat ab.ex dictis Inno.
i.c.cũ ex officij.de pᷣſcrip.vi.col.
¶ Snia lata ð ius tũc eſt nulla qñ ius eſt clarũ ⁊ indubitabi
le. facit.l. regula. ff. de iur. ? fac. igno. ⁊ Inno. in. c. cñ ſpeci ali
de appel. ⁊.c.pe.⁊ glo,de offi.dele. ab. in. c. cñ dilect?. de con
ſue.iiij.colũ.

¶ Snia nõ eſt ferenda ↄtra ↄtumacẽ niſi liqueat de meritis

cãe ſʒ eſt pcedẽdũ vt.l.ꝓut.C.quõ ⁊ qñ iudex.vt colligit᷑ ex.c.

dudũ.i.de elec.⁊.c.cũ bertoldus.de re iudi.nec ꝓpter ↄtuma
ciã dʒ pᷣcipitari ſuĩa exquo iudex non põt eſſe inſtructꝰ.ab. in
alle. c. dudũ.i.de elec.ij.col. .
¶ Snia lata a iudice ↄ ↄtum acẽ nõ viſis actis ꝑtis ⁊ defe⸗

ctu ipᷣius acta nõ ꝓducẽtis valet ſi pᷣtẽdit ſe foꝛe inſtructũ ſuf

2

s. vt tex.in.c.cũ bertoldꝰ

tñ ſnĩa tenuit lʒ opꝰfuit reſtitutionem petere.ſʒ ſi apꝑet ꝙ iu
dex nõ potuit inſtrui ex actis vniꝰ ꝑtis tm̃ eſſet ipo iure ſnĩa
nulla tanqᷓ; lata a iudice minꝰ inſtructo.vt.c.tum ex ir̃is.de ĩ
integ. reſt. ? Bar.in.l.platã. C. de ſen. ⁊ inter.ab.in.c.dudũ.i
de elec.iij. col. ⁊ in.c. cũ veniſſent.de eo qͥ mit.in poſ.ij.colũ.⁊

vide.S. expẽſarũ cõdẽnatio.vide.S.iudex dʒ accelerare.idẽ ſi

iudex pfert ſnĩam g̊ ↄtumacẽ ⁊ nõ eſt certꝰ an ſit ↄtumax vel
an ſit lis ↄteſta.qꝛ tũc nõ valet ſnia. no. Bar.in. l. multũ. ff. ð
oↄdi.⁊ demõ.⁊ in.l.ſi finita.S.iulianꝰ.de dã.infec.ab.in.c.cuʒ
ex officij. de pᷣſcrip.vi.col.vide.õ.ↄtumax nõ dʒ.
¶ Snia eſt nulla ꝓpter notoꝛiã iniuſticiã.no. Inno. in. c.fra⸗
ternitatis.defrig. ⁊ male.⁊ in.cicũ bertoldus.de re iudi.⁊ in
c. inter ceteras.e.ti.⁊ ibi ab. =
¶ Snĩa põt nũciari nulla ꝑ eũdẽ iudicẽ qͥ e tulit ſi incidẽ/
er paratur ab eodẽ.⁊ ĩ tali caſu nõ põt adiri ſuꝑioꝛ cũ ad eũ

cã nõ deuoluit᷑ niſi ꝑ pel.vel ꝑ aliud remediũ equip ollens
ſcʒ ꝑ viã nullitatis pꝛincipala facit tex.in.c.venerabilibꝰ. p?

půn. de ſen. ex.li. vi.ſ ſi nullitas deducit pncipałr ⁊ tẽ ẽ ĩ optõe
petẽtis quẽ iudicẽvelit adire an ꝓnũciantẽ vel ſuꝑioꝛẽ. vt. l. i.
ff. que ſen. ſine ap.reſcin. ⁊.l.abſentẽ.de accu.⁊ quẽad mo duʒ
appellatio deuoluit cãm ad ſuꝑioꝛẽvt poſſit ea refoꝛmare.vt
c. raynutiꝰ. raynaldus. de teſta. ita ca nullitatis. facit quod
no. Inno. i c.cũ ↄtingat. de offl. dele. ⁊ ꝑ boc ſingularit limi
tatur.c.paſtoꝛalis.de offi.oꝛdi.de quo vide qð no. Bar.in.l.
ſi expꝛeſſim.ff.de appel.⁊ ab.in.c.qñ.de offi.dele.
¶ Snia lata ð abſentẽ ex ꝓbili ⁊ rõnabili cã impeditum
nõ tenet ſi iudex fuit certificatꝰ de impedimento vt eſt tex.ĩ.l.
queñtũ.de re iudi.⁊ ibi Bar.idẽ ſi iudex eſt certificat de legi
tima excuſatiõe abſentis vt.c.ſ duobꝰ.de appel.⁊.l.nõ vide
tur latitare.ff.de iudi.ab.in.c.querelã,de ꝓcu.i.col.⁊ in.c.cuʒ
bertoldus.de re iudi.iij.col.
¶ Snia quã iudex tulit pꝛſus ignarꝰde meritis cãe vt qꝛ de
ſero recepit multa acta ⁊ intricata ⁊ de mane tulit ſnĩiam põt
dici nulla:qꝛ lata ſine cãꝗe cognitiõe:vt no.in:c.ieccłia.de cõ⸗

ſti. - ſic intelligit qdᷣ no. Hart. in. l. platã. C. deſen. ⁊ interlo⸗/
om.iu.ſʒ ſi iudex nõ ita ꝓtulit ſnĩam ſi̊ infra tpᷣs bꝛeue:⁊ tunc
tenet ſnĩa ſʒ oꝛitur ð eã quedã pᷣſumptio iniuſticie.⁊ ſic intelli
gitur. c. tum er litteris. de in integ. reſti.⁊ ibi no.ab.⁊ vide.S.
iudex ſi pꝛoceſſit.
¶ Snia lata ðᷣ tutoꝛem q nõ cauitꝓ tutelario fficio eſt nulla
cũ nullã ba beat adminiſtration es:ſʒ ſi fuiſſet lata in fauoꝛem
pupilli valeret. vt.l.ſi tutoꝛ. C.in qui.cau.in integ. reſti.nõ eſt
neceſ.no.ab.in.c.cãm que.de iudi.
¶ Snia nulla lata a nõ iudice nõ põt haberirata ꝑ ꝓpꝛiuʒ
iudicẽ de quo glo.ix.q.ij.in ſumma. Inno.in.c.pꝛudentiam.
de offi. dele. Jo. an. in rła ratũ.de reg.iur.li.vi.in mercu. bar.
in.l. lʒ. ff.de iudi.ab.in.c.ſigniſicaſti.de fo.cõpe.x.col.
¶ Sniĩa a iudice incõpetẽti lata cuiꝰ iuriſdictio non poterat
pꝓꝛogari valet non vt ſnĩa:ſʒ vt tacitũ pactũ.vident᷑ em̃ ꝑtes
tacite paciſci de ſtando dicto illiꝰ iudicis.no.glo.nota.in.c.ſi
gnificaſti. de fo. cõpe.qð limitauerũt ſᷣm ab.ibi qñ poſt ꝓba
tionẽ ſnĩe ꝑtes ipᷣam ſnĩam appꝛobauerũt.vt eſt tex.in.l. ij. C.
cõia vtriuſq; iudi. Har.in.l.vnica.C.q ꝓſua iuriſdic.ſecus ſi
ex poſtfacto eã nõ appꝛobauerũt:vt no.anto.⁊ ab. in alle.c
ſignificaſti. x.col. ⁊ ad boc vt talis ſnĩa vipacti obſeruet᷑ reqͥ
runtur duo ꝙ; ſq; ꝑtes ſciãt eũ incompetentẽ ⁊ ꝙ erat talis iu
riſdictio q̃ñ poterat ꝓꝛogari.vt.l.i.C.de iuriſ.om.iu.⁊.l.vnica
C.qͥ p ſua iuriſdi.⁊ ab.vbi.ẽ.
¶ Snia nulla caſſata cõpellit᷑ pars q̃ ſnĩaʒ obtinuit reſtitue
re inſtrjm ſnĩe.nã tã inſtim ſnĩe iᷓᷓ alia q̃ incipiũt eſſe intelligũ
tur penes ꝑtes ⁊ pñt in futurũ eſſe dãnoſa aduerſario.facit.l.
diſſoluta. C. ð ↄdi. ex lege.vbi debitoꝛ agit ſoluto debito vv

inſtrm debiti ſibi reddat᷑.ad idẽ.c.vt lite pen.⁊.l.fi.C.ad expi

bi.idẽ de alijs inſtrumẽtis q̃ hñt vigoꝛẽ ſnĩe.facit.c.cñ dilecta
de ↄfir.vti.vbi pꝛiuilegiũ reuocatũ mandat᷑ coꝛrumpi poſtqᷓ;
reddit᷑ inutile penes habentẽ.facit.c.ij.vt lite pen.⁊ ibi pe,.⁊
Jo. an.⁊ ab.ij.col.vide.S.inſtrjm. v.poſtq; qͥs.
¶ Snia lata pᷣtextu falſe pbatiõis Iʒ ſit nulla quo adverita
tem:eſt tũ aliqua quo ad opinionẽ vt vult glo.in.c.cũ vene⸗
rabilis. de excep. vñ qᷓ;diu nõ detegit᷑ falxcas de obſeruari ⁊
poſt tpᷣs.xx.annoꝝpᷣcludit᷑ via dicẽdi de nullitate.⁊ ibi glo.
⁊ ſic nota ꝙ talis ſnia tenet mero iure ſi eſt lata ð pᷣſentẽ.vt.l.
ticiꝰ.ff. de re iudi.⁊.C.ſi ex fal.inſtru.ꝑ totũ.ma xime in.l.iij.⁊
Bar.in.l.ſi ptoꝛ.S.marcellus.ff.de iud.ſi aũt ſnĩa ex falſis in
ſtrumentis ſeu allegationibꝰ?eſt lata Z abſentẽ dolo pᷣſentis:
tũc ſnĩa eſt nulla vt glo. ?⁊ Barin. d. S. marcellꝰ.⁊ Inno.in.c.
cũ bertoldus.de re iudi.⁊.c.cũ dilecta.de reſcrip.ab.in.c.cum
venerabilis. de excep.ix.col.
¶ Sniam qñ a iure diſponit᷑ eſſe nullã dic ipo iure ſcz ipo in
re diſponẽte:nõ em̃ eſt neceſſe expectare ſnĩam infirmatoꝛiaʒ
hoĩs.colligit᷑ ex fi.c.i.de re iudi.⁊ ibi ab.in pꝛin.in.c.i.dere iu.
¶ Sniĩa a non ſuo iudice lata eſt nulla ipo iurc at ſi cerici.
de iudi.⁊.c.in pꝛimis.ij.q.i. Item nec ſnia õ leges ſeu ð cano
nes ꝓlata vt.c.i.de re iudi.dũmõ expꝛimat᷑ erroꝛ in ſ nia. vt. l. ſi
expꝛeſſim. de appel.ij.q.vi. diffinitiua. bec eſt concluſio glo.
7 doc.in allega.c.i.de re iud. alij caſus in qͥbus ſnĩa eſt nulla
ſunt in ſpe.ti. de ſen. pla.S.iuxta.⁊ ibi Jo.an.
¶ Snia lata z ius habito reſpectu ad merita cãe dũtaxat ſi
erreꝛ non eſt in ſnĩa expꝛeſſus valet ſnia.vt in.c.cũ inter.de re
iudicata.⁊.l. cum pꝛolatis.⁊.l.pꝛeſes.ff. de re indicata.⁊ ſic ta
lis ſententia facit ius inter partes licet ſit iniuſta. vt dicto. c.
cũ inter..ff.de re iudi.l.res iudicata.⁊.l.igenuũ.ff. de ſta.bo.
Q¶ Söänia lata 5 ius ocernẽs aliã inſtantiã ? nõ merita cauſe
regłariteæſt ſpo iure nulla ſiue ſit expꝛeſſus erroꝛ in ſnĩa ſiue
no:⁊ ſic verificat᷑.c.i de re iudi.ẽ.alle.⁊ eſt diuerſitatis rõ ſᷣm
abbatẽ inter bunc caſum ⁊. S. ꝓximũ:qꝛ in ↄcernẽtipꝰ merita
cãe dat᷑ iudici facultas diſcernẽdi ⁊ arbitrandi cuiꝰ ꝑtis ſunt
iura potioꝛa:qꝛ nõ põt dari certa rła vt.l.i.ff.de teſti.⁊.c.ĩ no
ſtra. c. cã m. de re iudi. iõ in iſtis pᷣſumit᷑ eſſe iuſtuʒ qð iudex
iudicauit.⁊ pᷣſumit᷑p eiꝰinia ꝑ lapſum.x.dierij.vt.c.ĩpſ⸗ entia
de renũ.niſi expꝛimat᷑ erroꝛ iuris: qꝛ tũc ceſſat pᷣſumptio que
erat ꝓ iudice:cũ notoꝛietas in ↄtrariũ obfuſcat illã pᷣſumpti⸗
onẽ. viij. di. veritate.in alijs aũt ↄ cernẽribꝰ aliã inſtantiã noõ
dat᷑ iudici talis facultas ſʒ imponit᷑ neceſſitas obtẽperandi.
na leges cõſtringũt vitas boĩm. vt.l. leges ſacre. C. de legi.er⸗
go ⁊c. de quo vide qð no.in alleg.cin pñtia.de renn.·
¶ Si ſnia ſit lata S ius litigatoꝛis ⁊ iniuſticia ſit notozia:eſt

—— —

— — —.—

— N ‚,,— —— —, —

llo⸗
ine
tat
e.

ulla
betr
dct

dii
tiam
bar,

ten
tes
n ſ
pba
.
cnsſi
lle,
re
is iu
ics

titne
ligi
cht,
foyt
etht
lecta
oſti
pet

nie
ener
Ui
glo.
t,

e

nnlla. ar. in. c. inter ceteras. de re iudi. Inno. in. c. fraternitaſj.

de frigi. ⁊ male.⁊ in.c.cũ bertoldus.de re iud.⁊ anto.in alle.c.

inter ceteras. ⁊.c.i.eo.ti. pbat᷑ rõne in notoꝛio ceſſat rõ pᷣſum
ptionis qua ſuſtinet᷑ iniuſta ſnia.nõ em̃ hʒ tũc iudex poteſta
tem cognoſcendi ⁊ diſcernendi ſʒ t̃ iudicãdi ſeu exequendi.
vt. c. qm.de fi.pᷣſby.⁊.c.euidentia.de accu. Inno.in.c.ex ꝑte.
de ver. ſig. nã hoc caſu ſnĩa iniuſta dr ius ꝓlata:⁊ ſic nulla.
vt alle.c.i.de re iudi.⁊ no.idẽ ab.in.c.cũ inter.e.ti.ij.col.vide

eñ in.c.ſuboꝛta.e.ti.⁊ vide.j.ſolutio.

¶ Si ſnĩa ceſſat notoꝛia iniuſticia ⁊ in partẽ fuit expꝛeſſa ca
5ð ius cõe ⁊ alia q̃ nõ eſt ꝗ ius tenet ſnĩa.no. Inno.in.c.in pꝛe

ſentia. de renũ.nã non ſemꝑ animꝰiudicis ad vnã ſpeciẽ ꝓba

tionis inclinat᷑ ⁊ in dubio debemꝰinterpᷣtari vt potiꝰ res va⸗

leat qᷓ pereat.in.c ex ꝑte.de vᷣ.ſig.nã qñ ſunt plura capitula
ſeꝑata vident᷑ totſnĩe quot ſunt capitula.vt.l.etiã.ff.de mĩo.
⁊ iõ bñ põt ꝓ ꝑte valere ⁊ ꝓ ꝑte nõ.vt.l.quedam mulier.ff.fa.

ber.ſʒ qñ ſnĩa ↄtinet vnũ capitulũ nõ põt valere ſi erroꝛ ſit ĩ

pte.no.glo.in.l.fi.ff.de iuriſdic.o m.iu.⁊ ab.in.c.cũ inter.de re
iudi.ij.colũ.
¶ Snia lata ſtatutũ ꝑticulare loci quo ad illũ locũ eſt nul
la.vt.l.oẽs ppłi.ff.de iuſti.⁊ iu.idẽ ſi ſit lata ð ↄſuetudinem q̃
eſt notoꝛia tã in iudicio qᷓ; in ppło.no.in.c.i.de ↄſti.li.vi.
¶ Snia qᷓ eſt nulla defectu ↄſenſus ꝑtis põt illã ꝑs ratifica

re ↄſentiendo.vt no. Bar.in.l.ʒ.ff. de iudi.⁊ ſic nota ꝙ pars
appellando videt᷑ ↄſentire geſtis ꝑ falſum ꝓcuratoꝛẽ.l.iij. S.
falſus.ff.rem ra.ba.qð eſt verũ qñ ille p oterat eſſe ꝓcuratoꝛ.
aliter ſecꝰ. no. glo. in. d. l. lʒ.

Snĩa nulla Z leges lata vel ex defectu ſolẽnitatis obmiſ⸗
ſe nõ ↄualidat᷑ ꝑ actũ appellatiõis:qꝛ defectꝰſnĩe nõ depen⸗

et ex oſenſu ꝑtiũ Iʒ vi pacti poſſunt ꝑtes appꝛobare ſniam,

no. Cy. in.l.ij. C. cõia vtriuſq; iudi.
¶ Si notoꝛie ↄſtat de erroꝛe facti euidẽtia vel als tũc ʒ ĩ ſen
tentia non ſit erroꝛ expꝛeſſus nec ꝑ relationẽ ad acta:tñ noto
rietas erroꝛis eqͥpollet expꝛeſſiõi reddit ſniam nullã.ar.ĩ cle.
paſtoꝛalis.S.piſana.⁊ ibi glo.de re iudi.no. Inno.in,c.frat᷑⸗
nitatis.de frigi. ⁊ male.⁊.c.ad pꝛobandũ.de re iudi: ab.in al⸗
lega.c.inter ceteras. de re iudi.
¶ Si ſniam ↄtinẽs falſam cãm ⁊ ĩpo ſſibilẽ ita ꝙ ſimul con⸗
currant ſnĩa nõ tenet etiã ſi ſit excõicatiõis.vt ſi iudex ↄdem
nauit eunuchũ vel infantẽ qꝛ pᷣgnãtẽ reddit monialẽ.ad b.c.
romana.S.in vniuerſitatẽ.de ſen.ex.li.vi.⁊ ibi Jo.an.
¶ Si notoꝛie ↄſtat ex iniuſta cã ſnĩam eſſe latã ↄſtat ſnĩa

eſt nulla:qꝛ paria ſunt erroꝛẽ expꝛimi manifeſte vł ꝙ notoꝛie

Oſtat aliq̃d eſſe iniuſtũ.no. Inno.in.c.ij. de dila. ⁊ in allega.
§. piſana.cle.paſtoꝛalis.de re iudi.facit ad hoc qꝛ ſicut noto⸗
rius defectꝰ in iudice reddit ſnĩam nullã lʒ aliter nõ expꝛima⸗

tur.vt in.c.ad ꝓbandũ.e.ti.⁊ notoꝛietas re ipᷣa foꝛtificat ſen⸗

tentiã vt nõ mittat᷑ appellatio.vt.c.cũ ſit.de appel.ita no⸗
toꝛietas iniuſticie re ipᷣa ſine alia expꝛeſſiõe dʒ reddere ſnĩaʒ
nullaʒ.vt.c.euidẽtia.de accu.⁊ notoꝛietas facti plus oꝑat᷑ qᷓ
notoꝛietas iuris.no:glo.in cle.i.de vſuris.nec iura debẽt fo⸗
uere notoꝛiã iniuſticiã.l.meminerint.C. vñ vi.vbi facit.c.cum
ad qu oꝛũdã.de exceſ.pla.idẽ eſt vbi iniuſticia põt colligi per
acta velꝑ relationẽ ad acta ad queʒ referenda eſt ſnĩa. vt no.
ꝑ ab.in.c.inter ceteras.circa.fi.vide.ẽ.denũ ciatio.

¶bi de nullitate ſnĩe agit᷑ ſ nuilitas nõ eſt notoꝛia nec ex

actis põt colligi neceſſario oꝛdo iudicianꝰ ſeruãdus.no.per
Inno.in.c.auditis.de ꝓcu.fac.c.ij.de offi.iudi.ſecꝰ ñi ſit noto
ria.ab.in.c.inter ceteras.in fi.ð re iudi. .
¶ Snia coꝛruẽte coꝛruit pariter totꝰ pꝓceſſus qñ viũ nullita
tis ↄ cernit ſniam pariter ⁊ acta.vt eſt caſus in.c.ad ꝓbandũ
de re iudi ſed vitiũ nullitatis ↄ cernit ſnĩam dũtarat:vt qꝛla
ta die feriata tũc remanẽt acta in ſuo roboꝛe.facit.l.ſi vt pꝛo⸗
ponis.C. quõ ⁊ qñ iu.ſñi aũt vitiũ ↄcernit partim ſnĩam ⁊ par
tim acta:tũc annullant᷑ vitioſa dũtaxat ⁊ nõ alia.no. Bar.ĩ
l.ſ expꝛeſſim. de appel.⁊ vide qð no.in.c.lr̃is.de offi. delega.
ſpe. de ſen. ꝓla.S.is ꝓpoſitiõis.x.ſʒ ſi caſus.ab.in alleg. c.
ad pꝛobandũ.i.col.
¶ Acet ſnĩa lata ð ius expꝛeſſuʒ eſt nulla:vt in.c.i.de re iud.
cũ ibi no.hoc tñ ꝓcedit qñ ius iſtud eſt clariſſimũ ⁊ expꝛeſſuʒ.
ſec' ſi ſnĩa ferat᷑ ↄtra ius ex idẽtitate rõnis vel ꝑ argumentũ
vel aſitiqꝛ tũc potiꝰ or lata õ ius litiga toʒis, eit ↄ cluſio ab.
quã no.inc.cii ſpecialide appel.iij.col.

¶ Sniĩa nulla ſeu laudũ an põt appꝛobarioſenſu partium
vide.ð. arbitriũ nullũ.
¶ Snia in certa valet dũmodo certificari poſſit ꝑ relationeʒ
ad aliud.vt.c.cũ venerabilis.de reli.do.⁊ no.ab. in.c. cũ ve⸗
nerabilis.de excep.
¶ Snia tũc dr lata ↄ ius nõ ſolũ qñ expꝛeſſe nõ eſt g̊ verba
iuris:ſʒ etiã õ mentẽ vt colligit᷑ m ab.in.Ser ꝑte.de appel.ð
capel.mo.⁊ ſentit Inno.in.c.p.⁊.g.de offi.dele,⁊ in.c. cũ ſpe

de appel.
¶ Snia eſt nulla qñ eſt lata ſine medijs vel ſine cognitiõe.
vt in.l.pꝓlatã.C.de ſen.⁊ interᷣ.om.iu. idẽ eſt ſi eſt lata ſine ci
tatione.vt.l.i.S.ex eo edicto.ff.que ſen.ſine ap.reſc.nã citatio
eſi fundamentũ oꝛdinis iudiciarij.inſti.de pena te.li. in fi.iij.
q.ix.c.caueãt.⁊.c.oĩa.⁊ cle.paſtoꝛalis.de re iudi.ſi tñ pars ẽ
pᷣſens in iudicio tũc nõ reqͥrit᷑ citatio.no. Jo.an.i.c.fi.de ele.
li.vi.? Bar.in.d.l.ꝓlatã.q nimo ãmonitio iudicis ſedẽtis p
tribunali hʒ vim trine citatiõis.no.glo.in.c.oↄſuluit.de of. de
lega. ⁊.l.ij. C. quõ ⁊ qñ iu. vide.l.ij.O.om nes.⁊.S.legatis.ff. de
iudici.⁊ Cy.in.l.i.C.de in ius.vo.ab.in.c.eccłia ſctẽ marie.de
conſti.v.colũ. .
¶ Snia eſt nulla exiã ſi citatio fuiſſet facta.ſed iudex ꝓceſſit
nõ data copia ꝑtiad ſe degndendum.no. Inno. in. c. tua. de
coha.cle.⁊ mu.in fi.vbi dicit hoc ꝓcedere etiã ĩ notoꝛijs.ideʒ
eſt q iudex plene nõ infoꝛmatꝰde meritis cãe tulit ſnĩam.vt
c.tum erx lf̃is.de in integ.reſt.⁊ GBar.in.l.cũ ꝓlatis.de re iudi.
⁊ qð ipᷣe no.in alle.l.ꝓlatã.no.ab.in alle.c. eccłia ſancte ma⸗
rie.v.colũ.
¶ Snia ſicut ex falſa cã lata non tenet:ita nec pꝛiuilegiũ ex
falſa cã ↄceſſum.C.ſi ex fal.inſtru.l.i.⁊.ij.no. Inno, in.c.inter
dilectos.de fide inſtru. circa fi.
¶ Snia eſt nulla ſi erratur in ſubſtãtialibꝰoꝛdinis iudicij vt
l. platã. C. de ſen. ⁊ inter. om. iudi.⁊ in.c.i.de litis cõteſt. ſed ſi
erratur in oꝛdine nõ ſubſtãtifico nõ vitiat᷑ iudiciũ niſi oppo
natur exceptio vel appellet᷑.vt in.c.exhibita.de iudi.⁊ ibi per
doc.neq; valet qñ pᷣpoſterat᷑ oꝛdo vniꝰ cãe ad aliã.vt no.i.l.
C. de ap.ſi tñ erroꝛ interueniat in deciſiuis cãe ꝑ partẽ nonvi
tiatur ſnĩa lʒ ba beat locũ reuocatio erroꝛis.vt.c.fi.de ↄfeſ.ð
quo latiꝰ ꝑ doc.ſignanter ꝑ pe. de ancha.⁊ ab.in.c.ij.de pur.
vul.vide.S.erroꝛ.
¶ Snia lʒ tranſeat in rẽ iudicatã in pᷣiudiciũ partis quo ad

cãm pncipalẽ:nõ tñ obſtat agenti ad intereſſe ſi cõſtat iudicẽ

grauantẽ.vide.so.appellationis omiſſio.
¶ Snia etia ſi tranſit in rẽ iudicatã ſi exceptio iniuſticie op⸗
ponatur ↄ iurj executionẽ ⁊ admittatur iudex põt eã retracta
re.vide.S.exactio iniuſticie.
¶ Snia põt reuocari ſi enoꝛ ꝓbabilis reipſa poſt apparet.
vt late no.ab.in.c.ij.de pur.vul.ſi tñ exceptiões iniuſticie de
facto admittant᷑iudex dʒ retractare ſnĩam nõ obſtãte qꝙ trã
ſiuit in rẽ iudicatã.vt ſingulariter no. Inno.in.c.cũ dilecta.ð
reſcrip.⁊ in.c.cñũ bertoldus.de re iudi.ideʒ ſi notoꝛie apparet
ſniam iniuſtã dʒ reuocarilʒ ab ea nõ fuerit appellatũ.no. In
no.⁊ ab.in.c.fraternitatis.de fri.⁊ male.c.ij.de pur.vul.nã cũ
notoꝛie ↄſtat de iniuſticia nõ pᷣſumit᷑ de auctoꝛitate iudicis,
idẽ ſi ꝑs in cuiꝰ fauoꝛẽ fuit lata ſnĩa ↄ fiteret᷑ es iniuſtã. qꝛ tũc
dʒ iudex eã retractare.no. Inno.in.c.aꝛ pleriq;.de ĩmu. eccle.
⁊ ab.in.alle.c.fraternitatis.
¶ Snia lata a iudice ſuſpecto põt retractari ſi poſt ꝓpbatio⸗
nem ipius detegat᷑ ſuſpitio qð obtinet etiã in delegato cum
pꝛinceps nõ intẽdit ſibi cm cõmittere.no.in.c.cũ inter. de ex⸗
cep.⁊ idẽ glo.in.c.qꝛ ſuſpecti.iij.q.v.ab.in.c.ſi qͥs õ clericum.
de fo. cõpe. viij. col.
¶ Snia coꝛꝑis aff lictiua ñ põt iure cõi retra ctari poſt lapfũ
decẽ dierũ lʒ nũc appareãt pbatiões innocẽtie:s ex gfa ſpe⸗
ciali fit reſtitutio a pꝛincipe.vt eſt tex.ſin gularis in.l.diui. ff.
de penis.nã qũ ↄdẽnatꝰ nõ gppellauit videt᷑ tacite ↄſentire
ar.in.l.furti.ff.de his qui no.infa.concludit ab.in.c.de his.de
aecuſatio.
¶ Sniĩa ſi ſit lata in dubio iuris ad cõſiliũ peritoꝝ ⁊ poſtq̃
tranſiuit in rẽ iudicatã apꝑet peritioꝛes dicturos ↄꝛiũ:nũqͥd
dʒ ſnia retractari.vide qð no.in.c. ꝓpoſt uiſti. de ꝓba. in pꝛo⸗
Remo t in.l.tradiio. Cde pigno. 2 per ab ĩ c. ſignificaſti,
de homi.

¶ Snis tic dr res iudicata qñ ab ea appellari nõ põt: ⁊ ſc

bʒ effectũ pfectũ ⁊ irrenocabilẽ ⁊ nõ retractatiuũ adeo q; ſu⸗

per illa nõ põt tranſigi poſt decendiũ ⁊ tũc aſſumit auctoꝛita
tem rei iudicate ⁊ cõpetit ex ea exceptio rei iudicate q̃ fuit in⸗
ducta ad iuris rigoꝛè ſeruandũ vt eſſet finis litiũ.no.in.c.pa
ſtoꝛalis.S. qꝛ vero.de o ffi.dele.⁊.l.exceptionẽ.ff. de ↄdi.inde.
ante lapſum aũt decendij nõ dr̃ res iudicata qꝛ nõ hʒ aucto
ritatẽ rei iudicate irteuocabiliter vt.c.ꝙ ad ↄſultationem.de
re iudi.ab.notabiliter ſuꝑ rubꝛica de ſen.⁊ re iudi.
¶ Si pars ꝓ qua fuit lata ſnĩa non excipit de trãſitu in rẽ iu
dicatã ſʒ aſſumpſit diſputationẽ deĩiuſticia ſnĩe ⁊ ex ꝓductio
ne actoꝛuʒ põt ſufficiẽter collig Aniuſticia:dʒ iudex retractare
ſnĩam ſine vlterioꝛi cognitiõe:qꝛ de qua re cognouit de ea ꝓ⸗
nũciare dʒ. vt.l.de qua re.ff.de iudi.⁊.c.cũ ſuꝑ.de cã poſ.⁊ ꝓ⸗
pꝛie.⁊ boc voluit Inno.in.c.cũ dilecta.de reſcri.⁊ no.in.c.cũ
bertoldus.de re iudi.dʒ tñ ꝑ acta ↄſtare vt.c.cãm q̃.e.ti.ab.in
alle. c. inter ceteras. de re iudi.
¶ Licet ſnĩa gᷣ ius litigatoꝛis lata tranſeat in rẽ iudicatam
vtr in.c.cũ inter.de re iudi.tñ ſi is ꝓ quo eſt lata ſciat eã iniquã
nõ põt cũ bona ↄſcia illa vti.qͥ nimo ſi ↄfiteret᷑ iniquã retra⸗
ctaretur:vt ſingulariter no. Inno.in.c.gꝛ pleriq;.de ĩmu.ecc.
⁊ no.in.c.ij.de pur.vul.⁊ i oſaternitaſ 8e frigi.⁊ male.ab.
in.c.cũ inter.de re iudi. .
¶ Snia tranſit in rẽ iudicatã ex interpᷣtatõne pᷣſumpta acq̃e
ſcẽtie ꝑtis.nã ꝑs nõ appellando videt᷑ acqeuiſſe ſniĩe.vt.c.q;
ad ↄſultationẽ.de re iudi.qꝛ non appellans ↄfirmat ſnĩaʒ vt
l.fi.C. de ſen.q̃ ſine cer.qᷓ;ti.⁊ nõ appellans pᷣſtat aſſenſum ſen
tentie.vt.l.ab eo.C.quõ ⁊ qñ iu.ab.in alle.c.ꝙ ad cõſultatio⸗
nem.ij. colũ.
¶ Snia an dʒ illico retractari abſentie cã ꝓbata.vide.S.ab⸗
ſens.ver.iuſta cã abſentie.

¶Sententia ſecunda an ⁊ quando reuocat pꝛimã in eadem

inſtantia vel in diuerſis:plene ⁊ notabiliter per ab.in.c.inter
mon aſteriũ.de re iudi.
¶ Snĩa ð pꝛiuilegiũ velinſtr̃m oñſum coꝛã iudice lata ſeu õ
exceptionẽ ꝑemptoꝛiã ſi tra nſiuit in rẽ iudicatã valet ⁊ videt᷑
ꝑ eã repꝛobatũ inſtrm ſeu pꝛiuilegiũ vel exceptio.c.ſuboꝛta.
de re iudi.vbilate ⁊ nota.ꝑ ab.
¶ Snia lata inter duos milites ſuꝑ iuriſdictiõe alicuius ca
ſtri non piudicat hoĩbꝰ caſtri:nec ſufficit ꝙ vniuerſitas caſtri
ſciuerit cãm ſuã agi:qꝛ cũ nõ potuiſſet ꝓbibere nõ nocet taci
turnitas.eſt dictũ Bal.in.l.ij. C. de li. cã.vñ ↄſ uluit ipe. Bal.
ꝙ citet᷑ vniuerſitas:nõ tũ requirit᷑ ꝙ det᷑ libellus ð̊ vniuerſi
tatẽ:qꝛ venit acceſſoꝛie implicite.hoc tangit ab.in.c.quis.ð
re iudi.penul.colũ.
¶ Snia q ꝑmittit ↄſanguineos vindicare moꝛtẽ defuncti an
ſit iuſta:vide.j.ſtatutũ.
¶ Snia an eſt ferẽda in ꝑſonã ꝓcuratoꝛis qñ dñs nunq fu⸗
it ĩ iudicio.vt no.in.l.i.C.de ſen.⁊ inter.om.iu.ſʒ ſi dñs aliqũ

fuit in iudicio ↄſiliũ eſt vt ſnĩa ferat᷑ in ꝓꝑſonam ꝓcuratoꝛis ?·

dñinõ vt dñs ↄdẽnet᷑ directe:ſed in ꝑſonã ꝓcuratoꝛis vtpu
ta ↄdẽno talẽ ꝓcuratoꝛẽ ſempꝛonij ⁊ ipᷣm ſempꝛoniũ in ꝑſo⸗
nam ſui pꝛocuratoꝛis:vt eſt de mente Bar.in.d.l.i.no.glo. 7*
doc. in. c. quere aʒ. de elec.⁊ ibi ab.x.col.vbi late ꝑ eũ.⁊ de P
vide qdð no.in.c.lʒ.de ꝓba.⁊.c.ſuſcitata.de in integ.reſti.
¶ Snia lata g ius de qua põt ꝓbabilr oubitari aut rõne cõ
ſuetudinis aut alia rõnevalet no.anto.⁊ ab.in.c.cũ cauſam
circa pꝛin.de elec.facit qð no. Innolic cß ſpeciali.de appel.
⁊2. c. p. ⁊.g.de offi. d ele.
¶ Snĩa requirit᷑ vbi canon loquit᷑ ꝑ verba futuri tꝑis:quia
tũc nõ eſt canon late ſnĩe.no.glo.in.c.qiqͥs.de elec.⁊ meliꝰ in
c.in penis.de reg.iur.li.vi.ab.plene in.c.ſ diligẽti.de fo.ↄpe.
⁊ in alle.c.qſqͥs.ij.col.
¶ Sniĩa diff initiua non eſt ferenda ſine conteſtatione etiam
ſi citatus confiteatur debitũ.ſed fit pꝛeceptũ vt vſq; ad certũ
terminũ ſoluat.vide.sõ.tlis.
¶ Sententias diuerſas non poteſt iuder delegatus pꝛoferre

nomine pꝛopꝛio⁊ nomine college cuius eſt ſubdelegatus.vi

¶ Sniĩa nõ põt ferri ſub ↄditiõe reſolutiua.no.barĩ.liudex
ff de re iudi.ab.in.c.in lr̃is.de offi.deleg.

¶ Snia lata ab vno vel ouobꝰex tribꝰ iudicibꝰ an põt rati⸗

ficari per aliũ qui fuit abſens.vide plene per abinc.pꝛudẽ/
tiã. Seiide offi. dele

¶ Sententia an⁊ quando requirat᷑ ſi quis eſt cõfeſſus in ci
uili vel criminali.vide.S.confeſſio.
Sententie executio ad quem pertineat ſi fuit appellatuzʒ.
vide.S.executio.
¶ Snĩam qͥ dicẽdo iuſtã obtinet ꝓbãdo nullitatẽ nõ tamẽ

ecõtra:qꝛ iniuſta pᷣſupponit exiſtẽtiã rei nõ ſic nullitas.no.in

c.cũ ↄtingat.de offi.dele.⁊ ibi ab. in fi.
¶ Sententias ſuas an poſſint inferioꝛes pꝛelati executioni
mandarevel an debeant ad ſuperioꝛẽ recurrere.no.plene ab.
in.c.ſi quis contra clericũ.de foꝛo compe.⁊ tangit in.c.cũ ab
eccleſi arũ.de offi.oꝛdi.
¶ Sniazʒ ſi pᷣnceps ferat ex neceſſitate tꝑis illa ceſſante põt
ſnĩam refoꝛmare.vide.sS.pꝛinceps ſi ſnĩam ferat.
¶ Snia quã iuderx tulit expꝛimendo vnã cãm falſam cum di
ctione pᷣcipue ſeu pᷣſertim tolerat᷑ lʒ cã expᷣſſa ſit falſa.no.but.
in.l.ij. ff.in qui.cau.in integ.reſt.nõ eſt ne.ab.in.c.tñ ex lr̃is.ð
in integ.reſti.⁊ in.c.ſic.de re iudi.
¶ Snia arbitri an infamat:vide.S.arbitri ſnĩa.
¶ Snia lata ↄ cedentẽ vel alienantẽ rem in aliũ dʒ mand ari

executiõi etiam ↄ tertiũ poſſidentẽ et hoc qñ res nõ poterat

alienari obſtãte litigio.⁊ ſic intelligit᷑ opi.Pe.⁊ refert bar.ĩ
l.i. C. de liti.⁊ in.l.creditoꝛes.C.ð pig.ſʒ ſi poterat fieri aliena
tio vt qꝛ fuit facta in caſibꝰ ꝑmiſſis a iure:⁊ tũc oʒ ꝙ inſtitua
tur nouũ iudiciũ õ tertiũ poſſidentẽ.vt no. Bar.vbi.S. ⁊ ſicĩ
telligitur opinio Inno.in.c.ex parte.de alie.inu.iu.cauſa fa⸗
cta.vt ibi no.ab.
¶ Sniam dubiã põt fſudex ad quẽ ꝑtinet eiꝰ executio decla⸗
rare.vide.S.iudex ad quẽ ꝑti.

¶ Sententia nulla poteſt ratificari per partes.vide,S. arbi/⸗

trium pen ale.

¶ Snia contra ſnĩam an valeat,.vide ab. in.c.inter monaſte

rium.de re iudica.
¶ Snia incerta põt ꝑ indicẽ ferri ſuꝑ ſpem in futurũ facien⸗
do ꝑ reũ qͥ fundata intẽtione actoꝛis tarde ꝓponit exceptio⸗
nem ꝑemptoꝛiã ſeu dilatoꝛiã ſic dicẽdo:oↄdẽnamꝰtalẽ tali in
expen.quas fecerit vel ꝓbauerit ſe feciſel.teminato.C. de
fructi.⁊ litiũ expen.ſᷣm pꝛacticã.ab.in.c.finẽ litibꝰ.de dolo ⁊
ↄtu.vi.colũ.vbi vide ꝑ eũ latiſſime ⁊ notabiliter ⁊ in.c.i.de ſe
queſtra.poſ.vij.colũ.vide.õ.expenſarũ ↄdẽnatio.cũ ſe.
¶ Snia lata ꝓ ↄuentu in cã quã monachi tractauerunt ſine
ↄſenſu ⁊ auẽte ſuꝑioꝛis valet lʒ nõ valeat ſnia ↄuentũ lata
ex defectu ↄſenſus:ſicut dicimꝰin ſnĩa lata in fauorẽ minoꝛis
vt.l.nõ eo minꝰ.C.de ꝓcu.⁊ banc ↄcluſionẽ tenet ab.õ anto.
in.c.cãm q̃.de iudi.ꝑ elegãtes rõnes quas vide.
¶ Snia declaratoꝛia nõ requirit᷑ vbi nõ eſt ſpes de coꝛrecti⸗
one clerici incoꝛrigibilis.vide.S.clericꝰ ꝓpter maleficiũ.

¶ Snia abſolutoꝛia ab inſtãtia iudicij vł expẽ.ſi nõ habeat

cãm expꝛeſſam in ſe an valeat.vide.sð.abſolutioab inſtantia
iudicij.
¶ Sententia poteſt ferri incerta pꝛopter bꝛeuitatem tempo
ris.vide.s.inſtantie tempus.
¶ Snia ſuper poſſeſſoꝛio lata an eſt interlocutoꝛia vel diffi
nitiua vel quaſi.vide ꝑ ab.in.c.fi.de iudi.iij.col.?⁊ ↄ clude ſᷣm
eũ ꝙ qñ intentat᷑ queſtio poſſeſſoꝛia ſuꝑ re ⁊ ꝑ viã actionis ẽ

diffmitiua quo ad ſolennitatẽ obſeruandã ? quo ad impo

nendum fſ.nem cauſe.
¶ Snia an ⁊ qũ poꝛrigit effectũ ſuũ extra territoꝛiũ ꝓnũciã
tis.vide no.ꝑ Bar.in.l.cunctos ppłos.C.de ſum.,tri.⁊ plene
ꝑ aH.in.c.poſtulaſti.de fo.cõ pe.iiij.col.

¶ Sentestia ſuper futuro an poteſt a iudice pꝛoferri.vide.S.

iudex non poteſt ſententiare.

¶ Snia nõ põtimpediri ppter recuſationẽ oppo ſitã poſt cõ

cluſionẽ in cã.vide.S.recuſatio.vᷣ.poſt ↄcluſionẽ.
¶ Snĩa lata ſuꝑ petitoꝛio an obſtet agẽti ſuꝑ poſſeſſoꝛiovł
ʒ. vide no. ⁊ late ꝑ ab. in.c. paſtoꝛalis. de c poſ.⁊ ꝓpe.x.col.
¶ Snia lata ſuꝑ petitoꝛio ⁊ poſſeſſoꝛio an figt pꝛimo execu
tio in petitoꝛio.vide plene ꝑ ab.in.c.cũ dilectꝰ.de cã poſ.⁊ ꝓ
pꝛie.iiij.colũ. 2
¶ Sniĩa an requirat᷑ in ↄfeſſiõe facta in crim ĩali ſeu ci uili cẽ
vide.S. ↄfeſſio ſi emanat.cũ ver. ſe. .
¶ Advaliditatẽ ſnie nõ ſufficit ꝙ poſſint certificariꝑ relatio
nem ad alia ſcripturà niſ ſit illa ſcriptura in actis. oʒ ergo ꝙ
ſnia ſit certa ꝑ ſe vel ꝙ poſſit certificari in aliqua ꝑte acto:u

—

— — — —.—

U

— —— —. —

— — — —— S=

—

1i⸗

boc vult Inno. in. c.i. de li. obla. Jo.and.in addi.ſpe.ti.de
ſen ꝓla. ver.qd ſi iudex ꝓnũciat.glo.⁊ ab.in.c.illa pᷣpoſitoꝛũ.
de accuſatio.
¶ Mõỹ dʒ qs ꝑ ſniam odẽenari niſ actoꝛ ꝓbet er ea cã ſibi de
beri ex qua petijt. vt no. in.c,. cõquerente. de offi,oꝛd. vt refert
Inno. in. c. dilecto. de offi, archi.
¶ Snia lata ſuper ↄdẽnatiõe expenſarũ ſuper quibus non
fuit iuratũ nec pꝛeceſſit taxatio nõ tranſit in rẽ iudicatã.vide
S.expenſarũ ↄdẽnatio.
¶ Snia diffinitiua ſuꝑ certo petito nõ põt ſeruari declaran
da in aliquo ꝓpbãdo vel declarãdo poſt ſnĩam niſi incõ tinen⸗
ti. vt. l. generaliter, S. i. C. de iureiurã.facit.l.paulꝰ.ff.de re iud.
glo. ⁊ bar..l. cñ iuderx. C. de ſen. nec ob.qð no.i.l.iudex.ff. de re
iu. qꝛ ibi ĩcertũ reuatũ declaratũ a iure ⁊ ius declaratiĩ ſnĩa
vt in. l.i. in f. ad turpilia. anto. de butrio in ſuis ↄſi,. cõſilio qð
incipit:puto iudicẽ aditũ.
¶ Snia lata ſuꝑ libello inepto ẽ nulla ipᷣo iure no. Bal.ĩ. l.
actoꝛi.C. de re.cred.⁊ iureiurã.allegat glo. inſti. de obli. in pᷣn.
¶ An ſi libellus ↄtinet plura capła valet ſnĩa p ꝑte:⁊ an iu⸗
dex videt᷑ in alijs ſoluiſſe vel odẽna ſſe.⁊ qͥd ſi capła ſunt cõ⸗
nexa vel ſi libellus eſt generalis. vide nota. plene ꝑ ab.ĩ.c.
cũ inter.de iudi.penul.2⸗ vlti. colũ.
¶ Snia ſi nihil otinet iniquũ ⁊ ſi de cõi ↄſenſu partiũ cauſa
fuit cõmiſſa ⁊ qꝙ ꝑs reqͥ ſiuit in fine iudicẽ vt ſnĩam ferret pꝛe
ſumencdũ eſt p ſnĩa lIʒ in atteſtatio nibꝰ appeat fuiſſe ꝓbatũ p
actoꝛe.nã tũc pᷣſumendũ eſt ex aliqua cã iudicẽ fuiſſe motũ ad
nõ ſequẽdas illas pbatiões. nã illa tpia faciũt vt iuder pᷣſu⸗
matur amicꝰ vtriuſq; ꝑtis ⁊ iuſte motꝰ. ⁊ ſic intelligit c. cãm
que.de re iudi, ⁊ ibi ab.
Sententia non inducit nec tollit naturalem obligationẽ
vide.ð.obligatio naturalis.

¶ Er quo oſtat de ſnia lʒ nõ appeat acta pᷣſumẽdũ eſt ꝙ; oĩẽa

rite ⁊ recte pᷣceſſerũt ⁊ aſſerẽti ↄꝛiũ incũbit onꝰ pbandi nec di
uiditur inter factum antiquũ ⁊ recens:⁊ boc ppter auctoꝛi⸗
tatem iudiciariã vt.c.ſicut.de re iudi.no. Inno. in. c. bone. de
elec.⁊.c.cũ in e. de gffi deleg. no. ab. in. c. qiñ ð. de pba. ⁊ in
allega. c. ſicut.

uo ad ſnie validitatẽ nõ eſt neceſſe vt cã expꝛimatur in

ſnĩa.vt.c.ſicut. de reiu.⁊.l.i.S.ignominie.ff de bis qͥ no. infa.

⁊ ibi Bar.ſʒ quo ad certos effectꝰqui poſſunt ad ſnĩam oꝛi
ri dʒ in aliqͥbꝰ caſibꝰſnĩe cã expꝛimi.¶ Mꝛim ꝰcaſus in ſnĩa q̃
fert᷑ ð ſuſpectũ tutoꝛẽ vt allega. 5. ignominie. 2.l. iij. ⁊. l. bec eĩ.
ff. de ſuſpec. tuto. ¶ Scoõs caſus de hone ſtate in cã appella⸗
tionis qñ recitat ſnĩam ex nonis actis vt honoꝛẽ pꝛimi iudi⸗
cis ↄſeruet.vt.c.cũ iohãnes.de fide inſtru..c.cũ bertoldus.
dere iudi.¶ Tertiꝰcaſus cũ ppter ineptã petitionẽ abſoluit᷑
q̃s.vt ln. c. eraminata. de iudi. ¶ Quartꝰin caſu.l.pperãdũ.
cũ abſoluit᷑ qʒ ab inſtantia iudicij tũc dʒ expꝛimi ꝑ quẽ ſtetit
vt. 5. illo. eiuſdꝰ.l. ¶ Quint? vbi in dex ſniando recedit a iure
cõi.ff.de appel.l:ſciendũ.vñ ſi nõ ↄdẽnat victũ in expẽſis di⸗
cere dʒ cãm quare.in aũt,. de iudi.S. oʒ. col. vi, ſ etiã in iſtis ca
ſibꝰ ſi c̃ nõ erpꝛimat᷑ tʒ abſolutoꝛia ſnĩa. vt cauet᷑ in iuribus
ʒ.allega. ¶ Serxtꝰ cũ abſoluit᷑ reꝰ qꝛ nõ poſſidet.de excep.c.
fi.nã ſi de nouo incipiat poſſidere põt ↄueniri non obſtante
erceptiõe rei iudicate.nõ autẽ ex omiſſione cãe ſnĩa eſt nulla.
¶ Septimꝰſnia excõicatiõis.vt.c.i.de ſen.ex.li.vi.nã tũc reqͥ
ritur de neceſſitate ꝙ cã expꝛimat᷑.vt ibi plene ⁊ notabiliter *
ab. in. c. ſicut. de re iudi.
i iudex dirit in ſnia qꝛ pbatũ fuit ꝑ.a. ?. b. iõ ↄdẽnam⸗
⁊c· eti ſi nõ apꝑeat er actis illos aliqd ꝓbaſſe non e boc dʒ
ſnĩa q tranſiuit in rẽ iudicatã retractari.no. Inno.in.c.qm̃ ʒ
vt refert ab. in. c. ſicut. de re iudi. L
¶ Snia lam g ſubditũ ſuꝑ iure ſubiectõis an põt dño pꝛeiu
dicare vel ecõtra. vide ab. in.c. cũ ſuꝑ.de re iudi.
¶Si iiuder in ſnĩa ſe retulit ad atteſtatiões videt᷑ erpꝛeſſuʒ
in ſnia qð cõtinet᷑ in atteſtationibꝰ. vt. c. cũ bertoldus. de re
iudi.facit.l.pe.C.e ſen. que ſine cer. qti.⁊.l.ait pᷣtoꝛ.S.i. ff. de
re iudi.ab.in. d.c. cũ bertoldus. circa pꝛin.
Sniĩa pꝛincipis ſiue ſit interlocutoꝛia ſiue diffinitiua ſi E
in coꝛꝑe iunj clauſa facit ius ałs nõ. C. de ſacroſanc. eccle. 2.l.
nõ plures. ?. C de legi.l.ij. . i.ſ qñ diffinitiua nõ eſt ſcripta
in coꝛpe iuris ⁊c ʒ legẽ ipius pꝛincipis in coꝛꝑe iuris ſcriptã
nõ facit etia ius:qꝛ nò pᷣſumit᷑ talẽſt niam tuliſſe ad legẽ ↄden

6.

2 „M

DWM

dã ſʒ ad ius litigatoꝛis ledendũ.ſʒ ſi nõ eſt 3 legẽ ſʒ ſupꝛa vł
hrer ⁊ eſt lata ſine cãe cognitiõe ⁊ nõ facit ius gener ale. vt. c.
in cauſis.de re iudi.a ↄꝛio ſenſu.⁊ in.l.fi. Cde legi. aut cñ cãe
cognitiõe:⁊ tũc aut ꝑte abſente ⁊ nõ facit ius.vt.l.q̃ repudiã
tis. C. de inoff. teſta.aut ꝑte pᷣſente ⁊ tũc quo ad oẽs facit ius
vt. d. l. fi. Cy. in. l. ij. C. de legi. ⁊ ab. in all.c. in cauſis.
Snia vel res inter alios acta ad hoc vt alteria fferat piu⸗
diciũ oʒ ꝙ ille pꝛimo loco babeat actionẽ ⁊q ꝑmiſft ſuũ acto
rẽ agere ⁊ ꝙ fuerit de iure ſuo diſe cuſſum ⁊ hoc ſciuerit. Itẽ
ſciuerit ius in illa re ſbi cõpere.vt plene ⁊ notabilit᷑ ab.ĩ. c.
quis.de re iudi.v.col.vbi vidꝗe ꝑ eũ caſus exceptos a regula.
¶ Diuerſas ſnĩias ſi pferãt plures oꝛdinarij vel delegati ſeu
vndoꝛdinariꝰ cũ collega delegato vel plures arbitri ſeu arbi
tratoꝛes vel ad vniuerſitatẽ cauſarũ delegati q̃ illarũ valeat
vel ſi neutra valet.vide plene E ab.in.c.fi.de re iudi.
Snia eſt differenda ſi res petita nõ eſt diuiſibilis nec põt
inſolidũ poſſideri.vide.s.ꝓbatio.ver.ſi duo.
¶ Snia lata poſt terminũ Ppfixũ inſtantie anvaleat. vide ab.
in.c. venerabilis.de iudi.iij.col.⁊ ibi notabiliter ꝑ eũ ſiue ſta⸗
tuatur a iure ſiue a ſtatuto.
Sniĩa nõ requiit qñ lex imp onit penã ⁊ nõ reſpicit actuʒ
iudicialẽ.vide.j.verba imponentia.
¶ Sniĩam iniuſtã obtinẽs an dz reſtituere in foꝛo aĩe. vide.&
reſtituere nõ tenet᷑ in foꝛo aĩe obtinẽs iniuſtã cãm.
¶ Sniĩa incerta generalis valet ſuꝑ acceſſoꝛijs ad cãm ſi ſũt
acceſſoꝛia iuris ad factũ pncipale q̃ nõ expedit declarare. vt
coquerẽte.de offi.oꝛdi.eo qꝛ ius ſemꝑ eſt cenñ. vt.l. i. ff. de iu.
⁊ fac.igno.ſi tñ ſunt acceſſoꝛia rei ſicut ꝑtinere q̃ ꝑtinẽt ad ca
ſtrů vel boſpitale.vt.c.cũ ad ſedẽ de reſti.ſpo.an debeant de

clarari añ ſnĩam. vide no.in.c. certificari. de ſepul.ꝑ Innoc. ſi

vero ſunt acceſſoꝛia actiõis q̃ veniũt iudic offi.vide in.c. gra
uis. de reſti. ſpo. eſt tũ notandũ in bis caſibꝰ ⁊ ſikibꝰ lʒ tol⸗
leretur ſnĩa incerta:iudex tñ q;tũ plus poterit dabit operam
vt oĩa expꝛimant᷑ ⁊ ſniam ferat certã inſti.de actio.S. curare.
doc. in. c.fi.de exceſ.pꝛela. .
¶ Snie erecutio an impediat pᷣtertu inſtrumẽti ſolutionis
nouiter reperti.vide.õ.executio ſnĩe nõ impedit᷑
¶ Aicet õ ſnĩaʒ q̃ in rẽ iudicatã tranſiuit nulla exceptio hʒ lo
cũ de iure.vt no.in.c.i.de re iudi.fallit tũ qñ exceptio ſuperue
nit poſt ſniam. vt.l.ñi fullo. de cõdi.ſine cã.rõ eſt qꝛ talis exce⸗
ptio in veteri iudicio nõ potuit excludi nec indudi. de trãſac,
l·poſt rẽ. Itẽ fallit qñ exceptio eſt reſeruata a iure poſt ſnĩam
ĩ caſibꝰ in iure expᷣſſis ĩ qͥbꝰↄcurrit rõ fauoꝛis vel odij.vt no.iĩ
l.tãetſi.ff.ad macedo. Itẽ fallit in caſbꝰin qbꝰↄcedit᷑ reſtitu
tio iudicis miniſterio.vt.ſ.qũ eſt obiectũ in ꝓbatiõe.vt.l. puo
inuitũ.S.cũ pᷣtoꝛ.ad trebel. Itẽ fallit qñ exceptio nõ opponi
tur ſnĩe ſʒ actioni pꝛime denuo intentate.no.in.l.duobus. de
excep.rei iudi.no. Bal.in.l.i.C.de iuris ⁊ fac.igno. ⁊ pe.in.c
ij.de pur.vul.in fine. HZ
¶ Si nes ſnie ↄfoꝛmes fuerunt late j aliquẽ an licet tertio
appellare.vide.S. appellare nõ licet tertio.
¶ Snia põt eſſe ꝓ ꝑte cõqẽnatoꝛia ⸗ ꝓ ꝑte abſolutoꝛia. vide
g.libellus vbi continet. . —
¶ Snia ſaluat᷑ ſicut libellus alterna tiue:videlʒ cõdẽno te vt
ſatiſfacias de dote dimittẽdo bona veloluẽd o debita. vt le,
7 no.in.c.ↄſtitutꝰ.de reli.domi.no.ab.in.c. ex litteris. de pig.
ij.col. vide.S.libellus ex Nte mulieris.cũ̃ ver.ſe.
¶Wer ſniam declaratoꝛiam nõ aufert᷑ dominiũ directũ nec
alteri accreſcit ius.vñ ſingulariter dicit Inno. in. c. qꝛ plei iq;

de ĩimu. eccl. ꝙ ſi is ꝓ quo eſt lata ſnia iniuſte etiã poſtq; tran

ſiuit in rẽ iudicatã fatet᷑ eã in iuſti dʒ talis ſniĩa retractan per
ſuꝑioꝛẽ ⁊ põt ꝓcedere ꝑ viã denũci⸗ tiõis euãgelite. nã ↄtra
pᷣſumptionẽ iuris ⁊ de iure admittit᷑ ꝓbatio ꝑ ↄfeſlionẽ eius
in cuiꝰcõmodũ agit᷑.vt in auẽ. ſed iã neceſſe.C. de dona. ante
nup.⁊ no.in.c.is qͥ de ſpo n.no.ab. in. c. i, de oↄcel.pᷣben.in fine
¶ Snia ſi eſt iuris pꝛiuatiua vel mere declaratoꝛia an p eaʒ
acqrat᷑ dominiũ illi p quo lata eſt. vide glo. inſti. de offi. iudi,
in fi.⁊ ꝑ Cy.in.l.i.C. cõia vtriuſq; iudicij.2 Bar.in. l.pompo
nius.ᷣff.de acq poſ.⁊ aliqͥd ꝑ Inno. in. c. cum noſtris, de con
cel.pben.vt refert ab.in.c.ppoſuit.e.ti.circa fi.

Gepulchrum.

¶Sepulture an dʒ pꝛiꝰ tradi cadauer pllati anteq fiat ele⸗

ctio.vide.S.electio.
¶ Decedẽs in pctõ moꝛtalinõ dʒ ſepeliri in cimiterio ecckie.
no. glo. i.c. ij. -.c. cñ ad monaſteriũ.de ſta.mo.facit tex.cũ gld.
lxxxiij.di.c.fi.xiij.q.ij. ꝓ obeũtibꝰ.ab.in rubꝛica de ſepul.
¶ Decedẽs inteſtatꝰſepeliẽdus eſt in ſepulchꝛis maioꝝ:als
ſepelit᷑ in ꝑrochiali eccłia.nã maioꝝ noſtroꝝ actio dʒ eſſe no
ſtra inſtructio. c. ſi gnificaſti. de elec. ⁊.c.is q̃.de ſepul.li.vi.⁊ ſi
teſtatꝰ qs decedat põt ſibi eligere ſepulturaʒ de nouo ⁊ pᷣter
mittere ſepulturã maioꝝ.vt.c.i.de ſepul.⁊ ibi ab.
¶ Peregrini ⁊ traſeũtes tã clerici q; layci ſeu religioſi debẽt
ſepeliri in eccłia ꝑrochiali vbecedũt cũ ibi debeãt recipere
eccłiaſtica ſacra. vt.c.i.de cele.miſſa.xiij.qi.c.ifac.c.paſtoꝛał
de bis qᷓ fi. a pᷣla.ab.in alle.c.i.de ſepul.
¶ Decedẽs ab inteſtato dʒſepeliri ĩ ſepulchꝛo maioꝝ.vt.c.i.
xiij.q.i.ſʒ ſi bʒ patrẽ ſepultuʒ in vna eccłia ⁊ auos ⁊ maioꝛes
in alia eccłia dʒ ſepeliri in ſepulchꝛo patris niſi in ſepulchꝛo
patris ſit impoſſibilitas facti vel iurj.⁊ eſt rõ:qꝛ maioꝛ ẽ cha
ritas patris in filiũ qᷓ; inter ſupioꝛes:cũ illi ſunt in gradu vl⸗
terioꝛi.eſt ↄcluſio ab.in.c.i.de ſepul.
¶ Eanonica poꝛtio an debeatur eccłie parrochiali de oĩbꝰ
relictis alijs eccleſijs q vbi ſepelit᷑.vide.g. canonica poꝛtio.
¶ De iure cõi oẽs eccłie hñt dũtaxat cifniteriũ ⁊ ius funerã/⸗
di qᷓ bñt ppłm. no. Inno. in.c.i.eti. ⁊ glo.in cle. dudũ. de ſe⸗
pul.⁊ archi.in.c.i.e.ti.li.vi.⁊ ꝓbat᷑ in.c.i.xiij.q.i.⁊ iõ monaſte
ria niſi habeãt ppłm vel ex pꝛiuilegio nõ hñt ius funerãdi ni⸗
ſi ꝓ ſuis.vt.c.i.xvi.q.i.ab.in.c.fraternitatẽ.e.ti.
¶ Infidelis non poteſt eligere ſepulchꝛum in loco pꝛiuato
vt.c. fraternitatẽ.e.ti.
¶ Aicet in loco nõ religioſo vel nõ bũte cimiteriũ nõ debeat
fidelis eligere ſepulturã qꝛ eſt ð ſtatuta ſctõꝝ patrũ cũ coꝛ⸗
poꝛa defunctoꝝ debeãt req̃eſcere in cimiterio eccłarũ.xi.q·iij.
aurũ.in loco tñ minꝰreligioſo põt.vt ab.in alle.ofratemitatẽ
¶ Fratres ſeu alij apud quoꝝ ecclłiam qͥs eligit ſepulturam
poſſunt libere cũ crucibꝰ ⁊ alijs funeralibꝰ ire ꝑ parrochiam

ꝓpꝛij curati ad deferendũ funꝰetiã ſi coꝛpꝰ nõ mittat᷑ ĩ eccle

ſia parrochiali.eſt ↄcluſo ab.in.c.cũ liberũ.e.ti.

¶ Vrxoꝛ an debeat ſepeliri in ſepulchꝛo mariti vel ecõtra. vi

de no.ꝑ ab.in.c.de vxoꝛe.e.ti.
¶ Si prochianꝰ inferioꝛis eccłie ꝑrochialis eligit ſepulturã
in cathedrali debet᷑ canonica poꝛtio inferioꝛi:cuʒiſta poꝛtio
dat᷑ rõne laboꝛis.⁊ vt ſint ſocij cõſolationũ ⁊c.vt.c.i.e.ti.no.
Jo.an.poſt Hoſt.in.c.reqͥſſti.de teſta.⁊ ab.in.c.cum ſuper.
deſepul.
¶ Vꝛiuilegi ati ſuꝑ iure funerãdi ſepeliri poſſunt apud eos
q apud eos eligũt ſepulturã: ſoluẽdo tñ canonicã poꝛtionem
ecclie ꝑrochiali ⁊ ſi alios ſepeliunt vt impuberes vel fatuos
ſeu alios q nõ poſſunt eligere ſepulturã. vt eſt tex. cũ ibi no.x
ab. in. c. in noſtra. de ſepul.vbi ſi alios ſep eliũt tenent᷑ reſtitue
re qͥcq̃ͥd occaſiõe funeris receperũt.vt ibi:facit qð no.i.l.i. C.
de condi.inde.
¶ Sepeliẽdi nõ ſunt in eccleſijs ſeu cimiterijs lepꝛoſi cũ ha
beant ſeꝑatã eccłiam ⁊ cimiteriũ.vt.c.cũ dicat.de eccle.edi.⁊
ab. in.c. ſacris.de ſepul,
¶ An aũt lec?cimiterij vel religioſus põt vendip ſepultura
fodiẽda.vide õ e. de ſepul.

¶ Seruitꝰ mſtica vel vꝛbana quo tꝑe ꝑdat᷑.vide no.ꝑ ab.ĩ

cde quarta.in fi.de pᷣſcrip.
¶ Seruitꝰnõ eſt in bonis noſtris certo reſpectu ſed vnifſoꝛ⸗

miter. vt no. in. l. iff. de vſu. lega. nã in bonis eſt exquo ꝓ ea cõ

petit actio ⁊ exceptio.ff. de acqͥ.re.do.l.rem in bonis.gl.anto.
⁊ ab. in. c. in ecclia ſutrina.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.xi.colũ.
¶ Seruitus an querat᷑ tꝑe.vide.S.pᷣſcriptio.ver.obligatio.

Geruus.

¶ Semuo nõ dʒ iniũgi pnĩa ieiunioꝝ vel alteriꝰ abſtinentie
ꝑ quã poſſit inutilis reddi dño.nã ex delicto ſerui nõ dʒ dñs

pꝛiuari iure ſuo.hinc eſt ꝙ ſi ſeruꝰ ꝑcutit clericũ nõ cõpellitur

ꝓ abſolutiõe ire ad curiã romanã.vt hr in.c.relatũ. de ſen ex.
ab. in. cl de coniu.ſeruo.⁊ ibi Hoſti.
¶ Seruꝰvernaculꝰ.i.natꝰ ex ancilla indei ſi ſit xpᷣianꝰſtatim
eripit᷑ in libertatẽ nullo dato pᷣcio.ldeo nobis. (ð epi. ⁊ cle.

ſʒ ſi eſt ſern? emptitiꝰ erat xpᷣian? tpe emptiõis: ſtatim eſt li ⸗
ber cũ a iudeo emit᷑liiij.di.mã cipia.ſ⸗ ſi nõ erat xpᷣianꝰ⁊ poſt
qᷓ eſt emptꝰa iudeo fit xpianꝰſtatim eripit in libertatẽ nullo
dato pᷣcio.c. fraternitatis.liiij.di.de quo ꝑ ab. in. cal· de iudeis

HGeyueritas.

¶ Appellatiõe ſeueritatis eccłevenit pena extrinſeca ſßm de

licti qualitatẽ.ſʒ appellatiõe cẽſure eccłie nõ venit alia pena
niſi excõicatio ſuſpẽſio ⁊ interdictum.c.querẽti.devb.ſig ab.
in. c. cũ cleri.de pactis.

¶ Sicut dñs ꝓpter nimiã ſe eueritatẽ pꝛiuat᷑ dñio ſerui.vt.l.q

ſeruũ. de vb. obli. ita iuder ꝑ nimiã ſeueritatẽ repellit᷑ ab offi
cio.idẽ de dño ſi ſeueriter ſe babeat erga ſubditos ſuos ꝙ dʒ
pꝛiuari eoꝝ iuriſdictiõe ⁊ dñio.vt.l.i.2 ibi Bar. ff. de his qui
ſunt ſuivel alieni iuris.
¶ Jugdex põt pᷣciꝑe marito ſub certa pena ⁊ iuramẽto ne de
cetero ſeuiciã ſuã in vxoꝛẽ oñdat.C. de bis qͥ ad eccłias cõfu.
l. pñti. S.i.vt lite nõ ↄteſt.c.i.⁊ ſi nõ deſiſtat ex hoc pᷣcepto põt
iuder eũ pꝛiuare vſu vxoꝛis ꝙ ſimul nõ habeãt ſtare.ar.l.i.ff.
de his qui ſunt ſuivel alieni iuris.⁊ ibi Bar.in fi.⁊ vide.cex
tranſmiſſa.⁊.c.lr̃as.ĩ fi.de reſti.ſpo.⁊.c.de bñdicto.xxxij.q.i.
c.accedẽs.ij.vt lit.nõ ↄteſt.

Higillum.

¶ Sigillũ ſi deſtruat᷑ inſtẽo ↄfecto ꝑ manũ publicã non de⸗

ſtruitur inſtr̃i fides.vide.S.ðinſtr̃jm.
¶ Sigillo ſeu ſigno apli vel iudicis an ſit adpibẽda fides.
vide nota.ꝑ ab.in.c.ſignificauit.de appel. ⁊ vide.ð.citare po
teſt iudex ꝑ nũciũ.⁊ plene ꝑ Inno.⁊ Hoſt.in.ciij. de fideiſtr.
⁊ pleniꝰ ꝑ Barba.in.c.ij.de ſouu.
¶ Sigillũ ſuũ põt epᷣs cõmittere fideli ꝑſone ⁊ Fm poteſta⸗
tẽ ſibi datã poterit ſigillare ſcripturas de his ꝗᷓ ꝑtinẽt ad epʒ⸗
vt eſt cõmiſſiões cauſarũ citatiões ⁊ ↄfirmatiões ⁊ generali
ter de oĩbꝰalijs q̃ cõmiſſe ſunt ei etiã ſi platꝰ ſcripturas nõ vi
derit ſicut papa ⁊ pꝛinceps ⁊ alij pᷣlatiſuis cãcellarijs cõmit
tere vident᷑.de cri.fal.o.dura.ſʒ in ↄctibꝰ alioꝝ nõ poterit can
cellarius noĩe epᷣi figillũ te ſtimoniale ppo nere niſ plat? vi⸗
derit.iij.q.ix.teſtes.ſ tñ de ↄſuetudine apꝑet põt etiã teſtimo

niale ſigillũ apponere.no. Inno. ⁊ Hoſt. ⁊ alij doc. in. cij. de
fide inſtru. .
¶ Sigilla ignota non pꝛobant. vide no.in.c ꝙ ſuper bis. ð

fide inſtru.
Gignificatio.
¶ Significatio buiꝰverbi tuo arbitrio vel tue pꝛudentie de⸗
notat arbitriũ boni viri rõne ꝓlatũ.vt no.in.c.ij.de coꝛpoꝛe
vitia. ⁊.c. pterea. de teſti.Hoſt. in. c.i.de dila. Inno. in. c. cum
inferior. de ma. ⁊ obe, ſec?ſi talia verba ſonãt volũtatẽ nõ re⸗
gulatam. vt no. in. c.l. de ſequeſtra.poſ.⁊ fruc. de bis verbis ⁊
multis alijs qñ impoꝛtãt arbitriñ boni viri vel nudã volũta
tẽ vide Bar.in extraua.ad repꝛimẽdũ.⁊ in.l.ſi ſic.ff.de legij.
⁊ in.c.i.de ↄſti.vbi no.ab.⁊ vide.j.verbũ.
¶ Appellatiõe bladi ſen tritici venit oẽ qð in tena ſen agro
ↄtinet᷑. vt. l. triticũ.ff. de ᷣbo.ſig. ⁊ glo.?⁊ Bar. in. li. ff. de aqᷣ
phi.ar. appellatiõe aũt frumẽti venit oẽ qð hʒ ariſtã.vt.l.fru
mentũ.ff. de vb.ſig. no. ab. in. c. ex multiplici. de deci.
¶ Si pater facit mentionẽ de beredibꝰ videt᷑ ſenſiſſe de libe⸗
ris.v ff. ad trebel.l.exr facto.S.fi.⁊ ſiłr cũ eccła dat emp biteoſim
vt in auẽ. de nõ alie. vel ꝑmu. re.eccł.S emphiteoñ m. in Zctibꝰ
ſñi cũ fit mẽtio de beredibꝰ etiã de extraneis ſenſiſſe videt᷑. vt
l. in ↄucſitionibꝰ. ff. de Hb. ſig. no. ſpe. ti. de teſta. . l. v. li.
¶ Significatio huiꝰverbiincũctater.i.indubitater. ſtatĩ ſine
moꝛa de be cliquere põt.no. Hoſti.in. c.ex r̃is. doſide inſtmu.
⁊ in.c.vltra tertiã.ſuꝑ vᷣbo ꝑcũctat? de teſti.

Himonia.

¶ Simonia an cõmittat ſi P ingreſſuʒ ſeu rereptũ in canoni⸗
cũ vel bñficiatũ aliqͥd det᷑ eccłie vel capło.ab.in.c cũ.m. fena

rieñ.de oſti.
¶ Simonia committit ſi er pactiõe partiũ q̃s renũciatlĩis
ſuis vt aſſignet᷑ ſibi annua penſio.vt.c.ad audientiam.⁊ ibi

„£ „

glo. ⁊ ab. de reſcrip.ſ ſi q pure renunciat lĩis vel gfa ex offi
cio ſuꝑioꝛis vel interueniẽtibꝰamicis ⁊ poſtea aſſignat ſibi

õ

— .
— ⸗— – ——- —44 J—

——, – — ——

e ——. — — — – — — — „ —ʒ —U

etle⸗
hoſt
ulo

ges

nde
deng
dub.

Nli
dofi
0
i

nede
cöͤfi.
ppöt
liͤ.
ce
ci

nder

ides,
repo⸗
eiſtr,

teſtu⸗
lei⸗
eroli
oͤpi
nit
tean
yi⸗
kino
ſjde

iede⸗
pore
ore⸗
ist
gͤts
dugn
deoi
n

ſibe⸗
ofin
ctid
i

giſte
n

nenn
im

penſio tũc tranſit ſine vitio. vt ab. in alleg.c. ad audientiam.

¶ Simoniacꝰpõt dici ⁊ ambitioſus q pces emittit ꝓ ſua p⸗

motiõe.de quo.i.q.i.ſunt nõnulli.⁊.c. ꝑ inquiſitio nẽ.de elec⸗

V¶ Simonia cõmittit᷑ ꝑ clericũvel monacbũ nõ recipientem

oꝛdinẽ niſi ſibi ꝓmittat᷑ bñficiũ vel dignitas. vide.S. clericꝰ.

¶ Simo nia mẽtalis vbi cõmittit᷑ nõ tenet q̃̊s renũciare ha

bita nec adepta bñficia ſʒ tenet᷑ ſatiſfacere deo ꝑ pniam. vt. c.
penul.de ſimo. vide glo.in.c.niſi cũ pꝛidẽ.de renũ.i.q.iij.ſal⸗

uatoꝛ.vide.S. renũciatiõe.
Simoniã cõmittit epᷣs ſi ꝓpter ↄſanguinitatẽ ↄ cedit ali⸗/

cui bñficiũ ałs nõ ↄceſſurꝰvel ſoꝛdidis pᷣcibꝰ ⁊c̃. vt no.glo.in
c.vt noſtrũ.vt eccłiaſtica bãfi. ⁊ glo.in.c.tuã. de eta. ⁊ q̃lita.
imo pᷣlat? qui bona ſeu fructꝰbñficioꝝ dat ↄſanguineis tene

tur ad reſtitutionẽ:qꝛ ctat rẽ alienã inuito dño.qꝛ qͥcqͥd ha

bent clerici pauperũ eſt. xvi. q·fi. c. vlti. xij. q.ij. ⁊ ſi illi. ⁊ q reci
piñt tenent᷑ ad reſtitutionẽ. ij.q.iij.puenit.xiiij.q.vi.ſ res.qð

ꝓcedit quo ad foꝝ ↄſcie ⁊ eo caſu quo ſupflue dat᷑ ſi in foꝛo

ↄtentioſo nõ tenet᷑.notat᷑ in.c.fi.de pecu.cleri.
¶ Simonia nõ cõmittit᷑ ſi alter litigantiũ ſuꝑ bñficio cedat
liti ? alter det ſibi expẽſas vel certũ qͥd annuatim de manda
to iudicis.vide.S. pactũſuꝑ ſpiritualibꝰ.
¶ Simo niã nõ cõmittit q eſt certꝰpabere ius ĩ bñficio ſi dat

22 „ũ †

pecunia ei qͥ mouet ſibi litẽ ⁊ deſiſtat ab illa veratione.ſecꝰſi
nõ eſt cert? vel dubitat᷑.no. glo.⁊ doc.in. c. cũ pꝛidẽ.de pactis
¶ Simonia non eſt dare ſpũ ale p ſpñali:qꝛ in bis fit adinui
cẽ ꝑmutatio.vt.c.ad queſtiões.de re.pmu.ſʒ ſi litigat᷑ ſuꝑ bũ

ficio reſpectu tituli nõ põt interuenire tranſactiovt det᷑ tꝑale

ꝓ receſſu a lite.vt.c.ſuꝑ eo.de tranſac q ſi petit᷑ bñficiũ iure p
pꝛietatis tũc poterit interuenire tranſactio:qꝛ tũc nõ põt di⸗
ei queſtio ſuꝑ ſpũali.eſt ↄcluſio ab.in.c.ſtatuimꝰ. de tranſac.
¶ Simonia comittit᷑ nõ ſolũ in mere ſpñalibꝰſʒ etiã in one⸗
xis ipᷣis ſpũalibꝰvt in iure pᷣſentandi.vt eſt tex.in.c.pᷣterea.i.
de tranſac. ſuꝑioꝛis tũ auẽtas purgat hoc vitiñ.vt,c, nif, de
¶ Si certũ eſt ꝙ aliqð tꝑale dat᷑ in cõpenſationẽ iuris ſpiri
tualis ab eo cui certũ eſt ius cõpetere als oꝛdinatio ꝓpter vi
tiũ ſimonie nauenet etiã ſi ſit facta ab arbitris.vt.cꝗfi. de rerũ
ꝑmu. ⁊ ſic põt intelligi.c. ex ꝑte.de offi.dele.ſz ſi nõ eſt certum
ſz dubitak de iure ꝑtis renũciantis arbitri pbono pacis poſ
ſunt aliqð tꝑale ꝑti attribuere ⁊ purgabit᷑ pᷣumptio ſimonie
ſi arbitni aliquã iuſtã cãm allegãt in ſua oꝛdinatiõe: nõ tñ oĩ⸗
no credit᷑ arbitris niſi arbitroꝝ ſuꝑioꝛ illã excuſationẽ admit
tat.vt in.c.cũ dilecti.de accu.⁊ in.c.niſi.de pben. põt tñ eſſe tã
ta idoneitas arbitroꝝ q; S eos nõ pᷣſumet᷑ ſimonia nec dol?,
⁊ ſic põt intelligi alle. c.niſ. no. ab. in. c. ij. de arbi.
¶ Simonia eſt crimen eccłiaſticũ de quo iudex ſecularis in
tromittere ſenõ põt cũ dicat hereſis.i.q.iij.c.altare.⁊ babuit
oꝛiginẽ a ꝓhibitiõe ecclie ⁊ Fm eiꝰ inſtitutiões regulatad bᷣ
qð no.i.qi.in Gma.glo.⁊ doc.in.c.cũ ſit genera le. de fo. ope.
¶ Qerici ertranei nõ debẽt ↄuenire vt ꝓ officio diuino dek
eis pᷣciũ:ſʒ poterũt ↄuenire vt aliqͥd habeãt ꝓ laboꝛe ⁊ in re⸗
cõpenſationẽ dãnoꝛũ q̃ ſuſtinẽt tradẽdo ibi moꝛã.ꝓ boc qð
no. Inno.in.c penul.ne p̃la.vi.ſuas.2 glo.in.c.ſuã.de ſimo.
glo. ⁊ ab. in.c. abolẽde. de ſepul. Itẽ debẽt pꝛiꝰ officia impẽ
di ⁊ poſtmodũ dʒ fieri cõpulſio ad obſeruandũ ↄſuetudinem
vt aliq̃ͥd det᷑ ꝓ moꝛtuo.vt.c.ad aplicã.de ſimo.ↄcoꝛ.de iureci
uili.l.pꝛiuilegia. in fi. C. de ſacroſan. eccł vbi ea q̃ ab antiquo

ſolita ſunt eccleſijs vel miniſtris tribui nõ debẽt aliquo mo⸗

do ĩmutari.vbi dicit Bar. ꝙ ſi ciuitas ſolita eſt dare certum

q̃d ecclie nõ põt per ſtatutũ illud tollere. no, ab. in allega. .

abolende.in fi. J d
Simoniã cõmittit dericꝰ dicẽs miſſam ppter pꝛincipalẽ
intẽtionẽ lucri.⁊ idẽ de ca nonicis ꝓpter diſtributiões quoti
dianas.vide . miſſam dicẽs. ⸗
¶ Simoniã cõmittit papa in bis qᷓ ſunt phibita qꝛ ſimonia⸗

a. vide vltimã ↄcluſionẽ ab. in repetitõe. . q vero/c. extirpã⸗

de. de pᷣben. quã vide.e. bñſiciũ. v. ex pecunie.

