Hc713

m

d

m

^.

hs

N

s

mb

bt

Wa

Lt

Mp us

ii

—

—

Eu CT

"

i&

a

E

t

cem

a

d

*

i

:i,ä..,...)ïrv.r,

EINCC - NRESAERCS

m o

SNDT

(

2anr Mi

xw

-

4

b

M

A

d

"E

^09

n

2v

M)m

3

5l

x

Wa

E

-

a

b

É*

r

us

1

E

t

A:

NU

204

"

&

W

:

$

"

X

d

»

*

s

E

2

n

A

&

l

H

s

A

«

y

&

h

Em

-

dafe

*

5

n

-^

E

Ej

P

i

.

EZ"

e

ho

uf

3

!

z

VU

N

M

x

*

P

s m

-

x

h

m

ao

Wh

»

2

d

r

as

o FaN

-

A

t

z

E

"

WUX

a.

*

4

r.»v

:

as

i

As

s

—

r

a

A

m.

.

3

*

M

^

Mi

st

&

S

v

d

.WM

fs

-

:

Ym

QAU

y

*

aX

T

m 7

eaUu

ex

d

s

m "

s

3

$s

21

m

ab

PX

M

RRM

m

X

s

s

-

—

m

x RP

O

ER

*

E

x

OX

rl

E

,E

T

P.

*

"b

T

«5

.«m;.

zi

*

x

-

z

u a

-

-6 -

E

9t

w

Mi

Ll

&

"4

"-

b

M

r

CA

R

TÉ

--

N A

-

r

e.

Xcorx

MEDN

O

N

E

il

-

AAs

ao NI

x

s

—

u

RD

-

É

Bs DN

-

m

E

—

aT s

ERE

"

E

s

linDnucL

—

d

-

p

m

—

—

-

ii

Z

Yeovee

*

Ea

E

"UEX

RC aT

4

f iintine

.

-

R

m

-

u ——

u

d

——

Bs

TUX

A.

H

d

—

m

—

nE

—

—

m

——

^" p

"

—— —

i2

T

u

þv«.

M U

g w

—

m ]

p^. i

——

um

^

w

«

Y

..(a/æ

N12«209529813- 021

LLEDEEOEEL LP EULT

UB Tübingen

^^

^ "

p

SEAPN

d-

v

C

»

"^s

ä M

"!

ugu

t

l

AiN:

li

w troy

tj

ATNON

4

ts

Á

ldygt

Mj C

ï

:

a

o

l]gC

l

,,/h

— as

ln X

fï

tieis

] Mij

W

(

L

JHO

:Ww

"

il

W

V

L U!Wl

l*' Wþ

EMPTIO VENDITIO

PUBLICA zr PRIVATA, SACRA

xr PROFANA;

Tam

Ad Legem DEI, quàm Humanam formata,

Forod; interno Confcientizg, & externo

facro , ac profano aptata

QVAM

Ad Ma;orcm DEI HOMINIS pro no-

bis tiginta ARGENTEIS vendid Gloriam,

inEjus Dolorofz VIR GINIS MATRIS,

PaATRONORUM TurrLAR1iuM , &Relig

Coerrzsris HiksRARGHIZ Honorg

Annuente Nobiliffimo & Ampliffimo Celeberrig

Eoo-Francicz julio-Ducalis Hetbipolenfium U

Juris« Confultorum Senatu

PRAESIDE

Nobili , Clariffimo€9 Confultiffimo Viro

D.JOANNE OACHIMO .

SCHULL, . u.Doct, Dieeft: Profef-

forePublico & Ordinar: Judlcxj Provincia-

lis Cefareo-Franconici Confülente.

Tribus praviis, ö-dzþmä:s Examinibus moóre Majorums

yità exAantlatis

PRO SUPREMA IN U, J, LAUREA ADIPISCENDA, & ?B.k

vilegijs Doctoralibus rité & íolenniter coni'cqucndïs,

Pnbltea Dijputattoni (» aperto Examin: fubiicit

NICOLAUS ANTONIUSLURTZ,

Herbipol: AA.LL. & Philofoph. Magifter,

| . U. Scudiofus, Author & Refpondcns

IN CON SU ETO .']"IIRISTARIMU AUDITORIO

Hom Ante; æ»pamend con[uetis Die 10. Menf. Sepseszb, 1207«

Typs MARTINI FRANCI $e1

HzzRhRTz,

vg;ä

*REVERJE,ND- 1SS2M1$ , 1L-

ä

L'UST RIS$$1MIS , PR.£-

NOBILIB'US , PERIL-

LESTRIBFS

EJT

ET

K

PER$UAM GRATLOSIS

[

DOMINIS DOMINIS

PRZEPOSEL

TO, DECANO.

UM

Cætefi;ciuc Domr-

nis Capitularibus

C-

clefiz: Cathedralis

Herbipolenfis,

' M

A

AW

^

DOH]IHIS D'OITIiITiS

i

meis Gratiofifsimis

| ij

| las) Uilms

m

&per

: P* t «,ä ïf& T

I[.

.

ERE Ht EE ER d R N H E E RR E

REVERENDISSIML, 1L-

LUST RISSIMLPERILL'US-

[$

TRES, PRZNOBILES,

GKATIOSISSIMI

.;XJ

eo perquäm

GRATI10S1

)

]

; DOM

INI, DOMINE

C.

——

R

|

"Ovwum:Pantbeon ingredz'::rh—

J

ÓN

d

l))

die

,

dumadREVERENDISSIMI

d

—

EN

2

3!

N

a

" CATHEDRALIS.CAPITUEE

Ea

«

V gratiofas fores devotus cliens ac«.

)

q

N

*

:

4

ceao.,

In Sacro. enim boc PA-

N

.'f

i

—

:

s

:'

L rA

TRUM PURPURATORUM

Senatu divas virtutum | omni-

|

um imagines venerabuudus. fufpieio , quas vel in

( dluflribus puriffime. uobilitatis ceris accendit nobili-

I25 , velin Sacris Ecclefie Herbipolenfis adytis religio

»

E

l;

formavit. Scuta ipfa &6 Heroicis Familiarum anti-

.

j

n

- quifimaru

m notis injignes clypei , clypeos bic ejj? do-

p

ceut in prafi

dium €$ decus Patrie gloriose effulgentes.

Aüd bos igitur

bumillime provoluor , voti eus , quaa

2

moriens mibi Parens ultima voluntatis imperio au-

pofvit , eg

óvero , licet tunc etate minor promptiffit.

L

Ü

)

gimam quippe gratitudinis debebat ille

jufcepi : vt

ro inuumeris

vatijs in fexennali Receptoratu Eccle-

f

iaflico , €9 tre

À

€

cenui ad Portam prafeuüura liberali-

ter acceptis con jfe

crandam; quam dum morte preveu-

| lh bw

tuit , filius fe fiftit modó , ne cum Pa-

j

tus offerrenonpo

4

y

Íremortuo tantorum

favorum memeria extuida quod,

J

exi(timetur,

yi

&ima mea prefens libellus efto , cum

uo in colefte

Sacrarium EMENIES €9 VEN-

d

mFm

12

ENTES induco.

Nec flagellum metuo , quod é

Ill (

funibus

/

colligatum in facri

legos olim emptores veiidi-

toresq,

CunisTI SALVATORIS 4Qqu

iffimus Zelus cur

t, Funiculimibi nove gratiarum

facro fulmine intorfi

adREVERENDISSIMARUM

caten& erunt, quibus

DOMINATIONU

M SUARUM füubfellia fuaviffi-

l

mie trabor , ut Clementiffimos bic , velut ad Aram gra-

Hx

am,quià Dijs (Dit

a

tie fa

vores litterarijs obfequijs em

ENIM

VOQS ESTIS, quia popu

li Chrifliani divini

T

« [ides )eruditis laboribus venduntur,

j pro REVÉ-

:

p

RENDISSIMARUM DOMINATIONUM SUA-

RUM inperio , ad earum gratiofiffamos nutus promp-

E

tiffme femper perfiftam

1j

fdm

ij

Couvitius e ettrne

M

Devotus fervus

K

Nicolaus Anconius Lur tZ,

*

73

X

Ttlr-

^ do.

m

qoitbaboto ao aodioat o s

lieg,

n

i

H Ifl«

p M E

f

t i

. DISPUTATIO L.

i

M

L

i-

De Emptionise9 Veuditionis Etymo-

QU

logta, borum V ocabulorum 'yariá cs* proe

l Bu

nj

a

amifcud. acceptatione , borum.proprü fegui-

, C

/iN-

fícati origie , defruitione , drvifloue , bo-

4

V

T

neflate , atq) pradicatis bujus cum aliis ne-

Jni-

gotus communuibus.

$CUT

Ti

MM

s I.

t

f

Quz Etymologia Em

h

pdonü

(Di

& Venditionis ?

ii

1

j

RUO

.

Iymon Emptionis & Venditio-

N

j

N

d

nis hoc& fequentibus folijs mi-

Jb

e

UA

T^

NS

hi examinandae proficifcitur z

"r

N

v

Ntä-)

partim à greco vocabulo iuiv ,

latiné Meum, üt Emptio foner idem: ac 2 sseo

tutito fácio ; partim à latino verbo Pezdo; feu

!

venumda: ac i rem dem, vel potiüs dare pro-

,

mittams fatis camen fic, fi eadem mediante

.traditione. ad emptorem veniat.

uUn-

de

n

Z

de & venam ire : contractius vesire deícen-

l nomü

dit. arg. $ 2. Inf]. de Empt.& Vend. arg. finis

(n:

— $1 L. x. ff de Contrab. Empt. ?. arg.princ, l.v

ff-. de Rer. permutat.

Prob. membrum prius:

li

JWJ' E

Is, qui pretium feu pecuniam numeratam in

hoc tiegotio pro reftve merce dare confentit,

i(

proprieq; Emptor appellatur: nummos pro-

"h

miílos accipientis facere cenetur, ni velit ad-

liüc teneri ex vendito. fzis $.2. l ri. ff de

N

CAU, empt. i vend, Princip. L. ff. de Rer. per-

7usf. Crgo negotium prefens ideó appellacur

l

l

!

Q

um 1it.

partim ermptio, quia illius ratione ex meo tu-

tl

J

*:mi!fwdmms

Prob. membrum pofterius: Confentiefis,

üit pro pecuniz quantitate roerxvenum eatfeu

|

[

ügnm: |

venditor, dum promittit; de illius rei domi-

"j qal

nio pofitive agere non valet, né ad emptorem

odl

tranfeat. $, 3. . 80. f. de Contrab, empt. ebc.

! Hl

hifi hoc negotium nullum fit, i. $, Atta-

J';'f. H&Q |

i ii

men falvó.hoóc negotió fatis eft, fi hic poft-

modum ipfam rem tradar; quamvis Empto-

It Quj

rem: dominum non faciat . 4 28, ff de Contrab.

Empt. Gc, d. $.2. .yt. ff.. de AGf. empt. e"vend.

(l)'(l ]fm

ergo h«cconventio, dequa mihi impofterum

Tttrenja

erit fermo , ideo partim venditio falutatur:

| V"F,Mo l

uia vix nón habitualiter res dari promitti-

'?tlldcs tte

tur, & fufficit: ficadem . ex poítfatto ad

u r

emptorem folüm; veniat ;; nam fapé conve-

niunt

- ür;nomä

dbdb o dbzb

3

dfcen.

niunt nomina rebis fuis, ita & fertaé fenti-

4f fri

P rin[' [l ]

unt ClarifI:. D. D. Kónig in ais Principijs Tur-

Canon, ad Tit. Decretal, de Empt, && vend, S,

Th r

Tdtt n

1. 219.1, & ab codem citatus L'lngcpaur.

Ohfti ,

105 pto- '

5

1.

Yelitad-

i f "

Quz Emptionis & Vcnditiof

1(7À jr-

nis Homonymia ?

pellacur

Imtot-

E.

Ervocabula : tàm emptio -vmditiak,"

quàm emptie cantüm , vezditio tan-

tam generaliter, laté, improprie &

enüets,

fimilitudinarié accepta , comprehenditur, ac

n eatfeu

fignificatur : omnis contractus & mutua pra-

i domi-

flatio, quàdominiü rei fercur in alium. Prob,

IDEOT [

per $.2. . de Empt. f vend. per $:5. L.19. ff.

hjl Ü

de Edilit, edict. per $. 6.1.8. ff quib, mod p

it-

;. At[a'

(« Hac in acceptione &c eseptionis ver

;

g

ic pofl—

lex duodecim | tabularum omuem alienationem

rei quzin noftro commercio. eft $, i. d, 7 8,

Empro-

"ntiti, v

ff- quib. madis pig. $.. Complexa eff , $. unie:

fu.

circa finem 1. 49. ff. de flatu liber: & Efau pri-

ferum

amogenita fua pulmento vendidiffe dictuseft.

ICacur:

Verf. 34. Cap. 25. Genéf. nec mirare : depre-

xmitti

hendes etenim & in alijs: materijs leges non

lo 4

fatis.compte loquentes , & vocabula eadem

onve- ..

in re non eádem ufurpantes.

^

Á 2

zy 2.Per

piunt |

"dedb o dioh

1

A;oncfufum

»

?. Per vocabula : emptio venditio fpecia-

Il qu1

liter, proprié & genuine fumpta,quorum &

écymon in $. priori examinatum , & poft hac

;folümf |

mihi agendum erit, omni jure certa folum-

ao

modó contradtüs fpecies contrà diftincta ab

.fk

|

i

|

jos (l

omhni reliquo contradu , negotio, ac ab

d

omnibus alijs conveniendi modis denotatur.

Prob: pet fígem $. 2. . de Empt, cf- vend, per $.

v

of

1. 4.7. ff. de Pact, per fíg. $. 1. 1. ff. de Contrab,

l

; quii)

empt. per $. 3. L 1. ff. de Reb, eorum,qui fub

i WHH

E t

qu

dub ec. pet princ. & $. a. L. . ff. de Rerum per-

Aüütüto

dimuy

Iu

Ubi vel emptio & venditio pro-

[

pria fpecies a reliquis nego:ijs feparata, & ne-

-

'ä

þ;l

1]

M

m

l

gotium aliud exprefsé dicitur , velmembrum

(f

Y

!

il

ividens contrac&tus ut fic, feu negotiorum

Ts

proprium nomen habentium ( quod utid;

juxta dialecticam cum alijs pugnare debet )

"i o

B

ftatuitür. Cazf. fiper « éimptio e? venditio pro-

j tj

Mi

l

prie fumipta fimpliciter alienatio omnis intel-

ligatür: ad quid integri cituli /n/Aiz. . &f C. de

LT

Mf

empttone et venditione , de üfücapione: pro em-

jove , deafiónibus Emfti venditi, tbc.? Cet-

QUOmamM

cé ticüli hi 77/f2. ff & Cod, fruftrà inferti func;

Il l l

euri omries reliqui alienandi modi & con*

NI

tráctus, proüt tiniuscujusd; eft natura, diluci-

iM"f pm h

de illucjamjam pofii fint: fed hocneutiquam

4yy quöd

ddmittendum eft; quum ipfanatura horreat

llfrc, äUSCm

fu-

J

fgpcrfïuum; ergo admittendum ; quod

| );ani;r

4

pr

$

dubomuh

Atfil ls pra conclufüm & dicendum : gaudere rcli-

QUny qua negotia acalienationcs appellatione em-

&pujj

4

prionis ac venditionis improprie, ob quam-

Ef Ea fl

dam folüm fimilitudinem , quz emptionem

diftind)

& venditionem veré & proprié fumptam in-

io ) ï.

cer & alios contrac&tus ratione cujufdam effe-

&us intercedit, Nec turbat: 7eferes n emptrio-

CD0t4t

Jend pj

ge venditionea, appellationibus promifcue uteban-

lt Cintj

tur. 119 ff. de LA empt. c vend. quia JCtus

Cajus talia fcribens ea non intelligit ut multi

, qlll M

volunt

fenm n

quod illi in locutionibus fuis pro-

prüffimis uná proaltera uterentur : fed quod

Itio D.

TR

modó folam vocem: yenditionis , .modo fo-

lam emptionis ufurparent ad indicandum to-

Yermbrum

tü contractum emptionis venditionis:ficuti cü

;oriomm

/

od u

Ó

Doncello ac alijsobfervat Vinnius ad T7, Ipf'it.

de Emptione e&* vvenditione im Princip, W. 2« &

: dez)

Jiin

prob. exipfa infcriptioneTituli primi //5.18. ff«

tisintd

& ex 1. 2. eu/dem Tit, in verbis: iuzer. Patrem

eél

Q flium contrabi emptio non pozeff. per Á $.9.19.

11. CFc. ff. eod. ratio hujus ufuürpationis erat.:

yL -

L

^ Cet

uoniam una finé alterá nec dari nec inrelligi

oteft. Hac de causá forfan & ipfe M. Tullius

titnt;

con*

( ---- Cui dedit ore rotupdo mu[a loqui. )

iluci-

vendere pro emere aperté dixic. Jib.. 3. offic.

quamvis, quód re ipsá aliudfit vendere, aliud

quam

r

emere , aliusemptor, aliusvenditor. 4 1.5.1.

vd fu-'

— in fine ff, de Contrab; e:z;p&s- Ce. Princip, lx ]Ze

PH

J

6

Gs o d52

| de Rer, permutatione ; Ex eo perfpicuum fit :

p

quia emptor dicitur ille , qui pretium feu

g hocp

ecuniam dat , venditor, qui mercem feu rem

?uli. t '

tradit. /,8,/.28./f. de Contrab. empt. ec.. $.2.

ju9

L it. f. de CAG. empt. vend. princip.l. 1. ff. de

j

Rer, permut, aliaq; obligatio eftillius, alia hujus,

La päf?*

alia adio competit venditori, alia emptori.

fï Ü qüö

emptor enim ex empto , venditor ex vendito

u

aAgit, $. v mediumin[lit. de Empt, ctven4, Fufi-

sj um

ufque de his agetur inferius in difputatione

iexta,

vlmind

tl

l

V

vhltre

». IHI,

u i

peisia

Undeergo origoEmptionis &

y;;zamuswïääüctt&

venditionis proprié fumpta?

iib

]yC

um JCtco Paulo : Orígo emendi vendendig,

Vr at

j

à permüutationibus ceptt, olim enim non ità

3uscgueiv.;

W

erat nummws , neg,Alind merx , aliud pretium vo-

POT

cabatur . fed unusquisa, fécundim nece[fitatem

BN

gemporum ac verum,utilibus inutilia permutabat.

|

Mutmim

L

quando plerumá, evenit: ut quod alteri fupereff ,

A Litet

alteri defit. . Sed quia mon Jemaper nec facil? con-

Mu

eurreba? , us cim tu baberes quod ego defidera-

| '[ ) OHH'W

rvem, invicem haäerem.quad 14 accipere velles «

"

3üüäp€cum,'

elecia materia efh , eujus publiea ac perpetua affi-

OFT

matio difficultatibus permutationum. equalitate

ac ufum dominium-

Wtf

quantitatis fabueniret s

t2-

que non tam exfüb(tantia quàm ex quanti

Aolej N

te

l

db o db

,.

*iCUUm fïi

tepreberet: quo facto non ultra merx utrum-

lum &

due, fe

d hoc pretium vocabatur. /. r, ff. de

AU g

1

Contrab. empt.c*c. — Huic concordat Ariftor.

blig

1. Polit. cap. 9. & s. Ethic.cap.8. ubi ait : Corn-

arandis rebus ad vitz humanz ufus neceffa-

al

rjs quafi ex pa&to fübltitutum fuiffe num-

d CmP[OR

x Wnii;,

mum, eó quód illa quz in permutationem

venitent; frequenter non effent &qualis pre-

t1, hi.

tij. Uude nummum feu v4uepa cleganter yo-

u

cat fponforem indigentie , & effeid, quod

commenfurabilereddit omne ; imó hunc 5.

Ethic cap.5. fidejuflorem falutat pro commu-

rationibus futuris, quibus quifque indigeret,

fsl

quarenus videlicet dum quis in futurum eam

[npti

pecuniam obtulerit, quam pro.re , quà non

egebat, accepit, eas res pro illa accipiat, qui-

'ena'mdi;;

n m i

bus eguerit : appellationemque inde traxiffe;

ffum q)-

quód non ex natura, fed v/ue, iZeff , lege )a;c

V

conftituto conftet ( fubintellige principaliter)

Naturam ipforum nummorum Ícu matcriam

btl

quod attinec juxta Plinium | ib 33. Naturalis

/IJIW/ !

tibar. "

biflorie cap.3. apud Romanos primitüs enca

fuit, formá publicá notà pecudis (à qua &

jjin.

glb v

Jatiné pecunia , tefte Ariftot. ciz. cap.5, nun-

'cupata,) & Servio Tullio Romanorum Rege

TA

ulitalt

rimó percuffa , quamvis & multis quidem

diurt

annis ante Romanorum originem pencs alias

mifmatum ufus, tam apud

tb —

'Gentes fuerit Nu

Hebrze

Ó

Á 4

i

$

db o a

Hebrzos, Grecos , quàm reliquas Gentes;

iou(ü: K

Wïä uüz |

ficuti pluribus ex textibusSacreScri

prurz ap-

paret, & auctoritate multorum Auctorum à

ia

!

1

g i

Covarruvia Zem, 1. cap.1. de Veterum collatione

numi[matum ciatorum convinci poteft ;

aquratw a

fuccedente tempore & quidem quinque an-

nis anté primum bellum Punicum Anno ab

urbe condità juxtra Plinium loco fupra citato

$85.vel juxta Covarruviam 483. & Annoan-

"I

|

tc Chriíti natale 274. aut 276. juxta varias hac

)

de re opiniones Q, Fabio Confüle argentea

materia in ratione pecuniz Romz primüm

hurhy

j

fignata fuit ; elapfis denique 6». annis ab ar-

II

enteo nummo percuflo, tefte Plinio L.C.

þ

!

v

'ï

!

i

l

ii

nno nempé ab urbe condita ; 46. ante

Narale Chrifti Anno '212. aureus nummus

"

r

apud Romanos c&pit 5 quo fimili & Graci

|

Ql e

ufi func, quemadmodum paffim ex Hiftori-

TY.

€is Grecisque Auctoribus conftat ; quia Ly-

litiny

curgus aureo & argenteo nummo expuncto

A

ferreo folüm utendum imperavit ; ficuti Plu-

"a

Tarchus in cju(dem Lycurgi vita fcribit, Quis

A n

autem omnium primus pecunie inventor fuc-

|

/

H

rit, illum nominare nequco : cüm illi qui

Wi

Tharem AbrahzPatrem primum fuiffe putant,

Wodia

qui pecuni

m juffu Regis Nidi fabricavit; fi-

curi & hi q

(

u

ihoc Philippo Imperatori modó

in-

tibuunt rejiciancur à Pligio & alijs, neque

tcl-

10 Qp

9

dicb o doah

3 nye.

telle&o ufü , ac perfpectáneccifitate moxan-

D ap.

té declarará ulla ratione viricar , cur unagens

IAtm q

non exípectato aliarum éxemplo , & inde-

[

pendenter à praxi alterius nationis faciliüs

posd :

amplexura fuiflet quàm alia, fi hic ufusinci-

0Qut g.

diflet.

Ánto d)

Lj

]V.

Y Cttg

Qd

Quz huius effentia feu defini-

As hnc

EC

tio ?

primim

Enit hoc loco emptionis & venditionis

l5 2ba-

fubftantia mihi explicanda : in cujus ex-

010 LC. )j'

plicatione, eo quód.hic contractus, ut

a .

obfervat Molina difp. 336. tom. 2. pag. 346.im

um -

fime [t1, C.. faciliàis intelligatur ac explicetur ,

: C

quàm plené & exacté definiatur; DD. parüm

Hillor

conveniunt.

ji ].

Alij enim venditionem diftra&ionem cffe

pun&o :

dicunt rei pro pretio , emptionem attractio-

m PIU' |

nem & appropriarionem rei pro pretio ; ve-

; Qui x

rüm cum juxta dialecticam definitio omni &

Yfit-

foli definito convenire debeat ; fi hzec defi-

[ qui

nitio bona foret, deberet verum effe : ornis

(ant

emptio eft appropriatio rei propretio , & ubi-

;de

cünque non eft appropriatiu rei pro pretioibg

nodà

non eft emptio; atquihoc verum non eft ;

ii

. tüm quia contractus emptionis & v,cndgtio;-

u

)

ne

*

»

1o

äæ Qæä

" v

u

Y

nis confenfu folo , verbis vcl. alijs fignis cxf

Iwi q

preflo , absque pretij numeratione, rei cradi-

tione , tragslatione dominij, & datione arre

i

perficitur. $, 2. 4 r. princ. lg. ff. & princ. L. 2 Cad.

, í

i

de Contrabend. empt. chc.. 1. 48. ff de O e ,

f

J

«I'WW !

tot , tit. inflit. de Oblig. ex . confenf. princ. inffit,

um

de Empt. C vend. . & princ. d. 3- ff de Contra-

TL

bend. empt. ejc.

Conf'cqucnrcr anterei tra-

gt

ditionem ac quod indé fequitur ante. hujus

appropriationem: utquz firie illáregulariter

haberi nequit ; emptio & venditio perfecta

:m*;ptämr::':ï

3n »;olïr;ïzi.n.g

jamefledebet; tum quia »ozprettj numeratio,

d :

1

ftd comventio perficit fen? feriptis babitam emptio-

ao at

nem. l. ». ff. de Contrah. empt, cfc.

Tum

j "

quia: de rationeipfius emptionis & venditio-

Ts

nisprecisé non eft, ut per eam etiam tradi-

t acih

tione interveniente fiat dominij translatio ;

fed fufficit fi venditor ufu capiendi conditio-

N

nem:: ratione cujus emptor titulum confe-

m

quitur , rem ceterisconditionibus accedenti-

umd

bus ufücapiendi, cum habere licere transfe-

'»moæm;

BL

Fat. $.2. L. tz. & $. 1, L. 30. ff- de A. empt.

C vend. Siquidem quando venditur resalie-

VU

fia vera intercedit venditio , efto rei vendi-

VU

V

tz dominium in emptorem non transferatur.

Jreno )

]. 28. f.de Coutrab. empt.ei- vend, Et qui

mdl « U[b!

pecuniá furtiváà emit , validé emit , compa-

UM i

|

(l

fquuc fibi rei empte dominium , licet prþfij Jni

»

[]

& o db

II

Ím; . domünium in venditorem nom transferac

tj grisc.. J 8.C. ff quis. alteri vel fibi fb alterias?

IOnt arras

[4

& z.CaJ,?

; Dixi notanter de Ratione (éu conceptuformali

.

.

ut vei

'OMNW ipfius emptionis e venditionis. non e[fe

i. ipf, vemdita donriniumin e

pmaptorem transferatur , uc

k(jyj,, excluderentur contrahentes: qui quantum eft

ttig, €X parte ipforum dominium in fe invicem

it hus transferre incendere de

benrt ; licét practer in-

U

lg tentionem eorum translatio dominij per acci-

.

g, Cens1

mpediatur ; aliàs enim fl ex parteconzra-

Mnerttio,

entium pofiriva incentio fit dominium non

transferre : non refultat emptio & venditio ,

! tht

Iu

' fed locatio aut aliud genus contractüs. $. 3.

renditio-

80. f. de Contrah empt.

Alij emptionem & venditionem defini.

m tradi-

unt effe contractum, qui Confenfu perfici-

Insno ;

onditio-

tür mercis pro prcrio.

Aft nec hzc fubfi(tic;

- quia definitum non diftinguit ab omni alio,

cone-

cedenti.

quod non eft tale : Venditionem | videlicet

'commodicatis utendi fruendi vel ufus rei ab e-

fs

. jusdem pto certa mercede in pccunia nnme-

j nl

resdle«

rata confiftente locatione;. cüm & hzc uti il-

vendi«

lafit contractus, qui confenfu perficitur mer-

cis pro pretio ; .quia & commoditas utendi

efatur.

fruendi , & ufus rei [nonillequa fervitusper-

ir qui

- fonalis eft] eo ipío quódnon tantüm locari,

ompt-

t PICH] "

Q-

f.cäd & vendi foleant: merx vocari poffunt.

Alij

12

l

r

dbib o d35

Alijdicunt: Eíle contractum bonz fidei

5fcr i "

ultró citroque obligatorium, qui eonfenfu, re

MT

&pretio perficitur. Sed & huic definitioni

: 1&]&[014 pw

rcfragatur fo£, ti£. Inffit. de Oblig. ex eonfenfu,

Ex quo capite admiccenda ?

4

)

i

Alij emptionis & venditionis naturam ità

j

Jl

gd:änido

! Arcgülas :

defcribere concendunt : Vendirio eft pactio

;:E

'

1

l

rei pro pretio , emptio veró prerij pro re.Sed

& hi incaflumlaborant, licét enim per /y rei

gt

& ly re ftxictiusfumpta hunc contractum a lo-

j !þu fMWh'(

' catione & conduciione: eó quódjuxtaquos-

dam Th:Th: & Legiftas ufüsrei (idem eft de

T

opera hominis) nominerei noncomprehen-

deV,

Tl

darurfed huicopponatur: Tametfi 23

il

$ aliud fuadere videatur: diftinguant; attamen

wmpafmm

fufficiat hanc definitionem defendi non poffe,

vinhanit

fedvitio rurfüsldborare ideo: quia bonade-

spleyi

W

finitio debet conftare genere proximo & dif-

|

ii

M

ipj.dzüm'nk

ferentrià ultimà; Pactio veró feu conventio,

*ngmitgzmtïu

quz locó generis hic ponitur , genus genera-

liffimumeft, Necmovet: quód omzis deftui-

I h

ag

tioin JureCivili periculofa fit. l102 ff.deR T.

il

j

j

[

J

!

Alij denique cum Harprechto /z//iz. de

M

Empt. c« Vendit, in priu. num. 6, Kichtero.

Tf )

P.Engel iz /uo Colleg. Jur. Canonici ad ttt Decre-

7I CC

H

3al de Empt. - Vendis. mum.1, alijsque ftacuunt:

WCmp

tdj

! Emptionem &Vendititionem effecontractum

a[m

bilate-

0n F

| folo confenfu inicum,feu confenfualem

E

n

ralem

&b5 o gtob

15

bon i

Onfej, falem pet fe, de re feu. merce Emptori pro

titiy certo pretio tradenda, ac de certopretio num-

tj mario venditori pro merce dando.

g. Hzc definitio bona eft: quia habet om-

A* si3 requifita ad definitionem bonam , àt pa-

" t tebic, fi ad regulas definitionis bonz exami-

'oretti maca fuerit.

IT

tà

(

h

Dicitur autem L. Coptrac?us folo confenfa

JXaquos

dinitus feu. confenfnalis bilateralis per fe : partim

quia ned, fcripturá, ned, prafentiá omnimodà opus

m el

Dprehta

eff , a2 nec dave quidquam neceffe eff, ut fubftan-

, ?iam capiat obligatio (ze Arrba quidem, Princip.

]

"

1

EOE

inflit.de Empt.cj-Vendit. nam quadfape Arrbe

somine pro Emptione datur, nom eó pertinet,qua-

onpof,

onade-

Jf (éne Arrbà convventio nibil proficiat t fed utevi-

dentius probaripo[fit , comveniffe depretio,. l.35.

o&dif-

princip.ff.de Ceptrab.empt. efc.) fed fufficit eos,

W u$ npcptiacerumt,comfentire. Unde interabfen-

WW* ;; ouos, fale megotium contrabitur : "veluti per

LP Y olam,velper nuntium, $.. &o.inflit.deO blig,

T). "exc confenf. $1. 2.. La.ff.de O.cA. — Parcim,

lj * quia zqué principaliter ultró citroque obli-

ItefO,

gationem parit & contractus eft, quem Greci

Mtrt

caayna dicunt. Partim ut exhibeantur eaj

unt;

| qua nempe definitioni predicte locó generis

lum infimi funt apta pradicari de pluribus fpecíe

ltt* tantüm differendibus: deLocato Conducto &

jem

Socie.

14

dt8b o db

f qu

Societate. £et, zit. Inflit, de Oblig, ex confenfu,

quicit

I.19.ff. de V.S..

Dicitur IL.'De . reffve merce Emptori pre

;ïa.cru d

certopretio tradenda, ej decerto pretio mumma- st

"

rio pro merceYendttori daudo.. 109 uvijsdem | «

»

differentia ultima adfignificetur, per quam | «t

contractus hic diftinguitur tam ab omni alio | «j

contra&u confenfuali ; prafertim àLocatione | ,j (

Condudione; quia ii hac non res fimul & fe- TU

mel traditur, fed ufus rei, vel opera perfone

bj

fucceffivépro pretio cormenfurato conceditur, i

K.M.m:

quàm à cunctorcliquo negotio feu pa&to cen-

b

Honí

LE

"

dentiad contradtum innominatum maxim

P

permutationis ; tanquam in quo non res pro

D

vt

|

pretio, fed re commwutari promittitur.

lmr'c:gmm Q

l

quibus plura inferiüs zz Difput. 4. ubi differen-

h

W

ti$, per quas emptio &venditio abalijs acti-

"r

PTRY

bus inter vivos differr , fufiüs affignabuntur.

2dó uteluceícat zraaere & dare infenfu Tu-

Uifg d

[]

risnoftrifynonima non effe; fed interhoc& |'*

m

l

illudhanc norabilé differentiamintercedere: |

quódisqui neceffitatem folàüm tradendihabet,* . !oy,

quemadmodum hic venditor, fatisfaciat , fi "us

vacuam pofleffionem rei faltem alteri config- ".

net acpraftec; ut accipienti rem habere lice- agj

at: non inprzjudicium veridomini, ut qui, "i,

cüm zemo plus juris i alterum transferre po[fit, Fa

]

qt(äm fpþ babeat... [ 54 ff de Reg Jur, caïd?ïfäce:ügq

ddb o db

Is

Ff

à poffeffore quocunque nullo etiam reftituto

pretio vindicare poteít; fed ipfius vendito-

Mi

ris, qui regulariter emptori evictionem prz(la-

W "W'WM-

re tenetur. $.2. 4 n. ff. de ACf empt ef- vendir.

[ üïdtm

mó fíi fciens rem alienam vendiderit, ante-

x

D Quir

quam res evicta fir, a&ione empti quanti em-

Ofn af

ptoris intereft hanc fuam factam fuitTe utilicer

.

um convenitur; quiaezditor dolum malum 465 "

mige Pr4ffare debez, $. uatc. l 30. ff. de A. empt e

vendit. Si veró dominusfit pertraditioneni

iperlon:

IDcericr

etiam emptorem dominumfacere co

gatur. Z.

x dottn

$.L 11 f dec Adt.empt. - vendit. modó predium

fnaxi

exfolutum velde eodem fides habita fit. -

45 $, 4 1. dnflit de Rer, divif.

Ille autem ,. qui

TLf DI

|

D

rem dare tenetur ficuti emptor pecuniam; a

differn

wansferendum ^ejus. dominium: fimpliciter

obligetur, neque fua obligatio tollatur, fi pe-

dj d

abunt

cuniam non fuam tradat ,. nec fatis faciat ob-

T

enfa f

D

gacioni fuz ,.fi alienos nummos locó pre-

eroc&

tii exfolvat. $. 2 £, ir,

curtam varie. ?

j; de AGL, empt. e$: veud.

'cedart:

dihaba"

. Ideo quia pecunia percuffà , & em-

ptiointroducta fuit ideo : ut quodego habe-

aut, d

rem tu faciliüs accipere poffes & difficulzati-

onfig

elice-

bus permutationum fubvehiretur : quafo !

fi . cointrodu&tum fuiffet ut venditor debitor

X qUi;

regulariter folummodo fpeciei ad. dandum

jf

;

(

precise obligetur: quomodo tu faciliüs acci-

peré

4po

ä

16

doab o db

n

.

pere poffes quod ego haberem ? Quomodó , j«l

difficultates permutationum reftri

z ? cür |yard

ficuti permutatio rei aliene nulla $,3. /.1. /f. de

|

m Qu

Rer.perm. ità & emptio rei aliene nullacflet.

Ayoft

Araum., L 185, ff. de R, J. quoniam & venditor

"d

& permutans hujus rei dominium ( quod

Mle

tamen non habent) transferre obligarentur.

U

m

Quz omnia fecüs in emptore debitore regu-

Uil

|

lariter generis. Necin commercijs hujuscemo-

Mooort

di hucufíque chaosfuit , quale futurumforet ,

Y u

fi & emptor ad traditionem folüm teneretur;

3 QOU

fiquidem ipfo facto lites multiplicarentur.

du

!

Md

3tió ut obje&tum feu materia hujus con-

iM

1

|

ll ,

tractus,hujusque proxima caufz efficientes ;

WM

"

iM

u

earumque in jure ufitata nomina , innotef-

UTUN

cant.

"Ug

Nec obftat r. »ercis appellatio 4d ves molbiles

A,J. mP :' ö Ww

tantüm pertinet. l. 66, ff. de V. $. Sed merx &

m Qd

.

W

retium tantüm fünc objedüm hujus con-

u

tractüsjuxta dicta : Ergo res mobiles & pre-

Ti

tiürm tantüm funt objedum, emptionis &

j

M

bmw

vendirdonis : cui quocidiana experientia re-

UN

Quia in Jure noftro non una mercis

ii |

Lignificatio eft, nàm quandoqué fignificat id,

TUftn

áquo venditores quidam mercatores vocan-

u1

tut quz eft ipfius acceprado anguftior in

I f

HIO ['a[üa h.

quáà né quide

m res omnes mobiles compre-

&j |

OIUm

hen-

l(.

h3

"

Qoio hendit. $. 1, 1 . ff de Tribut, a&2 1. 207, ff. de

d a, F.s Cüm Margones fceu venditores fervo-

]

thä

rum non mercatores , fed. venaliciarij recté

appellentur. Quandoque importatc objectum

Tulaefr

venaliciariorum , quz resmobilesqualescun-

vm(ïxtdr,

ué funt : ficud in. ez. /. 66,

1 (qui

* de V. c?. 5.

lipcny

z. L 31 fjede Ff C ulufrudl.efje Legato,. Eciam,

LOIC fepU

CerVOS. $.44./.73. ff de. Legat. 3. l. 4.4. fff. de

4Edilit, edicio,

Quandoqué inadequatum

Ufscemo.

ob

:

fumfortt

jectumemptionis & venditionis res omnes

vendibiles tàm raobiles , quàm immobiles

L

COCTUCUE

!

(*1tiN

includit, quemadmódum 7s fwe princ L. i. et

fine eyufdem $. V. ff. de Comtrab. empr. & princ, l.

U! Qv a. ff de Rer. perasuzatto, e$c. .

Ti

Minus obftat. II. Exomnicontractu per.-

jmé feco oritur actio : atqui ante factam datio-

nem nonoritur ex empto actio: $. 8,Z ,f

umili de CIAGE, empt. ? vend. Ergó anté factam da-

|g;j, donem non eft perfectus emptionis & vendi-

— üonis contractus : Ergo emptio & venditio

L

, non eft contra&tus, qui confenfu folo perfici-

citur. Nam dift. Maj. ex omni contractu per-

pionii i

jettt

fe&to oritur actio efficax vel inefficax. Cditut

z

a Ü

Maj. femper efficax Ng.Maj. atqui ante datio-

ficatil

né nonorituractio inemptione efficaxCditur,

b

1

vocal- -

nefficax. Ng. & Ng. Coníq. quia predicta

lexin dato cafuactionem abfoluténon negat,

ior .

)mpl'C'..

fed. illius folüm effe&um intentatum ; quia

B

hd

excep-

18

*

exceprione elidi poteft. Patet ex adjun&tis

;

l,

verbis: J'enduor enim quafi pignus retinere po-

:

tef! e

^

am vem, quam vendidit,

Nec obftac III. ante traditionem imper-

1

i

*

fc&a eftemptio & venditio : /, 2, C, de Pericul,

p

Í

-V

um;

wt

ef commod, vei vendit. Ergó ad illius fubftan-

Pl määd(

tiam rcquiritur traditio: confequcnccr non eft

l

contractus puré confenfualis; quiain 4,.2.Cod.

[o

AUA

,",..; :( j

ii

de Peric. C commoad.rei vend. quafüo eft: non

"

M

n

L 15 1-» ::

de emptione ücfic & effentiá emptionis & ven-

didionis, fed de &mptione in fpecie, certà

M ii

uádam fufpensá conditione: de venditione

gl

E

videlicet vini ad menfuram venditi, hecutid;

N

TU MATM

1

antequam vinum craditur, vel potiüs admen-

furatur ( menfuratio enim etiam abfque tra-

diris

tl

ditione fieri poteft) imperfecta eft idco: quia

contractus anteadmenfurationem non eft pu-

E

l

tus,fed conditionatus: Res enim , qua nu-

t n

mero, pondere & menfurá conftant, fi fub

NI

CCrtä quanticatc Vcndantur ; Dhon pura eftven-

Á

ditio, antequam menfurafada; cüm fub hac

W d

conditione vendite videantur : fi admenfz,

Pm ïfld*g

I

vel appenfa fuerint.

$.5. 1.35. ff. de Cautrab,

.Jï

Z

empt. cc. Brunneman

ad 4. L a. Ced. de Peric.

Hac de causá &

eicommod. rei vend, uum, t.

N

redé dicitur non exiftente traditione, vel po-

tiüsadmenfuratione , utpoté conditione:emp-

:

]

"

g; re

:i'onpm &venditionemimperfectam efle;

4

niam

'rU, Q P[G-

Gb odb

I9.

E adfunæ!

niam omnis concractus fub condidione fuf-

77 ;a,

penfivà initus, qualis & ille cenfecur, in quo

idquod venit,non apparet,quale fit. rg. $. r,

em impcr.

in[lit. de Empt.et Vend, $.5. L34. f. de Contrab.

ïdt?m'm/,

empt. &&c. L9.ff. de Peric, f* Commod. vei vend,

üs li.

manet impertectus , quoniam in fufpenfo,

CF TOR

donec condidio exiflit. Pratereà colligito ,

VN

quód aliud fit effe de contra&dtüs emptionis &

0d:ty

vendidonis eflentià , aliud effe de ejus per-

nis

fcctione feu exiftentià, & aliud eíle de ejus-

de, o

Fí-

dem confumatione feu implemento.

'endito

fentiam Eraptionis & Venditionis folus con-

hat

fenfus de re & pretio, &c ante traditionem,

l adno?

preuj exfolutionem , & eventum conditionis

conftituit; illius exiftentiam evencus condi-

u

dco: i

donis vel quafi, confumationem veró &

onem

pretij numeratio,& rei traditio procurat: quia

qüæ l]ll'i

exiftentia conditionis velquafiobligationem

r fl

ultró citróque obligatoriam nongenerat,fed

d

nafcitur hzec ex folo confenfu non inhabili-

n ib

tato de pretio pro re dando, & dere pro

ii

pretio tradendá; eftó ca hanc ftringere fo-

(unil

lüm faciat; cüm conditio fufpenfiva id tan-

i hr

tüm operetur, ut negotium in effe fuo ha-

qu5à &

beat exiftenriam ; neque emptionis & ven-

ditionis confumatio actionem efficit: cüm

ydpo

ean

Emptor ante confumationem acdione ex

vendito , ut pretium, quod pro re fibiven-

equ.

2

dica

njamr

20

dbab o d

y u

l

dità promifit, folvat5 & venditor atione ex

j

i

empto, ut rem veriditam emptori tradat ,

W

AtU,

recté conveniantur. 76/.fif.]f. & Cod. de Acf,

JI'U, 1t q

empt. & vend. Licét per confumationem a-

at

entis actio folum roboretur, & acuatur ;

ut penetr ctc.

y k

P n

j

Quz Emptionis & venditio-

M

nis divifio ?

"

Enditio à fnà causá efficiente

(

proximá fcinditur in publicam

p rE

Wi

& privatam: privata eft, quie

M Ad

n

auftoritate privatá, publica , quz auctori-

NT

táte publicà à magiftratu quà tali : feu fub

T

haftá, burdb nit €»anbt. celebracur.locum-

RUT

qué habet in bonis illius, qui rei judicate

ifn

executionem paflus eft. zor, /. x5. ff. de Re u-

w

dicata.

!

M

Y

xïmm'

$. 2. à causá finali ipforum contrahen-

ITR

tium emptio & venditio dividitur in natura-

Jém & ardificialem : Naturalis, qua & oeco-

|

FTVT

m |

nomica dici poteft,eft, quà quis ea, que ad

fuam f'uorumqu& (uftentationem funt necef-

m

fariaemit , vel fuperflua vendit fimpliciter ;

Euf

hec à S. Thoma », ».

G

Ozafl, 77. art. 4. né-

AUR

ter Ari-

ceflaria vocatur : de cà lacé & elegan

IILM 6

[

ftoteles

dbeb o ebem

2t

&ioüccx ftoteles Zb.r, Palitic.mþ.g. 9 & ro.artificialis c&,

Uadat,

quà ad fuftentauonem necefílaria przcise

L2

non emuntur,aut fuperflua fimpliciter ven-

Jitm a

duntur , fed quoddam lucrum fpe&atur &&

;

ET . quaftus.

f

E. 3. Emptio hec fuübdividitur: ut &

fcripfit Au&or operisimperfedi relatus Cas.

1. diff. 88. in artificialem in fpecie, & nego-

jiti.

tiationem proprié dictam : Ideo ica dicta,

uod fuis fautoribus ac füub eà militantibus

ficinte

neget otium. ffzis Cag t14 Diff, 88.. artificialis

;blicam

in fpecie eft, quà aliquid emitur,ut acce-

, dente arte& induftriäþumanä commutetur,

t,q

udo

li

commutatumqué cariüs vendatur, ficque

-lucrum indé quaratur : ut ff ematur lana,ut

feu füb

ex ed conficiatur. pannus , colores , ut ex tjfdem

locum

-ï,

Idict

Qu ca

fiat pictura, argto d, med.. Can. 1. Dift. 88.

*If:]u-

* chalyps, ferrum , ut ex . illis formentur «ladii,

negotiatio proprié dictaeft , quà res emicur,

rahea

ut eaipía integra & non mutata rurfus cum

lucro vendatür. 4rgto denuballegati jam med,

llf

Caz. 11 Diff, 88, dequá redibit quaftio in $.

o

Q1

fequenci.

ecef-

OE 4. Emptiog;vcndicio ob reftridtam &

Atvl

alligatam intentionem ipforum contrahen-

ne

tiumabitin puram , & non puram. $.4. infit.

:

con-

M..- de Empt, df ven

d, pufa eft, cui neqdue

dicdo

yea

22

etebo dbe

fa

[

ditio, neque dics adje&ta eft,' non pura, cui

j,äd(

hzc aut illa adjecta eft.

à M[lun

E.$. ltem in fcriptam & non fcriptam.

um

acd. princ. in[lit, de Empt. & vend. princ. l.

keti

v7. C de Fid.inflrument, Scriptaeft , ad quam,

ï

"

I

i

Aj

ut in effe fuo habeat exiftentiam,ex conven-

| ] "L*[

tione partium fcripcura requiritur; quia cos-

t

gractus veuditionum , quas in. [criptis fieri pia-

"n

i

(uit , C infirumento recipicenvenit , nou aliter

f 1

jl

vires babere fancimus ,. nifi infirumenta - &c.

z

q[i

c4deb ut nec illud in bujufmodi venditionibus

i

"T

"

liceat dicere , quód pretio flatuto nece[Jitas ven-

ditori imponatur , vel contratium venditionis

m

ii

]

perfiere , uel id quod emptaris interefl,ei per

falvere, d. l17 .C.de Fid. Infirument. quoniam

u

1 W M

wlv

von aliter perfectam effe veuditiouem c& emptta-

"

j

j

W:]m;.

uem can[litutmus , nifi c inflrumenta emptio-

[

ni fuerint con[cripta, vel manu propriá contra- ,

LT.

l

benzium , vel ab alio quidem feripta ,. & ff per

LUf

E

tabellionem frant , mifi i completiones accepe-

rint, C fuerint partibus ab[oluta, princ. inflit.

[wt,

)

de Empt. c uend. Xlac evenit , quando

Udri,

ï

partes dicunt : nolumus aliter contrahere;Sc

gU

obligari, priufquàm fcriptura vel inftrumen-

lg

tum perfe&um fit , vel quandó exprefsé

O00b

acum eft , ut conrractus non ftringat , nifi

N

fcriptura omnibus numeris abfoluta fit: v.g.

d ee [i!

hic fuudus fit tibi venditus cemum Florenis , f

! Wu;

-

at o db

23

itt, cui

erfetium de[uper fuerit inffrumentum. . Non-

Ícripta ,

ad cujus perfectionem ex conven-

bïip[am.

üuone partium

fcriptura feu. inftrumentum

Jv l

non requiritur.

ünde

um

Inferes 1. Era

prionem fcriptam dici non

fi fcriptura fit de eíTentià

OQDYeR. -

ab intrinfeco , qua

hujus contractüs, fed ab excrinfe

co, fcili-

TU

Áur f

cét conventione contrahentium ,

quibus

fub hac conditione contractum hunc cele-

U Aliter

TE

brare placuit :

ficuti fifub alià quàádam con-

dicitur conditiona-

TTTE

diione ccelebratus fit ,

cus,non à füià naturà, fedabintentione con-

lr otp.

Wt

trahentium negotium hoc fub eà conditione

fu.

celebrandium 5 quia, fi de effentiá venditio-

Qonim

4, & de naturáem-

nisrequireretur fcriptur

ptionis ut fic fcript

ura eflet, divifio emptio-

| em;tia-

nis & vendirionisin

fcriptam & non fcriptam

at

e vend. c- . 17. C.de

ctifis,

ip princ, inlit, de Empt.

Fundata ,

& ab omnibus

Fid, Inflrument,

ifjr

cüm ubicuncïuc fcriptu-

At

recepta nulla foret 5

ra non eflet ere&a , emptio nulla foret 5

: in]lit.

conítitutiva enim ubi non func, confítitu-

luando »

tum non exiftit.

j'l C,&

*

mérte

Inferes 2. Non quoti

escundue fcriptu-

refsé

rà de contractu hoc perficitur emptionem

, nif

fcripram contradiftinctam à non fcriptà

contrahi , nec fi ab initio partibus placeat, ut

er contractum celebrandum inftrumen-

isï?*-

fup

tum

B 4

Pü'j

VM

tum fiat, ftatim inferri pofle, eosinftrumens !/

d M

€o non confecto, nullam obligationem effe

velles; quoniam aliud eft in fcriptis contra-

here velle, &aliud velleut contractus in

p

)

M

fcrip»

X

turam redigatur. Hinc

)

;!

" '*md

Inferes 3. Licét ab initio notarius voce-

tur, placeatjue, ut füper contractum fcri-

t u

pruram ftatim perficiat: attamen abfolucé

lhlj

u

non fequi , fine fcripturá partes fe obligare

nolle; quia falit quando de Contra&u in-

m

£R

Itrumentum conficiunt, vel confici jubent ,

hoc ipfo incentionem fuam fcripturz alliga-

N

re; quum & fcripture confici foleant, non

ut contractus in effe fuo vires & exiftentiam

accipiat ; fed facilioris probationis gratia, &

::

ad futruram rei memoriam, Quare.-

.....

LEU

n

- Inferes 4.. Quando res immobiles: do.

I)

:.

!

M

mus, agri, hori, aliadue predia velurbana,

([; Kt i

vel ruftica venduntur , & de his venditioni-

| inri

bus partes fcripruramperfici curant , cüm

Ls

1onginquitatc temporis contractus memoria

M

pereat, c4rgto princ, Can. 64. caufc Y2 Quf

4

ET

2. Eam hujufmodi emptionis & vendirionis

A ]

memoriz caufafieri (zpius, u quod acfum eff,

1 D

per eam facilius probari poffrt , etiamfi ffze bac

W

lil lk

valeat qtadatfum ,gcítumque cít, modó ha-

d

beat probationem, 4rgzo ffnisl. 4. ff-. de Pig. ci*

?J;n

LA |

Eypetb. [ 4« ff- de Fid. inffrumeat, .Infirumcn.f-

us

1

fl&pzm

Mdb od

23

h umcnæ

tis enim facilius, probatur,quod

m efh

geftum äcft,;

are, L xi. Cod. de Fid. inflrasaeat.

COntra.

Inferestamen & 5tÓ. Si veró contrahentes

contractum fcriprure alligare exprefsé de-

clarent: Emptionem & Venditionem aliter

YOQRS :

erfe&tam naneffe, nifiEmprionis& Vendi-

imfor,

tionis inftrumenta confcripra fuerinc ; ho-

Dolug

rumque conícriptionem, cüm vel à perfonà

a

publicá vel privatà fiat, aliam & aliam folen-

Vuin.

nitarem, ut illa confumata & perfecta dican-

o

cur, intercedere; videlicecfi ea à publicá:

; aHiga.

uta Notario, conficiantur; requiri: ut hic

D r "-

contractuminter partes innitum;in chartà fuá

lencam ,

five Prodiocollo confignec , confignatum

R .

contrahentibuslegendum recognofcendum-

que cradat , le&um & corre&tum cum clau-

[5:do«

fulisconfuedsin mundum redigat , partibus

urum,

recitet, recitatum & ab ijsdem laudatum &

(itioni-

*

approbatum fuo velfigneto, vel figillo muni-

, m

at &c. Brunnemann ad/, 1. Cod. de Fid:inffrz

Emi

num, 2 prout uniuscujusine loci ufus quo-

m

tidianus optimus rerum. omnium magifter

ltionis

docet. Manziusin fuo Commentario ratio-

Ál/

legali ad princip: tit. Inflit.de Empt.eb"Fend, in ff

pe num, x6.

! /M(

Paul. de Caftr. 7s . Contradtus

ha-

Cod; de Fid.inflrum: cicatus à Schneidew. 44

d

Princip: tit.in[Hit: de Empt. etFendit, num. 6.

nan

.. Siáperfonáprivatáulteriüsinquirendum

s

u

E

26

d

an contrahentes ipfi manu fuá propriá fuper

hunccontractum Inftrumentü conficiant, an

»gus l

QU

aliaperfona privata; Si contrahentesipfimanu

uï: 5 "

Il

H

fuà proprià fcripturam conficiant , antequam

W ZW

fcriptura in mundumredada, & omnibusnu-

y C" u

merisabfoluta eft; cüm hujusmodi confenfus

non fit de prefenti habendus, licét per ver-

;:

1

Wl

WI

ba de praíenti evidendüs exprimatur. arg,

j

aM

cap.S. W deCondit appof.Emptionem & ven-

'

;»

ditionem vires nonhabere, fedimperfectam

i

U0

I

efle.. Siabaliaperfonàprivatà Inftrumentum

erectum fit, necefsé efle5 ut partes relegant,

«mf t

TU

& manufuá proprià fubfcribant./ 4:i7, Cod. de

Ml

Fid: inflrum: quia fübfcriptio audtoritatem to-

Abl

& fcripturztribuit, & paria füunt manu pro-

"O

t t

priá fcribere & fubfcribere, ni dolo extor-

queatur. $, 15,58. ff. Onib: mod. pign.vel hy-

j und

potb.eic. antequam autem hoc peractum eft,

L

1

contractum emptionis in fufpenfo efle; eó

E

d

quód & contrahentes fuum confenfüm fuf-

N

penderint, donec conventio in fcripturam

ihj, 1r8

rcda&a ütn Læf[: de 30 ä.ji !tbq Z'(APGZI'duþ- I-

lly

Sed

(Cm]) «

Ubinonconftat, an partes confenfum

l

l

dilty

n

*a

fuüm fcripturz alligaverint, nec né; Efto

h

convenerint, utInftrumentum fuper con-

tactum conficiatur; quidin dubio inferen-

E

mlfämm

dum ?

"n

dUj

p;.Præf

dub o hh

27

T (üpe

y. Prefcindendoà confuetudinibus par-

IADt, an

ticularibus locorum argum. fínis l. 2,4.]f. de

llmtny

Ufufrult, $.20. 1. 31. ff. de ZEdilit.edit?, L37.

QUam

ff de Ufüur. c Frucf.. ffnis $.3. L. 5o.ff. deLeg.1,

Dusmu-

$. 1. Li7. ff de LAquá & Aqua cc. & Lo, Cod,

nicnfoy

de Lecat. && Conduci, in dubio. emptionem

Dttve.

& venditionem fcriptam ab his initam fuif-

V. «f

fe non inferes ex fequentibus. Intenco con.«

K VC

trahentium in dubio accommodata naturz

Tfedam

contra&üs intelligenda eft, nec contrahen-

DCtUr]

tes aliud, quàm quodleges contractüs requi-

g,

runc, voluifle cenfendifunt; quia hzcinten-

Gl d

tio verifimilior eft. are. ffnis l 4. ff. de Vfur.e*

rmtoe ^

fru&t, Íed ex naturà & legibus emptionis &

venditionis non requiritur fcriptura ex ante-

f o«

) QXtOT«

cedentibus: ergó huic in dubio accommo-

data non eft. Clarifl. D. D. Franz i» fto Prodr,

A l

undi,

qufliniau. tit. 24. lib. 3. $ $n fine num.9.Brun-

[c; e

nemann 44 /,17. Ced. de Fid, inflrum, num.4..

um f

& Menochius ab eodem citatus J/b. 3. pra

pturam

feompt. 148.

,& à Jurefcire

,I.l///þ- l ,,

Quilibet fcit, velfcire debet

faltem prafumitur, exceptis perfonis, quibus

nfüm

Jusipfüm ignorantiam certisin cafibusindul-

Efto

ge—t. : qu

ódubi negotium aliquod velex fuá.

con

naturá,

vel adminiculo legis conditionem,

etelte

fufpenfivamimbibitam non habet, fi velit, ut

L di&um negotium hawcar, conditionero fuf

peníi-

p

28

&b o Coob

i

"n

penfivam exprefsé adijcere debeat , & ean- !

"

dem omittere, fiin füfpenfo id effe nolit;

lj H* r

Ergo quandó celebratum eftnegotium,quod

l

i

j

nequeexnaturáàfuá, neque adftipulantelege

|

obligationemfuam fufpendit, neque à con-

qmd

|

(0

trahentium conventione conditionem fuf-

l

u (

penfivam adje&ctam habet, conditionale, &

obligationem fuam in fufpenfo efle inferri

p

m

non debet ;. fed negotium, de quo in pre-

qw'W-l

p

fenti eft queítio, conditionem hujusmo-

di neque a lege, ut quz affignabilis noneft,

at

neque ex conventione contrahentium, qui;

n

confenfum fuum fcripturz ex fuppofito ex-

CL

prefsé non alligáàrunt, neque ratione fcrip-

MM

"m

|

cure utpoté ex fe indifferents, quà fub for-

W

un:zpfs

Wtj

má negodo huic. incorporetur: quoniam

partes de fcripturà abfoluté convenire pof-

tf

N

funt, abíque eo, quód huic contractüs exi-

Uj

V

i

ftentiamalligent ; quemadmodá reipsáfzpé

| n

conveniunt; fiquidem Inftrumenta de Con-

t

r-A

tractibus üt plurimüm probationis folüm cau-

.yw

i

S) ï.n WL

$ geram-

fa fiunt ;

cüm res uon Infirumenti

bel 7m05 j Q

fe

pur, fed in bec rei gefleteflimonium conferatur,

Upnbnclmi»;

princip. l Yy,, Cod. de Prob. habec; ergo. Hau-

UT

moldus zom.4. de7. & T. tradi, 10. cap. 1. con-

"p

grov. 4. Zum. $.

TM

)

Conditio : donec fcriptura perfecta frt: cft

miniffrat,

pro venditore, arg. $.^ L7.ff, de 4d

C prrie:

ij ".ül üt

29

dhat o dics

EC

& peric.tutor, l. 4. Cod.de Adminiff/Tut.junita

U HOHI;

1. 6, 12. eb ult, Cod, de Pradijs & 4lgs reb; mi-

muQUOd

port C& & [L, 224 Cod.

4

e Adminifirat, tutor:

ütelen

l. 17. Cod. de Fid. inflrum, Exgo in dubio, an

C ä n

hec conditio emptioni & venditioni adjecta

Ym ff

fir nec né: Contra eundem inferendum eft

?nalc, á

uodnon ; quia primüm (pecfari oportez quid

t Infen

acfum fits (i mon appareat ,. tugc id aceipitury

) in præ.

quod'venditori nocet, ambiaua emim oratio eff.

ujusmo.

fínis L.33. ff. de Contrab, ezpr, . Labeo enim

tonel,

fcripfit: Obfcuritatem pa&iz nocere pottós debere

mqi eenditori, qui id dixertt, quam emptori: quias

tegrá apertins dicere,. [. 31.ff. eod.

Xitoer- poruit. ve in

Y f"

Quid referat, an. emptio & venditio fic

e

übt fcripta, an nonícripta, tractabitur infrà in

UOnim

Difputatione fextá, ubi de effectu emptionis

a

i of

& venditionis agetur.

]l x

VI. Ab objedo fuo inadequato emptio

E.

silepé

& venditio dividitur in emptionem ge-

k Co-

neris, & inemptionem fpeciei; Emptionem

m

generis, ut cum Legiüis loquar contra plu«

m» timos , qui fuftinent in rebus fungibilibus

m €mptionemgeneris fieri non pofle, eó quód

Häu-.

arum rerum venditio femper fit ad menfu-

g, , fam;

. cüm pretium cuid; parti determinan-

dz mercis virtualiter faltem correfpondeat5

Ti

refultare dico: quando nomine mercis cer«

fnt, —

ta aliqua res, aut carum plures, vel hujusvtl

barum

pm'c:

29

diab o dbes

!

f W

harum certa partes arg. 7. 6, ff- de Reb. creds

j

101

]. 74.& 75. hujusd, $. fubfeqq. ff. de F. 0. inde-

jc'rct J

finitz, à nobis modó determinanda unico

W

N

vcl commenfurato pretio vendendz veni-

unt. Gothof. 4d l. 1. ff. de Peric. e$- commod, rvei |

;.

"

|

"

myend. ab litt, C,eirca medium.

,

Prob. 1. Siex doleario parscvini venierit

veluti metreta centum, . veri(fimumeff (quod & |'

PLï

con[lare videtur)antequam admentiatur , omne

p

:ï

;erimlum ad venditorem pertinere. — Nec inter-

;

n

ef , NB. unum pretium omnium centum me-

DO

£retayum , an. femel dicum fit , am in fimgulos

e05. $.7. l35. ff. deContrab, empt. ergó emp-

D

[

j

M

,7[ s

!

li

tio rerum fungibilium fub certá quantitaze

u

determinandá unico pretio, & pretio corre- | u

fpondenti fingulz parti mercis definienda

"

[

differunt fpecie; quiaea;qu& ejusdem pror- | wj

fus funt rationis'üt membra dividentia emp- | 5

tionis ütfic rerumfungibilium ridiculé & in- | lt

€pteé adítruuntur.

TT

Prob. 2. Si grex, fubintellige certa, ve- li,

nierit uno pretio, venditio fpecie diftingui-z J

tur ab eà, quz in fingula corpora certo pre- &j

tio ftatuto peracta eft. $.6. 4, /.35. ergo eti- f

amficjusdem gregis pars cerra indeterminata [Ij,

unico pretio vendatur, venditio fpecie dif- M

fertab eáà, in quá pretium fingulis corpori- |:

wa'a

l

!

bus commenfüratur: ergó vendido rerum

i

N]

fungi-|

dieb o d39b

73[

l. £ungibilium unico pretio nequidem virtute

V' 0- indc

eft venditio ad menfuram , aliàs enim fpecie

: ünlo

non differret; ned; eft prciséad corpus: cüm -

E Yeni

illa, donec determinatio facta, imperfecta fic,

d. $.744.35. hec veró ftatim perfecta. sjez.

Wd.m

$.. princip. $. 6. 4..35. ff de Contrab. empt.

J i

Ergo generis: fihzc generis! quid obftar,

J ul

quó minüs hujusmodi, etfi pretium fingulis

1 77

parcibus mercis commenfuratum , &tvendi-

Ntcgp,

tio ad quantitatem fit, emptio quod; gene-

MM m

ris vocari poffir.

D

Subdividitur inemptionem generis cer-

crgö t

tifimpliciter , & in emptionem generis cer-

&i undé, Emptio generis certi fimpliciter eft

Quantt

etio Qortt

fi defignatur quidem 4w & gnuantum, fcd

Jefiniend

non q44le: üt quando fimpliciter zoz sodjos

dem o

! frumenti , Fof capita oviunm , tot j

H

gera fundi

d

é contin-

nra r

vendo, emptio generis certi un

cue r

git, ff ex boc v.g. delio C.tot metretas vini , ex

fali acervo 1ritici tot modios , ex boc meo grege

£0t capita ovinm ,. ex pluribus bujus libri exem-

Cert, v

laribus unum , ex pluribus jugeribus bujus acvi

dilingi»

* pre

duo vel tria, non defignando aut à parte rei

determinando emam.

5g0 CU

frrindt

Emptio fpeciei eft, quandó nomine mer-

cis venit certum quoddam & à nobis fpecifi-

dc d

catum individuum (ut cum Philofophis Io-

corpOfi'

o

quar) feu ut. Jurisperiti loquuntur; certa &

deter-

fuj

32

determinatafpecies, vel certze quadam defi

th[

pita, & anobis determinatz res, autpartesre-

j

"n

rum , cuilibet rei, aut ejus parti certo pretio

ftatuto. v.g. 52 emobuncdeterminatum librum,

st

busc. determinatum equum ,. [i bas decema aves

prefentes , unamquam2, pro duobus florenis 5 has

* r&v |

decem ampboras vini , fingulis jam deguflatis,

v

cunciam pro duobus ajfibus tradere confentitur 5

9

uia confenfus hujusmodi formaliter fim-

j

plex,virtualiter & moraliter decuplex eft, ef-

(nii

ficiens decem particulares emptiones. 4

FOH?M.,

[

D

:

ef-

princip. Lao.f. de F. 0,

Quanti quó a

l

Jj

N)

fe&um interfit qualis fuerit celebrata emp-

i

tio, tractabiturinferiusin Difputatione fexta.

"a.

;

&. VIL Ab obje&o fuo inadequato itc-

i

tum alia emptio & venditio eftad Corpus,

T

feuper averfionem, fiberbaupt] butcb pen

m "

SBoacn / (tn9Sattfch / velüc fcribit Brunnem.

1

d Lultim ff. de pericul, e&* commod,vei vendit,

aum, 4o0. um S aufd). argum. $. 2 L10. ff. de

EY

Pt

Lege Rbodia. $.2.162. ff. de Contrab empt,. $.1.

& 4. L. 4. ff de Pertc. €Commod.rei vend, — Alia

M

V

:eftad menfuram , nacb bem 9tnfeblag. arzuor.

d.52 L to. ff deLegeRbodiaeyc. & Sunte. L:f

(j

"It

4Lotat. . Vendito ad corpus fiveper averfio-

neme(t, fi plures res certe , five mobpiles,

W) W/ l

five immobiles, five individua feu fpecies;.

Wi

l

rtQ

ii (pwf

five rcs fungibilés , five tales, qu fub ce

vel -

,;l]

|

U

dbas o deab

33

d

velnumero, vel pondere, vel menfurá in em-

autp&ffm

tionis & venditonis contractum deduci fo-

Cttoy, P

lent, five harum partes determinatz , five

LT

/

U dera *

eterminandz, five ejusdem, five diverfi

generis, five principales vendende, five

Üftyjs

principali accefloriz per modum uniusindi-

" Wm;

CH

vidus rei unico pretio non commenfo fin-

ulis ac diverfis haruma. partibus vendantur.

Dd fn

pleuel d

aned, $. $.. princip. $. 6. & tot. $. 7. 1,35. ff. de

Contrab, empt, . med,l, a. Cod. de Peric. e com-

JI6S i

guod, rei vend, $..L $ 4.ff. de AL )E(nl;t. ó

1quoatd

Vend. ,33.ff.eod,

r

iones

VIIL Hzc, quiaper hoc, quod uno

p

cum.corpore, feu dictis rebus fimul &

EQAt01

femelvendendis certaquantitas exprimatur ,

id Cori

u

u ex Juribus infràin Difputatione fextà alle-

gatis patebit, pracisé non immuratur;fcindi-

Droanem

turin eam, quzabfque expreffione quantita-

m

tis refültat, & ineam; qu& cum expreffione

lfl

quantitatis contingit 5..priorfit, quandó cor-

'm/:o 5-1('

pus, feu plures fuprà recitati generis res,abíd;

s Ài

omni expreffione vel numeri, vel ponderis,

vcl menfurz;per modum uniusindividuz rei

7/[, ,)'f*. L

unico precio venduntur: uc flopne vinum;

n

vel oleum , velfrumentum , vel árgentum quan-

yobiles

zumcuná, fét (certuss tamen ) ventat. med. d.$.

Decles,

of

$- L35. f de Contrab. empt, fine expre[fione qu

b cet

d, $,. fi

Y

éot wrna , quet modyj , quos libra,

1G

m odb

34

j a

orpora fint, uni-

m

hic grex,

fne expre[fione quot «

*

datur.

$. 6. d. 1. 35. &

«er[aliter uno pret

i0 "ven

TU

i5 babet, ematur.

| M

ln

404 f

?

pellex,quam qu

*

IX. Pofterior ex

alià & aliáà partium

a

É

intentione & fine dividitur ineam, que cum

i

CXPI'C

ffione certz. quantitatis corpori refpe- ^ ;j

&u pre

tij adje&tà initur, &incam,quzcum , ,j

quantitatis corpori radone i

cxprc[ïionc certa

ipfius corporis adj

e&tà peragitur5 illaevenit, | ,,,

|

taeo fine adjicitur, ut

"l

quandó quantitas cer

per hanc preaum €

cercum re

ddatur. arg. /. 6.

ia

d. $.X.

l, 7. [f. de Gontrab, empt.

/;'IIW) |

Jfï.d: Reb. cre

.

de Peric, cb commod,rei vená. V8 | . ,

ermcip.'.l.' 8,

gotus fundus

Mavvianus tibi venditus fit imperia-

|

n

libustot , quot ille

centinetjugera, quorum pux-

vj

£a modum à menfo

ve dictum viginti funt.

UXSCHC:

denuó ob alium & alium

l argm.

finem à contrahentibus intencum abit vel in

!

tas corpori üt nota, -

hn

eam, in quácertaquanti

üt accidens impertinens

ad contractum, re-

Qx l

T

linquens illum eádem in €

fficaciá, àc fi alia J

du

|

demonftratio adjicerecur, nuda d

emonftra- :

7)

tionis gratia,

puré per modum demonftrati- -

j

onis, eo folümfine;

ut conftec dequo v. g. |

fn

agro contrahen

tes fentianc, apponitur. 4, 6,

l. 8. ff-. de Pericul,

mpfprcx

Hf de Reb, cred. . princip.

|

í

e* commod,reivend, E.G. Vendo tibiillum mc-

LT

m

m agrum 2 regiene vnlgo luBv | qus prooc

&

&ib o

55

m/m: LE

Martio coletur bucusg, babitum decem effe juge-

"AW

rum , florenis ducentis, Vel in cam , in quà

tígf,

certa quantitas corpori adjicitur canquamil-

li pitn

liusreftridio, utillud reftringat ad quantita-

» QU£r

temexpreílam, ità utquantitas praecise dicta

& prater eam nihil ulterius nomine mercis de

por rclþc

QU2 G]

ilis rcbus veniat, qua venditio non raró &

rl atl

venditiogeneris eft. v.g. 5j ex doleario pars vi-

iieren

tá veniat , veluti metreta centum , - unumpre-

yctt, 1

tium omnium centum metretarum [emel dicatur,

$.7. L. 35. ff-de Contrah. empt:. $i quis vendit

I 4rg.1,a

oménem peculium vigintt v.g. imp&rialium ba-

rmb.m;/,

bentem , c&- agit ut duntaxat uno cum bomine

w

decem pra[fet.. . 38. ff. de At empt. c& vendit,

frimni

LL

i dolia folümocloginta dejsquein foffa fnt, ac-

ài,

cedere fundo in lege emptionis dicantur. S . unic,

L54 ff. eod. Si vendatur bac [umma centumovi-

&dun

icydi

um. argum, l.Y20.ff. deF.O.. Si quis duos fer-

Ti

qos emit pariter umo pretio, Princtp.l. 44.ff. de

Contrabend, empt coc. Velinecamjinquácer*

&Um) It

if i

ta quantitas corpori quafi vel canquam mo-

dus adjicitur. argum, princip. L. 40. ff. de Con-

o

srab, empt,. princip, .M l/y. ffu de pertc.ecom-

vilrati

smod. rei vend, princip. l. 2. $. unis.], 4-l.6. f, de

0.f

A. empt.cjvend, quz contingic fivenditor

r- l. 6'

emptorem de certà quantitate corporis, ad

gricill

cam in fenfu accommodo ffe aftringendo ,

qmme

vcl formaliter; vel virtualiter , exprefsé, vel

um

ceS-

--

faci-

m

46

d535 o ö&ää

T W

taeiré certum facit, eo fine , ut hic moveá-

tur, vel. plané ad emendum, vel folüm ad

:' mchtm

v.g. $i U4$

TL

rem tanto pretio emendam.

o

L

l W 'a'c

)uli'quod mibi vendas, && dicas certam men[ura

[

d

[4.]

P

ere, velcertum pondui babere, princip. $. 4«l

6. ff. de A. empt. C vendis, — Si duorum fun-

"d

dorum unopretio venditor dica?: smum centuns

[

iugera, alterum ducenda babere, princip. L. 42. f

m

eod. SiTitiusfundum vendat, &i in legeempri-

ij

onis dicaf : p funde decem effe jugera. princip:

eita

E hi

$.14.. L13. ff. eod.

g. XL. abftra

hendo àparticularibus lo-

"ia

eorum confüerudinibus ob LL. fuprà in Re-

jj

folutione hujuscemodi dubijallegatas, fi du-

vt 5

|

bium fit: An quantitas adjecta modus, an

at

folüm demonftratio fit (nam fi quancitas re-

dl

ftrictio eft, ea co

ori certo exprefsé adjici-

:mm

eur , ut vel illud

f

m

pliciter circumfcribat ac

L] qm

«

limitetaut partem quamdam ejusdem certam

Wity

reddat. arg, $. wn. l. 7. ff de Peric. b commod:rei

:

kxgom

vend.ef L3s.ff.de ACHempt * vendit inipicien

AH

dá eft;an corp?,cui quantitas adjecta efbaliun- , mj

jf

dé jam fit fpecificatü & certum, nec né: Si hoc,

credioportet, quód quantitas tanquam de- .

/ ii

monftratio folüm appofitafit.prob.Quómin?

!

Ml

t

quaniitas corpori demonftradivé folim adji-

conrrabm

ciat)f, ex naturà rei non implicat uti patet

Emens

ho

ex modó didtis, & , 6. f deReb.cred.

& ven»s

l

t

dbi5 o h

37

hic m0,

& vendens, hoc ipfo,quód rales effe inten-

dant, mercem certam pr&cipué intendere

v h & I/|

refumuntur ob /..8. ff. de Contrab. empt. &

7'. m&rm

l. 115 f deV .0,ergo in dubio fi quantitas cor-.

Wflþ.&«./'

ori aliundé non fpecificato adjectacft, eam

Wrin f

folüm demonftrandi gratià appofitam fuiffe

H (5

credi debet ;

uia contrahentes modum fi-

04

né modificato intendiffe verifimile non eft.

Wt

$i illuad quantitatem tanquam modum rei

H MM)

venditeadjectam fuiffe in dubio przfumptio

ftat. Prob.In dubio verba alicuinegotio oti-

leribul

osé adje£ta fuiffe Jure non prafümuntur. $,

pl

2. l. 7. f.. de Supell. leg, finis l. 3. C. de Nom

ii d-

sumerak. pecun. Ergo nifi velis in dubio hoc

10d15, d

quantitatem otiosé fuiffe adjectam, fatearis

Antidtt

necefsé eft; quód in hoc dubio officiumnus

TTUM

d« demonftrarionis fubire credi non opor-

T

tcat; quia jam modi alij ac circumftantiz,

r CC

ficuti prefupponitur, adíünt, ex quibus

ul

cognofci poteft, quis E.G. ager inter confi-

ii

nes venditusfit; modó ex verbis, particulis-

Lf

que fubnexis aliud non. colligatur; quid fi

5,'5//100

enim contrahentes dixerinr: pepnabe/ une

in de-

efebr] velüberbaupt/ im93aufcb/1. Ex

omin'

:

ujus generisparticulis fatis conftar, intentio-

u

nem contrahentium ad certam quantitatem

-patei

reftrictam non fuiffe; quia utences his vo-.

mel

eibus de eerto & determinato numero loqui

C VE

C 5

Jure

38

ææ » t

^

Jure faltém non cenfentur. per C«p. nilt: $; de

"

l atCï

Defpon[, impub. dummmodoó corpus, cuicerta

J

gf

quantitas infimul cum verbis: p/ns| miztisve;

Ü

circiter, ec, adje&a e(t, valdé notabiliter à

4*

,(1

D

quantitate exprefsà non differat; quiain fen-

»

w " tm cl

j

fu furis noftri b«c adjectio plurisve non inft-

(

nitam) pecuntam continet , fed modicam, ut. t«-

NQP

xatio bac, folidos decem plurisve ad minutulam

i

——

femmam veferatur, l92, f. deV.S.

Aliàs

j

enim & hiícéin cafibus ea locum habebunt,

Puw

que inijs, quifub modó proponuntur. Qua-

"]

- Ó

lis auctem difcrepantia inter corpus & quan-

"f'

f

l

7

titatem, cum particulis eirciter &c. expreflam,

L]

n

if

J

;

l

n

l

requiratur: cüm Jus indefinitum reliquerit ,

:

Il/

ego illam prudentiz Judicis definiendam rc-

,'j:

Wu

linquo , quz bené ponderabit, qualisfit u-

fitt

'

,

T

|

u

fus & communis acceptatio illorum verbo-

rum intali Regione, quodaugmentum,vel

decrementum

w

ibidem comprchcndant )

ii

quantum fit pretium promiffum, qualis ven-

L argm"

ditor &emptor, qualis res, qua ità vendita

hum

l

&c. Quibus omnibus a'quá lance pondera-

fttim

tis, venditiones ad corpus fub modo, ferva-

Mu

tà proportione geometricà à vendirionibus

!/;]!

Mf

ad corpus, quibus quantitas nude demon-

"y,

ftrationis

gratià adjecta cl'il, fcjungere, opti-

LT

m fcict.

x. XIL

Ti

Mf

l)

Du

D

39

EE Vc.n'd.it.io ad

n

c.nfuram confur-

,.üþ'.gäde

bilis , fivefungi-

it: fi resmob

ilis, velimmo

ISücem

five calis,que fub certo vei nu*

;, Mim); [/7

bilis fimpliciter,

vel menfurà in emptio-

mero, vel pondere ,

al

deduci foler , pretio

VN

nem & vendidonem

flngulis ilius par

tib

us determinandis, per

T? i

I

——

ffis , cun&o certo vel nu-

uantitatem expre

LE

mero, vel ponderi, vdl

menfurz, exprefsé

U

datur. argsm. La C.

vel tacité commenfo, ven

Ál

e2-

de pericul. € commod. vei veu

dite, Sive dein-

ibebun,

OrC,;

iveà menfurá;

dé emptio incipiat à corp

tut Qu

edit cau[am ]uris e

nam ordo fcripture non imp

& qui

oluntatis. fftis $. 12. L. '77-

f.de Legat. 24 nec

re [umitur id,quo

Wun — iMe (fpeczagur , fed potius ex ju

Aiqutt,

detur, l. 6.ff. deSolut. o

n obftante prisc,

Ydamrt.

z

agi vi

mzd. $. 17. 244

E n

. de V fur. & frutlib. &

L)

Vif«

* de Fideicomm

iff libert, qu

a prafumptio

| VO

eniat, ul 15

cedic veritardi. lt

ff uinum ità v

tümy

iem 0leum,t4ti

n fingulas me-

fíngulas amphoras :

los mmodiost

ndant ,

fretas: itóm frumentum

, ut in [(ingu

[isven

"n

gulas libras

itiim argentum , ut in ff

ra cevíume

'edia

que numero conftan

2,ut 1n

fingula corpo

Qdtti« .

&d. $. «. & firis 9.

6.L.35.ff.

retium dicatur. m

firte

de Contrab, empt. in&m ff

ager ità vendatur, st

JDus

in fingulajugera certum pre

tium pramittaturj $.

lO«

74. l. 40.

. €06.

d menfuram divi-

p-

. XIHI.

Venditio à

iter, velin eam, qu&

di-tur velincalem ümplic

nu

1l

4

B

A9

db o dhis

fimul & gencriseft. Venditio ad menfuram

aü&l m

f OPI

funplicitertalis eft, quandó resejuímodi in

venditionem deducia, tota ad certam quan-

titatem pretio commenfütato fingule quan-

ttati venditur, arguta. d. $.2.[, 40. v.g. Fenda

[

«

)

Vibi vinum omne in dolieB, quodlibes plaufirum

jol

ia

imperialibus ceutum. " Venditio ad menfuram

! meï a

imul & generiseft, quandó vel cjusmodires

PWM |

indeterminata, vel decerminata, nonautem

Ü

n

cota, fed. quacdatn illius folüm partes, pretio

gl

cunctz quantitati correfpondenti vendun-

Vr. rgum. $.7. 1.35. ff.de Contrab. empt, Uc [$

ex doleario pars-vini veniat ,veluti metretecen-

Tum , mods centum frumenti hujus anui , C u-

jir

eum pretium dicatur in ff

7M etilos eo5. d. $. 7. |.3 L

l

u

s. denid; XIV: Qui

aquandod; Ziffcile eff,

t quisd,. ficemat

» & deguffet,ant

€.

X,

ploret. $.

ul

L. À. 4. [f. de peric, - commod. rei ven

h

dit. & are,

ejusd: ab obje&to fuo inadaquato regulariter

ul

OUY

rurfus alia emptio & venditio eft rei, qua

gultari ac explorari confucvit, üt vinum &c.

T

N

& alia rei, qua guftari & explorarinon con-

i

fucvit.

rgmed.princ d. .Smed.$.x. 1,4. Jf« de pe-

Jrütty,

Yic.com

mod.reivend. Dixi reaulariter, abílra-

TAU no,

hendo videlicet à padis à contrahentibusin

dre ra

contrarium adjectis; nam hac divifio ex na-

TWaren.

turá reinon ità deícendit,quin pa&o mutari

tünyg

non pollit. prisc,d, $,1..4.. Quz vcró fint

V g

ujus-

ææoæ»æ'

At

] mcnfumn

hujusmodi res,quz guftari ac explorari con-

Slínod

l füeverint , optimum mihi videtur confule-

Br]

Al

' reufum.

gUlæ :an

quotidianum rerum omnium má«

iftrum.

Ya Tt

Inferes: hucusquerecitatas divifiones eí-

4 lu

TCC

! fe fpecies hujus contra&tüs precipuas, ideo-

! que credo, harumomnium effe&tum in Dif-

Utnoditg

-

putationem fextam transferendo , obligati-

l0Qqurem

oni mez faltém aliquantulum pro nunc fa-

T$ teto

üsfecifle.

i Vend.

AW

UL

& VL

Wli, ä'a"

An Emptioni & Vend

fl

itioni

honeftas ?

dfb

gt J

Ora l Quaftionem hujusloci effe , an

Emptio &Venditiofitlicita, &anil-

li. Vu,

N

:gulan'rcr

la fine labeexerceri poflijnegotiatio

, que

prafertimproprié dicta; Naturalem enim &

um X

ercificialem in fpecie ex fe honeftas effe,om-

QIn COL* .

nibus patet; quia illà neceflària tantüm e-

muntur, & fuperflua venduntur; hac ordi-

ff////-

Allirhe

natur non ad lucrum tantum,fedut operà &

busin.

fabore recompenfato congrua füuftentatio

x nà-

procuretur, quod nullum Jus, nec Textus fa-

nucari

cerdamnat. D. Thomas 2.2. que[f.77.art. 4«

[ö fint

difput, 339.

b

. Molin. iraif, 2. dt ï.ä-j-

j

ota

43

ab o at

j

NotaIL Hanc quaftionem tractandam

[

lnv

urgere: tum quód Chriftianus omnia fuaad

W

normam facri Juris, quód fuos Canones ad

|

illam przcipué populi felicitatem , quaz per

u

j

fanctos mores & vitam intaminatam in coclo

F

»

obünetur, dirigit, exigere debeat; tum

Y

N

quód à Theologis & Canoniftis, dum hi de

W

:

!

Contractu Emptionis & Venditionis agunt ,

t5

hzc quaftio pariter ventiletur.

g

yim

Nora III. Subdivifionemin artificial.c;n

u

in fpecie,& negotiationem fuperiüsftatutam,

n

& membrorum diviforum defcriptiones, &

lfilh

[ Wo

hic obfervari, nec per negotiadonem hoc

TE

loco juxta multosDD. quodlibet commerci-

TT

um quzftuofum &lucrativum, five quzftus

ii

fiat per artificium, fiveper mercaturam pro-

prié dictam, intelligi ;fed illud, quod ijdem

:ubhqu

mercaturam nuncupant : videlicet compa-

ncgoül

EU

rationem mercis, ut eadem integra & nomn

mutata denuó lucri causá vendatur. €4p XO.

d

PU

ü d(V.-yo

aM

Nora IV. Quafítionem hanc dubiam

Lj

reddere quedam DEI in facris paginisoracu-

Dio)

la, San&torum Patrum & Confiliorum effata,

ti

atdue geminas rationes , quibus illa, acfi abs-

atln

Queoffensá Numinis, ac pracfenti falutis eter-

nho-

d

nc difcrimmc exerceri non poflit, üt i

Cfm; 1

nefta

lm

l

43

!&andan

Gub o db

nefta damnari videtur ; quemadmoduralL e-

Ut (iaa

lOhes at &

or amicus in Objedionibus inferiüs vide-

quæ PCI 1t.

Inccedo

.TI Emptio & Venditio artificialis, qua

O Q

proprié negoriatio eft, fecundümrectum, de

íe & exnaturà fuà ned; vircutis, neque vitij

mhi d

actuseft, neque licita, nedue illicita,fedin-

Iu

diíferensad utrumi; prob..auGtoritate. f2rsi-

cari bominibusfemper non,id eft, nunquam ficet,

ificialczf

negotiari vero aliquando licet,aliquaudo non licet,

àturam,

princ.Can.io.di[linct.88.De mendacio,de periuria

ones d

agitur, non de negotio. Ego enim mentior,non

em hor

neaotium.

Sed uon hoc faciunt negotiatores

Itf*

bont .

Negotiatio me non facit malum, fed

Qul

ániquitas mea , mendacium meum. sned, Cas.

amr pro-

1. diflint?, eád. — Atqui aCtus, qui ob diver-

dijiem

fum obliquummodo licitus, modoóillicitus

compe

cít, negotium, quod ob alium & alium ter-

minum modó bonum, modó malum, ex fe

& non

indifferens eft, bonitatemque vel malitiam

u; I0,

fuam accipit ab extrinfeco. argum, finis, dicz.

Can.1O. finis princip, & med.dicf. Can.yo, d.

huham "

U

diflinzT.98.

Ergo.

J*

Prob.Il. Ratione.Lucrum, quod negoti-

ffatày

ationis finis proximus eft, licéc in fui ratione

abs-

vter-

aliquid honeftum vel neceflarium non im-

ortet, attamen de fui racione & nihil vitij

nho-

,

raícfert: aliás id; quod ultra fortemaccipi-

adta

CUr; &luqmm eximucuo cít, maléfcind

BU

5

m

ao

" gah

tur inR ecompenfatorium, & Licitum ob lue-

'

n

rumceffans, veldamnum emergens, & meré

4

lucratorium acillicitum. Imoillud; quod ubi

!

Ü )!

nullumlucrum eftceflans, nullum damnum

o

Qdcd l

emergens,atuatims .ultra fortem accipi licité

u

l

poffint, ob praxin quotidianam utrod; foro

, þm[m

jamjam receprum vifum , an à poteftate fzecu-

i

lari cohoneftari poffit, peffimé admodümin

^

j

difquifiionem vocaretur , utpoté cüm id,

!

j

quod eft intrinfecé malum, ab ipfo DEO ne-

w b[)þm

quidem cohoneftari poffit; omni dubio ca-

j

rens inhoneftum effe: Ergo negotiationisfi-

um

nis proximus ex naturà fuà eft indifferens ;

r

fed cujus actüs finis ex naturà fuà eft indiffe-

M:

rens, ipfe quod; actus exteris paribus ex

naturà fuà eftindifferens: Ergo.

'r

'5;2!1110';18&26

qunt

*. II. Ideoque debité facta, ordinata

q5

ad finembonum ultimatum honefta, licita,

&i

Qul

| 1

::.

ac moraliter bonaeft. Prob. Honeftas & bo-

nitas actüs ex fe&fine fuo proximo indiffe-

t

rentis refultac à fine fuo ultimo & ejus debita

ttdag

]

f

ofitione , videlicet ab ejusdem causà effici-

ente, materiá circaquam, & formá fub quá:

| r g

Ti

Yrgó negotiatio, ut propria familizQue vita

fuftentetur, qui finisutpotécharitatis mora-

ütfem.

licer bonus eít;ut exerceri poffint opera mi-

LT

fericordie, liberalitatis , aliarumque virtu-

1 tubd

4:

i

tum tam inftatu,inquo quis eft, quàámin al-

u

jl

diori, fi multiplicatis divitijs confcendere ad

V qu

illum

chib o disdis

48

.'it'umOb!u illum contingat; ut Reipublice prodefle

75 i. raelilis poffit, cui intereft, locupleteshabere

lGQ cives; à perfonà nonprohibità, circa rem,

At

qug licité in contractum Emptionis& Ven-

RI

ditionis deducitur, abfque mendacijs, de-

| HCCipi

W

ceptionibus, & alijs hujusmodi vitijs, qu&

ClLate o

contráctibus intervenire,& eos vitiare folents

hodin;

ut qua Jominum net verum peccata fant, finis

€ qmi

smed. Can.1s. diffinzz, 88.. Ideoquenegocian-

) DiOn

do vitiari poffunt.Fatts; licita; honefta & mo-

dubio

raliter bona eft. . Neque lucrum feu pretij

increraentum in futurum intentum hone-

tadonf

diffeey

(tatem impedit, utpoté quod varijs ex caufis

[ indif

actu ipfo licitéac jufté ponitur: v.g.oblabo-

aribui q

rem & induftriam , quam negoriatores in '

comparandis & advehendis mercibus, ut ad

eivium commodum paratz femper fint, ad-

iaj

1, licit

hibents digmus eff emimoperarins mrercede faa,

dict. Can.12, diflinc?, 88. Ob periculum ja-

s& bo.

indife

&urz propriorum bonorum, quod varijs

ex caufis fzpé magnumeft ; ob itinerum dif-

s debin

ficultates, locorum diítantiam , tempefta-

4 efftiw

j

tum injurias, hominum malitiam &c. .Ob

expenfas in mercibus comparandis, ad

vehen-

t vità

nora-

dis, confervandis, conducendáquealiorum

operá factas;. Ob ejusdem pretij jufti latitu-

2 II

dinem, quod in indivifibill non conífiftit,

TEU«

n

"

fed abíque injuftitià tripliciter diverfur effe

*

poteít; de quo plura inferiüs:

q

uó fit, u£

ad

quis

um

46

dubomms

quis etiam intra latitudinem jufti pretij, non g;*fgom

obílante quód nec loca, nec tempora, nec | ;

alie circumítantix varietatem , ob quam

uæïcm

pretium juítum accretcit, fufceperint , cariüs

h qUOC

vendere, quàm emit ; jufté ac licité poffit.

y.k

w

h

Nonné qui emit pretio jufto infimo, medio ; ,j

aut fummo, etiamfi nec ratione loci, nec | jj2

cemporis, nec ex alijs circumftantijs preti-

g

um accreverit, rurfus jufté ac licité vendere yi

oteft? Eccur illud juftéac licité noninten-

É

qllüt

dere ?

|

u

. III. Relata veró velad finemultima- | ;j

cumillicitum , vel perjurijs , mendacijs, re- | jj

ceffuàpreniojufto , velalijs vitijs ex nequi-

VEWWj

tià negotiannum evenientibus, velà per-

:

i

foná quam , vel tempore, vel loco quo , | .

vel de marerià circa quam negotiatio dede-

i

cet, inita eft, illicita, inhonefta, & mo-

I

a

raliter mala eft.Prob.per hoc:quód contrario-

W Ü

rum ecadem fit ratio.

at

Nec obftat; Do&tor Angelicus dicens :

31 yï! 1

3

!

ncegodiationem de quá hic agiturjufté vitu- |

f

perari , quia quantüm de fefervic cupidita-

|

fl

tilucrique cerminumnefcic, & ininfinirum

extenditur, ideoque negotiationem , fi fc-

u

fü

cundüm fe confideretur , quandamturpitu-

dinem habere, in quantum non importat

t

NI

ecefTa-

dcfüratiogc finem hone(tum , veln

rium;

p

* ll

47

dhdb o abf

.