Simulatio.
¶ Simulatio deceptoꝛia ⁊ doloſa phibetur: cauta ⁊ pmpta
admittit᷑.no. Hoſt.in.c.i.qð me. cã.
¶ Simulatio pᷣſumit᷑ in vẽditiõe ſeu in alijs Zctibꝰex modi
citate pcij:nõ tñ pᷣſumit᷑ in ceſſiõe actionis ſeu in trãſactione

qꝛ min valet actio qᷓ; res ad quã dat. tũ ppter dubiũ euentů

litis. tũ qꝛ debitoꝛ põt effici nõ ſoluẽdo. ⁊ ſiõ min?ꝰ eſt habere

actionẽ qᷓ; rẽ.vt.l.minꝰ.ff. de reg.iur.no. Inno.in. c. in ciuita⸗
te. devſu. ⁊ eſt terx. in.l. luciꝰ. ff. ad trebel.no.doc. in.l. ij. C. de re
ſcinden. ven. Inno. 7 ab. in. c. expte. de alie, mu. iudi cau. fa.
vide.ð.ceſſio.
¶ Simulatio pᷣſumit in ceſſiõe qñ in easõ expꝛimit᷑ titulus
Ictꝰ:vt qꝛ dr in inſtrumẽto.talis ceſſit actionẽ tali ⁊ nõ dr̃ ex
qua cã.no. Inno. in alle. c. er ꝑte.vide.g.donatio.
¶ Simulata pᷣſumit᷑ ceſſio actiõis qñ ꝓ ꝑte fuit vendita ⁊ ꝓ

pte donata. vt. penul.ᷣff, de gie. mu. iudi.⁊ iõ admirtit᷑ ceſſio

natꝰ vſq; ad qtitatẽ quã exburſauit ⁊ĩ reliqua ꝑte ꝑdit᷑ actio
vt.l.penul. C. manda. ⁊ ab. vbi.,
¶ Simulatio pᷣſumit᷑ ſ actio fuit pure vendita 7 de numera
tione nõ ↄſtat.no.glo.in.l.penul.ff.de alie.mu.iu.⁊ in.l.penbł.
C.mãda. Bal.tñ d in.l.ij. C. ne li.potẽ. vbi dicit ꝙ illud intel⸗
ligitur qũ actio ꝓ ꝑte fuitvẽdita ⁊ ꝓ ꝑte donata.ſʒ ſi pure fuit
vẽdita ↄfeſſio receptiõis pᷣcij nõ ꝓbat ſimulationẽ, idẽ tenet
ab. in alle. c. ex parte.
¶ Sũmulatio nõ pᷣſumit᷑ qñ inter coberedes fuit facta ceſſio
vel qñ eſt facta creditoꝛi in ſolutũ vel inter ſocios vel vbi eſt p
ſumptio redẽptiõis litiũ ⁊ in alijs caſibꝰqͥ no.in.d.l.penul.⁊
ꝑ doc.ſignanterꝑ ab.in al&.c.ex ꝑte.
¶Simulatio vtilis bona eſt ⁊ cõmendanda.vt,c.vtile xxij.
q.ij.⁊ idẽ de mẽdacio vt ibi cñ.c.ſeq. .V
Qõtractꝰ pᷣſumit᷑ ficticiꝰ ⁊ ſimulatꝰ ⸗2 ad apparentiã factꝰ
in caſu.l.ſicut..ſuꝑuacuũ.ff qͥ mo.pig. vel hypo.ſol.⁊ ĩ alijs
caſibꝰnotatis ꝑ Bar. in.l. poſt Zctũ.ff de dona. requirit᷑ tñq
ſi qs dicat dᷣctũ ſuũ latũ ſiue agẽdo ſiue excipiẽdo expꝛimat
⁊ declaret ſpeciẽ ſimulatõis vt aduerſariꝰreddat᷑ certꝰ.vt.l.i.
in pꝛin. ff. de edẽ. ⁊.l.i.. labeo. ff. de fal. nã de iure eſt ꝙ ſimu⸗
latio ⁊ fictio nõ pᷣſumant᷑ niſ apꝑeat cã ꝓpter quam fit.ff.re.
amo.l.ſ mulier.in pꝛin.ff.qͥ ⁊ a qbꝰ.l.ñ maritꝰ. S.fi. de renũ. c.
fi. li. vi. Bar. oſilio qðᷣ incipit in noĩe dñi factũ eſt tale.
¶hõ admittit᷑ alienatoꝛ ad allegandũ ſen ꝓban dũ ctum
aliena tõis eſſe ſimulatũ.vt. C.de reuoca. dona.l. cũ fatea ris.
⁊ de ſeruo pi.da.ma.l.creditoꝛibꝰ.beres tñ eiꝰ põt dicere cõ⸗
tractũ ſimulatũ ⁊ ad apparentiã factũ.vt.C. plus vale.quod
agit᷑.ꝑ totũ.ff. de reg.iur.lignoꝛantia. C, de diſtra. pig.l. qui
ſub ymagine.de aqua plu. ar. l. emptoꝛ. Itẽ creditoꝛ ad mitti
tur qꝛ ſua intereſt. vt. l. ſcut. 5. ſupuacuũ. ff. q mo. pig. vel by.
ſol. Bar. vbi. S.
¶ Mõ firmat᷑ iuramẽto qð ſimulate videt᷑ appoſitũ.no.glo.
in.l.ij. C.plus va.qð agit. ab. in. c. ad noſtrã. de emp.⁊ ven.

Gindicus.

¶ Sindicꝰ cũ ab vniuerſitate ↄſtituit᷑ non requirit᷑ ſuꝑioꝛis

auctas. vide.s. auẽtas. ⁊ vide.c.ide ſindico. ⁊ qð ibino. ab.
vide.j.vniuerñtatẽ.

Sinodus.

¶ Synodꝰ an poſſit recuſari vide no.ab.i c.i de ſudi.ſijcol.
¶ Synodũ facit es ad quã omẽs abbates ⁊ ſacerdotes te
nentur ire.vide.sõ.,epᷣs pot facere.⁊.S.abbates exẽpti.

Bimplicitas.

¶Simplicitas q̃ eſt Zia diſcreoiõi repꝛobat᷑.cſi cupis.xvi.

.i. qda etiã ſuntnimis curiales inſſtentes lĩe 5 mentẽ. Z. c.
Pterea.de vb. ſig. ⁊. c, in telligẽtia. e.ti, qdã ſimplicitas eſt cõ
traria doloſitati: ⁊ de illa intelligit᷑ illud euãgelicũ.eſtote ſim
plices ⁊c. vt alle.c.ſi cupis.ab.in.c. dilectii. de iudxi.
¶ Sinmplicitas eſt amica veritati.vt. c. veritatis, de iureiur.
⁊ eſt amica legibꝰ inſti. de legi.agna.ſucce.S.ſ fimplicitatẽ,
fides em̃ veritatis verboꝝ adminicula nõ reqrit. Cſi vt ſeab
bere. abſti. mi.li. ncut cõmendat᷑ fimplicitas.vt.c.i, de ſt um.
tn. in pꝛin.iij.. ix. pura, q inteeigo de ſimplicitate colũbina
micxta cñ pꝛudẽtia ſerpẽtina. xvi.q.i,ſi cupis.nõ de oĩno ſim⸗
plici fatua ⁊ indiſcreta.xij.qiiij.innocẽs·i fatuꝰ? nimis ſim⸗
plex.de iudi.paſtoꝛalis.nãq hec repꝛobat᷑.xxxi.di.petrꝰ.xlvij.
di de petro.no. Hoſt. in alle. c. veritatis.

Gocius.

¶Socivn oepluribꝰ hñtib nimul iuriſdictionẽ nõ põt iu⸗

4

8
J

1

fiſdictionẽ exercere ſine alijs.vñ non põ trelarare mulcta ſen
ↄdẽnationẽ ad incõmodũ alioꝝ.arg.in.l.heredes mei.S.pe⸗

to. ⁊ qð ibi no.ff. ad trebel.ab.in.c.pꝛudẽtiã.S.i.de offi. dele.

¶ Socij dicunt᷑ qͥ bñt materiã ſepe ↄueniẽdi in vnũ.vt can o

nici eiuſdẽ eccłie et ſcholares in eadẽ domo ſtantes.⁊ iõ bo
nus ſociꝰ recuſat᷑ in cã alteriꝰvt ſuſpectꝰ.vt.c.cũ.r.de of.dele.
nã ſocietas bʒ quoddã ius fraternitaſj.vt.d.l.verũ.ff.ꝓ ſocio

¶ Sociꝰcriminig audit᷑ ꝓ ſocio.vide.s.pcuratoꝛlʒ.
¶ Soci repetit erpẽſas ⁊ dãna q̃ paſſus fuit occaſiõe ſo cie
tatis.vt.l.cũ duobꝰ.S.q dẽ.ff.ꝓ ſocio.ab.in.c.cñ ꝓ cã.de ꝓcu.
vide.S.lucrũ.⁊.S.pactũ qð fit.
¶ Soci criminis an admitt?t in teſtẽ ð ſociũ in cã crimina⸗

ſi vel ciuili ſeu denũciãdo vel excipiẽdo.vide no.ꝑ doc.p oſt

Inno.in.c.qm̃ aliqua. de teſti.

GSogdomita.

¶ Sodomita patit penã ſi clericꝰ eſt ꝑpetue detruſiõis ĩ mo
naſteriñ ⁊ depoſitiõis:⁊ laycꝰ excõicat᷑.vt.c.clerici.de exceſ.
pᷣla.ᷣm.ll.laycꝰ vltio ſupplicio punit᷑.vtĩ auc.vt non luxuri.
3 natu. eſt aũt glo.dicti.c.clerici.cũ diciꝭ doc.ibi no.ꝙ ex pec
cato ſubditoꝝ deꝰ iraſcit᷑ vt vniuerſitss puniat᷑ nõ ꝓut ira ẽ
paſſio animi ſʒ iraſci dr deꝰ vt mediãte ſuſticia penã iniũgat
ꝓ pctõ nec iraſcit᷑ hoĩbꝰ ſʒ pctig. lxxxvi.di.odio.Itẽ ꝓ pctõ
aliquoꝝ puniunt᷑ etiã innocẽtes vt ibi.⁊ q̃nq; ciuitates fuer̃t
igne ↄſumpte:⁊ due ꝓptervicinitatẽ. Geñ.xix.ex quo no.illð

vulgare. qͥ hʒ malũ vicinũ bʒ malũ matutinũ.ira tñ dei de qᷓ
ſupꝛa menſuras bʒ.ſ.qto tꝑe ob q̃s cãs ⁊ qbꝰ inſerat᷑.dicm

Hiero.ſuꝑ Abacuch.li.vi.vt refert pe.de ãcha.ĩ alle,c. clerici.

Golennitas.

¶ Solẽnitas alien atõis rei eccłiaſtice ⁊ ſi non ſernet᷑ dũ tũ
fuerit facta in caſu licito ⁊ interuenit ↄſenſus eoꝝ qͥ bñt ↄſen
tire quo ad foꝝ ↄſde valet ⁊ Zctꝰtenet ſᷣm limites iuris natu
ralis ſeu gentiũ vbi ſufficit ſolus ↄſenſus. nã foꝛma inducta
a iure poſitiuo eſt tradita ꝓpter ſcãdala euitãda ⁊ diſſenſio⸗
nes. ex quo infert᷑ ꝙ in foꝛo ↄſcĩe eqͥtas naturalis pᷣfert᷑ equi
tati iuris poſitiui.qdð no.eſt ↄcluſio anto.de butrio in.c.quia
pleriq;.de ĩmu.eccł. ⁊ ab.in.c.i.in fi.de in integ.reſti.
¶ Solenitas iunis in diſtractõe rerũ minoꝝ dz ſeruari etſã
in minoꝛibꝰ clericis.eſt tex.in.c.ↄſtitutꝰ.de in in teg.re.ibi ab.
¶ Solen nitas intrinſeca vel extrinſeca an pᷣſumat in inſtr̃o
vel in teſtibꝰad hibita niſi ꝓbet᷑.no.ꝑ ab.in.c.ſic.de re iudica.
¶ Solẽnitas niſi fuerit obſeruata in ↄctu an valeat obliga⸗
tio.vide.j.ſtatutũ ſeu Oſuetudo. .
¶ Solẽnitas reqͥſita in actu ſi nõ obſeruet᷑ coꝛruit ipᷣe actus
nec põt valere etiã in fauoꝛez aduerſarij:qꝛ foꝛma dat eſſe rei
vt le. ⁊ no. in. c. qꝛ ꝓpter. de elecxij.q.ij.ſine exceptiõe.ſʒ quã⸗
do ſolẽnitas reqᷣrit᷑ poſt actũ actꝰtenet:ſʒ ex poſtfacto annul
latur vel ꝑ ſnĩam vel eſt opꝰexceptiõe.vt no.ꝓbat᷑ in.l.vniuer
ſa. iñcta glo. C. de pci. imꝑa. offe. ?¶ Barĩ.l. liff. de teſta. anto.
⁊ abiin.c.fi.vt lite nõ ↄteſta.S.i.

Golutio.

¶ Solutũ indebitũ ꝑ ſnĩaʒ diffinitiuã q iã trãſiuit in rẽ indi
catã etiã pᷣtextu inſtroꝝ de nouo reꝑtoꝝ nullo mõ põt repe⸗
ti ſi directe venit᷑ ð ſuam.ar.in.l.ne diu.C.de penis.⁊.l.i.S.fi.
ff. de qõnibꝰ. ſʒ ſi eſſet aliqua actio q̃ ſnĩam nõ impugnat ſed
aſſerit eã eſſe verã:tũc dat᷑ repetitio.vt.l.in cõmodato.S.fi.ff.
cõmoda.ad idẽ.l.fullo.C. de ↄdi.ſine cã.qð verũ niſi de noto
rietate facti nũc ↄſtaret ſnĩam eſſe iniuſtà: qꝛ ex tali cã ſuꝑue⸗
niente poterit ſnĩa retractari.⁊ ſic põt intelligi.c.ij.de purga.
vul,⁊ ſic limitant᷑ notata ibi ꝑ Hoſti.ab.no.in.c.ſuboꝛta.de
re iudi.in fi.⁊ in.c.inter ceteras.e.ti.vide.v.ſnĩa.vᷣ.ſnĩa eſt la⸗
ta contra tus.
¶ Soluere vbi qͥs ꝓmittit ibi ↄuenit᷑ ⁊ remittit᷑.vide.v.pꝛo⸗
mittens ſoluere.cũ ver.ſeq.
¶ Solutionẽ nõ cõpellitur creditoꝛ de nocte reciꝑe.vide.S.
creditoꝛ nõ cõpellit᷑.

¶ Solutio cenſus an denotet ſeu ꝓbet ſubiectionez. vide j.

ſubiectiõis quaſi poſſeſſio.

¶ Solutio diutina cenſus ꝑ tantũ tps de cuiꝰinitio non eſt

memoꝛia ꝓbat debitũ ⁊ cenſum.nã ex ↄtinuatiõe tanti tpis
pᷣſumit᷑ debitũ ⁊ hʒ vim tituli. vi.lhoc iure Scduct? aque. ftð

aqua quoti.⁊ eſti.⁊.c.i.de pᷣſcrip.li.vi.⁊ Jo.an.in.c.puenit.
de cenſi. Bar. in. l. cñ de in rẽ ver. ff. de vſuca. ſ ſi allegat cur
ſus minoꝛis tꝑis nõ ſufficit ſi agit᷑ de inducẽdo obligatiõeʒ.

vt.l.ſi certis annis. C. de pacij,nã in tali caſu dʒ allegare cãm
Oſtituti ⁊ adducere tpᷣs ad ꝓbandũ ſeu pᷣſumendũ cam. vt al
lega.l.cũ de in rẽ ver.ſolutio em̃ infirmis nõ infert neceſſario
cãm nõ expꝛeſſam. vt colligit᷑ ex.c.recepimꝰ. de pꝛiuile.facit

ad no.ff. de vſu.l. cũ de in rẽ ver.ſi aũt agit᷑ de Eberatõe indu
cenda ⁊ tũc ſi reſiſtit ius cõe non ſu fficit,vt.l.cõpit.de pᷣſcrip.
xxx.anno.⁊.c.i.de pᷣſcrip.li.vi.ſi aũt ius cõe nõ reſiſtit ⁊ tune

Hm varias naturas actiões acqrant᷑ tꝑe vt in titulo de pꝛe
ſcrip.ꝑ totũ.ab.in.c.fi.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.vide.s.obligatiõeʒ

licet non inducit.

¶ Solutio debiti dz fieri creditoꝛi reſpectu valoꝛis monete

tpe obligatiõis.vide.S.moneta.
¶ Solutio facta ꝑ debitoꝛem creditoꝛi ſui creditoꝛis qui fuit
in moꝛa ſoluẽdi etiã pꝛimo creditoꝛi inuito liberat debitoꝛeʒ
a debito. vt.l. fi liber hõ.ff.de neg.geſt.⁊.l.ſoluẽdo.⁊.l.cũ pe
cuniã.e.ti.ff. de pig.ac.l.ſolutũ.S.ſolutã.no. Hoſti.in.c.eã te.
de iureiuran.
¶ Solutio debiti ſi fiat vni ex ſocijs vel ex duobꝰreis deben
di hoc impꝛouide nõ fieret.ff. de pac.l.ſi vnꝰ.ff.de duobus re.

deben. l. iij. in fi.idẽ ſi ſoluat᷑ adiecto in ſtipulatiõe.ff.de ſtip.

l.ꝙ ſi ſtipulatꝰ.vel ꝓcuratoꝛi etiã reuocato ſi tũñ hoc ſoluens
ignoꝛet.ff. ſi cer.pe.l.eius qui.no.doc.in.c.eã te.de iureiuran.
vide.S. depoſitariꝰ.

¶ Soluere ſeu ſatiſfacere an tenet᷑ clericꝰ ſuis creditoꝛibus

de fructib? ſui bñficij. dide.S.clericꝰ etiã ſi ſit.
¶ Debitoꝛ an teneat᷑ pqᷣrere creditoꝛẽ ⁊ ire ad domũ ſuã ad
ſoluẽdũ debitũ.vide.S.debitoꝛ ſi ſoluere.

¶ Soluẽ an teneat᷑ ſucceſſoꝛ pᷣlatꝰdebita ᷣcta ꝑ pᷣdeceſſoꝛẽ

vide.ð.platꝰ eccłie ſuccedit.
¶ Ingebite ſolutũ an dʒ repeti.vide glo.no.⁊ ꝑ oẽs doc.ap

pꝛobatã in.c.fi.de ſolu.⁊ vide ad hoc pambulũ qð ab. ibipo

nit ſupꝛa debitũ aliud eſt ⁊c. Et pꝛimo põt ↄcdludi ſᷣm eũ in
debite ſolutũ põt repeti in cã qñ debitũ eſt naturale tm̃.ſʒ ci⸗
uiliter in debitũ ſi erroꝛe facti fuit factaolutist in caſu.l.cũ

4.

qͥs.C. ad.l.fal.nã erroꝛ facti ꝓbabilis excuſat vbi pᷣceſſit de⸗

bitũ naturale tm̃.

¶ Scõo ꝙ vbi debitũ eſt naturale tm̃ ⁊ ciuiliter indebitũ ſi

— —

in ſolutõe interuenit erroꝛ iuris nõ cõpetit repetitio:qꝛ erroꝛ
iuris neminẽ excuſat ꝑ iura vulgaria.qð ꝓcedit in ꝑſonis nõ
pꝛiuilegiatis.nã minoꝛ:mulier:miles:⁊ ſiles ꝑſone q̃ excuſan
tur ab ignoꝛãtia iuris ꝑ eroꝛẽ ſolutũ poſſunt repeterevt.l.cũ
de indebito.ff. de ꝓba.
¶ Tertio ꝙ vbi obligatio naturalis eſt redacta ad neceſſita
tẽ pꝛeſtatiõis ꝑ ius ciuile nõ cõpetit repetitio.vt in caſu.l.ſt

non ſoꝛtẽ.S.libertus,.ff.de ↄdi.inde.plene ꝑ Bar.in.l.ſi teſta

mento.ff.de fideiuſ.⁊ vide glo.l.ex hoc.ff.de isſti.⁊ iure.
¶ Quarto indebitũ ſolutũ vtroq; iure tã naturali q ciuili qᷓ
cñq; ignoꝛãtia ſoluat᷑ ſiue facti ſiue iuris põt indiſtincte repe
ti. vt no.ꝑ glo.in alle.c.fi.de ſolu.q̃ diſtinguit inter exceptio⸗

nẽ ꝑſonalẽ ſeu ꝑpetuã.ſecꝰ ſi ſciẽter qs ſoluiſſet indebitũ:qꝛ

tũc videt᷑ donaſſe.lʒ hoc fallit in ſolutõe vſurarũ.ꝑ.c.debito

res.de iureiur.qð ꝓſeqre vt latiꝰꝑ Jo.an.⁊ ꝑ abiin alleg.c.fi⸗

¶ Soꝛs lʒ diuina inſpiratiöe fuit pmiſſa in Oathia ⁊ Jo
na ꝓpheta:non tñ eſt ꝑmiſſa in electionibꝰ pᷣlatoꝝ.vt.c.fi. de
ſoꝛtilegijs.admittit᷑ tñ ſoꝛs ad lites ⁊ diſſenſões dirimẽdas
vt ibi na.glo.⁊ doc.vide.s.interdictũ.v.interdicto vti poſſi.

Gpecies.

Species ⁊ genꝰ qualiter accipiant᷑ m iuriſtas. abb. in. c.
g

paſtoꝛalis.S.qm̃.de reſcrip.

¶ Species que ⁊ quales ↄtineant᷑ ſub genere,.ab. plene . c.
ſedes.de reſcrip. .

¶ Sub ſpe venie delinqre nemo dʒ. vt. c. lll. de clerico ercõi
cato vel depo.ini.vñ Hiero. Nõ blandiant᷑ nobis pnĩe fub

ſidia q̃ ſunt infeliciũ remedia. Iteʒ Seneca.Et ſi ſcrẽ deos

ignoſcituros:hoĩes aũt igno:aturos:tũ dedignarer peccare

h
cher
6.
an
Ngl
ri⸗
hick
le
tin.
uunc
ede
nie

Ohee
fnit

one
ſipe
ite

eden
hse.
fti⸗
unn/
us d
d

ſo

deap
bipo
igin
Sã
lich
tde

it̃
0:

eſits
leſt⸗

Af Gq
he
lo
ſiicg
ebit

gef⸗

.*
fide
idas
poſt

id

t
b
eos
e

no.xv.q.i.merito.? Seneca ad Zacillu.epła.xliij.ſ honeſta

q ſacis boĩes ſciũt ſi turpia qͥq refert hoĩem ſcire cũ tu ſcias.
Et in moꝛalibꝰ. Mullũ pctõꝝ tuoꝝ ↄſciũ magis timuerisqᷓ
teipᷣm. aliũ em̃ fugere poteris ſʒ te nũqᷓ. ⁊ Zulliꝰ libꝛo. iij. de
officijs. Si deos hoiĩeſq; celare poſſemꝰ nil tñ auare iniuſte
libidinoſeq; agẽdũ eſt.no. pe. de ancha.ĩ alle.c. illö. de cle. erc.
¶ Spes ſeu fiducia ad dignitatẽ obtinẽdã an eſt licita. vide
S.ambitio.
¶ Spes eſt certa expectatio future beatitudis:qꝛ de f utura
beatitudie nõ põt eſſe certitudo ſciẽtie ſed credulitas tm̃ ſᷣm
Aug'.vt refert Inno.in.c.ex lr̃is.de iu reiurã.

Gpiritualia.

¶ In ſpũalibus ex ſolo titulo trãffert᷑ plenũ ius.vide. S ius

ex ſolo. ä
Spoliatio.

¶ Spoliat?q ex gra poſſedit nõ dʒ reſtitui.vide.̊.poſſeſſio

¶ Sopoliatꝰ pᷣtextu ſnĩe nulle põt petere reſtitutionẽ.vt.c. cũ
cã.de offi.dele.glo.⁊ ab.in.c.cãm matrimonij.in fi.eti. quod

eſt glo. c. pᷣſentiũ. vij. q.i.

¶ Spoliat? non ſolũ dʒ pꝛiꝰ reſtitui anteqᷓ; impetrat᷑ p̃m foꝛ
mã.c.freq̃ns.de reſti.ſpo.li.vi.ſʒ etiã dz ſtare tanto tꝑe in pa

ifica poſſeſſiõe cyto tpe ſtetit ſpoliatẽ vt videt᷑ pbari.iij q.
ij.c. i. ⁊.c. qᷓdiu.no.ab.poſt VUVin. in.c. venerabil. deof. deleg.

Spoliatꝰ vigoꝛe ſnie nulle põt intẽtare poſſeſſionẽ peten

do reſtitutionẽ.no.in.c.ex in ſinuatione de pꝓcu.qð credit ibi

verũ ab. cũ iuder ſciebat ſniam nullã vel cũ errauit in iure: qꝛ
tũc auctas iudicis nõ excuſat cũ j eũ poſſit reſtitutio peti.vt
no.in.c.cõ querẽte.de reſti.ſpo.⁊ in.c.cũ cãm.de offi. dele. ſʒ ſi
iudex putabat ſnĩam aliquã vt qꝛ ignoꝛabat pcuratoꝛẽ reuo
catũ ⁊ tũc nõ põt agi interdicto vñ vi:qꝛ tũc iudex non videt
inferre vim. vt eſt tex. iũcta glo. fi. in. c.pꝛeſentiũ.jij.q.i.ſed tũc
põt agi ꝑ viã nullitat᷑j ⁊ peti reſtitutio officio iudicis.vt no.
Inno. in allega.c.ex inſinuatiõe. “”
¶ Spoliatꝰ Retinqͥetare ſpoliantẽ ſuũ qñcũq; nec tenet᷑ int
dicto vti poſſidetis:ſʒ repellere nõ lʒ niſ incõtinenti.vt.l. iij.
§. cum igit. ff. de vi ⁊ vi ar. c.c. olim. de reſti.ſpo. ita tenet gl.
in. l. vnica. C. vti poſ. ab. in. c. veniẽs. de pſ. crip.vi. colũ.
¶ Spoliato ↄuento ab actoꝛe vti poſſidetis cõpetit triplex
remediũ. Pꝛimo vt eũ repellat ab agendo excipiẽdo de ſua
ſpoliatiõe ante litis ↄteſtationẽ in vim dilatoꝛie.⁊ boc oꝑa
tur effectũ repulſuũ.vt.c.fi.de oꝛdi.cog.⁊.c.i.ij.q.ij.Secũdũ
remediũ eſt vt de ſpoliatiõe excipiat᷑ ꝑemptoꝛie poſt litis cõ
teſta. ⁊ vſq; ad ſnĩiam donec ↄcluſum fuerit R.l.i.in pꝛin.⁊ in
fi.ff. vti poſſi.qua ꝓbata dʒ actoꝛ ſuccũbere ſʒ nõ fiet reſtitu⸗

tio cũ nõ fuit petitũ:qꝛ oꝛdinata ad finẽ repellẽdi nõ ↄſeqͥt᷑

effectũ ↄſequenꝗi.vt.cij. de oꝛdi.cog. Tertiũ remediũ eſt vt
ſpoliatꝰ deducat ſpoliationẽ ſuã directe:⁊ tũc ꝓbata ſpolia⸗
tio ne reſtituet᷑.vt late no. ab. in. c. veniẽs.de pᷣſcrip.penł. col.
¶ã Appet ſpoliatio eoipo ꝙ ſubditꝰreſiſtit obedire dño: ⁊ iõ
cõpetit ſuꝑioꝛi vel interdictũ vel officiũ iudic vel ↄditio ex.l.
no. Inno.i.c.ſuboꝛta.de re iud.⁊⸗ no.i.c.q̃relã.de elec.⁊ de re
ſti. ſpo. ſepe. limita tñ vt no. Inno.⁊ ab.i.c.olim. de reſti.ſpo.
ex quo collige ꝙ ad ↄſeq̃ndã reſtitutionẽ poſſeſſiõis ſufficit
ꝓbare poſſeſſionẽ de pᷣterito ⁊ indetermin ate. vt alle.c.ſuboꝛ
ta.⁊.c.olim.vbi no.ab.

¶ Spoliat? poſt appellationẽ dʒ ante omĩa reſtitui etiam ſi
ali teneat rẽ ð volũtatẽ ſi ud. vide. S. appellatiõe interpoſita,
⁊ vide.ð.poſſeſſio.v.officio iudicis. „
¶ Nemediũ canonis reintegranda.⁊.c.ſepe.nõ bʒ locũ ĩre
bus pꝛiuatis qñ qͥs eſt expulſus a poſſeſſiõe ꝑ negligentiam
ſuã.vt.c,ij.vklit. pen. ⁊ ibi anto.vñ tutiꝰ eſt pt accumulet᷑ reſti
tutio vel ꝙ agat᷑ gñali iudiqꝗ officio.⁊ idẽtʒ Anto.in.c,ſepe.
de reſti. ſpo.⁊ Zapꝰalle.liij.⁊ intentãs boc remediũ nõ debʒ
narrare ſe fuiſſe ſpoliatũ:ałs ſuccũberet cũ tũc cõpeteret oꝛ⸗
dinariũ remediũ.dt.l.in cãe.de mi.⁊ remediũ extra oꝛdinariũ
nõ cõcurrit cũ alijs remedijs poſſeſſiõis.idẽ Inno.in.c.poſt
electi.de oceſ.pᷣben. vbi dicit ꝙ ꝑ officiũ iudicis põt qͥs pete⸗
re poſſeſſionẽ ſibi reſtitui de qua apparet ꝙ bona fide eã ha
buerat etiã nõ ꝓbata ſpoliatiõe.ar. (. de agri.⁊ cenſi.l.ſi colo
nipꝛimũ tñ appꝛobat ab.in. c. ij. vt lite pen. S. alle.

¶Spoliatio põt in iudiciũ deduci dupłrꝑ viã exceptionis

⁊ ea pbata repellit᷑ actoꝛ ſʒ reꝰ nõ reſtituit:qꝛ finis exceptõis

eſt repellere nõ ↄſequi. Itẽ ꝑ viã actiõis ⁊ ea pbata ↄſequit

reſtitutionẽ:nõ aũt repetit agentẽ. ⁊ boc qꝛ finis actiõis eſt
ↄſequi nõ repellere.dʒ ergo attẽdi modꝰagẽdi:⁊ ſic iudex ꝓ/
cedere ⁊ ſuã ſnĩam reſtringere lʒ notoꝛie apꝑeat ꝑ ꝓbationes
liaʒ factas.⁊ hoc colligit᷑ notabiłr ex.c. dilect?.de oꝛdi.cogni.
vbi vide ab.
¶Sopoliatõis erceptio repellit eũ ſolũ qͥ tenet᷑ interdicto vñ
vi.vide.S.exceptio ſpoliatiõis.
¶ Spoliatiõis exceptio anẽ petua.vide.. exceptio ſpoli.
¶Ad conſequendã reſtitutiiẽ ſufficit pbare ꝙ aliquo tꝑpe
poſſederit:qꝛ tũc pᷣſumit tꝑe ſpoliatiõis poſſediſſe. vt ꝓbat᷑
in.c.olim.iij.de reſti.ſpo.de neceſſitate em̃ ad ꝓbandã pꝛeſcri
ptionẽ ſatis eſt ꝓbare pꝛin cipiũ poſſeſſiõis ⁊ allegare poſſeſ
ſionẽ de pñti.no. Bar.in.l.celſus.ff. de vſuca. nec eſt neceſſe
ꝓbare ↄtinuationẽ poſſeſſiõis niſi pᷣſumptiue niſi ꝑ partem
aduerſam pꝓbet᷑ ꝛiũ.no.ab.in.c.cũ eccłia ſutrina. de cau. poſ.
⁊ ꝓpꝛie.iij.colũ.
¶ Spoliatꝰ pꝛedo eſt reſtituẽdus niſi in ludicio ↄſtet eũ eſſe
pdonẽ.vide.s.reſtitutio.ver.pᷣdo.
Spoliat⸗ poſt ſnjam in petitoꝛio lata lʒ non poſffit agere
interdicto vñ vi ſeu poſſeſſoʒo obſtante defectu notoꝛietatis
ꝓpꝛietatis ꝑ ſnĩam ↄ eũ lat põt tñ a gere ꝑ titulũ vt lite pen
dente ꝑ vid attẽptati cũ iſta via videt᷑ pꝛiuilegiata cũ ledat
nõ ſolũ ꝑs ſʒ etiã iudex.nec põt tũc ſpoliatꝰſe iuuare ſnĩa cui
nõ detulit: ⁊ eſt puiſum ſpoliato de alijs remedijs large ⁊ lõ
ge melioꝛibꝰ. nã põt agere ↄditi.l.ſi qͥs in tantã. C. vñ vi. ⁊. c.
eũ q de pᷣben. li.vi.?. c placuit. xvi.q. vij. interdictũ em̃ vñ vi ſo
lũ dat᷑ nõ notoꝛie iniuſte rem tenẽti.no. Inno.in.c.cũ eccła.

de cau, poſ.⁊ ꝓpꝛie.ab.in.c.cũ dilectꝰ.e.ti.circa fi.vbi ↄcludit

ab.ꝙ ſi poſt ſnĩam in petitoꝛio latã victoꝛ ſpoliet poſſidentẽ
ſine iudicis auẽte põt ſpoliatꝰagere oditiõe.l.fi q in tantam
¶ Spoliatꝰ lʒ poſſit renũciare pꝛiuilegio ſuo vt ante oĩa re
ſtituat. de quo in. c. fi. de oꝛdi.cogni.tñ iud ex põt ex officio re⸗
ſtituere ſpoliatũ etiã eo nõ petente vbi ĩminet ꝑiculũ aĩarum
vt.c.i.de reſti.ſpo.vbi no.ab.in pꝛincip.vide gio.i.q.iiij, quia
pꝛeſulatus. B
¶ Spoliatꝰ põt facere pactũ vel iuramentũ de nõ moleſtan
do ſpoliatoꝛẽ. vide.õ̊. pactũ factũ ſpoliatoꝛi.

¶ Si ſpolia ſti me re coꝛꝑali ⁊ nõ poſtmoduʒ intentas g̊ me

ↄditionẽ.l.diffamari.C.de inge. ⁊ ma.⁊.c.ↄ querẽte.de of. oꝛ.
certe potero petere reſtitutionẽ illiꝰrei ſi pꝛimo me ſpoliaſti ⁊

ante oĩa dʒ fieri reſtitutio.⁊ ſicvno mõ intelligit᷑ tex. in.c,ex cõ

queſtione.de reſti.ſpo.⁊ ibi ab.iiij.col.
Spoliatꝰqͥ rẽ ſuã incõtinẽti recuꝑare nõ põt qꝛ eſt penes
aliũ ſine violẽtia vel clandeſtinitate dʒ iudicẽ adire ⁊ nõ dʒ
ſua aucte rẽ inuadere.ff de reg.iu.l.nõ eſt ſingulis.⁊.l.ſi quis
in tantã.C. vñ vi.⁊.c.eũ q. de Pben. li. vi. xvi. q.vi. placuit. ⁊. l.
ſtat. ff. qð me. cã. Si aũt nõ põt ius ſuñũ coꝛͥ iudice ꝓſequi po
terit auẽte ſuꝑioꝛis arma mouere ⁊ bellũ indicere ad ſua recu
perãda.xxiij.qij.dñs.⁊ ſi nõ hʒ ſi uꝑioꝛis copiã põt ꝓpꝛia au⸗
ctoꝛitate ius ſibi dicere ſjm Inno.in.c.olim.ide reſti.ſpo.ar,
in.c.ꝑ venerabilẽ.qͥ fi.ſint legi. ⁊ in regula qð nõeſt licitũ.de
reg.iur,li.vi.glo.piij.di.ius gentiũ.ab.in alle.c. cũ olim.penul.
col. ⁊ vide Inno.in.c.ſicut.ij.de iureiur vide.S. bellũ..lʒ.
¶Spoliatꝰ qͥ rẽ ſuã vi vel furto ſeu ꝑ fraudẽ vel calũniã per
didit põt aucte ſua rẽ ſuã ſili mõ recuꝑare: ⁊ in tali caſu dolꝰ
cũ dolo ⁊ culpa cũ culpa cõpenſat᷑.no. Inno.in.c.olim.i. de

feſti.ſpo. qð intellige dũmõ ex bac recuꝑatõe nõ poſſit alicui
maliũ generari.nã ſi ex inde oꝛiret᷑ ſcandalũ dz rẽ in pꝛiſtinum

ſtatũ reſtituere.ↄcludit ab.poſt Inno.in alleg.c.olim.i.cir. fi.
¶ Spoliatio deducta ſuꝑ eadẽreꝑ viã agẽdi oꝑa? effectuʒ
expulſiuũ ⁊ ↄſecutiuũ.nã repellit aduerſariũ agetẽ petitoꝛio
⁊ ſpoliatiõe ꝓbata ↄſequit᷑ reſtitutionẽ.qdð pbat᷑ in.c.ex con⸗
q̃ſtione.⁊.c.lr̃as.de reſti.ſi po.⁊ v obiq; ab.no. glo.ij. q. ij. ce i
¶ Spoliatꝰ ſi ex iudicis defectu nõ valet rẽ ſu ↄſeqͥ põt ꝓ⸗
pꝛia auẽte illã innadere.vt glo.no.i.di.ius gentiũ.no. Inno⸗/
in.c.olim.i.de reſti.ſpo.⁊ Jo.an.in.c.i.de dolo ⁊ ↄtu.⁊ ibi ab.
iiij.colü.facit.l.ait ptoꝛ.S.ſñi debitoꝛẽ.ff. de bis qᷓ in frau.credi.
⁊il.nullus.C. de iudeis.⁊ qð no.in.c,cũ nõ ab hoiĩe.de iudi.⁊

hoc verũ niſi timeat᷑ ſcandalũ.vt ibino.

¶ Spolian põt de facto ab epo vel iugice is qͥ de kacto ſe ĩ⸗
truſit: vide.s eps põt ſpolier.

C¶ Agd petitionẽ ſpoliantis nõ eſterigèdus titul?aſi poliato
ante reſtitutionẽ nec ipe ſpoliatoꝛ põt hoc refricare ĩ q̃ſtionẽ

ſudex tũ anteqᷓ reſtituat dʒ ex officio ſuo ſe infoꝛmare f!de

titulo ↄſtaret legitime vel ſaltẽ ꝑ ꝓbabiles rõnes dʒ eñ reſti
tuere als ſi ↄſtat nõ br̃e titulũ nõ reſtituat.eſt ↄcluſo Jo.cal.
in. c. er ꝑte. de reſti. ſpo. quã firmat Qapꝰſua alle.xxiiij.circa fi.
vide.. poſſeſſoꝛi agẽti.⁊ notat ipe Lapꝰſua alle.lij circa fi.

Gponſalia.

¶ Spõſe appellatiõe ſolũ ↄtinet᷑ ſpõſa de futuro a ſpõdeo
es.⁊ iõ ſpõſa dr q̃ſ ꝓmiſſa.ſꝰmr̃imo nio ↄcto ꝑ oſenſum ad⸗
impleta eſt ↄditio ⁊ dr vxoꝛ.xxvij.q.ij.ſufficiat.⁊ nota ꝙ qñ
agit᷑ de odio appellatiõe maritate nõ venit ſpõſ a. ſec? ſi age
ret᷑ de fauoꝛe.vt in.l.nõ ſine.C. de bonis q libe.no.glo.inſti.ð
nup.S.ſʒ ſi vxoꝛ.vide.s.mr̃imoniũ.

—

¶ Spoõſalibꝰ gctis ꝑ fratrẽ ſoꝛoꝛ nõ obligat᷑ ex ſola pũtia ſz
oʒ ꝙ ↄſentiat ſaltẽ tacite ꝑ aliq̃ ſigna.ſecꝰ in ſpõſt alibꝰ Zctis
ꝓ parẽtes:qꝛ tũc ſola pñtia br̃p ↄſenſu.vt in. c. vnico. de de⸗
ſpon. ĩpu.li. vi. ⁊ ibi Jo.an.in nouella.idẽ ab.in.c.i de ma. 3.
contra inter.ecde. „»
¶ Spõſalia nõ trãſeũt in mr̃imoniũ receptionẽ munerum
nec ꝑ oſcula ⁊ amplexꝰ.vt.c.adgleſcẽs.⁊.c.is q̃. de ſpõſamo
bis non obſtantibꝰ tʒ matrimoniũ cũ alia ctũ.vt.c.i.de ma.

Zc. inter.eccłie.⁊ ibi ab.

Statutum.

¶ Statuere an põt capłin ſine epo ſuꝑ ſtatu ecclie ⁊ in qbꝰ
vide.S. capłm.
¶ Statutũ iuratũ ꝑ canonicos de nõ augẽdo nec minuẽdo
numerũ canonicoꝝ vel pᷣbendarũ põt per eos augeri vel mi
nui:pꝛiꝰ tñ ſublato ⁊ reuocato ſtatuto.vt.c.dilecto.de pᷣben.
ſecꝰaũt ſi iurauerũt ſuare ↄtẽta in ſtatuto.nã tũc nõ pũt con

Zuenire ſine ꝑiurio ſine auẽte pape.vt alle. c. dilecto.ſi tñ õᷣue
nerint tʒz creatio vel qð fecerint:ſʒ incidũt in ꝑiuriũ.vt no. in

alle. c, dilecto. ⁊ no. Jo. an. in rla qð ſemel.de regu.iu. li. vi. in
mercu.ab. in. c. cũ acceſſiſſent.de ↄſti.iij.colũ.vbi latiꝰvide de
numero ↄfirmato ⁊ iurato vel ↄfirmato tm̃ an põt minuivel
augeri ⁊c.
¶ Statutũ iuratũ ꝑ capłm põt tolli collegiałr:⁊ tũc venien
tes õ ſtatutũ iuratũ nõ incurrũt ꝑiuriũ ꝑ.c. dilecto. de pᷣben.
ſʒ ſi pꝛimo nõ tollit᷑ ſtatutũ Zᷣueniẽs eſt ꝑiurꝰ.vt no.ab.in. c.
pſtitutꝰ.de reſcrip.iij.colũ.
¶ Statutũ ſeu ↄſuetudo capli etiam iurata q oẽs de capko
debeãt ↄcoꝛdare ⁊ alłs non valeat actꝰregularit᷑ nõ valet:qꝛ
eſſet gᷣ vtilitatẽ eccłie cñ hoĩes ſunt faciles ad diſcoꝛdandũ.
vñ ſepe ĩpediret᷑ cã ſi diſpoſitũ a maioꝛi ꝑte nõ hr̃et effectum
Er quo etiã infert᷑ ꝙ in vniuerſitatibꝰ eccłiaſticis non valet
ſtatutũ vel ↄſuetudo vt due ꝑtes ad minꝰdebeãt cõcoꝛdare.
ſʒ ſepe pᷣualere dʒ diſpoſitũ a maioꝛi ꝑte capli dũmõ illa ſit
ſanioꝛ. facit.c.lʒ. de elec.⁊.c.ſi cui.de his q̃ fi.a ma.ꝑ.ca.li.vi.⁊
ibi glo. vt refert ab. in. c.i.de his q̃ fi.a ma.ꝑ.ca.ij.colũ.
¶ Statuta an põt indifferẽter eps facere ſine cõſenſu capli
plene ꝑ ab in. c. c ↄſuetudo. de ↄſue.
¶ Statudte nõ põt epᷣs z ius cõe.vide.s.epᷣs nõ pᷣt ſtatuẽ.
¶ Statutũ epi ve archiepi nõ valet vt cã tractet᷑ citra beni
gnitatẽ ⁊ eqͥtatẽ canonicqͥ ⁊ ſic non valet ſtatutũ vt ex pacto
nudo nõ poſſit agi. de quò ꝑ Jo. an. in. jfi. de offi/ archi. ⁊ in
c.fi. de ap.li.vi.ab.in.c.dilecti.i.de iudi.iij.colũ.
¶ Statuere nõ põt inferioꝛ ↄᷣ ius ſuꝑioꝛis.vt.c.ꝙ ſuꝑ bis.
de ma. ⁊ obe. xxvij. qij. c inſtitutionis.no. glo.in cle. ne romà
ni. de elec. ⁊ plene Jo. an. in. c.fi.de ap.li.vi.⁊ in fi. Fede.cõſi⸗
lio. xvij. glo. in. c.f.de hereti.li. vi.⁊ cle.ſepe.de vᷣb. ſig. in gl.
mãdam, vbi ↄcludit᷑ ꝙ nullꝰcitra papa põt tollere ſolẽnit⸗
tẽ iun lotglttec cãm ſimpłr ⁊ de plano.no.ab.i.c.pe.ð iudi.
vij. colũ. MU
V Statutũ an põt epᷣs cũ dapło facere vt fructꝰbñficioꝝ va
cantiñ applicent᷑ fabꝛice eccłie ad tpᷣs.vide.s.epᷣs beneſicia
conferens. .
¶ Statuta ſeu ↄſtitutiões epoꝝ iuri canonico aduerſantes
nõ obligãt. no. Hoſt. de vb. ſig. . c. ex pte. iij. ⁊ Pipᷣm ⁊ Jo.
an. de of. archi. c. fi. qd ꝓbat᷑ de ma.⁊ obe.ꝙ ſuꝑ his.de loca.
cij.nec em̃ canones p epm euelli vel minui pñ̃t qͥ debẽt ꝑ ipʒ
obſeruari.xix.diſt. nulliix.q. uij. cñ ſcimꝰ.de ↄſti.ciiieſt ↄcluſio

.

Jo.cal.in ſuis ↄſilijs.ti.de oſti. ſilio...
¶ Statuto ſuo an põt epᷣs ligari vel eꝰꝰ ſuꝑioꝛ ſeu ꝑticipaàs.
vide.ð. epᷣs an liget᷑

¶ Statuta nõ pñ̃t facẽ abbas ⁊ ↄuẽtꝰ ꝑ q̃ ligẽt᷑ ſucceſſoꝛes
niſi eps ſeu aliꝰſuꝑioꝛ ſtatuta illa auctoꝛiz auerint.colligitur

ex no.in.c.cum ad monaſteriũ.de ſta.mona.⁊ ibi ab.iij.colũ.

¶ Statutũ põt capłm facere ð ↄſuetudinẽ de nõ reſidendo

dũ tñ ſit abs rõna bile ꝓ vtilitate eccłie vt qꝛ eſt deſtituta ſuſ⸗
fragio canonicoꝝ. no. Hoſt. ⁊ Jo.an.poſt eñ in.c.ad audiẽ⸗
tiã. de cler. nõ reſi. ⁊ eſt tex.in.c. cũ oẽs.de ↄſti.⁊ ibi ab.i. colũ.
¶ Statuere põt pᷣlatꝰvt ſine monitiõe vel citatiõe derici ne
gociantes ꝑdant pꝛiuilegiũ.vide.s.monitio.vᷣ.vbicũq;.
¶ Statuere nõ põt ſolꝰ eps certũ numexꝝ canonicoꝝ ĩ eccła
ſine ↄſenſu vel ſaltẽ ↄſilio canonicoꝝ.vt no. Jo.an.in.c.i.de
oſti. li. vi. facit. xi. q. vij. eps nulliꝰ.no. Inno.in.c.nouit.ð bis
q̃ fi.a pᷣla.vbi tradit regulã mẽti cõmendandã ꝙ ardua non
explicat epᷣs ſine ↄſenſu canonicoꝝ:ſʒ in alijs nõ arduis ſuf /
ficit ↄſiliũ.facit.c.qꝛto.de bis q̃ fi.a pᷣla.⁊.c.paſtoꝛalis.de do
na. cle. 2 ſi vna. de re.eccle.nõ alie.qͥnimo qñ epᷣus ſtatuere
vult ſuꝑ iuribꝰ ꝑtinẽtibꝰ ad dlericos inferioꝛes dʒ ipos cleri⸗
cos ſaue vocare.no. Inno.in.c.veſtra.de loca.no.ab.in.c.ij.

¶ Statutũ epᷣi ſine ↄſilio capki non valet. vt. c. qᷓto. de bis qᷓ

fi. a pla.ex quo infert᷑ ꝙ in ſtatutis ↄdẽdis Iʒ reqrat᷑ ↄſilium:
nõ tñ requirit᷑ ↄſenſus capłi.⁊ ſi capłm diſſentit:valet ſtatu⸗
tũ niſi aliqͥd rõn abile opponat᷑ ꝑ capłm.no.archi.⁊ Jo.an.
in. c.i.de cõſti.li.vi.ↄvidet᷑ ſatiſfactũ ↄſilio ex ſola petitiõe ⁊
expectatiõe rñſ: cñ cõ ſiliũ nõ tenet᷑ ſeqͥ.vt in.c.cũ in veteri.de
elec.⁊ in.c.cũ olim.de arbitris.no.ab.in alle.c.quanto.i.colũ.
¶ Statuto epᷣi ſuꝑ facto a iure dãnato edito hʒ nõ ligantur
ſubditi extra territoꝛiũ delinq̃ntes.vt.c.vt aĩaꝝ.S.ſtatuto.de
oſti. li.vi.ſi tũ ſtatutũ expꝛeſſe diſponat ðᷣ ſubditũ alibi delin
quentẽ ligat᷑.vt.l.fi.de decre.ab oꝛdi.faci.vtẽ etiã ligat᷑ ſub⸗
ditꝰſtatuto ſimpłr edito ſᷣm foꝛmã dicti.S.ſtatuto.ſi ſubditus
delinquat in loco exempto intra territoꝛiũ ſtatuẽtis.nã h lo
ca exẽpta nõ ſint de iuriſdictiõe:ſunt tũ intra territoꝛiũ.vt.c.
cũ epᷣs.de of oꝛd.li.vi.no. Jo. an.incli ppede reſcri.li.vi.

boctʒ Fede.de ſenis.ↄſilio.ij.vt refert Pe.de ancha. in. c.

nobis.i.de ſen. excõ.⁊ vide.s.ſnĩa generalis.
¶ Statutũ laycoꝝ generale eti pctm̃ nõ nutritiuũ ⁊ rõnem
ↄtinẽs nõ ſeruat᷑ in aliquo foꝛo ↄ clericos etiã ſi ſpecifice nõ
diſponat de clericis vel eccliaſticis ꝑſonis ne ſit libertateʒ
ecckiaſticã. c.eccłia ſctẽ marie.⁊ ibi ab.de ↄſti. ↄ dictũ Bar. ĩ
l. cctos ppłos.C.de ſum.tri. .
¶ Statutũ laycoꝝ puniens Ʒhentẽ matrimoniñ ſine oſenſu
patris vel agnatoꝝ nõ valet in aliquo foꝛo. Jo.an.in.c.ſtatu
tũ. de here. li. vi. eſt ↄcluſio ab. in. c. eccłia ſctẽ marie. de oſti. x.
col.vide.S.lex ciuilis.⁊.sõ.pena legalis.
¶ Statutũ laycoꝝ ꝑ qð ex cerij diecturis pbat᷑vſurariꝰ
valet niſ lex vel ſtatutũ pꝛincipalłr pᷣſumeret circa actũ ſpũa
lẽ.⁊ iõ valet ſtatutũ laycoꝝ ſi certo caſu pᷣſumit actũ ſimulatũ
lʒ iuramentũ ſit appoſituʒ in ↄctu. qdð intelligo qñ pᷣſumit ex
rõnabili cã ałs poſſit in fraudẽ iuramẽti lex pſumere ſimula⸗
tionẽ. anto.in. c.cũ ↄtingat.de iureiur. Bar.in.l.omẽs ppli.
ab. plene in alle.c.eccłia ſctẽ marie.xij. colũ.

¶ Statuta ꝑmittẽtia ↄſanguineis vindicare moꝛtẽ ſeu inin
niã ↄſan guineoꝝ ſunt illicita:qꝛ qð fieri dʒ ꝑ viã iuſticie non

dʒz exerceri cũ rancoꝛe animi: maxime qꝛ talia ſtatuta pꝛebent
materiã rixis ⁊ ſcandalis.ar.in.l..nõ eſt ſilis.ff.de reg.iur.⁊.l.

cõnenire.ff. de pac. do. Jo. an. in addi.ſpe.ti. de ↄſti. videt᷑ B

limit Re qñ ſtatutũ dat hãc facultates vt ex rãcoꝛe animi fiat
bec vindicta.ſecꝰ ſi dat᷑ vt miniſtro legis ſeu iuſticie:qꝛ ſtatu
tũ facit illos ↄſanguineos miniſtros iuſticie.xxitj.q.vi.nõ eſt
crudelis.⁊ ab.in alle. c. fi. de ſue.iiij. coll.
¶ Statuere nõ pñt ciues remanẽtes in ciuitate in pᷣiudiciuʒ
eoꝝqͥ ſunt a ciuitate expulſi.vide.S. ciuitas.

¶ Statutũ an ⁊ qñ pñjt legati vel epi facete:⁊ an ſunt perpe

2

tua ⁊ actio ex tali ſtatuto depẽdens an ſitannalis.vide.s.le⸗

gati an poſſunt.
¶ Statutũ vel cõſuetudo laycoꝝ an extendat᷑ ad dericos ſ
non eſt pꝛiuilegiatũ. vide.s.clerici pñt vti. 4

—„ .

¶ Statutũ quo cauet᷑ vicini ſub certa pena teneant᷑ cape

malefactoꝛẽ p maleſicio cõmiſſo in vicinia nõ extendit᷑ ad vi

— —-— —

— —— — — — — — — —

=. =
=S. S. £–n u

gl
le⸗

Nes
Ptur
lolſ.
ndo
ſußß
li⸗
G.
ſeine
5
ſecchi
cſde
öhes
non
is ſuf/
dedo
tuere
dleri⸗
hecij,

bisĩ
Ulurm
tarng
oan.
iöe
gide,
coli.
Antur
node
delin
ſab
fus
hlo
M..
lii.
0

en
n
ne;
Raͤ

ſenſe
Konn
Nſit

Nd⸗
lnc
irer
nna
n

Uinis
enon
eben
ſord
icei
inifu
Gtn
ſick

pee
oſ

cape
AA

cinos qͥ fecerũt qꝛtũ potuerũt ſz ppter potẽtià ſeu velocita teʒ

malefactoꝛis nõ voluerũt illũ caꝑe.ſfacit glo.in.c.cũ ſicut. d e
eo qͥ mit.in poſ.fac.l.i. S. occiſoꝛ.ffad fil.⁊ ibi Bar.⁊ vide q8

no. in.l.ne qᷣd.ff. de in integ. reſti. a b. in alle. c. cũ ſicut. circa fi.
¶ Statutũ laycoꝝ quo cauet᷑ ꝙ ſi qͥs impetret inhibition eʒ
fieri iudici ſeculari ꝑ eccłiaſticũ tenet᷑ cãm expedire infra decẽ
dies in foꝛo eccłia ſtico ſub certa pena ſi ꝑ aduerſariũ ſtetit qꝛ
malicioſe petit dilatiões lõgioꝛes etiã poſita validitate ſta⸗
tuti nõ ĩputat᷑ ĩpetrãti ꝑ iura.S.ðin ꝓximo ver.alle.⁊ ab.in. c.
cũ ſicut.de eo qͥ mit.in poſ.in fi.facit.l.ſi cũ rõne.ff. de excuſa.
tu. ⁊ qð no.in.c.ex inſinuatiõe. de ap.
¶ Statuta etiã infamiã irrogãtia põt ciuitas facere.vide.ẽ.
ciuitas nõ libera.
¶ Statutũ laycoꝝ in terris ſubiectis tꝑali iuriſdictiõi eccle
ſie nõ valet.vide.S. eccłia..in terris.
¶ Statutũ nõ pñt facere pꝛincipes ſeculares in ocernẽtibꝰ
ſalutẽ aĩe vl decoꝛẽ xpᷣiane religiõis.vide.ð.pᷣncipes ſcłares
¶ Statutũ laycoꝝ ꝑ qð intimidat᷑ matrimoniũ qð dz eſſe li
berũ ſiue apponat penã auferẽdo lucrũ ſeu inferẽdo dãnum
nõ tʒ.no. Fede.in ſuo ↄſilio.xxxv. Jo.an.in.c.ſtatutũ.de bere
ti.li.vi.ſʒ ↄ ſuetudo patrie circa ſolẽnitatẽ matrimonij ⁊ circa
alia qᷓ in ea interuenit ↄſenſus ep̃i ⁊ totiꝰcleri vz ⁊ nõ ſeruan
tes peccãt moꝛtałr.eſt ↄcluſo ab.in.c.i,de ſpon.vide.s.pena
legalis. æ vide. S. l. ciuilis nõ põt directe.
¶ Statutũ vt q;diu heres diſtulerit reſtituere dotẽ ſoluat cer
tũ q̃ͥd ꝓ cẽtenario mulierinõ vʒ. vt no. Jo.delig.in cle. vnica
de vſuris.ab. in.c.de pꝛudẽtia. de do inter vi. vxro.
¶ Statuta ciuitatis ↄcedẽtia ĩmunitatẽ vel pꝛiuilegiũ foꝛẽ
ſibꝰ vel alijs an poſſint reuocari.vide no.ꝑ ab. in.c.nouit.de
iudi.viij. colũ.⁊ vide.s.pꝛiuilegiũ ↄceſſum nõ ſubdito.
V¶ Sieſt qſtio inter clericũ ⁊ lay cũ eo caſu quo ſtatutũ nõ vʒ
Ʒʒ dericũ nõ vʒ etiã in eiꝰ fauoꝛẽ:cũ ſtatutũ fuit editũ vt eſſet
lex cõis.iiij.di.erit aũt lex.⁊ hoc verũ niſ ler eſſet mere pꝛiuile
giatiua.facit qð no.in.l.cũctos ppłos.⁊ in.c q̃ in eccłiarũ.⁊
Inno. in.c.fi.vt lite pen.ab.in alle.c.ꝙ clericis.ix. coliI.
¶ Statutũ laycoꝝ ſi inijcitvinculũ añ clericatũ ſeu poſt cleri
catũ ſeu lig ðnẽ ama fficit clericũ ſeu religioſum ad ſeruan⸗
dũ eũ.vide ſubtiliter ⁊ no.ꝑ ab. in. ciꝙ cleriꝗ. de fo.cõ pe.vbi
vide an vʒ ſtatutũ ꝙ femina excdluſa maſculi ſuccedant ⁊ an
bẽat locũ ĩ religioſa ⁊c vide.õ.ſtatutũ laicoꝝ diſponẽs.cũ ſe.
¶ Statuta põt ſibi facere q̃libet ciuitas vbi ius ciuile vł ca
non expꝛeſſe nõ reſiſtit ⁊ in nõ reſeruatis pꝛincipi ⁊ vbi non
agit᷑ ð bonos moꝛes vt ſentit Jo. and.in addi.ſpe.ti.de ↄſti.
iij. col. facit.i.di.ius ciuile.p hoc facit tex.in.c.veniẽtes.de iu⸗
reiur. nõ tñ põt ciuitas facere ſtatuta canones ꝑqᷓ ledunt
clericix in ↄcernẽtibꝰſtatũ clericalẽ. de ma.⁊ obe.c.ꝙ ſuꝑ bis
xxv.q.iij.inſtitutiões.no.ab.in.c.q; clericis. de fo. cõpe. in fi.
Statuta municipalia reducẽda ſunt ſeinꝑ ad intellectum
iuris cõis.ff. Qe mune.⁊ bono.il.vt gradatim.S.ſʒ ſi lege.
¶ Statutũ ciuitatis ꝙꝙ illegitimi ſuccedãt patribꝰdeficienti
bus aſcendẽtibꝰ⁊ deſcendẽtibꝰſeruari dz in foꝛo ſeculari qð
nõ eſt de tꝑali iuriſdictiõe eccłie.eſt em̃ tale ſtatutũ validum
exꝑte cãe efficiẽtis.inſti.de iure na.gen.⁊ ciuili..i.⁊. ff. de iu⸗
ſti. ⁊ iure.l.oẽs.sS.i.⁊.c.ius ciuile.i.di.ij.di.c.i.⁊ er ꝑte cãe ma⸗
terialis.ſ.in cauſis laycoꝝ. viij.di.quo iure. xcvi.di.bñ qͥdem
Itẽ ex ꝑte cãe finalis vt.ſ.diſpoſitio ſit libera in quocũq; te⸗
ſtante ⁊ filij bonis gaudeant parentũ.C.man.l.in re manda
ta. de ſepul.c. de his. Ciuitas nãqʒ bʒ ptãtẽ vt ſtatuta poſſit
facere ð ius ciuile qtũ ad ſubditos.vt no.in.l.nec ex pᷣterito
ff. de re iudi.⁊.eti.l.neq; pig. 5.i.ſucceſſiones nãq; ⁊ garũ mdð/
dus nõ eſt dubiũ ꝙ ꝓcedũt a iure ciuili:qꝛ naturali ilri nemo
põt ſibi ꝓpũ dicere.viij.di. quo iure.xij.q.i.c.ij. ⁊ no.i.di.ius
naturale.facit ad pᷣdicta qð no. Dy. de ſtatuto municipali ꝑ
1ð diminuit᷑ legitima. in. c. indultũ.de regu.iur.li.vi.nec tale
tatutũ appꝛobat nec ꝑmittit directe nec indirecte adulteriũ
lʒ ſpuriꝰad ſucceſſionẽ pris admittat᷑ ſi eiꝰ vitiũ nõ ſectetur
cũ nõ ſit culpa gẽitiſʒ generatj.c. vñcũq;.cũ alijs.c.ſe.lvi.di.
eſt ↄcluſiol Jo.cal.in ſuis oſilijs ti.de ↄſti.ↄſilio.iiij.
¶ Statutũ municipale ⁊ ↄſuetudo poſſunt extendi ad ali⸗
os caſus ex idẽtitate rõnis dũmõ illi caſus non habeant le⸗
gem Zꝛiaz. ⁊ ſic intelligit᷑ qð no.in.cin noſtra, de iniur. ab. in
c.trãſlato.de ↄſti.in fi.

¶ Statutũ lʒ nõ poſſunt lapci facere ſuꝑ moꝛtuarijs:qꝛ il⸗

—,ℳ

la ſunt annexa iuri ſpũali.nã de annexis idẽ eſt iudiciñũ. c.quã
to.de iudi.nec circa ↄtingentia cultũ diuinũ vel refrigerium
aĩe defunctoꝝ laycoꝝ ſtatutũ nõ valet. vt.c. fi.de re. ecch non
alie. vbi hoc no.ab.facit.c.qᷓ pᷣpoſterũ.xiij.q.ij.circa ↄcernẽ⸗
tia tñ põpas mũdanas vʒ ſtatutũ laycoꝝ etiã ſpecifice fa ctũ
vt de pãnis nigris in moꝛtuarijs nõ vtẽdis.⁊ de ſilibꝰ qꝛ de
moꝛtuis nõ eſt multũ dolendũ ſm fidẽ pter ſpem future vite
vt alle.c.q; ppoſterũ.no.ab.in alle.cfi.
¶ Statuta vel ↄſuetudines patrie vel locoꝝ nõ ligant cleri⸗
cos in eoꝝ pᷣiudiciũ etiã ſi exerceãt negociatiões. vt colligit
ex. c. fi. de vi. ⁊ ho.cle.vt ↄcliglit anto.ibi opi.Bar.in.l. cun⸗
ctos pplos.de ſum.tri.de hocꝑ ab.in. c. eccłia ſctẽ marie. de
oſti.vbi late ꝑ eũ:⁊ aliqͥd ꝑ eũ in alle.c.fii.colũ.
¶ Statutũ ſeu ↄſuetudo ſi ſunt fauoꝛabilia eccleſijs nõ tol
lunturꝑ vnicã ↄtrauentionẽ:ĩmo vnꝰ ſol⸗ꝰ põt reſiſtere oĩbꝰ
⁊ facere actũ retractari. vt no.dicit Inno. in.c. accedẽtibꝰ. de
pꝛiui.no.ab.in.c.ꝓ illoꝝ.de pᷣben.ij.col.
¶ Statutũ ſeu ↄſuetudo ſi ſunt fauoꝛabilia ꝑſonis collegia
liter illi q fecerũt ſtatutũ poſſunt illud rũpere ⁊ Zuenire⁊ ime
diate tollit᷑ ſtatutũ ſaltẽ vt illud allegare nõ poſſint in pᷣiudi
ciũ alteriꝰ.ar.in.c. ꝓtloꝝ.de pᷣben.⁊ ſic intelligit qð no. Jo.
an.in.c.ad audiemiã.de cleri.nõ reſi.ab. vbi.8.
¶ Si aliqs de vniuerſit gie fecit ð ſiatutũ alijs ſciẽtibꝰ⁊ nõ
vdicentibꝰ qꝛ nõ ↄſtat clare de intẽtione vniuerſita tis eo qꝛ
foꝛtiꝰdepꝛehendit᷑ animꝰ ex actu poſitiuo qᷓ; ex actu neglecto
vt no. in.c. cum eccłia.de cau.poſ.⁊ ꝓpꝛie.nõ tollit ꝑ hoc ſta⸗
tutũ.no. ab. in alle.c,. ꝓ illoꝝ. de pben. .

V¶ Sialiqᷣs de ppło facit ↄ ↄſuetudinẽ alijs ſcientibꝰ ⁊ non

odicentibꝰ non tollit᷑ ↄſuetudo ſʒ requirit᷑ tantũ tpᷣs qᷓ;tũ fuit
requiſitũ ad introducendã ↄſuetudinẽ.ar.in.c.i.de reg.iur.ſʒ

pꝓbi ppls collegiałr de directo facit actũ ↄſuetudine idem

dicenũ eſt ſicut in ſtatuto.no.ꝑ glo. in.l.nemo.S.tꝑalis.ff. de

reg.iur.⁊ Jo.an.in.c.fi. de ↄſue.no.a b.ĩ alle. c. ꝓ illoꝝ.iij. col.

V¶ Statutũ laicoꝝ diſponẽs ſuꝑ patrimonialibꝰclericoꝝ nõ

võ:cũ talia patrimonialia non ſubijciunt᷑ foꝛo ⁊ diſpoſitioni

laycoꝝ.ar.in.c.ſi clericꝰ.de fo.cõpe.⁊ in.c.fi.de vi.⁊ ho.cleri.
⁊ in.c.i.de ĩmu.ec.li.vi.⁊ iõ nõ vʒ ſtatutũ la ycoꝛũ qð dicit ꝙ
ↄductoꝛes poſſefſionũ pñt certo caſu dimittere poſſeſſiones
etiã clericoꝝ:eo qꝛ tale ſta tutũ eſt in pᷣiudiciũ clericoꝝ.a b. in
cecclia ſctẽ marie.de ↄſtixiij.col. D
¶ Si ſtatutũ laycoꝛũ generale nõ diſponẽs de clerid iniecit
vinculũ ante clericatũ vt ſi diſponat ꝙ pꝛimo genit?ꝰ ſuccedat
tũc ſecũdo genitꝰ etiã ſi fiat clericꝰ nõ ſuccedit⁊ ligat᷑ illo ſta⸗
tuto.no. Jo.an.in rła ſine culpa.de reg.iur..li.vi.in mercu. ſʒ
ſi ſtatutũ iniecitvinculũ poſt clericatũ ⁊ eſt pᷣiudiciale nõ poꝛ
rigitur ad clericos.⁊ iõ ſi tꝑe ſtatuti ſecũdo genitꝰ?erat clericꝰ
non dʒ pꝛiuari hereditate paterna.vt no. Jo.an.in dicta rła
ſi tñ ſtatutũ poꝛrigit᷑ ad cõmodũ clericoꝝ põt clericꝰeo vti fʒ
Jo. de lig. ? Zapꝰ ⁊ Anto. in. c q clericj.de fo. cõpe, ⁊ Bal.
in.l.cũctos ppłos.(.de ſum.tri.
¶ Statutũ generale laycoꝛũ cõpꝛehẽdit clericos in cluſõe
fauoꝛabili vt ñi ſtatutũ dicat q ſtantibꝰ maſculis femine non
ſuccedãt ſi maſculꝰ eſt clericꝰpoterit vti ſtatuto excludendo fe
minas.ᷣfacit. c ilecti. de fo. cöpe. no. Bal. in alſe. .. cũctos po
pulos.nõ ob.alle.c.eccłia ſctẽ marie:qʒ loquit᷑ qñ ſtatutũ diſ
ponit ſpecifice ſuꝑ bonis eccliaũ pidecbeng nullo mõ ſta⸗
tutũ cõpꝛebhẽdit clericos qñ ꝓcedit pᷣcipiẽdo vel ꝓhibẽdo ſen
vitando vel certa foꝛmã in agẽdis Eꝑ clericos imponẽdo ſᷣm
Js6.de lig.in quodã ↄſilio ſi uo: Q: tũc notaret᷑ ſuꝑioꝛitas ſta⸗
tuentiũ in clericos.ſecꝰvbi ſtatutũ ſimplr ꝓcedit poꝛrigendo
cõmodũ vt.s.dictũ eſt.
¶ Statutũ laycoꝝ mere pꝛiuilegiatiuũ eccłiarũ vel derico/
rũ etiã ſi ſpecifice faciat mentionẽ de clericis dũ i nõ pᷣcipiẽ
do vt.S.dictũ eſtvʒ.vt ſi dicat ꝙ cleric? pꝛimogenitꝰſuccedat

vel ꝙ de bonis defuncti cleric; habeant certã partẽ.nã layc?ꝰ

põt pꝛiuilegiare eccłiam. vt. c. nouit. de iudi.ab.in alle.c. eccle
ſia ſancte marie,. in fi.
¶ Statutũ an põt facere cõitas vel vniuerſitas vt remittã
tur dãna data in guerra,.vide.õ.bellũ. .ſedata.
¶ Statutũ loq̃ns ꝑ vᷣba pbteriti vel pñus tꝑis non extẽditur
ad futura ſi ex eo datmateria delinqndi.vt.l.cũ lex.ff. ð legi.
ꝑ quã.l.no.qꝙ ſi ſtatuto cauet᷑ ꝙ qᷣlibet exbãnitꝰ ſoluens.x.ex
irahat a bano nõ hʒ locñ in his q in futurũ exbaniren kquia
S

daretk materia delinqndi.ſecꝰ vbi ceſſat H̊ rõ. ab.ĩ.c.ij. de oſti.
¶ Statutũ ↄtinens iniqtatẽ eſt ipo iure nullũ:nec eſt neceſſe
ꝙ reuocet᷑.ab.in.c.cũ oẽs.de ↄſit.
¶ Statutũ nouũ põt ↄ antiquã ↄſuetudinẽ eccłie fieri.ab. ĩ
c.cũ.m. de ↄſti.
¶ Statutũ an⁊ qñ dz i
reſcrip.vide.S.intespᷣtari dʒ ſtatutũ.
¶ Statutũ vbi in aliquo inualidat actũ ⁊ dubitat᷑ an ſtatu⸗
tũ pᷣceſſerit actũ vel ecõtra dicẽti ſtatutũ pᷣceſſiſſe incũbit onꝰ
ꝓbãdi.glo.no.in.c.fi,de reſcrip.in cle.⁊.c.in pñ̃tia.de ꝓba.ſa
cit qꝛ actꝰpᷣſumit᷑factꝰlegitim qype niſi Zꝛiũ ꝓbet᷑.vt.d.c. in pᷣ
ſentia.ab.in.c.ↄſtitutꝰ.de reſcrip.ij.col.
¶ Statutũ ⁊ cõſuetudo eſt ius cõe quo ad atbitros a ptibꝰ
eęlectos vt ſᷣm iura ꝓcedãt.vide.S.arbiter.
¶ Statuta ſunt ſtricte interpᷣtanda qñ ꝑillã ſtrictã interpꝛe⸗
tationẽ minꝰrecedit᷑ a iure cõi.ſʒ qñ ſtatuta ſunt iuri cõi ↄſo⸗
na largiſſime ſunt interpᷣtanda.vt colligit᷑ ex tex.cuʒ ibi no.ꝑ
ab. in. c. cũ dilect?.de ↄſue.ij. col.
¶ Statutũ diſponẽs qꝙ qͥs faciatp ſue volũtatis libito non
ĩpoꝛtat arbitriũ boni viri:ſj inducitvolũtatẽ liberã freno rõ⸗
nis nõ ſubmiſſam.no.in.c.ex ꝑte.⁊ ibi Rb.de ↄſue.circa pᷣnci.
¶ Statutũ vel ↄſuetudo ſi nutrit pctm̃ el pᷣſtat ꝓnitatẽ pec
candi põt adiri iudex eccłiaſticꝰ Setiã ſecularis vt deleat ta⸗
lia ſtatuta vel ↄſuetudines nõ tenere ꝑtinet etià ad ſeculareʒ
iudicẽ obuiare pctõ.vt.l.ſenatꝰ.ff.deo ffi.pᷣſi.⁊.c.rex dʒ.xxiij.
q.v.⁊ cõpellit ad obſeruantiã iuramenti.vt.clʒ. de iureiur. li.
vi.⁊ fic locꝰ? erit inter iſtos pᷣuentiõi.fateoꝛ tñ ꝙ in caſu dubij
pᷣferẽdus eſt eccłiaſticꝰ.c.venerabilẽ. de elec. facit qð no.bar.
in.l.ticia.ff. ſo.ma.ab.in.c.ex ꝑte.de ↄſue.ij.col.
¶ Statutũ ſeu ↄſuetudo q̃ dictat homicidavel ſilis crimi
noſus puniat᷑ pecuniałr cũ inducit ꝓnitatẽ peccãdi nõ vʒ.in
auẽ. de mã.pᷣn. S.oʒ.ab.in.c.cũ tanto.de ↄſue.iiij.col.
¶ Statuto ſi cauet᷑ ꝙ muliernõ poſſit ðᷣhere ſine ↄſenſu du⸗
oꝛũ ꝓpin quoꝝ videt᷑ ſatiffieri ſtatuto ſi vni illoꝝ ppinquoꝝ
rẽ vẽdidit cũ ↄſenſu alteriꝰ:qꝛ emẽdo videt᷑ ipᷣe ↄſentire.facit
optime.l. pluribꝰ.ff. de admi. tu. nec ob.cle.i.de re.ecc.nõ alie.
qꝛ in caſu ſupꝛapoſito ↄſenſus ꝓpin qͥꝝ nõ exigit᷑ vt auẽtas
ſʒ vt quedã ſolẽnitas.idẽ ſi ſtatutũ dicit ꝙ filiꝰnon poſſit liti⸗
gare ſine ↄſenſu patris:qꝛ litigãdo inſimul videt᷑ pater dare
ↄſenſum.idẽ ſi ſtatuto cauet᷑ ꝙ nulla locatio fiat fine cõſenſu
epᷣi:qꝛ ſi locatio fit epo videt᷑ ei ↄſentire.ab.no.in.c.cũ in vete
ri.de elec. vi. col.
¶ Statutũ an põt imponere penã pecuniariã ꝓ homicidio.
vide.S.penã.
¶ Statutũ vbi tulit exceptionẽ in aliquo caſu dʒ intelligi ni
ſñ ꝑs velit incõtinẽti ꝓbare qð eſt cõmendandũ. facit qð no.
Bal.in. l. data opa. C.q accu.nõ poſ.?⁊ Oldra. ↄſilio. xlv. ⁊
Inno. in.c/interpoſita.de ap.ab.in.c.ſuꝑ eo.in fi.de offi.dele.
¶ Statutũ loq̃ns de materia iuris recipit oẽs limitationes
⁊ interpᷣtatões iuſj.no.in.c.cũ dilectꝰ.de cleri.nõ reſi.qꝛ ſtatu
tũ dʒ intelligi m ius cõe.no. Inno.iĩ.c.cũ cãm.de reſcrip.nõ
tñ dʒ ſtatutũ ſeu eiꝰ ᷣba ĩpꝛopꝛiarivt trabant᷑ ad diſpoſitõeʒ
iuris cõis.no. BGar. in. l.ſtipulatio iſta. S. bi quoq;. ff. de ᷣbo.
ſig.no. ab. in c. cãm. de do. ⁊ ↄtu.
¶ Starutũ vtqͥs nꝗᷓ poſſit ſe defendere cũ eſt ius natura⸗
le nõ vʒ. vide.S. defenſio.
¶ Statutũ vt poſſit pᷣſcrib? debitũ vel accuſatio ꝑſonalis ꝑ
deceniũ an valeat ĩ foꝛo aĩe.vide ad plenũ ab.i.c.fi.de pᷣſcrip.
⁊ ſcripſi foꝛo legũ ti.de pᷣſcri.l.i.⁊ vide.sS.lex.ᷣ.clerico agenti.
¶ Statutũ iniquũ ſi fiat põt ab eo appellari:⁊ vnꝰſolꝰõdi
cere.vide.S. appeilari põt a ſtatuto.
¶ Statuere põt vniuerſitas vt non valeat actꝰ niſ habeat᷑
oĩm ↄſenſos vel ecõtra.vide.j. vniuerſitas põt ſtatuere.
¶ Statutũ municipale late intelligedo ſi nil opat᷑ nõ dʒ aſſu
mi late:ſʒ ita dʒ intelligi nõ violãdo vᷣba vt aliqͥd oꝑet᷑ vltra
terminos iuris cõis.arg.c.paſtoꝛalis.in pꝛin.de ap.⁊ ibi no.
ab. fac qð no. Bar. in. l. iiijj. S. ptoꝛ ait.ff. de dã.infec.⁊ no.ab.
in.c.cam. de do. ⁊ ↄtu.
¶ Statutũ ſi diſponit vt infra certũ tpᷣus cã finiat᷑ an ſi poſt
tps fimat᷑ valeat ſnia. vide.S.ſnĩa lata.
¶ Statutũ ↄſuetudo vel lex circa oꝛdinationẽ vel deciſõeʒ
litis an dʒ puari in ſoꝛo canonico vel ciuili cũ agit clericus õ
laycũ vel ecõtia,. vide: Slex ſeu ↄſuetudo.cñ mdſe, ⁊ vide. S. iu

nterpᷣtari ſm ius cõe.ab.in.c.cãm.de

diciũ.v.in pᷣꝑatoꝛijs.

¶ Statutũ leu ↄſuetudo ſi ↄ cernit ſolẽnitatẽ actꝰadhibẽdã

tpꝑe ↄctꝰ tũc ſiue ſit ſtatutũ layci ſiue ſit clerici nõ valebit cõ
tractꝰ niſi illa ſolennitas fuerit obſernata ⁊ nulla fuerit ðcta
obligatio cñ lex ſbi reſiſtat ⁊ inhabilitet ↄſenſum ſuũ/l.cũ le⸗
ge. ff. de fideiuſ.⁊ qð no.in.c.ſi diligẽti.de fo.cõpe.⁊ in.c.cuʒ
ↄtingat.de iureiur.ideoq; ſi in do natõne reqͥrit᷑ inſnuatio ſi
excedit certã q;titatẽ a lege pᷣfixã ̊ fiat do natio clerico ⁊ nõ
ſubdito ſi nõ eſt facta inſinuatio nõ vʒ.vt in.l.ſancimꝰ.C.de
dona. ab. in. c. ꝙ clericis.de fo.cõpe.vij.col.

¶ Statuto ſi cauet᷑ nobilẽ nõ poſſe reciꝑe ceſſionẽ acionũ
3 ppłarẽ nõ valebit ceſſio facta nobili etiaʒ ꝑ eccłiam:⁊ hoc
qꝛ ſtatutũ diſponit in caſu licito ⁊ inter ſubditos ⁊ nõ ĩ frau⸗/

dẽ nec aĩo reſtringẽdi libertatẽ eccłiaſticã.vt ↄcludit Fede.
de ſenis ↄſilio.lxxvij.ꝑ qð infert᷑ ꝙ laycꝰ teſtãdo dʒ adhibe⸗
re oẽs ſolẽnitates legis ſue:ałs teſtm̃ nõ vʒ qᷓ;tũcũq; inſtitue
rit cericũ niñ hoc fecerit ꝓ aĩa ſua.nã in diſpoſitionibꝰ ad pi

as cãs ſufficit fuare ſolẽnitatẽ iuris gentiũ.vt.c.relatũ.de te

ſta.⁊ qð no.in.l.i.C.de ſacroſan.ec.ab.vbi.S.
¶ Statutũ qñ ↄcernit rẽ vt ſi res dotalis nõ poſſit aliena⸗
ri ⁊ tũc etiã ſi clericꝰ emit nõ vʒ alienatio: qꝛ mulier inha bili⸗
tatur ad alienãdũ.vñ etiã naturalis obligatio non oꝛit᷑vt. l.
cũ lege.ff. de fideiuſ.⁊.l.nõ dubiũ.C.de legi.ab.vbi.S.
¶ Statutũ ſi ↄcernit ꝑſonã vt qꝛ aliqͥd debẽt facere poſt cõ⸗
tractũ ꝑfectũ vt depᷣbẽdere poſſeſſionẽ rei empte infra certũ
tpᷣs vel ꝓbare ꝑ tot teſtes ⁊ nõ ligabit᷑ clericꝰ tũc etiã in foꝛo
ſeculari.idẽ in layco rgſpectu ſtatuti epᷣalis.nõ em̃ põt ſtatu⸗
tum extraneos artare ad aliqͥd explicandũ extra iudiciũ, ab.
vbi.ð.
¶ Statutũ ſi artat ꝑtẽ ad aliqͥd explicãdum in iudicio nõ ar
tatur tũc iudex eccłaſticꝰiudicare ſᷣm illã legẽ quia nõ potuit
ſtatutũ date modũ ꝓbãdi ⁊ ꝓcedẽdiin iudicio eccłiaſtico:iõ
ſi ſtatuto laycoꝝ cauet᷑ ꝙ ꝓbatio mutui nõ poſſit fieri per te
ſtes ſi laycꝰlitigat clericũ in foꝛo eccłiaſtico nõ aſtringitur
laycꝰ illo ſtatuto.ad hoc qð le, ⁊ no.in.c.ij. de arbi.li.vi.⁊ per
regulã poſſeſſoꝛ.de reg.iur.li.vi.ab.vbi.S.
¶ Statutũ ↄcernẽs ꝑſonã nõ extẽditᷣr ad Gleſes etiã ſi ba
beant bona in loco ſtatuti: ⁊ hoc etiã ſi ſtatutũ indirecte tan⸗
gat illa bona.ideoq; ſi dicit ꝙ pꝛimogenitꝰ ſuccedat nõ extẽ

ditur ad foꝛẽſes lʒ habeãt ibi bõa.ſecꝰſi pꝛincipalr ↄcerneret

bona:vt qꝛ dicit ſtatutũ ꝙ bona deferant᷑ ad pꝛimo genitũ.
ad hoc facit.l.i.ff.de tu.⁊ cu.da.ab his.ab.vbi.S.
¶ Statuto ſi cauet᷑ vt nõ teneat᷑ vſuaniꝰ reſtituere pignus
eiq ꝓbauerit ſe dñm rei pignoꝛate niſi pꝛiꝰ reſtituto debito
pꝓ quo res fuit pignoꝛata nõ extendit᷑ ad clericũ nec ad extra
neũ: qꝛ tale ſtatutũ nõ potuit fieri in pᷣiudiciũ nõ ſubditoꝛũ.
ↄcdudit ab.in alle.c.ꝙ cdlericis.de fo.cõpe.viij.col.
¶ Statutũ vite ↄtẽplatiue retractiuũ ſeu ĩpeditiuũ nõ valʒ
vt in auẽ de ſan.epi.S.ſed hoc in pñti.⁊ qð in ſibi no. Bar. in
auẽ.niſi rogati.C.ad trebel.⁊ no.in.c.in pñtia.de ꝓba.
¶ Statutũ diſponẽs generałr non ꝓcedit pᷣcipiẽdo vetãdo
vel ꝓhibẽdo ſeu in agẽdis cleriqᷓ foꝛmã dãdo nõ vʒ.vt.c. cuʒ
dilecti. de fo. cõpe.idẽ ſi ſpecifice diſponit de clericis ſen eccle
ſijs. vt ẽ ↄcluſio ab.in.c.ꝙ clericꝗ.e.ti.pe.col.vide.S.tributũ.
¶ Statutũ diſponẽs ꝙ debitoꝛ pᷣſcribat debitũ infra certũ
ips an valeat.vide.sS.pſcriptio nõ põt.
¶Statutũ ſi bʒ iuſtã cãm pſumẽdi ſimulationẽ ſiue fraudẽ
in Zꝛiũ poſt tipᷣs certũ vʒ.ſecꝰſi iuſtã cãm nõ hʒ.idẽ in ↄſiłibꝰ
ſtatutis pᷣſumentibꝰ ſimulationẽ vel fraudẽ in pᷣiudiciũ iura
iſenti. vt no.in.c.cũ ↄtingoat.de iureiurã.⁊ ſic limitat᷑ qð no.
Bar. ift.l.oẽs pp łi.ff.de iuſti.⁊ iure.no.ab.in.c.q clericis.ð
fo.cõ pe.cir.fi.

¶ Statutũ loci domicilij an põt appᷣbẽdere delinqntẽ extra

domiciliũ qñ pena ĩponit᷑ ipſo facta.vide plene ꝑ ab.in.c.i.
de fo. cõ pe.xv. col.
¶ Statutũ ſi diſponit ꝙ dñi poſſeſſionũ poſſint qͥd certũ fa
cere dʒ intelligi nõ ſolũ de dño poſſidẽte:ſj de dño rei.qꝛ ipᷣe
eſt dñs poſſeſſiõis.⁊ etiã ſi nõ ſit dñs in poſſeſſiõe dʒ de eo i⸗
telligi in potioꝛi ſigniſicato.no. HBar. in.l.i.ff. ſi ager vecti. fa
cit. l. cũ ſatis. C. de agri.⁊ cenſi.li. xi.de quo late ꝑ ab.in.c.fi
§. f. in fi. vt lite nõ ↄteſta. “
¶ Statuiũ ſi dicat ꝙ nulle exceptõnes admitta nt᷑ õ inſtrm
vel ſniam an admittant᷑ vide..exceptiões vbicũ q;. cñ vſe.

ᷓ— — — — ——ʒ—

id
ſteh
ete
le,
,c;
toſt
tno
de

ionſ⸗
thoe
ftam
Fede.
bibe,
ſtitue
adpi
dete

ena⸗
lbili/
pt.k.

ſtcoᷣ⸗
ceri
nforo
ſann,
lab.

nor
otuit
ſco
perte
Gitur
tper

ſh⸗
lann/
li
rr

–

ll

s
W
ertta
toid.

ſah
in

gic
lcC
necce
cenii

aude
ſleb⸗
ſluns
don
cis

im
1

üͤk
of⸗
elt

ſi

¶ Statutũ loquẽs in materia iuria introducit ſaltẽ acecuſa⸗
tionẽ de non o. no. Ban. in. l. i. ff. ad. l. fal. ab. in. c. cũ ad ſedem
de reſti. ſpo. xiiij. col.
QStatuta generaliter edira reſtr ingunt᷑ ne ad caſum illici⸗
tũ ⁊ ꝑiculoſum tra hant᷑.de cleri. nõ reſi.cñ dilectꝰ. ⁊. c. ſe. ſicut

7 in iuramento. de iureiur. ꝗ ntauallis.⁊.c.veniẽtes.⁊.e.ti.c.i.
li.vi. YJo. cal.vbi.g. *.

¶ Srarutũ ſi dicat ꝙ qlibʒ vadat ad guerrã ſub certa pena

nõ obſtãte aliquo pꝛiuilegio intelligit᷑ in coꝛꝑe iuris nõ clau
ſo.no. glo. ⁊ Banr. in. l.oſenſſte. S. oẽs añt. ff. de iudi.
¶ Statuto ſi cauet᷑ ꝙ doctoꝛes legẽtes ſen diſputãtes q̃ſtio
nes diſputatas infra certã diẽ in ſciptis ſtationario tradãt
doctoꝛ pꝛiuilegia tꝰ q diſputare nõ tenet᷑ diſputanit: ſʒ q̃ſtio
nẽ diſputatã ſtatiõario nõ tradidit q̃rit᷑ an ĩciderit ĩ ſtatutũ.
diſputat Jo. an. in rła acceſſoꝛiũ.de reg.iur.li.vi.in mercu.⁊
fina lłr ↄcludit ꝙ incidit in ſtatutũ.
¶ Statutũ ſi ocernit pꝛincipałr fauoꝛẽ ſtatuẽtiũ etiã ſi ſit cõ
firmatum a ſede aplica pñt ſtatuẽtes ab eo recedere ⁊ ad ius
cõe redire nõ obtenta alia lnĩa a ſi uꝑioꝛe. vt. c. cũ acceſſiſſent.
deoſtl. ? Bar. in. loẽs ppli.ff de iuſti. iure.facit.c.ꝓ illoꝝ.
de pben. ſz ſi ſtatutũ ↄcernit fauoꝛẽ alioꝝ vel locũ publicum
ita ꝙ nõ ↄcernit mere.ipſos ſtatuẽtes tũc exquo ꝑ ſuꝑioꝛẽ eſt
ↄfirmatũ ñ pñjt ſtatuẽtes ab eo recedẽ:qꝛ oĩa nra facimꝰ qᷣbꝰ
auẽtem imꝑtimur.c. ſi apłlice. de pᷣben. li. vi.⁊.l.i. (. de vete. iu.
enu.⁊ qð no. Inno.in.c. accedẽtibꝰ. de pꝛiui.no.ab.in.c.cum
acceſſiſſent.de ↄſti.
¶ Statutũ loqᷓns de honeſtate nõ ligat ð faciẽtes ad pctm̃
dũmõ nõ fiet ex ↄtẽptu.nã ↄtẽnens exhoꝛtationẽ ſuperioꝛis
peccat.c.ſi q añ decẽ dies. Itẽ intelligit̃ in ↄoſlio pfectiõis
ſeciin ↄſilio reuerẽtie. vt no.in.c. ad aures.de eta.⁊ q̃lita.⁊ gl.
in cle.i. de teſti. no. ab. in. ci,de vi. bo. cle.iij. col.
¶ Statuere põt eccłia vt dlerici poſſint Zhere matrimoniuʒ
quẽadmodũ faciũt greci ⁊ hboc reſpectu poſterioꝝ:qꝛ nõ ſũt
obligati ex voto ↄtinẽtie tacite nec expᷣſſe. ⁊ ſic intelligit᷑ gl.
c.qᷓ ad ꝑpetuã. xxx.q.i.pꝛobat᷑ rõne. nãꝗ otinentia nõ eſt in cle
ricis ſeculꝗrihꝰde ſi uhſtatia oꝛdĩs. vt no. Inno. in. c placʒ. de
Ouer.ↄiu.neceſt de iure diuino.als em̃ greci peccarẽt nec ex⸗
cuſaret eos ↄſuetudo:qꝛ illa nõ vʒ j ius diuinũ. vt. c. fi. de cõ
ſue.⁊ nõ ſolũ ptãs eccłie ad boc ſe extẽdit:ſʒ ꝓ ſalute aĩarum
credit᷑ ſalubꝛe eſſe ſtatutũ in volẽtes ↄtinere ⁊ magis mereri
ſi relinq̃ret᷑ volũtati eoꝝ ⁊ nõ valẽtes ↄtinere poſſent ð bẽ
⁊ vtinã idẽ eẽt ĩ oĩibꝰ ↄſtitutiõibꝰ poſitis vt ſaltẽ obligarẽt qᷓ
ad penã ⁊ nõ qͥ ad culpã.ſʒ ita creuerũt ſtatuta poſitiavtvix
reꝑiat aliqs qͥ nõ coꝛrũ pit viã ſuã circa iã oꝛdiatos.tũ papa
nini ex magna cã nõ põt diſpẽſare j̊ votũ ↄtinẽtie.no.ab.ele⸗
ganter in. c. cũ olim. de cle. ↄiu.iij.colũ.vide.S.lex. cõtinentie.
¶Ststutũ ſeu ↄſuetudo vt ſtudẽtes poſſint ꝑciꝑe fructꝰ bñ
ſicioꝝ ſuoꝝ vʒ. vide.j.ſtudiũ..vʒ ſtatutũ. ́”́ÿMGV—.
¶ Statutũ ſqh oſtitutio diſponens id qð ius cõe dʒlimitari
⁊ interpᷣtari vt ius cõe.vide.s.ↄ ſtitutio diſponẽs.
¶ Statutũ diſponẽs in mareria iuris excipiẽs certos caſus
nõ videt᷑ includere alios ↄſiłes a iure exceptos vt colligitur
ex tex.c.ad audiẽtiam. de cle.nõ reñ.qð eſt ̊ rkam q erceptio
firmat rłam in caſibꝰnõ exceptis.xxxij.q.i.dñs.qð facit ĩ ar.
ꝙ ſicit caſus exceptꝰa iure extendit᷑ ad cãm ↄñilem ꝓpter idẽ
titatẽ rõnis.vt.c.dilecta.de ↄfir. vti.vel inuti.no.glo.in.l.i.C.
de ↄdi.inde.ita caſus exceptꝰa ſtatuto diſponẽte in materia
iuris ſi aũt ſtatutũ diſponeret j vel pᷣter ius tũc caſus expꝛeſ

ſus nõ ꝓuiſus in ſtatuto dz relinqᷓ diſpoſitiöi iuris cõis. ar. in

l. cõmodiſſime.ff. de lib. ⁊ pꝰ.no.ab.ĩalle.c.ad audiẽtiã.ic
¶ Statutũ diſponẽs in materia iuris verificat᷑ eti in caſu fi
cto qñ caſus fictꝰ? verꝰals eqͥparant᷑ a iure.qð colligit᷑ opti
me ex.c. adnudientiam.de cle. nõ reſ.vbi boc cõmendat ab.
¶ Statutũ ſi eſt ↄfirmatũ ꝑ papã cũ clauſula decreti decer⸗
nentis in irritũ ⁊c.nõ põt tolli ꝑ capłin ſeu collegiũ qð illud
ſtatuit:qꝛ ꝑ appoſitionẽ illiꝰclauſule videt papa aĩaduertiſ
ſead fauoꝛẽ ecche exquo ligauit ſtatuẽtiũ fauo:ẽ. Itẽ exquo
pꝛinceps decernit irruũ nõ eſt phas inferioꝛẽ ↄtrauenire. ha
buit em̃ ofirmans foꝛte reſpectũ ꝙ ꝑ illicitas pᷣces vel minas
alicuiꝰ pᷣſtantis fieret ſtatutũ.ar.de bis q̃ no. in.c.cũ ↄtin⸗
gat. de iureiur.no. ab.in.c.dilecto.de pᷣben.iij. col. G
¶ Statutũ iuratũ ꝑ ſingłares de collegio qͥ iurãt ſᷣuareſta
tuta ſingłr ita ꝙ bĩto reſpectu ad foꝛmã ⁊ ſubſtantiã iuramẽ

ti potiꝰligat eos ſingłr vt ſi ſtatutũ eſt vt nullꝰdet vocẽ in ca

pitulo niſi matricnlatꝰ ⁊ iurauerũt oẽs fuare ſtatutũ pot tol

l ſtatuẽtes nec peccãt ſinguli poſtmodũ Zuenictes. ſj tñ iu

ramẽtũ aſtringit eos collegiałr vt ſi iurauit nõ reciꝑe aliquẽ
vltra nũeꝝ ſeu ſtatutũ iuramẽtũ videt᷑ hr̃e reſpectũ vt etiã col
legialiter nõ recipiãt:⁊ tũc ſine metu ꝑiurij nõ pũt Zuenire cã
rõna bili nõ ſubſſtente.hoc in effectu Sclhᷣdit Zo. de lig. in. c.
ij. de ſpon. ⁊ in.c.i.de iureiur. de quo vide latiꝰ ab. in.c. dllecto
de pᷣben. pe.? vlti.col. ⁊ idẽ ab.in.c.i.de bis qᷓ fi.a ma.par.ca.
¶Statuta an pñt facere clerici inferioꝛes ſine ↄſenſu epᷣivl
ceriũ numerũ clericoꝝ ſtatuee.vide.. eccłia inferioꝛ.
¶ Statutũ an põt facere capłin ſen vniuerſitas ſine oſenſu
pᷣlati.vide.S.caplm põtſñne pᷣlato.
¶ In oib? caſibꝰ multũ arduis in ↄdẽdo ſtatuto debent ab⸗
ſentes vocari. ⁊ idẽ qñ ſtatutũ ↄcernit pᷣiudiciũ abſentiũ vt
no.glo. in qua ponunt᷑ tres caſus ſpales in. c.ij. de teſti. lib.
vi.⁊ qꝛ illi tres caſus ſunt fauoꝛabiles debẽt extẽdi p idẽtita
tem rõnis.de ↄfir.vti.vel inut i.in.c. cũ dilecta.vbi caſus exce
ptus a rla extendit᷑ ad aliũ caſum ꝓpter idẽtitatẽ rõnis. idẽ
glo. no. in. l.. (. de ↄduinde.a ſic inteiligit᷑ glo. c. i. de bis q̃ fi.
a ma.ꝑ.ca.⁊ ibi ab.iiij.col.vide.S.capłm põt ſine plato.
¶ Per ſecũdũ ſtaſſtũ tolłt᷑ pꝛimuʒ ſi in ſcdᷣo nulla fit men⸗
tio de pꝛimo niſi pꝛimũ hr̃et clauſulã derogatoꝛiã ad ſecũdũ
tũc em̃ opꝰ eſt facere mẽtionẽ de pꝛimo.ar.in.l.ſi qͥs in pn. ff.
de leg. iij. ⁊ in. c. nõ nulli.de reſcrip.ab.in.c. cũ acceſſiſlent. de

¶ Statutũ foꝛi ſeu loci vbi cã agitat᷑ dʒ in pᷣꝑatoꝛijs iudicij
fuari.vide.s.iudiciũ. v.in pᷣꝑpatoꝛijs.
¶Statutũ vł ↄſuetudo nõ põt tollere ↄſtitutionẽ q̃ ẽ indu
cta in fauoꝛẽ aĩaꝝ.peccãt em̃ in talibꝰ traſgreſſoꝛes.de maio.
⁊ obe. c. illud.no. Hoſti.⁊ e.in.c.cũ infirmitas. de pe. ? re.
¶ Statutũ ſeu ↄſuetudo in totũ abſoꝛbẽs ſeu tollẽs legiti⸗
mãà iure nature filijs debitã nõ vʒ ſi filij als nõ hñt vñ vinãt.
nã cũ talis ↄſuetudo ſeu ſta tutũ ſit ius ciuile illũ rigoꝛẽ rollit
eqtas iuris canonici cui eſt ſtandũij.vt. c. cũ bfet. de eo qᷓ du.
in ma.ſi aũt filij hñt vñ als viuãt vʒ ↄſuetudo ſeu ſta tutũ ĩ to
tũ abſoꝛbẽs legitimã:qꝛ ceſſat eqtas naturalis alimẽtoꝝ.eſt
oↄcdluſio ab.in.c.raynutiꝰ.de teſta.v.col.

Gtipulatio.

¶ Stipulatio alteri facta ð iure canonico vʒ ⁊ põt ex ea a gi
qũ veiba ſtipulatiõis dirigunt᷑ in ꝑſonã ſtipulati vtputa p⸗
mittis mibi ꝙ obſeruabis arbitriũ vel ꝙ ſolues talẽ pens g⸗
ti obſeruti.nã cũ hoc caſu naſcit᷑ naturalis obligatio. vt. l. i.
ff. de pac.rõne illiꝰpõt agi de iure cano nico.vt.c.i.ð pac, vbi
no.ab.⁊ in.c.dilecti.de arbi.

Sttilus.
¶ Stilꝰcurie eſt fuandꝰ.vide.s,curia. Itẽ ⁊ ſtilꝰ loci in que
pꝛudentiũ copia hr̃.vide ibidẽ V
¶PMꝛeter ſtilũ curie lr̃e impetrate pᷣumunt ſubꝛepticie.vide
S. le emanätes.
¶ Stil differt ab vſu vel ↄſuetudine. no, Jo. an. in nouella
in. c.fi de ↄſue.qi.circa fi.
Studium.
¶ Vbi pꝛincipłr qͥs ſtudet nõ ꝓpter lucrũ ſʒ ad illumiatiõeʒ
ꝓpꝛij ingenij ⁊ alioꝝ dũmõ debitis hoꝛis inſtet circꝗ diuina
ſtudere in diebꝰ feſtiuis ob reuerentiã deinõ eſt pctm̃ lʒ acceſ
ſoꝛie veniat lucrũ.ar.in.c.fi.de magi.⁊ in.c.cũ de diuerſis. de
pꝛiuile.li.vi.nam ſtudẽdo qͥs videt᷑ laboꝛare in vinea dñi. qd
maxime ꝓcedit in theologia ⁊ in iure canonico ad finẽ iuſti

cie adminiſtrãde. Itẽ in ſtudio bõ efficit ↄtẽplatit ⁊ ſubtra

bitura vanis cogitationibꝰ ⁊ vitat᷑ ociũ.de oſe. di. v. nunq;.
⁊ cauſatiue oꝛit᷑ ex ſtudio bongy: qꝛ a bſtrahit᷑ hõ a terrenis

iõ in diebꝰferiatis etiã ob reurentiã dei lʒ ſtudere.qð maxi

me ſuaden dũ eſt in iuuenibꝰ qͥ relicto ſtudio alijs voluptati⸗

bus ⁊ illecebꝛis intẽdũt qͥnimo ad eccliam vadũt vt videant

dñas poti q; deũ:⁊ ſic nihil eis pdeſt. no. glo.in.c.ð odi. xxiiij.
q. i. vt plene no. ab,. in. c.i.de feri.
¶ Studẽs in ſtudio ꝑticulari nõ vtit pꝛiuilegio ꝙ abſens iĩ

ſtudio frua?pᷣbende ꝑcipia t. vt. c. tue. de cleri. nõ reſ.⁊ ſufficit

ꝙ ſit ſtudiñ pꝛiuilegiatu ↄſtitutiõe ↄſuetudie vel ſpeciali pꝛi
8 ij

nilegio boĩs vel iuris vtin ſtudẽte in tbeologia ꝑ nquẽniſũ
vt. c. ſup ſpecuł.de magi.ſi tñ is qͥ lniam obtinuit ab epo non
in fraudẽ ad aliqð caſtrũ vel ↄferat rõne ſummi doctoꝛis vᷣł
ꝓpter guerrã ſeu peſtẽ qᷓ foꝛte viget in ſtudio generali nõ ba

bebit locũ tũc alleg.c.tue.qð tm̃ fraudibꝰvoluit obuiare.no.

Jo. an.poſt Hoſti.in alle.c.tue.de hac materia vide ab. in. c.
lʒ nobis. de pᷣben.ꝰ
¶ Exiſtẽtes in ſtudio cã ſcholariũ gaudẽt pꝛiuilegio eoꝛũdẽ
ex quo videt᷑ ꝙ bñficiũ ↄceſſum ſcholaribꝰ extẽdat᷑ ad exiſtẽ
tes ibi cã eoꝝ qͥ largo vocabulo pñt dici ſcholares.de qᷣ vide
qð no.in auẽ bĩta.ne fi.p pa.olligit᷑ jm ab.ex.c.i.de loca.
¶ Vlalet ſtatutũ ſen conſuetudo eccłie vt abſentes cã ſtudij
etiã ſine lnĩa pcipiãt fructꝰbñficioꝝ dũ tñ eccłia patiat᷑ gra⸗
ue detrimẽtũ in diuino cultu qꝛ tũcpoſſet reuocari.no.ab.i.c.

tue. de cleri. nõ reſi. ij. col.

¶ Studẽs canoniſta pᷣfert᷑ ceteris paribꝰtheologo vbi non
ſunt multi beretici eo qꝛ eccłia vniuerſalis nõ põt regi ſine iu
re canonico.vt in.c.i de ↄſang.⁊ affi.vbi hoc no. Hoſt. ⁊ no.
in. c. cũ ex eo.de elec.li.vi.⁊ no.ab.in.c.tue.de cle.nõ reſi.circa
fi.⁊ in.c.lʒ nobis.de pᷣben. „-
¶ Mepetẽtes ſeu diſputãtes in ſtudio debẽt ponere ↄcluſio
nes de dubio nõ de certo:qꝛ de certo nufꝰfructꝰ inde puenit
ſunt em̃ adinuẽte repetitiões ſeu Siſpnrariones vt iura claie
ſcant ꝑ exercitiũ ⁊ multiplicationẽ ingenioꝛũ:q: qð a pluribꝰ
q̃rit᷑:faciliꝰ inuenit᷑ xx.di.c.i.vñ papa ſepe deridet ↄſultatiõi
de certo ſeu indubio.vt in. c.cũ in iure.de elec.⁊.c.cũ ĩ iure.de
offi. dele. no. ab. in. c,de multa. de pᷣben.i.col.vide de hbacma⸗
teria.S.doctoꝛ. ⁊. S. ſcia. .
¶ Studioꝝ pꝛiuilegijs an gaudẽt ſcholares ĩ patria cõmo⸗
rantes. vel ſi gaudèt ſcriptoꝛes ſeu nũcij. vide no.xꝑ Bar. in
pꝛima ↄſtitutiõe.ff. veteris.S.illud vero. L

Gubtilitas.

¶ Subtilitas q̃ tẽdit ad decipiẽdos vel capiẽdos ſimplices

in iudicio ſeu extra repꝛobat᷑.vt.c.dilecti.i.de iud.xvi.q.i.ſi cu

pis. ſ illa q̃ tendit ad interpᷣtatiões iuris q̃ eſt rõnabilis ⁊ iu
ri ↄſentanea eſt neceſſaria. de feri.c. capellanꝰ.ſubtilitas ve⸗
ro q̃ ad veritatẽ eliciendã adhibet᷑ etiã in foꝛo aĩe ꝑmittit᷑ et
cõmẽdat᷑.vt.c.i.de pe.di.vi.ſubtilitas aũt irrõ nabilis q̃ tan⸗

„

tũ vult ſubtilizare ꝙ, non intelligat qͥs ſeipᷣjm ⁊ verũ puertit᷑:

bec repꝛobat.xlix.di.c.i.ab.in.c.dilecti.i.de iudi.iij.col.

¶ Subtilitas de iure canonico cõmẽdat᷑ in doctoꝛe. qð in⸗
tellige de ſubtilitate inueſtigatiua veritatis: nõ aũt deilla qᷓ
ducit ad ꝑniciẽ. iuxta illud Terentij. Sũmũ ius ſumma mali⸗
cia. no. ab.in.c.capellanꝰ.de feri.ij. col.

Gubiectio.

¶ Sup ſubiectõe põt agi nedũ gᷣ poſſidentẽ ipᷣam ſubiectio

nẽ. vt in. c. auditis.de pᷣſcrip.⁊.c.inter quatuoꝛ.de ma.⁊ obe.
ſʒ etiã ↄ ſubditũ cuiꝰ ſubiectio petit᷑.vt.c.fi.de cã poſ.⁊ ꝓpᷣe.
2. c. cũ inter. de re iudi.⁊ ibi Inno.⁊ põt ſubditꝰ vocani ad iu
diciũ pꝛo ſuo intereſſe.intereſt em̃ ſubditi nõ mutare dñm ſeu
aliũ ſuꝑioꝛẽ nõ cognoſcere.vt.c fi.de dilatio.⁊ qð ibi no.ab.
in.c. ſuboꝛta.Se re iudi.ab.in alle.c.fi.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.
¶ Subiectiõis q̃ſi poſſeſſio ꝓbat᷑ ex pᷣſtatiõe cenſus aliquo
tꝑe certis vicibꝰfactæſi ſoluat᷑ in ſignũ ſubiectiõis.vt.c.fi.de
cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.⁊ ſic reſtrin gſ dictũ Bal.in.l. ſolent. in fi. de
offi. ꝓconſul. indeterminata em̃ ſolutio arguit᷑ ⁊ certificat᷑ ex

circũſtãtijs.no.glo.in.l.cũ qͥd.ff.ſi cer pe.facit.c.illð.⁊ qð ibi

no.de pᷣſump.⁊.c.fi.de deſpõ.ĩpu.ſecꝰ aũt vbi ſolũ ꝓbata eſt

cenſus ſolutio:nec ſunt alie ↄiecture ſubiectiõis:qꝛ tũc nõ ꝓ⸗

batur ſubiectio nec poſſeſſio ipᷣius cũ ſolutio cenſus plura ſi
gnificare po ſſit.vt.c.recepimꝰ.de pꝛiui.⁊.c.qto.de cenſi.⁊.c.
i. e. ti. ⁊ alle.c.fi.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛie.pbatio etem̃ eqͥuoca nõ rele
uat pbantẽ.vt.c.in pñtia.de ꝓba.ex ſola em̃ ſ olutiõe nõ pᷣſu
mitur ſoluens vaſallꝰ niſi aliq ptẽplatiõe ſoluiſſet.no. Bal.
in.l.cũ de in rẽ ver.ff. devſucap.in fi.⁊ ab.in alle. c.fi. de ca poſ.
⁊ ꝓpꝛie.
¶ Subditꝰan tenetur reuelare delictũ cõmittendũ cõtra ſu⸗
perioꝛem.vide.s.ſententia.
¶ Subditi poſſunt contradicere compoſitionẽ factaʒ a dño
in eoꝛum pꝛeiudicium.vide.s. compoſitio.

¶Subditoꝝ intereſt ne eoꝝ ſuꝑioꝛ ſeu pꝛinceps danoſumt

piudicialẽ legẽ vel ↄſuetudinẽ introducat.nalʒ oẽs nõ tãgit

actu:tãgit tñ habitu.vt.c.ſi.de pur.vul.⁊ hoc ſR ufficit. ſ. ꝙ no⸗
cere poſſit.vt.l.ab eo.ff.de ſta. li. facit.l.obſeruare.ff. de offi. ꝓ
cõſul.⁊ le.⁊ no. Pe.in alle.c.fi.de pur.vul.

Gubſidium.

¶ Subſidiũ charitatiuũ põt papa ſeu epᷣs ĩ ſua dyoceſ pe⸗
tere ⁊ exigere a ſubditis rõne publicevtilitatis.nã refectio id
circo de cõi fit:qꝛ vſum vtilitatẽq; cõem hʒ.ff.ne qͥd ĩ loco pu
blico.l.i.S.viaꝝ.⁊ ad idẽ qð in cõe oĩbꝰ ꝓfuturũ eſt neminilʒ
aliqᷓ rõne excuſari.C.de colla.in pꝛin.i..i.li.xi.nã ſicut id qð ce
dit in honoꝛẽ vel cõmodũ pꝛiuati dʒ eiꝰ impendijs expedire.
vt. C. de ſta. ⁊ yma gi.l.vt virtute.ff.de adul.ſi poſtulauerit.cir
ca pꝛin.⁊ de ero.mili.an.l.fi.ſic qð cedit in hbonoꝛẽ ⁊ cõmodũ
publicũ de publiqꝗᷓ ſumptibꝰ dʒ ſubleuari.ff.de fideiuſ.l.moꝛ⸗
tuo.ex qͥ. cau.ma.in integ.reſt.ait pᷣtoꝛ.in pꝛin.iũcta.l.ergo..
fi. e.ti. C. nemo ad ſuũ patro.ſuſci.vicos vel ruſti...i.li.xi.põt
quidẽ eſſe publica vtilitas hoſtiũ defenſio vt ſi aliqs potens
ſit grauis ⁊ moleſtꝰeccłie de cuiꝰ potẽtia graue dãnũ ſperat᷑
vt fiat.C. de agri.⁊ mãci.dñicis.l.fiſcalis.S.vlti.ſi ꝑ ſubſidiũ
põt faciliꝰ hoſtibꝰ reſiſti vt expendat᷑ in reficiẽdis valuis ci⸗
uitatis ſeu eccłie.C.de ĩmu.nemi.cõ ce.l.ij.li.xi.de pꝛiui.d omꝰ
au.l. abſit.de ope.pu.l.ad poꝛtus.⁊.l.omẽs. honoꝛ em̃ dñi ho
noꝛ vaſalli.auc.de defen.ci.S.i.⁊ ſi in bocvertit᷑ honoꝛ ergo⁊
cõmodũ ꝙ etiã in honoꝛe extim at᷑.ff.ſi qs ob.cã teſta.l. iulia
nꝰ. Itẽ vertit᷑ publica vtilitas ſi emit᷑ villa vel caſtrũ ꝓ eccłia
vel ciuitate.nã q;to pl&runt tales ſubditi:faciliꝰetiã onera q̃
incũbũt ſuppoꝛtabũt.C.de cõ mer.⁊ mer.l.i.de exac.tri.l.exa⸗
ctiones.ð pꝛiui.domꝰ augu.ł.ij.li.xi.hic eſt caſus.l.dicẽtis cũ
oẽs in cõi ſi neceſſitas exegerit ↄueniat neceſſitatibꝰ publiqꝗ;
obedire ⁊ ſubuentionẽ dignitatis celebꝛare.C. de naui.non
excu.l.i.in fi.li.xi.C. de ſuꝑindi.l..Oldr.ſuo ↄſilio. ciiij.vide
S.:aurxiliũ.⁊ vide.S.epᷣs poteſt ſtante cã.⁊ vide glo.⁊ doc.ĩ.c.
cum apoſtolus.de cenſi.S.pꝛohibemus.

Gubreptio.

¶ Subꝛep tio qᷓ ↄtinet᷑ in reſcripto plula ne Mcia Ztinẽtia ĩ
vno an vitiet reſcriptũ in totũ.vide.S.reſcriptũ ↄtinẽs plura
negocia.
¶ Subꝛeptio vitiat gratiam ⁊ litteras ipſo facto etiam ſi cõ
ſtat in tacendo factum alienũ ꝙ; impetrãs pꝛoba biliter igno
rauit.c.conſtitutus.⁊ ibi ab.de reſcrip.
¶ Subꝛ:eptio doloſa vel temeraria vel ex ignoꝛãtia ꝓcedẽs

an ⁊ qñ vitiet reſcriptũ quo ad foꝛmã ſeu in ꝑtẽ vel in totum.

vide plene ab.in.c.ſuper lr̃is.de reſcrip.⁊ vide.S.reſcriptum.
¶ Subꝛeptio an eo caſu quo vitiat litteras contentioſas vi
tiet ⁊ gratioſas.ibidem per ab.
¶ Subꝛeptio in litteris ad lites vel ad bũficia an vitiet gra
tiam vel pꝛo ceſſum.vide plene ⁊ no.per ab. in. dad audientiã
de reſcrip.⁊ vide.S.littere dicuntur.
¶ Subꝛeptio an ⁊ quando vitiet pꝛiuilegium pꝛincipis. In
no.⁊ ab.in.c.cum dilecta.⁊.c.ſuper litteris.de reſcrip.ab.in.c.
ad audientiam.eo.ti.circa finẽ.
¶ Q fit ꝑ ſub:eptõnẽ nõ ↄualeſcit ẽt ſi aduerſariꝰ ↄſentiat
vt golligit ex glo. ⁊ Inno. in. c. cũ olim. de re iudi. qꝛ ꝑ ſubꝛe⸗
ptionẽ littere ſunt nulle.vt.c.ad audientid.de reſcrip.⁊.cſi eo
tꝑe.eo.ti.li.vi.nã validitas nõ dependet ab adueri ario: ſed a
facto ſuperioꝛis.no.ab.in alle.c.cũ olim.v.col.

. BGubrogatio.

¶ Sub ðgatio qᷓ fit a iure in loco alteriꝰ rei q̃ res haberi nõ

põt ſapit naturã eiꝰin cuiꝰlocũ ſubꝛoga k. ſicut g nõ vz allena
tio rei litigioſe.vt.lfi.C.de litigi.ita nec vʒ alienatie rei equa⸗
lentis q̃ in locũ eiꝰſubꝛogat᷑.vt. c.eccłia.ij.vt lit.pen.⁊ ibiab.

vide.S. inſtantia cauſe appellationis. vide, glo, auc hodie.

C.de appella.

Gubſtitutio.

¶ Subſtitutio directa eſt illa ꝑ quã ſubſtitutꝰcapit heredita

tẽ ſine fa cto alteriꝰex diſpoſitioe teſtatoꝛis ita ꝙ nõ oʒ recur⸗
rere ad pꝛimũ heredẽ ſʒ adeũdo hereditatẽ efficit᷑ dñs.vt.l.cũ
beredes.ff.de a cq̃ͥ.poſ.nec ex tali directa ſubſtitutione detra

hitur qrta vt:c ñ pr.de teſta.li.vi,indirecta obliq ſeu pꝛetoꝛia

=,= LDn, lE„C„C„-----sbh

— — —.—

—, .-5- —— —

— — — —

1o,

vo
d
Pu
iß
dee
ire
tcir
oci
noz,
8
pot
ens
rat
Gii
c,
in⸗
ho⸗
or
hlia
clia
ri⸗
ch
ig
ſon
ige
ie

ſi
Ure

S

s
m.
an.
fi

n
tĩ

„JN
n⸗

titt
N
eo
ga

60
s
1
de⸗

i
.

z

4

eſt illa ꝑ quã hereditas eapit p manũ pꝛimi heredis ex eo qꝛ

nõ ſuccedit imediate teſtatoꝛi:iõ pꝛimꝰheres accipit quartã

per trebellianũ pꝛopter onera q̃ ſubijt pꝛimꝰheres ne fruſtra
ſit heres.in.l. pe. C. ad trebel.no. docto.ſignant abb. poſt gl.
in.c.raynutius.de teſta.
¶ Subſtitutiones quot ſunt ⁊ de natura ⁊ diuerſitate earũñ
vide pleneꝑ glo. ⁊ ab.in alle.c.rapnutiꝰ. vbi vide qñ ſubſtitu
tiones directe obligant᷑ ⁊ trabunt᷑ ad fideicõmiſ. ⁊ vide per
Jo.an.⁊ DOñicũ ĩ.c.ſi pr de teſta.li.vi.2 ꝑ bar.ĩ.l pᷣcibꝰ.C. de
ipu.⁊ alijs ſub. ⁊ ꝑ eñ in.l. cẽturio.ff. de vulga.⁊ pupil.ſubſti.

Gucceſſor.

Succeſſoꝛi fit iniuria ſi nõ ↄcedit᷑ ſibi pꝛiuilegiũ etiã ꝑſo

ale pᷣdeceſſo:is.vt no.glo.fi.in.c. bone.ij.de poſtul.pᷣla.ex q̃
colligit ab.ꝙ ſi fundus vel res emphiteoticaria reuertitur ad
eccliam vaſallivel ꝑ moꝛtẽ emphiteote ꝙ pᷣlatꝰ poterit ꝑ ſu⸗
perioꝛẽ cõpelli ad reuocationẽ ſeu ↄceffionẽ quã habuit de
functꝰ.qð ẽveꝝ ſi pᷣlatꝰvelit rẽ illã extraneo oↄcedere.ſʒ ſi vult
retinẽ penes eccliam B poterit.ab.vbi.S. ⁊ ĩ.c.ĩ pñtia.ð ꝓba.

¶Succedit filius naturalis patriĩ duabus vncijs.vide.S.

fillius.vbi dicitur ꝙ filius pꝛeſ byteri in nullo ſt uccedit patri.

¶ Succeſſoꝛ in pꝛelatura an poteſt agere de iniuria facta pᷣ⸗
lato pꝛedeceſſoꝛi.vide.. iniuria.

¶ Succeſſio ſi deſnat in regali ſucceſſione quia non reperi⸗

tur aliquis de domo regali quid ſit faciendum.no.ab.in.c. 13

ex ſuſcepto.de foꝛo competenti. o — —Z
¶ Succeſſoꝛ in dignitate vł offi.an ſuccedit in cõmiſſiõe ſeu

delegatione facta ſub noĩe dignitatis vel ſub noĩe ꝓpꝛio vel

appellatiuo:vel quid de legato vel de vicario. vide nota bi⸗
liter ad plenum in. c. quoniam abbas.de offi. delega. per ab.

¶ Succedit femina in comitatu vel regno ex conſuetudine

⁊ an ſuccedit in feudo vel in pꝛimogenitura. vide.S. femina.
¶ Ercluſa femina a ſucceſſiõe ꝑ legẽ vel ſtatutũ vl ałs exclu
ſi cenſent in gradu ſeqᷓntes tanqᷓ; excluſo ſucceſſiõis pncipio
a quo ee ius ſuccedendi deriuat᷑.nã femina excluſa a
feudi ſucceſſiòẽ excludit᷑ filiꝰ ex ea q;q; maſculus ⁊ potẽs ad
dñm feudi iuuandũ.vt in li. feu. q.feu.da.poſ.c.i.ex quo infer
tur ꝙ ius excludẽdi filias a ſubſtiturione facta filijs ꝑ verbũ
ſine liberis reſtringit᷑ ad maſculos ⁊ ex linea maſculina deſcẽ

dentes non ad maſculos ex femina qᷓ vitiũ oꝛiginisa femina

trahere cenſent᷑. ⁊ hoc de euidẽti liq̃t volũtate defuncti ſe vo
luiſſe ſucceſſionẽ ſuã reſtringere a d lineã a gnatiõis ne ad ex⸗
traneos hẽditas euaget᷑.vt.li.i fi.¶. de di.inſerij.no.anto.

de butrio in ſuis ↄſilijs ↄſilio quod incinit recte deciſum eſt.

¶ Succeſſoꝛ vniuerſalis non pꝛeſcribit ſi defunctus habu⸗
it malam fidem.ſecus de ſin gulari. vide.S.pꝛeſcribere nõ po⸗
teſt de iure cinili.⁊ vide.S.pꝛeſcriptio.ver.heres.
¶Succederène debeat illegitimus cum legitimis: quid ſit
fiendum vide.õ.mat er.
¶Succedere non debet aſcendentibus filius legitimus cuʒ
natus eſt ex patre illegitimo.vide.. filius licet.

¶ Contra ſucceſſoꝛeʒ an poteſt agi interdicto vnde vi. vide

S.reſcnptum. ver.per reſcriptum. cum ſe.
¶ In regno non ſuccedit E electionẽ de ↄſuetudine ſʒ fil re
gũ ſuccedũt patribꝰ⁊ ceſſat hodie electio.no.glo.vij.q.i.c.de
niq;.⁊ qð hr in li. feu.ti.de feu.nõ alie.c.imꝑialẽ.S.pᷣterea.licʒ
de iure antiquo ſuccedebat᷑ ꝑ electionẽ.qð bʒ locũ in imꝑato
re.no.glo.in.c. moyſes.viij.qi.⁊.c:venerabilẽ.de elec. no. ꝗp.
in.c. lʒ.de voto. „„.
¶ In regno ſuccedit flius pꝛimogeniti ⁊ non patrùus. vide
8.regnum. ver. in regno pꝛoueniente.
¶ Succeſoꝛ in dignitate põt reuocare male alienata ꝑ pᷣde⸗
ceſſoꝛẽ. vt eſt tex. in. c. epi. de re. ec. non alie.⁊ pᷣlatũ reuocan
tẽ male alienata nõ põt aliqͥd opponi:qꝛ nõ obſtat exceptio
defectꝰ dñi.nã ſufficit pbare ill rẽ fuiſſ. e in bonis ecclie ⁊ ma
le alienatã ꝑ pᷣlstũ:ałs difficilimũ eẽt dñ iuz pbare. vt. c. ſepe
de reſti. ſpo. z.l.iubemꝰ. C. de ſacroſan.ec.no.ab.in alle.c. epi.
¶ Succeſſoꝛ dʒz reuocare alienationẽ vel ꝑmutationè in caſu
nõ ↄceſſo incõſulte factã ab anteceſſoꝛe.vt tex.c.ij.de reꝝ per
mu.djr em̃ ꝑmutatio incõſulte facta qñ nõ eſt facta in caſu li
cito. qͥ caſus liciti noĩant᷑ xij.qij.in ſumma.⸗ in. c. i. de reꝝ ꝑ⸗
mu. idem ſi non obſeruatur ſolennitas. de qua in.c.ſine exce⸗
piione.xij.q.ij. ⁊ in cr iide re ec. nõ alie. li. vi no. ab. in alle. c.

*

„ -

ij. de rex permu. ⁊ vide ibi glo.
C Ut Pltio.
¶ Suſpecto de dilapidatiõe dʒ in pꝛincipio interdici oẽ ge⸗
nus alienatiõis ꝑ.c.fi.de accu.no.archi.in.c.vulterane.xij. q.

ij.?⁊ doc.in.c. ʒʒ bely. de ſimo.qdð q̃liter inkelligat qliter dʒ ꝓ
cedi vide plene ꝑ ab.in.c. venerabilis. de offi. dele.

¶ Suſpecto non cenſetur pꝛinceps ex certa ſcientia ca uſam

committere. vide.S. pꝛinceps non cenſetur.
¶ Suſpitio qñ ẽ factũ notoꝝũ nõ bʒ locũ.vide.&. recuſatio.
¶ Suſpitio in ſurgit contra aliquem ꝙ ſit impudicus 2 ma⸗
lus.vt. S. ſuſpitio. L
Gupplicatio.
¶ Supplicatõ eſt qᷓdã benignitas ſuꝑioꝛis ꝑ quã detractat
oĩa q credit male acta ⁊ eqᷣpollet appellatiõi.vt. c.ex lr̃is de
in integ. reſti. vel ſic ſupplicatio eſt quedã pᷣcis poꝛrectio fa⸗
cta pꝛincipi ꝑ quẽ ex quadã benignitate ſi uꝑioꝛ reſtituit ſup
plicantẽ aduerſus ſauĩam ) quã nõ cõpetit remediũ oꝛdĩariñũ
vt ꝓbat᷑ ꝑ no.ĩ auqq ſupplicatio. C. de pci. ĩpa. offe. ⁊ in.l. vni
ca. C. deſoffi. pfec. Pꝛe. ⁊ aꝑ in alle.c. ex lr̃is.

¶ Supplican põt a ſnĩa qtũcũq; in reſcripto appellatõ ſiit
remota. nã iſta ſunt duo remedia ſeꝑata quoꝝ vnũ eſt oꝛdia

riũ:aliud extraoꝛdinariũ.iõ ad remotionẽ vni⸗ nõ ſequit᷑ re⸗

motio alteriꝰ. vt.c.ij.de tranila.pᷣla.eſt tñ notandũ ꝙ ſoliꝰ pn
ſoli?p

—

cipis eſt ad mittere ſupplicationẽ g ſnĩa m:qꝛ ſi ꝑ ſupplicatio
nẽ retractat᷑ ſnĩa pᷣiudicat᷑ iuri alteriꝰ qð inferioꝛ a pᷣncipe fa
cere nõ põt.vt.l.ij. C. q̃ ſen.ſine ap.reſ cin. nõ po. ⁊ in.l. moꝛis
ff. de penis.⁊.c.ĩ l̃is.⁊ qð ibi no. de offi. dele. no. Inno. ⁊ ab
in.c.ex lr̃is.de in integ.reſti.⁊ in.c.tum ex lr̃is.e.ti. 5
¶ Supplicatio ad pꝛincipẽ nõ ĩpedit executionẽ ſnĩe cũ ſup
plicatio non ſit remediũ iuſticie ſʒ fundat᷑ ex mera gra pꝛinci
pis. dʒ tñ dari cautio de reſtituẽdo rẽ ſ ſupplicãs obtine bit
in cã.vt.c ex Iris.de in integ.reſti. auc.q̃ ſupplicatio.C. de pᷣ
ci. Pa. offe. ab. in. c. ſuſcitata. in fi. de in integ. reſti.ſis g cautꝰ
vt ibi no.ab.ꝙ ſnĩam pꝛincipis potiꝰintẽdas Ein in teg. reſt.
i; ꝑ ſupplicationẽ. MVã
Guſpenſus.
¶ Suſpenſus an 2 qñ poſſit exercere ea q̃ ſunt inriſdictiõis
vide plene ꝑ ab.in.c,cũ dilectꝰ.de ↄſue.vi.col. cũ ſe.
¶ Suſpenſus ab officio ⁊ bñficio vł ab altero im̃ an poteſt
agere iure ppo ꝓ ſpũalibꝰvel tꝑalibꝰz an repellat᷑ ab electio
ne vel ab alijs actibꝰ. plene ꝑ ab. in. c. aplłice.de exceptiõibꝰ
¶ Suſpenſo an eſt ſubuenienduʒ ne cogatur mendicare.vi⸗
de.S. excõicatio non eſt ꝛc᷑. l
¶ Suſpẽſo petitoꝛio an ⁊ qñ põt actoꝛ vel reꝰtrãſire ad poſ
ſeſſoꝛiũ.vide late ꝑ ab.i. c.paſtoꝛa l.de cã poſ.⁊ ꝓpe. xiij. col.
¶ Suſpẽſus ad tpᷣs ſtatim finito tꝑe redit ad eccłiam⁊ finit̃
ſuſpẽſio.vt.l.puto.ff.d e poſtu.ſecꝰñ ſit ſuſpenſus quouſq; ſa⸗
tiffaciat:qꝛ tũc neceſſaria eſt ſpãlis abſolutio etia poſt ſatiffa
ctionẽ.ij.q.i.c.pꝛeſ byter. rõnẽ diuerſitatis videꝑ Inno. in. c.
cũ bone.de eta.⁊ q̃li ⁊ meliꝰ per eũ ⁊ ꝑ Hoſt. i. c. ſic, de coha.
cle. ⁊ mulie. àà .
¶ Suſpenſus vel excõicatꝰ ꝑdyrãs ꝑ annüũ in fu ſpẽſiõe vel
excõicatiõe dʒ ſpoliari ꝑ ſnĩam oĩbꝰ bñſicijs ⁊ foꝛte ſine ſnĩa
admonitiõis dʒ ſpoliari.vt.c rurſus.:.c, quicũq; xi.q iij. no.
Inno. in. c. cũ bone. de eta. ⁊ quali.
¶ Suſpenſio ſi eſt facta Pꝛopter contumaciam poteſt tolli ꝑ

inferioꝛem a papa exquo papa non reſeruauit ſibi abſolutio

nem.ſicut dicimus in excommunicatione a canone lata.vt in

chuper. de ſen. ercõ. nam eadem eſt ratio in vtrac. arg. in. c.

exlitteris. de conſti.⁊ quod no. J nno.in.c.i.de exceſ.pꝛela.ſʒ
ſi ſuſpenſio eſt lata pꝛopter deſctum non poteſt inferio illa
tollere niſi in caſjbus in quibus poſſet diſpenſare.⁊ eſt ratio
quia pena appoſita pꝛopt er delictum intelligitur perpetua.
vt in.l.ſeruus.C. de penis.⁊ ſic intelligitur quod no. glo. in. c.
cupientes.S. ceterum.de elec, li, vi.⁊ in clemen,i, de heteti.no.
ab. in. c.ij. de ſolutionibus.

¶ Seaquuntur additiones domini Audouici de campis ad
pꝛecedentem litteram. S. KR B

8 iij

Acerdos. .

ſH De poteſtate ſacerdotũ ⁊ q̃liter ſũt ſucceſſoꝛes
apoſtoloꝛum.no.plene ab.de ſumma trinitate.

¶ Sacerdos eſt nomen dignitatis bonoꝛis.

ab. in. c.ſi ſacerdos.de offi.oꝛdi. S
¶ Sacerdotium eſt maius q; imperium.⸗ buius rationem
vide per ab.in.c.ſolitc.de maio.⁊ obe.

2„

¶ Hulla dignitas ſecularis eſt imilis ſacerdotio.no.ab.in
c. ſtatuimus.eo dem titulo.

„ —

¶ Sacerdotes qͥ ſunt ĩ pctõ moꝛtali an poſſint alios abſol

uere: æ an eoꝝ ofones pſint. ⁊ q̃liter mali ſacerdotes pꝓpbeta 5

runt. vide elegant᷑ ꝑ ab. in. c.i. ⁊ in ru bꝛica de vita ⁊ ho. cleri.
¶ Sacerdos non cogitur habere clericuʒ ſi bona eccleſie nõ
fufficiun tꝛals ſic.notabiłr ab. in. c. quiſq;. eodem titulo.
¶ Sacerdotes quomo do committunt adulterum. ab. eodẽ
titulo.in.c.vt clericoꝛum.
¶ Sacerdotes an emittant expꝛeſſum vel tacitumvotum cõ
tinentie. no. ab. in. c. cum olim. de clericis coniugatis.
¶ Sacerdotes an de fructibꝰ bñficij poſſnt alere filios ille⸗
gitimos ⁊ vxoꝛẽ.no.ab.in.c.cõiusatus.de conuer. coniuga.
¶ Sacerdos an poſſit deponi ex inſ ufficientia. vide ab.in. c.
fina.de celebꝛatione miſſarum.
¶ Sacerdos an liberetur a patria poteſtate. no. ab. de ſen.
excõi.c.cum voluntate.
¶ Tria ſcandala veniunt ex publico crimine ſacerdotis.no.
ab. in. c.ſignificaſti.de adulte.

Galina.

¶ Que dicat᷑ eſſe ſalinaria. vide ab.in.c.nouimꝰ. de vb. ſig.

Galuuſconductus.

¶ Qui hʒ ſaluũcõductũ bʒ eñ nõ ſolũ veniendo ſed ſtando
⁊ redeundo.no.ab.in.c.quia diuerſitateʒ.de conceſ. pꝛeben.

Gaccus.

¶ De hoc vide.S.in additionibꝰ ad lr̃am. M.in vx. pmiſſio.

GSiciſma.

¶ An ſciſmaticus poſſit eligi ⁊ an incidẽs ſit hereticus. no.
ab. in.c.quia diligentia.de electione.
¶ Aſciſmatico non debent recipi aliqui oꝛdines nec aliqð
ſacramentum.no.ab.eodem.c.
¶ Qui dicantur eſſe ſciſmatici ⁊ an valeant geſta per eos ſi

2

ue ſint tempoꝛalia ſiue ſpiritualia.no.ab.in.c.i.de ſciſma.

Gcientia.

¶ De ſcientia certa vide.s.in additionibus ad litteram. C. ĩ
ver.certa ſcientia.

OScholaris.

¶ An ſcholaris qͥ diuertit ſe a ſtudio gaudeat pᷣuilegio ſcho
larium.no.ab.in pꝛohbemio. =
¶ Scholaris ſtansen ſtudio an contrabat ibi domicilium.
no. per ab. in pꝛsohemio. o
¶ Schholaris pꝛo cõtractibus alibi contractis an poſſit cõ
ueniri in loco ſtudij.no.ab.in pꝛohemio.
¶ Scholares an faciant vniuerſitatẽ appꝛobatã ita ꝙ poſ
ſint ſibi eligere rectoꝛẽ.no.ab.in.c.quia in cauſis. de pꝛo cur.
¶ Si tres vel quattuoꝛ ſcholares conueniant in vna domo
an poſſinꝭ facere collegium.ab.eo.c.
¶ Parenies debent mittere ſcholares ad ſtudia liberos do
ciles mente aptos quibus natura non repugnet ne ſe vexent
inaniter.no.ab.in.c.ſuper ſpeaula.de magiſtris.
¶ Scholaris infra quinquenniuʒz bene ſtudendo debet eſſe
pꝛouectus.no.eo.c.per ab.
¶ Be rectoꝛe ſcholariñ ⁊ an faciãt vniuerſtatẽ: ⁊ an rectoꝛi
eis bẽat iuriſdictionẽ ⁊ qñ cogſcet᷑ an vniuerſitas clericoꝛũ
ſit eccłiaſtica vel ſecłarl.no.ab.in.c.cũ ab eccłiaꝝ.de of. oꝛdi.

BcCriptnura.
¶ Sqriptura in qᷣbꝰ ca ſibꝰrequinit᷑.vide ab.i.c.ſicut.de ꝓba.
¶ Scriptura vbi requiritur ⁊ non interuenit ad pꝛobandũ

actum requiruntur quinq; teſtes.no.eo.c. .
¶ Scriptura an requiratur in actibus iudicialibus crimina
ſibus vel ciuilibus.no.ab.in.c.quoniam.de pꝛoba.
¶ Quãdo actus celebꝛatus ſine ſcriptura redigitur ad eter-
nam rei memoꝛiam in ſcriptis an tunc ſit pars citanda.vide
ab. in. c. albericus.de teſtibus. .
¶Sqiptura qũ eſt ꝑdita ⁊ teſtes ſunt q̃ nõ fuerunt in actu
Hi bñ viderũt ſcriptura:qualiter fiet publicatio ad eternaʒ rei

memoꝛiã ⁊ qui ſunt vocandi.vide per eundem dñim ab. eo. c.

¶ Scriptura que dicatur eſſe autentica ⁊ que ſaciũt ſcriptu
ram autenticam ⁊ qualis dicatur ⁊ de materia ſcripture pꝛi
uate.no.ab.in. c.i. .ij.de fide inſtrumentoꝛum.
GNuid iuris de pꝛoducente ſcripturas cõtrarias. vide ab.
iu.c.imputari.de fide inſtrumentoꝛum.

Gedes unacans.

¶ Sede vacante capłim nõ ſuccedit pᷣlato in his q̃ ſibi cõpe

tunt rõne ↄſuetudinis introducte gᷣ ius cõe:nec in his q̃ fue⸗/
unt gratioſe pᷣlato ↄceſſa.vide ab.in.c.ſcriptum.de electiõe.
¶ Sede vacãate põt papa dare ecclłie gũalem viſitatoꝛẽ. põt
etiã dare caplm in eccleſijs ꝑtinẽtibꝰ ad collationẽ epi.⁊ idẽ
põt epᷣs ĩ bñficijs reßuatj pape.vide ab..c.cũ nobis de elec.
¶ An remoto pꝛelato pꝛopter malam ad miniſtrationẽ ſuc⸗

cedat capłm vel conuentus vel an detur adminiſtratoꝛ.vide

ab. in. c. per inquiſitionem.de electione.
¶ Sede vacãte quis poteſt facere capłim. vide.S. in additio
mibus ad litteram. Z. in ver. capłm.
¶ Vlacante eccłia cathedrali vel cõuentnali ſuccedit capłm
vel conuentus.vide ab.in.c.de his.de maio.⁊ obe.

¶ Sege vacante non debent agitari in iudicio cauſe eccłie.

vide ab.in.c. cum veniſſent. de in integ. reſit.
¶ Sede vacante non curiit pꝛeſcriptio cõtra ipſam eccleſiã.
no.ab.in.c.auditis.eo.ti.

¶ Sede vacãte lʒ capłm nõ poſſit ↄferre bãficia:tñ illa põt

cõmẽdare vſq; ad aduentũ ſucceſſor viqe ibida es bbatẽ.
¶ Sede vacãte in quibus caſibus capłm ſuccedit.videab.
in.c ad abolendam. de hereti.

BGigillum
¶ De ſigillo furtiuo vel adulterino vide ab. in. c. iij. de pba.
¶ An credatur litteris ep̃i ſigillatis vel alteriꝰoꝛdinarijvel
an plus credatur inſtrumento. vide abb. in. c. poſt. de pꝛoba.
¶ An credatur r̃is iudicis delegati ſigillatis. vide ab. eo. c.

¶Sigillum quale debet eſſe ad hoc vt fideʒ faciat.vide ab.

in. ceij. de fide inſtru. .
¶ An ſufficiat ſigillum appoſitum in carta an vero ſigillãs
debeat expꝛimere qualiter ſuum ſigillum duxit apponenduʒ
vide per ab.eo.c.fi.

¶ Sigillare an poſſit quis cum ſigillo alieno ⁊ an tunc de⸗

beat erpꝛimere.vide per ab.eo.c.ij.
¶ Sigillare an poſſit eps cũ ſigillo capituli.vide ab.in.e.c
I¶ Degillo appoſito in cedula vacua vide per ab. eodẽ. c.
hj. de fide inſtrumen.
¶An in contractibꝰ aliarũ perſonaꝝ poſſit apponi ſigilluʒ
epᷣi ad maioꝛem cautelam.vide ab.in.c. ij. de fide inſtrumen.
¶Sigillum quando dicatur ſuſpectum ⁊ que faciunt ſigillũ
ſuſpectũ.no.ab.in.c.inter dilectos.de fide inſtrumen.
¶ Sigilla cardinaliũñ ſunt ſigilla autentica. vide ab.in. c.
ſuper. d fide inſtrumen.
¶ Quid ſi ſigilluz ex quo littere ſunt ſigillate negatur eſſe ſi
gillum. vide per ab.eo.cc ſuper. , 2ð
¶ Sigillum capituli an dicatur eſſe autenticum. dide ab. in
c.ſignificante. de appella.
¶ Sigilla ſi ſunt duo deſtinata ad diuerſos actus non po⸗
teſt ſigillari cũ ſigillo vno ad actũ non deſtinatũ niſi expꝛeſſe
dicatur ꝙ in defectu ⁊c. vide no.per ab. e.c. ſegnificante.
Sigilla que dicantur eſſe autentica. vide ab.in.c. cum dile
cus. de fide inſtrumen.
¶ An per ſigillum pꝛobetur ꝓcuratoꝛiũ.vide ab.in.c.ſ quo
rundam.de ſolutio.
¶ De ſigillo impꝛeſſo in cana va cua.vide eo.c.⁊ quid ſitra
ditur ſigillum vt ſigillet quando voluerit.vide plene ab. in. c.
ij. de fide inſtrumen.

— .,– — — — — —

—.— r – -– — —

— –

— —

—.

— r— —

pe
le/
de,
öt
de
ee.
c,
ide

ſo

che.
ſi.

hoͦt
te.
ab.

n
n

Sindicus.

te.vide ab.in.c.fi.de pꝛocura.⁊.(.i.de ſindico.
¶ AÄn ſindicum conſtitutum perabbatem 2 capitulum poſ⸗
ſit ſolus abb as reuocare.no.ab.in.c.vnico.de ſindico.
¶ Supꝑioꝛ ex officio dʒ puidẽ eccłe⁊ pijs loc.ð findi.ab.e.c,
¶ Sindicus ecdeſie poteſt eſſe laycus.ab.e.c.

¶An ſolus epiſcopus poteſt conſtituere ſindicũ vel an de⸗

beat facere cũ conſenſu capituli. vide ab. plene.e.c.
¶ An capitulũ conſtituat ſindicũ ſine epiſcopo.vide per ab.

„

in.ciin pertractandis.de iura.calum. de iudi.c.clerici.

Gimbolum

¶De habentibus ſymbolum vide per ab.in.c.pꝛeſentata.

de teſti. ⁊ in. c. cum iohannes. de deci.

Himile
¶ Mullum ſimile eſt idem. vt in.lꝙ nerua.ᷣff depon.
¶ Similia q dicãt.vide ab.in.c.cũ venerabilis.de excep tio.
¶ An ſit bonum argumentum a ſimili ⁊ in quo debet eſſe ſi⸗
militudo: vide no.per ab.in. cquemadmodum. de iureiuran.

Golidus.

¶ De ſolidis ⁊ aureis qualiter accipianturin iure? quanti
ſolidi faciunt libꝛã auri.vide ab.in.c.ↄquerente. de offi oꝛdi,

SGinodus.
¶ An clericiteneant᷑ venire ad ſynodũ ⁊ qualiter. vide ab.in
ciꝙ ſuꝑ bis de maio.⁊ obe.⁊ no.de ſynodo ĩ.c.oſius.de elec.
⁊ an abbates ⁊ religioſi teneanturvenire ad ſinodum.ibidẽ.
Subgiti Ntenentur venire ad finodũ qñ notoꝛium eſt
ꝙ ob iniũſtam cauſam̃ fit congregatio.ab.eo.c.ꝙ ſuper his.
¶ Synodus quid ſit.vide ab.in. c fi. de pꝛeſ. crip.⁊ vnde di⸗
catur.vide.c.i.de cleri.non reñ.
¶ Synodus debet teneri ſingulis annis.vide.. in additio
nibus ad litteram. C. in verbo conſilium.
¶ De ſynodatico iure ⁊ quid exigi poteſt ꝓ ſinodo.vide ab.
in. c cum olim. de cenſi.
¶ Abbas exept? an teneat᷑ vẽire ad ſynodũ ⁊ qͥd ſi habet ibi
certã ſedẽ ⁊ turbet᷑.vide plene ꝑ ab..c. cũ capella. de pꝛiuile.

HBHoocletas.
¶ In dubio qñ vnꝰ ponit pecuniã ⁊ alt operã videt᷑ ↄuẽtũ
vt lucm ſit cõe vide ab.in.cꝑ vr̃as.de dona.inter vir. ⁊ vxo.
¶ An poſſim tradẽdo pecuniã ↄtrabẽ ſocietatẽ vt pecunia
ſalua remaneat ⁊ lucrũ diuidat᷑.vide ab. c. nauigãti. de vſu.
¶ Pꝛopter bonũ ſociũ conſeruat᷑ malꝰ. vide in teſte in no⸗
tario in minoꝛe.⁊ plura exempla vide per dñũm Geoꝛ.nattã.
in ſolenni repetitione.c,q;uis.de pac,li.vi.colla. cxvij.
¶ Societas tũc ẽ equa qñ lacra ⁊ dãna ſũt eq̃lia.vide ibigẽ.
An domus cõis pꝛopter delictum ſocij debeat tota confi
ſcari.vide per ab.no.in,.c.quia ſuper.de pꝛiuile.

¶ e ſoꝛte qualiter ſoꝛs põt eſſe bona ⁊ mala.nã nlura ſoͤ⸗
te dirimuntur nõ tñ dʒ fieri cñ diuinatiõe ⁊ cũ mala arte.nã
lllud eſt ꝓhibitũ.vide optime ab.in.c.i.de ſoꝛtile.⁊ ibi vide ꝙ
etiam iudet ſecularis poteſt cognoſcere contra ſ. oꝛtilegos. 2
eſt locus pꝛeuentioni.

¶ Mes furtiua non debet inquiri ſoꝛtilegio,no. ab. in, c. ex te
noꝛe. de ſoꝛtilegijs.

Speculator.

¶ Auctoꝛitas ſpeculatoꝛis eſt magna.vide ab. in.c. ſuſpitio
nis. de offi, delega.

Spectare.

¶ Fruſtra ſpectatur euentus cuius effectus nullus eſt, abe in

¶ Si ndicus iurat de calumnia non pꝛocuratoꝛniſi babeat
ſpeciale mandatum. vide ab.in.c. quia in cauſis.de pꝛocura.
¶ An in ↄſtitutõe iudicij reqͥrat᷑ decretũ vel auẽtas ſuꝑio⸗
vide ab.in.c.fi.de pꝛocura.in.c.vnico.de ſindico.⁊ ibi latius.
¶ An in ſindicatu debeant nominari omnes de vniuerſita⸗

c, cum contingat.deoffi. dele.

„ OHSoponſalig.

¶ Sponſalibus etiã iuratis poſſunt partes impune renũ cia
re.ab.in.c.pꝛeterea.de ſpon. ⁊ an poſſint ſe quitare ex quadã
tolerantia. vide per ab. eo. c.
¶ Spõlalia an poſſint eſſe cũ infante.vide per ab.in.c.iuue
nis.eo.ti.⁊ an ꝓxima ſeptennio poſſit ↄtrahere ſponſalia.vi
de per eundẽ in.c. gemma.eo.ti.⁊.c.i.de deſ pon. impube.
¶ Sponſa poteſt diſcederea ſponſo ſi ſponſus alibi mutat
domicllium. no. ab.in.c.deilli. de ſpon.
¶ Spõſa ꝑ qntũ tps tenet᷑ expectare ſpõſuz abſentẽ. ab.e.c,
¶ An iudex ſecularis poſſit compellere partes ad complen⸗
dum matrimonium. vide plene per ab.in.c.ex litteris.eo.titu.
¶ Si pater pꝛomittit ſponſalia pꝛo filia videtur pꝛomittere
ſe fa cturum curaturum.ab. eo.c.
¶An ſponſi poſſunt compelli ad conſumma nduʒ matrimo⸗
nium.no.per.ab.in.c.ex litteris.de ſpon.
¶ Qñ ſpõſa venit ſeq̃ſtranda.vide ꝑ ab.i.c.cñ locũ.de ſpõ.
¶ Sipoſt ſponſalia ſequatur copula eſt matrimonium pꝛe
ſumptum.a b.in.c.veiflens.⁊.c.is qui.de ſpon.
¶ Vlerbum de ſpoaſo poteſt congruere etiã de matrimonio
futuro vel pꝛeſenti.ab.eo.c⸗
¶ Sponſalia an diſſoluantur per ingreſſum religionis etiã
iurata.no.per ab.in.c.commiſſum.de ſpon.
¶An ↄtrahentes ſponſalia per verba de futuro poſſint co
gi vt matrimoniũ cõtrabant.vide ab.in.c.requiſiuit.de ſpõ.
¶ Si ſponſa de futuro recipit iocalia a ſponſo ⁊ oſculat᷑ am
p lexando eum:an dicatur matrimoniuʒ pꝛeſu mptũ.vide no.
per ab.in.c.fi.de ſpon.
¶ An per tranſductionem ſponſe ad domuz ſponſi dicatur
matrimonium pꝛeſumptum.no.ab.e.c,ſi. MU
¶ Sponſalia contrahit pater pꝛo impubere:pꝛo pubere nõ
niſi conſentiat.no. ab. in. c.i.de deſpon. impuberum. B
¶ Puella in vndecimo anno poteſt cognoſci⁊ cõcipere vt
no. a b.in.c continebatur. de deſpon. impube.
¶ Sponſalia de futuro quattuoꝛ modis dicuntur. ab. in. c.
duobus,. de deſpon. impube.
¶ Sponte cognita licet inuita deſponſata non auditur. no.
ab.in.c.ſuper.qui matri.accu.poſ.

GSportule.
¶Quid ſint ſpoꝛtule ⁊ quid exigitur pꝛo ſpoꝛtulis an indi⸗
ces oꝛdinarij vel delegati curie ſpiritualis eas exiga nt. vide
per ab:in.c.cum ab omni.de vita ⁊ bone. cleri,

.— Statim. H
¶ Quando aliquid debet fieri ſtatim intelligitur ſummarie
⁊ ſine oꝛdinario pꝛoceſſu.ab.in.oiquia pꝛopter. de elec.

Stipulatio.
¶ An per pꝛocuratoꝛem acquiratur actio dño ſine cefſiõe ex
ſua ſtipulatione.vide ab.in pꝛohemio.⁊ quid de nuncio.
VStipulatio an acquiratur nobis per notaniſi. vide ab. vbi
v.in pꝛohemio. L
¶ Stipulari an poſſit arbiter ⁊ an nodls acquiratur ⁊ quid
de rectoꝛe parrochiali.no.ab.ineo.pꝛopemio.
¶ Stipulari an poſſit iudex pꝛo pꝛiuato.vide ab.in.c. ad re
pꝛimendam. de offi.oꝛdi. “
¶ Stipulari an poſſum alteri:⁊ quid de iure canonico: ⁊ an
ſaltem vt negocioꝛum geſtoꝛ poſſim capere obligationem al
terius.vide ab.in.c.conſtitutus.de pꝛocura.
¶ De ſtipulatio ne rem tradi rem dan velfieri deacto. vide
ab.in.c.cum iohannes.de fide inſtru.
¶ Stipulatio facta fine cauſa an val eat. vide ab.in.c, ſi cau
tio. de fide inſtru. 2
¶ Stipulari an po ſſit norarius pꝛo abſente.vide perab.ĩ.c.
dudum, de conuer. coniuga. 7 vide ibi de magiſtratu.

Situprum.
¶ Qualiter puniturſtupꝛans virginẽ vide ab.in.c. de adul
teris.⁊ an pꝛeſumaturvirgo ⁊ quis debet pꝛobare.
¶ Stupꝛans virginem an teneatur eam ducere vel dotare ⁊
8 uij

vltra hoc puniatur coꝛpoꝛaliter. vide ad plenũ per ab.in.c.ꝑ
uenit. de adulterijs.
¶ An in pena ſtupꝛi ſeruentur leges vel canones. vide per
ab.in.c.ſi ſeduxer it.de adulte.⁊.c.peruenit.
¶ An in ſponſa cõmittat᷑ raptꝰ.ab.in.c.cuʒ cã.de rapto.
¶ An rapta poſſit nubere raptoꝛi.vide per ab.in.c.accedẽs.
deraptoꝛbus. *
Gubgitus.
¶ An per ſolutionem cenſus pꝛobetur ſubiectio.per ab.iĩ.c.
omnis anima. de cenſi. „
¶ Subditus vnus in pꝛeiudiciũ ſui an poſſit ſe alłteri ſubij⸗
cere.vide ab.in.c.inter dilectos.de dona.
¶ Subditus in pꝛeiudiciũ veri dñi alteri obediendo an do
mino pꝛeiudicet eo inſcio:⁊ an poſſit acquiri dño inſcio ſub⸗/
iectio.vide no.per ab.in.c.cum dilectus.de reli.domi.
¶ An pꝛobetur ſubiectio ex vnico actu.per ab.in.c. dilectus
de capel. mo.
¶ Si dñs alicuius loci vult ſe ſubijcere vel illuʒ locũ alleno
dño ſubiecti poſſunt contradicere:qꝛ xpedit ſubiectoꝛũ nõ
mutare dñm ⁊ non babere plures dños ⁊ habere dñm libeꝝ
plene per ab. in. c. dilecti.de maio. ⁊ obe.ꝰ
¶ An valeat pꝛoceſſus fact? in Quſa ſubiectiõis nõ vocato
dño.no.in.c.cũ veniſſent.de in integ.reſti.⁊ an ſententia lata
in materia ſubiectiõis pꝛeiudicet dño ſi ſit lata contra ſubdi⸗
tum vel econtra, eleganter per ab.in.c. cum ſuper. de re iudi.

Hubſtitutio.
Q¶ ' In ſubſtitutiõe facta ſi moꝛiat᷑ ſine liberis an filij natura
les excludant ſubſtitutum. vide ab.in.c.in pꝛeſentia.de ꝓba.
¶ In ſubſtitutione facta ſi moꝛiatur ſin e herede quid veniat
appellatione heredum.ab. eo.c.
¶ In ſubſtitutiõe facta ſi heres moꝛiat᷑ ſine liberis nõ ſuffi⸗
cit habere liberos niſi veniant tꝑe moꝛtis heredis.ab.eo.c.
¶ De eo qui eſt rogatꝰreſtituere illud quod ſupererit de he⸗
reditate.a b.eo.c.
¶ An rogatꝰ reſtituere an h̊ pẽdente poſſit alienare.ab.e.c.
¶ Hogatus reſtituere hereditateʒ intelligitur ſi moꝛiatur ſi
ne liberis. ab. eo. c.
¶ Subſtitutio an expiret ꝑ ingreſſum religionis facta ſi mo
riatur ſine liberis.ab.eo. c.
¶ De reſtitutione facta ſi beres moꝛiatur ſine liberis ex ſuo
coꝛpoꝛe pꝛo creatis.vide per ab.eo.c.
¶ Subſtitutio facta in perſona duoꝛum cenſetur facta equa
liter ⁊ pater ⁊ filius ſubſtituti veniunt equalius ⁊ non oꝛdi⸗
ne ſucceſſiuo.no.ab.in.c.raynutius. de teſta.

¶ De materia ſubſtitutionũ vide per ab. in.c.raynutius, de

teſta.⁊ maxime de compendioſa.

¶ An videat᷑ moꝛi ſine liberis qͥ bʒ filiã.vide ꝑ dñũm Geoꝛ.

natꝗ.in ſolenni repetitione.c.q;uis.de pac.li.vi.colla.lxiij.
¶ An in dote poſſit dari ſubſtitutus.vide per eundem in ea
dem repetitione.c. q;uis.colla.lxxxvij.
¶ An videatur moꝛi ſine maſculis qui habet religioſos.vi⸗
de per eunden ibidem.colla.c. ððUMWw
¶ Subſtitutus an goſſit petere cautionem ab herede. vide
per eundem Geoꝛ.iſ: eo.c.q; uis.colla.qlxi. L
¶ An poſſit qͥs ſuire ꝑ ſubſtitutũ.vide ab.ĩ.c.fide offi.dele.

Guffragia.
¶ Suffragia q̃ fiũt ꝑ beredes ꝓ defuncto an valeant ad libe
randũ a pena eterna.vide notabiliter per ab. in. c. l. de rapto.

£ OS uUfficit.

¶ De verbo ſufficit vide ad plenum per ab.in.c.cũ dilectus
de ſucceſſi. ab inteſta. S 3

Gucceſſor.