H P rcdi) l

]

fium; ergo negotiatio ex fe & natutà fuá

E

amdam turpitudinem habet.

EÓ quód

ij o , QU

|

Do

&orem Angelicum dicere velle Cajetanus

F)Fl'in[I K

| ICite M

aflerac, quód negotiatio ex í(e & naturá fuá

licita & honefta non fit, fedin differens , ut

]mol hj

aucemtalis fiat, debeaclucrum ulteriüs ad ali-

uem finem bonum ordinari , hinc turpi-

AUL r

Ité vl

tudinem aliquantin fe habere , quia ex fc &

naturá fuà bona non eft, fed termino indi-

Donittt

eat,quo cohoneftetur, quifrequendor uti-

j

cas vel. neceffitas reipublicz eft; fiquidem

emult

necgo

dationem civitatibus & rebus publicis

ldacijs, j

utiliffimam.

Imó & neceffariam eíle dicic.

ex ncqwi

Plato //b3«de Rebi Publ: cujus verba in /, a. ff-

vdaàp

de Nund: Califtr: JCtus refer... ndémerca-

200 QU

corum & Campforum mafífàm fummum bo-

qtio ded

ncum vocat Baldus

, &mo

num & quintum cleme

Fol; x. Conft 348. n. 4. Quod praedicatum

Ontcano-

quoqué olim & mercatorcs florentini tefte

Luca de penná in rub; C.segont ne militent

Viicens :

attribuebant.

2,53. Sibiipfis

[lcvit,

Nedue II.

Illud Ezechielis Cap. 28. verf-

vai[a-

ofiationis

^;

16. de Rege Tyri: ip multitudine neg

VU

vepleta [unt int

eriord tua iniquitate ,. C pecca-

f (e-

de «Monte DEI , éi perdidi ze.

: ( ejecite

rpitu-

Neque illud Zacharie 14.

verf- ult: e ultra

yortat

in domo Domini non erit mercator, Ac fi cum

ccfïa-w

mercaturá & negotiatione mundities Eccle-

jurt;

fiz, & fanditas fideliumítare non poffit.

ev

Ü

49

at o m

d

Neque illud. Davidis Pfalzz: 76. verf. 16;

n

Cum hlä þ

eam étfi perly litteraturam juxtà .7o, inter-

iif

j

(

pretes & fandum Auguft Arnob: Caffio-

dor: &bené multos cum Gracis intelligatums

"

ag La

negotiatio. quialoca ex facrá fcripturà con-

J

j

[

j

j

tra negotiationem modoó allegata non re-

prehendunt negotiationem ut fic,& omnem

ia

rgdaw.mä |

tanquàm malam, non enim dicit Ezechiel :

quód ex negotiatione omni impleantur

gun od

interiora iniquitate , fed quód ex multitu-

jimg

]

l

I

i

dine negotiationis Tyri utpoté iniquz inte-

ï

'W ]

riora ipfius iniquitate repletafint. Nedue

init

David Ferf' 16. Pfal. 70, dicit: Se introitu-

Nrgul

rum in potentias Domini , quia alienus áb

RU n

omni negotiarione fuit , fed quia alienus à

UT T

literaturà aliquá , id eft à negotiatione

M wl

iniquá; fed illam vel qua obfinem malum,

"Wi (

vcla perfonis prohibicis, in locis interdictis

m'adunciu h

& temporibus initur. Ex quibus facilé

erues , & finem Cap,14. Zacharie mercató-

hii

rem acu in doóomo Domini mercantem

A

a

Dig

comprehendere, quem poftmodum & Do-

(

X

minus nofter etiam é cemplo cjecit , uti vi-

DI

RU

dere eft àaib: 21, verf: 12. 65 13.

»lm

d.

]i U

Nec obftat 5. C€ap. m. diffiniz, 88. qui

ühhac

topparat vem , ut illam ipfam iptegram C im-

ïouqïm d

enulatam dando lycretur , illeeff mercator, qui

WW

hul

de templo DEI ejicitur, Quia vel fan&us

3

utmm

MW&

cr-

ü,E;;C—hl'yfo,&Qmus in fuà Pemil. 39, per vi m

Ca-

&b o um

49

, ZO. W/ l

catores a&tualiter in Ecclefijs mercantes in-

"t re]li

git, cum fua homilia fit inillud Matthas

: Ml 2r.

ubi Chriftum non mercatores, fed actua-

]s g'nrc gg

! liter ementes & vendences é cemplo ejeciffe

Criptum

!

X o

narratur; &ita vultut Chriftianus mercator

non ob negotiationemin fe fpectatam ,. fed

lo Ortty

ob circumítantam loci, que. modó eam

Cit E

reddic illiciram , ejiciatur, vel nomine mer-

- Aryley

Catoris non omnem negotiatorem , fed

d f

illum, qui imaginem Diaboli, non DEI por-

'im'quæ i

[

tat: juxta verba finalia objedi Can., comx

Int, Ncq

Ul

prehendit.

Seimp

1 alienyi

Neque officit fi inftes ; intelligit ormnem

negouacorem Ííive actualiter mercetur in

1f altnyi

Ecclefià,five exira cam, nam dicitis d. Cas.

[cgoriationt

qui emit C "vendit. fíne mendacio. eh perjurie

em min

€jje non potefí. . Cüm recitata vitia non ex

sinerdid

negotiatione in. fe ípectatá ,

fed à perverfis

bus o

hominum habitibus teíte S. Av

!

uftin: Caz:12.

L mercatà

v44. diflinc. efficiantur; con

i

equenter alle-

n r Cantet

gata verba ex mente Chryfoft. ad eam fe ex-

mb

tendere,credi non poteít, Er licét etiam

TA

alij SS. P.P. ür Clemens, Alexander, Pa-

dag: Leo, ipfijue Echnici ut Apollonius ,

9. qu

Anacharfis apud Laertium negotiationem

ä,,m.

ut inhoneítam & improbam damnare vie.

If q"i

deantur, de cá ramen non loquuntur,uteft

anctus..

in Íe, & uc poteítefle, (cd qualis paffim

a m*

exGQI--

l

-

so

dioboshay

n

exercetur cum fraudibus videlicét, perjurijs,

W

)

qui

mendacijs, alisQue negotiandum peccatis.

«»Wum

Quá de causá S. Auguft:feu ut alij voluntHi-

4 CU

larius Diaconus iz C42: 10. diffincz. 88. rcla-

M

J;'!f! ïlmf 4 .1

tus, bene ait: fornicariomnibus femper non

Lf

licet , negotiari veró aliquandó licet , ali-

u»

]

quandónonlicét. acís Cas: 12. diff: ead:: ad-

|

Tt

mittit excufationem mercatoris dicentis : vi-

tia, que negoriando interveniunt , non artis

us

D

ij

m

j

& negotij, quafi fine vitio exerceri non pof-

f

AE

fit, fed negotiantium efle , có quód illud

negotiatores boni non faciant.

ü qülïf"

Í

ij

Id

Tv w

li

Nec obeft IV. Intendere aliquem lzde-

u;.

AT N

re eít illicitum; fed emere ut irimutatum

rurfüm cariüs vendatur, eft intendere futu-

VMU

rum emptorem lzdere; ergó illicirum. Mi

i

u

Hw

H

patet: velenim illià quo eriturpromitcütur

al

3

ju(tum pretium, vel non? Si promitüicur, er-

:

TOE

o volendo cariüs alij vendere , futurum

Ut

j

ementem ledere intenditur, quia minüsipfi

T g

pro fuo pretio dari intendi debet ; velpre-

tium juftum illi, à quo emitur, non pro-

at

i

A s

mitdtur: ergo ipfum ledit. Quoniam pre-

r j

tium vulgare nec femper profemper immo-

bile ftat, nec in indivifibili confiftit, fed pro

n

-circumftantià loci, temporis, rei; multitu-

-f]CCHOS í

dine & paucitate contrahentium fufcipit ma-

"ii

: ürji[i .ljmj[

afbf-

Agis & minüs; augeri & minui poteíft, .&

que

0-? E.

gb o m

"

"

i Mitj &ue omni refp

ectuad circumítantiam quam-

T X liber tres gradus habet : Summum, Medi-

VO um & Infimum. Itadue aliquisinfimo eme-

d. o re poteft, cum propofito vendendi iterum

ww fummo, fine lafione primi vendentis; Sed

/tt,! de hoc inferiüs plura in fectione 2. Difputa-

l!] cionis tertie.

Icentjsy

Nec officit V. As vi cujus conftitui-

,q tur agens in proximo periculo peccandi,eft

rinonpof inhoneftus ; atqui per negotiationem cun-

u il fticuicur conttahensin proximo periculo pec-

candi, quiaponitur in cupidinefemper plus

mlj & plus hábendi; fi enim aliquoties empror

mum fua cum lucro vendidit, & divitiz fuz pau-

j latim . crefcunt, juxtaillud:

tum. M

uà plus f[unt pote , plus frtiuntur .aqme.'

Oib -

tticur,et

am amor urget habendi, Auri facra fames

fücarum

qgö nonmortalium pe&tora cogit! patrimo-

nium fuum etiam per fas & netas jam auge-

ninisil

c.

rc ftuder; idcircó Arifloc. 4b. . Poliz.cap. 9.

.

i

v

j pccum

ariam quzfturam fecundüm naturam

'

cíle non opinatur, quiain infinitum creícit,

[ (

j

nullusque finis divitiarum eft; & Solon,

Immo-

Càm negotiatio ex naturá fuá lucrum captet,

d p10

neqdue certos terminos habeat, fed cupidi-

CICU

tacem in infinitum excendat, eam etiam ul-

i ma

ua honeiti limit'cs' Íe

extendere, atque itd

&abf^..

Da

turpi-

quc

8

$2

db o db

cürpitudine non careré arbitrarut$. quod &

crgO.

i

Áhs T

Ecclefiaftes confirmat , dum eap 26. verf. ulr.

j n

ait: Dwue fyaies difhciles, €? ;»ericula/le mtbt ap-

aruerunt: diffcile exuitur megotians à negltgeno

zi4 (ícilicet circa propriam falutem, &in vi-

j

i & (

J

tandis peccatis) & me» ju[Hificabitur caupo à

j

fdP. 2.70 Wä I.Z;

i ü&

u

peccatis labiorum fuorum,

& 3. Qwi quarit locupletari avertit oculum [uum

Y w

VMIT

,

(id cft mentem fuam) 4 redfo cj» aquo, ficut in

qediotompaginis lapidum palus fieitur (& firmie

j f

cer harec donec contératur, vel computref-

T

[ OW

j

cat) fic & inter medium venditionis &* empti-

n pcc

onis angu[Habitur peccatüm., Contevezuy cum des

uU á

linquente delictum , id eft, peccatum avaritizy

vt

fraudis & injuftitiz , vel potiüs reipsa injuft

ïäfiofoghm

agitata &iniqui contractüs, fraudumque ma-

a

teria inter vendentem & emencem, dum

|

i

uterque alterum fallere vult, ram diuharet,

n

n

premitur; utrind; & anguftiatur, donecu

:

tmi

cum delinquente feu peccante conteratur, &

Y

Va

pereat.& Apoftolus

Paulus eyiff. 1. ad Timotb.

ntdi

c4p. G. verf. 9. & 1o. fequentibus repetit: Oa

1

fy

qelunt dite[cere incidunt in. tentationem.e? la*

)ff(l!

é

;

AC

gqueum diaboli , ä-m;»idiïates enultas , fPultas

rj

noxias , qua demergunt bominei in exitium c^

Mil

interium , ffquidem radix omnium tmalorum e

Ut

cupiditas , quam quidam tum appeitmt , aberrá-

:[

ln

verunt à fíde , & fe ipfos implicuerumt doloribus.

"u-

$3

o

? Quj

wmultis, ergo. . Quia quantumvis verum fit,

26iæf

?T2

í quód a&tus; vi cujus exponor proximo pe-

"n hii

!

riculo pcccandi , fic illicitus , attamen

j M(g

mea opinioni non nocet 5

quia nego-

»&n

tiatio ütfic, & quátenüs a&tus eft ex fe indif-

Vr fiüj

ferens, nequidem producipoffit; quomodo

'.70 'WI! I^

ergo poffibile ut ponentem in periculo pro-

IU

ximo peccandi conftituat? fed velbonapro-

uf

; ducitur, vel mala, ficuti quondam edoctusin

'

iOf

cOrpu

Ethicà; $i ergó negotiatio licira ponatur,

quomodó per illam exponor periculo pro-

TL

I Cj

ximo peccandi? Non per ipfum a&um ut-

poté licitum, non per habitum fübfequen-

3 av

tem, quem ipfea&tuscelaborareincipit; quia,

ipsä, ii

£i Philofophis credamus, habitus ad actusfi-

"Q wniles, & quibus fa&tus eft, folüm facilicat;

$,U quód autem perverfiras noftra naturz cor-

dU vupta habirum hunc bonum füpprimar , &

,X Wabitualem ad currendam viaminjuftitie fx-

KUU piüsfle&tat (dequo proceditprobatio, &in-

//"' rellizendi funt textus allegati) bemimum nos

WUA rerum peccata funt, finis med. Can.1o. diflinit.

i V g.

Sicuti ftudium Philofophiz, Medici-

iC g, auc Juris ftudiofum proptereà in proxi-

i

lo peccandi non exponit, quód

w illud exnacurà corruptà fzpé in malam pra-

|/. xn redigatur.

//Wl m

L

3

6. V.

ln

$4

dodS o dtdts

E

(' l W

Wmhx

& VII.

, SïaUOIL

i

[

'

'1

y o

]

Quz przdicata & alijs Con- ;

li

(

f

^

S

tractibus communia Emp-

mfdk

D)

tioni & Venditioni conve- |?

þü&þ'

niunt ?

Chl( 30

UT«JW

L Quód&ipía Contra&us fit. Prob.Con-

N

X?,

tractus quatenüsin ordine & fenfu]uris

Ihn

l

DoflriRomani certum conventionis genus à

!

M

pacto o

fi

ppofité contradiftin&um fignificat,

U

"

f!

ipfum confideras à priori , eft conventio

!

n;

db

abens certum & fpeciale nomen, vcleo de-

ficiente caufam; jZeff : nomen fpecificum,

m

)

nongenericum üt Donatio refpe&tu pactile-

:

!

M

gitirai, legati, actüsquó dominium transfer-

,T

tur &c. Permutatio refpe&tu contractuum

WMJ

quorundam nominatorum & innominato-

I

rum Dout des: quod de pluribus negotijs

|

W

"

quoad effentiam numero folüm differenti-,

/Mþ m

'

Ti

j

bus tantüm przdicari poteft. priwep. &

$.. 7.ff. dePAdl. vel eo deficiente datum

um

vel fa&um: eà lege , ut alter viciffim quid tf

det aut faciat, ac à quo tanquam à ter- |uj

mino à quo conventio rationem contractüs |'jr

haberéincipiat. $,2.4,2. ff. de Pact. $, 2. . "RA

l»

9

&ib o ha

$y

1. F. & l, 3. Cod. de Rer.permut. Cujac. Hun-

nius, Sutholt, Vinnius, Wifenbach, Bech-

mann. $Sià pofteriori: eft conventio, cui vis

li (

roducendi obligationem ad agcndum in

foro fori cfficacem non fovendo nunquam

R

adempta, fed femper relicta falva & integra

1 COl

fuic. Clariff. D.D. Franz:Zib.3. fui Prodrom. u-

ffin. 1iti4. $.6.num.38,. Nam JusRomanum

circa conventiones hominum in ordine ad

; Proto

fuumforum varié difpofuir, quibusdam enim

& fenfih

vim produdivam actionis detraxit, pacta-

Onis p

Que nuda appellavit. $. 4. 4 7. ff. de Pacf. €

n fïgnif-:

quibus poftmodüm aliqua concefsà rurfus

comt

adione denuó adjuvit, nominavitQue pacta

veflita five non nuda, qualia funt pacta le-

n vclt:

fpeafos

gitima. /. 6. ff. de pac. &in continentiadjecta

argum. S.5. L7. ff.de pacf, plures veró con-

edu pacïik

ventioncs intactas,& per fe ad agendum effi-

ym ts

oncduu

caces , prout effenc feclufo TJure Romano,

veliquit, & has folas falutavit contractus. prís-

Yoninao

cip. $.t. L 7. f de pat.. five deinde dedi tibi

bt

vem, ut mibi aliam dares , aut dedi ut aliquid

[

: dj/z'?rm

J facias, & vice vería. $. 2. d. l. 7, fivein folis

W//o &

placiti finibus, five non folis, conventio con-

i datuyn

fiftat. $.1.2.4,7. . Atqui emptio & venditio

m qu

n at

efthujusmodi conventio , quz nomen fu-

um habet, & cui vis&c /fsis 9. 1. && 4./ 7.ff.

s

ermutat.Exgo.

TM

(e pac, finis $.2 l,. ,ä ïe Rer.

IL Quód

]H

!

$6

ehibo s

T.

II Quód fit. Contra&tus verus. Prob:

j

Ü (

Contractus verus eft, qui confenfu perfici-

i

|

)

i (Cüum.

tur, qui veré formaliter fine ullà Juris fiti-

gh

onc ab utroque contrahentum interponi-

Lï! [HIOI

&ur, & declaratur vel exprefsé, vel cacité: Ta.-

i

'wg;mädoc

citus enim confenfus non minüs eft verus

ï q

confenfus, quàm expreffus. argum. l.4. ff de

46. $a. L6. L18. ff Mand. prineip 124.. [f.pro

| W !

[

joni

Socio, $.ult. L 12. ff. Locat, verbis, literis, nu-

ln il

tu, vel alio figno fenfibili, quin&fa&o non-

(inait

nunquam, Íi idcalefit, ex quo confenfus

Obligatorius faciends rationabiliter colligi

n

jufet

poflit ; Clariff. D.D.Franz /ece faperis citato.

Atqui emptio & venditio eft hujus generis

W W! :

"Y

Contractus , qui contrahentium | confenfa

yeré formali contrahitur, ütex ejus definiti-

a

UT

oncuperiüs dará apparet , acvix non extotà

vunii

Difputatione fequenti argum, aned. $.. In[lit.

MIMIU

de Obliz. que quafi ex contratt, etxc. a. s

L5 f

"

* de Negot,geff. 1,46. f de V.

Qölig. clucef-

m

€et; Ergo.

W

|

;

Ill Quód fit nominatus. Prob. Con« :

tyoy

N

ht

£raCtus nominatus eft,quinomen fpecificum .

& proprium in Jurenoftrohabet connotans

Ly

(

14

€eterminatam contrahendi formam, ad

quamnoren hyjufmodi à Jure contractum,

i

if

& velut alligatum eft , aprum tantüm prae

l li g

dicari de pluribus contradibus cjusdcm rati-

t

hr

Oni$

]

n /

[

.

nacro

invicem d

1

fferentibus , a.c

"i & onis foló nu

s fta-

Chiu

i quo audito conceptus nofter juridicu

U

d Jur

s

tim in certum aliquod & fpecificum negoti-

merp(x

um fertur.$. 1. . 7 ff.de Pact. princip. l 1.ff. de

| acir

AE flim- A. 6. 24 l. 1. ff de Rer, perm., (ed emp-

üs efby

tio & venditio eftfimilis Contra&us; legitur

i,l j

enim in $.4,. 1. ff. de Pacf, Sed conventiouum

h lf

lerad, in aliud nomen tranfeunt , uelu

tin emp-

[

) iïCtis, li

tionem, in locationem , im piunus , velin flipu-

'KfZQOnor,

lationem, &in $. 1.jam fzpiüs cit. .7. Qu

0 confay

(Conventiones videlicet juxta prizezp. ejusd.

Ittt Q)

L) pariunt acliones in. [uo nomine non flant ,

rikds

Íed trauféunt im proprium nomen contracfüs, st

Emy.t.ia Venditio, Locatia Conduclio , Soctetas

Jus g

: C,OHfCP?».

Commodatum , Depo[itum, C cateri fimiles com-

us dei

tradlus.& in. fipe $.2 L. ff. de Rer.permut, Nu-

on enti

do confénfa can[litui abligationem dicimus. Zuod

in bis duntaxat receptum eff , qua nomen [uun

a i

Ab££

habent, t in Emptione j Venditione, Condu-

&ione , Mandato.

Ergo.

li d

IV. Quód fit confenfualis. Prob: Con-

tractus confenfualiseft, qui folo confenfu ef-

) (b

gf

fentialiter perficitur, zeg, verborum , nes, feri-

4ur&, neque rei ulla proprietas defideratur, (ed

10Canf

t €05,

qui negotia gerunt , con[entire. $.

n,

duf

L.2.ff.

* de 0. «UI.. $. 1. Inflit. de Oblig,ex con-

.

4dun

emptio & venditio eft hujusmo-

fenf. Atqui

mpre

di Contra&tus.princip.

Inflit. de Oblig. ex con-

a

:mpt.'

qu

q166,

fenf... $ 2 , princip, ID9 ä'-f de Contrah,

"y

48

db o um

di

sieit. $.2.1 t. ff de Rer.permut. princip, lo ff.de

t

n

0.cCA. Nam emptio e? venditio contrabitur,

j

Jfíml atá, de pretio convenerit. princip. Inffit.de| jj i

N

Empt.c-Vendit quia hic Contractusnontam

j

verbis, quàm confenfu confirmatur.

A

fenis £.

u

:35.17" der o Erco.

M

mPLOI

V. Quód & fit Contra&us bonz fidei.

g

Prob. Contra&usbonz fidei eft,in quo a/fer

u

Y

alteri oblieatur in id, quod alterum alteriex bosmo

(g

C «quo preffare opavtez, princip. G. 3. 1nflit de

À

y n

Oblic.ex cenfenf. Seu ubi Judici eft permiffa

-mö[

amsl

poteftas laxior aftimandi ex e&quo &bono,

AWl

" pn"ï

quantum alteralteri contrahentium praffare

t

"]

dU

dcbeat, eftó nihil de eointer ipfosactumfit,

! )..MJI

aut nequidem cogitatum, modó zquitas id

jnt

NI

poftulet, quía tentundem in bona fidei Tudicgs

effctumTudicis valet, quantum in flipulatione mo-

n

f

minatim ejusveifacia interrogatio. l. ff. de Neg,

: ge[l. fcd emptio &venditio efthujusmodi con-

tractus. princ. InfHit . de O

yu

blig.ex confenf. aratm.

UE

$. 28. Inflit. de ACz. princip. l, 66, fj . de Contrab,

W

empt. med.$,18, L. u.

ff de AGi . empt, & vendit,

À, 6. Cod.de Evic?, , Ergo.

VI. Quód fit Contra&us bilateralis per

íc

Prob: Contra&us bilateralisper fe & per-

'ïpct:uö taliseft, ex quo uterque contrahenti-

um initio ftatim zqué primó ac principaliter

10 Cau-

'b'blig—atu-r, fcuqui eft «/zr? citrggg obligaz

t

faliter

$9

r'lllldp' 107.. ,

j Cfriy

faliter nempe./.19./f. deP. $. acaCtionem utrin-

Quedirectam parit; Atqui calis eft emptio &

M

venditio; quia;z d./.:9. fequentialeguntur:

nafür ' f;n.f

veluti Emptionem venditionem , Locationem,

Condutlionem , Societatem , ac ex Emptione

Venditor ex ven-

bong f

perfectaEmptor ex empto,

dito agic. $. r. circa ffnem, Inflit. de Empt. e

ltquoj

Vendit,

Erco.

ilerie lg

M hnj

VII. Quód & fit Contra&us onerofus,

Prob. Contraétus onerofus eft, in quo utrid;

AL Derm]

10 &bo

contrahenti onus aquuod feu obligatio mu-

mprad

tuaquid preftandiimponitur; atquiin emp-

tione & venditione hoc evenit; enimveroó

*S&&umfh

tam venditori onus praftandi mcrccm,quäm

æquirasi:

emptori onus praftandi pretium imponiturs

ij

Erco.

dttanen

Sed nonné & efít Contra&tus JurisGen-

fM

tium ?

odi cor-

&.- Quzre locum hujus queftionis ge-

L umim,

nuinum, & ejusdem refolutionem inve-

Chti

niecs

bunli

»»

N

E NWAST

(

x

ii

js per

IN

"at

Q

kper-

ä&

av

x

st

enti-

l/'

i2

alitel

P

*

NCSAY

CU* --

WE

d

- DIS-

jet

1

8

6o

db o db

fs !

j

epobet

mupcTubpM TE m

P

4l

: ^

Seciocdo

dR

:

(

t»

uU

D

QD

Á

mum;

Aj

í

f

DISPUT ATIO IT. |

ï

t

D

;

M

['Lf:rï

"

QDe causa effctemte Emptionis. €9'

J

Veuditionis remotá e2: proximá , de bis

g

yfan

qui uaturá, qui l*egepqþüy:i geuerali, qui

Jfeciali,causa efficiens proxima bujus con.

traítás effe probibentur , de Clericis emen-

"

!

i

tibus €9 vendentibus ,. atáue de tveudi-

lt

eitione coatía,

H at i

j V

——

m

g' Io

s

Quxemptionis & venditionis

n

UUR

caufa efficiens, remota, qux

IV

proxima? feu

N

Emptio & Venditio cujusJuris efl,Gen-

li i

dl

tium, an [urisCivilis? Quinam cam

elebr

are poífint ?

(i

| k

(*(QEM

Ora Contradtum Juris Gentium

M

Vr

eífe, vel à Jure Gentium det-

Wllm

»

73

d

R

)

ä

cendere dici, quiJure aliquo Ci-

NCAEAA

vili, alio tamcn quäm Ro

mano,

uj

intros

üi

VTA^

-

"

L

& odb

o

M

M

1

ntroduétus, à JureRomano receptus& ap-

v

p

'i probacus eft, Juris veró Civilis, & ab eodem

«j

b

';

-/::

2

i äefccndcr'c nuncupari, qui cunabula fua,

ortum fuur, fubítantiama fuam Juri Civili

Rormano refert. princip. l.x. ff. de A. R.D. atdjs-

J

ly 3us Gentium in fuà impr)oPriäiigniücatieq

At

ne hic accipi.

&. l Emptionis&

Venditionis caufa ef-

"Ili n dt äi

ficiens temota Jus Gendum eít; feu Emptio

& Venditio eft Contraétus Juris Gentium. ff

:M(M/ll,?n

177

7"..95. 2». In, iï. dchNo-G.äb C.

finis ls. f de uf*

£ pAC?

TC

e .

& 1- , 7, junct. ejusd. prise. ff. 4

$.2. L1. ff. de Cantrab. empt,.

W

'tob,

d

Conttact

P

u

fumpd

s Juris Gentium improprie

eít, qui à jJu

re aliquo Civili,. alio tames

L]

uàm Rormano i

nitodu&tus, Ju

re Romano

receptus& approbatus eft5 atqu

i kmpuo &

1

g*ä*m* Roe«

i

Venditio alio quodam Jure Civ

od

mano introducta, hoc ipío, qu

i*Lf

.þl'"'liurimis-

A

annis antéRomanam Rempubliedm pecunize

ufus jamjam exciterit ;

à fure noftro Roma-

L

; ád quid aliàs

[l o

no recepta & approbata eft

i

1ot, tit, 2 4 lib inff

jt. itteger liba8, Gc rita lib.

'lg-,f. lib. 4.

Cod, à tit, 3894 ad58. — Ergo.

Neco

fficit: Tus Gentium cumip[o genere

Ym

Ergo

df

bitsano proditum eft...LA

-äo de A.R*.Di-

quidquidnon eft prod

itum cum ipío genere

o Ci-

humano Juris Gencium non eft ;

fed Emptio

nio, 7

&Vcn-

ao

"

62

G5gb o d3b

j

& Venditiocum ipfo genere humano prodi..

*Qgc I

canoneft: Nummusenim fignatus (finequo

m

Venditio effe nequic) primà hominum acate

a l

incognitus, & longo demüm poft intervallo

«

inventus eft. princ./.1-f.de Contrab.empt. ergo

n

non eft Juris Gentium. Quia vocabulum 7-

J.

wl

W

1 It

zisGentiumtriplex fignificatio in Jure noftro

u

deprehenditur, Propria, quàomneid, quód

j

tin

iM

primó & principaliter inutilitatem Gencium

r"'a

uàtalium eft, & abaliquibus Juris Gentium

Qm

pofitivi nuncupatur , impropria lata, quá

eu il

omneid, quod creatura eft Jurisalicujus Ci-

nf

vilisnon przcisé Romani, quod & quidam

ii

m

Juris-Gentium fecundarij dicunt, impropria

& latiffima, .quà fingulum id, quod Juris

M

Naturalis permiffivi, veljuxta alios JurisGen-

NU

tium primzvi eft; adfignificatur. . Inquául-

t

timá pingui acceptione Cajus JCtus JusGen-

A

LI&K

tiumfumpfit.. Clarif. D.D. Franz iz Prodr. fuo

u

! M

juflinian. lib.3.$.6mum.yi,, Sicuti & exprimis

"u

verbis :: Quarupdam rerum dominium nancif-

lum

eimur jure Gentium , quod. naturali ratione in-

-

il

zer omnes bomines . NB. per equé fervatur. ejus-

f

l

tl

demlegis claré apparec; cüàm omnes homi-

nes fingulatim furnpti auctoritarem quam-

Ml

]

dam publicam non habeant: confequenterni

ij

o ad-

(

"

q

yiz/e;:f. (;xdfd€.Contr4h.En'zpt. € dianaetr

Vel«

UT

fhib o dhis

65

A0 r

]

'

'verfam velis, hoc fenfu JCti Caijeffatum ac-

Cqu

' ceptare cogeris.

lum

l

Multó minüs urget, quamvis lubens fa-

lter Vaü'

tear, quód non omnes Gentes fimül & fe-

n6

mél emptionem & venditionem celebrare

Dulun;

inceperint, fed quód ad quosdam populos

ite nofr

ud pecuniz, ità& emptionis ac vendidonis

ldd;quö;

ufüs; incerim cum Ámericanis folà permuta-

tGenrin

tione contentos , feriüs forté pervenerit;

SGentir

quia ex tali meá propriá confeílione empti-

ltà, qi

onem & venditionemnon effe JurisGentium

Ccuus (

concludi non poteft, cüm per illam, hanc

C Quida

Juri Civili Romano fuascunas debere, neu-

4

Inpropt

tiquam probetur.

)d Juà

&. II Caufaefficiens proxima emptio-

tirisGt

nis& vendicionis fimül Emptor & Venditor

nquii

eít. Prob: Contrahentes in. hoc contractu

JusGane

funt Emptor & Venditor; atqui contrahen-

d f

tcs funt caufa proximia hujus contractüs: er-

xprimis

go Empror & Venditor fünt caufa efficiens

uj

roxima emptionis & vendicionis.

TTR

&. IIL. Venditores & Emptores omnes

WQQP

eífe poflunt, qui contrahere,& contrahendo

lormi-

obligari naturá & Jure pofitivo non prohi-

Uamf-

bentur.

Prob: Emptio & Venditio eft dege-

nere permiflorum, & prohibicorium eft prz-

terrii |

jad- .

ceprum de eá contrahendá: ergo quicui-

WL

jquc naturáautgenerali ve

| fpeciali lege quá-

AT

o

r

64

db o ob

j

dam pofitivà emptionem contrahere nom

:

g (

| )

prohibentur, eam contrahere per confe-

non

quentiamadmitruntur. argem. cap.22. v de

j

Sponf. arg. princip: 4 $. ff. de preb,

yt

iU

j"

; TE

q

I)

[

NU

Quinam ergo emptionem &

m

venditionem contrahere na-

]

yit

VM

.turá prohibentur?

Mu! (

n

Otal Dupliciter confideraturinfans,

M

|

quafi fandi inops, naturaliter, & ci-

M

N

"nf

viliter; Naturaliter talis eft, f1 nec-

dum fufficientem rationis ufum ad diícer-

Ra

m

nendum bonum à malo habeat, nedue actus

1

wird

D

ld 'fkll

[

proficifcentes àprincipio intrinfeco cum co-

nitone ejus, quod agitur ponerepoffic. Cla-

W

|.

M

Mi

W

iil Clariff. DD. RobercusKÓnig ip faus princip,

N

gur. Can, lib 4. tit. Y $.7. Ó0um.32, Bonavencu-

(

Q';

raFranz ip fuo prodromo Tuffinianeo lib. 1. t1t.5.

IT

&

$. 6. num.15, fivc deinde proles mas, fivefce-

ii

mina , five infra, intra, vel ultra feptennium.

Jf

fit; quare quando quedam proles recenfi-

:'m'f 7

c—

"f

tn

tas conditiones habet, quamvis minorf:

uj

tennio fit, naturá infans ampliüs non e

1

»

änaflg

4

quia termjnus usüs rationis à naturá caxatus

IHISP

non

[hfüüsn

o

CA2CA:

o Ms

6s

non eft, imó certó definirinon potuit, cüm

' B oj

quibusdam citiüs, quibusdam tardiüs, pro

)

"Mi diversà humorum & organorü difpofitione

radiürationisillabi conftec. Quiradi? illapfus,

& diícretio rationis reverà comparata credi-

curjfi actus quotidiani pueri talesfint , quales

corum,;

ui ratione utuntur, efle folenc. In-

Jnem,

fans absd; difcrimine fexüs civiliter calis eft, fi

M

necdum implevit feptimum annum. fizis J,

14. ff. de Sponf- fipis $.2 L 1. ff de Adminiffs

& peric.tut.. princip. lA8, Cod. de ure deliber,

De quo in $.fequenci.

if

Nota II. Furiofuseft, qui cum rabieine

Aiter b

fanit, nec inrelligit id,quod agit, - mente cap-

[ n

tuseft, qui citra aftum furoris placidé de.

ad die

lirat, phreneticus & fimiles deliri funt, qui

&qut a

ob vitiata organa ufu rationis carent. Hacte-

) Curma)

nu$ recenfid vel intercapedinatas exacerbae

offis Ch

tiones & lucida intervalla habenc, vel non

j

habent: Si prius, veldehis conftat, velnon

we) conítat - Groffi, ftolidi, fubftupidi & fim-

lu plices ( bit alber/ cinfáftta J orer. blóbeé

jie QXerftanbé fepnb ) funt, qui ecfidefzcatum

mim rments vigorem &incellectum non habeant,

wf neque ità ficutalij perfpicacesfint ; attamen

orf

c h

judicium aliquod habent, & quid agant, in-

E

n &l

5

tclligunt.

His prenoctatis:

at

y. l. Infans naturaliter calis emptionem

ho

E

& Vell«

£

W

66

db o um

h

!

& venditionem contrahere naturá prohibes

i

tur. Prob: Quiadum procedentem à prin-

f !

cipio intrinfeco cum. cognirione ejusdem,

j

quod agitur, ponere non valet, ille venditi-

1

/

onem contrahere naturá prohibetur, quia

YU

affenfus emptionis & venditionis tanquam

j

contractüs veri effentialiter actus non przci-

j

sé hominis, fed humanus& moraliseft; At«

GN

qui infans naturaliter ralisfimilemi actum po-

m

u

nere non valet ex dictis, quoniam delibera-

L'liw À

tum affenfum elicere non poteft; Ergo.

"us

».IIL Furiofus, mente captus areum,

d

L.a5. Cod. de Nupt. & l.2, Cod, de Curat.furiof,

k,ä

1 ,

:j

phreneticus & alij, qui ob vitiata organa ufu

L

rationis carent, durante infanià emprionem

(

& venditionem contrahere naturà prohi-

AU

VM

bentur. Prob: Furiofi, mente capti, alijjue,

hll

qui ufu rationisactu carent; quemdam actum

humanum, utpoté cujus finguli initium ele-

N

u

Gio eft, qua in recitaris perfonis efle non

ul

AUL

pote(t, quia illarum mec ullum effe confen[um

manifeftum eff. princip.l.». Cod.de Contrahend.

n

empt. C vendit, quoniam eorum zulla volun-

£

zas. l, 40. ff.de Reg. jur.. Cüm non intelügant

dj

quod aguat, frnis S. s. fnfhit. de Inutilib. fhpulat.

"n Wdf

ponerenaturá prohibentur ; Atqui emptio

Tyy

1usjuxta

Mij

& Vcnditio eft quifpiam actushumai

omnes;

gb o t

67

lpl

|

Onness c€

litmi

rgo & hunc ponere paturä pro-

t

hibentur.

ne chS

(

Confirm, Nullum negotium contra-

il Vend

here poflunt. /.5. Jf.de R,3. argun). l, 2$. Cod,

; QUt, Q

4e Nupt. & l.2. Cod. de Curat furiof. ergo ne»

5 n

jue emptionem & venditionem.

QD prz

Dixi dwrazte furore: Furor enim,demen.

lie; À

tia, phrenefisdonec exiftunr, fuum fubje-

lacum lj

é&umadquidquam moraliter faciendum fo-

h drlbr

làm prohibent. Hinc fi quis ante furorem

Ergo.

negotium hoc celebraverit, ejus obligatio

us ?i

lapfu etiam in furorem non perimitur, ams

Wj

neó, teflamentum retle fatfum , ned, ullum ali-

p

ud aegotium recie geflum, po[lea furorinterve-

nption

piens perimit, fivis $.A. Inflit. Quib.non effper-

4 pni

mi[[.cc. quia non eff novum , ut, qua femeluti-

ETU

liter conflituta funt , durent, . licet ille cafusex-

matum

f'iterit , & quo initium capere non potuerunt,

jum d.

$. 1.4.85. ff-4e n.7.

vl non

iy. III. Furiofus, mentecaptus&alij de-

Gituti ufu raiionis, fi dilucida dierum inter-

*on[mþm

T N

valla habeant, in illis hunccontractum cele-

atl*

brare naturà nonprohibentur. imó fi dehis

«//,gmt

conítet, nec Jus noítrum Civile illis obeft.

!Mdf.

argum, med, $. x. in[lit. Quib. non eff permiff.

quia intermi[[tonis tempere furiofos wenditiones,

nprio

juxra

€$- alios quosltbet contraéius po[fe facere, non am-

"

bigitur. Á 24 Cod. de Contrahtnd, empt, Prob.

2,

Io illis

:

68

ii

!

I

Inillis funchominesfanz mentis: Àtqui hós

'(6:!'

mines fane mentis contractum emptionis &

[

nu

venditionis celebrare naturáà non prolæib"en—-

nümu(

tur; cCrgo.

N

AUU&

Dixi: Jwm6ó

ft de his couflet, uec jm nofrum

g

Civile illis obe[fe. Adeó quidem; ut fifuriofus

V.

"l

lucida intervallaaperté habens, empconera

[/

& venditionem €o modo, quo ab homine fas

j

iz mertis fieri folet, celebraverit, eandem

l al

1

tempore lucidi intervalli reverfi , & furoris

f)'(

intermiffi celebratám fuiffe potiüs praefüma-

tur. Quia fi certum eft; quempiam lucidà

D

U^

incerválla habere , illorum reverfio ac furoris

remiílio. ex ipfius actüs qualitate & circume

ftantijs deducendà eft. Covarruv. £o». t. de

uU ul

D

Mairim. part. à. Cap. 24 num.8. Ergo ipfe actus

W

Á

à quo humanuscredi debet; nemo enim dat

juod non haber. Quiaalitér furiofus fimpli-

!)

1

1

citer , alitér furiofus lucida intervalla apc'rtö

NURU

habens confiderari debét, ni divifionem fü-

l m;

riofl p $. 1. inffit. uib. non efl permiff. &c. L.

m

9. Cod. 9ui teflamenta facere po[f, fundàtam ;

40l

otiofam velis. Quià in dubio emptio ab eo;

Vl

jui intermiíhionem furoris & (anam mencem

ia

Ul

b

|

;

habereconfuevit, eo modo,quoà fanà men-

Uf

J

te iniri folet; gefta, actushumanus creditur3

Pf

cümraró contingat, quódille, qui exercitio

Wt

busfi-

A

j:atio'nis caret , actus actibusrationabili

imiles$

DfClt

d85 o d&b

69

Ài

miles producat ; Jure veró noftto argum, /.

Totiotigi

3.4. $. & 6. ff. de Legzib, e€ó deducamur, ütc

Drohibe,

ea, qu& frequenter folenccontingere , rcfpi-

*

cere debeamus.

Hinc in pofito cafü afle-

iaf

renti contrahentem furiofum tantümin con-

Afürii

fpectu inumbratz quietis (x?crbi,s utor Celfi

Tpong

JC in $ 1. 18. ff de Aquir. vel amitt. pa[fe[j-)

Ominej

non in ferijs dementie contractüs cempore

; Cndn

conítitutum fuifle, ac actum effe nullum, in-

& füron

cumbit probatio, quüm in dubio juxta dicta

[rztüni

aliquis ob potentiá veré inexiftentem potiüs

am luv

ratiocinans quäm ratione carens præfuma-

Acf

tur ; nifi ambiguicas hujusmodi actüs prz-

Md

fumptione magis violentà tollatur.. . Quare

Mim,i

fecüs eft, fifuriofus fimpliciter, velcujus lu-

p

cida intervalla necdum cognita [ Jure enim

enimdl

noftro paria funt non efle, ac non intelligi.$,

ii

3. 1. 73. ff. de R.j.] qui tempore quodam

continuo antecedenti furiofum fuifle pro-

l apc'rrö

neft fu

batus, nedue furorem illum ex accidentd

Ia

causá, quz jam fublatafic, contigiffe , judi-

li x

€io & tefítimonio peritorum affirmatum, em-

d

tionem &venditionem üàt aliusmentis com-

boscelebraverit; hanc enim in dubiofuroris

antem

Inee

tempore celebratam fuifle credi oportet,

jituri

quia furor folet efle perpetuus & infanabilis,

citO

confequenter fi femelinvaferitanimum, per-

busl

ennare, donec probetur eontrarium, prafu-

—

mi de-

gl

E; j

:

$

üdmu j

mi debet. Covarruv. tom. . de Matrim, part.a.,

;dCW)

€ap, 2, tum, 7.. Atdue quód hujusmodi quo-

»

&FIOL

ad circumftantias quasdam illi, quz ab ho-

I^

4

mine fanz mentis contracta eft, fimilisfit, ca-

wX

fui, non fanz menti imputándum, ac quafi

« j

ex ore pfittacivocem hominis imitantis flu-

MC

xiífet, ea habenda eít. Sed

Ü

xg*d

Quid de illisqui in fpecialialiquà mate-

p»

rià delirant, in reliquisveró faperevidentur,

IU

in dubio dicendum? anné emptionem &

M

venditionem celebrare naturá

tur ?

prohibcn(—

n

hl

[

;7

& Objecta delirij difcriminanda funr :

1

l

quadam enimin fe funt poffibilia, circa

uc

f

lam

um Y

predominans melancholia ita phanta

Occupare poteft, ut in reliquis plenus ufus

ii

A

rationis maneat :

ut ff quis [rbi perfaafum ba-

li

M0

Leat , fe e[fe creat

um Cardinalem, Regem , E-

j L

i,-cgpzïm, Principem. Quzdam autemomni-

MU

nó impoffibilia, & ab omni prorfus ratione

iMty

Vl

aliena funt: ut f/guis fjb frrmtif/ime imaeinetur,

; tntam

Jfe effe cereum , wvirreum , acephalum, gallum gat-

dinaceum , Leonem, aut perfonam ex $8: Tri-

lt m

pitate, Qui primo modo delirant, emptio-

Vr

nem & venditionem cclebrare naturá non

222

ff/f:' In

prohibentur, modó circá hanc ipfam non

ul

defipiant , quia hoc ipfo, quód ufüus rationis

t [i

q

uod

Il

Wimp

quó ad illam non deficiat , nibü deeft, q

ejus

L

71

dboh o d5

"'im;yar:,1

ejus validitati officere poffi. . Qui fecundo

ISmoq ,

miodo delirant, profimplicicer fatuis haben-

QU 4

doseffe, & proindé emptionem & venditio-

Iriisf

nemcontrahere eos naturá prohibeti cenfeo;

Imy «

g

non obftante : illos, eó quod de omnibus

ütanti:

cohzrenter & fine admixtione ftultitiz lo.

quantur, in alijs fapere videri, quia hoc non

lüqUä mga

à racione, fed à radicatis fpeciebus intentio-

fevide

nalibus circa alia objecta provenit.

DUonem

.IV. Groffi , ftolidi,fubftupidi & fim-

prolido

plices vulgó. bie 2ifbere/. Ginfáltige/ ocet

toelcie eingé blómen CBerftanbé ftpib/ em-

tionem & venditionem contrahere naturá

ynda f

Cl

non prohibentur. Prob: hujus generis homi-

hantdn

nes medij inter prudentes & amentes , atj

enus u

ideÓ etiam meriti & immeriti actu capaces

Áf

funt ; fed qui meriti &cimmeriti a&u capaces

funt, emptionem &. venditionem "utpoté

qmi

actum moralem & humanum celebrare na-

Iomrr

B

turà non prohibentur; Ergo.

mgimf,

xy. V.Ebrij ebrietate perfectà & dormi-

entes emptionem & venditionem celebrare

7

Átfr-

naturà prohibentur. Prob. Horumrationis

ntio«

ufus durante fomno vel cali ebrietate liga-

; non

tuseft: Ergo adtusab intrinfeco cum cogni-

1 r

tione ejus quod fit, interim procedere non

T

porcft Licér etiam anté ebrietatem vel

106 .—

m & venditionem con-

(omngm— emptone

tra-

qi

E 4

j

72

[

n

crahere fibi propofüerint ; cüm propofitum

!

confentendi confenfus non fit 5 ergó con-

[i.

Áenfus verus ,. cujus morale adhuc efle defe-

mmw

&um confensüs veri in. ebrietate perfectá

pofiti fupplere poffet,nec adfuit , necmodó

/

M

...v-iäa !

l

Juxtajam dictaadeft; Ergo.

K

,

!

Dixi: Ebrij ebrietate perfectà , adexclu-

y

endos ebrios ebrietate imperfetá feu in.

d

completá,qua ufüm rationis non adimic, fed

aL

ali

folüm

quam gravedinem .aut vertiginem «capiti

qucrgïïï

ipducit; quiemptionem & venditio-

lt

*

nem inire utique à naturá non prohibentur,

antl

quia tantüm rationis ufüm neceflarió adhuc

[

M

nant

[

H

obtinent, ut poffint malum à bono difcer-

4 M

,

d

nerc,ac peccatumTheologicum committere,

-::ïcf;gniï:

Hac & in dubio prafümitur: proindé tem-

l;if. [

Ore contractüs fe ebrium pcrfe&&fuiflb al-

j

s

egans, hoc peridoneos teítes, de verbis ,

|

|

1

Nt»

fermonibus , alijsque actibus, de ingreflu.,

TW

geftibus, & gefticulationibus ejus deponen-

r.mfggw

t€s, probare, velpro ratione circum(tantia-

ür

rumper juramentum purgacorium fe à pra-

" fcnïumiu

umptonecontrafe, .quod non fueritplené

Qä'f/m

ebrius purgare debet;

Siquidem , quia in.

L

dubio id,quod veri fimil

ius ef;[credi oportet,

4176 mfm

id potiüs,quod perfe à naturá, quàm quod

à

yaró & ex accidenti contra naturam, ut ple-

i

na ebrieras homini , adeít, prafumi deber,

ffzïül,ï. fm

P rgto

dbib o d

73

Pv

TT

CIrgto l, ». C. qui teflam: facer. po[f. 1. g. Cod,

! de Codictl:. .

X elle d

J

g. VI. Mutus fur

dus fimul, vel &ciam

q(e perf

coecusà nativitate,fi per figna certa ab alijs

! nCCmo

percepüibilia confenfum fuum exprimere

nequeat, emere & vendere naturà prohibe-

!; Al e

tur.

Prob. Emptio & Vendirio eflentialiter

d f

eft conflatum aliquod ex duobus vel pluribus

idinr

actibus humanis diftin&arum perfonarum ,

Q C

quorum alteralteri innotuit , quia effentia-

CYehdi

liter eft verus confenfus mutuus in rem &

otbe

predum &c. . Obligationemjuftitie ex con-

ibady

tractu veró inducens, que erga alterum fi-

10 (

néipfiusconfenfu induci nequit; quomodó

TIDitt

autem idem veré & reflexé fentire poflum ,

Dndetts

fi id , quod alrer fentit, ignorem : Ergó qui

m

confenfüm fuum internum per fignum ali-

Yebis,

quod percepübile alteri patefacere natusá

non valet, emptionem & venditionem ini-

ocr-

re naturá prohibetur: atqui:; Ergo.

;üantia-

Aliter difcurrendum eft de his, qui con-

i, fenfum fuum figno aliquo declarare valent ,

hi enim ficuti

matrimonium contraheére

Wä

T

Cap. 23, 98 de Spon[al: & ibidem DD. ita &

l(

hunc contra&um inire naturà non prohi-

od

bentur,

j

Inferes hucusque recitatos finé difcri-

bef,

rine fexüs fere cfle,qui emere & vendere

4.

natn«

ini ?

74

ehib o db

u

K

ät

naturá prohibentur, nedue ullo jure pofi-

W

tivo ad emendum vel vendendum habiles

?l

cdlü['(

reddi poflunt, càm ad id confenfus verus &

*

"l

proprius,non fictus requiratur. Econtra vix

|

j V

!

nonomnes rcliquos abscïue differentiá fexuüs,

—

an

"&taus , ftatis, vel alterius conditionis aut

—

)

-qualitatis emptionem & venditionem con-

—

v

H

—

—

trahere naturárecté pofle.

Dixi fere effe: Praeter recitatos enim &

L— d

—*

|:

f

alij inveniuntur, quos emptionem & vendi-

12?&

tionem contrahere natura prohibet. v.g. qs

iil

u

Apoplexia, vel morbo caduco obruti. funt , qui

fanto calore áracundis circumfufi , ut mentis

quaft aliematio inducfa , ac deliberatio ad pecca-

Dd

........

tum mortale mece[Jariaimpedita fit.Argto . 48./f.

de R. , &c.,

M

N

RU

& II

I

Quinam generaliter Jure po-

EW!

N

1tivo ?

& L

!

A

l

" Egislatorem humanum vi alti & emi-

1

nentis Dominij,quod in perfonasfüb-

fii]

ditorum obtinec , aliquos vel fimpli-

t a

citer, velfecundüm quid , prout'exigitvel

l

"d

ublicum , vel privatumipforum bonum ,

fuo in:

:

volugtaces eorum ad ccc?cndum jure

cflica-

|

Gdb o Go

?5

Ó

ü 1 te

N

^

1

lm h

efficaces reddendo , voluntatesque alio-

1

rum, n6é efficaciter & cum effectu acceptare

poffino impediendo , ad contrahendum in-

COntmi

éhtjafe

habilicare poffe, cerrum eft ; conftat ex ju-

re tàm Canonico, quàm Civili aliarumque

Mitioni

Rerum publtcarum Juribus, clariusque ex

iUlofltm ü

fc&ione 2. Difj. 3. apparebit. Proindeque

folàmmodo , quia quid fitinfansjuridicus $

AU05 enym

fuperiori jamjam dixi ,

m r

Notal. Impubes eft, fi masannum t4.

bet '

aut foemina annum 12. necdum implevit,

:m' ,9»: L

Scindicurin infantiz & pubertati proximum,

; M

prior juxta. quosdam , tempus, quod inter

"T Jto

annum fepiimum & decimum quartum aut

'rgu/u;i.g.

duodecimuminteriacet , in duos femiffes di-

videntes,ac üinum infantie, alterum puber-

tati tribuentes : fi fitmafculus, eft, qui non-

düm complevit annum decimum & dimi.-

dium , fi foemina , quz nondum implevit

t

annum nonum & dimidium, pofterior veró,

fivel mas decimum & dimidium, velfeemi.

»

nanonum& dimidium exceflerit.Juxtaalios,

[

ipfum impuberem , quo gradu habendus

sfüb»

fit, exfuis moribus, anteactá vitá, captu &

pl

aítutià arbitrio judicis dimetiendum relin-

;iwcl

uentes: ille eft, cujus mores infantdium

;

um ,

adhüc magisfünt, juxtaillud:

p

fs

Pueri yucri(ia' trabiant,

hic

j

:

76

gb o dhas

[

f

hic veró fiilli puberum potius fint. Qux o- ;

^ij

*l

pinio omninó difplicerenon poteft; cu lex

F

dicit tempus , nec adjicit diem ,. fine dubio offen-

dit , e[fe in jus. dicentis potefflate , quem diem

jit

Tl

graflituat. $. 2.. 3. ff- de fur: delib:, atque, ubi

KC!

certo Jure aliquid. definitum: non legicur ,

hu fln

"

f

adarbitrium judicis aliàs quoque recurratur.

jl

Pubes regulariter ( & dequo mihi hic qua-

w

flio ) eft, velfimas annum 14. vel fi foemi-

Ti

4

na annum r2. complevit. $. sz: L. a3. ff. de

0il

ii m

Tut; €f curat: ebc.. L. ult; €. quando tut: &&

n

curat: defrn;. cur tanta differencia in fexu ?

J

T

Acurfius rationem facetam dat, quia mala

)

a

Wt

"

M

herba citiüis ferià & verà crefcit, VinniusCi-

YEn u

vilem, quiaphyficé certum eft ea, que de-

bilioris naturz , ad perfectionem citiüs veni-

n

re, quàm quz robufta & firmiora funt.

TE

Dixi /regulariter: Nam aliquandó plu-

L

res anni ad pubertatem requiruncur: v.g, 18,

nj

in mare, r4.infoeminàá, ud in $.4.:z/fit, $.

ünwi

d

à

u

1. 40.ff. de Adopt. $1. Li4. f-. de Aliment. vel

Cibar. legat. quà in &tate& plené ac perfedte

fti

l

puberes nuncupantur. 20. in mafculo, 1s.in

Utf

äï

faminá: uti in prizcip. G $.1.1. 2. Cod. de His,

WI/K/XZ

quiveniam atat. c&c. Pubesrursüs veleft ma-

|

Ql

jorennis, vel minorennis, Minorennis eít,

Df

qui pubertatem exceffit, nondum veró an-

ïuæwr

illum

3

num 25. implevit; Ma?orcnpis eít, qui

DL m

com-

,.k

dhdb o d5ith

77

qt Qlæ' complevit, five mas, five fzmina fit. argum.,

» m

rincip, in[l, de Curat.& $.1.a€ 2 L V. ff.de Minor,

Mil) ()fn

Sed cur fzminz citiàs majorennesnon fiunt;

*

.

m li

!

mari

t

,

bustamen citiüs pubefcunt?ideo, né pri-

'

! wile

gijs minorennibus conceílis priüs mari-

1 lg

bus priventur. Cur hoc? juxta alios pro ra-

CCurmg

tione ftat ipfa voluntas Divi Juftiniani, quz

|hic Qu

^

fexui muliebri , uti ex multisilli datis privile-

j flf(m

gijs appáret, magnoperé favebat : juxtà ali-

,', l;n/jq.ä

6s fortéfanjores ideoin pubertate afftimandá

TT

ratio diverfa placuit, quia vis generandi , à

n feui

quà pubertas defumitur , in foeminis cirius

Jj mj

quàm mafículis efflorescit, cujus rationem

iif

fuggeret phyfica, econtra beneficium mino-

J d

ribus datum , conceflum eft: C4» izster o-

5 Y

pnes conffet , fragile effe ,. &b infrrmum bujus-

ii

modi etatum confilium , ej multis captionibus

Ü

fnppofitum , multorum in[fidijs expofitum. Finis

l Ó

princ. l y. f. de Minorib, mam pofl boc tempus

"We 5*

compleri virilem wisorem conflat. $.2. d.l Ec

tl. 'U!/

curfeminz hoccitius mafculis deperderent?

vt

quibus íüa fragiliras & ulra vigefimum

gl

quintum annum beneficia mendicavit. /. 48.

H

ff. de Fide ju[f toís tit: ff. c* C. de SC. Velleian:

Ina-

Norà ll Infansjuridicus impubes; eft

| C& j

vel fui juris & paterfamilias $, 2. £. 10$, ff. de

El

V:$: Salutaturque. pupillus 47270 $. 10. [uf,

$2

lum

oRt

fde I.nunliä: ffipulat; G argto d. 16x. ff, de. Vv

€

78

eta o d2

*P

wel alieni & filius auct filiafamilias. pritc. d. $.

^ "lum

!

2. cit. l.195.. Si paterfamilias, vel tutorem

jit

:

habet, vel tutorem non habet.

Similiter

T

minor vel in patrià poteftate , vel extra eam

"

[Lllüa

conítitutuseft, fipofteriàüs, admifit curato- |t'

M

rem nec n€é? Jure enim Civili adolefcentibus

n

qu

4

invitis: curator non daturnifi in litem. $, 4.

H

u

in[lit.de Curat: quia alias fententia in mino-

[

rem indefenfum lata foret ipfo Jure nulla.

fi

I

M

y!

J

drgto lA. L, 2 C. qui lecit: perfom fland: in judic:

jj

l

u

bab: velnos. Siadmufit: auxilio illius invi-

cus edam ufqué ad vigefimum quintum an-

n

n A h

num inclufivé regitur, nedue , fi curam co

pratextu , quód bené rem fuam gerere jam

"ipfe fciat, deprecari velit, auditur. $. 7: 4. r,

u

ff-de Minor: In majore refertan patriz potc-

ftati fubjectus, an ab ca morte vel emanci-

S WA

patione liberatus fit.

u

n

i

Y

Noca IIIL. Filius aut filiafamilias fivé in-

)^

Ilf

V 4

fans fit , fivé impubes, fivépubes, fivé mi-

norenhis , fivé majorennis, quandoduc ba-

(s

bet vel peculium profedtitium , quod citra

1 hi

Vl

ï

refpectum militiz à patre, vel principaliter

occafione patris, nude adminiftrationisgra-

tf

tià ad filium profectum eft. — fzis $, 1. inffiz.

j n

per quasperí. cuique acquirit: vcl adventitium,

n

quod extrà caufam miliciz aliundé filio ob-

W'; j

venit, vcl faltem non nuda adminiftrationis

J

af

"

f

gra- *'ïï

sb o mb

79

Vitt | ereacià à patre ad eundem profeQum eft, &

"ll* aut ordinariurn feu regulare, aut extraordi-

: "n narium feu irregulare eít , ordinarium eft ,

"t cujus proprietasad filium,ufus fru&tus ad pa-

li CUf

trem perünet; hujus generis v.g. func do-

Vefcen:

nacione fimplici in filium collata , & morte

itin j

confirmata, fictione enim Juris ita donata à

lm

tempore donationis peculium adventitium

Urt n

E

|

funt. L.25. C. de Donat: int, vir: e& uxo: l1x,

!d i

G.de Dósat. anté mortem profc&itium po-

Ls

tiüs funt. 4rg72 D. D. L.L. , lucrumáà filio no-

1inrum u

rnine & periculo proprio exbonispátris, nom

1 Cürafmg

nomine& periculo patris : aliàs profc&titium

Darercgn

eít , negotiadonibus acquifirum. Donata

jalhli

ex affe&tu non erga patrem,fed ipfum filium,

us

eftó , pater donationis cauía remota, forté

| emino

uód donator occafione patris venerit in

notitiam filij, fuerit. Ea qua filio titulo h-

[ire i

reditario, utbona marterna & materni gene-

fiuémi

ris 1 1. - 2. C. de Bonts qua lib. vl legaci, vel

oQucha-

onationis citra refpectum patris, ut lucra

fponfalinia&nuptialia /, 2.4. & 5. C.. eod:re-

d dit,

aþa/i[ff

licta funt. ffz. $. 1. inffit. perquas per[ón: eic.

[ gr»

qua filius libertate. fortune; ac labore fuo

non tanquàm adminiftrator rerum paterna-

Mit.

tiufm

rum confecucus eft. 4. : $. 1. & 4. 6. C. de

Bon; qu& lib: cxtraordinarium , cujus plena

i 00*

xjorni

proprietas ad filium pertinet: quale

eft ob

fictiu-

gra-

D

$o

|

fidionem Turis adventitium regulareà tem-

me nil

ore remiffionis factz , in quo paterufum-

nr4.CI

fructum filioremifit , ac remifTionem morte

t (

M

confirmavit. zzed$ $, 2. [, 6. C,de Bon qua lib.

n

Quodlibet, cujus ufusfructus patrià donato-

i OUU

| 0

re exprefsé ademptus eft. prige. cap. x. N.

| H ij

117.portio obveniens exhzreditatefratris unà

i

f

cum patreadità. sed.cap.». N.1:8. haredi-

ï

ul

l

tas, aut ejus pars filio puberi delata, invito

p ]

patre adita. princ, Lult, C. de Bonis qua lio. vel

k

caftrenfe , quod in palatio Principis./ s7íc.C,

"71

de Caffrenf.omn. palat. pecul. vel intuicu mili-

cix armate filio obvénit. /. 1, Ced. de Caffrenf:

"l

d

eciil, vel quafi Caftrenfe, quod occafione mi-

litiz togatz, vel liberalitate Principis, autAu-

ufte /, . Cod, de Bon. qua lib. eàv. vel poft

'Wf , rt&

Vl

fufceptosfacros Ordines cap.. 19. N. 123. fili-

usacquifivit. Priorisgenerisfuntea, vel quze

jl

filius ex ipsà militià acquifivit , ut ftipendia,

t

4 LM

fpolia hofti extorta. 4 i. /f. de Cal?renf. pecul.

ï'ï'l

rzdia caftrenfi pecuniá comparata./, 4. Cod.

fig

h

j g

Famil, Ercifeund. l. 1. Cod. de Caffrenf. pecul,

A &

vel que principaliter & proximé ratione

ipfius milide obtinuit, ut funt donata mobi-

Cf

Vf

lia fpis 4 1. 1. àpatre, mawe, cognards;filio

euntiin bellum facta. /:5. 4, & 11. ff. de Ca-

iif

ven[, pecul. princ. l. 4- Cod. familia ercifcund,

3930[(]1);

f

wreditates, legata à commilitonibus 7 5,

f.^

*NI"W (

|

dosb o db

ET

älllarüätcn f.^ r Cod de Caffrenf. pecul. vel' quia miles

Dittjy

erat, & zjff militaret acquifiturus uon fuiffet d.

Oftetn l

l, it. ff- & L 4. C. eod, ipfi delaca.Pofterioris

D gy

generis funtea , quatanquàm caufarum pa-

ia doy

cronus, magifterartium liberalium, archia-

^

u 4?. i

ter, vel aliusqui ftipendium percipit de pu-

GiPIRI

blico ; acquifivit. fizis ]. 37. Cod. de inofficioft

1 lo

7ef. Qui plura de his peculijs fcire cupit,

3 q(1, ïlm'!'f

egat $. .zrz. 9. libr.o. à pum. 2 u[que ad num,

1o, exclufive

T

Prod. Juflinam, Clariff. D.D,

35 i

Franz.

Xtüttt d

Nota IV. Prodigus duplex eft morali:

de Gul

ter , & juridicécalis, moraliter prodigusett;

Aftonee

qui erogando excedit, & in confervando

at

deficit: Seuquined, tempus , neá finem expen-

farum habet , fed boua fua dilaceranda e- aifft.

. vdpl

'

]

W

——

[z-

panda profundit. med, princ. l. x. fs de Curat,

feriof. juridicé prodigus eft, qui calisinfüper

rdqu

tipendi

à magiítratu causá cognità declaratus eft,

Argto. l, 10. ff. de Curat. furiof l. 6. f- de F.0,

2077

l4 CH

prodigalitas enim infacto confiflit , ac ladi-

cudinem immanem patitur , ità ut fineé ac-

j j

matione

curato examine circumítantiarum omnium

mobi«

conftare nequeat, itané in confervando quis

deficiat & erogando excedát, ut rerum fuá»

jsfilio

rumadminiítratione cadere meréatur:Et pro-

dt Ct

digo bonorum adminiftratio Zex t15. T4bul

ifmnd.

M l fo--

adimi /, 1.f de Curat. furiof, dicitur inactu f O.

Imn-

j

95

dbdb o d5b

,Z.

o

lim fignatco & quoad thefin, non veró & in

actu exercito & quoad hypothefin, fed à ma-

il

TU

«

"

j

i(tratu , 2Zeff:lex quidem illum, qui pro-

jj

digus eft, ad contrahendum inhabilem red-

dit, fed quistalis fic, Magiftratui determinan-

n

«

dum relinquit, ficutiquandó minorem fep-

l

wo ]u

um

cennio fimpliciter inhabilitat, illum, quita-

]L

lis eft,incapacem reddit, quis veró talis fit,

|

ropria uniuscujusque atati definiendumre-

(;:";14J

hnquk.

His pranotatis

b

IMM/

g. I Infans jurid

ice

talis etiam ufum fa-

J

ynt

tionisjam habens, five mas, fivc fzmina, fi-

h

ve filiusfamilias , five paterfamilias, five fub

TT

tucore,five non fic, empuonem & vendici-

onem contrahere Jure noftro Civili fimplici-

J

cer prohibetur & inhabilitátur. agw. med. $.

N

3. jund. $. 6. l, ult, Cod. de Bon.qua lib. Prob.

:gomm

in $.10, Inffit. de Inutilib. lipulat.leguntur fe-

ii

uentia: Izfans, €& qui tnfantie proximts efl ,

Ms

aon multum à furiofo diflant : quia hujufmodi a-

.*

Qv l

7171j pupilli nullum bab

eAnt 4

ztell

K

g

AU.

Qua

j| g

affirmatio de infantie proximo 1 fuo ftatü

& , üüïï

naturali, quatenüs hic Jurinoftro Civili fub-

"

At

jc&tus non eft ,. nullo modo procedére po-

teít, cümille, quia haber aliquem intelle-

) ïfmfm

&um , non infans, fed infanti& proximus

dicatur: Ergo hec affirmatio deinfaritiz pro-

EP:U(W

ximo quatenüs mcm»þrum aliquod Rei

pub-

Iica;

J ,e;ï.-gmä

&55 o db

$3

o r

lice Romanz, quz intelletum hujufmodi

" deäm&

) qux n

ad Negotia Civilia peragenda fimpliciter in-

: üïm It

habilem reddidit, ideoqdue non multüm à

furiofo diítareibidem dicitur: cüm huicna-

Afmm

Orem

cura, illi Lex potentiam denegavit, eft; pro-

n qui'.

cedit: ergo Jus noftrum Civile.cam infand

juridico, quàm infantiz proximo füum intel-.

0 tals

lectum ad quidquam agendum prohibendo

endun

quondaminhabilem reddidit; ergo tam hu-

jus quàm illius confenfus in ordine ad civilia

ufum

negotia pangenda Jure pofitivo adhuc inha-

2min, )

bilitatus eft, nifi contrarium aut lege ftatu-

, Intij

CYante

cum, autconfuecudine introdu&tum reperi-

atur :- fed £ cizaz. $, correctio circa infantiz

ifinpi

proximum folüm invenitur; ergo infansju-

ridicus Jure Civili Romano ad quoddam ci-

TA

vile negotium. contrahendum fimpliciter

unturt

prohibitus & inhabilitatus maner; atqui: Er-

ml

go. Neceffugiíti, fed magis te implicuifti,

W/iæ

fi dixeris: Quód, quia Jura Civiliain recitatis

m

perfonis nullum intellectum effe przfumpfe-

uo hi

rant , illos nullum negotium recté contra-

'rM!b-l

herepofleftatuiffent5 nam eaJurisprafümp-

l,l'c PO-

tio vel bona vel mala erat? Sibona: ergo ideó

itelle

quia verifimilior: quomodó ormnibus in e-

ditmu

odem ítatu permanentibus contrarium tan-

;pro

quam verifimilius poftmodüm prafumi po-

;ipub' |

tuit, acinfantig proximi pubertati proximis

j

E2

defle

at

,

|

&ib o ib

94

1'rrul'mmw

us

ze[le eod. S. circa finem comparari ? Taceo

Al LVM

quöd in dic, $. legatur: Sed in praximisinfän—

n.

zie propter utilitatem eorum benigtiorTuris NB.

ii

non prafümptonis zterpretatio facfa efh: ut

)Lml J(

uris babeamrz,quod pub

evtat pïaximi :

)

q0 «

sdem

Prob: L. ex zoz. L18. C

od. de Tur. deliber.

i

übi (impliciter ftatuitur, Quód infans, id eft

A

ipi

"d

Minorfeptem annis, non aliter hareditacem

uomodocund; fibi delatam acquirere poflit,

fid

quàm fi, q

uandófiliusfamilias eft, parens cjus,

us

ftate eft, ejusnomine heredi-

füb cujus pote

l.

tatem adeat, vel bonorum poffcílionem pe-

tat, aut quandó parerfami]ias, fitutorhare-

! ;W:f

ditatem ad cum devolutam ejus nomine ade-

ündo, vel bonorum poffeflionem petendo,

i

LXJ )X

eidem infanuü hareditatem quarat : adceó

quidem,ut fihujufmodi infanu vel cutor non

Me

fic, velcümfit;hac facere neglexerit , eodem

W

infantein eà etate defun&to , . omnes hzredi-

wï

tates ad eum devolutz, & non agnite, icàin-

xf;':a;c';

ielligancur: quafi ab initionon effenrad eum

(i

devolute, & eo modoadillas perfonas per-

H

Mafony:

veniant, qu& voc

arentur, fi minimé hzre-

folo

"ii

ditates infanti delatz fuiflent; excepto

cui fi&ione Juris quafi ezinfanti jam

du

parente,

uzfitz fuiffent, ob Jus pat

riumcapere licet.

U

r

Ergo confenfus feptennio minoris , in quo

nr,'M (M

tan-

malitia füpplec aratem, Jure Civilinon

cum

deb o dbib

8;

! Tas

tüm prafümitur effenullus, fedabipfo reipsá

-l'miïihfkæ.

annullatus eft. Aliàs, quia pracfumptio ce-

"wrisN

dit veritati, & /z Zid. /, locutio generalis de-

& t

prehenditur, eadem ipfo fa&to injuftafo-

Xj

rec: Sit enim, quöd mortuo parente infanti

ir D aleld'

folàm juridico tutorem habenti hareditas

Ans, ld»

quadam deferatur , qui mente fuà declara-

feditin:

tà , quód illam amplectatur , elapfo delibe-

"r

rationis tempore / 19, eod. cap. x, Nov. 158.

AICDS C

In fuà adhüc infantià exfpiret ; nonné ha-

e hord

redicas hzc ad fues proximiores agnatosju-

Onempe

re pertinet? Et Z. 4, eam ab his absque ullà

torhze

Pratereover«

quidem causá aufert. ^. Ergó.

N

ba : /cebit: poffe. in /, cit. adhibita: ex quibus

i

yetenti

infanti id peragerenon licere , nec pofle,fatis

l

t: d

innuitur. Sileo, quód concinua illa fictio ju-

JEOrTon

ris inutilis effet , cum infans;juridicé tantüm

eoden

talis veré. hareditátem . delatam agnofcere

harcd

poífler ; confequenter parens ipfius hanc

tanquàm infand veré, non quàfi quafitam

ii

adcum

capere poflet.

/

j p

Confirm.exprizc, con[l. Yo9, Leonis Im-

Jate-

peratoris: que cüm quondám legem , . ec

folo

cur hodié fidem non faciat? Ubi inveniun-

m

tur fequentia : qwum fuum cnig,rei tempus effe

icet

^ fapiens tradat 5 idá, communis omuium ,. qui

modà mentis compotes fant , fententia tum anr-

qUO

a* -

plectatur , tum probet: in omniaclione ob(erva-

rYt

Q

Fs

j

86

didh o gtb

Ü

n

ve long? pulcherrimum fuevit, — Quod ff fortaffe

j

PTOW

Alibi , NB. In contrabendis certé matrimonis

1.

negliei non debet. Oportet enim utquà ea ves in

ji

w

*i

communi vità magis nece[faria efl , e pruden-

j lhl

1)

Iu

gins cautiusá, ad illam procedatur. — .Quam fane

)l

|

UM

nos ob cau[am [ecundüm veteres, qui vecie bác

y

Sapcinums

de re lege latá NB. flatueyugz/ &c.

n

s? quà modó ante Jeptimum atatis anmum [pon-

N

Ü ii

falia conflituantur. ebc.

Ergó anté Leonem

I

Imperatorem infantes jutidici non tantüm

ljtilla

«

fponfàlia , fed etiam alia negotia contrahere

d.

lege latá prohibitifuerant: Ergo jure Civili

w*tf[:

adhuc prohibic. & inhabiles funt, cum eo

jure utamur : atqui emptio & vendido eft

[ n

L lk

UL

quoddam negotium fori Civilis; ergo hoc

VPXM

contrahere infantes juridicé cales prohibiti

funt.

Erco.

re)

Hinc

M

&. II Infans juridicé tantüm calis pater-

T

^

]

familias etiam tutore auctoritatem fuam in-

P

mN

l

terponente emptionem & venditionem con-

trahere Jure noftro Civili nonpote(t. Prob.

tl

iW

LE Emptionem & venditionem tutore au-

TT

j (//J//»

Goriratem fuam . interponente contrahere ,

eít emptionem & venditionem inire tutorc

tf

hanc íolüm approbante. /. 3. /f. de «A4udt.

l

L

|

l

eopf.1ut.. Acqui infans eciamjuridicé cantüm

DT

talis, utpoté cujus confenfus etiamanté con-

*f

tractum celebrandum ümpliciccr irritus eft,

3

cm-

db o d

$7

/f fbmä-

emptionem & venditionem tutore fuo eam

irimp,

folüm approbante inire non poteft;. Ergo.

0x a Ht

Prob. lL. Liceztía igitur eriz ; utrim ma-

? Dj

lint ipfi. [uscipere judicium s am pupillum. exhi-

Jigy [

bere , ut. ipfis auctoribus $judicium fufcipiatur.

| Yeli"

Ita tamen ut pro bís, qui fari mon po[Junt , vel

Sannm

abfint , ipfi tutores qudicium fufciptant: pro bis

n /M

autem , qui fupra feptimum amnum atatis fumt,

COng

NB. cAuttoritatem pra[lent, Finis $. 2. L. ff de

| tàntin

Adminuifl. e pericul. — Ergo pro his qui infra

Dcrahe

feptimum «tatis annum funt auctoritatem

r Cl

praftare non poffunt , fed ipfi judicium fuf-

Qu d

cipereaac eorum nomine (quia abfentisloco

ditio d

iunt) emptionem & venditionem inire de-

£0 1

bent. Zrg£o [.18. Cod.de Jur. delib,

Ohibit

Prob. III. Ut tutor auctor fieri poffi,re-

quiritur,ut pupillus ipfe judicium fufcipiat.

| päïCï-

d $.2 L. 1. Ergo hic confentirc pofle debet :

ym i

fed infans juridicus confentire non valet :

n on-

namquinon fentit naturà , vel Jure,confen-

Prob

drepoffe non videtur. $.2 4 8. ff de Optio.

' dv

degar. Acqui infans non fentit. Fimz $. uz. L

hat ,

33. Ced. de Inofficiofa teflamentos exgo confen-

tore

tirepoffenon videtur. Ergo.

T

Prob. IV. Infans po[fidere vecf? poteff , £

cüm

2utore auciore cepit :nam judicium infantis NB.

n

Supbletur auédoritate tutoris.

Utilizatis euins

Cn; h-

«an54 NB. Hec receptum eff (ob quam eciam ad

4

n«

en

2

93

"

l*l

r

t

infantem tam naturalem ,. quàm folüm juri-

dicum quo ad rem donatam extenfüm eft /.

l

i

(l !

u

3. Ced. de Adquirendo cf vetinen, poff. ) nam

!

"

alioquin NB.

Nullus fen[us fet infantis accipien-

| 0

di paj]þ/]ïancm. $. 2 Á 324 ff. de C A. vel 4, P. Er-

l[jv

!

Y

o ctiam infans per tutorem fuum judicium

4 |

Vi

WT

ejus auctoritatefuà fupplentem , & quidem

(

utilitatis tantüm causá : cüm nullus emendi

A

I

vel vendendi illius fit fenfus, ejus nomine

emere & vendere folüm poteft. Quod tu-

sl

xore auctoritatem füam tantüm interponen-

tc emere & vendere non eft: ficucnon eft,

ul

fi à dormiente pupillo infante majore;tutore

h).

Ls

prafente & confentiente quid ematur , aut

ab co vendatur. 4rg

D

li s

Zas. i-'l,., I.—f; Cüd, & ta:æ

L18. Cod. de Tur, delib.

P f

Nec obftat 1. Infans folo Jure pofitivo

talisfe folo Jure Naturz emptionem & ven-

N

ditionem contrahere poteít5 ergo Jurepo-

u

fitivo faltem cum au&oritate tutoris eandem

V

inirepoteft : enim veró nullus textus clarus,

N

Xv

qui Jus nature corrigar , aflignabilis eft.

f

Nam I. hoc argumento probatur, quód hu-

ï

uj

jusmodi infans ficut Jure naturz , ita & Jure

va'ä/z'aq.

noílro fine tutoris auctoritate redé contra-

t

hat. Ergo nimium ; confequenter nihil pro-

"l

ll

(

batur. 2dó qui fefolo quid dari fibi ftipula-

du

ri non poteft , neduc cum auctoritate tüto-

r1s

J nmü[

4

hbome

05

tis poteft ; quia placuiz meliorem quidem con-

füm d

ditiomema licere facere etiam [Ifne tutoris auctori-

Wj n

Late : deteriorem non aliter quàm «?« — Prine,

] acripm

In[l, dex Auci. tut, & nondum ex $, 10 inff.de

|42.]

Inutil.l'ipul.. minoris feprennio confenfum

judic,

fimpliciter Jure pofitivo efle irritatum tibi

C Quid

clarum eft? Si negare lucem pergere velis:

I5 CImgt

per melicebit. Nec movebor fi

$ DO

Inítes: 7z $, 10. 1z2//i£. de Inutilib, /Zz:þulavf.

Quod à

Infans non multüm à furiofo diftare dicitur ;

[pong

ergo in aliquo faltem diítat: atqui in nullo

t nond

1

alio diftare poteít, quàm quód infans cum

OCU

auctoritate tutoris recté contrahat , furiofus

(f .

verónonita; Ergo. Cumin

jd, &i

quo diftet fuprä.

explicatum jam fit.

Minus nocet II. Infans juridicé rantüm

poütive

tais valdé probabiliter ob Cap, 3. *« de

TU

Sponf. Sponfalia contrahere poteft: ergo au-

repo

&ore falrtem tutore etiam emptionem &

andat

venditionem. Nam infans juridicé folüm ta-

| darujï

lis ideo fponfalia contrahere poteft, quia

iis d.

fponfalia fubjacent Juri Canonico,quod Jus

üd h-

naturale fequitur, à quo ad contrahenda

rjure

fponfalia non plüs quàm ufus rationis requi-

DtEd-

ritur: emptio veró & venditio eft materia Ju-

plO

ris Civilis , quod infalutem publicam ob pe-

pula

|

riculum univerfale abfentis usüs rationis eÀ

ULO* *

in etate fimpliciter difpofuit: ut infans &

fi

F

J uri-;

W»

€9o

j

! M

Juridicé tantàm talis nullum habeat intelle- ||

j

étum, & confequenter emprionem & ven-

[i "

ditionem tutore eriamauctore celebrarenon i, |

offit. Cui difpofirioni antequàm Legisla- (tüfïw;

i

cor Ecclefiafticus Jurisdictionem fuam fun- |u

10,2

K

|

;

daret , & ipfa fponfália fubjacebant 5 quem- *j

admodüm JjJCtus Modefílinus

]. 14. ff.de.|üi

Sf'

Spon[alib. relatus ,fequentibusinnuit: /z/pou- |ut

[

N

Jalibus coptrabendis atas contrabeniium dejftnita

non efl , utin matrimontjs , quapropter & à

n

primordio atatis (pon[alia effici pojfunt , fi modo

s

|

Iu

$d fieriab utrad, pev[ona intelligatury ideff, NB.

$i non [Int minores , quàm feptem annis.

j

Unde quando infans Juridicé folüm ta-

iít

u

D

lis defacto auctore cutore tantüm , fervatis

E"'

fervandis aliquid vendidit: emptorque ipfi

pretium folvit , atdue hoc modo locuple-

k

W

N

if

tiorevafit , attamen ille ad mercem traden-

VA

dam actione exhoc contractu, ut quiex di-

&is nullus eft 5 quod enim in fe nihil eft;ut

Y

N

N

aliquid approbari implicat: non tencetur ,

itti)

;

fcd ex equitare duntaxat naturali, que non ! hi

paticur, alterum cum alterius detrimento & i2-.— yuy,

juria fierilocupletiorem. l. 206. ff de R. . nift

malicpretium exfolutum reddere. 4rgfo L2

Ced. de Refcind. vend.

ïääï'b'd(

':".'30[1'(&

x;. II Pacerfamilias infante major infan-

l iy

m non

|

tic aut pubertai proximus tutore

habens

.ï Häï: ffi

L

—

91

t imcjþ

habens, falvàipfi, fi lacfus fuerit ,' reftitu-

m ,

tione in inregrum, emptionem & venditio-

fleT te

]

' nem celebrare, modó decretum magiítra-

m LCg

füam

! tüs interveniat , Jure pofitivo non prohibe-

ctur nec inhabilitatur.

Prob. pars 1. Omnis

05 qu

ille Jure quoque pofitivo empronem & ven-

2

ditionem celebrare recté poteft, qui Jure Na-

lit [n/;

turz , nifi lege fpeciali prohibeatur ; atqui

LT

talis paterfamilias infandá major Ture Natu-

'iptr (

re& emptionem & venditionem contrahere

'f, Ma&

poteft, neduelege quádam pofitivá, utpoté

Ml

uzaflignabilis non eft, prohibetur; Ergo.

7

Prob. pars 2da. vel enim vendere vult

(olini.

qua fervando fervari non poflunt , & adire

ferni

Pracorem debet, ut alter Jusconfequipoffit;

qucip

quia fi hujusmodi impubes tutorem non ha-

ocuple

benshzreditatem delatam cum effectu adire

traden

velit (ad quodfitutores haberet : auctoritas

r di

tutoris folüm honorarij cuiadminiftratio ne-

il efbu

gata non eft, per/, 49.ff. de !4cquirend. vel

fiecuf ,

omittend: bared. $A. l. A. f. de folut. &» Argto.

Ug 01

princip. L 4. ff. de. Audt. tut. fufficeret) Adire

/ ä//i

Pratorem. ($- ejus decreto boc us comfegui debet,

[

nl

Fisis $. 4. l. 18. Cod. de Tur. delió, Ergo multó

( ] P

l

magis fi illud cum effe&tu agere intendat, ad

uod auctoritas tutoris fui folüm honorarij ,

Yan

eító ipft adminiftratio interdicta non foret,

ol ..

faris non effec, fed requireretur auctoritas cu-

Dens

coris

ï

92.

dücb o ib

1

j

toris illius, quitutelam gereret ( cum de dimi-: j

J

A

nuendoagatur. Brunnemann 44 /. 18. Ced. d Caup

(

ur, delib, N. 4.) Si tutores haberet, per fz. g.

l. 4 ff- de w Auc. tut.

jun&t. 4 49. ff de A. vel ïmfcd*ï(

-Q: H: Pratorem adire debet, uc alter Jus

p

J

confequatur ; nam Í1iz eo quod pliis fít , jemper

]

J

infit. 7 mints. l. uo.ff. de R. ]. Eccurin eo, €rï053,fï,

JJi

in quo minüsnon eft , plüs infit ? Siquidem

contrariorum eadem eítratio. . Vel qua fer- g«

fh

- cHN

—

J

vando fervari poflunt : qualia funt ea, que in

al

|

rincip. l. 12. Ged. de Adminiffvation. tutor.e-

A

cenfentur ,

& ut firma fua venditio íit , | uf

habitá priüs inquifitione ac caufz cognitio- |yi'

ne ruríus decreco magiftratüs, & quidem ob :

]

g ! iM

JEs precisé alienum urgens dato, opus eft.

fg;rxftmc

l

$.14. L. 5 princ.l 7. ff-. de Reb, eor. eic.. [, ult.. | ii

L

l

l

Cod, de Prad. €& alis veb. eor. $unc?. prine- L a2.

)

Cod. de Adminiflrat.tut.

yl M

z. IV. Pupillus infantiá major tutorem

-

l

:

habens cum hocipío fuo cutore cjus cutelam

s

n

gerente , vel cum períonis, quas hic in po-

xeftate fuá habet , coauctoreemptionem &

jmn

ii

(l

venditionem celebrare abífoluté prohibetur

& inhabilitatur, fedut illepoffit,, contutor

.ä

Wt

intervenire debet ; nifi pater & fuus filius-

[

Wf

familias fimul tutores dativi vel ceftamenta-

A

[*10

rij pupillifinr ; vel cutorcontrahens cum pu-

pillo contutorem pro indivifo non habear.

huæ

h $«

Hs

db o dedb

23

m

dei

T

V

[

L. Cod. de Ault.prafland. aliàs enim vel cum

.

caufe cognitione decretum competenris:

5 X ma iftratüs, vel curator ad id datus intervc-

T2

l

nire debet. $. s. 1n[ltt. de Anéf, tut. tum quia

[

! dm vem patris auctor e[fe filius nom poteff, $.. L

»

* s. f de Ault. ebcopf.. ob idenücacem civilem

CCUr 1l

erfonarum , & auctoritas patris in remfilij

38 nulla eft. Fizis princ. L. x. ff. eod. cum quia 263

"QU specefso eff finmulos pro fuis partibus vel regtonibus

AU puEforitatem pupilla proffare. d. L. $.. Cod. de

Mi Pucz. pre[Pand, G [i eo tutore auctore qui tute-

0l fazs moz gerit , emam à pupillo , feiens alinm ejus

OJ zufelam gerere: Dominus non po[Jum. fieri. &l

Km* 4. ff. de Aut?, & conf. circa fín. quantüm enim

psd facit intotum denegata: tantundem valet, feinm

, lll ea rey dequa agitur , denegata. fu. — Finis f

tl st ff-de Adminiffrat, e& pertcul. Prob. I. P4-

pillus obliari tutorieo auctore non poteft, . Prints

um 4, e. f- de Audz. & confenf. quoniam zpfe zutor

ucelan emptoris ^ veuditoris a]jïcz'a ftmgi non poteft,

p $. 2.

l. s. ff de Auct. eb conf. quia quod.alium

hdþft » 261

pnl, facientem prohibere ex officio nece[fe

jDetut

ápfe committere non debet, med. l, xs.f. [ fervi-

(UCOÉ

£us vindicetur ; cutor veró ex officio praca-

llius-

vere debet,né pupillus cum füo detrimento

enta«

alteri obligetur: quomodoó ergo illum fibi

1 pu-

obligari ( quod. regulariter non nifi cum

t ?

x

damno illius contingiF) Jure. pad pote

ij

$e

j

!

u

94

&beb o dbats

u

|!

Sed fi comtutorem babeat ,. cujus audtoritas fufk.

H

J u

(

L

cit ,. procul dubioemere potefl. $. 2. d. L,s. ff- de

Audl. r confenf..( multó magis tutores, qui-

ni f

IU

j

li

bus adminiftratio decreta non eft, tanquám

T

üa

nm-.x

extraneos recté à pupillisitaemere pofle pla-

cet. /, 6. ]. ezd.) modo malà fideemptio non

J

( ;

intercedat: alias nullius erit momenti. $. 2. d.

M

m

Á.5. Ergo.

Prob. IL . Tutor dire&é, primó & prin-

W*lï

Yi

d

€ipaliter in rem fuam auctor fieri, & auctori-

h n

i

lf

tatem fuam accommodare non poteft. $. 3,

J

"l

Ilj

inflit. de Auctor. tut. Princip. L. 9 6, L.5 & l.

[ (

i

7. ff . de Auct. i confenf. Sed quandó emptio-

j*

5 F

nem & vendidonem cum fuo pupillo vel à

fe ipfo, velà perfonä fibi fubje&à habitam

TM

qW

approbat,in rem fuam dire&té, primó & prin-

|

cipalitcr aü&corfit, & auctoritatem accom-

Wi?uw

modat: nam /f fflizs tutoris , vel qua alia. per-

E

fona juri ejena fabjecfa , emerit: idem erit , ac fi

AQW' m

ipfe emijjet.$.6.L5. ]. de AucTor. & confenf. evi-

I

denter enim faá, atsforitate vem acquirit.. finis

E

]

ï

OA

grincip. Li.if.eod, Exgo. Hinc &

: L

*inl

& V. Si tutor per ipterpofitam. perfonam

vem pupilli emerit , in eácausa e[l , ut esaptio nul-

t

lius momenti [it.6.3,1 $, ]f. de Autd C conf' quia

gm', l

'

FUF

?

í

(

pon boná fide videtur rem ge[fif]e.. ità eff. vefcri-

um à Divo Severo - Astenino cefte Ulpian.

AT

r

i

y. VL

dbdi5 o dibds

93

Iris Á

». VI. Pupillusfive infantiz fivepuber--

L

i

tati proximus cum extraneo accedente fui

lïOl'CS, q

j

l

l"

cucoris onerofi au&boritate, attentà 4, 7. /.22.

) ï&nqw

$. ult. L ult, Cod,de Adminifirat.tutor. l.6, & £,

« po(l;

ult. Cod, de Prad. ci alusreb. minor. contszac-

TDptio

tum emptionis & vendictionisinire, falvá, de-

lii f

prehensá lafione, reftitutione in integrum,

non prohibecurnecinhabilitatur. Prob. Hu-

D ky

jusmodipupillusomnis generis contractusità

Y audr

inire Jurepofitivo poteít, ütpatetexzoeze/£iz.

ott f

In[lit. ff. & Cod. de Aucforiz, tut, $. 9. In[lit. de

á lsl

Inutilib.flipulat. L. 9. ff. de Acquirend.vei omit-

zend. bared.. finis $.13, LA f. de O. : A. L. 6.

) n

ilv

ff. Rem pupili. fqeladule/cmt. Cs finisl.s. f.de

habits

R.J. Ergo etiam emptionem & venditio-

pri

nem. Hic enim contra&us nullibiinvenicue

exceptus.

aCCOft

&. VII. Pupillusfivefiné onerofi cutoris fui

ii L

1f, dl

au&oritate cum tertio extraneo,flve cumi pfo

fuotutore emptioné& venditionem contra-

t n

[

"

[/

hens, &ineá dolumadmittens, eadem Jure

pofitivo irritatanoneft, &/,6, Cod. de Prad.