¶ Succeſſoꝛ in bñſicio an teneat᷑ ſoluere debita pꝛedeceſſo
ris.vide per ab.in.c.ex pᷣſentiũ.de pig.⁊.c.per tuas.de dona.
¶ Qualiter differunt beredes ⁊ ſucceſſoꝛ in beneficio ⁊ qua
liter conueniunt.no.ab.in.c.i.de ſolu.
¶ Succeſſoꝛ in bũficio tenet᷑ ſoluere debita Zᷣc a ꝑ pᷣdeceſſo
rem in fauoꝛem eccleſie:no,ab.in.c, cum eſſes. in repetitione⸗

¶ Beneficlato in communi ſuccedit eceleſia.ſed beneficiato
ad partem ⁊ habenti adminiſtrationem ſuccedit ſucceſſoꝛ in
beneficio.no.plene a b.in.c.relatum. de teſta.
¶ An ſucceſſoꝛ in bñficio teneat᷑ ſtare arrendamento vello⸗
cationi pꝛedeceſſoꝛis.vide.Sõ.in additionibꝰad lr̃am. Z. ⁊ ad
litteram. A. in verbo locatio.⁊ in verbo arrendamenta.
¶ Succeſſoꝛ in beneficio an teneatur ſtare contractui pꝛede
ceſſoꝛis.vide per ab.in.c.querimoniam.de iurepatro.
¶ An mala fides pꝛedeceſſoꝛis in beneficio noceat fucceſſo
ri.vide plene per ab.in.c.cura.de iurepatro.
¶ Iniuria fit ſucceſſoꝛi ſ denegat᷑ ſibi pꝛiuilegiũ qð fuit ſuo

conceſſum pᷣdeceſſoꝛi.no.ab.in.c.bone.lo.ij.de poſtul.pꝛela.

¶ Succeſſoꝛ debet recipere cauſam in ſtatu.vt no.abb.in.c.
quoniam a bbas.de offi.delega.
¶ Canonicus non habet ſucceſſoꝛem niñ capitulum. ſecꝰ in
glijs dignitatibus vel beneficijs.no.ab.eo.c.
¶ An ſuccceſſoꝛ iudic ex honeſtate debeat ceſſare ꝑvnã diẽ
añ aduẽtũ pᷣdeceſſoꝛis.vide per ab.in.c.ↄſuluit.de offi.dele.

¶ An rectoꝛ poſſit ſibi eligere ſucceſſoꝛem in bñficijs ⁊ quid

in papa.vide ab.in.c.accepimus.de pac.

Gummarie.
¶ In omni cauſa ꝓcedendũ eſt plenarie. ⁊ vide caſus in qui
bus põt pꝛocedi ſummarie.no.per ab.in.c.dudũ.lo.ij.ð elec.

Guperficies.
¶ An ſuperficies p elit eſſe vnius ⁊ ſolũ poſſit eſſe alterius
vide pleniſſime per dũĩm Jaſonẽ maynũ. in ſolen ni repetitio
ne. l. l. C. de iure emphi. colla. xviij.

En uppletio. T
¶ Megulariter maioꝛ ſupplet negligentiaʒ inferioꝛis niſ in
caſibꝰa iure erpꝛeſſis.no.ab.in.c.cum in cunctis.de elec.S.fi.

¶ Suppletio ad quid refertur quam ponit papa in reſcript.

ſupple.⁊c̃.vide per ab.in.c.illa.de elec.
¶ Suppletio de quo oꝑat᷑ qᷓ apponit᷑ ĩ reſginil c clauſula
ſupplẽdo defectus iuris vel facti.vide ꝑ ab. mn. cl, de accuſa.
¶ Supplere an poſſit pꝛinceps defectum contractus: ⁊ an
alius pꝛeter pꝛincipem poſſit.ab.eo.cC.

¶ Per ſuppletionẽ non debemꝰ inducere legũ coꝛrectioneʒ

nec per rõnis ſimilitudinẽ. no.ab.in.c.vt debuꝰ. de appella.
¶ Per ſu ppletionemvel ſubauditionẽ non debemꝰrecedere
a verbis legis.no.ab.in.c.cum eſſes.de teſta.in repetitione.

Buppreſſio
¶ An moꝛtuo aliquo pꝛelato in eccleſia po ſſit epus cum ca⸗
pitulo ſuppꝛimere illam inferioꝛem dignitatẽ vel iura ſibi de
bita diminuere. vide plene per ab.in. cad he de exceſ. pꝛela.
¶ Quis poteſt ſuppꝛimere vel augmẽtare dłgnitates vel p⸗
bendas.ab.in.c.cum acceſſiſſent.de conſti.

Guſpectus

¶ An pnceps ex certa ſciĩa poſſit cãm cõmittere iudici ſuſpe⸗
cto. vide.s.in additionibꝰad litterã. C. in verbo certa ſciẽtia.

Buſpẽſus patibulo
¶ Mõ imputat᷑ executoꝛi ſuſpendenti hoĩem ſi ex mãdato fa
ciat ſuꝑioꝛis:lʒ iniuſte.no.ab.in.c.cum olim. de re iudicata.

BHGuſpenſus.
¶ Suſpenſus an poſſit iuriſdictionẽ exercere:⁊ an poſſit bñ
ficia cõferre ⁊ de ſuſpenſis ab officio ⁊ bñficio vel de ſuſpen
ſis ab oꝛdine.vide plene per ab.in.c.cuʒ dilectu: de conſue.
¶ Suſpenſus celebꝛans fit irregularis.no.ab.in.c. ſi quoꝛũ
dam. de ſolu.

¶ An acta geſta ꝑ ſuſpẽſos valeãt. ab. in. c i. de ſciſmaticis.

¶ Qlericus ſuſpenſus celebꝛans ſine alia ſto nitiõe eſt depo
nendus.no.ab.in.c.latoꝛes.de cleri.excõ.

¶ An ſuſpenſus ab officio dicatur eſſe ſuſpẽſus a beneficio⸗.

ab. eodem.c. Sl
¶ An ſuſpẽſus ab officio videatur eſſe ſuſpẽſus a iuriſdictio
ne. vide ab.in.cſi celebꝛat.eo.ti.
¶ Amlſuſpenſus poſſit abſolui ad cautelam ſicut excòmund⸗

——

— ——

— — — — — 1 — — ,— — — ..——

6
4

10.
.
C

die
e,
ic

u
ec.

,

ls
lſa,
an

nſpo
litle⸗

0

oft

catus: ⁊ an debeat iurare de parendo mandatis ⁊c. vide ple⸗
ne per ab. in. c. venerabilibus.de ſen. excõ.

Abellio

t N Zabelliones poſſunt creare pꝛincipes non
cognoſcẽtes imperiũ.vt no.in.c.cũ.p.de fide in⸗.
ſtrumẽ. ⁊.c.cũ te.de re iudi.⁊ Bar.in.linfamẽ
ff.de pu. iudi. ⁊ in.l.hoſtes.ff de capti.⁊ poſtli.reuer.ab.in.c.
ꝙ tranſlationẽ.de offi.lega.in pꝛin.
¶ Pꝛeſumit᷑ ꝓ tabellione ꝙ fidełr exercuit officiũ ſuũ ĩ aci

nec pᷣſumit᷑ alit ſcripſiſſe depoſitiões teſtium qᷓᷓ ipi dixerunt
lIʒ ſine teſtiũ pñtia eoꝝ dicta recipiat.vt.c.ad audientiã. dep

ſcrip.⁊ ibi Inno.⁊ in.e.poſt ceſſionẽ.de ꝓba.⁊ ꝑ ab.in.c.qm̃
ʒ. de ꝓba.facit tex.in.l.donationibꝰ.C. de dona. qð facit ad

qſtionẽ dñicalẽ quã ꝓſeqͥ Spec.ti.de inſtru.edi.S.reſtat.vᷣ.

q̃d ſi dũ atteſtatiões.q publicatis atteſtationibꝰin cã ciuili
ſi teſtis dicat ſe nũqᷓ; illud depoſuiſſe nõ credit᷑ ei ſi tabellio
eſt ſuſpectꝰ ⁊ teſtis ſit multũ nobilis ꝑſona ſᷣm glo. ⁊ Cp.i.l.
ſi ͥs decurio.C. de fal.⁊ Jo. an.in.c.cũ pati.de app.ſi tñ te⸗
ſtem agitur criminalłr de falſo ⁊ pꝛoducat᷑ dictũ ſuũ ⁊ ipᷣe ne
gat illud dixiſſe non creditur notario.no.ab.in.c,. ad audien⸗

tiam. de pꝛeſcrip. i. colñ.

¶ Zabellio dz tria exẽplaria facere.nã vnũ oꝛiginale dʒ re
tinere ꝓ ſe ⁊ dʒ facere vnã copiã actoꝛi ⁊ aliã dʒ fa cere reo.⁊
ſi dubitet᷑ de aliquo exẽplari dzrecurri ad oꝛiginale cui mag
credit᷑vt.l.verũ.ix.diſt.⁊.c.ieiuniũ.lxxx.di.⁊ auẽ.ſi q̃s in ali⸗
quo. C. de edẽ.qð eſt verũ niſ oꝛigimale repꝛobet᷑ ꝑ teſtes qͥ
fuerunt pꝛeſentes.vt.c.ſacro.de ſen.excom. ſᷣm doctrinã do⸗
cto.in.c.quoniam.de pꝛoba.
¶ Tabelliões nullꝰpõt creare niſ papa ⁊ imꝑatoꝛ qᷓ tabel⸗
lionũ vſuʒ adinuenit. Itẽ ⁊ ↄſuetudo ⁊ pꝛiuilegiñ pape ſine
imꝑatoꝛis h̊ pñt.ar.in.l.i.in fi.C. de emã.libe.⁊ in.c.accedẽti
bus. in fi. de exceſ.pla.⁊ ẽ rõ:qꝛ officiũ tabellionatꝰ eſt ius
qꝛ ſine adminiculo viue vocis credit᷑ ſcripture cõpꝛebenſe in
pelle moꝛtui alalis.vt no.ĩ.c.ij.de fi.inſtru. ᷣ em̃ ⁊ alia q̃pᷣn
ceps h ie plãtis agit ſunt miraculoſa⁊ naturam.
no. Inno. Hoſt. ⁊æ Jo. an. ⁊ alij moderni in.c. cñ.p.de fi.ĩſtru.
¶ LZabelliones poſſunt creare reges qui non recognoſcunt
ſuperioꝛem ⁊ habent ſupꝛemum imperium.no. Jo.an.in. c.
per venera bilem.qui fi.ſint legi.⁊ docto.vbi.ã.

¶ Tabellionis ex ↄſuetudie creati ſcriptura facit fidẽ etiam

extra lo cũ ↄfecti inſtrumẽti.no. Bar in.l.i.C. de ſum.tri.⁊ dñi
de rota cluſiõe.cclxxxvi.dũmõ talia inſtr̃a ſint intra territo
riũ ↄſtituẽtiũ ↄfecta:ałs nõ ꝓbarẽt.no.do c. ĩ. c. cũ.p.ð fi.ãſtr.

¶ Tabellio qualiter tenet᷑ in publicã foꝛmã inſtrm tabellio⸗

nis moꝛtui publicare.vide.S. inſtri publicatio. cũ ver⸗ ſequẽ.

Tacitumitas.

¶ Zaciturnii̊s pꝛocuratoꝛis an nocet domino.vide.S.pꝛo
curatoꝛ.⁊.S. interro gatio.
¶ Me nimium taceas nec verba ſuperflua dicas. xliiij. diſt.
ſit rectoꝛ Hoſti.in.c.penul. de vita ⁊ hone.cleri. J
¶ Zaciturmitas nõ ꝓdeſt vbi expꝛeſſus ↄſenſus nihil oꝑpat
no.glo.in.li.vbi de crimine agi oʒ.⁊ vide Jo.and.in mercu.
in regula ſciẽti.de reg.iur.li.vi.vbi ↄcludit ꝙ exẽptꝰcitat co
rã epo nõ excipiẽs ⁊ tacẽs ſibi nõ pᷣiudicat cũ etiaʒ expᷣſſẽ nõ
põt eius iuriſdictionẽ ꝓꝛogare ſine lnĩa pape.vt.c.cñ tꝑe.de
arbitris.no.ab.in.c.dilecto.de pᷣben.iiij. colũ

Taxare. .

¶ Zaxare non debz iuder res amiſſas ſeu erpenſad poſt iu⸗
ramentum partis ſed ante.vide.o, iuramentum ſuper rebus

LTemperantia.

¶ Zemperantia vide.j.virtus.ver.temperantia.

„Tempus.

¶ Zempus quadriennij ad petẽdum in integrum reſtitutio
nem non cunit non valenti ſed negligenti.vide.j. timoꝛ.
¶ LZempus quadriennij adu erſus pꝛobationem omiſſam a
quo tꝑe incipiat currere.vide.S.ᷣreſtitutio.ver. quadrienniũñ.
¶ Tps qdrimeſtre qð dat᷑ ↄdẽnatis debitoꝛibꝰad ſoluẽdũ
nõ hʒ locũ in eo qͥ a pꝛincipio ↄfitet᷑ deb itũ cñ tũc non ferat

ſnia ſʒ fiat pᷣceptũ de ſoluẽdo.iuxta no.in.c.dudũ.ij. de elec.

⁊.ij.q.i.nos in quenqᷓ;.⁊.l.vnica.C. de ofe. ſʒ dat᷑ termin? de⸗
Eẽ dierũ.no.glo.? Bal.inſti.de vᷣb. obli. 5. oĩs. ⁊ boc verum
ſi hoc dicat ↄſuetudo:ałs ſtat᷑.l.certũ.S.fi.ff.de ↄfeſſis.ab.in
c.qꝙ ad ↄſultationẽ.de re iudi.
¶ Zps bꝛeue qð dicat᷑. vide glo. cp̃terea. de eta. = qualita.
¶ In reſcriptis impetratis ad bñficia vel ad lites an dz attẽ
di ſeu ↄſiderari tpᷣs date vel tpᷣs pᷣſentatiõis vel receptiõis.
vide late ⁊ notabiłr ꝗ b. in. c. dilect?. el. ij. de p ben. iij. iij. ⁊. ve
colũ.⁊ vide.S. reſcriptũ ad lites.
¶ Zps pᷣfixũ in odio negligitis nõ currit ĩpedito ĩpedimẽto
iuris vel facti.de ĩpedimẽto iuris exẽp lifica in ſi uſpẽſõe. de i⸗
pedimento facti exẽplifica de tꝑe quo qͥs eſt abſens ex iuſta
⁊ ꝓbabili cã.vt qꝛ ſtetit in curia vt in caſu.c.qꝛ diuerſitatẽ.de
oↄcel.pᷣbẽ.ſecꝰqñ tpᷣs nõ eſt pᷣfixũ in odiñũ negligẽr:iſʒ in odiũ
alteriꝰ. nã tunc currit ĩpedito ⁊ etiã ignoꝛãti.vt in.l. gra ue. ff.
de bis qͥ no. infa. vbi tpᷣs ãni currit mulieri etiã ignoꝛãti moꝛ⸗
tẽmariti.⁊ vide glo.in.c.ſtatutũ.de pᷣben.li.vi.⁊ ſin gulariter
no. Spe. in ti. de inſtru. edi, S. nũc vero aliq̃. v. itẽ q̃d ſi execu
toꝛ. vbi ſi executoꝛ teſtamẽti nõ potuit exeq infra annũ nibi⸗/
lominꝰ deuoluit᷑ ptâs ad epᷣm.qð cõmẽdat ab.in alle. c. quia
diuerſit atẽ.i.colũ, pide.S. collatio.. bñs ius oↄferendi.
¶ Si patronꝰ negligit ſfentare infra tps ſibi pfixrũ ⁊ ſic po
teſtas libera ↄferẽdi deuoluit᷑ ad eñ qͥ bʒ ius inſtitutiõis. vt
no. in.c.ij.de ↄceſ.pᷣben.dabit᷑ iſti hñti ius libere ↄferẽdi inte
grũ ſemeſtre vt tenẽt dñi de rota ſua deciſõe. cclv. facit alle.
c.ij.⁊.c.H̊.de ſup.neg.pᷣla.⁊.c.ſi electio.de elec.li.vi.idẽ in quo
libet ſuꝑioꝛe ad quẽ gradatim deuo luit᷑ ptãs cõferẽdi.n cũ
boc tps ſit pᷣfixũ in odiũ negligẽtis nõ dʒ currere ꝓbabiliter
ignoꝛanti.vt tʒ ab.in.c.qꝛ diuerſitatẽ.de oↄceſ.pᷣben.iij.colũ.
vide.S.collatio.v.hñs ius ↄferẽdi.
¶ Zps ſemeſtre an cumat j ius ↄferendi bñtẽ ſi allega nit iu
ſtã ignoꝛãtid va catiõis.⁊ vide.S. collatio..hũs ius oↄferẽdi

Terminus

¶ Terminꝰ?ꝰ excluſiuꝰ dr pᷣſcriptio iudicialis ⁊ currit ↄ ecde⸗
ſià ſicut pꝛiuatũ.vide.sS.pᷣſcriptio iudicialis.
¶ Zerminꝰ ꝑẽptoꝛiꝰpõt ꝓ pꝛima vice apponiĩ citatiõe ma⸗
xime ꝓpter viarũ longã diſtantiã dũmõ pemptoꝛiũ babeat

terminũ cõpetentẽ cñ interuallis terminoꝝ.vide glo.in.c.cõ

ſtitutionẽ. de ſen. excõ.li.vi.docto.in.c.i.de dila. nã pẽptoꝛiũ
⁊ tres citatiões regulariter eqͥparant᷑ a pari.vt in.c.de illici⸗
ta.xxiij.q.iiij.⁊ in.l.ↄtumacia.de re iudi.⁊ vide qð no.in.c.ex
tue.de cle.nõ reſi.⁊ glo.in clemẽ.ij.de vi.⁊ bo. de.no.ab. in.c.
tum ex l̃is.de in integ.reſti.vide.S.citatio trina.
¶ Termio pᷣfixo ad exceptões ꝓponẽdas elapſo an poſſunt
de nouo exceptiones opponi ſi de nouo veniãt ad noticiã ꝓ⸗
ponentis vel nouiter ſint oꝛte vel ſi de nouo ſciat vel ſupue⸗
niat ſacultas ꝓbãdi:⁊ an tũc ſtet᷑ iuramẽto ptis.vide plene⁊
notabiliter ꝑ ab.in.c.paſtoꝛalis.de excep.
¶ Terminꝰſi eſt pfixꝰ ad dilatoꝛias ꝓponẽdas ⁊ eſt elapſus
nũqͥd poterũt opponi exceptiões mixte q̃ opponi pũt ad me
rita ⁊ ad ꝓceſſum.de qbꝰin.ci.de litis ↄteſta.li. vi, Bar.i
l.cñ qᷓrebat᷑.ff. iudi.ſol.vide ibidẽ ꝑ ab. *
¶ Terminꝰ?: pfix ad aliqͥd faciẽdũ nõ pcludit viã ad fa ciẽdũ
ſeu ꝓponẽdũ illud ex cuiꝰ omiſſiõ e inder ꝑiculũ.eſt tex.in.c.
exceptionẽ. de excep.⁊ ibi ab.in hꝛin.
¶ Terminũ ad appellationẽ ꝓſequẽdã põt iuder ſtatuere q
lapſo rata manet ſnĩa. vide.s. appellatio.v.ſi ꝑ lapſum.
¶ Terminos ad dilationes datas a lege pt iuder indiſtin
cte ca cognita augere vel minuere ſiue ſint data a lege cñ ali
quo miniſterio vel ine miniſterio hoĩs.eſt ↄcluſo Bar.in.l.
ij. ff de re iudi.qð verũ in ꝑtinẽtibꝰad iuriſdictio ẽ ipius iu⸗
dicis.vt ibi no.Ange.de ꝑuſio.nõ tñ in ꝑtinẽtibꝰ ad iuriſe di⸗
ctionẽſuꝑioꝛis.ideoq; terminꝰ decẽ dierũ ad appellãdũ nec
terminꝰ anni ad finiẽdũ cĩm appellatiõis nõ põt minui ꝑ iu⸗
dicẽ a quo:qꝛ hoc tãgit iuriſdictionẽ ⁊ poteſtatẽ ſuꝑio⸗j.no.
glo. in auc. offerat᷑. (. de lit. conteſta. ⁊ qð no.in.c.indultũ.de
reg.iur.li:vi.ab.tñ aliter ↄcludit ꝙ ſi in biudiaũñ ꝑtis ⁊ in ꝑti⸗
nentibꝰ ad poteſtatẽ ſuaʒ iudex abbꝛeuiat vel auget hoc põt
vt in. c.ex inſinuatiõe,de appel.⁊.c. veniẽs.de iureiur.ex quo
dicit ꝙ exñte magna cã puta ſcãdali vł alia vtilitate ſuad ẽte
poterit iudexa quo minuere terminũ decẽ dierũ pᷣfixũ ad ap⸗

. —

„ 5

pellandũ:qꝛ ꝑ hoc non p̃figit ler ſupioꝛiĩmo ipi ꝑti qᷓ bʒ ap⸗
pellare.nã ſicut põt terminꝰreſtringi reſpectu ꝓſecutõis vt.q
cũ ſit romana.de appel.ſic reſpectu appellatiõis interponẽ⸗
de.nec eſt in hoc aliqua rõ diuerſitatis eñ nõ pᷣiudicat᷑ pote⸗
ſtati ſuꝑioꝛis.eſt ↄcluſio ab. in alleg.c.cũ ſitromana.iij.colũ.
¶ Dies dati termini an computetur in termino. ab.plene in
c.ſuper eo.ij.de appella.
¶ Terminꝰreſcripti cõ miſſiõis an currat a tꝑe pᷣſentationis
⁊ qn.vide ab.in.c.ſuꝑ eo.ij.de appel.
¶ Zerminꝰ datꝰ iudici ꝑ ſupioꝛẽ ad diffiniendũ cõm ſi fuit pᷣ⸗
fixus de ↄſenſuvtriuſq; ꝑtis eſt eputãdus pemptoꝛiꝰ? infra
illũ iudex ſnĩam dʒ ferre nõ obſtãte gdictiõe ꝑtis niſi nouum
⁊ incogitatũ impedimentũ interueniat q̃re nequit ꝓbatiões
ſuas inducere. Inno.⁊ ab.in.c.ſuꝑ eo.ij.de appel.
¶ Terminꝰ pfix? a iure vel ab hoĩe qñ habeat vim pempto⸗
rij. vide plene ꝑ ab.in.c.ſepe cõtingit.de appel.⁊ vide.S.ap⸗
pellans nõ põt lr̃as.cũ ver.ſequẽtibꝰ.
¶ Terminꝰpfir? a iure cũ iudiũ miniſterio vel ſine eo an põt
abbꝛeuiari ⁊ tunc an requirat᷑ appellatio vel ſufficit pdictio
vide.S. dilatiões datas a iure.
¶ Zermin?ꝰ ſi apponat᷑ ad ſollicitandũ inpedimentũobliga
tionis tunc lapſus termini nõ libgrat ab obligatiõe. vt.l. cel
ſus.ſʒ ſi ponit᷑ ad finiendã ſeu limitandã obligationẽ lapſus
termini liberat ab obligatiõe exquo nõ defic in ꝓmiſſiõe quo
minus ſatiſfaceret in termino.ſi em̃ obligaui me ad dandũ cẽ
tum vſq; ad paſcha nec erã aliter ꝑ pꝛiꝰ obligatꝰ nec deficit ꝑ

me ſz te:non teneoꝛ poſt feſtũ. vt. c. ſicut. de ſpõ. quod dicvt

no. ibi ab.
¶ Zerminus ſi fuit pᷣfixꝰa lege cõi vel municipali poſt termi
nũ nõ dʒ qͥs audiri niſi ꝓbato legitimo impedimẽto.vt.l.cõ⸗
miſſa. C. de adul. ⁊.l.fi.de decre.ab oꝛ.fa.ſi aũt terminꝰeſt pᷣfi
xus ab hoĩe ⁊ iudex tulit ſnĩiam imp onẽdo ſilentiũ nõ dʒ qͥs
audiri etiã reĩtegra niſi ꝑ appellationẽ.vt.l.ticia.⁊ qð ibino.
ff. de accu. 2.l. diffamari. C. de inge.⁊ manu.⁊.c.cõ querẽte.de
offi. oꝛ. ſed ſi ſnĩa nõ fuit lata ⁊ iudex ſimpłr pᷣfixit terminũ:⁊
tũc aut res eſt integra vel non.vt no.ab.in.c.fi.q matri.accu.
poſ.ybi vide an valeat termini pᷣfixio ſine cãe cognitiõe in fi.
¶ Zerminꝰſi ſit pfixꝰ a iure vtputa vt officiales reſideãt per
certũ terminũ in officio finit᷑ inſtãtia niſi infra illud tpᷣs oẽs
cãe g officiales ſunt termin ate:ałs bñ poterũt termĩari poſt
illud tpᷣs in ꝓpꝛia patria.vt no. Bar. in.l. ij. fl. ad.l. iul. re. qð
intelligit cardinalis in.c. venerabilis.de iudi.veruʒ ſi in loco
iudicij nõ emanauerũt ꝓclamata ꝙ qͥ vellent petere cõpare
rent infra tot dies.tũc em̃ ſi poſt terminũ ſit ꝓnũciatũ neminẽ
audiendũ ampliꝰnõ audiet᷑ etiã in patria, vt.C. de re mili.l.ſi
er eo tꝑe.⁊.c.fi.q ma.accu.poſ.eſt ↄcluſo ab.in.c.venerabibł.
de iudi.ij.colũ.
¶ Zerminũ põt iudex ſtatuere reo ð quẽ eſt facta miſſio ĩ rea
li vt veniat ſuꝑ ꝓpꝛietate.vide.õ.pᷣſcribere põt ꝓpꝛietatem.
¶ Tei mĩos pximi q̃liter qͥs trãſgredit᷑.vide gl.ĩ.c.i.de ſepul.
¶ Zerminꝰ ad ꝓducendũ iura partiũ ⁊ ad acta ꝓceſſus ⁊ ad
audiendã ſnĩam ⁊ ſic ad diuerſos effectꝰ põt ꝑ iudicẽ annul⸗
lari ⁊ ſtatui.vt.c.cũ olim.ij.de pꝛiuile.ex quo nota ꝙ dies in⸗
certus põt pligi ad audiendã ſnĩiam ⁊ hoc ꝓpter difficilẽ ci⸗
tationẽ ad ſingulos gctꝰ fiendã in curia ad remotas ꝑtes.vt
c.tũ ex lris.de in integ. reſt.in fi. als aũt citatio dʒ eſſe certa re
gulariter. vt. l. aut qͥ aliter. S. qnimo.ffꝙ vi aut clã no. Pe. ð
ancha. in alle. c. cũ olim. in pꝛin.

Teſtamentum.

¶ TZeſtatoꝛ ſi mandat diſtribui certa bona ſua ad pias cau⸗
ſas ſᷣm ꝙꝙ videbit᷑ executoꝛibꝰſuis ſi iſti executoꝛes elegerunt
negociũ peiuilegiatũ vtputa fabꝛicã eccłie:epᷣs locinon põt
petere quartã bonoꝝ.vt in.c.fi.de teſta. ⁊.c.ij.de ſepul.nã illo
qð fit executoꝛes teſta mẽti vjdet᷑ factũ ꝑ ipᷣm teſtatoꝛeʒ.vñ
perinde eſt ac ſi ipᷣe teſtatoꝛ elgiſſet fabꝛica.no.in.c.ĩ cauſs.
de elec. ⁊ ibi ꝑ ab.alleg.l.vnũ ex familia..i.ff. de lega.i.⁊ ibi
Bar. ⁊ an põt exercere legata ad aliquã piã cãm ĩ alios vſus
ↄuertere.⁊ ſi executoꝛ nõ adimpleat an põt epᷣs illud exequi.
vide notabiliter Zapũ ſua allegatione.lxxxvij.
¶ er repᷣſentat parẽtes teſtatos decedere cũ liberos relin⸗
quunt. naʒ legalis pena ceſſat cũ lex repᷣſentat fa cũ qð erat
ab hoĩe faciendũ.vt in auc, de here,⁊ fal.Sibis igit᷑ colla. i. ⁊

lbi Ja. de bel. nã lex imitat᷑ volũtatẽ defuncti ? diecturã ca⸗
pit:qꝛ quos teſtatoꝛ dilexit ⁊ lex pᷣdiligit.ea.auẽ. S.ſi q; aũt.
⁊ Ja. ibi. ⁊ eſt veriſile ꝙ moꝛiẽs liberos nõ alios velit here⸗
des facere.iuxta Augu. ↄſiliũ. Itẽ liberoꝝ ſucceſſio er inſtin
ctu nature et humano hois ingenio debet᷑.i.di.ius naturale.
⁊ boc ius extali natura ꝓueniens appellat᷑ eqͥtas naturalis.
binc eſt ꝙ hac rõne filiꝰ nõ põt ſine legitima cã a parentibus

ſucceſſio ne pꝛiuari: qꝛ eſſet ↄ ius naturale ⁊ eſſet ↄ ius ciuile

quod addlit in hoc iuri naturali.in auẽ.de trien.⁊ ſemiſ.S.i.⁊
Ja. vbi. S.cũ ergo naturalia iura ſunt incõmutabilia ⁊ ciui⸗

ſia iura nec pꝛiuilegia naturalia iura tollere nõ poſſunt.inſti.

de iure natu.S. ⁊ naturalia. ⁊ de legi.ag.ſucce.S. fi.ſequitur
ꝙꝙ nec ꝑlegẽ nec ꝑ hoĩem illud põt mutari eo qꝛ talis ſucceſ⸗
ſio educatiõis loco ſuccedit ⁊ alimentoꝝ iure debet᷑ vt de ſe
pʒ. vt.d. c. ius naturale.⁊ Ja. vbi. S. pꝛiuilegiñ ergo de redẽ⸗
ptione captiuoꝝ ſtãtibꝰ liberis nõ extendit᷑ ad eos quos lex
repᷣſentat teſtatos deceſſiſſe.vt.S.no.
¶ Zeſtatoꝛ an põt nutu heredẽ inſtituere vel alia legata re/
linquere.vide.S.inſtitutio heredis.
¶ Zeſtatoꝛis voluntas ↄiecturat᷑
habebat. ff. de reb?ꝰ dubijs.
¶ Zeſtamẽtũ qð nõ eſt publicatũ vel autenticatũ q̃li᷑ dẽat
publicari.vide.S.publicatio ſcpture.⁊ vide.j.teſtiũ publicatõ
¶ Zeſtamẽti publicatio dʒ peti coꝛã cõpetẽti iudice.vt.l.i.⁊
ij.C. quẽadmodũ teſta.ape.⁊ petẽs tenet᷑ iurare ꝙ hoc non
petit cã calũnie.vt.l.iij.C.quẽad mo.teſta.ape.⁊ arg.ff.ad ex
bi.thezaurꝰ. Itẽ vocasunt᷑ oẽs hi quos res tangit. vt no.in
c.ſignificauit.⁊.c.albericꝰ.de teſti.⁊ ſic partibꝰ pᷣſentibꝰvel ꝑ
ↄtumaciã abſentibꝰ fiet publicatio.ar.de ↄfir.vti.cũ dilecta.
⁊ de pꝛiuile.ex ꝑte.no. Inno.⁊ Hoſt. in.c fi.de fi.inſtru.alio⸗
q̃n nõ pᷣiudicat᷑ abſentibꝰ ſʒ pñt ðᷣ tale teſtm̃ obijcere ſᷣm foꝛ
mã traditã.C. de fi. inſtru.l.fi.vt no.Hoſti.ĩ alle.c.fi.de fi.ĩſtr.
¶ Itẽ vocabunkt teſtes in teſtamento inſcripti fm foꝛmã tra
ditã in.l.i.S.fi.⁊.l.cũ ab initio.ff.quẽadmo.teſta.ap.⁊ Inno.
⁊ Hoſti.in alle.c.fi.
¶ Zeſtamẽti publicatio fit ⁊ ſi ꝑx tabellionẽ ſcisecuõ ſit. C.
de teſta. cũ antiq̃tas..fi.qnimo ⁊ ſi nõ appeat teſtm̃ qꝛ non
fuit exinde facta ſcriptura: ⁊ ſi facta fuit erhauſta vel ſubtra
cta.ff. quẽadmo.teſta.ape.l.ſi in duobꝰ.S.fi.qð dicvt plenevt
ꝑ Inn. Hoſt. ? Jo. an. ⁊ ab.i. c.fi. de fi.ĩſtr. vide.S. pu blicatõ
¶ Leſtatoꝛ nõ ſemꝑ pꝛeſumit᷑ in teſtamẽto dicere.vide.s. he⸗
res licet teneatur. .
¶ Zeſtamentũ qð ꝓpꝛiꝰ parrochianꝰ facit cñ duobꝰ? teſtibꝰ
etiã inter laycos vʒ:⁊ in vtroq; foꝛo dʒ ſᷣuari etiã in terris im
perij ↄſuetudine ↄtraria non obſtante.bec eſt ↄduſio ab.de
ſicilia in. c. cñ eſſes.de teſta.⁊ eſt rõ ſᷣm eũ qꝛ ꝓpꝛiꝰ ſacerdos ẽ
pater ſpũalis ⁊ non ita de facili cõmittit᷑ falſitas coꝛã patre
ſpũali ſicut coꝛã extraneo ſacerdote.⁊ ꝑ hoc tnperat᷑ rigoꝛ
iuris ciuilis ſeptẽ teſtes reqrentis non ſtricte.ar.c.ſtatutũ.de
elec.li.vi.⁊ ſic ↄ cludit q.c.cũ eſſes nõ ſolũ loquit᷑ in relicij ad
pias cãs:ſʒ etiã ꝑ illud derogat᷑ legibꝰ.vt ten ent Ala. Gof.
Yau.Hoſti.?⁊ Bar. bꝛixi.qꝛ leges maioꝛẽ numerũ reqͥrentes
ſunt ↄtrarie iuri diuino.qð diſponit ꝙ in oꝛe duoꝝ vel triuʒz
ſtat oẽ verbũ.moꝛtale em̃ pctm̃ eſſet nõ exequi vltimã volun
tauẽ defuncti.xiij.qij.c.vltima volũtas.⁊ iõ nõ vʒ lex in boc
tanqᷓ; irrõnabilis ⁊ pctĩ nutritiua.c.fi. de pᷣſcri. cũ hoc pᷣceptũ
in oꝛe duoꝝ vel triũ ⁊c.ſit moꝛale ꝙ nõ recipit limitationem
vt. c. fi. de ↄſue. vi. di. S. ita. ⁊ ibi glo. leges naq; ſeptẽ teſtes re
iirentes ſunt 5 ſctõòꝝ patrũ inſtituta. vt alle.c.cũ eſſes. ⁊ cõ
tra gengale ſtatutũ ecclie 5 q5 etiã pape non lʒ venire. vt. c.
ſi illa.i. . iij. .clr̃as.de reſti.ſpo.⁊ generalis traditio eccklie
ita obligat ſicut pceptũ.vt. c in his. ⁊.c ecclłiarũ.xi.di.⁊ ꝑ hoc
dicit ab. ꝙ iudices ſeculares poſſunt cõpelli ad obſeruantia
dicte decretal cũ eſſes.p.c.ʒ. de iureiur.li.vi. d cludit ergo ab.
cũ opinione Spec in ti.de inſtru.edi.S.cõpendio ſe. ver. item

⁊ pᷣſumit᷑ ex eiꝰ ſclẽtia.l.q

ꝑ ius canonicũ.qꝙ; teſtm̃ factũ in pñtia ꝓpꝛij ſacerdotis coꝛa,

duobteſtibꝰ vel coꝛã quattuoꝛ teſtibꝰ ſine bytero etiaʒ ad

nõ pias cãs ſiue in foꝛo canonico ſiue in ciuili obtinet robo⸗
ris firmitatẽ. ⁊ ; hodie iura ciuilia ſeptẽ vel qnq; teſtes req/

rentia de neceſſitate locũ ſibi nõ vendicent.tẽ ꝙ vʒ teſtamẽ

tũ ad pias cas cũ duobꝰteſtibꝰfactũ.

—

¶ Zeſtamentũ nutu factũ quo ad pias cãs lʒ valeat: nõ tſ

in alijs niñ oſtet de volujtate teſtatoꝛis ꝑ ſigna vꝛgẽtia: quis

— —— —— — .

—eeeee ..Mäl

DND SE — — — 4 —”MU

ſa
int
ſe
a

len

.
tes
;

fi

1

d⸗

tũc vz de benignitate cano nica. ar.in.c.cũ tibi.de teſta. vbiß

no.ab. facit.c. cũ apud. de ſpon.

—

¶ Teſtatoꝛ nõ põt gʒ̊ ius cõe diſponere.colligit᷑ ex.c.reqᷣſñſti

de teſta. fa cit.c. tua.eo.ti.⁊.ff.de lega.i.l.nemo põt. 2
¶ Teſtatoꝛ qͥ diſponit bñficiũ fund andũ po ſt moꝛtẽ ſuã nõ
põt ſtatuere vt cofirma tio inſtitutio ſeu ſu biectio ſpectet ad
aliũ qᷓ; ad epᷣm:qꝛ nõ põt mutare generalẽ canonis ↄſtitutio
nẽ. vt eſt ter. cñ ibi no. in. c. cũ dilectꝰ.de ↄſue.ſʒ qñ teſtatoꝛ re
linquit beneficiũ ad tpᷣs videtur contemplata perſona ⁊ nõ
dignitas.no.ab.poſt Inno.in.c.requiſſti.de teſta.
¶ Teſtamentũ inofficioſum in quo filius fuit pꝛeteritus licʒ
reuocetur per querelaʒ inofficio ſi.vt in.l.filio pꝛeterito.ff.de
inoffi.teſta.tñ ino fficioſa dona tio nõ reuocaturin totũ:ſed
ſolũ reſpectu legitime que debetur iure nature.ſecus in ven
ditione que fit de omuibus bonis in fraudẽ liberoꝛũ: vel ſi ẽ
ſimulata qꝛ tũc reuocat᷑ in totũ.⁊ de hac materia vide Bar.
in.l. bereditatẽ. C. de bo nis.auc.iudi.poſſi.vt refert ab. in.c.
raynutius.de teſta.xij.colũ.
¶ Teſtatoꝛ ſi mandauit certũ diſtribui ꝓ male ablatis ⁊ p⸗
bibuit ad aliũ vſum dictã quantitatẽ expendi ⁊ male ablata
reperta non aſcendunt ad tantã ſummã cedũt lucro heredis
vt.l.fi.de au.⁊ argen.lega. ſi tñ ſimpliciter teſtatoꝛ diſpoſuit
debet iuter pauperes diſtribui.no. Bal. in. l. ſi quis ad decli
nandã. C. de epi.⁊ cle. ⁊ eſt rõ:qꝛ exquo teſtatoꝛ expꝛeſſit cer⸗
tam quantitatẽ credendũ eſt ꝙ illa debeatur. vt no.ab.in.c,
tua.de teſta. in fi.
¶ Teſtamentũ licet regulariter non va let niſ ſit perfectũ.vt
colligitur ex.c.i.de ſucceſ.ab inteſta.cũ ibi no.⁊ eſt ter.in.l.ſi
de bis. de teſta. ff. qð in dubitanter babet verũ in diſpoſitio⸗
ne non fauoꝛabili:in diſpo ſitione tñ fauoꝛabili puta inter li⸗
beros vel ad pias cauſas valet tale teſta mentũ imperfectũ.
vt ſi teſtatoꝛ incipit facere teſtamentũ ⁊ ante perfectionẽ ſuꝑ
uenit moꝛs:⁊ legauerat aliqua eccleſie vel aliter diſpoſuerat
inter liberos licet non perfecerat valet.no. Bar. in.l. fideicõ
miſſaria. tan ſegueng. ff. de lega. iij.⁊ vide eñ in.l.fi. C. fami.
berci. ⁊ in.l.bac cõ ſultiſſima. S.ex imperfecto. C. de teſta. 2 q
dictũ eſt tenet ab.in.c.i.de ſucceſ.ab inteſta.
¶ Teſta mentũ illoꝝ qui vendunt merces ſeu res ſuas vena
les carius pꝛopter ſolutionẽ pꝛecij dilatatã eſt ipo iure nullũ
per diſpoſitionẽ capituli qꝙᷓ de vſuris.li.vi.pꝛeſumpto ꝙ B

ſit publicũ ⁊ indubitatũ.ſ.quia minoꝛi pꝛecio vendit merces

ſi pꝛeciũ ſtatim ſoluatur.ſed cũ vendidit ad credentiã pꝛo ma
ioꝛi pꝛecio vendidit:⁊ hoc ideo quia ſunt tales vſurarij vtẽ
tex.ſingularis in.c.nauiganti.devſuris.⁊ publici ſunt exquo
publice hoc exercent.vt patet in li.eoꝝ quod commendat ab.
in.cad noſtrã.de emp.⁊ ven.

¶ Si quis vo leb at ecdleſie in ſuo teſtamento relinquere cen

tũ ⁊ pꝛelatus blando ſermone indurit teſt atoꝛẽ vt ſibi relinq̃

ret non pꝛopter hoc tenetur eccleſe ad in tereſſe. no. Cy. in.l.

quicquid.C.arbi.tute.quod appꝛobat ab.in.c.ij.de pecu.cde.
dũ tamen ceſſet dolus ipᷣius pꝛelati.
¶ Teſtatoꝛ ſi relinquit vxoꝛi ſue vſumfructũ bonoꝝ ſuoꝛum
ſi caſte vixerit:demũ vxoꝛ moꝛtuo marito tranſit ad ſecunda
vota:nihilominus debet vſumfructũ habere: qꝛ caſte dicitur
viuere ⁊ in matrimonio eſt caſtitas.xxi.diſt.nicena.⁊.c.aliter
no.ab.in.c.vt clericoꝝ.de vi.⁊ ho.cle.ij.colũ.
¶ Teſtamentũ conditũ ſm conſuetudinẽ patrie cũ tribus te
ſtibus an fa ciat fidẽ vbicunq;.vide.S.legitimus.
¶ Teſtari poteſt excõica tus ᷣm verã opinionẽ Jo.an.in iid
uella in. decernimus.de ſen.excõ.li.vi.?⁊ Inno.in.c vñ volũ
ta te.eo.ti.ab.ſuper rubꝛica de teſta.vbivide de perſonis que
non poſſunt teſtari.
¶ Zeſtari non poteſt conficiens libellũ famoſum in iniuriã
alterius ⁊ etiã efficitur infamis. vt.l.is cui. ff. eo. ti. S.qui hoc
crimen.ab.ſuper rubꝛica de teſta.
¶ Vꝛohibiti a iure teſtari vt ſurdus:mutus:ſeu no n valẽs
articulate loqui poſſunt diſponere in pias cauſas dũmodo
ſaltẽ nutu poſſint expꝛimere voluntatẽ ſuã:quia tales habẽt
intellectũ naturalẽ.⁊ in talibus diſpoſitionibus ſufficit ſola
facultas iuris gentiũ ſeu naturalis: nec curamus de ſolenni
tate iuris ciuilis.vt.c relatũ.ide teſti.impubes a it pꝛodigꝰ
ſeu furioſus vel publicus vſurarius etiaʒ ad pias cauſas nil

relinquere poſſuntiidẽ de ſeruo religioſo ⁊ heretico⁊ reo leſe

maieſtatis. de quibus plene ⁊ notabiliter per ab. ſuper rubꝛi
ca. de teſta.
¶ QOmne relictũ pꝛo anima dicitur ad pias cauſas.ar. in. r.
requiſiſti. deteſta.no.glo.?⁊ Bar.in.l.ſ quis ticio.ff de lega.
ij. ? Bal. in. l. i. C. de ſacroſan.ec.vbi concludit ꝙ relictũ factũ
ↄſanguineo pauperi dicitur ad pias cauſæs. ſecus ſi conſan
guineo diuiti lʒ dicat ꝙ pꝛo anima facit. Ex quo Bar infert
ibiqꝙ nõ detrahit᷑ falcidia ſicut de alijs legatis ad pias cãs.
vt no.in.c.i.de teſta.ab.ſuper rubꝛica de teſta.
¶ Zeſtatoꝛ ſi ma ndat eccleſoconſtrui ⁊ non dicitur ꝑ queʒ
heredes tenentur exequi.ſecus videtur in relictis pauperibꝰ
velpꝛo redemptione captiuoꝝ.nã ſi teſtatoꝛ ſpecifice non ꝓ
uidet de executoꝛe debet epᷣs tanqᷓ; pater paupeꝝ exequi.qð
pꝛobatur in auc.de eccle.ti.S.ſi quis edificationẽ. iuncto.S.ſi
quis pꝛo redemptione.⁊ in.l.nulli.C. de epi.⁊ cle.ab.in.c.nos
quidẽ.de teſta.per quẽ vide vſqʒ ad quod tpᷣs debeat volun
tas ſeu legata teſtatoꝛis adimpleri.
¶ Aericus poteſt libere teſtari de bis que acquiſuit ratiõe
dignitatis clericalis.ut ſi eſt lucratus multa in miſſis dicen⸗
dis vel ſi fuit capellanus alicuius pncipis:nã de bis poteſt
teſtari:qꝛ intuitu petone ſunt acquiſita.no.ab.in.c,.cũ in of⸗
ficijs.de teſta.vide.S̊. canoſſica poꝛtio.
¶ Teſtamentũ clerici non infirmatur ex parte parentũ vel ſi
lioꝛũ q;qᷓ; debita poꝛtio de bonis patrimonialibus eis debe
atur ſm ꝙ iura diſponunt.nã ſicut miles habet illud pꝛiuile⸗
giũ vt ex poꝛtione illarũ perſonarũ non rumpaturteſtamen
tũ:foꝛtius debet hoc habere miles dei.ad hoc glo.in.l.miles
ff. de re iud. ⁊ aperte ſentit Bar.in auẽ.ſi qua mulier. C. de ſa
croſan.eccele.no.ab.in.c.qꝛ nos.de teſta.vide.ð.cdlericus be⸗
neficiatus.
¶ Zeſtari poſſunt libere clerici cuiuſcũq; oꝛdinis ſint in pote
ſtate parentũ cõſtituti de bonis aduenticijs:quia vſuſtructꝰ
illoꝝ bonoꝝ non acquiritur parentibus. nã peculiũ aduenti
ciũ laycoꝛũ reputatur caſtrenſe in clericis.vt tenet Inno.⁊ ẽ
caſus in au pꝛeſbyteros.C.de epi.⁊ cle.no.ab.ĩ c. quia nos.
de teſta. vide.S.clericus bñficiatus. ”M
LZeſtari licet poſſit de rebus pꝛopꝛijs clericus bñficiatus
etiã ſi careat adminiſtratione ex fructibus tamen de ſuo bñ
ficio perceptis teſtamentũ condere nequit.eſt concluño ab.ĩ
repetitione.c.cũ eſſes.de teſta.xvi.colũ.de bonis ꝓpꝛijs non
eſt dubiũ per.c i.de teſta.xij.q.i.c.i.de fructibus ben eficij licʒ
ſint varie opiniones in glo.c.duo ſunt.xij.q.i.⁊ in. c. pꝛelenti.
de offi. oꝛ.li.vi.que faciunt differentiã in ter clericũ babentez
adminiſtrationẽ vel non habentẽ. ⁊ dubitant an clericus eqͥ⸗
paratur vſuario vel vſufructuario:⁊ cõcludit ꝙ ſit vſuarius.
no.glo.in.c.fi.de pigno.⁊ in.c.quia nos.de teſta.⁊ in.c.ſi qᷓs
depecu.cle. ⁊ in.c.cũ olim.de re.ꝑmu.victu ergo ⁊ veſtitu cõ⸗
tentus eſſe debet.facit.xliiij.diſt.in pꝛin.⁊.c. eps.xij.qłi.⁊ qð
no. Jo. delig. in cle. gratie. de reſcrip. dicens ꝙ ſi clericus vl⸗
tra debitũ aliquid expendit de bonis eccleſie tenetur ad reſti
tutionẽ. ⁊ quod no.in.c.inquirẽdũ.de pecu.cle. quod ipe ab.

fundat nota biliter in alle. c. cũ eſſes. nullã faciens differentiã

inter habentẽ vel non babentẽ adminiſtratio᷑.
Sicdericus habens patrimoniũ ⁊ beneficiũ aliquid acqͥ⸗
rit pꝛeſumitur in dubio acquiſiuiſſe tã d bonis patrimonij
qᷓᷓ de bonis eccleſie. vnde in dub o debent diuidi m quanti⸗
tatẽ ſui patrimonij ⁊ reddituuʒ eccleſie:⁊ hoc reſpectu poteſt
clericus deillis teſtari.no. glo. in. c.i.xij.q.iiij.? Inno. in. c. cũ
in officijs.de teſta.ſi tũ dubitatur an bona clerico decedente
dimiſſa fuerint acquiſita anteqᷓ; ad beneficiũ pꝛomoueret᷑ vl
poſt heres clerici debet in earũ poſſeſſione defendi quouſqʒ
de eccleſe iure conſtiterit.facit.xij.q.i.c.i.ſic cõcludet ab. in. c.
cũ eſſes.de teſta.q.iij.vide.S.clericꝰetiã ſi ſit. ⁊ vide.S.eccleſia
bʒ fundatã.vide.S.clericꝰ.v.ſi derici patrimoniñ.
¶ Qericus bñſiciatus de rebis intuitu eccleſe acquiſrj te⸗
ſtamentũ condere non poteſt:⁊ etiã papa ſine cauſa indulge
re nõ poteſt vt clericus de rebus ſue eccleſie teſtetur ſine recõ
penſatione.ſi tñ tantũdẽ de pꝛopꝛijs bonis ecdeſie cõtulerit
teſtari licebit. eſt ↄcluſio ab. in. c. cñ eſſes. de teſta. v. q. v. vide
8.dominiñ.ꝙ em̃ papa hoc non poſſit fundat ab. ibi per ali⸗
quas vegentes rõnes ſignanter ꝙ licet papa ſit vicariꝰ dei:
dʒ iñ legitime adminiſtrare ⁊ potius conſeruare qᷓᷓ bona dei
diſſipare.nã ex poteſtate ſuſcepta non aſſumpſit papa lnĩaʒ

2

„

peccandi:ſed neceſſitatẽ bene viuendi conſecutus eſt. in. SF. i⸗
xl. di. Itẽ qꝛ bona eccleſie ſunt conſeruata vt ex eoꝛũ fructẽ bꝰ
ſubueniatur egenis.vt.c.videntes.xij.q.ij.nã q ſubtrahit bo
na ecdeſie videturhomicida:quia dicitur necare illos paupe
res qui fuiſſent ex illis bonis ſuſtentandi.vt.c.qui chꝛiſti.⁊.c.
qui abſtulerit.xij.i.papa ergo non poterit hoc facere cũ po
teſtatẽ peccandi a deo non accepit:quia deus poteſtatẽ pec⸗
candi nõ hʒ.de pe.di.ij.S.ſi ergo.nec eius vicarius hoc debzʒ
poſſe.facit.c.nõ liceat pape.xij.q.ij.⁊ ab.vbi.S.
¶ Teſtamentũ facere nequitæligioſus qui ꝓfitetur tria ſub
ſtantialia regule.xij.q.i.non dicatis.ſecus de religioſis large
ſumptis qui iſta tria non pꝛofitẽtur.xij.q.vlti.cqfi.in fi.ab.ſu⸗
per rubꝛica de teſta.
¶ LTeſtari licet poteſt clericus de bonis intuitu perſone ac⸗
quiſitis vtputa ex ſucceſſione cognatoꝝ ſeu donatione ami
coꝛũ ſeu induſtria eoꝝ.vt.c.quia.de teſta.⁊ ſibi nõ eccleſie ex
induſtria lucretur vt ibi.⁊ no. Inno.in.c.cũ in officijs.e.ti.nõ
tamen poteſt de bonis intuitu eccleſie vel de eccleſie faculta
te teſtari vt ibi.⁊ in.c.i.⁊.c.fixũ.xij.q.v fallit ſi rectoꝛ vel pꝛela
tus eccleſie tantũdẽ contulerit de ſuo eccleſie quantũ vult re
linquere de eccleſie facultatibus.xij.q.ieſi quis qualibet.es.
cauſa.⁊.q.c.ſi eᷣs. Itẽ fallit ſi bᷣc habeat conſuetudo qꝙ re⸗
ſtringitur ad bona mobilia ⁊ modica.vt.c.ceteruʒ. de dona.
Itẽ fallit in donatione intuitu elemoſyne quã clericus facere
poteſt in egritudine conſtitutus.vt in.c.ad hoc.⁊ in.c.relatũ.
ij. de teſta. Itẽ fallit cũ clericꝰvult remunerare ᷣuitia recepta
tã a conſanguineis qᷓ; ab extraneis:quia tunc poteſt aliqua
de bonis mobilibus eccleſie in eo s trã ſferre.vt alle,c.relatũ.
to.a b.in alle,.c.cũ in officijs.

Teſtis.

¶ LZeſtes ſingulares regulariter non pꝛobant:vt no.in.c.bo
ne.de elec. ⁊ dicuntur ſin gulares quando deponuntſuꝑ di⸗
uerſis factis ita ꝙ quilibet eſt ſingularis in dicto ſuo.qð in⸗
tellige reſpectu obiecti.nã reſpectu percipiẽdi ſemper ſunt te
ſtes ſin gulares. quia ſenſus meus per quẽ ego percipio non
eſt tuus ſed meus nec econtra.ſed dicuntur conteſtes ⁊ non
ſingulares quando obiectũ ſuper quo deponũt fuit repꝛeſen
tatũ ſenſibus teſtiũ eodẽ tꝑe.no.in.c.in pꝛeſentia.de pꝛoba.
⁊.c.cũ dilecti.de elec.⁊.c.tam lr̃is,ᷣ de teſti.ab.in,d.c.bone.de
electione.
¶ Teſtes ſingulares non pꝛobant.vt.c.cũ dilectus. de elec.
⁊.c.tã litteris.de teſti.qð limita vt no.glo.in.l.ob carmen. ff.
de teſti. ⁊ glo.ᷣix.q.iij.nibilominus.⁊.c.teſtes. Inno.⁊ Joh.
an.in.c.qualiter ⁊ quando.i.de accu.
¶ Teſtes ſunt ad concoꝛdiã reducendi cũ actus pꝛeſumitur
geminatus.vide.s.pꝛeſumitur actus.
¶ Teſtis lʒ deponit de aliquo actu cũ tꝑe lʒ aliter nõ certiſi
cet tpᷣs dictũ vniꝰ teſtis trabitur ad alteriꝰdictũ tpᷣs certifi⸗
cantis.no. Inno.in.c.ſuper his.de accu. Anto.de butrio in
ſuis ↄſilijs.q.que incipit.dña oꝛa bilis.
¶ QLirca teſtiũ ſingularitatẽ ſeu cõtrarietatẽ quando diſcoꝛ⸗
dant in ſummis nota duos caſus. ¶ Pꝛimus quando oẽs
teſtes deponentes diſcoꝛdant in ſummis.¶ Secundꝰ qua⸗
do duo vel plures cohcoꝛdant in vna ſumma tertio diſcoꝛdi
te vel minoꝛe parte deponeſte de maioꝛi vel minoꝛi. Pꝛimo
caſu puto ꝙ ſi ex diuerſitate ſumme ſuper qua deponunt ſur⸗
gat diuerſitas in ſubſtantia eius ſuper quo deponunt teſtes
non pꝛobent quia aut ſunt cõtrarij aut ſingula res.vt ſi ago
ex mutuo vnus teſtis deponit ꝙ mutuauit.v.alteri.x.alteri
xx.iſti neceſſario vel arguunt diuiſa mutua ⁊ ſic ſunt ſingula
res.vel arguunt contraria ſi ſe determinent ad certũ tꝑis mo
mentũ.ſi aũt ex diuerſitate ſumme nõ arguitur diuerſitas in
ſubſtantia ſed in ſola quantitate: vt quando variatur in ex/
timatione rei vel poſſeſſionietꝑe quia per hoc non conclu⸗
duntur teſtes contrarij:ſed non cõſonantes tunc in eo quod
non ſonat reijcitur pꝛobatio in eo vero ꝙ conſonant admit⸗
tuntur in minoꝛi ſumma in qua omnes conſonare videntur.
vt. l. diẽ pꝛoferre. S. ſi plures.ff. de arbitris. ⁊.c.i.de arbi.li.vi.
nec obſtat ſi dicatur ꝙ inter hos ſaltẽ eſt varietas que detra
bit teſtibus.vt.c licet cauſam. de pꝛoba.quia talis varietas
non vitiat cũ teſtificantur non de eo qð capiunt ſenſu:ſed in⸗
tellectu ⁊ peritiajſcʒ de rei extimatione no Ban in.l. ij. (ade

–—

reſcin.vendi.vt plene notat ⁊ exemplificat Anto,de butrio ĩ
ſuis conſilijs conſilio quod incipit:tota ergo dubitatio.
¶ Zeſti deponenti de facto ſuo nulla fides eſt adhibenda
quando ex eo laus vel vituperium poteſt atteſtanti attribui.

no. Jo.an.in addi.Spe.iti.de teſt.S.opponitur.ver.itẽ quid

ſit adminiſtratoꝛ.⁊ eſt optima ⁊ regularis doctrina dñoꝝ de
rota ſua concluſione.cxx.⁊ late ⁊ notabiliter per Anto.de bu
trio ſuo ↄſilio qð incipit:q̃ſtio hec vulgaris dubia bʒ.
¶ Si teſtes pꝛoducti a diuerſa parte deponunt diuerſa cir⸗
ca actũ iterabilẽ reducuntur ad ↄcoꝛdiã quaſi pꝛobent actũ
multiplicatũ.⁊ ſic vbi datur diuerſitas inter teſtes in ſpecie
in actu multiplicabili pꝛobant actũ iteratũ:⁊ ſic interpꝛetan
tur potius vt pꝛobent quod eſt poſſibile qᷓ; ꝙ falſum dicant.
vt eſt caſus in.c.cuʒ tu. de teſti.ſecus ſi pꝛoducerentur teſtes
contrarij ab eadẽ parte:quia licet iuuarentur vt euitarent fal
ſum:non tamen iuuarentur vt pꝛobaretur.ita no.per docto.
in.l.ij.S.itẽ mutuum. ff.ſi cer.peta.⁊ ibi butri.naʒ licet interte
ſtes duarũ partiũ fiat interpꝛetatio pꝛo fauoꝛa bilioꝛi ceteris

paribus.vt in.c.ex litteris.de pꝛoba.tamẽ ad finẽ pꝛobandi

non fit inter teſtes eiuſdẽ p artis.⁊ eſt ratio: quia ſemper ver⸗
ba debent interpꝛetari contra pꝛoferentẽ ſimiliter ⁊ contra

teſites pꝛoducentẽ.vt.c.cũ ad ſedẽ.⁊ ibi glo. de reſti.ſpo. ⁊.c.

ex litteris.de ſpon.⁊ in regula contra eũ.de reg.iur.li.vi.⁊ pᷣ⸗
dicta vera quando ſunt pares contradicentes.ſecus ſi diſpa
res:quia tunc ſtatur maioꝛitati numeri.⁊ vide Jo.an.in ad⸗
di.Spe.ti.de teſti.S.&̊ de interrogatoꝛijs.verſi.quid ſi vnus
teſtis.⁊ Fede.de ſenis ſuo conſilio.clxij.vt plene per docto.
in allega. c. cñ tu.
¶ Zeſtibus publicatis ſi admittitur exceptio ⁊ recipitur p⸗
batio directe contraria pꝛime pꝛobationi an valeat.vide.Sᷣ.
exceptio iniuſticie. B =
¶ Zeſtium publicatio non eſt de ſubſtantia oꝛdinis iudicia
rij.vide.g.publicatio.
¶ Atteſtationibus publicatis ſuper eodẽ articulo vel dire
cto contrario non poſſunt teſtes pꝛoduci.vc ſvrnitatis.
de teſti. ⁊ cle.teſtibꝰ.eo.ti.limita verũ niſñ teſtes dicant᷑ coꝛru
pti ⁊ falſa dixiſſe.vt in.c.licet.de pꝛoba.quo caſu audiuntur.
⁊ ita no.glo.in dicta clemen. Itẽ limita ſcðo niſi directe con
traria pꝛobatio veniat ad confirmandã pꝛimã atteſtationẽ.
vt no.in.c.cũ clamoꝛ.de teſti.ᷣm Inno.⁊ in.c:ex tenoꝛe.eo.ti.
no. Anto. ⁊ Pe. de ancha.in alle. c. ly.
¶ LZeſtes poſſunt induci de nouo tã in cauſa pꝛincipali qᷓ; ĩ
cauſa appellationis ſuper nouis tm̃ articulis ex veteribꝰ de⸗
pendentibus.vt.c.cũ iohannes beremita.de fide inſtrumen.
⁊.c.ex tenoꝛe.⁊.c.ſeries.⁊.c.cauſam.de teſti.quod limita veꝝ
ſi articuli noui non compꝛehenduntur ſub pꝛimis.vt no. In
no.in.c.fraternitatis.de teſti.ſuper penitus egiã diuerſis poſ
ſunt teſtes in inſtantia appellationis pꝛoduci dũ tamem tã⸗
gant cauſam de qua agitur.vt.c.tã litteris.⁊.c.cauſam.de te
ſti. exempla vide nota biliter per Inno.Anto.⁊ ab.in alleg.
c.fraternitatis.vbivide exempla de articulo antiquo in inſtã
tia appellationis ⁊ de articulo directo contrario ⁊ de indire
cto contrario.
¶ Excluditur quis a pꝛoductione teſtiũ poſt renunciationẽ
⁊ publicationẽ atteſtationũ.vt.c.fraternitatis.de teſti. Itẽ
per percunctationẽ teſtiũ didicitis teſtificatis.vt.c.vltra ter⸗
tiã.de teſti.⁊ auẽ.de teſti.S.quia vero.⁊ de publicatiõe teſtiũ

facit.c.de teſtibus.de teſti.⁊.c.cauſam.⁊.c.conſtitutus.eo.ti.

e conduſione cauſe habetur in alleg.S.quia vero.⁊ in.c.pa
ſtoꝛali de cauſa poſ.⁊ pꝛopꝛie.⁊.c.cũ iohannes.⁊.c.cũ dile⸗
ctus.de fide inſtru.no.Anto.⁊ ab.in.c. fraternitatis..alle.
vide.S.renũciare in cã. „
¶ VPars que copiã pꝛobationũ aduerſario ſurripere vultte
ſtes coꝛrumpendo vel ab eis iuramentũ extoꝛquendo ꝙ con
tra eñ nil deponant pꝛeſumitur iniquã cauſam fouer e.vt.c.in
tim auit.de teſti.ideo cauſam amittit.vt ibi no. Innocẽ.facit

lij. q.vij.S.tria.⁊.c.peruenit.de teſti.co gẽ.ideoq; hoc pꝛoba

to etiò poſt publicationẽ atteſtationũ poſſunttales teſtes re
cipi per in integrũ reſtitutionẽ ex clauſula generali ſi qua mi
bi iuſta cauſa videbitur.ff. ex qui.cau.ma.l.i.⁊ hoc maxime pᷣ
ſtito iuramento per partẽ ꝙ non malicioſe petit.vt in auc.de
teſti. S.quia vero.vbi etiã poſt concluſionẽ in cauſa in tali ca

ſu poſſunt teſtes pꝛoduci.facit.liñ quis ex argentarijs. Fe fi⸗

— — ——

— w⏑ 2—

t⸗

—ꝰ
—

de
ui.
nid

bun

irr
ei
ecie
tan
ant,
ſtes
tfal
cto.
ete
is
ndi
pen⸗
ra
c.
p
40,
nns

nen.

ti⸗
e
leg
aſti
ͤre

ſe
Ni
ter/
ſti
0. .
60.
dig
N

tte
on
.in

⁊ locus non fuerunt appoſita in pꝛimo arti
e.ti.quod verũ niſñ pꝛimo fuerit pꝛoteſtatũ.vt.c,cũ in tua. de
teſti. no. docto.in alle.c. extenoꝛe. o
¶ Quarte pꝛoductionis petitio eſt de iure quãdo fit cũ ſo⸗
lennitate legali eius denegatio eſt cõtra ius:ergo niſi iudex
aſſignet cauſam ſue denegationis grauat partẽ⁊ poteſt legi
time appellari.vt in.c.cũ ĩ eccleſia. ⁊.c.vt debitus. de appel. ⁊
etiã ſi iudex cauſam iuſtã aſſignat ſi eẽ non examinatvidetur
grauare: quia hec quarta pꝛo ductio cũ cauſe cognitione dʒ
dari vel denegari. vt no. in. c. in cauſis de teſti.no. Inno. in
c.ſignifica uerunt. de teſti. vide. . appellari Iʒ poſſit.
¶ Zeſteg nẽ poſſunt didicitis teſtificatis ſi uper antiquis ca
pitulis ?ickvt imc. fraternitatis. de teſti. quod eſt veruʒ
qua ndo atteſtatio eſt ſufficiens ⁊ valida ⁊ in plenario iudi⸗
cio facta:ita ꝙ non variatur modus agendi in ſummario iu⸗
dicio.qð intelligit᷑ ex. c. veniens.de teſti.⁊ ibi docto.
¶ Teſtiũ receptio ſi eſt nulla requiritur vtriuſqʒ partis con

— —

ff. de eden. no. doc in alle.c. intimaſti. vide. , renunciatio, f⸗
ſi poſt renunciationẽ. . —
¶ Woſt publicatas atteſtationes ⁊ poſt ap erturam teſtiuz

poteſt obijci ⁊ pꝛobari exceptio peremptoꝛia. C. de excep.l.ſi

quidẽ. C. de pꝛoba.exceptioni.vt ſi obijciatur pꝛeſcriptio vel
pactũ de non petendo vel res iudicata. ideʒ ſi volo pꝛobare

teſtes falſum dixiſſe: quia talis exceptio peremptoꝛia eſt no⸗

uus articulus ⁊ poteſt pꝛobari apertis atteſtatiõſibus pꝛin⸗
cipalis cauſe ⁊ in cauſa appellationis vt.c.ex tenoꝛe.de teſti.

c. de teſtibꝰ. de teſti. —Kr —RKr .
¶ Atteſtationes ſi ſunt depoſite apud partẽ ante publica⸗

⁊. c.finẽ. de dolo.?, c.fraternitatis. de teſti.no. glo.notabił in

tionẽ teſtiũ pꝛeſumitur ꝙ ipſa pars didicit teſtificata:iõ non
poteſt vlterius teſtes pꝛoducere etiã in cauſa appellationis

vt eſt tex. in. c. conſtitutus.de teſti.quod limita veruz niñ ſint

depoſite apud aliũ:vel niñ pars eas perdiderit caſi u:qꝛ tunc

excuſatur pꝛobando caſum. vt in.l.quando.C. de hereti. Itẽ

limita niſi atteſtationes eſſent depoſte apud parteʒ clauſe ⁊
ſigillate ⁊ ſic reſtitute vt no.docto.in alle.c. conſtitutus.
¶ Zeſtes publicatis atteſtationibus non admittuntur etiã
indirecte quando pꝛimus articulus ſuper quo indirecte pe
ducti fuerunt fuit talis ꝙ teſtes potuerunt infoꝛmari.⁊ ſic in
telligitur. c fraternitatis. de teſti.cũ ibi notatis.ſecꝰſi non po
tuerunt infoꝛmari.vt in caſu.c.ex tenoꝛe.e.ti.vt quia tempus

„

culo. vt. c, ſeries.

ſenſus ad ipſas atteſtationes validandas.idẽ ſi eſt plena nõ

tamen eſt ſufficiens pꝛopter iudicis examinantis defectũ: qꝛ
tunc requiritur conſenſus eius partis contra quã pꝛoducun

tur. vt in. c. pꝛeſ. entata. de teſti. ſñ vero non eſt plena tunc non
valet niſi de conſenſu eius pꝛo quo pꝛoducitur. ita tex.in. c.
veniens.e.ti.vbi no.doc.

¶ Zeſtes iã publicati ſi iterũ pꝛoducantur inter diuerſas p⸗

ſonas ⁊ de eiſꝑe rebus fit conſimilis queſtio ficut ſi vnus co⸗
beres pꝛo parte ſui debiti egit vel contra eũ actũ eſt nibilo⸗
minus coheres agit ⁊ contra eñ agetur ⁊ teſtes ſuper eodẽ
capło inducti in cauſa vnius inducẽtur in cauſa alterius.idẽ
ſi inter eaſdẽ perſonas vtro biq; agebatur ſed ad aliud. vt.C.
ad.l.iul.de vi pꝛiua.l.ſi qͥs.de elec.cũ dilecti. nã ſi in his ſnĩa
non obſtat inter alios lata vł cũ aliud agitur etiã inter eoldẽ
de re iudicata.c.cũ ſuper.multofoꝛtius nec teſtiũ receptio.eſt
condluſio Inno.⁊ doc.modermnoꝝ in.c. veniens. de teſti. fate
turiñ ibi Inno.qꝙ ſi Zꝛiũ dixerit pꝛioꝛi teſtimonio nõ valebit
ſecũdũ niñi excuſare poſſit legitime.vide late ibi ꝑ eũ.
¶ Teſtiũ publicatio qui recipiuntur ad perpetuã rei meme⸗
nia vt in caſu. c.ſignificauit. ⁊. ca lbericꝰ. de teſti. dʒ ri par⸗
te cuius intereſt vocata vel ea contumaciter abſente.vt in di
ctis iuribus.⁊.c.qm̃.vt lite nõ ↄteſta.⁊ pꝛeſumitur pꝛo publi
catione diu facta ꝙſolenniter fuit facta ſi in publicatione cõ
tin eatur partevocata. vt. l.i. 2.l. optimã. C. de ↄtra. ſti. ⁊. C. de
re iudi.l.i.⁊.C. de appe.hi qͥ ad ciuilia.⸗ que ſolennitas ⁊ foꝛ
ma debeat in diga publicatione ſeruari.vide notabiliter per
Inno. in alle.c. albericꝰ. vbi idẽ de publicatiõe inſtrumẽti. ⁊
vide.s.publicatio.⁊.S.inſtr̃i publicatio.cũ ver. ſe.
¶ Zeſtes poſſunt poſt publicatas atteſtationes in alio iu⸗
dicio ꝓduci cũ variat᷑ modꝰ agendi.nã mutata ꝑſona vel mo
do agendi non põt opponi de dictis pꝛioꝛis iudidjj.vt in.c,
ch in tua de teſti ⁊ ibi Hoſti ⁊ Jo. an.

¶ Teſtis ſi in ſecundo iudicio dicat contrariũ ei quod dixit
in pꝛimo non valet eius dictũ,.vt colligitur ex.c. cũ in tua. de
teſti. ? ibi glo. ⁊ doc æ. cper tuas. de pꝛoba.
¶ Zeſtes recepti in ſummario iudicio licet ſuccum bant etiã
paucitati teſtiũ in ſecundo iudicio plenario receptoꝝ. vtĩ. c.
cuʒ in tua. de teſti. tamen ſi teſtes pꝛimo recepti in ſummario
pꝛoducantur in ſecũdo iudicio ⁊ repetamur ſuper pꝛi mis ar
ticulis poſſunt bis veibis vti dico 7 gtteſtoꝛ omn ia que di⸗
rxi in tali articulo vera eſſe:⁊ ſic cõ firmatur pꝛimũ teſtimoniũ
vt no. Banin. l. eos. ff de falſis. iudex tamen ſi vult nõ admit
tit tale teſtimoniũ velut denoſitũ⸗ per ſcripta.vt in.c.per ſcri
pta.iij.q.ix. conſuluit ergo Nar. vbi. . ꝙ teſtis petat ſibi ex⸗
hiberi atteſtationes pꝛimas vt infoꝛmetur qualiter debeat te
ſtificari ⁊ infoꝛmari ⁊ rememoꝛari veritatem. vt.. cũ exhibui
ſent. ff. de pub. ⁊ no. in. c. cũ cauſaʒ. de teſti. tunc debent el ex
biberi dicta teſtimonia etiã ſi non ſint publica cum teſtis ha
beat ea nota,. vt no.in.c.cũ clamoꝛ.de teſti. q; ſi atteſtãtes nõ
poſſunt haberi:conſuluit Ban. ꝙ teſtis deponat pꝛout ſibi
modo videtur ⁊ recoꝛdatur. ſed ſi appareat eũ aliter dixiſſe
in alia cauſa ex nunc coꝛrigit dictũ ſuũ ⁊ reducit ſe ad pꝛimũ
dictſi cũ pꝛimo temp dꝛe melius eſſet infoꝛmatus q; nunc no⸗
doc.in. c. cũ in tua.oe teſti. ⁊ HBar. vbi.z.
¶ LTeſtẽ poteſt iudex offido ſuo etiã poſt aperturã teſtiũ ite⸗
rũ repetere cũ obſcure depoſuit. vt. c. cñ clamoꝛ. de teſti. ⁊ ar.
ſf. de interro.ac.l.vbicũq;. ⁊.ff. de queſti.l.repeti.no. Inno. ⁊
glo. in. c. per tuas. de teſti. idẽ ſi in terro gando iuderx fuit ma⸗
licioſus vel negligens. vt alle. c.pꝛeterea. de teſti. ⁊ poteſt cir
ca hoc iudicis officiũ imploꝛari.vtibi no. Hoſt. ⁊? alij docto.
¶ LZeſtes ſuꝑ eodẽ negocio etiã publicatione facta poſſunt
caſualiter coꝛã eodẽ iudice iterũ pꝛoduci, ¶ Pꝛimo vbi ſe⸗
cundo alio modo agitur qᷓ; pꝛimo.vt.c.ven lens.i.de teſti.⁊.c.
cũ in tua.e.ti.⁊ de ſpon.c.ſicut. ¶ Secundo vbiin terrogatio
nes neceſſarie ſunt omiſſe parte etiã in ſtãte. vt. c. per tuas.de
teſti. ¶ Lertio vbi obſcure ſeu confuſe teſtificati ſunt: quia
tunc iudex non ad inſtatiã partis ſed ex officio poteſt repete⸗
re teſtes.vt.c.cũ clamoꝛ.e.ti.ff.de queſti.repeti.xxxv. q. vi. de
parentela.quod em̃ obſcure dicitur vel ſcribitur pꝛo non diʒ
cto vel ſcripto habetur.ff de in terro.ac.l.de etate.s.nihil in⸗
tereſt.⁊ ideo iudex debet ſubuenire pꝛobationibus vtlitenõ
coneſta.qm.non ad inſta ntiã partis ſed ex puro officio.vt al
lega.c.per tuas.⁊ idẽ videtur ſi minus clare teſtes deponent
vt quia dicit tabellio petrus iuratus idẽ deponit vt martinꝰ
vt no.in.c.cũ cauſam q̃.de teſti.¶ Quarto vbicunq; rei iudi
cate exceptio non obſtarer.vt.c.fraternita tis.e.ti.¶ Quinto
vbi iudex ex officio pꝛocedit.vt alle.c.cũ clamoꝛ.in fi. ¶ Se⸗
xto publicatione non facta etiã nõ mutato modo agendi. vt
c.ↄſtitutꝰ.ij.deteſti.vt no. Hoſti.in alle.c. cũ clamoꝛ.
¶ Quarta pꝛoductio teſtiũ deneganda eſtparti que teſtifi

8

cata diligen tervidit ⁊ teſtibus renunciauit.nã bec duo ſimul
iũcta neceſſaria ſunt ad boc vt pars impediatur amplius te⸗
ſtes pꝛoducere.vt no. Inno.in.c. vltra terti.de teſti. Idem
Fm Hoſti.ibi quado pars malicioſe petit ⁊ cũ diligẽtia acta
vidit:ita ꝙ plene deliberare potuit non quando ſimplicit ate

vel caſu foꝛtuito hoc accidit.idẽ quando atteſtstiões ſubtra

xit licet non conſtet ꝙ teſtificata vid erit diligenter cũ pꝛeſu⸗

matur contra eũ pꝛopter furtũ.vt. C.depꝛoba. ſi de poſſeſſio

ne. ⁊ Inno. ⁊ Hoſt. in alle.c. vltfa. ⁊ idẽ quando atteſtatões

aperte ſunt per iudicem.vt auẽ de teſti.S. quia vero.colla.vi.

¶ Sipars petat a iudice ꝙ non aperiantur teſtes vel ꝙ nõ

feratur ſententia quouſq; tales teſtes qui ſunt in captiuitate

vel in peregrinatione vel alijs cõſimilibus cauſis ſint abſen

tes ſen moꝛbo vel furoꝛe tenentur reuertantur quia ipi ſciunt
veritatẽ vel habent inſtrumenta ſue cauſe licet noꝑ ſit audiẽ
dus vltra temp oꝛa.S.ſpaciũ.iij.q. iij. per beneficiũ tamen re⸗

ſtitutionis in integrũ ſibi poterit ſubueniri etiã poſt apertio⸗

nem teſtium ⁊ poſt ſententiampꝛemiſſa ſummaria cognitio⸗
ne. vt. c. ij. ⁊.iij. de in integ.reſti.vbi no.⁊ plenius per Jnno.
⁊2 Hoſt. in allega.c. vltra tertiam.
¶ Pꝛobabilis credulitas cauſatur ab illis cum quibus qͥs
conuerſatus eſt ſi ſunt boni viri quibus credendqũ eſt. de pꝛo⸗
cura.in noſtra.⁊ pꝛeſumitur ſcientia eoꝛum de bis que gerun
tur apud ipſos.de pꝛeſum.quãto.de elec. poſtq. no. e. de
anchgeln c vnico, de cleri. per ſaltum pꝛomoto.

¶ Zeſtis poteſt de credulitate deponere. nam b abemus ſciẽ
tiam ⁊ neſcientiã que ſunt duo extrema:⁊ inter iſta eſt quod⸗
„

dam medium:vt.j.pꝛoximo.

¶ redulitas fides ⁊ ſcientia habe kdupliciter. Mꝛĩo in his
que ſunt alicuius artis:⁊ tunc ſᷣm philoſophum ſeire eſt rem
per cauſam cognoſcere.de quo in.:ſcire.ff de legi. Secundo
in his que ſunt facai vt in depoſitione teſtiũ:⁊ tunc lllud dici
mur ſcire ad quod mouemur per ſenſuzʒ. ⁊ bec ſcientia requiri
tur in teſte. vt. l. teſtiñ. C. de teſti. neſcientia eſt de eo quod ho⸗
mo neſcit ita ꝙ non habet aliquã credulitatẽ ſeu fidẽ. creduli
tas ergo que eſt media ex conieguris ⁊varijs articulis cauſa
tur. no. Bar.in. l. admonendi. de iureiuran. ⁊ ideo laudabilis
eſt conſuetudo qua iurat teſtis dicere veritatem quam ſcitvl

„

credit licet illud intelligatur tacite ex larga ſi gniſicatiõe.no.

ab. in. c. litteris.de iura.calum.vi.colũ.
¶ Teſtis dictũ debet concludere neceſſario: ideo ſi teſtis de/
ponat ſuper pꝛeſcriptione.x. annoꝛum pꝛobãdo ꝙ ticius poſ
ſedit per.ix.annos ⁊ plus:non ꝓbat.peer.c. littere.⁊ ibi glo.⁊
ab. de dila. nam vbi aliquid eſt determinate pꝛobandum di⸗
ctio plus ſimiles ⁊ generales ⁊ incerte pictiones nihil operã
tur idem de terminat Bar. in. l. cum fuſti. ff. de in litem mran.
2 glo. in. l. ab hoſtibus. S. ſed quid ſimpliviter.ff.ex quibꝰ cau.
ma. 2 Barba. elegantiſſime in. cum cauſam. de emp. ⁊ ven.
¶ Teſtis poteſt eſſe in cõtractu mediatoꝛ ſeu pꝛoſeneta e uſ⸗
dem contractus: non tamen poteſt teſtificari viua voce. vt
no. in.c.i.de teſti.ab.vbi.S.
¶ Zeſtemvnum habenti pꝛo ſe defertur iuramentum in ſup
plementum pꝛobationis.vide.S. iu ramentum defertur.
¶ Alſſertiõi viri magni ſeu religioſo lʒ pſumptionẽ faciat in
cã:mõ tñ creditur ſibi in pꝛeiudiciũ alioꝝ ſine iuramento.no.
glo. in. c. ſicut. de ſen. excõ.no.in.c.cuʒ olim. de dolo ⁊ contu.
¶ Vbi deeſt facultas ꝓbandi admittit᷑ etiã vilis ꝑſona in te
ſtem lʒ eiꝰ ꝓbatio nõ eſt integra.eſt tex.cñ glo.in.c.cũ dilecti.
de elec. ⁊ in. c p̃terea. de teſti.⁊.c.cuʒ in tua.de ſpon.⁊ ibiab.

¶ Zeſtis varians dicit᷑ qui pꝛimo dirit aliqd ⁊ poſtea eius
contrariũ nullã cauſam variationis aſſignans:contradicens
ſibi eſt qui pꝛimo dixit duo impoſſibilia: vt qui dixit ſe ſciuiſte

contractum celebꝛatum in tali loco ⁊ tali die:poſtea interro⸗
gatus vbi ſtetit illa die:d icit ſe alibi foꝛe.vacillans dicitur q̃
dubitando ⁊ timẽdo loquitur. Item ⁊ qui varie loquitur. ff.
de fal. eos qui.ff. de teſti.l.ij. ⁊.l. qui falſo.hoꝝ añt teſtimo niũ
non valet ⁊ punitur. C. de teſti. nullũ.no. Inno.in.c.pꝛeterea
de teſtibus cogen. in fi. ⁊ vide ibi notabiliter Hoſtien.
¶ Teſtis quando admittatur ad reuocandũ erroꝛem ſuum
boc reſidet in arbitrio iudicantis conſiderata qualitate per⸗
ſone ⁊ quantitate ⁊ in teruallo colloquio partium ⁊ reliquis
circunſtantijs. vt concludit Hoſt. in. c,. pꝛeterea. de teſti. cogẽ.
vbi dicit Inno. ꝙ ſi teſij locutus eſt partibus vel vni partiũ
eſt pꝛeſumptio contra teſtem ideo non valet eius coꝛrectio ſʒ
ſtabitur pꝛimo dicto. vt. c. icut. de teſti. ſ tamẽ dicit fm dicth
contrarium debilitatur pꝛimum dictuz. ſi tamen anteqᷓᷓ exeat
iudicis conſpectum ſe coꝛrigat non pꝛeſumitur comra eum:
licet ſemper reſideat hoc in arbitrio iudicis.vt do cto. notabi
liter in alle. &pꝛeterea. ibi vide Hoſt. de hac materia videar
chi. xxx.q.ix.S.i.⁊.c.graue.⁊ dños ð rota oↄcluſiõe.cclxxxviij
⁊ Spe. in ti.de teſte v. i.ver. itẽ ꝙ teſtes ſunt varij.
¶ Zeſtis ſi vacillat re ⁊ Nrbis nocet. vt.c. cum eccleſia ſutri

na.de cauſa poſ.⁊ pꝛopꝛie.⁊ in.c.licet.de pꝛobati.ſed ſi teſtis

variat verbis ⁊ non re:⁊ tunc non nocet.vt no. in.c. nihil. de
verb.ſig. no. ab. in allega.c.cum eccleſia.vi.colũ. .
¶ Quando teſtes vtriuſq; partis ſunt contrarij ſtandum ẽ

dicto eoꝛuʒ qui deponunt pꝛo reo licet alij ſin t ydonei:2 boc

quia illi ponunt veriſimilia. ⁊ ſc limita tur glo.in.ci in no⸗
ſtra. de teſti.ab.in.c.cum.p.de accuſa.
¶ LTeſtes ſi vacillauerũt an credat᷑ iudici vel tabellioni ſuꝑ
boc:⁊ q̃liter tabellio de hoc eaciet fidẽ:⁊ an debeat eſſe ꝑs p
ſens.vide no.ꝑ Inno.Anto.⁊ ab.in.c.qm̃.de pꝛoba.
Be oↄtrarietate teſtiũ ab eadẽ vel ab vtraq; ꝑte ꝓductoꝝ
vide glo. m agiſtralẽ ⁊ qð ibi no.ab.in.c.pñtata.de teſti.
O VElni teſti creditur quo ad pꝛeſumptionẽ:⁊ etiã creditur ei
quando non fit pꝛeiudiciũ alicui:videlicet vtrum aliquis ſit
bapriʒatus:vel an eccleſia ſit conſecrata.⁊ vbi quis vult pꝛo

hare ſe egiſſe penitentiã quia creditur ſoli confeſſoꝛi:no, glo.
1

—

2 docto.in.c. uper. de teſti.quandoq; etiam creditur vni ꝓ⸗
pter excellentiam dignitatis. xcvij.di.nobiliſſimus.viij.q.iij.
talia. ⁊ ratione officij. C. de falſis.ſi quis decurio.⁊ in aucẽ.de
inſtru. cau. S. ſi vero moꝛiantur.colla. vi. ⁊ in alijs caſibus no
tatis in.c.licet vniuerſis.de teſtibus.
¶ Zeſtes in teſtamento non pꝛobant niſi teſtes viderint te⸗
ſtatoꝛem lo quentem.vt eſt tex.in.l.ſi non ſpecjali.C. de teſta⸗
mentis.⁊ hoc ideo quia vox teſtatoꝛis pꝛopter infirmitatem
ſolet mutari.Et ideo dictum teſtis qui teſtatoꝛem au diuit et
non vidit non eſt integrum:quia de facili poteſt quis decipi
in voce.Abbas in. c.ex litteris, de conſuetudine, ⁊ in.c.cũ cau
ſam. de teſtibus.
¶ Teſies co guntur regnlariter teſtiſicari etiam ſi fint pꝛiui⸗
legiati tam in cauſa crimĩali ꝙᷓ; in ciuili:vbi per alios veritas
non poteſt haberi. bec eſt concluſio Inno.⁊ Hoſtiẽ.in.c.i.de
teſti. cogen. compellitur eniz teſtis nominatus quiſe excuſat
pꝛobare q; per alios poteſt veritas baberi.nam eo ſe ſub
trabit eſt pꝛeſumptio contra eum.vt concludit Berũ.in. c. ſu
per eo.in fine.de teſti. co gen. de quo dubio vide quod notat
glo. in.c.fi.eodẽ titulo.⁊ ibi docto.
¶ TZeſtificari poſſunt ſin guli de vniuerſitate ſi in futurũ ba
beatur contentio de geſtis in vniuerſitate.⁊ hoc verum ſi ta
les teſtificantes non pꝛetendunt commodũ.vt.c.veniens.ij.
de teſti. ⁊. c. tertio loco. ðe pꝛoba.ſed non poſſunt inſcribi in
inſtrumento ne in eodem momento videantur auctoꝛizare ⁊
teſtificari.ab. in. c.i.de pꝛocu.
¶ Teſtis debet reddere rationem ſm ſenſum de quo depo⸗
nit. vnde teſtis qui deponit de actu viſibili non eſt neceſſe ꝙ
dicat qꝙ; audiuit.⁊ ſic de alijs ſenſibus coꝛpoꝛeis.de quo in
c. cum cauſam. de teſti. Hoſti.⁊ ab.in.c.ex litteris.de conſue.
vbi ponit queſtionem de notario ⁊ teſtibus qui poſt parie⸗
tẽ audierunt quendã ↄfitentẽ ſe abſtrariſſe vas al gẽteũ ⁊c.
¶ LTeſtis an poteſt ex officio iudicis repelli.vide.S.iudex.
¶ Teſtis ſi in inquiſitione generaliter foꝛmata aliquid fuit
confeſſus contra ſe an puniatur pena oꝛdinaria vel extraoꝛ

dinaria. no.glo.⁊ docto.in.c.per inquiſitionẽ.de elec.⁊ plene

per ab. in. c. l. de exceptio.⁊.c.ij.de oꝛdicogff:.
¶ Teſtes ſingulares an pꝛobant vt.c.cum dilectus. de elec.
7. c.tam litteris.ð de teſti.quod limita vt no.glo.in,l.ob carmẽ
ff de teſti. ⁊ glo. ix. qiij. nibilominus.⁊.c. teſtes. Inno. ⁊ Jo.
an.in.c.qualiter ⁊ quando.i,de accu.
¶ Teſtis non debet iudicari ydoneus ſi ex eius dicto poteſt
ſibi aſcribilaus vel vituperium. iuxta notata in. c.inter dile⸗
ctos. de exceſ.pꝛela.⁊ in.c.cum nobis.de teſti.⁊ ibi plene per
ab. ĩ. c. cu dilectus. de elec.
¶ Standum eſt teſtimonio duoꝛuʒ officialium de plunibus
qui elegerunt ticium in poteſtatem: nec conſtat de quo ticio
ſen ſerunt cum plures reperiuntur eiuſdem nominis ⁊ cogno
minis. Bar. in. l. quidam relegatus.ff, de re. . ab. in. c. cum
dilectus. de elec. penul. colũ.
¶ LZeſtes in cauſa graui ⁊ ponderoſa debent examinari co⸗
ram duobus teſtibus vt poſſint conuinci de falſo ſi pꝛobat᷑
poſtea veritas in contrarium ⁊ ipſi negarent.no.in.c. vt offi
cium. de bereti.li. vi. Inno.⁊ Hoſt.in. c.albericus. de teſti.?

ab. in. c. ſcut.⁊.c.cum cauſam.e.ti.ab.in.c.quia pꝛopter.de

eflec. in pꝛin.x. colũ.
¶ TZeſtes in caſu criminali pꝛoducti debent neceſſario con⸗
cludere.vide.sẽ.pꝛobatio.
¶ Si atteſtationes pars legit inſcio iudice non debet am/

plius audiri contra illas. idem ſi aliquod inſtrumentum vel

„

libꝛunx ationum niſus eſt pars vitiare. vnde non debet reci⸗/
pi pꝛobatio ſi vult poſtmodum illam ſcripturam repꝛobare:
vt ſic puniatur in quo deliquit. facit.c.conſtitutus. de teſtib?
no.ab.in. c. cum olim.ij.de offi. dele.
¶ Zeſtis poteſt eſſe canonicus in cauſa con canonici:⁊ frat
pꝛo fratre.vt no.in.c.litteras.de pꝛeſump.creditur tamẽ iſtis
plus vel minus m quantitatem affectiõieeno. glo. Inno.
in. c. in litteris. de teſti. ab. in. c. cum. M. de offi. dele.
¶ TZeſtiſicari poteſt ſacerdos ĩ iudicio de his que ſunt ſibi re
uelata in penitentia non tanq; deo. vide. S. ſacerdos.
Teſtes nõ ſunt admittendi de fa milia iudicis quando iu⸗
dex babet aliquam affectionem ad cauſam:vt quia pꝛocedit
ex officio ſaltem vt faciant plenam pꝛobationem: als iudex

SS

ur.....—

— —

— ,

=

D — =

— —
— —

de
t
ub

e⸗

ec.
ni
6

de⸗

no
n

1
det
toft
eſin
„de

nti
fec⸗
bee
ſb⸗

ſat
ſtis
gno.
E
i⸗
al
ger

co

poſſet condemnare quemeunq;. ſed ſi non babet affectionem
ad cauſam teſtes de familia iudicis ſunt admittendi. Hoſti.
⁊ ab.in.c.i.de officio iudicis.
¶ Leſtis poteſt eſſe aduocatus alterius partis in compoſi⸗
tionevel tranſactione que pꝛeceſſit.vide.sᷣ.aduocatus alteriꝰ
partis. B

¶ N eſtis licet non debeat examinari pꝛopter ſuſpitioneʒ:ta

men ſi fuit exan inatus facit indicium. vt no. Barto.in.l.ma
ritus.ff.de queſti.ab.in.c.ex litteris.de tranſactio.
¶ Teſtis inſcriptus in inſtru mento an poteſt allegare inna
liditatem inſtrumenti ſi ex eo ſequatur ſibi pꝛeiudicium. vide
diſt. ab. in. c. ex litteris.de tranſactionibus.
¶ Zeſtes admittunt᷑ domeſtici ⁊ familiares ſuper furto vel
alio maleficio pꝛopter difficultatem pꝛobationis.vide..fur
tum. ⁊.S.pꝛobantur res amiſſe.
¶ Teſtis poteſt eſſe ſuper geſtis cauſe iudex ſeu arbiter de⸗
ficiente aliqua pꝛobatione: ⁊ ſic in defectum pꝛobationũ ad⸗
mittuntur teſtes non omnino ydonei.no.glo.in.c.ij. de arbi.

facit.l.finalis.C. de here.⁊.c. veniens.ij.de teſti.⁊ glo.ſingu⸗

laris in.c.cum dilecti.de elec.⁊ Jo.an.in.c.romana. de teſti.

li. vi. ⁊ ſic poteſt intelligi.c.ſciendũ.ij.q.vij.docto.plene in.c.

eum a nobis. de teſti.quod intelligit verũ ab.in.c.ij.de arbi.
quando iudex deponendo non allegat turpitudinẽ pꝛopꝛiã
ſed vbi iudex vel arbiter confitetur turpitudinẽ pꝛopꝛiã etiã
ſi contra ſe confiteatur nõ valet eius dictũ in pꝛeiudiciũ par
tis ſtantis pꝛo pꝛeſentia.vt no.in.c.i.de confeſſis.⁊ no.in.c.

ſicut. de teſti. ⁊ ab. vbi. g.

*

„ „ 9 — 2 5 9*
eſtis non examinatur ⁊ examinatus non facit indicius
in caſibus.de quibus vide.S.confeſſus in iure.

¶ Teſtibus depo nentibus de facto pꝛopꝛio creditur in pꝛe

iudiciũ partiũ inter quas teſtificantur.vt.c.cũ olim.de dolo
⁊ contu.⁊.c.veniens.ij.de teſti.⁊.c.cũ dilecti.de elec.quod li⸗
mita vt no.in.c,.ij. de arbi.⁊.c.cũ a nobis.de teſti.⁊.c.inter di⸗
lecto s.de exceſ.pꝛela.
¶ Teſtis an repellatur a teſtimonio vel puniatur oꝛdinarie
vel extraoꝛdinarie ſi crimen obiectũ contra eũ ſit cõfeſſus vł
pꝛobetuſe dDe peene her ab.in.c.i.de'excep.
¶ Teſtis ſi negat dictũ ſuũ an credatur notario.vide.ð.ta⸗
bellio. ver. pꝛeſumitur.
¶ LZeſtis ſi vacillat vel variat debet boc ludex in actis face
re deſcribi. vide.S.iudex in repetitione. .
¶ Teſtes layci an admittantur contra clericos vel in ſpiri⸗
tualibus.vide.S.layci licet.
¶ Per teſtes pꝛobatur ſententia ſi ſcriptura ſit deperdita.
vide.S.pꝛobatio.ver.licet ad validitatẽ.
¶ eſtis dictũ debet concludere de neceſſario. vt.c. in pſen⸗
tia. de pꝛoba.nõ autẽ pꝛeſumptiue niſ pꝛeſumptione iuris.
no. Bar. in.l. ſciendũ. ff, ſi cer. pe. no. notabiliter ab.in. c. ſicut
de re iudi.vbi actat an in teſtibus vel inſtrumẽto pꝛeſuma
tur ſolennitas intrinſeca vel extrinſeca.
¶ VPoteſt iudex in ciuilibus committere receptionem ⁊ exa⸗
minationẽ teſtiũ notario.vt in.l.iudices.cuʒ auc.ibi ſignata
C.de fide inſtrumentoꝛũ.⁊ cle. vnica.de o ffi.dele. Spe.in ti.
de teſti.S.nunc tractandũ.ver.ad officium.plene per ab. in. c.
cum cauſam. de teſtibus.⁊ tangit in.c.cum bertoldus. de re
iudicata.⁊ vide.oõ.commiſſo, verſi.cum alicui.vide.5õ.notaſio
ſicommittatur.
¶ Teſtes conſpiratoꝛes in bono vel in malo in cauſa inqui
ſitionis vel in alia an ⁊ quando admittantur ⁊ eis credatur.

vigde plene per abbatem in. c. cum. J. 2. A. de re iudicata. inj.
—

colũ.cum ſequen.
¶ Zeſtis deponẽs ſuꝑ notoꝛio dz reddere cãm ſui dicti etiã
nõ interragatꝰa iudice. vide.S. notoꝛia multa.
¶ Si actoꝛ timet cõuenire reum coꝛam iudice pꝛopter ipſius
potentiam poſſunt teſtes de quoꝛum moꝛte timetur recipiin
pꝛiuato ⁊ faciũt fides ĩ tempoꝛe in quo lis poteſt tute inchoa
ri.cõmendatur ner Hoſt. Jo. an.in.c/qm. in fi.vt lite non
conteſta.ab.in.c.pꝛeterea.in fi.de ſpon.
Zeſtis dictũ nõ inficiat᷑ ʒ nõ fuerit citatꝰ ſed per partem
vincentẽ iudici oblatꝰ.nec er hoc videt᷑ ſe ingerere:ſed potiꝰ
videtur ſtimnulatꝰ a parte pꝛoducente.no.Hoſtiẽ.in.c.conſti⸗
tutus. de teſti. als ſi teſtis ſe ingereret tanqᷓ ſuſpectꝰ eẽt repel
lendus.vtil. vxoꝛi. Sti.ff de fal. ⁊ ibi Gar inil, que oĩa: ff de p

5.
—

cura, ab. in. c. cñ in tua. de ſpon.in pꝛin.
¶ Teſtis non dʒ deponereꝑ ſcripturã ſʒ viua voce iudex ex
trępidatione ⁊ titubatione facilius poſſet veritatẽ compꝛe⸗
bẽdere.iij.q.ix.c.teſtes.⁊ q ma.accu.poſ.c.a nobis.⁊.l.theo⸗
pompus.ff. de dotepᷣle.ab.in.c.a nobis.S.allega.
¶ TZeſtes ydonei ſunt parentes ⁊ cõſanguinei vtriuſq; ſerꝰ
in cauſa matrimoniali ſiue agatur de matrimonio coniungẽ
do ſeu ſeparando eo quia pꝛeſumũtur habere plenariaʒ noti
ciã conſanguinitatis ſue.vt.c.videt᷑.qui ma.accu.poſ.⁊ boc
verũ niſi quo ad vitã coniugũ matrimoniũ ſit ſuſpectũ qð ar
bitrio iudicis relinquitur. vt ibi no.ab.
¶ Teſtes recepti in iudicio ſemmario an faciant fidẽ in ple
nario.vide.S.pꝛobationes facte.⁊ vide.õ. acta litis.
¶ Teſtes oĩ erceptione maioꝛes dicunt᷑ q nulla exceptione
legitima poſſunt repelli.no.glo.in.c.i.de conſangui.⁊ affi.⁊
glo. inſti. de inuti. ſtipu. S. itẽ verboꝝ. que dicit illũ eẽ ydoneũ
q nulla exceptiõe põt repelli.ab.in.c.at ſi clerici.x. colũ.
¶ Teſtes deponentes de auditu ſuper conſan guinitate o⸗
poꝛtet ꝙ audierunt ab eiſdem.vide.S.pꝛobatio.verſi.ad pꝛo
bandum.
¶ Leſtes ſunt compellendi ferre teſtimonium nedum in ci⸗
uilibus. vt. C. de teſtobus.l.ſ quando.ff. de tabu. exbiben. l.lo
cum. S. exbibere.in auẽ. deseſti.S.⁊ quoniã colla.vij.xiiij.q.
ij.c.q;qᷓ;.ſed etiam compellũtur in criminalibus.ff. de teſti.li.
⁊.l.ilij.⁊ de teſti.cogen.c.cũ cõtra.⁊.c.ſuper his.⁊.c.pꝛeterea.
7.c.ceterũ. ⁊ de iureiuran.ad noſtram.ij.de ſymoni.licet hely.
vbi tamen agitur ad penà ſanguinis coꝛã tempoꝛali vicario
epᷣi vtrũq; gladiũ habente non ſunt teſtes per eccleſiã com⸗
pellendi: quia non ſpectat hoc ad officiũ viri ecdeſaſtici. vt
no.in.c.clericis.⁊.c.ſententiã ſan guinis.ne clerici vel mo.opi
nio aũt ꝙ in criminalibus non cõpelluntur teſtes eſt abijciẽ
da tanqᷓ illa per quã deus offenditur:reſpublica leditur:pꝛo
ximus coꝛrumpitur. materia delinquendi ⁊ coꝛrumpendi te⸗
ſtes miniſtratur:mens vtriuſq; iuris peruertitur:obediens qͥ
remunerandus eſſet oppꝛimitur ⁊ punitur:inobediens ⁊ re⸗
bellis de ſua malicia gloꝛiatur:nocens abſoluitur:⁊ innocẽs
condemnatur. vnde ad euitandã tantã abſurditatẽ dicendũ
eſt ꝙ tales etiã in criminali compellantur.eſt concluſio Ho⸗
ſtieñ.quã credoveriſſimã in.c. dilecroꝛum. de teſti.cogen.⁊ ſic
fuit diffinitũ per Vrbanũ quartũ in cauſa electõnis eccleſie
toletane:vt ibi refert Hoſti. in fi.
¶ TZeſtis vnus an ⁊ quando detrahat fidei duoꝛum.vide,
pꝛobationẽ ſemiplenã.
¶ LZeſtes ſi ſunt extra pꝛouinciã artari non debent ad com⸗
parendũ ꝑſonaliter:ſed iuder cauſe dʒ ſcribere indici vbi te⸗
ſtes degunt vt eos examinet ⁊ atteſtatõ nes clauſas remittat

ſcribendo quanta ſit fides dictis teſtibus adhibenda. vt col

ligitur ex tex.c.conſtitutus. de fideiuſſo. vbi boc commendat
ab. vide Inno.in.c. quoniam. de pꝛoba.vbi tenet ꝙ ſi exami
natoꝛ teſtium videt teſtem vacillare vel cum trepidatione lo
qui vel aliter eum ſuſpectũ vtile eſt vt hoc ſcribat in actis.no.
ab.in.d.c. conſtitutuus.
¶ Leſtis officium eſt deponere ſuper facto adeocq ſi dicat q;
videt talem detinere rem videturpꝛobare poſſaſſionem. vide
ʒ.poſſeſſoꝛ pꝛeſumitur detentatoꝛ.
¶ Zeſtis debet de factoꝛ non de iure geponere.vide.S.accu
ſaui tres. *
¶ Teſtis vnus ſufficit ad pꝛobandũ ſi alie pꝛeſumptiones
adſunt.ar.in.c.pꝛeterea.de teſti.⁊ de pᷣſump.i(.litteris.⁊.c ter⸗
tio.⁊ eſt expꝛeſſum in.c.fi.de ſuccel.ab inteſta.⁊ ibi glo.
¶ Zeſtis qui in dicto ſuo deponit ꝙ vidit ticium per. x. an⸗
nos continuos poſſidere ſuſtinetur. non enim req uiritur qꝙ
quolibet momento vidit eum in poſſeſſione: ſed ſi fficit ꝙ vi⸗
dit eum recolligere fructus.eſt concluſio Dyp. in. l. C. ſolu.
ma.⁊ Bar.in.l.ſi quis ita.ff.de condi.⁊ demon.

¶ Zeſtis non citatꝰ a iudice necꝓductus a pte ſi ſe ingerat

nõ credit᷑ ei.ſecꝰñ ſit citatus vel pꝛoductꝰ lʒ qñ eſt tm̃ pꝛodu
ctus ⁊ non citatus reddatur ſuſpectus. vide Bar, notabilit
in.l.poſt legatum.S.etati.ff.de his qui.vt indig.
¶ Si duo clerici dicant me commiſiſſe tale crimen tali die: ⁊
duo laycidicunt me eſſe cñ illis tota illa die nec viderunt me
illud crimen committere: ſtatur dicto laycoꝛum, no, glo. in/ c.
clerici.lxxxi.di,ab. in c,cum/p. de accula⸗ JðMU

1

¶ Zeſtis conſanguineus vel affinis non adinittit᷑ in actiõe
iniuriarũ etiã ciuiliter mota iniuria cum illata vni de conſan⸗
guineis vel affinibus videtur oĩbꝰ illata. facit.l. lex coꝛnelia.
f. de iniurijs.abb.in.c.cum opoꝛtet.de accu.ij colũ.
¶ Zõſanguineus non ad mittitur in crimine etiam ſ ciuiliter
agatur in teſtem maxime ſi eſt in ea dem ſocietate.no.in.c.iin
litteris. de teſti. ⁊ b. vbi. ð.
¶ Zeſtis conſanguineus an admittatur cum agitur crimina
liter ad vindictam publicam erit arbitrarium quantuʒ crede
tur ⁊ an admittatur.no.glo.iij.q.vi.in ſumma.⁊ tex.in.c.cum
p.de accu.ab.in allega.c.cum opoꝛtet. ſed ſi conſanguineus
pꝛoſequituriniuriam pꝛopꝛia ſᷣ indiſtincte conſanguineus
repellitur.vt alle.c.cum opoꝛtet.⁊ ibi ab.⁊ no.qꝙ attenditur qᷓ
litas affectionis ſᷣm cõ ſuetudinem p atrie.no. Jo.an.in.c.po
ſtremo. de appel.⁊ ab. vbi.S.
¶ TZeſtis inimicus an admittatur in cauſa inquiſitionis vel
als:⁊ quis dicatur inimicus.vide plene Abba. in. c. cum ozʒ.
de accu.
¶ Zeſtis qui aſſerit ſe non diligere partẽ tacite ⁊ indirecte
videtur aſſerere ſe eſſe inimicum partis: nam tenentur hoĩes
in uicem ſe diligere. vt. l. vt vim. ff. de iucticia. ⁊ iure. ab. in. cin
quiſitionis.S. tertie dubitatõnis.de accuſa.vbi colligitur ßm

eũdem ꝙ teſti aſſerenti ſe inimicym altius creditur ad boc

vt repellatur a teſtimonio:licet nullam cauſam alleget inimi
citie.quod no.⁊ ibi vide latius ab.
¶ Siteſtis dicit ſe inimicũ partis anteqᷓᷓ iuret pꝛeſumitur di
xiſſe in fraudem ideo debet recipi. vt allega.S. tertio.⁊ ibi ab.
ſz ſi non cõſtat eũ dixiſſe in fraudẽ non dʒ recipi ſi inimicitia
eſt capitalis. debʒ tñ interro gari de qualitate inimicitie.vt. c.
pia. de ex cep. lib. vi.⁊ in auẽ.deteſti.S.ſi dicatur.⁊ no.in.c.ex
parte ade.de teſti. ⁊ in.c. cũ cãm. eo.ti.
¶ Si teſtis dicit ſe inimicũ poſtq; iurauit etiaʒ ſi pſumat᷑ R
diriſſe in fraudẽ nõ credit᷑ ei ſuꝑ pꝛincipali:qꝛ aut dixit veruʒ

2 nõ dʒ credi tanqᷓ; inimicꝰ:aut dixit falſuʒ ⁊ nõ dz credi tacy

ꝑiurꝰ.ab.vbi.S.quẽ latiꝰ vide.

2—

¶ In generalib? interrogatiõibꝰ que fiũt a teſtibꝰnõ dʒ fieri

interrogatio an credãt qꝛ ſepe teſtes ſimplices decipiunt᷑.⁊

—

vbipꝛiꝰ dixerãt ſe ſcire:nũc dicũt ſe credere.⁊ ſic videt᷑ recede
re a pꝛimo dicto.idẽ ſi interroget᷑ teſtis de auditu⁊ credulita
te. tendit em̃ ad decipiendũ teſtes:qꝛ qualitercũq; reſpõd eãt
nõ reddũt cãm ſufficientẽ.de hoc in Specu.de teſte.S.i.iam
de interro gatoꝛijs.in ſi.
¶ Eecus poteſt deponere ſuper verbis cõtrahentiũ ſi habʒ
notas eoꝛuʒ voces.no.in.l.ij.S. labeo.ff. de aqua plu.arcen.⁊
c.teſtes.iij.qlix,. ⁊ ibi glo.ab.in.c.ex litter is.de conſue.⁊ in.c.
cum cauſam. de teſti.
¶ LZeſtimoniũ alicuius non vitiatur ſi pꝛius in pꝛeſentia par
tis dicit qð erat dicturus coꝛam iudice:imo eſt cautela vt te
ſtis inducatur ad pꝛius dicendũ ne habeat materiaʒ variãdi
ſm theoꝛicã Bar.in.l.eos.ff. de fal.⁊ ab.in.c.dilectus.de ca⸗
pel. mona.
¶ Si reperiaturſcriptum in actis teſtis iuratus ſic depoſuit
pꝛeſumitur iuratus tunc tꝑis.no. Bar.in.l.theopompus. fff.
de dote pꝛelꝑ ⁊ quod no.ab.in.c.ij.de teſti. vt refert ab.ĩ.c. ;
aut. de iurepatro.
¶ Teſtis falſum teſomoniũñ ferẽs lʒ in foꝛo ↄtẽtioſo puniat
de falſo ⁊ de omni damno gecuto:tamen in foꝛo anime ſoluʒ
punitur de falſo teſtimo nio licet aggrauetur per ſequentia.
no. Vlincen. ⁊ Ab. in. c.i. de cuſto. eucha. ⁊ vide Innoc. in.c.
ſicut dignum. de homi. vbi dicit ꝙ etiam in foꝛo animenon
punitur quis ad ſatiſfactionem damni ſi damnum intulit pe⸗
ter pꝛopoſitũ ſed punitur de negligentia.qu aſivelit dicere ꝙ
in foꝛo anime habeatur reſpectus advoluntatẽ delinquenij.
vt refert ab.in.d.c.i.
¶ Zeſtis tacens veritatẽ põt puniri de falſo ac ſi falſum ex⸗
pꝛimeret.vt.c.cũ dilecti filij.d accu. vbi dicitur ꝙ ſi teſtis iu⸗
rat plenam dicere veritatem: tacendo illam incurrit penã fal
ſi.⁊ ſi iuratꝰ reſpondere ad interrogata non debet ad alia re⸗
ſpondere.ſecus ſi iurat plenam dicere veritatem.vbi no. foꝛ

ma aũt iuramẽti teſtis habetur in.l.fraternitatis,. de teſti.no.

anto. in. c. ſuper litteris. de reſcrip.
¶ Teſtes dicuntur aptioꝛa negocia deponere qui conſonãt
luri cõi.no. Innociin:c, auditis,. de pꝛeſcriptio.? Berũ,inc

lʒcauſam.de pꝛoba.ij.colũ. .
¶ An admitta tur in teſtem ſocius criminis contra ſociuʒ cũ
agitur criminaliter vel ciuiliter ſeu in cauſa denunciationis
vel inquiſitionis.vide notabiliter per Inno.in.c.quoniã ali
qua.de teſti.⁊ ibi ab.
¶ LZ eſtẽ nõ repellit amicitia q̃ eſt oꝛdinata generalis ⁊ cha⸗
ritatiua:ſʒ tñ repellit amicitia effrenata ⁊ inoꝛdinata.vt colli
giturꝑ docto.in.c.quotiẽs.de teſti.⁊ no.lꝝ.late.in.S.amicos.
ff. de .b. ſig. . iij. q. v. c. ij. vide Cy. in. l. eos. C. de teſti. ⁊ Jo.
an. in addi.Spe.ti.de teſti.in pꝛin.
¶ Teſtificare an põt pꝛelatꝰvel clericꝰ ꝓ eccłia ſua vel lega

tarius in cauſa teſtamenti vel in cauſa heredis ſeun ſociꝰ cõis

pꝛo ſocio vel pꝛocuratoꝛ ſeu yconomus in cauſa domini ſui
vel venditoꝛ pꝛo emptoꝛe ſeu donãs pꝛo donatario:vel ad/
miniſtratoꝛ pꝛo re quaʒ adminiſtrat:quia eſt diffuſa materia
Z eſt vtilis.vide plene per docto.⁊ poſt Inno.in.c.inſuper.de
teſti. ⁊ ibi ab.
¶ Admittuntur ad teſtificandũ in ſubſidiũ qñ alia non põt
haberi pꝛobatio hi qui ſunt de vniuerſitate vel capło de his
que aguntur in vniuerſitate vel capitulo.vt.c.tertio.de ꝓba.
facit.c.cum dilecti.⁊.l.ex conſenſu.C.de repu.de bis tamen

que fiunt extra vniuerſitatem vel capituluʒ non debet admit

ti in teſtem aliquis de capło ſi ex teſtimonio eius aliquid ſibi

acquiritur vt ſi eſt litigiũ ſuꝑ paſcuis vel nemoꝛibus vbi ſin⸗

guloꝛum beſtie paſcuntur.vt no.in.l.omnibus.C. de teſti. ⁊ ̃
l.intantũ.ff.de rerũ diui.⁊ in.l.parentes.C. de teſti.idem ſi te⸗
ſtificetur de facto pꝛopꝛio inter alios ſi teſti poteſt aſcribi ho
noꝛ vel verecũdia.vt no.in alle.c.cum dilecti.ſi auteʒ aliquid
non acquiritur ſin gularibus de vniuerſitate bene poteſt qui
libet de vniuerſitate teſtificari.vt alle.l.nõ tm̃.⁊ in.c.inſuper.
⁊æ. c.cũ nuncius.de teſti.vbi hoc no.doc.archidy. tñ. xiiij.q.i.
in ſumma tenet ꝙ lʒ admittat᷑ in teſtem:non tñ ei plena fides
adhibetur,per no.in glo.⁊ per docto.in.c.cũ nuncius.⁊vide
docto.in.c. veniens.de teſti.
¶ Teſtificari compellitur dericus contra eccleſiam ſuã ſi ꝓ⸗
ducatur in teſtem:quia cauſa ecdeſie non eſt pꝛopꝛie clerici ⁊
tacere veritatem peccatum eſt. xi.q.iij.ꝗauiſquismeæ cõdludit
glo. in. c. cum nuncius. de teſti. quod eſt verum deficientibus
alijs pꝛobatiombus.vt ibi no. Inno.⁊ Hoſti.in.c. inſuper.
eo.ti.compellitur tamen clericus teſtificari coꝛam iudice lap⸗
co per ſuum epiſcopũ ⁊ non per iudicem ſecularem.vt.c.q;qᷓ.
xiiij. q.ij. ⁊ ibi archi.⁊.c.teſtimonium.xi.q/i.no.docto.in alle.
c. cum nuncius.
¶ Zeſtificari qͥ nõ cõpellit᷑ in cauſa ſua vel ſuoꝝ ⁊ ꝗͥ dican
tur ſui.vide.S.accuſatio.ver.agere põt qͥs.

¶ A teſtimonio dz iudex indignas ꝑſonas ex officio repel⸗

ſere.vide.S.iudex ex officio.

¶ Teſtis interro gatꝰ de cã ſui teſtimonij ſ cãʒ nõ reddit nõ

valet:ſi vero non fuit interro gatꝰ valet.iiij.qoij.ver.itẽ ſola.

xxiiij.q.iij.ſ habes.eſt no. Inno.in.c.pꝛeterea.de teſti.⁊ in.c.

cum cauſam.eo.ti.vbi vide no.pereum.
¶ TZeſteʒ coadiuuat.ſ.qũ deponit magis pꝛopoꝛtionabilia
⁊ adapta bilia veritati.vt.c.licet.de pꝛoba.no.docto.in.c.p⸗
rerea. de teſti.⁊ talis violenta ſeu vebemens pꝛeſumptio que
ꝓbat cõmittit᷑ regulariter arbitrio experti ⁊ diſcreti iudicis:

nðe tñ ſi iudex eſt inexpertus.vt no.in.c,per tnas.de pꝛoba.⁊

docto. in allega.c.pꝛeterea.
¶ Teſtis inductꝰ ſuper poſſeſſione ſi deponat ſuper pꝛopꝛie
tate non valet dictũ eiꝰ qꝛ deponit non iuratꝰ.idẽ de teſte in⸗
cicto ſuꝑ dilatoꝛia q̃ non põt ſuꝑ pꝛincipali deponere. vt eſt
tex. iumsta glo. in. c. de teſtibus. de teſti.
¶ Zeſtes non admittuntur in iudicio caſualiter.ſ.ſñ ſitrenũ/
ciatũ teſtibꝰſi ſufficiẽs ꝓductio facta eſt ſi ſint teſtęs publica
ti. quod intelligo cũ idẽ eſt modagendi:q: ſecꝰ eſt ſi alio mo
do agatur.vt.c. veniens.?.c.cuʒ in tua. de teſti. ⁊ idem ſi inter
alias perſonas agatur.vt.c.conſtitutus.de teſtibꝰ.no.glo. ⁊
docto. in. c. de teſtib?. eo. ti. . .
¶ Zeſtis dictũ qͥ pꝛio deponit ⁊ poſtea iurat non tenet.⁊ eſt
ratio:qꝛ cũ iuramẽtũ fuit de foꝛma dicti teſtis.vt.c.ð teſtib 2.e.
ti. deficiẽte foꝛma ſubſtãtiali nil agitur.vt.l.foꝛma.ff.de cen. ⁊
no.in. c. auditis. de elec. boctʒ verũ ĩ alle,c de teſtib?. õ Bar.
ꝛixieñ.⁊ contra Hoſti.bi.

¶ Teſtes criminoſi non ſunt repellendia teſtimonio in cau⸗

— .

——— — ———

= —
=

—

ü
6
li

,
li

1
s
ſui
c⸗
erig
de
höt
bis
ba.
nen
mit
jbi
in⸗
Ni
ite⸗
lho

nich.

gui
et.
gi⸗
des
ice

dis
s

c

N

ſa exceptionis.vt. ce. ta litteris.de teſti.⁊ ibi JInno.circa pꝛin.
et ex quo exceptio admittit᷑ debent ſuperea negata teſtes et
quodlibet aliud legitimũ genus ꝓbatiõis recipi.arg.de erx⸗
cep.c.cũ venerabilis.ideʒ etiã ſi in vniuerſalibus petitiõ ibꝰ:
qꝛ licet ſuꝑ vno articulo eſſent aperte atteſtationes tamẽ ſupꝑ
aluijs admittent᷑.⁊ qð plus eſt etiã poſt ſentẽtiam audirent᷑.
vt.l.ij. C. de iudi.⁊ ideʒ in ſingularibus actionibus dũmodo
rtieutifunt dinernFceauſam dereſti,no, doc poſt Inno.
in allega.c.tam litteris.
¶ LTeſtis officiũ eſt dicere veritatẽ de bis que quĩq; ſenſibꝰ
coꝛpoꝛeis ꝑcipi põt.vide exempla notabilit᷑ per Inno.in.c.
cſt cauſam. de teſlt.
¶ Si ule cui cõ miſſa eſt receptio teſtiũ de conſenſu partium
etiã tacito cõmittat receptionem alij qð alias facere nõ pote
rat cum ſit mĩſteriũ induſtriale.vt no.in.c.cuʒ Bertoldus.de
re iudi.⁊ de offi.delega.c.qm̃.S.his aũt.valet dum tamẽ nõ
erret in facto vel in iure.nã potius videt᷑ cõſentire ꝙ iudex fa
ciat rõne iuriſditiõis ſue quã velit obligare ſe ex pacto.ẽ no.
Inno.in.c.cum cauſam.de teſti.
¶ TZeſtium multitudo refrenat᷑ ſᷣm arbitriuʒ ⁊ extimationem
iudicis.no.in.c.cũ cauſam.de teſti.⁊ ibi Inno.
¶ Teſtis põt eſſe cecus de cõtractu celebꝛato ſi babʒ notas
voces cõtrabentiũ.no.glo.in.c.teſtes.iij.q.ix.?⁊ Specu.ti.de
teſte.S.i.ver.ſed nũq̃d cecus.ſi tũ ſunt duo teſtes vnus cecus
⁊ alter mutus non poſſunt deponere ſuꝑ contractu.vt alle.c.
teſtes.⁊ Jo.an.in.c.cũ cauſam.de teſti.quia nõ poſſunt eſſe
conteſtes reſpectu alicuius ſenſus.no.doco.poſt Jo.an. in
ællega.c,.cũ cauſam.
¶ Teſtificari nõ põt excõicatus in iudicio niſ pꝛius ad cau
telam abſoluat᷑:ſecus in ſuſpẽſo.vt no.Spe.ti.de teſti.S.op⸗
ponit᷑.verſi.qͥd de ſuſpenſo.⁊ ibi Jo.an.in addi.⁊ in.c.olim.
de accuſa.⁊ in.c.apoſtolice.de except.no.in dle.cupientes.de
penis.doc.in.c.veniens.de teſti.
¶ Teſtium iuramentum põt a partibus remitti.vide.S.iura⸗
mentum teſtis.
¶ Teſtis non pꝛeſumit᷑ ꝙ iuratus depoſuit etiam ſi in actis

reperiat᷑ ꝙ teſs iufatuſ depoſuit:nõ em̃ pꝛeſumit᷑ ꝓpt᷑

bhoc iuratus qꝛ illa aſſertio eſt de pꝛeterito nec pereaʒ appa⸗
ret pꝛeſentia iudicis vel partis que debet interuenire.vt.c.ij.
de teſti. vt no. Jo.an.in addi.Spe.in ti.de teſti.S.ſequit᷑ ver.
quid ſi in actis.ſi tamẽ eſſet ſcriptum teſtem coꝛam partibus
iuraſſe pꝛeſumitur iuratus ſi pars ⁊ iudex fuerunt pꝛeſentes
naʒ hoc operatur pꝛeſentia partis iudicis ⁊ notarij.no.doc.
in. c.tuis.de teii. HMM
¶ Volens iudicem in teſtem adducere nõ auditur niſi pꝛece
dat ſummaria cognitio ⁊ oſtendat aliquã veriſimileʒ cauſaʒ
per quam pꝛeſumatur ꝙ ſuper re de qua agitur veritates no
uit:⁊ in tali caſu ſi iudex qui euocatur ad teſtimoniũ voluerit
iurare ſe nihil ſcirsde re ſuꝑ qua petitur teſtis admittendus
eſt. ⁊ ſuperius dictum babet verita tem in caſibus in quibus
quis cogitur ferre teſtimonium:alias autem ſi iudex nõ vult
non dimittet litem.qð babet locuʒ tam ĩ iudice oꝛdinario qᷓ;
del gato. notabiliter concludit Innocentius in.c.dilecto.
¶ —Vbi quis eſt in poſſeſſione iuris vel rei quã dicit ſuã eſſe:

ſed dubitat ꝙ moꝛientibus aliquibus teſtibus qui ſunt huiꝰ

ſuris vel rei conſcij aliquis poſſet ſibi litem mouere ⁊ ſue pꝛo
bationes poſſent deſicere.poſſunt teſtes ad perpetuã rei me
moꝛiam recipi citata tamẽ ꝑte vt receptioni teſtiuʒ ſi voluerit

interſit.vt eſt caſus in.c.ſi gnificauit.de teſti.⁊ que differẽtia.

eſt inter dictam decre.⁊.c.qm̃.vt lite nõ conteſta.vide ilʒ per
glo. Eſt tamẽ notandum ſᷣm Jo.an.in alle.c.ſignificauit.q;
talis poſſeſſa habet ius agendi vt quia babʒ interdictũ vti
poſſide.vel confeſſionem vel actionẽ aliã:ceſſabit ratio illius
pꝛouiñ onis: ſed tunc habebit locum dicta pꝛouiſio cũ alius
agit contra poſſidentem.vt ibi no. doc.⁊ idẽ qð.õ.in caſu.c.
¶ Senibus potiſſime in cõſan guinitate ⁊ alijs factis anti⸗
quis maioꝛ fides adhibet᷑. ff. de fide inſtru.l.fi.ff.fa mi.herl.l.
que ſunt.ff. de leg.iij.l.ſi choꝛus.xx.di.quibus.Hoſtiẽ.⁊ Jo.
an. in.c.licet ex quadaʒ.de teſti.vide.S.ſenex.ſed ſufficit ad
pꝛobandam conſanguinitatem deponant teſtes qꝙ ita ſe vo⸗
cabant ita ſe adiuuabant tales ſe reputabãt:ar:inc ꝑ tuas.

depꝛoba. non em̃ requirit᷑ ꝙ teſtes pꝛo bent veritates conſã⸗

guinitatis ſed ſufficit ꝙ dicant ꝙ pꝛo cõſanguineis ſe habe
bant:vt allega.c.licet ex quadã.vbi hocno.Hoſtiẽ.vbip euʒ
vide.xij.que requirunt᷑ per oꝛdinem ad deponendũ in cauſa
conſanguinitatis vel affinitatis quando agiturad diuo:tiũ.
ibi Jo. an.
¶ Teſtes integre recepti coꝛam arbitris ſi ſint moꝛtui faciũt
fidem coꝛam oꝛdinario:ſi aũt ſunt viui idem niſs de conſenſu
illius contra quẽ pꝛoducunt᷑ eis repulſs iteꝝ pꝛoducant᷑.vt
eſt tex. iuncta glo.in.c.pꝛeſentata.de teſti ex quo patʒ ꝙ arbi⸗
tri iudicium nõ eſt integꝝ ꝓpter iuriſditionis defectum:quia
arbiter ſolam vocationem babet n aũt iuriſditionem.ſi tũ
teſtes non ſunt recepti per arbitrũ in plenario iudicio ſed in

ſummario etiã ſi moꝛtui ſint nõ ꝓbabunt in plenario coꝛam

oꝛdinario.vt ibi no.docto.
¶ LTeſtificari an ⁊ qñ põt in cauſa ciuili vel criminali crimi⸗
noſus vel infamis ſeu periurus vel excõmunicatus.videno.
per Hoſti. Jo.an.⁊ Abb. in. cteſtimoniũ. de teſti.
¶ Teſtes in caſu incoꝛrigibilitatis clerici poſſunt recipi lite
non cõteſtata ⁊ parte non vocata. vide.S.clericus pꝛopter
maleficium. .
¶ Zeſtificari an poteſt clericus coꝛam laico: ⁊ an ſi cõtra eũ
obijciatur crimen ipſe ſtularis cognoſcat, vide.S.clericus
licet de cõſenſu. .
¶ Mon poteſt pactum fieri inter partes ne debitoꝛ poſſit ꝓ
bare ſolutionem per teſtes:ſed per inſtrumentum.vide.ð.re⸗
nunciare quis nõ poteſt.

¶ Teſtis falſum deponẽs ad inſtantiã alterius iudicis per

quẽ puniat᷑.vide.õ.foꝛus.vᷣ.teſtis examinatus.
¶ Teſtes poſſunt lite cõteſtata recipi in oĩbns caſibus in q⸗
bus libellus nõ offert᷑ de qͥbus ð libel.ob.c.i.?⁊ Abb.vbi. S.
¶ Atteſtatiões que nõ valent culpa ꝓducentis teſtes ſi cõ
tinent vnũ articulum inſeparabilẽ facientem ꝓ vtraq; parte
nõ põt aduerſarius recipere ꝓ ſe quin recipiat cõtra ſe quia
cum ſit vnicũ factum diuidi nõ poteſt.de cenſi.cuʒ olim.⁊ ibi
Inno.ſed ſi atteſtationes cõtinent diuerſos articulos ⁊ tũc
atteſtationes annullant᷑ in odiũ ꝓducentis tm̃.not.Abb.in
c.fi.vt lite nõ cõteſta.S..eii.
¶ Teſtes ſi recipiantur cõtra pᷣſidem tyrannum ad perpetu
am rei memoꝛiã vel ꝓpter timoꝛem moꝛtis vel abſentie diu⸗
turne cui timetur denunciationẽ fieri vel vocari ſubuenit iu⸗
dex ſic timenti.ar.ð appel.ſi iuſtus metus.⁊ recipiet teſtes qᷓ;
citius ⁊ cautius poterit:⁊ diligens ſuſtinebit vices rei ⁊ teſti⸗
um examinationẽ reſeruando ſibi exceptiones in ꝑſonas et
dicta teſtiũ.not.Abb.in.c.fi.vt lite nõ cõteſ.S.i. R
¶ LZeſtificari an põt clericus vel religioſus ſine licentia ſupe
rioꝛis.vide.S.clericus licet debet.
¶ Teſtificari an põt pupillus.vide.S.minoꝛ qui caret.

¶ Teſtiñ depoſitio licʒ poſſit die feriato ⁊ ob reuerentiã dei

fieri cũ trabatur ad diem iuramenti. vt not.glo.in de.vnica.
de o ffi. deleg. tali tamen tẽpoꝛe nõ põt cõpelli teſtis ad depo
nendũ.ar.in.l.dies feſtos.C.de ferijs.ĩmo nec etiam põt cõ⸗
pelli in ferijs in fauoꝛẽ hominũ introductis.ar.l.i.ff, de ferijs
Abb. in.c.i. de ferij s. in i. R
¶ Si cõtra teſtem falſum deponentem ꝓbet᷑ falſitas per vi
am exceptiõis punit᷑ extraoꝛdinarie:qꝛ o ſtendit aures iudi⸗
cis:nõ tamen punit᷑ lege coꝛ.de fal.? ſic nõ damnat᷑ de publi
co crimine.vt not.glo.in.l.nullũ.C.de teſti.⁊ per ↄſequẽs nõ
efficit᷑ inſamis.eſt cõcluſio Abb.in.c.cũ dilectus.ð oꝛ.cog.i.
colũ.⁊ vide glo.not.in.c.i.de crimine fal.
¶ LZeſtis ſi poſt depoſitionẽ dicat falſum depoſuiſſe nõ pᷣiu
dicat ei in cnius fauoꝛẽ depoſuit.vide.s.falſitas.v.ſi teſtis.
O Ercõmunicatione ꝓbata cõtra teſtẽ in vno iudicio:an re
pellat᷑ teſtis in alio iudicio:⁊ an teſtis cõtra quem ꝓbat᷑ cri⸗
men per viã exceptionis repellat᷑ a ꝓmotione,. vide plene ꝑ

Abb. in. c. cũ dilectus. de oꝛdi.cog.xx. colũ.

¶ Teſtes vt poſſint recipi lite nò cõteſta.requirit᷑ pꝛimo q;
ſubſit cauſa rationabilis vt qꝛ timet᷑ de moꝛte vel de abſen⸗
tia diuturna. Scðo ꝙ pars aduerſa citet᷑ ſi citari põt.Ter⸗
tio ꝙ ſi citari nõ põt debet ↄueniri infra annũ a tẽpoꝛe quo
poterat cõueniri vel ſaltem ꝙꝙ denunciet᷑ ibi hmõi receptio:
als talis receptio eſt nulla. Quarto ꝙ agat᷑ ciuiliter vt eſt
tex.in:c.ſivt lite nõ cõteſta.vbi vide Abbe in. S.iiqui not.et
t

¶ NZeſtes recipiunt᷑ lite nõ cõ

cõpꝛebendit notabiliter omnes caſus in quibus teſtes lite
nõ cõteſtata poſſunt recipi.
õteſtata ꝓpter timoꝛẽ obliuio⸗
nis ne ꝓpter moꝛã varient fidẽ.vt eſt tex.in.l.iij. S.due.ff. de
carbo.edic.qð extimabit iudex ex negocij ⁊ ꝑſone qualitate.
nota Yo. an. Anto. ⁊ Abb. in. c. fi. vt lite nõ cõteſta. iiij. co⸗
lum.vbi dicit ꝙ ſatis põt timeri de obliuione cũ ⁊ ꝓpꝛia fa⸗
cta hoĩes ex onginquitate tradũt obliuioni.iuxta not.in.c.
ab excõicato.de reſcrip.⁊ alleg.S.due. —ê
¶ QAite nõ cõteſtata poſſunt teſtes ad petitionẽ rei qui non

põt nec intendit agere recipi ad ꝑpetuã rei memoꝛiã:⁊ defen

ſionẽ ipſius rei:⁊ poſſ unt graminari ⁊ publicari indifferẽter.
vt. c. ſignificauit.de teſti.ciñ fi.vt lite nõ cõteſ.loquit᷑ in acto
re in cuius facultate eſt agere qð ꝓſequere, vt plene ꝓſequit̃

Abb. in alleg. c. fi. vt lite nõ cõteſta. S. i.

¶ Leſtes lite nõ cõteſtata ꝑ alterã partẽ ꝓducti ſi viuunt vt
poſſunt de facili baberi indiſtincte nõ valẽt.vt.c.fi.vt lite nõ
Pteſ.S.i.qð nõ facit differentiã inter actoꝛẽ ⁊ reũ:ſed ſi teſtes
baberi nõ poſſunt ſaltẽ cõmode:v alẽt in fauoꝛẽ vtriuſq; ſer⸗
uata diſt.c. pᷣſentata.de teſti.⁊.l.fi.C. eo.ti.duꝝ em̃ eſſet ꝙ do
lo alterius ꝑtis ius alterius ꝑtis periret.vt not. Abb. vbi. .

. Timor..

¶ Zimoꝛ petendi reſtitutioffẽ in integꝝ a ſentẽtia pᷣlati ſeu
pꝛincipis qui iniuſte ꝓceſſit ercuſat a quadꝛiẽnij tꝑis lapſu.
ar. in. c. fi.de appel.ſecus vbi ceſſat ꝓbabilis erroꝛ.no.Abb.
in.c.tũ ex lr̃is.ð in inte.reſti.⁊ ſic nota ꝙ eccłia vel minoꝛ ideo
audit᷑ poſt quadꝛiẽniũ.vt.c.i.de in integ.reſti.li.vi.qð veꝝ ſi
negligẽter obmittat reſtitutionẽ petere:ſecus ſi nõ poſſit:qꝛ
valenti tpᷣs nõ currit.not.Abb. in alle.c.tũ ex lr̃is.
¶ Zimoꝛ moꝛtis naturalis dũ quis eſt infirmus nõ excuſat
et põt exẽplificari in infirmo ꝓfitente religio nẽ.vt.c.ſicut no
bis.de regu.idẽ de timoꝛe moꝛtis actualis vt naufragij vel
incendij ſeu boſtiũ nõ excuſat nec inualidat actũ.nam aliqñ
deus infert timoꝛem vt quis ad eum cõuertatut.vt.c.nõ om⸗
nis.xi.q.iij.ſi vero metus eſt violẽtus vt qꝛ imminet pericu⸗
lũ moꝛtis:⁊ tunc nõ valet actus.vt.c.abbas.qð metus cau.
not. Abb. iin alleg. c. ſicut nobiAs.
¶ Timoꝛ an excuſat in voto.vide.j.votũ emiſſum,

Tirannus.

¶ Tyrannus veniẽs ad ciuitatẽ liberã cũ exercitu magno vt
recipiat᷑ in dñm ꝑ ciuitatẽ tranſferẽdo in eũ oẽm iuriſditiõeʒ⸗
nõ valet qð pᷣtextu talis timoꝛis fit.vt no. Bar.in tractatu ð
tyrãno.⁊ no. Bal. in. l. decernimus.C. ð ſacroſan.ec. Abb. in
e.p.⁊.g.ð offi.d ele.in fi.⁊ gl.fi.in.c.olim.iij.de reſti.ſpo ł.
¶ Tyrannus ſi timeat᷑ ꝑ ꝓducentẽ teſtes cõtra eũ:an debe⸗
at citari vel ſibi denũciari.vide.S.teſtis ſi recipiat᷑.
¶ Tyrãni tꝑe nõ curit pᷣſcriptio ↄ ciuitatẽ:ſicut nec tꝑe pᷣla
ti male alienantis.not.in.c.ij.de pᷣſcrip.⁊ ibi glo.⁊ doc.
¶ Tyrãnus nõ põt ſtatuere ꝙ nullã babeat iuriſditiõeʒ nec
valent ꝓceſſus facti coꝛã iudice ꝑ eũ electo:niſi iudex bab eat
iuriſditionẽ a populo.ſi tũ ꝓceſſus fuerit factus obtẽtu tyrã⸗
ni cõtra partem excluſam vel ab eo expulſam nõ valet.C.de
ſacroſanseccle.l.decernimus.vbi vide Baldũ.
¶ Tyrannus licet poſſit cũ ſubdito ↄtrahere:ſi tñ enoꝛmiter
ledat᷑ pᷣſumitur inłerueniſſe dolus vel impᷣſſio nec eius teſta⸗
mẽtũ valet qꝛ eſt reus ꝑdhellionis ⁊ eſt reus criminis leſe ma
ieſtatis.C. ð ſacroſan.eccle.l.decernimus.vbi not. Baldus.
¶ Tyrãnus eſt qui occupat qð eſt ꝓpꝛiũ pᷣncipis.no. Bal.
C.de diucr. eſcnip. .atls vie . rehellis.
Titulus.
¶ LZitulum ſuep̃lature an ⁊ quando tenetur pᷣlatus pbare.
vide.S.ꝓbatio. .
¶ TZitulus an requirat᷑ in cõſuetudine inducenda ſeu ꝓban
da. vide.S. cõ ſuetudo ſi in fudicio.
¶ Titulus quot modis dicit᷑.vide glo.in. c.fi, de offi. archi⸗
pſby. in.c.dudum.ij.de elec.
O Titulũ ſue poſſeſſionis nemo cõpellit᷑ oſtẽdere qdð eſt veꝝ
niſi ius cõe ſit cõtra poſſidentẽ.vt.c.oꝛdinarij.ð o ffi.oꝛ.li.vi.
nota. ꝑ Abb. in. c. ex inſinuatiõe.de ꝓcura.ad petitiõem em̃
aduerſarij nunq; quis cõpellit᷑ oſtendere titulij beneficjj ſnii

tt not. Moſti. in c. capitulũ ſancte erucis.ð de refcrip. nam ch

quis impetrat beneficiũ ab alio poſſeſſum tanqᷓ; vacans dʒ
ſpſe ꝓbare ꝙ vacet nec cõpellit᷑ poſſeſſoꝛ oſtendere titulũ qꝛ
pſumit᷑ iuſte poſſeſſum.vt.l.fi.C.de reiuen.qð eſt cõtra pꝛa⸗
cticã quoꝛundã executoꝝ qui ruditer ⁊ iniuſte citant poſſeſſo
rẽ beneficij vt veniatad docendũ quare nõ debeat ꝓuiden
impetrãti de beneficio per eũ poſſeſſo:dʒ ergo poſſeſſoꝛ hoc
caſu cõparere ⁊ dicere ꝙ iuſte poſſidet:vqꝙ ſi aduerſarius di
cit oppoſitũ hoc hʒ ꝓbare.not.Abb. in alleg.c.ex inſinuatio
ne.vbi cõcludit ipſe ꝙ petens reſtitutionẽ beneficij nõ tenet
aliquẽ titulũ docere nec iuſtificare ſuã poſſeſſionẽ ex aliquo
titulo necobſtat.c.ad decimas.:de reſti.ſpo.li.vi.nec.c.i.de pᷣ⸗
ſcrip.eo.li.qꝛ illud ꝓcedit quando ius cõmune eſt ↄtra peten
tẽ reſtitutiõem ⁊ fundat inten tionẽ aduerſarij vt ibi notant
gloſe quas nõ appꝛobat Jo.an.nec Anto. in.c.lr̃as.ð reſti.
ſpo.in beneficialibus in quibus nõ dʒ audiri quis cõtra ius
cõmune licet nõ fundet intẽtionẽ aduerſarij.ꝑ.c.ↄſtitutus.de

fił.pſ by. ⁊ vide circa hoc.c.de multa.de pᷣben. dicit tñ Abb.

in alleg.c.ex inſinuatiõe.in fi.ꝙ qñ ius cõmune reſiſtit petẽti
reſtitutionẽ ⁊ nõ fundat intentionẽ aduerſanij dʒ ante oĩa fi⸗
eri reſtitutio:ſed dʒ poſtmodũ ille ꝓbare titulũ ꝓpter pᷣſum⸗
ptionẽ que eſt cõtra ipſum ꝓpter iuris reſiſtentiã.⁊ iſte eſt no
tabilis intellectus ad.c.ex inſinuatiõe.⁊ ad.c.in lr̃is.S.alleg.
et vide.Sõ.collatio.vᷣ.ad petition.
¶ LZitulus pᷣſumit᷑ qũq; ex vno actu vt ſi pceſſit cõtractus lo
cationis ⁊ tũc ſi ſteterit poſt annũ pᷣſumit᷑ cõtractus tacite re
nouatus.vt.l.itẽ querit᷑.S.impleto.ff.loca.⁊ idẽ in ſimili not.
Bar.in.l.cũ de iſt rem verſo.de vſuca.⁊ qð not.in.c.fi.de cau

ſa poſ.⁊ ꝓpꝛi.⁊ ibi Abb.circa fi.⁊ an pᷣſumat᷑ titulus ex diusꝰ

tina pᷣſtatiõe cenſus.vide.S.ſolutio.⁊ vide,S.ſubiectio.
¶ Zitulũ ſui beneficij nemo cõpellit᷑ oſtendere ſi factũ eſt an
tiquũ ⁊ pᷣlatus tacite vel expᷣſſe cõſenſit diu eum poſſidere ꝓ
pter antiquitatẽ facti admittit᷑ ꝓbatio ad iuramẽtũ poſſidẽ⸗
tis.ar.in.l.ſi arbiter.ff.de ꝓba.not.in.c.i.de pᷣſump.eſt tñ no⸗
tandũ ꝙ nõ ſufficit talis ꝓbatio iuramẽti cõcurrẽte antiqui⸗
tate facti ſi ius cõe eſſet cõtra poſſidentẽ: vt qꝛ poſſidet duo
bñficia incõpatibilia vel eſt minoꝛ vel ineaapaæ m cit in arg.c.
oꝛdinarij.ð offi.oꝛ.li.vi.⁊ etiã ſi factũ eſt antiquũ ⁊ ſuꝑioꝛ eũ
tanqᷓ; beneficiatũ tolerauit nõ cõpellit᷑ iurare niſ ius cõe vt
dixi faciat ð eũ.nõ.Abb.in.c.lʒ hely.de ſimo.circa fi,
¶ ñ factũ eſt recens ⁊ ſuꝑioꝛ nõ cõſentit tacite vel expᷣſſe
bene põt cõpellere bñficiatũ ad faciendũ plenã fidẽ de ti.ar.
in.c.iij.ð inſti.facit.ij.qi.⁊ qð nõ. Inno.in.c.ſuꝑ bis.ð accu.
et Fre.ð ſenis ſuo ↄſilio.xcviij.? Ab.ĩ alle.c.lʒ bely.ð ſimo.
¶XZitulus coloꝛatus ſen putatiuus nõ ꝓdeſt ad pᷣſcriptõeʒ
cõplendã vbi ius reſiſtit lic; pᷣſcribẽs erret in iure.ꝓ quo bo⸗
nus tex.in.c.dudũ.de deci.qð intellige vbiius eſt claꝝ.ſecus
aũt vbi ꝓbabiliter põt dubitari in intellectu iuris.nã tũc va
let pᷣſcriptio lʒ erret᷑ in ᷣo intellectu.vt eſt ex.valde nõ.in.c.
cũ dilectus.de ↄſue.no.Abb.in.c.apłice.de dona.vlti.colũ.
¶ Vꝛelatus qui diu tolerauit ſubditũ in bñficio ſuo nõ põt
cõpellere eũ ad oſtendendũ titulũ:lʒ põt a ſſumere in ſe onus
ꝓbandi defectũ tituli.ar.in.c.dilecto.de pᷣbẽ.⁊ qð not. Jo.
an.in.c.i.de reg.iur.li.vi.⁊ Hoſti.in.c.licet.de ſimo.⁊ in.c.oꝛ⸗
dinarij.de offi.oꝛ.li.vi.not.Abb.in alleg.c.dilecto.ij. colũ.
¶ Litulos varios põt quis cõſequi ſuꝑ eodẽ bñficio.vide
S.beneficiũ.vᷣ.ſuꝑ eodẽ.⁊.5.poſſeſſio pot ex plunibus.

Tranſactio.

¶ Tranſactiõem nõ põt facere dñs in pᷣiudicium ſubditoꝝ.
vige . cõpoſitio.
¶ Tanſactiõe facta inter partes licet poſtea appareant in
ſtrumẽta ꝑ que appareat tranſigentẽ fuiſſe deceptũ licet gra
niter nõ ꝑ bocinſtaurat᷑ lis:qꝛ magnũ cõmo dũ cõſequit᷑ qui
a lite recedit. vt eſt tex.nõ.in.l.lutius.S.fi.ff.ad treb. ⁊ vide gl.
et Abb. in. c.penul.de emp.⁊ vẽ.qð intellige veꝝ altera ꝑte
volente trãſactionẽ implere ałs põt tranſigẽs vti iure ſuo.vt
l.cũ ꝓponas.C. de pac.not.Abb.in.c.i.dẽ tranſac.
¶¶ Tranſactio generalis ſi petitio fuit ſpalis vel ecõtra an
referat᷑ generalis ad ſpecialem vel ecõtra. Itẽ an tranſactio
generalis extendit᷑ ad nõ cogitata vel ad incognita.vide ad
plenũ ⁊ notabiliter Abb.in.ci.de tranſac. S
¶ Traſigẽs gener aliter ſit cautus vt nõ ſit parcus in vᷣbis

—

tigui⸗
duo
arge.
orei⸗
ven

ſe
ar.
Wr.
ſno.
hiocs
obo⸗
ſeas
ſene
ſ.
coli.
dpot
onus
„Jo.
,00
pige

ein
6
ul
eg.
e
laſ

14
do.
d

bis

et dicat ꝙ partes venerunt ad tranſactionẽ cõpoſitionem et.
cõuentionẽ ſuꝑ oĩbus rebus cognitis ⁊ incognitis cõpetẽ⸗
tibus tam in hac re qᷓ; in omni alia. etiã eſt doctrina Abb. in

c.i.de tranſact.in fine. .
¶ Tranſigere põt pᷣlatus vel recidꝛ ecdleſie ſine ↄſenſu capi⸗

tuli ⁊ ſine auctoꝛitate ſuꝑioꝛis ſuꝑ re mobili eccdleſie nõ pᷣcio⸗

ſa:ſʒ ſuꝑ ĩmobili vel pᷣcioſa nõ põt fieri tranſactio ſine expᷣſſo

cõſenſu capituli intrueniẽte ſuꝑioꝛis auctoꝛitate.ad hoc.l.

nulli.ff. de trãſac.⁊ ibi glo.⁊ Bar.⁊.l.cũ hi.S.ſed cũ lis.eo.ti.

ſeg ſi ꝑ trãſactiõem res litigio ſa remaneat penes eccleſiã ali

quo dato vel facto per pᷣlatũ tũc ipſe poterit trãſigere ſine cõ

ſenſu ⁊ auctoꝛitate alterius. qð firmat Bar in dicta. l. nulli.
et hoc veꝝ dũ tũ ius eccleſie nõ ſit caꝝ:qꝛ alłs nõ admitteret

tranſactio cũ damno eccleſie ſicut nec trãſactio pᷣſidis vel cu⸗
ratoꝛis.vt.l.pᷣſes.C.de trãſac.⁊.l.pactũ curatoꝛis.C.de pa⸗
ctis.vide.ð.cõpꝛomittere nõ põt.⁊ vide.S.rectoꝛ.

¶ Tranſactio ⁊ cõpoſitio ſunt diuerſa:qꝛ tranſactio fit cñ re
cedit᷑ a iure aliquo dato vel retẽto.cõpoſitio vero fit gratis
et amicabiliter. not.in.c.ſuꝑ eo.i.de tranſac.⁊ ideo in cõpoſi⸗
tione fienda gratis ſuꝑ beneficio nõ requirit᷑ auctoꝛitas ſu⸗
perioꝛis. vt ibi not.tex. ⁊ Abb.

¶ Tranſactio ipedit᷑ ꝓpter euidentẽ calũniã exꝑte actoꝛis:

ꝗAꝛ actoꝛ ſciebat ſibi ius nõ cõpetere ⁊ malicio ſe mouit litẽ et
ſ aliquid recipit tũc vigoꝛe tranſactiõis põt recipi:ſed ſi ca⸗
lũnia eſt ex ꝑte rei nõ vitiat᷑ trãſactio.vt.l.ſub pᷣtextu.de traſ⸗
actio.not.in.c.ſuꝑ eo.i.de trãſac.⁊ ibi Abb. in fine.

¶ Trãſigere nõ põt pᷣlatus ſiue recto: eccleſie ſine auctoꝛita

te ſuꝑioꝛis ↄᷣctum realẽ qui ꝑpetuo duret.fed ſi Zctus eſt ꝑſo

nalis.ſ.ad vitã lʒ obliget᷑ Zhens in vita nõ tñ obligat᷑ eccłia
ſile in. c.vnico.ð deſpõ.ĩpu.li.vi.Abb.in.c.veniẽs.ð trãſac.
¶ Tranſigere an poſſit dñs tꝑalis ſuꝑ ſubiectione ſine ↄſen
ſu ſubditoꝝ:vel pᷣlatus ſine ↄſenſu capituli vel ſubditoꝝ.ple
ne ꝑ Abb. in. c. auditis.de pᷣſcrip. H

2—

¶ Siin tranſactiõe quis ꝓbat ſe eſſe deceptũ vltra dimidiã

iuſti pᷣcij cõſiderato dubio litis euentu põt venire eã ⁊ nõ
als. ꝑ not.ꝑ do ct.in.l.ij. C. de reſcin. ven.⁊ ꝑ tex.glo.⁊ Bar.
in.l.lutius.Sſæ. actrebꝛ ⁊ hoc tenet Fran. de rãpo. vt not.
Jo. cal.ti.ð trãſac.ↄſilio.iij. ?.· ⸗§²arba.iĩ.c.cũ cãm.ð emp.⁊ vẽ

Tranſmiſſio

¶ An auia paterna poſſit iure tranſmiſſiõis in nepotũ bere

ditatẽ q in infantia deceſſerũt pr̃e moꝛtuo br̃ditate nõ adita
ſuccedere auo mrno ſtãte: gra cuius notoↄcluſiões ſequẽtes
¶ Pꝛima ꝙ exiſtẽtia ſui heredis.i.immixtio facta auctoꝛita
te iuris ciuilis abſq; facto heredis operat᷑ trãſmiſſionẽ bere⸗
ditatis etiã ĩ extraneos heredes.hãc opi.tenẽt Mi. Di. Pe.
Mi. Matha. Nay. ⁊ Bar. ⁊ cõiter oẽs moderni ꝑ.l.ex mi⸗
litari.S.fi.de mili.teſ.⁊.ff.ð acqui.here.l.ſi quis filiũ.⁊.C.ð ſu
is ⁊ legi.here.l.apaid hoſtes.ff.de ſtipu.ſer.l.liber hbomo.S.fi.
de caſtrẽ.pecu.l.hereditatẽ.S.filius.ff.ð iure fiſ.l.lutius.de re
bus du.l.qui duos.S.cũ in bello.inſti.ð here.que ab inteſta.
§.ſui.ff.ſi quis ob.cã teſta.l.i.S.qui ſunt in poteſtate.ff.ad ter
cul.l.ij.S.ſi q̃s ex liberis.ad boc inducit Bar.rõnem:qꝛ be⸗
neficiũ abſtinendinõ eſt introductũ ad exdudendũ fanoꝛes
ſuoꝝ:ſed ſolũ ad excludendũ vexatiões eoꝝ.vt.ff. ð vul.ſub

ſti. l.ſi filius qui pr̃.⁊ eſt etiã caſus in.l.cũ antiqͥoꝛibus.C.de⸗

iure deli.⁊ hãc ↄduſionẽ tenet Bal.in.l.ſi fratres.C. eo.ti.
¶ Secũñda cõcluſio ſi filio emaãcipato deferat᷑ hereditas ⁊ il
la nõ adita decedat eã nõ tranſmittit etiã ſi heredẽ inſtituat.
et eſt ratio qꝛ ex quo nõ eſt adita hereditas teſtamẽtũ eſt ca⸗
ducũ:⁊ ideo ſucceſſio ꝑtinet ad veniẽtẽ ab inteſtato.vt iyſti.
de legi.ſuc. S. pximus. ⁊ alle.l.ñi frẽs.⁊ ſic remanet differẽtia
emãcipatiõig ⁊ pfie ptãtis qͥ ad trãſmiſſionẽ hĩditatis.vt ibi
¶ Tertia cõcluſio. hereditas nõ adita per pupillum maio⸗
rem infante nõ tranſmittitur regulariter. ẽ tex. expᷣſſus in.l.ſi
infanti.C.de acqui.here.
¶ Quarta cõcluſio ꝙ ſi eſt ſuus ⁊ neceſſarius beres ſiue ex
teſtamẽto ſiue ab imteſtato ſuitas defert ei ſucceſn. ionẽ cũ ad⸗
miniſtratiõe:neceſſitas autẽ infert ei inuito ⁊ infigit oſſibus
eius niſi qui hʒ beneficiũ ꝑ pᷣtoꝛẽ abſtinendi.ff, ſi quis ob.cã
teſta.l.i.S.qui ſunt in poteſtate.⁊ de le.i.l.nã nec emãcipatus.
nõ tñ pᷣtoꝛ eneruat ſui heredis exiſtentiã. ĩmo cõſeruat in fa⸗
noꝛibus, ⁊ maxime in ſauo:e hereditatis tranſmittẽde oꝑat

—.

vt alleg. l. ſi fratres. nã intereſt noſtra ſucceſſoꝛes babere eff,

de inter. act.l.⁊ qꝛ. Bal.in.l.qui ſe patris.C. vnde liberi.
¶ Quinta cõcluſio ꝙ ſi abſtẽtus ab bereditate pfis nepos
ex eo venit er iure tranſmiſſo ad bereditatẽ aut de iure ciuili
duplici rõne.ſ.ſuitatis ⁊ ſanguinis.vt.l:i.de his qui ante aꝑ.
tabu.ſed ſi vult venire ex ꝓpꝛia ꝑſona nõ põt de iure ciuili:qꝛ

lex.xij. tab. ob.ei.ſed venit ꝑ bonoꝝ poſſeſſionẽ.vt alle.l.qui

ſe patris.⁊ ibi Bal.nã filius bonoꝝ poſſefſionẽ nõ traſmit⸗
tit in extraneos. ergo venit nepos ex edicto ſucceſſoꝛio.qꝛ pᷣ⸗
toꝛ ſequit᷑ edictũ ſuũ nõ ius ciuile.ff.ð carbo.edic.l.ſi ĩpubes
§. fi.ð here.inſti.l.ſi quis inſtituat᷑.nec obſtat ꝙ bereditas nõ

põt niſi aut tota retineri aut tota pudiari.vt. C. de iur. deli.

l.quidã elogio.⁊.ff.de acqui.here.l.ij.qꝛ illud beneficium eo⸗
dem iure. ſecus ſi diuerſo.vt alle.l.qui ſe patris.ff.de inter.et
rele.l.iij.⁊.C.ſi vt ſe ab bere.abſti.l.ij. Bal.vbi.s.eſt huius ra
tio.qꝛ cõtra naturalẽ affectiõem eſt ꝙ hereditas vadat ad ex
traneos ⁊ auferat᷑ his qui ſunt ð ſanguine.nã omnino extra
nei nõ debent ſucceſſionẽ ſperare.eſt tex.in.l.vnica.C. de his
qui ante apertas tabu.
¶ Serxta cõcluſio ſufficit ꝙ; ſuus ſit beres momento ad hoc

tranſmittat ꝑpetuo.ff.ge cõ di.inſti.l.fi.

¶ Septima cõcluſio moꝛtuo filio nõ adita bereditate pater
nõ põt adire.qꝛ ius adéundi pendet ex ꝑſona filij. vñ annihi
lato filio per moꝛtẽ annihilat᷑ 2 pater tanqᷓ; ad appendices

fFm Map. mal.⁊ Ci.⁊ Bal.in.l.cũ nõ ſolũ.nam tũc paternõ

gerit imaginẽ filij ſed ꝓpꝛiã.ſed ſi ꝓceſſit iuſſus adeundi pa⸗
ter poterit adire ałs nõ.ar.C.ad treb.l.nõ iuſtã.fallit in infan

te.qꝛ tunc pater adijt iure patrio.not.ꝑ.l.cũ non ſolũ.et ꝑ.l.ſi

infanti.C.ð acqui.here.⁊.ff.e.l.moꝛe.S.impubes.Ci.⁊ Bal.
in allega.l.cũ nõ ſolum.
¶ Octaua ↄcluſio pater põt ſuccedere filio ab inteſtato mo
riẽti cui erat delata hereditas nõ adita niſi ſtet alius qͥ veni⸗

at ꝑ ius accreſcendi. ⁊ ita limitat glo.l.cũ nõ ſolũ ꝑ cauſam.l.
nõꝓ numero. C. ad oꝛphi. eſt tex. de hoc.in.l.vnica.C.qñ nõ

petentiũ ꝑtes peten.accreſcũt.⁊ eſt huius ratio:qꝛ ſicut ꝑ te⸗
ſtamentũ ita ꝑ ſuũ heredẽ quis alius excludit᷑. vt eſt expᷣſſum
in.l.ij. C. vnde liberi.⁊.l.anteqᷓ.C.cõia de ſucceſ.
¶ Mona cõcluſio ſi filius eſt beres matris inſolidũ ⁊ moꝛia

tur nõ adita hereditate tranſmittit hereditatẽ ad patrẽ viuũ

ſiue pꝛius moꝛiat᷑ ſiue repudiet.vt.C.de bo.que libe.l.fi.⁊.S.
ſimiliq; modo. Si vero filius eſt heres ꝓ parte:tũc ſiue pᷣmo
riat᷑ ſiue repudiet excludit᷑ pater ⁊ veniũt fratres iure accre⸗
ſcendi.vt.ff. ad tertuł. l.ij.S.ñ quis ex liberis. in fi.⁊ eſt ratio.

dꝛ ſunt fratres ⁊ tractat᷑ de iure accreſcẽdi.ar.ff.de acqui.he⸗

re.l.qꝛ ſuperſtitis.tum etiã qꝛ tranſmiſſio ad fratrem nõ adi
ta hereditate ꝓcedit ex pꝛiuilegio ſed ius accreſcendi ꝓcedit
ex iure cõi ⁊ pꝛiuilegia facilius tollunt᷑.C. ad velleia.l.antiq̃.
circa pꝛin.ſed ad ſuos heredes trãſmittũt etiã ſi cũ extraneis
ſint inſtituti.vt.C.de his qui ante aper.tab.l.vnica.⁊ hec eſt
ipſa veritas ſᷣm Ja.ð bello.? Bal.C. ad oꝛphi.l.nõ ꝓ nume
ro.⁊ eſt huius ratio.ſ.ppter obſtaculũ maioꝛis equitatis.qꝛ
eſt maioꝛ equitas ꝙ filij ſupſtites habeãt hereditatẽ paternã
qᷓ; ꝙ ꝑ accidẽs moꝛtalitatis hereditas fiat parentũ ⁊ minna⸗
tur ius ſucceſſiõis liberoꝝ ꝑ cõcurſum paternũ qui pater oĩ⸗
no erat extraneus a ſucceſſiõe vxoꝛis.vñ eo caſu eſt fauoꝛabi
lius ius accreſcẽdi qᷓ; traſmiſſio.vt ſic not.elægãter Bal.in al
le.l. vnica. C. de his qͥ ante aꝑ.tab. vjde.s. ius accreſcẽdi.
¶ Decima cõcluſio hereditas etiã nõ adita de liberis ad li⸗
beros tranſmittit᷑ etiã ignoꝛãtibus.⁊ eſt ratio.qꝛ liberi vẽdi
cant tanqᷓ debitũ a d ſolatiũ ſue triſticie eo qꝛ natura nõ dʒ
defraudari caſu foꝛtuito.eſt caſus in.l.vnica.C. de his q̃ ante
aper. tab.S.alle.qð intelligo vt.Sã.pxi.cõcluſione.