Ti

&& algs reb. minor cbc. probabiliterhiclocum

non habet, fi dolus fit accidentalis.

Prob.

ii

pars prior. Ex quo contractu datur adversüs

/ n

reit

pupillum actio, ille contractus valet; atqui

ex hujusgeneriscontractu daturadverfus pu-

|pit

pilum adtio, argum, $.5 ]. i f, Depofiti. S.umte

1 ü

n

96

as s db

rzlom

Lia. ff. de Dol, mal, $. uric. l, unic. Cod. de Repn-

Ü

f

j

"

"i

sationib, & L.31. ff. de Reg,Tur. ex hocenin

emptionisgenere tamnaturaliter quàm civi-

j

lier pupillusobligatut; quia incali fpeciefa-

j

iT

&i juraipfiusconfenfum nonirritano & hunc,

)

quid delo defiérit po[fideve , pro po[fidente dam-

v

d

j

»ant, quiapropo[jeffrne dolus eft. Liyi. ff. de R.T«

qui

Cüm nemini fuus dolus patrocinari debeat,

(l |

Areto. princ. L. fde Dol. mal Ergo. . Prob.

SMIW

Jj

li

"mür

ars pofterior.Certum eft,quód pupillusftan-

do in Jure precisé Nature res Jure pofitivo

L.

alienari prohibitas etiam non adhibito dolo

pii

valide vendere pomf. Certum efb,qu od pus

g

pillus res in /, 2», Cod, de Adminifl, tut, non

o

exceptas absdue ulla au&toritatetutorisinter-

vll j

Ls

l

J

veniente. füo dolo validé vendere poffit.

lr(W*W

VN

i

ni

Cercum eft, Jura deceptis non decipientibus

yll

opitulari : & quid eft, cur cafum hujus s.

p:is'&m

excra fpheram activitatis. 4. /, 6. efle, donec

(.iin

probetur contrarium non dicam? accedit. In

n

$.5. h g ff. de Reb.eor, qui ejc. exaudiuntur fe-

vt

quentia: 5 pupillus flipulanti fpoponderit, NB.

! hn

1

4An folvere po[frt ffne pratoris auctoritate, é ma-

| Vi

gis eff ne po[Jtt : alioquim in'venta erit alienandi

t [

yatio. Quitextusdenulloalio pupillo, quàm

u d

deillo,qui dolosé rem alienari prohibitam al-

iM :

tetifiné decreto promifit, intelligi poteft: de

3e de-

uf

k m

quo qu?critur : an promiffum ecdam fit

Ccreto

u

[

l

d o

97

[

X 0cg

creto pratorisfolvere poffit: ergo flipulatio

X a

absá; decreto dolosé celebrata valere debet;

1

(

li

&dt

'

aliàstruftrà quereretur, quomodó folutio fie-

ri oporteat, cüm nihil debeat;ergo multó ma-

lt

&l

is emptio & venditio de reabsque decreto

Iibhfe

alienari prohibitáà à pupillo dolosé finé de.

3'-[7-1/6!

creto celebrata valida erit. quod & /, ws.junt.

Vr qd

l. 6, Cod.de Prad. && algs reb. evr, perverba:

p

Si minores &c. vel. ex privatis NB. coniradli-

ipilugf

bus reperiantur obnoxg ,. decreti. interpofitio à

tt p

Conflantiniano Pratore celebrandaef! , probatis

Ybio dil

examinatisg, cau[fis s. ut patefaétá verum fide fr-

Lquddy

ma venditio ND. perfeverer. infinuare videturs

1743

Ofisihi

Ergo /.6. Cod, de Prad, cj» alijs reb. min. che.

pupillos fuà fponté dolosécontrahentesnon

t poll

comprehendit.

yientibi

y. VIIL Pupillusfeptennio major, em-

tujus d

prione & venditione etiam circa rem 7 22,

, dont

Cod. de Adminifl. Tutor, absQue decretoalie-

xedit.l

nari prohibitam finé Tutoris fui auctoritate,

urf

vel eo in rem propriam auctore contractá,

ii N,

locupletior effe&us, in tanrum,in quantum

T A

locupletior factus, emptio & venditio Jure

?'/mz(z i

pofitivo prohibita & irritata non eft, fed in

quam

quantum ditior evafit, non tantüm natura-

amal

liter, verüm etiam civiliter obligatur. ffgs

ef:di

rinctp. l. 5. ff de Auctor, ec. tutov. l. 2v ff-ad Leg.

DC

d

Falcid, l,64.ff.ad SCtum T rebell.. l. 2. Cod, de

ee

t

y

Curat

:

28

P

j

i

Curat. fur:

of- modo i

n ejusdem alienatione

hrvh

p

t. avgum, S.

Ó

"

decretum.

Magiftracüs intervenia

yp

$..L 5.

K. de Re

:

b. eor. Cc. & L. i. & ult. Cod.

a

FT

Prob. Conuwactum

n

de Prad. c

Aljs reb.e5c.

n

yohibitum & irricactum

non effe, ac exeo-

c:d.l'd

h

licer obligari,

dem tàm naturaliter, quàm civi

U

!!g

üihil aliud eft, quàm confenfum

Jure pofi-

g"

[ j

tivo non

irritum & ad agendum in foro Ci-

f

u

ifle: fed pupillus empti-

vili efficacem . pofi

finéauctoritate onerofifui

(s

one & vendicione

tutoris, vel.eo inrem fuam auctore contra-

pl W

or effe&us; in tantum,in quan-

m

&à locupleti

g

tum dicior fa

&us eft, confenfum non irri-

li effica-

j

tum, & ad

agendum in foro Civi

TT

$. 4« L. 5, ff de Negot.geff,

cem pofuit. zrgmr.

Md WH

fínis princip. lx L. 5.

ff. de, Auctorir. && confenf.

figà tutoris aucforitate

j!lä.mww(

uia Pupz'llus vendendo

i

non obligatur : fed necin eme

ude , ni[j in quan-

nd

l. s. ff. de Auttortt.

tum locupletior facius eff, S. t.

contra eündem

hi

e confenf. 1n tantüm enim

4-L.35. ff*

l

'

lMWfä

datur actio empti venditi. argg». $.

' de Cond.in-

) imü

de Negot. geff.

fenis princip. 1.13.]

ff. de Infir.

Wf»n

deb: princ, f.

3. ff. Commod.. 1.io.

ad. & frpis princip: l x. ff. de Auctor.

econfenf. |iing

w

uoniam TureNarura equum e[h, neminem cum

altevius detrimenta eb-injuriá freri locupletiorem.

fing

1 206 ff.de R.jJ.. argum. l ult. Cod. de Ufucap.

i

^

Ergo.

n

gro empt.

»

?

29

Düng

&. IX. Paterfamilias impubes five in-

. tg fantiz fivé pubercati pruximus emptione &

"Kilt venditiene finé veri tcutoris fui. auctoritate

Conty!

caxeris paribus argum,finis $. 14.1, s. ff.de Reb,

It aCer

eer. (*c. L. 22 Cod. de Admisifl, Tut. tot. tif,

ditcrobhg

Ced. de Pred. &f algs reb, e$c . con:ractà, ditior

m fureg

non factusobligari Jare pofitivo prohibetur;

il in me

fecus ille, cum quo contraxit;. sass a/ium, qui

pilloey

fibi imputet, quód cum pupillo contraxerit,

' oneni

fciens autfcire debens eum non obligarifiné

lotetur

tutore , fibi obligare etiam fino tutoris audlori-

1j u

3ate potefl, fimis $. 9. In[lit. de Inutilib, flipulat,

m noy?

argmtn: cap, 27. de R. . i2 6, . Prob. $ quis à

il d

pupillo fine tutovis aniforitate emerit , ex no la-

zere con[lat contraiius, Namqui emit,obligatus

Pt

dÀ mnjänj

eff pupilla, pupillum [jbt non obligat, $, 19.0.13.

n

Jf-de A empr. & vend. quia ip bus caufis , ex

quibus obligationes mutus nafQuntur, nt in Emp-

jfin p

ohBibus,Venditionibus, Locationibus, Condutti-

l hn

onibus , Mandatis , Depofitis: fü Tutor& aucfori-

] cundq

lsl

45 nop interveniat,ipfiquidem, qui cum bis,(fci-

licet pupillis) cezzrabupz , obligantur : at in vi-

![M//))

Jf

cem pupilli nou obligantur.. fips princip, Inffit,

qtnfe!j

de Auctor. tutor. argum, fénis $.ult. Inflit, Qib,

m

alienare licet. - $.9. tn[lit. de Inutilib.ffipul, sed,

fjorent

4, 45 ff deV.0. cümpupilliconditionem fu-

am deteriorem aliter quàm cum tutorum fu-

u'/üf 3['-

erum auctoritate facere folüm prohibeantur,

G2

Ronm

1

4

Yoo

geeb o t

W

non veró illam abíque borum audorirate

Phut*'

(

meliorem facere. d. priseip. Inllit, princip.

&l

N

1. 28. ff. de Pack. princip. l1. Cod. de Aucf. pra-

n

Cod. de Contrab, velomitt, flipulat,

j

n

ffaud. l..

|

(

Ne quo

d fa'v

ere illorum conjltitutum efl , quibus-

d

r] m[w

bus ad le[ionem illorum inventum vide--

q

u

dam caft

Md

A,ca

atur. l. 6.Cod. de LL. . . Ergo.

$^

j

K qJ (

Sedquomodo nonobligetur: An natu-

AF(EG

raliter etiam in confcientdia, an civilicer tan-

l

D

tüm, acerrima utriufque fcholae Auctorum

f"

j

difpuraio eft. Relictis devijs olim ufitatis ,

J

uz Hunnius lib. x. 'ar-Refólur, tract. 4. queft,

17. deftruxit, trivium tritum reftat.

ra-

[ i

T

mes unus.eó ducit, quód pupillus in hoc

PAU

eventu naturaliter fimpliciter oblisetur, in

Jl

MUW

quo ex Theologis plerique, ex Legiitis eriam

n'*iü?wlüx

ao

magna Do&orum caterva oberrat: ide/, cir-

Alter eó tendit, quód pupil-

d

cumagatur.

lus fimpliciter non ftringacur nacuralicer , cui

jb

ls

ex Theologis Wadingus & Haunoldusin ef-

J

Mga.

fe&u infiftunt; quia ille tracZaz. de Coztradcf.

a

difp. 2. dub. 4. nm. 3- dici: Juri conformi-

Md

us videri pupillum non factum locupletio.

vier t

'yem , naturaliter non. obligari. Hic autem

Ms

1raéd 8 cap.3.contr.3. num.vo6. affirmat, pu-

r

pillum non factum locupletiorem nequidem

A nf«

videri naturaliter obligari ad fervandum con-

ïünhcns, [

tráctum, fed falvà confcienti fe gerere potle;|

R

l

qua !

IOI

Go o didb

1 Qd

quafi nunquam contraxiffet. Ex JCus eun-

Tertius fibi in

: Ó,. r

dem longe plures tenent.

L^ i

ambulantes: quales in. effe&u Bachovius,

Wilf, /h

Franzkius, Vinnius, Sutholt &c. quos fequi-

cur Clariff. D. D. Glettle, func, €ó fert; ut

" 6/ ) l]ülz

25 T

0,

obligatione naturali in veram & fictam fcif-

sà, verádue eà norainatá, quz contraipfum

: Àny

pupillum, qui emptionem & venditionem

Giriliter

finé tutoris fuüi auctoritate contraxit, neque

t Audy

indé ditior evafit , exercendo effectus pro-

Jim ul

priz ejusperfone nocivos efficax eft, vicu-

LO

jus debitum folutum non repetere, ac cidé

elar d

compenífatio objici poteft. &c.

Fictà veró

illus :

cà, que in perfonà pupilli quoad cfrectus

lst

quosdam juridicos rendentes in prajudicium

egilitt

non ipfiuspupilli, fed cerdj intervenientis:

N

v.g. fidejufloris, novatoris,&c. effe. cenfetur

10d p

ftatuant:: obligatione naturali verápupillum

yalitetyt

hujusmodi non tencri: bené tamen fictá.

Jdusin

Quem & Ego, quia hic planior, fecurior,

l C

ac Juri Civili Romano conformior mihi huc-

epnform

usque vifus eft: fi ibidem & mihi pedem fi-

)[1//7/6(10

gere liceat : aggredi compellor, proinded;

( AUtell

&. X. Pupillus infante major fivé infan-

na pi

tiz fivepubertati proximus emptionis & ven-

uide

ditionis contractum finé auctoritate cutoris

m cor

fui contrahens, neclocupletioreffectus, ob-

ligatione naturali verà & in confc

ientià non

€ pOl]

obli-

qu&i

G3

"

302

y

lh

l A'j[ut l

j

[üf? ]*,CU

obligatur. Clarif D.D.Kónig /uor. Principtor,

y

(

gur. Canon. lib. x.tit. 35.6. 4. 2um« 22.. Prob.

i

| (

! T !ügl

Pars prior I. Pupillus infantiz proximus finé

(i

"Iutoris füi auctoritate alia negotia contra-

T

d

hens, obligatione naturali verà non obliga-

gnfl ï ü

Qu

mätm

tur , fed quoad füam perfonam falvà con-

.ï

p

fcientià, ac ft plané non contraxiffet, fe ge-

J

i^

T

rere poteít ; ergo etiam contractum empti-

Ü

XJW

onis & venditionis contrahens.

Prob. ant:

ul

yi

Ecft de pupillo nihil fit expre[fum edicto, attamen

j

Jfine Tutoris auctoritate conflituendo non . obhi-

j

atur. $.2. Lt f.de Conffit. pecum. Quod pu-

T

jÜ

pillus féne tutoris. auctoritate Jipulanti promife-

Hia nec maturá de-

.

tit , fol'uerit : repetitio eff :

| j

N

,THW

bet, L. 41, ff de Condicl.indeb. acds naturales ob-

À

|

ligationes nom eo folo aflimantur, fi &c. verüne

n

ettam eo , NB. ff foluta pecunta vepetà mon po[frt.

«nnuy

£.io. ff. de O. & & Af, cui peromnia prizzctp. $. 4..

m

ly s

"1

z

L.16. ff. deFidejuf], concordar. . Sed cujus rei

QO

'!

l

promiffe & folutz repetitio eft, ejusdem

|

ifu

danda: aut tradendz nulla obligatio natura-

^

Ms

lis vera & in confciemtià proceflit. argum.

d9 n

primcip. L 6. f. de Condict. inaeb. $.5. h9. & l,

df

Io. ff. de $Cte Macedan, $. vz. L. x. f. d Leg.

ïä!rcä'qu(

Falcid. 1.7. ff de Fidejuff. L83. ff de Salur. quia

debit? velnon debiti vatio dm condifiome natura- Tumobüg

litev intelligenda eff. finis l, 64. ff. de Condidz,

i t

ne nul-

] i.

indeb. & qui non oblj'gatur, obligatio

là pre-

gtb o hs

193

lá premitur , particula enim 58 eft malig-

) u PU

nantis natarz negansomnem obligationem,

J OXl |

crgo

. Prob. confeq. l. Pupillus mutuam pe-

Ptf2 coy

cuniam a'tci[zima'a,

nzquidem jureNaturali obli-

»nOnOl

: de 0.

& A. Ergo fi pupillus

gatur. L. 9

n falva(

contractà finé

cutoris fui auctoritate empti-

one ob eandem quid folvit, fiquidem ex-

xiffe,

Í

b

ftac , vindicatur; fi confumptum eft, con-

P

di&io locum habet. fisisd.l.29. fiquidem iz-

luta

terdum . per[oma locum facit vepet

itioni: uf puta

oris aucdoritate ,

vel furiofus

w i

f pupillus finz tut

vel cui bonis inter

dittum eff , [olverit. Nam 1

37 '

hus perfonis NB. genera

liter repetitiezi locum effe

A r

' de Coudict.indeb. exgo

t Mi

non ambigitur, l. 19.

ln

emptio pracedens ob

ligatiomen. naturalem

&c m

veram non pepererat: tam parüm enim con-

di&io indebiti & obligatio naturalis vera cir-

L Mþ

ca idem in uno fubjecto efle poflünt, quàm

n h

parüm

natura anferis natur& vulpis identifi-

Loyus:

*v

q. II. Licét

Ccata CXI

fterepoteft. Prob. confe

quit

Í.41. ff. de Con

di&. indeb. L.59. ff de 0.& A. de

( nanyt

lationenominatim loquantur,

mutuo, ftipu

T

attamen majorrationone

ftquóad mutuum,

Z

quoad ftipulation

em, quàm

fit quoad con-

i Lt

vi quorum pupillus veram

tractus reliquos ,

" quia

aliquam obligatien

em fubire poffet ; ergo

Mu

nem à pupillo finé Tu-

ptdid

ned; quoad emptio

torisauctoritate contractam.

major ali qua ra-

peny.

uo

A

lipi

:

104.

p

j

tioerit, vi cujus ille veré naturaliter obliga-

JJ

L

tipoffet; quialmperator Juftinianus $.2./-

P.

[[it. Quib. alien. lcet. generaliter admonét;zez

"

pupillum , neq, pupillam ullam rem [ine Tutorts

Ü

cmh'

«

!

auctoritate alieuare , ideod, ned, contrahere obli-

Puor

j

gationem po[[e. càm. obligatio, cui fatisfieri

at

«

non poffit, non detur.

|ytt

Prob. II. Si Legislator Civilis in pupillo

ClPïöW

" W&

finé Tutoris fuiauctoritate contrahente , in-

W

x Yi

C |

columi obligatione naturali verà, obiigatio-

(

nem in foro Civili efficacem tantüm collere

(

Ü

n!

voluiffet, quomodó Juraindemnitau pupilli

i

(cui tamen prolixé admodüm confulere vo-

M',/I »

luére) fatis profpexiflent? parüm enim juvat

J

u

inforo civili convenirinon pofle,atcamen ad-

inftar aliorum . ad praftationem rei in con-

DL

i

tractum dedu&z in conícientià obligacum

IN

"

eíle: Ergo hoc ipfo, quód ille omni melio-

ri modo pupillo hujufmodi ementi vel ven-

F

denti profpicere voluerit, hujus moralitatem

m

confensüs ad fundandum Jus activum, non

Ui

veró paffivum in altero, fuftulit.

Wt

Prob. pars pofterior. Ubi lex irritans di-

DA

ftin&ionem non facit, fed genusaliquod ad

!

n o

( übiln

aliquid faciendum inhabile reddit; ípecies

tf

fub eo genere contentas, quot quot funt, ad

id inhabilitacas effe cenfendum eft, nequeà

(IHhif

nobisinter eas diftin&tio ad hibendaeft ; quia

t "

genus fpecics fpecialiffima non eft: Atqui /. 41.

L]

e

gteb o db

16j

r Ob]y

" de Condidt. indebit. & l, $9. ff . de 0. & TA

T

fimpliciter pupillum naturaliter non obliga-

DOncty

riftacuunt, ned; diftinguunt, &aliquam fpe-

z Til

ciem fub ly pupillas contentam , quz ex em-

AUUF (

puone & venditione finé cutoris fui auctori-

l at

tate contractà naturaliter obligetur, excipi-

unt; ergo neque à nobis aliqua fpecies ex-

n PUPIL

cipienda , & di(tinctio ftatuenda eft. Ergo

Chtt ,

pupillum tam infantiz, quàm pubertati pro-

ximum ex Contractu hoc finé cucoris fui au-

Dbh'gan'o

Q collr

&oritate inito vere naturalitér nom obligari

t pupl

dicendum eft.

ilerero

Confirm. ex $.

JSi quis. 29. l13. f. de A0f,

Tij

]

empt. C vead. faperiüs w. 8. cit, Ubi firapli-

du

citer ly pupillus exaudivur: Undeé fic infero :

dnate

Ubicun

1; jam auctoriratis Tutoris & pupilli

D

»Jigatum

mentio

c, nominepupilli, tam qui puberta-

fs

ti, quàmqui infantix proximus eft, venit. $.

el a

9. jun&t. $.10, In[Hit. de-Inutilib, flipulat, [, 9. ff.

[tatett

de «Acquirend. bared. $. V3. L. x. ff. de Obligat,

, 1101

& L. s. f. de R. . Ergo pupillus tam puberta-

ti, quàm infantie proximus obligatione na-

yd-

turali verà nunc hic nonobligatur. Anteced:

dad

quàm Confeq. patet exipfo $. 2. 4 1. f Com-

'Cles

mod. ubi fimpliciter legicur : Impuberes. Com-

Al

qnodati acfione non tenentur: quoniam nec con-

[UC 1

flitit commodatum in pupilli perfoná frae Tutoris

factus,

qula

aucforitate 5 má, adeü, u gtiamþ pubes

dolum

l

il

$

Wc

h

106

gteb o cbab

vwam f

i

dolum aut culpam admiferit » bác actione nou ne.

netur. (Vidzlicet verà civili, feducili. priac, 43,

n jm

il

quia ab initio non conjHitit.

*

uf

if

f«ed )

XI. Paterfamilias infante maj

Or crri-

n

L

,

tione & venditionefiné tutoris fui auctori-

UL

tatecelebratá, nec dolofus, nec locupletior : ,

; ]

|

effc&tus, obligatione naturali fictà folüm ad. |

gt

U(( i

ftringirur. Prob. Obligari naturaliter obli-

"

"l

gatione naturali fictà aliud non cft, quäm ob-

qïll

j

"

"

lieationem nacuralem in ordine ad tertium

g

Wr

in pupillo fingi; fed talem obligationernin

pupillo, emptione & venditione finé audto-

m

ritate Tutoris fui contractà, dolofo,nec diti-

s

ore effe&to, Jura fingunc: Nam

judri

'ïlig;älfmuï:

Hujufraodi fingunt in pupillo absd; au-

&oritate Tutoris alicui quid promittente;

nl

eum huic promifftoni obligationem Civilem

g

guulo

vel Naturalem veram non producenti , vera

fidejuffio accedere pofhit.

l.35. ff. de Recepr.

vimi

k

gui i

rhitrum. princip. l.42. ff. de ]ur.]uran PA

127. ff deV.0. Las. ff de Fidejul. $-4-L.95. ff.de

[akm&

Solat. qua , nifialiqua faltem obligatio adfit,

( lpl

nulla eft: Ergo ficta in ordine ad fidgjuflo-

"if

rem (cui non erat, curJurafuccurrerent; cüm

quum

codem favore, quo ipfe pupillus, dignusnon

TWrttnt

tf

fit. argum. L.35. ff-deFideju[J. & princip. l. 42 f-

deTur:jurand. ) q

ui obligatur, adeíle debet;

y obhga

quia principali nullo modo obligato fidejuf

Q

!

107

db odbdb

It'd)h' H

for non tenetur. argum. L. 46.ff. de Fidejuff, &

h : Pï inc,,

mand: Cim principalis caufa non confiflit : m&

ea quidem, que fequuntur, locum babent. $.L

Thajon

EW

129. 1.178.ff.de Reg. Tur. Accefforium enim pa-

turam fequi conertit principalis. cap. 42.de Reg:

OCl

uY 1m 6.

i f()hlm

In pupillo finé Tutoris fui auctoritate

aliter d

novanti promittente. $.un. 4. r. ff.de Novat.

Quim

quia ff id, quod tu Titio debes, à pupillo finé Tu-

d teri

toris auétoritate [lpulatus fuerit , ves amittitur,

VODeR)

ne uj

sam Qj prier debitor liberatur , b pofleriar obls-

gatio nulla eft.. $.3.Inflit. Ouib.mod. tollit. oblig.

yec d

Qui prior debitor non liberaretur, ft inper-

fonà pupilli novatio nullo modo nec Civili-

ia

ter, nec Naturaliter ceneret, & pupillus in eo

mittett

ftacu, quafi nunquam promififfet, Jure ab-

1Civilcrr

folute haberetur.

Cüm novatio tanquám

ti, vel

modus tollendi obli

fsj

gationem priorem, no-

( t

tt)i

vam obligationem , fi non Civilem, faltera

unnd.

i

|

l

Naturalem aliquam effentialicer generans ( üt

j

f

Á

erfe manifeftum eft) noninterceffiflec: Er-

'

j

0

df;:,

o aliqua faleemobligatio nacuralis interveni-

bulo-

l

re debebat ; quia novatio ibidem valida eft:

; um

Atqui non naturalis verain damnum pupilli,

snofi

poflerior exenim obligatio mulla & inutilss eff.2.S.

)j

quoad efficaciam videlicet in perfoná pupil-

jebet

lis ergo obligatio naturalis fi&ta in prajudi-

cium ac dananum ipfius creditoris novands

Lde-iäfl

OC

;.(M!

j

198

db o db

,:&iï'M

)Vï

^

j

n

hoc cafü rem omninó etiam feu debitum a- |/.;/

mittentis. Z.$.3. Ned; enim illud à priore de- Wäoïüü

bitore , utpoté per delegationem liberato , |?,j

nequeà pofteriore puta pupillo 5 ut qui finé Vjj

'Tutoris fui auctoritate ullo modo efficaciter |i^;)

fc obligare nequit: ultra petere poteft; fibi f

imputans, quod fibi delegari paílus fuerit.

.

"

J

»'I

In upillofolvcxïte pecunjas, eidemlocu- Ü

letiori non fa&to, abíque auctoritate Tuto- | i^

|

"m Tw.

d

risfuiquondam creditss , tertio, teftatore 44

['V

vefens debitum verba non veferente. — Aliàs,

quia zibil ejus debet , mullius momenti legatum

^

erit. Sed NB. naturalem obligatiomem ef» futn-

;

|

;

ram folutionem cogixance: f1 pupillus cas fol-

LA

verit: legatas. Solutione enim fecutáin pra-

o

judicium haredis legatumtenet, ac ab eo-

Y

dem, quafi verum debitum ipfi exfolutum

fuiffer, praftandum eft. $.1. . 25. F. Qnand.

n& r

.

"

M

dies legat. ced.

[ &M

InPupillo folvente mutuum olim abs-

due füo Tutore acceptum, cui füb conditio-

n

mr

ne hu

J

o,"

us CX

M

i

folutionis legatum quoddam à

La

If

creditorerelid'umfuit.

Quiaillud tanquám

debitum in Falcidiam hzredi imputatur; Er-

ï*ä/))g

o tále debetefle (altem fictione Juris in pre-

!d

I

Hl

judicium ipfius haredis. med. /. 4.4.ff. de Se-

lut. e$- Liberat. pupillus conditionis gratià il-

ij

.Iud exfolvens,legatum confequitur. 4. 7 4.4.

Cr20

dbeb o dodi

109

d

l

Óitt Erco conditiolegato adjecta, i debirum mu-

ii tuumexfolverit, debec efle polffibilis 5 aliàs

ll* eadem in favorem ultimarum voluntatum

lQ haberecur pro non adjectà ; & exfolutio ad

Cf

confequendum legatum neceflaria non. fo-

ote[l;

ret. $. 10.In[lit. de Hared. inflit. L1.9. 14. & ffwis

lu fch

yrimz'p. l. 20. ff. de Cendit.. Ergo fi poüïbilis.:

demlr

debitum faltem naturale fi&um in prajudi-

tate T

cium haredis, exiftente conditione pupillo

eflacors

legatum (folvere debentis, fubefle debet.

t. Ali

In pupillo defuncto, cujus haresex pu-

77 /egam

pillari fubftitucione exiflit is, qui eidemfiné

o hi

'Tutoris auctoritate nummos crediderat. $.2.

Qs aj

L.os. ff. de Solut. & Liberar. quia,non quantó

Iaityt

locupledor pupillus fa&us eft, confequitur,

d

fed in prajudicium legatariorum fideicom-

rÍontt

miffariorum in. folidum credicum fuum ex

" Crntni

hareditate retinet. . $. 2.

Eccur non etiam in emptione & ven-

m a

diione fingent? maximé , cüm nulla major

Jditio

ratio affignari poffit, cur Jura in his enu-

meratiscafibus pupillum, qui finé auctorita-

lm

te cutoris füi contraxit , obligatione natura-

qqua'm

f; jr-

li fidtà in prajudicium tertij obligari fingant,

& non etiam pupillum, qui finé auctoritate

lpfæ"

lt 5

Tutoris fui emptionem & vendirionem cele-

la inter-

ia

bravit: eftó ipfa CITIPE?OVCndiGiO nul

CGiTCf ia

144

CTgO

$!

.A1O

dbeb o du

j

)

ecflerit, negzotium non ullum geffiffe intelli-

.N

Ml

gant. $, 4. 4.70./f. de Fidejn[J.

i

/

T

&. XIl. Minor paterfamilias Curato-

if

,g

rem non habens de rebus, quae fervando

i

/

;

fervari non poftlunt, quarumque alienatio

p

decrerum Magiftratüs non requirit, emptio-

i

u

nem & vendiuüonem & Jure pofitivo validé

fU

hi

9

celebrare poteft. 7 4. Cod. Qwando decret.opus

moPefl. areum. finisl.o2, Cod de Admisifl. zut.

di

falvo ipfi beneficio reftitutionis inintegrum,

nuxw'w

fi íc lafum ex eàdem probaverit ( zsec ezim

i

j

atig,, qui mizor efl, flatim ef- circum[criptum

Iw

d

fe docuit. med. $. 4. . 8. ff de Jur.jurand.)

Prob. Obligari poteff paterf amilias , fue . pote-

i

i

flatis, pubes. princip, l. 45. jf. de 0.& A. Qui

i

textus de minore Curatórem habente ob

ais

p?,rnicul.as: fue poteflatis intelligi non poteft,

có quód ezdem nullam aliam poteítatem,

p

quàm curatelam excludere valeant; nmi illas

fam

fupervacué ibidem pofitas efIe , non absd;

;f:än.mï,

contumelià ipfius JCri Pauli, acfi hic muld-

d

plicáet verba finéneceflitate, affercre velis;

u

L

Poceítas ecenim patria per vocabulum Pàrer-

Tibl

fatilias fufficiencer jamjam exclufa eft; ergo

tll

& emptionem & vendisiionem de di&is rc-

tun

bus validé concahere.— Prob.confzo. $i fs?

A M

Curakore conflitutus Minor quimque e? vieinti

D

anuis so[! pupillarem &taterm contratium empti-

enis

"od

atb o dridh

K1i

iifc mmü

enis e vendis

jonis fecit, implorare inintegrum

ve[litutionem ,

[i necdum tempora prafinita ex-

C

Cod,

cefferint ,

cauisácagpità non prohibetur. /.3.

evui

de in integr. quia

ff emit aliquid , fivendidit,

Al

e captu

s efl ei faccurretur. $.. , 7. ff-de MinoriL.

'[) €mf(,

Ergo emptio

& venditio circa res alienarinift

YO Yij

fub certis folemnitatibus non prohibitas , ab

huiusmodi.minore defadtó celebrata, valida

WIMF

WW l

eít; namj/i deceptusfit in. ve , mon Ani£ babet

inïcgrug

auxilium, qnam re[Htutus fuerit fin.S. un.f]-l.7.

[

nonforet/fi hujus generisem-

de Except.Quod

Yi

puo & vendia

ó ipfo Jure pofitivo invalida

f

Jure liberatus effet,

eflet; cüma, quiaipfo

" M

ipfo Jure auxilium , exceptionem videlicet

4 Q

fa&i haberet, neque illi in integruni reftitu-

nte Ql

tio neceflariaforec. argum. L. 2. Cod. de Prad.ct»

potel

«ljs reb, minor,

Q quia, fi communi auxilio

(latem,

g mero Iure munitus [5

7t, non debet ei tributex-

ni ii

araordinarium auxilium boc, finis princtp.l. 1o.

1. 3. Cod. Siadver[. libert.

n absgi

F. de Minorib. avgum

cmuli

Ereo Minor Curatorem nonhaben

$, deRe-

vj

bus absQue decreto Magiftratüs alienari non

Mitr-

prohibitis, emptionem & venditionem va-

;etpo

lidé celebrare poteft; ab actu namque ad

entiam bona eft argumentatio,

i re-

g. XIII. Minor Curatorem non habens,

sifm

yieini

deBonis immobilibus,aut mobilibuspretio^

Ced. de Admitiiff.

ept.

fis, quorum alienatio À 22.

D

4A8 ,

Pa

112

dob o dids

j

Zut, decretum. Mágiftratüs requirit , non ali-

UT

ter emptionem & venditionem validé con-

UMT

trahere poteft, quàm fi legitimum decretum

(0

þ: Im

Maciftratüs fervatis $.9. 10. 14. 7 . princip. L13.

yll

p

[o]

g

. de Re

p.eorum,qui e&c.. L.x». Cod, de Prad.eh

II

M

MOU&L

Ali)

; reb. ebc.Áervanda prarfcripus, interveniar.

b !

. de Reb.eor,.ect»c. & l. 6.C.

bt

argum. $. 14- db $.

n

de Prad. &f aljsreb.ec?c.. Niftilledolum admi-

Udh

ferit, aut locupletior fa&tus fit, $. 1. /. 8, 4 ix. f.

ii

Mil

M

A

de Reb.eor, |. 9. Cod,depred. 69 alys veb. L.2,C.

W

m

til

P

iM

de Curar.fuvis;. — His enim cafibus quantus

"

dolus, aut lucrumfuerit, emptione & vendi-

IU

l

[MM

tione valida frzis S. unic, vel potiüs illius are;

Vi

],13. f. de Dol.. & argumS. i5. LV. fF. Depof. cc.

arcum. finis l.2. Cod. de Curat.furtof. junQt.S.r,

?'" J

m

L.36. L32. S. 1. L36. ff- de Pignor. aéf. ipfa tra-

didc, utvalidafit, decrerum Magiftratüsfo-

qm

4

W

'

t

lüm requiric $.52 g. f de Reó. eor.ec. l. ult.C.

1

de Prad. t algi veb.ee. & d.l.2, Cod. de Curat.

(

lx)k

Grief. Prob. Tam ergo "venditio tutoris nulla

f

ft fime interpofitione decreti. ffnis 1 22 Cod. de

y?d M

Adminift. tutor.

Pracipimus enim,- 42 bec

t

Id jl

omnia ( fcilicecin princip. d. l. 22. enumerata)

nulli Tutorum Curazorumve liceat vendere: nifi

u

!

:g

bic fort? nece[frtate b lege, qua vulficum pradi-

Tib

um atá, manciplum venderc vel pignorare, velin

r

denationem propter puptias, vel in dotem dare

Porft

en brateritum licebat; [ilicet per inquilitionem

4

udi-

W

|

113

ehebo dbits

m

:

l d&nai udicis €& probationem caufa, interpofftionemá,

U deereti, ut fraudi locus non [it. inquitlmperator

CCf

]

Conftantinus Auguftus 4, 4 22. Cod, de44-

nncip,[

]

Igniniflrat.tut, Ergoimpubes, minor ruto-

" rem, curatorem habens nequidem adhibito

VT. confenfu tutoris , curatorisfui , rem immo-

6

üm qdt s

bilem, vel mobilem pretiofam finé decreco

udicis vendere poteft. Z 2. 9. C. de Prad. e*

!

"ll alífs reb. ?« Ergo multó minüs minor fui

7^.i Yaris defticutus curatore hoc poteft. /. 6. C,

0 ep2. nemo cnim , jura plüs minori curato-

.

Y rem non habenti , quàm hábenti &e

juscon-

HUW!» fenfum adhibenti , indulgere. voluiffe, fibi

quit perfuaferit 5 cüm veri fimile non fit; quem-

ündy piam plus finé, 'quám cum curatore pofle.

pl tte

. XIV^ Mihor curatori fubjectus , finé

ts ejtis confenfti j 'approbatione ac auctoritate

m & venditiionem

lilt abfque^-dóló. empti

lml cóBtrahens j^contra&ui ftare nequidem in

"ii fóro aniriz tenétur. —rgto fínis L. 4. C. de

ld pEg. ed* alijs vYbb. ec, Attentá cit. jam, 422.

yIt Cod: de Adminiff. iut, e$ 1. 6. Cad. de Pred. e&

i3) aljis rel.ec. Altero.nihilominüs veréutro-

"ÁÁ due foro'obligato; quia lex irritans eft in fa-

puli vörgm&iihinqgüïn. v"Lrgto L 6. ff. de F. 0.

ii ju?,ec'?. [. 3, Cod. de In inteurum re[ffitutione,. Ex-

nil go-nnulla Turis ratio, dut equitatts laeizigm'mæ

U. patitur, ut ,que falubriter pro utilitate corum.

Et:'(n

1^-

d

&7&0

C2

-

14

dtdb od5

Ü W

P.

introducunzur ,. ea nos duriore interpretattone

d Obügauh'

"

|

contra ipforum commod um producamus ad. fevve-

^

ritatem. 1 a5.ff. de L.L. Ecdicamus, hosfinà

«Aü

g

u

|

'

curatoribus fuis conditionem fuam melio-7

'1

"

MW

M

j

"

remfacere non poiï'c.

[

f

p

Prob. l. 5 curatorem habens minor quin-|

bow»:

3'.

jl

u

ue € viginti annis poff. pupillarem atatem ves W^.

vendidifli , huuc contraétum fervari nen opor- W

get: cim non ab[imilis eà babeatur minor cura-! g

M

"

zorem babens , cui à pratore curatore dato , bo-.

.WU

j

gis interdicium efl. Princ. l, 3. Cod. de In mtegr.|

ib

'JIMU 4

reflit.. Sed cujus emptionis obligatio fervari i

non oportet , illa fimpliciter lege irritata eft; ? "

/

/

«JW

cum abíque vi obligandi contraéctus validus!

',F;h

|

;.Jö

jl

confiftere nequeat , tanquam deftitutus effe- ?

&u fuo neceflario. Ergo talis emptio fim-[*

pOH

]

pliciter leo

o

eirritata eft. Sed qui conuractus|Aij/

emptionis & ven

ditighhis lege fimpliciter irri- x

tatuseft , quo ad fofüim animz cuiam irritus l,

e(t. — Argto $. 16. l, 7. ff. de Pacf, Xrgo con-!ina

tractus hujusmodi emptionis & venditionis t

uóadforum animz etdam irritus eft.

jay ]

Prob.IL. Talis minor comparatur pro-ii (j

digo. 4, L. Sed prodigus ex contractu em-iíy;

puonis & venditionis finé curatoris fui ap- &j

probatione & confenfu inito neque natura- fuy,

liter, neque civiliter obligatur ; ergo neque hi,

talisminor ex contrau emptionis & vendi- s;

üonæx

dub o db

IIf

TC tionisfiné curatoris füi confenfu &

approba-

Wtl cione inito obli

gatur.

lusi hOS['

Prob. IHT. Pupillus finé tutorisfui aucto-

Whyritate emptionem & vendirionem contra-

hens in foro animz non obligatur ; uti fn-

"in; pra pluribus oftenfum fuic. Ergo nequemi-

? tti) nor finécuratorisfui confenfu &approbatio-

!ia4 ne emptionem contrahens , in foro animoe

minr s obligabicur.

t li,

Nec premit. Puberes fin? Curatoribus ais

dl poffumt. exx ffipulatu .0blg'gari. £, 101, ff. de F. 04

&ii; Ergo multó magis finé curatoribus fuis ex-

iruy €mapto & vendito obligari poterunt.

drgto

usvl 0245 princ, In[Mt. dex4ucf. tut, Quia circa

m qua puberes finé curatoribus fuis ex ftipula-

piofjtu obligari poffint, declarat JCtus Paulus re-

o datus. 4, 20, ff. de Rit, »upt, videlicet, qu ad

liai; O fficium curatoris ( quod in adminiftratione

umj egotiorum, ac folius rei fariliaris.7, 8. Cod,

loode Nupt, conítat ) non perünent : qualia

adirerant fponfalia de futüro — /. 6. £ de Spopf. &c

praífenti. Fs d.1, 20«4f. €f l. d. 8, Cod. de

qurmeiNapt. Siquidem La Severus €* CABIOBIBAS

( enreferipferunz in bac verba: ad officium curatoris

ii q4 miniflratio Pttelle pertinet, Nubere auterm pu-

pau P/Ila fuo arbitriopoteff, Quemadmodumi» ff-

om 7€ 4. 4 20, ff legi poteft.. Proindeque puberes

LY

ex ftipulatu cateris pari-

d:'ünä curaroribus fuis

tioti

H 2

^

bus

j

æ&oææ

x16

j

busobligari poffunc , obligatione meré per- |;

|

l

fonali, non eotendenti, ut alieneturaliquid,4

T

fed nudéutperfona Juris vinculo conftringa- Mï

)

,

yt

c

cur , qualiseft obligatio, quz ex conventio-;

j

ï

J

!

i

j

^

t

j

ï

[

ne fponfaliciä, ma:rimoniali confurgit, non|»^

Pïoï

veró obligatione terminativt reali circa ali- j//

|

uid, adminiflrationi curatoris fubjeQte , ^

j

alienandum. Colligitur fatis ex 2. /. xo1. Ubi ggram

ï

puberes poffe obligari folüm dicitur : Ergo us

non femper quoties ipfis promittentibus Iti- gt

ulatio celebrata eft , obligantur; aliàs certé d

TCtus Modeftinus fimpliciter fcripfiflet : ob-| V&

licantur. Cujus vigoris Ciz, L 10r. in ordine i

ad hanc materiam fit, jamipfe vidcbis.

du

Nec officit fiinftes: ergo qucafficiunt) jisi

erfonam , minor finé confenfu fui curato- | (l

risexpedire poteft; fübf fed contra&tus em- | pj

tionis & venditionisafficit perfonam. Zg-| i«

10 l,5. ff . de 0, &5 A. Quia obligatio empti ven- | jj

diti aliquod corpus, noftrum , aut fervitu- |fuw

tem, noftram non facit. 4rg£o l. 20, Ced, de b

Pac, Sedalium nobisadftringitad dandum' [j

aliquid, vel preftandum. Ergo contractumyl jr

emptionis & venditionis minor finéconfenfu

MÁ(

fui Curatoris perficere poteft. 2//fize, enim 1l- 1

ä

[

is. Yrgo que perfonam afficiunt cantüm,|;

u'J

Mul

,

minor finé confenfíu Curatoris expedire po- |(.

ln

l

ï

l

!

teft caníeac, qua pcrfqnam afficiunc i

n Or-

l

A

lu

1

dine

r1i7

there !

! dine ad rem | minor finé confenfu curatoris

ïturaliqu

fui expedire poteft, Ngturillat. Afficitqui-

COURIing

dememptio & venditio perfonam , nonve-

J'tt ró fimpliciter, fed in ordine ad rem traden-

Urgt

*

dam , cui przftande neceffitate. adftringit ,

lic

H

uti ex ipfa probatione fubfumpt. patet. — Ita-

i

que, cüm alienandarum rerum poteítatem

lS fubjct

'^Il! minor curatori fubjectus non habeat, neque

:l fe absiue ejufdem auctoritate ad praftatio-

"U nem rei obligare poteft: cum praftario rei

lii* alienatio fic.

lillet :

Necftringit, fi inferas : reftitutio here-

iyi ditatis fue fidei commiffz , eft a&us ad

ebis

officium curatoris pertinens. — Zrgzo finis $,

zi 2e ln flit, quib, aliem licet, e?c, — Quoniam pu-

iu pafi vel pupille folvere fin? tutoris auctoritate

KsU pom poffunt, quia id, quod folount , monfit acci-

um piemtis Y quum cilicet nullius vei alienati eis fi-

WUY ze& tutoris aucToritate conce[fa fit.. d, fine $.2

m Sed minor fub curatore hzreditatem fidei

,U. fuz commiffam, absque illiusauctoritatere-

d füctuerepoteft. $144 t ff. ad SCtum Trebel.

pür Ergo. Ergo. Nam quamvis Brunnemann in

ynfeni

d.l num,3. cit. $. ita intelligac, &infinezuss,

m i

3. ad 4 z. Ced. de Audt, praffand. ilumenam

antr

adpupillum extendat ; attamen hocin paílu

j

fubipfo militare, fequentibusavocor. Pupil-

auctoritate neque haredi-

n i".of- lus finé cutoris fui

Wi

cacenm

H 3

Ü

h

i18

dtob o iab

u

utdï

d

tatem adire. $.. In[lit.de Auct. tut. $, 3. L. 9.

[ ii

" v

a

: de Muéi cb confenf. Neqdue hareditatem ex

| u

'

fideicommiflo fufcipere poteft. . $, i. 72/£;z.

11[ (X'

«'f«.i

€ $.4.4.].9. Ergonequehareditatem fidei "

fux commiffam, &aditam, finé auctorizate |.

I

"

& "

fui cutoris reflituere potefl. — 4rgo . frviss,

W

j

2. Inffit. quib. alien. licet,. Nibil enim tammatu-

rquï

j

vale ef , quam eo genere quidque . diffolvere ,

&l

)

ä

quod colliatum efl, — Princ.l.35. f de R.3.. Si

TU

"r

Sp[i tutori rogatus [rt vefituere pupillus : an épfo

sl

:

auctore retitutionem facere po[fJit? e eff decre-

n ^

ji!

yum à Dive Severonmon poffe tutari fe aucfore re-

M If

Vituere bareditatem: quare? quia in em fuam

I

if

5 À

auctor effemonpoteff, — $. a. d. L. f ad $ Ctum

(1

"i

"Trebel/, Exgo auttutorisauctoritas ad refticd-

i

tionem hareditatusfidei pupilli commiflzne-

ceílaria eft, aut textus mox citatus falfus eft :

*anpo*

vt

Ergeo edam minor curatorem habens finé

E

U

ipfius auctoritate hareditatem ex trebelliano

tefticuere non valet.

W.

Cüm zz/. 3. Cod, de In

integrum re[Hit. non pupillo, fed prodigo,

Qu

od

quodplus eft Arero finisl. 6. f. de V. 0. com-

UuT

paratur. ; e autem quod plus frz , femper ineff

BITIT

fnd

rtnus. fitc. ff de R.7. propterea Mi: Ng.

& cafüm in 4. $. 14. pofitum ita capio: ado-

L:?roägal

Ilj

lefcens, id eft minor &rero 5. 2. IAnllit. de

Curar: abfens inloco fui domicilij curatorem

T

habet , ubi tertius quidam adolcícens nullo

"i

Qu-

"s

du o dodh

I19

I al euratori fubjeCtus heresinftitutus eft ; roga-

ligy, tus tamen , ut di&to adolefcenti non prafenti

& .j h&reditatemagnitam reftituat, quaftio mo-

'a fuit, cuireftitui poffit: anfufficiat, ut mi-

nj

1u&01.3.

nor canderaacquirat, fi foli curatori fuo re-

í

; «

tiL ldl

tuatur ? an minor neceflarió revertere in

" f

terrarn fuam , ac illam curatore fuo aucto-

WIWM

ritarem. interpanente fufcipere debeat? Et

Wa/vm

. Ulp: JCtus Z, 6. euratort tamen adolefcentis

Á

delf.].

n

ab adolefeente poterit. veffitui. bareditas : qua-

niam nece[Jaria mom ef. auctoritas ad reffitutio-

ul h

Wa

Zem. KFxire&e: nampro hispupillis, quiab-

'tna

funt, ipfituroresjudicium fufcipere debent.

d n

Finis $.2. L i. ff de Admimifl: && pericub tut:. Ec

cur curatores cxpedicndarum rerum gratid

relti

illent

pro fuis minoribus abfentibus judicium fus-

ffusel

cipere non poflent? Quod camen ex dictis fu-

periüs non eft au&toritatem fuam preftare.

ns fin

yellan

Confert L.15. ff de Autf. c& con[enf:

TT

g. XV.Prodigus moraliter & ethicé talis

erptionem & venditionem omni Jure validé

od

contrahic & obligatur.

Prob.Prodigus mo-

(I- g

T

ralier , ethicé valis exemptione & venditio-

]

ne à fe inità Jure nature obligatur: quia vi-

.N6

tium prodigalitatis dominium nontollit, ned;

ado-

poteftatem difponendi derebus fuis adimir;

it. d

od

ergo etiam Jure pofitivo obligatur: quoniam

finé facto judicis prodigo bonorum admini-

nUHO

*

ftra-

U

;

120

ftratio Ture pofitivo non adimitur & aufertur,

N'03,96,1;6&111 |

l, 1. L10.ff.. de Curat: furioft l. 6. ff de V , O. l.3, ngFf;,Jæl[au

Ced. de in Integr: efltt:. Siquidem prodigum 9

;

T

folüm ethicé & moralitertalem ex contradli.

t

busáfeinitisinon obligari, non expedit ; cüm,

TL ['

quia profuíos hominum fingularium mores

TA

ignorarc.prudenter poflumus, contractus

"T o

iil

boná fide cum illisinitos,indamnum & pra-

judicium noftrum redundare durum fit.

/Mþ!lhhw

&;. XVI. Prodigusjuridicé talisemptione

N

ä;

& venditione abíque confenfu &auctoritate |i/f/

fuicuratoriscontracta, dolofus necïuc ditior

"

|

1

|

Hgi

[

cftectus. rgto l, 2. Cod,de Curat, furiof. Sal-

H:h

|

auiï";,':[.l,,*.'tä; :

và in fuà comparte obligatione tam naturali

!

l

)

l

quàm civili. 4rgzoe l. 6. ff. de V. 0. juu£f; alijs

[

u

[

g(

«

L,L. hac in materiajamjam citatis, modó /. 22,

]

Ced, de Adminiflrat: 1ut: €$: 1. 6. Cod. de Vred.

u T

( aldsreb.min, obfervetur. $. 1,18, c» 1 i ff.

ia

Q

i

de Rebus eor. e5c. 4irgto d. l. 2. Cod. de Curat.

f'riof- nequidem in foro animz (naminfo-

gt

l

ro civili hujusmodi non obligari certum eft ,

t

^

2&

!H

cümille tradere,& promittendo obligari non

h

71

ofle /. 6. ff. de V. 0. Exprefsé dicatur) obli-

if

gatur. Ita Clariff D.D. Kónigin fuis princ. Jur.

lf

j

Canon.lib. 1. £/2.39. $. 4.2tm.24. . Prob.qui

!

h

|

Id

emptionerei fuz dominiumin alterum trans-

;

ü.*,

k:«fïf)üäml

ferre non valet, ille nequidem inforo ani-

hï-ïW[Pn

m obligatur; quia zemo poteff ad impo[fibile

A UY

6—

—

d55 o d52

T2«

ii obfje ayj cap. 6.de R.7.in6to. Atqui prodigus

'"4| juridicécalisemptione venditione rei fuz do-

Pt minium inalterum rransferrenequit; nam ff

Qiti fejens emam ab eo, cui bonis interdicfum fit , vel

lLs

cui tempus ejc.. Dominusnonera. l. 26. ff. de

m m

Contrab. empt, Cc.& Tulianus fcribit eos , qui-

COntr;

bus per pratorem bonis interdicfum efl , nibil,

Jm&p

sransferre po[e ad aliquem : quia in bonis non

m (rr

babeant , ciüm eis diminutio fit interditia, Princ.

IDpri

l, 16.ff. de Curat, furiof. quiaejus,cufts bonis in-

ucorn;

terdicfum [it , nulla voluntas eft, 1. 40. ff. de

Jue di

A.j, Ergo.

nif

Neque tibi aureos montespollicere, fi

Datii

mihi /,25. f.de Fidejuf. Übiis, quipropu-

201

pilloaut prodigo fidejuffit , ex interceffione

d0l n

ceneri dicitur, objeceris. Nam duplicem obli-

7277

gationem naturalem veram & fictam dari, & .

uf

fipropupillo, autprodigojuridicé tali inter-

TU7]

cedas, Juraobligationemnaturalemineofin- ;

ninfe

gere, ex fupra dictis clarum eft, nonquidem . ;

'wncü

co effedu, ucregreflum , fi conventusaliquid

prafítiteris, contra illos habeas 4,/125. Sed . —

arion

lobl ï

utipfe cum effectu conveniri poffis: tibienim,

; Jut,

Jura fuffragari nolunt , cüm imputare- pro-

. qu

prizfacilitati debeas , quod contra&tum ta- .

Tans

lium perfonarumin fidem cuam receperis.

) aj

&;. XVII. Prodigusjuridicé calis adrmelio-

M/h

j

rem frugem reverfus , cui à Pracore bono-

i

rum

il

122

Go o gocb

d

xguc H.IUE

rum adminiftratio nondum retintegrata eft »

/

emptionem & venditionem nec dum validé : ,

L

l

/ ïu;

contrahit.

Prob. prodigalitas juridica folo -

Wff

M

vitio morumnongeneratur, uti patetex fu-

ugll& ,C

pràdictis: Erso neque folà fanitate morum

o

Lüfm |

"

I v

"Ti

de(truirur.

Argtol 35. ff de R. .. Er

e

go hu-

Q^

AH

jufmodi preceptis prodigi Juridici ut ante

u

;g

G"ü'.i'.'*ä'.ïf

fuccumbit; atqui: Ergo.

r

l

NecobftatI. Qui praftat confenfum ve-

mmifin:«'.ïïf

rum & deliberatum obligatur veré naturali-

u

ter; atqui prodigus juridicé in emptione &

]o l, «l'/l; M

vendiaone pracftat confenfüm verum & deli-

wl

beratum ; ergo obligatur naturalicer. Quia

[

i

uf;'.'.';

ad contrahendam obligationcm naturalem

nonfufficit , aliquem fufficientimodo con-

sf

Ld

jgnt

fentire poffe, alio

uin ctiam contrahentes

roatrimonium clan

E'uziæigmfæent

|

eftinum cateris paribus

|

N

ad fervandum contractum | naturaliter obli-

l æ!'i]'prfl:m

garentur 5 fed infuper requiritur, ne con-

|

m 'm.n.ïu-.:

(rinmg

fenfuscontrahentis, quoadeffefuum mora-

pl

le à poteftate humanáirritatusfit 5 quicredi-

|iytny

tur: fi lex alicujusconfenfum fimpliciter ir-

]

D

i

titat , & fecantumiin foro exteriori negare

EU

actionem , nullibi indicat : neralis obligare-

ii

tur ad aliquid, quod nunquam przftare pof-

u

(l

fet , acad impoffibile. Haunold. Ze 7sr.

Ut

U

e Juflit. tom. 3. Traci, 8, cap. 3. controv. 3.

L

297, 206.

If«

It

Ne-

of

1258

det o db

tpta

!

|

um

Neque H, Le ge duodectm tabularum pre-

fïd.ica

af;L digo interdicitur bonorum fuorum adminiflratio,

r

Farft'ex,[; ?

uc. L1. f. de Curat.furtof. Ergo nequepro-

(C o

igus Ethice & moraliter talisemptionem

| & venditionem validé contrahere poreft.

C

Ergo

Q ut

d

1

. Quia Lex XII.Tabul. nonilli precisé, quiin

erogandoexcedit, & in coníervando defi-

enfüm

€it, & in aCctuexercito bonorum fuoruimm ad-

: Datur

miniftrationem interdicit ( aliàs fuperva-

eancé Divus Pius citatusáb Ulp. JCto. $. z.

ptionr]

n&di

l, 12. ff. de Tutor. &f curator.dat; cà.. 1n hac

r. Qu

verbarefcripfiflet: zom eff povum , quofdam

et[i mentis fua videbuntur ex fermonibus compa-

iCurda

do co

te5 effe : 1amen [ic traclare bona ad fepertinentia,

ut ,uiff fabveniatur bis , deducantur im egellatem.

ahentt

Eligendus itad, erit , qui eos con(ilioregat. Naw

paribus

&quum e[h , profpicere nosetiam eis , qui , quod ad

r obl

ona tpforum pertinet , furiofum faciunt exitum.

ne Con.

Cüm hisjamjam Z. X11. Tab. (ubventum, ac

mtmofe

profpe&um eflet: quia quod ad bona ipfo-

[uicrcdi-

rum pertinet, vi L. X/7, Tab, nihil re&éagere

fciter lf

pofleat) fedilli quiprodigus eft, talisin acta

! gcgilf Ü

fignato declaratusà magiítratu.Proinde qui-

.]jgafc-

libet, licetnec habeat tempus, nec finem

epo*

expenfarum , & bona fua dilacerando , &

Um

diffipando profundat , fi à magiftrawu talis

i

declaratusnon fit, non mipüs valide pacifci-

E

tur, quàm homofrugi; neque quatalisad-

N

-

VFI-

124.

ææþææ

"

verfus a&us imprudenter, & damnosé ge- .

j u

ftosreítitutionem in integrum habet , cüm iünaiv;ümgaï

neclex, qua taliter lxío in ordine ad refti- "

tüutionem faveat, exítet. Clarifl, D.D. Kó.

)

;

j

|

l

n

nig in fuis primc, Tur. Can. lib.A. tit.35. $. . mum.

:

jj

j

24. Haunold de 7wr, e? Tufl. tom.35. tradd. s.

PCT

j

&^.

Cap. 3. COHITUV , PUmI. 197. in frne.

hus

Neque 1II Siinftes : prodigus, fi fa.

:

wa

4

nos mores recepcrit , ipfo Jure definit in

ujj

ïg

oteítate curatorisefTe, Fizus princ. l1. ff. de

m

l UUU

Curat; furioft Ergoetiamfiimprobos mores

d

füíceperit, ipfo Jure curatoreindiget, 4rero

)

J

M

AA M

fzpiüsjam d. L,35. ff.de R.7. NNamnon fi ía-

nos mores receperit íin fe, ipfo Jureinpo-

fs

j

JC ,

teítate curatoris effe definit , fed fi hos pa-

«X

wl

lam quo ad rempublicam fufceperit, quos

N

absque previa declaratione judicis, vel re-

tcx:;:p&"m

ipsá vel verbis promulgantis, talem non am-

u

pliüs prodigalitatislaprálaborare , fufcepif-

j

)u

fénon valet,

i

Y

Neque urget: Furiofus in dementiz

]u

M

j

M

j

j

feríjs emptionem & venditionem validé

ID

t

contrahere poteft, neque decreto magiftra-

tüs indiget, /. 6. Ced, de Curat. furiof; Ergo eti-

RUPT

Wf

am prodigus ad frugem reverfüus validé con-

trahere poterit, neque magiftratüs declara- |im/;

tione indigebit, Quiafurrofus ut talisideo |'uy

& Jure pofitivo emere & vendere non valet,

| m

quia

I25

db o ob

moy

uia ipfà natura hanc poteftatem denegat, &

ïCt,gL

fi natura fua. hancilli concedic, Jus pofiti-

lal vum non refragatur. 4, /. 6. Cod. écontra foli

ï.

Dj degeneres alicujus mores non 'efficiunt , uc

$n L. X1I. Tab. refpectu ipfius vigeat, fed infu-

jf per declaratione Magiftratüs opus eft; ergo

etiam foli probi hujus mores civiles reverfi,

pus, (

hunc extra fpharam acivicatis Z, Leg. X1l

delini

T'abul. non ponent , fed declaratio infuper

:'o lcf.l.!

Judicisnecetlaria eric:. Cur cam varié?

5

Quoniam dementia fe ipfam prodic, neque

Xomot

gCt.Argt

aftutà diífimulatione tegi poteft; adeoque

neceísénon eft, utde abfentiàillius, vel prz-

on [

reitp

fentià Judex ftatuat.

Prodigalitas veró po-

ho p

teft abfcondi , ac fid frugalitatis velamine

obnubi, adeoqueomnino requiritur, ut Ju-

s u

vel i

dex decernat, difcernatvé , moresne fanita-*

10f af

tem receperint, an rc;cpiiï"e cancüm fingan- *

ulcepi

tur.

&. XVIII. Filiusfamilias impubes, de

menti

peculio fuo qualicundue nedue fefolo, ned;

uld

patre fuo auctore emptionem & venditio-

nem contrahere Jurepofirivo poteft: fiveró

*g/üra-

;octi-

defactó contraxit , tenetur velipfe, in quan-

tum ipfe locupletior evafit, vel dolum ad-

cott

n

tnifit. argum. L. 12.Cod. Ouodcum eo cc, vel pa-

ter de peculio profedtiuo , in quantum i

sidu

VJ[H[**

locupletiusfa&tum eft. $,6.4,6./f. de Negoz. geff.

9.4.

quiz

126

db o gb

|

l 'J

;

$-4. l. 1. ff. de Pecul. l. i. Cod, eod, aut quod

l

M

de illo, fi dolum commifit ( dedu&o fcilicet,

r

y

quod filius ipfi naturaliter debec) reftat, vc

I d

, .

in rem ejus verfum probatur. /, z. Co4. eo

d,

uá

n

Prob. Omnis ille filiusfamilias neque fefolo,

Al

vt

7

neque auctore fuo patre de peculio fuo qua-

licunque Emptionem & Venditionem vali-

7

lu

dé celebrare Jurepofitivo poteft, quinéau-

um

&ore quidem patre fuofe ex contra&tu vero

0"]" ')l)*

obligarc Jure pofitivo poteft ; quia /y sequi-

bcm»»

dem facultatem, Jus patfivuminfe ,' &adi-

fi

JLLJ*

vumin altero pacifcendo ponendi, abfolucé

n

& fimpliciter negat 5 obligatio veró empri &

"

"(

venditi eít effectus-neceflarius emptionis &

(ui

r

venditionis.

li

f

Sed qui im poteflate parentis , h-

impubes , n& auctore quidem patre obligatur ( cx

v

confenfu videlicet vero. 4760 $. ut. /,8.Cod,

:-m*wn

de jur.delib,| Argto $. 1. 2. €£ 3. L.8. Cod, de

1&!

|

1

[

Bonis qua lib. &c. Junct $. 4. 65 6.ejufd. 1. 8,)

v

Finis $. 1o.in[Hit. de Inutilib: flipul. smeds S.1. L.

jm

I41. ff. de V. 0. Ergo.

&.XIX. Filius familias pubes etiam in

hi »X

Ti

confulto patre (qui his in peculijs habetur,

Ánjr

ac fiipfi bonis incerdictum foret. Figis $. 2.

1177

G 3. l. 18. ff. de Caffrenf. pecul. junct. Fin: princ.

fliwrm

l.6.cr 7. Cod.de Bon. qua lib. chc. Et lunic.Cod.

4*-;:0 fit

de Caflrenf. omn: palats pecul.) de peculio fuo

;;:z::a'fm

eaftrenfi vel quafi nonattentá ctiam. /. 25. e^

$. u/t.

J

d

2

&ib o diab

127

!

dcduaof.äö. ulí.l ult.Cod.de « 4dminifIrat: tut. ac l. 6.Cod.

) , de Prad; C ais reb: minor .. Emptionem

L

& Venditionem & Jure pofitivo validé con-

iif ; trahic.

Prob. Empta ex caffrenf? ( vel quafi

:CUHO [UO

Argto fitis princ:l.G.e57.Cod.deBouis quaib.esc.)

di[ionc ;

Peculio pradia , ejus conditionis efficiuntur , quà

pollecpeculium caftrenfe. — Fipis $. x. /. 1.Cod.

CH', Quin

Ontrady.

de Caffrenf: peculs Avato l. umic. Cod. de Caffrenf:

omn palatipecul:.—. Quia eadem obfervari de-

Quà j

" bent edüamin his peculijs, quz quafi caftren-

inít,

:ndi: Ü

101

" flapeculia, adinftar caftrenfispeculij acceffe-

runt. 4./zg. princ. (.6. Cod. de Bonis qua lib. cbc.

Vr €mpj

Ergo pradia pecunià caftrenfi vel quafi ac-

Cmpta

uifita peculium caftrenfe vel quafi funt ; fed

'"" filiusfamilias pubes caftrenfis peculij aliena-

"! tjionem fimpliciter abíque omni folemnitate

*1À etiam in confulto patrefuo habet: in&.enim

EU g, L a. ff. de Caflrenfi pecul. à 'Tercullian: JCto

Mil refponfum: adionem perfecutionemquecaffren-

má j fium verum femper NB. Filius , etiam inviro patre

babet. & in 8. 1. d.l. 1. Cod. de Caffrenf: pecul: à

st Divo Alexandroitarefcriptumlegitur: Fiius-

MUU, faprlias aliemationem mullius rei [rn2 voluntate

lj patris babet , nifi cafirenfe peculium habeat. Ex-

ijri& o filiusfamilias pubes przdia caftrenfia in

wOl confulco patre fimpliciter abfque omni fo-

jiot! lemnitacealienare valer, fed qua przdia filius-

l210 . familias

pubes in confülto patre fi

mpliciter

jl

abíque

-

128

| 'ucllï

etüb o db

q

d

g

abfque omni folemnitate valide alienare V&-

let, de his emptionem & venditionem absque nfm;.?mm;

omni folemnitate valide contrahere potett.

»

'L 6-

r !

y

Airgto [.3.3. 4.6. 9. 11 C 16. Cod. de Pred. e

"

aljsreb:min: Ecgo de pradijs caftrenfibus ta-

jllo

lis filiusfamilias pubes fimpliciter abíque

f

T^

1

omni folemnitate: emptionem & venditio-

j

nem contrahere poteft. — Ergoetiam de reli-

p

ii

quis rebus, vel quzpretiofz , aut fervando

(it

La

fervarinon poffunt,inconfulto patre emptio-

hu;mmm j

nem & venditionemfimpliciter absqueomni

ng h

M

folemnitate validé contrahere poteft; à ma-

til u (

jori ecenim ad minus bonaef(t argumentatio.

U

.

Ü

f

Argto L1tro. ;f de R.T

Confirmatur. Stando in Jure nature

i

il

,talis filiusfamilias hujusmodi res acquificas ,

a

ivé fint «ejufdem generis, qu& cutoribus at-

IT

quecuratoribusin /.22. Ced. de Admin: tut: finé

!

lii

!

decreto alienare. prohibentur , fivé ejuf-

dem rationisnon.fint , 'emere&vendere va-

Q

purad;

lidé poteft:; Ergo etiam Jure pofitivo;' nifi

!u /! m

lex inhabilirans producatur; a lex irihabili-

fed potiüscortoDorans:

m

tans produci nequit;

deprehendicur enimin: fige $. 3./. 18 ff; 4e Cá-

t

l tll

firenf. pecul:: Quo

d pater predio caftrefiidéo

fervitutem vel rea

lem , vel perfonalémim-

j iümprcb

ponerenon poffit, quiaid eum, cuibonisin-

j /I Wtfi/f

terdidtumeft , verumnon eft, facerepofle

':;läl *üm hl

quae

!

gbf o ghib

129

t d quze ratio utique inepra forez, fi ad alienatio-

Omi nem predij caftrenfis fimpliciter decrerum

4Xtt y magiftratüs cüra caufz cognitionerequirere-

"db kur. «rgzel. 6, ff.de Reb. eorum etc.

Arenfib

m. XX. Hiliusfamilias pubes & incon-

ütr 4 fulto fuo patre de bonis fuis advenditijs ex-

Kwnj traordinarijs , non obfervatà etiam 4 22. e$

xam dn $. sdt. L. ulz. Cod, dev2adminiff. tut, l. 6. Cod. de

at t Prad. cf algs reb, minor. Erpionem & Ven-

««j ditionem validé contrahit. Prob. Quamvis

ii hujufmodi filiusfamilias pubes quó ad hujus

at generis bona pro patrefamilias non habea-

nmg; tur, cüm deficiat lex fidtione fuà illi affi-

Ítens. Argto [, u. Cod, quiseflament. f'acere pof-

fure niz

féni. Attamen quó ad actus inter vivos

|

| rA

fi

lijsfamiliarum puberibus , peculia caftren-

acqui

tICort

; fía vel quafi habentibus omninó fimilis eft;

vt

quia res ita rehélas frve donates pefitis [nb pote-

[ne &

/[4:3 Per/&nþ:; ,/;quidern Ptif;???d /I'l'p't dtdtl;ï (quæ

:

tl

aT

, conua

Gothof. in hunc textum fub litt. Q.

ïfiVO: '

; pu

bertas eft ; quoniam & in fine princ. 1.8,

| Co

d, de Bonis que lib, fab Iy plene atatis non

cinaol

jj

preciséannus2 . elapfus, fed pubertas venit:

uN

uti ex fequentibus patebit. Sub 9 n primá

ii

«tate. $. 3. emdem [,8. ceíte princ. e$* med. $ 6.

ejufd. . comprehenditur infantia ;; Ergo fub

: .

!

j

ly i2 fecundá etate in princ. $. 1. ejefd. [ 2ccas

*

j

-

p POP!

llaris, cüm hac immcdiaþ& illam fubíe-

r

I

qua-

qW

!

g

i^

[

^

/

1309

&beb o gf

/

|

,

;'I

l

m;ï

1

uatur , intelligitur ; Ergo per & plene «t« //

.»

l

H*AL'W(,

gís 1 fine princ. cit, l. $, pubercas connotarur,

Argtod. $

. 1. Quiahzcarati pupillan imme- 55j

diaté antecedit.

Infansfiliusfamilias , fiado« ",.

leverit( ideftpubesfactus fit. Argro $. 2.. Iaffit, *gübus ;

('unï

de Curat.) adbuc minoribus curriculis inflanti-

W.

Íus, hereditatem, quam pater in ejus infan-

w

tià adiverat, velrefpuerat , contra expref-

n

l

fumjudicium patris fuimediante reftitucione

i

in integrum , illam denuó vel refpuere , vel

m"s ]

adirepoteft. Medium 8.6.2.1. 9. Cod. . Eccur

n

"

fi ipfi puberi ea hareditas deferretur , con-

([,L

cra voluntatem patris fui eandem refpuere ,

g

veladire non poffet? Ergo zi prizc. d. 1.8.

de pubertate incelligendus cft:. Ergo ) /ice?

A

W

ub poteflate fimé , licentiam babeant , quo

Il QIL&

olunt modo difponere. princ. S. mnic, cap. 1.

[u.. .)». J

N. ug. Nam filjsfamiliasin bis duntaxat ca-

hg

fibus , in quibus usüsfrucius apud parentes con-

NT

flitutus efl , donec parentes vivunt , nec de $i

tirud

rebus te[lari permittimus , ned, citravoluntatem

i

lf

^

AM

n::k,r

eorum , quorum in poteflate umt y ullalicentiaes

concedenda dominium rei ad eos pertinmm alie-

i

nare , vel bypotheca titulo dare , vel pignoriad-

f L//!/).»:

Jígnare. melius enim eff coardtare jwveniles ca-

-

lltr,

lores

( quz vocabula magis proprie in mino-

i

| f&ïyf dfg!g

res , & minüs commodeé in majorescadunt)

:*'*?ffa/m

ge cupidini dediti triflem exitum fentiant , qm

l

J

;T

a

ee*

mcbome

ET|

ht i epg pofe difperfum exjpectat patrimenium, | Finis

OU €,c. d. 7. 8. Cod. de Bonis qualib.eic. Ergo hic,

anit ficuti illequi fidione Juris paterfamilias eft,

5;li in diftin&é de fuis bonisadventitijs irregula-

05.1.1i

ribus emptionem & venditionem utpote

li if

acum intcr vivos contrahere validé

ypotcfï:.

[j

Ergo.

i(fd a

&. XXI. Filiusfamilias pubes fivé majo-

elliruni

rennis, fivé minorennis fic, de bonis fuis

puete 1

adventitijsregularibus, fivé mobilibus, fivé

d E

immobilibus, que onerofa , vel quocunque

T

modo damnofaipfi funt , velquaz fervando

efpur,

fervari non poflunt 4rgtofiaa l. 22. C S.ult.

4

]. ult, Cod.de «Adminiflrat. tut. cum eonfen-

20) ht

fufuiparentis, cujusfub poteftateeít , absq;

m qu-

legitimo decreto magiftratüs; de reliquis ve-

^ UP'I

ró d, /. 22. finé decreto alienari prohibitis ,

t

non nifi interveniente etiam decreto magi-

ptes (

ftratüs, & quidem przcisé ob fuum zs alie-

wl

num, autin ordine ad alimenta parentibus

comparanda; emptionem venditionem va-

ht

lidé celebrat.

jl

v/reto med. L1.Cod, de Ronié

4j it-

matern,S. 4. GC princ. 8.5. 4.8. Cod.de Bonisqua

qri d

lib, &c. «rgto cap. 8. 3. de in Integ, re[fit,

lii t

Prob. $edpater quidem in pradicfis tantummo-

mino.

dócanfis ( quz debita ex hzreditate adità con-

du

traCta, nifi per alienationem rerum folubi-

f ML

lia , & inopia ; qu& ex utraque parentum

t

Z2

partc

5

u

122

,

j

i

arte vertitur, func) Pabear licentiam ruà NB.

m

g

i

ii

ves filiorumfamilias vendere fíl nomine : vel fi

u

jj

emptorem non invenerit , rite pignori [uppanere,

)

aullo sznodo licentia concedenda filys eajdem ven-

N

I

M

ditiones vel bypotbecas retracfare, Non autem

sm-c

i

g

licentia parentibus danda. (Scilicet à Pratore

M

j

dato decreto ) exzra memoratas cau[as ves ,

i^

uarum dominium apud eorum po[leritatem efb ,

fiot

d

j

i

alienare , velpianori vel hypgt/aem ttulo dare :

ciat o

Sed fi boc fecerint. (fcil. parentes)" fcituris quod

i d

n

nece[t eff eos in legum laqueos incidere (videli-

m

cet 4.22. Cod, de Adminiff. tut. l. 6. 12. he,

dueil

Cod. de Prad. & a(js reb: minor (c.ec.) Eui-

|

u

bus bujufemodi venditiones velbypothece (uut in-

: Ifü[filüflm

terdiclo . exceptis videlicet rebus mabitbus vel

s .

immolilibus illis , NB. us onerofa [unt , vel

M

l

j

ul

(p(

quacuná, modo damnofe , quas fine periculo ven-

dere patri cum patemä pietate licet : ut pretium

qwm W

vt

earum . velin ves , vel in caufas hareditarias

(

rocedat , vel filio férvetur. amed; S.5.l. $. Cod.

r

de Bonis qu« liber: Qu , quamquàm juxta

n

quofdam circa voluntatem parentis refpcctu

Md

bonorum adventitiorum filijfamilias impu-

vl

beris ftatuta fint. ( eftó optimá cum ratione

etiam de voluntate parentis refpectu filijfa-

mim

milias puberisintelligiqueant; cüm hic legi.

ccnruriq

timusadminiftrator bonorumadventitiorum

n

zegularium fui filijfamilias puberis 7. 1. Coz. de

uf

Benis

!

iib o dhaS

T25

DU) Bomis materm 8.2.1.6. Cod. de Bonis que liber:

U: fr, ideódue nomine hujus, qua ipfi per-

miffa &interdicta non funt , fe folofinécon-

iil

Wt

fenfu filij fui familias , bené peragere poreft.

lus (ij

vArgto $, 3. L.8. juncdf. $.2 l.6. Cod. de Bon.que

à Pa

lib. c $. 5.18. Cod.eod.). Attamen per hanc

WW l

interpretationem allegata non cluduntur ;

"ao

cüm eadem in favorem hujus & fimiliter in.

Iful) d;f;

favorem filiorumfamiliarum puberum: né

dU

Ícilicet cupidini dediti triftern exicum fen-

TU

tiant , qui eos poít difperfum exfpectat pa-

Bor,

trimonium, fancita fint; quümin fubfequen-

tibus eju/d. $. per ly autez itatutumfit , ut ci-

.) f

«fycn

tra voluntatem parentum, quorumin potc-

7770

ftate funt, filijsfamiliarum puberibus (deim-

i,

puberibus enim clarum eft ; nullam licen-

ln vt

tiam ijfdem concedendam effe; quia fubfe-

quentia né auctore quidem patre juxta jam

pmm

iif

tradita efficere poffunt) dominia rerum a

[ 6 (

fe pertinentium alienare &c. — Nulla licentia

m x

concedenda fit.. Quid obítac ergo quó mi-

od

nüs & hzc voluntas parentum in filiorum

fuorum favorem talis debeat effe, ut actus

[]pu-

dont -

rité faCtusfic ,. qualis requiritur, fi aliquidfi-

li impuberis alienetur.. Quomodó quzfo

iif

leg.

arctarentur juyeniles calores , né cupidini de-

diti triftem exitum fentiant, qui eos poft

orum

"r

l ta-

.difgcrfum cxfpc&at pgtrimonium, qu

mom

7718

3

w

-

dheb o dhab

U

'don!m

j

n

(

men tefte £. ulz. $. penult. Cod. de Benis qu« lib.

/

j

!

Suringi intenduntur : fi alienatio. peculijad

,?

ac[uPu

ventitij regularis à liberrimà parencis volun--

"

,W

tate dependeret? cüm hoc ipfo juveniles ca-.-

(

Y

pcn

r

H

]

lores magis promoverentur uti confideran- '

"

ï

[

ti patebit; ; quia pater equé, pronus ad alie- -

:

j

5

j

nandum, quam filius effc creditur , aliàs fru-

?tï

[

ftra refpectu alienationis rei filijfamilias im-

xdiha

,

puberis hu

jus voluntas circumfcriberetur.

J

j

^

Erco.

Ü ym

|

l

r

Qu

t

Dixi eum cozfen[a: qualisfit: an expref-

cuh! )- 4 !

fus, antacitus, qui contingit, filiberabono-

d

rum adminiftrrauo ipfi filiofamilias à patre

MT

concedatur, nihil refert. Mol: Je jur.e 3uff.

3

(d

: ;:ä?dïi«

Irach. 2, difput, 261. pag. 34. litt. .C.. Clarif:

l

D.D.Kónig faor. princ.Tur. Can.l tit;5. $. 4.

Ü

JIEJO

0f z. 25. circasmed,

(s

E. XXIL Filiusfamilias pubes peculium

(fic

N

profectitium habens ex ejus causà ob gene-

g

ralem & interpretátivum confenfüm patris ,

u

^

qui, hujus peculij adminiftrationem conce-

1

)

!

|

(t

dendo ; jus quoque de illo emptionem &

J

f

l

VE

venditionem contrahendi conceílifleintelli-

:fa"fäc?umï

gitur, czteris paribus emptionem & vendi-

35] qu

uonem validé contrahit. — Prob. ,ui peculg

]

adminiflrationem concedit , videtür permittere

MM 1

generaliter, quod e fpecialiter permiffurus . eff,

'

& ven-

"at

4 46. ff. de Peculio, Scd emptionem

ditio-

135

dhob o dom

hi« ditionem fpecialiter permiffurus eft , prafer-

!j timillorum, quz fervando fervari non pof-

ht vj, funt ,' ac fuperfluorum , itém & neceflario-

& à quà recta adminiftratio

lvenj, rum &c. Utpot

Df

non parüm pendet. — Argfel, 22. * $. ult- b

ult. Cod, de w Adminifl, tut, Ergo videtur ean-

) äJl'äsg

demgeneraliter permitterc 5 ergo. Hinc

oj

Inferes: $i qui cum filvofamilias contra-

Cb

xerit , duos habere debitores : fflium in folidum,

C patrem duntaxat. de peculio , feu peculiote-

nüs , id eft:ifecundüm vires & menfuram pe-

C

trabon

culij. /, 44. ff. eed. quia hujus voluntas non

abfolura & illimitata , fed certa & limitata

!d p

"()

)

refpedtu illius quantitatis in peculium con-

:

ceílz pracfumitur.

Cl

z. XXIII.Filiusfamilias pubesfivé de pe-

:.;5.5.4

culio fuo regulari, fivé de alià re emptionem

culut

& venditionem veré contrahens , perfonam

fuam nontantam naturaliter , verüm etiam

) gCl?C'

civiliter obligac , itaut poftquàm fui Jurisfa-

patni,

OLU

&us, vcl bona liberé alienabilia acquifiverit

(non obftante /, o. ff. de 0. c 4. Ubifolüm

m

yelt. "

recenfentur aCones quazedam introductz

obfactum, refpiciens perfonam ipfius filijfa-

di-

milias , quas ideo fuo nomine, absque con-

tulj

fenfu patris , inftituere poteft. Brunnem:

hent

4d d,l.mum. 3,) obligationi fuze ( qua ex re

4

Vee

ipfa dilationem capit.. «/4rgte priac. £. 5. ff-

4

que

jO

(

136

dbob o eech

W"P

Ti

quod eum eo qui in alien.. poteflat.) falvà fus

Wl'

Íi

erfonereftitutione inintegrum, fi lafus de-

|

H-

nnfl

rehenfus fueric. $. 4. À 3. f. de mimorib. fatis-

facere cencatur.

Argto fiuisS. 6. Iniitt. de In-

tim f

«mö»w

sttübus lipul. Argto d. $.4. L. 3. ff. de Minorib.

|

)

l QU

princ. l. 57. ff de jud.. Argto l. 2. f-quod cum

j

eoquiin alien. C c. Argto tot, tut. ff. & Ced.de,

yl

g

Wl

& ad SCtum thaced. — Argto $. 42. LA ff depo-

W W

fft. $. 2. L ulr. ff de V. 0. Prob. Qui ponit

u

confenfüm verum Jure pofitivo non inha.

IT

h

!

O

bilitatum, ex quo inforo Civili convenitur ,

& condemnatur, actio veró judicati inaliud

I

certum tempus differtur, illeperífonam fuam

[m lft)f

^il

non tantüm naturaliter, verüm etiam civi-

EUMUL

"

liter obligat , ac efficacis rei judicate actio-

jinzi

nis tempore id, in quod condemnatus fuit,

gt

praftarecenetur 3. fed filiusfamilias pabesfi-

vé de peculiofuo regulari, fivé dealià re em-

ii

yiilud

puonem & vendidonem contrahens, pr&-

ii

ftac confenfum verum , ut fupponitur, Jure

pofitivo non inhabilitatum , quia fffissfarni-

j:äml.

j

(tas ex omnibus cau[is: (in fenfuaccommodo)

tAnquam Pa!erfamzllr&: obligatur , Cf ob id agi

[«

€um eotanquam patrefamilias potef. L.30. f.de

fiamp

"

;Jab/zcn

O. €& A. exquo in foro civili convenitur, &

corademnatur , actio veró judicati in aliud

IC, Qu

certum tempus differtur : nam; ff ffliusfami-

mitt Z

7728/72

T z»ivojfatr:caævenfus , Qb condemua

Wbþg&

i

ehets o atb

137

| i

12 etm eunancipatum ,vel ex bareditatum poffea

| fllæfus l

judicati abiio i id , quod facere yqteü » danda

;norliþ! fi

eff. Princ.L5. ff. quod cumeo , quitin alien, po-

'"tl. l

J

ge[lat. cc..— Qui texcus de filiofamilias con-

C Miyj

fentiente patre contrahente , poftea actione

| Md

pulfo & condemnato intelligi non poteft ;

-ä CM;

cüm judicati actio contra hunc etiam non

hf

emancipatum ftatim daretur. -Ergo. Cur

li p

hoc? y;. Haunold sem. 4.. de Jwr, & 7uf tract.

I100 ml

8. cap. 3. controv, g. in fime num, 239.

Quia

Ieniy

ftandoin Jure Naturz hujufmodi filiumfami-

tiinalil

liasita contrahentem naturaliter obligari Cer-

mfun

tum eít, ergoquó ufque Jus pofitivumillum

m Qn.

non prohibet , adhüc obligatur: fed Jus po-

? at

fitivum illi bonorum füuorum alienationem

s at

actualem abfque confenfu parentis fui folüma

tibesfi

non permittit, uti patet ex particulis: domsi.

IC C

pium rei adeos pertinentis alienare , vel "lyytpatbe.

T Pfæ'

ca titulo dare , vel pianori affránare , ad aendi-

:j

5,JU

tionem id. eít venditi vaditionem prefilire de-

Gderant. ip med. $. $. L. 8. Cod. de Bonis

& lib,

M[dfïll!

mod

fubjedtis atque hàc denegatálicentià juve-

niles caloresjam fatisar&tantur: utpote vicu-

d

f.it

jusemptor venditord;carior redditur; obli-

a

ationem veró períonalem ad alienandum

|

nd

tunc, cum fui furis erit , non vetat , fed

famt

permittit d. d. tex:£exz confequenter utroque

t5 [b

u

fQIQ obligatun

l 5

Dix

158

PTETS

m dümï

Dixi þpr): vere contrabens : nam fi cm-

?

u

tioriem & venditionem adjedià conditione

ud

j

impoffibili, quain dubio non prefumitur ,

PICI

WV

init: qualis initur , ficum actuali ftatimalie-

f

a&[

natione exprefséemitur, venditur, itautpar-

ces aliter, quàm interveniente actuali ftatim

! rj ;

alienatione obligati effe nollent ; né oriatur

T

a

obligatio ad impotlibile , nullautroque foro

eít. Ex quo facile inferes, & emptionem

j(nmn» |

venditionem, quàm filiusfamilias pubes cum

i. -

T

confenfu patris , cujus fub poteftate eft , de

»

re rité folüm aliepari permifsà, absque decre-

iij

D!

"

to magiftratüs, vel non legitimo celebrat ,

T

( h

j

l

utroqueforo nullam efle.

;. XXIV. Servus, cui dominus liberam

! widit

eculij adminiftrationem conceflit, nomine

Wi

dormini, qui peculiotenüs obligatur. 447gfe

hi

8. 1.2 5. ff. de pecul. Emptionem & Venditio-

hY

nem validé contrahit. Patet: cum quia con-

ini

cefsà liberà adminiftratione peculi] empuo

u

vendizio ipfi ctiam permiffa cenfetur. — 47672

VU

TY

jn &y.22. allegat. tum quia quod tervi ex tradi-

donibus nancifcuntur: dominis acquiritur ,

l/

4j

fivé quid ftipulentur , fivé ex donatione, vel

lm

fl

legato , vel ex alià quálibet causá acquirant.

Wi

$.3. Inff. per quas perfon. coníequenter ftipu-

Ji

tili

[

latio, donatio & alia quzlibet caufa traditio-

i

T

quia

-gisvalidaeffc, ac fubfiftere debec; cum

)*:M

pro-

Gob o t

139

l4 fi "

proprietas dominij eft , admittere vicariam

Onditi,

&ürmjp

alterius operam. Sedde hoc confüule inter-

pretes ad ziz. ff. de pecut.

atim aj;A

jMtaum

y. XXV. Servus fuo nomine emptio-

tualifiäï

nem & venditionem contrahens civiliter nec

ftringit , necftringitur. Prob. zecfervus quic-

Ilé Of

quam debere potefl , nec férvvo patefl deberi, Sed

Quf

cti eo verbo abutimur , faum magis demon-

DN

Qubesqy

fframus ,' quàm ad us Civilereferimus abliga-

Honem. — Princ. L. 41. ff. de Pecul. fiquidem im

tl

üt dem

perfonam fervilem nulla cadit obligatio. l. 22. ff

de R.7.

Scilicetcivilis ex contractu fzis med.

xlebrz

$. 6. Inff. de Inutilib. [Hipulut. princ. l. 14. frnisl.

liba

435. ff-de O. e$- A.

uia cx eodem ewm fervo

nulla acfioeff.. . vovz. ff de R.7, Cüm, quod at-

10f

tinet ad Tus Civile, fervi pro nullis babentur.

Argn

Princ, l.32.f. eod. concordat ffmis 8. wuzjc. 1, 3.

nditio

|à COIE

f-4e Cap. minut.L x.ff. de

)ur.delib. 8. 7.1.38. f

de F. 0. Ergo. Quodadeó verum eft, ut poft

cmpn'o

quam etiam Juris Civilis capax fit, emptio

Anl

venditio in fervitute celebrata civiliter ftrin-

xrradig

gcre non indipiat. , princ. L.64.ff. de Cond.

(ty *

12 deb. l1. 2. & 6. Cod. an ferv. pro fuo fa?t. eic.

T

Quia, quod initio vitiofum efl , mon potef traéfn

r'ant.

jpu-

Jemporis convalefcere. L 29.ff. de R.J. . Nifiin

favorem libertatis videatur in libertate facta,

üicio»

Crgto 1.3. Cod. anféruuspro fuo faifocic.Ibid,

| quia

Brunnem. zam.2..

p

g. XXVI.

2

Y4O

,ææ*o'em

4(

L

.XXVI. Atcamen obligatione naturali

'

M

t

u

verà obligatur& obligat. — Prob.T. servi &c.

[

j

Ex contraclibus civiliter quidems non ebligan-

|

uno",.

,1'.".

l 'Qcm

d

pur z fed naturaliter obligantur c& obligant. li.

iil

U

ff d: 0. Cb A. princ. LYs. f. de Conduf. indeb,

u :

Sed emptio venditio eft contractus; Ergo ex

fok

i^

cádem civiliter quidem non obligantur, fed

Y

naturaliter obligantur & obli

o

cant.

Prob.IlI.

dcmwüf&

0'4-

Solutiab ipfis nullarepetitio eft. . princ. L.

[at

etu

ütü*

" de Cond, indeb.med. $.2. 1 21. f. de Fidejuff.

L. 13. ff de Solution. & in eorum prajudicium

um

Ü

[

fidejufforintercedere poteft. 4. /.13. f- de Cond,

indeb. & $. 2 Lax. ff- de Fidejuff.. . Cüm Jure

i

j g

quidem Civili pro nullis habeantur , sez ta-

!

ia

men ( Jure naturalis quia.quodad Jus natura-

le attinet , omnes homines equales fumt, 1.32, fff.

gmm "

ü

deR.j. Ergo Jus pofitivum confenfüi vero

fervorum ejufdem moralitate intactà relictà,

N

d

audientiam folüm in fuo foro:ob defectum

I

ftatüsperfonzobligantis, velobligatz dene-

gat ; fed cujus contrahentis emptionem &

p h

venditionem confenfus quó ad effe fuum

m (

morale à Jure pofitivo intactus relinquitur ,

AL UL

ille ceteris paribus obligatione naturali verà

tpnáa

3 ((

ebligatur , & obligat 5 ergo fervus emptio-

nem & venditionem contrahens obligatione

VU

Hincfer-

naturali verà obligatur, & obligar.

Va

vusinforoanimz emptioni vendidoni ftare,

i

&

ét5d5 o diodts

l4l

"i & eandem quó ad poterit, vel incerim dura

""!| (ervus eft ,. vel poft adeptam libertatem ad

?h tht

implere cenctur, ftmiliter & alter ( quamvis &

llgant.[;,

ille ic , fub cujus poteftate hujufmodi fervus

4j

eft, modó non fit dere illius emendá ) qui

$j El'g;

cum fervo talem contractum celebravit ,

ADtUr,

!

huic ftareadftringitur , &, modó fervuseun-

Pro

dem füá ex parte complere velit , illum im-

fri. i

:

plere obligacur ; eftó poft manumiflionem

d'tfla'qr

etiam hàc de causá neuter actione aliquá ci-

|

Vdict

vili ceneatur. Solutum veró repetere non

A

A Qu

offit, quia naturale agnovit debitum. l.e£t

lt

Arqtol.64. ff. de Cond, indeb. Hactenus dicta

L

de fervis fufficiant , cüm in Chriftiano orbe

lt

fervitus utpotenaturali Juri &charitati proxi»

nf

mi maximé contraria , fublacafit. — Hucüfqg

] Yero

dictis

rdi&ä)

Non obftat.1. Paterfamiliasimpubes au-

n

é&ore cutore emptionem & vendiuonem re-

dene

&é contrahi. Ergo & filiusfamilias auctore

"T

patre. — 4rgfo $. 1..3. ff. de Adminifl. e pe-

fj |

ricul, Quia pupillo actio quafi ex contractu

fUf

contra rucorem ob malé praftitam auctorita-

cem prodita eít, nonidem filio adverfus pa-

v;rä

trem, tum ob reverentiam ei debitam , ob

(10

ont

quam acHiones ad'verfus patrem nequidem fi/ie

fet

preffari poffunt , dum in poreflateeyus eft. félius,

at

l. 7. ff. de Oblig d a&f. tum quia lis nulla effe

«

EQ»-

t42

j

oteft inter patrem & filium. 4rgto. 4. ff de

r

y n

Judicys. ob identitatem civilem perfonarum,

f

D

l

at

vi cujus ex nullà causá inter eos actio civilis

'I

T.

naíci poteft. smed. $. 12. Inffit. de Oblig.ex de-

a

lic?, confequenter huic aliter,quàm irritatio-

yate

ii

ne fui confensüs etiam ftante auctoritate pa-

eris profpici non potuit; cüm ratione fragi-

y

lioris ztatis periculum fit confensüs potiüs in

It PW j

detrimentum, quàmemolumentumfuum ;

p

TT

& quidem majus , quam refpc&tu puberis.

u

ul

Quá de causáned; impuberem inter& pube-

n

Wi

rem paritas eft.

n

Ned; Il. Proprierarius extraneus infcio,

u OA

(

rmó & invito ufufru&tuario proprietatem

n

yn

alienare fimpliciter poteft. /. 2. Co4'. de Pfa-

TM W

kl

ruc?. Erco & filiusfamilias infcio & invito

t

N

"

paure faltem illud fuum peculium adveni-

M

"I

l

i

:

tium ordinarium , quod damnofum ipfi &

Qj

J

U

W

onerofum eft 5 maximé cüm ceffecprohibi-

AUH

conis finis.

W [] A

Quiaeítórationerei & fervitutis

N

T

"t

aliquo modó paritas fit.. 4yg10 $. 2. Inffit. per-

(s

TU

quas perfonas, $.3.1.6. Cod. de Bonis qua lib,

M

Attamenratione períonarum, &illam & hanc

poffidentium paritas non eft ; majori enim

;gnfumpf?ri

AL NT

favore pater, né fcilicet proprietarius mole-

u d.

ftus & ingratus ei forté obtradatur , ratione

|

reverentiz à filio eidem debite , dignus eft,

chez de

quàm aliquis alius extraneus.. San

Mairim,

saomm

J

W'Wf' Matrim, lib. 6. difp, 39. num. 7. Magnif. D.P.

Onamn Pettfchacher £ra£.de Contradk. incommuni 9.

od

. art. 3. num. 368.

Mlg.ex&

Cap.8. * de in Integr. reflitutione quod

] NU

attinct , quoufquc'hocloco ftringat, lectori

JT1tae

amico primá ftatim fronte apparebit.

Onefr

Inferes: illum, qui cum pupillo, mino-

| ponu;.

mf

re , prodigo cutorem vel curatorem habente

absque hujus confenfu defatto emprionem

pl

h

& venditionem celebravit, & ab alccrutro)il—

'Api

lorum mercem accepit, rei accepe domi-

nium non acquirere ; cüm caufa translatio-

If

fetit

nis cx parte illorum nulla fic , & inucilis. $,

2. InfHit. perquas perfon cjc. — Finis L 9. ff. de

i

'

IviO

Autf.tut, Quia contra&tus ex parteillorum

ex di&tis nullus eft ; proindej; acceptum

|vent.

reftituere utroque foro tencri , nifi contra-

p

é&usaudctore cutore pofteà de eà denuó initus

otite

fuerit, econtra pupillum rci à comparte ac-

Yitu

ceptz dominium acquirere. jrz/st. d. L. 9.

" /(r-ï,'

Quumin hacemptio &venditio fübfiftac.Cit.

"1

D.D. LL. fupra. quem , fiforte fine dolo hanc

hu

confümpferit , nec indé evaferic ditior, ad

f

nihil reneri. Secüs veró ( cum micá falis

ole-

ont

rcamen ) efle, fi cum filipfamilias contrax-

erit.

"

TR

j

8. 4.

:

144

Cs

J

9

g

"

- 1V.

y

Q

dch b c/jx

Qui nam Emptionem & Ven-

VT

!CP

]

j

ditionem contrahere fpecia-

pïäö

Mc müü

p

liter prohibentur ?

(

o

á

obl

u

TOral Queftionem hujus loci de ijs

JICdCf j

al

N

M pracisé non effe , qui fpecialiffime

emptionem & venditionem celebra-

ia dnd

"

te prohibentur, fed &ad eosfe excendi , qui-

busrefpe&u certarum perfonarum , acrerum

n g

D

m

do;:-'

& hunccontra&uminire, fpeciali legeinter-

dicitur.

/

d

ia

Nora II Legislatorem Civilem con-

tradtum emptionis & venditionis certà ex

ijwrbab*

i, Lt

r

radioneannullare,perfonafqué certas adillum

celebrandum inhabiles & incapaces reddere

omug

lr al

pofle,patet:quiaille validus effeintrinfecé non

cxigit , fed ad valorem velnullitatem indif-

d i

T

ferenscít: confequenter determinationi Le-

"m

gislatoris Civilis fubjacet; Ergo fi Legislator

P

Civilis illuma abfoluté invalidum velit , inva-

us C0

lidus abfolutéerit; Jusenim Naturz contra-

Mi '/'f

Q A

Gum initum przcisé validum efle non vult;

quia valor ifte intrinfecam honeftatem non

us d

i

dicit 5 ergo fi Legislator Civilis abfuluté ve-

fateor

; nm: ?m:l L M

;ic, hic validus cíle poteft. Equidem

à per-

dibo as

à perfonis, quibus celebratione emptionis &

venditionis fpecialiter interdicitur , ferium &

V

[

deliberatum confenfum elici poffe, atduc

hoc pofito, efficacem obligationem fpe&ta-

K

!

|

tÓó przcisé Jure Naturz confurgere ;5 at me-

miniíle oportet : auctoritate Legis volunta-

tem humanam ità inhabilitari poffe, ut ad

odd; obligationem parandam raaneat inidonea.

xilii; Sic defactoConfiliumTridentinum matrimo-

Vil nia clandeftina itairritavit, uc, tametfiin Jus

il,; connubijferió confentiam, attamennihil Ju-

kt ris acquiram , aut transferam ; eccur non

tiy pari ratione voluntas à Lege Civili ita inha-

bilitari poffet, ut obligationeminducerefru-

1 9 ftra fuftineac? Ned; hocfacto Legislatorfines

ajg Natureturbat, quia Jus Naturzabfoluténon

ll vult ,. utomnis deliberatus confenfus effica-

4 cem obligationem operetur , fed tantüm il-

Cépot

le , quem Legislator Civilis legitimumagnof-

ibd

cit His premiílis

lt

x. l Quiprovincias raoderantur. $.2.

d. wv. Cod.de Contract, Tud. ícu qui officii

Ut

[l*

causà cum imperio in provincijs funt: ut

Id«

Prafides. Argto « 1. ff. de Officio prafid. Pro-

ult;

confüules. Argto l. 1, ff. de Offic.proconf. Guber-

non

natores & rectores. 4710 [.33. ff. de Reb. cred,

fivé perpetui, fivé cemporalesfint, non ob-

Y

ftante. princ, l. 34. ff.eod. utpote cujus caufa-

RE

18

PCK-

146

db o hss

!

lis ratio adzquata effe non poteft ; partim i^.

cum nullibi hecreftrictio ulteriüisinveniatur; n

fed leges fingule hác de materiá loquentes;,(i^.

finé omni exceptione imperij perpetui ,grií

uemadmodum eafdem perluftranti appare-

il nf*?!

|

bit, fimpliciter prohibeant ; partim quiara-

u

tio prohibitionis & fuper magiftratus perpe. ;j

tuos cadit. Ec in eàdem provinciá, in quà j; ,/!

di&orum officiorumaliquo funguntur.prisc. jíj,|

l. 65. ff. de Contrab, empt, & odminiftrant. $ "T

2. 1. 48. ff. de Tur.fifci, & à fuis provincialibus, jj

uibus pr æfunt,rcgularircr nihil emere pof- ,j

funt. A7gto$.2. L.6. ff. de Offr. proconf. Argta (

l. 62. ff- de Coutrab. empt. Argto $.2. l umic gt

Cod. de Contrat?. Tud. Argto l.umic. Cod. firect.| u

provisc. cum quia. principalibus con[Htutioni-

mv;

CM

bus cavetur, ne bi,qui provinciam requnt , ne-

gotientur. l. 33. ff. de Reb, cred: tum quia pro-

6a

vincias moderantibus non folüm donattones , fed

Til 'U

etiam emptiones quarumcund, mobilium vel im-

id

mobiliumerum penitüs anterdicuntur. princ $.| u

|

2, l. i. Cod. de Contratt.]ud. NeQue períe;? ,.

i^

d.d. tex: tex: nedue in cádem provinciá per

77

Ínterpofitam perfonam. — Frzz $. 3. d. . wnic,

)

vwd

í

|

Argtol.g1. ff- 4e cIcquirend, vel omitt: bared,

u

quia, quod qr fao nomineexercere probibetur ,

W ff]h

id nec per [ubjecfam perfomam agere. debet, $. X,

N

l, 2. f. de Adminifl, rer.ad civit. ne, cüm ,

l

J

quodT

h

dbeb o hm

147

.ü;p

d

N

uodperalium facit quis, ipfefacere videatur.

InYeng

OQue

$.12. L.1. f. deVi t vi Armat.cap. 72, de R.

pCïp:(

in 6to, . Alia via prohibitum exercere per-

mittatur. - Ned;, /icé eriam facri apices ali» '

Anti q

K

quid eorum peygniferint, qmed. $. 2. d. l. unic,

[imq

quamvis qutcung, adminiflrationems in flarem-

dCUS r

tffima urbe , in qua & Imperator fedem fi-

Cd,U

Xit , geruzt , emere mobiles ves vel immobiles

uqtur.p

go[fint ,. £ [pecialem fui muminis boc ei permit-

nillrg

tentem divinam ve[criptionem smeruerint, Finis

Ia

ritc.d,l.ss. Cüm , fi hi poceftate (uá abuti

D l

velinc, Principemfupremum habent infpce-

jl h

Gorem& correctorem , nonidemilli; con-

. ]u

fequenter, quia frequentioris exorbitatio-

i fri

nis poteftatis refpectu prafidum provincia-

dul

rum majus periculum eft , illi durioribusle-

l, !

gibus coércendi funt. Brunnem. ad Z. / zum.

Ua !

6. adcó quidem, ut , 4so4d. à prafrde feu procm-

[//4) !j

ratore , vel quaolibet alio ineaprovincia, inqua

uli

adminifirat , licetper fuppofftam perfonam com-

.

W/r; ;

Pdïafll??l €

.

infrmato contraiiu vindicetur.

/;trli,.

$. 2 d. l, 46. ff de Jur.fifci. Nec ratum ftt.quad

4 pc

tll

lus venditione datum efl , licet quinquenaletem-

prs pofl. depofrtam adminiffrationem exce[feviz. ,

m

velcon[enfus venditoris poff eamdem adminiffra-

7/]

tionem adjectus fit.. Fins $. 2. d.l un. (Quod

M

fecus rursüs eft in magiftratibusurbanis. $ 1,

jl

prum fuerit reddi de-

(

d. l 42,) Sedquod em

*

;; beat,

&!

|

fj

348

&b o

(

f

bcat , & nihilominüs à venditore , non ob.

D

(

i h

y

X'x

Ü

p

ftante f(ne$.2. « 46. f. de Tur. fifcix Qui non

1

D

T

de emptore huju

fmodi fimpliciter , fed qui "

f

)

I.A

Ü

in officio publico conftitutus pecuniam ac- ,j

W'U

l

ul

cepit , quo magis vel minüs officio fuo faris ;

,

!

faciat. 4rg701.8. é ejufd, 6-1-17144'1-7"1- n- K.unr,w-

|

.9'

1u5. loquitur, etiam pecunia1n paenam rcti- ;«j

i

neri pofit. | L47g£0. /. 11. Ced. de His qu& vi

p

4c. — Et argum. l. unic, Cod, fireci. provinc.

usl

Quz fingula italaté patenc , ut non folàm

ag

circa adminiftrantes, fed etiam circa admi-

öä)ü ) L*

niftrancium filios , nepotes ac propinguos ,

0il

articipes., confiliarios domefticofque, qui- , 3

bus vel ipfe adminiftrator operam dederit.

ir) g"ï] [

Argto l unic. Ced. firecr. provinc.ebc. Vel ipfi

1 u

freti poteítate officij füi , perimpreffionem

] !jil

venditionem extorferint.. 4rgro [. 11. Cod. de

]

His qua i , ocumhabeant; quia Divus Jufti-

t

nianus, ad hos etiam trahi neceflarium du-

j *FOW.

xit. Princ. $. 3. d, l, snic. dida excenduntur

a

pv

etiamad eos, qui, quiain mediocri cantüm

LT I,ü

officio conítitudi, per fe cerribiles effe non

hh

poffünt , atramen vel perfe, velperaliosper

Yi

impreffionem ( nefcio quanti exagerando

T

poteftatem officij fui ) efficiunt , ut quisrei

fuz in eádem provincià, velloco, ubi tale

It )

lil

j (

u

LU

officium peragunt , füb vendiuonis citulo

(l

Ug

faciat ceffionem. , /, 11. Ced, de Hi; qua vi me-

Uffv(! Sed

-

Cur

ebo o db

149

Cur fuperiüs recitatorum emendi po-

F) Bon;

.

: Qj teftas adempta fuit ?

n fcd«

E. Quia terribiles effe. Prizc. l. un. Cod.

vuis, ff re&f. provinc, ac occafione poreftaris uti ,

df e minacemfervorem fuuminvitis bis, quorum:

utilitas agitur , exbibere po[junt.

Finis prim-.

7 1»]&: |

af

l, unc. Cod. fiquácung, praditusporefi:&c. Vide-

licec ob periculum univerfale, ne per mecum

;'Hläqm

imperij & poteftatis impreflum , per concuf-

1. pns

n f

fiones & terrores, provincialcs & fubditi,qui:-

bus regulariter libeta poteftas vendendi efle

t al

debec , uc in calce hujusDifputationis appa-

)inguw

Juequ

rebit, adducantur & adigantur, vel ven-

dere, quod vendérenolunt , .vel viliusven-

d

dere, quàm volunt; Putárupt epim majores no-

Veip

fíri aic Cicero im Ferr, 6. ereptionmem , non

hontr

emptienem effe ; cüm. venditori fuo: avbitratw

Cud.i

vendere non liceat. Et ne defertà JurisdiQio-

sul

ne in detrimentumreipublica Prafides alie-

d

naagant. rgto/ 33.ff. & L. . Cod. de Reb.

Junt

T

cred. Brunnem. ad /. 4'6.. ]f de Contrab. empt,

"

1B ÜH. HUT. 1

Jf «

Dixi 1mo regularíter : Excipiunturea,

p

que victüs quoti

4

iani causà requiruntur ,

)

neceflariaqdue func , & quead alimoniam ,

Tl

cal|

vel veftes pertinent ; hac enim perfonz re-

cenfite & validé &licité emere poffunt. $.2

i

me(l. $. 2. L. umic, Cod.

fl -

l, 6.f. de Offic. Precon[-

3

e

A

y

156 :

Ptb o ob

i

4

de Cortrati-]ud.. Nc fines Juris Naturz,acho-

j

| (

neftatis & verecundiz limites turbentur: & -'ïClaff

!

predia paterna, quz à fifco diftrahüntur ;

f ',ü;lwu!

quia, qui officg causa im- provinctà agit » predia

';gallc !a

j

comparare in ejdem prowincia non poteft, pra-

q

ferquar fí paterna ejus à fefco diflrabantur.l &2,

j

|

ff-de Contrab. epipt, tum quia talis bona pa-

ccrna non tamacquirere , quàm retinere &

confervare videtur ; tum quia hujusintereft,

apfï

fua fieri. — 4rgro l. 35 ff. de Minorib, cüm ma-

ibl

jorum imaginesaut non-videre fíxas , aut vevul-

l

n

f,/r

Je videre fatis-fit lusubre. med.l.22. C. de Ad-

W«W

n

l

riniff. tut. dummodoó in his emptionibus in

u

HOILA

'Z

d.l 1. Ced. de. His quavi metufve các. utpore

univerfalemnon incidant.

li j

"tl

n

Dixi.2dÓ emere zon lþo]knt : Facultas

g

Mf

i

cnim vendendiipfis ademptanoneft ; quia ,

cümfi rem vendendam habeant, antequàm

l

provincialium fuorum aliquis fuà (póntead

co"*t'&[i

emptonem acceflerit, illorum nullum ob-

lii

qm

ftringant, ned;terribiles efle poflunt ( fecüs

[

V

enim foret, fi hunc vel ilium ad eam rem

tl

!

"L

Yl

emendam cogerent ; fiquidem juxta prz-

BI

(criptum 4. £ ir. Ced, de His quavickc. lunc

judicarenter ) ncci; unaaut altera particularis

|

qu :

yenditioillos À fuis officijs impedit, DC(ïB ,

*

i

.....

Vi

'

33./f de Reb. cred. contrarium dicit.

Cate-

DT

hl

rum hodiernos mores hadenüs recenfitam

*

Juris

T

Is

db o dscs

"Ti Romani probibitionem fprevifle ait

X Clarifl. D.D. Glette ad z 72/£z. de Empt.

Ml prord. immed. num, 4. & utüm contrarium

';t! hanc jam du&um obliteráfle teftatur Brun-

""M nem. 4d L. wic Cod,de Contract.ud, aum.15,

Ii-3n haccita fint ,, confulepraxin.

! Onag

x.. ]I. Milesincá provinciáà, in quàmili-

Ctintr:

OS & praz-

tat; AC belliga opera peragit , agr

IsIntan

diaperfe emere non poteft.. . 62. f- de Con-

' Cümfä

irab. empt, fed prohibetur..Prizr. [. 9. C Li3.

U It

; de Re militar. xwnÓ inea provincia, i quam

W

propter pralg cau[am venit , ne fub alieno quidem

Dibuy

xomine ei agrum vel prædium comparare licet,

Lmat,

i

Finis princ, d. l.13. ob periculum: se ffudio

cultura militiá faá avocetur. d. princ. id circo

aCb

nec res mobiles in ordine ad negotiationem

incádem provinciáemerepoteít. /4rgfo4.

qu'ga,

cquam

L6». ff. de Contrab. empt. Domum veró in cá

Dd

comparare non prohibetur, & agros pradia-

m ol

Que in alienà provincià , in quà nonjam mi-

(

lirat, emere poteft. med. princ. d. l.13. Siau-

mfflllm

tem contra difciplinam predium , vel rem

prohibitam comparaverit , calis res, vel pra-

! /)[Z. 1

unc

dium illicité comparatum fifco vindicatur ,

Jori

fi, anrequàm ftipendia impleta fint , vel mif-

|

fio contigerit , delata caufafuerit. Figis med.

xqj

A

d.l.9.ff.de Remilitari, Secus fi mondum dela-

Fin. d. [,9. vel

Jru!

14 causá. fHpendia imyletfz frat.

nulla

]uns

»

f

152

dub o g

J

i

nullá de FAre queffione motá mi[Fonem 4ccepe-

j

rif. $.1, d. L. 13. quiacunc delationi locus nop eff.

i

n.,q(

ym

d. fn.l.9. quoniam izquretari probibetur, Fin.

d.$. Y. cit.l.13.. Excipiuntur predia paterna ,

V

j

quaàfifco diftrahuntur , qua in eá provin-

qp

cià, inquá militat , licité & validé emere po-

« u

(

I

i

téft, 1. 65. ff. de Contrab. empt. & princ. d.l.9.

ii

fl

nam banc [peciem Severus e$ Antoninu vemife-

Yunt- med,d.l 9. & tempus in quo ftipendia

]uni P('ï(

Cüs qu

impleta funt; quia e?- fH'ipendyjs impletis emere

permittuntur./ d. med. Cüm milites illo tem-

vileta

Uäg

(b

poreincá provinciá fua bellica operanonam-

Qu

ï

!

plius peragant: confequenter finis prohibi-

donis ceflat. — Suaautem przdia ex hzredi-

C aur i

W

M

tate. $.22.d. l9. velalio modo acquifita, ven-

dere non prohibetur. 4rgroprinc. d. L.15.

w M

i

W

L

l

z;. II Paterfamilias cum fuo filio, quem

!

inpoteftate fuáhabet, &viceversá, emprio-

nem & venditionem civiliter contrahere re-

it

Srr'?

Ti

gulariter prohibetur. Prob. Quia iser pa-

zrem e fiium ( videlicet fub ejufdem patrià

Tin)

D

poteftate confticutum. 47e1o $. 6. Imffit, de In-

"

nutilib. fliptlat, ) contrahi e

mptio mon poteff.

nf

Princ. L.2. ff de Contrab,emption. Cüm in foro

DW

Civili, quód alius fit emptor,alius venditor,

M

quód obligatio empti alium ftringat ab eo,

rl

quem ftringit obligatio venditi, ad emptio-

näG

iratur.

(

A

acm. venditionem cübncialitcr requ

j

Argta

153

dbat o gt

:"" t Argtb ffn. med. $. 1. Inflit. de Empt, e? Vend, fin.

AU $. 1. [ 1. ff de Contrab. eimpt. princ. L. x.ff. de Rer.

"! ! »erguz, Tum quia nemo fibiipfi deberepo-

1 patty

tefl. — ArgtoS.14.de Ac.. " Tumquia ex didis

d pto

emptionis & venditionis proprieras eft , effe

Cmen.

contractum bilateralem perfe; filius veró fa-

'jtr i

milias vi patriz poteftatis maximé quóad ob-

Pa

ligationem Civilem reciprocam , fictionc

Tipes

Juris perfonz patris regulariter identificatus

Ht

cít ; unoque cum patre unam per fonam Ci-

ilote

vilem efficit , & non magis patri, & pater ipfi

10ndt

quàm fibi ipfi Civiliter obligari poteft , nec

o

cum fuo patre, vel pater cum ipfo magis ;

hz

quàm fecum ipfo civiliter regulatiter agere

T.

valet. — Med. $. 12. Inflit. de Oblig. ex dettct, l.

!

4.L. 1t. ff. dejud, l. Y6. ff de Furt.«L4rgtol.7. ff

qucm

de Falf.. Argto fín. l, 13. Cod. de Tranfac?.

nprio

Dixi 1mó Civiliter : Namficta illa-uni-

C I

tas tantz efficaciz non eft, ucobligationem

i

naturalem veram , quz juxta Hautioldum

pamz

Tom., deTur. && Tufl. tracf. 2., cap. v eontrov,

tl

4. num. 76. uf4, 8o. Quandoque juflitiz ,

tf

quandod; aliüs virtutiseft, ex confenfu.mu-

30 |

tuo natam , fupprimat.

cIreto l, 16. ff. de

Ofy -

Furt, C fin, l. final Cod. deImpub, & aljs fubflis.

0 :

Quia ficta unitas inter dominum & fervura

Cv

to $. G. Inflit. de Inutil. fl'ipul. ( qui Jure

00 »

Civ

äi

i b.

nequidem aliqu

,i eft. $,

4. Inflit, de

'li

;

j

C 4;1':

]

154

eteb o d

n,(* ^

Capit. minut. ) obligationera naturalem ve-

»gyl ,

j

C mph

raminter hos ex confenfu fuo verogenitam,

j

delendam nequidem efficax eft. — F/gi; $. 1.

VCRH |

Infl. de Fideuff. l.64. junct. l. 41, ff. de Condidt. ii

J

A.'(

sl "t

1ndeb. Eccur fictitia perfonarum , quz Jure

Civili capuchabenc& aliquid fünt , identitas,

j

p

illam tolleret?

u

er]0

1j

fm»öï

Dixi 2d'o regulariter. Excipiunturbona

l

l

eaftrenfia, vcl quaf , de hisenim emptio ven.

cei

extil

W

ditio inter patrem & filium contrahi poteft.

Fin.d, l.2.ff. de Contrah, emption Cüm filiuse

Q

pa: l

u

W

familias refpectu horum ceflante quo ad h«c

m(,rfl,

patriá poteftate , & quod indé fequiturfictá

erfonarum identitate. A4rgro ffz. l. 4. ff. de

ct

,fm '

l!

l(

(

judic, vice patrisfamiliasfungatur. . , 2.ff. 44

Ml (

djv

SCtum Mated. junct, fín. princ, l.6. & fn. L7.

Cod. de Bon.que lib. &c. De quo & JCtus Pom-

ei

"

QU

ponius rclatus $. 7. /. 6. ff. de A&l empt. e&

vend.loquitur, dum ait: $2 fffiusfamilias remm

u&uü]l

!

W

:

vendiderit ; e tradiderit :

tenebitur.. . Sed

fteut Pa(erfamilidæ

Dl

]

Quid fi filiusfamilias bona adventitia

i

&l f d)

extraordinaria feu irregularia poflideat? po-

teftne refpedtu illorum bonorum emptio &

TU

venditio inter patrem & eundem civiliter

W pl

il

i

eclebrari ?

;

&. Cüm Eckolt. ad zit. £. de Contrab.

t,z)L

lg,—

J

empt. $,3. nonpoteft. . Prob. Ideo de pec

Q

.,2 Mü

dob o dbeb

m

regulariinter patrem & filium

:,ïmmkfïiio adventitio

Femptio & vendiao Civilitercelebrarinon po-

Wi

teft , quia filiusfamilias quoad hecbona eft

ï-jf.deü

'intrafpharam poteítatis patriz , ac uno cum

l

"! patre una períona Civiliter.

Argto S.6. inff.

Id

! de inutilib. flipulat.suntT. ffn. S.. In[lit. per quas

perfones $.. 1deo de bonis caftrenfibus vel

:ipmmwä

quafi inter patrem & filium emptio venditio.

Mmpip

celebrari poteft , quia hic quoad hac bona

Dtafi n

extra fpharam poteftatis Jure Civili introdu-

um f

&« patriz nempé eft, ned; uno cum patre

Quoad)

una ,. fed diítin&ta perfona Civiliter eft; 4rg-

!

uf

zo L.x.ff- ad SCtum Maced. junédt. fin. princ. l. 6,

ji

e fín. l. 7. Cod. de Bon.quelit. Ergo de illis

'

lii

bonis refpectu quorum filiusfamilias intra

"

fpheram poteítatis patria remanet , inter

Qp

ceum & patrem fuum emptio venditio cele-

brarinequit i. tex tex. Sed filiusfamilias

MPI (

LU

quoad bonaadventitia irregulariaintra fphe-

li

ffn

ram poccftatis parriz remanet./ 11. e?1 2, Cod.

quiteflamenta facere pofjunt;. Ergo.

l

fet

Nec obítac: Filijsfamilias finé confenfu

)

patris alienare , pignori dare interdicitur in

30X

histanrummodó cafibus, in quibus ufusfru-

jl

&tusapud parentes conftitutus eft.. $. & verfc

filgsautewn l. ult. Cod, de Bonis qualiber. Ergo

iif di'

alia bona , inquibus parentes ufumfructum

non habent, finé eorum coníenfu libers alie-

pö[ll

Rarc

p

;

isä—-

dub o muE

nare poffunt. — 4reto princ. $. 1. eap, v. N.n15.

uoï*w :

Ergo hzc & ipfis parentibus validé civiliter

l

"

"

alienari poflunt..— Enim. veró quaré in hoc

cafu parentes deterioris conditionis extra-

y

neis efle deberenc? Nam filiusfamilias boria

n

grap

ea , inquibus parentes ufumfructum habent,

LY [Oïcs /

eum confenfu fui parentis extraneis vendere

Iocüm

u

potefít ; Eccur non ipfi parendi ? Anné hic

rem

deterioris conditionis quolibert excranco efle

a

debet? nec hanc inftantiam fuftulifti , // f/s.

! qiun

«f,

vipc. Lv ff de Aucf.tut. utilicer acculeris; quia,

"m

fi filiusfamilias res , qua füo patri utilitarem.

i

nullamnifivendendoaffert, ab eodem emart,

i

/"M h

emptio civiliter non valet , attamen fi ille

þdcnrk

eandem rem ftantibus omnibus illis circum-

v

"

ftantijs ab extraneo emat , emptio civilirer

tenet; Cur pater deterioris conditionis eft

QA j

extranco? nonnéideó? Quiafecundüm na-

|ü

T

turameft , incommoda cujuscund; rei eum

]1

fequi, quem fequuntur & commoda. /.10.

p

f.^« 23.

n

R.

IV. Propter fufpiciohcm fraudulen-

;f

t adminiftrationis son licet ex offeio ,. quod

!

Jä, l

adminiflrat quis , emere quid vel per fe , velper

hi

aliam. perfonam ,. alioquim mon. tantum rem

l

amittit , fed etiam in quadruplum comvenitur

d

fecundum con[litutionem. Severi & Antonini,

/

l

Sivé fic reipublicz , quia bec ad procuratorem

quo-

Gob e Gob

157

MP*LN]

[L]

lidt ii

quoque Cefaris. pertinet. l. 46. ff.de C:o,ntraþ.

. V. Sivé fit privatorum. Cüm 4, /.

AC]los |

46.univerfaliterloquatur. Hincadminiftra-

tores aliarum rerum privatorum : ut execu-

mhy)

It Tty

tores teftamentorum, tutores, curatores,

! n

procuratores, & qui negotia aliena gerunr ,

rem domini, cujus negotia gerunt , nec per

XT2000;

iif

fe. $li. 1.34. ff-.de Contrab.empt. Nedue per

aliam perfonam. d. . 46. & vA4rgteS$. 1. 4 2. ff.

(; (

V

de Adminifl.rer.adcivit. emmere queunt; quia

idem eftacfi ipfiemerent. — 47g/0$.6.1. 5. ff.

t

en ff

de Auct.tut, adeod; bonáfiderem gererenon

videnrur. .3.eo2. 1mó nec venderc. Arg7ofim.

CICID-

D

grinc.l.s. f. de Aucf. tut... Cüm & hicpericu-

diltet

lum fraudulente adminiftrationis fubfit.

Yis d

Quare & hác rationeneque pupilluminter &

m

ti UT

turorem venditio celebraripotefl. $.:./. «. ff-

de Autf, C confenf. utijam dictums neq;inter

il

illius filium , autaliam perfonam fubjectam

hiccontractusiniri poteft. $. 6.7. $

. de Audf.

jj

u

cconfenf. Nifi filiuspeculium caftrenfe, vel

//zf

quafi, vel irregulare habeat ; hic enim cum

/;er

pupillo auctore patre emptionem re&é cele-

h

brat; tum quia hujufmodifiliusfamiliasre-

I!

fpe&u duorum priorum paterfamilias eft.

L

Argto L.2 ff ad SCtum Maced, Tum quiapater

/]

tutor refpe&tu illorum trium in rem fuam

(

auctor

158

ob o dtcb

j

XX

aül&x

"

4&[, Il

auctor non fit; cüm ei nihil acquiratur. T»-

0^

n

zies enim inquit Ulp. JCtus zs przme. 1. 7. f. de

y

Au&H C confenf.. in rem fuam auctoritatem ac- |

l

.rW

M

commodare tutorem non po[je , verum ef , que- .

j

j

V

U:

ries per femet , vel per fubjectas fibi perfomas ac-

y

!

quiritur ei aliquid. . Huc & revocantur Pala- ' .

r

ll

P!

!

I',v

tini, fivé apparitores diverforum Comitum

h

]

ut nominat Brunnemann | a /. ulr. Cod, de Re-

j

il

Br Ow;""

ftind wvend. num. .. ad quos exa&tio rerum

a

privatarum Principisperünet ; quia&hiob

fufpicionem fraudulentz adminiftrationis de

; (Q5 11113

VC[ 33;33?11

rebusillis, fi qu& ex ijs venales fint, coéme-

[

L

^

iil

j

:

re non poffunt. - Z ffz. Cod. de Refeind. vend.

J

!

Eo folo excepto, quód horum pzna fit , fi

jj :

ïö

contra prohibitionem emerint , amiílio fo-

(;

U! I:A'

i

]àm precdii. Z./. Hucusd; dicia ita fe habent,

TL

nifi vel /pecializer quibusdam 'boc conce[fum eff.

Fin. d.l. 46. ff. de Contrab. empt. gundt. l. 5. C,

nm;

í

de Couful. vel bona ad officium fuum perti-

nentia publicentur, tunc enim cx eádem

Id

!

auctione tam his Palarinis. /. «/r. Cod. de Fid. e*

o

ur. ff: quàm illis $. $. £ 2. ff pro empt: /. 5,

Co4d. de Contrab. empt. A

rgto S.7.1. 34.ff. eou,

PU

N

Mi

(Quia, fitutorrempupilli emerenon poflit,

j

MITI

idem porricendum eff. ad fimilia , id efl : ad ca-

ratgres , procuratores , i qui negotia aliena ge-

ul

t

ryunt.d.S. — Ergo & fi cutor pofhit; contrario-

rum.enim eadem eft ratio) aliquas res emere, ,,;' j

modö

|

deb o db

I9

"t modónon callide. Argto S. 4.L. g. ff de Auif.

D] ej confenf. licet, isd; contra&tus à nemine ca-

"i, lumniari debet. — /rgzod. L. ulr. Cod. de Fid, b

MT jur. UM Cüm Judicis auctoritas contutorum

!liw, "& principalium auctoritatem füppleat.

"OC

Nec obeft : Jpfe zutor nibil ex bonis pu-

A (b

ili, que diffrahi po[[Jant , comparare palàm c-

li

-

lj bomá ffde prebibetur. L.5 Cod. de Contrab, empt.

Iu

Ergo emptio venditio tutoris valet, licét nog

Qu

accedat contutoris, vel magiftratüs auctori-

L

tas

Nam /y palam in cit. . 5. de cafu , quo

t o

vel au&toritate contutorum , vel auctoritace

magiítratüs in auctione publicà emptio fit ,

LE

incelligendum eft. Defumitur tum ex $. 4.

at

aj

l. $. f. de Autt. C confenf. . 54. fl de Adeni-

[ hi

nift. cy pericul. tut.. lum quia Regula Turis Ci-

r

vils efl: in rem (uam auctarem tutorem fieri

son po[fe.

Princ. L. 1. ff. de Autt. cb con-

ii

en

funpt.

&. VL Inter clientem. & advocatum

at

durante lite. emptio & vendirio contrahi

Á /zf!lfï

prohibcrur.

Prob. Emptio & Venditio eft

n j p

aliquis contractus : fed smullum cum eo Inigata -

|

. me'.x

ve contraiium , quem ip propriam recipit fidem ,

T

ineat advocatus, nullam conferat paciiunem.S.

ii

2. L. 6. Cod.. de Pofluland. .. Ergo ned; emprio-

-

ném & venditionem , né ad

actionem de

fUj

quotá licis Jure directé prohi.bitam , in

hu-

jus

a

1

[

M

160

db o db

g

Ü

l

jus

fraudem indiredé emoptione & vertdidio.

i

nc 3

contractibus & pactionibus reliquis ad-

non

vocatus & cliens admittantur ; & né quod-

comüW

vis à cliente extorqueatur. Brunnem. ad$.2.

ædlæmä*

d. l,6.pum.9. 9€

hibitio ad Medicum du-

q

n

Anné hec pro

quii

rante cgricudine cum fuo infirmo emptio-

ii

scm & vendidionem contrahentem exten-

(0

f

denda cum Bartolo? an cum Harprechto 42

zit. Inflit. de Empt. & vend. nun, a4, Intra

tat) pälï

molt,d

«erminos fuos experílos relinguenda eft ?

:

"m

affirmativa fuaderipoteft, quia eadem, 1mó

Tdf0U^

major ratio contradtus inter Medicum & «-

i

viil

n

i

grotum,qu

àm inter advocatum & clientem

ilb

eífe videtur ; eóquód fanitas &

1

prOhibcndi

2

vita ex boni

sferechariífima fint , atq'üc ple-

gnd

pwlmc |

riquein ijs

tuendis bonafortune libenterim-

l

l

endant 5.

ac in ordine ad confirmationem

U

T

]

j

Wt

cjufdem /. 3. ff. de

ExtYA0rd. cognitionib. & l.

ï

n

c* medic. adducibiles funt.

ij

LA

9. Ced. de Profefor.

QOndy

Negativa pro

babiliseft: cümp

actio dequotà

litisjuxta , 53

ff. de Pact, $. 12. l. 1. f. de Extra-

)fcdidacc,'

[. 15. Ced. de Procurat: princ:

L. 10.

Ti

erd cognitt

-a

Cod.mand. quidem pro

hibitafic, non autem

iduq

tam in favorem c

lientis, quàm partisalterius

ac finaliter incommodum reipu-

Ll

litigantis,

blice , ne adv

Ocatus pcrfas-& nefas & per

TO

li-

LT

mendacia graflecur ad victoriam, ac icadue

tes !

]

!

&æäææ

I6I

lt t ces fe ulcrà ampliando multiplicentur. Nej;

Jttiti cextus /. 3. maanifeftus fit ; quia ibidem aliud

*1tt non continetur, quàm quód Medicus , fi

"t contrabonam fidem dolosé per adverfa me-

d

dicamenta procuraverit periculum , quod

lt egrum compulit, & coégit, ut venderet,

!« auxilio prefadis implorato zger reftitui de-

Q1 & beat; in4 veró 9. deArchiatris, quiexpubli-

Is co falarium habent, acproptereátam divites;

m quàm pauperescurare tenentur, folüm fer-

tmtii mo fic , qui, fi anrequàm curare inceperint ,

tàlt eegerd; in eorum fidem receptusfit, vel cu-

dimi; rationefufceptá, cum zgroto de dandohoc

d velillo pro fuo curationislabore paciscantur,

M convenci

onfirma, fed reícindibilis eft. ;

a& quandóquidem Impp. ea , quz periclitantes

lw pro falute promitcunt, non prohibenr, h-

müx quidem, quemadmodümin $. 2. /. 6.CoZ. de

dl Paffuland: de Advocaro & cliente, fimpliciter

gilsy nonftatuunt: Archiatri nullum cum zgroto

contractum , nullam conferant pactionem ,

fipdu

r. / il

íed idaccipere foliim non pariuncur. Fiz. J./.

o, jam veró pati non eftad hoc vel illudagen-

W/zo.

g

dum facultatem coricedere, fed hoc velillud

jidter

agentbus connivere; Ergonon patihicnon

n r

eít facultactem ad pacifícendum denegare, fed

(

TT

!

convenrioni non connivere ,. partim, quia

E

j

i :

jamit

respublica mercedem laboris fui ipfis

(

dat,

162

od oäæ

W

dat, annonaria enimipfis commodaàá popu-

I'Pï

|

fF

li commodis miniftrancur. d, prizc. [ 9. mer-

1

w

cenarius autem mercede, non mercedibus

U'/

ï &i

Uy!

dignus eít, & obmetum, quamvis à causá

lCl

neceflariáà , involuntarié mixté ex parte z-

tiop

roti confentitur, aut confentiri faltem cre-

* goui"

ditur; partim, quia Z.4. Impp. Archiatros có

Cü) j

adigere intendunt , ut /oweffe obfequi tenu-

oribus malint, quam turpiter fervire divitibus,

(

(s

quod, nifi refcindibilitate faltem pacti adin-

M

(

ftantiam partis &grotantis , in opus redigi

hm d

u

non poteít. Accedir: in . , o.non de omni-

Vif

[

bus Medicis, fed de Archiatris cantüm fer-

ht

mo- eft, uti jam didum , ac legenti ftatim

at

primá fronte innotefcet ; perp

ewn igitur

T

eadem ad omnes Medicosexten

ditur.

w*&dïbüï

, &. Emptio & Venditio Medicum inter

m

& «grotum durante morbo facta, valet , fed

j

fi Medicus Archiater fit , ad inítantiam par-

M

tis ob adductasfuprà rationes fimpliciter rc-

ii

ícindibilis eft, finonfuerit : ob lzfionem non

f

Jj

Wl

modicam , licét illa ultraaut infra dimidium

4 m

jufti precij non fuerit, modó gravis infirmi-

Qd

tas, periculum mortis, & Medicus inchoa-

W

C!m fm

tor contractüs fit , refcindi poteft. — Clarif:

Qu

D.D. Franz in pred, fuo Juflin. ad tit. Inflit; de

N

Empt.ct Vend, $. 6.in fip. num.17. Brunne-

hisn.

lt

man: 44 d, |. 9. num, 3.'& ab cod. Ciz. Fac

lib.

1 M

j

165

'Wf.!. r

lib. 2, . 25. Pinell in , ai prize, cap, 2. mausm,

Og

33- Ced. de Refcind, vendit. Prob. Parsprior.

Sidubium eft , an actus & Jurc pofitivo va-

älïamvis ü

l

leat , eum valere dicendum eft ; quia in du-

bio Juri Naturz claro canquàm veri fimilius

lr m

potiüs , quàm Juripofitivo obícuro ftandum

l Archm

j 05/!7«1:

eft; atqui: Ergo.

Prob.Pars pofterior. Si injuítitia con-

trurtáns

cractüs, & periculum mortis concurrant;atd;

t

l Q

Medicus emptionis vel venditionisinchoator

fuerit, eger eximpreffione & neceflitate po-

).0ndte

tiüs, quàm liberá voluntate contraxifle cen-

T5 tani

fendus eft ; graviffima enim cuncconculffio-

' chcnu':ï

nis tufpicio fubeft: Ergo egrotus, nifi mor-

ag

tis periculum impuliffet , non confenfifle

endt

[edicct

credi debec: Ergo talis emptio venditio ve-

lut abinvito metu extorta habenda eft,

dä, ml p

quæ

ex infra dicendis refcindibilis eft.

faran

Necofficit: Hujusmodi metus mortis

It

i

venitabintrinfeco , &àá causáneceflariá; er-

Yinta

o contraCum refcindibilem efficere non

u

poteft.. Namhujusmodi metusabintrinfeco

u

quidem venit, fed non tantüm : originem

53'127[30&'

enim fuam & incivili Medici petitioni tan-

ClariF

quam concauífz debet , aut ftantibus circum-

/n/flt. !

ftantijs enarratis falrem debere cenfetur. Er-

u

go metus ille non tantümab in-fed & ab ex-

.

-

:rinfcco venit

P

conífequentet contràctum

i

)

?

reícin-

Y64

&ub o mb

Ü

»

s

vefcindibilem facit. Aflertio procedir, quan-

n

"i

tumvis hi more Medicorum illorum apud

Ü

;

Cocincinenfes , Chinis finiimam gentem

t

arte preftantium , qui anté fufceptam cura-

ff

o

ïï"

tionem pro qualitate & gravitate morbi, fti-

05

pendium pacifcuntur , illud recepturi , fi e-

: yoit

erconvaluerit , fin minus, vacui abituri ,

ii

cumfíuis zgrotis emprdionem & venditionem

$t

i

contrahant ; quia hujusmodi ftantibus illis

accidentibus fupra pofitis metü extortaem-

tio venditio conditionalis eft , vel cílefal-

tem arbitratur.

T

s. VII. Illuftres, natalibusq; nobiliores;

l Ji

ditiores, emptionem artificialem perfe cele-

brarenonpoflunt. Prob. Nobiliores matait-

l

bus , * hbonorum luceconff

ÍCH05 ,

Patrimonio

!

ditiores , periculofum ur

^

bus mercimonium ex-

ercere. probibemus. l. 3. Cod. de Commerc, c&

4

L

mertat, Sed qui emptionem & venditionem

6( y

attificialem exercere prohibetur ,ille eam ce-

ä

ii

Mi

lebrarenon poteft. /. . Ced. de LL. Ergo. Ra-

Q1

tio eít: partim,ut illorum potentiá ac opibus

tl

tenuioribus emendi vendendique commer-

u

[j

cio , non finé ingenti urbium pernitie ac

1

damno difficili nonreddito , izzer plebeos C

141

nmegotiatores facilius (it emendi vendendiá, com-

mercium. Fip. d.l.3.partim,quia à viris nobili-

uf

M, d[f

bus Mercurium coli indecorum videbatur.

Ned;

deb o ob

I65

d q

Ned;peralios. — argzo S.1. . 2. ff de CAdmin.

Vr a

yer. ad Civit. confer cap. 72. (-84. de R-J.in6.

Verüm hodieperregiomum ftatuta, acinve-

mlüm gtnn

teratam confuerudinem ab hac prohibitione

T

A mor

l

long? receffum eft.. Enimveró apud Vene«

tepur

tos, Lucenfes , Genuenfes , Florentinos ,

LEU

li

Holandos, receptum eft , ut nobiliffimi ex

ipfis ampliffime

O

mercatura Óperàm navent.

W

[

At

Dui

Sed quid

OCORQA

! il CM

s «

Dcr Clcricis.

E

;nentibïus &

TT

üpers

Vendentibus fentiendum ?

ln x

Uzflionem hanc tractanc Th: Th:

] i

Ia :

Q

quando agunt de contractu, de quo

m

modoó ego ; Canoniftz , & fi illam

nüont

ad ziz, $o. lib.3. Decret. ne Clerici vel Monachi

C« Agitent, attamen ad tit. etiam 17. ejafd.

ld

lib. tanquàm fede non. minüs proprià eam

m li

examinare folent. Ut re&tiüs quid fentiam

T

s

decidi poffit: 1màó emptio venditio, quà

quis fibi , fuis; neceffariaemit , & fuperflua

t

vendit , ac Oenconomica vocari , atdue à S.

Ij d'

Thom. 24 2. 9. 77. art.4. ex Ariftutele r. po-

um

jbl

lit. cap.1.5. - 6. neceffaria, & quafi naturalis

n

dici folita, difcernenda eftab eà , quà aliquid

L 3

emi-

X

166

&b o g

y

emitur , ut perinduflriam & artem mutetur,

;Wü

(

d

& mutatum cariüs vendatur, quamá; au-

q

wtw

&tor operis imperfecti relatus Caz. 11, Di//. 88.

[länd/

dum ait: quicuná, rem comparat , non ut ipfam

i

vem integram c immutatam vendat , fed ut

m

i

materiafit , aliquid inde operandi , ille mon eff

T

segetiator , negotiationem effe negat 5 atd;

u

Pü

hezc, ab illà emptione & venditione , quá

L

resemitur, utaut omninódnvariata, aut cer-

j

tÓó paràm mutata, & fecundüm commu-

| ddq) j

nemaftimationem eadem permanens, cariüis

BL

vendatur , atdue tefle i. Caz. 11. diff, 88,

u

inverbis: qui autem comparat vem , ut illam

i

5![

| fg'ïa

3pfam integram C immutatam dando lucretur ,

u

à

ie eff mercator , proprié negotiatio audit,

n

hi

'

!

feperanda eft.

2do. N omine Clericorum

I

r

el

omnesilli, quiper ordinationem, autdepu-

! !

b

i

tationem minifílri Ecclefiaíftici ad fpecialia

| u

DEI fervitia proximé adítrictifunt, non tan-

E

tàm:n minoribus ordinibus, quibus vortum

1 äwnïu]

!]

caftitatis annexum non eft , uc oftiarij , Le-

(

Gores, exorcifíte , & acolythi feu cerofera-

g

rij ( quibus & tonfurati , eftó prima tonfura

; M I

ordononífit, fed difpofitio folàüm ad ordi-

W/I/)

nem: ob z. cap, ex. "3 de ZEtar, c qualit.

'W'*

med. cap. 6. 93 de Tran[adr. adduntur) qui be-

D7

neficiatifunt./ Covarr: Zozz. 2. pract. quaff.

('.'IP.

":afaq

3. poff num. 8, /ïg. * Partim,

quia Clericis co-

ram

L

]

)

dbeb o d55

167

Tm T

? Qum l

tam judice laico in negotijs fecularibus ad-

i, Il D!)'

vocatos agere regulariter equé, ac nego-

! Mp s

tiari prohibetur , ut videre eft in. cap. 1. 5$

ze Clerici vel Monach. & . Clement. 1. de Vit, c&

2.

L Á

honcfi, €leric. Ergo quibus Clericisillud pro-

Vil

hibetur, &hoc prohibitum erit : fed C/eri-

CIHICgar;f

n

ci in fübdiaconatu b fupra , in ordinibus quo-

que minoribus , ( fl'ipendgs ( id eft beneficijs )

lt

Ecclefíaflicis faflententur » coram feculari judice.

J nv

mms) Mil

advocatiin negotgs fecularibus freri probibentur,

Princ. cap. 1. * de Pofluland: Ergo & nego-

dj

^ M i

tiari. Partim,quia in cap. 7. *à de Cleric. cenjug.

Ubi quidam , qui priüs in acolythum ordi-

Wamw,

natus fuerat , & poftmodüm uxorem legiti-

10 gt

mam duxerat, ab Epifcopo, ut tonfuram

i

Clericalem contra illiusterrz confuecudinem

wrdcpu-

invitus deferat, cormpellebatur , fequentia

r

exaudiuntur: Mandamus quatenüs ipfum fuper

Q9 t

zon[uratione bujufmodi non moleffes , dummo-

BOC

dó mullum percipiat. benefícium Ecclefiaflicum

^

( irregulariter videlicet ex difpenfatione fum-

Wil

mi Pontificis ob cap. i. eod. ) cugus rattone te-

*[a/m *

neatur. clericalem deferre. ton[aram: quia cim

iti-

eum oporteat NB. Secularibus negotisimmaifce-

713

vi , ton[ara ipfius fecularia exercentis videretur

ib

profettó inminiflerij no[ffri vituperium retunda-

t

re. Conferc praterea.| ffz. dicf. Clement. 1. de

TU

Vi.ck houefl,, Narabeneficiarij, cümratione

n y

4

benc-

168

;

&b o ebat

W

W

beneficij vacent , feDEO & Ecclefiz , mun-

T

f

T

j

do & profanis curis avulfos militare magis

proftentur, fiquidem ob füfceptum munus

ul

T

facris Ecclefiz: minifterijs »'Deid; cultui ope-

bonoi

ras fuas impendere addicunr , quàm clerici

yi

E]?l à

í

non beneficiati ; quamvis & his fordidam

Cond

negotiationem , vilia & abjecta officia , ut

m

Lanionum, tabcrnariorum,marcellariorum,-

h4

",

a

utquz beneficio fori, vel& canonisindigna

funt. Clem, x. de Fit. && boneff, junc?. Clement,

venn

sun, de Cleric, corjug. exercere prohibeantur.

dedti

Et majoribus, quibusillud annexum eft, ut

(imd

Subdiaconi, Diaconi , presbyteri feu facer-

un li

dotes. «4rgto d. cap. 1 & de Poffuland, Cle-

1 (üflfm '

sment.x. de Vtt. e boneff.clerie, Verüm etiam

Yab

religiofi cujufcunqué regule , non modó

ul

at

profefli , utpote quorum vita ab ijs , qua

mentem à divinis & facris exercitationibus

fucum

avocare poflunt , remotiffima effe debet ,

Qu

fed & novitij, quia novitij nomine religio-

r

i

forum & Monachorum veniunt, his veró

l

ncgotiatoabíqué difcrimine ftatüs fimpliciter

jnrg;'m

prohibetur. 47g10 ffn.cap, 4. & princ. cap. 6.

n

84 ne Cleric. vel «honach, Cur his, qui in

Ef

tempore fünt , quo, an mundo mortui in

hàác velilláreli

ol

gioneDEO viverepoflfint, pro-

Hf

bantur, id li

Cccret ,

quod illius ordinis pro-

(f:c/läria

feílis prohibetur? 1

mó Canonici; Pralati, &

Epif-

l69

Sllæ:m

! Epifcopi , tum quód hi juxtaD. Apoft. 7rze-

itge ,

j

prehenitbiles effe Epifl. 1, ad T bimoth, cap. 3.

ln

Qu MTA

]

verf. 2. Etin omnibus fe ipfos exemplum

onorum operum przftare debeant. 4rero

m

! fon

Epif! , un. ad Tit. cap, 1. verf. 7. ne, ut loquitur

Concil. Trid. Seff. 24. de Reform. cap.1. totius.

of

familie Domini flatus e& ordo mutari incipiat ,

ïc 'Om

fí , quod requiritur in corpore , non inveniaturin

Qd

capite, Tumquódea, quz clericis non con-

1 h,

veniunt, multómagis Epifcopos & Pralatos

lia

dedeceanr, eorum fiquidem , qui alijs prz.

Inel u

funt, minimi defectus vulgo maximi viden-

o

tur, & parva vitia magis eluceent , quo pre-

ii [) ,

ftantiores debeant effe illi, quibus adharent;

if

intelligi oportet. — His pracognitis

t

&.. L Clerici emptionem & venditio-

»Qqu

nem Oenconomicam , neceffariam & quafi

ooibys

naturalem, quá neceffaria ad fuum füorum-

dt

due ufüm emuntur, &fuperflua venduntur,

ndjo.

cateris paribus & licité & validé celebrant.

lm j

Prob. Membrum prius. ACtum,

ui

xp]ia'ref t.

ned; ex fe inhoneftus , nequerefpe&u ftarüs

g

indecorus , atá;illosad hunc connivendoin-

n

vitari nón indecens , ideod; à facris Cano-

uin

nibus prohibitus non eft, Clerici licité po-

p

nunt: atquiemptio & venditio Oenconomi-

0

Pï

ca , neceílaria & quafi naturalis , quá necef-

u«

fariaad fuum, fuorumd; ufum emuntur ,

| Epif-

L ;

&

170

eheb o dhob

l

M ïæ

I

& fuperflua venduntur, actus eft, exfe non

"

J

inhoneftus ex d. iz Difp. Yma , nedue re-

o

y

fp.c&unüatüs clericalis regulariter indecorus

uo "

(quia in codem pofiti ad fuam , fuorumque !

hi

fuítentationem congruam & honeftam obli-

pfO

qpitu i

gantut, permutatio veró vix non ab ufüre-

ce[fit ). nedue, ac fi,. clericos ad hunc con-

m )

Y

i

nivendo invitari, indecens foret , à íacris

turg

Canonibus prohibitus eft. Prizc Cam, 9.

t01

Ph

Quefl. 4. cauf. 14.. Ergo.

(à

f

:

Prob. Memb. pofterius. Emptio & ven-

h

ditiio Oenconomica&c. Eft degenere per-

foni

miílorum , quia ex 4/Z, in cervice hujus

i

difp. omnis emptio venditio eft de genere

f

vili

permiflorum 5 Ergo quinec Naturá nec Ju-

rc ad eam celebrandam inhabilitatur, cateris

n

paribus eam validé celebrat: fed clericus nec

hn

a

Naturánec]ure ad eam celebrandam inhabi-

^

litatur;

Ergo.

Ti

tiiaj

xj II. Clericis & religiofis, fi calleantali-

'

mm

quam artem matcriam emere (cum grano

falis tamen) inded; confectaopera vg. fculp-

!t

curas, picturas, horologia jufto pretio ven-

D1//] !

H',fo d

dere , tam quando congruam fuftentatio-

nem aliterobtinerenon poffünt, quàm quan-

V MOH,*

do ex patrimonio , beneficio , vcl monafte-

u

rio fufficientes & abundantesreditus habent,

.fkï'iii"qalä

Dif/, 91. in quem cap. r, *« de

MW

äc,c:. Can, 2,

|

U

Cele-

171.

Go5 oc5e

t&» CXfcg

J

L

Celebrat, miff. plané coincidic. Molina. Tos.2.

& de Tur. c Tufl. tratt. ». Diff- 342. pag 379.litt.

It m

:

C.D.E. Prob.Illud clericis&religiofislicet,

) fuoru;m

uod vel Jure. Naturz , vel facro ipfis non

ln

prohibetur, fedab alterutro illis potiüs pre-

003b Ü

Cipitur ; atqui inutroq; cafu dato materiam

.

emere, & confe&aex cádemoperajufto pre-

m; äu

tio vendere clericis & religiofis Jure vel. Na-

N- Qu

turz, velfacro non prohibetur, fedabalreru-

tro ipfis potiüs precipitur: Ergo in utrodue

Wi

cafu daco ipfis licet.

,F

ïgCHCICpa

Prob. Pars prima Mi : quoad hypothe-

"i d

fin primam & fecundam tum exemploS. Pau-

l

*dcgc

M

iH

li Apoftoli quia hic , cüm Epifcopus eílet ;

manibus fuis operabatur ; artemd; fcenofa-

iij

r

&oriam exercebat, ut ac, £8. verf.3. &* 4.came

"st

f/at , qu& operi faciendo neceflaria erant ,

n

€mens , & artefacta vendens vel permutans,

Ium verbis ipfius Do&oris Gentium: Nez

j

4f

enimait hic defe 2, 7 be[fal cap. 3. verf. 9. gra-

iil

Hs panem manducavimus ab alique , fed in labo-

J

"[n

9

)

re , C in fatigatione nocfe ac dieoperantes, Né

(]

quem ve[irüm. eravaremus,. Tumexco,quia

lü IO.

. Hycron. relatus Cazone 33, did. 5.de CWF**

n

erat. Monacho, utaliquodartificiolum exer-

lt

ceat, verbis fequentibus fimpliciter fuadet :

bett

facito aliquid operis , ut diabolus 1e femper imve-

m

niat eccupatum, — n defiderss enim efl omnd

(b *

' dfl.lf

)

)72

&b odb

l

z

j

otiofus S,um. eod. Otiumá; ut trito fertur ada.

i

'3.,.

gio pulvinar diabolieft. Tum quia idem $.

!Nf

"

€ui vel maximé fidés habenda eft, 4. $. u».

"

refert: ZEgypriorum monafferia bunc morem te- wl'ümüfï?

uere, ut mullum absá, operis labore. fufcipiant:

W

non tam propter vitlás nece[ftatem, NB. Quim j

propter antma falutem : n vagetur perniciofs

nf

cegitationibus mens , c inflar formicantis Hie-

ylil. Cdj'

yufalem omni tran[eunti. diravicet pedes fuos.

at

Tum quia fure Nature hujuímodi emptio

ficiot

venditio clericis quibuscund; non prohibe-

al

tur, fed permitticur, & Jurepofitivo facro

d i

nullus textus clarus contrarium ftatuens af-

dant

fignabilis eft.

TE

Prob. Pars fecunda hypothefis primz

Y

rfuua

T

j

Min: Clericus vicfum c* veflimentum ffbi arti-

j

ffciolo , vel agriculturá , abfque officg [ui dun-

Tl

M WV

FAxat detrimento paret, Concil.Cartbag, velatum

Ihm ll 0[:

Can, 3. difl, 91. Ergout clerici victum & ve-

Al

Qu

ftirum , fi illum congruentem non habeant,

pmm

artificio fuo fibi querant, à dicto Concilio

Q

h

precipitur; fubf atqui vi&tum & veftitum

J

attificioaliterfibi querere non poflun;quàm

M

(

fi materiam ad exercitium artificij fui necef-

t

fariam emanc , emiptam auxilio notitiz arti-

jn

ficijfui mutenc, mutatam , & indé confecta

t

artificiofa vendant, aut permutent; quia

W:df h

imagiílro aliquó operas fuas locare; & ita vi-

E

àum

"

178

Ofcr .

dbib o eees

' &um & veftitum fibi comparare, ftatui cle-

QUi

i

i

ricali , plurimüm indecens eft , confequen-

l ?

E7

'ter Concilium Carthaginenfe hoc incendiffe

m

'verifimile non eft; Ergo.

[ Ua

Mi

, N]

- Prob. Pars 2da hypot

h:2de Min. O»nes

' elterici NB. Qui ad operandum validi funt , "

*'"f )l;ll

l

Ttpiy;

artificiola , & litteras difcant.. Concil. Carthag.

,ve

lat. Can, 4. difl.9x. Ergo orani clericoin-

! rl

j

Id mv

diftin&e , tamqui pauper , quàm qui bene-

T prohi

ficio aut patrimonio dives eft, artificium ali-

uod & litteras addifcere precipitur , quia

GIJ'VO ht

(0t)y

dic, Cencil, Inter hunc & illum partim obra-

riones füpra ex S. Hyeronimo adductas, par-

üm ad calumniam , quam olim Chriftiani

lj

univerfim ab Ethnicis , abijífdeminfructuo-

LT

fi, & inutiles reipublicz uti refert & rcfellie

fi du

n

Tertull: di&i , paffifuerant , evitandam, di-

ftin&ionem non facit ; fed fruftrà precipi-

n&

ben

turporentiá , cujus actus prohibitus eft, aut

rohibetur , nam fruftra eft potentia, qua

XOndi

non poteft redigi in actum: Ergo nifi fan-

Vl

Qionem 4idf. Concil. fru(traneam velis, em-

n ?

tionem rerum u artificio proprio mutatse

«t

rurfus vendantur clericis non prohibiram,fed

if*

ermiflam & potiüs preceptam eíle admitte-

&fB&l

re debes, quod & ribi ob fiz. med. cap, 1. 5à

Nari

quia

ge cleric. vel. Monach. faafürn volui.

a

licét exempla Apoftolorum yeterumque

n 7

cle-

"74

j

!

&lericorum & regularium fuis manibus labo.

|

"'[w

cdii

»A'*

rantium , àc infuper quidam canones ven- |

]

|

d

dicionem artefactorum in tantum , in quan.

tum ad vitam fuftentandam , & fuccurren- |

b

reiqi

dum indigentibus neceffaria eft , concedere:

l00

videantur , attamen cenfendumnon eft, Ec. *?P

a

l

.

!

DL

clefiam, qu& voluit, ut propter indigen-

ertti

tiam clericilaborarent , voluifle , ut ceflante

bus

indigentà non laborent, vel fua artefacta

donent, projiciant, aut diffolvant , & de-

teme

na[c j li

ftruant , ficuc quidam veterum Monacho-

n«j

rum, qui fportulas ad vitandum otium à fe

uj

contextas, retexuerunt. Siquidem prater

hoc, quód clericis indiftin&e artificiola ad-

ggna)ris.;f:j

difcere pracipiarur, preterhoc, quódillud, *

s

L.Xi ;u

quod per artem fuam clericus effecit, velut

A

"

dh

partum inutilem abjicere , & nullum inde

Ti

i

fructum nifi laborem habere , nimis durum

]ihüsa;iorc

nl

fiz, preterhoc, quód haec emptio & ven-

ditio nec inhonefta, nec fcandalofa in vul-

pni

gus, nec periculis anima obnoxia , uti ne-

'Tü], d

[9

tiatio proprie dictafit, przterhoc, quód

; nj

j

f

acrationeclericialaboremanuum , quita-

Mi

menipfistumad evitandum otium, & petfi-

t

mos otij fructus , cum ad fanitatem corpo-

tj

lii

tis, obquz Ecclefia, & facrorum ordinum

'regularium fundatores, pracipué S. Bene-

L

**v-di&us/, uti oftendit in. Benedicto il

luftraco

j

Hz-

d o dbob

r74

"l rr»frenus, laboremillum praícripferunt, ne-

Ollü;

ceffarius fit, abfterreantur, fiEcclefiaclericis

UA

congruam aliàs fuftentationem non habenti-

N fiys

busartefacta fua vendere folüm permitteret ;

» Cty:

reliquis omnibusveró ea vendere prohiberet,.

Dnong

ipfía contra cap. 84. de R.7. i» 6. ac contra fe

P[cl' l'nd];

ipfam ageret: cüm idem effet, ac fi przci-

") UfCCIf:

peret: vosclerici divites arcificiola addiícite,

fi ij

quibus comparatis, materiam his competen-

D

tem emite, & camtranímutate, artefacta do-

tMonag

nate, deftruite, & projicite, velfervate, do-

[

nec congrua vobis fuítentatio deficiat , cunc

enim ea vendere vobis licebit: itad; quo

hr

fciiad

una via ipfisprohiberez;adidaliá etiam mon-

ftratà eos admitterer.

j

TU

f vt

Dixi fupra cw grano falis tamen. — Na

hum i.

imprimis data g. Deartibus ex fe valdéhumi-

is du

libus acfordidis, autquarum opus feré non

od

nifi ad vanos & pravos ufus adhibetur , non

f

procedit; clerici enim officium macellario-

rum , lanionum , tabernariorum & caupo-

Ut

numtefte | Clezment. x. de Fit, f honeff. cler.

(j q!läd?

exercere, ad tractanda fabrilia , fodiendam

Jf

terram , operas fuas locare, arma bellica, char-

! pciïi-

o

tasluforias&c. —Perficere prohibentur ; quia

fimum

haec & fimilia ad contemptum ftatui clericali

Bent

comparandum apta funt.

2'do magnopere

ao

& ven-

attendendum eft, né cmptionc,laborc

la

ditio-;

176

mabodm

wx

ditione illà ex fe honeftá animus nimiitm di-

"

ftrahatur, ut ejus nervi & induftria in virtu-

"

tis comraendarione ut loquicur $. Baf. eli-

t

i

dantur, néquid cultui divino , curz anima-

.

.

àli

acris

ditad ( i

rum, & officijs f

decedat , né

cupi

terrene quidquam in eáatribuatur, &avaritia

4 p

inflammetur, ad que cavenda S. Bened.prz-

IU

det

cepit , ucfi quod opus manuum à fuis ven-

datur, femperaliquantulüm vilius,benignio-

Jicot

ri videlicec pretio,quámáà fxcularibus datur ,

hp

d

id peragatur, rationem addens : ne in ipfis

pretijs avaritia malum fuübrepat, & ut in

| Quc?o,fq

füna

omnibus, dum non proprium , fed proximi

lucrum quztitur , DEusglorificecur.

NT

9j III. Clerici & religiofiemptionemar-

L

tificialem in fpecie , quá luori causà aliquid

D]

emunt , utnon proprià arteatque labore , fed

LT

alieno mutetur , mutatumque rursüs cariüs

Mi

b

vendatur, validé, quianec Jure Naturz, ne-

que per quempiam canonem inhabilitati

t

í

í

/

W

l

funt, fed illicité regularitercontrahunt. — Ita

[

ceommunis D.D. Prob. Finis quaré Ecclefia

j |

no(tranegotiationem religiofis & clericis pro-

(j

t

hibuit, eft, u illi à negorijs fibi obcupidi-

VV&/J

tates cerrenas & lucra in convenientibus ar-

TU

ceantur: Ergo omne negodum, quod,

qu

quiaterrenascupiditates & lucrum fovet , fta-

A "

tui illorum indecorura cft , ipfis incerdicere

(w

1

voluit,

Eb o d

177

ii

m

voluit; aliás illum intendere non poffet ,

A

cüm illum obtinere noller. - Atqui quando

g

lucri causá aliquid emitur , ut labore & in-

'

duftrià non proprià , fed aliená per condu-

"Q

" &os famulos & operarios in aliam formam

"l mucerur,

Jnel

& redigatur , mutatum, redactum-

'

! quecariüs vendatur, eít rale negorium in.

il

!! decorum , quod animuni adterrena trahir;

)

"R lucritemporaliscupiditatemfovers Ergo. il-

)

u

lat:

atet ex Caz.2, dif/.88. Prob. Subf con-

!i? du

opradiotum lucri causá, uteáper con:

*u ductos operarios colantur , eft tale nego-

m tium clericis & monachis indecorum , quia

' Can.26. diff. $6. exaudiunturfequentia. Per-

U* vemir 4d

Janctam [ynodum ( videlicet Chalce«

ii donenfem ) quia des , quiin Cleroconnume-

" remtur ,

quidam propter zurpis lucri. avatiam

u) NB. aliarum poffejFonum conductiones fifeipiun,

m €c. Decrevit ergo fancfa C magna fynodus ,

lis memiuem borum deinceps , boc ejf Epifcopum ,

Yl fiveclericum , aut monachbum conducere polfe-

i, ffones, Quibus princ. Cam. 1. diff. 88. Can,3,

J

* ueff, 3. cauf. 23 capo 1. 93 ne clerici vel spo-

pidi-

nacb.& fin cap. 6.eod. concordat: Ergo etiam

r emptio artificialis in fpecie , quá aliquid lu-

pj Cri causá emiwur, ut per operarios immutea

!t

tüur , immutatumque carius vendatur , eít

t

talc negotium clericis & . monachis indeco-

li, "

rum;z

,

158

dub ogm

'*; doW

.

rumà: non enim apparecquà ratione condu«

&iopoffeffionum, eo fine, utijídem per alios

qi

cultis fructus cum lucro vendanzur , clerico

".

g

turpe negotium fit ,. emptio vceró mectallo-

rüm vg. eo fine, ut condudtis ad id operis

; j

« Qu

mutatracum lucro vendantur , honcftaticle-

(

ricalis vite conveniens negotium fi. . Nota

n

C

tamen, ficuti clerici , fi condu&ori inre con-

ductà fuccedant, in condu&tione ufque ad

non

! veni

tempus in contra&u prafinitum remancere

jn d

licité poflint. Reduan. de fpolgs Ecclef quaff.

d: num. 12 Ia & fi hujufraodi negocianti fuc-

cul

hii

ecdant, materiam adhücpreparandam, per

H

d

ad idjamconductos preparare, ac cum lucro ; lu

Á

Á

!]

venderce licité valent.

4rgto med. cap. Y« 94

| h

l

WL

de Nov. oper, nunt. juntt, to1. f, 4. ff. de Deci-

y

rionib.

!

Häigmn

N

Dixi L Lwcri

causi, Nam fi aliquid

emant, ut arte & labore alieno in fuum fuo-

iPL

d

! f

rumQue commodum mutetur , utidj; em-

ff

prio & venditio, utpoteab omni prohibitio-

nc aliena, licitaeft. -

j

|h

Dixi II. Regulariter,Exc

.

calce &. 4.

J

cpticpcm videin

"

L

. 4. Clerici emptionem & venditio-

ij

li l

nem ultimó füprà defcripram feu negotia-

tionem proprié dictam validé quidem , atil-

"W

tig—

u

l»ioitö»u celebrant. Prob. Pgrs prior. Nego

tio

dbob e ho

179

6 Cy

do clericorum à facris Canonibus expreísé

hp

W

non irfitatur, fed folàm prohibetur, quem.

admodüm exfequentibus elucefcet , confir-

) D

Lily

maturque ex conftitutione Pij 4. Que incipit

Decens $. Novemb. 1560, Edità , vicujus prae-

ncm.,

t

cipitur, utomniabona clericoruüm dictorum.

€x negoduatione illicitá acquifira , ipío facto

lr

Camerz Apoftoliczapplicata fint, quod effe

ufqu:

non poflet , fi hic contra&tus emptionis &

p

venditioniseffecnullus; quia resita acquifira

J

Ti

in dominium clericorum negotiantium non

cranfiret, fed in dominio eorum , cum qui- *

Il

bus clerici illicité negotiabantur & contrahe-

J

«»

bant, permaneret , itaque his reftitui debe-

m

ret , nec Camere Apoftolice jufté refticui

Dui

poflec; cüm laici, cum quibus contrahebanr,

delitum non committerent, & quare puniri -

li

poflent? fed quod à facris Canonibus ex-

zä

n

prefsé non irritatur , fed folüm prohibetur ,

!

validum eft : uia mulktafferi probibentur, qua

li*

i

Kifaciafuerint , obtinent voboris frmitatem.

Cap, '

F

16, 4 de Regularib. Ergo.

.

Prob. Pars pofterior.. Clerici vfficia wvel

)

commercia fecularia nom exerceant,. cap. 15, a.

) de Vit.ef boneft. Cler, fecundim inflituta pra-

QU

decefforum noflrorum (ub. interminatione ana-

L

thematis prohibemus » B8e mohaché vel clerici

J

causá lucrá negotientur.. Cap. G. W& me cleric,vel

u

E

M«

1?o

&b od

1 Wm

Monachi tc, — Ergo causà lucri negotiari cle-

s

ricis eft prohibitum : fed causálucri negotia-

h

ri nihil aliud eft, quàmrememere; ut eadem

(j

immiutata cum lucro rurfum vendatur , ac

IW

negotiaionem proptié didam celebrare

Canonum €nim ffaiutis firmatum eff , ut. qui-* s

emendi vilins , vel i

cund, in lero effe voluerit ,

*

N

yendesnd

/

cATIMUS

fludio non utatur.

Can.3 caufc 0i

4. ac megotiatorem clericum quafi

14. quafh,

quandam pef!

em fugiat. Can. 9. diflincl. 88. Er-

L JIJ

.&o., Cürhoc? m.Quia semo militans Deo ,

i

* *mplicat fe

rn-egotg's fetularibus. Divus Paulus

n

Af

2., 47 Timot

b a. verf. 4. Cüm juxtaipfiusDEI

hominis Luce 16, verf. 13. effatum zemo duo-

& Q

W

(

bus dominis [ervire po[['s. quantó magis quidi-

«ino facerdotio bonorati , in clerico mimflerio

QU

l

^

con[Hituti, i non nifi altari & facriftcys defer-

«iire , órationibus vacare , ac divinis C fpiritua-

l;l

Qu

libusvebus occupari debent ,^ molefljs &* laqueis

u

D

fecularibus obligari , ab Ecclefiáretedere , jv ad

(f

terrenos ef- feculares addus vacare nón debent. Cy-

]

£l

prian. £piff. 66. jam negoriatio talis actus fe-

cularis eft , qui teftibus negotiatoribus ipfis

)

TA

animumin infinitaspartes diftrahit , talis la«

T

queus, quo hicin profundum curarum tem-

li (f

poralium mergitur , talis moleftia ; quà fe-

m

l

mentis bonarum divinarumd; cogitationum

.

1

t

hi

l

^^

|

D

N

fuffgcatur. S. Baf.ip Pfal. 45. & quà ratilc]):z l;

I8I

db?b o eheb

O

hzc illis permitti poflet ? cümij, qui Impe-

1ncgm

ratori militant , ac profanz militiz ad fcripti

]

funt, in cà provinciá, in quá militant, ne-

daflli,,

otiari prohibentur , ne militià fuà avocen-

db

tcur , utjam di&um, eccur fupremo Impe-

47"'

racori , Domino dominantium immediaté

il

auctoratis , Deo proximé militantibus, fidei

nj

militiam actu exercentibus, qui,quia de forte

a

Domini Íunt , clerici vocau funt. prizc, Caz.

iM

1. dif/, 21, quidorainum poffidere , ac àDo-

7)

mino poffideri debent. Caz. 5,cauf. 12.. quaff.

u

1, quorum porzio D Eus eff , quimibil debent cu-

ij

vare, nifi DEum. Princ. Can. 6.cauf. 12.. quaff.

yii

1. Qui mundo mortuifoli DEo vivere debent,

Wil

ut avocentur , negotiatio concedi deberet ?

Jf

Cur his, qui juxta' Cas. 41. cauf. 1. queff. 1.

DÀ

Caz.15. cauf 12.qu&fl.1, In. divinis elogijs ali-

It

quandoDij, aliquando Angeli appellantur,

/i

l

qui poffidentur à domino ,. qui nihil nifi

t

Deum curare debent,. & illi foli vivere ,

-

7

corum folicitudinibus & fpinofitatibg (X1-

y

plicari, lucrisd; terrenisinhiare, Mercuz

'um-

(P(li

que coli, qua ufquéadeó quibusdam of'a'i:

]

nibus laicorum juxta jam di&ta dedecent , in-

Ut

decens omnino & indecorum non fit ? Cur

j

negotiatio, ob quam Pia Mater noftra Eccle-

I

fia teíte S. Epiphanio Heref-uit. aliquos non

y| proximéé&immediaté de forte Domini , fed

K

M 3

c

182

db o mb

3 y/

de communitate folüm, qui propter panem

ul

füuum quotidianum eà utebantur, inferiores

ul,k

omnibus duxit, his, quiimmediaté & pro-

| (

ximé deforte domini funt , qui primum in

n

Ecclefià locum obtinent, qui alijs exemplo

!

yt)

effe debent , qui ad fui fuftentationem ne-

pam

ceffaria éEcclefià accipiunt , quibus S. Apo-

d

ftolus Paulus in primis Ecclefie orthodoxe

r

cunabulis jam jam vetabat , dum Epi/f. um.

£ap, , verf. 8.ad Tis. fcribebat: Antiffes (acuti-

| PI'OXJ

IQ5

liter quicunque praterea divinz militiz im-

mediaté & proximéaddictuseft) £urpis lucri

| i

Ti

cupidus non frt, — Cüm per Iy lucrum turpe , il-

& »jrztä

lud , quod obinzqualitatem &c. Injuftum

E

cít, utpote quod Jus Naturz omnibus ho-

l

V

minibus jam pridem prohibuerat, intelligi

li

^

non poffit, fedillud n

egotiationis, quod in

ï

lit

fc quidem indifferense

i

, Certas tamen per-

fonas, facras nimirum & DEo proximé fa-

T

P

C

raras dedecet, tefte Juliofummo Poncifice

N

Yi

CanMp. quefl. A. cauf.14. inquiente : quicund,

b

jemp.ve me[fis , vel vindemia won nece[fitate ,

D

fed propter cupiditatem comparat annonam »vel

j Mfc'ää

vinum , verbi evatia de Duobus denargs com-

!

arat modium unumy cb fervat ufquedum ven-

E

Fdw

datur denars quatuor , aut féx , aut amplius , boc

NB. Türpe lucrum dicimus. Supponi debeat ;

LT

A

um

4*

| quo fenfu 'curpclucrt?m &S. Ambrofïus d

ille

385

ebeb o g

r

ille Zib, . de Offc. cap, 21.. Quzftüs ftudium

li

elericorum fordida negotiationis aucupta vo-

'C&pn

cat, & Concilium Chalcedonenfe, dum hoc

It

Ca7.3.dolenter queritur, quofdam € clero

t

Propter turpia lueva condudiores alarum poljeffio-

M

»umferi. Quospropterca minifterium DEI

M

parvi pendére dicit , fumunt : conveniens

hod;

fit? Curnonhi, quiperfectionis ftudium, &

cxleíte quoddam vitz genus immediaté &

i

u

proximé profitentur, ac ad abducendos à ter-

(

renis mortalium animos , & celeftibus im-

17

buendos, à DEo dati funt , abomni nego-

u

tiatione, utpore inter quam nec ipfi ad cam

lnp

vitz fublimioris perfectionem, ad quamten-

h.

dere debent , eniti valent, nec alios fecum

elevare : longé remotiflimi effe debeant? .

li

d

Excipe eos , qui ex neceffitate fui, vel

fuorum vi&tüsacveftirüs , quem aliter com-

ÉÉ

l:

v

modénifi negoriando procurare nequeunt ,

negotiationes celebrant: hi enim utique &

(

validé & licié agunt. — Defumiturex cap.8,

li

5 de Decimis. übi monachi quidam ex necef-

»

fitate agrosconductos habebant, quospro-

n

prijs laboribus & fumptibus non improbante

Alexandro ;. colebant , qu& tamen condu.

n

h

Qio feclusà neceffitate per. meZ, cap.t. *«

7

ne cleric. velmonach.cbc. . Licita non foret ;

Nec tamen ju

m e[t

)m,'

ac ?rob;

! flum - megoti

con-

l

4

*

184

D ET

contradicendum propter nece[fitates diver[us ,

, M

quia legimus (anctos Apo[lolos megotiatores fuiffe;

m

g

Fin,med.dict. cap.1.. Quoniamneceffitashu-

jufmodi cohoneftando fimilem actum, qui

gt

in fe inhoneftus non eft, facit, utconftitu.

u

tioni, fub quá aliàs contineretur, jam non

4!

Mi

N

fubjaceat. —4rg£o med.cap. ult. & de Fergs cap.

3. « de Celebrat, mi[f.e fín. cap. 4. & de R.j.

liti

Juxta illud : qwod nen eff licitum in lege , ne-

i

ce[fitas facit licitume Princ.d. cap. 4.. Quia lex

,40

humana intali cafu obligarinon debet.. Quà

d

x

ratione Mol. Tom. 2. trac?. 2. de Tur, &* Jull,

Di[f. 3 42« pag.377. litt. D. Wllos vinez Domi-

«

f

nioperarios, qui dum in Brafilia & Indià O-

« nj

riencali converfioni Gentilium vacant , alicer

!WI

M

in illis locis fe fuftentare non poflunt , ni-

fi aliquod mercimonium exerceant , licité

t

agere , recté infert ; quód merces vili pretio

]

ibidem comparent, & in Europam trans-

d

miífasyendant; quia aliàs defectu victüsope-

D

rarij ad Gentium illarum falutem procuran-

ni

damneceflarij ,^ deeflent, &tefte Haunoldo

j ,3111 /

"TT om. 4. de Tur. & Tu[l. tracf. Vo. cap. 1. controv.

4

27. iB fín. num. ,85.. In Concilio Elibertino

j 'lpz)/]g

cap.19. Clericisin neceffitate per fe intra ,. &

!

(

per alios extra provinciam negotiari permit-

l

titur.

l

*l

1

& V. Clerici & religiofi ned; peralios

"

regu

*

dheb o g

185

iv

regulariter licité negotiantur , eftó totam cu-

uamþi

ram alijs relinguant , emptioni & venditioni

m

nullo modo fe actualiter ingerant, nedue

d

nomine eorum tanquam principalium nego-

ur;oni

tiatiofiat. — Prob. 1. Clericiab indignis pofl bàc

) )am'

queflionibus noveriut ab[linendum ,. $: 4b omni

&F:rg&

NB. Cujuslibet negottattonis ingenio, vel cupt-

TTI

ditatece([anduminquic GelafiusSummusPon-

i»!cgtl,l

tifex Caz.2, circa finem difl.88. e&- Can.1. Que[f.

(

4. cauf- 14. relatus : Ergo clerici & religiofi,

j

(

eftó cotam curam alijs relinguat , emptioni

?f

& vendidioni nullo modo perfonaliter fe in-

du

gerant ; neqdue nomine eorum , tanquam

IN

principalium negoziatio fiat, nedue peralios

nr,aikq :

regulariter licité , quia prohibitum , quan-

, 8

tümvis enim textus, clericisomnemnegotia-

a

tionem fimplicirer prohibens , allegatus , x

i

Decreto Gratiani defumptus fit, non impe-

m

dit camen , quó minus illos non ftringat :

A

!

cümjuxta approbationem Gregorij XIII. Sin-

as

guli canones decreti Gratiani finé errore

aut falfirare cum fuis originalibuscorrefpon-

;

deant, dic&ta prohibitio veró à Gelafio fum-

V

mo Pontificejuxta ipfius canonis infcriptio-

[3)&

nem promanaverit , negotiantur. Prob.

4l

Coníq: mercator , qui operas , aut etiam

partem pecuniz collaturus àclerico pecunias

(

in ordine ad negotiationem accipic, dum

M ;

n6é-

rcgü

186

FULT

negotiatur , veré negotiatoreft ; ergo etiam

clericus, qui eà intentione ad talem ncgotia-

M

[:

tionem illi pecunias dedit: quia, cüm com-

Lt

mune lucrum & damnum cum mercatore ,

(

uti prafupponitur , in tali negotiatione pro

jj

ratà commune habeat ,

L

ul

;

ut patet ex naturá

ipfius contractüs focietatis , illius mercato-

l

risfocius eft , in fingulas negotiationcs focij

cd

fui mercatoris habitualiter confentit , aut

! jo

confentire faltem Jure cenfetur : tumquia,

d

qui facit per alium , efl perinde , ac fí faciat per

fur

fé ipfum. Cap. 72. de R. in 6to.. Tum quia

W TC'H":

negotiationis focij communi Jurisperitorum

EU

& negotiantium fenfu negotiari cenfentur :

le

non enim illi, qui pro negotiatione pecunias

Wi

folüm dant, & rationes , &lucra, fiqua funr,

n

lu

prorata aecipiunt, omnem reliquum labo-

'rem & operam per fuos confocios exercentes,

bl

'minüs mercatoresfunt , quàm fi ipfimet ne-

gim

hi

gotij causá iter faciant , merces explicent,

in manus cum licitatoribus conveniant &c.

ii

quoniam intentio ac confenfus generalis dan-

-Eff[f]

tispecunias, ut alter & operas fuas conferat,

ví

"ac datis pecunijs communi damno & lucro

n

ncgotietur, ficut ad denominatrionem focij

x

tribuendam fufficit , ita & fatis eft ad nego-

A

tiatorem denominandum , quia talis focius

iiüïtq

£*

P'rob. 11"0&*1

m

187

"

Prob. 2'do. Ratio di&is elericis & mo-

Eangq

QUty

aschis negotiationem prohibendi, uti ad-

verfarij fupponere videntur, non eft ipfadi-

TIcftn

ftractio, impedimentum ac retractioab offi-

E

cijs fuis & fan&ioribus curis: aliás qui finé

L ll»

ullo divinorum negle&tu per fe ipfos negotia-

j nf

tioni vacarent ( cüm ubi ratio prohibitionis

DO

ceflat, ipfa quod; prohibitio ceffet) licité ne-

i,

gotiarentur , quod ramennec ipfi Adverfarij

admittunt: neque przcisétamipfum pericu-

ïfäï,*

f

lumuniverfale diftra&ionis, impedimenti ac

ïum(ïu

retractionis ab officijs divinis, & fpirituali

j

animarum perorationes , aliasque facraspre-

f

ccsDEO, & celoafferendarum quzftu; aliàs

"NI

& alij actus clericis permiffi, ipfis prohibiti

vb

forent: quàmquia , cümindecens regulari-

u

ter prorsus & indignum fic, homines DEO

(

immediaté facratos, quiéforce domini pro-

Q

ximé funt, lucris terrenisinhiare, &fecula-

SS

jf

ribus eupiditatibusnegotijsqdue, à quibus &

i

ipfilaici DEo ferventius militantes abftinenr,

m

fe feimmifcere, & indecens & contrá deco.

h

rem ftatüs videbatur, illos illicio negotiatio-

nis lucrative ad hec, & ad corradendas di-

lch

(oU

vitias permittendo invitari , hocá; medio à

q

functionibusfpiritualibusavocari ; Ergo cle-

yi

rici& monachi, quia homines immediaté &

proximé DEo facraü , quibus incendere lu-

o

crum

188

&b o»ææ

mm*"

crum dedecet , funt, à facris canonibusab

omni negotiationis generearcentur; Ergo

)

Negotiatio , quam clerici peraliosexercent,

eító. illa bos à fuis funcionibus faeris actu

;ä(li |

nonimpediat , eftó quód nepericulum qui.

ij

dem retractionis ( quod tamen non credi-

* pum

dero) ab ijídem fubfit , attamen indecen-

r

tiá illà & defe&u , quem Ecclefia in facris

|pot

hominibus, & qui DEO immediate & pro-

ftaf

ximé conícripti funt , fuá lege przcavere

W

voluit , hoc ipfo quod negotiatio fit , non

p

caret.

tl

.Prob, 3tio. Prediorum conductio,ut

Wa

ea quzítüs causáperalioscolantur , áàfacris

(dcmpr

u

ribus clericis & monachis regulariter pro-

| 104

À

ibetur. rg£o Can. 1. Can, 26.diff. 8.Can.

þu&n

3. uafl. 3. cauf. 2 1, cap-Y. (f 6. v& ne cleric,

Y

velmonach. Quiahominibus facris;per alios,

H

quos à proprio quaftu avocare potiüs debe-

w

rent, quz(tum quzrereindecens eft; ergo

hi,

etiam datio pecuniz , ut eádem per alios

hnj

[j

quzftüs causá negotientur, clericis & mona-

«l

chis prohibetur, quia hominibus DEo pro-

tíno

ximé facratis per alios, quos à proprià ne-

:

gotiatione potiüsavocare deberent , nego-

o

tiatione quzítum quarere, indecens eit.

d

T

Non enim video;quid turpitudipis qua(tus

1

d non

V'V:X agris per alios cultis habeat ; quo

etiam

Wx

cbo m

a.

lttiy

etiam qüzílus ex pecunià ad Societate

r

mercatoriam datá contineat,

Ea

vt

Prob. .4to, Crm quid uxa via probib

—

fatt;

alicui , 4did aliánon debet admitti. Cap.8 4.de

Culiy

R,. in 6to. 'Ergo cüm clerici negotiatio-

Q0t t

nem perfemetiplos exercere prohibiti fint,

nj

etiam per alios eam finé labe exetcere non

"m

poterunt, Aliás lacri Canones intentionem

lm&&p

fuam d. cap.84. declaratam , & finem; qui

praur

eft , clericosà negotijsftatui eorum ob ipfas

T

eupiditates terrenas inconvenientibus arce-

re , hicnon obrineret: quia liberriméinter-

hd

venieüte folüm contrac&u focietatis, ean-

lt

dem prolibitucelebrarepoflent.

ii

Dixivegulariter, E

Xceptionem vidc fu.

OM

pràinfine & 4.

Nec obít

T.

at I. Canones facri , iquilcle-

"

ricis negotiationem prohibent , univerfali-

"

ter & generaliter loquuntur ; ergo otritiesil-

los , qui nomine clericorum veniunt, com-

m

pmuï

prehendunt: atqui nomiíne clericorum ij

n

etiam,quiordines folàm minoresabtque be-

;

/

/1'0'

neficio habent, veniunt, Caz. 1. dif/, 2x. Ergo.

j

Nam /eg. Maj. Ng, Quiahocipfo;quódfa.

L

crajJuraob inconvenientiam negotiationem

T

i

clericis prohibeant ; illos tantüm clericos,

d

quibus negotiatio inconveniens eft, com-

r

prehendunt; ratio enim conftitutionis, eft

anima

(

196

ob o t

L

anima conftítutionis , coníequenter eirca

r

"

uos ratio prohibitionis ceffat, & ipfa con-

"

t

d

u |

itütio ceíIat : fed clericis, qui vel ratione

ordinum facrorum, vel ratione bencficij (a-

|

"

j

etis minifíterijs immediaté & proximé addi.

Pn[fbl

&i funt, negotiatio folüm inconveniens eft ;

;l'(

yini

quia hzc inconvenientia przcisé non tam

mo]üïl

rationé ordinis minoris, utpote ftante quo

;Mk

matrimonium (chara&eremenim indelibi-

orl

T

lem imprimit) negotium maximé feculare

& validé& licité iniri poteft, — 4rgzo cap. 9.

fU

h

0n4

"$- de Cleric.conjug. Adeó quidem , ut ptivi-

n 4

leeium fori & canonis ab Innocentio H.

J 1

Summo Pontifice infavorem totius ordinis

aitt

elericalis editum , modó eum virginecon-

j

3

|

traxerint, & veítes clericales deferant, &

t

oft Concilium Tridentinum, juxtaejufdem

Mi

Se[f. 3. de Reformat..Can. 6, — Si alicujusEc-

ägna j

elcfiz fervitio , vel minifterio ab Epifcopo

Mi uj

deputati , eidem Ecclefiz deferviant, vel mi-

du

'."dx

AWl

tf

niftrent , retineant, — Cap. wo. de Cleric.coB-

jsg.in óto,

Quàm beneficij, vi cujusim-

Mion

mediaté & proximé DEo mancipati,ac DEo

du

a&tualiter militantes effe&i funt, qui à curis

m

a

& negotijsnon facris,quantum fieri poteft,

Mirc

alieni effe , facramunia re&é obire, acpri-

iT

marió divina terrenis cum eorum ignomi-

L

,

/7

Í

Argto

uiä & probro non miícere debent,

) g*:,'auä.,m

€ df.

191

db o db

Wt

'

cap. T. 9« de Pofluland. nifi illicita agere defi-

'

lpü

! derent: provenit,

Et hze inconvenientia,

ATT

quz negotiationem illicitam reddit, e(ító re-

:bgncü

! fpe&u matrimonij cefTec, attamen in incom«

Wi 5atibilitatem de generat , ob quamipíebe-

Mit neficiatus matrimonio jun&us , benefieio

K fuo Jureipfo privatur. Cap.1. *$ de Cleríc.com-

"Wi $sr4f. Cuuia beneficij conceffio ex Eccle(iae

i confuetudine tacitam conditionem : fi cle-

lhj ricus in caelibatu manterit, continet, . Sed

//4, cur hujuífmodi beneficiati negotiationem

!ln] non zqueé ac matrimonium licité contra-

wb| hunt? . Quia hujus generis beneficiati ,

Wl eum d, conditionem reíolutivam collationi

j* fuibeneficij adje&amfuifle vel veré, velíal-

"i tem

przfumpté fcíant, matrimonium con«-

xeïul

i

u trahendo naturá prius fuum beneficium roe-

qji

figaant; ficuti ergó clericus refignatione

Eplor

lut beneficit fa&á , quoslibet feré contra.

&us laicislicitos licité contrahit , ita & ma-

uutt

(

ER

Jj

rrimonium.