.¶Vndecima cõcluſio.recuſans hereditatẽ etiã ſuus nihil

tranſmittit etiã ad ſuos.⁊ ſic exiſtẽtia ſui heredis eliſsꝑ aſcẽ
ſtonẽ impedit tranſmiſſionẽ etiã de iure ciuili.C. de iure deli.
l.fi. S.ſi vero poſti. not. glo. in alleg.l. qui ſe patris. que dicit
ꝙ in fllio abſtinẽte nulle remanẽt reliquie iuris ciuilis effica⸗
ces ad heredis exiſtentiã ſubſtatialẽ pᷣſertim ſi ſuus poſt aſcẽ
ſionẽ moꝛtuus eſt:qꝛ tunc nullũ ſubiectũ exiſtentie eſt in rerũ
natura.de ſu.⁊ legit. bere.l:defuncti.eſt cõcluſo Bal.in alle

ga.l. vnica. C. de his qui ante aper tab.

¶Duogecima cõcluſio.ſi bereditas ani maternieſt delata

infanti: ⁊ infans deceſſit ſuperſtite patre ⁊ matre ⁊ fratre oẽs
ij

„*

HKZ

iſti equaliter ſuccedũt per auc. defuncto. C. ad tertul.2 ſicpa⸗
ter nõ erit magis pꝛiuilegiatus q́; mater ⁊ frater.nec videt᷑ eſ/⸗
ſe aliqð patris pꝛiuilegiũ ſi linea materna ⁊ trãſuerſꝗlis põt
venire eodẽ mõ quo pater vel auus paternus. nõ ergo bene
dicit᷑ in tex.l.ſi infanti iure paterno.niſi dicat᷑ q ius paternũ
eſt cauſa huius fictõis cauſande.ſed poſtqᷓ; fictio eſt cauſata
oĩbus ꝓdeſt quibus ꝓdeſt veritas. Si ergo pater repudiat
boc ius accidſcit matri ⁊ ſoꝛoꝛi:qꝛ apertũ erat eis pꝛiuilegiũ
arg.de cõtra.tab.l.ſi poſt moꝛtẽ.S.fi.ſecus ſi pater nõ aperu⸗
iſſet hanc viã.puta qꝛ eſſet pᷣmoꝛtuus.tunc ſecus ⁊ oĩbus ꝓ⸗
deſt fictio q bus vera acquiſitio ꝓdeſt. ⁊ ſic nõ ob.l.cũ patro⸗
nus.de leg.ij.eſt cõcluſio al. in alleg.l.ſi infanti.
¶ Decim atertia cõcluſio.ſi intra ann ale tẽpus poſtqᷓ; beres
cognouit hereditatẽ ſibi delatã eã nõ adierit vel renunciaue
rit ille cũ ſucceſſione ſua a beneficio tranſmiſſiõis excludit
tex.in.l.cũ antiquioꝛibus.C.de iure delib.S.fi.⁊ ibi glo.
¶ Decimaquarta cõcluſio ꝙ ſuus heres ꝑpetuo adit.vt.l.
licet. C. de iure delib.⁊ ꝑpetuo tràſmittit ꝓpter exiſtentiã ſui
heredis ſicut ⁊ tranſmittit ad poſteros etiã poſt annũ ſentẽ⸗
tie.vt. C. de hbis qui ante aper.tab.⁊ de cadu.tol.l.vnica.S.in
nouiſſimo.cũ beneficio tñ abſtineꝑdi.vt.ff.ð caſtrẽ.pecu.l.he
reditate.S.i.⁊ de acquir.here.l.ſi quis filiũ.S.i.⁊ hoc niſi iam
vẽgite eſſent res hereditarie poſtq ſus heres hereditatẽ pa
ternã recuſauerat.vt.l.fi. C. d iure delib.
¶ Decimaquinta cõcluſio. extranens heres ſi deceſſit cum
ignoꝛaret ſibi delatã hereditatẽ omnino excludit᷑ heres eius
vt allega.S.ſi em̃.ſi autẽ ſciuit ſeruat᷑ diſtinctio dicte.l.cũ an⸗
tiquioꝛibus.⁊ ibi glo.
¶ Decim aſexta cõcluſio.ꝙ ſi beres nõ ſit ſuus ſi tamen eſt
de liberis tranſmittit etià ignoꝛãs ad liberos ſiue ſint in po⸗
teſtate ſiue nõ.C. de his qui ante aper.tab.l.i.nõ tamen trãſ⸗
mittit ad ſuperioꝛẽ.vt.C.ad oꝛphi.l.ij. ⁊ hboc ſm diſtinc. Bal.
in alleg.l.cũ antiquioꝛibus.in ſi.
¶ Decimaſeptima ↄduſio.cũ exiſtẽtia ſui brdis ſit quoddã
ius intellectuale ex reliquijs.:.xij.tab.inſitũ ſuis heredibus:
ſuus heres nõ põt expᷣſſe renunciare omni iuri ſuitatis.qꝛ ne⸗
ceſſarius ⁊ ſic ex vi nominis inuitus. eſt cõ cluſio Bal. in.l.
quidẽ elogio.C. de iure delibe. .
¶ Decimaoctaua cõcluſio.nõ ſufficit teſtatoꝛẽ eſſe de aſcẽ⸗
dẽtibus ⁊ illũ qui allegat tranſmiſſionẽ eſſe de deſcẽdẽtibus
niſi medius heres ſit ſiliter ð liberis.ſecus ſi ſit oĩno extrane
us vt gener. vt.l.ſi auia. C. ð iure deli.⁊ eſt ratio.qꝛ mediũ nõ
ↄueniens extremis ĩpedit qualitatẽ extrem oꝝ.vt.l.tria pᷣdia
ff.de ſerui.ruſti.pᷣdi.⁊ Bal.in.d.l.ſi auia.
¶ Decimanona cõcluſio.ignoꝛans nõ tranſmittit heredita
tem collateraliũ:qꝛ nõdum eſt in bonis. ff. ad.l.falci.l.pꝛecia
reꝝ.⁊.l.quando.C. de iure delib. 9
¶ Viceſima cõcluſio.diuerſaꝝ bereditatũ pꝛincipaliter de⸗
lataꝝ põt vna adiri altera repudiari.ſed pluriũ poꝛtionũ iu⸗
re inſtitutionis delataꝝ altera ſola repudiari nõ põt.de quo
vide caſum in alleg.l.quidã elogio.
¶ Viceſimapꝛima cõcluſio.hereditas materna nõ trãſmit⸗
tit᷑ ad aſcendẽtes ꝓpter liberos ſuperſtites quibus magis
debet᷑ hereditas matris.nã duobus fauoꝛibus exiſtentibus
vno parentũ:alio liberoꝝ pᷣferẽdus eſt maioꝛ fauoꝛ.ſ.liberoꝝ
ſecus in hereditatxe paterna que trãſmittit᷑ m iuris ciuilis re
gulas.vnde ꝑſona fratꝝ nõ impediret trãſmiſſionẽ vt eſt cõ⸗
cluſio Bal. in alleg h . ad oꝛpbi. =ò
¶ Viceſimaſecũda cõcluſio.ſi pater eſt negligens nõ curan
do hereditatẽ adire tanqᷓ filij decederent in poteſtate etiã ei
nõ dat᷑ reſtitutio.vt cõcludit Bal. in. d.l. ij.
¶ Jus accreſcẽdi an hʒ is qui admittit᷑ ad legatũ de iure ſpe
ciali.vide.o.ius accreſcendi.

Treuga.

¶Juer põt ad treugã cẽfedendã cõpellere ꝑtes:nã ad offi
ciũ iudicis ꝑtinet ꝓuidere ſe potẽtioꝛes viri ↄtumelijs mino
res afficiãt:vt.l.illicitas.S.ne potẽtioꝛes.ff. ð of.p.⁊ a foꝛtioꝛi

põt cõpellere tã ad treugã qᷓ; ad pacẽ.no.ab.i.c.i.ð treu.⁊ pa.

Treuga nõ eſt finis diſcoꝛdie. vide. . pax.

¶In ipſis rebus iam traſſatis in eccleſiẽ nõ poſſunt ĩponi

collecte. ſed ante tranſlationẽ poſſunt res cõſtitui tributarie
ita ꝙ poſtea trãſferant᷑ cũ illo onere tributoꝝ.not.bar.ĩ auẽ.
itẽ nulla cõitas.C. de epiſ.⁊ cle.⁊ melius in.l.reſcripto.ſff. de
mune.⁊ hono.⁊ archi.in.c.i.de ĩmu.eccle.li.vi.qð eſt veꝝ ſᷣmn
Zapũ qñ ſtatutũ impꝛintit damnũ:ſecus ſi auferat cõmodũ

qꝛ tũc extendit᷑ ad cdericos ex quo diſponit generaliter ⁊ nõ

pꝓcedit pᷣcipiendo vetando vel ꝓbibẽdo vel in agedis ꝑ cle⸗
ricũ foꝛmã dando.ad hoc.c.dilecti.de fêꝛo cõpe.Abb. in. c.
c clericis.de foꝛo cõpe.penul.colũ.
¶ Tributaria cũ ſunt pᷣdia ĩperatoꝛi:ſ donent᷑ eccleſe traſe
unt cũ onere tributi:vt.l.ĩperatoꝛes.ff. ð publi.nã xpᷣs cuius
oĩs actio eſt noſtra inſtructio ſoluit tributũ ĩperatoꝛi.vt.c.tri
butũ.xxiij.q.viij.⁊.c.ſi tributũ.⁊.c.magnũ.xi.q.i.foꝛtius ergo
eccleſia dʒ ſoluere.etiã ſi ꝓ dote fuit ſibi ↄceſſum.facit.l.placʒ
C.de ſacroſanc.eccle.canoniſata.xvi.q.i.⁊ glo.in.c.ſᷣm cano⸗
nicã.xxiij.q.viij.facit diſpoſitio veteris teſtamẽti.nã deus vo
luit vt clerici nõ haberent partẽ in terra ꝓmiſſiõis:ſed ſoluʒ
ꝙ eſſent cõtenti decimis ⁊ pꝛimitijs.vnde quicq̃ͥd poſtmodũ
babuit eccdeſia ex gratuita fideliũ deuotiõe tranſiuit ad eccle
ſiã cñ onere tributi.facit.c.cõuenioꝛ.xxiij.q.viij.cũ iur.S.alle.
nõ ob.auẽc.nulla cõitas.C.ð epi.⁊ cle.iũcto.c.i.de cẽſi.qꝛ veꝝ
eſt ꝙ; nouiter nõ põt iponi tributũ eccleſie poſtqᷓ; ad eccleſã
puenit.nec ſubijcit᷑ extraoꝛdinarijs oneribus.ſed ſi tributuʒ
fuit impoſitũ antiquitus annexũ ⁊ ꝑpetuũ.vel ſi pᷣdiũ eſt feu
dale eccleſia tenet᷑ ad illud.⁊ ſicintelligunt᷑.S.alle.iura.ſed ſi
onera nõ ſunt annexa nec ꝑpetua ab illis eccleſia eſt exempta
de iure ciuili. vt alle.l.licʒ.⁊ auc.itẽ nulla.⁊ plene in.c.nõ mi⸗
nus. de ĩmu. ecclè ⁊ facit tex.in.c.fi.de vi.⁊ hone.cler.vbi etiẽ

clerici de patrimo nio ſuo nõ tenent᷑ ſoluere gabellas vł aliaꝰ

onera ad que bona antea tenebant᷑.⁊ hoc cõcludit Abb.in
c.i.de cenſi.⁊ in.c.ij.eo.ti.
¶ Oẽs tallie ⁊ exactiões generaliter ſunt damnate ꝑ noua
iura:⁊ maxime qᷓ;tũ ad eccleſias.vt in.l.frederici hac edictali
S.illicitas.que.l.eſt in li.feu.rubꝛi.de paceiura. fir.colla.x.cõ
coꝛdat alleg.l.que incipit ad decus ⁊ decoꝛẽ.ſub rub.de ſta.
et cõſue.cõtra libe.eccle.editl.e.colla.S.itẽ nulla cõitas.⁊ in
auẽ. vt nulli iudi.S.nulli vero liceatxollaix. Abb. in. cjij. de
immu.eccle.iij.colũ. è
¶ Qui dicit collectas ſeu exactões eſſelicitas boc ꝓbare te
net᷑ vel ꝑ legẽ vel ꝑ ſenatuſcõ.vel ꝑ ↄſtitutionẽ pꝛincipis.C.
de vaca.mu.pu.l.vnica.li.x.vel ꝑ cõceſſionẽ a pꝛincipe ex cã
ſpeciali ĩpetrata.C. ð ſuꝑind.l.vnica.li.x.⁊ vide qð no.archi.
in.c.ſi q; romipetas. xxiij.q.iij.⁊ qdð le.⁊ no.in c.innouamꝰ.
de cen.vel ꝑ ↄſuetudinẽ diuturnã nõ ꝑ violẽtiã ſed ſpõte ab
oĩbus cõiter appꝛobatam.C.de cano.largi.l.vnica.lib.x.qð
intelligo qñ cõſuetudo tendit in fauoꝛẽ pꝛincipis nec ſibi ac
quirat᷑ collecta.tunc em̃ valet ↄſuetudo diuturna mõ pᷣdicto
aliud eſt cũ quis citra imperatoꝛẽ vult vẽdicare ius imponẽ
ditallias vel collectas ꝑ cõ ſuetudinẽ.nanstũc cũ vult pᷣſcri⸗
bere iura reſeruata pꝛincipi requirit᷑ immemoꝛialis pᷣſcriptio.
vt in.c.ſuꝑ quibuſdã.ð ver.ſig.⁊ Bar.in.l.ſ publicanus.ff.
de publi.cõſuetudo em̃ inſpiciẽda eſt in collectis ꝑ.l.i.C. de
auro coꝛo.vbi tenet Bar.ꝙ ſi cõſuetudo eſt ꝙ foꝛenſes tene
ant᷑ ſubire onera ꝑſonalia poterũt vigoꝛe ↄſuetudinis ad hᷣ
cõpelli.not.Abb.nõ.in.c.ij.de ĩmu.ec.iiij.colũ.
QSup exactiõibus ſeu collectis põt imperatoꝛ duntaxat
nouã legem cõdere ⁊ libere diſponere.ſecus in alijs pꝛincipi
bus inferioꝛibus.vt not.in.c. ꝑ venerabilẽ.qui fił.ſint legi.et
c.ſane.ð pꝛiuił.niſñ talis ſit pꝛinceps qui ſuꝑioꝛẽ nõ recogno
ſcat de iure vel de facto:vt rex francie vel alius qui pᷣſcripſit
iuranperij.vt not.in.d.c.ꝑ venerabileʒ.⁊ Abbas in dicto.
c.ij.de immu.eccle.vide.S.pꝛinceps ſupꝛemus põt ꝑ pꝛiuile
giũ.⁊.ð.pꝛiuilegiũ ĩmunitatis. .

Turbare.

2 2—

O Turbantes iuriſditiõem delegati an poſſint per eundem
iudicẽ puniri.vide.S.iudex. .
R—
Turpitudo.
¶ TZurpitudinẽ ſuã allegãs agẽdo vel excipiẽdo an ſit audi
endus.not. Bar.in.l.iuſiurãdũ qð ex ↄuentiõe.S.pꝓcuratoꝛ.

de iureiur. ⁊ ꝑ doct.ſjgnãter ꝑ Abb. late in. ccũ ſup.de ↄceſ.
pᷣbẽ lij colſj cñj ſei⁊ ꝑ Barba: in. cinter dilectos ð dona.

bltntt
df. de
eyfin
dmmoc
ertn
de

etiſe
8ins
ptciri
sage
tlpl
ncano,
densdo⸗
adtſonß
ſnodi
eccle
zalle.
eecleſi
lbutz
eſtfen
4.ſeaf
genhs
no m⸗
pbienis
ykale“
Abbin

hore
dicali
erc5
deſta⸗
6,din
ijde

rete
(.
rci
aw.
e ad
t

ulene
ab

tutat
ncipt⸗
egie
ono⸗
gihſt
dich.
plule

den

udi
10.

Tutor.

¶ Lutoꝛ licet regulariter a ſeipſo nõ poſſit emere licet ſit de⸗
putatus ad diſtrahẽdũ.vt.l.nõ l⁊.l.ſine emptõe.ff. de õbẽ.
empt.ſed ſi tutoꝛ hoc facit pala ⁊ ceſſante fraude boc poterit
vt.l.pupillus.ff. de aucto.tu.Abb.in.c.cũ in iure.ð elet.
¶ QZutoꝛ verus ſi pſtitit auctoꝛitatẽ pupillo:vna cũ falſo tu⸗
toꝛe valet actus ex pſona tutoꝛis veri nec inficit᷑ ppter admi
xtõeʒ inhabilis ⁊ falſi tutoꝛis.vt.l.i.ff. qð cũ falſo tu.⁊ eſt ra
tio qꝛ quilibet tutoꝝ babet ſolidã poteſtatẽ.not. Abb. in. c.
cũ ſuper.de o ffi.dele. iij.colũ.
¶ Zutoꝛes ſi ſunt duo vniꝰ pupilliſi vnus nõ ſoluit debitũ:
põt alius ab eo debitũ exigere:qꝛ nõ eſt ibi dñs qͥ poſſit ſibi
ꝓuidere.vt.l.ſi płes.ff.ð admi.tu.Ab.in.c.nõ iniuſte.ð ꝓcu.

¶ ¶ Luto: vel curatoꝛ ſi damnificet minoꝛẽ in iudicio vel ex⸗

tra an minoꝛ põt agere cõtra eum vel rem vendicare.vide.S.
adminiſtratoꝛ neceſſarius.
¶ LZutoꝛ ſi geſſit ſe ꝓ tutoꝛe ignoꝛãdo eſſe tutoꝛẽ nõ valent
geſta ꝑ eũ.vt.l.quero.ff. ð eo qui ꝓ tuto.geſſit.no.in.c.pꝛudẽ
tiã. de offi. de le. Abb. in. c. cũ ex officij.de pᷣſcrip. vi.colũ.
¶ LZutoꝛ excuſat᷑ ſi nõ mouet cauſam in qua maioꝛ eſt ſum⸗
ptus litis q; vtilitas.vide.S.appellari in minima.
¶ Zutoꝛ qui calũ nioſam litẽ inſtituit etiã noĩe pupillitenet
ſoluere expẽſas de ſuo ꝓpꝛio.idẽ de pᷣlato qͥ noĩe eccłie inuti
liter egit.vide gl in.l.nõ ignoꝛatũ.C. ð̊ admi.tu.⁊ qð no.in.c.
puenit.de fideiuſ.Abb.in.c.repᷣhenſibilis.circa fi.de ap.
¶ Tutoꝛqͥ deſinit eſſe adueniẽte pubertale minoꝛis ampliꝰ
nõ cõuenit᷑ de nouo noĩe pupilli:ſed cãm pꝛincipiatã tenet
Pꝓſequi niſi admiſtratio ſit trãſlata in curatoꝛẽ.vt.l.vnica. C.
vt cauſe poſt pu.tu.adſit.no. Ab.in.c.ex ꝑte.ij.ð ap.circa ff.
¶ Tutelã nõ põt mater adminiſtrare abſqʒ eo ꝙ renũciet ſe⸗
cũdis nuptijs ⁊ velleiano:nã regulariter obmiſſio ſolennita
tis vitiat actũ.vt.c.qꝛ ꝓpter.ð elec.⁊.l.ſi vna.C. ð teſta.nã ſi⸗
cut mulier maritata nõ eſt apta ad tutelã ꝓpter ſuſpitõeʒ.ita
nec mulier nõ deponẽs affectionẽ nubẽdi nec alienãdi bona
filioꝝ.eſt cõcluſio Abbeen. c. ex ꝑte.ij.de appel.ij. colũ.
¶ Tutoꝛ nõ cõſiciens inuentariũ licʒ poſſit admiſtrare põt
tñ vt ſuſpectus remoueri.no. Bar.in.l.tutoꝛ qui repertoꝛiũ.
ff. de admi.tu.eſt tñ nõ.ꝙ ſi eſt ↄſuetudo de nõ cõficiendo in⸗
uentariũ ꝑ tutoꝛẽ valet talis ↄſuetudo.ar.in.l.de qͥbus.ff. de
legi.no. Bar.in.d.l.tutoꝛ.vbi etiã dicit ꝙ iudex põt ex cauſa
remittere tutoꝛi cõfectionẽ inuentarij:vt ſi erpedit pupillo ne
patrimonij ſecreta reuelent᷑.arg.in.l.ij. C. de ali.pupil.pᷣſtan.
Abbas in. c. ex ꝑte.ij.de appel.
¶ TZutrix põt dari mater in teſtamẽto paterno.tutela tñ ſibi
directa erit in ſuſpẽſo donec ſeruauerit ſolẽnitatẽ cõtentã in
auc.ma.⁊ auie.A bb.in.c.ex ꝑte.ij.de appel.in vlti.colñ.
¶ Zutoꝛis confenio an ⁊ quando pᷣiudicet pupillo.vide.
cõfeſſio tutoꝛis.
TZutoꝛ ſi delinquit ertra negociũ pnpilli nõ nocet pupillo.
vt.l.nec interdicto.⁊ qdð ibi not.de reg.iur.⁊.c.ſi epᷣm.xvi.q.i.
aut gerendo negociũ.⁊ tũc aut tutoꝛ colludebat cũ aduerſa
rio ⁊ nõ pᷣiudicat pupillo.vt.l.meminerint.C. vnde vi.aut nõ
colludebat ⁊ tũc aut pena nõ põt cadere eque in tutoꝛe ſicut
in pupillo ⁊ pᷣiudicat pupillo.vt.l.polla.ᷣff. de bis qͥbus vt in⸗
dig.⁊.l.iubemus nullã. C. de ſacroſan.ec.põt tñ pupillus cõ⸗
tra tutoꝛẽ habere regreſſum ſicut põt eccleña cõtra pᷣlatũ. vt
not.in. c. cũ olim. de cenſi. aut pena põt eque cadere in pupil⸗
lũ ſicut in tutoꝛẽ ⁊ tunc tutoꝛ ⁊ pupillus tenent᷑ſed cedendo
actiõem cõtra tutoꝛẽ liberat᷑ pupillus ff. de euic.l.illud.̊ ad
mi. tu. l. fi. er qbus not.ꝙ ſi tutoꝛ egerit litẽ calũnio ſam ꝙ ip⸗
ſe dʒ cõdemuari in erpẽſis ſuo noĩe.vt.l.nõ eſt ignotũ.C. de
actio.tu.poterit etiã cõdemnari pupillus.vt.l.qui ſolidũ..
etiã.ff.de lega.ij.tñ pupillus cedẽdo actionẽ liberat᷑. vt alle.
l.fi.de admi.tu.iſta etiã que dicta ſunt poſſunt applicari pᷣla
to qui equiꝑat᷑ tutꝛi.no.Abb. in.c.i.vt lite pẽ. in fi.
¶ Zutoꝛ ⁊ curatoꝛ ⁊ alij adminiſtrationẽ᷑ babẽtes iurãt de
calũnia etiã ſine mandato.vide.s.iurare tenet᷑ de calũ.
¶ LZutoꝛ ſeu curatoꝛ in rebus pupilli vel adulti no ↄſtituũt
ꝓcuratoꝛẽ ante litis cõtel.vt.l.neq; tutoꝛes.C. de ꝓcur. ⁊ gl.
notabilis in. c.fi.vi.q.iij. ? ideo amplioꝛẽ poteſtatẽ habet p⸗
latus in bonis ecdleſie q; tutoꝛ in bonis pupilli vt.cci cam.
de lura. calñ,⁊ ibi Abbe in pꝛin.

O Tuto: nõ põt res pupillares donareqꝛ nõ dicitur tntoꝛ
qui pupillũ expoliat. vt.ff. ð admi.tu.llutius titius.5.fi. ff. p
emp.lͥ fundũ 5S. ſi tutoꝛ. .l.pactũ curatoꝛis.C. ð pactis.
¶ Poõt pupillus cñ auctoꝛitate tutoꝛis cõpꝛomittere ſuper
rebus ſuis.ff. ð arbi.l.ſi pupillus.⁊ hoc veꝝ ſi cõpꝛomittit in
eũ qui nõ poterat ex iuriſditiõe cognoſcere tanqᷓ; in amicabi⸗
lem cõ poſitoꝛẽ:nec tũc dicit᷑ leſus niſi doceat deleſione. vt di
cta.l.ſi pupillus.⁊.ff. de arbi.l.diẽ ꝓferre.S.coꝛã.ſed nõ põt
cõpꝛomittere in eũ qui ex iuriſditiõe poterat de cauſa cogno
ſcere:qꝛ tũc dicit᷑ leſus ⁊ facto cõpꝛomiſſo cõpetit reſtitutio.
no. glo.in.l.ſi minoꝛ. S.minoꝛes.ſi mino.⁊ eſt ↄcluſio Bar.
in ſuis ↄſi.ↄſilio qð incipit.nunqͥd tutoꝛ tutoꝛio noĩe ⁊c.
¶ Põt tutoꝛ etiã ſine pupillo indiſtincte cõpꝛomittere ſuꝑ
rebus pupilli qñ eius iura ſunt obſcura ⁊ ꝓſecutio rei pupil⸗
laris nõ põt fieri de facili.nã ſicut in dictis caſibus tutoꝛ põt
tranſigere ⁊ de iure pupilli aliqͥd remittere:ita 2 cõpꝛomitte⸗
re.vt ſentit glo.C.de pac.l.pactũ curatoꝛis.facit.l.interdũ..
qui tutelã.ff.de furt.ſed ſi ꝓſecutio rei pupilli põt fieri de faci
li ⁊ ipſius iura ſunt clara nõ tenet cõpꝛomiſſum.qꝛ nec põt
tunc tutoꝛ iura pupilli miuere vel donare nec in religionem
iuriſiurãdi ponere.vt.ff. de iureiurã.l.tutoꝛ.in pꝛin.⁊ ibi glo.
Bar. vbi.S.facit.l.pᷣſes ¶. de tranſact.
¶ LZutoꝛ circa cõfectionẽ inueſtarij iuſtã bʒ cãm ignoꝛantie
ꝛ in ius ſuccedit alterius.vt.l.qui in alterius.ff.ð reg.iur.nõ
ergo tenet᷑ de dolo ⁊ lata culpa.nã dʒ ꝓbari ſentẽtia tutoꝛis
vel ꝙ cõiter erat notũ res defuncti eſſe ⁊ nõ appoſitas in in⸗
uẽtario:vt ſic colligit᷑ lata culpa que eſt ignoꝛare qð oẽs ſci⸗
unt. vt. l. ꝗð te. ff. ſi cer. pe.vel leuis culpa que a diligẽti pote⸗
rat ꝓuid eri.vt.l.ſi putatoꝛ.ff.ad.l.aquił.⁊.ff.ð pig.ac.l.ſ pue
nerit.S.fi. Bar.in ↄſilio qdð incipit.lr̃as magnificẽtie.
¶ Cõtra heredẽ tutoꝛis nõ iurat᷑ in litem:ſed dʒ plene ꝓba⸗
ri.C. de in litẽ iuran.l.ij.S.fi.⁊ ꝑ totũ. Bar.vbi.sẽ. 82
¶ Cõtra tutoꝛẽ qui nõ fecit libꝝ redditionũ fructuũ bonoꝝ
pupilli defert᷑ iuramentũ in litẽ.ff. de tuteł.⁊ rati.di.l.i.S.offis
cio.⁊ ibi not.⁊ de redditiõe bonoꝝ põt ꝓbari ꝑ innentariũ
vel ꝑ ſeruos vel factoꝛes ſeu laboꝛatoꝛes pupilli.ff.de admi.
tuto.l.ad inſtendũ.⁊ de tu.⁊ ra.diſ.l.i.S.de ſeruis.plene ꝑ
Bar.cõſilio qð incipit.cũ pᷣdicta.
¶ Matn defert᷑ tutela legitima liberoꝝ. C. in qbus cau.pi.
ta.cõtra.l.iij.⁊ not, in auc.ma.⁊ anie.C.qñ mulier tu. of. fun.
po.nõ tñ defert᷑ neceſſitati ſed eius volũtati cõmittit᷑ vt ibi.
¶ Mater dʒ ſtatim cũ põt tutoꝛẽ peterefilio vel illã aſſume
re vt a ſucceſſiõe filij nõ excludat᷑.vt.l.ſciant.C.de legi.here.⁊
l.matris pietas.⁊.l.matres.qui pe.tu.⁊ eſt tex.in.l.ij.S.cõfes
ſtim. ff. ad tertuł.ſed ſi eſt impedita iuſto impedimẽto: duʒ tñ
impedimentũ annũ nõ excedat:tũc licet cõfeſtim nõ petat bʒ
annũ ad moꝛã purgand.h̊ tenet Ricar. ma.et refert Bart.
in ſuis cõſilijs:cõſilio qð incipit.factũ ſuper quo. cũ ſe.eſt tñ
no.ꝙ ſi ex moꝛa matris ius pupilli factũ eſſet deterius vel bo
na pupilli remanſiſſent inculta vel diſſipata:tunc mater repu
tatur indigna a filij ſucceſſione:qꝛ nõ vt filium tractauit ma⸗
terna caritate poſtpoſita. vt.l.ij.poſt pꝛinci.ff.qui pe.tu.not.
Bar. vbi.ð.cõ ſilio in hac materia.
¶ LZutoꝛ vel curatoꝛ an tenet᷑ iurare vel minoꝛ eius auctoꝛi⸗
tate.vide.õ.minoꝛ nõ iurat.cũ v.ſeq. .
¶ LZutoꝛ ſimpliciter datus a iudice geiginis vl domicilij ad
totũ patrimoniũ vbicunq; exiſtens datus videt᷑.ff. de tuto.et
cura.datis ab his.i:.i.in fi.⁊ derebus eoꝝ qui ſub tute.⁊c.l.
magis puto.S.illud.licet talis tutoꝛ ab adminiſtratione bo⸗
noꝝ exiſtentiũ in illa ꝓuincia poſſit ſe excuſare.ff. de excu.tu.
l.illud.⁊.l.ꝓpter litẽ.S.licet.certe tñ rei nõ põt dari tutoꝛ: ſed
vniuerſo patrimonio affricano ſuo.ff. ð teſ.tu.l.certaꝝ.⁊.l.ſi
tamen.⁊ ſi expꝛimat᷑ patrimoniũ pupilli nõ poterit dari tu⸗
toꝛ niſi a iudice cui illud patrimoniũ ſubeſt.vt. ff.de tu. ⁊ cu.
datis ab bis.l.de pupillo.⁊ de exq.tu.l.iuriſperitos. Old.
cõſilio.clxix.⁊ vide.s.curatoꝛ.
Quratoꝛes poſſunt cõſtituere dotẽ ꝓ minoꝛibus puellis
maritandis.vt.l.tã.C.de epiſ.⁊ cleri.idẽ ſi pater puelle eſt de⸗
mens vel furioſus poſſunt ipſius curatoꝛes cõſtituere dotẽ
filiabus ipſius dementis.nota Abba.in. c. raynutius. de te⸗
ſta.iij. columna.
¶Sequunt᷑ additiones domini Ludo, de Campis ad pᷣce
gentem litteram. T.
V t ii;

6, Zcenos.

¶ Megulariter nõ refert an aliqd fiat tacite vl
expᷣſſe. not. Abb. in. c. que in eccdleſiaꝝ. de cõſti.

¶ De quo operat᷑ mandatũ illius qui tacite inhereat.vide

per Abb. notabiliter in. c. cũ dilecta. de reſcrip.

¶ An tacen videat᷑ cõſentire.not.per Abb. in. c. ex ꝑte de⸗

cani.de reſcrip.
¶ Qui interrogat᷑ ⁊ tacet babet᷑ ꝓ cõfitẽte.not. Abb.in. ci⸗

de poſtu. p̃la. ⁊ in. c. ſcriptũ.de elec. . „
¶ LZacens an cõſentiat vgl diſſentiat. not. per Abb. in. c. nõ

ininſte. de ꝓcura.⁊ vide per eundẽ. Z .
¶ Zaciti ⁊ expᷣſſi eadẽ eſt rõ: ⁊ idẽ effectus niſ appareat ro
diuerſitatis. no. Abb. in.c cũ eccleſia.de cã poſ.⁊ ꝓpꝛi.
¶ An plus operatur tacituz qᷓ expſſum. vide plene ꝑ Abb.
in.c.dilecti.de foꝛo cõpe.
¶ An ſentẽtia lata noceat nõ cõpꝛehenſo in ꝓceſſu ſciẽti tñ
et tacenti. vide plene per Abb.in. c.cũ ſuper. de re iui-.
¶ Qñ videat᷑ tacendo aliũ agere cõſentire ad hoc qð ſibipᷣ
iudicet. per Abb.in. c. q;uis. de raiudi.

¶ PWerſona põt collectiſaſt in loco domicilij ꝓ bonis que

ſunt alibi.plene ⁊ elegantiſſime per dũm Geoꝛ.nattam in ſo
lẽni repetiõe.c.q;uis.de pac.li.vi.colũ.cxxxvi.

Temporalitas.

¶ An mõachi religioſi poſſint habere tẽpoꝛalitatẽ ⁊ caſtra.

vide. S, in additionibus ad lr̃am. F. in ᷣbo foꝛtaliciũ.

Tempus.

¶ Zeẽpoꝛa regulariter ſunt cõtinua.not.Abb.in. c.fi.ð elec.

¶ Annus dicit᷑ multũ tp̃s.not.Abb.in.c.plerũq;. de reſcri.
¶ Inkra qð tpᷣs ſunt ꝓmouendihabentes beneficia.vide ꝑ
Abb. in. c. cñ in cũctis.S.inferioꝛa.de elec.
¶ Si ꝓmiſiſti aliquid facere certo tꝑe ⁊ certũ eſt ꝙ non põt

fieri infra illud tpᷣs an dẽat erpectani totum illud tẽpus.vid

ꝓ Abb. plene in. c. cũ in veteri.de elec.

¶ Zempus an ſit modus tollende vel inducende obligatio
nis.ꝑ Abb. in. c. nulla. de cõceſ. pben.
¶ An ſex menſes quos hʒ oꝛdinarius ad cõ ferendũ ſint vti
les vel cõtinui.ꝑ Abb.in.c.nulla. de cõceſ.pᷣben.

¶ Quale tpᷣs bʒ ſuꝑioꝛ ad inſtituẽdũ.vide ꝑ eũdẽ. e.c.

¶ Quale tpᷣs hʒ ille qͥ hʒ ↄfirmare electionẽ.vide Abb. e.c.

¶ Si ius ꝓuidendi deferat᷑ ad oꝛdinariũ per negligẽtiã pa
troni an babeat ſex menſes oꝛdinarius. vide Abba. in. c. qꝛ;
diuerſitatem. de cõceſ. pᷣben.
¶ Quando incipiũt currere ſex mnẽſes archiepᷣo.vide Abb.
in.c.ex ꝑte.de cõ ceſ.pᷣben.
¶ Zepus an in dubio debeat intelligi de cõtinuo. vide per
Abb. in. c. ad apoſtolicã. de regula.
¶ Si ten eoꝛ ad oꝑas aliquo tꝑe an teneoꝛ alio tꝑe qᷓ; ꝓmiſ⸗
ſo the.vide.s.in additiõibus ad lr̃am. O.ſuꝑ vᷣbo opera.
¶ An ſer uitiũ factum per ſubditos epo pertantũ tẽpus de
quo nõ cõſtat męmoꝛia in cõtrariũ inducat obligationẽ. vi⸗
de per Abb.in.c.qð latenter. de reg.iur.

Territorium.

¶ Ertra territoꝛiũ nõ põt quis excõicare:abſoluere vel alia
exercere que exigũt cauſe cognitio nem: beneficia tñ cõferre
cauſas delegare ⁊ alia que ſunt voluntarie iuriſditiõis põt:

vt not.Ab. in. c.nouit. de offi.leg. Sed an in alio territoꝛio .

poſſits exercere ea que ſunt cõtentioſe iuriſditionis de vo⸗
lũtate iudicis illius terre.dic ꝙ ſic:vt not. Abb. eo.c.
¶ Ertra territoꝛiũ an po lit quis cõfirmare electionem vel
inſtituere pᷣſentatũ.eo.c.per Abb.

Teſtator.
¶Sißlatus teſtatoꝛẽ volentẽ facere heredem inducit vt eũ

faceret heredem quid iuris.vide per 4
peculio deneop. vigep Abb. in. c. pꝛeſbyter. de

¶ Siteſtatoꝛ ꝓhibet vt epiſcopus nõ ſe intromittat deſ
. ua
voluntate an valeqt. vide per Abb. in. c tua: de teſt.

— „

Teſtimonium

¶ Differentia eſt inter teſtimoniũ ⁊ depoſitiõem.no. Abb.

in, ciin laterañ, de pben.

Theſaurus

¶ De theſauro ſancte m f̃is eccleſie ⁊ ùd ſit.vide elegãter ꝑ

Abb.in. c. ad liberãdã. de iudeis.⁊.c.indulgentie.ð pe. ⁊ re.

Titulus

¶ Elericus põt denominari a titulo ſui beneficij not. Abb.

in.c.dudũ.eo.ti.de elec.

¶ Titulũ an quis teneat᷑ ꝓbare ſue poſſeſſiõis.vide Albb.
in.c.ex inſinuatione.
¶ Siquis impetrat beneficiũ tanq; vacans debet ꝓbare
vacationẽ ⁊ poſſeſſoꝛnõ debet ꝓbare titulũ.Abb. eo.c.
¶ An qs poſſit vti plurimis titulis in eodeʒ bñficio.vide ꝑ
abb. in. c. nõ ſine. ð arbi. ⁊ in.c.poſt electionẽ. de cõceſ. pᷣbẽ.
¶ An agẽs ꝓ iuribꝰ ſui bñficij teneat᷑ do cere q̃liter eſt bñfi⸗
ciatus ⁊ ð titulo bñficij.no.ꝑ abb.i.c.cũ ſuꝑ.de cã poſ.⁊ ꝓp.
¶ Intitulari an quis poſſit in pluribus beneficijs.vide per
abb. in. c. extirpande.S.qui vero.de pᷣben.
¶ Titulum tenet᷑ monſtrare qui poſſidet cõ
not.abb.in.c.qᷓẽto.de cenſi.
¶ In omnibus ſpũñ alibus ex ſolo titulo querit᷑ plenuʒ ius.
not. abb.in.c.fi.de ſpon.duoꝝ.
¶ Beneficiatug an teneat᷑ oſtendere titulũ ſuuʒ oꝛdinario
ſui beneficij.vide ꝑ abb.in.c.licet hely.de ſimo.
¶ An ꝓpter antiquã poſſeſſionẽ releuet᷑ quis a ꝓbatione
tituli ⁊ ſtetur ſuo iuramento.vide ꝑ abb.eo.c.
O Intitulare an poſſim aliquẽ in titulo beneficij mei.vide

tra foꝛmã iuris.

ꝑ abb.in.c.ꝑ tuas.de ſymo.⁊ quid põt petere ille qui eſt intia

tulatus ꝑ me.vide iĩbidẽ ꝑ eundẽ.⁊ qͥd ſi bona nõ ſufficiũt mi
bi ⁊ intitulato:an aũtin dubio vel in ſubſidiũ debeat ſibi ꝓ
uidere epᷣs.vide plene ꝑ abb.in.c.ꝑ tuas.de ſymo.

Tolerantta

¶ Aliquando tolerant᷑ mali cauſa euitandi ſcandalũ etiaʒ
in ſeruitio pᷣlatoꝝ.not.abb.in.c.dilecti.de excep.

Tonſura.

¶ An ſacerdos poſſit cõferre pꝛimam tonſuram, vide abb.

in.c.quanto.de cõſue.

Tortura.

¶ An clericus ꝓ delicto poſſit toꝛqri.vide ꝑ abb.in.c.l.de
depoſito.⁊ ſi ſic:an ꝑ laicũ.vide abb. in. c. vniuerſitaij. ð ſen.
excõ.pleniſſime etiã ꝑ eundẽ in.c.cũ in cõtplatõe.ð reg.iur.

Tractus tẽporis

¶ Tractus futuri tpis an pꝑtin eat ad iudicẽ vide ꝑ abb.in.c.
licet.de elec.⁊ in.oauditis.de ꝓcura.⁊ ꝑ eundẽ in.oicũ ſuper.
de cõceſ.pᷣben.⁊ in.c.in noſtra.de ſepul.

Tranſlatio

¶ An eps inuitus poſſit tranſferri ad aliam eccleſiaʒ ⁊ quid
de rectoꝛe parrochiali.vide ꝑ abb. in.c.fi. de poſtu.pᷣla.⁊ qͥd
de alijs beneficiatis ibidem.

¶ Tranſlato epo an cõfeſtim vacet pꝛimus epᷣatus an a tẽ⸗

po acceptatiõis.vide ꝑ a bb.in.cfi.de poſtu.pᷣla.vide etiã
p eundẽ in.c.cũ a nobis.de elec.⁊ an papa tranſferẽdo vnuʒ
epm de vna eccleſia ad aliã videat᷑ eum abſolueres ſacramẽ
to vel vinculo pꝛime eccleſie.vide ibidẽ.

Treuga

¶ An illi qͥ hũt liberã admiſtratio nẽ ciuitatis poſſint cõpel

lere ſubditos ad pacẽ. vide ad plenũ ꝑ ab.ĩ rubꝛ.ð treu.⁊ pa.

¶ De treugis ſtatutis a canone ⁊ tẽpoꝛe eoꝝ.vide per abb.
in. c.i.de treug.⁊ pace. .
¶ De treuga ↄuentiõali ⁊ an eã rumpens teneat᷑ ad penã
uentionalẽ,⁊ quis videat᷑ violare treugã.vide ꝑ eũdẽ: eic

Turba

— f

— — 1,—

— —-— —— - —. —

— — — — — — — ,——

hb⸗

erp
ne

00.

uris,
is,
farie
tone
ide
linti⸗
eni
big

H

;

e

le
öſen.
gi.

npen

tid
ia
i
ni
Me

pi⸗
n

60

¶ An per actũ iudicialem fiat turba. vide per abb.in c. audi
ta.de reſti. ſpolia.

Turpitudo

¶ An allegãs turpitudinẽ ſit audiẽdus.vide abb.in.c.cũ ſu
per.de . cel.pᷣbẽ.⁊ vide ꝑ eũ latius in.c.inter dilectos.ð do.

—

Agabundus

v ¶ Vagabundus quilibet põt cõueniri vbi re⸗
peritur. vt in autẽ.vt nulli iudi.S.ſi qu i vero.de
quo põt intelligi illa auctoꝛitas vbi te inuenero ⁊c.⁊ illa au⸗
ctoꝛitas in deo vel in papa ⁊ in imperatoꝛe qui ꝑ vniuerſum
oꝛbem habent iuriſditiõem.xi.q.iij.cuncta.xcvi.di.ſ impera
toꝛ.quis aũt dicat᷑ vagabundus tangit gl.in.l.eius.S.fi.ff.
ad muni.glo.⁊ Bar.in.l.ij.S.pꝛetoꝛ.ff.de dam.infec.q dicit
vagabun dũ illũ qui nõ habet domiciliũ certũ ⁊ habitatõeʒ
firmã in aliquo loco.⁊ idẽ Bar.in.l.i.C.vbi de cri.agi opo:⸗
tet.⁊ vide Spec.⁊ Jo.an.in addi.ti.ð cõpe.iudi.adi.S.i.ſub
H. xl. ? Abbas in. c. fi. de foꝛo cõpe.ix.colũ.vide.S.foꝛus.ᷣ.
cõueniri põt, vide.S. remittendus.

Agriatio
¶ Vlariare põt qͥs ſepe anteqᷓ ius alteri ſit qſitũ.ſecus ſi ius
ñt q̃ſitũ alteri vt in electõe. Jo.an.in.c.mutare.ð re.iur.li.vi.
Abb. in. c. bone.ij. ð poſ.pᷣla.iiij.colũ.⁊ Inno.i.c.noſti.ð ele.
¶ Variare an poſſunt eligentes aliqueʒ ad officiũ ſeculare.
cide.S.officium. .⸗
¶ Variare quis dicat᷑ vel vacillare.vide.s.teſtis varians.

Zaſallus.

¶ Vlaſallꝰretinet vtile dñiũ in feudo dñs aũt retinet directũ
vt eſt tex.in.c.i,in qͥ.cau.feu.ami.colla.x.bal.in.c.i.ð ca.coꝛ.e.
colla. Inn.in. c. ceteꝝ.ð iudi.abb.ĩ.c.ſi diligẽti.ĩ pᷣn.ð pᷣſcri.
¶ Vaſallus an ↄueniat᷑ ſuꝑ feudo coꝛã dño⁊ qͥs cognoſcit
an cã ſit feudalis.⁊ ð hac matia plene ꝑ abb.i.c.ceteꝝ.ð iud.
¶ Vaſallus põt pᷣeribe cõtra dñm vt nõ teneat᷑ ad ſerui⸗
tia.not. Bal.in li.feu.ti. ſi de feu.fue.cõtrouer.c.ſi quis ꝑ tri⸗
ginta.colla.x.⁊ vide abb.in.c.ad audientiã.de pᷣſcrip.
¶ Vaſallus que ſunt illa que tenet᷑ iurare.vide.c.ego. N.ð
iureiurã.⁊.c.de foꝛma.xxij.q.v.⁊ qð not.in.c.ex trãſmiſſa.de
foꝛo cõpe.⁊ vide.ẽ.pᷣcipere.
¶ Valallus poteſt reſſtere cõtra d ominũ iuſticiam denega
tem. vide.S. bellum.
¶ Vlaſallus põt ſibi acquirere nouũ vaſallũ infeudando ſi
bi feudũ etiã ſine licẽtia pꝛioꝛis dñi.not.glo.in.c.que in eccle⸗
ſiaꝝ.de cõſti.⁊ ibi abb.circa finẽ.⁊ eſt expᷣſſum in li.feu.ti.de
lege coꝛradi.S.ſimiliter.⁊ hoc veꝝ ſᷣm abb.dũmodo nõ infeu
det eccleſie:qꝛ tũ eterioꝛat᷑ ↄditio pꝛioꝛis dñi.vt not. in.l.
cliẽtulus.allein glo.dicti.c.que in eccleſiaꝝ. H
¶ Vlaſallus tenet᷑ iuuare dñm:licet dñs vaſallũ nõ iuuaue⸗
rit.⁊ eſt ratio:qꝛ vaſallus tenet᷑ dño ꝑ iuramentũ:ſed dñs nõ
tenet᷑ vaſallo niſi ꝑ vꝛbanitatẽ tm̃.vt.l.creditoꝛes.C. ð pig.⁊
l.ancille. C.e.ti.not.doc.in.c.bꝛeui.de iureiurã.
¶ Vaſallus eccleſie cathedꝛalis tenet᷑ ad fidelitatẽ ⁊ ad ſer⸗
uitium nõ ſolũ eccleſie ſed ipſi pᷣlato.vt colligit᷑ ex.c.i.de feu.
facitx.c.cũ tibi.de vᷣbo.ſig.
¶Vaſallus nõ põt renunciare feudo nec ſe liberare a ſerui⸗
tio inuito dño.ar.in.l.ĩperatoꝛ.S.ij.ff.de leg.ij.⁊ in.l.ſicut.C.
de acti.⁊ obli.nã iſti ↄᷣ ctus fiũt gra vtriuſq;.ideo nõ poſſunt
diſſolui niſi vtriuſq; interueniẽte cõſenſu.idẽ dic in vcit em⸗ .*
phiteoſis.eande rõnem not.a bb.in.c.i.de ſeu.i.colũ.
¶ Varallus perdit feudum eũ alienando irrequiñto dño.vi
de s feudunf:. v, ſi vaſallus.

Aectigal.

¶ Vlectigal ⁊ pedagiũ idẽ impoꝛtãt.vt not.in.l.i.ff.de pub.
dicit᷑ e pedagiũ qhedã pᷣſtatio que fit a tranſeuntibus ꝓ re
bus que vehunt᷑ ⁊ quandoq; ſoluit᷑ ꝓ perſona.vectigal ergo
idem eſt qꝛ ſoluitur ꝓ bis que vehunt᷑ id eſt poꝛtantur.not.
abb. in. c.innouamus. de cenſi.
¶ Vectigalia ſeu pedagia nõ tenent᷑ ſoluere clerici etiã ſi ꝑ
licita ſta tuta fuerint impoſita:qꝛ eſt onus perſonale ⁊ ꝑſona
clerici nullo mõ eſt ſubiecta laico. vt habek in ca q i. de ceſt

li. vi. ⁊ in cle. pᷣſenti.eo.ti.abb. vbi898.
. ¶ Vectigal ſeu pedagiũ quod nõ eſt legitime impoſitũ lici⸗
te poſſuut defraudare tã clerici qᷓ laiciqꝛ nõ cadit ꝓpꝛie boc
caſu fraus:ſed potius quis euitat grauamẽ nõ ſoluendo.Ci
ues tñ qui cõ muni cõſenſu illud imponunt nõ licite fraudãt
qui in eoꝝ pᷣiudiciũ potuerũt boc ſtatuere.not. Bar.in.l. ve⸗
ctigalia.ff.de publi.abb.in alleg.c.innouamus.
¶ Vlectigalia ⁊ pedagia nullus alius qᷓ; impeſatoꝛ vel rex
ſeu immemoꝛialis cõſuetudo põtimponere,eſt cõclu. glo.et
abb.poſt eũ in alleg. cteinnouamus.

ANenditio

¶ Vlenditiõis verbũ extendit᷑ ad omnẽ alienationẽ ⁊ ſic ꝓ⸗
bibitus vẽdere ꝓbibet᷑ ꝑmutare ⁊ donare.not.glo.fi.in.c.ex
pte. de poſtu. vide.l.ſtatuliberi.in fi.ff. de ſtatu libe.⁊ per leg:
ſtas in.l.ſancimus.C. ð re.alie.nõ alie. ⁊ ̊ ꝓcedit niſi ĩ diſpo
ſitione fieret mẽtio ſeu cõmemoꝛatio pᷣcij:qꝛ tũc intelligit᷑ ſtri
cte de cõtractu venditiõis.vt eſt tex.notabilis in.l.fi.C.de pᷣ⸗
dijs decu.ſine decre.nõ alie.li.x.⁊ abb. in alle.c.ex ꝑte.
¶ Venditionis verbũ an cõpꝛehendat omnẽ alienationeʒ.
vide.j.verbũ venditioniss
¶ Vienditione ꝓhibita videt᷑ ꝓhibita pignoꝛatio cũ ꝑ pi⸗
gnoꝛationẽ peruenit de lacili ag⸗ diſtractionẽ. vt. l. ij. C. de in
re domi.impe.⁊.l.hoc eoꝝ.ff.de pig.ab:.in.c.in cauſis.ð elec.
viij.colũ.⁊ vide.S.mandatum. H
¶ Exiſtens in ludo ſi vendat rem ſuã luſoꝛi:an valet cõtra⸗
ctus.vide.S.reſcriptio..exiſtens in ludo.
¶ Emptoꝛ rei eccleſaſtice nõ põt petere pᷣcium ſi id amittit.
qꝛ cõtra ius emit ⁊ etiã tenet᷑ reſtituere fructus ꝑceptos.vt.l.
iubemus nulli.C.de ſacroſanc.eccle.⁊ ex ↄᷣctu cõtra ius nun
qiᷓ; quis lucrat᷑ fructus. vtin.li.⁊ ibi Bar.C. de re.decu.ſine
decre.nõ alie.li.x.vide.c.ſi qua ð rebꝰ.xij.q.ij.⁊ gl.in.cii.ne ſe.
vacan.abb.in.c.cũ cauſa.in fi.de re iudi.
¶ Vlenditio ſi fiat de certo coꝛꝑe bereditatis cũ falſa demõ
ſtratiõe quid iuris.vide.S.donatio ſi fiaat.
¶ Quando vendunt᷑ res pupilli ſite ertra territoꝛiũ vbi pu
pillus bhabet domiciliñ:cõ ſulit Cal.ꝙ talis vẽditio fiat in lo
co vbi ſunt bona ⁊ in loco domicilij.ff.de re.eo.qui ſub tu.vel
cur.l.ma gis pnto.S.illud.⁊ de loco vbi ſita eſt res.facit.C.de
pᷣdijs alie.vel nõ.liſi pᷣdiũ.ꝓ vtroq; facit.de pᷣſcrip.lõ.tẽp.lłfi.
eſt cõſiliũ Cal.ti.de emp.⁊ ven.cõſilio.i.
¶ Vẽdaitio ſi vni ꝓbibet᷑ ꝓbibet᷑ etiã alij cõꝑare:⁊ ſic diſpo
ſitũ in vno ð coꝛrelatiuis extẽdit᷑ ad aliud.ad hᷣ qð no. Bar.
in.l.fi.C.ne fideiuſ.do.dẽ.⁊ abb.in.ec.i.ð loca.⁊ in.c.fi.ð iude.
¶ Vlenditõe facta ꝑ patrẽ de oĩbus bonis ſuis fraudulẽter
põt filius poſt moꝛtẽ eius agere ↄtra poſſidentẽ de inofficio
ſa venditiõe ⁊ dʒ in totũ reuocari ſi pᷣciũ ſolutũ nõ erat patri
nulla cogẽte neceſſitate pᷣſumit᷑ frauduloſa vẽditio totiꝰ pf̃i
monij.vt.i.oẽs.S.i.ff.qui in frau.cre.ſoluto vero pᷣcio pr̃i cõ⸗
petit querela filijs ad detrabendũ debitũ bonoꝝ ſubſidiũ.de
quo vide plene Hoſti.⁊ Jo.an.i.c.rainutius.ð teſta.v.colũ.
¶ In venditiõe res vẽdita videt᷑ minus valere rõne oneris
adiecti cũ onus rei eſt ꝑs pᷣcij.vt.l.fundi partẽ.ff.ð öhẽ.emp.
cñ ergo ᷣctus dicit᷑ doloſus nõ dʒ extimari verus ꝓaloꝛ rei.
ſed dʒ haberi reſpectus ad onus ĩpoſitũ:nã tãtominus valʒ
res.no.abb.in.c.in aliqͥbus,.ð deci.⁊ vide oð ipſe no.in.c.ad
noſtrã.de emp.⁊ ven.glo.in.c.cũ cãm.de teſti.vbi vide q̃liter
ꝓbat᷑ ꝙ res fuit vẽdita dimidia iuſti pᷣcij.vide.s.pᷣciũ.
¶ Venditoꝛ cõpellit᷑ pᷣciſe rem trad ere emptoꝛi ſi hʒ faculta
tẽ rei tradende ꝙ ſi facultatẽ nõ hʒ liberat᷑ intereſſe ſoluẽdo.
qꝛ in obligatiõibus facti ſuccedit obligatio ad intereſſe poſt

moꝛã.vt in.l.ſtipulatiões nõ diuidunt᷑.ff.de vᷣ.ob.hoc tenet

* Jo.an.in addi.ſpe.ſuꝑ rubꝛica.de emp.⁊ ven.S.in anterioꝛi⸗
bus. in pꝛin. ⁊ Bar. in alle.l.ſtipulatiões nõ diuiduift. ⁊ in.l.
ex empto.ff.de vᷣbo.ob.⁊ appꝛobat᷑ de iure canonico per ca⸗
ſum.c.ꝑ tuas.de arbi:idẽ ſi d oloel culpa nõ põt rem trade⸗
re.vt not.glo.inſti.de emp.⁊ ven.in pꝛin.⁊ hanc firmat Ci in
l.ſi traditio.ff. ð ac.emp.⁊ poſt e.⁊ doc.in.c inter dilectos
de fide inſtru. vide.S.libellus.ᷣ.qñ agit᷑.
¶ Vendere nõ dʒ eccleſia rem ſuã carius qᷓ; valet cõi extima
tione.vt.c.i.de emp.⁊ ven. ⁊ ſi aliquis ignoꝛãter plus offert
nõ tenet᷑ eccleſia recipere.vt not.in glo.x.q.ij. boc ius.ſi tñ ſci
ens veꝝ pciij aliquid offerat vltra:nulla interuenit deceptio.

argu. in. c. lclenti. de reg. iur. li. vi peccat em̃ qui aliũ declpit iiin

pcio licet citra dimidiã iuſti pcij. vt not. Jo cal.in.c. nauiga⸗
ti.de vſur.difficile em̃ eſt inter vendentẽ ⁊ ementẽ nõ interue

nire peccatũ.de pe.dil.i.c.qualitas.lxxxviij.diſ.eijciẽs.abb.⸗

in.c.i.de emp. ⁊ vendi. ,
¶ Vlengere cõpellit᷑ ꝓ iuſto pᷣcio exponens victualia vena
lia.facit.l.i.E.de epiſ.au.⁊.l.i.S.cura carnis.ſf.de offi.pᷣfec.vꝛ.
nam in bis que ſunt neceſſaria ad vitã boĩs põt ſuperioꝛ ſta
tuere iuſtũ pᷣciũ qꝛ in tali caſu ꝓuidet vtilitatibus ſubditoꝝ
et reipublice.ex quo infert Bar.in dicta.l.i. cum vita hoĩs
nõ poſſit ſine victu ⁊ veſtitu ⁊ hoſpitio ſuſtẽtari ꝙ etiã in lo⸗
catione domoꝝ ⁊ in panmis lane ⁊ alijs põt certũ pᷣ ciũ ꝑ iu⸗
ra. S.all.ↄſtitui in his tñ que nõ ſunt neceſſaria ad vitaʒ hoĩs
nemo cõpellit᷑ certo pᷣcio vendere res ſuas.⁊ ſic intelligit᷑.l.
mutuũñ.⁊.i.dudũ.C.de cõtraben. emp.qð facit ꝙ tempoꝛe ne
ceſſitatis famis vel cariſtie tẽpoꝛe exuberates cõpellunt᷑ vẽ⸗
dere iuſto pᷣcio.quod ꝓbat᷑ rõne.nam tẽpoꝛe neceſſitatis oĩa
victualia debent eſſe cõia.vnde excuſat᷑ quis a furto ſt immi
nente maxima neceſſitate capit alien a.vt.c.ſi quis ꝑ neceſſi⸗
tatẽ.de fur.⁊.c.diſcipulos.de cõſec.diſ.v.⁊.c.ſicut.xlvij.diſt.
vbi cõcludit᷑ ꝙ licet indigentibunõ cõpetit actio ad victu⸗
alia cõtra diuites cõicanda:poſſugt tñ imploꝛare officiũ ſu⸗
perioꝛis vt eos cõpellat:qꝛson largiendo foꝛtius peccat qᷓ
vendere nolendo.not.abb.in.c.i.de emp.⁊ vendi.ij.colũ.vi⸗
de.sS.p auper.⁊ vide.S.elemoſina.
¶ Eps põt cõpellere illos qui exponunt victualia venalia
vt nõ vendant vltra iuſtũ pᷣcium ⁊ fraudatoꝛes põt cõpeſce
re.vt in.c.i.de emp.⁊ vendi.vbi not.doct.qꝙ epᷣs põt punire
illos qui immiſcent farinã fabaꝝ cere venali vel aliã tiuſtã
menſurã exercent nõ ſolũ ratione illius.c.i.ſed etiã de quoli⸗
bet crimine notoꝛio eccleſiaſticus habet iuriſditionẽ in laicũ
maxime.qꝛ in tali crimine notoꝛio depᷣhendit᷑ negligentia iu
dicis ſecularis.vt not.in.c.venit.de iu.⁊ nedũ reſpectu trãſe⸗
untiũ ⁊ peregrinoꝝ babet epiſcopus hanc iuriſditionẽ:ſed
etiam ratione habitantiũ in loco.nã verſat᷑ in boc cauſa pia
ne pauperes vexent᷑.not. Bar.in.l.i.C.de epiſ.aud,.⁊ abb.in
c.i.de emp.⁊ ven.adde qlo.c.hoc ius.x.q.ij.
¶ QAicet quiſq; pᷣſumat᷑ ſcire valoꝛẽ rei ſue.vt.l.q̃ſquis.C. de
hen.emp.⁊ ideo vendẽdo ꝓ minoꝛi pᷣcio rem ſuã videt᷑ vo⸗/
luiſſe donare qð erat plus:vt not.in.c.fi.de ſolu.ergo talis
ctus nõ dʒ reſcindi pᷣtextu deceptiõis.vt in.l.ſi donatõis.ff.
de Zhẽ. emp.veritas tũ eſt qꝙ etiã ſi venditoꝛ in ctu dicat ſe
donare qð plus valebat ꝙ ſemꝑ põt pᷣtextu deceptiõis age⸗
re cõtra cõtractũ ⁊ eius petere reſciſſionẽ.vt not.Bar.in.l..ſi
quis cũ aliter.ff. de ꝓᷣbo.ob.⁊ in.l.ij. C.de ð hen.emp.qꝛ illa
verba generalia debẽt referri ad modicã qᷓ;ẽtitatẽ ꝑ.l.hec ad⸗
iectio.ff.de vᷣbo.ſig.⁊ hoc veꝝ niſi quis ſciẽter vẽdidit ꝓ mi
noꝛi pᷣcio.in dubio tñ nõ eſt pᷣumenda donatio nec ꝙ ſuum
videat᷑ ia ctare.⁊ ideo pᷣſumit᷑ ꝙ ignoꝛanter fecit ⁊ foꝛtioꝛ pᷣ⸗/
ſumptio elidet minus foꝛtẽ.vt.c.l̃as.de pᷣſump.ſi tamen fuit
dictũ ꝙ donabat id qð plus valebat ſiue in parua ſiue in ma
na q'titate tunc nõ põt venditoꝛ cõtra cõtractũ venire. vt
cõcludit.abb.in.c.cũ cauſã.de emp.⁊ ven.
¶ Conttra venditionẽ factã per ꝓcuratoꝛẽ: an põt dñs ve⸗
nire ſi fuit deceptus.vide.S.ꝓcura.genera.
¶ QAicet ſi in Zᷣcto venditiõis interuenit d ecretũ iudicis nõ
audit᷑ ꝑs pᷣtextu leſionisqꝛ decretũ iudicis excludit oẽm ex⸗
ceptionẽ fraudis.vt ſingulariter not. Bar.ſn.l.i C. de pᷣdijs
curi.li.x.abb.tñ in.c.cũ cauſam.de emp.⁊ ven.nõ putat illud
veꝝ qꝛ licet ſit pſumptio ꝙ nõ interuenit deceptio: nõ tñ ta⸗
lis pᷣſumptio eſt ſufficiẽs ad repellendũ ꝓbationẽ in cõtrari⸗
um.nã videmus in minoꝛe qui vẽdit cũ decreto iudicis ⁊ au⸗
ctoꝛitate tutoꝛis ꝙ audit᷑ petens beneficiñ reſtitutiõis.vt in
l.i..ij. &l.magis puto.S.penul.ff. de re. eo. ⁊ in.c.i.de re.eccl.
nõ alie.li.vi.not.a bb.in.c.cũ cauſam.ð emp.⁊ ven.ij.colũ.vi
de.S.pꝓcuratoꝛ generalis. ⸗
¶ Venditoꝛ tenet᷑ regulariter de euic.re euicta ab emptoꝛe
vt.c.fi.de emp.⁊ ven.qð fallit in caſibus in tex.⁊ in glo nota
tis. 2 ibi elegãterꝑ Yo. an. vide. ö̊. emptoꝛ tenet᷑.
¶ Coͤtra vẽdentes anulos ſeu alias res patiẽtes defectũ la⸗
tentẽ cõpetũt emptoꝛi due actiões:vna que appellat᷑ redibi
toꝛia.de qua in glo.c.iniuſtũ.de re.pmu.⁊ illa cõpetit qñ em
ptoꝛ nõ fuiſſet empturus ſ̃ illud vitin ſciuiſlet:: ꝑbanc actio

hein ex toto tecedit᷑ a cõtractu vnde fit redibitio.i. redditio
qꝛ res ⁊ pᷣciũ redeunt in pꝛioꝛẽ ſtatũ.vt.l.redibere.ff. de edił.
edic.⁊.l.ſi is.de excep.rei iudi.Alia actio appellat᷑ quãto mi
noꝛis.⁊ iſta cõpetit emp ꝛi:etiã ſi ſciuiſſet vitiũ ſed dat᷑ vt fi
at reſtitutio ꝑtis pᷣcij q;tominꝰ fuiſſet empturus. ⁊ iſta actio
not. in. l.ij. C. de edi.edic.not.abb.in alleg.c.iniuſtũ.
¶ Venditoꝛ equi dixit ꝙ vẽdebat equũñ cũ ſuis ſupꝛaoſſibꝰ
et natiuis ⁊ cũ oĩbus ſuis vitijs ⁊ tachis interioꝛibus ⁊ exte
rioꝛibus:nec volebat de aliquo teneri.poſt venditionẽ autẽ
reperit᷑ꝙ equus dolebat in ſpatula quẽ doloꝛẽ nõ oñdebat
tꝑe venditiõis:qꝛ erat calefactus nunqͥd cõpetat emptoꝛi a⸗
ctio redibitoꝛia vel actio q; tominoꝛis.de qbus.S. v. ꝓxi.et
abb. in. c. iniuſtũ.tenet ⁊ cõcludit cũ Spec.⁊ clarius Jo.an.
in addi.ſpe.in ti.de emp.⁊ vẽ.S.nũc videndũ.xvᷣ.qͥd ſi vẽditoꝛ
q; teneat᷑ vẽditoꝛ. allega.l.iure.⁊.l.quero.ff.de act.empt.⁊ eſt
ratio:qꝛ vẽditoꝛ videt᷑ fuiſſe in dolo nõ expꝛimẽdo illð vitiũ
ſingulariter.nã in generali ſermone nõ videt᷑ renũciaſſe iuri
cui in ſpecie nõ renũciaſſet.ar.ĩ.l.ſed ⁊ ſi.S.q̃ſitũ.ðff.ſi qͥs caut.
et. c.in generali.de reg.iur.li.vi.ſimiliter not. Jo.an.in alle.vᷣ.
quid ſi venditoꝛ.qꝙ etiã ſi venditoꝛ expᷣſſit vitiũ latens erpꝛi⸗
mẽdo alia vitia que equus nõ patiebat᷑:vel ſubmiſit dauſu⸗
lã ꝙ dolebat in ſpatula qñ nõ erat calefactus dicẽdo vendo
tibi equũ ꝓ claudo vitio ⁊ patiẽte doloꝛẽ in ſpatula ⁊c̃ q ni⸗
bilominus cõ petũt cõtra eñ pᷣdicte actiões: qꝛ pᷣſumptio eſt
ꝙ malicioſe immiſcuit dictũ vitiũ cum alijs defectibus quos
equus nõ patiebat᷑.nã debebat venditoꝛ ſine inuolucro ver
boꝝ patefacere vitiũ emptoꝛi ⁊ ſic cõcludit abb.in alleg. c.it
iuſtũ.ij. colũ.idẽ Barba.in.c.cũ dilecti.eo. ti.
¶ Siqs vẽdat equũ ⁊ moꝛit᷑ infra triduũ et reperit᷑ habere

coꝛ marcidũ pᷣſumendũ eſt illud vitiũ ſeu defectũ habere tẽ⸗

poꝛe venditiõis qð pᷣſumit᷑ ex bꝛeuitate tꝑis qð ↄcludit Jo.
an.in addi.ſpe.ti.de emp.⁊ ven.S.ſciendũ.v.⁊ nota.ex qbus
not.qꝙ actio redibitoꝛia cõpetit etiã poſt interitũ rei in mani⸗
bus emptoꝛis ex qͥ vitiũ latẽs venerat pᷣſumptiue.⁊ idẽ not.
dicit Ci.in.l.i.C.ð edil.edic.qñ moꝛbus naſcit᷑ poſt emptiõeʒ
et bꝛeui tꝑe.nã ꝓpter bꝛeuitatẽ tẽpo:is ᷣſumit᷑ moꝛbus an⸗

tiquus.ſecus eſt vbi moꝛbus eſt oĩno nouus.vt in.liij. C. eo.

ti. not.abb.in.c.iniuſtũ.de re.ꝑmu.cuius di.latius vide.⁊ ſus
pꝛadicta cõcludit idẽ GBarba.in.c.cũ dilecti.eo.ti.circa finẽ.
¶ Qicet in venditiõe ville ſeu vniuerſitatis tꝑalis tranſeat
iuſpatronatus qð non eſt mere ſpũñale.vt not. Inno. in.c. ex
His.de iurepatro.⁊ glo.in.c.pie mentis.xvi.q.vij.ius tñ mere
ſpũale vt ius decimandinõ tranſit cñ villa etiã ſi dicat᷑ ven⸗
do tibi villã ⁊ oĩa iura que habeo in ea qꝛ generalitas debʒ
referri ad cõſimilia.nam ſpũalia tanq; dignioꝛa nõ accedũt
tempoꝛalibus.vt not. Inno,.vbi.S.⁊ Abb.poſt glo. in. c. ad
qõnes.de reꝝ permu. ⸗
¶ Vlendere põt ecdleſia bona ſua ꝓ redimiendis captiuis
etiam ſacra qudo alio modo redimi nõ poſſunt.xij.q.ij.aux

habet. nam veriſimile eſt x-pᷣm velle pᷣcium reꝝ ſuaꝝ fundi ꝓ

redemptione animaꝝ cũ ꝓ illis fuderit ſanguinẽ ꝓpꝛiũ not.
Jo. an. ⁊ Abb. in. c.i. de pigno.
¶ Venditoꝛ fundi ſi vtat᷑ bis verbis vendo tibi terrã qua⸗
tuoꝛ modioꝝ cñ talibus cõfinibus nõ cedit emptoꝛi id qð re
Sarckn maioꝛi quãtitate.argu.in.c.per tuas.de dona.ſecus
i vendat certã ſpẽm qꝛ tunc etiã ſi expꝛimat minoꝛeʒ numeꝝ
id qð magis repenit᷑ cedit emptoꝛi qꝛ falſa demonſtratio nõ
vitiat.vt.l.falſa demõſtratio.ff.de ↄdi.⁊ demõ.no.abb. iin.c.
ꝑ tuas,. de dona.ſupꝛa alleg.vide.S. donatio ſi fiat.⁊ vide ibi
oꝑ Barba. vſq; ad q;rũ tpᷣs dʒ fieri menſuratio iugeꝝ.

HBenia.

¶ Vleniã petẽs an cõfitet᷑ culpã.vide.ð.abſolimiõeʒ petẽs.
¶ Sub ſpe venle nemo peccare debet. vide. S.ſpes.

Berbum.

¶ Ver ba ꝓ ſue voluntatis libito an impdꝛtant arbitriũ bo
ni viri.vide.S.ſtatutũ.⁊ vide.S.ſignificatio.
¶ Verbũ ꝓ ſuo libito voluntatis appoſitũ in cõpꝛomiſſo
vel ſtatuto vel in alia quacũq; diſpoſitiõe impoꝛtat liberam
voluntatẽ nõ autem arbitriũ boni viri.plene per Bar, in. l.
alie. ff. de ali. ⁊ clba. leg. ? Abb. in c. dilectus. circa pꝛin de ſe

queſtra, poſſeſſionis.

⸗
ni
f
tio⸗

tte
e
let

ſo
ec⸗
ti
ut
nt.
H.
Nir
u,
do
nin

10

.

1.
5
⸗

¶ Vlerbum ꝓlatũ in cõmiſſione pape ſcʒ relinquo benepla
cito ⁊c.nõ impoꝛtat liberã voluntatẽ ⁊ refert᷑ ad arbitriũ bo
ni viri. ad hoc qð not. Bar.in extrauaganti ad repꝛimendũ.
nam vᷣbũ placet impoꝛtat arbitriũ boni viri.vt.l.thais.S.ſo⸗
roꝛẽ.ff. ð fideicõmiſ.liber. maxime vbi apponit᷑ aduerbiñ be
ne. cõponit᷑ em̃ hoc ex verbo bene ⁊ placito:vt.c.veꝝ.de ſoꝛo
cõpe.⁊ ibi Abb.⁊ vide.S..ꝓ ſuo libito. .
¶ Vlerba cõmitto peudentie tue.impoꝛtãt volũtatẽ ſubmiſ⸗
ſam freno rõnis nõ em̃ eſt pꝛudentia ſed fatuitas vbi deficit
ratio.iuxta illud. Fatuus fatua lo quit᷑xciij diſ.legimus.fa⸗
cit.l.quidã in ſuo.ff. de cõdi.⁊ inſti.nam ſiverbũ placʒ impoꝛ
tat arbitriũ boni viri.l.thais.S.ſoꝛoꝛẽ.ff.de fideicõmiſ.liber.
foꝛtius iſta verba tue pꝛudẽtie.⁊ ideo intellige ꝙꝙ videt᷑ da⸗
ta poteſtas tanqᷓ; viro pꝛudenti.⁊ ideo ſi non facit vt vir pꝛu
dens poſſet peti reductio ad arbitriũ boni viri. l.fideicom⸗
miſſum.S.qᷓ;qᷓ.ff.de leg.iij.⁊ eoꝝ que notant᷑ in.c.quintaual⸗
lis.de iureiurã.⁊ Bar.in extrauagati ad repꝛimendũ. Abb.
in.c.ne innitaris.de cõſti.idẽ not. Lapus ſua alleg.cxxviij.
¶ Verba iſta ſubijcio me tue miſericoꝛdie ⁊c.nõ denotantli
berã voluntatẽ nec merã liberalitatẽ ſed arbitriũ boni viri ſi
cut verbũ tibi videbit᷑ vel ſicut placuerit.vt.l. fideicõmiſſum
S. q;qᷓ;.ff. de leg.iij.⁊ eſt expᷣſſum in.c.ſane.ð renũ.illa em̃ ſunt
verba reuerẽtie.illa aũt que fiunt ꝓpter reuerentiã ſeu pudo
rem nõ obligant.vt not.in.l.i.S.que honoꝛãde.ff.quaꝝ rerũ
actio nõ dat᷑⁊.l.pe.de fur.not. PDe.de ancha.in alle.c.ſane.
¶ Verba in quacunq; diſpoſitione interpᷣtant᷑ jm cõmunẽ
vſum loquendi.vide.S.nepos.
¶ Verbum volo vel nõ volo an denotat Zciſam reſiſtentiã
cõtra cõtumacem. vide Abb.in. c.finem litibus.de dolo ⁊ cõ
tumacia.iij. colum.
¶ Verbum ſufficit impoꝛtat vt nihil aliud requirat᷑ ſen im⸗
ponat᷑ not.glo.in.c,ſtatutũ.in pꝛin.de reſcrip.li.vi.⁊ Abb.in
c.i.de excep.⁊ in.c.ij.de oꝛdi.cog.
¶ Verbum cõcedo ſimpliciter poſitũ idem impoꝛtat ꝙ; do⸗
no.vt.l.fi.de dona.⁊.c.paſtoꝛalis.eo.ti.not.glo.⁊ Bar.in.l.
vxoꝛi.S.fi.ff. de leg.iij. qð eſt veꝝ niſi ex circũſtantijs cõtrari⸗
um eliciat᷑.facit qð not.gd.in.l.cũ quid.ff. ſi certũ pet.Abb.
in.c.cũ venera bilis.de excep.ij.colũ. H
¶ Vlerbum quiete poſſidet ſignificat ſi nõ ſtimulatur poſſi⸗
dens in iudicio. verbũ ſincere qui habet bona fidem.glo.et
Abb. iin. c. ſanctoꝝ.de pᷣſcrip.
¶ Verbum rogo ponit᷑ ꝓ pᷣcipio ſᷣm ſubiectam matefiam.
vt not.in. c.rogo.xi.q.iij.⁊ in.c,.quia indicante.⁊ ibi Abba.
de pᷣſcript. .
¶ Verbũ volumus inducit diſpoſitionem nouam nõ aut
eſt verbũ pure declaratiuũ.vide ad hoc glo.not.in cle.vnica.
de offi.iudi.ſuꝑ verbo volumus.⁊ cle.vnica.de reꝝ permu.⁊x
c.ex rõne.de appel.⁊ ibi Abb.in pꝛin. Uð
¶ Vlerbũñ debet ounq impoꝛtat neceſſitatẽ niſi ſubiecta ma
teria aliud ſuadeat.vt eſt glo.notabilis in clemẽ.accedẽs.de
ſtatu regu.not. Bar.in.l.ijj. C. de pig.ab.in.c.ꝓpoſuit.de ap
pel.i.colũ.Abb.in.c.i.de dolo ⁊ cõtu.iij.colũ.
¶ Vlerba cuiuſcunq; diſpoſitiõis ſunt amplianda ⁊ reſtrin
genda ſm mentẽ diſponentis.que quidem mens colligit᷑ ex
ratione expᷣſſa in diſpoſitione.not.in regula.fi.ff.ð regu.iur.
lib.vi.idem ſi mens nõ eſſet expᷣſa dummodo rationabiliter.

poſſent cõiecturari ⁊ indubitanter que potius mouẽt diſpo

nentẽ. vt.c.ſcðᷣo requiris.de appel.⁊ ibi Abb.in pꝛin.facit.c.
intelligẽtia.de vb. ſig. ⁊ Bar. ff. de reb. du. l. qui babebat. et
glo. ⁊ doc.in.c.qᷓ;ẽto.de pꝛiuił.