Econtra talis conditio nego.

ao

tiationiadje&danon eít,undé negotiationem

i

celebrans fuum beneficium prius naturá re-

jant

fignáflecredinon poteít; con(equenter tan.

quàmclericibeneficiati negotiantur, quod

pot:[ï

uf

fimilibus Jürefacroprohibetar: « 4£e4sanm

n

enim Ecclefisflicus quis fft , — liceteà negotiari ,

/

!!

faifo jamnonlicet, Fin, Can, 1o. diff.gs.

(ito

Neds

|

192

ob o Gdb

NeduclH. Negoriatio proprié dicta jux-

(

u

tà difpurationem priorem de fe honefta & li-

at

Qs

cita eft,. quia labes , quz in eà intervenit ,

"

hoóminum, non ipfius negotij eft; Ergo ,

jl

L

m

cüm nihil tam fan&um fit , quo quis abuti

at

non pollic , nec abufusufum tollere debeat,

clericis, qui illam ad fines optimosdirigere,

iil

CL

& certéeamjufté & fideliter exercendo;ma-

Mu

is, quàm laici reipublice: bono confulere

offunc, 1mó ob vire eminentius genusad

Cemeti

;

fan&titatem directuri forent , ob vitia laico-

;uödcicn]

rüm cavetari non debet. : Nam ob vicia lai-

u

corum clericis negotiatio interdicta non eft,

l4

;uamnfa:ä

i

ia

fed utinquit Mol.zem. 2, deJur. & Tuff. tradt.

2. difp. 342..

Quia indecens omnino eft ho-

i

WRSTUN

mines DEo fpecialiter & proximé mancipa-

LT.

tos cupidiraribus terrenis inhiare, & nego-

tijs fecularibus fe immifcere. Prafumptio-

Ut

W

L

nem allegatam quod attinet, illam S. Augu-

ftinusnon admittit, dum Zb. de Beno vidui-

'tfp t

T

It

M

JAT. tap. iv ait. fap? experti [umus in quibus-

E

dam lafcivia comprefsácrevilfe vvaritiam, — Ra-

fudyr

tionem addit, quod cupiditas à lubidinis volupta-

| ] 0[370

te cobibita, majofibus viribus im pecunia fe por-

0029

W

yigat appetitum , & illinc averfa , hüc fe impetu

M

ardentiori convertit. Quod . exemplo fen-

mWUm Lj

füum corporis explicat , ex quibus, fi unus

lüm

gcnt.

"

387 vifus defit,. reliqui cantó acriüs vi

Mm

, Ned;

Gaco o ha

I9

hi dily

Neque lII Licét clericisófficium carni-

Al

ficum feu laniorumper feexercereprohibea-

tUt

'

| tur, attamen id per alios exercere licité of-

jdi;

funt. Princ. cap. 69. 5« de Appellat, Kftà quód:

10 qui)

monachi perfe venari prohibeantur, peralios

Uti ramen ( modó izzra mona[levia feu domos, quas

Ub inbabitant , aut corumclaufaras , "vematics ca-

WUM mes m teneant , nec venationi prefentiam ex-

Ib

Wat bibeamt perfoaler) licité venari poffunt. G, 9

p Clement. 1, de Stat,smonachb. ' Ergo etiam fit,

hii quód.clerici per fe negotiari prohibeantur ,

0)itl) attamen per alioslicité negotiabuntur. Quia:

&má (quamvis eciam /y predicforum in d. cap, 69,

i. ad Decanum & Capitulum , qui pecora fua

ii in pradijs fuis pinguefacta , per alios occifa

m per partes vendebant: quod utidjue, cüm ni-

&i bilaliud fit, quàm fructus prediorum fuo-

dj rum vendere, illislicebat, referatur; quod ta-

jj men & optimá ratione Magdunenfes cives

) Cefpicere poceft, &ita planénihil facicadrem:

m finé dubio enim. domus publicas habere,

"n quasalijslocent , velad carnes vendendas, vel

f'!

i

um

adalia negoriainillis exercenda, qualeserane

d

ftalli, dequibusin ciz. gzp. fermo eft , undé

jimp

reditus habeant , clericis & rcligiofis fas e(t)

ideo officium carnificum per fe exercere cle-

plo

ricisprohibitum eft, ideo per fevenari mo-

his interdictum eft, quia-a&tuale illorum

v i

E

--

ab

194

ab hujufmodi in proprià perfonà, qua gra-

vitatem morum defiderat, exercitium de-

j

decet. / Aft non ideoclericis negotiatio pra-

W

cisé prohibita eft , quia emptio venditio

,

actualisin propria perfonà dedecet, fed quia

cupiditatibus cerrenis inhiare & lucrum ter-

|

2

renumintendere& quarere,.ftatui ipforum

minüscorrefpondet:- atqui fi& per alios ne-

Pulkc

otientur, cupiditatibus terrenis inhiant , &

f

u

crumterrenum incendunt & quazrunt j Er-

(quim

go & hocftatui ipforum minüscorrefpondet:

& d

Ergo & hocipfis prohibitum eft.

Atrton

f d

Mi

Ü

VI,

grgï;z/w?a'i

uemadmodüm defacto

t |

An,

uidam à Poteftate humaná

/h"';a:,nim

T

ad emptionem & venditio-

[ w.m

LUE

nem inhabilitati ,. ac ab hác

Hitay

Vi

mediante prohibitione 1m-

At gt

pedic fünt, ita & nonnulli

1

|

M

ad vendendum,emendum à

! ]'/f; h

i

privatiscogi,acemptio ven-

LI

&

ditio à Poteftate Publicá ali-

.

qe

" "

]äs quæï,

dbob o dbes

19$

fa.

BOtan)

- quibus pracipi jufté,licità, &

Xio Veni

Cctl M

validé poffit, & quando?

C AUCTUL

y. L.

Emoinvitusrationabiliter À pri-

àtui j

vato ad emendum venden-

ï

.Derdi

dum cogi,nec huicá Porteftace

isinhay

Publicáemptio venditio pracipijufté & liciré

um

(quamvis validé: dummodó ob jam dicta,

Qu

& dicenda infra defectus volunrarij fimplici-

ter nonadfit, eftó confenfuiex dicendisin-

fra involuntarium admixtum fit ) poreft.

Jirgto [, YA, Cod. locat,

Prob. Ab zrzitio libera

poteflas unicuig efl, habendi , vel non babendi

MM

contraéfus. — Princ, l. 5, Cod, deO.ci4.A.. Kt

Ymat

[« quisd, vei moderatar ata, arbiter ef.. Med. L.

21. Cod. Mand. mibil emim tam conveniens eff

yitt

naturali aquitati , quam NB. voluntatem da-

mini volentis NB.rem fuagin alium transferre,

ibl

ratam haberi, Princ. $. 40. Infl.de Rer.

divif. $.

i

3. L ij: de « ,

R.D. Siquidem rerum fua-

rum adminiftrationem habenti pro volunta-

M-

te propriá circarem fuam efficaciter difpone-

re poíle, proprietas dominij eft; quaré & E-

ii

(sl

quesille Romanus, qui objicienti Augufto ,

quod patrimonium abfumpfiffec, hoc unum

i

]

refpondit: memm putavi ; excufatur. . Ergo

nemo invitus rationabiliter ad vendendum ,

g

N2

yel

196

j wü

W

:

-s;rcl- emendum à privato cogi, nechuicà po-

vt

AW

£eftate publicá emptio venditio precipi jufte,

j

& licité poteft. Prob.Illud confq. zzvitsm

/

comparare vel diffrabere poflulantis defiderium,

"1

vtla

juffam caufam mom continet. [. vx. Cod. de Con-

g

|]

m

frah. empt. quia iniquum efl , ingenuis bamini-

qumrw v

w

bus non e[fe liberam rerum [narum alienationem,

fict

YUV

Fin. la. ff. fí à parenz: quis., manumiff.. quia

d*

*

avis bec videtur injuria , ut bomines de Re-

fr, st

1

us füis facere aliquid cogantur inviti. Med. l,

m v

14. Cod. de Contrab, empt. Ergo nec emere, &c.

u

Quisquam &c. — Compellitur. l. x6. Cod,de jur.

delib. heé equum efl invitum [uo pretioves [uas

um

vendere. l. 9.ff. de«AGf. rer.amor.. Exgo. Nec

dm

"

u

Judzi quidem:nam zemo exterus religionis Tu-

Vi

daorum Tudais pretia[làtuet, ciüm venaliaexpa-

Tl

I

nunt:'juflum efl enim [ua cuique committere.l.9.

j

UCUM

li

Cod. de jud.

imó nec intereft juftum rei

pretium offeratur , annon, i potellate cu-

CY

J

ii

M

jusd, fft » per rapinam ab invita dominorem juffo

|

glfbm

iil

Jiretto comparare. Fin.l. 70. ff.de Reivind.cum,

quia in'vitis nobis , ves uo[fras alius vetinere non

Qf

AL

l

ao

debet,' Fig. $..L 25. ff. folut, matri.arbitrio po-

!l

f!

uj

Ut

zius domini veipretium [latuendum [rt..— Fin. & 8.

ff- de inli.Tur. — Prob. Hocconfq: tum quia

ul

al

32 cuju/quam injuriam benefrcia tribuere. moris

?

]y

hujus 2ozeff. Fim.l. 4. Cod. de Emancip. li-

u(æ

D

H

*

ber, Tum quia hoc membrum reipublicz,

quam-

dbeb o eab

397

Xthi) quamvis principalius fit , alia membra fim-

)müj pliciter deftruere , ac horum Jura fubvertere

QO

telL.— Arezo l. 16. ff de,$. P. R.

W i licité non

Mij Fin. $. 16

. L. ff. ne quidin loco. publ, ffm.

t(d] princ.1.35. Cod. de Inoff- tefl.I 6. Cod. deServit.

wj Dixi invitus rationabiliter. Nam fecus eftfi-

»iuj, quisirrationabiliter invitus fit: utputa fi vel

nayj, hicex contradu vero , velquafi, vel ob Jus

thiniyi

alterius ad emendum vendendurna obligatus

^ oj d

l

fit, his enim & fimilibus cafibus ad emen-

dum vendendum utique invitus quis cogi

OCW

Hf U

jufte & licité potefi3quia, cüm obligatio ali-

i ymin:;;

cujus juftitiz hunc ad illud ftringat , injuria

ceflàt , fiquidem cogens Jure fuo utitur.

71 Lgu.ü

Hinc

r

i

&. IL. Magiftracus vel reipublica füpe-

rior exiftentibus nonnullis; conditionibus

um

fübditis fuisemptionem venditionem praci-

nl

jl

l

pere, &illosad hanc yelillamin eundamco-

gerejufté & licité poteft. Prob. Quando Ma-

II

p

giftratus exiftentibus hujufmodi conditioni-

bus fubditis fuis emere vendere przcipic , &

T

eos adhoc vel illud cogit , aliud non facit ,

T d

j J

uàm quód lege vel juftitie proprie & ftricta

clis, vel legalis vel chariratis, vel naturalis

[ qu'Lf

zquiratis obligatis , obligationem fuam ad

j m

T

implere precipiat , & cogat ; nam naturalis

Ómi-

,1PUb

ncg;ffxtüdo , qu& þö

mincm inter & h

-

nem

1

198

n&:m intercedit

; & infita reciproc& propen-

g

"

fio (ut nihil dicám de lege divinà pofitivà

"

a

proximum à nobis diligi jubente ficut. nos

ipfos) hocofficium poftulat, u&uen modó

(

|

qub"

proximum non lzdamus , fed ctíiam dam-

4

&

u

num & injuriam amoliamur, quando id abf.

que noftro dif»endio poflumus; bonum pu-

J dampæ ,m

& qW»M

blicum id eft communitatis, & patrie inco-

jj

Íumitatem, utetiam cumrerum propriarum

4 DArc

jacturá promoveamus , juftitia legalis incli-

Iu

nat5 fileo titulos, quibus fupremo domino,

j hi

( dii

utejusreligionem & cultum, precipué publi-

nilsct

cum. pro viribus curemus ; obftringimur;

tl

contractus rempublicam inter & privatum

velprivatosinitii, utplacitaferventur, obli-

"

ant Sedquando Magiftratus obligatis ob-

zij

RUR

ligationi fatisfacere pracipit , & ad id illos

cogit , licité & juftéfacit.

li

Argto L.185. ff, de

£,7. cap. 6. $ de R.J. Cümhoc przcipere,

um

& illos cogere & ipfe obligetur. Ergo. Sed *

Quaznam funtcoditionesillz, exiftenti-

dl

bus quibus fingulis ad emendum venden-

jundaqm

il

dum quis licité &jufté cogi poteft?

9. Potiffimum fubfequentes func.

L

Ima publica neceífitas vera eft. — Quia

kovif

Jusaltum & dominium füpereminens ex con-

Ajay,

nexione civili totius cum fuis partibus , quia

Lll fm]]?cn

«

partesfunt, genitum , in bonum commune

n

J

ivon

f/**ïiïæql,

|

etuo s

199

.t Ym

lià v &on tantüm quarundam partium bona ( falvá

! t bísutiliter L. Rhodia dejactu ) deftrui, fed

!t etiam , ubi necefle eft, ipfam quoq; civium

t vitam morali periculo exponi ftringit; eccur

quandoi

eádem exiftente in bonum commune-qua-

w5; Dony

dam partium bona jufto pretio vendi, utpo-

te quod minus eft, nonjubebit ?

V pari

Ump]f()päx

Dixil. Publica nece[fitas vera , ideft, quae

vl

à parte rei vereéexiftit , aut cujus imminentis

us

probabiliffimum periculum eft , non ficta,

r

H

ac fi alià commodiori & minüs moleftà vià

p

l

ts

fingulis civibus provideri, & bono publico

t

confüli poffit5 ne, quia fi alio eque opor-

TT J

tuno & facili modo reipublice neceffitati oc-

5

curri poffit, jufta cauía cogendi non fubeft,

rerum fuarum arbitrio , lucro legitimo , quod

, It

aliàs habere poflenc , & ufu rei fuz cum in-

tl

juria priventur.-

ho gma

Dixi IL 7wffopretto.

Nar;n fubditum, qui

n j

obligationi fu fatisfacit, abfque fuà culpá

j t

dn o

jufto quivalenti, de quo juxta Brunnemann

ad S. 2. l, . Cod. de Cemm. [er. manu miff. mum.

" MM

s. MNequidem fidem habere tenetur , care-

si

re, equitad & rationi confenraneum non eft.

; t

T

Argto $. un, l. 3. [f- comm. pred.. Quia, cüm

Jus fupereminens ementes, vendentes obli-

J5 ; qu

gando , eorum jus &arbitrium valdéreftrin-

comr'f

ut, bonis conditionibusid

/

gat; neceísé eft ,

N 4

Poflö

n

P

200

&üb o i

Ü

u

poffe permittendo füccurrat ; fiquidem jus

fuumcuidj; hominum omnino detrahi ; hs

j

quumnon eft. Hinc

*

-'Eyï

gulas

nj

[noi

V

Á

& — InferesILSi inopia publica exigat, illos,

qui frumentum , aliaj; ad vi&um necefla- | ii

(

11à, quorum neceffitaseft , habent, quibus ! J

ipfipro fuá & familie fuftentatione nonindi- fj i

gent ( nam tantüm , quantum familiz pro-

, nib

priz fuftentanda fuffici, ipfis relinguendum

eit t

cit , quia z^lus omuc id , quod fui ustis aratia

| hu [I.IM

Comparavit , vendere jufté cogitur. /. 2. Cod,

m

WE Hrn. 12 p fpecies quandoquidem fatis im-

fs

pium eff ,. füis quemá, defraudari

» €44, 12 alios

jniti

£ransferri,d,[,5. & dum alijsprodeft , fibiob-

T

effe, atdjue ipfum velpenuriar fubfequenti

|

|

mità

tempore pati, velid , quod viliori pretio

myma. |

coadie di(traxerat, magno denuó comparare

ii

COgl, fatis durum[it , ehv crudelitati proximum

Iafiälällm

L.6, C. de Servit. & àquá) etiamfi mercatores

f

nonfint , nec res fuas venalesexponant ; ea

ffrhg,

vendere fervarà proportione gcometrica ,

QUi

nonjuxtaillud :

Afl

Irrent imufcas , tran[mittit aranea ve[pas,

d

unum folum & alterum , reliquis id , cujus

of

penuriaeft , juxta verf. 63 fat, 2. Javenal:

»

"n

Det "veuiam coryis , "yexat. cen[ura. co-

l

luinbas.

*m »'J U[ m

lj

in

TT

ddh o ib

20t

in majus lucrum refervantibus; Jus etenim

O d

fupereminensnonunam & alteram , fed fin-

gulas partes pro . viribus toti fuo füccurrere

| CXiga[) f

m n

ftringit; jufté cogi pofle. — /4rgzo fin, 1. 5. ff

de Leg.Tul. de Ann, l, 8. f ad municip.l. s. ff. de

X )

Adminifl. ver.ad civit.l.2.fF. de Nund, e L.2

OE n

Cod, ut uem. liceat tn empt. fpecie. . Et com-

nfamih'æ;

muniomnium feré D.D. juíto fcilicet, quod

tütn

eoinloco, inquo venditur, obtinet. $. uz,

i fi

P

fot3. ff- comm. pred. d. princ. .2 ( Imperatores

enim Antoninus et: Verus Auoufli in bec verbá

in ii

vefcripferunt : sminime equum efh , decuriones

ftg' tnàl

civibus fuisfrumentum vilius, quàm annona exi-

[, i

it, vendere. — Fin, princ. L.3.ff-de Leg. ul de

Vg

Annon, ned; deberecogi decuriones vilius (ideff

r pein

viliori pretio, — Princ.l.5. ]f de Adminifl.vev.ad

:ompam:

civit) preftare frumentum (quod annona tempo-

PMXW

ralis eff. d, princ.) civibus füms ( patrie fue d.

LO

princ. L. 5.) quàm annona exigity ,Divi fratres

Q

,F

vefcripferunt , ejalysquod, conflitutiouibus prin-

i

m

cipalibus id cautum efl. 1. 8. ff.ad Municip.) &a

magiftratudefinito pretio. — 47gf» /.t. Ced. de

W ;/Mu

Epifcop,audient.. Ne quis liberé reshominum

Ll]]w

alimentis neceflarias , quocund; pretio, gra-

J

viflimo quidem ob rei penuriam , vendat.

"

Dequo inferiüsin fedz. 2 Difput.35. plura.Opor-

tére autem ur inquit Covarr. Faríar. refolut.

fítn. mutn. . caura. à fipe-

u

Z0tA, 2 lb, 3, cap.14.. m

H

Viorie

202

Wib

j

(b o dedh

)

|

h

i

i

vioribus perpendi , ut tandem bac coadfione , c* !

|

Q

li

j

prety aefrnstione Yunc utantur , cümvespnblica pe-

yurtam c inopiam rerum ad bominum viidum ,

7

(

j

€& alimenta pertinenttum patiatur. Itidem pra-

caventes , ne mayor inopia fequatur , mercibus ab

t

ï

bis , quieas babent , abfconaitis.

un i

Dixi /erfuatä proportione geomeiricá: per

d

quas particulas impedire nolo, quin in ino-

clirz

piafrumenti coadtio ab illis, quiut Michzas

"a

. X

£ap. 3. 1 frat. ver[ a. ( princ. verf. 3. dicit car-

.

nem populi comedunt, & pelles c

jus ex-

Mcz l

coriànt , qualesfünt dardanarij, qui frugum

ïgifurcxrc'

coemptione & coacervatione annonam fla-

!

DNTT

gellant, accendunt, & excalefaciunt, ejusq;

UL

"

caritatem , penuriam ac famem in populum

Atf Q

D

inducunt , idcirco hominum & DEI male-

DCQ

0

dictioni juxtaillud Prover£, cap. 11.' verf. 26.

o

|

M

quiab[condit frumenta , maledicetur i populis ,

Ü "n

IK

;

benedic?io autem [uper caput vendentium, Sub-

W

M

jedifunt, non incipiat; tum quiaut inquit

t

1l

S, Ambrof. /Jib. 3. cap. 6. de Tofephofams tem-

&t

pore fubveniendum efl , non pretiacaptanda ,

/ fl

1

frumenti lavgttorem effe decet , non pretiá capto-

|

|

1 Pj

rem. "Tumquianihiltam naturalecft, quàm

ab co genere quidd; diffolvere incipere, à

'üjnj

im]

quo colligatum initium fuum fumpferat.

Wd

lt

Crglol.sc.ff.de R.J. — Atqui : quiaffi hujuf-

M

"

g

ngodi non fuiffent, ex defcctuementiu

[3

m ga-

Fitas

db o cheh

203

fcm'fiam,l,

ritas non ita introducta fuiffec, ac cives cc-

nuiorespro familiz fuftentationeneceffarium

MTtj

"hj

frumentum commodé procurare potuiffent.

Erco.

!. Id

TT Superiorem in publicà inopiá prohi-

UI

bere pofle, ut finguli civesplusreiilliusad vi-

Mfitfrid

tam fuftentandam neceflariz , cujus inopia

e(t, quàmad familiz fuz füftentationem nc-

J qum IHL

ceflariumfit , non co&mant. 4Argto l24 ff.

Vi i

de Pig. C bypotb:. Argto $. 9. ($10. 1. 9. f de

^ ditt

Paz. Nein damnum reliquorum & reipu-

(s qia

T

;

blice hujus pretium & penuria crefcat.. Col-

1

[

ligitur ex verbis: |Quis enim

injuffus , tasm

m d

AVidus , tam avarus , quàm qui multorum . ali-

Ut oj

menta [uum non ufaum , fed abundantiam c5 de-

1p0pur'um

licias facit.

Can.98. difl, 4.7. circa fin. & Pro-

JEmae

batur ex eo, quia ftante publicáinopiá füb-

nl

diti ad vendendafuperflua, quoruminopia

7 Payuks.

eft., cogi poflunt ;; Ergo & eádem ftante

js.

ne füpcrHua cum reipublicz incommodo &

j

detrimento comparent , multómagis prohi-

j fm W:

beri, & ab illorüm coemptione arceti 4rote

m

]. 110.ff. de R3. 1 35. &f $3. de R. - in Gto. ( Si-

j

uidem minus eít ab emendoarceri , quàra

p

ad vendendumcogi. í4g£o med.mp,eg.y. ^f

v t

de Jur. Turand,) potlunt.

p

III.Ilos, qui res ad vitam neceffarías

i

coémunt, ut carius etiam codeminloco ven-

jun

. danG

fb

204

dtcb o db

1f

w

n

"U

dant, ábemendo prohiberi pofle ; quia ca-

ä

| (

(v 1

ritas rerum neceffariarum , optatum reipu-

M

A

blicie ftatum rumpens , hàác ratione induci-

[

j

tur : fuperior veró ex legali juftitia tanquam

ljf[k

70

«

membrum principaliusea, quz optatam rei-

Y

publicz feliciratem rumpunt, & impediunt,

ul

&m

prohibere debet ; & factum , quod extraor-

)

m

i

dinem puniri debec , multómagis prohiberi

dinz;

poteft; fed emptiorei ad vitam nece(larizut

codem in loco carius vendatur ,. factumeft,

Pcn n

Ó

quod extra ordinem puniri debet. Fizis

T

princ. L6.ff. degictraord, criminib. Ergo s at«

t

que ab actuad potentiam bona eít argumen-

catio: fed b jum obviuse itum eff , tatn manda-

v i

I , quam con[litutionibus. — Imit, princ.d. i. Ez-

";m'gc;m

O. Sifniliter

tbl

Inferes & IV. Si periculum obfidionis

lg

immineat , fupremum in republicà unum ,

huwmw

vel plurespro diversá regiminis formáfingu-

ülbm ïïf

loscives, ut , qua ad vi&um & tolerandam

bt

obfidionem neceflaria funt vg. s£ (ibi compa-

dcmfm

veut aumonam in integrum annum fuffecturam,

UR

coétmant, cogere pofle. — CArgzef. 1. e$2. C.

lil d

ne quis in empt. [pecier,. Ne. claufo ad civita-

at

tem aditu, inopiarerum, &fames, &cex hàc

"Ui

dura neceílitas dedendz civitatis fequatur, i-

"

tem &

*

aritásrefum àd vitam

l fi?pto;

V. Sübditos, fic

4

]

necef.

|

',':;.' ;rc

|

ebob o ts

204

df Qu

um

neceífariarum premat , ad res hqiufmbdi

concivibus potilis & priüis, quàm extraneis,

1ä0ne I

& fi prb his & illisfimulnon fufficiant, folï;m

AR

illiscodem faltem pretio , de quo cum exte-

Lt

ris conveniunt , vendendas , adigi .pgü'c:,

Cinpd

Conftat hoc tum ex charitadsordine, vi cu-

QOT em

jus civibus , cum quibus nobis communiä'

15 ol

patria efE, potiüs , quàm exteris, fubvenire

n n

pellimur ; quia ex congenità quàdam pro-

n f

penfione & amorejuxta illud Ovidij: .

d n

Nefcio quá natale folum dulcedine cunttos

i Imi

iLdI d

ductt , d5 immemores non finit e[fe fur,

um

patria fame aliové malo oppreffi- poriiis ;

'm[ n df»ä'&'

quam alij civitati totis viribusopem ferre fti-

mulamur; tumex Jure füupereminenti, quo

qufit:

illis, quibusconnexione quádam civili & po-

( UI

liticàátanquam partesannectimur,plüs& priüs

ynilif

fubvenire tenemur.

1mó hujufmodi res

vt

extraneis jam venditas & traditas oblato eo-

j 6 lia

dem ftatim pretio invitis etiam, emptoribus

i

civesfibiretinere pofle , quia, cüm, ut dictum

u^

priüs domefticis, quàm excraneis füccutri

necefsé fit, illius generisemptionibus vendi-

jalit

tionibus conditio ineft: nificives has-resjux-

ta propriamindigentiam retinere maluerint

;uatuï-ï'

eftó aliàs emptorem fuo arbitratu quarere ,

"d

cuiQue regulariter permiflum fit , : nec rem

Eis':!'

fuam

206

Abi o dods

I

,menü"

l qql

fuam certe pcrfonæ vendere quisquam cogi

" av Vi

l,

poffit per 4 14. Cod. de Contrab, empt, pari-

cer &

Ti

vt

Inferes VI. Magiftratum publice necef-

f

wnd

fitatis acjuftitiz intuitu, ut merces & victua-

4 yui U

"

lia hofpitibus & exteris codem, quo incolis

Iï,

Ti

^

N *l'.:ü

d

retio diftrahantur, preciperepofle. Poftc-

quit

riüs eXcap. 1. && de Emapi, e& Vend. . lbi Epif-

li lol

copus fuas plebes , ne tranfeuntibus cariüs,

n

m

uàm mercato diítrahitur , vendatur , cogi

[

d

ebet, patet. Priusprobaturex eo, quiaad

£T

U

h

!

jl

confervandamrempublicam ineo , quoflo-

nl

retfítatu, commerciorum ufus fummé necef-

r

fariuseft , quippé qui velut parfimoniam tel-

ET

luris non ubidue in omnia zquéferacis füp-

NUl

A)

W

plenac efficit, ut, quod gentium eft ufquam,

.'J:,

N

:

Qu

a

apud omnes natum videatur; ergo neceífi-

tas publica eft,cum exterís commerciafovere,

zi

M

& fingula, que hec impediuntac deftruunt,

d

hum

emedio tollere: atquififtatuitur, ut exteris

]

merces & victualia eodem , quo indigenis

pretio vendantur, commercia foventur, &

.gmda-( ) ai l

firi d

id, quodhac impediret , collitur; ergo ne-

ceffitas publicaeftítatuere, urexteris merces

Nl

J pmp

& vi&ualiaeodem pretio vendantur. Subf.

ftm

Sed quod neceffitatis reipublice eít, ma.

Jl

giflratus ftatuere poteft: quia debet; Ergo.

L

UT :

quæ

* l! Vf

T

f;ccl:dic : alijs ufum corum bonorum ,

gom-

& o m

$07

Uigquam ;,

communis ómnium parens profudir, quaa-

| vfhiiy

do perid noftrum Jusnon redditur deterius,

invidere velle , inhumanum, & focietati hu-

3Ubli€æ h

rnang contrarium eít ; fed exceris codem

Ts v

pretio , quoincolis annonam , ceteraíque

res, quarumabundantia eft , vendere nolle,

h qui

lls J

cít invidere ufüm eorum bonorum , quz

. Ul

communis omnium parens profudit, quan-

do Jus noftrum non redditur decteriüs

L

Indu

]

3

Ergo.

t

2da conditio evidens utilias publica

10), Q

, qui

eft.. Quia, ut hec à partibus cum fuo pro-

Ime n

prio etiam detrimento & incommodo pro-

TODU-

moveatur pareít, ecquareilla abhis , quan-

do exindé nullum aur minimum damnum

Hl

Tup

fentiunt , quod in venditione rei ob publi-

cam utilitatem contingit, pretium enim lo-

T v

corei fuccedit, promoveri non deberet? ma-

erilt

Ticu

ximé cüm utilitati publicz ex juftitia legali

privata cedat.

üundé

"

f Ut CXH:'

Inferes L. Privatos ad vias publicas eri-

p n

)

gendas , ad conftruenda zdificia publica vg.

od

st curia, domus annonaria exfiruatur .fuosfun-

J

0s, aut propria edificia foluco jufto pretio.

a

$.un. l,i3. ff commun, pred, venderelicité cogt

; n

PO c.

Quia, càz vta publica vel fluminmim--

m

petn , vel ruiná amiffa efl : vicinus proximus

nt')E

n

()j

$. un. l, 14 [f quemad:

j

-vf.f(n praftare debet.

m0oG

n

-

208

, W

mod. fervit. amitt. idcircó fivie publiceexem-

"

Y

jius commeatus fít » vel via cearciata ». inter-

4l V

veniunt magiffratus, $. 25. L. 1. f. nequid in lec,

W

&mm

publ.

)

o

- 1. Si edifícía, velque alia opera zoenibus.

vel publicis operibus ita faciata coberent , ut ex

his incendim , veliulidias vicinitas vefarmi-

yist W

g

det , autangu[lentur [pacia platearum , vel mi-

W

g uatur portizibw latituda ( exíolutojufto pre-

n W

ss

Wi

tio. d, G.um.l. 13. comm.prad. Ang20[, Rbod.de

siliitn

jadt.) dirui ac proflerni jufte potle. — 4

rgto l.l

i

;l

14, Cod. de Operib.publ.

1f

95

««««««

III Inutilicatem partisreipublice princi-

alioris , feu fuperioris quà talis( eó magis

Vil

"T

ob hujus neceílitatem) partes minuüs princi-

aiiil

pales ad fua jufto pretio vendenda compcelli

t

polle. vg. adexfiruendum cafIrum , munimen-

ts

atum in illius fécuritatem , velut his ille redima-

d

iur. . Quia, cüm pracipua communitatis

tcmg*impx

parsipfe füperior in republica fit,. quod.ejus

Rtll'lgï,'m

causáfit, & illi , uttali indulgetur, commu-

?alx f[f A! |

nicatis causá fieri , & pracipuo hujus favore

ii

concedi recte dicitur.

Wi

Inferestamen & IV. Inillatione prace-

*' WJI(!M:

deni fenfu. reduplicativo fruftra'me ufum

M

1

Tj

non fuifle , füperiores enim , ficut ad laxa-

*m /l

Ilj f

menta animi , fplendorem aulz, pompam,

iif

Ceteraque privata commoda preter morem

[

au-

"g,

209

ublim

4l

' aügenda, novis fubditos oneribus gravare

'^ non

poffunt, ità precise ob privatum fuum

VW

! commodum; &fuorum, qui calium utilità-

vemfeclusà omni neceffitate, acutilitate pube

"t^ licá, fubditorum pradia ac facultates, refüso

"i etiam pofleiioribus jufto pretio, comparare,

"4 & invitis auferre nequeunt, Hinc & impij

B

", conjuges Achab & Jezabel extorquendo vi-

wüb: neam. Nabotho peccárunt ; & magnis ani«

(!Il! tnis San&tus Chryfoftomus in Eudoxiam Au»

: 4j guftam merito invectuseft, quavillam fübur-

anam vidue Theognofti optimi viri, oblatà

ii ejus æft*imaltionc, abftulerat : & Auguftus,

031 qui forum füum anguftius fecit proximas

ii* domosá poflefloribus extorquere nonaufüs,

m à Suetomo jure laüdatur.

m

Inferes & V.. Quia privatus etiam cum

iis jàctura füorum id, quod udlitatem eviden-

un: temh publicam procurat; promovere teneturs

pit Religio veró ex effato JCüUlpiàn: s ffg.med.

u9 $,2. Lt f de 7, e? T. dicentis : Pablicum Tus

u ( quod utilitatem: ftacüs totius Reipublica

primó & principaliter refpicit z. $. 2. ) is fa-

«t* cris NB.in Sacerdotibus , invhagiffratibus con-

,iin foffir

; talefit; quod utilitatem publicaim pri«

Ql* mó & principaliter promovet 5 quandó dé

x exftruendá autamplificandá Ecclefiá, aut alió

4ui? pio loco & facro agitur, fi vicing domus ac

1

fun

219

dbcb o dom

j

fundi ad illorum «dificationem neceffarii j»:i:caüäï

fint, horum dominos folucojufto pretio ad. i

f

eorum venditionem cogi pofle. 4

,

c

um frn.

v

copla

princip. L. 17. ff. de Vfufruct. junQt. b

AJMS 1Bif, ..

arqum.8.7 . l,a. f. deReligiof.c- fumpt.fun. quod ;axïubä

&alij fano infenfu ad domum propé Ecclefi- .j

am, in quà habitet Clericus , exftruendam, Mu

item pro atrio ante Ecclefiam procurando, ;;;

extendunt.

w

Inferes& VI. Eftó etiam hujusmodi fun-

lm

'dipofläfï'or honeftam fuam fuftentationem

F

iu.zfll,ü&/.

ex tali fundo hucusque folüm habuerit, ita

d5 4

venditioillius maximo huic incommodo fo.

n

Ka

ret. Quia vendicio illius fundi debitum le-

J

ale eft, ad quod preftandum , hoc i

pfo ». ;;'

ii

uód Reipublice tanquam pars fe annexue-

j

L

rit, fe obligavit, nequécxiillius jufto pretio

nl

venditione damnum aliquod verum fentit,

i

tum quia juftida legalis injuriz fuas cunas

Wtln

nondebet , cumquiaexcuipá fad damnum fen-

—

:,;;

a

N

tire, non intelligitur damnum (entire, L103.ff.

:

M W:Fü;

de Rf cap. 2,7. de R.].ip 610,

"a

3daconditio eft munus res ad victum &

]

4

veftitum neceflarias , vel uales procurandi , |

|

äïläl Mf

eaídemd; publicé vendendi à republicá fuf-

cepifle, vel mercesvenalespublicé expofuif-

ædf K?Wn J

fe

Ra:io illius in co ftac, quód respublica

.J.U ]uc

fimilesad illud conduxerir, hujusveró,quód

mj

non

Noin

(

j

"

d5cb o Bd

211

Ts

)

nonalià de causá fuas merces Vi&ualcs publi.'.

| c&exponere à republicápermittantur, quàm

n

$

j

I

ut cuiquc copia mercium parata fic, &facul-

!

tj

N

l

. tas emendi , confequenter fin& aliquá rei-

J

ï

; publicz & fübditorum injuriá, maximé fi in

p

,

* magnum horum incommodum fiat , acce-

lt

dentes rejicere , ac merces abfque juftá ali-

quá causá negare nequeunt. lum quia ex

Yi

, parteillius, qui hujufmodi contractum non-

'dumimplevit. — 4rgto princ.l.5. f de Cond.

cnrap'o

! c4

uf. dat. cauf. nom fecut. pocricentie locusnon

Uetit

eít, xum quia advocati , qui advocationis

1mod

" officium publicé fufceperunt , quia munus

CUT :'t

advocationis publice füfceperunt, quod idea

V à republica ipfis conceffumfuir, ut omnibus

2* patrocinium preftent. Covarr. variar refolut,

UY. zong, 2, ljb. 3, cdp.14» i med, pun.v, ut auxi-

niiium, operas ac patrocinium litigantibug

U5 U przeftent (dummodó juftam caufam non ha.

i bcant) àJudicé cogi poflunt. — í4rgre d. ,

143 Cod, de Poflulamd. med, $. 0. 1. 13. Cod. de Tud.

Brunnem, ad . ciz, £ 7, 2um. 4, Covarr. d. £,

ii andé

(

Erues I. Mercatores, propolas & omnes,

I! quiresad vidtum velveftitum hominum per-

90 tinentes , venales publicé expofuerunt, ad

quJ eas, quamvisgravior annonz caritas, autre-

1007 rvl

A

aruminopia Es

n fic, jufto predioven-

n

2

Cs

212

dbdb o &

dendas à magiftratu cogilicité poffe. — $, &&«

"

wmtd

ll

ZArgto.5. V. L i. f de Offic prafect.urb finis $ Vo, |

l

*

J

!

! t'

L9.ff dé Pan.

-

;

)u

II. Caupones &

ftabularios , qui ofH-ä

!

u

N

cium publicé fufceperunt , hofpites fufcipe-

,

jf

rejuítéadfítringi. Quia eiaterem fibi ehgere /

:

eatipo vel [labularius (qui hofpitij publici rnu-

g

nusprofefluseft. Bart. adZicend. $. ) non vide-

1»0mm'w

m

pur , nec repellerepotefl iter agenies,. dned.$.6.1,

Non obftante ;

V

J

un, ff. furt.adverf. naut.cic.

eff ineorum ( nautarum & cauporum videli-

Erml

cet) arbitrio ,ne quemrecipiant. med. $.V Lv ff

&ij r':c"rm

T

pauta , calpones, . deula-ry &e, Senfus enim,

ut expracedentibus patet, folüm eft, quod' hu g

quempiam cum obligatione res, cjus falvas juju

j

q

!

!

praftandi, reciperénonteneantur. Príwe $. t

D

Mi

&. dil.um ff fart. Siquildem ut quivis viator & pia,:m(;

hofpes res fuas cuftodiat , nec fe damnüm ,

praítaturos, pradicere poffunt. — Fiz. przze, lm

l. 7. ff. naut.caup, quoniám zauta, ei catipo, &j VM

flabularius mercedem accipinnt , món pro cuflodid , l,

Jed nauta ut trayiciat vedlares: caupo ut iatores Yij

magerei5n raupmä patiam?*. $Szabularius,ut per-

*

Pt

smittat qumenta apud eum [labulari, Priuc, [

D47]

[

$* du

l

um

!

4tà Conditio eft violenta circumfcriptio

*'ifn l

!

ac reftictio juris noftri,. vicujus; hujus ufus ,

Mi

L

aut omni

nullus ,auc riodicus eft.

Argto

KUY

NI

n

«

$.9. !

^

:

[

q

&b o dhds

213

C.&

'

Á

Ü

|

5,9.[.44.(5«»7&!. $.5:Z $2. ff de Leg..r. Quia,

cüm quisd; , ne àrei fuz & Jurisufuimpedia-

witur: Jus habeat, reliqui omnes ab impe-

l]

"ly diendoinufüreifue, in quà jus habet, ar-

ii« centur, atque illum , qui jus hoc habet, in

li*exercidio fui Juris etiam cum quodam fuo

iincommodo non impedire, obligantur: aliàs

!

ilifruftrà fervitutesrealesintroductz fuére. Id-

üOxeirco,

um

Erues I. Siquisfundo, nifi ad eum per

iuivicini fundum iter habear, uti nequeat, vi-

iiiipinum , ut illifervitutem itinerisjuíto pretio

igvendat, cogi poffe, — Przzc, L. ult, ff de Servi-

uufu£, praed, urbam. lviperator enjga Antonimus

neyum. patrerefcriplit , iter ad fepulchrum petipre-

gutarzo, Cf concedi folere : ut, quoties nom debetur,

wndmpetretur ab eo, quifundum adjuntium babear,

j pNow tamen . boc veferiptum , quod impetrandi

J

a

A? facultatem, ettam aciionem civilem insucit.

uiifed extra ordinem interpelleztur. — Prefes etiam

uuil?mpellere debet , $ufTo pretioiter eipreffari. Ita

j Amen , ut Judex etiam de Opportunitate locipro-

s AoPiciat ,. me vicinus magnum patiatur detrimen-

wm. Princ. l, Xa. f.. de. Religiof, & fumpt. fu-

g"« Ex his, publicos litterarum profeffo-

usufHSAeS » Opifices, fabros ferrarios, vietores &c.

Mihe

&

ionibus publicis moleftiasafferentes, ut

l

omos fuas vendant; &alio migrent implo-

]

O

2

rato

,

214

mubocm

p

!

raro officio Judicis cogere poffe deducit

hgf,, c;zu

Laym. & jun&o favore libertatis

)

m

. I Siduo velpluresfervum communem

WW* )r-[l

habeant, atque alteruter quantamcund; par-

tem habens , illum quoad fuam partem ma-

g

numittere velit, alterum vel reliquos , fivé

mw

ipfe manumiflor, five fervus quóad partem

qut

velpartes refiduas pretium offerat , partem ,

IT

vel partes fuasvendere cogi licité pofle. Fis.

at

$. ulz. Inflit. de Danat. $. X.l. 1. Cod. de Comm.

A "t

/

ferv. manumi[f, iidem jundto favorefifci , ut

?G'

hic emproreminvenire faciliüs poffit : enim-

Ntd

(m m

veró ob odium communionis integrum ci-

:. W

tiàs , quàmparsindivifa , emitur.

j

Ill

li

MY

IlI. Fifco rem quampiam etiam quóad

hi

l

minimam partem curm privato communem

L

habente , ipfamd; venderevolente , focium,

7^

^

1

autíocios & fuam , aut fuas partes venderc

ed. 4d t

m

cogi; quia forma (ideftjuxta Gothofr

dicend. l un. L. A. lex) eff , quotiens ad fsfcum

lriy

)

dl

d

[

i(l

vel minima pertío rei pertinet , ut unvvev[a "

y ///y/,j,)'

procuratoribus meis diflrabantar. — Princ. lum

Ced, de Vend rer. ftfcal. neds ( fffeus , cim parta

'J 570/7/.4

dominus e[fct . foliditatemjuxta proprium przvt-

"n

legium vendidtt , fidem ejus infrtngi, alicujus va-

h ,(//7 i

topíis eff.

FPrinc. l, 2. Cod. de Comm. rer. alie-

zi

mat — EO pretiumparté samtim in fifcum redi-

RA

gamr

dbéb o dats

214

lc'cï ;

atur , veliquum dominis partium veflituatur. Fi-

zisd. l, un. Cod, de Vend.rer, ffcal.

"

Dixi junéZo favore: Jus cnim perfe cam

n

L

o

*

cfficax non eft , fed per privilegium adco-

L

actionem im

M'

Poncndam modoó efficax red-

!

sta Conditio malus rei fuz ufuseft, quo

inrempublicam, cui expedi , nere faá quis ma-

leutatur med.$. 2.. Inflit. de His qui [uivel aliem,

ä

' peccatur. Idcirco tanquam ex deli&to oblie

! gauo vendendicontrahitur. Quare

l

U

Inferes: fi vel dominorum in fervos fz«

"; vitia intolerabilis videcur , vel adimpudici-

!* riam , curpemque violationem compellant,

hosbonisconditionibus, jufto pretio, quod

]

i illis redditur , vendere cogilicité poffc. MeZ.

$.2 Inffit. - princ l.2 f de Hu quifut velalien,

u

pQ

ur.

6ta Conditio nolitio in communione

"t

!

d

rei donatz ,in quàáalter ampliorem fummmams

l

j a

.

lter minorem pro indivifo poffidet, ulte-

D

às ftandi ( ig commumione emim vel focietate,

j

jp 11

1

j "emo compe

llitur invitus deztineri, Princ. L. ult.

rl Co

d.de Comm. divid.) eft. Quia clcdio da-

;i'

j turez y quiampliorem fumnsaminve , domatam

u'w'*

habuerit , veliquam eflimationis quamtitatem ef-

l

!tr,[:l

ferreeis qui minorem caufam habuit , &torum

1

idere. Sig autem boc minimt f acere natuerit,

uækPO!

j

£unc

Q .

WT

216

qume omnimodo. res dividi fecundum quantita-

*'wg,

pem utrió, parti competentem , [fres drvidi fine

feo perieulo po[fibilis eff. — Sin autemin bujufena-

,

di cafibus , 12 quibus partitio utiliter celebrari

I

mimime potefl , amplioris [umma daminus nolue-

€/

f

|/

(

vit efferre aflimationem : tunc licebit etiam ei ,

«

hn

qui minoris (ümma babet. peteflatem , offerre

(ite

vetium y P totum fibi vindicare. $. 2. l, 34.Cod,

adio

de Denationib.in favorem donatoris , ne illi ,

d

quaré ita donaverit, «/iqua eriatur contentio,

gmm

Princ. d. $.2.1, 34. acnécontradonatoremab

[

illis, qui liberalitatem füfceperunt , ingrati-

p

1 lt

tudinis exercenda anfa detur, quam tamen

Jura, ut videreeft Lulz. Cod. de Revocand. do-

vJ

l

ZALÁp.

acriter reprehendunc & puniunt, Ex

il

u

his

al

Inferes: ditum $. 2, 4 34. Ned; ad do-

lfsl

i

VJ

natariosaut alios , qui partes æqualcs pro in

N

tl

divifo inre communi habent; nequead cos,

IFirs

quorumunus majorem, alter. minorem par-

| [W.W

reminre communi non donata poffidet, uti-

|

t

liter extendi, Pàrtim quia , cüm wes/quisd,

r

ao arbitratuquerere vel probare po[fit emptorem

ür

vifi lex. fpecialiter quafdam perfonas hoc facere

tiln

prohibuerit. |A4. Cod. de Contrah, empt, Cür

A ]

regulariter mullus ad emendum vendendum

"nfb

cogi poflit 24, 4/.. in cervicehujus $, adal-

krmdl

terutrum adítringi odiofum eft, — QZia veró

rellria-

^ d[,

217

La

ïdm (

veffringi, Y favores comvenit ampliari, Cap. 1

L

! u dþwd-

.l'

de R. j. in Gto.

Pardm quia zz re communt

hi j

peminem dominorum "ure facere quicquam in-

Fäknä

qito altero pofje. — Et i re parü potiorem caufam

demi"kj-(

e[fe probibentis.

Princ, l. 26. ff. commun. divit-

li tfi

Áity

dun. exprefsé (tatuitur, ac /. x. Cod. eod. fimpli-

T

citer precipitur , ut, ficommuni dividundo

ïähg

actione agatur , & res divifionem admittat ,

1

dividatur , fi veró divifionera refpuat, uc

IT

emma , licitaciofiac, &is, qui pluris licitabi-

LUH

tur, rem integram , alter veró pro ratá rei ,

It

Modoó confor-

predi portionem accipiat.

m Rn

tum alter minus dignum pretium non offe-

Waj

rat, &alterob paupertatem non fit idoneus

, a

ad idem pretium folvendum , ne dum au-

cendum. Figü . 3. Cod.eod. ibid. Brunnem.

ä',üdd&

N. 9 d.$.2.L.34. utpote qui fpecialem cafum

It oO !

centraregularem Jurisordinem comprehen-

iuc,adco,

us

dit,à Jure communi exorbitat: Sed 4444 Ja-

p

re commuani exerbitant , uequaquam 4d confe-

fidei

quentiam [unt trahenda cap, 18. de RT. in. Gta.

umj

Ergo.

ii

7tima Conditio, vi cujus aliquis ad

emendum vendendum cogi poteft, eft em-

jjie

4 C

tio partis indivifz rei communis commodeé

du

non divifibilis, circaquam , antequam pars

emptori tradita eflet , cum vengitore com-

hüä

ts

muni dividundo Judicio à focio aétum cft,

Si

MW

O j

218

S enim vendi

tor licitatione fuperatus fueric,

j

emptor partem emptam pretio licitatione

j M

placito vendere cogitut, fl veró venditori to-

tus fundus adjudicatus fic, & alteram partem

Id

tanti, quanti ob eam rem focio venditor con-

p

* ii

emnatus eít , emerecompellitur. $, 17.Z. 15,

f 4ec a, empt. vend. fiquidem, quia em-«

ls

ptio venditio ex di&: in cal

ce a',/jo 124 bonze

tt

fidei contrattus eft

Ü

: eQquum eff , eandem e[fe

tonditionem emptoris , qua futura effet , fá cum

j

3p[o acf um e[fet commhmi dividundo. d.$.1 7.tir-

f

eafn. Areto princ. l, 7 ff de Pericul. ci» com-

u

med. quia fecusdim naturam eff , commoda cu-

n

ls reteum

Jequi , quem [equumtur incommode.

ff

-Io. ff. de R.3.

n

[AL

[

8tava Coditio ut quisad emendum ven-

t

endum cogi poffit., eft aditio hzredicatis ,

lh

accepratdo legati, cui juífio teftatoris rem

?Ne

d

cercam emendi vel vendendiannexa eft. Prige.

fl

ls. f de Ad. empt. vend, l, 49. $.8.9. l. 66.

i"tl

ff* de Legat. 1. L. 54. de Leg.2.. Quia hzres hz-

re

ditatem adeundo ,

4 i

,

legatarius legatum

acceptando voluntati teftatoris fe fponté füb-

J

jicientes , quafi contra&tum cum ijs, quibus

h

tem cercam vendere

, autáquibus emere juf-

ü(ma

fifunt, in or

inead hoc faciendum ineunt.

W0

Txm

$«2. lnflit. de Sing.veb, im fidecomm, princ.l. .

e

4

T ?,1

2",

us fp

Ka. Ced. comm, de Legat. precipue . eirca

Kf

sued. l.ult. Cod.de His

x& [(ub rmodeGcc.

d

dU

:

ena Condido 1

ante quà quis ad ven-

Ein pal'!a

dendum licité cogi poteft, eft conditio im

i

(Ott

ecialem favorem rei vendendz in ejus ven-

Á

J

4

tioneauctoritate legis imbibita , quod ven-

, QU

ul

denti vel cuiliber alij ju

ftum pretium offe-

]

Init

renti,cademretrovendendafit. Hinc quan-

utdn

imiampaupertatem egeíta-

l

",

do pater propter n

5

]

temá; victüs causá

filium filiamdue vendidit,

velqui alienatus eft &

j

It

licet ipfi, quivcndidic ;

o

eut cuilibet ahj ad inge

nuitatem venditum

quod illeva-

*

WUM

propriam rep

etere, fi pretium,

]R

fferatur. J, a. Ced, de Patrib.qui

lere poteft, o

flios diftraxer.

Similiter pactum,quod con-

ductioni metallariorum,

feu effoflorum auri

w

cum fifcoinite , in hujusfavorem auctorita-

d

m, ut quidquid auri ultra

te legis imbibitu

fs r

canonem fuum ampliüs collegerint,

fiíco po-

ditio eft , vicujusilli,

ad

n

tibódiftrahant; con

A

M

hoc fifco vendendum licite

cogi poflunt,

n

Fin,l.1. Cod.de Metallar.

|

^

1

!

65'4

Denid; Jus ftapulz €taptf Give &tafe

j

fe eceditigteit]

vi cujusadvenientes mer-

.

catores merces cxoti

das , antequàmglió de-

p

vehantexonerare , &

vendere, aut venales

eunti

untur , qua-

adcertum rempus exponere cog

"l

leColoniz Agrippinz, Bresaz , Ka

mburgi ,

(l

[u

Lypttz,

229

dtob o ob

,

,

Lypfiz', Rarisb

onz, PaHaifif—,- äl,ijf'v&ur»bibu

;

quasRhenus, Danubius, Albis, Mofella, &

xf

L

Vifurgis praterlabitur , de quibus fpeciatim

L

V1

j

deLymn. Jur. Publ. 727 1. [ib.2. cap. 9. mur,

132. deprehenditur ; conditio eft , ftante

|Di

quá, illi ad mercesfuas vendendas li-

/

oW

citécogi poffunt.

h

IPM |

.

s

À

i

j

li

h

u

i Á

ii

J'a

z

H

W

d

z

lih?,lh'

"

'

[

H

l

T

| /'I/IJ/»?M

lg

| W?W

DIS.

;?ïfgu)

245

e5Obo G9

"utbi

eb3boSo s &&æä&æ&ä &ä&ä

loftlni

eqo o o ol

qeciciocgo

IN

æïää äää*äïï CXCX æïïïïeä

0.

)d

DISPUTATIO II

Vrl

De Causa materzali [eumateria vel

Objeéto EHIpLonis , "penditiomis , devebus,

que vendi «s emi po[[ant, de /mredzmte,

a6tione , ve nón amplusexiflente, extitue

ra, implcante, exiflente, [ed commercio

d r c'

/mmzmo exemptá, de libero homine , re

- E

Aliená , fiartnm e? *vr po[fefsá , proprm,

/jeczalz lege alienayi znterdz&'a e? 707

interdi£é a , communi , de Etbymo qs* ne-

-2:»5

ce[frtate pretij, bujus oerrtate , cevtitudine

abfoluta €$ reffetirva , pecuneitate , ]u-

f'itia, de Conditionibus bujus ovtui cir-

c*um/iantiäw de Pretzo jufto rerum 4d-

modum vararum , de pretij legimi, €8

tranfgref ? pretij ju[l oblzgzmone : /ä[n.

tzaneq, legum tranfare[fonem perm:tm-

tiü")æ

)

$, unic,

282

dteb o coos

f

S.unic.

3

Qux materia feu objectum

ionis venditionis ?

A

W

Bmp

L

Ateria feu objectum Emptio-

"

B^5

äx

!

7

i

i»)

nis Venditionis merx in vcr-

d

N

Y

us

M

«

;i

]

X

s

nacula: biteQBaat, & precium:

.-

: :

bt Soufffdilltua eft. £. 8.

Km

:.'

c Co

ntrab. Empt. init.. fin- princip,

L. ff.de Rer. permut. &c. — Prob. lllud cít ma.

teria feu objcctum Emptionis Venditionis,

u

in quod confenfus mutuus Emptionis Ven-

dirionis effencialiter fertur, atqué à quo tan-

[

uam à fuo termino neceílario hic termina-

cur ; quiaEmptio Venditio certa fpecies con-

j

ventionis contractusvidelicet eft, cujus ma-

teria feu obje&tum eft id, quod in ordine ad

QUftmdr

certam denominationem fufcipiendam con-

&umahu

notari, in quodferri , & à quo terminari ne-

T

ecílarió debet ; íed emptionis venditionis

-W, (

conífenfus mutuus in mercem & precium ef-

V(*Mbbm

fenrialiter fertur, atqué ille ab histanquam à

ul

fuo termino neceffario terminatur juxta &.S,

M 1

4. difp.t

, impofterum dicenda, & arg. príne,

Ikl l;:w

(fqj

&.1.À2.

& princip, l, 8. ff de Conirabev, Empt.

)(FI/IC

i

iEFSQz

SE C-

M

2$

$ECTIO PRkOCGA,-

i De merce, feu primá

iitienig

n

parte matcriæ, fiveob.

i t W

ject emptionis v

endi-

hn

tionis.

i

ng t

J

Autts

& L

Ti Uld m

L

erx, qux nomine hu-

o

l

j

a'quom-

jus comprehenduntur?

Em yr,

g

Erx eftomneid, quod ex fe ven«

Uj

M

di &emi poteft.. Prob. Omne

« Ww

id, quod eft obje&um inada-

| quatum Emptionisvenditionis contra diftin-

nüW

€tum abaltero ejus objectoinadequato merx

Okümmm

efít; fed omne1d, quod ex fe vendi & emi

)fb wav

poteft, obje&um inadz

u

atum Emprionis

ls

Venditionis contra diftin

à

umab altero efus»

"m

Ial

dem obje&o inadzquato

a

eft, ergo. Hinc

W. lh Resquas Natura, velGentium jus,

W?W

, Vel Mores civitatis commercio exu

erunt. fín, $.

"ml

1. 1. 34. ff. de Contrab.

€zpi. nomine mercisg

)

non veniupt, Prob: earum NB, unulla venditia

j

df

224

t

elt. dich. fin.8. 1. Siquidem, ut EmptioVendi-

g^

tio valida fit, non tantüm necefse elt, ut con-

trahentes dominium rei faltemnon transfer.

vl

re, &acquirere pofitivé non intendant. $. 3. 7

l

!

(

$o. f de Centrab, Empt, verür etiam eífen-

"

i

tialiter requiritur, ut Venditor mediante crá-

ditione conditionem, tern cateris requifitis

äOïþWUïl

jl Q

accedentibus ufücapiendi cum habere licere

in Emptorem transferat. ssed. $. . £. t1. Jr. de

li

ao )

CAG. empt, & vend, & med. $, un.1.30.jf- esd.

dlindi

Rerum veró, quasvel Natura, vel Jus Gend-

um, vel Civile commercio exuit, mediante

a

craditione ut cateris requifitis accedendbus

T

[

4i

l

Ml

41

lu

ufuücapipoflint conditio, cum habere licere

cransferri non potreft; quià , utpote qu& ex-

tupti

tra comraercium funt, haberi ac 'p'ofïidcri

i

N

Ms uU

v

j

non poflunt. argwm. diéf. $.1. l, 34. jf. de Con-

HUCL U

trab.empt. Exgonomine mercis non veniunt:

aliás earum veriditio non nulla. venditio fo-

Orh(

!

Ü

u

"

"

ret,cüm exiftente cerminio denuminante non

oriríi denominationem implicet.

Prob:ant

)

ij

NI

One naturá [ni dominio noflro exempta funt y iB

ff M

eblisatienem deduci nullo mado pojfuent. ftm. S ^.

;ïcra'gmml

1

Hl |

inflat. de 1nutiib, frtpulab, argum. princtp. 535

färcc?ä

ff.de V.0. impojfibilium enima smulla oblizatio

hag

;

eft.1:85 f de ,. E

rco &ncquäin Dbligario—

némkEroptionis Venditionis, cum &il

1

lahujus

effe&tus necellariusfiz, Dixi : earmNB. Qua-

IEcx

db

G55 o Ob

224

!

NY

)

re ex dicendis infrà, ubi fpecificé rurfüs de -

AT

nï hujusmodi rebus ag

etur, intelliges.

lïth'tc'n'dunzj

. & III. Sédomnes illze, g49454ui; baberä,

W eup]

poffidere , vel perequi potefl , tam mobiles,

Y qu

àm immobiles, tam corporales, quàmin-

"!t corporales,

tam quz fünt, quàm que non

13* funt, atramen futurz faltem fpcrantur, tam

iitij alienz, quàm proprizac communes, etiam

ul omnia bona fua fimul, dummodoó pretio

itit eeftimabiles [ aliàs, quia valor rei; in emptio-

tj nem & venditionem deducendz , udiin rec

115 liquis contractibusonerofis,cum pretiocom-

ijs parari, & commenfurari debet, cüm pretium

l

m

;; incompenfaronem rei detur, fi nullum va-

ii lorem habeant, & inzfítimabiles fint, nec

,j pretium habere poffünt , ac merx effe ne-

s queunt; fiquidem exinfrà dicendis finé pre-

jgi do nu la venditio eft] nomine merciscom-

" prehenduntur. Prizeip, $. 1. 4.34. ff. de Con-

Prob: Omnes res, quarum

ï

l

j Cteris paribus venditio recté fit, nomine

1

,j mercis comaprehenduntur; fed harum ven-

i

::

"

ditio recte fit, ffg. princip, d. S. 1.

Ergo ha

!

i

|

!

!

M

[

D

/

Ji

jg

j nomine mercis comprehenduntur.

j

Q

r?

.I

lI)

f

j

N

P

& H

j

:

:W

i

;

246

, erm ;ahc

MgüOïW

&. Il

j

—

l

mmi

Siergo& resincorporalespars.

j

L —

^

q, U

materiz feu objecti Emptio-

t

h

uf

nis Venditionis fint , an ,& :

m

.1

qualis bxreditas vendi ac ;

o

;

emi poteft ?

Mo!o w'

[I-Wff

Ota. Haereditas,id, quod $. 12. ]. 9. f. iil

de Hared. infl, l. 24.l. 194.. ff.de F. $, if

N

:

l. 62 f- de R. 3. videlicet facceffronems

t ia

MM

(id eft Jus fuccedendi) is unzverfum j5 , quod

Bd

defuncius babuit, Hic non fignificat ; fiqui-

dem per agnitionem hoc ita hzredi annecti- a

bt

cur, utabipfopera&cum inter vivos, nifiex-

traordinario Juris remedio avelliiterum non

jAri

poffit.. $, 5. 1n/f, de Hared. qualit. ef- different.

o

Í.10. Cod. de Tur. delib. l, 4. Cod. de Repudian.

QUatnty

«el abflinend, bered. . Argto l. 65. ff. de V. S.

D7

Á d

quia femel heres, femperhzres. Fii: $. 10.

L.7.ff. de Minor. Finis .88. ff. de Hared. infli- "n

$utnd.. Sed. id, quod $, 3. /. 20. ^ 50. $. s.

*ï Yl ma

L s. f de. Hared. petit, lt. ff. de Diverf.e&

gérhp. profcript. L. 6.f-de Bxcept.(.119. " pre-

-

*

H

cipue $. 1. 4 17$. ff. de F, $,

j

l. 138. ff de 18 7i l

: Mf'ö' Cf«

u-

ææoææ*

227

Obje&tum fcilicer illius Juris activi univerfi-

tatem bonorum , feu jus univerfum , quod

|

defunétus habuit , quod illud afficit, atqué

?

faï&'quod primoinftand , quod fequitur inftans

mortis defunc&ti ad continuandüm domini-

n

uz defunctus habuit, admini-

! um eorum ,

j

I

!

l culante lege.med. $. 2./. 13.ff- 44 £. Aquil. 1,34.

b n

ff e A. R. D. n€ res defuncti dominiin domi-

nio nullius plané effe incipiant. — 4rgfossed.

la. ff.de Ber. divif- & primó occupanuis $.

un. l, 1. C 3. f. de A. R. D. Fiant; ex rebus

|

defundi finguliscolle&tivé fumptis. A4rgro fs.

mj

m

L.22. ff. de Fidejuff. non fimplicitet indivifibili-

ter , fed divifibiliter. Argio$ s. 1nffit. e$ S.1.

:ïc::þzg!-m

"rini ia

Li3. ff. de Hered. Inflituen.ve(ultac , & domi-

riiloco habetur. Fipis L.15. ff. de Interr

og. fcu

g

d

u

tanquam dominajinterim dumjacet,defuncti

ECT&*-'OSImE

locum obrinet. se4. $. 2. Inff. ffn. $. un. l. 5 1.

Ó

|

]

l

*ugmm'

ff. de Hared.inflit, $ $ lts f-.quod viaut. clam,

incrementum & decrementum füfcipit, ac

u

quamvis pofteaadeatur, attamen cwm fempore

"

mertis comtinuatur. L. 338. ff. de R. T. connotat.

i

Hc vel eft prafens , vel futura , fi prefens ,

'h

n

vel jacens, vel adita, fifutura, vel hominis

"

n)&

certi, vel incerü , fi certi , vel is confentic

jl

TL

emproninec né. His prenocatis

4

m, L Hareditas vendi poreft. Prob:

WW 6

Hereditat, &t atd. vend,

T 0(0 fit. ff. & ced, de

2

mu

il

228

|

&ib o deb

"

À

(

multa craduntur de obligatione & effedu , u

^

[

!

ï

H

M

(

quemhujufmodi venditio hzreditatis de Jure

fid

habet; ergo hec Jure vendi pofle debet :

wl

quod enim de Jure nullum eft, auc fieri non

ginit !

oteft , fadum nullum fortitur effe&ctum

jytin

L. 15. ff- de. Condit. Inffis, cap,

64' d: Ro 3' in

610,

P

m

y. II Hareditas tota, vel pars fucura

n

hominis incerti E. G.. $j 4ua bereditas mibi

(/0, ïit

hboc anno obvenerit , ea tibi mille aureis

fes t

€mpta4

effo: Recté venditur. ztrgzo $. 1.

L 3. 73 ff.

Yotd

Profocio. Mol. zes. 5. tracf, 2

difp. 34.0. pagy

hu

363. litt. E,

]wäm

i

Prob.I Nullus textus,

quo hujusgenc-

ris venditio reprobatur , in

Lt f:'mas

venitur, neque

ftante hác, quia modus.hareditatis deferen.

rw;:tïgnor(

It

da legibusincognitus non invehitur, publi-

cus fuccedendi ordo turbatur , multó minus

ü Md

teftandi libertas reftringitur, cüm ad neceffi-

itini

LUET.

tatem Juris altimaz voluntates non revocen-

ais

tur, nedue obin certitudinem perfonz, quia

fpe fucceffionis indeterminati periculum fo-

'ïf/f/'////f)r(;

L li

lumeft, ne pacifcens mortem alienaminde-

Mtyj

terminati , qui non exiftit , . defiderio pre-

properoantevertat, contra bonosmoresci-

N;//'/]////'

viles periculum ípei pramature votum

lt

l "/&h/

[

captanda mortis cum injuria alterius indu-

ia

"

i

etebogdhem

ü&)n& & cw

229

æïvdluum

centis directé promovetur ; ergo non eft ,.

Vf

c4

cur irritaaílerarur.

4

3 tf

Prob. II. societas , ut i qua juffa hæredi;-

An'üfhr

z

-2

EE

1as alterutri obvenerit , communis [rt :- valet ,

ót

——

z

effà probabilius fet,ad legitimam bereditatem tan-

tüm boc pertinere, S. 2. l. 3. ff.. pre focio. Ergo

multó magis venditio : 5 qua Pareditas boe

':31 'ïcli !

H

l"if:

anno mihi obvenerit, tibli centum aureis empta

Hj

efla , valebit; cümper hanc ob fuos amplio-

W;MW:IEQ

res & non itacircum fcriptos terminos minüs

?

l

l;)',

!

votum captanda mortis aliene ,. quàm per

LT

hujufmodi focietatem modó allegatam in-

Y s

troducarur.

Mi

1

M

. & III. Hereditas, vel & pars futura ho-

'L'ï[ M

y

minis viventis certi puta Caij, fi hic vendi-

a

tionemignoret, diflentiat, aut voluntatem

d

iterum murtet, & ipfum hujus incertum ven-

TW

di non poteft. Prob: Cs bereditatem ali-

.mT"tOIH'.

l

quis vendidit , effe debet bareditas , ut fit em-

:» m i

M

[

H0 , non enim alea emitur , ut in venatione ,

J UM M

;13"'10

€ fimilibus ,. fedves , qua fimon efl , non con-

trabitur emptio, C ideo pretium condicetur. l. 7.

Jj

M

Jf- de Hered. ef- acfione. vend. Ergó.

Prob:

H

2

Ant. Ornia que contra bonos mores vel in pa-

"l

F

Gum , velin fliputationem , vel inaliumquem-

MUV

t

quam contractum /. s/£. Ced. de Pacz, dedu-

PAU

cuntur, zul[ius smomenti fupt. Fipis V. 4. Cod

"

de Inutiüb, flipul. cui go

ncord, $, 1. /,3s. /. ét.

3

*

e

»

250

dib o tob

j

::Jf

g

- de V. 0.l.6. l.ult. Cod. de Paf Scd haredi-

!

tas & illius incertum hominis viventis certi

Ó

|

t

ignorantis,difi'cnticntis,auc voluntatem fuam

; [il

à

:

mutantis, contra bonos mores in venditio-

säi d

T

j

nem deducitur. — 4rgto , 1s, 4 19. Ced. de

A

a

act. l. $. Cod. de Vacf. comvent. quia improbum

elfe Tulienus exiftimat , eum , qui folicitus eff de

g

Vivi bereditate.fin.$.2.1. 2. ff deVulg. & pupill

ni

fabflit. Si quidem talis adversus bonos mores ,

[

/

1040

(;

x? yisgentium feflinavit. Fin. $. 2.1. 29. ff- dt

Donat. cüm omnes buju[modi . pactiones odiofa

(ict

P

ejfe videantur , & plena mriffiffimi ef periculefi

eventus , quare entm quodam "vivente C igne-

|

y, j

n

vante de rebus ejus quidam pacifcentes con'veni-

T

6p

snt.med. l.30. Cod, de Pacf.? Nonné fpei pre-

hf

maturz voti captande mortis illius , cui eft

Jæ?iæqm!ia

füccedenduminducentisgenerale periculum

Vivl

fübeft? Quafo, cur Philippus Macedonixz

VCH&iEL'z

Rex duobus filijs Perfeo & Demetrio apud

IUI, &WR

Liv. lib.4. ex probrabat: Vivo & fpirantemt

JI R;J

in bareditatem meam ambo € fpe && cupiditate

M

improbá creviflif. . Ex Pers faty 26.

hm t

Lj

-Qui priores, cur mein decur[u Lampada

ïv müdol [;

pofcis ?

r

id eft hereditatem meam,cüm tamen major

?hl

l

Batu Gs, & mefenior. Ergo.

Dum

L:

j

cbome

23X

.Imó fubítitutus pupillariter mortuo

Plü' Std h

ij eriam patre , vi

g&

vente adhuc pupillo haredi-

pem vendere nequidem po-

n

tatis impuberis f

t

Axgto$ a. L a. ff. deVulg. ch pupill. ubf

Quf

n

TTE

l. 2/7. f ad SCtum Tre ell. &

z. IV.Si venditio dehucufque dictà hz-

", 1 TA

'

/

/

. TC

ditate vel ejus parte defacto celebrara fue-

Jl

14

(

i

Vi

^

rit,non cantüm, canquam à Jure damnata ac

J

|

l

reprobata, irrita & nulla eft, veram etiam,

w"cm

ii

D

"! 6 eadem hareditas, vel pars venditori delata

]þ

j

! fit, ea ipfi in poenam adimitur, & fifco ad-

d

l

dicitur. 4reto $, 2. l. 29.4. 30. ff. de Donat,

n

"

Prob. cAufertur bareditas , & ad fifeum perti-

hp

net , fí quis vivi ignomrztis bona ,

vel partem

j

4fs

Lbonorum alicujus cognati donaverit , namqu

s

indigno aufertur. 8

. 3 1. 2. junt, ejus princ. ff-

TO

de His queut indi. Ergo multó magis,

fiquis

d

]

vivi & ignorantis bona, vel partembonorum

" WW*

vendiderit , harediras delata ab eo aufcre-

um

cur, & ad fifcum pertinebit./— 4rgrol. uo- f*

u

de R. j.

il

E. V. Hare

ditas, vel hujus pars futura

hominis certi viventis, partibus de hác con-

"

[

]

trahentibus voluntatem fuam accommodan-

p

tis, modó hic in eádem ufqué ad mortem

fuam perfeveret , validé vendicur.

j J

)P

Prob: Hujufmodi venditor, necimpro-

m hic

bus cxiftimandus cft ; fi quidem cü

vcan-

|

4.

252

dbob o ub

venditionifuturz hareditatis,vel hujus þarcis,

l (lïit ïhaj

illius , cujus hereditas erit , voluntatem pro

j

libitu iterum mutandam adhibeat, nequé

mf;()n(')[

) gmmüf

folicituseff de vivihzreditate, nec hujusge-

neris venditionecontra jus gentium feftinat 3

gY

quia, cimomnis venditio hareditatis futurz

;(&MW(

«t

viventis gencrale periculum voti hujus

caprande mortis non inducat, fed folüm

i

illa, cu

i fpes propior hareditatem obtinen-

al

di ( vel

infenfüuaccommodo remotior & non

ts v

obünendi) teftatori, vel illi , €ul fucceden-

Ya

^

dum eft, acerbiffima , & graviter injuriofa

s

idem u

annexa efl.- szed. [.ult, Cod. de PACH, Cüm ille h

qui venditioni hereditatis füzfuturz volun-

LUE

tatem fuam accommo davit, utilla,

tanquam

" //ii J

valida fuftineatur $

in declaratcà füà volunta-

Wi

te ufqué ad extremum vitze füz fpacium

uiei

perfeverare debeat , atdue huic infcijs etiam

ml

partibusvoluntatem füamrevocare, & quo-

ii fim

modocundue legitimé mutare, & itaabs;

!ä&h!l |

hoc, quódcontrahentesexperiantur , ven-

/;Wrwmz

litionemirritam reddere,

liberum infüper fit;

X ;

Cüm f/t ambulatoria volunt

A5 bomini: usg:, Ad vi-

'//7/////1/4

)

*a [uyrerium exitum. Fim.

$.3. 7- 32 ff de Donat.

/

!

]

ter Vir. e uxorem e

l. 4. f. de Adimend. c

d

!

-

ATE

traniferend. leg.

Et nihilin eo , quàm incon-

E

E

iantia conftans ;

^

-

;

faäwn

cüm emptor hujufmodi

P-

z

dul

hareditatis

fu-

]

L

—

"Iti[o

» quicum, cujus haredicdjem

tu-

1

Y

d55 o d

2338

TM

jy, turam emit , hanc fe emiffe, fcire;nonigno-

l,. ret, huic obtinende omnia falubria potiüs ,

l

u

H

' quàm non obtinende leviffima odiofa non

dicam omnium terribiliffimorum terribiliffi-

g*REiUm ,

mumadihibere cenfendus fit; ftante hác, fpes

X?Zfïïdiüm-

1 v

pramatura voti captande mortisillius, qui

voluntatem fuam tali venditioni accommo-

d

u

i qhm

dat (quz gravis injuria huic effe folet) peri-

V

!

culum continens, non fubeft 5. ergó haredi-

cas, vel hujus pars futura hominis certi vi-

i ïkhï

n

ventis partibusde hac contrahentibus volun-

"

tatem fuamaccommodantis, modó hic in eá-

14

'4&'."

dem uíqué ad mortem fuam perfeveret ,

validé venditur.

Prob. Ant. $ecundum -ve-

U, Jm

teres itag, regulas [ancimus , omnimado buju[-

MN

modi pátla , que contra bouos mores inita fnat,

" l?m«

repellie nibil ex bis pattianibus obfevuari ; nifi

N

.!w

ipfe fort , de Cujus hareditate pactum efl , vo-

/Qm

am

luntatem [uam eis NB. Accommodaverit , ej in

iU

eài NB. usq, Ad extremum vita fa« fpatium per-

'QL:& i

feveraverit ; tunc enim füblatá acerbilfimá fpe,

r

NB. /icebiz eis , illo fciente ef- jubente, ejufrmodi

»1/

pacttnes (ervare, Fin.mtd. d.

(, 30. Ced. de Padt.

[j

Erco.

' ;

r

j

(

g. VI. Hareditas, vel hujus pars exiftens

4m inecontratctumemptionis & venditionis vali-

!]

f):vllïll

Mi

dé deducitur.

Prob: Emptio venditio eft de

genere permifforum jux£a dicfa in $. 1. 7ifp. ..

W

P5

i : Ergo

;

234

dosb o dbob

1] lw

Ergo quivis pro arbitrio fuo de re fuà difpo.

j

u

"

nerc, &resquazlibet vendi poteft, nifi hanc

lex fpecialis commercio fübtrahat, aut illum

,

i

facultatealienandi privet: fed nullibi hzredes

M

[

alienare regulariter prohibiti, nec hareditas

hujufmodi alienari interdicta legitur; ergo.

)! mïw ü

Dixi exiffens : nam ff bareditas venterit ejus ,

Mu "

ui vivit , aut nullus ff , nibil efe aéii : quiain

n

Q

«

rerum aturanon fit, quad venierit.xeípondet

d

Pomponius/ I. ff. de Hered, vel Aéf. vend, re-

Ti

jei

latus ; sec enim ezaptio ,. nec venditio finé re,

t

u& veneat , intelligs potefl. — Princ, 1. 8. ff. de

Conirab. empt.

lii

.. &. VII. Et harum quafi fpes , feu certo

i

tefpectu ipfumincertum Hareditatis,vel hu-

3i, n

jus partis exiftentis validé vendi poteft.. E.G.

m

n

Sempronius Patruum. [üum. — effe mortuum au-

diens , (eab eo baredem fcriptum e[fe [perat , de

m

Hác fuá [pe ab eodem cum Marvio venditio vali-

umad

déi

ntri ?

otefl, — Argto L. yo.12. 3. ff. de Hared.

DT

'

vel at£, vend, l. 1.Cod.de Pacf. Prob: Vendi-

u

tio quafi fpei hereditatis , vel hujus partis

' (l

exiftentis, feu certo refpectu ipfum harum

[

incertum , quia tota incertitudo in contra-

[[ï

il

D

&um .deducta tantüm ex parte contra-

Mu

hentüum , & nulla ex parte rei verfatur ,

dn

periculum triftiffimorum eventuum non

Vij

eontinet: Ergó valide iniri poteft. . Prob:

"g

;(;,onfq." Hoc modo admittitur e[é venditionem:

d

dbitb o gtb

£.

233

9

äï t

,

lWï; Wj þ qu

j

d Turis e[fet vendi

toris venire , nec pcy?ei

d

u l

qül

quans pre[latu iri , C quafr fpes heredizatis,

ertum vei veneat , uti in vetibus,

UT

ipþm eniminc

"ml N h*

l1o. & u. ff de Hartd. (* 4Uf. vend, Ergo.

Q m

Dixi l. Qs«f fpes, quiafpes proprietalis

non, nifi defuturo contingenti dat

ur, hicau-

W'W "i

cem, quiateftatorem jam defun&tum effe po-

LT

nitur , nihilin futurum exfpectatur,fed hare-

| :fc-.mir.:f;&

ditas, vel hujus pars in fejam abfolutaeft, atd;

IT

Jus ad hanc jam delatum , vel nunquam de-

[ MJJ//

feretur,

hii

Dixi IL $en certo vefpectu

ipfum in certum

Lt

iM

"

'lï L

bareditatis vel hujus partis : videlicet non re-

fpectuipfius hereditatis;uti eft in fe, ex modó

iUP

vt

di&is , fed refpe&tu noftrüm , quia in fenfü

E

u

(S:

Juris noftri cam hoc ; quod , licét jam fit ,

efle nefcimus, quàmillud , quod inipsá na-

ruránondum eft, & an futurum fit dubitatur,

J

a a

inccrtumeft. — Argzoed. $. um. L. 4$. ff. de Fi-

M

Y

)1

j

dä jn[fo

yibus ef «Mand. . Quia paria funt non

IH WW

apparcrc

& non eflc. Argto med. 1.77. ff. de

xvu

Lï

Contrah. empt.

(

Necobft

5

ar I. mahdo quisápatre ha-

Ó

resinftitutus , & filio impuberi pupillariter

d»

AM

z,xl

fubftitutus eft , fi hareditatem patris unà

d

Í

cumhareditatefilij vendiderit,; dicendwm erit,

'*/Ji

etiam impuberis bareditatem 1m -vendtitionens

redi-

f[w

venire : maxim [i jam delatá impubgris b«

J4fé,

M

i

[

|

2336

dbob odb

: r

'tatev , venierit bareditas. Fin. & 2. 4 z.jfdä-

TL

Hared, c* AcÍ. vend, E

Ó fi impuberis he-

reditas non dum delata

j

Ü

unàcum hazredi:

g

tate patris delatà bené faltem vendi poreft:

d.

i 1iw:amp

ergó impuberis viventis hzreditas benévendi

.W cmjm

oteft.Nam concef enthym: Neg. illat: cüm,

äSuiSOLkiif'

uia dejata bereditas intelligitur , quam quis

TAT

fpo[[& adeundo confequi. L.As . ff de F. 5, Have-

a

ditas nondum delata abíque hoc, quod vi-

ventis fit, decur: fi enim fuüub conditione

Rof

hzredem meinftituas, conditione pendente

yeu|

[j

haredicas nondum delataintelligitur Z. /. at-

tamen viventis non eft; Ergo ex eo, quod

TT

Qütutht

hereditas nondum delata vendi poffit, h-

abiy u

reditatem viventis bené vendi poffe , mal&

infertur.

x

t lh

.Nequé 1l Arrogatur fervo publico,

avdy

feu perfonz publica $. 5, 77//. de Adopr. Si

pupillusintra pubertatem decefferit, fe re/f;-

V, €m960:

N

Iulurumea , quaex bonis ejus confecutus fuerit,

!

AW |

A a

ilis , ad quos res perventura effet , f arrogatus

permanfiffet ia fuo fLatu, cavere debet.. [ 18, ff

,Wäfr;fc í

de Adoptio: d. $. 3. Inff. eod. Ergo pactum de

U d

U

hareditateviventis valet; er

o

go & hujus em-

1 Qu

pio & venditio. dift:enim conf. ergo pactum

x"a ]a

i

de hereditate viventis , vi cujus fpes haredi-

Ug

I()pg

Y

tatis & hereditasquaritur, & adimitur, valet,

d Q

ncg; vicujushareditas aliundé deferenda fe-

^

J LWO

cura

lt

db o

237

g " !

cura redditur, conced: prius Leges,tum tan-

It

uam coztra bonos mores, cura quia bereditas

lum

extrancis teflamento datur , ned; libertas te[fa-

d

p.ä

menti faciendi auctoritate privatà auferri po-

UM

tefl , privatorumenim cautionem legum auttori.

Vi

zate non cenferi con[litit, Xdc videre eft J 16. 9.

;itur, (

Imi

de Suis h legit. . 6x.ff. de F. O. L. 15. Cod,de

ä.d:!',j,&

Pact.l $. Cod, de Pacl. convent. l. 3. Cod,de

, Q

Cellat. L. 4.. Cod. de Inutilib. flipul. iraprobant.

lb wb

Pofterius nonidem. $. 3. 1»/Hi£. dex Adopt. . 18.

TM

L]

19. && 20. ff.eod, Ned;officit , fi

Imyili

Inferas:Ergoille;cujus voluntace heredi-

g

t

01

i

tasfuafucura venditur,candem proprio pacto

Javl?

alicnarenonvalet$quomodó ergo ejus volun-

Jie n

tashujus emptionem venditionem ab extra-

ncisfactam validamreddere poteft;cüm pro-

j pubm

prium de eádem pa&tum roborare nequead

Cümideo voluntas ejus, cujus hareditas ven-

i

!

|

i

/

ditur , emptionem venditionemnon firmet,

/

p

i

i

quia ille, cujus hereditas futurain emptio-

nem venditionem deducitur

ad eam fer-

?f(f:'qu.

vandam fe adítringit , fed ideo, quia juxca

.J;'

tradita. acerbiflima refpe&u hujus fpes fub-

;

v

lata eft ; nequé libertas ceftamenti faciendi

(l

impedita, ideo veró hereditatem fuam fu-

D

turam proprio pactoinalium transferre non

jj

valet ; quia , quum difpofitio efficax illius,

i

(

: ICFI'

uodquispoft morcemfuamficri velit, crea-

a

«

;ur.a-

:

238

db o d

Ilmt cmpt

us civilisfit, illa, uc fuftinea-

tura Juris alicuj

«

cur, juxta form

amillius Juriscivilis, cui dif-

iacet , fieri debec; Jure veró no-

j

N

yonensfub

)

Q(

ftro civili

hareditas aut te

ftamento, aut lege

j ?xm

é ftante fe&tá horum cempo-

at

confertur, atqu

fpei acerbiffimz libertas

r

rum ob periculum

M

f

teftamenti faciendi per obligationem contra-

j

oteft ,

iif

riam auctoritate privatà auferri non p

.

uia hujufmodi privatorum conventio au-

)

ss

sv

&oritate legum non cenfetur : nec privato-

(s, Quf

rum comventio Turi publico derogat. $.un. À 4$.

u

"

3.multó minüs

üin

ff4c&.

IL Fru&tus na

U

h

"

I

fcituri agrorum , par-

[

Qui tamen

tus futuri animalium &c.

offunt non provenire , validé vendi

Itó magis hereditas futura

poflunt; ergo mu

hominis certi viventis , qua cert

Ó futura eft;

ïn&qua

uia cercum eft

ipfüm moriturum , neqQue

atíam donaturum,

MT

resfuas v.g. proprer deme

vel quomodocun

Que alie

naturum. Eó quód

eris vend

itio à Jure Civili annul-

Q

prioris gen

laranon fit,

fecüs venditio pofterioris generis

| la'a'm

obra

riones fupraallatas.

10,,9

,

non emitur,

NeduelV. Aleahzreditatis

^ de

?Mrz(fm ;

ut in venatione & fimilibus. s»eZ, I

X

1fpei

Hartd. vel aél. vend. Exgo E

mptio qua

Wj

Mi

hareditatis non fubfiftit. Quia,

quando JCtus

E

ditatis non emi

!

L

Paulus;44.1,7. Aleamhzre

*

ligit ;

|

Á "

cum,

icit , alcar.n hareditaus viventis incel

dbob o dhem

a25

h) L [U*":

càm ,utfit emptio, hzreditatem 'effe debere

Ws n

affirmet..Veró mea 7timacum JCtoUlpiano

| ]'lït L

teftatorem defunctum , & hareditatem jam

ele , prafüpponit, hazredem veró ex par-

donum:

te concrahentium adhuc incertumeíle ,. ica-

Mi

quénon fpes proprié talis, de qua objecta /,

gm'oncmc:

7 ff 9e Hared. vel Adf. vendit. Loquitur, fed

*m'nonpæ

quafi fpes in contra&tum emptionis vendi-

VMIT

tionis deducitur.

Cujus , ficuti & hzredita-

(f Ecc;n'.

tis veré delatz venditz tam ex parte Empto-

" n

ris, quàm venditoris effectum inferiüs im

difputatione éta, ubi deeffe&u emptionis &

m

venditionisfufiüs agetur , videbis.

(

mä' Väid

& H

ijïüt*f

sj

p

Àn & quales Adiones? quis

1

! .5 dQïxäfï*

— easemere poteft?

ELJ

nmï

Ota. Nomineadcionishic ipfum exer-

DW I

w

j

IN

citium Jurisyubicundue per fequendi

u

id, quodnobisdebetur, inexercen-

"

tis utilitatem , eo fine, ut emolumenta

d

1

rl

actionis non nobis, fedipfiobveniat. 4re-

j

j

to princ. l.34. ff. de Procurat. fin. $. ult. 1.8. ff.

qL'

mand.i. 6. Cod, de OLl.ef adr. princ. L.5. 6 8.

r

venit 5 fi-

A

j

,:

f-fw!. de Hared. velait,vend, Solum.

m

quidem,

ll

| $

249

ababo s

!'( | th j ;

uidem , ff us oblizatiouis vendiderit credi-

o

jor , && pecumiam acceperit , D. zunc map

enf

,;::nim nf

emnes obligationes infegre, Fin. S. 2. l. 3. Jf

L

ih [üm l

'

utb. mod. pig. . Jus cenim ipfum activum,

d

quod creditorhabet, perfequendi &in Ju-

rLtgat.LW

dicio id , quod ipfi debetur , .in alium ira

cransferri non poreft, ut ipfi creditori nihil

qadif

Apones

Juris remaneat ; cüm ]Jus adivum offibus

creditoris ita implantatum fit, ut illud in

f,hi). «

alium confentiente etiam. debitore nequi-.

i qwïmr

vied

demranfire poffit 5 eft enim effe&usnecef-

M

farius Juris debitum fundantis ; ftipulatione

v t

enim veró fi interveniente debitor confen-

vt

tiat, obligatio , & Jus activum vetus ipío

fure tollitur, novumd; generatur; cüm de-

v d

divediton

legatio fit modus ipfo Jure tollendi obliga.

lm

tionem : fiperpactum confentiat, hoc, fub-

fiftente vereri. obligatione exceptionem fo-

Ts

]üm parit. Quod & per ly nomina fcu ipfa

:giun:z t

debita ( vel ucalij volunt) ctedita , ideo no-

od

mina dicta, quia moris olimerat, utis, qui

UM

debicor fiebac, nomen fuum fcriberecinta-

,W , Nl CWA]' i

belláejus , cujus debitorfactus , & fimulno-

Ab

uos

minifuo adfcriberetid, quod deberet;

At

niam nomine vendito , id, quod in actio-

à

ï;uu'onigpmü

ne eít, vendicum intelligicur. — 4rg*e f. /.

Mi

/ f

!Uhg

r

$9. ff. de Leg. 3. & per s chirographa, nam

*OPHCF [/

üm de

tabulis

N]

Din

qui Chirggraphum vendic, non rant

i

*

"a od

241

Ef"äd'mlv cabulis cogitat , fed etiam de actionibus ,

"!t quarum probatio cabulis continétür : 4ppe/.

*" .z..;

"latione enim chiragrapbi uti pro iypfis actiontbus

.i;»h

?V palano efl , cim venditis chiragraphis intelligi-

W us nomen venilfe. Print. d. 159. ftn. $.. l. 4.4.

i, Ui

ff. de Legat. 1.& per Jy obligationes. /, 19. ff de

Witz" Hred. vel acfione vendita, — Quia petitiones,

'Imi perfecutiones, qua ex ijsdem nafcuntur 4g-

tb z04, l. x9. venduntur: exprimitur. De quo

1; omni queritur , àn, & q

*

uod, &à qulbuS

i& emi & vendipofhit.

t í

L

[

Mi

i

& I. Omnces actiones fivé reales ; fivé

lr perfonales, fivéexcontra&u, fivéexdelicto

1 zj civiliter defcendentes , fivé exiftentes , five

135 fufpenfz, fivé diei adítrictz , ab omnibus,

]

li

WiMi V

ij quialiàs venditionem celebrare valent, mos

4l dójam Judzi non fint, qui nobis Chriftianis

ádversüs Chriftianos actiones fuas vendunr;

rntott?.

& cedunt: quia hia&iones, quas ipfis fivà

t

tx debiris ufurarijs ( quz prohibitionis uni-

;::*imi&,ïï

—

Qub

D]

Verfalis motivum fortéfueruno)ut vultCarpz:

part. 2 Confl. 30, def. 45. Richt. Part. x. decif-

:1

l

^

/

36. zum, 12. fivé ex debitis , qu& ufürariam

á

t

j

pravitatemadmixcam non habent , ob verbá

i

l

;

þ: ]

conftirutionisprohibentisgeneralia , uc Laus

j

terbach a4 tir, f. de Hared. vel acf. vend.S.2.

v!Il

i"..:

jl

th.,

num. 4. Schópiter ad eund. tit. num. v Aliij;

süis chriftianos habent;

þcn& fentiunt , adver

&

Q.

i

&42

eheb.o d

1

il

"

J

&compeumt , chriftianis vendere, &cede. !

T

re Jure noviffimo prohibentur , adeó qui-

g

; !

dem , ut, fijudaeuscontraagat,&actionem

)9

j

contra chriftianum competentem chriftia-

no vendere conetur , emptionce venditione j

nullà (bis enim , f1 venditio valeret, aliàs j

uniretur , cüm chri(tiano emptori &inter- j a

efle folvere deberet ) in poenam violatz legis zj

Jus crediti amittat , ut videreeft in Receílu od

Imp. Auguftz deAnno 1551. $. 2Dicfem 3u zi

begegneu 79. circafinem verf. ($6 fotl aud) sv

uU

^YT

Écin &Drift. Ord. Polit. Imp. de Anno 1577.

üïw:

Tit. 10. $. 4.regulariter validé vendi poflunt.

rxcquogcac.-f

Prob. Hoc. Nomina eorum, quifub conditione, w

velin diesm debent ,. e$ emere &t vendere fole-

Aluf/f('-?

mus , ea enim res efl , qua emi, C venire po-

a,

zefl.. L. x7. fff. de Hared vel a. vend. . Quia d

velnomenin diem certüm, tanquam termi- j

num à quo v.g. Celendis Martijs debicum eft, zi

& hoc in fufpenfo non eft , necobeft, quo Wif

minüs & obl

igatio , & actio ftatim non orian-

t

f

tur, eftó ipfiusactionis robur,ne in]udicip T

cum effectu moveri poffit ( dies enim qui- m

dem ceífic, fed nondum venit.. Fzz. »sed. l. ij

215. ff. de V.$.) Sufflaminatum fit. $. 2. Iufh, ïm(f]?) Í

de V.Q. Fin.priac.l. 21.ff.quando dies. Leg,wveb 24

d

ffd. cedat. princ. S. 1. L. 4 4. f de O. . VE g

lii

Áj jn

Qomen in diem certum ranquam tcrminuæ k

V

*

j

dbab o o

243

ivm m)

)

) d

" ad qüem v.g.

quad vivam : debitum eft ; &

.

Tupy

b

UR

purum eft ; atque,quantumvis terminus ad

quem exiftat, quia tempus modum finien-

t

d« obligationis effe non placuit. Med. 4, $.

'?Pmnwäij

144- ff- de Obl. * Ac.. Nomenillud adhuc

D rl

vendibile eft, non quidem co effe&u, quafi

Ut

emptor factà ab herede mco cceílione tan-

Fämmx'ioïæ j

quam procurator inrem fuamilluda debito-

Vevdi

re cfficaciter confequi poffic; quia, cüm

i

hzredem pacto defundli reclamare iniquum

DAT

fit, hic quod; obligationi ftaretene:ur , ac

TRUE

cafu , quoannuam fummam petere. pergit ,

c:':rmd"pæl

exceptione doli velpacticonvend fübmove-

At

ripoteft. $.5. I»p/fit, de Verb. oblig. ffn. med. 8.

w

1. £. 44« ff- de 0. e$: A, Sed eo, uc , (i hzres meus

TET

nomenhoc , tanquam fimpliciter purum, auc

TM

quafi fuus terminus ad quem nondum exti-

at

tiflecvendiderit, emptorconfeftim exempto

m

'.m;dæmw

agere poffic, ut ille acceprum fibi faciat.

1:.H:

j

Argtofrn. l.19.ff. de Hared. velatf. vend.íecus,

,.,:mt

fi vendiderit, uri eft in fe absqué dolo.

r

u

T

vrato d. fn. Tunc enim ultraillius ceffio-

PUA

y"

nem non tenetur.

Vel nomen in diem fe-

I^

i

cundüm quid incertum , qui fcilicet cerré

l

p

exdcurus eft, fed quando ignoratur, colla-

M

tum eft , & quia hujus generis dies adjectus

Mä

"i

H

vim conditdonis non obtnet , neque obli-

ndict.

WE

h

gationem fufpendit. 1.181. & 19.ff. de Co

inde-

U

:

"m

b4ä

indeliti , íed diei certo. e&quivalec, &, ut

fola rei debitz pra:ítatioin cempusillud dila-

: M

n

out

racenfeatur; operatur: Q esize per rerum

1'10)?«( 0

naturam (unt certas um imovantur obliaationem,

liset apud mosincertàfint. Fin. $.6.Infl. dev., o,

g

yrau

j u

n

Confequenter nomeén aliquod'eft ; Ergo

J

ia

n

ftantibus dictis adjectionibus dierum nomen

«

aliquod eft ; fed quod eft, rnateriaemptio-

nis& venditionis eft,nifi fpecialiter vel natuz

du

rà, vcl Lege; aut gentium Jure excipiatur,

nt. u

g'ï -

n

d.$.1.l.34.ff. Ergo nomina, que in hujuf-

modidiem debentur , funr materiaemptio-

Ü

M

i

tf

nis; feu res, qu& emi & veridi poflunt 5

EPT

u

nullà enim in Lege eadem exempta depre-

henduntur. Velnomihàin diém fim pliciter

ia

incertum; v.g. 52 Tizius conful facfus f uerit.

tl ügr.i'ïca:

i

Vel fecundüm quid, ex eo capite , quó

Ea

ignoretur , anfit exticurus, u: f/ fempronius

xmimyh

putbes facius fuerit. debentur ; & cüm & hic

N

& ille diesadje&us in conditionem füfpenfi-

TY

vamrefolvatur, & idem acconditio fic. $. 4.

]

(

kd;ïü

l

yi

1.30 ff. de Leg. 1. 7$ ff. de Gondit. ei demon-

NDI

fIrat, l, 22. ff quando dies Leg. vel fideic. cedat,

^

"n

antequam veró hujufmodi conditio exiftit ,

"

n

,

P

non obílante, quod defe&u exiftentiz ne-

Wf'laärur;

gorij anteilliuseventum vixnon perindé ha-

"Al

E.

,

beatur, ac finec obligatio , nec actio nara

",0&33-' frgo

ci5 £ol-

i *l'OlWo

fuiffet, - 74r220$.7, (, un, Cod, de Cadu

leudis

244

um

N

!

l

L.v

lendis nominajam funt , jam obligatio, jam

actio , jam debitor, jam creditor eft:: condi-

d h.

tio enimappofita non facit , ut contractus ,

lhj

"

Ml

obligatio , actio non fit , fed cram hujus;

j

quàm illius exiftentiam ufquéad conditionis

i,

aut dici eventum folàm fufpendit , quia,

ln

quando condito exiftit , contrahentium

fMtio

utcrá; eodem modo citra ulterius factum ,

Xl

acfipuré concraxiflet , ftatim efficaciterobli-

lo

gatur. c4reto prtnc. L7. ff. de Contrab, empt.

i gl'? J'F.

(*. Erco obligatio antecedenter jam de-

t^f

buit fuifle :. nam exiftentia conditionis obli-

tl nir

gationem modó non producit , neiue illius

'üiy

cauía efficiens eft , uti omnces fatentur, fi-

ii

quidem caufa proprié talis, & condirio pro-

MJB (W

!

t

l

prià in fignificatione toto ccclo inter fe diffe-

u

runt; confequenter & AGio, cüm correla-

Quiacondi-

[, ;E'(fmpaz/

tiva fincfimulfaltem tempore.

Tont

tio juxta clarif: DD. Kónig fnor. — Principior,

gt

Sur. Can. lib, 4.tit.5.9, 2.mum. 2, Eft adjectio

i

appofita, vel fubintelle&a, perquam difpo-

fitumin fuo effe NB. babet exiftentiam , vel

gl

defe&um : ergo conditio, illius,cui eftad-

^

E&me l

jeca, eflejam przfupponit ; ergojfi contra-

&ui adjiciatur ; antequam illa exiftat, hic

| D lj

y;&iü&w

fuum efle habere jam debet; ergo & obliga-

TL

tio &actio: ergo obligatio & actio in contra-

rCW"'l"ï.

&u conditionato , antequam harc exiftat ,

»

3

3

Jam

"

h

246

dab o Eb

j

jam func ; Ergo & hufus exercitium effó in

y

s

fu(penfo. Quia ex contractibus obligatio

Jj

conditionalis etiam ad hzredes transmittitur,

4

Fin.$.4. Inflit: deV. O, med, princ.1.8, f. de

Mmm!

Pericul. && commod. rei vend. — Quia , quiffi-

" 1953 d

p

pulatus ef þbconditione, p/acet etiam pmdm-

Q

£e conditione NB. ereditorem e[fe. l. 42. ff. de O.

( A. Quia crediteres illos accipere debemun ,

nj

st d

ui aliquam actionem babent, $.unic. eod. med,

F. 10. ff- deV.5, . Ergo contra&u fuüb condi.

PT

tioneinito, antequam hac exi(tat , jam crc-

3 lt

diror eft, confequenter & debitor, ao ,

confequenter & obligatio ; ergo materia

$b at

vendibilis eft. — 4/4rgzo princ. 1.8. ff. de Con-

ab d

zrab. empt. nullibi etenim excipiuntur; zul-

v

157 tamen interefl ,. fub conduione aliqua obüi-

sdidty

gatioveneat , aM, CHm 77L abltgatia ub condi-

tüemáor

zHone fi, pure veneat. — Priore. cafa deftciente

!

g,

conditiane nullam e[feemptionemsy cüm & hac

f ur

conditionalis fit.

Po[leriore flatim venditia-

vtlv

nem confiflere ; nam (£ Titiustibi decem ub con-

T

ditione debet . ) ego abs te nomen ejus emam t

Theyf

confeltim exempto vendito agere potero , ut vel

TE

acceptum ei facias. l. 9. ff. de Hared, vel atf,

'f'ïfumm

eend, ANec nocet: defectus exiftencie con-

ditionis debitum conditionale omnino peri-

RUf vj

hi

mit., Princ. [. 8.

. de Pericul. c» commod. rei

illud

IEQ*V; & i

vgnd. Ergo conditionis exiftentia

[*

omni-

'*f*ülcSai

ææoææ'

247

T

J

i

W

l

omnino ponit. 4reto L mibil tam naturale

j

J:L

Qp

D

35. [f de R. ]. Ergo obligatio fub conditione

l

, tanquam]

am aliquid, emi non poteft. . Cüm

n Prm

! ob hancipfam 7 3s. antecedentis fuppofitum.

etur : Ípfa enim non exiftentia conditio-

?Ktrim!p: neg,

; fs

debitum conditionale formaliter. non

H

1

!

[

l

' perimit , fed conditio eft , vi cujus mutuus

[

H.?

* diffenfus tacicusadeft , ftante quo debitum

T

l

! formaliter diffolvitur , ipfe veró eventus

Yh)

"

conditionis conditio eft , ftanre quáconfen-

"i

d d

fus mutuus, qui huc ufqué in fufpenfo erat,

exiftit, & ftringit. Prob. Illud L. A&iones

V D

füb condicione regulariter vendi poflünt, uti

if

modó probatum fuit ; Ergo àfortiori & rc-

r

lique abfolutz : quoniam , fi de ullis con-

T

troverfia effe poffec, de illis fub condicone,

T fu'o m

velin diem foret.

Prob. II. Cüm acZtezits 20-

u

men generale , omnium frve in rem , [fve im

b

petfonam acfionum , ( apud omnes veteris u-

ii

ris conditores boc nomen in omnibus pateat ; nihil

! þ(yqfiw'

eff 1ale , quod differentiam in bujusmodi actia-

i,

nibus po[fit intvoducere, Fin. l9. Cod. de Hared.

! W /«;/:

velait. vend. Ergo omnes aciones, modoó

j

privatum interefle concernant, vendi & emi

7

regulariter poflunt.. Hujufmodi funt omnes

st

pedtorig & poflefloriz , rei perfecutorig ,

p

ordinarie , & extraordinarie, non minüsil-

ut fidei commitlo, fub.

Lnaïf lk , que cx legato, a

cones

"

4

'4

345 .

düob o eham

1EC

jl W

condirione relictó competunt. 4reto L8,

ff. de Hared. velatt.vend. Eftó obfpecialem

iM

jutis rationem ad legatarij hzredes, fi vivó

légatario conditio non extiterit , transmitii

p

il

nompoffint. — Fiz, l. 4. ff.quando dies Lee. vel

du

fideic. cedat, — Càm teftator foli perfonz le-

;,u(m Mï :

|

o

gatanj favere voluerit. Fims $. . /nffir, de

Donat./. Quàm Hypothecaria feu quafi fer-

j Ll l. j

víana , non tamen fine actione principali

ii in

y muqu P

perfonali, quía, ficuti ab initio obligatione

p"fincipali nullo modo fubfiftente, nec Hvpo-

at

theca confiftir. ' 4rgza $. .. 120. 1. 178. ff- de

toxym t

E

K.7 laregulariterquafi ferviana utpore ac-

cefloria àbsq; principaliactione vendi & cedi

rl

non poteft : quia illa fe folà ceffionario re-

r

gulariter prodefle non. poteft , & italitesfi-

fim

né causà multiplicarentur. ;Exceptis aliqui-

motden

buscafibus, ubi aut perfonali principali per-

P

emptáaccefforía Hypothecariaremanet , vel

n

mediante obligatione naturali , ut quando

.*',rlde VcSn

debitor, vel hujus hates actionem principa-

B "n

lem perfonalem triginta annis prefcripfit :

:

5 Qu

hzc enim contra debitorem, aut hujus hzre-

NEUT

dem , aut;qui hzredis nomine poffidet, de-

l?/.k/l(üzf g

cem annis ampliüs durat. — $. z. 1. 7. Cez, de

'51'0, 0 bpch

Prefcript, XXX. vel XL. annar.

Velob indi-

vifibilitatem ipfius furis, utfiunius debito-

;Wv dU(

^

)

d

ris duo haredes exítenc, & unus parcem

.

ühm[

fuám

N

r

249

^

W

ä'lis fuam debit folvar; quia a&io perfonalis

IN

r

ts

uoad perfonam hujus hzredistollitur. $,5,

1,8, $.3. 1. 9. f- de Pianorat.ac£, vel cóntra,l. n

t

H

inj]

Cod. de Luit. pigat. l. 1. $ . Cod. fiumus ex plu-.

ij

ïfuii l

Á

l

16

ribus hared. — pignus veró propzer indivifam

ejuscau[am.med ] 65. f.de Evic?. quoad ejus

Ilu 5 l i)ïä

parcem non liberatur , fed tota resobligara

h UL

d

l

n

'

manct. 4. £, 2. Ced. de Luit. pign.. eb L 2. Cod.

[

li

$ unus ex plurtb. &c.

Aut quando cetfiona-

)

»

qu'ü) !

a[

rius antequam hacadjedta fuit, perfonalem

hi

l

""

li

f

l

!

principalem jam habuit, quamd; exprefsà

i

l

ljlv

tancum emit.

Argto L.6.quncT.fin. L.13. ff. de

Z

Hared. vel a, vend. Xt actiones injuriarum

dul

eftimatorie , fi injuria eftimata ,. & Judicis

o

moderationi commiffa fit.. Schópffer ad

i

Tit. ff. de Hared vel act.vend, num, 3. Mo-

g

dó vivo cedente actio inftituatur, cüm fic

a y

injuriantis non interfit, an cedens & ven-

mi^iqm

dens, anemptor &ceffionarius agat/ Argre

N

l.12. ff.de V. S.

i

. Dixi regelariter. Excipiuntur quedam

d

aüioncs , quevendi non poflunt , quales

d d

funt: actioncs litigiofz regulariter.

crgto

j

frm l. ult.Cod de Lbitig!of yunéát. cap.is. de Rj'

]il

m

in6to. . Ob periculum univerfale, nejudicia

53 M

mutentur, eludantur, & reus femper no-

7

)

ïl

!

W

vis Judiciis defatigetur; que, fi dominij di-

,

p

fC&i; velutilis cauía i

nter peticorem & poflef-

Ó

Q ;

forem

240

ctab o bb

cwufd

vl

i

forem moventur, per folam citationem va-

.'

lidam lirigiofz fiunt. »sd priuc.eap. 1. Noved.

j

L

T

í12. Si veró non ratione dominij dirc&i, vel

^ [WW

utilis rei, cító refpectualiüs Jurisrealisinfti-

TL

j

tuantur, aut perfonalcsfint, litis conteftatio-

Jus

ne litigiofz exiftunt. Z 3. Cod. de Litig. jundf.

Jl

j

verf, ab boc autem cap.x. Novel.1i2. Brunnem,

(l lt

W

'f

M

d Autb. litig.in fin. num. 4. Covarr. pradi,

TJLU

que[i. 10m.»,. cap. vs. fig, " Hinc,

i

Ti

Inferes rei vindicationem poft citatio-

t

nem, actionem veró perfonalem & realem ,

3Ch

VT

eiit n

quz de dominio noneft, poft contcftatio-

non a

nem litis vendi non pofle. /, 2. Cod. de Liri-

[

ofis , adeó quidem, ut, fiquis contrapro-

'(gm;ï,w/;'.

[

ieid

hi

tj

f

ibitionemlegisaut hanc;autillamlitigiofam

t

w.

il

vendiderit , nontantüm £4zgqsam fi mibil fa-

r Qd

Gum.. Fin. d. l. 3. Emptio venditio irrita , ac

ipfo Jure nullafit — $. 1. /. 4. eedem. — Ec lis

H.n,f,*'t(el

! at

cum eo, qui nulliter actionem cedere po-

tuit, nihilominus pertractanda fit.. Fi. 2. .

sl Q

fläm qmï[

?. Verümetiam , fi fciens aCctionem litigio-

t

fam efíe, ad venditionem ejus acceflerit ,

venditione & cefflione nullá cogsofcat , fe com-

yt i

gellendum , pretio ejusprivari , non ut lucro ce-

r

*ïffdfrfpc

dat ei , 4it illam alienavit , fed ut etiam Alia

J

/

ganta quantitas ab eo fífci uribus inferatur. Fin.

w

(

W"n.

MC

rinc.l. 4. Cod,de Litigiofis. Si ignorans, con-

l

ttactu irrito , vendicor pretium cum alià ter-

"*'—Mhpfx

dbib o dXb

i$1i

Ut ráparte ejufdem pretijemptionemattentan-

ï"F.up. s

lj ti reddere teneatur.— guffum eff etenim prop-

U ger dolefam mentem , ( abfconditam magina-

| Ulism j

tionem , cümnon emptoyi manifeffaverit actio .

lp

nem i2 Judicio deduclam fulfle, in tertid parte

li, pretyj ( reliquis duabus fifco inferendis, 4ro-

Usbe

te i, princ. li. ff de Jur. fffci Brunnem. addi-

LU

[l

Pl

cend. l, tn fín.num.3. ) eum puniri. S. 1. LL 4.

In

Cod. de Li

[7]

. Criminales. Clarif.. DD. Franz

,

uxg prod. fus Tuffin. lib, 3. 1i1. 14. $. 7. im ffne num.

f

i

l

tl

L

49. Schópffer a44 iit. ff. de Hared. vel ad,

t

vendita num. 14. Quia privatum interefle:

T

non conccrnunt.

Populares. AA. c.c. llc.c.

ag

ArotoS, un.L^. fj. de Popularibus a£7,. Quiaan-

ml;m

te litem conteftaram veré alicujus non funt.

d.S. un. & quilibet age litzs conteflationem re-

ajil

e dicitur. crediroris loco non effe , puffea effe,

!

u

l

Fin. l. 12 f de V. $. ünde & z, qui eam mo-

Vet , procuratorem darenon poteft. [, G. ff. de

yeltt

Fopul.acf, Cüm non minüs, illi; quiemit,

Ü

i

li

quàm qui vendit, coroperant, Emptio veró

m

J

rei fuz non valet. Pripc. l. 16. ff.|de Contrab.

Ll

empr. Eftóille, cujus plüsintereft, Juspra-

;Wf /

lationis alteri , cujusminüs intereft, vende-

Tl

] '/.!

re & cedere poffit.

Per fín, l3. &f $. un. La.

n

qm. 'u

ff. de Popul. 4&?. A&io confefforia , ad ufum-

fru&um petendum, eo fenfu, ut unàcum

n

u

actione fimulipfum Jus reale usüs fructüs ex-

u

tra

252

dbebo Bbb

f

traneo vendi attentetur ,. quopiam tifumfru-

&um à fruciuario cedi non poffe ,. nifí. damipp

:

; P

jn?

roprietatis , C& , fl extraneo cedatur , id eff ei,

"d

w

qui proprietatem non habeat , utbil ad eum tran-

Aum proprieratis veverfarum

fire ; fed ad domi

2!

m

ufum fructum l. 66. ff. de .]ure dotium dicicur.

Idem de actione confeflorià ad ufum, ha.

li

b

bitarionemque petendam dicendum , nam

j

ufus & habitatio sj/dem illis modz fnitur, qui-

li an l

sieh

bus ei ufucfruétus defrnit,. Fim, princ. Inffit, de

V [u &* Habitatione. usüsfructus tamen exerci-

at

.tium, & commoditas utendi fruendi uná

d, a

cum actione confeflorià , ita, ut emenspro-

ycgw'mr:raü

curatorio nomine femperagat, vendi poteft.

t

$.2. L. 12. 138 ff. de Vfufruct, ef quemadmod.

-ul

Y

i

,

i

uod & ad habitationem , 4ud enim diflat ,

1

five ipfe legatarius habitator zsaneat , ffve algj.

DA

l

cedat. imed, L. 3. Cod. de Vfufr. e&- Habitat. ebc,

tht

Aecaon

Non veró ad fimplicem ufüm extenditur;

uia ,. cüm nudus ufus quotidianá utentis

T

fufficientià cerminetur, adeoq;ad pluresfru-

5 Mp

&us , quàm ad tolerandam hujus & familiz

Vi

fuz vitam non porrigatur.

Nulli alj juris hu-

W) t

jus exercitium , quod babet , aut loeare ,. aut

a,

vendere , aut gratis concedere potefl, — Fin,

'ä:m'nonp.

$. r Inflit.de Vfue babit.Niliforce conftituens

ï'jïï.fm) l

aliud vel exprefse,vel racitéufuario concefle-

WW;

äbltl-

-n

?"W:r/æ

rxt $, 4. L 12, princ, [ 22. fs de Ffu & b

P

$

tione

ä

db o ib

253

la

'U

"

J

tione. .. . ACiones , quz alis prodefle non

ï"iM

poflunt, quia obtentum ceílonario utilita-

[ 1fuy]h.y

vem nullam afferre poteft: v.g. A&io de

Mj fM

uxoreexhibenda. . 2

2 [

,' ff- t Liber. exhibend,

ä, ^Y

ïfea'otiumg.

x. II. Ignoranteetiam &invito debito-

i Vg

re

Prob. Noeminis venditie etiam ianorante

Utig.

vel invitoeo , adversis quem atfiones mandan-

N 111.4 JW li

)ury contrabi folet. 1. 3. Cod.de Hared.vel Adf.

:ff-?"äf, D

vend, c fim. I.i. Cod, de Novatio.

Quia juxta

i

jam dicta quilibet rei fuze moderator & arbiter

Vj

eft, atdue admini(tratio rerum propriarum

Aff

I

regulariter ab alieno arbitrio nun dependet;

r

MUU

[

]

F

:

Erco.

,*'Wn

',

z. II. Modó non potentiori refpectu

ii

videlicet debitoris. Brunnem. aZ £. 1. Cod. se

p t

liceat patentiori num, 4.. Siveratione officij &

Pf

magi&ratüs , utidem Brunnem. i5 d. l, num,

gt

2. Sive ratione dignitatis, ;t Molina zrac. 2.

j

di[p.3 4O-pag. 364. lit. E. vulc. quod & ex ver-

is: ne prajudices clari[fimis viris &c, l1. Cod,

h,mï

"

eod. junciá l. 131. Cod. de Dignitatibus ,. colli-

itur, talisfic; in hunc enim actio five liqui-

yii

da & certa , üvcilliquida fit, invito debicore

j

L

í

deferri non poteft. /,2. Cod. . sà liceas potent,

(

ii

ut Tudiciarie lites potitis [uo marte difcurrerent ,

quàm potentiorum domorum

ibus viterentur ,

gkonïdl

(

W

Ó , chm ipter[it in univer[um. ommium -

h

)

fï&y

:

'I

254

S0b o dbith

jj

ucipuä lenulorum , Be importunis potentium

j n

saterce[fronibus opprimerentur, vned. l. X, Cod.

ï

T

eod, Siveró defaQo venditio attentata fuc-

I

(I)

rit; cádem nullà venditor creditor jacturà

ff

a

D

debiti mulctatur. Prisc. 2./,2. In poenam

j

cransgreífionis legis fe in univerfali periculo

"

j

«um oppreffionis ob potentiam & dignita-

j aäï?

j a

tem , tum voracitatis iplorum credentium

fundantis: aperta enimeredentium videtur effe

hi

voracitay, qut alios acfionum fuarum redimunt

m

ex AGlores, Fir. d. . 3. Nontutorivelcurato-

mrit, n

ri, inquem curamalicujus , uc impuberis ,

jurïcïum "

puberis , prodigi, furiofi, amenris Jura in-

u:i;m, (

croduxerunt; illinamd;contrahos, quorum

v

IN

curam vel tutelam gerunt, auc. geflerunt,

actiones emere Jure novo arcencur.

Med,

vittma, i

prafationis && frpis $. un.cap. $. Nov. 72.. la

vt uj

uidem, ut non folüm durante curatelà, vel

W LI

cutelà ipfis nullaa&io adversüshos, quorum

Ym u

curam, vel tutelam gerunt, validé vendi &

d 1

fi

i

cedi poflit; ze/ enim per/fe hujufmodi tutor

nnsfg:

Wj

|

L

vel curator, zeá per interpofitam per[onamta-

le aliquid agí poteft. Sed undid, tm valida bec

fyj h fi

1alia 4b ipfisfiunt ,. tanquam, l4 neg, ab imitia

':'W! 4(/!!1

facia fuiffent. — Princ. cap. $. Nov. 72. Cüm

tj

manifeftum fit , .fi hujus generis venditiones

Wb

fubfifterent , & tutor velcuratorin talem co-

V(FQJ

PT

gicatiüncm inciderit , ezsía agi & difpo

| '::J':*fh)

tptt-

i

dbib o d55

255

"W

l dpferitum fuaanime, C ad rerum, non quae

L

upilli,aut minoris &c.( Ad quod tamen ob-

Q V.

ligacur) fed, que eyus quaff videntur utilitatena

W '[()I t

fín. d. Cap. s.

Verüm eciam fi tutela,vel curae

1/.1. [n:i

telafinitajam fit, hujuífmodicontraminorem

ts

auc pupillum ;. cujus tutor aut curator olim

nj

extiterat , aCctio quzdam vendi & cedi non

Q ts

oflit. Med. princ. $. untc. d.cap, g. Nov.72.ge

tj

ferfan boc raiþ'demm, abfcondatrem , e pra-

n

erdinans illud malé, poflmodum dum àcuráce[-

T

fawerit ,. e$ latere fecerit , quod maliane egerit,

r

fürté jam nunc mon curator exiffens ,. ceffanem

nes r

accipiat , C remmaligne difpenat. d. princ. $.

d

un. cap. 5. Novell.72. Ecfique venditio &

r o

ceffio cum hoc velillo attentata fuerit; orani-

:m»nl: u

no infirma , & pro nom factofit, //e2£ ceffío

a

[

pro veris caufis faida fjt : mom ut vemeet rur[us

füre

ad eum , qui ce[fit , tanquam fi nibil quaff ip

m

medium contra legem vifum fuerit aclum : fed

cadat abeis , que ex boc funtquafita ,. propter

;Wäi

r«]

transgrejianerä/egis, C banc minor lucretur.

j

Nam fi bec poena impofita non fuerit: Facilia

q

erunt ea, que [unt malignitatis, & eum, qui

li

/;1, /

ce[ft , faciet iterum movere: & per medium ea ,

a

u

qua funt cejffonm recipiet , legem per [uam ma-

«t

"

lignitatem circumueniens, | Fin. med, S. un.d.

H

rMEIF

CAP, $. d. N07,72..

jj

Dixi Jsre n9Uo, id eft novcllarum; Ju-

f

re

!

256 .

m a

re enim f. per L. 12. ff. de Rebuit eorüma , "du

nuihüs :

ab tstelá c&c.. Venditio & cetfio adionüm

QW

mW

adversüs fuos pupillos & minores tutoribus

J

1

& curatoribus facta licita, confequenter ya-

3 poü

«t

fp

lidaeft , uti patec ex verbis ipfius-Marciani

W

Cti Lc.

mu aül

Non fit contra SCtum 5 cufus tutór

creditori patris pupilliexfoluit , ut ejus loco fuce

Had&enus di&is. -

u

s aX

cedat.

Necobftat L. Ideoactio popularis ven-

n

m 'm']uüaï

dinon poteft ; quia antc litem conteftatam

intenfivé veré in. bonis . no(tris non eft,

mta- dl !» 12'

vem at

vArgto S.un. L 7. ff. de Popul. a&f. ef- fín. l. 15, ff.

ia

de V.5. Et facta conteftatione litigiofa eíle

incipit, — 47g12/. 2. Cod.de Litigiofis. Acqui&

vifum, n

P

injuriarum acito in bonis nofivis non comptatur,

"FWW'

antequam litem conteflemur, L.38. ff. de injurijt.

£t conteftatà lite litigtofaeft. — 47272 4. 7.2.

F

Md

H

dl

Ergo& hec vendi non poteft. — Quia ideo

actio popularis ante litem conteftatam in-

mf

J

tenfiveé veré in bonis noftris nop eft ; cüm

ante hane cuilibet de populo competat, &

:- I*S:Quc

UT

nullus plüsjuris a&ivi, quàm aiter habeat,

(üigli

idcirco quihbct créditoris loco non effe re-

&é dicitur. 4, f». /,1», Et ideo vendi non

ao

þotcü , quia, fj venderetür, & cederetur,

QT

r.

h

venderetur& cedereturid, quodemens &

»'L

]

tl (

i

Ó

[

ceffionarius jam. haberet ; cujus venditió

r

Á

]

Q

f

;E

|

tl

,

Priut, 1 ii ff de Contrab. empt.

con-

^

2317

?t

blffearia,

conteftaiione veró faQá, fiquidem actor

Fflflo 3&)3

dominuslitisfir , plus Juris reliquis obtinet,

f Q

& creditoris loco pofteaeft. Fi». d. /. :2,illam

venderepoflet , nifi venditio aQtionislitigio-

ibl

fx regulariter prohibita foret. — Aftnonideo

l

'W)I,' f

w;

atio injuriarum ante litis conteftationem in

L

bonis noftris non computatur , quia ante

hanc illa. cuidue de Republica competit,&

EOPOP'J,JdSw

horum nullus plus Juris activi alcero habet;

od

cüm injuriatus creditoris locó accipiatur.

t

med. d. l.^. fedideo , quia , antequam li-

L

tem conteftemur , illa inter bona, que in

Jc/m'gfafm?

inftanti primo, quodfequitur inftans morris,

exiftunt , non connumeratur 5 quia €5 tpfa

ub

WUNUN

lice non conteftatà (zsuleum nobis intercidits

ï.u hm

ut ufusfructus. med.princ. l. 32. ff.. ad L. falcid.

quapropter nequé activé , nequé palfive in

n ii

J

(it

haredestranfit. Fip, $.1. 1. f de Privat. delicg.

u

princ, L. 13. $. 134. L. 15. f. de Injurg

& En difpa-

udit

ritas.

t

Nedue II. Nemo huic obligatus, alteri

invitus obligatur. — 4rgfo l, s. Cod. de 0. (f

ii

li

!

9

4, ibiq; DD. Ergo etiam creditor invito de-

bitore actionem in alium cransferre non po-

jl

teít. Quia vel propofitio antecedentis eft

univerfalis, & non fubfiftic, humanz enim

quii

ml

legis difpofitione jus activum creditoris dc-

gh, [

l

ff

fundi aditá hzredirate fimpliciter tra

nfic ad

Jhæ-

d

zL

W

458

dtéb o ob

hzredem , confequenter debitor defuncti

gedia

ctiaminvitusalteri, fcilicecharedi obligarur,

g,

xd q

atd; perfona creditoris invito etiam debitore

n

,

phyficé mutatur , cam hares fitione Juris

folüm eadem cum defunc&to perfona fit: vel

W

dliO

in fenfu accommodo, & vera eít , dif"tingui..

«X*

,

turj; conf Ergo creditor invito debitore

M

B Qä

aQionem , ideft: ipfum Jusactivum , quod

0&&&6

à Juredebitum fundante, canquam effectus

r

[

neceffarius promanat , & creditoris offibus

Wi b

infixum eft , invito debitore in alium ita

qued

cransferre non poteft, ur alter Jus verum

iif

adivum habereincipiat , creditor veró veré

r

f t

illud amittat,conceditur: actionem , id eft :

Y«dtorny

ipfurm exercitium perfequendi & in Judicio

|

Auno t

:

id, quodfibi debetur, inaliumin hujusuti-

At CUR

litatem invito debitore transferre, id eft: ce-

(; t

dere ( ceffio enimin incorporalibus habetur

a

pro tradidione. Brunnem. 444 8. Cod. de

d

Hared. vel ad. vend. im fin, num.1.) non po-

ib

teft, ng. confq.fi enim hocfieri non poflet ,

9,1

& nullus procurator Judicialis recté daretur

(ficuti enim hic fufcepto mandato debitum

*l ]

Wntca

alieno nomine directé perfequitur, ira & ille,

"A ttel

hocífolo excepto , quod reportatum ipfe re-

tineat) cui quoridiana cxpcrienfia reclamat,

i

W'G: [

"T

l

Multó minis fi

|

n

Inftes Debitor invito credicori de-

ET

"Ü

bitorem alium ebtrudere non poteft ;

crgo

51[0( dy :

dhem ob

249

r

€rgó nec creditor debitori invito altum cre-

ttünjs

ditorem , quod eniminuno correlativorum

N

Obtitiet , - id etiam in altero obtinere debec,

Ytby,

Nam fenfus aütecedenus veltalis e(t: debicor

id,d

invito créditori debitorem alium ita obtrus

m

dere non poteft, ut ipfum quodue us obli-

gauonis paflivum à debitore obcrudente in-

vito & diflentiente creditore ad novum de-

ia

n

bitoremi , qui obtrudicur; tranfeat, & an-

Tb

tiquus debitor, qui obtrudit , liberetur, &

j

antecedens verum eft.... Vel fequens : debi-

m

toralicüicertio, uc fibi debitum creditori fuo

W'ï:'

«l

11)7'

LU

folvat, eo effectu mandari non poteft, ut

ereditornon confentiensfolutionem à man-

l

]

darario exfpectare , atqué illum quodue

;

i

li

j

priüs convenire teneatur , & rursüs verunà

p

eft; quia, fiita novus debitor creditori

invito validé fübftitueretur;id in grave prae-

h;

. Ul

L

n

jüdicium , & damnum creditoris cederet

$

yt

cüm ille vel morofus, vel omnino non fol-

vendo, vel difficilis conventionis &c, eíle

i

pofli. Ec fi confequentia ita concepta fic :

L

Ergo nec creditor debitori invito creditorem

iU

M

l

alium vere talem , in quo ipfum jusactivum

1[.

r

D

veré fic, fubftituerepoteft; admittitur confq:

l

fi veró ita: Ergo. creditor debitori invito

aliumcreditorem, qui nonfit verétalis, fed

il

i

tanrüm inrem fuam procurator , fubíticu

-

::

N2

p

re

q

260

m o ab

| gt

re non poteít; & Ngtur confq: difparitas

| ;,Wmn:

cít: quiapert

alem fubftitutionem, vel po-

fämni'cnziwïf

ciüs ceffionem debicori null

um prajudicium

T t

a pauló ante

,.I[[Ma u

tcgulariter nafcitur : cüm juxt

i

di&a potentior fubftitui non podüt , obliga-

:W, (

40

üonem tollere, atj; ingratum credicorem

removere , in poteftare ipfius debitoris fit ;

iodtbïüa |

nam fifolverit, liberatur ; at in cafu priori

Pt

i s

Jus fuum à debitore confequi , in poteftare

creditoris fimpliciternon foret. Accedit: de-

luc o

*

bitor ad id , quod procurator in rem fuam

vuritd

euttolvendum , invitus non obligatur ; fe

yyri

enim, tum debitum contraxit ; ad id, quis-

* €degarom:

cunáue demum is effer, cui exercitium exi-

li

cendi debiti à creditore conceflum foret ,

al

folvendum obligavit;

alioquin, fi creditori

«glam

fi isfolus

folummodo, cumquo contraxit ,

vtl

debicum acione folvi petat , folvere pro-

3 qu

mififfec , illis, quivel obfexiüs fragilitatem ,

t tttO

vel atatisimbecillicatem , legitimam perfo-

Yi |

vel ftandi in judicio non ha-

nam pccendi :

4

TR

bent, deb

itapoffidentibus, hac nedue pet

tültm j

sllos , ut patet ;

nedue per aliam perfonam

nden

quod rursüs

&doneam obtineri 'pofl'cgt,

"tt; (

contra torrentem eft. Neq;

"ind

vel de-

Obeft III, Delegatio debiti

Wuc :

bitoris nifi confentiente antiquo debitore ,

-;

E lcc

& promittente novo

ftipulante crcditorf: k

e-

»

26X

debitore jure perfici nou potefl.. Princ, l1. Cod..

;W

m s.

n

i

de Novatisn: ergo etiam nominis venditio ni-

fi confentiente debitore , .adversüs quem

Is

actio mandatur , jure contrahi non poteft.-

It il

UT

]

Clariffima enim verba finalia. 4, /. 1. Ced, de.

Novatio, confequentiz repugnant. Difpari-

D b

tas veró confiítitin eo , quód , cüm delega-

ib

tio debiti, feu debitoris aQtus fit, quo debi-

| atincafäp:

tor creditori ftipulanti alium debitorem lo-

hp

co fui fubflituit, & infuper modusfit, ipfo

Ture obligationem veterem vollendi, no.-

Ym

vamque introducendi, ad eam duo effentia-

t

liter requirantur , mandatum, quo delegans

D

delegatoinjungat, ut folutionem debiti cre-

r

ditori fuo promittat , ftipulado, quà credi-

ii

tor füummam debitam à delegato ftipuletur;

j

mandatum autem. & ftipulatio contractus

h m

veri funt , hinc Alexander Imperat: meritó

ïVCx

dicit, quód delegatio nifi confentiente ve-

nglhltü

teri debitore, ftipulante creditore , & pro-

a

mittente novo. debitore Jure perfici non

(uy

poffit; venditio veró nominis , & ceffio

tïf'ü

nullum alium confenfum , quàm ementis

j

& vendentis, mandantis & mandatarij re-

J

quirant; cüm nihil aliud , quàm contractus

emptionis & venditionis, & mandati fint ,

'

nam nedue debitor novam obligationem

Jv

fufcipit , nec prior obligatio tollitur, fed

j

3

ma-

Ó

262

maomm

:

I affwm

manetantiquus dcbitor, & creditor ; & li-

cet álio , que crecitori ad versus debitorem

I^

ïcïïo p

competebart, vencatur, & cedatur , dire-

qo

&a ramen re integrà proprio nomine exer-

mcdli

4I$

cenda penésverum creditorem manet. 4rg-

jf d

1o L. 3. Cod. de Nowat, Eftó ante ceflionem,vel

i

" h:

etiam poft hanc, fi lite nondum conteftarà

N

mors mandantis contigerit , ex contradu

um

g n

pracedente beneficio Imp. Divi Pij ucilis;.

O

tanquam ih dominum , poft ceflione

m verà

hod

du

ctiamdirecta ad ceffionarium nomine alieno,

j

atcamen inuclitatem fuam inftituenda tran-

ün J

feat; de quo plura inferius in difp. ulümá,

dant, &

ubi de cfc&tu ationis vendite & ceflz age.

tur

Minime demum fi

Vr

Inftes V. Ergo quando invito debitore

| li quibu

ii N

meoactionéperfonalem , quam contra ilum

f

habeo, dbivendo,& cedo,tu contraillum pa-

qmmi*

riter aclionem perfonalem dire&tam habebis;

mv

que tamen in perfonam , nonnnifi ex contra-

| n

&u, vel deli&to , autex varijs caufarum figuris

fuen

. de 0.

& cA. datur: firei

4Avgto. princ. L. a.

.

.

ff

vindica:

il0nem t

; vendo, & cedo, directam

* i ]

t

hanc contra poü"eflbrem rci mea habebis ;

e(tó rem illam iibi nullo modo tradiderim ;

que tamen ex dominio oritur - quod ufuca-

pione,uaditione, non nudo pacto inalium

lt

transfertur. 4 20. Ced. de P4ct. quia hec &

fumi-

1

mo ob

263

"i fimilia ceffionarium a&tionem directam, &

b debl' ^

nomine proprio,& inutilitarem propriamin-

U

ftituere non pofle , non veró fufcepto man-

Ts

dato nominealieno, nomine ícilicet veri cre-

m mana :'.

ditoris raediante venditione in utilitatem

Wmonfï;!

propriam ; eà ui, nonvalere, ífolüm pro-

bant.

Se

r

| TOE

Nonne pgeter enumeratas multe aliae

l

l

!

u

res incorporales , que in contractum em-

ia

pionis & venditionis deduci poffunt , ad-

Vr

huc dantur?

JuUntrs

x;. Quinimó: cüm veró in diverfis Ju-

rum locis fuam propriam fedem jam ha-

PT

i

beant, ac ibi ex profeflb de ijs agatur , de

T

13.35

illis & hic agere , mei intenti non eft ; quia .

j

ea, quibusJuranullam aliam fedem , quàm

ii

Tit.de Empt. & vend. conceflerunt, in hác

us

difputatione tant

üm difquirere mencis fum ;

libus rebus ad corporales

Ti

A!*t"

A

quare ab

incorpora

transeundum eft ,. quz vel defactoin rerum

u

"N

"i

naturà funt , vel non funt , finon fint , vel

IH

fuerunt faltem , eftó jam non fint, vel ne

r Y

j

fuére quidem , fi nondum fuerunt, vel fal-

I

tem funt future , vel fucurenon funt.

f0 y

T.

d

E AU

J

!

)»

Quid crgo

de venditione re-

"

rum,

vlj[

R 4

|

264

ææ ;ææ |

[

"

[u[IO

g

rum, quzin rerum naturá

m

fuerunt quidem , fed ante

i

WgVäiaï

venditionem efle defierunt ,

q t

fentiendum ?

JH

Nfípiciendum eft, an'*es plures Aäbs-

'&Wlü ! ül*

9.

due eo , quod contrahentes certe

uN

fummz intentionem fuam alligave-

g Ü

1

7

rint Argre L110. ff.de F. O. Simul unico

u

H

10['»1

ao

pretio empta fuerint , an compofitum per

e, an per accidens , cujus finguli natura ex

hat

phylofophiá tibi adhuc inota erit ; fi res plu-

vll

res , an carum plures, velpauciores, vel

zutjusimc;

medietas ante. venditionem jam perierit 5 fi

' ägno?antj

m

W

compofitum per accidens, an tale, cujus

pars folum eft , ut de»us , vizea , fylva , oii-

T

TA

vetum , antale, cujus pars folum non eft ,

ut jucum boum c*c.. Si corapofitum perac-

b

"c.idcns , cujus pars folum eft , emptum fue-

ROT

rit3 an unà cum folo uti in terrz motu , an

n

remanente folo illius pars major, minor,

t

vel medietas jam ante. venditionem deftru-

3 tj

&a fit ; fi compofitum per accidens , cujus

1 at

pars folum non eft, venditum fuerit , an ita

tX

ante venditionem jam perierit, ut denomi-

:&!ïgflm]

nauo prior amplius non duret , an ita , ut

*

ty

per

d o dtob

265

erduret. Item attendendum eft, an fin-:

u

ula utroqué contrahente fciente; an igno-

| Cdp

i

'rante, an altero Íciente , altero ignorantc

contingant ; atdj;emptio venditio fimpli-

X

!

diter valida, ab ea; qu& fecundum quidta-

ljs eft,

fejungenda eft.

1

. II. Quand

Ores, qua und

curhfolo*-

'iti veltota, vel cujus major pars , vel ut cum

!* YCto Nerarioà JCto Paulo /.57. ff. de Contrab:

[ gj;r

empt. cirato loquar , remanente folo pars

flv

: amplior ( fifolum ejus pars fuerit) ante ven-

!

[

ii

ditionem jam perierat, vel eadem ita de-

hav

ftru&cta erat, ut prior ejus denominatio non

l" j [ ï"x

ampliüs perduret , fi folum pars non fuerit,

J

:

zz

|

ab ejusinteritum,vel deftructionem ignoran-

"i

te ignoranti vendica fuit , emptio venditio

T

abfolucé & fimpliciter nulla eft. Z, préc. £.

hd

i

57. L.58. ff. de Contrab. empt. junct, £ 8, 1

Qutd

ff d.

!

P

)

rob: Stante hujufmodi emptionis

——

npmmxï'

. venditionis actuignarus emptor condi&tione

TUb

"pecuniam folutam , infelix veró venditor

f( aream

füam , quia hec non nifi ranquam

& parsreiillius , quz ampliüs non eft, vendi-

T

,

ta fuit, aut refiduam domüspartem , fi do-

mus vendita fit , vel folum fuum , fi olive-

n

t

tum emptum fueric, inquojam ante vendi-

gl

tionem arbores vento dejecta ; veligne ab-

j

fumpta

R 5

266

&b o ebeb

!

"n

fumpta erant , quía contemplatione arborum

i I

undus comparabatur.d.1.58. recipit; fed a&us,

j

.

li

ob quem folutum condi&ione. rec

I po-

!

jW j

teft , abíolute & fimpliciter nullus e

, per

r

tradita füperiüs in fine /7/. 102. Ergo.

"

2

(

W

. Prob: Maj. Domum emi: cüm eam (b ego,

& venditor combuflam ignoraremus : Nerva ,

qued

Sabinus , Caffius ,. mibil Lw;zfjfe: quasm-vis avea

m?ü»lï(

(

)w( [1(

m aneat : pecumiamó, folutaz: condici poffe apunt.

z-

kcem, ff amplior domus pars exuflaeft , non com-

.

pellitur emptor perficereemptionem : fed etiam,

: 1

jic

quodfort? folutum efl , repent. d. princ.L,57. ff.

Ü

de Contrah. empt. arboribus quog, "vento deje-

ii

n

is , velab[umptis igne ,. diclum efl , emptia-

; MM i

hi

"u

nem fundi(veluti oliveti ) non videri effe con-

tratiam , ( bec obtinent , quain fuperioribus

F*,"lüüx' &

n

cafibus proedibus dicta funt,

Princ. & fín. l,

NU

TW

X

i

$8, ff. eod. Ergo.

x&. III. Si veró illius minor , quam di-

d

midia pars (ut verba mea fcriptis JurisCd

proha:m

Pauli conformem) cüm, velabfquéfolo an-

il

te venditionem jam defierat , vel hujus pars

apii

!

quzdam priorem denominationem non to]-

.(I'/i

/

/fh

lens, antequàm .hzc emeretur , deftructa

fott

erat , venditore , & emptore hoc, vel illud

d d

ignorante , emptio venditio fimpliciter valet.

t

Fin. princ, 0. 57., ff. de Contrah. empt. . Argto

LT

,l 9. ff eod,

Prob:

IT

j

mesocdb

267

Mnt [

It f

A

Prob: Hoc cafu eearczandus eff emptor

!

nditiomem ad tmplere , eflimatione viri boni

V t

*j*;

!

t

N

! ar

bitratu babitá: ut , quodex pretiovv.g.proptee

tli;

i

]

intendium . decrescere fuerit. tmventum , ab bn-

3. Ergo

: rüm lit

j,us pra

fl atione liberetur. — Fin. princ. l. s7.ff.de

C. £.

Sed quotiescund; emptor venditio-

"uv |

nem implere coarctandus eft, emptio ven-.

[f

ditio fimpliciter valet juxta omnes ;. ergo.

n

Prob: Pars prior Major: à potiori defumitur

Jj g

denominatio. 4rgte $. 1. L 160. ff. de R. 3.

m jävml

Ergo res hujufmodi adhuc in rerum natura

(

eít: fed ubi confenfus verus perfonarum ad

( H

contrahendum habilium rem extantem ven-

Jj

j]

I

dibilem & emibilem pro certo preuo tra-

A

dendam & accipiendam , eft, contractus

n

RAVM

emptionis & venditionis eft; ergo hoc cafu.

ehu

contractusemptionis& venditonis eft.

Prob: Pars poíterior Maj. emptio ven-

qui

ditioeft conwactus bonzfidei, üt in difp. 1.

du

probatum fuit , ex quo auer alzeri obligatur

th

j

$z id, quod alterum Alteré ex . bano. (&- «quo

1'1&1

''14

r

praeffave oportet,. Princ. $. 3. Inflit. de Oblig. ex

1'*/1

jih

confens, Ergo empxor illud pretium , quod

J

ll

propter deftructionem parus res ipfa minus

W

valet, dare non obligatur ; quia jwre nats-

j

ra equum efl , neminem. eum Alterius. detri-

mento C injuria fieri locupietiorem. l. 206, ff.

lj

aprz-

deR.J. — Cap, A8,de R, ]v in 6to, Ergo

N.

[Lario,

268

dibocm

ftadione pretij, quod ratione partis deftru-

ï i

PW

]

&z boni viri arbitratu decrevit, emptorem

H

j

liberari recté decernicur.

&. IV. Quando plures res , quarum

'

at

quadam jam ante contradtum perierant ,

NU

i

unico pretio à venditore ignorante emptori

!

p

Ü

parirer non fcienti vendite func ; inquiren-

M Jo 57

dumeft, an pluresjamantecontractum de-

onato

perdita fint, quàm tempore contractus ex-

hi.

Ul

tent: an pauciores : fi prius :

E. 2. Si po-

df/än J

fterius: y. 3. locumhabet. — 4rgzoprizc.l.57..

0

gmplfaf

$s. jun&, /. 44. ff- de Contrab. empr, quianon

T

h

obftante prizc. (. 140. ff. deF, O, unaemptio

!

il

,."'

eft. . Med, princ. L.29.ff. eod.

Y

Yb

x. V. Siresfoli (nam medià parte de-

i

fiructá rei, cujus pars folumnon eft, utiqué

he)

ag

& denominatio prior fublata eft) cujus di-

od

midia parsremanente folo (aliàs, fi&folum

s ls

fimul deperditum fit , ex inferius fequenti-

(], d

bus emptio fimpliciter nulla eft ) jam ante

imit

negotium deperdita erat , partibus id igno-

W-ö.!l

rantibus vendita fit, venditio juxta nor-

Fin, med,

4'5)ng

mam, E. 3. Simpliciter valet.

frinc. 1. 57. fín. L. $8. ff. de Contrab, empt.

vudi

E

Ergo etiam rerum plurium , quarum

j

dimidia pars jam ante contractum efle de-

'":fu

fierat , unico pretio venditio valida eft?

L

Il

i

i

eY 05

E Negative : Quia , Jf dues quis f

€nme-

JPF«

[vxno 0 eon

269

"t j

emerit. pariter uno pretio , quorum alter ante

lt

venditianem mortuus efl ; neq, im vivo com-

TCS,C

fíat emptz'a.

l. 44. ff. de Comtrab. empt.. Cug

1

Cur in cafibus tam paribus tam

n pc;

tam varié !

o? Anton. Faber. /ib. 12. Conje-

EOMEICQ

difpar decifi

Un[; m"ü'

&urar. cap.

17. 4um. 6. in. rationalibus ad

did. 1, 57. d

ccifionem dictz L. inepté à Tri-

nf

T

"MAU

n :W"w

boniano appofitam fuiffe cenet,

quodidcm

Gibalin. //j. 4. de

N

ot. bum, cap. 4« art. 7-

i

[

confect. .7. num. 3. à

(

Ü

it, quos fautor aliás

/(.G(z//)zrä'

P: Melchior Friderich

i

W

UI

compilatorum Juris

j

"!

S. J. in füo tractatu 4e Empt. c Fend, Part.

/ UDJCLT,

1

2, ('4]7. 2»

art. s. in ffne num. 172 fequitur: E-

"h

contra Molina £r4df. 2..

de Tur. && Tufl , tom.2^

Id

I n uc

difp.340. p

dg- 368- litt- DQ

alijá; plurimi cafu-

"

fie affirmant :

Hinc mi-

que

um paritatem non €

d Marcianus JCtus in

rum non cíle , quo

MT

fervis fimul unico pretio eraptis i»

l. 44. de

Y

Paulus rurfus aliter

] (Cq

C.E, aliter, & JCtus

Pl

in femi combufta domo iz fíne

med. pr'im-.

ll iül

1.57. ff.eodem decidat

*

Ego in biVio., Hercu-

uU

)h

lis jam. conftitucus :

fub quibus vcxillis fti-

endia mereri debcam , ignor

ans , loco re-

folutionis illud Horatij //b. 2.- 0d. Prim.

n

T.

Periculo(um plenum opus aice

Traffas, e9* incedis per ignes -

l

)fe

W*L

Suppoftos cineþrildolq/ä.' |

darem

L

|

270

dub o ho

"

!

T

darem , nifi fcirem , quod Zoili hác dari.

j

j potw

tritum illd: s cazis ? Nile Oobjiceren:.

;ï JC me

Quà de causáne hoc experiíar, vexillur eli-

lwc:dcm :

gendum eft , &, cüm Tribonianum, qüem

m nclq

ipfum Juris Oraculum Juftinianus facracit.

mu) !

fimus Princeps £2 $. 3. Pro£img fuarum. Inffit.

g

Virum magnificum, Magiftrum , Exquz-

miod.

ftorem facrt palatij, Exconfulem, Virum il-

;;aaumm

luftremn, Anteceflorem falutat , de quo hic

gj i

affhirmat , quód ipfius folertiam , & legum

;umm f

fcientiam, &fidem circa fuas juffiones , jàm

W"u, |

'ex multis rerum argumentis accepetit , qua-

u pctio

fi ipfe »med. print. . 57, motu proprio in-

nj

cpté addidiflet vicuperare, Jurium principi-

N

ftam dedeceat ; atque àfaniorum Juris DD.

^ Q

opinione diverfum fit ; quoniamtali módo

u

omnes inter fe pughantes leges conciliari

oflent; in caftris fententi& Molina milita-

m

i

p

re, & difparescafus, qui is4 44. & ffnemed.

Datut

Jrinc. . 57 ff. de C. E, deciduntur, effe di-

Ama

cere maló, quia, cim domus femi com-

qual

buftafir , pratermediam partem domüsin-

tifen

tegíà artà, qux przcipua zdificij pars eft

(quod & de omnibus fimilibus , ubi rei pars

tyt

H

folum e(t, - de vinea, oliveto &c. fentien-

'u'üC[

dum ) remanet ; in cafu fip. med. princ. d. l

$7. reverà plus rei tempore venditionis ad-

-l

)

huc exiftic ; quàm antecedenter deftructum

G:at'

dbeb o dhob

271

li

l!

etat , cobfequenter , fiquidem juxta di-

UT

da à potiori denominatio defümitur , in

i m

hoc caíures adhuc exiftere cenfeturi alíàs,

t

QU

fi cadem amplius exiftere jure noncentere-

tur , neque fi ejaídem minitna pars deftru-

!l

&a fit, amplius exiftere ( quod tamen eft

It

eontra omnes ) cenfebitur ; quia eadem

lïll]fm, ï'*

ratio eft : & emptio d. f. smed. valida redté

i

pronuntiatur.

Econtra cüm plures res fi-

dï«'?ï, i |

»m'& r'

mul unico & indivifo precio emptz fint,

il

quarum media pars ante contractum jam

ln

N

perierat , utiin cafu /.44, (i duo fervi (imul

T

l

U/:'A..'

MMINVI

1

"

|

uno pretio empti fint , quorum alter ante

venditionem jam mortuus eft , tempore

d

)

€ontractüs plus non exiftit , aut amplius in

'rt/ämD

rerum naturà adhuc eíle non creditur ,

nl

quàm quod jam perijt, unde, quumunitas

quu

Mirit

precj pluribus rebus €onítituti unam em-

hn

ptionem faciat , emptionis veró indivifa

naturá fit, Fjs. rzed, [, 139. ff. de V. 0. uno

L

W

jam ante contractum mortuo omnes mor-

a

il

n

tui arbitrantur; confequenterob defectum

"a

exiftentiz rei emendz tempore emptionis

1H!/ m

emptio nulla 4. /. 44 optime dicitur,

j

y. VI. Sires, quod compofitum perfé

lm[

fl

eft, in emptionem venditionem deducta

"1

»

fitn, quz jam ante contradum partibus

"

11

igaorantibus eíffe defierat , cmPti'o'de.i'

tio

q '

27

dbab o dbgb

n 1€Udi

e'n

&io fimpliciternulla eft, — Prizre. 7 15. 4rgtol.

44- 1. 57- ff. de Contrab. empt.

M

4 'cüfUd

E. VII,. Item fi fcientia reifive totius,

T LCI&W

vel majoris , five minorisejus partis deftru-.

H

J wl!C'KCI .V*

&z tam in venditore, quàm emptore al-

i

1 D

tero alterius fcientiam reciprocé ignorante :

ii

qu

jamante contra&dum reperiatur , emptione

gm'xo u

nihilominus de eader tanquam veré & in-

Qimimu

teorá exifítenteab illis contracta hzcabfolu-

d

té & fimpliciter non valet,

Prob: Prius. In a&u, cuiconditio im

(ciebn, (

e;(kFAIM |

poffibilis folüàm applicata eft , procu/ dubio

talis cogitatio eff , ut nihilagi exiffiment , appo-

g

(l

frtá ed. conditione , quam feiant effe impo[fibi-

lem. Fin, l.31. ff. de 0. c A. .Ergo multó ma-

ht

; QW 51«5-'

gisin a&u , quo obligatur ad impoffibile ,

" W

hujufmodi cogitatio eft : fed emptio vendi-

tio rei non amplius exiftentis à partibus hoc

ET

E

fcientibus fa&a a&us eít, vi eujusobligatur

vt

adimpoffibile ; ergo,

Ereo.

Yapel

Prob: Pofterius, Quia]ura folüm de-

ceptis, non decipientibus fuccurrunt, Pripc.

m lh

ti'nite

f.1. ff de Dolo malo, quia nemo ex fuo delicfo

aneliorem füam conditionem facere potefl, S. un,

|

T nra;

Ln4.ff. de R. . Quiain emptione & ven-

j D

ditione alter alteriobligaturin id, quodal-

^ dg

terum alteriex bono & zquo przítare opor-

nifa

jfens,

t Princ. Q $.5. Inflit. de Oblig.ex con

Cine

.",?,l |

j

Giodfo o dEdb

273

WL h emptio venditio rei tanquam. mtcgræ, €us

jus media vel minor pars tamen jim anté

Wüw illam deftructa erat, à partibus hoc fcienti-

Wt bus celebrata, Jure pofitivo abfoluté ,. z

TT $: h ult.

d fimphciter irritata eft. crgtà

mcca» ff. deeo , per quem fuct: erit ev«.

EFUO nesz

mrlck

qué quoad partem mediam. vel m«;orem

U

pretio ratione partis non ampliüs exiftentis

H&l hl Ju

diminuto , vel non ditninuto , aut quoad

l

l

intereíle valet.

Prob, Ant. ,Quodfé uterquà

w fciebat, Cj emptor ,

C venditor. demum e[fa

J WMI

exu[lam totam , "vel ex perte NB. Nibil aGnph

W À

uifle: dolo interutramá, partem compenjandos

& judicio, INB. 9ued ex boua fide defcendit y

u

ii

dolo ex utraque parte venieute , ffarenon contes

s

dente...$,3.4. [.57.

: de Conutrab. empt, Argtós

N

l, 44 ftu. L. 58ffad Ergo.

mubm

Sed quid, (i emptor & venditor not!.

tiam rei def!ructz habeant , emptor verój

msobhg»ï

venditori de(tructionem fuz rei notam e(Te

ln

ul

li

infuper fciat , venditore emptorem nullam

rei deflructz notitiam habere arbitrante ,

qu^

vel vice versà : valet ne emptio venditia

cum pradictà (cientià inita, necne ?

j

"L

Hs

&. Pariter abíoluié, fimpliciter non

1]

valet.

jp

4Argto $. ult L. 57 f. de Cont, Empt. e

fn. l31 ff de 0. - A

(b y

IM

,

Ó

Sed quid i pambus circa totarm

a

& integram domum contrahentibus jaim

áanté

2/^4

ebib o d2

"

ante venditionem , partem tantüm illius

HW

domüs deftructam efle innotuerat,

cüm

"

tota domus defítru&a eílet , vel totam

RL

"

domum perijffe

erediderant

?

cujus

u

IEM

non niíi jBérs perierat , vel alter inte-

qi i

gram , alter ex magná parte eam exuftam

ylu a

"

efle putaverat , cujus tamen medietas, aut

T

ul

n

minor pars vulcano folüm victima fue.

f

rat2

j

|Int

nl

. . Contra&us emptionis venditionis

un

j

iterum eft nullus ; quia vel ex utrad; parte

n 4n [

dolus eft , & dolus compenfatur , atqué

u;hlj ll

Contractus eíL irritatus.

Vel utraqué ex

M

parte tempore contractüs nulla machinatio

ii

p

alterum decipiendi fuit, tum procul dubio

gbl

l

contrahendo circa rem , qua in rerum na-

iil

tura eíIe defierat , cujus traditio impoffibi-

s

liseft, ipfis talis cogitatio fuit , ut nihil agi

n

exiftimaverint. Argro. finis .31, ff. de 0. C* A.

l

& ferium confenfum , qui ad contractum

zag:. l,g

tb

tequiritur , non habuerunt,

x. V HI. Si veró folus venditor rem dc-

ls

ftru&am eíle fciebat, emptor autem non

M lt

0O

fupiné, $. 1. L 15. ff. de Centrab. empt. ( aliás

I

ipfi ignorantia fua non prodett. Z. $. ) gno-

tj

fabat, infpiciendum eít , an res quaiis-

cunqué ex fuüprà.recenfitis fit , tota , an

Vitre

inajor, dimidia , vel minor ejus pars jam

*s

antc

etes o ehat

274

Wt

Ui d!]

ante venditionem deftru&a etat j fi prius;

a

n

nulla venditio quoad (üum effe&ura primae

) ï!lr

tium ftat.— $.1. 4,57. ff2. 1.58. ff. de Contrab,

l

empt. fi 1. 7. ff.de Hared, veladi,vend. Prob:

11

h

Etfi confenfum fuerit in corpus , id damen in

j^up

rerum. matura ante venditiomem effe defrerié

m

pulla emptio efl, — Princ, d.l g. ff. de Contrah,

Iu

empt. quia nec emptia mec venditia quoad ef-

fedum fuum primarium , qui eft obligatio

"us

tradendi mercem, //ne Ye , qu4 'Venieat , ihe

m&pf

telligi potefh, — Priuc, L.8, ff.ead. fiquidem im«

[lm ! IM

po[fbiltum mulla abligatioefh — 1 185. ff. de R. .

U

J

tap. G. eod. in 610. Ergo.

tl

fj

Bené tamen quoad

effe&um (üutn läa

cuüdarium, & fecundüim quid emptio ver-

D

A

ditio (übfiftit, Prob, sizulla res e , de Qua

I

yP

actum videatur , pretium. duntaxat , €* fi quid

i eam vem impeufum efl , emptor à veüditore

ptüfäïg' :

n

conjequatur. — Finis 1. 8. 6 ff quid emptoris in-

auii

lerefl, L. 9. f. de Hared. vel AC 'vend, Etgo

refpe&u obligationis venditotisquoad hzc;

illa valere debet » cüm correlativa fint fi-

d

mul Etre&é. curJura, qu& dolum malum

í

t

:Jgn

L

ab omni negotio profcribunt. /, 4. Cod. de

0.c? A. contraillum , quiaddolotumfuum

p

|

qllillf'

animum alterius patrimonium minuehdi ;

aut (altem ne augeatur impedieüdi, pallian«

"

8 5

j

dum, contra&um emptionis venditioni

2;

iB

M

ä

576

dbbo ebeb

u

| n

in quo dolus malus femper abeffe oportet ,

"

quia bonz fidei eft..— Fiz. $. 9. /. 6. ff. de Adf.

4 »

empt. ef vend, deliberato facto inivit, hunc

CG

j

1& n

14

ipfum fuum a&dum , per quem decepto

y

damnum intulit , in hujus favorem , ut vi

-ndïfl('

" Umar

ejuídem ad illud reparandum in Judicium à

f

g

f

decepto cogi poílit, non fuftinerent? Si po-

DUSA

fterius:. vel pars minor vel dimidia rei foli

,ahq

j II*

i

deftru&ta erat, & emptionem abíoluté vale-

re & venditorem ad intereíIe teneri dubio

TOU

caret ; vel pars dimidia rei ad corpus , vel

iil

j

MM

z

ampliorrei foli, vel nonfoli , ante venditio-

......

Wi

J

nem jam deperdita erat, &, dummodó pars

quadam remanferat , emptio venditio rur-

«l?v.'äl?itïïfl

fus fimpliciter & abfoluté valet. 4 44. juzc?,

1 m

AR

jfn.$. 3. L. $7 C fén, . $8. f. de Contrab, empt,

Prob. Jura hujufmodi empionem vendi-

['T

tionem adilludinftans, quod immediatéin-

y

ftans deftructionis anteceffit, in favorem

m

decepti trahunt , & deftructionem illiusmo-

an

:

h

di culpà levi venditoris in inftanti fequenda

ij

peractam fuifle. — 4rg£0 l. 67. ff de R. . fin-

unt : fed emptio venditioita conceptaabfo-

Yor i

l

lute & fimpliciter valet:

Ergo.

m

w

Prob: Maj: 5 vero quantacund, NB. pars

adifícy remaneat v €& flare venditionem , NB.

uf

€& venditorem emptori quod interefl , veffitue-

L

Contf,

"ä:);!ig l

f& Fin. d, $, wl j7, f d. . $8 fs de

empt,

& o

277

LTA

li

empt. ubi per Jy venditiozem flare venditio-

L

nem fecundum quid fubfiftere, intelliginon

J

poteft. . Aliàs membrum 4. $. 2. prius cum

Ui

Wt

l

fupra allegatis LL. e diametro pugnat ; fi &

venditiouem [lare Àn membro priorieffecdtum

rmj

!

L

ejus primarium , in membro veró z prob,

TU

Ln;

allegato fecundarium fignificare contendis:

j

u

vah qualisfenfus! Ergo vezditionem ffare in.

NT

toto s. 1. venditionem fimpliciter & abfolu-

"

té valere , fignificare debet ; ergo emptio

U

T0

rei, cui minima pars tempore venditionis

ls hm

fciente venditore emptore ignorante adhuc

il PWA

extiterat , fimpliciter & abfoluté valet : fed

À

Mil

M n

hocabsque fictione & traiione fieri non po-

'l)

j

teft , ob expreflam 7 8. 4 44. 4. prive, L57. e&

T

"T

l [

1. 58. ff- de Contrab. empt. Exgo. Sed .

M

Cur non idem in cafu prion fit ?

TU

&;. Quiain hoc cafu obligatio princi-

t

palis faltemaliquid. debitirefpicit; fecus in

Qu

priori.

Dixi fimpliciter: f/ vero folus venditor

mf:(.i-

111

vem defiructam e[fe fciebat, quia rem nonam-

;m-

?

plius integram in rerum natura exiftere ven-

ditorem fcire , eifardseft, five deindeillius

V

Ícientia correfpondeat quantitati deftructz,

d

»

five non ; quia f pof! infpectum pradium (id eft

rej

j

olivecum. — 4rgto ( $8. ff. de C. E. ?0. ) ante

retur ,. arbores vi , ven-

"

quam emftü centrabe

N

$ 3

t

278

&ib o Bo

j

3o dejecfa [unt : fi ianoravit emaptar dejectas effe

wf

arbores ,. NB. venditor autem fcivit , mec ad-

j

snonuit: quanti emptoris interfuerit ,. ves afhi-

j

l(füüw

À

qanda eft , fimada vesit, princ. & fín. L. 9. ff

NU

de Pericul && commod.

PU

y. IX. Simili quod, mado ex divero tra-

éfari oportet , ubi emptor quidem [ciebat , vea-

M

hn

ditor autem ignorabat. Et bic enim oportet &

s

i W

)

venditiouem [lare : NB. & omne pretium ab

"i

u&IO

emptore venditari , ff mon depenfum efl , folui:

«vel ff folutum frt , NB. mom repeti. $.2 1, 57,

wjb W

fn. 1.58. f de Contrab. empr.

fno j

T

nf

& V.

aL

li

An & quomodores, qux non

ïawi»a&mf

funt, nec fuerunt, futurx

(costo

^

li

autem fperantur, in con-

TC

tractum emptionis & vendi-

x um

tionis deduci pollint ?

um

tüumf

Dvertendum eft I. Res, quenon fünt,

i,

nec fuerunt, future autem quo ad

* net

nos fperantur, in duplici differentia

]

effe, aliarum proventum & ftàtum ordina-

Wy

rium eff; , & naturalem dici pofle ; quia

At

cau-

279

!dj enufze earnm nacurales funz, necfallunt, fed

"t e&ectum fuum femper habent , quamdiu

"!* eafüs aliquis fortuitus eafdem non turbárit z

"! hujufmodi fru&tus agrorum, vinearum , ar«

u

borum, item foeturas & partus animalium ,

í

! effecta & opus famulorumac operarum effe

ní

[

'

! &c. Aliarum proventum non rcgularcm &

h

W.

ordinarium , fed incertum &fortuitum effe;

LUE

uia hic aut omnino , aut magná ex parted

:j

" l

cafu & fortuná dependet, hujus generis fu-

q)

curas capturas volucrum , pifcium , miffi-

lium , indagines plag

is pofitis venatorum ;

upum. sed, $. um. l, $. [f- de Con-

pantheras auc

tyab. empt. fen,

med. $.18.1. vx. ff- de AE empt. $

vegd lucra ex

lufibus fortunz & forte &c.efle.

M

Dixifuturass nam fi reteantecedenter

jam ja&tum fit , emptio quafi fpci, uti fuprà

N

de hzreditate dictum, eft.

(

Advertendum II Ec has&illas in con-

tractum emptionis & venditionis aliquando

i

ut futuras, aliquando ut prefentesin fpe,ica

utfpes vendatur & ematur deduci, nam fpes;

uti dum fitemptio , exiftit, ita pretio zftima-

/

bilis eft , magni etenim apud negotiatores

tefte Senecà contr. 1. [ib. $. 3inquiente tolle

i

ii

fpem : nemo fäliciter expertus negntiationemf,-

lml

alios appetet qua[lus ; fi

;

Advertendum IIL. Nomine di

&« fpei

L

non

W

$A

a

ä

2828

iib o deem

j

j

non. fpem formaliter, íeu actum illum vo-

luncaus , quo in bonum fperatum ferimur,

"

. e&xïï*"

"

quia hujufmodi actusipfi ementi, antequam

4Di |

econirahat , ine(t, eumqQue ad contrahen-

dum inducit , nequé quid permanens, fed

a

fu.

!

granfiens eft 5 de qua illud Terent: Adelp;

D

a'x Q&

Ero [pemn pretio non emo.. Procedit ; nedue

^T Qï"x

mmï"y*

fpem objectivam feuobjectum fpei formalis;

fiquidem aliás, càm hzc nihilaliud, quàm

ipfa res Íperata fit, inter venditionem rerum

enut

F

futurarum & fpei nulla differentia foret ;

pam ficucin uno , ita & in altero cafu res

p

ipfa futüra emererur: nimirum & pifces :

in]

"

quos ex jactu retis fperamus , & frumen-

tum, quod ex femente exfpectamus 5 fed

agu)ahsö

illar ipfam fpem , qua à parte rci absiue

aj m

emni a&u intelle&üs noílii exiftit , 1eu

nedon

ipfum rci incerrum , qua & alea à JCtis fa.

u W

lutatur, intelligi. — His praemiffis

r

&. L Res, quenonfunt, necfuerunt,

exmi

futurz autem fperantur , five ut futurz , fi.

tidt, d

veut pra'fentes in fpc,feu ipfa earum fpes in

Bof

contractum emptionis & venditionis recté

d

deducuntur.

1/7;

]

Prob. Frucus d* partus futuri vedte e-

A (

muntur.. Med. princ. .8. f. de Coutrab, empr.

| :illf,/m !

( CApIus pifcium , velavium , vel mi[flium

(018 |

emitur:

,

-------

emptio contrabitur, Med, $ un. L 8. f.

$

EL p

i

d o gt

N

It

28rI

"

de PC ostrab. ev.

T

ï::

)pt. $. ult, L 1. princ, L a. f.4e

n

J

CAG. empt. cj vendit, quia, utresrecte ven.

!

'" datur , exiftere

u

j

, aut exiftere pofle deber,

Clarifl. DD. Braun 24 lib, 3. Decretal. tit. de

fs

T

Pr.

Empt.Vend. Concl. 1. pag. 94, fed fru&tus fu-

l

I

H

turi, captus pifcium (cumgrano falis) func

res, qu& non funt, nec fuerunt , futura

,mmhl;o

N

MM

autem fperantur, &illiut fucurz , hi veró

Md

Av

u

ut pra-fentes in fpe , feuipía corum fpes 44 //.

emuntur venduntur ; Ergo.

Prob: Maj,

«fL«"

[

Fructus nafcituri pignorari.

Princ. li. f. de

U

M

Pignorib, per ftipulationem promitti. ], 75. ff

*s vj

de V.0. poílunt: Ergo & emi.

i

&.IL Restuturz, quarum proventus

regularis & ordinariuseít, quas in initio hu-

i

jus $. Actuli , in contradumà. emptionis &

)*

venditionis ur futurz regulariter deducun-

Aïï

Wt

tur, idefít: mens & confenfus ementium

& vendentium illis rebus futuris, precisé ut

M

v

extituris annexus eít, ita,ut, fi nihil prove-

niat, confenfus partium defit; quà de causá

jb

hujufmodi emptioftatim quidem exiftic , fit,

li

I

quod ex re ipsà dilationem capiat. — Zrg:4

princ.l.73. ff de V. 0. attamen eá puritatenon

gaudet , quin conditionem tacitam: f 4li-

j

1

1 W

quid natum fuerit: cujus defeQu feu non exi-

i

ftendà ipfa deficiat, inbibitam non habeat.

!

|

j o

prà enarrate five na-

Prob; Pars prior. Res fu.

)

turas

;

282

&5b o dob

;L6Lä(

turales, five induftriales fint , in re fanda-

j

'.

mentum & caufam habent ; cum vel exipfo

a

fundo percipiantur, autper artem , acindu-

ftriam operarum exmateriáfiant, nequé per

wï,öüom

|

;?w

fe ab incerto eventu pendeant, fed regulari-

ter & ordinarié proveniant: quiaearum cau-

jg

fz in cfficiendo per fe cercz func , nec falle-

'

4

re folent. Ergo hujus generis res futurz in

fuppofito eas certé extituras regulariter e-

m

muntur , & de ijfdem non nifi ex fuppofito,

äuküü

,ail

uod fincextriturz , regulariter contrahitur.

Prob: Confíq: contra&us juxta naturas re-

às, U

QUi

rum regulariter ineuntur; ergo fires, qua

8]1053 Ul

emitur , naturà fuà calisfit, uc de ejus exi-

i

:

ftentià regulariter dubitari non poffit, con-

fA

trahentes de eà nonaliter, quàm certé exti-

ial

^

turà regulariter conveniunt; ergo. Prob:

a m

Confíq: Quando fru&us futuros ftipulatus

vt

j

M

fui, cos ut futuros regulariter mihi ftipula-

tusfum. Prinr. l. 73. ff. de F. O. quare enim

imen

exreipsáactio efficax dilationemcapit? Ergo

n

ii

ctiam quando eosemi, vendidi.

Prob: Parspofterior. - Fructus, qui hoc

Vilel

annoex fundo Tufculano nati fuerinc, hzres

L

meus Sempronio dato , conditio legato in

[ t

eft..— 65 L. f£. de Condir. e demonfl, nedue

'L*Z*npdc

tamen legatum conditionale eft, fed ftatim

At

titur,

wfht, & ad heredem legatarij transmir

Med,

Ául

-äæoæä

283

: 'me'»g

1

Iw

T

! Med. $. 1. l. 65. ff. de Leg. 1. Ergo etiam, fifru.

i

!

2

(

'&us, qui hoc anno nati fuerint, emo , em«

NT

! ptioni condirio ineft, quapruptércamen ea-

Y

' dem conditionalis non redditur , fed ftatim

!

"!

exiftit. Prob: Coníq: Fruézus & partus futu-

4

W

ri recló emuntur: ux cum editus effet partus, jams

fm;

V. fgpc , cum contvattum e[fet negotium , NB.ven-

Wt ii facza intellicatur. Med. 1. 8. ff. de C. E.

* Ereo emptio hujufmodi imbibitam conditio-

Ut

nem habet, nequé propterea conditionalis

r

eít , :ed ftatim exiftit: efto , quia contra-

dT

^

&us , qui juxca naturam rerum initur , ex

Ijs J

re ipsà dilationem capit , donec fructus naf-

d

cantur, exfpedandum fit. — 4rgro.d. princ.

UR

l.73.f. deV, 0. quod fi nihil omnino absd;

u

culpà venditoris ( fi enim venditor , ne riaf-

j

cantur fructus, egeric , aut culpàá fuá levi,

"

j

aut dolo ne fiant , impediveric , quod non

j

xp'lf

tantum, fiillerem fructiferam deftruat , ve.

ao

rum etiam, fifru&usreinon frugiferz fallen-

j

a

m

kia

do emptorem fcienter vendat : v.g. feums

L

i, futurum animalis fferilis , vel feneciutegravatis

94 quiaille hoc cafu emptori ad interefle cene-

g tür. Fim.L.7.ff. de Contrab. empt, princ, l.2t.

i ff.de Al empt. C vend. contingit, Jure po-

[

u

fitivo emptio nihilominus fubfiftir; & em-

;

"

| ï

ptor ex emptÓ agere poteft. /, 8. ff. de Con«

g, érab.empt,ad interefe, — drgto fin l 12. ff.

t

i

254

db5 o hs

"

de A. empt. cy vend. nec verba Pomponij in

Otþm

in (xpius ct. prine. Ls.f. de C.E. fineve, qua

T )

veneat,emptiointellici non potefl , longiüsgra-

"

viüs obefle poflunt. . Quia obftaculum hoc

ipfi JCu Julianus & Ulp. 4 24. ff- de Cendir,

j U

u

( demon[lrat, L Y61, ff. de R.7. 1n verba fe-

jj

quentia prorumpentes : Jure Civili »eceptum

efh , quoties per eum , cujus intereff , condilia-

N

nemnon i

m

j

plerí , fft , quo minus impleatur, per-

ULL 'j

$nde babers , ac f impleta conditio fuiffez, &

(

u

Scevola fiz. $. s. 1. 89. ff-de Leg. 2, & Javole-

t quä

(s

nus ffn. princ, L.30. ff.de V[u ci ufufruct. chr.

p** "g. vel fideicommif. dat. idem fentientes

ia

removent. Cuümin tali cafu ex legis huma-

"

i

E

nz difpofitione conditio imbibita quafi non

defeciflec , fructus , quafi exifterent , ha-

j

(m

i

[/

u

beantur, & venditio ceo modo quoad fuum

6

valorem , ac fi reverà fru&us nati fuiflent,

fl M.

& dolo vel culpá venditoris modó deftru-

Wi

&zcflenc, confideretur) natum fuerit, em-

T.R

puo retro irritatur. — 47gfo princ. L. g. ff. de

ïa( N

Contrab, empt. l. 13. ff.de F, 0. ob defectum

hn

exillentiz conditionis imbibite feu rei , ad

)

ij

quam mens contrahentium. alligata erat.

J

51 vero aliquid (in fenfu Juris ) natumfuerit,

MU

cciamfi minimum fit, emptio valet. — A47g/o

M

[/

$.u2. l. 39. ff. de C.E. nec quod parüm na-

Mum

fl,'u:

wum fit, pretium diminu;tur, ficud , fi

&us

|

aob o gas

284

UT

z

näjlï

étus fupra fpem uberrimi fuerint , non au-

i

!fp ! lOD;x

getur obpericulum, quia ver; frmile efl, eum

pretium. con[HituilJe ex eo , quod natum effet ,

la

usá, adid , quod naíci potuiflet, Med. d. $. up.

lïi, fïa,

fecundum autem naturam eff , commaeda cujua-

cuná, rei eum [équi , quem fequuntur incomma-

UER

da. l.1o. ff. de Reg. 7.

LU

"

Dixi baujufmodi emptionem omnimodo pu-

Vg

ram non e[fes fed conditianem , cujus defectu eh

Vij W

ipfa defíciat, habere, attamen ftatim exifte-

TM

re: quia proprié& derigore Jurisloquendo

LUE

illa conditionalis dici non poteft, cum actus,

i

cui conditio tacita ineft, donecipía conditio

.vju Md

ram,'h'w'

exiftat , non fuspendatur, nequé ullum

Ti

a&dum , euiincít , conditionalem faciat.

".Mpm

m

Aliud cfl enim Juris , fi quid tacité continetar ,

Vi

Aliud (i verbis exprimatur. Fin. S. x. l. 6s. ff. de

J

Leg.1.L.52, l. 69.ff. de Cond. ec demonflr, fi-

NI

M

j

quidem natura conditionis tacitz & imbibi-

E

t&eít, quodadum, cui ineft, non fuspen-

(l l[»:y-'

Vn

dat , licet, fi ipífa non exiftar, & actus defe-

&um exiftenti& habear, quod clariífimis

verbis JCtus Paulus 4iZ. $. 1. 4 65. dicens :

j

Sempronio, //volet, flichum do , conditiona-

'.L"»' j

le eff legatum: £5 non aliter ad baredem ( legata-

rij fcilicet) zraznfft , quam ff legatarius voluerit,

Arg" &

quia legatum fufpenfum eft, cujuscondiria

I

perfona injuncta videtur Fiz. d, l. 69. qua

P

p o

V,

!

a86

)

j

'

)'

vis aliàs , quod (ine adjectione. ff volet,legatum *

1

Y

)

n

]

ff ( cuitamen legato conditio f/volet , imbi. ?

»

bita eft) 44 baredem legataty tranymittitar. j

Ü

quia fufpenfum noneft:oftendit. . Curhog!

';Llh q

j

Quia zonznumquam contingtt , ut quadam . no-

mninatim expre[fa offciant , quamvis omi[fa ta-

a

cteé intelligi potuifent ,. nec effent obfutura,

princ. d. L.52. cum refpe&tu deficienus pra-

;

cisé confensüs circa fuum objectum cohdi-

gumj'l!

ii

tio imbibira actui infit , fecus conditio ex-

reíla.

:

1

)

hUT

Dixi res hujufmodi futuras. ut futuras

n

regulaviter emi & vendi, ut denotem, quod

ts

contrahentes circares hujuíce generis futuras

vintit

ordinarié ita conveniant, & toties ita con-

vtl

traxiíIe cenfendi finc, quoties aliud vel ver-

t

bis contrahentium , vel alijs circumftandijs

ii

non exprimitur 5 f1 veró ex eorum verbis

d

&c. Eos in emptione futurorum fructuum

Mi

V.g. 4grà aut partus pecris &c. Cáfum fortui-f-

n

tüm comprcehendere voluiffe innotefcat, vel

ffb

fe Ípem v.g. partás ancilla emerc inter cone

s q

ttahendum fignificáffent , per omnia calis

Vr

venditio , ut emptio fpei rerum ,. cujus exi-

hm

ftentiaácafu pendet , tràctanda foret.

li

Dixi res futura : id eft cales; qua& nul-

tineí

latenüs emptionis tempore exiftunt, fienim

"m

vel fru&tus agrorum , dum in herbis (in no-

!s

"t

*

"

]

|

287

)ul

! ftrá vernaculà ) bit &5aat / vel fru&us ar-

]

!

|

funl

;:

3 borum ,

um inflore, vel foetusanimalium,

1.)

! dumin utero funt , vendantur , emptio ab-

Vi

lh

L

foluté pura eft, periculumd; ad emptorem

,M;l

Myfjty

fpedtat , qui conftitutum pretium , etiamfi

fata &c. Veleluvione, velgrandine, alio-

|

l

J

L a»,

ve cafu pereant, &infrumentumnon matu-

ldïäïim

reícant 5 nifi aliter inter contrahentes con-

ls

ventumi, velfrumenti proventus culpà ven-

Qdj

ditorisimpeditusfuerit, folvere tenetur. $.

3. L 78 f.de Contrab, empt, ebc. . L. 8. ff. de Pe-

! V!/uz

vicul. cbcommad. rei vend, quia contrahentes

rcrcm,ng

ilis herbis , illi lori , in quibus fructus

tl

qüondammodo funt , illi foecuiuteroinclu-

Ms

fo incentionem fuam primó & principaliter,

T

& in confequentiam tantüm fructibus , qui

FUW

ex illis nafcuntur , alligare cenfentur. — Hoc

u

de Jure Juftinianeo: Jure enim Noviffimo

t

Reform. Polit. 4727. 1548. £it. 19. $. 1 5 3.

ii

i

C Anno 1577.fit. 19.6,1. C 3. emptio fru-

st

mentiin herbis velariftis , uvarumpenden-

(.*l

tium, ceterorum fatorum , &fructuum imi-

.*.'m??,

maturorum , arte faciendorum , foecuum

W

al

/n

animalium , nifi copretio , quod tempore

contractus ,

ut proximo quarto & decimo

j

die poft meflem, velvindemiam juftum erit,

J

fiat, prohibetur; ita, ut , fi contra agatur,

p

& aliquis pretio emat , quod ned; tempore

a'

€0ll«

288

cf).ä

M-wucaiü

contradtis juftum eft , ned; determinationi

j!

W 10

diei 14. poft meffem, aut vindemiam proxi.

mo relictum eft, emptio non folüm nullafit,

M

bl

yn'

g

verüm etiam emens amiílione pretij (.QUOd

venditor recinet) aliád; poená arbitrarià pu-

13) K M

fd ak, lüm-

niatur ob periculum generale , ne vili, in-

j

Aut

cauto, miferod; pretio agricolis à callidis

dardanarijs annona auferatur , quam plebs

'ut m

L

ab ejufmodi coacervatoribus fummo, quod

as t

eorura avaritia ftatueric pretio, reemere po-

mmw

OU

ftea cogatur , atá; né cenuiores reliquas res

fuas, quas fummo labore & maximo fudo-

gt

re acquirunt , pretio minori jufíto vendere,

n

& tradere ab hominibus avaris,fuxque pro-

ib

pri« utilitatisplurimumftudiofis compellan-

pqud' |

tur, & necellitentur.

t

I

3. Ill Res, quarumeventusà cafu plu-

VRUt

n

rimum dependet , quasd; in principio hu-

A

jus $. fecundo loco defcripfi, à contrahen-

DN

tibus in contractum emptionis & venditio-

u.cmizg:a

nis ut prafentes, id eft, utfpes, alea, or-

sf

dinarié deducuntur : hincearum rerum em-

uiciumt;

ptio regulariter omnimodó pura eft, &, fi-

Vj (

ve aliquid captumfit, fivenon fit , pretium

convencum em

TUf J

ptor venditori praftare de-

ty)

ber Prob. Illud. Hujus potterioris generis

1j

tes, etífi caufas naturales , artem ac foler-

"t

m ta-

tiam hominum refpiciant , plp;img

pnaci

"/ï*-ltqzij

*

GeOb o C2b

289

1

^

1

E

[

J

1

:

d

men circa eas cafus poteft , & ab hoc ,maxi-þ

[

!

liny,

mé6 depender , ideod; non ut fructus agro-

l

'

Provenire , fed evenirc redté di-

o

d

!

rum &c.

cuntur , illarum exiftentia ita naturalis, ne-

m

T

iT

ceflaria, ac certajficut priorum non eft, fed

incerta ac fortuita, & equé pronz & faciles

Ü

ad exiftendum , quàm non exiftendum rc-

lqm:x

A)

(

gulariter funt ; Ergo fi contrahentes circa

IN

res tales conveniant , illas ut íper in. fuurá

t

contractum deducunt.

l) rc

Prob. Coníq, contractusjuxta naturam

(

1

rerum regulaciter initut. — 74rgt2l. 73. f dé

rn 0- Er

[o]

gorerum , quarum exiítentia du-

(

ii

Ji

!

",

bia & cafualis eft, more ludentium caíus

Ü

Mi

l

quoqué & fortuna in. contractum deduci-

tur, atumque, quomodocun(; fors cecide-

J

u

tit, valere intenditur : quia, i res futurz ,

Á

quarum exiftentia connaturalis eíb, eman-

w

tur, contrahentium intentio illarum exi-

J

l

flentiz pracisé alligataeft; Eccur quando

j

lLt

res futurz v.g. jktuni jaciss retium, quorum

M

pifícium tam non inexiftentià, quàm inexi»

jj

Ítentia connaturaliseft, emuntur, contra-

Wm

(

hentium intentio tam huic ,' quam illialli-

gatanonfit? Ergo.

qt

Dixi erdinari?. Excipe , nifi ex horum

j

yerbis aliud colligi poffit: v.g, 5i quis jacenti

p

rete pro upaquán, librá picium , quos extraxe-

fíf;

"

^

*

290

dbab o d

WT

yit , AUE VEBALBTI , pro re, quam primo ce;erif,:m&xc

certüm pretium promitteret. Quia emptio-'

;cuïcf

nes hujufmodi imbibitam conditionem ha-'

' 1

Nl «

j

bere, & adinftar emptionum rerum per fe

'm&l[(]ï

1

futurarum tractandas effe, perfpicium eft,

Mol: deTur. & Tuflit.trac?. 1. tom. 2. difp. 3 40.

TITN

4£. 366. li. C..— Prob. Hoc, Cém quafí a-

LU

lea emitur , quod fit, cumcaptuspifcium , vel

avium , vel mi/[ilium emitur , emptio enim

gl

eosmtrabitur , etiamfi nibtl inciderit, | Princ. $.

WM

t

un, l. 8. ff. de Contrab. empt. cum futurum Ja-

élum ren à pi[catore emimus , aut indaginem

ial

ni

plagi po[itis à vematore , vel pantberam ab au-

GIJP(? *

Nam etiam[i nibil capit ( piícator aut

t

auceps ) sihilominus empter prezium pra[iare

du

nete[fe babebit. Fin.mea, $.18.4, x1. ff. dev Af

L

i

empt. ( vend. quia fpeà emptio efl.. d. $. unic.

& vice versà venditor , quod captum elít ,

Iw

licet quandeque valore deeuplo pretium

i,

'ilgï

excedac , emptori praftare tenetur. 4, $.

18. e5 fím. L. 12 eod.. fiquidem ipfum incer-

N

,

j

tumtàm hoc, quàmillud emptum & vendi-

tumfuit5 ergo. Quod & inconfeientiz fo-

Qf

ro procedere docet Fangundez de 7ur, c

?fr,lï(/,

u

Jlit. lib, $. c, 24. mum, 7, Citatus à Clariff.

Wil

b

I König þoram principier 1 jguris Canon.

ZKJ«M

lib, 3. tit. 17. 15 fín. »4m.15.. modo pretium

MT

fpei commeníuratum fuerit. — Sed,

.-"-'i'ä;gm

Quid

LU

291

m:pyim

h

(Eid Juris , f einpto jacu retis , áü£

Q

4

"0

l

[a

* indagine, vend

tor rete ja&ar; nolucrit, aug

" venarirecufet?

T

i. Vel emptor vult , t jactecur rete

l Plïï; & vc

tl

nditot illud ja&are pracisé tenetur,

LM

d

J

Crgto cap. 1. O 3. 9x de Paif. « Ifrgta $. ag L

A. (

"

i

1. ff. de Leg, 3. princ. L. 11.fff. de Leg.Cornel. de

j

Falf. & med, $, $. 1.3$. Cod. de Donat. vel ob

)N

commiflam à pifcatore culpabilem moram

l, N

rete jaCctari emptori gracum ampliüs non eft ,

"W;/Wl

fed ad interefle agere mavult, & incertum

tmk/gfa

rci eftimatur , hoc eft: dubius ille eventus

1777

!

arbitrio boni viri caxatur, & rantum , quan-

g

tumarbitrio peritorum & prudentum veri fi-

Hj

militer capi potuiffet.

Prim*, 4 (Z'.]f: de&c

M

empt. ( vend. unà cum (atisfactione dam«

lr

ni fubfecuti venditor praítare jubetur :

[

M

in certi enim certà candem zfítimario fierí

!

l

iurus.

Mi

J

Nec obflat. $.5,1.2. f 4d Legem Aqui

i

U

liaw, UbiProculus& Labeo fendiunt: fina«

(

vis culpá nautarum in pifcatorum retia inci«

i

derit, Lege Aquilia agendum e[ft , & ubi dampi

"i

ànjuria agitur ob retia : . non piícium , qui ideo

L

capti non [unt , fieri eflimationem , cum incera

j

(

fum fuerit , n c4p

erentur, Enim veró pra-

rinordinead actionem

dici]J Cci. conformijytc

ET

]

-

Legis

202

didb o

ii

j

Legis Aquil: quà folum damnum, ex quo

n

i [

acrimonium noftrumreverà diminutum eft, 2"

refarciri petitur. 4rgfo £o£. tit. Inff. de Leg. M*JW

t.