¶ Vbicũq; diſpoſitio eſſet ꝓꝛſus inutilis intelligend yer⸗ꝰ

ba vt iacẽt debẽt vᷣba impꝛopꝛiari vt diſpoſitio teneat etiaʒ
ſi ſit odioſa ꝗ penalis.vt ſingulariter not.ter.in.c.ſi ſententiã
in fl. de ſen.excõ.li.vi.not.abb.in.c.paſtoꝛalis.ð ap.circa pᷣn.
¶ Vlerba legis reſtringunt᷑ per ratiõem naturalem.vide.S.
legis verba.
¶Vlerba dubie Aata debent intelligi ß̃m cõmunem opini⸗
onem nõ ſᷣm ſingularem.not. Bar.in.l.labeo.ff. de ſupel.le⸗
ga.⁊ ideo errat iudex qui in deciſione cauſarũ ſequitur ſin gu
larem opinionẽ doctoꝝ ⁊ nõ cõmun em.tangit Abb. in. c. vt

debitus. de appel. Item verba nõ debent intelligi ſophiſti⸗

ce etiã ſi cõ muniter ſic intelligerent ſed ſunt referenda ad ſen
ſum boĩs ben e ſenſati colligitur ex tex.cex litteris de ſpon.

8

et ibi Abb. circa pꝛin. ,
¶ Verba ſophiſtica interpᷣtant᷑ in foꝛo iudiciali fm ius cus
ſit recunendũ ad rectũ ſenſum verboꝝ.ſed in foꝛo anime etiã
ſi quis inret interpᷣtant᷑ ſᷣm intentiõem iurantis. eſt cõcluſio
Abb. in. c. ex litteris, de ſpon. circa finẽ. DU
¶ Verba in cõtractu qũ ꝓferunt᷑ de pᷣſenti vel ſonãt in futu
rum vel denotãt extremitatẽ tẽpoꝛis velñ ꝑ verba pᷣcedẽtia
reſtringant᷑ ſequẽtia.vide ꝑ Abb.in.c.ex ꝑte.dſpon.
¶ Verba ꝓcedas ſimpliciter ⁊ pure nõ tollunt oꝛdinẽ iudi
ciariũ ſed tantũ ſubtilitatẽ ꝑnicioſam ⁊ ꝓcedat᷑ ſine plica
et inuolutiõe ⁊ malicia.colligit᷑ ex.c.dilecti.i.ð iudi.⁊ ad hoc
glo. in clemẽ.ſepe.vᷣ.ſimpliciter. not.Abb.in alle. c.dilecti.ij.
colũ.vbi vide per eũſi apponant᷑ erba ꝓcedas ſine iuris ſo
lennitate ſeu ꝓcedas ꝓut volueris vel ꝓcedas ſine figura iu
dicij.⁊ plene de hoc alleg. cle.ſepe. s
¶ Vlerba imponentia penã vbicunq; nõ reſpiciunt actũ iu⸗
dicialem vt videlicet cadat a iure ſuo nõ requirit᷑ aliqua ſen⸗
tentia.not.Bal.in.l.ij. C.de iure emphi. Abb. in. c ſi diligẽti.
de foꝛo cõ pe.viij.colũ. H.
¶ Verbũ maluerit dat optionem ſᷣm eius ꝓpꝛiam ſignifica
tionẽ a qua nõ eſt recedendũ niſi aliud appareat de mẽte le⸗
gis. vt. l. nõ aliter.ff. de legiij. ⁊ ð deci.ad audientiâ. Abb.in
c.ſi diligenti.de foꝛo cõp.x. colũ.

—

¶ Verba pleno iure quid cõtinent in cõceſſione luriſditõis

leu eccleſie. vide Abb.in.c.cõqueſtus.ð ſo. cõpe.⁊ vide Me.

de ancha.in.c.paſtoꝛalis.de pꝛiuił.⁊ ibi Inno.

¶ Vlerbũ opoꝛtet regulariter impoꝛtat neceſſitatẽ.vt.c.i.de

libel.obla.⁊ glo.in.c.i.de pᷣſcrip.li.vi.ꝓ quo facit illud euãge
licũ dictũ. Opoꝛtet vos naſci denuo.aliquãdo tamẽ impoꝛ
tat honeſtatẽ ⁊ hoc ſᷣm ſubiectã materiã.not.glo.in.c.i.xxv.
q.i.not.Abb.in alleg.c.i.de libel, obla.circa pꝛin.

20

¶ Verbũ generaliter plus impoꝛtat qᷓ; verbũ regulariterg

tex.in.c.venerabilẽ. vbi iſta duo ponunt᷑ quaſi diſtincta ⁊ ſe
parata.⁊ hoc ſentit ibi Jo.an.in nouella.eſt ergo differẽtia
inter genus ⁊ regulã.nã genus cõpꝛehẽdit oĩa ſuppoſita ſie

ne aliqua exceptiõe.vnde generaliter quaſi vniuerſaliter ſi⸗

ne exceptiõe.not.Abb.in.c.fi.vt lite nõ cõteſta.ij. col7lI,
Verbũ antidotũ ides eſt qð medicina.vnde ius poſitiuũ
eſt quaſi antidotũ ad negocia.vt.c.ceteꝝ. de iura.calũ.⁊ di⸗
cit᷑ antidotũ ſᷣm papiã idem datuʒ ex cõtrario, medicina em̃
ſemꝑ eſt cõtraria moꝛbo cũ cõtraria cõtrarijs curant᷑.de pe.
dil. ij. c.i.quandoq; antidotũ ſumit᷑ ꝓ obligatione naturali
qua bene facienti obligamur.vt.l.ſed ⁊ ſi.S.cõſuluit.ff.de pe⸗
ti.here.⁊ dicit᷑ antidotũ quaſi cõtraria donatio.vt ibi not.
glo. ⁊ Abb. in allega. c. ceteꝝ. in pꝛin. ”ä
¶ Verba legis intelliguntur ᷣm vulgarem vſum loquendi.
vide.S. legis verba. 4säs
¶ Verbũ vnanimiter iaẽ eſt ꝙ nemine diſcrepãte:vt. c.bo⸗
ne.ij. de poſtu.pᷣla.⁊.c.⁊ ſi vnanimiter.eo.ti.not.in.c.cũ eccle⸗
ſia ſutrina.de cauſa poſ.⁊ ꝓpꝛi.in pꝛin.
¶ Verba ꝓpꝛia licet ad ſubſtantificã materiam nõ inſeran

tur nõ ꝓpterea vitiat᷑ actus ſeu diſpoſitio. vide.S, libellus

ſen ſententia.
¶ Ver bũ cõtinue vel cõtinuũ intelligit᷑ ſane nõ ꝓ quolibet
momẽto.⁊ ideo teſtis qui deponit ꝙ cõtinue vidis aliquem

poſſidere ꝑ decẽ annos nõ requirit᷑ ꝙ quolibet momento vi

derit.not. Bar.in.l.ſi quis ita.ff.de cõdi. demon.
¶ Verbo poſteritatis an includans baſtardi vel ſpurij ſe
femine in penalibus.vide Bar.in.l.i.de accu.⁊ glo. in de.i⸗
de bap.⁊ quod not. Inno.in.c fi, de reſcript.⁊ doctoiin. c.in
quibuſdã.de penis.

¶ Verbũ venditionis cõpꝛehẽdit oẽm alienationẽ vbi nõ

fit cõmemoꝛatio pᷣcij.vt.l.ſtatuliberoꝝ.circa pꝛin. ff.de ſtatu
li.ſed vbifit cõmemoꝛatio pᷣcij: vt qꝛ dixit nõ ꝓ exigto pᷣcio
et ſimilia verba tunc verbũ venditiõis nõ cõpꝛehẽdit alias
alienatiõis ſpecies.ad hoc,/l.venditiõis.⁊.l.ij. C. de re.decu.
ſine decre.nõ alie.li.x.⁊ vide Bat.in.l.filius.S.dũj.ff. de le. i.
etꝑ Ci.C.de vſuca.ꝓ emp.lł.i.⁊ Abb.in.c.fi.de accu.⁊ meli⸗
us in.c.i. de bis que fiunt a pᷣla.
¶ Verba dubia accipiunt intellectũ a pᷣcedentibus ⁊ ſequẽ
tibus.vt.l.ſi ſeruus pluriũ.ff.de leg.i.⁊.l.qui filiabus. de le⸗
ga.i.cõſideranda eſt ergo pᷣfatio ſeu exoꝛdium cuiuſq; diſpo
ſitiõis.not. Abb.in cex multa de volo.

—

c

¶ Verba ſequentia debent intelligi Em qualitatẽ verboꝝ
pᷣcedentiũ.arg c.ſedes.de reſcrip.⁊ in.l.fi.S.cui dulcia. ff. de
vino tri. ⁊ oleo leg.⁊ Abb.in.c.qꝛ clerici.de iurepatro.? tem
ex verbis ꝓhemij colligit᷑ mens diſponentis.vt.l.fl.ff. de be⸗
re.inſti.⁊ ꝑ Bar.in.l.ambitioſam. ff.de decre.ab oꝛdi.faciẽ.
Abb. in. c. aduerſus.de immuni.eccle.
¶ Verboꝝ ſignificatio ſi ſit multiplex ⁊ incerta qualiter de
beat interari.vide.S.interpᷣtatio.v.ſi ſignificatio.

¶ Verba diſpoſitiua in pꝛiuilegijs vel in alijs diſpoſitioni

bus a lege vel ab homine an extendunt᷑ ad futuꝝ.vide not.

per doc.⁊ ſignanter ꝑ Pe.de ancha.diffuſe ⁊ nota biliter in
ꝛ circa. de pꝛiuileg.
Q¶ Ver ba iſta appoſita in cõtractu ⁊ de rebus alijs ad enʒ
rõne hereditatis ſpectatibus ⁊c̃.cõpꝛebendũt maioꝛa ⁊ ma⸗
ioꝛibus qᷓ; expᷣſſa ſunt in Zᷣctu agere põtqͥs dũmodo ad here
ditatẽ ptineãt.not. Inno.in.c.dile cto.de offi.archi.circa pn.
¶ Verbũ rectiſſime ꝓcedas ſignificat rectitudinẽ naturalẽ.
vide.S.cõpꝛom iſſum.v.ſi cõpꝛomittat᷑. .
¶ Pꝛonomen ſuus ſua ſuũ licet ſit poſſeſſiuum ⁊ in ſtricta
ſignificatiõe denotat dominiũ:ſed in larga ſignificatiõe de⸗
notat ius adminiſtratiõis in re ci adiungit᷑.quod not.ꝓ te⸗
ſtibus dicẽtibus res ſunt ſue vel res ſunt eccleſie cuius eſt pᷣ⸗
latus.⁊ ꝑ hoc nõ ſe cõtradicũt in lorga ſignificatiõe.colligit
ex notatis in.c.ꝑnenit.i.de fareiur.⁊ ibi doc.

¶ Vlerba iſta iſteron ꝓteron.quid ſonant.vide Hoſti.in.c.

decernimus.de iudi.⁊ in.c.ego. H. de iureiuran.⁊ glo.in l⸗
iuriſgentiũ.S.pactoꝝ.ff. de pact.
¶ Verba generaliter ꝓlata licet generaliter debeant intel⸗
ligi.vt.c.ſi romanoꝝ.xix.diſtinc.xxxi.q.i.ſi doꝛmierit.de pꝛi⸗
uileg.qꝛ circa.nõ tamen debent generaliter intelligi ffappa⸗
reat de intentione ꝓferentis.not.in.c.fi.de cõ iu.lepꝛoſo.ideʒ
ſi verba generalia obuiant iuri cõmuni:vt in caſu.c.ad no⸗
ſtram.iij.de iureiuran. vbihoc not.doc.

¶ Ver bũ relinquo an ⁊ quando operet᷑ inſtitutionem.videe

S.inſtitutionẽ heredis.
¶ Ver bũ reſidere nõ eſt ita amare intelligẽdũ vt quis nun⸗
qᷓ a loco diſcedat.ff. de edił.edic.l.ſicut venditoꝛ. fa.ᷣff.de ſer⸗
ui.l. ſi cui.not.xxxviij.diſ.de quibuſdã.in fi. ideo clericus ab/
ſens ꝓ negocijs eccleſie etiã ſi iurauerit reſidere:intelligit᷑ re⸗

ſidere.vt.c.ex ꝑte.ij.de cle.nõ reſi. Eõtinuũ em̃ dicit᷑ qd inter

polationẽ hʒ.⁊ ſicintelligit᷑ copabitatio ꝑ ↄtinuũ triẽniñ cũ
ĩpotẽte.vt.c.fi.ð frigi.⁊ male.no. Jo.an.in alle.c.ex ꝑte.
¶ Verbñ libere cõferas ⁊c.impoꝛtat ꝙ nõ dʒ aliquis vo ca
ri nec requiri ad collationẽ faciendã.nã nõ eſſet liber talis ſi
aliũ deberet requirere.not.doct.in.c.de multa.de pᷣben.⁊ ibi
Abb. ij. colñ. ⁊ vide qð not.in.c.licet epᷣs.e.ti.li.vi.poſſeſſio⸗
nẽ tñ nõ dʒ quis tradere poſſeſſoꝛe nõ vocato. vt in.dec. licʒ
epᷣs.qð limita.vt not.in.c.oꝛdinarij.de offi.oꝛ.li.vi.
¶ Verba generalia ꝓlata ad cõtemplationẽ alicuius vt ſi
q́s dicat ſuo ſuꝑioꝛi de oĩbus redditibꝰmeis faciatis ad pla
citũ veſtꝝ nõ inducũt obligationẽ ſeu diſpoſitõeʒ:vt.c.cũ ve
niſſent. ð inſti.nã verbũ placet impoꝛtat arbitriũ boni viri.vt

l.thais.s.ſoꝛoꝛẽ.ff. ð fideicõ.liber.licitũ eſt ad redimendũ ve

xationẽ vti verbis gñalibus ad cõtẽplationẽ illius de cuiꝰ
vexatiõotim et᷑.vt alle.c.cñ venifſent.vbi h̊ not.Abb.i.colũ.
¶ Ver bũ tractatus an eſt idẽ qð cõſenſus.vide.s.alienata
Hiin alienatiõe ti eccle.

Aerita 8.

¶ Amicus plato ſed magis amica vᷣitas. Abb. in. c.i de po
ſtu. ᷣla.⁊ in.c.oẽs. de maio.⁊ obedi. .

¶ Veritas de terra oꝛta eſt qualiter intelligat᷑.vide.S.quecũ

q;.v.veritas.de peni. diſ.i.
viij.dij.⁊.c.quicũq;.lxxxi.diſ.2.C. plus valere qð agit᷑ ꝑ to/
tũ.ᷣtñ caſualiter qũqʒ opinio pᷣfert᷑ veritati.not, glo.⁊ doc, in
c.Nuper,de bigamis. ⁊ ibꝰᷣynno.
Ze esS.
¶ Veſtes dericales quales debẽt eſſe. vide. e. dericus.
Aeſtes ⁊ alia vtẽſilia eccłie deputata ad diuinũ cultũ nõ
debe⸗ ad bũanos vſus redire.vt.c.nuptiaꝝ.ð oſe.di.i.vbi ve
es comoqate aq osnati nuptiaꝝ pident᷑ pollui:⁊ ſunt indi

itas licet regulariter pᷣferat᷑ opinioni.vt.c.veritatemꝰ
1.

gne ad cultũ religtõis.vbi etiã no.gl. c; ð veſte alicuiꝰ dñe nõ
dzʒ fieri caſula ſeu alið veſtimẽtũ. not.abb.in.c.ad h.ð re.do.

LZicarius.

¶ Vicarius quis dicasꝑpetuus vel tpalis ⁊ an cõpꝛeben⸗
dat᷑ ſub diſpoſitione.c.poſtulaſti.de reſcrip.vel.c.de multa.
de pᷣben. Abb. in alle.c.poſtulaſti.⁊ melius ⁊ latius in ſua re
petiõe.c.extirpande.S.qui vero.de pᷣben.iij.colũ.
¶ Vicarius ſeu vicẽ alterius gerẽs ſic debet honoꝛari in lo
co ⁊ in ſeſſiõe ⁊ in alijs ſicut is cuius vices gerit.not.Hoſti.
in ꝓhemio ſumme ſue ⁊ eſt caſus vnicus in.c.pᷣcipimus.lxiij.
dil. Abb. in. c. ſane. ⁊.c.cũ olim.de o ffi.deleg.
Vlicarius pꝛincipalis epᷣi põt ſententiã ſuã executiõi mã
dare:qꝛ hʒ oꝛdinariã iuriſditionẽ.not.ꝑ Inno.in.c.ſuã.ð of.
vica.⁊ in.c.licet.e.ti.li.vi.⁊.c.romana.de offi.oꝛ.eo. li.⁊ ſi fue⸗
rit vicarius archiepi põt nedũ ſubditos ſed etiã ipſos ſuffra
ganeos excõicare licet ꝓpter honeſtatẽ ſit ſibi interdicta po
teſtas reſpectu ſuffraganeoꝝ.vt ibi not.hoc idem tenet Jo.
an. ⁊ Abb.in. c.ſi quis cõtra clericũ.de foꝛo cõpe.xiiij.colũ.
Vicarius tũ foꝛaneus nõ habet oꝛdinariã ſed delegatã:nec
facit idem cõ ſiſtoꝛiũ cũ epo.not.in cle.⁊ ſi pꝛincſpalis.de re⸗
ſcriptis.põt tñ dici ꝙ cũ ſit deputatus ad vniuerſitatẽ cauſa⸗
rũ cenſeat᷑ oꝛdinarius.vt.l.cũ pᷣtoꝛ.ff.de iudi.no.glo.in.c.cũ
cauſam.de appel.⁊ Abb.vbi.g. 2
¶ Vicarius epᷣi an põt cõſtituere vel beneficia cõferre vide
Sicapitulũ ſede vacante:licet nõ ſuccedat.

.„Licinus.

¶ Vicinus melius pᷣſumit᷑ ſcire vitam ꝓximi ⁊ que agunturꝰ
in patria qᷓ; remoti ⁊ extranei.de electio.c.poſtqᷓ.⁊.c.ſcriptũ.
xvi.diſtinc.qð dicitis.de poſtu.pᷣla.c.i.⁊.c.quoſdam. de pꝛe⸗
ſump. ⁊ ibi Hoſtien.

Alicium.
¶ Vitiũ litigioſt in re vel actione qñ cõmittat᷑ in re actione
qũñ agit᷑ de dñio vel ð hypothecaria cõfeſſiõe ſeu negatoꝛia
vel de actiõe ꝑſonali vel mixta ſeu vniuorſali legato ſeu fidei
cõmiſſo vel actiõe pignoꝛatitia.⁊ quid oꝑat᷑ vitiũ litigioſi et
que eſt eius pena ⁊ an ↄtra eccleſiã põt agi vitio litigioñ.ple
neꝑ Abb.in.c.iij.vt lite pẽ.vide.õ. litigioſa.
Aices.
¶ Vicem alterius gerens eſt honoꝛandus ſicut is cuius vi
ces gerit.vide.S.vicarius.
¶ VUices alterius gerẽti ſi reſcribit papa videt᷑ ſcribere tan
i gerenti vices illius:licet quo ad illud nõ gereret vices illi⸗
us quod põt extendi ad pᷣcepta que fiunt gerẽti vices alioꝝ.
vt.c. eam te.de reſcrip.vbi not.Abb.x.colũna.ex quo tradit
in argumentũ per docto.ꝙ ſi pꝛinceps alsuius vices geren
ti ꝓpter abſentiam vel aliã cauſam aliquid mandet ⁊ nõ ad
impleto mãdato is cuius vices gerit reuerſus ſuit ꝙ iſte pꝛin
cipalis tenet᷑ adimplere.

Nidua.

¶ Vidua qñ ⁊ in quibus poſſit tanqᷓ; miſera bilis perſona

o laicum ad iudiciũ eccleſiaſticũ trahere.vide.S.laicus.

¶ Vidua ſecundo nubendo nõ incunit aliquam penam.vi
de.s.penas aliquas.
¶ Vliidua licet ſit ſub ꝓtectione eccleſie.lxxxvij.diſ.per totũ.
de verbo. ſig. ſuper quibuſdã.nõ tamen põt alium cõuenire
petgoꝛio coꝛam iudice eccleſia ſtico aliter nõ data negligẽtia
iudicis ſecularis.vt.oex tenoꝛe.de foꝛo cõpe.quod intellige
qñ eſt tantũ vidua.ſecus ſi vidua ⁊ pauper ⁊ oꝑppᷣſſa.⁊ ſic in⸗
telligit᷑ allega.c.ſuper quibuſdã.⁊.c.ſgnificantibus.de offi.
deleg. Abb. in alleg. c. ex tenoꝛe.
¶ Vidua eſt cuius maritus moꝛtuus eſt. xxxiij.diſ.vidua.ſed
ſm ethimologiã vocabuli vidua põt dicq quelibet mulier ſi⸗
ne viro etiam ſi nunqᷓ; maritum amiſiſſet quaſi ſine duitate.
et dicit᷑ a vi quod eſt ſine ſicut dicit᷑ vecoꝛs ſine coꝛde.⁊ veſa
nus ſine ſanitate.vt.l.malũ.S.vidua.ff. de vᷣbo.ſig.ſed ex cõ⸗
muni vſu lo quendi dicit᷑ vidua cuius moꝛtuus eſt maritus.
et intellige ſi ab eo fuit cognita.als ſecus.vt allega.c. vidus.

Abbꝛimcex tenoꝛeide foꝛo cõpe. in ſi⸗

.

ter
4

——— —. ——

—

— v . ———————

didit tutelã ſiẽ ſi ad ſcdᷣas nuptias trãſierit. de q eſt gl.nota⸗
bilis quã ſequit᷑ Bar.ĩ aut.matri ⁊ auie.. qð põt inferri ꝙ
eaſdẽ penas q̃s patit᷑ vidua triſẽs ad ſcõᷣas nup.ĩfra tpᷣus
luctꝰ eaſdẽ pati dʒ ſi incõtinẽter viuat.qꝛ rõ nuptiam̃ ꝓhibi
tina ĩfra tale tpᷣs foꝛtiꝰ vẽdicat ſibi locũ qñ eſt incõtinẽs ne
plꝰ ſe bẽat luxuria ꝙ caſtitas.facit qð no.ꝑ gl.⁊ Bar.in.l. fi
deicõmiſſuʒ.ff. de fideic.vbi no.ꝙ ſi vidua incõtinent᷑ viuat
ꝑdit legatũ ſibi a marito relictũ:⁊ aufert᷑ ſibi tãq; ab idigna
⁊ ex pᷣſumpta volũtate teſtatoꝛis reuocat᷑ legatũ qð maxiep
cedit ſi incõtinẽter vixit tꝑe vite mariti ipo marito ignoꝛãate.
no. glo.in.l.ſoꝛoꝛeʒ.C.de his qꝗͥ.vt indig.⁊ abb.in.c, vxoꝛatꝰ.
de oↄuer.coniug.

Ailla. tas fungitur.

¶ Vlilla an fungatur iure minoꝛis ſeu cluitatis.vide.S.ciui⸗

ZAmnum.

¶ Vinũ nõ bibẽs nõ dʒ ad ſacerdotiũ ꝓmoueri qꝛ exqͥ ab/
boꝛret naturaliter bibere vinum poſſz emittere ſeu euomere
ſacr̃m. arg.c.ñ qͥs ꝑ negligẽtiam.cũ.ciſequẽti.ð ↄſec. di.i.ab.
in.c.ex parte.de cele.miſ. .
¶ Vinũ dʒ vt venenũ infirmꝰ fugere. xxxv. di. vinolẽtũ. lʒ ta
lis põt eẽ infirmitas ꝙ modicũ vinũ ꝓdeſſʒ.ð ↄſec.diſti.v.c.
ſint tibi.doc.in.c.⁊ ſi xpᷣs.de iureiuran.
¶ Vlinũ bibẽs ſine aqua nõ ex iuſta cã peccat moꝛtalit᷑ cum

.faciat )ᷣ ↄ ſiliũ.c.a crapula.de vi.⁊ ho.clex tñ bibẽdo qͥs tem
perat ſe vino vitãdo ebꝛietateʒ euitat pctm̃ moꝛtale cũ talis

ebꝛietas nõ ſit moꝛtalis niſi ſit aſſidua.xxv.diſt.S.nũc autẽ
no. Hoſti.⁊ Joh.an.in alleg.c.a crapula.
¶ In vino eſt luxuria ⁊voluptas ĩ voluptate impudicicia ẽ
vt inqᷣt Hiero.ad occeanũ.refert Jo.an.i.dicto.c.a crapula.
¶ Pꝛopf crapulã multi obierũt.qͥ aũt abſtinẽs eſt adijciet
vitã.eccłia ſtici.xxvij.in fi.multe nãqʒ ex deliciarũ epulis mo
leſtie generant᷑. modicꝰ tñ ⁊ tẽperatꝰ cibꝰ coꝛꝑi ⁊ aĩe vtilis ẽ
vt Jero.ad ruſticũ tẽ Hiero.ad titũ.Scio mihi abſtinẽtiã
no cuiſſe ĩtermiſſaʒ ⁊ ꝓfuiſſe repetitã.no. Jo.aniin alleg.c.a
crapula.vide,.ð.ebꝛietas.
Airtus.
¶ Virtꝰ eſt habitꝰ mẽtis bñ ↄſtituta.c.de pudicicia.⁊ ibi gl.
xxxij.q.v.virturꝭ em̃ ꝓpꝛiũ eſt vt hñtẽ ꝑficiat ⁊ opꝰ eiꝰ bonũ
reddat.ſᷣm phᷣm.no. Joh.mo.ſuꝑ rubꝛica.de accu.li.vi.
¶ Virtꝰ cũ humilitate docet᷑:cũ laboꝛe querit᷑:cũ amoꝛe ha
bet᷑. xlvi.di.c.i.p Jo.⁊ Guil.Culpã ĩcidiſſe nature eſt: diluiſ
ſe virtutis.de pe.diſ.iij.c.ille tantꝰ.⁊ vide.c.illa aĩa.⁊.c.ſapiẽ
tem.de pe.di.ij.vñ Sene.inqͥt adeo em̃ groſa eſt virtꝰ vt inſi⸗
tũ ſit ⁊ malis ꝓhare melioꝛa.q̃s eſt em̃ qͥ inter ſcelera opinio

nẽ bonitat ñ affectat.neminẽ reꝑies qͥ neqͥcie pᷣmijs ſine nejq

cia frui nõ malit.
¶ Facilius eſt ad virtutes erigere nouos iᷓ reuocare vete⸗
res.de pe.diſt.i.ſunt qui arbitrantur.
¶ Virtutis nobilitas ſine nobilitate generis tanto ampliꝰ
laudat᷑ quãto ꝑ ꝓpꝛiã naturã ⁊ q̃litatẽ mẽs laudabiłr oꝑat᷑
nã meliꝰ eſt meũ qð acdund me oꝑante q; qð habeo ex ali
Jo.mo.in.c.nullꝰ.de elec.li.vi.vide.s.nobilitas.
¶ Fac vt verus ſit ſermo q audit᷑ de virtutibꝰ ⁊ ſapĩa tua ⁊
vt vincas famã de virtutibus tuis.ij.paralip.ix.c.nemo tñ in
virtute ſua ↄfidere dʒ ſicut amalech ↄfidit Judith.iiij.
¶ Virtutes alie theolo gales.vt fides ſpes charitaſ.alie mꝙ
rales.vt iuſticia:foꝛtitudo:tẽperantia:⁊ pꝛudẽtia.de qʒꝰ.xx⸗
viij.q.i.S.ex his.no.gl.vnica.de ſũma tri.⁊ dicunt᷑ virtutes
q̃ᷓi virũ tuẽtes ⁊ a vitijs ſuãtes.ð pe.di.ij.c.illa mĩa. ⁊.c.ſe.
¶ Pꝛudẽtia ſm tulliũ eſt reꝝʒ bonaꝝ ⁊ malaꝝ ⁊ vtrarũq; di⸗
ſcretio.h em̃ virtꝰ reliqͥs tres virtutes pcedit q̃ſ ferens lucer
nã ⁊ alijs monſtrãs viã.eiꝰ em̃ ↄſulere aliaꝝ triũ agere.buiꝰ
partes ſunt ꝓuidẽlla.circũſpectio.cautio.docilitas.
¶ VPꝛouidẽtia eſt pũñs notio futuꝝ pertractãs euentũ.huiꝰ

officia ſunt ex pñtibꝰ futura perpẽdere aduerſus venientẽ ca
lamitatem conſilio pꝛemuniri.

¶ Lircũſpectio eſt vrioꝝ vicioꝝ cautela.huiꝰoffm̃ eſt fruga
litatẽ ſic ſeruare vt auaritie fuga diſſipationẽ nõ incurat ſic
a temerita te recedere vt in timo:ẽ non caqdat.

¶ Vlidua ſi poſtq; affumpft tutelã filioꝝ ĩcõtinent viuatp⸗

¶ Cautio eſt diſcernere a virtutibus vicia virtutum ſpeciem
pꝛeferentia.exemplum.xli.diſt. c. ſepe.
¶ Vocilitas eſt pꝛudentia erudiendi imperitos.
¶ JIuſticia eſt cõſeruatrix humane ſocietatis ⁊ vite cõitatis

ſm tulliũ.⁊ diuidit᷑ in ſeueritatẽ ⁊ liberalitatem.

¶ Seueritas eſt virtꝰ debito ſupplicio coercẽs iniuriã cuiꝰ

pmũ offm̃ eſt:ne cui quis no ceat niſ laceſſitꝰ miuriã.ſcõm of⸗

ſiciũ vt cõibꝰ vtat᷑ ꝓ cõibꝰ pꝛiuatis.tertiũ offm̃ exterminare

ex bumana ſocietate peſtiferũ genꝰ hominũ
¶ QAiberalitas eſt virtꝰbñficioꝝ erogatrix quã eandẽ ꝓ affe
ctu benignitatẽ:ꝓ effectu beneficientiã dicimꝰ. hec virtus in
tribuendo ⁊ retribuendo tota cenſiſtit.
¶ Benignitas em̃ reddit ius ſuũ deo religio pietas parenti
bus innocentia minoꝛibꝰ.amicitia equalibꝰ.reuerentia maio
ribus.ↄcoꝛdantia ciuibꝰ. miſericoꝛdia egenis.
¶ Heligio eſt virtus diuinitatis curam cerimoniamq; affe⸗
rẽs cuiꝰ pꝛimũ officiũ eſt perpetrati ſceleris penitere.ſᷣm offi
ciũ tempoꝛaliũ mutabilitatem paruipendere:ſᷣm Oꝛatium.
tertiũ o fficiũ vitaʒ noſtram ex toto deo committere. vt inquit
Juuenalis.Quartum officiũ veritatem ſeruare.
¶ Vietas vt Seneca viit eſt per quam ſanguine iũctis ⁊ pa⸗
trie beniuolis officiũ s diligens tribuit᷑ cultꝰ.
¶ Innocentia eſt puritas aſtimi omnem iniurie vltioneʒ ab⸗
hoꝛrens.
¶ Amicitia vt Saluſtius inquit eſt volũtas bona erga ali⸗
quem cauſa illiꝰ.huiꝰ officiũ idem velle ⁊ idem nolle amicum
ſecreto admonere palam laudare.hec quidem lex eſt in amici
tia.vt Seneca ait.vt ne rogemus res turpes nec faciamꝰ ro⸗
gatt Alia lex eſt vt cum amico cuncta deliberes ſed pꝛius de
ipſo. Lertio pᷣm Tullium ne ſtudeas noſſe ꝙ ille vult latere.
Quarta ſᷣm Aucanũ. He aſperitas amicitiaʒ dirimat.ſi em̃
vis amari ama.facit quod no.abba.de ſicił.in.c.repellantur
de accuſa.vt refert ſm Valeriũ qð quidam impꝛoperabata⸗
micũ ſuuʒ. quia nolebat facere qð ro gabat cui reſpondit. q̃d
mihi pꝛodeſt amicitia tua ſi aliquid inhoneſtũ facturꝰ ſum.
¶ Meuerentia vt Seneca ait eſt virtus perſonis grauibus
vel aliqua pꝛelatõne ſublimatis debite honoꝛificationis cul
tum exbibens.eligendus eſt enim vir bonꝰ⁊ ſem per ante ocu
los habendus vt ſic tanqᷓ; eo ſp ectante viuamꝰ ⁊ omnia tan⸗

ÿꝙ̃ illo vidente faciamꝰ.

¶ Concoꝛdia eſt virtꝰ conciues ⁊ compatriotas eodem iure
⁊ cohabitatione ſpontanee vinciens.
¶ Qiſericoꝛdia eſt virtꝰper quã humanꝰ animꝰ ſuper cala⸗
mitate afflictoꝝꝛ mouek.
¶ Foꝛtitudo ſm Tulliñ eſt vitus retũdens impetꝰ aduerſi
tatis.partes eius ſunt magnanimitas.ſiducia.ſecuritas. ma⸗
gnificentia.conſtantia.patientia.
¶ Magnanimitas eſt difficiliuz ſpontanea ⁊ rationabilis
aggreſſio.
¶ Fiducia eſt certa ſpes animi perducendi ad finem rem in⸗
choatam.
¶ Securitas eſt incommoditates imminentes ⁊ rei inchoa⸗
te fines non foꝛmidare.
¶ Magnificentia eſt difficiliũ ⁊ pꝛeclaroꝛũ conſummatio/
¶ Coõſtatia eſt ſtabilitas animi firma ⁊ in ꝓpoſito ꝑpſeuerãs.
¶ Patientia eſt virtꝰcontumeliarũ ⁊ oninb aduerſitatis im
petꝰ equanimiter poꝛtans.ad hoec. foꝛtitudo.xxiij.q. iij.
¶ Temperantia ſm Tulliũ eſt dominiũ ratõnis in libidines
⁊ in alios motus impoꝛtunos.hec quidem virtꝰ totius vite
humane oꝛnatꝰ eſt omniũq; perturbationũ ſedatio.huiꝰ vir⸗

tutis partes ſunt queĩ ſedãdis motibuſdominant᷑ modeſtia

verecũdia.abſtinentia. honeſtas.moderantia.paritas.ſobꝛie
tas.pudicicia. , V
¶ Mogeſtia eſt virtus que facit cultũ motũ ⁊ omnẽ noſtrã
occupationẽ vltra defectũ ⁊ intra exceſſum ſiſtere.
¶ Verecũdia eſt in geſtu ⁊ verdo boneſtatem ſeruare.
¶ Abſtinẽtia vero eſt ſtatutũ pꝛandẽdi terminũ nõ pᷣuenire,
¶ Honeſtas eſt nec lautioꝛes cibos querere necin appara⸗
ru operam dare.
¶ Mogerantia eſt nimiũ ciboꝛum appetitum rationis im
perio reuocare.
¶ Parcitas eſt menſuram refectionis non excedere.
¶ Sobꝛietas eſt exceſſum in potu cohibere,

Mu dicitia eſt moderamine rationis petulantiam domare.
De his virtutibꝰ moꝛalibꝰ vide in alle.S.ex bis.xxviij.q.i.
¶ Iumpoſſibile eſt vnũ eundemq; hominẽ ſimul vniuerſis ful
ciri virtutibꝰquas ſi quis voluerit ſimul acceptare in id eũ in

cidere neceſſe eſt vot dum omnes ſequatur nullam integre con

ſequatur vt inquit ab.neſtoꝛius in collationibus patrum. vt
refert Henri.in.licet.de regula.
Zis.
¶ Vlis ſeu violentia non committit᷑ ſi foꝛinſecus ab vni u⸗
ſitate expellatur vel ſi epiſcopꝰ qui non admittit᷑ ad pꝛocur a⸗
tionem ſibi debitaʒ frangat eaſtia eccłie.abb.in.c.i.de immu.
eccle.vide.S.po ſſeſſio.
¶ Vliolenter quando poteſt iudici reſiſti.vide.S.iuder.
¶ Vlis qᷣtuplexẽ.vide doc.ſignãter ab.in.c.ad audientiã.qð
metꝰ cã.⁊ in.c.ſacris.e.ti.⁊ glo.⁊ ab.in.c.dilectꝰ.de oꝛdi.cog.
¶ Vis pciſa nõ ĩputat᷑ qꝛ potiꝰðꝛ qͥs pati qᷓ; agere.nã nulla
volũtas reperit᷑ ĩ agente:vt in eo qui ligatis pedibus⁊ mani
bus compellitur cõmunicare cũ excõmunicato vt.c.ſacris.qꝙ
me.cauſa.ſed metus ſeu vis conditionalis attenuat culpam
non tamen cauſam pꝛoꝛſus excludit.minꝰ em̃ peccat is quiꝑ
metũ peccat qᷓ; qui ſponte.ij.q.i.in pꝛigiis.ᷣ ⁊. c.fi. vij. a. iij mno.
abb. in alleg.c.ſacris.circa pᷣnco
¶ Vlim ſi iudex inferat iuſte non poteſt agi contra euʒ alias
ſic. vide.ð.iudex ſi iuſte. .
¶ BHigoꝛ.l.ſi quis in tantã.babet locũ contra minoꝛes doli
capacem.vt ibi no. Cy. cũ talis delinquat in faciendo. Bar.

ibi fatet᷑ reſtitutionẽ taliminoꝛi negandã quãdo doloſe fa⸗

cit ſecus ſi credens ſibi licere. C.ſi aduerſus delictum.l.i.s ad
uerſus dolũ pꝛeſumptũ reſtituit᷑ minoꝛ cũ verus dolus non
pꝛeſumat᷑ contra minoꝛem.vt no.anto.in.c.i.de dolo ⁊ cõtu.
vnũ tamen tene menti.⁊ ibi no.ab.ꝙ vbi quis ex iudicis de⸗
fectu nõ valet rem ſuã conſequi tũc põt ꝓpꝛia auctoꝛitate il⸗
lam inuadere.no.glo.i.di.iuſgentiuʒ.c.olim.i.de reſti.ſpolia.
facit.l.ait pꝛetoꝛ.ff.de his q̃ in frau.credi.⁊ qð no.in.c.cũ nõ
ab hoĩe.de iudi. Jo.an.⁊ ab.in alł.c.i.de do.⁊ ↄtu.
¶ Vlis ſi inferat᷑ perſone anteq; ꝑcutiat᷑ poteſt incontinenti
aliũ percutrere ad effectũ euadendi percuſſionẽ ſeu iniuriaʒ ⁊
tũc dicit᷑ quis potiꝰ iniuriã repellere qᷓ; inferre.ſic intelligitur
glo. in.l.ſi ex plagis.S.tabernariuſ.ff.ad.l.aqᷣl.⁊ ibi Bar.ſed
ſi iniuria ẽ iam facta perſone nõ eſt licitũ reꝑcutere etiã incõ⸗
tinẽti niſi timeret᷑ geminata ꝑcuſſio.vt Bar.vbi.S.⁊.l.ſciam
5S.qͥ cu aliter. ff. ad.I. aqᷣl.ſed no. ꝙ licet nõ debeat inſeq̃ ꝑcuſ⸗
ſus ſuũ ꝑcuſſoꝛẽ ex quo nõ vult ampliꝰ ꝑcutere tñ ſi de facto
ĩſequit᷑ ꝑcutientẽ ⁊ eũ vulnerauerit nõ dʒ punini vt doloſus
ſed vt culpabilis qꝛ inconſultꝰ caloꝛ calũnie vicio caret.vt.l.
l.ff. ad turpi.ij.q.iij.S. notandũ.⁊.l.ſi adulteriũ.S.imꝑatoꝛes
ff, de adult. ⁊ vide glo. xiiij.q.i.S.i.ab.in.c.olim.i.de reſti.ſpo/
xi.col.⁊ vide.S.defenſio
¶ Pena canonis ſiquis in tantã. C. vnde vi.non habet lo
cñ in bonis iacentis hereditatis ideo legatariꝰ q ante aditã
hereditatẽ occupat legatum nõ punit᷑ in alio niſi qꝛ reſtituit
poſſeſſionẽ.ff. quoꝝ le.l.i.no. C. de legi.non dubium.no.glo.
in. c.fi.de ſycceſ.ab inteſta. .
¶ Vim vi repellere licet an habet lo cñũ in recuperãte ius ſeu
poſſeſſionẽ iuris q hʒ in re aliena. vide.S.poſſeſſionẽ iuriſdi
tionis,cũ quattuoꝛ v. ſes. .
Niſitatio
¶ Viſitatoꝛ an hʒ ptãtem pꝛiuandi clericũ beneficio ſuo.vi
de ab.in.c.dilectꝰ.i.de reſcrip.
¶ Viſitat archiepᷣs pꝛouinciã ſibi decretã.vide.v.archiepᷣs
⁊ de viſitatione vide notabiliter ⁊ plene ꝑ ab.in.c.cũ ex offi⸗
cij. de pſcrip..c.cũ ad qrũdj.ð exceſ.pᷣla.⁊ ibi pe.de ancha.
¶ Viſitatoꝛis ⁊ pſidẽtiũ ptatem vide plene ꝑ abb.in.c.pe.⁊
vlti. de ſtatu mo.⁊ meliꝰ in.a.cũ apłs.de cenſi.
¶ Viſitare poteſt archiepᷣs dyoceſim ſuã ⁊ totã ꝓuinciã nõ
ſolũ eccleſias ſeculares ſed etia monaſteria exempta ⁊ boſpi
talia.vide.S.archiepᷣs.

Anio

¶ Vniri poteſt vnũ mona ſteriũ alteri ſi eſt deſolatũ. vt.c. ij.

de relig: domi debet tamen tale monaſterium vnitum in ſuo

☛●

F

.ſtatu conſeruari: debet ergo babere congregationem mona⸗

choꝝ ⁊ abbateʒ ſolitũ quia non alterant᷑ iura ecdeſie per vni
onẽ. vt allegc.ij.de quo per Inno.in.c.paſtoꝛalis.de pꝛiuił.
Z in.c.in latera ñ.de pꝛeben.ſed ſi pꝛimũ monaſteriũ vnitũ eſt
ita dep auperatum ꝙꝙ non poteſt tenere collegiũ monachoꝝ
vel ſolitum ſtatũ tunc ſufficit ꝙ ecdeſia cui eſt facta vnio faci
at illi deſeruire per clericũ ſeculareʒ.ar.in cle.ne in agro.S.ad
hoc.de ſtatu regu. abb.in alleg.c.ij.de relig. domi.
¶ Vnire poteſt epᷣus ſeu pꝛelatus vnũ beneficiũ alteri etiaʒ
viuente rectoꝛe ⁊ etiam ſi per negligentiã pꝛelati collatio ſit
deuoluta ad papam. vide.S. beneficiuʒ non vacans..S. pꝛe
latus poteſt vnire.
¶ Vniri põt eccłia parochialis pꝛebẽde eccłie cathedralis
ꝓpter pauꝑtatẽ.vide.S.pꝛebenda eccłie cathedralis.
¶ Vniri pñt ꝓpter pauꝑtatẽ due eccłie non valẽtes ſingu⸗
lares babere pꝛeſbyteros ⁊ debẽt inter ſe vniri ⁊ idem in pꝛi
oꝛatibus regularibus.vt in cle.ne in agro.S.ad hoc. de ſtatu
regu.facit.c.vnio.ᷣx.q.iij. fateoꝛ tñ ꝙ ſi nõ fiat vnio poteſt epi
ſcopꝰ diſpenſare vt vnꝰ habeat duas eccłias. vt.c.ſanctoꝛũ
lxx. diſt. vt no. ab. poſt gl.c.expoſuiſti.de pꝛebẽ.⁊ vide.S.pꝛe⸗
bende eccłie cathedralis.
¶ Vnio vnius eccleſie ad alteram fit qnq; modis. vt plene
no.ꝑ Hoſti.poſt gl.in.c.i.ne ſede vacãte.⁊ ibi ab.ij.col.

Aniuerſitas

¶ Vniuerſitas vel collegium qualiter deb eat ad actũ con⸗
gregari ⁊ an ↄſenſys dẽat ĩ cõi pſtari.vide.S.capłi ↄſenſus.
¶ Vniuerſitatem an faciunt ſcholares ſine doctoꝛibus.vie
de.. collegium licituʒ. ⁊ abb.in. c.ex litteris. de conſti.⁊ in.c,
quia in cauſis.de pꝛocura. —⸗
¶ Vniuerſitas cuʒ eſt obligata pecuniariter ? non babet vn
de ſoluat poſſunt ſinguli compelli vt contribuant.no.glo.in
c. cum dilecta. de reſcrip.⁊ ibi abbaiin fi.⁊ clarius glo.in il.i.
ff. ꝙ cuiuſq; vniuerſitatis.
¶ Vniuerſitatis minoꝛ pars ↄtradicens actui an excuſetur
vel puniat᷑ vel an debeat puniri tota cigitas ſine diſcrimine
minoꝛis paſtis que nõ conſenſit. Intn W. grane, de ſentẽ.

excom.⁊ plene per Bar.in.l.aut facta,ff. de penis.abb.in.c.

dilectus. de ſymo.
¶ Vniuerſitas qũ poſſit puniri ⁊ accuſari. Bar.in tractatu
de tyrãno.⁊ notabiliter per abb.⁊ doc.in.c.dilectus.ij.de ſy⸗
monia.⁊ Bar.in.l.aut facta.S.fi.ff.de penis.
¶ Vniuerſitas vel ciuitas non dicit᷑ aliquid facere niſi illud
deliberatũ fuerit collegialiter. glo.notabilis in.l.ſicut.ff.qꝙ cu
iuſq; vniuerſi. Bar. in.d.l.aut facta.gl.in.c.i.de re.eccleſie ñ
alie. li. vi.abb. in.c. gratũ.ð poſtu.pꝛela.hoc etiã ſi vexillo ere⸗
cto ̊ facit niſñ legitime ↄſilio ↄgregato.ab.i.o geñ.deelec.
¶ Vniuerſitas an ⁊ quãdo poteſt remanere in vno ſolo o
nibus alijs moꝛtuis vel pꝛiuati
pꝛela.in glo.pe.in fi.
¶ Vniuerſitas ðꝛ vna nimit᷑ facere qũ nemine diſcrepãte fa
cit.c.ſi.de poſtu.pla.⁊.c.cũ dilecti.de elec.no.ab.in.c.bone.ij.
de poſtu. pla. in pn. ⁊ in.c.in cauſis.eo.ti.v.col.⁊ in.c.i.ð ma.
2 obe.⁊ no.ab.in.c.ad aures.qð metꝰ cã
¶ Vniuerſitatis maioꝛ ꝑs duaꝝ partiũ qð facit videt᷑ vale
fe. vt. l. nulli.⁊.l.plane.ff. ꝙ cuiuſq; vniuerſi.⁊.c.i.de his q̃ fl.a
ma.par. cap.tamen licet valeat geſtũ duarũ partiũ ſi tamẽ a⸗
liquis fuit contemptꝰ poteſt is ꝓſequẽdo contemptũ facere
retractari id qð fuit geſtũ eo abſente.vt.c.bone.de elec.glo.⁊

cabb. in. c. bo ne.ij.de poſtu.pꝛela.⁊ in.c.eccleſia.de elec.? Qa⸗

pus eua alleg. cxxri. —. ..ͤ
¶ Vniuerſitas an peccat conſentiendo in hiſ que illicite tra
ctantur ſi non contradicit.vide.S.capi. .

¶ Vniuerſitas vt congregetur an ſufficit ſonus campane.
vide.ð.citatio.
¶ Vniuerſitatis conuocatione facta per pꝛeſidentem vel ꝑ
minoꝛem partem ad electionem vel ad alei actum per campa
nam vel alias an artet citatos:⁊ ſi non veniant an minoꝛ ꝑs
poteſt actum explicare ⁊ an requirant᷑ due partes.plene per

Inno. ⁊ abb. in. c.i.de maio.⁊ obe.⁊ in.c.ij. de no.ope. nũci.

⁊ plene in.c.in cauſis.de elec.
¶ Vniuerſitatis maio: pars vbicunq; pꝛeualet minoꝛi par⸗

tietiam in actib? ad ſingulos ſpectantibꝰ debent omnes a0

————

õs

8.abb. in. c. Sgratum. de poſt.

ð

ð

quos actus pertinent fimul conuocari.arg.in.l.maioꝛes.ff. ð⸗
pactis. Bar. in. l. omnes populi.ff, de iuſticia ⁊ iure. Ab.in. c
ij. de inrepatro. .
¶ Vniuerſitas nõ legitime cõgęegata vł contemptis abſen
tibus ⁊ non vocatis an poteſt aliquid agere:⁊ an actus debe
at retractari.vide.S.abſentes.
¶ In vniuerſitate ẽt ſecularimaioꝛitas nõ ↄſiſtit in ſolo nu
mero ſed in dignitate ⁊ auctoꝛitate ⁊ merito ꝑſonaꝝ.no.glo.
⁊ bar.in.l.põponius.⁊.l.ſi vim.ff.de reiudi.

¶ Vniuerſitatis actus an põt infirmari rõe inhabiliũ qͥ fue-

rũt admixti cũ habilibus.vide.sõ.actus.
¶ Vniuerſitas poteſt conſtituere ſindicum vel actoꝛeʒ gene
raliter ⁊ pꝛocuratoꝛem ſpãliter, vide nota.in.c.qꝛ in cauſis.ð
pꝛocurato.
¶ Vniuerſitas habet pꝛeñdẽtes qui diuerß nominibus nũ

cupantur ſᷣm locoꝛum conſuetudinem.vt ſunt iurati ideſt con

ſiliarij vel anciani.fi vero pꝛioꝛes qui regunt vniuerſitateʒ.et

dicunt᷑ iurati a iuramento quod pꝛeſtant vt eoꝛum o fficiuʒ fi

deliter exequant᷑ tamen de eſſe ⁊ ſubſtantia vniuerſitatis non
eſt vt ibi ſit rectoꝛ.vnde poteſt eſſe vn iuerſitas abſq; alio ca⸗
pite.no. Inn.in.c.cũ nõ ignoꝛes.de pᷣbẽ:facit.l.i.ff.qð cuiuſ.
vniuer.ab.in.c.cõſulti.deꝓcura.

¶ Invniuerſitate ſi ſũt habiles ⁊ inhabiles an actus geſtus

valeat.vide.S.acta.
¶ Vniuerſitatis nomina ſinguloꝝ ſaltem in ponderoſis de

bent expꝛimi ꝑ notariumvt appareat an due partes interfue

rũt cũ aliter actus nõ valeret.vt.l.nulli.æl.plane.ff.ꝙ cuiuſq;
vniuer.idem quando a gitur de venditione rei ipſius vniuer

ſitatis.vt ſentit barto.in.l.i.ff.de albo ſcriben.⁊ ideʒ ſivniuer
ſitas ad aliquid obligatur. vt no. Oldra. in quodam ſuo con

ſilio.?⁊ Bal.in.l.i.ff.de magiſ.ſed ſi vniuerſitatis ſigillũ circũ⸗/

ſcribatur etiam in ponderoſis nõ requiritur nomina ſingulo

rum expꝛimi.vt.c.t᷑tio loco.de pꝛoba.nã tunc indubitanter ſi
S.llum facit fidem cum fide notarij.no.ał b.plene in.c.i.de ſin
di.eſt tamen notandum ꝙ ſi in inſtrumento notarij cõtinet᷑ ꝙ;
ibi fuerũt due paꝶ eseninerſitatis ſtandum eſt inſtrumento
niſi cõtrarium pꝛohetur. vt no. Frede.conſilio.cxliiij. ccvij.cc⸗
lxvij. Ab. vbi ſupꝛa.
¶ Vniuerſitat em poteſt cõſtituere clerus ciuitatis vel ville
c ſcilicʒ religio nis vt miſſas celebꝛent ꝓ viuis ⁊ defunctis ⁊
ꝓ oneribus eis incũbentibus.vt.c.accedens.de pᷣſcrip.notat
Inno.in.c.dilecta.de excel.pᷣla.circa fi.⁊ pᷣt ↄ ſtituere vniuerſi
tatẽ ſine epᷣo ⁊ põt habere aliũ pᷣſidentẽ.no. Inno.in.c.cũ ab
eccłiaꝝ.de offi.oꝛdi.nam adeſſe collegij nõ requirit᷑ rectoꝛ ſed
ipᷣm collegium tʒ locum rectoꝛis reſpectu ſinguloꝝ.not. Inn.

in.c.cum nõ ignoꝛes.de pꝛeben.poteſt etiaʒ clericus creare ſin

dicum in factis pertinẽtibus ad clerum. no,. Abb. in allega.c.
zaccedens.circꝭpꝛin.
¶ Vniuerſitati an pᷣiudicat ſententia lata inter duos milites
ſuper iuriſditione alicuius caſtri,. vide ſupꝛa ſentẽtia lata inter
duos milites.
¶ Vniuerſitatis maior pars an poteſt in pꝛeiudicium ſingu
loꝛum compꝛomiſſum facere vel pꝛocuratoꝛem conſtituere:⁊
que foꝛma eſt ſeruanda ⁊ an vnus impeditus poteſt alteri cõ
mittere vices ſuas.vide plene per Ab:i.c.conſtitutus.i.q̊ ap
pella.ij.colum.
¶ Vniuerſitas poteſt ſtatuere vt nõ valet actus niſi babea⸗
tur omnium conſenſus:nec hoceſt cõtra ius cõmune exquo
a pꝛincipio omnes voluerũt.vt.c. cõſtitutus.i.de appella.qð
pꝛocedit niſi in actu eſſz a iure ꝓdita certa foꝛma.vt.ſ.vaRat
actus a maioꝛi parte.vt ĩ.c.quia ꝓpter.de elect.vel niñ ꝓpter
iſtam refoꝛmationẽ impediatur vtilitas eccleſie.no.ĩ.c.cũ oẽs
de cõſti. hoteſt etiaʒ ecõtra vniuerſitas ſtatuere vt valeat actꝰ
gerẽdus a pluribꝰde vniuerſitate lʒ nõ faciat maioꝛẽ ꝑtẽ toti
us vniuerſitatis.glo.no.in.c.ſi cui.de elec.li.vi.ab.in,.c,ↄſtitu⸗

„

tus.i. de appel.ijj. colum.
¶ Vniuerſitas ciuitas ſeu cõcilium ſinodale an põt recuſari
vt ſuſpectũ.vide no.ꝑ ab.in.c.i.de iudi.iij.colũ.
¶ Vniuerſitatis rectoꝛ qua ptatem habeat in ſcholares.vi⸗
de.S.rectoꝛ vniuerſitatis.
¶ Vniuerſitatis maioꝛ pars pꝛeſens ſi aliquid ſtatuat nõ re
quiſitis alijs de vniuerſitate qui ſunt in loco in quo moꝛabã⸗
tur deſeruiendo officio tũc nõ valet ſtatutuʒ vel pꝛouiſo dua

rum partium alijs ibi pꝛeſentibus ñ vocatis.vt bene pꝛobat
c.fina.de maio.⁊ obe.⁊ optime.C.de lega.il.quotiens,.lib.x.⁊
ſic intelligitur quod no.ff.de regu.iu.l.aliud.S.refert.vt refert
JZes nes caldri.in ſuis conſilijs tit.de conſtitutio, conſilio.iij.
in fine.
¶ Vniuerſitas tenetur ſi in loco non fiat iuſticia.vide ſupꝛa
¶ Vniuerſitas collegium vel capituluʒ que no mina ſũt ſino
nima an poteſt delinquere. Item an poteſt puniri.vide plene
per Bar. in. l. aut facta. ff. de penis.⁊ melius ꝑ Ab. in. c. dile⸗
ctus filius.de ſimo.iij. colum.
¶ Vbi cõueniunt duo coꝛpoe ad aliquid explicandũ nõ ſuf
ficit maioꝛẽ partẽ ꝑſonarum cõuenire ſed requiri kmaioꝛ parſ
cuiuſlibet coꝛpoꝛis.no.Anto.⁊ ab.in c.paſtoꝛalis.S.i.de re⸗
ſcrip.circa fi.facit glo.⁊ Jo.an.in.c.ij.ne ſe.va.li.vi.⁊ qð not.
Ab. in. c. poſtulaſti.de cõ ceſ.pꝛeben.

¶ Vniuerſitatis due partes debẽt adminus cõuenire in acti

bus vniuerſitatis.vt.l.nulli.ff.q; cuiuſq; vniuer,⁊ ex hisdua⸗
bus partibus debet adminus ↄſentire maioꝛ pars.ſic intelli⸗
tur.l.ꝙ maioꝛ.ff.ad munici.⁊ hoc ſentit glo.in.il.aliud.S.refert

ff. de reg. iu. in glo. d. Lnulli. Bar. in.l.omnes populi⁊ Ina⸗

no.in.c.ij.de no.opeũci.ſi tamen plures qᷓ; due partes cõue
nirent requiritut᷑ maioꝛ pa cõuenientium.Ab.in.c.cuʒ oẽs
de conſti.viij. colum.
¶ Vniuerſitatis due partes licet ſufficiãt ad validitatẽ actꝰ
tamẽ ſi tertia pars fuit contempta ideſt nõ vocata poſſunt cõ
temptum pꝛoſequi ⁊ facere actum retractari.vt c.qð ſicut.de
elec.nam plus obeſt contemptus vnius qᷓ; cõtradictio multo⸗
rit.vt.c.bone.ij.de elec. Ab. vbi.S.
¶ Si eſt aliquis ad quem pertinet cõuocatio vniuerſitatis ⁊
ad mãdatum illiusnolunt cõuenire omneſ:poſſũt actum expli
care veniẽtes etiam ſi nõ cõſtituant maioꝛem partem vniuer⸗
ſitatis.hoc vult Inno.in.c.i.de maio.⁊ obeð.⁊ in.c.ij.de no.
ope.nũcia.facit.c.cum no bis.de elec.ſed ſi non eſt aliquis ad

quẽ ſpectet cõuocatio ⁊ inſtat finis termini vniuerſitati pꝛefi

xi ad explicationem actus:et tunc etiã poteſt minoꝛ pars vo⸗
care maioꝛem ⁊ nolẽte venire poteſt ad actum pꝛocedere.no.ĩ
c.in cau ſis.⁊.c.cum nobis.de elec.ſi vero terminus nõ eſt pꝛe⸗
fixus vniuerſitati ad actum explicãduʒ tunc debẽt ſaltem con

uenire due partes ⁊ monere tertiam partẽ:ałs tertia ꝑs poſſʒ

agere de cõtemptu.vt no.in iuri.õ.allega.eſt cõcluſio ab.in.c.
cum oẽs.de cõſti.vl.colum.
¶ Vniuerſitas nõ habens iuriſditionem vtvilla ſeu caſtruʒ
recognoſcens ciuitatem in ſuperioꝛem licet poteſt ſibi facere
legem ſeu ſtatutuʒ ſuper rebus ſuis nõ tamen poteſt appone
re penaʒ:quia pene appoſitio deriuatur a iuriſditione.xxxiij.
q.ij.S.in hoc.⁊.l.fina.ff.de iuriſdi.om.iudi.poteſt tamen talis
vniuerſitas ſe per pactum obligare ad penam. vt vult Bar.
in.l.omnes populi.⁊ Innocentius in.c.cum acceſſiſſent.ð cõ
ſtitutio. ⁊ Jo. an.in c. cum omnes.eo.titu.⁊ Ab.in.c.que in ec
cleſia rum.eo.ti.
¶ Vniuerſitas habens iuriſditionem ⁊ de facto ſuperioꝛem
non recognoſcens poteſt omnia cõſtituere que poteſt pᷣnceps

no. Barto. in. l. infamẽ.in fine. ff. de pub. iudicſfs.⁊ in.li.ff. de

30 ua pir arten. Abbes in alleg. c. que in ecclenarum.de cõ⸗
.iij. colum.
¶ Vniuerſitas ſcholarium d?tozum piſtoꝛum: cerdonum ?
ſimilium poteſt ſtatuere ⁊ apponere penam ad limites pote⸗
ſta tis. vt.c.ex litteris.de conſtitu.condludit Abb. in. c. que in
eccleſiarum.Eeo.ti.
¶ Vniuerſitas nõ habe ns rectoꝛem poteſt ſtatuere.vt not.
in.l. fina. C. de iuriſdi. om. iudi.nam ad eſſe vniuerſitatis nõ re
quiritur ꝙ ibiſit rectoꝛ.vt.l.i.ffꝙ cuiuſq; vniuenita.not. In
nocen.in.c.cum non ignoꝛes,.de pꝛeben, Abb.in.c.ex litteris.
de conſtitutio.
¶ Vniuerſitas poteſt pꝛo Nono pacis generalẽ legẽ faciẽdo
tollere actiones queſtas ſingulis damnũ in guerra ciuitatis
paſſis.vt.l.actio cenſuũ.de pᷣui.credi.⁊.l.vẽditoꝛ.S.ſi ↄſtat cõ
munia pꝛedi.⁊ qð no.in.l..ij. C.que ſit lon.ↄſue.facit.cin nra.
de iniurijs. vbi hoc no. Pe. de ancha.
¶ Vniuerſitas cum coꝛpus ſit fictum ⁊ repꝛeſentatuʒ cõpꝛe
benditur in diſpoſitõe cõtenta per verbum ſi quis vel ſi qua.
vt colligitur ex.c. nouitjde his que ſiunt a pꝛela qð eſt verũ
v*

in nõ odioſis.ſed in his in quibus ſtricta ĩter pꝛetatio ẽ faciẽ
da nõ cõpꝛehẽdit᷑ vniuerſitas qꝛ nõ eſt verum coꝛpus ſʒ fictũ
⁊ diſpoſitõ in cãuvero nõ hʒ locũ in caſu ficto in iſtis odioſis
ꝓ boc.c.graue.ð pꝛebẽ.⁊.liij.S.hec aũt verba.ff.de neg.geſt.
no.ab.in alleg.c.nouit.in pꝛin.

Aoluntas.

¶ No.ꝙ vbiꝑ legem punit᷑ volũtas ſeu affectus acſi fuiſſet

actus ↄſummatus iudex põt ex ptãte ſibi a lege conceſſa miti
gare penaʒ ſi vult lʒ ad hoc nõ neceſſitat᷑.ꝓ boc.l.aut facta.S.
euẽtus.ff. de pe.no.bal.⁊ Saly.in.l.is qui.C. ad.l.coꝛ.ð ſica.
vide.s. pena vbi imponit᷑. o
¶ Volũtas teſtatoꝛis pꝛeſumitur ex eius ſca.l. qui babebat
f. de re iudi. .
¶ Volũtas ſuis terminis nõ cõtenta punit᷑.vt in.c.nuꝑ.⁊.(.
fi.de bigamis.⁊ ibi glo. .
¶ Quicquid agãt bomines intentio ſudicat omnes.quid im
poꝛtat boc vulgare.vide Abba.in.c,cuim ab omni.de vita ⁊

honeſta. cleri.
Aotum.

¶ Qicet votum emiſſum nõ obligat vguẽtem ſupemeniente
impedimento omnimo impeditiuo.vt no.in:c.i.de voto.cũ in
voto intelligatur illa cõditio generalis ſi potero.vt not.in.c.
nõ eſt.eo.titu.⁊ Innocẽ.in.c.ſcripture.eo.titu.fallit in voto vl
tramarino vbi quis potuit pꝛo ſubſidio terre ſancte:quia de⸗
bet illud impẽdere melioꝛi modo qᷓ poteſt.vt no. Inno.⁊ ab.
in. c. licet.de voto.nam ſi non poteſt per ſe expedire debet ꝑ he
redem.vt no.in.c.ꝙ ſuper bis.eo.titu. Ideʒ in alijs obligasio
nibus facti quarum executio tranſit ad hered es.vt.l.veteris.
C.de contra.⁊ cõ.ſtipu. Iteʒ excuſatur vouẽs ⁊ ex impedimẽ
to ſuperueniẽte tollitur obligatio vt quãdo vouens pꝛius nõ
fuit in moꝛa in executiõe:alias auteʒ votum eſt cõtinuandum
vel redimẽdum. arg.in.l.ij.ff.ñ quis cau.⁊.c.fi,de iniurijs.ab.
in. d. c. licet. circa fi. .
¶ Er voto meret᷑ magis religioſus obligatus voto q; laicuſ

ſpõte vouẽs.no.glo.in cle.ſi dominus.de reli.⁊ vene.ſan.inx

bo ſeipᷣm.⁊ abb.in.c.magne.de voto.
¶ Votuzʒ peregrinatõis non poteſt epiſcopus emittere ſine
ↄſenſu capituli cum ſit magnũ negociuʒ.vt.c qto.de his que
fiũt a pᷣla.no. Inn.⁊ Ab.in.c.magne.vbi etiaʒ not.ꝙ epᷣs nõ
poteſt emittere votũ lõ ge peregrinatõis ſine licẽtia pape.ſecꝰ
vbi peregrinatio nõ eſſet iõga ſᷣm Inno.ibi ⁊ licet epiſcopuſ
nõ poteſt emitrtere votum ſine licẽtia pape:valʒ tamẽ votũ in
pꝛeiudiciũ ipſius vouẽtis qꝛ cõmutat᷑ per papã.vt in alleg.c.
magne. ſile in.c. ꝙ in dubijs.de renũ.⁊ in.c.cũ temꝑe de arbi.

2 ab.in alle.c. magne.

¶ Votum licet ſit de iure diuino poteſt in melius cõmutari
ceſſante cauſa in vouẽte auctoꝛitate epiſcopi.vt.c.i.e.ti. Jeiu⸗
niũ autem licet ſit indictum ab eccleſia nõ põt cõmutari in me
lius ꝑ epᷣm ceſſante cauſa.vt no. Inno.ſuꝑ rubꝛica.de obſer.
ieiu.⁊ que eſt diuerſitatis ratio cum ius diuinum lõge magis
obliget q; ius poſitiuũ.vt.c.fi.de ↄſue.xvi.q.i.ſũt quidã.⁊ ſole

nit Ab. in. c, magne. eo. ti.circa fi. ꝙ vota emittunt᷑ pure in ſer

uitiũ ⁊ placentiã dei.vnde ſi cõmutat᷑ in melius nõ ſoluit᷑pla
centia deiãmo augetiſt.ieiunia tamẽ indicta ab eccleſia nõ ſo
lum ad carnem macerandaʒ qed ad deuotionẽ certi tempoꝛis
nam ſũt qualificata in tẽpoꝛe vel ob reuerẽtiaʒ dei vel ſancto
rũ ideo nõ ſufficit aliud ſoluere:qꝛ per ſolutionẽ altenius non
ſatiſfacit cauſe inſtitutõis ieiunioꝛum ⁊cinot.abb.in allegat.
c.magne.circa fi.
¶ Votũ vltramarinũ quãdo eſt emiſſuʒ ꝓ ſubſidio terre ſan
cte ſolus papa cõmutat illud:ſʒ ſi quis vouiſſet viſitare ſepul

chrum pꝓ deuotõe vel ire ad ſanstũ Jacobũ:põt vouens cõ

mutationẽ voti obtiner ab epo loci.no.gl.quã appꝛobat ab.
in.c. ex multa.de voto.in pun. ꝰᷣ
¶ Votũ ꝓ ſubſidio terre ſcẽ põt emittere religioſus clauſtrał
ẽt ſine ↄſenſu ſui abbat:j.no.ab.in.c.ex młta.⁊ in.c.fi.devo.⁊ h̊

„

ſi ẽ vtilis ad veeclicrggeligiouſt ſimplices hoc nõ poſſũt

ſine lnĩa ſuperioꝛis.vt ibi Ab.
¶ Votũ cõpellit᷑ exequi ad ſubſidiũ tene ſancte:mulier etiã
coniugata ſi tamen ſit ſenex ⁊ nõ iuuenis ⁊ ſit potens ad du⸗
cendum bellatoꝛeſ.argumentum in.ciꝙ ſuper his:. ⁊.c.ex młta

ede voto. vbino. Abb. .
¶ Votum pꝛo ſuccurſu terre ſancte poteſt emittere pꝛelatus
etiam ſine licentia ſuperioꝛis.⁊ idem de religioſo qui põt ad
tempus deſerere monaſteriij ⁊ inſiſtere publice vtilitati eccle⸗
ſie vniuerſalis.facit.c.nos autem.xvi.q.i.⁊.c.licet.de regula.
vbi ſollicitudo laboꝛ ⁊ diſciplina pᷣferuntur ſilẽtio cõtempla⸗
tõi ⁊ quieti.no.abb.in.c.fi.ð voto.⁊ ſupꝛadicta intelligo qũ
lit paſſa gium generale ex diſpoſitione rom̃ani pontificis.vt
Abbas ibi.
¶ Votum efficaciter obligat vouẽtem licet ab aliquo votuʒ⸗
nõ fuerit receptum.⁊ eſt ratio qꝛ votum fit deo quivbiq; ẽ pꝛe
ſens ⁊ ſemper intelligitur recipere votum.vt.c.ex ꝑte.de cẽſi.
⁊ ibi abb.in pꝛin.
¶ Votum impedit feruẽs infirmantis paſſio.eſt tex.in.c.con
aldus. xvij. q.i. 7. c. litteraturã. de voto. de qua vide no.hoſti.
n ſumma.ti.de regula.S.qui aliter obligatur,verſicu.ſed ad
obligationem.
¶ Votũ abſtinẽtie vt ieiuniuʒ nõ o bligat vxoꝛeʒ marito in⸗
uito.quinĩmo eti ſi maritus ðſenſiſſet poteſt poſtea reuocaĩr
licet peccet reuocãdo:qꝛ vxoꝛ de iure diuino ⁊ humano tenet᷑
parere marito.vt.c.manifeſtũ.⁊.c.voluit.xxxiij.q.v.abb.in.c,
cariſſimus.de cõuer.cõiug.
¶ Votũ cõtinẽtie ſi emiſit vxor valet in ſui pꝛeiudiciuʒ.vt in
c.placet.de cõuer.cõiuga.nõ tamẽ in pꝛeiudiciũ mariti:ſed ſi
ſimpliciter vouit ⁊ maritus ↄſenſit ſiue perpetuo ſiue ad tpᷣs
poteſt ipſe exigere debitũ licet peccet.vt.c.cariſſimus.de con⸗
uer.cõiuga.ſed ſi vteq; vouit cõtinẽtiam cõ pellunt᷑ illam ſer
uare nec tũc vxoꝛ debet debitũ reddere.vt.c.qð deo pari.xxxiꝰ
ij.q.v.vnũ eſt menti tenẽduʒ ꝙ poſt votũ cõtinẽtie viri ⁊ vxo⸗
ris ſi pꝛoles naſcat᷑ eſt illegitima.quia quo ad debitũ carnis
nõ erat iam matrimo niũ inter eos.no.gl.in.c.miniſtri.lxxx.di
ſtin.no. Inno.in.c.dudũ.de cõuer.cõiu.ideʒ ⁊ foꝛtius ſi vxoꝛ
vouit cõtinẽtiaʒ marito religionẽ intrante vel ad ſacros oꝛdi
nes ꝓmoro:qꝛ ſi de nouo naſcat᷑ ſoboles eſt illegitima.ẽ ↄclu
ſio ab.in alle.c.cariſſimus.
¶ Votũ emiſſuʒ ingrediendi religionẽ velalium pium actus
faciendi cum mentis turbatione ſeu alientciõe vł cum furoꝛe
ſeu iracũdie caloꝛe nõ obligat apud deuʒ quia deus volũta⸗
riũ nõ coactũ militẽ ſibi eligit.vt.c.nõ eſt.xv.q.i.facit qð in ſi
mili no.in.c.ſicut.de iureiur.nec etiã obligat quo ad eccłiam ſi
poſſet pꝛohari.vt no.glo.in.c.duduʒ.de cõuer.cõiu.⁊ in.c.ex
litteris.ð diuoꝛ.que diſponit q confeſſio facta caloꝛe iracun
die nõ pꝛeiudicat niſi detur perſeuerantia.de quo vide abba.
in.c.dudum.S.alleg.
Q In commutatione voti vel eius redemptione nõ poteſtda
ri certa regula ſed votuʒ dependet ab arbitrio ſuperioꝛis qui
ex diuerſis ſuis cauſis debet animum ſuum infoꝛmare.vt.c.i.
eo.titulo.
¶ Omne impedimentum qð potuit a pꝛincipio impedire vo
tum ſi oꝛitur poſt factum a ffert obligationem voti ſᷣm bea⸗
tum thomam. vt refert Archidiaconus in.c.qui bene agunt.
xvij.q.i.⁊ fit magis tutum ꝙfundamentum ſuꝑueniẽs faciat
mutationẽ in aliã cãm:tamẽ de ſubtilitate pꝛimũ dictũ magl

pꝛocedit dummodo nulla culpa rep eriatur in vouẽte.no.ab.

in. c.i.eo.tcitu.
oti cõmutatio debʒ eſſe magis vtilis eccleſie ⁊ deo acce
pta qñ neceſſitas nõ ſuggerit cõmntationẽ voti.vt.c.ex mul⸗
ta.ꝓpe fi.eo.ti.ergo in calu neceſſitatis nõ requirit᷑ maioꝛ vti
litas.no.ab.in alleg.c.i.eo.ti.
¶ Wicet in voto diſpenſare nõ poſſit pꝛelatus inferioꝛ citra
epiſcopũi ⁊ ſuꝑioꝛes.vt no. Inno.in.c.i.eo.ti.immo idem In⸗
no.in.c.ij.de eo qui fur.oꝛdi.ſuſce.ponit regulã ꝙ in nullo ca
ſu poteſt alius qᷓ; eps ⁊ ſuperioꝛ diſpẽſare niſi in caſibus ĩ iu
re expꝛeſſis.facit cle.i.de pꝛiui.ſi tamẽ inferioꝛ epo habetde iu
re ſpãli ius epiſcopale in perſonis potuiſſet diſpẽſare in voto
ſicut epiſcopꝰ quia talis poteſt exercere iura epiſcopalia.no.
glo. in clemẽ.i.de rebus eccle.nõ aliena. ⁊ Iſin. in. c. ſtatuimꝰ.
de maio.⁊ obedi.⁊ Abb.in.c ſignificaſti.de fo. compe.refert
lpſe in.c.i.de voto.
¶ Diſpenſare põt pa.etiaʒ circa votum cõtin ẽtie cũ religio
ſo:vt ſirex infidelis vult redire ad fidem cum toto ſuo regno
ſi poteſt ha bere in vxoꝛem mo nialem filiam alterius regis qꝛ
iſtud eſt magis deo acceptum ꝙᷓ continentia vnius hoĩs.vt

— — —

S — — , —

tenẽt doctoꝛes in. c. cum ad monaſterium de ſta. monacho. *

vide Yo. an. in mercu.in.c. qð ſemel deo.de regu.iu.lib. vi.no.

Ab. In. c.i.de voto.⁊ in allega.c.cum ad monaſteriũ.vide..

papa poteſt cõtra votum. „
¶ Ac obligatõnem voti tria ſunt neceſſaria ſm beatum tho
mã.ij.ij.q.lxxxvij.articulo.i.pꝛimo ðᷣliberatio.ſecundo pꝛopo
ſitum. tertio pꝛomiſſio.de quo vide Abba.in.c. litteraturam:
de voto.
¶ Siquis voueat ſub conditione vt ſi filius liberetur ab in⸗
firmitate vel aliud ſimile tollituripſius voti obligatio ex de⸗
fectu conditionis.nam ſi deficit conditio non obligatur quii
ad executionem.ar.xxxij.q.fina.c.i.Abbas in.c.ſ. cripture. de
¶ Filiuſfamilias maioꝛ obligat᷑ ad votum quod exequipo/
teſt ſine pꝛeiudicio patrie poteſtatis ſed cuʒ pꝛeindicio patrie
poteſtatis niſi pater expꝛeſſe conſentiat non obligatur.ẽ ter.
in. l. ij. f de pollicita. ⁊ etiaʒ ſoluta patria poteſtate filius nõ
tenetur ad illud votum per.c.quidam.⁊ per.c.placet.deouer.
coniugato.quia emiſit votum tempoꝛe inhabili.vt ibi. facit
quod in ſimili no.in.l.ſ nõ ſoꝛtem.S.libertus.de condi.inde⸗
biti. ⁊ hoc tenet Abbas in.c.ſcripture.de voto.ðᷣ Innocẽ ibi
cuius opinionem dicit eſſe tutioꝛem.
¶ Licet vxoꝛ nullum votum abſtinẽtie põt emittere ſine viri
oↄſenſu maritus tamẽ poteſt dum tñ ſit tale votũ qð nõ pꝛeiu
dicet᷑ iuri vxoꝛis.vt no.in.c.ſcripture.de voto.⁊ licʒ maritus
oↄſentiat voto vxoꝛis poterit poſtea cõtradicere ⁊ nõ ecõtra.
nota.in.c. voluit.⁊ ĩ.c.manifeſtuʒ.xxxiij.qvv.⁊ dic vtibi.⁊ no.

Abb. in alleg. c. ſcripture.

Aſucapbio.
¶ Vlucapio an ꝓcedat cõtra minoꝛem eccleſam ciuitatem
ſeu rempublicã,.vide.S.pᷣſcriptio tꝑalis.

Aſuſfructus.

¶ Vſufructuarius poteſt ius ſuum alij concedere in vita ſua.
vt. cſuper eo. de dona inter viꝝ ⁊ vxo.vide tamẽ inſti.de vſu
fru.S. item finitur.⁊? ibi glo. 1
¶Vlſuſfructus non extinguitur per ingreſſum religionis:
ſed monaſterium habebit vſumfructum in vita ingredientis.
no.glo.xix.q.vl.c.ſi qua mulier. ⁊ quod no.in.l.deo nobis.C.
de epi.⁊ cler,.⁊ in auten.ingreſſi C.de ſacroſa nc,.eccle.Ab.in
c. fi.de pigno.in pᷣn.
¶ Vſufructuarius tenetur dupliciter cauere.vt no.glo.⁊ do
cto.poſt tex.in.c.fin. de pigno.⁊ regułr ſiue ſit qͥs vſufructua⸗
rius mo biliuʒ ſiue immobilium cum naturaliter poſſideat dã
num inde contingens ſine culpa ſua cedit pꝛopꝛietario ⁊ nõ

ſibi vt concludit poſt multa Abbas in allegato. c. fina.de pi

gnoꝛibus.
¶ Qlerici an ſuſt vſnfructuarij.vide.S. clerici bũficiati.
¶ Vlſuſtructuarius ſi nõ pᷣt ydoneã cautioneʒ pꝛeſtare ⁊ eſt
perſona ſuſpecta nõ ſufficit iuratoꝛia cautio:⁊ tunc nõ habe
bit vumfructũ.ff. de vſufru lega.l.vxori.ſi tamẽ nõ eſt ſuſpe⸗
ctus admittet᷑. vt no. bar. in..vſufru. C. de vſufru.que quides
diſtinctio cõtinet maximã equitatẽ.ar.l.ſi fideiuſſoꝛ.ff.ſ quis
cau.⁊ in.c.ꝑ vr̃as.de dote poſt diuoꝛ.reſti.
¶ Vſufructuarius ſi a pꝛincipio cautioneʒ nõ pꝛeſtitit quiᷣ
non fuit ab eo exacta nec malicioſe diſtulit eam pꝛeſtare nõ
perdit pꝛopter hoc fructus receptos bona fide:nec tenet᷑ eos
pꝛopꝛietario reſtituere:ſi tamen exactus non pꝛeſtitit cautio⸗
nem vel fuit in mala fide quia malicioſe diſtulit cum ſciret ſs
obligatũ tunc nõ fecit fructus ſuos ⁊ tenetur ad reſtitationẽ
tanqᷓ;ᷓ indebite perceptos.not.glo.in.l.ſi cuius. ff. de vſufruc,
vt refert abain.c.fi.de pig.vbi hoc ipſe cõcludit.

¶ Vſuſfructu arius vſufructu foꝛmali licet debeat cauer̃ ßᷣm

foꝛmam.c.fina.de pigno.nõ tamẽ tenet᷑ ad hoc in vſufructu
cauſali.vt ĩſti.de vſufru.S.i.nam vſumfructũcauſalẽ hʒ qͥs ĩ re
bus pꝛopꝛijs.ff. doexcep.rei iudi.l.ſi cum argentũ.S.penul.de
pactis.l.ſi vnus.⁊ dicit᷑ cauſalis quia habʒ cauſ aʒ dominij:
⁊ nõ dicit᷑ ſeruitus. Yoꝛmalis vero eſt qui a ppꝛietate ſepara
tur.inſti. de vſufruc.S.i.⁊ ante ſeparationẽ nõ dicit᷑vſuſfructꝰ
foꝛmalis ſed cauſalis.no.franciſ.de ʒaba.poſt Jo.an.in alle
ga.c.fi.de piun.
¶ Vluſfructus ſi relinquat᷑ mulieri ſviqualẽ vitam fuauerit

⁊ ipſa nupſerit cũ clerico in ſacris ita matrimonuiũ non tene
at pdit vſumfructũ.in autenc. de reſti.⁊ ea que parit.S. nunqͥd
qꝛ n dʒ eſſe melioꝛis cõditiõis ea que foꝛnicat᷑ qᷓ ea q̃ nubit

infra tẽpus luctuſ.ar. de pꝛebẽ eum qui.li.vi.no. fran. ð zaba,

in.c.fi,de pigno.
Aſurarius.

¶ EVlſurarius nõ eſt qui ex pecuniadepoſita apud mercatoꝛẽ
capit partem honeſti lucri quia ex pecunia cum miniſterio al

terius poteſt pꝛouenire honeſtum lucrum. vt.c.x veſtras. de

dote poſt diuor. reſti. cuius littera facit in argumentũ qſolit⸗?

mercantias facere er pecunia pᷣteſt agere contra debitoꝛem
moꝛoſũ ad ſolutioneʒ loco intereſſe.vt ibi no.ab.⁊ no.in.c.cõ
queſtus.de vſuris .—
¶ Vſura nõ eſt ſi pecunia dotis deponat᷑ apud mercatoꝛeʒ

⁊ inde ꝑcipiat᷑ lucrũ.vide.s.lucrũ.

¶ Be crimine vſuraꝝ tunc iudex eccleſiaſticus cognoſcit qñ
dubitatur de ſubſtantia cõtractus an ſit vſur arius vel nõ:qꝛ
eſt determinatio peccati ⁊ pꝛobibitio habuit oꝛtum a iuredi
uino vcanonico.de vſuis.c.ſuper eo.⁊.c. cum tu.ſed ſi nõ du
bitatur ꝙ cõtractus ſit vſurarius ſed ta men imminet queſtio
facti:vt quia repętunar vſure ſolute:⁊ ſic ſolum agitur de ſo⸗
luto vel nõ ſoluto vel an intefuenit cõtractus vt quia allegat

ꝙ ſimulate fuit facta venditio cũ eẽt cõtractus pignoꝛaticiꝰ.

⁊ vult hoc pꝛobare per teſtes ita ꝙ nõ dubitatur de vſura.⁊
tũc vterq; iudex poteſt cognoſcere. vt tenet ᷓPau.ð leaʒa.in
clemẽ.i.de vſuris.⁊ Barto.in.l.ticia.ðff.ſo.matri.⁊ in.l.ij.ð iu
riſdi.om. iudi.? Butri.in.l. cum allegas.C. de vſuris. Archi.

in.?᷑.quid dicam. xiiij.q.iij. Cal.⁊ Anto.de butrio.in.c.cuʒ ſit

generale.de fo.cõpe.nam curia ſecularis aditur ꝓ turpiter ꝗ̃⸗
ſitis etiam vbi nutrit᷑ peccatũ ſeu datur cõcurſus peccati dũ⸗
modo nõ diſputet᷑ pꝛincipaliter de peccato.vt. ff. ⁊. C. de con
di.inde.per totum.⁊ de cõdi.ob turp.cau.⁊ ꝙ me.cauſa.⁊ de

furtis. ⁊ vi bon. rap.cũ ſimilibus.alias em̃ ſi in quolibet tꝑa

li acquiſito in quo verteret᷑ peccatũ adiret᷑ eccleſiaſticus iam
pene ex toto euacuaret᷑ foꝛus ſecularis d.c.nouit.de iudi.hãc
opi. appꝛobat ab. in allega.c.cuʒ ſit generale.vij.colũ.per no
tabiles ⁊ euidentiſſimas rões ꝑ eũ alle.⁊ vide de hoc noꝑ la
pũ ſua alle.lxx.⁊ ſua alle.xciij.
¶ Vlſura non eſt ſi aliquid percipit quis ex mutuo vbi illud
erat alias ſuũ vel ſibi debitũ nec poterat aliter illud cõſequi.
no.glo.in.c.i.de vſur. Itemvbicunq; percipitur aliquid vltra

ſoꝛtem loco intereſſe non eſt vſura ⁊ ſi mutuaui tibi centũ ⁊2 cũ

indigerem hac pecunia ⁊ tu nõ valeres reſtituere recepitãtaʒ
pecuniam ad vſuras cum potero exigere a te nõ ſolũ debituʒ
ſed ẽtvſurã quã ſolui quia nõ capio vt vſuraʒ ſed vt intereſſe
ad hoc quod no.in.c.dilecti.de fo.cõ pe.⁊ in.c.peruenit.de fi
deiuſſo.idez in fideiuſſore qui neceſſitate habuit ſoluere credi
toꝛi ⁊ recipit ſub vſuris.⁊ hoc vltimũ tenet Jo.an.in mer.ĩ re
gula damnũ.de regu.iur.li.vi.no.abb.in.c.de vſu.in fi.⁊ vide
HBal. in.l.ij. C. de vſu.qui tenet ꝙ vſure que petunt᷑ loco inter

eſſe nõ habent locũ in cõtractu ſtricti iuris.⁊ vide alios cãus

in quibꝰvſura nõ cõmittit᷑ vltra ſoꝛtẽ recipiẽdo ꝑ glo. xiiij.q.
iij.in ſũma.videde hoc intereſſe alia exempla perAbba.in. c.
cõqueſtus.eo.titu.vbi habet᷑ ratõ nõ ſolũ dam ni cõtingẽtis
ſed etiam lucri ceſſantis. Bona vſurario um vel res empte ex
pecunia fenebꝛi vł res date in dołeʒ filie ex pecunia vſuraria
an ſint obligata ꝓ vſuris reſtituẽdis.vide plene ꝑ doc.in.c.cũ
tu.de vſur.⁊ ibi Abb.iij. colũ.
¶ Vbier cõiecturis poteſt apparere de dolo er ppo ſito. vt ĩ
cãu.c.in ciuitate.de vſu.põt laicus cõpelli ẽt in foꝛo cõtentio
ſo ad reſtituendũ id qð ha buit vltra verũ pꝛeciñũ.vt cõcludit
Anto. ⁊ a bb.in alle.c. in ciuitate.ij. colũ. äl
¶ Qicet foꝛma dat eſſe rei. vt iu. c.in ciuitate.⁊ ibi glo. de vſu
ris.tamen non ſꝑ eſt attendenda foꝛma quo ad iudicandum
qualitates cõtractus niſi pꝛobe depꝛauatam intentionẽ cõ⸗
trahentis. nam plus valet quod agit᷑ ꝛc. C. plus valere quod
agit᷑ in rubꝛo⁊ nigro.⁊ in.c.ꝑ tuas.qui fi ſint leg.facit qd no,
Bar. in.l.dotẽ ferro.ff.de pub.⁊.l.ſi vna.ff. loca.⁊ ab.in alle.
c.in ciuitate.ij. colum. ð

¶ ¶Vlſura nõ eſi ſi quis det alicui centũ vt ſibi ſingulis annii

imperpetuũ ſeu ad vitã ſuaʒ ⁊ heredũ ſuoꝝ det ſibi certuʒ q̃d
annuatim red dituũ ſiue iſte redditus nuus cõſtituat in red/
v ij

ditibus alicuius fundi ſiue alterius rei.nam cũ hie nõ interue
nit mutuñ nõ poteſt dici vſura nec aliqua fraus.facit ad hoc
l. ea lege. C. de re. pmu. idem in actõe empti.nam ſi habebactõ
nem cõtra ticiũ ad mille nõ eſt peccatum ꝙ ego emam actio⸗
nez tuam ꝓ quingentis qꝛ eſt vera venditio ⁊ expono me pe
riculo'cũ dubius ſit euẽtus litis.doc.in.c.in ciuitate.de vſu.⁊
ibi Abb.iij. colum.
¶ Mo.ſex caſus in qͥbus aliqd vltra ſoꝛtẽ recipiẽdo nõ cõmit
tit᷑ vſura ꝑ glo.in.c.conqueſtus.de vſur. Eſt ⁊ ſeptimus ca
ſus in fideiuſſoꝛe qui ſoluit vſuras creditoꝛi.de quo ꝑ Jo.an.
in regula damnũ.in mercuria. ¶ Octauus caſus quado ãnu
us redditus cõſtituit̃ in redestibus.vt no.in.c.ciuitate.eo.ti.
¶ Monus caſus ratõne dubij. vt alleg.c.in ciuitate.¶ Deci⸗
mus caſus eſt quãdo aliquid gratis datur ceſſan te pꝛaua in⸗
tentõe.vt.c. dilectus.de ſimo.ſj.q.i.ſcut.¶ Vndecimus caſ⸗
quãdo ratõe dubij ſiue mutui creditoꝛ ſubijt laboꝛẽ tũc in cõ⸗
penſatõe laboꝛis fructus cõputari in ſoꝛtem ᷣm hoſt. in ſum.
F. in aliquo. ¶ Duodecimꝰ caſus quãdo rõe adminiſtratõis
tenebatur quis collocare pecuniam in emptionem pᷣdioꝛum:
vt tutoꝛ qui ſi nõ collocat pecuniam pupilli in pꝛedijs emen⸗
dis ten etur ſoluere vſuras ratiõe inteſſe ceſſantis lucri.l.tu
toꝛ.S.ſi poſt.ff.de admini.tu.no. Abh in.c.cõqueſtus.eo.tit.
vlti. colum. Alius caſus eſt as uerſusò hoſtes licite poſſumꝰ
exercere vſuras.vt.c.ab eo.xiiij.q.iiij.nõ tamen hoc ha bet lo
cum cõtra iudeos quia nõ ſũt hoſtes.vt cõcludit Ab.c.poſt
miſerabilem.de vſuris.
¶ Mon obſtante iuramento de nõ repetendis vſuris per de⸗
bitoꝛem pꝛeſtito p oteſt iudex ex officio ſuo vſurarium ad reſti
tuendas vſuras cõpellere.vt eſt caſus in.c.tuas duduʒ.exeluo
no. ᷣm abba. ꝙ tale iuramentum non pꝛeſumitur interuenire
ex libero conſenſu iurantis. vt.c.ſuper hoc.de renũcia.v bi eti
am no ipſe Abb. ꝙ iudex ex officio ſuo poteſt ſupplere nedũ
poſt vſuras ſolutas vt earũ fiat reſtitutio ſed etiam ante ſolu⸗
tionem vt nulla fiat exactio.⁊ ſic no.ꝙ iudex poteſt pꝛeuenire
añ cõſũmationẽ peccati cũvidet aliqd in ꝓpoſito peccãdi.de
quo glo.in.c.ex litteris.de ſpon.
Eñ rarum eauls le sguetu coꝛam iudice ſeculari nõ ta
men in ea pꝛocedetur ſimpliciter ⁊ de plano.ꝑ clemẽ.diſpen⸗
dioſaʒ.de iudi.ſed ꝓcedet᷑ ſeruato oꝛdine iudiciario qꝛ ius ca
nonicũ nõ poteſt dare oꝛdinẽ ꝓcedendi in foꝛo ſeculari.ẽ cõ
cluſio ab.in.c.eccleſia ſancte marie.de cõſti.xij.colum.vide.S.
ſudiciũ.ver.in pꝛeparatoꝛijs.
¶ Vlſurarius clericus vel publicꝰ aleatoꝛ poteſt deponi ⁊ re⸗
pellit᷑ indiſtincte a beneficio obtinẽdo.no.glo.⁊ doc.iĩn.c.in⸗
ter dilectos. de excel. p̃la.
¶ Vſurarius cum ſit mercatoꝛ qui carius vendit merces ad
credentiam qᷓ;ſi ſibi ſtatim ſoluat᷑ eius teſtamẽtũ nõ valet.vi⸗
de.S. teſtamentũ illoꝛũ.
¶ Venitio rei ſi fit iuſto pꝛecio ⁊ apponitur ſolum pactum
de retrouendendo non eſt tale pactum vſurarium:immo em⸗
ptoꝛ lucrat᷑ fructus donec retro vendiderit:nec fructus cõpu
tabunt᷑ in ſoꝛtem.vt eſt text.in.l.ij. C. de pactis inter empto.⁊
vẽ. no. Archi xiij.q.iij.pleriq;.ab.in.c.ad noſtrã.de empti.⁊
vendi.ij.colim.
¶ Si interuenit pꝛeciũ de retrouẽdẽdo pꝛo modico pꝛecio pᷣ
ſumitur cõtractus eneraticius.no. Jo. an.in.c.illo vos.ð pi⸗
gno. ⁊ glo. in. c. cõqueſtuæde vſuris.nam ex modicitate pᷣcij
pſumit᷑ qualitas cõtractus.vt eſt glo.no.in.l.i.ff.de ſuperfi.l.
cũ his.ff.de tranſac. ⁊ nemo pꝛeſumit᷑iactare ſuũ.ᷣc.ſuper B.ð
renũ.⁊.l.cũ de indebito.ff.de ꝓba.nõ tamẽ ſufficit ꝓ minus
ſit iuſtum pꝛeciũ ſed debet eſſe pꝛeciũ valde tenue reſpectuva
loꝛis rei dupii.ↄſiderato ꝙ res minus valʒ ꝓpter onus retro
uendẽdi appoſitũ.ar.in.l.fundi partẽ.ff.de cõtrahẽ.emp.ma⸗
xime hoc pced eret ſi emptoꝛ ʒ vſurarius:eſt cõcluſio ab.in
alle. c. ad noſtrã.iij.colum.
¶ Si ſit pactum de retrouemlendo certo tempoꝛe elapſo pꝛo
modico pꝛecio talis cõtractus pꝛeſumitur feneraticius ⁊ iſte
eſt pꝛopꝛius caſus.c.illo vos.de pigno.⁊ oꝛit᷑ hec pꝛeſũptio
ex pacto inito cõtra naturam cõtractus.nam illud quod res
valuit vltra pꝛimũ pꝛeciũ pꝛeſumit᷑ extoꝛtũ cã vſure.cõcludit
ab. in alle. c. ad nr̃am. iiij. colũ.
¶ Si quis petebat mutuum offerendo bono:ũ ſuoꝛũ bypo⸗
thecam ⁊ alter dixit nolo mutuare ſed paratus ſum emere lioq

oex hac ſola requiſitione nõ pꝛeſumat᷑ vſurarius ſed ſi venditõ

ſequatur pꝛo illa pecunia quã petebat mutuo tũc modicitas
pꝛecij cũ volũtate pꝛeſumpta que colligit᷑ ex pꝛima requiſitio
ne pᷣſumit᷑ ꝙ contractus ſit ſneraticius qꝛ in dubio ꝓcederet
qñũcunq; hoc fuit appoſitũ pᷣactũ de retronẽdendo.ſola eniʒ
modicitas pᷣcij nõ eſt ſufficiẽs argumẽtũ doli:ſed oʒ ꝙ cõcur⸗
rant alie pꝛeſumptione s.eſt concluſio abb.in allega.c.ad no
ſtram. circa fi.vſura eſt ſi cteditoꝛ nõ vult rèſtituere fructus rei
pignoꝛatevel eos in ſoꝛtem computare.vide.S.eccleſia poteſt
adire inter laicos.
¶ Vſurarius ſi emit aliquam rem ⁊ illaʒ ĩmediate locauitvẽ
ditoꝛi ita ꝙ venditoꝛ remãſit in poſſeſſiõe cõſtituta certa pen
ſione ãnuatim ipᷣi emptoꝛi pꝛeſumit᷑ talis cõtractus vſurariꝰ
vt tʒ Pe. de ancha. in. c. illo vos.de pigno.⁊ fundat ꝑ.l.ſi cui.
S. ſuperuacuũ.ff.qui.mo.pig.vel hypo.ſol.qð intelligo veruʒ
vt no.abb.in alleg.c.illo vo s.duobꝰ cõcunrẽtibus.ſ.ꝙ ẽptoꝛ
ałs erat vſurarius ⁊ venditoꝛ ſub velamine penſiõis remãſit
in poſſeſſiõe rei vẽdite.nam illa penſo videt᷑ cõſtituta ꝓ mer

cede pecunie.⁊ de facili pᷣumendũ eſt Z vſurarios qui ſepe ta

les cõficiũt cõtractus ſimulatos ⁊ hoc maxime interueniẽte
ſiuramẽto:iuramẽtũ.n.receptũ ab vſurario facit magnam pꝛe
ſumptionẽ cõtra eũ.ar.in.c.ſuper hoc.de renũ.ſedvbi ẽptoꝛñ
eſt vſurarius pꝛeſumit᷑ ſimulatꝰin pᷣiudiciũ tcij creditoꝛis ex⸗
quo venditoꝛ remãſit in poſſeſſiõe rei vẽdite ſed ille qͥ vendit
nõ p ex ſolo illo dicere ↄctuʒ ſimulatũ.vt le.⁊ no.in.d.S.ſuꝑ⸗
uacuũ.vbi vide Bar. ab. vbi. S. .

¶ Vtile nõ vitiat᷑ per inutile,. vide.S.compꝛomiſſum faaum

¶ Vroꝛ derici cõiugati in habitu ⁊ tonſura incedentis gau
det pꝛiuilegio foꝛi in criminali ſicut maritus ⁊ pꝛiuilegio per
ſone qꝛ generaliter tradit᷑vroꝛem debere ſoꝛtiri foꝛum ex pſo
na mariti. vt.l.cũ queda puella.de iuriſdi.om.iud. ⁊.l.fi. C. ð ĩs
coł.li.x.⁊ facit.l.femine.ff. de ſenato.⁊.l.ij C. de epiſ. ⁊ cler.⁊ ẽ
ratio qꝛ cõiugium nõ repugnat ſubſtantie oꝛdinis quia ſolũ
pꝛohibet᷑ cõiugiũ in alijs dericis ex pꝛobibitõe eccłie.vt no.
in.c.cũñ olim.de cleri.cõiuga.⁊ ꝑ Inno.in.c.placuit.de cõuer.
cõiuga.nec obſtat ꝙ mulier nõ babet caractarẽ qꝛ multi gau
dent pꝛiuilegio foꝛi quibus caracter impꝛeſſus nõ eſt.vt ẽ vi
dere in monialibus ⁊ in cõuerſis eccłiaꝝ.de ſen.ex.de monia
libus.⁊.c.nõ dubiũ.gaudet ergo vxoꝛ clerici pᷣuilegio viri ex
ertenſiõe iuris:ĩmo crederẽ ꝙ etiaʒ poſt mortẽ clerici erꝰ vxoꝛ
in viduitate permanẽs gaudeat dicto pᷣuilegio qꝛ cũ fuit no⸗
bilitata ex ꝑſona mariti.vt in dictis iuri.illud pꝛiuilegium re⸗
tinet poſt mariti moꝛtẽ.vt.lʒ.filij.S.vidua.ff.ad munici.nã cẽſe
tur in pꝛioꝛi cõiugio durare.vt in auẽ.de niſp.S.ſoluti.⁊ reti⸗
net ꝓpꝛium nomen.vt.l.cum te.C.de nupti.⁊.c.ex parte.v.de
fo.compe.⁊.l.mulieres.C.de digni.aliqua de his per abb.in
c.ij.de fo.compe.
¶ Vrxoꝛis ⁊ filioꝝ bona an poſſunt capi pꝛo debito fallen⸗
tie viri.vide in.c.ex parte.de cõſuetudine.in fine.? Innoc.⁊
Ab. in. c. qꝛ pleriq;.de ĩmu.eccle.
QVlrxoꝛ an poteſt expelli a marito qꝛ nõ ſoluit᷑ ſibi dos.við
S. dos.⁊.S.maritum.
¶ Vroꝛ poteſt acquirere poſſeſſionem rei ſibi donate a ma
rnito licet de iure pꝛopꝛietatem illius babere non poſſit ideo
õt agere ad recuperandã poſſeſſionem talis rei ſi per alium
ab eanpolietur. vt.l.i. S. ſi vir. ff. de acquiren. poſſeſ.⁊.l.i.S. deij.
citur. de vi ⁊ vi arma.no.xiiij.q.i.in ſumma.Abbas.in.c.con
ſtitutus. de elec, quod verũ intelligit ibi abb.ſi mulier agit cõ
tra tertium pꝛo quo non faciebat ius commune.alias ſecus.
quod nota, .
¶ Vroꝛ que ſine legitima cauſa nõ vult redire ad virum vi⸗
det᷑ eum ſpoliare ⁊ poteſt viragere poſſedoꝛio.not.glo.in.c.
litteras.de reſtitu.ſpo.⁊ in.c.ſignificaſti.de diuoꝛ.⁊ in.c.intel
leximus.de adulter. Abbas in.c.cauſam matrimonij. de offl.
deleg. in fine.
¶ Vro: poteſt accuſare maritum ciuiliter de adulterio vt ſe⸗
paretur matrimonium quo ad thoꝛum vt lucret donatõez ꝓ

ſuper pluribus.

pter nup:quemadmodumvir accuſat vroꝛem vt lucret dotez.

S —

Neglit᷑ 1 no. in.c ꝓlemq;.ð dona.inter vi.⁊ vxo. docto.in. c.tue
ſD

in fine.de pꝛocur. D
¶ Vxoꝛ compellit᷑ pꝛeciſe redire ad virũ.vide.S.maritus.
¶ Vlroꝛ ſicut tenetur ſequi virum ſic maritus tenetur eam ſe⸗
quiſi ex cauſa neceſſaria ſe abſeytet, vt.c.i.⁊ ibi glo.i.? Abb.
de coniu.lepꝛo. ð . .
¶ Zoniuges vltra debitum carnis tenentur: obligantur ſibi
ad mutua obſeqyia ⁊ ſic tenẽ᷑ maritus miniſtrare vxoꝛi hoꝛ
tanti ⁊ ſᷣnitia neceſſaria impẽdere ſicut ipa tenetmarito.vt al⸗
legato.c.i.⁊ ibi Abbas.⁊ vide Abbatem in.c.litteras.de re⸗
ſtitutio.ſpolia. MMMs
¶ Vlroꝛ nõ tenet᷑ ſequi viꝝ vagabundũ niſ tpe cõtractꝰmf̃i
monij eum eẽ talẽ ſciebat:qꝛ tunc videt᷑ appꝛobare moꝛes ſu
os.no.glo.in.c.vnaqueq;.xiij.q.ij.⁊ in.c.ſñ qͥs ineuitabili.xxxi⸗
ij.q.iij.a bb.in.c.i.de cõiug.lepꝛo.
¶ Vroꝛ auctoꝛitate ꝓpꝛia põt a cõſoꝛtio mariti declinare ſi
maritus ſpũñaliter foꝛnicet᷑i.labat᷑ in bereſim nec cõpellit᷑per
eccleſiam redire ad maritũ ꝑſeuerantẽ in infidelitatis erroꝛe.
vt. c. de illa.de diuoꝛ. ⁊ ibi abb.
¶ Vrxroꝛẽ poteſt vir cõpellere ſi dos ſibi ñ ſoluat᷑.vide.s.ma⸗
ritus põt.cũ v.ſeq.⁊.Sõ.dos. 8*
¶ Vroꝛ poteſt conſtante matrimonio repetere dotẽ ſi virver
gat ad inopiam ⁊ etiam donati.pꝛop ter nuptias cuʒ omnes
ſu bijciunt᷑ oĩbus oneribus matrimonij.vt.c.ꝑ vr̃as.⁊ ibi la⸗
teꝑ abb.de do.inter vi.⁊ vx.cõcoꝛ.l.ſi cũ dotẽ.ff.ſoł.ma.vide
S.fideiuſſoꝛ pꝛo dote.
¶ Vroꝛ clerici ad ſacros oꝛdines pꝛomoti gaudet in omni⸗
bus pꝛiuilegio foꝛi ex perſona mariti ſeut ipſe maritus.vt in
iuri.S. allega.ĩmo clericus poteſt de fructibus ſui beneficij eã
glllere ſicut faciebant apoſtoli.vt.c. omnis.xxxi.diſt. ⁊ ibi glo.
⁊ apoſtoli ducebant ſecũ vxoꝛes ſuas,.vt ibi no.ab.in alleg.e.
ijj.de fo.cõ pe.iij. colum.
¶ Vroꝛ nõ eſt reſtituẽda marito ꝓpter eius ſeuitiam.við.s.
reſtituenda nõò eſt. R
¶ Vroꝛ eſt ſubdita viro q;tum ad oꝛdinẽ reddendi debitum
uia nõ habet poteſtatẽ ſui coꝛpoꝛis.c.nõ debet.de ↄſang.⁊
affi. Item qᷓ;tunmad alia obſequia:puta cuſtodiẽdo res mari
ti lauare caput pedes comeſtio nes parare ⁊ ſimilia.not. Jo.
an. in.c. litteras.de reſti.ſpo.⁊.c.bec ymago.xxxiij.q.v.vbi dĩ
ꝙ mulier eſt pene famula viri. Item eſt ſubdita q;tuʒ ad ope
randũ marito ⁊ cõpellit᷑ ad operandũ cauſatiue ſibi ſubtra⸗
bendo alimẽta nõ pꝛeciſe ſi nõ habuit dotẽ.no.in.l.ficut pr̃o
nus. ff. de ope. liber. ſecus ſi habuit dotẽ ſufficientẽ. vt.l.ſi cu
dotem. §. ſinañt. Item no. ꝙ ſi mulier eſt nobilis nõ tenet᷑ ad
obſequia.de quibꝰ.S. vt tex.in ſili.ĩ,l.interdũ.ff, de ope.li.no.
ab. in all.c. lFas.pe.colũ.
¶ Vroꝛ cogit᷑ redire ad maritũ etiam pꝛeciſe realiter capien
do eam per familiã ⁊ ducẽdo ad domũ viri.nam vbi q̃s obli
gat᷑ ad factũ gx iuris diſpoſitõe nõ ſuccedit obligatio ad ĩter
xſſe ĩmo poteſt qͥs pꝛeciſe cõpelli ad factũ.vt plene no.ĩ.l.ſti⸗
pulatões nõ diuidunt᷑.S.celſus.ff. de w.ob.ſed iſta obligatio
pꝓcedit a iure nõ ſolũ humano ſed etia diuino.ergo ⁊c.eſt con
cduſio ab.in.c.lr̃as.de reti.ſpo.in fi.
¶ Vroꝛ eſt diligenda ex neceſſitate cõiunctõis quia pꝛudẽ⸗
tioꝛibus placuit ratõnẽ affectionis habendam.ff.mãdati.cũ
ſeruns. de lega.i.ſi ſeruus plurium.S.fina.⁊ de libe.lega.hau⸗
relius.S.titius.⁊ inter virũ⁊ vxoꝛem eſt inſeparabilis vnitas
cũ ſint vna caro.xxvij.q.iij.agathoſa ſocia eſt enim diuine ⁊
humane domus. C. de cri.expi.heredi.l.aduerſus.vnde ſocie⸗
tas vite eam quodãmodo dominam fecit.ff. re.amo.il.i.ideo ĩ
ter eos debet eſſe diuini ⁊ humani iuris cõmunicatig.ff. Rri.
nup.l.i.eſt em̃ cõſoꝛs regni.vt habetur Meſter.ij.c. pᷣcepto
apoſtoli tenetur virvxoꝛem ſuam diligere.ad epꝑ be.v.⁊ conſi
lia ſua m ea participare dʒ. vt auten. vt iudi.ſi.quo.ſuffra.
HG oĩa.colla.ijj.
¶ Quanto em̃ illi qui nobilioꝛes ſunt tãto vxoꝛes ſuas ma
gis diligũt. ff. de ad.l.ſi vxoꝛes.S.i.no.Oldra.ſuo ↄſilio.xcv.
pe.coli· eſt tanſẽ not. ꝙhiero.inquit ꝙ ſapiens debet iudicio
amare cõiugeʒnõ affectu.xxxij.q.iiij oꝛigo. vt refert Jo. an. in
c.diuerſis. de cler. cõiug. ́èòGWGWD
¶ Vroꝛ poteſt facer elemoſynã ſi alia bona babʒ qᷓ;dotalia
de dotalibus aũt elemoſynã facere nõ poteſt niſ marito cõ⸗
ſentiente taciteyl expſſe.no.hoſti in ſũma, de pe. ⁊ re, S.quib?

te, de pꝛeſcrip. L

H. quid de agẽtibus pniam. de rebus em̃ alienis licita elems
ſyna non fit.i.q.i.nõ eſt putanda.⁊.c.qð deo.xrxxij.q.vi.no.
bb.in.c. ſi quis.de fur. H
¶ Vroꝛ poteſt de bonis mariti facere elemoſynam modera
te ſᷣm conſuetudinem domus.no. Bar.in.l.i.ff.rerum amo.⁊
facit.l.vniuerſoꝛum.ff.de pigno.actio.il.i.ff.ꝙ cum eo.que iu⸗
ra cõcludunt ꝙ poteſt facere elemoſynam pꝛo anima mariti:
2 etiaʒ pꝛo anima pꝛopꝛiaviro tamẽ permistẽte.vt no.bar.in
l.ſi ſpõſus.S.cõceſſa.ff.de dona.inter viꝝ ⁊ vxoꝛem.⁊ eſt glo.
in.c.manifeſtum.xxxij.q.v.vt refert Barba.in.c.ceterum.de

donatio

¶ Vroꝛ an poteſt dici ſpõſa de pꝛeſenti ad hoc vt lucret᷑ me
dietatẽ lucri matrimonio cõſeante vi ſtatuti.vide abb.de ſici
lia nota.in.c.ex publico.de cõuer.cõiug.cuiusopi.poſui fo.le
guzʒ.li. iij. ti. de las ganancias del marido⁊ de la muger.l.i.in
addi.vbi tʒ ꝙ ñ lucret᷑ ſpõſa medietatẽ lucri anteqᷓ ſit ducta
in domum viri. .
¶ Vxoꝛ nõ poteſt dimitti a viro qñ in bereſim labit᷑ licet ſit
ↄtumelioſa creatoꝛi ſuo.ar.xxviij.q.i.ſ infidelis.nec ẽt ſi vite
viri inſidiet᷑.xxxij.q.v.q̃cquid mulieri.põt tñ vir eã coꝛꝛigere
ligane in carcerare ⁊ gffligere ⁊ caſtigare.xxxiiij.q.ij.c.placuit

nam Iʒ vir nõ dʒ vxo?ẽ verberibus afficere que aliena debent

eẽ ab ingenuis.C. d&ᷣᷣ repu.l.conſenſu.S.i.tñ ex magna cà põt
vt in exemplo.᷑.quẽadmo ũ.de iureiuran.⁊ niſi leuia ſint.ff,
ad.l.acqui.pᷣceptoꝛis.qꝛ ſiue plectendo ⁊c.xxiij.q.v.ꝓdeſt ſe
ueritas.alioqnin puniẽdus eſt vir qui ſine cauſa vel enoꝛmi
ter hoc fac.ð repu.auẽ.ſed nouo iure.⁊ auẽ.ſʒ hodie.no.hoſt.
in alleg.c.quemadinodum.circa fi.

NSegquuntur additiones domini Zudouici de campis ad

pcedentem litteram. C.

Alſallus.

An vſallus poſſit eſſe teſtis in cauſa domini.

vide ab.plene in.c.accedens.vt li.nõ cõte.

¶ Vaſallus an poſſit pᷣſcribere ſeruitia cõtra dominum.no.

abb. in. c. nouit.de iudi.
¶ Vaſallus poteſt quis eſſe plurimoꝛũ ſʒ nõ bilinguis.not,
Abb. in. c. eam te.de iureiur. H
¶ Vaſallus an recognoſcẽdo aliũ in dũm aperiat feuduʒ.ꝑ
ab. eleganter in.c.eam te.de iureiuran.
¶ Vaſallus mãdatus ꝑ dominũ an teneat᷑ ire ad bellũ.vide
S.in additionibus ad litteram. B. in verbo. bellũ,

¶ De materia vehute vide ad longũ abb.in.c.quia indican

Aelleianum.
¶ An mulier poſſit renũciarevelleypano.við ab.in.c ex reſcri
pto.de iureiuran. H

¶ De venatione pꝛohibita in clericis ⁊ muRiplici venatiõe
que fit per guerram: ⁊ de venatõe quam fa ciũt hiſtriões ⁊ ap
paritoꝛes ſubtiliter extrabendo pecunias.⁊ de venatõe que

fit in arena pugnãdo.vide omſiia iſta ꝑx dominũ abb:pleniſſi

me in.c.i.d e cleri. vena.

¶ Quare melius cõceditur piſcatio q; venatio.vide ꝑ ab.c.

ſ. de cle. vena.⁊ nõ legimus aliquẽ ſanctũ venatoꝛeʒ ſʒ bñ pi/
ſcatoꝛẽ.⁊ vide qũ venatio ẽ ꝑmiſſa ꝑ eundẽ ibideʒ. V

Aendicatio.

¶ Aun iudex eccleſiaſticus poſſit vẽdicare ſubditum:⁊ꝛ an po

teſt ſuũ ſubditum ab alio detentum.⁊ an dominus aſcriptici⸗
um. ⁊ creditoꝛ debitoꝛẽ ſuum.omnia bec vide pleniſſime ꝑ ab

ba.in.c. dilectis. ..
Aenditio.

OAn ecclefa de re vendita debeat recipere vltra iuſtum pꝛe .

ciuʒ ⁊ an ſit peccatũ recipere vltra dimidi ũ iuſti pꝛecij.vide ꝑ
abbein. ciide emp. ⁊ ven.
v iij

¶ Vendere an quis cõpellit᷑ rem ſuam ⁊ an exponẽs teʒ ve⸗
nalẽ ſuã teneat᷑ vendere iuſto pᷣcio.við ꝑ ab.e.c.
¶ De materia.l.rẽ maſoꝛis pᷣcij.vide no.ꝑ abb.in.c.dilecti,.ð
emp.⁊ ven.⁊ in.c.cauſa.e.ti. .
¶ Si cõtractus vẽditõis reſoluat᷑ quid iuris de fructibus ꝑ
ceptis.ab.iĩ.c.illo vos.de pigno.
¶ Vendita res tranſit cũ onere ſuo etiaʒ ſi ſoluat᷑ iudiqᷓ mã
dato.no.abb.in.& ex litteris eo.ti.
¶ Quãdo vendit᷑ fundus in certa menſura ⁊ poſtea nõ ap⸗
paret qualiter cõſulet᷑ emptoꝛi.vide ꝑ ab.in.c.ꝑtuas.ð dona.
⁊ quid ſi in eo plus inueniat᷑ qᷓ; ſit dictũ.vide ibidẽ. .
¶ Qui vendit cũ pacto retrouẽdendi minus vendere vr⁊ mi
nus pꝛeciũ cõſequi.no.ab.in.oin aliquibus.de deci.
¶ Quddo plura vendunt᷑ nõ retractantoĩa ſed duntaxat ea
que nõ poterãt vendi. Ab.in.c.querelam.de ſimo. .
¶ An ſit ꝑmiſſum emere cauſa carius vẽdendi.vide ꝑ ab.in
c.nauiganti.de vſuris.
¶ Venditoꝛ an teneat᷑ pꝛeciſe ad rem tradendazʒ. vide ꝑ ab⸗
in.c.cũ Joãnes.de fi.inſtru.

Neſtis.
⸗.
¶ De veſtibus clericoꝝ ⁊ cuius coloꝛi ⁊ qualiter debẽt eſſe
talares.vide plene ꝑ ab.in.c.clerici.de gi. bone. cler. ⁊ quid
de caligis clericoꝝ.vide ibidem.. * .
¶ In veſtibus clerici ſe debent confoꝛmare in patria in qua
ſunt.no.abb.eo.c.
¶ Qlerici non poꝛtent veſtes tritas nec pompoſas.vide per

Abb. eo. c. . .
Nicarius. .

¶ An vicarius ecdleſie poſſit agereꝓ iuribus eccłie. vide ab.
in.c.g.perpetuus.de fi.inſtru.
¶ An rectoꝛ eccleſie impeditus poſſit vicariuʒ loco ſui appo
nere in eccleſia ſine epᷣi licẽtia. vide ꝑ abb.in.c.qm̃.ne pꝛelati
vices ſuas.
¶Vlicarij eccleſiarum nõ ſe debent dicere rectoꝛes.no.abb.
in.c.illud.de exceſ.pᷣla.
¶ Quãdo ſunt vicarij ꝑpetui cũ modica poꝛtõe ad quẽ ꝑtie
nent o nera eccleſie an ad vicariũ vł an ad pꝛioꝛẽ.ꝑ ab.in.c.ac
cedentes.de pꝛeſcrip.
¶ De duplici vicario ꝑpetuo ⁊ tempoꝛali.vide ab.in.c.po⸗
ſtulaſti. de reſcrip.
¶ Vicarius epᷣi an ſit perp etuus vel tẽpoꝛalis.vide ꝑ abb.iĩ
c.in eccleſia.de reſcrip.
Vicarius epᷣi an poſſit eẽ religioſus.no.ab.e.c.⁊ ibidẽ vi⸗
de ſi vicarius epᷣi poſſit eſſe laicus.
¶ Vicarius epᷣi finitur moꝛtuo vel excõicato epᷣo.no.Ab.in
c.qm̃ ab.de offi.lega.
¶ Vicarius epᷣi poteſt renocari ad voluntatẽ.vide ab.eo.c.
¶ An ꝑ dationem ſecũdi vicarij reuocat᷑ pꝛimus.vide ꝑ ab.
in. c. volentes. de offi. deleg.
¶ Aiun eps poſſit cõpelli ad faciendũ vicariũ generaleʒ. vide
ʒ.in addi.ad litteram.E. ⁊ in ver. es.
¶Vicarius ep̃i an poſſit eſſe clericus coniugatus.vide ab.
in.c.ſane.de cłe.cõiug.
¶ An in ſimplicibus beneficijs teneat᷑ qͥs relinquere vicari
nʒ. pabb.in.c fraterniꝛa tis.de cler. nõ reñ.
VW¶ Andͤs teneat᷑ relinquerevicariũ in beneficio dũ ẽ abſens
vige abb. in. c. cũ ab eccleſia. de cler. nõ reſi.
¶ Vicarius epᷣi an dicat᷑ habere dignitatẽ incõpatibileʒ cũ
alio beneficio.vide ꝑ ab.in.c.cũ nõ ignoꝛes. de pꝛebẽ,
¶ An quis poſſit ꝓpꝛia auctoꝛitare conſtituere vicarium in
eccleſia curata vel an poſſit ſine epᷣo.vide plene ꝑ abb.in.c ex
tirpande.de pꝛeben.
¶ Qui ſun?᷑ vicarij perpetui ⁊ qui tꝑales ⁊ quilocũ tenẽtes
epᷣi⁊ qualem poꝛtionẽ recipit vicanius de fructibus heneficij
vide oĩa hec per ab.eo.c. *
¶ An eps poſſit ↄſtituere vnũ vicariũ perpetuũ qui recipiat
oia iura epᷣatus.v qſe ꝑ ab.in.c.cũ venerabilis.de cenſi.

O MQuis dicat᷑ eſſevicinus. vide abb.dep̃ſt ump.c.quoſdam.
¶Vieinus an pᷣſumat᷑ ſcire factũ vicini. vide abein. Si alle. c.

4 2

quoſdam.⁊ pꝛeſumit᷑notũ in vicino illud qð eſt notũ in femo
eis.vt no.vult ab.in.c.qto.de pᷣſump.
¶ Que dicat᷑ terra vicina.vide ab.in.c.ſuꝑ.de pᷣui.

¶ An ratõe vicinitatis quis debeat pati incõmodũ.vide pꝓ

ab. eo⸗ c. ſuper. .„
NZicus.
¶ Vicus adherens ciuitati an regat᷑ iure ciuitatis.vide ple
niſſime ꝑ ab.in.c. conqueſtus.de fo.cõpe.
Zinegag.
¶ Vinea facta per clericũ in terra eccleſie cuius eſt. vide no.
per ab.ĩ.c.fi.de pecu.cler.

Nirginitas.

¶ Qualiter pꝛobatur aliquam eſſe virginem. vide ꝑ ab. i.c.

pꝛopoſuiſti.de pꝛoba.
¶ Virginitatis pᷣuilegia ⁊ pꝛero gatiua.vide ad longuʒ per
ab.in.c. cauſam.de pꝛoba.

¶Quid debet facere epᷣs viſitando.vide per abba.in.c.euʒ

apoſtoluſ.de cenſi.
¶ Viſitando quantis diebus poteſt epᷣs remanere invna ee
cleſia.vide per ab.eo.c.

¶ Quilibet habens iuriſditionẽ poteſt viſitare no.ab.eo.c.
cum apoſtolus. de cenſi.

¶ Vintare an poſſat epᷣi archiepᷣi hoſpitalia.við plene ab
ba.in.c.ſopite.de cenſi. .
¶An obligatus ad pꝛocurandum dominum teneatur pꝛo⸗
curare ſeruitoꝛes.vide.S.in addi.ad litteraʒ. H.in v.hoſpes.
¶ Qualiter nũcij ſedis apoſtolice ſunt ꝓcurandi.vide plene
ꝑ abb.in.c.qto.de cenſi.
¶ An poſſit pᷣſcriptõe induci vt pars clerici ſuſtineat totam

pꝛocurationeʒ. plene ab.eo.c.qᷓ;to.

¶ Pꝛelati in ferioꝛes viſitare poſſunt eas eccłias quas bñt
ſubiectas de iure ſpãli.no.ab.in.c.ꝓcusatio de cenn.
¶ An pluries in anno poſſit fieriviñtatio.vide per abb.in.c
venerabilis.eo.ti.
¶ Si vna ecclia nõ ſufficit ad integrã ꝓcurationem dũt alie
adiungi.no.ab.in.c.ꝓcuratões.eo.ti.

¶ Pꝛocuratio an poſſit exigi in pecunia.not.ab.eo.cC.

¶Aun in viſita ndo recipiatur pꝛocuratio pꝛo expenſis facts
eundo ad locum viſitationis ⁊ ratõne damnoꝛũ puta equo⸗
rum moꝛtuoꝝ veſtium ⁊ alioꝛumdamnoꝝ. vide omnia plene
ꝑab.in.c.pꝛocurationes.eo.ti.
¶ Vliſitatões quo tꝑe fieri debẽt.⁊ dicit Inn.ꝙ recollectis
fructibus.no.ab.in.c.cũ nuꝑ.de cenſi.
¶ Etiã epᷣs põtviſitare loca pia.no.ab.in.c.altʒẽtate.e.ti.
¶ Si eps viſitando nõ recipiat᷑ an poſiit de facto poꝛtas frã
gere.ꝑ ab.in.c.cũ vintonieñ.de elec.

¶ Vꝛo viſitãdo debet᷑pꝛocuratio:⁊ ſi eccłia ſit ita tenu is ⁊

pauper nõ dʒ ꝓcurationẽ: ⁊ exigit᷑curatio ſm facultates ec
cleſie.no.a b.in.c.cõquerẽte.de offi.oꝛ.

V¶ Eßs viſtat monaſteria ſicut alias eccłias vt vult ab. in. c.

vt iuxta.de offi.oꝛdi.ſed quot perſone debent eẽ cũ eo in viſi
tando monaſteria.no.ipᷣe ab.eo.c.
¶ An pꝓcedat pꝛeſcriptio cõtra viſitationẽ ⁊ pꝛocurationeʒ.
vide ab.in.c.cñ ex officij.de pꝛeſcriptio.⁊ an modus ꝓcurãdi
poſſit pꝛeſcnibi.⁊ quid de ꝓcuratõe que debet õe aſuetudi⸗
nis ibidem per eundem.
¶ An chiepᷣs viſitando poſſit ꝓcurationẽ exigere.no.abb.
eo.c. cum ex officij.
¶ An poſſit pecunia ꝓ pꝛocuratõe ſolui.abb.eo.c.ꝰ
Quantas ꝑſonas debet ſecum ducere epᷣs in viſitando:⁊
an poſſit ſecum ducere pedites ⁊ quot.vide plene ꝑ ab:in.c.
cũ ad quoꝛundam. de exceſ.pᷣla.

Ananimiter.

¶ Deiſtis verbis vnanimiter cõcoꝛditer nemine diſcrepate
vide ſufficientiſſime ꝑ do.ab.in.c.lʒ.de offi.dele.

——

r rrr - = =

¶ Eßs an poſſit vnire beneficiũ ſine dſenſu patroni.vide ab
ba.in.c.que in eccleſiarum.de conſti. *

¶ Vnire an poſſit legatus de latere eccleſas.vide ibidem æ ⸗

quandovnio fit eccleñe exempte fit ſine pꝛeiudicio oꝛdinario
rum. ab. eo. c 5 „
¶ An patronus eccleſie pꝛincipalis ſit patronuſ eccłie vnite
ab. in. c.quia.de religio.do. ““́́MRÿU
¶ Si beneficiũ ynit an ſoluet onera vbi eſt ſituʒ:vel an vbi ẽ
vnitũ.a b.in.c.quia.de reli.do.
¶ Eßs an poſſit vnire bñſicia ad ſedeʒ apoſtolicã deuoluta.
ab.in.c. cõſultatõibus.de dona.
¶ Epiſcopus non poteſt vnire beneficium in pꝛeiudicium in

ferioꝛis pꝛelati ad quem pertinet collatio,abb.in.c. conſulta⸗

tionibus.de dona.
¶ Abbas an poſſit vnire beneficiũ ſine epiſcopo.ab.in.c.ſi⸗
cut.de exceſſ.pꝛela. —.=
¶ An pa. poſſit vnire ſine cardinalibꝰ.vide ꝑ ab.i.c.ſiẽ vnire
¶ An in eccleſñia vnita erit amplius abbas vel religioſi ſicut
perante.ab.in.c.quia.de reli.do.
¶ Quãdo vna eccłiavnit᷑ alteri quid ſit de pꝛima eccłia⁊de
eius qualitate.ab.in.c.paſtoꝛalis.de pꝛiui.

Aoluntas

¶ Iſta verba ꝓ libito volũtatis nõ impoꝛtãt arbitriuʒ boni

viri ſed inducũt liberã voluntatem.no.abb.in.c,.cum cõſuetu

dinis.de conſue. .
¶ Vbi requirit᷑ voluntas ſpõtanea ſi fit coacta actus ẽ nul⸗
lus ipſo iure ſine exceptõe.vide ab.in.c.de regu.⁊ ibi vide de

coacta voluntate.

Aſus.

¶ An er nõ vſu ſi caſus nõ accidat perdat᷑ vł acquirat᷑ pſcri
ptio.vide ꝑ ab.in.c.i.de coha.cler.

Atilitas.
¶ Vtilitas publica an pꝛeferatur pꝛiuate.ð vide ab.in.c. bo⸗
ne. de poſtu. pꝛela.
Nriſtianus
x X pᷣianus decedẽſin fide chriſtiana pꝛeſumitur
adeptus ſeu adipiſci gaudium patrie celeſtis
re vel ſpe:ſi enim pꝛeſumeretur oppoſitũ nõ oꝛa
ret᷑ ꝓ decedente.vt.c.ꝓ obeuntibus.xiij.q.ij.ab.in.c.apoſto⸗
lica.de pꝛeſby.nõ bap.
¶ Oẽs xpᷣiani appellant᷑ fratres:qꝛ ꝑp lauachrũ regenera⸗
tõis ⁊ baptiſmatis oẽs habẽtvnũ patrẽ deũ.ſumns ergo fra
tres ſpñ.xi.q.iij.ad menſaʒ.⁊ vſq; ad tpᷣs concilij oẽs xpᷣiani
appellabãt᷑ fratres ⁊ diſcipuli ab illo cõcilio citra dicti ſumꝰ
xpᷣiani.vt in.a ij.xxij.diſt.Et legit᷑ in acti.apoſtoloꝝ.no.ab.in

c.i.de his.que fi.a ma.parte ca.

priſtus.
¶ Xps quarevoluit a iosanne baptiʒari cũ carebat peccato
oꝛiginali.vide.s.baptiʒari.
¶ &Rps dedit ptãtem ligandi ⁊ ſoluendi oĩbus apoſtolis.vi⸗
de.S.papa.ver.ante moꝛtem. „„,ß;B-
¶ XFpᷣm vẽdendo cõmiſit iudas furtũ ſacrilegium ſymoniam

⁊ plagiũ quia vendidit liberũ hoĩem⁊ rem ſacrã.de hoc.iqͥi

q̃ ſtudet. Jo.an.in.c.inquirendũ.de pecu. cler.

„ [ocrita

Vpocrita an tenet᷑ reſtituere quod ſibldat eſt,
vide.S.reſtituere tenet᷑ ypocrita.

ypothecaria.

¶Vpothecaria agens an habeat neceſſe pꝛobare dñium
rei fuiſſe debitoʒis vel ſufficiat ꝓbare titulũ ſeu bonam fideʒ.
doc. ſignater Hen.in.c.cũ cõtra.de pig.ij.diſt.
¶ Vpothecã tacitã an habeat vxoꝛ in bonis maritip dotere
ſtituenda.no. Hen.in.c.ex litteris.de pigno.i.diſ.
¶ Pꝛo ypothbeca poſſum pignoꝛi tenere rem meã qñ nõ eſt
pleno iure mea ſed reuo cabiliter eſt mes,no. Ci.⁊ bal in l in
rebus. (de iure dotium.

Enobium.
„ Eno bium grece idem eſt ꝓcõmune latine, vide
* 8ð.monaſterium dicitur grece,

Finit repertoꝛium Panoꝛmitani.

¶ Zabula vocabuloꝝ omniũ que in pꝛecedentitaʒ in pꝛinci

pali reꝑtoꝛio q; etiaʒ ĩ additamẽtis collocant᷑ feliciter incipit

Et pᷣmo vocabula littere. A.
Appꝛobare
4 Bbas Ariſtoteles
Abbatiſſa Articuli
Abſens Archimia
Abſolutio Archiuus
Abuſiones Arrendare
Acceptatio Aſtrologia
Ackio „ Auctoꝛ

Agditio *

Bieeuſati⸗ . b Pptiſmus

Agdminiſtratoꝛ Bellum
Adoptio Benedicere
Aduocatus . Beneficium
Adulterium Bigamus
gricola Biaſphemus
leatoꝛ vona
Alienatio Bonus
Alimenta Adqditiones
Alternatiua Bannitus
Ambaſiatoꝛ Banca
Ambitio Bartolus
Anathema Baſtardus
Anima Biſextus
Antiquitas Bona fides
Annus Bona
Anulus Bononia
Appellatio Brocardum
Aponats
rra 7
Argumentum Canonica poꝛtio
Archiepiſcopus Canonicus
Archidiaconus Canoniſatio
Arma Campana
Alſſeſſoꝛ Cantare
Aſſenſus Ca pellani
Aſini Capitulum
Attemptata Captio
Auaricia Carcer
Auctoꝛitas Cardinalatus
Aurilium Caritas
Additiones Caſus foꝛtuitus
Ablatum Caſtrum
Abiuratio Caſtitas
Accreſcendi ius Cautio
Addiſcere Cauſa
Agdiectiuũ CLedula
Adeps Cenſus
Aduocatio Cenſura
Agduerſarius . Ceſſio
Adminiſtratio Citatio „)
Agrimeſſoꝛ Ciuitas
Allegare Clauſula
Altare Qlaues
Ambiguũ Qlericus
Amicus Coadiutoꝛ
Amplerus Collatio
Animal Collegium

Antecedens Collecta

Colonus
Colluſio
Commenda
Commiſſio
Commoda tum
Co ncilium
Concoꝛditer
Concluſio
Concubina
Conditio
Confeſſio

Confirmatio

Congregatio
Coniuratio
Cõiũctus ⸗
Compenſatio
Compꝛomiſſum
Compoſitio
Conſcientia
Conſecratio
Conſequentia

Conſenſus

Conſilium
Conſoꝛtes
Conſpiratio
Conſtitutio
Conſuetudo
Contractus
Contrahere
Contrauenire
Cuſtodia

Agdaqitiones

Canon
Caput

Capacitas

Calir
Cartuſienſes
Carnalis copula
Carmen
Caracter
Caro
Celebꝛare
Ceptũ
Certa ſcientia
Coitus
Cimiterium
Ciuis
Elam
Collecta
Compaternitas
CLõmunio
Comparatiuus
Confeſſio penitẽtiatk o
Concoꝛdia
Conceptio
Confiſcatio
Compa ratio litterarum
Cõnexa M
Contemp tus
Kontitue⸗
ontritio
Eontinentia
Contraria
Conſul
Conuerſus
Co nuiuium
Coꝛꝛectio
Coꝛꝛelatiua
Co:ꝛpus

Triminale
ruce ſignati

„ Amnuz
Debitoꝛ
Decima
Decretum
D efectus
Deſenſio
Delegatus
Delictum
Demones
Denũciatio
Depoſitio
Deliſtere
Deus
Dictio

Dies

ieta *
Bignitas
Ailatio nes
Dyocẽſis
Diſcoꝛdia
Diſpenſatio
Diſpoſitõ
Diuiduum
Diuoꝛtium
Doctoꝛ 2°
Dolus
Dominium
Do micilium
Dominus
Donatio
Dos

Additiones

Decanus
Degradatio
Deuolutõ
Difficile
Dilapidatoꝛ
Dilectio
Diminutio
Diſputatio
Diſtin ctio
Diſtributio
DOiuitie
Diuiſio
Domus
Dubitatõ
Duellum

Brietaſ

Eccleſfaa
Edere
Edictum
Electio
Elemoſyna
Empbiteota
Emptoꝛ
Epiſcopus
Equitas
Erroꝛ
Ethnicus
Euictio

Etas

Exa minatõ
Exceptio

„ Edificiũ

Exrcõmunicatio
Executoꝛ
Executio Heres
Exemptus Hereditas
Exrheredatio . Hereticus
Erpenſe Heremita
Ertimatio Honoꝛ
Exulans ,„ Momicidium
HMoſpitale
Aadditiones Hoſpitium
Ebꝛietas Aldditiones
Edificium
Eimphitheota Habitus
Equus Hauſtus
Et Hom agiuʒ
Euchariſtia . Hoꝛa
Exemplatio Hobedientia
Experrus Hoſtis
Erizano ans
xten ſio ds
. Cono
Alſitaf mus
F alcidia Id neus
Fama Ignoͤꝛãtia
Familiaris Jeiunium
Femina ABllegitimus
Ferie Imperatoꝛ
eudunm Incendiar ius
Fideicõ miſſarius Inceſtus
Fideiuſſoꝛ Incertituldo
Fides IIncoꝛigibilis ⸗
Filius Induſtria
Fineſ L Ingqdulgentia
Foꝛma Infamis
Foꝛnicatio Jnfickelis
Foꝛ titudo Infirmitas
Foꝛtuna Ingratitudo
Frater IInbibitoꝛia
Fraus Inydpnoobegientia
Foꝛum Inimicus
Fructus Jniuria
Fuga Initium
Furtum Immunitaſ
— Impedimentuʒ
Aaditiones Impoſſibile
. Igaquilinus
Fabꝛica Inquiſſtio
Factum Inſignia
Fauoꝛ Inſinuatio
Febris Inſtantla
Feſtiuitas Inſtitutio
Fiſcus nſtrumentum
Foꝛtalicium ntereſſe
Foueags Interdictum
Fundus 3 Interro gatio
Frat er Interpꝛetatio
Furoꝛ Inteſtatus
Zurbrum Intruſus
ururs Inmnuentarium
Inueſtitura
„α☚ nuitatus ⸗
Abella Znegulan
Benus . Inutie
BGenitiuus ZJuge?
HBeſta Judee
HGratia Judicium
Bener aliſ Juramentum
HBloſa Jurati
BGrangia Zur iſditio
HBrauis Zus
Bucrra Frkl. 2

1.
„

.
ſſus *
i dodus Hbſides Mꝛoce
Znderlenn Bogugertum * . Drehſ Droaigus
Incompatibile eneln i Proditoꝛ
Inachlenm jMedicus Nſicialis Mꝛofeſſio
Indt Dediatoꝛ Snicidium omiſſto
Hõ MWendacium Optio Pioniten
ndiuiduu WH 1 ꝛopꝛietas
HH 1* HS de , ꝛorogatio
BurenS Merces latio Pꝛoteſtatio
Ingen iuʒ Eales— Si.e Pꝛouerbia
Inbabiliſ⸗ MWine Hꝛ:do Pꝛouiſio
Zenonme Winoꝛ Mꝛnamentny *° Pꝛouincia
Bunouare Miraculum Oſpicium Mꝛudentia
Inſtallatio Miſſio Oblatus Vublicatio
Inlsnia Wiſſa Oaium ubliclana
uen ere MiſerabilMis Mfficialis urgons
Juramentum one⸗ Denn Pars
Juriſperitus Moꝛa g Paſcua
. l Aritas. Mꝛos Dpinio Peaori
Y l'atbedra MMotus Ooppoſitio Pedagium
Aicus, Balec. ODous „ Penſs
ne Dure⸗ Oꝛatoꝛlum H Perditõ ſcripture .
egatu eS ectum
Zegatus e: pals ddo — Periuriuz
. VLegitimatio Seln is Mapa Doermiſſum
Zegirlinns Membꝛum Parriarcha Tek
ſ. Mengicãtes Patricidium .
ns MDenſa epiſcopi SZater Pieno ſene ſti
er R 2 SS ena cauſe cognitio
Aibellus Parernt . Panper. Vlenitudo poteſtatis
ere Miſericoꝛdia Sar Kus
Zis Miniſterum eccatum oſſe
ir es. * 2 Mogicum Pecunia
Zimitee Monialis Peculium oſtnlatlo
. Zitigioſa res cc Bedagium Pꝛecarium
Zitt era H t Peaas ꝛeceptum
YFocatio Bunlatio Penitentia Pꝛeaiſtenatio
Zocus Bu 8 3 enſto Vꝛeiudiciale
Adum utuum Periuns rinu
udus . ꝛeſens
tatio .
Zarſterc n Eceſſitas Penochienns Aꝛimas
Zegaiſo Negatiua DWia loca 2Deimogenitus ⸗
Zsn is Megligentia ignus M Aꝛloꝛat
egitima Mepos Poſſeſſio Pꝛiuario
Fenocinium obilftas Poftio ꝛoceſſio
Eeſe ma. crimen Homen Popnlus ꝛocuratio
. Ziberi Motariuſ Poſtulatio Sꝛtofeſſi
dert * Motoꝛium Poteſtas rofe 10
Fibenas Mouum Aꝛebenda Aꝛo hemium
Aicitum Mãũciatio ꝛeceptum Pꝛop eſitio S
ne MHuncius Iꝛecium Peamee
Ers Hatus ᷣ9Mðÿ ꝛedicatio Promno.
Sircs Maufragium dꝛecentoꝛes en
Aligloſu Megligentia zedo Publicatio honoꝛuʒ
oca E SGen .
Zocutio Hegoclatio .* Dratderf Nalitas.
QZucmus . MHoticia Pꝛepoſteratio ODOB gria.
. Lni Mouale . Sꝛeſcriptio Qncrelg.
m — Mor SIIꝛeſentia „ꝛ‚ z. Suis *
ficus Mullitas Pꝛeſumptio ,.
“ Mafari NMNuptie Pꝛimitia „ Qui .
M ann ⸗ Bedi Peinchethe Atio.
Maledicens SJMM — . -2 mnog D
MDanifeſtum J entia. Klans Z Kaptor.
Maritus blatio . Pꝛiuilegium HMatificatio ðð „
Matrimomium Neclamari

Neconuentio
Necuſatio
Mectoꝛ
Megula
Melatiuum
Melatio
Heiuẽdicatio
Meligioſus .
Reliquie
Remedium
Nemiſſio
Nenũ ciatio
Meplicatio
MNepetitio
Mepꝛeſalie ⸗.
Requiſitio
Reſcriptum
MNReſeruatio
Reſidere
Meſiſtere
Res
Reſtitutõ
Meuelare
NReuocatio
Keus
Nerx
NRegnum
HBigoꝛ
Boma
Baſura
MNatiha bitio
Matiſicare
NR ecognitio
Neconſiliatio
Mectoꝛ
Redibitoꝛia
Regiſtrum
Regnum
Relatio
Relatiuum
Relictum
Renouatio
NRepꝛehenſio
Repꝛobatio
Bes
Meferuatio
Neſign atio
Reſolutio
MReſponſio
MReuerentia
Mex
Migoꝛ

Acer

Gacramẽ
tum

Sacrilegium
Salarium
Sanctug
Scandalum
Satiſdatio
Scientia
Sciſmaticuu
Scolares
Scriptoꝛ
Scriptura
Sequeſtratio

Securitas

Senectus

Bententia .

Sepulchrum *
Seruituſ
Seruus
Seueritas

Sigilluz

Significatio
Symonia
Simulatio
Sindicus
Sinodus
Simplicitas
Socius
So domita
Solẽnitas

Solutio

Soꝛs
S pecies
pes —
piritual ia
Spoliatõ
Sponſalia
Statutum
Stipulatio
Stilus
Studiuʒ
Subtilitas
Subiectio *

Subſidium
Subreptio

Subrogatio

Subſtitutio

Succeſſoꝛ
Suſpitio
Supplicatio
Suſpenſus
Sacerdos
Salina
Saluuſconductus

Bcacus

Seciſma
Scientia
Scholaris
Scriptura
Sedes vacãs
Sigülum
Sindicus
Simbolum
Simile
Solidus
Sinodus
Societas .
Soꝛs
Speculatoꝛ

Spectare

Sponſalia
Spoꝛtule
Statim
SGtipulatio
Stupꝛuʒz
Subditus
Subſtitutio
Suffragia
Sufficit
Succeſſoꝛ
Sũ marie
Superſſicies
Suppletio
Suppꝛeſſio .
Suſpectus -

Suſpenſus patibulo
Suſpẽſus

Abellio. .
Taciturni

tas. *

Taxare
Temperantia
Tempus
Terminus
Teſtamentum
Teſtis
Timo:
Tyrannus
Titulus
Tranſa ctio
Tranſmiſſio
Treuga
Tributũ
Turbare
Turpitudo
Lutoꝛ

Lacens

Tallia
Tempoꝛalis

Tempus

Territoꝛium
eſtatoꝛ
eſtimonium
Thelaurus
Titulus
Tolerantia
Tonſura
Toꝛtura
Tractus tꝑis
Trãaſlatio
Treuga
LTurba
Turpitudo

*Agabun
dus
Vaſalluſ
Vectigal
Venditio

Venia
Verbum

WVleritas

Veſtis

AVicarius

Vicinus
Vicium
Vices
Vidua
Vlilla.
Vinum
Virtus
Vis
Viſitatio
Vnio
Vniuerſitas
Volũtas
Votum
Vlſu capio
Vſuſfructus
Vſurarius
Vtile
Vroꝛ

Vaſallus

Vehuta
Velleypanum
Venatio
Vendtcatio
Venditio
Vleſtis —.
Vicarius
Dicinus
Vicus
Vinea

AWViirginſtas

Viſitatõ
Vnanimiter
Vnio

Tlotuntes

Vſus
Vtilitas

Driſtia
nus.

Xpriſtus

*Pocrita

Ypothecaria

Enobiun;.

—

¶ Acceptans vicariam ppetuã ſi babeat bñftciũ euratũ in⸗
cidit in penã.c.de multa.de pben. Secus ſi o fficiũ vł vicaria
nõ eſſet ꝑpetua ſed tẽpoꝛalis vł ad libitũ cõmiſſa.not. Inno.
in.c.cũ acceſiſſent.de ↄſti.facit cle.⁊ ſi pncipalis.de reſcrip.et
cle. vnica. de of.vica.no.ab.poſt gl.i.c.cũ nõ ignoꝛeſ.de pᷣbẽ.

Actio.

¶ Actoꝛ agere.Actio ſi tollat᷑ an tollat᷑ ius excipiendi plene
per Ab. in.c.ſi aũt.de reſcriptis.
¶ Actio dʒ expᷣmi ꝑ actoꝛẽ ſi fuerit ↄ ius.vide.j.actoꝛ.
¶ Actio oꝛit᷑ de iure canonico ex nudo pacto nõ ſolũ officio
iudicis imploꝛato qꝛ nõ refert in effectu an det᷑ actio vł cõdi⸗
tio ex lege vł officij imploꝛatio dummodo concluda mus iudi
cem eccleſiaſticũ poſſe etiam cõ peilere laicum ad obſeruantiã
ratione peccati.vt.c.nouit.de iudi.Sed de iure ciuili cum ſũt
actiones pꝛedicte non datur actio ex nudo pacto.not.docto.
ſignãter. Ab.nota biliter.in.c.i.de pac.
¶ Agere põt quis ð aliũ ꝑ remedium eroꝛdiarium licet cõpe
tat oꝛdinarium.vide.j.remedium.
¶ Actio reſciſſoꝛia nõ cõpetit ſił cñ offõ reſcindẽti qꝛ petitio
reſtitutõis ĩ integrũ dʒ pᷣus intẽtari ⁊ obtineri añq; pma actõ
ſit efficax.vide ꝑ abbatẽ nota.in.c.tũ ex lr̃is.de in integ.reſti.
q fi.⁊ vide nota. Jo.fa.inſti.de acti.S.rurſus.
¶ Actio in factũ põt cõcurrere cũ actõe rei vẽdicatõis reſpe
ctu diuerſaꝝ ꝑſonarũ.nã rei vẽdicatio cõpetit Z poſſeſſoꝛẽ re
ſpectu rei ↄſequẽde.actio in factũ cõpetit õ alienantẽ ꝓpt᷑ dã
na extrinſeca. vt in.c.i.de alie.mutã.iudicij cã fac.⁊.l.v nica.ff.
eo.ti.exquo limitatur regła vbi remediũ oꝛdinariũ cõpetit
ceſſat extraordinariũ ꝓcedit reſpectu eiuſdẽ ꝑſone.no.Ab.in
alleg.c.i.vide.j.remedium.
¶ Actio in iudiciũ deducta an põt cedi.vide.j.ceſſio ꝑ totuʒ.
⁊ qñ pᷣſumat᷑ ſimulata.vide.j.ſimulatio pᷣſumit᷑
¶ Actio an competat ex non obſuantia iuramenti.vide.j.iu
ramentum cum dirigatur.
¶ Acctio rei vendicatõis cõpetit ẽt ei qui nõ eſt dñs verꝰ.vt ĩ
c.cuʒ venerabilis.de excep.⁊ no. Inno.in.c. venerabili.ð reli.
do. ⁊ Ab. in. c. examinata.de iudi.⁊ in.c.cum venerabilis.de
excep.⁊.l.qͥ tabernas.de cõtrahen.emp. DWDW
¶ Agi de falſo vſq; ad quid vel q;ꝛtum tẽpus qͥs poteſt. vide
j.falſtas.vᷣ.de falſo poteſt agi.
¶ An in actõibus ſtricti iuris vel bonefidei veniat intereẽvł
vſure ſi rem dari vel pecunia eſt in obligatione.vide plene ꝑ
Ab.in.cũ venerabilis.de excep.iij. col. .
¶ Actio que cõpetit mẽſoꝛi pꝛo mercede laboꝛis vłdoctoꝛi
ſeu alij perito.vide.j.locatio.⁊.j.ſalariũ. —
¶ Actio que competit cõtra mẽſoꝛẽ falſo menſurantẽ ad in
tereſſe tunc habet locum quãdo nõ ſubeſt actoꝛi remediũ con
tra partem. vt tex.in.l.iij.ff.ſi men.fal.mo.dixerit.Abbas ĩ.c.
quia indicante de pꝛeſcript.
¶ Actio ꝑſonalis ſeu debitũ an poteſt pꝛeſcribi in foꝛo aĩe.
vide Ab.notabliter in.c.fi.depᷣſcrip. l
¶ Actio iniuriaꝝ an infamat.vide.j.infamis efficitur.
¶ Actio iniuriaruʒ competit etiam pꝛo modica iniuria, vide
j.iniuriarum actio.
¶ Agit᷑ ppꝛie criminałr qñ directa via crimẽ deducit᷑ in indi
ciũ vt puniat᷑ accuſatus pena oꝛdinaria ſiue pena applicet᷑ ꝑ
ti ſiue fiſco:qꝛ magis debemus ↄſiderare qð pꝛincipalr agit᷑
ff. de act. tuto.l.i.⁊ qð no.in.c.decetero.de homi.ſʒ ſi ccrimẽ nõ
ſic deducit᷑ directa via tũc dr agi ciuiliter q;qᷓ; pena nõ veniat
applicanda ꝑti.vt.c.ꝑ tuas.de ſimo.⁊ no.i.c.quabłr.ij.ð accu.
abb.ſuꝑ rubꝛica de iudi.circa fi.de hoc vide qð ſcripſi in foꝛo
legũ.li.iiij.ti.de las penas. .

¶ Actõis vſus nõ eſt ex toto ſublatus ꝑ ius canonicũ vtſicĩ

iudiciũ nõ veniant ea que actionũ naturaʒ inducũt:nõ em̃ eſt
recedendũ a iure ciuili niſ quatenꝰ reperit᷑ expꝛeſſum in cano⸗
nibꝰ. vt ĩ.c.i.de no.ope.nũ.papa namq; appꝛobat ſpecificum
vſum ſeu naturã ſpeciſic actõis⁊ repellit agentẽ vbiiin effe⸗
ctu actio nõ cõpetit.vt ĩ.c.examinata.de iudi.⁊.c.cũ ad ſedeʒ
de reſti.ſpo.nec ob.c.dilecti.i.de iudi.qꝛ tex.ille vr tantũ exclu
dere ꝑnitioſaʒ ſubtilitatẽ nõ tñ naturà cãe ⁊actõis vſuʒ pꝛſus
ꝓfugere cum virx ſine illo recte poſſit iudicari.no.abb.in.c,di⸗
lecti.ſupꝛa allegato.in pꝛincipio. L
¶ Actio an ⁊ qñ ſit ꝓponẽda ⁊ expꝛimenda in libello ⁊ an ſi

plures actões in eodẽ libello intẽtant᷑ qualſter debeat ꝓcedi

⁊ an cã in libello ꝓpinqua vł remota debeat expꝛimi.vide no

ta.ꝑ abb.in.c.dilecti de iudicijs.v.colũ.⁊ in.c.ſignificantibuſ
de libel. ob. vide.j. libellũ generalem.
¶ Actõe nulla competẽte vłofficij imploꝛatione iudex dʒ ex
offõ ſuo ꝓducere ꝑtem quando videt aduerſariũ locupletari
cũñ alteriꝰiactura.vt eſt caſus ſing.in.l.plane.ff. de peti.herᷣfa
cit. l.i ⁊ me.ff. ſi cer.pe.⁊ no.ab.in.c.dilecti.de iudi.in fi.
Algit᷑ contra ſucceſſoꝛem in vitium pꝑ reſcriptũ impetratum

3 violentũ.vide.j.ꝑ reſcriptũ impetratũ.

¶ Actio negatoꝛia vel confeſſoꝛia quãdo ⁊ an competat pa
trono pꝛo iuribus iuriſpatronatꝰ ⁊ an competat domino fun
di dominãtis vl domino iuris vł an cõpetant vtiles vł dire⸗
cte ⁊ contra quos.vide plene ⁊ notabiliter ꝑ abb.in.c.examiĩa
ta.circa medium.de iudicisßs. H
¶ Actio rei vendicatõis an cõpetat detentoꝛeʒ ⁊ cui ⁊ qñ
cõpetat.vide plene ꝑ abb.in.c.examinata.de iudi.vij.colũ.
¶ Acctio ſi ſit taliter foꝛmata ꝑ actoꝛẽ peto fundũ quiad me
ꝑtinet iure dominij ⁊ ꝓpono actionẽ ex locato ſi ꝓbat dñium
dʒ obtinere qꝛ expᷣſſio actiõ is fit ex ſupuacuo exquo cõſtat de
cã agendi.vt in.c.examinata.de iudi.vnde illa ĩutilis adiectõ
nõ poteſt vitiare id qð vtiliter eſt expᷣſſuʒ ꝑ regulã vtile.de re.
iu.li.vi.⁊ bar.in.l.i.ff.de eden.nõ enim videt᷑ actoꝛ reſtrinxiſſe
cãm ad actionẽ expᷣſſam cũ ᷣrium pateat ex ꝓbatõibus ſecu
tis que tm̃ ꝓpoꝛtionant᷑ cãe ⁊ nõ inutili actõi:nam ex qualita
te ꝓbationũ iudicamus de intentõe agentis.vt no. Inn.iĩ.c.
cauſam.de iudi.⁊ facit qꝛ materia libelli eſt valde late interpᷣ/
tanda in fauoꝛẽ actoꝛis.not. Inn.in alleg.c.examinata. ⁊ hoc
cõdludit ibi Abb.pe.colun.
¶ Agens reali vł ꝑſonali actõe alternatiue vel ſub diſiũctõe
ſi ſuccũbat in vno an poteſt denuo agere ⁊ an obſtet ſibi exce

ptio rei iudicate.vide.j.exceptio rei iudicate.

¶ Actio vniuerſalis quot modis dicat᷑ ⁊ de pꝛactica libellã⸗

di.⁊ idẽ de generali.vide nota.abb.in.c.ij.de lib.ob.⁊ vide.j.

executio.⁊ v de bal.in recollectis.ĩ.l.ſi pꝰmoꝛã.ĩ fi.C.ð pe.he.
¶ Differẽtia inter actionẽ realẽ ⁊ ꝑſonalem ⁊ mixtam ⁊ ypo
thecariam ⁊ qñ fit ⁊ qualiter miſſio in poſſeſſionẽ in eis.vide
ꝑ abb.in.c.fi.S.in alijs.vt li.nõ conte.iiij.colũ. ʒ
¶ Agere an⁊ quãado pᷣt pᷣlatus ſeu rectoꝛ eccleſie in iudicio et
cuius noĩe agat.vide.j.pᷣlatus ſeu rector. OJͦJMUNw
¶ Actio ſeu poſitio habens aliquid falſitatis an põt tota ne
gari.vide.j.poſitio habens. JJG
¶ Vbi plures actões cõpetunt alicui an vna electa tollitur
alia.no. Inno.nota.in.c.fi.del colluno. ð
¶ Actio doli lʒ tollat᷑ ꝑ bienniũ tamẽ exceptio ſpꝑdurabit ita
ʒ aduerſariũ agentẽ excipere potero ꝑpetuo de dolo ſi quem
adbibuit in illo cõtractu qꝛ tpalia ad agendum ⁊c. doc.ſignã
ter.abb.in.c.ſi aũt.de reſcrip.ij.colũ.ſecꝰſi ius excipiẽdi nõ hʒ
cãmdiſtinctã a iure agẽdi:ſʒ cõpetit iõ qꝛ habeo ius agendi⁊
tũc ſublato iure agendi tollit᷑ius excipiẽdi.vt in alleg.c.ñ aũt

⁊ in.l.papinianus.S.ſi filius.ff.de inof.teſt.⁊ no.glo.in.l.ñcut

C.de excep.⁊ Abb. vbi ſupꝛa.

¶ Agere vel defendere an ⁊ quando põt clericus vł canoni⸗
cus pꝛo rebꝰ eccłie vl pbende ſeu beneficij van debeat age⸗

re nomĩe eccleſie vł pꝛopꝛio.vide plene ⁊ notabiliter per Za

pum in ſua alle gatio ne.ij.
¶ QCũ agit᷑ Z aliquem criminałr vł ciuiłr vna via.ſ.inqͥſtõis
denũciatõis vł purgatõis ſeu exceptionis vł accuſatõis ſecu
ta abſolutõe an idẽ crimẽ vł cã poſſit in alio iudicio refricari
ꝑ eũ vel ꝑ aliũ.vide nota.⁊ diffuſe ꝑ Jo.an.⁊ Pe.de ancha.

in.c.cũ dilectꝰ.de pur.ca.⁊ elegãter ꝑ henricũ in.c.de his.ð ac
cu.⁊ doc.in.l.ſ cui.s.is idem.de accvoYZ.
¶ Agere nõ valenti pꝛopter impedimẽtũ nõ currit tempus⁊
qualiter ꝓbat᷑ impedimentũ.vide.j.impedimẽtum.
¶ Actoꝛis petitio ſi ẽ contra iuris diſpoſitionẽ tenet᷑ exᷣme
re actoꝛ cam petendi qꝛ pma fronte libellꝰ videt᷑ ineptꝰ.vt no
ta.in.c.i.de offi.vica.merito g ad iuſtificationem libelli debet
ea expꝛimi.tex.in.c.conſti.de electio.cõcoꝛdat.c.ad decimas.
de reſti.ſpo.li.vi.⁊ no.in.c.ij.d e dila.
¶ Actoꝛ ſi pꝛeſentat reſcriptum coꝛam iudice nõ eſt neceſſe
det libellum ſed ſufficit ꝙ dicat ꝙ offert reſcriptum pꝛo libel/
lo.vide infra libellus.
¶ Actoꝛ poteſt alternatiue agere quãdo certificatio pendet
a iiij

15

10

HINEHIII,.

s

S T 0 V

O Balance Q R

N Eocus

H J K .

G

F

E

X

W

VierFarbSelector Standard*

19

18

17

16

15

-Euroskala Offset

Copyright 4/1999 VxXyMaster Gmbh wwW.Xymaster. com