4quil. loquuntur. Hinc zítimationem pif-

y 1

&Cu j

cium , qui ideo capti non func, non fieri ,

benéaffirmant ; quia, cum incertum eflet ,

ancaperentur , capti non fuerant 5 confe-

! o

d utl

quenter in patrimonio pifcatorum non exti- ,j

terant, ergo ob cos rion captos horum pa-

CULT

J

trimonium veré diminutum non eft ; pro-

TT

indé recté in /, Aquil: Judicio eorum afti-

n

g:o,ï*

matio non fit.

Sed.

qerio

Quid fi pifcator quidem rere jactaverit,

v

venator venatus fuerit, Titius ad miffiliaac-

|

ll

currerit , attamen hi omnces veré in culpá

endot

fuére, utaliquid captum nonfuerit ?

WL

W

&. Ruríus incertum rei unácum inter-

BU

efíc, fi quodfic, eftimandum, & craden-

Q

4

dum fore; nempe quantum arbitrio peri-

a

i

torum, & prudentum adhibitá debitàá dili-

im i

gentiá veri fimilitercapi potuiffet ; quia ven-

"

dutd

ditor absi; dolo, & exactà diligentià acin-

Ts

duftrià retejacere, venari , excipiendismilfi-

T

libuseandem operam dare, quam daret , fi

?) /i ll

fibiplurimum capere vellet, tenetur. 4rgto

rl

$. ulr. Infl. quib. med. re contrab. oblig. med, $.

Y

2. l.. med. princ, l1

à

8. f rqnimod. ft, 8.12.. 1

"g

103. ff. de Leg.1.

Quid

Af

293

n

iUf

|

ln

Quid vero, fi venditor diligentiam à

" Jure prafcriptam adhibuerit, resá; obrinue-

i, 18,1 [

Il

»

1

/ T1

UY. mij]?li

4 collegerit , animalia venabi-

] poftea evincuntur, vel

mtl Ri'g

:

ia ceperit , que& ve

iHCCm:;!

Vitiglafïfc&a funt , vendicorne de evicione

A

]

,

| aut vidio emptori cenetur?

l animalium naQ

Wj

E. Ouod milf/ium , ve

Xl

;

mine eocafucaptum efb, fs evicium , aut vitio-

hd

fum fuerit , mulla eo nomine ex empto obligatio

contrabitur : quia id acum intellieitur.

Fin.

T

(f argto fin, S. un. 1. . ff-de Contrab.empt. &

merito: contrahentes enim hujufmodi, ut-

::/äfþmj

ml

poté qui forcunz: & eventui cafuali fe com-

MUV?

Tib

mittunt, id agunt , ut, five aliquid , quod

capiendo emptor füum, five non fuum fa-

cit , fivcanimal vitio affectum , five non af-

TLT

n

fe&um coeperit , tanto pretio emprumfit.

Quia id attum e[fe mánifeflum efl , ut quemad.

m

modum emuolumentum ritgütiationis , ia pert"

Agi

ni pertizet.

Finis l10. ff. de

culum ad emptore

m.

Hared.vel aéf, vend,

"

idcirco venditori, qui

Iw/

|

iftis in cafibus id folum vendidit , & emptor

)

emit, quod ita cepit, pretium retinerelicet.

f

Quia, fi nihil captum fuiflec, pretium nihif

[rgw

lominus retinere poifc*c.

«

l

Quid ergo Juris,

fi pifcator rete ia&äe-

"

verit, venator feras venatus fuerit, & ille

t, fed neque pifcator

Pi(ccs,v hic feras ceperi

:

j

Captos

894

atb o db

!

tm.o

!

ï::'»**

| captos pifces , nequé venaor füss ferasfor- ( 1

firan : quia prater fpem grandis copia inci- 4

dit , emptori tradere velic?

; ( '

l

[

&. Echic & ille ad resfuas captasempto- 4

"

zi tradendas cogendus eft. 4 d. L.I fpra. quia V9

dmpprivete ipfaun veym praflave venditorem oportet:

gir

édefl tradere,

Prigc. $. 24l 11, ff de AC empt,

fmüüïxï

«? vend.& quod extraxit pifcator , aut vena-

l XQWI

tor czpit, ( reddere mibi noluit , 1d effimari

n

juxs

delf1 , qued extraxit. Med. l, 12. ff. de Adf.

j

€7t.vend. non eofine, ut mult volunt, ac

N i

fi pifcator, venator folvendo interefle omni-

nitii

modoó liberetur , fed eo, cum , quoniam ,

qi l

quanti res fuerit , poft ejus interitum diffici-

n

lis plerumd; probationis eft , & ad exiguam

eui

fummamfzpius deducitur, — Fis. /. s. ff de

jj:luma

Stipulat.preto ; antererum captarum deterio-

i

£ationcm , aut interitum. certam fummam

a

comprchendere, commodiüs fit, Sed

Quid fi projecto reti cum , velfine

Din

M

pifcibusextrahatur corques aureus, ad quem

H

,

ült

peraünebic

n

Hancambigui Juris queftionemin cau-

f

sà quorundam adolefcentium , qui, cum

Oftiam veniffent , littus ingreffi, jactum re-

W

tisàppifcatoribusemerant , 1n quonon pifces;

€

t

fcdíportaauri obfuta apparuerat , difcepta-

tam fuifle Suetonius 4b de Clar, Oratoribus

'*tr:ïïpl

üearratj

.

ii o db

2925

Vhny narrat 5 antiquior cft illa altera controverfia

N

|

hu

apud Coos , que toram oriofam diu defa-

tigabat Graciam, magnodue ftudio inter pit-

RX

catores Milefios, & Juvenes Jonicosagitaba-

j W«

tur, quando Jonij quidam Juvenes jactum

[

retis à Milefijs pifcatoribus emerant, & tri-

podem aureum (alij menfam auream fuife

Mdl

?m [Cr u

affirmant) qui loco pifcium extractus fue-

MWj

rat , repugnantibus pifcatoribus fibi vindie

cabant, quamlitem, cumCoi Miletum Jo-

4'!! f?

BUA

i« [

nicorum Metropolim rejeciffent, & delatà

A

Mi

ad fenatum milefiorum controverfiá,nedue

L

"

mileti occurreret , quid ftatuendum eflet,

quia Juvenes Jonici eo argumento , quo

fortunam emiffent, illum pretendebant,

"

TM

co veró colore pifcatores Milefi, quodfpem

A AWWE

iWl

pifcium, non tripodis aurei. vendidiffent ,

obnitebantur : fenatus oraculum Apollinis

n

confulebat, confultus Apollo Delphicus feu

[

)

"

Didymzaus (fi fabulaveraeft) fpeMilefiorum

i|

& Jonicorum delusá, neutri liigantium par-

"Wi

J

ü, fedci, quiin càta Graciá fapientià prz-

ftarect , aureum. Deorum munus dandum

»,'1:,1( ?

efle , refpondebat : Infipiens fententia ! ac

H

digna, quàm fallax Amonisara , vel Dodo-

j

nzum Cymbalum , vel tripos Delphicus ,

plicïg'

vel fatidicus Cacodemon alius proferree.

"

(Qarc tripuscomm

uniomnium confenfu ad

;;:;]lh'

Tha-

Y

a

T4

Ü

296:'

&tdbocem

yM

i

"lhaletem tanquam fapientiffimum defere-

"N

batrur, .qui Bianuü , Bias Pittaco , hic alijs

4

cedebat , . ita ut taàdem per 7tem fapientes

j

delatus , ad Solonem perveniret , quifolum

D

Deum fapientem eíle affirmans , illum A-

ollini confecrabar ; ut Laertius in Thalete,

*Mms |

& Valer: maxim. — Lib. 4. Cap. 1. rcferunt.

-

Anneidem fentiendum ? Anne propofitoin

cafu fententia Apollinis communi JCtorum

d

o

calculo damnataample&tenda?

(

Wi

Ego imprimis cum Brunnemanno ad/.

8. ff. de C. E. num. 10.diftinguere , ac cafum ,

p

üm[m al

quo ipfe emptorrete projecit, à cafu, quo

Vah»:äbg

illud ipfe venditor fecit, feparare malo: fi

q54

orius :

gi]

'€. Torques protinüs fit emptoris;

quia, cum res nullius, ucfuppono, fit, pri-

n

il

mo occupanti cedit, nec intereft, utrumin

d

fuoautalieno reticeperit. — A4rgro $. x2. Inff.

|

de Rer.divis: Princ. l. 3. ff. de 4. R, D. i

eeQt

pofterius , refert, utrum de jadu retis emen-

do inter partes fimpliciter conventum fit,

'IC[CI

nec ne: fi fimpliciter conventüm fucrit ;

aj

&. lorques extractus ad. venditorem pcr-

m

tinet , nedue emptori reddenduseft, tum

1l

quia , quod nullius e

id vatione uaturali oc-

|/

1ty

eupanti conceditur, d.d, l4, & cum de Lucro

duorum queratur ?. smelier eff caufá po[fidentis.

A

$. 2. l 126. f.de R,J.. ctenimin pari causá po[-

feljor

d*5 o hts

295

N

in

&lïnfff jäj]ar. Potior baberi debet.. Princ. Lixg. eod.tum

J

Ls

l *tm

L"l

i'quia hoc in cafu venditor emptor , cum

Capturam hanc extraordinariam prüdenter

mm q

füfpicari non potuerint, ned; enim cafus

u d

m

forcuiti , & prorsüs infolidi in vulgaribus

conventionibus , que materiam fibi deter-

[74;[ "

W

minatam, ordinariam,& vulgatam , uti ven-

Ui

AUWT ]

M

ditio jactüs retis in fe conünet ,: fi quidem

M

hic fpes pifcium , non veró indeterminaté

^

omnium rerum venditur , habent ,

in-

M

M.

M

telliguntur ; infpem piícium confenfiffefo-

UL

lum cenfentur. Si dejactu retis interpartes

(j

fimpliciter conventum fuerit: ámplior di-

! m

Vij

ftinàio ulteriüsadhibenda eft, & quid inter

partes actum erat: utrum de bolo & jadu

i

u

reds in genere in ordine ad quodcund; ca-

M

j

JiU

piendum , an de jactu retis in fpecie in or-

p

dine ad piíces, conveniflent, infpiciendum

ul

eít: priori cafu

n

& lorques aureus venditori quidem

N

M

cedit , ita tamen , ut illum ernptori redde-

Md

W'l

rc teneatur; quia fpes ingenere, atque adco

D u

o

cujufcunjue , quod ret continetur, con-

"5

fequenter & corquisaurei empta erat , poftc-

qun

riori caífu

j

",b J

&. Torques aureus emptor tradi

] I

!

non deber: quia fp

€s pifcium- , non torqui'g

j

aurci vendita erat,

ii

I

T ;

$ VI,

*

5

29$

ebodbeh

X

& VI,

us

j gt

Am Res, qux necfunt, nec

aïmmff

tbug g

fuerunt , nec futurx eíle

nf

offunt , emi & vendi pof-

me)Q

fint ?

i

ïm

Es, .'uz nec fünt, necfuerunt ,

y.l.

nec futurz effe poffunt, feuim-

hi

poffibiles puta chimera, Hippo-

centaurus, Vulpanfer , Hircocervus &c.

f

Emi& vendi non poffuünt. — 4rgro. fíz. $. r.

zn[t. de Inutil, flipuls & princ. 1. 35. f de V. O.

fut

Prob: Impoffibilium nulla obligatio eft. /.

185. ff de Rec. J Ergo exdem emi & ven-

'ü

di non poflunt ;

quia emptio venditio

Af

refpectu fuz obligationis caufa .neccffaria

eít.

z.. II Adeo quidem , ut, fi res impof-

fibiles defa&to in contractum emptionis ven-

diiionis deducte finc, hzc ita nulla fit, ut

0.

nec aftimatio, necpoena debeatur. — 4rge

iib

l. 69.ff.de V. 0, Prob: Rerum harum exi-

AEU

ftentia & poffibilitas cam aperté implicat, ut

dl('h

earum impombili

tasáà contrahendbus igno-

(l

rarinon poffit , ergo dum-illas in contra

&um

m

hunc

þææoææ

299

huncdeducunt , feriónon agere, fed Joca-

ricenfentur ; fiquidem illud, quod non eft,

d

nec cfle poteft, fcrió & efficaciter appetere,

ifi

contra fanam mentemeft; ergo. Hactenus

de rebus non exiftentibus dicta fufficianc ,

V

l

de rebus in rerum naturá exiftentibus agen-

dumrefítat, que vel commercio humano ex-

emptz, velnon cxcmptæfun.t..

^

a

. VII.

p

n

"

D

uT.)

An & quomodo ergo res exi-

ftentes ,

fed commercio

hj

W/s

humano exemptx in con-

m

d

tradtum emptionis& vendi-

"RI

Hïl

jou

tionis à privatis. deduci pof-

funt ?

Hm

Ueftio hic non eft de rebusillis, qlu—

t D)

1/

rum emptio venditio, quia velían«

)

O

e

&zac czleftes, atque itapretio afti-

mabiles non funt , quales alutis noftrz my-

fteriateu cffe&ricia graci& figna, quz facra-

L:

menta dicimus, facramentalia, actus virtu-

Lgng'

tum, officia divina, ritus facri, TJurisdictio

n

ftica

u

faml., faerz rcliquiz , beneficia Kcclefia

unt

i

406

dbab o ei

j

"U

i

fünt, vel ad ufusà naturá negatos 'adhi-

W

bentur, quales res defe male , aut indiffe-

j an& qü*

rentes, per contractum tamen ad ufüs ma-

jj

losexpeditz funt: Ucfaícinum & amulecum

sj !

fnagicum , libri imputi, haredci, famofi

Q

&c. Arma vel opera ficarij ad occidendum

A

(Qnon

inimicum comparata , proftitutio corporis

b

&c. Sunt, curpitudinem intra fe habet; fiqui-

A

dem hzc & illaalibi propriam fedem habent:

:LQ Q,Wf

uando enim de Simonià, hzrefi, charitate

lxgüüün

&c. Agitur , & hec& illain difceptationem

t n CB'L

duci folent. . Sed de ijs , vel quas nullius in

hp

bonis efle pofle Fiz.$, 7. Inff. de Rer. divat

aífirmat, acin facras, religiofas & fanctas

rl

«f

abeunt. Princ. d, $. 7. vel, que in bonisqui-

eiei

dem funt, fed nonprivatorum , idcirco ca-

'L"le QI

rum commercium non eft , fed ab hoc ex-

j

emprue funt: ut res publice , univerfitatis,

U

CArgto princ. $ $. . 85. ff de V. 0. I:Que non in

uj

pecumiá. populi , fed. im. publico ufa. babentur.

rF.mä«

Fin, princ. l. 6. f.de Contrab,empt, pradia Ca-

[

aris, Qu& ia formám patrimong redacia , fub

7

procuYatore patrimong [unt , quorum «ome

merciüm , cum nifi jufJu principis non ff*. Princ.

u. f

AE

& fin. $:10,1,39. ff-de Leg, x. incommercio

«j

non funt; nám de bisvebus negotium recte gere-

ly

mus , qià, quantum eftexfeipfis, fubiict uff-

$.5

t

ïm 40mïiïïo*ï, softró flatimpo[unt, Med. d.

. 83-

35 o h

30i

U 483.// deP. 0. Dequibusomnibus quæricür,

L

An,&quomodoó , feu quocffe&u à privatis

"n 4

(nam an & quomodoó à perfonis publicisca-

m&imf;

rum adminiitraionem habentibus fervatig

Lma, ]

quibusdam íolemnitatbus vendi poflint .

ha

tam Canoniftaum , quam publiciftarum

"um

difputationi relinguo) emi & vendi poffinc.

s

g. I Res hujufmodi , quas vel natura,

U

velGentium Jus, vel mores civitatiscommer-

|

*."'5 :nl

!

cio exucrunt, fiveá partibus fcientibus , five

ii

i

Mi

Vl

'I

L

ignorantibo,fivealterá fciente,alteráignoran-

"T

cc inemptionem venditioné quoad cífectum

Um

hujus primarium nulliter deducunxtur. $, 1,/

J&M

34.ff-de Contrah, empt, Prob.1.Obligatio dandi

MT

Jl

retium & tradendi mercem , ideft: vel rei

wdï

N

vendite dominiumtransferendi, velrem ha.

u

"

bilem , qua cateris conditionibus acceden-

u

j

tibus ufücapi poteft, preftandi, eftemptio-

M

nis venditionis effe&tus primarius; nam isspr;-

li

mis ipjam rem pra[lare venditorem oportet ;. ád

li

B

eff. tradere , que res ,. frquidem dominus fui

venditor , facitemptorem deminumt fimonfuit,

-M !

i,

s

tantum eviclionis nomine NB. venditerem ob-

J

ligat. $. 2. Lix. f. de Adr. empt.e vend. Ergo

ubialterutrahaberi non poteft, emptio ven-

(

ditio quoad effe&um primarium nulla ett,

g!ïl

vtreta l. impo[]t

jl

btlium 185. ff. de R.7. Scdm

[

ven

d

iionc illaum rerum alterutra haberi

D

Bhon

;

302

&5 od5

yo u

nón porc&. Fini $. 1. Infl, de Vfucap, ä-lvng.

i

semp. prefcript.. fin, S.1» J 30. ff de Adquirend.

M,c,.

bïj

vel omitt.po[Jef. — Avgtà l.. Cod, ne rei domi-

nice bc, — 1. 6. Cod. de Operibus public, tum

u

?ait!

7:5

quia u]umpim:m Yecipiunt maxime ves cerpora-

les , exceptisvebus facris , [anczts , Publirä , o«

ï,Cü ] ab( )

du

uli Remani ( civitatum, — Princ. l. 9. ff. dé

V [urp.ci ufucap. cura quia, 24e4d nulltus e[fe po-

n5

W 'UCH*

te[l s id , ut alicujus fieret , nulla obligatio vafet

cere. 1.182, ff.de R. 3.

Ergo.

j Wu'm

mm!m(ïl

Prob:IL Qwuenarurafui dominio noffro ex-

empta fant , in obligationem deduci nullo modo

hi

polfont. — Fin.S.v. InfHia. de Inutil. ffipalar. Er-

go nequé inobligationem emptionis vendi-

I

tionis ; quianullius func. sed. , st. ff.eod,

sid'l'm

qu)

x. IL Respredictequoadobligationem

fecundariam , obligationem videlice: pre-

yl

ftandiid, quodintereft, in emptionem ven-

m

ditionem quandoqué utiliter, quandoqué

Y

"

* inutiliter pro diversó contrahentium ftatu ,

I)llyf. !

'

deducuntur. Prob. Ex fequencibus. Hinc

N CMP.

t

x. III. Quando unaautaltera przdicta-

rum rerum à venditore ignorante emptori

m

norantivendatur, eroptioabfíoluté

Mejrl,

pariter i

& fim

pliciter tam

l

uoad effe&tum prima-

ïiä/(cn

rium , quam fecun

À

arium nulla eft. — 4reze

hïfug

ripc. l. 57. ff. de Contrah. empt. fin. l. 7. ff. de

tf

deV.0,

-«

h

85.84- velail. vend, — Argto l1o3- ff.

Prob,

fbifS o dcts

303

l

?

i

Prob, Cererum fj omne reliciofüm, vel fa-

|

li

L

!À

T

erum , vel publicum venierit: nullam e[fe vendi-

T

tionem , C quod falverit ea ntmine emptor. ,

LTA

condicere poteff. — Fín,l.22.[.23.ff- de Contrab,

h»M&i

empt. fed acus, ob quam folutum repeti

poteft , abfoluté& fimpliciter nullus eft;jux-

M

TM

ta dict: ergo.

Prob: II. Idem3ura eff , fivc de Libera bo-

'HW! W [|

mine vel jam mortao , vel edsbus deuflas f'atfa

fft flipulatio inter eos, qui ienoraverint eum bo-

W/m

minem liberum e[fe , velmortuume]fe , veledes

'Mïfm

deuflas effe , ive quislocum [acrum aut relisia-

hii

Jum dari fibs flipulatusfuerit. $. 9. L 1. ff. de 0.

H

( 4. Frgo etiam idem Juris in emptione

1

venditione eft; fed emptio venditio edium

um

jam combuftarum ab ignorantibus inita ab-

M

foluté & fimpliciter non valet juxtajam dicta:

a

Er O,

u

Sed quid ad priwe. 1. 70. f de Contrab,

"

eyspt. ubifequentia exaudiuntur ; Jiberi bomi-

lblle.

nis emptionem contrabi po[fe , plerique exiffi-

"n r

j

smaverunt , [í modointer ignorantes idfiat. Di-

ul

cendum? Audlores graviffimi eam filentio

2

prztereunc, curnon &ego ? Le&ori benc-

jl

volo faltem placebit conatus, idcirco

lii

y.Idipfüquodad $.5,7 6. [f de Rer.divis:di-

T

citur;fcilicerficuti hic $, relativé cancüm,quod

j

quondam obtinuit, non conftitutivé, quod

.:-

f

O""t.i"

gb o Ed

U

304

i à

o

Bcincrc debet.4ic lociallegatus eft; quia per

L

Wn

legem 1

mmediaté fubfequentem | exprefsà

d

cotrigicurjita & illud principium dici tantüm

"4

ratià verz refponfioni prepofitum fuit; fi-

gt

quidem per verba fubfequentia , qwod idems

T

H

lacet etíam ,. i (ideft modo) venaitor fciat ,

v

inm

emptor autem. ignoret

cc. Mlud corrigitur

,Hm?'w [

comrma enim , quod/y p/aret fequitur , er-

m

rore cypographi illuc poücüm fuit. Si tibico-

st

natus ifte meus non placuerit , a/fegatam

j G

rinc, quod toc incervicehujus 5. Allegaris

qontd

L.L. contrariatur , aliter folve, cupio do-

U

ceri.

sf

y. IV. Res cjufmodi , quas venditor

du

i

commercio noftro exemptas efle fcit , em-

l

torautem ignorat, quoad effectum fecun-

Mi

darium in emptionem venditionem utiliter

T

deducuntur. Med, l. 70. ff. de Contrab. empt.

It

Argto

». 18. - o. ff. de Hared. vel adé. vend.

Prob: Hoc.

Illud utilier in emptionem ven-

dia

W s

ditionem deducitur, cujus emptio incelligi-

em

Vi

tur ; fed rei hujufmodi ita in emption

frdb [

venditionem dedu&te emptio venditioint

el-

«OIHH[CJ

ligitur; Ergo.

Prob: Min. Ef leci faeri ,. &

emptio intelli-

T u

ïelzgivf s

qui baberi mon potef!,

u

4iiuy ,

f ab ignorante emitur.

JOuia diffeile

rofano. 4 $.

ttlfg

dignofci pate[l Yocusfacer àp

Prob: lllud, /zca

U

ff de Contral empt. Kxgo.

facra

EUAT

ais o ateb

3o«

:&stü;äpc f;,m:,fuel re'lzgio[:,item) publica (uelut fbrum,bba/i-,

mcmlq:& liram ) f pro profanu, vel. préuatis deceptus à

i. eenditore quis emerit., babebitacfionem ex em«

þl*.um;gf'yta , quad non baberi &i liceat , t confequatur ,

W,M quod faá iptere[l deceptum moneffe, — Med. $. 5.

) Wt

In[l.de Empt.e& Vend,qui nefciens loca facra, vel

]

i

relicio[a , velpublica, pro privatis comparavits

l4

l

Cqu

licet emptio non teneat , ex empto tamen ad'ver-

Lt $

fus venditorem experietur : ut comfequatur, quod

5' ün.!. 67-- .

: A1*') (f"l(l

interfait ejus , ne deciperetur.

de Contrah. empt. quid clarius? Ergo. — Ra-

j ï.ALr

u

tionem, que ex eo,quoddolum quemquam

patrocinari contra naturalem z:quitatem fit,

dul

Fin. $. 1. ff. de Dol, mal, metufve except, nec

Jj V

qui(quam quid pramij exfuo deli&to repor-

m

tare debeat 5 quod ex altera parte ignoran-

tia jufta & probabilis Z 5./f. de Contrah. empt.,

Al um

it, que nemini damnum afferre deber.

j

T

4irgto. med. $.10. Inflit. de JMand. e$-frn. $. 1. L.

15./f. de Contrab. empt. corroboratur, ex fupe-

ul

rius dictis facilé erues.

af.ol'g'iï

m't',.

. V. Res fupra recenfite , qüas com-

H

mercio noítro exemptas effe , venditore

[

/

ignorante folus emptor fcit, fimpliciter & ab-

d

d

foluté , tam quoad effectum primarium ;

j

quàm fecundarium in emptionem venditio.

j

[

[

lh

ner inutiliter deducuntur, prizc. $. 2. 4. 34.:

i

l

|

Prob. Res,qu&

fía. l. 70 f. de Contrab. -mgpt;

fruftrà

;fgt" !

|

[

l

$06

&ib o dhib

!

fruftrá emuntur, & de quibus emptio con-

a

crahi non poteft, abfoluté & fimplicitertam !

|

,U

uoad effe&tum primarium, quàm fecunda-

i

m L

rium inutiliter in emptionem venditionem?"

n

deducuntur ; quia soz o

blicabitur venditor ,

Y

())

r

pec tamen ex vendito quz' q

um con[equitur.

j MPI' !

Med.$.3.4.1.34. ff de Contrab. empt. fed loca,

acra vel religiofaytem publica (veluriforum, Ba-

oW

g

jlicam ) fruffra quis feiens emit, Princ, $. 5.

M

In[lit.de Empt eb vend. & Celfus filius ait,bami-

nem liberum fcientem te emere non pe[fe : nec

lomin

miuf'ung rei , fi [cias alienationem non effe , ut

magnwgf

yyordul

facra religiofa loca : aut quorum commercium

»on fit: ut pgbäm. Princ. l. 6, ff. de Contrah,

T

tadin

empt. ncrationi fupraallegatz , ob quam ha-

&enuscontrariumítarutum fuic, contraaga-

i

Sed

at

tur: Ergo.

TY

Quid fi hujufmodi emptor fciens pre-

tl

tium folvit, poterithepretium folutum ite-

n

rum condicere ? x. Sub dift: vel ultró &

w

fponté folvit, & praftat ,& illud condicere

K

non poteft. — 4rgro fín. med. $. 3.1.34. ff- de

Ang

C.E. quia illud animo donandi venditori

*"f/f/f/:

tradere przfumitur. /. cujgs per errorem 53.

Vtuf

ff 4e R.3. velultro non praftatforte , quod

RT

rem venditam extra commercium efle proba-

m

re non poffit ;; & quia ipíe liberé non

dat,

illud

N,

307

B

'

illud condicere poteft , cum hoc modo do«

"" natio prafuminon pofflic.

f*da

.. VI. Si deniqué uterqué contrahen.

d

|

t dum rem vendibilem non efle fciat , rurfus

MW

nulla omnino emptio vendirio eíl. 4575

W T.

princ. $.5. L34. S. z. 1. 57. [fn. L. 58.17.':(: Cen-

[

Irab. empt.. Argto. fin.L.31. ff. de 0. €$* A. cum

tf

vel feria voluntas contrahendi deficiat, vel

L

ïir, ! |

utrinqué dolofa exiftat.

"l

"T

Nec obftat I. Sivelemptorvel venditor

( 17

domüsfolus fciat domum ante vehditionem

?I

i;

magna ex parte jam combuftam fuifle, em-

WW[A.'

pdo venditio abfoluté & fimplicitér valet jux-

1

' "n

ta didta; ergo multomagis , fi vel emptor,

)

j

;JA-'-L

l

vel venditor rei intee

o

ré exiftentis eam extra

TT

commercium efTe folus fciat , emptfo vendi-

tio abfoluté & fimpliciter valebit. Quia, cum

W

in cafuhoc planénihiladfit, duod tradi pof-

fet , quod ramen effectus emptionis vendi-

Qu

"

donis primarius eft, fictio abfolucé nullum

v

fundamentum habet, fecusin cafü priori.

M

WU

Ned; II. Quod nullum eft, nullum ef-

JuP

7H

fectum producere poteft. — 4670 £oz.rir. Cod.

quando provacare non eff neceffe. nulliusenim

u

entis nulla qualitates funt ; fed emptio rei

W

facrz nulla eít; ergo. Difting.Enim major;

j

quod abíoluté & fimpliciter xale eft. — Mrgro

,n ü!!

F.5. Cod. de LL, cdtur. Quod fecundum

P.

rrd

Ua

quidf

f

308

'ïc- MW

& fecundum quid à Jure fuftinetur ng. non

m

enim à phyficis ad moralia femper bona ar-

d

"M

)

gumentatio eft. Ex hucufíqué di&is ta-

j

men

quü

'

g

(

Inferes I. Predictasres, licet folz prin-

p

cipaliter in emptionem venditionem dedu-

cinequeant ; attamen conjundtim cum loco,

g

cui annexa funt , per confequentiam vendi

]

i(dt«ü ]

g

pofle, aliquo modo dicivalere; eo quód, fi

locus finé exceprione aliquà : nequé enim

neceífe eft, uc in venditione , locum cum

vcndipæ]

wit C'I,'*[F

omnibus annexis, & adillum pertinentibus

vendi exprimatur 5 fed Jocum finé ullàá ex-

ia

l

l

,,)"

[

preílione exceptionis alicujus rei vendi fatis

J

J

j

T2

eít, vendatur : mediantetraditione & omnia

facraloco vendito annexa , unà cum illo lo-

atl

co in emptorem per confequentiam tran-

d

feant. Adeo quidem , ut emptor a&ione ex

Wa

empto ad ca facra fibi concedenda vendito-

"

hM

rem cogere poffic, uti quoad fingula in Cap.

Ex litteris 7, $& de jure. patronatus. clarifli-

1né videri poteft. Item

II. Res facras, tametfi ut tales citra la-

bem fimoniacam ab illis , qui harum admi-

niftrationemhabent, vendinon poflint; at-

Tl

tamen quz cales , & quatenüsante connexio-

NI

nem cum fpirituali exticerunc, dummodo ad

n-

fpiritualitatem refpectus non habeatur , ve

di

|

'

ä&oææ"

309

|

l

M

mmf ^

,

]

|

-

wl

'dipoffe. rgto Can.2. quaff. G.cauf-14. hinc

[A

s vafa & veftimenta facra ratione materiz,

u

"! quà conftant; accedente causá & folennita-

h rl

te , quz adalienationem rerum Ecclefiaftica-

[

' rum requiritur, vendipoffunt; hácfolà ha-

xlr

]

?* birà diftin&ione, ut , fi integravendancur ,

"U* alteriEcclefiz , veladeundem ufum in alte-

l

f

TU rà Ecclefià, capellà, vel altari vendi de-

""* beant ; fiveró conflata autdeftructa fuerinr,

!

[-.' ll

J

1

! jta , ut facra jam non amplius fint , & Laicis

*/U vendi poffunt. $. 1. Caz. z. cauf- xo. . 2,

.51'

m

-

riuc. c ffn. Can. 70.cauf. 12. uaff. », Molina

U!

difp. 3 40. pag. 369.in fiz. litt, E.. Clanti.D.D.

Mf Kónig fwor. Prianc.Tur, Can. lib.$ . tit. 3. $.6. m

Wifmmï fín. num. 13. Sed his ulteriüs immorandum

2!h noneft , nequé volo , ut in difputationem

:* deducantur; cumin alijs Juris locis fuam

(* . propriam fedem habeant, ubi illa vc-

V:

niente occafione Amice Le&or

m

difcutere potes.

",

45

& VIIL-

Sed quid dehomine libero dif-

lh

I

- currendum?

pj

[4:

Ü

J

U 5

An,

$109

J

4

wm

An-,';- quan:.do, & U-oniodö

UM

sb

hic emi & vendi poteft:

J

j

| Ntequam refpondeam , przfciendum

m

[ w&u

éft , libertatem , unde homines liberi

T

- denominantur , nequé phyficé , pro

«

phyficá illà libertate ; vi cujus omnibus ad

PA

agendum requifitis agere , vel non agere

nl

poflumus, hzc enim in fervos etiam liber-

(yi d

tate , de quá hic, carentes cadit ; nequéin

l

J

fenfu morali ,. pro poteftate , quid ben: vel

"

[

malé agendi , quaz confideratio ad Ethicos

)ff.;:'ïlif: |

perrinec, fedin fenfu juridico, proeá , qua

4 It

homini, ut hic debitis libertatis Juribus uti

um

poflit,. conditionem . confecutivé cribuit ,

hoc loco fumi; hanc juxta $.1, Z»fiz. de 7a-

V

ve Per[: naturalem facultarem ejus , quod cuique

N

facere liber , nifi fí quid vi aut Ture probibetur ,

ia

€flc; íervicutem veró , à quá homo fervus

m

denominatur , abfentiam illius libertatis con-

m

flituere , & quatenüsfervum relativé accep-

tumfacit , $, ». /nff. de Jure Perft conflitutio-

ff/zp//n)

hf

nem juris Gentium , quà quis dominio alieno

n J

contra naturam (id eft contra primzvam ho-

minum conditionem ) Jubjicitur ,. definiri.

«W/»j

77

HIS pracfcitis

"'WWJ

g. I, Ho-

|

gb o G8b

31I

$. I. Homo liber emptione ve

itcione

Qu

|

!

[naturá exemptus eft. Prob: Ideo emptuo

venditio liberi hominis naturali ratione inu-

Xj

tilis& hic abillà exemptus eft; quia ob liber-

uPI

ratem tradi non poteíl. — 4rgte princ. L. 6,

i

d

Q $. 2.1.34. ff de Contrah. emptio: $946 r

Bf

(*a

ff.de 0.c- A. Ergoob libertatem ille emptio-

b0y

P

ne venditione exemptus eft ; fed hac à na-

]di

l

tura venit.

Fin.med.$.2. Infiit,de jure N.G.

1.

C C. med. l a. ff. de jur. & ]uf Ergo.

Quod enim eft caufa cauíz, eft cauía cau-

LAf

fati.

Hf

5. II Quod ]'uä Civile adeó accuraté

i [ IJ

obfervat , ut hic füb conditione : ff fervwe

hjq/

erít, inemptionem &

venditionem deduci

MA

Argto ffn.$. 2. Inff.

n" )t !

nequidem validé poffit.

l

h

W

de inutilib, fHipal. * med. $. j. IA

85. ff. de

V.O.

KJ'W

Prob: Liberum hbhominem fcientes emere

uTT poffumus , fed nec talis emptto

aut flipulatio

Princ. $. 2. l,

75 edmittenda eff , cum fervus erit.

quia nec pr.cfm-.

j

"TU

, 34« ff de Contrab. empr. quum,

poteff. Med.$.

tis temporis obligationem recipere

"^ g 8s. ff deV.O. Nec fasefh, ejuf

edi ca[us ex-

/n

Nam c«-

e&are. Finis d. $.2 l. 34. ff de C. E.

* füm adverfamá, fortunam [pe

Gari bominis libe-

J

hob-

[2 medo 5- 50.

rineque civile , neque naturaleeff. d

, 48s. f d P. 0. H

c conditio im.pofübilis QI;

]

4

etenum,

*

ï

:

312

ob o ob

m

eccnim, queledunt pietatem ,exiflimationem,

ä- 4 IHJ

eevecundiam noflram , & (ut aeneraliter dixe-

n ]

yim ) inquit veré Echicé & Chriftiané Ethni-

(d

d'lo ,

cusPapinianus fs. 15, ff. de Condit. Infli :

Mf 155

contva bonus mores fiunt : mec facere nos po[fe

d

f

credendum eft.

Sed conditiones impoffibi-

les contractibus civilibus adjeQz , hos nul-

mï

CN

N

losreddunt, vel ob defe&tum confensüs ve-

p*

rimutul rgiofinl.3i. ff deo. c A. Velob

gion

u

defectum exiltentiz conditionis, utpote Ju-

J

reimpolTibilis. / 4gro1, 185. ff de R.7. Ergo.

qu

M

m

j

W

Inferes hanc refponfionem de cateris

J

quoquérebus humano comimercio exemptis

procedere. — Zrgro d, med. $, y. L. .83. ff. de

J

TV

F. 0,

yridu

z. III. Tamletfi Jure nature omnes libe-

N

ri nafcantur, & Homoliberquátalis in con-

gt

tra&tum emprionis vendirionis quoad cffe-

-mbns,qt

Ya

&um hujus primarium deduci non poflit,

uti dicz attamen quem talem emptionis ven-

at

ditionis, ac univerfim commercij humani

i

w m

materiam idoneam efle , ita, ut ejus domi-

nium venditione in emptorem transferri ve-

N

répoffit, abfoluté non implicar. Prob. Li-

:aþiarg'

ber Homoinbello, ingenerebellijufto. $,

* Ua

U. L2X L.24. f. de Capt. cpofllim. — Argtol.

: "ägujä(

4« Cod. de Ingenums manumi[f. captus , manci-

t

pium capientis fit , illiusqué dominio , mor-

b

tc

tll

313

w tc inper

petuarm fervitutem commutatàá , fubs

TY

b

* Wcitur. — $.4. Inff. degur. Perfc ffa,med.S.1, L

[,

i

1

s. ff. de Stat. bomig. de quo nullus eft, qui

iL

dubitat. «2:0], fem. v, trac. 2. de Tur. & Tuff.

!4!!4,(1("3 l';

,

If

l:

"

difp. 33. p4?. t58. litz, 4, Eo quód Homoá

,-IL

naturá quidem liber fit, attamen à naturá ,

i

i?

N

ne unquam ferviat, Jus non habeat ; ergo

etiam venditione ejus dominium in alterum

T

transferri poffe abfoluté non implicat.

U*M

Prob: Ant. Eftó &quirati naturali nihil

hr

'17 T

conformius fit , quam quemqué membra

ETU

fua, & vitam fuam retinere; eftó ab ipfis

qu

etiam legibus à naturá infitis ita. illa cueri

'an'/l

przcipiatur, ut injuftuminvaforem, fialiter

contra ejus vimilla defendi non poffint, oc-

tsl

cidereconcedatur; attamen, fi aliquod ho-

l]

W

^.

minis faàum, puta delidtum , accedat; hic

Il

"i

5

li

merbris, quin & vitá privari jure poteft; er-

Qf

go etiam, licet libertasnacurali zquitati con-

m

1

ïä

formis fit, attamen Homo dominio alieno

Wi

d

fubjici abfoluté poteft: nam ut bené obfer-

vat Grotius //b. 2, de 1. B. & P. Cap. 5.8.27.

p

yum,2. Servitus, fiin terminis naturalibus

accipiatur, quid nimizacerbiratis non con-

-'1

tinet, quia perpetua illaobligatio alteri ope-

;.

|

ras , fingulad; obtenra preftandi, perpetuá

Jr

alimentorum certitudine, quam, qui diur-

nas operas locant , fepé non habent, com-

H

pen-

314

g ob

ïth&c l

penfatur; nequé, dumfervitutem Jure gen-

tium contra naturam introductam fuiffe di-

ltu

citur , fenfüs eft, quód omnis fervitus jure

«

me

u

narurz repugnet , fed quód quivis fpectato

folo jurenaturz liber fit; ergo.

«')c[

orum

Prob: Coníq: 5$ Paupertate compulfus

hbcü&ü'

W

bol

J

vendiderit fe tibi frater tuus ( id eft filiorum

Iírael quispiam, Fis. verf. 46.Levit. 25. ly

yibh

enim Frarzer lacé fümitur.

Argto "verf.2., Ex-

p

gluxc

edi. 2X ) eum non opprimes fervitute mancipto-

eum , féd quafi Mercenarius ci». Colonus ertt,

ii

m

f

u/gué ad annum jubilei operabitur apud te ,. po-

fíea egredietur cum liberi fes , b revertetur

"

ad cognatienem , cz poffefionem patrum fuorum.

U

/M

Mei enim fervi f[ant , eggeduxi é terra Egypti s

;t(f'(h

w0n "veneant conditione ferverum. Non afflges

;i'liq(tit (d

eum per potentiam (id e(t cum rigido illo Jure,

.

uo apud alias gentes fervi cractari folenc ,

TT

nontractabis) fervms e$ ancilla fent volis de

sj

Nationibus , que in circuitu ve[ffro funt. Et de

mj

Advens , qui peregrinantur apud vos, vel qui

i,l

ex hus nati fuerint in terrá vefirá v bos babebi-

n

vui fervos , e$ bareditario Ture transmittetis ad

if

poftevos , ac po(fidebitis i aternum. Verf-39. 4c.

u)l

"ao

41. 42 43. 44- 45* 46. Lev.25. &, quamvis

anno Jubilzi fervicus Habreifineretur. Fi»,

nt"üguz

vyerf. 2.. Exod. 21. fi tamen fervus ejufmodi à

Wi

QaC-

dgæipo ancillam extrancam in uxorem

ec-

ïmh

»

v

dbdb o ææ

81

UE]

t

ln

ecpiffet , & ex ceà liberos füfcepiffer, tum

ls

uxor, tum liberi durante fervitute concepti,

A

fervi remanebant , folusdj; parens libertati

WBL?

!

reftituebatur. 'erfu 4.eod. & , fihicconjugis

& liberorum amore , neillos deíereret , cap-

i

H4

u

li

tus, libertatem recufaret, oblatus dijs (id eft

h

1j

Judicibus) perforatisadoftium domüsfubu-

là auribus, fervusperpetuó remanebar. Perf.

hw

V'l

Ti

$. C 6.eodem.

Quicund, funt füb jueo férvi, dominos fuos

UO

omni bonore dignos arbitrentur, nenomen Dei,

fä'l,'ü?t, [

^ tll

C docfrina male audist: : qui autem fideles ba-

bent dominos , non contemnant , quia fratres

mm

funt , fed magis ferviant, quia fideles [unt. Hac

w:[:g!n

dece ei» exhortare. — Siquis aliter docez , && nom

'/au!r;;.'tgcs

acquiefcit [amis fermonibus e?c. Superbus efl , c

ii

pibil feiens.. Verf. 1. 24 3. 4. cap. G- Epi[tol.t. ad

dii

Timothe: Fnusquisque ipea vecatione, inqua

T

vocatus ef , permaneat , fervus "vocatus e5 ,

: J

non fít tibicura ,. fed ezffpotes feri liber , magis

M

ntere, Verf, 10. 21. cap. 7. Epiff. 1. ad Cerintb.

u

in qu& 7'erf. $. cap. 6. Epiff. un, ad Epbef- Ferf.

u

11, cap. 3. Ferf- 1. cap.4.ad Colof- FerfA6. Epif,.

gr.",a

un.ad Philem. Ver(.Y8.cap. 2. Epifl. w divi Pe-

j

£ri coincidunt.

$i quis fervum alienum occa-

,

fiome religionis docet dominum funum contemne-

wäl

ve , C egus miniflerium de[lituere , ac son po-

r

( m

tiü; decuerit eum fuo domino boná fide ,

L)

emni

f

316

Gbi o cto

l g

emni benorificentià defervire , anathema fst..

j

u[tmw

Confilium Gangrenfe relatum Caz.37. quff,

4 CUf 17.

Qu*

g

Alie Gentes, utde Gallis Cefar, dum

4

d*

lib. 6. Bell. Gall. ait: Plerid, ,cum aut eve alieno,

4ut magnitudinetributorum , aut injuriá poten-

"22

diorum premantur , fe fe in [ervitutem. dicant

TY [äh !

um

nobilibus, in eos eadem omnium [unt jura ,. qua

dominis in fervos. de Germanis Tacitus, dum

A m

Ub, de Morib. German. inquit: Az£iqui Germa-

W u

Q

j

ni , ubiludo omnia perdidilfent , novifimo alea

jatfu de Libertate cj» corpore contendebapt, aut

piurcs |/

W

res (uds vecepturi ,. aut ne corpus quidem fuum

y 4f

babituri $ viclusá, voluntariam fervitutemad-

v

ilat. de Grzcis Dion: Prufzenfis, dum Orat,

m

';»'.ü»ïx" |

15, dicit: ippumeri , cum liberi fiut , fe in fervi-

l

"

tutem dant , ut ex contratits formulá ferviant

i

j

]

1

affirmat, fervitutemhancreceperunt ; ergo

F.

hominem liberum , qui liberum materiam

h jquk;

emibilem & vendibilem effe non implicat ;

NT

ab a&u enim ad potentiam bona eft argu-

dv

mentatio , & Homo fub alterius dominio ,

bonny

& in bonis alterius absáj; cemerationc jufti-

W, '2;, l

tie efle poteft ; aliàás nequé DEus allegata

i

aperté permittere & fancire , nec Divus Pau-

1.

lus & Petrusprecepta przcipere, ned; Con-

N

filium Gangrenfe , quz fub anathemate fta-

de

L

le

a;]if, jubere potuiflet, — 4rgto cap. 6.64.

x

&

LU

dbüb o as

317

lu

'*/ R. f.in 6:0. nec verifimile eft, tot Nationes

"l fervitutem, fiinjuftitiam continuiffet, füfce-

T

Quare.

1 pifle.

& III. Quando Homo liberalteri in fer-

Z

vum veréfe vendit, venditio omni Jureva-

h' lmn

P

il

lida eft- De Jure Naturali, & Gentium im-

propriécali ob && Immediaté przcedentem

[

!i

vix dubium moveri poteft. Prob: De Jure

Ln"'

h

1

Civili. QuandoHomoliberfervatis quibus:

dam conditionibus à Jure Civili in favorem

T

libertatis eorum , qui illi fubjiciuntur, ne

Mib

plures facultate fe fe véndendi abuterentur,

latis. — Argto med.l.5. Cod. de Libertcauf. alceri

u

in fervum fe vendit, veréfe vendit ; fed em-

A

ptio venditio hzc Jure Civili valida eft, &

D

mediante traditione dominium transfert.

fl

My,

4drato frn.$. 4. Infl. dejur. Perf. med, $. x, L. g.

RD

. de Stat. bom.fín. l.7. ff. de Lib. cauf. Princ.

o

)À

l1. ff.quibus ad [ib. proclam.non licet. — Med. [.

I'WJ ]

$. Ced. de Lib. caufa ; quia, cum quivis fue

Mil

libertatis , uti fama & honoris exterorumq;

n

bonorum dominus fit.. Mol, £0z. z. frac?. 24

difp. 33. de Jur, ci Juflit. pag. 160. litt. D. il-

am abijcere, íe in fervitutemredigere , &

n

dominio .alterius in ordine ad libertatis

]

habitz cffe

Sed

&us fübijcere poteft ; Ergo.

lv

r

Quz funt conditiones , pofitis quibus:

h

Ro-

((

218

&ib o tb

j

g

Romanis legibus venditio fui ipfius verà

LOIüC

!

coniingit ?

&;. Subfequentes funt.— Prima, ut qui

i W

!

venditurfub quacund; etiam poteftate. 4rg-

p

go princ, l. . d eju[d. $. um, l, a. f. de Léb, "';'.F

J u

fit major vigintiannis. Fiz. »ed. $, 4.. Inff,

Mu

ml

de Jure Ferf. med, $. 1. 1. 5. ff. de Stat. bam.

"

pritic. l.A, d ult, ff. quib. ad lib. Proclam, non

Ti

lícet.

Med, l16. Cod. de Lib. Caunfa, quia pla-

cuit zsinores viginti a»norum nullaratione mu-

Rwum d

gare flatum pofJe , ac pro liberis fervos fievi. — Ne

t

Vr

ante libertatem incon[ulté amittant , quam aly

pi i

propter etatis rationem fi? confilio prefflare non

n

offumt. Med, e frn. d. Li1G. ZArgto frp. $.2 Imff,

MP

uib. ex cauf. fiquidem abjurdum inquic Go-

« Qu

thofredusad . Cir. fab lis, . eff , ut quis ultro

1 *«f-*

ll il

libertatem [uam amittere po[fit eáatate , quà algj

st

libertatem conferre non potef: videlicet inter

RO

vivos. 4rgted.fín. $.2 Inflit, velfiantevi-

m

M

efimum annum venumdatus poft imple-

'

cum illum hoc vel exprefsé , vel tacité ap-

D) y:m

probct. v.g. ff ultro im [ervitute maneat , aut

u

.

EE TU

wetium modo participet, — Fin, $. Y.2. 1. 7

de Liberali cau[a. $, unm. l. x. ff, quib. ad. libert.

n

Secunda , utis,qui venditur, feliberum ef-

l*c*m

"

(f

Ícíciat ; aliàs enim animus libertatem amit-

tendi deficit. — Fizis princ. L.2 f flingenum e[-

414

Je dicetur. Tertia , utis, qui venditur , par-

iM

ticie

5

db o db

319

m

ln tici.pandi pretij gratià abdicationi fuz liber-

tais confentiat, & eá intentione, ut de pre-

"i, ejo participec, fe vendi patiatur. — Fiz, $, 4,

U

Infl. de Jur.peron. med. $.1. ff. de Statu homi-

df

pum. — Fin. med, l. $. Cod. de Liberal. caua.

L

]

Quarta, utrcipsà ille, qui venijc, de pretio

ï-[;d':im

participet , pretiumqué ad illum perveniat,

d (ü. Fm

Fin. med. l. 1. ff. quib. ad liberk. Proclam.zon [i-

l;. CH;, Q'J

cet. & l, $. Cod, de Liber.cauf, . Quinta, ue

Mi

i

ui exofum libertatis fue vendit, eum

nj

liberum efle fciat, eum enim liberum effe

j

l

W f

ignorans, ejus libertati nocere non poreft,

[

Princ. l. 36. Cod, de Liber, causd.

Sexta , ut

Iw ]'l

)

j'/lq

quis venditionem fui non perfe ipfum faciar,

]! QU

fed ad hoc alteriüs operá utatur. Prater L.

1j

fupra citatas $. 4. Iz//. de Jureper[onarum , eb

T.

L

i

$. 1. 7. 5. ff. de Statu bominum , ubi modi in-

u

r

ducend tervicutis recenfentur ,. & aut Jure

Civili, auct Gentium fieri dicitur, Jwre Civi-

vl

M

(

h

li : cum . liber Homo major 20. annis ad pre-

f uu-'

?um Partirzþandum fefe venundari , ventre NB.

paffus e(f.. Favct: quia reftrictio hzc, fi quis

L.

l&,

NI

per venditionem fui à fe ipfo finé alceriáüs

j

Ih

operá factam , fervus fieri poílet, malé ad-

hiberetur.

Septimadenique , ut emptor li-

xhl

u

bertatis confcius non fit, fsd cum , quem

li

/

emit, jam antea fervum fuifle putet. — 4rg-

" $.2 L7,0.33. f. de Liberali caufa, fi enim

W

N

n

em-

j

320

&b o db

a

emptor hominem liberum effefciat, euni |

[

j

q

fruftraemit.Przzgc. $. $. Inflit.deEmpt. & vend,

Mlüïum

rinc.l, 6. fn.l.70. ff.de Contrah. empt.. Siqui-

«; V

ylt

dem, cum cafum , adverfamque fortunam

hominis liberifolüm fpectari , nequé civile,

jb J

1

U

nequé naturale fit. Med, $. 5./.85 ff.deV', 0,

quantó magis eum in feryum a&u petere,

civiliterturpe eft , idcirco veniáàdignus non

j

a

éft:d. $. 2.1. 7:

hl7'

um

Sed quid dicendum , fi concurrenti-

qito

l

bus cateris requifitis Jure Civili prafcriptis

|

duo fimul hominem emant , quorum alter

T

Ht

vilon

';

illum liberum effe fciat , alter ignoret, va-

hi

lidane illius emptio pronuntianda? quisdo-

minium illius acquiret? an pro indiviío cam

T.

ftil

fciens , quàm ignorans, an ignorans tan-

rum ?

" | j

y. Emptio valet, & everit , ut ei profrt,

l

| AU

qui eum comparavit fciens , quàd alius ignora-

t

qerit. — Fin.S. 3.l 7, ff de Liberal.caufa. & ejus

dominium pro indivifo illis acquiritur. 4. $.

t'ta

II

Equidem fpecialiter cotra communem Ju-

V/ämq? |

ris rcgulam: zsiquilfimum videtur , cuiquam

fcientiam alterius , quam. [uam nocere, veltgno-

'ff?auiqj;

tuhur

vantiam alterihs al prode[fe. 1, $. ff de Jur. e$

fc. ignoram: ad(truCtam , ob fequentia ,

hi

qua Brunnem. ad 4,8. 3. z2um. $. afferc ; quia

15??'!/[ ,'

venditio liberi hominis pro parte. valere, &

Lam

i

ln

pro

|

1

^

g

E

t

M

"

:

li

ur l

'pro parte non valere nequit , aliàs Homo ,

[

n ?

"ii quifimul fervus& liber eflet, daretur ; quia

i

[

! iniquiffimum eft , ut fcientia alteriüs tertio

u

N

A

)u

? noceat, confequenter ut ignorans fuá parte

"n

" privecur

u

a,

4

, iniquum eft ; quia , ut emptor

j."

1

''jgnorans, qui majorem partem dominij ha-

Ti

'

!d

berc non poteft, quàm emit, plusfuá parte

Md :

j

obtineat, & inconvenienseft. .Fiz, »ed, A

/ $.3. /. 7, itatamen, utpropter eum,qui con-

VWM

T

VML

n

!

ditionem fcivic, ad libertatem proclamare

: vendito permittatur. — Fiz.4 5. ff Quibusád

At fibert. proclam. non licer, & dominio in eo ,

n

qui (civit,fententiá Judicis extincto,fiquidern

j

ille indignus efl , quid babere , quia fciens eme-

tul

i, Fip. med, $. 3. d. 1.7. ff de Liberal. caufa,

1jfil

N

fervus ejus, quiignoravit; tantüm efficiatur,

Fin, l. 5. ff. Quibus ad liberz, proclam, non

licet,

at

x.. 1V. Imó quandod; & à tertio absd;

Jb

hu

conditionibus enartatis facta, uc puta, fipa-

W

M

ter naturalis & legitimus fimul Areto rub. zis.

Nl*'

"

C. de Patribus,qui filios fuos diffraxerunt. filium

L/l/l" M

Jx..u"i; fi

liamq;- familias in cafu nimiz paupertaris,

egeftausd; victüscausaá vendidic, ram diyino

quàm humano Jure valida & licita eft.

ïinixe j

Prob: De Jure Divinoex verf. 7. CaP. 2.1,

d! Exed. b verf. 2, cap.s. EfIrzubi, dumquidam

aktï;

de populo fame OppfggO dicebànc: ii5 ?9/7 "

EZQ

iï

y

425

etdb o o

"

e flia noffre multa [unt nimisy. accipiamus pro i?

retio eorum frumentum , C commedamus , e j

vivamus, Propterea à Nehemia non incre-j;J

pabantur ;. fed folüm divites & avari , qui ;j*

egenos ufurisvexabant. verf.7. eodem. Ergo.jn?

De Jure Gentium improprié tali cum ex ve- j

ceribus Thebanorum legibus, quas /£lianus ,qit

. lib. 2 Hiflor. C. 7, recitac, quequazà Phoe- j

nicibus ac potró ab Habreis veniffe, & in «

alios populos rurfus fluxifle videntur, tum "-

exlege, quam ut Covar. £oz. 2. VAriArum d

at

Refolut cap. 14. circa finem zum. 4.. Ícribit ,

ipíc Romulus olim tulerat, quà patrietiam

li,

terfilium, fiforté à primo vel 2do empto-

a

rc manumiffus fuiffe, vendere licebat, quam

In (i.

tamen fübfequente cempore Numa Pompi-

mvcndc

lius, patrem , filium , cui ipfe uxorem de-

Y

q!.

diffec, vendere non poffe ftacuendo , tefte

a(

Plutarcho paululàüm mitigavit, patet. De

tan

Jure Civili Prob: $2quts propter nimtam pau-

.f»'grg.l.ï,.

pertatem egeflatemá, victus causá filium fliamg,

| ïlh W

Janguinolentos (id eft recentér natos, G ad-

URT

. huc fanguine men(truo madentes. /, 1. 77 7.

*fc'rumq

lib, s. Ced. Theodofin. — Argta rub. tit. 52.. lib,8.

W 1

Cod. repetita perlectionis ) vendiderityvenditio-

il

d

ne in boc tantummodo cafu valente , emptorob-

ànd

tinendi equs férvitg habeaz facultatem, l, 2.. Cod.

N 5(

de Patrib. qui filios [uos c, — Quia, cum ob

T

CVL-:

523

"t

evidentem reipublice utilitatém ob]atá juftá

N

eítimatione , quibufdam bona fua aufferre

1

offinz, juxca dita $. sr. difp. füpertoriss 1:ó

r(

)

quandod; dominium rerum ad alios perti-

&LU'I

nenturn in alios abíoluté transferatur. :»7,

tit. In[lit. fF. && Cod. de Vfucap. & pra[cript. cum

*

ob eandem mermbrum unum & aliud mo-

1

U^A

m

VT

Lmh

rali pcriculo mortis, fervitutis, & infamiaé

AO

L^

juxta communem exponi poffità cum obil-

Ji

! MT

lam membra cenuiora à republicàfeparari, &

nj

avelli poffint ; cur metnbris jam inveteratis

merbra neo ab ipfis progenitafive fanguino-

"

M

j

lenta, ut, qu& plus oneríis, quàm commodi

dv

[

jam continenr, finc, fivenonfint. 4rgto imed.

d.L2. Cod. de Patrib. cóc. In fui confervatio-

-:.

n

n

nem vendendi facultas concedi non poflec?

ni

m

ex hoc facilé erues: prefcindendoab omni

Jure Civili ftandod; infolo Jure naturz filios

N

diftrahandi patribus facultatem non efle,

L

!

AArgto. l.. Cod. de Patrib.qui filios cc, Cumilli

i

|

in his Jurisdidionem , non dominium fun-

dent; necturbare: res reliqua à nobis facta

P lk

plerumd;in noftro dominio fünt , eccurnon

il

Homo? fiquidem res reliqua in ordine ad

utiliratem. noftram füunc , & ad eandem re»

i

fpectum dicunt , nonveró Homo. Arg-

T

10 med. $. x7. Infl. de Rer. divif.. fed Jus

)

r

diredionis & gubernationis fui ipfius pa-

«

X a2

u

n

324

GEOS o dbeb

q

g

tti folum tribuit. Hucusiue di&is non

j

"

Obeft.I.Homo in ordinead fuam liber-

tacerm in zítimabilis res eft.

Mfd; 5. 7* /ü/lllfz

a

jn?

quibus ex caufis Man, l, 106. ff. de RT. Sed

(l

quodinzftimabile eft , materia idonea em-

gt

JS)ï

u

puonis & venditionisefle non poteft: quia

üoïb LC

predo cáret; Ergo. Nam etfilibertas inho-

minc bonum aliquod fuperioris ordinis ,

quod per.bonum inferioris ordinis in thefi

N

W h

ynk

reverà compenfari non poteft , quale & fa-

ma , & honor eít, fit, attamen communi

yn

hominum zftimatione (quod ut infra dice-

f& ) u

tur, fufficit) pretium aliquod habet , quo,

" ( Idf

T

velintervenienteconfenfu proprio, volenti

7

nilW

enim & confentient injuria non fit. Clrgto.

éap. 27. de R, 3. in6to. vel accedente fümmi

um

«

Legislatoris humani difpofitione , qua facul-

[l

i

tatem certis incafibus hominem fuá libertate

privare , & dominium in alterum transferre

nïüisiis:j

concedit, compenfacur.

t

Nedue II. Major viginti annis etfi cura-

r

tuiot

torem non habeat, nullum prediura finé

m li

decreto alienare poteft; 1mó quamvis fub

curatore fit, nec cum ejus confenfu & aucto-

nircr

ritate, nec cum decreto Magiftratüs pra-

rGot]

dium minimum,etiam fterile , major viginti,

l£

minor 25.annisalienare poteft, nifi s alic-

'i?.tm,

W äd

num urgeat , ifli diéium difp, pruri, & fi l-

us

E

*

|

Go

3W

1

"t fus fuerit , neccuratoris confenfu & prefen-

ld

M

!

"

" * tU

à, nec Magiítratüs auctoritate obftante re-

j

"f ftitutio inintegrum, fife lefum fuitfe proba-

revelit, petipoteft. /.2. Cod, fi tutor velcura-

N

jor interveuerit, Exgo etiam venditio fui

u

l

ipfius, fuzque libertatis abdicatio finé fui

:ülyübfrzæg

curatoris confilio & au&oricrate eidem per-

mittendanon eft ; &illi, quiannum 2o. ex-

T

levit , fi fub pradictis conditionibusin fer-

m

vum fe vendiderit, refticutio in integrum

uti in bonis fortunz conceffa, concedenda

T itn

TT

eft, & major factus ad libertatem proclama-

Wivläl"fi, (,

re ei licet; quia, cum /tbertas. tneffimabilis

D ij

res(it. d. l. 106, ff. de Reg. ]« ca omnibusrebus

u faverabilior eff.. L. 1224 ff. de . J. quia, cum

tlni

l

per fervitutem. plerumque infamia ordini

gl;zi

4

velgend , generiQuefamiliz inuratur. Med,

M

d

L.x.L.a. ff de Liberalicaufa. Certe , fiminoren-

TU

"

N

f

niulliusrei venditio prohibenda ,. &vendi-

tz rei teftitutio concedendafit ,. maxime li-

:1

Ü

bertatis abdicatio vetanda, &abdicatzrefti-

z

tutio eipermirtendaeft. Nam;, efto Inver-

«

fam hanc Legis Civilis difpofitionem ipfe

j

univerfi corporis Juris Civilis Mirus glofla-

1

tor Gothofredus ad.$. 1, /. 5. f. de Statu bamin.

!

fub L. £. miretur , Fern. Vafq. lib. z. controv,

l,

cAp.o. num. 11. monftro fimilem videri aiat,

l

TAH

clic

Bachov. ad $. 4. Inff. )äz'e 3]ur—. perfauam du

:

L

^ 3ilgx

ydes

«noücm )

effe cenfeat , ftruvius fyntag. Juris Civilis

Exercit. i. T hef v8. dolum & improbitatem

p

VRW

m

minoris fe ipfürn flagitiosé vendentis hicco-

m

erceri afferat , quod & clarif. D.D. Franz /jj,

y» prod. [ni Jufftz. ti. 3. num.2.8.e$ Haunold., 4e

&il

Cï

Jur. e& Joff. tom. A. tract. 1. C4p. 1, €OBIz 0V.

Wdcnü

14. $ 2. 1n ffn. num. 85. fupponunt; eító his

:Udamm |

omnibus fecundis avibus non eatur : non

gt

prioribus, quia perilla difparitasnon aíTigna-

«j

tür, nonpofterioribus, cum nullum in fu-

QIXXW. l';

pra allegatis legibus veftigium reprahenfio-

f

nis & poeng apparcat 5 fed naturali libertati

ncqw'[l'&ï |

fe fe vendendi modus & limites prefcriban-

yiolt

tur: cum , fi Jura Civilia hujufmodi vendi-

gum

tonem ratam habendo improbicatem Mino-

st

renniumfífe in confülto vendentium coercere

:fï.MF ]

voluiflent, non fit, cur in libertate poüüs ,

a

cujusjactura lu&tuofiffima eft, quàm in alijs

:zpubücæ

rebus , quas pupillis& minoribus, non ob-

l(s

ftante eorum temeritate & nequitia omni-

un dl

modó confervatas voluerunt , coercitionem

Sonkt

fecerint, cum, fi dolus&improbitas mino-

a

rennis fuam libertatem vendentis , ut fieri

JJ Q

poteft ; fi cnim hic ex imbecillirate potiüs

lj IIC?;O

Judicij & heberudine, quàm ex improbita-

ïz(?iszþl

t€ venditionem faciat, abeffet : veriditio fui

r

ipfius invalida foret, vel ad minimum refti-

Df

&uuo deberetur , quod Jura , qua fui ipfius

lf

ven-

æætbcoæ

327

g' m,":

4

!l

j

)

D

..

]

lvenditionem , fi fupra

di&tis qualitatibus ve-

ity,

xndgnh'(

'(tita fic, valere abtolute ftatuunt , & teme-

]) æ ri

tatem minorennis, ut conditionem ad va-

i, lorem

hujus generis venditionem non requi-

runt ; fed feptem jam

enarratis conditioni-

[

"

AU

bus prefentibus facultatem ad libertatem

du

1 Q

roclamandi denegant , nolunt. Sequentes.

difparitates adítruuntur :

quiajuraea, que

L&) !

tj

nrl

ordinarió & fipilis contin

gere folent , refpi-

Al

&illa, adquein-

ciunt, 43,4. 65 s. ff.de EL.

!

firmum Judicium pronius eft ,

atdue in que

A

[

blica pra-

nequitia hominum, in grave reipu

!

judicium ,

quà datá portà ruit ,

uàm contrarium , licet in

fe gr

avius fit,

w l

rohibent. 4rete. $. . Inff. de Oblie.qua ex

Inff. de Vi bono-

deli£. nafe, junct. med. Princ.

gravc P

rejudicium

um rapt. vninor veró in

qup

rcipublice , cujus inter

eít, cives habere lo-

Diti

cupletes,

fua pradia faciliàs, quàm libertatem

"

Vs

MY

fuam diftrahit ,

&alienat: hinc Jura aliena-

Va

jj

j

tionem prædii abfoluté prohibcnt, alienado-

nem auccm fuz libCFtatiS non nlfi certis ter-

minis circumfcribunt, Quia curatoromni-

bus negotijs non me

re pcrfonalibus :

quibus

pcra&is ipfe

minor a

dhuc Jure Civili pro ali-

u

quo reputatur ;

& caput retinet , auctorita-

t

tem fuam accomo

dare folüm debet.

4Arg-

j

1 .8. ff- de 4dopr. illis veró negoujs,

quibus

N

cormn-

y

328

mdbom

' (üb c,m

)

completis Jure.Civili minor pro nullo. repu-.

tacur. , utifit, fiíe alteriin fervum tradar,

mwm ,

Princ. l32 ff de R.T. vel caput habere non.

«(( at Ew

ampliüsintelligitur. Fiz. s. 4. 12/l. de Cap.wii-

i

,qui

s

j

zi ( dantur enim in Jure noflro homines

vivifiné capite ) auctoritatem fuam nonac-

o

como dat.

Cofrgto. $. 1. L. ff. de Stat. bom., $.

gettt

M

L. : 2. 1 7. ff. de Liber. cauf. princ. l.

l. ]7.4 quib,

4d lib, l. s. 16 Cod. de Lib.cauf. alià

s & mori-

viitir!

turo, ut recté moriatur, auCtoritatem fuam

"a

j

accomodare deberet, / Ideó autem factá (ui

Yi

ipfius legitimá venditione beneficium refti-

a

ïg() iM

tudionis in integrum denegatur; quiaftacum

i l

mutavit Papisianus enim aiz, ff major annis

i

f0f

wietnti , migor vietnti quind, fe in fervitutem

j

Venire pattatur , Id efh , fs

Pretium particz'pa-

m

7u5 eft : non foleve reffitui,

Sed hoc merito :

Xo t

UM

quantam res neccapit veflitutionem , cum flatum

vIuAt, 84 L 9. ff de Mimorib. 2,5. Anmis, nam

1nl

quod attinet ad jus civile, fervi pro nullis ba-

unw

D)

Lentur.. d. priuc. l, 33.

ff.de R 7. quod autem

d

de Jure Civili nullu

m eft, ut aliquid quip-

J: HKF n

piam inforo civilia

gere poffe implicat , nul-

!

"W

hus fiquidem entis:

1

ulla qnalitatesfunt ; Er-

lt

go

ii

Nedue III. Res furtivz füb conditione,

h

li

1 vitio fuo purgatz fuerint , vendi pofiunc. .

N

H!f

Fi2, ted, $. 2 |. 34. f-de C. E, Ergo & liber.

E

Ho-

Qty

h5 o db

329

i

UR

1

i EC,I'PL:

Homo fub conditione, fi fervus erit. (Qia

w,purgatonem rei vitiofz & munditiem rci

m exfpcctare, civile & humanumeft, cumnihil

d

dg,[*aa,]; aliud , quäm reditum reiad verum fuum

nb dominum fpectare , fit , quod Juri maximé

.&," conforme eft, fecus fervitutem hominis li-

WL

l

/ beri exfpectare.

w-

4

7]

V

Neque IV. 05 «s alieguso fervire liberos

b.fll'ïi'l

-

credz'zari:«"ym, jura compelli non patiuntur, L. 12

la

Cod de Oblie. & AdL. Ergo & vi&tüs causá fer-

Mi

vire liberos Tura compelli-non patiuntur;

Érgo nec vendi. 4»ete l. $. Cod. de LL, fi-

L

quidem per /y /iberos filij filieve non intclli-

!

guntur , fed àetesc id eftipgenuos: quosab

*

ali

^

]

s non patribus vendi & cogi non pofle ,

MM

utferviant, ultró concedo.

Neq; turbat: Cap. 7. Nov. 134. ftatui-

ab

tur, utille, quiliberum hominempro de-

;E'.;-u]zï;

bito vel fimpliciter , vel in pignus retinere ,

n h!

aut locare prafüumpferit, nontantüm debito

cadat, fed cantam quantitatem dandam ei ,

qui rctentus eft ab co, aut parencibus ejus,

d

adjiciat, & poftmodüm à judiceloci corpo-

ralibus etiam poenis (ubijciacur ; ergo Jure

Civili nequidem victüs causá filius vendi po-

4

tcít5 cum à creditore retineri non poffir,

gl

Quia4. cap. 7, Navell. 134. netilius pro pater-

no dcbito extra cafum 1. 2, Cod.de Patrib. qui

&W

X

fflios

dub o m

3306

félios fuos diffrax. expreffum fimpliciter, co-

dem veró exi(ítente parentibus invitis pigno-

ri dari , aut recineri poffit , creditoribus fo-

fsl

lüàm prohibet ; non autem, fi parentes Jure

p

fuo, quod ftante nimiá egc(tate habent , uti

velint; quemadmodüm enim intcr arma tt-

Jent leges , ita intremendá hac cgeftate , quà

QUP

bellum ventri, quiauribus caret, indicitur,

N

hoccaput novell. meritoconquiefcit;; cum

!

V

"Dura quidem mt(eris , mors [ mortalibus

Qmmis,

yi

eAt peri]ffe fame ,. ves una mferrima lou-

Jl

e eft.

"u

Scd quid fi extra cafus à Jure permifIos Ho-

j

mo liber in contractum cmpcionis defacto

deducatur? -

». Prafcindendo à cafü 4. eaf» 7. Nov,

1

134. de eo , uti de rebus facris, fanctis &c.

Difcurrendum eft. — F/z. $. ulz. Infl. de Emnpt.

€& vend. l. 4. princ, L 6. princ.S. 2.. L34. - 70.

N

- de Contrah. empt.. Hxc de rebus exemptis

fufficiant: ad res humano commercio ob-

ddom

i dir

noxias, qu« vel in dominio alteriüs, &alie-

"i

nz, aut in noftro, & vcl propriz , vcl com-

munes funt, fialienz, vel fimpliciter tales;

t d

LT

Jï]j!)

vcl infuper vitio affedz: uti furtive , vi

nc

R.

pofleflz func, de venicndum ct. Hi

$. IX.

A

Bub od

3I

Tümphïï ,

) :ïfui;r

1

& 1X,

J,Xflpïf:

Tenetne ergo emptio vendi-

t

!

tio rci tam refpedu vendi-

toris, quàm emptoris fim-

pliciter alienz, fivé emptor

"

i

J

i

& venditor conditionem rei

erípectam habeant, & ean-

n

dem alienam effe fciant, fi-

WT J)-

vé € hic, & illecam igno-

"m

ret, fivé alter fciat

E r N

, alter

]

ignoret ?

47

.T

21

Ed

yil

Ota rem vel adu , vel potentiá, fim-

|

!

pliciter alienam dici , rem actu alic-

nam efle , in quá aliquis nullum Jus

----- vel dorainium habet, porentià, quando füb

unius dominio quidem adhuc eít, alteri ta-

n

men debetur, & ex ritulo v.g. venditions,

i

donationss &c. cradenda eft. De rebus poten-

"

dà folüm alienis hic fermonem non efle:

)

cum , cafdcm valide reguiari:cr vendi, cer-

»

tum

BA

332

mb odb

jid'

tum fit; fed de bonis, qua« acu aliena ,

j Ü

& extra dominium ea tenentis, & venderitis

j

a

funt , modó non per legatum vel purefub cer-

1& ff t

£o dierelitia fünt , vel refittut algs difpofita fuat,

i

TIL.

vel fubflitutioni fuppo(sta. med. $. 1. L. 3. Cod.

Qf

E

comm. de Legst.. horum fiquidem venditio

g

ab initie in favorem ultimarum voluntatem

ii

( fnis enim d. $. 2 rationem aliquam fecun-

dariam (olüm continet ) z zrri£uzo de Poca-

:my!xö j

zur, C ficintelligenda efl : quafi nec. fertpta ,

M IOTI*)

i

IT

nec penituo fuertt celebrata.. med. $. 3. d. I*

;ona'.*r

i

jundl. illius fege. med. cap. a. Novel. 108.. nifi

ratione dotis, donationis propter nuptias

s t

hinctd

Fin. cap. 1, Novel, 39. rederoptionis captivo-

rum, pieratis. Fím cap. 1. d, Novel. 108. ali-

z?ry. &C

mentorum,necelfitatis. Prigc. cap. .. Novel,

V

h

108. fiat. Eaenim , que communiter osmmibus

ul

profunt , $s. qua. fpecialiter quibusdam . utilia

hii

Junt , praponimus. med, d. cap. 1. Novel, 394

hocloco queri |Hoc prenotato

1N

y. L Emptio venditio rei cam refpedu

foyi

tl

emptoris , quàm venditoris fimpliciter alie-

nz áb utrájue contrahentium parte boná

t ,

fide inita ,

abfoluté & fimpliciter tenet.

0yti

Bs

Prob: Illa.emptio vendido fimpliciter & ab-

/

foluté.tenet , vi cujus obligatio wadendi

Af

mercem refultat ; quia hec illius effectus

i

Mj

ncccqarius.c&. $.28. /, 11. ff. de A. f'mf"t'

&55 o dbf

335

A €$ wvend. fed em

pdione venditionerei fimpli-

TY

ul

i

t citer alienz ab utráqué contrahentium parte

^ bonà fide cat

eris paribus inità obligatiotra-

ii

l

dendi. mercem refultat. 4. $$. Argto. 1. i8s.

! l w

: de R. J. quiares habilis, qua caxeris con-

Wt

ditionibus accedentibus ufucapi valet, tradi,

l*"ü?]ï

L

h fiquidera rem aliemam diffraheve quem pofe ,

nulla dubitatio efl.. Princ.[, ag. ff- de Contrah,

me,:m,/;?:

empt. c qui vendidit, nece[fe non babet fundum

! i , y J;f'.",;

l

tmptoris facereyut. cogitur,quifundum [liputanti

uj fpofpondit. S.un. l. 2.5. ff-eod. & habere licere

[ I

)

praítari poteft; Ergo. Nontamen Jurive-

ri domini , quodtotumin concuflum penés

huüncmanet, prajudicatur. /. 6. Ced, de Reb,

J [ï ïïw

aliez. &c. Sed hic illam rem à quocundue

:

A:a«x"t'rx

pofleflore , non oblato pretio vindicare. /, 75

hat

Cod. de R. F, & auferre.. Fin. L. 28. ff. ae C. E.

"T.

poteft. ;id enim , 4w24 noffrum efl , [ine fatdo

Ü H/!r:M ]

noffro ad alium transferri non potefl. . L. i. fff. de

n

&.J. Nifi vel prafcriptione, vel inceritu rei

y!

|

proprietatemamiferit, ubi actio realis , ütpo-

le

te fure reali perempro, contra emptorem

ceflat , & perfonalis contra venditorem

compctit

aitamen |fub diftin&ione : vel

(

enim venditorrem jam deftructam, aut ufu-

"

capcam cditulo onerofo, aut lucrativo quon-

i

dam accepit, filucrativo puta legati, dona-

,EW' |

donis, quafs ex re alcerius contra /. 14. ff. 4e

( I

. Cond.

334

ïn z' uhlg .i

Caud. in deb.1. 206. ff de R. . locupletior fatius jjt

ft , &ac fi voluntate veri domini emptoril-

lw.l,,ll

li pretium folverit , aliquando reftiruendum

contra eum condictio certi locum habet. /.

1.[-11'«

23. ff. de Reb. cred. vel ex equitate contra ra-

g d

üonem & Juris regulam , quà id; quod meo

o

nomine gc&um non eft, ractum haberenon

;äïtmu :

poffum, quafi verus dominus illamn vendi-

m

cionem rati habeat, actio directa negotiorum

:MAQOQ

e(torum contraeundem ad recuperandum

w

pretium datur. Fjz, /, 3. Cod. de Rei vind,

Brunnem. ad l. 1. Co2. de Reb. aliem, non alie-

gc(ïom

tudd

f

nand., in fío. num. 2 fi iculo onerofo v.g. em-

um

tionis venditionis, permutadohis &c. Ul.

db

ceriüs teferc, an ille, à quo venditor hujuf-

qu;

modi titulo rem accepit; folvendo fit , nec

t

ne; fi prius, contra hunc rurfus vel prior,

tiutt;

vcl poíterior actio competit. 7 1. &j Aretof.

at

a. de Reb. alien. nom aliez. quia Jultanus lib. G.

N

Dieeff. [cribit : fi bominem , qui CMa'vijerat ,

j

emero à Tílios deiude cumeum CMavius Ame

Ti f

pereret ; eundem vendideros eumá, cmptaracci—-

t

derit, equum e[fe me pretium Ma'vio reflituere.

vinc. 1.17.ff.de Reivind. fipofterius , inter-

ïc/a'r;

e(t, an venditorjam plus pretij , quàm olim

fuo venditoridedit, acceperit, an non ac-

'i Cmp4

ceperit , fi acceperit , exceffus ab hoc rurfus

"t

Uh)dl

actionum przdictarum alterutrá peti poteft.

Princ.

gb o dhab

3jt

fj

j princ. L ult. f. de Negot. eeff. fi non acceperit,

|

Ut

ad nihil tenetur,

Drw

crzto cap. 65, de R. . f»

l

6to. $. 1. 128. f de R. f.. quia, cum de Lucre

ülg

P

duorum queratur : melior eff caufa po[fidentas,

'

At

$. 2. . 126. ff. de R. J. quantó magis fi de

w)l

l

amno duorum quaratur , prefertim cum

TC

alter neque ex parte rei acceptz , nequé ex

dU

parte injufte acceptionis teneatur.: Mol. zo»r.

J

in

2, fraCf. 2.. difp. 390. pag, 567. litt. A. melior

hls

caufapoffidentis erit? Certé fi contra hujuf-

A

Ti

(l

"h

modi venditorem aCio directa negotiorum

Wi

gcítorum cuft effectu daretur, & huic con-

il

"

m lj»:

]

tra agentem , utpote ratione cujus negotio-

rum damnum fenfit, ut indemnisfervetur,

[

actio ncgoqtiol"um gefïorum contraria cCom-

peteret ; ficucdi enim, quialiená pecunià rem

m.a;i,pcc

comparavit , rei dominium regulariter fibi

YU

iil

V:

acquirit; ita & qui rem alienam emit, pecu-

(3

un

!

nie accepte dominiuminillum, qui diftraxit,

cransfert. 4 e? Aroto, l. 3. Cod. Jf quis aíteri ved

( t

fibi , e?c. Siquidem emptor nummos vendito-

d

tj

J

ris5 facere cogitur. — Fin. $. 2. l, u. ff. de 4f.

y

empt, ( vend.

p

T

g. IL Quando venditor rem alienam

,

efIe fcit, emptor ignorat , fi res immobilis

Jlb

fit, emptio venditio abfoluté & firpliciter

abíquéeo ramen , quod rei vindicatio veri

;ïüïïüi |

domini, de quo difcurrendum, uc fupra, l-

i

'Rfrini-

datur,

:

336

Läæoæ&

9

datur. 4.3, Cod. de R, V. l, 1, Cod. de Reb. alien. 33

"

gon. Alien. valet. $. 2.8.4, 11: ff de GE empt. il

í

n

( vend. Argtol.8. Cod. fi quis alteri vel fibi.

ïms )

j jl

dN "n' ]

Prob. Re alicnam diflrahere quem poffe,

j

E

nulla dubitatio efl : nam emptio ef €? "vendiitos

" d)

féd ves emptari aufferri poteft.. L. 28. ff- de C. £.

, t

Ergo.

. —* Prob: Ant. Translatio dominij, utidi-

n

s«

&um , de eflentia venditionis pracisé non

M

g

n

eft, fed emptori ufucapiendi conditionem,

l

j

(XW

J&C ! Ob

'& ufquédumverus dominiusregn vindicet,

cam haberelicere, evictionemqQs praftare fuf-

Mi

ficit.

$,2.9 J 11,ff- de Aél, empt. eoc. Ergo.

m

um

Adeo quidem , st quamvis alioquin verum fits

/ll ,

venditorem baclenus teneri , uf em emptori ba-

ii i

beve liceat : non etiam ut ejus faciat. med, $.um,

d

sutd

1. 3o. ff. de Adf. empr. & qui rem emit, C pof

þajïdet , quamdiu evicdla pon eft , autdorem

a

Juum propterea quod aliena , vei obligatares di-

T

catur, com'venire mem po[fit. 1. 3. Cod. de Evicf.

D

A'g

to fín. [.24. $.2 1 74. ff. €od. quia vendi-

Iu

lori

fufficit , ab evictiunem fe obligare , polfe o

t

nem tradere , Cb purgari dolo malo: itaque [f

m

evidlares non fit « nibil debet.| med. princ. i.

P»'[ 1

ff 4c Rer. permut. nifi vel i» ipfo limize contra-

10 f

éls immineat evitdio , vel pofl perfet?am vem-

[4

"t

ditionem ante pretium umumeratum vei venun-

X

fuob

fiu;æ mioth fuerit qua[Ho, Hqc-namcjg ca

ii

;

?

peri-

]

l

337

1Cnd.l'(ä h

db o atb

u

!'Mv

[

P

ericulum emptor, ff /atis e$ om offeratur ,

! ad fotius ,

L

vel vefidui pretg folutionem non com-

! felli Juris auctoritate monffrat

r. l, 24. Cod, de

| fn!zmg

il

,

|

(

Evidl. S. un. . 18. . de Peric. & commad.. íed

!

^

l

H

l

émptor antequam folvat , per exceptionem

' petere poteft, ut fibi ratione evictionis fauis

j,; detur. Brunnem. ad 42. JJ eum, 2.3.5. ante-

lj

hf n

.'l'",

quàmres evincatur , emptor contra vendi-

6!1

» Fn

" torem hujufmodi remalienam efle fcientemy,

ul

:

!

L

^

1

]

"inid, quanti fuá intereft, rem fuam factam

"" fniffe , ob dolum uciliter agere poflit. Prizc,

Is [ s. ff.decAG empt.vend, quiavenditor de-

VE fs nzalum , quem femper abejJe oportet in judi-

VUWi cjo eyspti , quod bona fidei fit.. Fin.S. ol 6. ff.

V* de A. empt. e? vend. abefle praftare de-

"i bec. Fig. $. uz. L. 30. eod. qui autem alienum

u fciens vendidit , dolo non caret,c ideo empti Tu-

|8 dicio tenetur, Fiz.S. vy. l.v frn.med. d. $. un.

'if-ï;'!-'f"f*l l, 30. eod.

ul

Dixi $i res imimobilis frt. Nam qui fciens

Alienam rem miobilem «vendiderit , vel ex aliá

pf

cansá tradiderit , fürtum eyus committit. Fin,

3l

j

$. 3. Inflit, de V [ucap, L a. 7. Cod. de ufucap.pre

f"

empt. L 2, de F[ucap. pro dóuato idem ett ,

d

uando res aliena mobilis animo retinendi

n

(cienter emitur, ftvé hoc quoque venders

g

perfpe&tum habeat, necne. F. /12, Ced.

"

de furtas c [erva córrapto. Quare, anresaiie-

Fu ]

a

f

35$

! n;rdb-!

na mobilis à fciente eo effectu, ut venditio

n

n

valeat , vendipoífit , cum per talem vendi-

D

tionem juxta modó probata eadem furtiva

m ?

fiat, hic refolvendum non eft; quanquàm,

v

ut interim credas , furem nummos, quos

Ü i

"

pro re furtivà accepit , fuos facere, neQue

Pn 1f.

P(

nummos , qui ex prerio rei furtiva redacti

j

func, furrivos eflc.

$. uiz. l. 48. ff. chur(.

[ becl

velim.

l

"

M

z.. IIL. Empiio rei immobilis alienz à

y, 9

W [

j

fciente inita, fivehoc quoque vendensper-

s

fpectum habeat, nec ne, obfoluté & fim-

liciter valet.

Prob: Ejufmodi restradi po-

|]

N

I

teít ; quia,

uantum eft ex parte illius , ad

TUf

ÀN

ufucapiendum habilis eft: Ergo. — 4rgte. $. 2.

$ d d

' de AG empt. & vend. | Prob:

Nj

2

Coníq: illa emptio abfolute valida eft, vicu-

ü

p

j

jus nec venditor rem, nec emptor predium

repetere poteft ; atqui emptione rei alienz

YCont

j

immobilis à fciente inita, nec emptor pre-

Is

lod

tium, nec venditor rem repetere portelt ,

$i enim fundum [ciens. alienum vel obligatum

D

quis cezzparavit , ned, quidquam de Fwicfione

t

convénit , quod eo nomine dedit , comtra Juris

:rjum |

p rationem. Princ.l.27. Cod de Evicz. Er-

T

go. Modó dolus ex parte utráqué non ftet,

ïïlüfcan

alioquin ob verbageneralia finilia 15. ult

:b $7

4l

fa'e

gbebo ab

339

l,

!

V A de Contrab,em

t

ptione cmptio'&'*cnditio fim-

"! pliciter nulla eft.

i&

,

J

xï'

& IV. Quirem alienam cíle vel fpecu-

h

lativé , vel practicé dubitac, fi, quando ta-

l

d 71

lem veréefle compertus fuit, hancvero do-

M

mino reftituere animum habeat, eandém li-

Ut

cité emere poteít.. Covarr. zem, 1, ad 4. CAp.

J

peccatum de R. 'J. im 6t0.. Parte . med. mum, 4.

Prob: Exco , quia fic nulla domino injuria

li

fic, fed fuum negotium utiliter potius geri-

k

tur, confequenter hic rationabiliter invi-

/j

tus efíle non poteft. Hucufdue dictis nec

ul

obeft

i

l. Emptor bonz fidei dominium pre-

f..ü) | ]k

üij per craditionem in emptorem aliter non

|

Mi

tfansferc, nifi quatenus dominium rei ven-

hh

dite, ad quod acquirendum dominium pe-

u

cuniz fuz abdicit, ipfi conceditur ; Ergo in

vendidone rei alienz agitur, ne dominium

n

M

pecuniz faltem ad venditorem tranfeat ; er-

i

o venditio rei alienc abfoluté & fimpliciter

"m

nullaeft. $.3./.8o. ff.de Contrahb. empr.. quia

ï

hujufmodi emptio venditio conditionem

J

hanc fübintellectam per fe non habet, fed

[

pretium & pro habere licere datur.. $. 2. 8. /.

ld

n ff. de AG. E. & V. -confequenter quoties.

if

emptoreamnon exprimit, cujus exprimen«

d& caufam non habet, cum perhoc, quod

ï

ï

Ya

ven-s

340

"TET

venditor de evictione, & ad totumintereffe

«

1 Ab(om[

cidem obligetur , fatis ipfi cautum fit, toties

j

«

abeít, vel ad minimum illam efficaciter ap-

d

mnon

petere non cenfetur , fiquidem condiiio in

mente rctentanihil operatur.

g

f

[Cnau

Nequé fi Inftes: Quando tibi ftipulanti

3

"i

me cquum: daturum promifi, fi alienum

dem, nonliberor, íed vetus actio tibi.ma-

g

E

net. Prízc.8,3, £. 38. fff. de Solut Ergo etiam,

h

firem alienam vendo , &trado.

gisno?

Quia; gui

vendidit , " uece[fe non. babez fumdum emptoris

i

facere : u cogitur , quifundum flipulanti fpo-

obüfl[

Ti

Ma

pondit, $. un, L25. ff.de C. E. Curhoc?

&. Cum in venditione ad tradere ven-

7

us

ditor folummodoó regulariter fe obligét, nifi

"

l

ipfe rei dominus fit ; rem ementcis facere

neceflarió non cogitur: dare enim in exe-

jl

cütione effe poteft, eftó inobligatione pre-

(

ld

cisé non fit; in illaftipulatione veró promif-

for, quiahic Jus, non merum fa&tum pro-

Listi

mhifit; dare ectenim eft dominium trans-

[4

ferte. Fin, princ. S.14. Infl. devAch;. ad dan-

dum fe obligavir, hoc eft: ita rem dare, ut

j

hec accipientis fiat, fe adftrinxit. Z/4. /fz.

uj

n

if

princ: rem alienam tradendo non liberatur :

fed obligátio prior, ut qua ad tradere non

j'ii

téndebat, ineodem perdurat.

H

1

!

Nec

|

m

34t

ïæimm:

Nec IL. Si venditio rei alienzà fciente

j

fadta abfoluté fübfiftit, fequitur , vendito-

u

l?]

rem ad rem alienam emptori, quem domi-

WM

]

L

numnon efle fuppono , tradendam obliga-

J

ri, nam ut res emptori haberi liceat , prz-

u

ftarecrenetur, . &. 17. L 1. $. 1. . 30- ff. de

ïïä, flf

AU. empt. vend, quod finé rraditione haberi

m

l

4

nonpoteft; ergores fuo dominoreftitui non

.

debet, atáue licité inaleerum ,. qui domi-

l) Qp

nusnoneft, alienari poteft. Quia duo eun-

t

dem circa idem eodem cempore in folidum

'/W*

obftridum habere non poflunt ; alioquin

VM

contra expreflum cap. 6. de R. T.in 6to, L. 185,

L

L

[//À

de R.T. obligatio ad impoflibile daretur

?

jj

li

fed resfuo domino refticui debet , & eadem

T

non domino áfcienteillicicé tradicur 5 ergo

Yl

i

ad illius traditionem obligatio oriri nequit,

M

,

cumillicitum pro impoffibili reputetur. Fin.

(s

L.5. ff. de Condit.1nflitutionum 5 1mpo thilium

r

veró zulla obligatio eff. d. cap. 6-12 6ro. d.1.185.

n

ff. de &.7.

Ergo.

d

m

E E

nim Wading: T ratd.. de Contract:

f

- P-alao de Rei 4lte-.

difp 7. dubio 3. $. 2. num. 4

Wn

ma diffractione cap. 3. vendi

tcorem celebrando

i

u

contractum in tali cafu quidem peccare, fa-

ij

&o tamen contra&tu , & pofità malitiosá fuà

voluntare leges in. bonum publicum illius

rci vraditionem licitam reddere; confequen-

cer

T

Y 5

|

243

(b o gibcis

j

ter obligationem adaliquid licicum non prz-

cisé cx voluntate vendentis, fed ex difpofi-

qii

tionefupremz poteftaris, Jus domini füfpen-

g ^

g&iOïc

dere , ejus voluntatem fupplere ,' &loco,&

nomine illius confentire potentis , naíci ,

Qfläh |

verum hzc refponfio mihi difficilis videtur,

;m) (

quia ufusdominij fupcreniincntisfa&iex'ï ,a€

gont

prafumi non debet; leges veró, qua ven-

g

ditionis valorem fuftinent , refponfa JCto-

jon7

rum funt, qua naturam emptionis & ven-

do

ditionis , ut eft contractus Juris Gentium ,

u

p

declarant, in quibus nec jota fidionis juris ,

fupplement confensás veri domini de-

a d

prehendiur. Deinde quàm parüm ex co ,

$g

quod venditio hujufmodi ranquàm validaá

v

ii

legibus fuftineatur , illam licitam efle fequi-

tur: tàm parüm & traditionem efle licitam

nQ

fe

uitur cum expreflà fummi legislatoris

w

j

voluntas , fe Tus dominij vel auferre, vel

f

fufpendere, ejufqué nomineintranslationem

äcgtfw

confentire declarantis, nusquam inveniatur;

Vi

fed ex /. . Cod. de Reb, alien. non al'en. ctc. in

m

verbis: zullo Ture munttum. ex1 2, Cod. ff ven-

Til

dit. pig. agatur, n verbis: pallo Ture ec, con-

r Qu

trarium veré colligatur. Haunoldus rzrad.

yt,

10, Z091. 4. CAp. Y, controv. 14. $. 6.im med,

num.112, Dift. Minor: &res alienanon do-

!

O rei

mino à fciente illi.ci;& tradicur , fitraditi

.

Vero

dbeb o ddb

343

T

EU

l

vero domino incommoda & injuriofa, atd;

l

Mo

ïO'D )

ita verus dominus rationabiliter invitus fit,

conced: Res aliena non domino emptori à

W

venditore fciente illicité craditur , ficali mo-

dU

do fiat, ne domino injuriofa, & incommo-

da fit, confequenter ita, u verus dominus

rationabiliter & prudenter invitus non fic,

Irö I:u

autc non effe faltem cenfeatur, Ng. Min.eo-

dem modo & conf difting. Siquidem verus

IN

dominus toties, quoties hunc ratioriabiliter

.EiC:fiiCl.

1

invitum effe prudenter prefumi non puteít,

:;.

"Ojb "n

cranslationi rei confentire , & alienandilicen-

m

tiam concedere cenfetur; jam, quia, ut ex

lr)

fcquencibusp

atebit, alienatio reivero domi-

1

no injuriofa,

& damnofa ordinarié non eft ,

1

T

ationabiliter invi-

, Mï

:

]

dominum prudenter & r

.

tum communiter non efle przfum

i debet

?

Juraveró ea, quzc

ommuniter contingere

"t

folent, refpiciunt. 7 3.5.

s.f de LL. idcirco

Vf

lienz validam cíle

leges ; venditionem rei a

nafciqu& indé obligationem efficacem rem

Ia

venditam emptori tradendi abfoluté pro-

nuntiant. Dixi comzmungiter , nam fi cafus ,

H

/h

in quo domino tradit

ionem optabilem non

l ?s

fore , illumqué ra:iona

biliter invitum effe

l

formetur; Emptio Ven-

præfumi debeat ,

i. |

ditio quoad effe&um primarium ,

quia ad

i

illicitum , quod impofhbile eft ; obligaret ,

d

Y

non

Y

344

dob o emes

Qu

non valet ; licéc quoad effectum fecunda-

qlmä |

rium fcilicet ad intereffe fubfiftat ; Juraenim

gv

fuperiüs citata nempe $. r./.25.4.2$. ff de C.

g

£. utpote qua noninfingulas perfonas, fed

jb

i

generaliter conftituta. /. 8. ff 2e L.L. de cali

ca(u intelligenda nonfunr.' Sed

P

püïü*

Eccur pofità perversá mente venditoris

g

de re vero domino non reftituendá , Vérus

m

dl, M

dominus prudenter, & rationabiliter invitus

non effc.communiter, ordinarié & regula-

Ka

j

r

riter credicur?

üo

l

u

&. Quia, cum,uti fuppono , verus do-

minus rem fuam rurfüs recipere efficaciter

Ufs; (

intendat , & media ad hanc recuperandam

at

n

velle, atqué illis confentire tenetur , qui

enim vultfinem, etiam media ad illum ob-

m

tinendum velle deber ; confequenter fpei

P

rem fuam recuperandi rationabiliter & pru-

"h

N

denterinyifus non effe , fed illam optare de-

bet ; fed pofitá perversá venditoris voluntate,

T

M

"

rem vero domino nonreftituendi, ejufdem

aido

rei in alium translatio commodius medium,

fY

m:?ioïr,cï; Ífpes eft, rem amiflam recuperandi:

ICCUPI

enim veró vel venditor, qui rem alienam efle

fu.

quidem fcit, fed illius dominum ignorat ,

f

bonz fidei emp:orirem tradit, & majorfpes

.tqirfp(

affulget, & enafcitur, fore uc verus rei do-

tl

minus rem fuam aliquandó evinccere ac vin-

A

'f:.'mbo,

1

| di-

dubod

341

]i

.V dicare poffit, quàm fiapud venditorem ma-

J :fbs

M

neat, quia, cum emptor rem alienam effe

n

JH

(N

mx

nefciens venditorem de evidione teneri

ul

fciens de re emptáà occultandá, pro ut effet

[

venditor, folicicusnon fit; ubinam res ext-

4

It v

ftat ipfifacilius innotefcerepote(ít. Velven-

j

W

ditor rei verum dominum fcit, animum ve-

lnmH

ró , utfüpponitur huic rem non reftituen-

AL

^Y

[l'

di, fed vendendi, & alteri cradendi habet ,

Qg

& uctertio pOtiüs tradatur, quäm penes ven-

ditorem maneat , domino optabilius eft ;

w f

major enim fpes,vindicationis rurfus afful-

get; eÓ quód ad manifeftandum fibi, apud

uem res fic, ad folvendam zftimationem,

vel ad recuperandam rem traditam , ad in-

n

formandum emptorem , yenditorem in con-

iil w

Aft modoó reci-

fcientia obligatum habeat.

&1

tata in malzfidei emptore deficiunt ?

ï

!

xj. Quamvis malz fidei emptor majore

folicirudine bonz fidei emptore mercem

4|

cuftoditurus fit, attamen, quoniam, fiplu-

J'L k

res po-flïdeant , verum dominum rem fuam

»|

recuperaturum major fpes alit, quàm , fà

pauciores eandem teneant , citiüsque in

!

priori, quàm pofteriori cafu inrei notitiam

(

venire poteft ; rurfusillius traditio,& accep-

tatio domino optabiliseft ; vel enim vendi-

«

!!

tor in bonà fide eft, & eidem exceptio

Ccom«

346

& .

ïuïuca?

competit.

Crgto fru. $. ult, L u. ff. de AL

fr ^

empt. vend, velin malafide, &aucindolo,

«|

& contractusjuxta dicta nullus eft , aut non

in dolo, & incertum vendidit.

l. 22« Cod.,

"m

de Evid?.

i PW '

Ned; IlI. Eftó actionem pignoratitiam

"

l

dirediam & contrariam , fi res fimpliciter

!

!

gü

(u

aliena in pignus data fuerit, dari. $. 4, /. 9.

näüüïm

d

j

$. 1,416. $.. 1 22. ff. de Ptanor, at. [. 6. Cod.

Jf alien. ves e&c, dicatur, attamen contractum

i*

(

realem pignoris fimpliciter fubfiftere non

u

,

fequitur, fiz. d |.6. Cod, Ergo etiam , licet

fi; f

$. 1. 425. .28. ff. de C, E. dubitationem non

P

efle , quin, f1 resalienadiftrahatur, emptio

«

& venditio fit, affirmetur; emptio tamen

at

non fimpliciter, fed fecundum quid, quem-

':a'p;rc

admodumr rei facrz, liberibominis &c. va-

u

[LU

lec Cum ferviaza acfio declaret evidenter , Tu-

O.

r

re piamoris teneri non poffe ,-nifi , qua obligan-

ts in bonisfuerint ; &i per. alium rem alienam

invito dumino yignori obltgari non po[fe , certi[-

7

fimum eff. Fin.d.1. 6. Cod. nemo enim plus ja-

ii

ris in alium transferre potefl , quamipfe babet,

(0n0

l. 54. ff cap.*r9.in 6to de R.T.ACtio veróem-

t

pü vendir evidenter non declaret , obliga-

tione empt vendit non reneri , nifi domi.

if

D

nium in alterum transferri poffit,

Argto. $.

9. l.. L. a8. f de Contrab.empt. fcd fuffice-

E

re,

aob o giats

347

T

!l

re , fi ufücapiendi conditio emptori confer-

&')

ri Pofüe., $.2 L 11. ff de Adf, empt. vend.

Mi

Ü Ml

Nec turbat , fi urgeas: 4uod emptionem

i

(

wnditianem(r;; recipit » €HAmp

iauarationem ve-

Á

;

cipere porefl. $. um. L. 9. ff.

e Pignaribus ci

!

Hypoth. Sed res fimpliciteraliena emptionem

fimpliciter recipit ex dictis; ergo & pigno-

M

!l

rationem fimpliciter recipere poteft. Quia

effatum Caij JCti in allegato $. ica intelligen-

dum eft , quod quidquid materia idonea

li

n

emptionis venditionis refpe&u veri domini

fit; id etiam materiam idoneam oppigno-

rationis efIe; idcirco Maj: dift: quod emptio-

nem & venditionem recipit cum efficaciá

jX

transferendi. dominij etiara pignorationem

f

recipere poteft , cdtur Maj. fecus, ng. Maj,

T

ita dift. & Min. & ng coníq: Manum de ta-

bulà: alias extra. fp«ram

Wf'

"

H

A

| mes incentionis,

ul

feror.

j :äf

Minus obftat IV. $/6.5. .80. ff. de Con-

u.f, (

"

i»

prab empt. junét. fa. Lt ff. de 0. A. affe-

ras. Quia ibidem , uti jam dictum, aliud non

continetur, quàm quód contrahentes, ut

venditio valida fic, dominiumnon transfer-

j

re pofirivé intendere non debeant 5 fednon

il

i

"IN

a

9011[1' a.

j

M

$.X

348

[.5!

nl Qjc

& X

g

An, & quomodo veró res:

acfff&f"

j

alienz vitio affe&z,ut mobi- !

T

.les furtivz , & immobiles

n]þtd?l

yl

vi pofleffz in contractum

j

i

hunc deduci poflunt ?

h HQ

I & emptor && venditor féit furti-

h

F. [.

vum effe , quad venit , autvipof-

dUL

J

H

r

feflum, emptio venditiotam quo-

Y

ad effe&tum primarium, quàm fecundarium

!

abfoluté & fimpliciter nulla eft. Prob: Em-

f

1

püio venditio, exquá àneutrá parte obliga-

Qu

tio contrahitur , abfoluté & fimpliciter nul-

j

laeft; fed hoc in cafu à seutra parte obligatio

m

w

contrahitur.| Princ, $. 3. [,34. fff. de Contrah

empt, velenimuterquein dolo eft, & eorum

a

confenfus Jure pofitivo irritus. $.5. l. 57. ff-

jin

£4. Yelnoneít, & quiaresfurtiva, autvi

liti

offeffa ad tradendum habilis non eft. $. 2.s.

i

4

Inflit.de Ffucap. ef long. temp.frn.S.un 124.

"

V

il

fn. $,2. L. 3-l 49. ff- de V fucap, e& ufurp. L. ls.

Íf-deVibon rap, &hic&illenihilagere exifti-

D

"

mat. Fiy.L31./f, de Q.e$:4. Ergo.

"

»;. II.

gb o m

349

xIL Si rem, quam in contfactum de-

ducunt furtivam, autvi pofleflam fuiffe am-

Wf;

boignorent, emptio venditio rurfus tam

uoad.effe&um primarium; quàm fecunda-

"

E

rium abfoluté & fimpliciter nulla eft. — 4rg-

1

Jo princ. [, Y 5.fíim. l, 22. 1, 23.. totius $. 3. 1 34

joit. f med. prine. l; g. 2ed. l; 70.fff. de Con-

trab. emjt.

Prob: Illiusmodirei traditio ne-

W

qué poflibilis ; nequé venditor in dolo eft;

i

Ergo.

Argto $. 1. L. 62, ff. de Contrab. empr.

hi

l.185. ff.de R, J. — Argto l, 4. fin. , 3. L 34.

fín. $. 3.L5 7.5. 1.l 62. f deC. E: — Argto.fín,

il

l; 8. . 9. ff de Hared. vel act.vend. quod fibo-

d

nz fidei emptor rem hujufmodi furtivam,

Ti

aut vi pofletlam defa&o acciperit , cum

|

lt

primum ejus verum dominum fciverit, il-

l

h

lam , quamquàm innundinis, & mercati-

(

bus publicis. emerit , non recepto etiam

,uiitguu .

pretio reftituere tenetur: Impp. enim Se-

pl

verus & Antoniusfrzzc. l,2, Cod.deFurt, fe-

NI

qnentibus refcripferunt: z» czvilem rem de-

H

fideratis , ut agnitas res furtivas non prius red-

dati , quàm pretium fuerit fólutum à dominis,

,'

j

Quia non ipía locupletatio cum alterius ja-

&urá , fed res ipfa aliena pro domino inter-

j

pellat, « 4rgzo fin. d. l. 2. Cod, hac folalimi-

tatione à DD:communiter obfervata: quód

vipot-

ls ; qui bona fiderem furtivam, aut

feflam

359

GG o :'ïvc'ï"g

4 mcm

feílam emit, re cognitá , &hanc, &illam

|

1&!0

jn eum ilatum , in quo ante contractum

h

u

fuerat, reducere, atq; ita furi &c. à quo

i

emerat , utabhoc pretium recuperet, cum

j

admonitione , ut illam domino, cui fuftu-

lit, reftituat, reddere poffit.. Leff 2eTur. c

gut. lib. a. cap. 3. dubio 3. mum. 14, liquis veró

Ug

y

exiguo pretio rem majoris valoris, eo ani-

mo, uthancdomino redderet , à furere-

Wl W

n

demiílet, ad rei roftitutionem , quàm, fi

pretium illi refundatur , aliter non tenetur.

vodi

quäml

CIrato Can, $« Quafl. $. cau[. Y4. fim. L G. ff de

|

Capt, C pofilim. quafi utlliter veri domini

ia

negotium ab ipfo geftumfuiffet, Zrz/0./fs.

À, 1t. Cod. de Negot. ceft,

Wed

al

. Hl. 52 venditor fcit , emptor ignora-

lt

vt , utring:, ab/igatio contrabitur. Et ita Pom-

ul

poniw quoque feribit,| Fin. $ 3.0.34.. ff- de Con-

mplüï |

trab. empt. non quidem in venditore prima-

3 Q

ria ad prefítandam rem vitiofam ut Clariff,

w

DD. Frauz prod. fui Quflinian. lib. 3. tit. 2.4. S.

li

7. in fíu. num. 40, contendit , fed fecunda-

h

m

ria ad przítandum intereffe , quemadmo-

düm Haunold zo». 4« fraciat. YO. CAp. 1. com-

j, ;

qrov. 4.S. G.2 fin, num. 111. Brupnnem.a47.

L

$. 3 14.34.

jf- de. Contrab. empt. ?n ff*. pum, 8.

FCHl/i! :

tecté fentiunt,

W.

vitio af-

i

Pgob. Venditor ejufmodi rem

E]

nl

fcc"tam

Bob o mb

TT

i

l

fe&am fcienter vendendo dolum commit-

N

tit, Argto $. r5, fín. $.18. L u. ff- de AC empt.

il,

vend. íed dolus à venditore praítari opor-

j

1

tet, d. fiz.$. ig. id eft effimari eportet dolum

N

ID

malum ejus , quem femper abejJe oportet in judi-

u

cio empti , quod bonafidei fit, Fin.$. 9.l G. ff,

il

eod. Ergo,

[

g. IV. 5i emptor folus [cit , non obligahi-

'!l [

£ur "venditor , nec tamen ex vendito quidquams

1

l,q

con[equitur. med. d. $. 3. , 34, fed emptio &

1

vendítio tam quoad effe&um primarium,

T

quàm feécundarium denuó nulla eft,

[

Prob: Hujuímodi venditor nec ad rem

M

ipfam vitiofam tradendam, quia hocimpof-

fibile eft, neque ad przftandum interetfe,

Lb

juia ex fuo dolo locupletiorem quempiam

l

reddi Jura abhorrenr, obligatur , nequé

emptor ad folvendum pretium ad(lringitur,

Y

l[ïhT»l:

ne, éum emptio venditio contractus bila-

teralis períe fit, venditor emptori dolofo in-

l

hg

terefle przftare teneatur, & ita hic ex fuo

D

dolo preemium reportet; Ergo,

l

(

Sed, quid fiemptor u/ro, quod conve«

nerit , preffer?

Á

&; ld tanquam gratuitum quid juxta

fuperiüs jam di&a venditor coníequitur,

4irgto fín, med. $. 3.1.34. ff-de C.E.

j

Nec obítat. Emptor rem deftructam

eílo

m?"

352

Bubo d

conditic

€lic fciens, fi eam à venditore id ignoran.

)

qüü

te emat , modó ádhüe aliqua pars illius

;,müs l(

mauferit, emptiónem ftare , & omne pre-

u !

tiumab emptore verditort, fi non depen-

" u

füm eft, folvi, vel fifolutum fit, non repe-

pqm r

t! oportet, $. 2, 4, 57. [f de C. E. Ergoetiam,

Qüt ) CU

fi res furtiva ab emptore vitium rei fcieüte

ematur, emptio valec. Quia folutio ex jam

m

yli ïm

di&is in promptu eft, | Caterumjam de re-

|

Bus proprijsagendum reftat, qua velrefpe-

"r

A

&u emptoris , vel venditoris tales funt, fi

N u

j

prius, velomnino & abtoluté, velpro par-

Ü

(b

te duntaxat & avocabiliter propria funt.

WIML

wl

XI.

m

d

Ergönc aliquisrem fuam eme-

.?w;;mn

re poteft ?

ii

Mi

[ YT reciüsrelpondeam ,triplicem quz-

ftionem formo,

1?* eft, an , quan«*

n

D

do quis rem vel mobilem , vel 1m-

mobilem omninó & ábfoluté fuam fimpli-

'?C(ju:.

10; |

citerabsqué omni adjectà conditione à ven-

ditore fimiliter hujus notitiam habente ,

iij

(

vel non habente emit, emptio abfolutc &

fimpliciter nulla fit, an fecundàüm aliquém

g /4

effectum fubfiftat.

^da : an, fi illiusmodi

fub

ju,flv [

IT

: 953

|

ul

füb cónditione , // /za effe defínat , ffve in

!

H

[

tempus , quo fuae[fe definet ( qu& emptio con-

W

ditionalis eft) emat, quo effe&u emptio

valeat,

L

3tia, An & quomodoó, fi res pro

II] [(l

parte emptoris duntaxat propria fit, vel

I

tota quidem , fed ita,ut dominium avocari

t

poffit , emptionis contractus tenear.

r

j

&. |, Emptio rei mobilis , vel immo.

I

u

bilis fimplicitér & omninó (uz,five ab em-

U

H

!

|

ptore ignorante , venditorc íciente , five

ifm*

ab emptore fciente ; venditore ignorante,

h

five ab utroqué fciente , fivé igporante,

j

a

abfoluté & puré celebrata, quoad effzctum

primarium non valet, «4rz70 [ 37. ff. de

Cond. indeb, $.4.1.34. ff. de Contrab. empt,

Prob. Sue reiemptionmon vatet : [rve fciens,

Iu

ffvé ianorans emi. prine, Lai6 ff* de Cant. empr.

Seruum meum iu[ctens àteemt, pecuniamg, Hbi

folui : eamme àte repetiturum , & e0 nomine

|

condi&tionem mihi e[fe omnimado puto ; [Fve fciff-

"7

u

j

fs meum effe , [Fveianaraffes. 1. 37. ff- de. Cond.

;

l

; |

indeb, cum , quia ob rem jam deviactam

5

nedue dominium , nequé ufucapiendi con-

;

"

ditio : quoniam , 4uod proprium eft alicujus ,

amplids ejus fieri non poteft. . Princ. $. Xo, Inff.

de Leg; transfctri non poteít, Ideoenim

5(

nemo rem [uan etiam futuram in. eum cafum,.

!

,

quo fuafít . utiliter flipulatur, — Princ.l, ga. 87:,

f

)

$54

'iæäQOEäää

* ,.V

' de F. 0. quia , quod acforis eff , id ei dari

non oportet : fcilicet quia dari cuiquam id in-.

selligitur , quod ita datur , ut ets fiat , necres,

3,*'

M

qua jam acforis efl, magisejus fteri pote[l. med.

$. 14. Inff, de AGL. rei proprie emptto non po[fit

D

confiflere, — Fin.l.45. f-de R-J.. Med.l. 4. L. 10.

QW

Cod. de Contrab, empt. e* vend. Ereo.

ij

Dixi quoad effeétum primarium. Effe&tum

!

fecundarium quodattinet , quandoqué fub.

po

fi(tit ,- quandoqué & quoad hunc nulla eft.

u

ilud contingit , fi venditor mercem ad

l

emptorem pertinere fciat, hic autem igno-

(/

rec, & bonà fide in ordine adillam quid im-

u

pendat, aut fibi absqué praviá fidà vendi-

SH

"p

j

tione reíLitutam fuiffe fuà interfit,

Enim

M

veró & prius,& pofterius reparare venditor

adftringitur, — 4rgzo fen. med. $.3. L. 34. fín.

D)

$. 1. 4 62. med. L. 70o. ff. de Contrab. empt.

I6.

Argto fín, 1. 8. tot. l. 9. f« de Hared. vel adf.

f

vend, quia dolum commifit. — $, s/r. 1. 6. f

m

11, £. 30. ff. de LAGL. empt. vend, quer prz-

l

l

ftare debet. 47. $$. hoc evenit , quando vel

uterque ignorat, veluterque fcit, vel em-

Iepl

!

ptorem folüm non latet ; fiquidem vel ex

utráqué parte dolusítat. — 4rg?o

$ u L $7-

M(

- de C. E. vel eonfenfus ferius deficit, 4rc-

L

ze. fín, l. 31. f.de O. & A. vel nedolus do.

nft. de

!

[

!o(q profigiat, | Gárgte. princ, $. ulr. L

Empt. 4

|

j

d25 o d&5

354

i

Empt, Vend. princ. l.6. fin, l.70.ff. de Gontrab-

^

empt, & quia, (i emptorícit, tuacis non ab

alio, fed à fedeeipitur, & ideo venditor ab-

u

j

folvitur, — drgto. [ 26. ff. de Rei viud fin, $..

4,16. ff. de Lib. causá, vel omnis dolus, & in

idem confeníus abeft, — /frezo. £. 185. ff. de

R, 3. unde, fj vem meam mibi ignoranti vendi.

derts , e& ju[[u meo alg tradideris : vecie mon putat

Pomponius dominttm meura tranfire ; quoniam

]J

zon boc mibi propofitum fuit , fed quafi tuum

dominium 4d eum tran[ire.

$. 2. L 15. ff de

Cozfrab. empt. Sed ab hoc rem rei vindica-

tione, à te pretium , fiquod folvero, con-

j

di&ione indebiti repetendi Jus mihi com-

1

petit, zor. Zit. ff. c£- Cod, de Reivind. frn,med.

l. 37. ff-. de Cond, indeb, . 16. ff. de Contrab,

!

i

empt. quia nulla obligatio fuit. - Fin. d. princ,

L. 16, . Aft, fi Íciens tibi velfcienti, veligno-

|

ranti, — Argto. fin. L. 37. ff. de Cond. indeb.

med, princ.l.V6.ff-. de Contrab.empt.ultro quid

folvi, quia donafle cenfeor. /. $3. ff d R. 7.

repetere non poflum. 4rezo, fiz.smed. $. 3.4.

3 4. [f de Coutrah, empt.

&i IL. Exiffimo tamen peffe me id , quod

smeum eft , fub conditione : izmeum e]fe deterit,

emere: quia forte [peratur meum effe definere, l.

€1. ff, de Contrab. empt.

Prob, Conventio, cujusconditionem

PA

€Xs

etdbo db

"

exfpectate hon Ledit pietacem , exiftimatio-

1N

nem, verecundiam noftram , nec contra

1

bonos mores eft. . vz4reto, ffz.. L. xs. f de

Condit, InfHitut, med. $.5.1.93. ff. de F. 0. at-

[

»

ué quz in eum cafum , à quoincipere,&

«

confiftere non poteft , non incidit. —4er».

|

smed. $.1.Inflit. de Inutil. flipul. Argto L.30. ff de

M

W

Manum.te[L. fin. l.98. princ. $,. [ 14.0. ff-de F.

ll

0. |.4.Ced.de Donat.ante c&c. ut conventio

j

cateris paribus conditionalis vere fubfiftit ;

l

exceptio enim firmatregulam in contrarium:

fed Emptio rei mez fub conditione , fi mea

[

efle defierit, conventio eft , cujus condi-

"t

tionem exfpe&tare pietatem &c. . nonledit,

nec contra bonos moreseít; nec eadem in

!

d

eum cafum , àquo incipere, & confiftere ne-

il

quit, incidit; quia hujufmodi conditio fti-

pularioni adjecta , licet rei fuz fimplex ftipu-

"

r

latio pariter nullafit. — A47g£o.princ, $. 10, Inff.

de Leg. med. S.Y4. Infl, de Act. princ. 1.82.1 87.

j

. de F. 0, talis non eft ; cüm hujufmodi fti-

L

pulatio 431, prizc. l. 98.ff.

4: F.0, -utilis pro-

)

nuntetur: Ergo.

[

[/

. IIL- Necobftat , quominüsrem me-

am refpe&u ejus , quodactu non habeo , va-

n

lidéemere poffim. .. MeZ. /. 4. Cod. de C. E. ?

i

f

F. modó id, refpe&u cujus illam emo , ex-

pro-

"N

Y

p?ifnam , alioquin in dubio, quia.me

pric-

od

317

Wi

pfietatem , utpote, quz nomine rei venit?

p

emere intendifIe videor, emptio inutilis eft.

"

Argto. 1ed. l. 38, ff. de Adquir: vel amittend,

"

IN

pofeff

Prob:

Emptio alicujus vendibilis, quod

4

nonhabeo, à nobis habilibus fa&a vale: ;

l

)

fed hujufmodi emptio ralis effe fupponitur :

!

J

ergo.

Hinc rem revocabiliter meam in or-

Ü

dine ad. dominium irrevocabile emere pof-

1

fum, ffrem meam tu po[fideas , ( ego emam

.

àte po[fe [fionem ejus vex . utilis erit emptio. Fin,

!

med.l 28. ff de Adquir: vel amitt. - poffeffron.

Mi

»ei fae Emptio tunc "valet , cum ab initio aga-

7 Y

zur, ut poffeffionem emat ,. quam forte vendi-

lh

gor habutt s. & in judicio poffe ffronis pottor e[fet.

6.4.4. 34 ff.de C. E.. Nec emptione obflat, fi in

h

eá re ufusfructus duntaxat ementis frt. $. .L Y6.

eodem, aliud enim eft rem , aliud poffeffio-

Qþ J

Y

2

nem emete.-:6, 2. J 1. ff uti po[frd.- aliud rei,

aliud pofleffionispretium eft.. - Fig, $. 1. [. 5.

l

, eod, -aliud ipfum teidominium, aliud Jus

usüsfruQtüs eft. $, 2. 4 1. f. de SCto Silania-

WT

ao , quia poteff freri , ut alter po[feffor f ,. do-

eninus non fft x alter dominus quidem fit , po[fe-

fàr vero non fit ; ut ex integ. tit. Inff. ff. C. de

r/'

V[ucap. &»c. patet.Fieri poteft, ut & pof-

5

feflor idem &

dominus fit. Fiz. $. 2. POR

Q-

magnid; ob magna , qu& pofleflio comm

t-

da

j

a«8

dbob o ebíb

A ?ut

da affert, & ad rixas & lites ,. qua circa

"

offeflionem . oriuntur , vitandas , non

P

tancüm dominium , fed & pofleílionem

Y

habere refert.

Nec obftat L. Pecunia, quam fervus

G&U

quafi dominica credidit , cum defun&i do-

QU

j

mini haresjam effet ,. pro eà parte, proquá

Jv

ipíe hares extitit, tanquam à vero domino

alienata cenfetur. 4e4. 4. 41. ff. de Reb, cred,

q

Ergo etiam, fi Sempronius rem meam mihi

"

f

ignoranti vendiderit, & juffu meo Titio po-

fteà tradiderit rei dominium in Titium trans-

pï

fertur. Quia hujufmodi iervus putativus (à

morte enim teftatoris reverà liber , & finé

(

ullà aditione ex folà Juris poteftate hares

il

jam factus eft.. Med. L.63. ff. de Adq.velomit-

H!

(

send. Hared. ) verum pecuniz credende do-

mini dominium in muctuatarios transferre

vult ; cüm autem defuncdii & haredis idem

lrg

N

dominiumfit , quemadmodüm una eadem-

d

qué eorum perfona eflefingitur. /.22. ff. de

V'fucap. &* ufurp. frn. med. prafation. Nov.. 48.

üt

Dominium , quod ipfe pro parte habet , in

R

u

illos transfert; ! Econtralicet, Sempronium,

utremi meam ab ipfo ignoranter empram Ti-

tioreí(tituat, jufferim , non de vero meo do-

J

minio , fed de meré exiftimato , quod à

gci'uü

venditore Sempronio in me transferendum

al-

m5 od

359

ïlar a

falsó putabam : cogitavi , quomodó ergo

ll '0[1

illud in Titium transferri pocc&?

)um

Multominàüs IL Rem meam emere

non poffüm juxta & 1mam ; fed quando

T

eandem fub conditione emo , reveràcunc,

hs

M

quandó illa mea adhuc eft, emo; ergo.

Dift: enim Maj: Rem mceam emere non pof-

i

füm pro tempore, pro quo mcacít, cdtur,

I!

rem meamin eventum, & pro tempore; pro

i

quo mea amplius non eft, emere non poi-

J

fum , Ng. cur hoc, non illud poffim , ex

il

robatione utriusá; ».Facilé erues.

-x.

ij

Ned; fi In(tes: Homo liber, res facra ,

|

!/æ

religiofa , fub conditione , fi ille fervuscffe

r

ceperit , authzc facra , vel religiofa efle de-

n

fierit , emi non poteft. . 6.2.4 34.f. de C,E.

T

T

Fin. init. $.5. L 83. ff de V. O. Quantumvis &

Wi

fervitus,& profanatio accidere facile poffint;

"

M

ergo nequé rem meam , fub condidione : f

i

mea e[fe defierit , emere poffüm , licetut mea

'l

P

effe definat, contingere facilé poffit. — Siqui-

W&

dem caufális adje&ta falfa eft,' qua veró ve-

ra caufa nullitatis a&tüs antecedentis fic , ex

d

jam dictis deprehendes.

Ned; premit , fi denuo inftes : ficudi

)

emptio liberi hominis abfoluta nulla eft , 1ca

[!

& ejufdem conditionata ; ergo etiam ficuti

lutanullaeft, ica & illius

j

|

Emptio rei fuz abío

»

LA

con-

260

. G55 o e a

condidonata.. Cum Ng. Ànt: nam emptió

j

liberi hominis fciente venditore, ignorante

ul

emptore facta quoad fecundarium effectum

UT

valec, fed illius emptio conditionata abífo-

lucé nulla. eft. .. De rebus empcori proprijs

kn&a

fatis 5 faventibus Supéris ad. res venditori

we&ïx

proprias progredior, qua vel fpeciali lege

^)

alienari

133(

probibirz, vel non prohib?ræ funt.

Undc

nx&x

t

iU.

h. XIL,

a

[

Quz ergo res venditori pro-

d

- priz fpeciali lege vendi pro-

u

/

| hibentur ?

Il

Nter. res fpeciali lege vendi interdi-

tl

Bïz.l.ï

&as. deprehenduntur

Venena ,

HN

-quibus nocendi vis adempta non

T

fuit, quzque pullo modo adjet?ione alterius ma-

ld

terie n[u nobis effe po[j[unt. , de quibus Emprio

p

contrahi non poteft. .Quia zec focietas » nec

(o)

mandatum flaaitiofa rei ulas vires babet, Priuc,

l"

8 2. 4 35.f-de Contrab. empt. fin. 1. 57. jf pro

fecto $. 14 L. ff. de Tutel. ef vat. $. 4. 1. 70. ff-

t

Iflr

de Fideyuff. ad quid enim aliter horum em-

ptio? Unde

j

Infe-

361

"

Jv

Inferes Molinam T'zz, 2. £rat?: 2.deTur.

dt

C Tufl. difp. 340. pag.371. in fu. lit, D. Ve-

df

nena ad venandum , ad aliquos colores con.

l-

ficiendos , ad falubria medicamenta com:

)

onenda , autad alios fimiles ufusreipubli-

ca neceflarios, illis, de quibus vel fuo ex of-

j

ficio, velexalijs circumftantijs conftat, eos

ii

illa ad ejufmodi ufus adhibere velle ; validé

vendi poffe, re&é concludere ; eó quód re-

citadis in cafibus reiflagitiofz emptiononfit;

& periculum praviufus , quodad nullitatem

emptüonis venenorum requiritur

Arcto

i

MM

M

rinc.S, wl A. $. 3. 1.5« f- ad £. Cornel, de Siícar;

]

ceílet5 nam de bis, que mixtaalps matergs a-

;'

deo nocendi naturam depouunt , ut ex bis anti-

doti, alia quadam [alubria medicamenta conft-

|-

ciantur , aliud dici potefl. - Fin. d.$.2.1L.35.ffF

"

de Contrab. empt.. & quia Pigmenrarij ( irà

P:* '

enim medicamentorum venditores à Mar-

ciano JCto princ. $.3.4. 3. f- ad l. Corzel. de

IW'

Sicar. falutantur ) ad qualem effectum em-

W

T

ptor venenihoc adhibere velit, circumftan-

tias accuratiüis non ponderant , Ordinatione

Wf j

K

pocnali Caroli $- rzicul. 37. $. «/t,. Magiftra-

f"

tus à pharmacopolis , alijsqué, qui venena

f

vendunt, quód nifi monito priüis magiftra-

a

tu , ejusque confenfu impetrató venenum

ven-

H

l

362

dhüb o db

-IW

vendere nolint , juramentum exigere tectif-

»

j

fimé juberi,

i

(f

Servi , licet criminofi etiam fint : qui

l

nec à dominis , nec ab ceorum procuratori.

4

bus ad pugnandum cum beftijs vendi pof-

r

,

(

funt. [.42. ff de C. E.. Argto $. 1. d. ti. ff ad

]. Coruel, de Sicar. eft enim inhumana , fera-

g

a

qué nimis hujufmodi adjectio ; ergo turpis:

turpis autem conditio,vel modus venditioni

d.

iil

adjici recté non poteft. — 4rs70 fín. 1. :5.ff. de

Condit.Inflit.unct, L 3a5.ff.de R.T

Servi actu fugicntes : hi enim à domi-

pcn

Qu

nis veridi non poflunt. Prine. [. 6. Cod. ad f

[j

(Jff

fahiam de Plagiargs, ux, fi necrecipi, necim-

uné celari, nec alteri titulo ,. & auctorita-

T

te juftà acquiri fe pofleintellexerint, necpoc-

"

fl

nam fugz ftatutam eludere valere ( quodiil-

T

lorum quà talium venditione irritata evenit;

validá namdue hujuímodi venditione, non

Ti

l!

li

venditor , quia dominus effe defic , non

lt

emiptor, quia contra hunc fugiendo non

deliquit, eum exigere poffet) fciverint , in

D

favorem reipublice, cujus fervos à fugaáar-

il

ceri intereft, cum hi bellum illi jamjam in-

IUl

tulerint, àfugà deterreantur. Fzz./. 6. Ced,

de Serv, fug. nemo enim dominum Jfuum deferit;

fJ'JI?

1

Jéiens nufquam fibi latendi locum effe derelicfum.

BN

Med. l. i2. Ced. de. Agric. df cenfir; nifi illorum

VeR-

563

I venditio vel à cohzredibus , aut focijs per.

licitationem fiat , quia alienatio hzcvolun-

« taría non eft , vel fub conditione , ut ille, f

!

i. inpote[latem'vel Emptaris , vel venditorisvene-

rit , ( abeocomprehen[usfeerit , venditus frt ,

l4

x&'

incatur; quia, cum hujufmodi fervus acu.

i

fugitivusampliüs non fit , tempus exiftentis

conditionis ad vendendum tempus habile

E

eft. $3.L 35 ff.de Contrab. empt. fin. l. 6, Cod.

«d l. fab. de Plagiar.

(x: harum enim v&nditio lice

Reslicigio

pendente zanquam (i nibil fatfum [it, — diftin-

li

€&ione, in ordine ad repetendum pretium

»

fuperiüs, ubi de a&ionibus a&tum, inter.

contrahentcs obfervatà , applicatà, habetur.

l. a. princ. init. && S. un. L. 4. Ced, de Litiaiof.

nifi alienatio ex causà divifionis rerum hare-

ditariarum, dotis , donationisante nuptias;

!

W

cranfactionis , legati , fideicommiffli, jufta

& neceffaria fit.. . $. &7. /, 4. quia exceptio

licigiofi ad genus hoc alienationis non per-

tinet.— Zrgto ffp. med. cap 1. Novell. 39.-

Res Emphireuticz : has enim in favo-

rem domini dire&ti, ne hic condemni , ae

contumclia affici videatur , nifi quantum .

pretium ab alio reverà accipi poffit, attefta-

tione domino transmifía , atdue duorum

menfium fpatio , in quo dominus directus

tan-

Es . L o x

E

364

tantam quantitatem , quantam ipfe Emphi-

"aïï

teuta ab alio reverà recipere poflet, praíta-

f

rc nolueric, emenfo , fiquidem hocin ca(u

;

W

Emphiteutz, ubi voluerit, & fine confen-

fu domini meliorationcs fuas,idoneis tamen

Q

perfonis vendere , licendadatur.: sed. L. ulr.

1

e

Cod, de 3ur. Esaphiteut. alijs vendere Emphi-

nt

|

teutz minimé regulariter, ni pactio obfter,

licet. Iniz. d.l. 3. feu ult. Cod. finautem verfa-

qn

"T

tus aliter fuerit, & inconfulto domino Em-

phyteufin vendiderit, & tradiderit, ipfum

po(f

)

jusad dominum redit , & Emphiteufis fini-

!

tur. Finzs funédt, primc. e& med.l. 3. Cod. de u-

(

A/;M()

re Emphiteu: modó pactio de hoc in contra-

&u Emphiteutico interpofira non fuerit ,

ul

TU

nam quidquid inter partes de poteftate me-

Á

u

lioramenta , vel jus Emphireuticum alie-

nandi conventum , cei ftandum ett. Med,

M

"

Bí

priuc. L. 3. Cod.de Jure Emphitent,

4

(f

Nec terret , fi &. 2. 4 16. ff de Pignorat,

4d. 8. g. t 6.L 7u f de Leg. 1. Objicias: quia,

(f

cum in toto Jure generi per fpeciem dero-

fr

i

getur , leges illae ex 4. L. ulz. Cod, de Jur. Em-

jhytéut. in. cujus parte priore generaliter ad

[

i

"

]

quamvris alienationem przdij vectigalis con-

Y

fenfus domini requiritur, limitationem fu-

am recipiunt.

l )

mó

Res f&udalcs. in favorem domineru

&

.!1';:1

dtdb o d95

365

yi

& fi vafallus finé domini confenfu feudum

fäg,

confummaté vendiderit, .eo privatur , idd;

7j

addominumrtevertitur. Fiz., princ. 2, feud, 52.

]

med, & fín.smed. a. feud, s5.

1

Servi Eunuchi Roman« gentis , id eff:

natione Romani, five in Romano folo, fi-

ve extrahoc , & in barbaro Eunuchi facti

fint (eftó horum frequens& quaftuofaolim

nundinatio fuerat) quia hi sdlatepus quolt-

bet modo ad. daminium cujuscunque transferrt

Princ. L.2 Cod.de Eunuchis. in favo-

poffunt.

rem totius Reipublice Romanz , ut ab Eu-

nuchorum factione , quia hi vendibilesnon

funt, co magis abftineatur.

Cod. de Agricol. Aliud. de ijs fervis natione

barbaris, atqué non in Romano, — 4rgte.t.

Cod.ead. Sed Barbarico folo Eunuchis fatis,

quippe circa quos nec centra leges Roma-

nas caftrationem prohibentes , ut qua bar-

baros non ligánt , necà barbaris in pre;judi-

cium nationis Romanorum quidquam fa-

&um eft. Brunnem. ad d. J.2.2um.1.2. di-

cendum , hi etenim licité vendi poffunt,

x

Fin. d.l.2, Cod, — Argto, fín. $. 7. l. 16. ff. de

1

Public.

2

Chriftiaaum Mancipium , re

fpc&ü

Judzi, pagani , haretici : fiquidem illud

horum nulli vendi potelt. . Prize. £. 1. ? 2-

&c.

Cod. ne Chriflian. Mancip. quoniamJudaus

I

366

N

Id non eorfequetur. Princ. l. 1. Cod.. Ne Chri-. ,

ian. Mancip, necinfuodominio habere po-

f

ceít.. Med.L.5. eod, Sedíervolibertasdonactur.

m

Fin,med, l. uit. Cod, Ne Ohriflianum mafip. in

h(

bonum commune totius reipublice , ob fa-

yi

vorem religionis, qua publica caufa eft.

"i

Argto cap. ult. 9à qui filj feut legitimi s quia,

u

cum religiofiffima mancipia impijflimorum

jl

dominio inquinari nefasfic. L. u/z. Cod. T beo-

t

dof. Ne Chrifl. mancip. cum mefas fit , quem

Wf

Chriflus redemit , blasphemum Chriffi in fervi-

hr

tutis vinculis detinere. — Fin. cap. 1. 54 de Tu-

ll

den , fifervus Chriftianus Judzo venderce-

!

tur , in religionemdivinam committeretur,

j

& quod inde fequitur, z» omzium ferretur

injuriam. $. 1. l, 4. Cod. de Haret. cy Mazi-

Chbeis,

im

Servum tamen Chriftianum adícripti-

M

tium ;. quum hic fundo, non Jud«o fer-

W

viat, «/frgto,cap. 2. « de Judais, Judeum

EN

habere poíle, cenet. Brunnem. a4 4, 7. ze

i

Chriflinmum mancip. num. 6. an bené

dis

€y

cutere non libec , cumjam uülitate carcat.

i,

Lorice , Ícuta, arcus, fagittz , fpathz ,

f

gladij , velalterius cujufcunqué generisarma

) .

h

f

rcípectu Barbarorum , & Romani Imperij

H

hoftium : quia illa in hos ne induciarum

1l

quidem tempore , velinimpcrium quocun-

qué

ææoæïg

367

]

qué prztexeu venientes transferre fub poena

Capitis, &bonorum omniumfifcoaddictio-

"

ïrw

nc. Fiz.L.2.Cod, QQue res Exportar. prohi-

bitum eít. Peraiciofam namqué Remane Impe-

! l

^l

0

rvio, cÀ proditioni proximum e[t , Barbaros ,

P

quesindigere convenit , teliseos , ut validtores

reddautur , inflruere.. Med. d. [. quà de causá,

i

w

'.

ut omnis violande legis occafio etiam colle-

L

retur , ferrariam quandam privatim habere,

|

arma facerc , venderc, vel cransferre, 1mó

emere , alioquin non reddito pretio aufere-

^5

L

bantur, quondam non priyatis. «4rezo $.

1 1, Z. nlt,

.de Publ. e^l. unic. Cod. ut arme-

vum ufus i, Sed folis fabricenfibus, de qui-

;;

bus integer. Tjz. 1» Cod. &? Novell. $s. extat ,

i

M

qui in publicis fabricis bellica arma fabrica-

bant, cad; in publico armamentario repo-

M

nebanc, folüm licebat. Hodie , eftó leges

de armis non nifi in publico fabricandis, uti

quotidiana experientia docet, ceflent: at-

At

tamen Ecclefiafticis conftitutionibus ,. qui-

[

bus Saracenis, Turcis, aliisqué Chriftiani

j

nominis, &crucis Chriftiiniraicis equos, ar-

ma, ferrum , filumferri, ftannum, cha-

)

lybem , aliaqué ornnia metallorum genera,

""

atque bellica inftrumenta , lignamina , can-

j

nabem, funes, ac longé magis triremes, &

mt

naves vendere fub excommunicauone 1la:ze

Ulï)

Ícn-

UM

cem o dheb-

: 'f3g3

D

fententiz , infamiá, inteftabilitate activá', &

jl

'paffivà, publicorum ofliciorum inhabilitate,

!

p

actuum legitimorum interdictione.. Cap. ug.

TL

"Extravag. joatn. 22, €ap. 1. ExtrAU, comrmi,

y at

cap. 6. 12. . 17. 98 de judeis & Sarecenis

yet

Chriftianis prohibetur, hi à recitatorum

W &C

refpectu illorum. venditione arcentur. I,-

tem &

qu

1

seti

-"Vinum , Oleum,

liquamen, quodBa"f-

:päm

baris vendendi zullam quisque -babet faculta-

civkgu

tem , neguflus quidem causdaut ushis commercio-

nl

yum, l1.Cod. Qua vesexportari non debeant.

7

tum ne illorum dulcedine illedi.,. quemad-

modiüm Longobardià NarfeteSophiz Impe:

m

^

tatricis contumceliá irritato in Italiam tracti ;

m Cät

dant.

Tum,quia

Mi

Populi Romani fines inva

ax & Reipublice tranquillitas commercio-

ET T

um utilitati preponenda eft. Brunnem. 444.

T

:

"TE

i

À. 1. Cod. in fipn,num. 3.

- JEdificia;columne, marmora,tam pro-

UM

pria, quàm

*

aliena. fim. 1. 52. ff. de Contrab.

aüsdq

andicaufa, eo fine, ut hecavel-

WM

empt . negoti

lantur, illa autem, ut deftruant

ur, & mar-

k [

morá , aliaqu

& ornamenta. inde detrahan-

Vi

tür : Senatüsconfülco enim prize-Z. 52.

f- 4e

! tf

C. E. & divi Vefpafiani edi&to prizc. /. a. Ced.

H

de (ädl/q: pr

iv: ad ornatum civitatis fervan-.

Bv

dum , sepH

blicus deformetur afpzétus, Fin.d. l.

J

u

gubogmm

369

RW; ». C. de /Edif.. priv. penáin eum,qui Adverfas Se«

"lt gtj confultum fecifet , con[litutá: ut duplum

»m;.!;,n- ejus , quanti emt]et, in evartum inferre cogeres

"m fyp: ipeum veró. qui vendidifet , ut . irrita

[

*b feret venditio , & fi preium folutum fuiffet,

f"&

illud emptor, cum hic duplum arario in-

O

ferre debeat, à venditore, quia à fua parte

irrita venditio facta eft , repetet, regulariter

: ylw

IN

veritum eft. /, 52 ff. de Contrab.empr.quan-

W

li

quàm de domo in domum , de civitate in

KU

civitatem quz'dam transferre proprijs domi-

",

nis liceat: ut vel f/quis ex aliá in aliam civita-

V

1

zem labentium parietum marmora , velcolumzas

T

de Proprgs domibus in proprias , dificijs non

Y

i

integré depofitis, aut potiüsnon deformatis.

jl

Fin. d. l, ?. vransferat quoniam utrobic, bac e[fé

« publicum decus eft , licenter boc facit. l. 6, Cod,

sl

de /Edif. Privat. rnodó ea ad ruranon ferar,

aliàs e4 poffeffione , quam ita ornavit , priva-

um

tur.: Fig, princ, l. 6, eod. vel qua urbibus ab

(f

ipfis deportatoribus modoó illata funt ,. nam

n

ornatum bujufmodi de poffe[frone ad poffeffranenz

i

i

Aliam per muros tamen , vel etiam per mediam

y

civitatem , quia eafolummodo , qua illata fue-

/

i

runt, civitatibus exportantur, Fin. l, 6. Cod.

(i.

de /Edif. privat, modó hzc de hac in aliam

1

provinciam transferri non intendantur , fi-

"

quidem co/umnas vel flatuas cujufcunque anate-

Ti

d

79

';

3709

mubomm

!

vis ex 4liá in aliam provinciam ssovere

, vel ä;f"!

offerre non licet.)l. 7. Cod. eodem. xransferendi

Qu

ad

illis facultas datur.

j

Dixi regulariter. Nam cum juxta dicta

rioris in utilitatem publicam

in $, ult. difp.

integra fua «

d

ficia vendere quisjufte &lici-

al

cé cogipoffit, cur ex edibus fuis urbanis &

äm&)tï'»

tuflicis marmora , coclumnas adopus publi-

WP

cum in t& civitate, in cujus territorio eít

(on

(de uná enim civitate in aliam ab zdibusfuis

pmit

detracta, in ordine ad opus publicum in al-

jeg

terá civitate conficiendum rransferre permif-

f

fumnon e(t. Fiz, med. $. 5. . 41. ff. deLeg.t.

]

quia propteralterius reipublicz conamodum,

qu

fuz detrabendum . non eft) exftruendum ,

gl

& uteaad hujufmodi opus adhibeantur,. de-

tl

trahere non poflet? partim, cumincommo-

!N

dum refpectu ornatüs majori commodo ,

m i

utilicate videlicer, cui magis favendum eft,

i

penfetur ; partim, cum hi id promercy cAusá

11&

nonfaciant. Me4.d.$.5.

ini

Deniqué Purpura , vel in ferico , vel in

^ I)

laná, que blatta , vel oxiblatta, atd, byacin-

1bina dicitur , cujus diftrahendi facultatem

!t

poená capitis & omnium bonorum amiífio-

'f.r(/zt?.'

')M:l

ne in cransgreflos infupertacutá , nulluspri-

vatorum quondam haberc poterat. L. 1. Cod,

s? ,4C

qua.res venire non po[junt.. AAuratas quoq

feri-

971

mw* ! ferica

sypayagaudas , auro intextas 'vefles priva-

b

591 "ris ufibus ( nifi quibus propter impertale zninz-

f

Jferium conce[]um erar. med. l 2. Cad. de veff,

l

;.

]

]

^

! Dolob. ) atque alibi, quàm in gyneczis , five

cextrinis Imperatorijs contexere non licebat.

1,i. Ced. eod. cum ,quód fericum & purpura

li

Imperatoris ac fupremi Magifiratüs infigne

idom;.

"ET

fit, & foli principi Augufto, & Augufta

conveniant ; tum, quód maximum purpurz

n

LO

predumolim fueract, uc ex Plinio & Budeo

D

MM

M N

Perez: ad £if. Cods (Qua ves venire num 1, xe-

fert.

LU

171;1

i IN'

Dixi quondam. Nam, quiaillarum mer-

j

"

cium tantum , quantum olim pretium erat,

4| üc

jam non eft, & Imperatorumaliaornamen-

Wi

ta hodie funt, perverfisd; moribus nuncuti-

i

mur , recitatas legesin ufu ampliüs non effe

IJW

Perez. Loec. Cir. affirmat.

Si plures adhuc

TL

'

LU

fpecies rerum vendi prohibitarum fcire cu-

pias.

Art. 2. CAb. 2. Part.2,, Clariff, D.D. Fri.

7]

derich 7radatós de Empt. && vend. agerede -

(b

rc : mihipracipuas enarraffe füfficit.. Adres

þ«f'/f

w

?i

venditoris proprias$ fpeciali lege vendi non

-

incerdidas, quales resfoli & unico venditori

proprie , vel c

^

DPF!

ommuncs fuut , ducor

ff

Hinc

*

i

&

(

Àa

?

« & Xl

372

aæoææ

,

. XII.

j

i

;

)

g&)ïi

Nonnc de Rebus foli & uni-

|

[

il

)t

co venditori proprijs fpecia-

h'»lw

A

li lege alienari non prohibi-

4ucm

tis, cateris paribus emptio

lp e&

x«

venditio recté contrahitur?

$. l. |

' Es venditori propria fpeciali le-

e vendi non interdicta cateris

i

aribus utiliter in contractum

hunc deducitur, five res fungibilis fic, &

(

fub certo vel numero , vel pondere , vcel

menfurá , & ut fungibilis, five per averfio-

j

nem & ad corpus , &qua fungibilis deduca-

J

tur , fivefungibilis non fit, &fivead corpus,

Hzc una

five ad menfuram vendatur.

omnium fententia efít, idcod; ulteriori pro-

N

bationenonindiget.

.

n

m. Il Edam Pecuni

a, fivel matcrialiQ

hl

ter , fcu ratione materiz, ex quàcaufa , vcl

(

cum relatione , quia vetus , pulchra, rara

J

11 t

&c. eft, fpectetut.

Prob: Cumtali refpe&tu pecunia veram

m

rationem mercis habere poteít ; — Ergo.

M

Dixi 5j paterialiter Cc. [peclitur fecus

(j

emum

æ(;ï;oææ

373

enim eft , fi formaliter, feu ratione nudi va-

loris confideretur ; quia fub hac confidera-

tione pretij, non mercis rationem habet, uc

mi.

"N

VN

l

autem Emptio & Venditiofit, utaliud merx,

aliud pretium fit, neceffe eft. — Fipis $.1.1 1.

j

mi

ff. de C. E.. Princ. l1. ff de Rer.permut. confe-

quenter fub tali confideratione pecunia

]

T

fpectata in venditionem minimé dcduci

il

Ji

potcü. '

Q

li

. XIV.

Iiti

t

An, & quomodo vero res

ld

communes vendi, & emi

! vCl

vl

: poqunt 2

i

W

Es Communis pro eá parte, pro

!

m

uà pro indivifo dominium

Vi

r [. R

v

VA

:

enés vendentem exiític , ita,

(

ut mediante traditione Emptor illud acqui-

rat, vendipoteft. Priac.l. 1. Cod.de Commun.

Mw&t

dividundo fin. l. 4. Cod, de Communiumrerum

,Ir)v

Alienat.

m

ué dominus rema

|

fü

Prob: Quotiescun

d

fuam titulo ad transferendum dominum ha-

i

bili precedente, lege non reclamante alteri

tradit , accipiens verus illius rei dominus ef-

R )

ficiur , dominiumqué , quod tradens ha-

Aa 5

buit;

;Wll

mibod

374

Næä

buit ; acquirit. /. 20. C«d, de Pa«d?, fed hoc

nud

in venditione rei cornmunis pro cà parte,

NI

pio quà quis dorinus cft , mediantectradi-

m

üonecontingit, Z.4,//. Ergo.

x. IL Licet focius invitus fit. Prob.

Falfo tibiperfuafum eff : Prcd? communis portie-

|

mem. pro indivifo , autequam comnauti drvi-

Ti

dunda. fudicium dicletur , tanttsm [ocio , mom

etiam extraneo po[fe diffvabi. L, 3. Cod. de Com-

j

amun. ver, alieg. quia quilibet rerum fuarum

moderator atQ; arbiter efl..— Med. 4, 21. Cod.

N

.

suand, Ergo..

Modó res tota communis in folidum à

T

fociovendita non fit ; alioquin, cüm focius

/

;lus fuà parte veré alienare non poffit. Prizc.

qar

l

£. 68.ff. profocso,

Argto L.ult, Cod. de Communmn.

;mäca

rer, alien. fiquidem nemo plus juris in alte-

md

rum transferre poteft , quam ipfe habec. /

cmpzi(

IU

54 ff.cap. 79.im Gto, de R, T. alter fociuspar-

tem fuam vindicare porcfl:. - ned..l. 1.Cod. de

m

comusnn. rer. alien, nifi juxta dicta in calce

difput. priorisfiscus , cuma cujufcunqué etiam

partis. /.s7. Cod. de end. ver. fifcal. dominus

€flet , totam rem juxta proprium privilc-

sium vendidit; hoc enimcafu , quia fidem

cjus infringi minimé rationis eft. z. £. 2.

de .omrun. ver. alien. focius non ad rem pro

füá párce , fed ad pretium pro fuà parterei

con-

gtab o dtab

375

| ho

confequendum communi dividundo Judi-

cio agere poteft. Sed

Wte,

Nonne& Annui Cenfus, &officia pu-

udi-

blica materia emptionis venditionis fünt ?

»jb

y. Poéta verf. 6. 6 31 Elegia 4. lib. 3.

l 'i

Tri[l.

um M

LT.

Tw quoquä

formida simiwm. [ublimia

"2

fenper.

li

Sevum prelufiri

fulmen ab arce venit,

A

Ne cum Eodem verf. 13. ejufdem Eleg.

dni

Hac ego ff monitor , mouitus prius Tpfe

(

uillem

!

exclamare aliquando cogat ; illis, qui Jura

!l

publicarum pe

ríonarum difcutere conantur,

lii

hzc

diícucen

da relinguens , ad alterum

[

emptionis ven

ditionis obje&tum , quodin

o

cervice hujus 4

fj. precium eflc dixi, pro7

PM./,/

gredior. Unde.

m

A0 |

AE

* ckoobok o*

* *

(

»qufü

* x* o*

"

h

wfo

i l

SEC-

a !

Àa 4

376

ddb o ehi

gtb

SECTIO SECUND A,

;r'mt»

W

)W sl

gm

De Pretio.

f

Ted

;

p

.

Quid nomine pretij intelligi-

tut :

"r

Anne hoc ad contractum em.

m

ptionis venditionis neceffa-

n

.j

rium eft?

"n

:szfm

uf

.T.

T pretium quatenàs alterum ob-

J [

jedum inadequatum emptio-

il

nis venditionis connotat, nec

]

pro remunerationc quàádam , quemadmo-

t

dióm Priac, $. 24. L 2. ff.de Vi bon. rapt. ne-

du

que pro locationis mercede , ficuti princ. $.

2-L. 28. f. Icat. Íed proprié pro eo , quod in

emptione venditione pro re , quz venit, ex

WP!.A

parte emptoris promittitur ; atdue in verna-

[ h

«ulà noftrà ber. acfícbitting faluracur ; &

Ó

nihilaliud, quàm certa ac determinata pars,

^ It

Vcl parces alicujus materiz , cui , vel quibus

euctoriate publicá certus valor impofitus,

*

eft.

A

db o

377

4l

eft.— Argto princ. $.2 In[lit. de Empt. c Vend.

mued, princ. L 1. ff- de Contrab. empt. qua &

moneta, velmonetz&c. Nuncupantur, eo

fine , uti $. 2. d/fp. umejam di&um , ut ce-

terarum rerum menfura , & pro commuta-

tionibus futuris, quibus quisqué indige-

[

l

l

ret , quafi fidejuffor fit, introducte ; fumi-

öl

Cur

Prob: Inemptionevenditioneneceffa-

1

rió aliud merx , aliud pretium eft. 7piz, ftz.

LA ff. de Contrab. empt. princ. L. V, ff. de Rer.per-

u

mut. quia ratio mom patitur , ut una eademque

res, ? veneat, C pretium fit emptionis. Fim.

l, 1. ff de Rer. permut. Ergo. alioquin, cumde-

beat. $: res t pretiumeffe, non potefl invenirt,

ngb-

quid eorum merx , €e? quid pretium fut.— Fim,

Wi

j!

"

med. d.princ.l.A, ff.de Rer. permutat.

N

zj. II. Et ad effe contradtüs emptionis

venditionis quemadmodüm merx, neceí-

T.

L

n(

farium eft. Prizgcip. 4, 9. Cod. de Contrab,

J

Cl')ïþf ,

Ui

LU

] (

Prob: Nw//a emptio fru?. pretio effepoteff-

Fiz. princ. Inl, de. Empt. Fend. e$ fine pretio

pulla venditioefl. Princ. $. un.L2.ff. de Contrab.

;

empt.

1mó cum illud hujufmodi conven-

5

tionem magis, quàm merxipfaab omnire-

liquá diftinguat: emprionis fubftantiam

con-

ä

Aa j

fiíte-

378

db o d

qcm&(

fiftereex eo /f. med. l. 72. f. Eod, Papinianus

"TU

JCus exclamare audet; Ergo.

qui

&. III. Non tamen abfolute, uteft in fe,

h qp

fed quatenüs certis qualitatibus: veritate vi-

oD

delicet, certitudine , & pecuneitate (fit ve-

nia verbo) imbutumeft. Prob: Exíingulis

A N

&. fubfequentibus,

g. IV. Datio enim pretij,

&

d

hujusjuftitia,

yum,

feuillius cum merce aqualitas ademptionem

venditionem validam conftituendam quali-

H

tates neceílarie non funt.

Prob:

LIlGV

d

. £05

Qu

preti numeratio , féd. comventio . perfici finà

i

feriptis habitam emptionem. fin. S. un. l.2.]f. de

Cont. empt.. fiquidem emptio venditio con-

J

l

tractus folo confenfu initus juxza dic. ip caf-

tedifp. umeeft; ergo. Prob: Hoc. Stante in«

n

Juftiuáà , &inzqualitate pretij cum merce ca-

i

ceris paribus emptio venditio valida refultar.

101. Tit. Cod. de Refcind.vend. Ergo ad em-

l

ptionem venditionem validam conftituen-

W

dam juítitia, & aqualitas pretij cum merce

qualicas necef(lària non eft.

d

. V. Eftóad emptionis venditionis ab-

folutionem &implementum dario preuj. /z,

$. 2, L. ff. de AH empt, vend. med. princ.

|

l. 1. ff. de Rer. permutaz, & ad illiüs contra-

&tüs juftiiiam juftiua feu aqualitas pretij

i n

ani-

-egm merce requiratur. Idcirco,cüm , ne

(&9

!

ma

379

dodb octeb

Ij

ma . mercando peccatis gravetur , in omni

confulere ho-

IPI(E,

negotio conícientiz propriz

minis maximé Catholici fic,. ijídem qualita-

M

übus, que pretium catenüs , quatenüs ad

cmptionis

venditionis valorem neceflarió

d

requiritur , perficiunt ,

difquifitis, de pre-

tio ctiam , quatenüs em

prionem venditio-

jl

nem juftam facit, agetur,

jl

& IT

li C uid verita

s pretij? Anilla ad

hoc, quatenüs emptionis

venditionis alterum obje-

w:;f—

u

PCZ

&um inadzquatum confti-

j

tuit, neceífaria eft ? Sive An,

*

Mil

& quomodo emptionis &

venditionis pretium verum

^ (

e(Ile debeat ?

ritas pretij forma quzdam Me-

,

sz.l.VE

vaphyfica ex correfpondenti&

[

actüs veré exiftencisincerni utri-

1j

ufqué contrahentis , cum actu eorum ex-

W

terno figuis excerioribus expreflo , cerrum

"

pre-

380

h

u

pretium. pro re dandum , & accipiendum

1&0—

conftituente refultans, eft. — Proptereà pre-

s

tium verum illud eft, quod finceré, non

W

fimulaté conftitutum , nequé dicis gratià

[

"

adje&tum eft;. hoc eft : cujusprore dandi, &

j

T

accipiendi promiffioni fignis exterioribus à

contrahentibus expreflz , fimilis actus veré

"

nii

mutuus internus correfpondet; non verum

Pf

autem illud eft, quandó contrahentes rem

pro certo pretio tradendam , & vice versá

ul

&etif

fiznisquidem exterioribuspromittunt, aliud

f. m

tamenmenteagitant. Hoc evenit , velcum

contrahentium unusquisqué , vel alteruter

W fü

J

fignis quidcm exterioribus rem pro hoc &

,

L

|

hoc pretio tradere, & accipere promittit ,

attamen neque inillud pretium veré confen-

W

WO

|

tit, neque alio titulo rem in alterum con-

AUA

trahentem transferreintendic, velíi partium

'l

utraqu& , vel una in illud pretium vere qui-

N

AA

dem non confentit , alio tamen titulo ad

Ixt

transferendum habili rem in. compartem

cransferre incendit. v.g. $i quis denatiomiscan-

UT fF

sa pretium.illud non exaclurus, veldaturus ponat.

ngn

$ G

Prius pretium non verum dicis folüm gratiá

confticutum nuncupatur , pofterius precium

» t

non verum fimulatum audit.

4

x. II Hac pretio, ut hoc alterum ob-

if

je&tum inadaquatum emptionis venditio-

N

nis

38t

db o db

)

"ntnis conftituat , refpe&u utriusd; partis ne-

Uhn ceffaria eft : feu pretium emptionis venditio-

"" nis ex parte ucriusci; contrahenris verum effe

'ix debet, nonfimulatum, multóminus dicis.

?i folüm gratià conftitutum. — àZrgro princ, L.

Wt

^i

11. ff de Aqua & Aqua plwvia arcend, fin, l, 2

liv Cod.de Tranfactianib. fín. l. 9. Cod. de Cont

(ah.

[', Mot

l

empt. &i vend,

Ml

Prob: Nuda e& imaginaria venditio pro

n

nm.faäa eft. L. $ $. f. de Coutrab.empt. cb [i do-

"

lil

nationis causá venditionis fimulatus comtractus

(

t Ita

eff: emptioin [uà deficit fubffantid. Princ, L.3.

J

Cod, eod. quia contracfus imaginarius etiam in

J

emptionibus ur i vinculum nonm obtinent , cum

t

fídes facti fimulatur, mon intercedente veritate,.

if

l,54- ff.de0, c 4A.. fiquidem , five unus

u

tantüm , five ambo preciumnon verum con-

i

fticuanc,confenfus verus mutuus circa rem &

pretium (qui tamen effentiaemptionis & ven-

v?

j

ditionis eft) deficic; Ergo.

five ab alteru-

a

. HI..Quandó predum,

tro , fiveab utroqué contrahente dicis can-

j

j

tüm gratià conftitutum eft , nec alienatio.

TU

lf

/

ejus rei , pro quà pretium ira conftitutum

0

.;

;

Ü

;

fuit , intelligitur. Fiz.d. /. 55. ff- de Contrah,

empt,

Prob: Illiusrei, circa quàmtam a&üalis,

j

ansfe-

u

9

queïm habicualis animus dominium tr

rendi,

383

Wth

rendi , vel fuscipiendi fimpliciter ' deficit j

g

alienatio non intelligicur ; fed rei in. dará

qfc A

hypothefi dominium vansferendi , vel fuf

d

cipiendi animus tam actualis , quàm ha-

L

e

d Ui

bitualis fimplicitér deficit , juxta tradita

, cort

Erco.

g

&. IV. Quando à venditore pretium

qun t

fimulatum , ab emptore autem verum, vel

vice versà conftitutum eít, licét emptio

',rgOIrl

U

venditio non valeat , quia, cum i» venditio-

,oqua

ne quis pretium vei ponit , donationdi causá non

exatfurus , non videtur vendere, l. 36. ff. de

t

u

Contrabend, empt. toties enim dicimus n to-

fitt

fum venditionem non-valere , quotits tmifve:fþ:

Yuont.

venditio donationis caufa facfa efl. l. 39. ff.eod.

4., /Hf"l J

duorum etenim in idem placitum confen-

"u

fus, confequenter & contractus emptionis

venditionis deficit.

Attamen tradicione

n

r

mercis fubfecutà , rei craditz dominium

. ft

cransfertur : nonquidem excaufis , in qui-

bus diffenferunt, quum zil valet , quod acfs

üm

d

fít-. Fin. med. l. 57. f- 4e 0. Q* CA. íed quia

5ht]

alter dominium transferre , alter accipere

tdil

voluit. 1.36. ff de A. R. D. ut ecce tu pro funde

Tusculano centum. Imperiales smibidare pramit-

.*!þcc?m

Qig,

zis , ego pretiofimulat? approbato, atqué de Eo-

dem fide. fimulat? babitá, apimo donands fun-

dumilum tibi tradot. cum in corpts , quod t

7'/!-—-

Waj

dif&

m

353

J dizur , con[entiamus , in caufis verà diffentia-

hj must non animadverto , cur inefficax fit tradi-

cnu w

tio. Princ. d l, 36. ff-de A. R. D. Prob: quan-

')J.J

tum eft ex parce utriusi; contrahentis, titu-

It

lus ad transterendum dominium fundi, in

quo conveniunt, habilis fubfuit; ergo & il-.

mr: ^

lius traditionis tempore animus illius domi-

li Wt

nium transferendi , & recipiendi fuübfuir ;

n

ib

crgo cradicione illius fundi dominium trans-

T

latum eft ; non quidém formaliter , & in fe

LEU

loquendo ex causá venditionis , quoniam

M J

T

intentionem vendendinon habui, neáueex

j

N /;i /

causà donationis, nam nec magis,fundus

Tufculanus eà ex causà tuus fit, cum alía

T ,mf

f

d

l

i

opinione illum acceperis. sez. [ 18. fF. de R.

$)

!A'

g

C. d. fín. med. L. $7. jf. de O. & 4.. Sed quia

ao

dominium transferre mea , illud recipere

tua voluntas fuit , itaqué fecundüm & tuam,

Qu

& meam voluatatem illius fundi dominus

:

!

ny

es. Fin.dict. [, 18, quemadmodüm fi ex al-

]

terà parte ftante dolo dante caufam contra-

gwil»ï,

Gui confenfi , actus ex infra dicendis cate-

;31*'

j

ris paribusvalet , nonquia , fidolum fcivif-

"

fem,ditlenfurus fuiffem , ned;quia, fihunc

/

perípecum habuitlem, conífenfurus fuiffem,

/

fed quiaconfenfüm meum fimpliciter & ab-

3

foluté prebui. Quare, cumexutraqué par-

cc verus animus dcminium vransferendi, &

1:,2

r

I'CCi"f

384

deb o c625

m

recipiendi fit, quanquàm nec venditio,nec

donatio validafit, /.3r./f.de 4. R. D, utqua

n

'd. go )

de nudáà traditione loquitur, nonnocet.

Mi

Nequé terretzille,qui donationis causá

vendidit;aditatranslatum repetendum actio-

jun!

DO

nem habet; nam bonz fidei emptori ex.-

j

ceptio datur: Ergo. Quia animo fimulato

h

vendens actionem quidem habet, nonveró

widii

realem ob Jus dominij , fed perfonalem ex

uaficontractu , condi&ionem fcilicectinde-

j n

ily

biii , quoniamnullo vero debito preceden-

te rem tranítulit , eftó inefficaciter: fiqui-

(

dem exceptione doli mali quafi , quod id,

"i

uod animo donandi tranítulic ,

f

repetere

emát

fuftineat , dolo agat , illerepelli pocett. 47g-

t OM

10 fin.d.l. 18, quanquam , f emptor pretium

Mi

donationis gratiá , vendicor verum adjecerit,

d

craditione , quà dominium translacum fuit.

TR

Arato l. 18. ff. de Cond.indeb, L.36.ff. de A. R.

D. fubfecutá, utpotein debito foluto ex hoc,

FOT

d

& füb alio titulo putativo accepto, condi-

n

N,*

&ioindebiti, quznifi dominium translatum

fuerit , locum nonhabet.

Argto. med. l, 35.

j r

tming

C L. 53.ff. de Cond. indebit. venditori effica-

Citer compcetat. — Argto ffz. d. L. 18.

1 lts

[ :Ubn:

&^ V. Quando pretium ex utraqué par-

te fimulatum fuit , non emptio venditio.

h

Lj

vrgto $. 1, . 20. ff. loc cond, c 4 8. Ced, de C

dheb o ha

386

*j

E,quia, cum non càm vérba, quàm mens

L

j

(

pacifcentium in negotijs atendatur. — vrg-

L.w

1o med, $, 2.. L. 7. ff. de Supellec?. contraCtus srà

iL v[]ls

fnà deficit fubítantià. Prizc, L. 3. Cod. de Con-

Qu

!

VAb. empt. med. $.5.1,5. ff. de Dohat. int. vir,

ts

( uxor. fcd re vraditá perfecta donádo eft.

TU t

Med.d. 1.5. ffn. l.9. Cod.eod.

h

Prob: Si donationés gratid pradg fatiam

LP

veudirtionem traditio fequazur , NB.acfione pre-

,'L

^

tj nullà competente NB. perficuur donatto, fin,

))C-I

d. l. 9. donationis causá factà vvendiztone ( fires

M

fimulaté vendentis non fuit) ses pro empto-

aU.

rey fed pro donato ves tradita ufucapitur. d. ults

Ils

Jf: pro donato.

Prob: fit, quód àb initio al:

Ul

terum alterius mens & intentio lateat ,. tra«

Pt

ditione tamen abíqué exa&tione pretij fub«

fecutá;alteri alterum ejufdem cum ipfo inten-

V

j

tionis efle perfpectum eft: ergo. Hocin-

ter cateros, inter virum veró &uxorem dos

T

ijot

nationis causá venditio facta nulliusmomens

ti cft

T

y. VI. Similiter fi res, quealicujus pre«

ramfäF5

n

tij nonminimi eft , quodatrbitrio Judicisde«

Hff

terminandum relinguo, partibus id fcienti

bus unico nummo vendita, & tradita fuit g

Mf«

venditione nulla donatio prefumitur. Arg-

[

tol. 46. ff. locat, $.2. l. 10.ff. de Adq. velamitt,

(b

nducfs

| bulef- jmdf.. princ. Igjä de Locak, co

Prob£

EO

486

db o 535

g

Prob: Unicus nummustanquam pretiumrei

v &0

valoris non. minimi à contrahentibus hunc

fcientibus ftatutum Jure pro pretio fimulato

j ';'A&M

g

habetur. 4, |.. ergo traditione fubfecucà

venditione nullà donatio prefumitur. Arg-

uSX

Qd

$0. $. 1. l. 20. ff. locat. l. ult. ff. prodonat. l. 3. 9,

[

;Di

9. Cod, de Contrah. empt. junct. l. wO . f- de R. .

v

hg &J

eoquo

d, cum uterqué nummum unicum

qüiïur'»

fcípe&u rei pretium folüm fimulatum &

vt

l

imaginarium efle fciat , traditione &accepta-

tione fübfecutà , & hanc & illam animo do»

venit

fj

iandi factam fuiffe magis prefumi debeat.

Dixi à féiestibus. Nam fi ab ignoranti-

iutid

Pii

bus qualitatem fei accidentalemi, & hujus

D

pretiumjuftum; illiusmodi emptio veriditio

facta fic;, emptio venditio, licet refcindibili-

z i

N

ter, utique fubfi(tit. zor. zif Cod. de Refcind.

aymd..q'uid veró rei qualicátem , illiusd; pre-

Á tïga]

tiürà jüftumà alterà parte perfpectum haben-

"n

te, altérà igiorante dicendumfit, exmodo

(fhrti

di&is facilé ertes.

lii

ol

x VII Si tesviliori pretiojufto donatio.

hnis cáusà vendatur , dubium non ef , vendi-

7/' (?4-'4

ftionem,e* remifTionem valere. fa. med. L38.ff.

d

de Contrab, empt. fiveuna tartüm ; fivcutra-

du

qué contrahentium parsid fciat , modó inter

ü (

aliàs pro-

eas perfonas, inter quas donatio

de Do-

ïJUUlIf j

hibita, celebrata non fit, $, 244 3t. f

pnAf,

f

&5b o disdib

385

um

inter virum C uxorem. inter viruma enim &

ux

uxorem donationis causá pretio viliori ven-

l

0

E

(d

ditio facta, vendicio quidem valet; remiffio

autem depretio fa&tà eatenüs, quatenüs una

"

W

M

pars locupletiorfacta eft non valec. $. TAR

ff de DóBak, inter virum €* wxorem cui finis

fü

l.58. f. de Contrab. empt. nequaquàm oblo-

UA

dhm i

Qquitur, utpote qui lucem fuam à fine z.. $.

.....

áccipit.

T

MA

Tit)

Prob: fllud. Juftitia pretij ad valorem

venditionis non pertinet, £e/. Zi& Cod, de Re-

l

féind, vend. nequé imaginaria venditio eff pre-

lr

Hio atcedente. L. 16.f. de R. . etgo.

d

r'l

Prob: Hoc. Intet virum &uxoórem ftan-

ilt0

te mátrimonio donationes fimplices prohi-

tl

hibite funt; 5e muluató Amere inviceim [Dolia-

t

Fentur , donatiónibus non temperantes , edpro-

]

f

fwi evza Je facilitate. ffn. l. v. ff. de Don. inter

lm'd

Virum euxorem. Ergo. Ni hàánc prohibitio-

'ïmxa[

hem moribusRomanorum introductam fru-

ftraneam velis , & quod uná viá aliquibus

u

prohibetur , eos ad id aliá admitti concra

C4. 8 4. de R. j, in 6fo credas. Sed

j

Quid , quando partes verbis ; vel alijs

.

i

fignis e

Xte

Y

rioribus detepro certopretio tra-

dendá conveniunt, in dubio credendum ?

pïO

Venditione vera, an fimulata ; & donatio,

J

àn pro invalidá prefüpponenda eft ?

W

Z

y.pra-

&ib o dheb

a

288

mü?

w. Prefdndendo à cafu refponfio-

pon

nis 6. venditio valida pretupponenda eft :

p

quia

nemo exiflimandus eff dixifje , quod non

mente agitaverit. fin. med. $.2

lO7of; df SuP-

i Pm

dQ

el, Leg.at

qué zimis indigpum videtur , quod

dilucid? : protellazus. eff , id

ag

fua quisquà. voce

in eundem cafuwms infirmare ,

zeflómonioque

PIOICI

f.

proprio refiftere, ffn : .15, C. de, non nym 3pt-

€un ;

græ(

Venditio uno nummo

Nec obftat.

faQta valet. f/». med.l. 66. ff. dejure dotium ali-

od

vt

às eadem fruftrà ibidem fuaderctur; ergó ta-

li in cafü donationem prafupponi malé con-

JfPO(C

cluditur. Quia venditio uno nummo faci-

endanon tanquam verus contractus, fed tan-

uam remedium expediendarum rerum gra-

It

tià, quo

fa&to divortio. Uxor ufumfructum,

eo faltem ef-

quem hecíin dotem acceperat,

M

fe&u, ut ipfum quidem Jus remaneat penes

(

maricum, perceptio veró frudtuumad mulie-

rem pertincat, absá;fuo detrimento à mari-

j

tóconfequi poffit , quemadmodüm & olim

in ftatu adhuc populari patri, qui quà talis

filio non fuo fuccedere non poterat , ut i1-

|

lius manumittendus patri fiduciario vende-

/

retur, & ita quodammodó in. ftatum fer-

Wf/f.

vilem reda&us patri naturali revenderetur ,

I«. (

]

anu-

ab eodemá; redemptus, ceu fervus m

mit-

&b o d

389

mitteretur, utmanumiífo , non quà pater;

nf

fed tanquam manumiffor exemplo veri pa-

j

troninon obftante, quód ipfa venditio ima-

i

inaria fuiflet. Pripc, $. 6. Infl. quibus mode

7:15.;'19.

N

"us patria Poteff. &c. Succedere poflet , fua-

debatur; & per hujufmodi venditionem

"IT

imaginariam ipfum Jus fucceffionis in em-

|

M*JIKHJ

torem familie quondam veré transfereba-

L

tur

Med. $t

ln/l. de Teft. ordinand. d.loc.

præfcribicur.

0 il

Dixi /4nquam vemedium, Nam hujuf-

]

modi ipfius commoditatis utendi fruendi

D

venditio donatio proprié talis dici nequit,

n

i

utpote que Jure cogente fit.

d

h

d

& II

iin

QUf

Anne, & quomodó pretium

us

l

"

contradüs emptionis: ven-

j

|

ditionis certum efle de-

L

beat?

ä

ä

Otca.

Pretium eertum efh , cujus quan-

N

tiras, que in obligatione verfatur , aut

l

nomine [uo , aut eá demon[iratione,qua

'

i

nominis vice fungitur , quanta fit , oftenditur.

Rel, cred. idcircó v«l fimpli-

di

Princ. l, 6. f de

B

[ade

E

Citef,

W

390

dbob o ebeb

"

citer , abfoluté , & per fe , vel relativé cer-

9s

tum eft. - Pretium abfoluté, fimpliciter,

&

-

M

per fe certum eft, cujus quantitas ab initio

ftatim à contrahentibus immediaté determi-

BW

a.l"fï :

natur: v.g. bec domus mille imperialibus tibi

j

vendita e[fo.

Pretium relativé , vel per re-

lationem ad aliud certum eft, quando con-

g

Ui (

trahentes quidem aliquod pretium ponunt,

illud camen eo referunt , unde vel certum

eorit

lact

€ít, velcertum fieri poteft— Relatio hujuf-

modi fit vel ad prateritum , ut fi dicam

?

.

Ergo.

quanpti fundum . Sempronianum tuemifli , tan-

Yum dabo . quanti modius tritici nudius tevtiug

jl

l

$n foro venditusfuit , tantum

| pre hoc modia

(f

(

f

Á

T lm

dabo. vel ad praíens

quantum pecunia in

cCMarfupto , ia arca etc. ba beo, fpro'vinea hac €c,

J

PxU

Zibi dabos vel ad futurum , & vel ad locum

um

V.g. quanti bodie menfura frumenti in foro ven-

T

detur , zantum pre men[urá bac dabo,Hac domusa

MM

[

ducatis tot , quat psar [upium boc commode con-

! m

pinere poteft , tibi vendita fit, velad perfonam:

IT

quando pretium in alicujus arbitrium collo-

iiv

catur ; fi ad perfonam, vel hzc, in cujus ar-

p

bitrio determinatio pretijj ponitur , expri-

ü////n

mitur , vel non exprimitur, fi exprimitur ,

».

vel una exipfis contrahentibus eft , v.g. Por-

Ái

fum bupc meum eo pretio , quod equum putave-

W

Fs tibi vendo, velalia excranea V.. hic AGer.

Ó

t4n«

i

!

ebeb o dgb

39t

"s

r

.

N

P yanti , quanti Titius aflimaverit , mihi jtcm;.

a

His praenotatis

Q

!

n;. I. Pretium emptionis venditionis,

[cwl

ut hzc valida fit,. certum effe debet.. Prize.

M

$1. In[l. de

Empt. c venditione,

N

Prob:

Incertitudo & generaiiras omnes

LU

m

contractus vitiat. —.drgf? (

ed, !. lls. ä:de V. Og

Ti WJ(L

dem placita

quia duorum vel plurium in ca

Tif

confenfus eflentialiter

funt, qui

bus ijídem

Wij

do é diametro obeít;

placitis rerum incertitu

12

Ergo.

l

,M(

)

s. TI. Ut pretium placitum certitudine

ij/w/(/,',s

abfolurá certum fit, ad emprionem Ven-

77

ditionem validama effentialiter non requiri-

Wi

rur , fed, ut certitudine relativà certum Ht

((

fufficit.

'

IV

Prob: Ad Emption

em vcnditionemva-

errum nece

flarió folüm re-

l li'l)þ

lidam pretium €

n

quiritur, Príge,

Infl. de E, c V. fcd Pedius

s nibil referre ait,pro-

lib. primo de jlipula;ionibu

:jäi

lletur , «n digito o[ten-

riouomine quantitas appe

datur , an vocabulis qutbus

dam demon[iretur 3

quatenus mutuá vice fungantur , qu fAntun-

dem praffent, Finisl.certum efl.. , jf* de R. C

Sed

ergo.

Ad quz pretium , ut certitudo talis ,

quae ad validumEmptionis venditionis con-

tractum neceffarió rcquiritur,refurganreferri

dcbed

&

».

—

322

. Quere ulteriüs , & refpondcbo,

R(W

j

? W

A l

& IV.

m(lï-

gt

Ergone pretium certitudine

n

4

ad Emptionem Venditio-

preix [

nem requifità certum eft ,

m

6!113 a

quando contrahentes di-

f«

L

fic

cunt : res i jufio pretio , aut

g

.

fnii

pretto » quod juflum declarabi-

!ur, vendita fit ?

/S

MU

]

N decidendá hac quzftione diftinctiones

10

l

varias adhibendas efle , nullus erit, qui

J

!

negabit; multàmenim intereft, an res,

) |/

quam partes ita vendere & emere conantur,

üy

x

reium juftum naturale feu vulgare , an le-

gale habeat ; fi naturale , an uterqué con-

Tij

trahentium id fciat, an uterqué ignoret ,

& rem illam pretium juftum legale habe-

W

re putet , utrum rem vendendam pretium

f

vulgare habere alter fciat, alternefciat; file-

11

gale: rurfüs videndum eft, an ambo con-

fiffl

trahentes id perfpe&tum habeant, annonba-

beant, an alcerutri tantüm id notum fit ; fi

tdn

um

&mbo rem vendendam pretium legale ha-

bere

mub od

393

"h bere noverint, ulterius videndum eft, an

v

quantitas pretij legalis ipfos quoqué non la-

teat , an lateat , anuni tabtüm parti id igno-

tumfit. Trem five uterqué, five alteruter

Tl

tantüm quantitatem pretij legalis noverit ,

ij

lj

five ignoraverit , rurfus intereft ; an illud

ll

H

predum lege taxatum fummum tantüm fit,

!l

l

atqué infra fe pretia minora , media, &in-

fima, quibus & non folo fummo venditio

"ö "

fieri folet, habeat:v. g. f/fege cautum fit , ne tri-

/

tici modius pluris , quàm. 6, florenis vendatur ,

l

g tamen ve ipsá à multis (altem minort pretio di-

í

:

l

l

!

!

i

ffrabatur , an fümrmum tantüm non fit, ne-

ué alia pretia minora, quibus emptio fiat,

fub fe habeat , fed illud rei emendz pre-

Ls

tium confticutum foliim fit , illód; emptio.

u

nes illius rei regulariter fían.. Quodnam

25

veró pretium naturale , aut legale fit, infra,

».W;

ubi Juftitia pretij difcutietur , fufiàs dicecur.

u

Nunc, ut circa quaflionem propofitam di-

h

ftindé verfer,

Ti

5;. L. Quando venditor dicit : rer bec

fuflo pretio , ffve pretio , quad juftum declara-

j

bitur, vendita fit , & emptor annuit: uterquó

rem ita venditam pretium folummodo vul-

n-

gare , feu naturale habere fciens, pretium

1-

certitudine ad emptionem vendidonem va-

j

lidam requifitá cercum. non eft, fed incer-

«

B

j

(ume

utïcg. ; :

394

cbéb o ghab

yn i?

A i

tum, atqué venditio prorfus invalida'eft

Prob: Ubi fpecificans incertum eft ,

ab .UNV

m

hoc quoqué fpecificatum incertum effe ne-

cefsé eft ; fed in pofitáà emptionce fpecificans

Jïadi

m&d

pretij incertü eft: Nam hoc vel eft pretium ju-

ftum:velarbitriü;fi pretiü juftü: hoc in pun&to

mfoï

AE

non confiftere, fed fuam latitudinem , intra

p n

quam tria pretia,infimum five pium, medium

T

fcu moderatum , &furhum feu rigorofumin

uml

vernacula: Pet actínae/mittfere/ ui» hod

fté 9Infit[ag : affignantur , ex infra dicen-

j

J 1

dis certumeft: confequentér quale pretium

alter intelligat , alter i

[

gnorat; cum juxta

E

TA

rradita per /y ju/fo pretio nihil cer& , fed plu-

racerta, quz fingula tamen nonintendun-

K

tur, exprimantur; quomodócrgó duorum

! PFC[

in idem placitum confenfus efle poteft? fi

s

Dunt

arbitrium , hoc quale fit , an boni viri, an

partium contrahentium , an rerüi , rurfum

Qu

Á

ii

incertum eft, fiquidem per 7 quod "llum av«

bitrabitur, nullum horum arbitrium determi-

!

M

pacé cligitur , cum nulla perfona determi-

ii

netur , quod camen ad . cerditudinem pretij

radone arbittij omnino neceffarium eft.

lm,

TT

med, 8. 1. Infl, de E, cf V. & l, ult, Cod. de C.

E. F. nequé dicas: contrahentes predic-

:

- $ -

.:,

;iäc

"

tis Yerbis in arbitrium fui Judicis compro-

mitunt; ergo, Quia, cum verba illa ad

F;l

ar-

cbeb o dub

395

Wa'c,grbitrium tam ipforum contrahentium ,

li

V iquàm judicis, autalicujusteruj, qualeenim

"wex his arbitrium eligatur ,. fatis non. expri-

"it mirur , de fe indifferentia func , illud arbi-

"t trium ad perfonam judicis divinatione qua;

''3 dam folüm trahitur; qua dívinata determi-

": natio ad pretium emptionis certum redden-

": dum inhabilis eft, . Fíz. zed; l. uits Cod.. de

T0

Contrab, empt. ergo & fpecificatum, feu pre-

ll

tiumincertum eft; fed ubi pretiumemptio-

TU

nis & venditionis incertum eft, emptio ven:

d

diiio invalida eft, — 4rgzo prínc, $. 1, Inff, de

ul

C. .Eo. FinQ mgdo ej

U

ud, $.A, cf L 15, Cod. de C E.

IN

G F. ergo.

If

IN

x. Il Siemptor& venditorrei venden-

I

QU

d& preriumaliquod legale eflc falsó fibi per-

Wa !.

fuadentes: res 2/a juflo pretio empta[it , con-

i

u

tl

trahant , emptio venditio quafi nullo ptetio

ftamuto pro nihilo eft. — &/4rgte z. med. $. Y

xlu

y

j

1

Infl. de Empt. vend, c li, Cod. de Contraln

1dct

empti & veud;

! U

o

Prob: Idem eft non effe, ac ignorari,

"

med; l. 77. f. de C, E. fed hujufmodi pre-

d

tium, quantumfit, veréignoratur ; fiqui-

K

dem maximaincertitudo ibidem ubeft, ubi

j

fpecificans in rerum naturá nequidem eft $

10

Ergo.

r

.. III. Eodem modo, fi contrahentium

"

unus

396

dbeb o ebi

unus mercem pretium folürm naturale habe-. jv

re fciat , alter veró illi ptetium legale effe fal-

f o

só fibi perfüadeat ; emptio venditio fubfü-

f;cmlt*

pràpofitáfpecificartione pretij inita invalida

av

&nulla eft.

«f

Ptob: Mutuus inidem pretium confen-

p«

fus non adeft ; fedubi mutuus inidem pre-

iv

tium confenfusnon adeft , emptio venditio

:miüm

nulla & invalida eft: Ergo.

nig

&. IV. Si venditio rei, cuialterutrà vel

n

utráqué parteignorante pretium legale con-

cintt

fticutum eft, ita concepta fit: bec res ju/fo pre-

;crm

Jio tibi vendita fit , cadem pariter nulla &

at

invalida eft.

W ! J

Prob: In hujufmodi venditione /y pre-

d: 50 1

$io iu//o non ad precium legale , ignoti enim

wtli

nulla cupido , atj;nihil volitum, nifi cogni-

vili

tum , fed ad pretium naturale , fi non ab

A

utrád; , faltem ab alterutrá 'contrahentium

mát

parte refertur : ergo pfetium vel fimplici-

ter incertum , vel non idem ftatuitur :

TT

&il

Ergo.

A

y. V.Si emptor& venditor rem,quam

[

in contractum emptionis venditionis dedu-

9

€ere intendunt , certum pretium legale hae

bere aliundé jäm fciant, fivé illius quanti-

(

tas ambobus , fivé alcerutri, five neutri per-

l |

!4!41;1'4

yuffo

-fpc&aüc » ia emant & vendant: Jac re;

j'e-

:

li

dbdb o diab

397

thipretio tibi vendira fit , pretium certitudine

1(ad emptionem venditionem validam requi-

&jfià certum eft , emptio vendicio valida , &

ftatim perfecta eft, modó pretium illud lc-

fummum tancüm non fit.

"n gale

a

Prob: Pars prior. Quamvis contra-

5* hentesquantitatem juíli pretij, de quocon-

veniunt , nonexprimant , & fortaffis, quoni-

h

Ws

am ignorant, exprimere non poflint, atta-

L IV

men,cüm rem juítopretio vendere, & eme-

[

re intendant, pretiumaliud , quáàm quod le-

b

etaxatum eft , verba enimjuxta fubjectam

materiam intelligenda funt, & nullus aliud

dicere, & aliud mente agitare creditur. £s

H W'

opht

med; $, 2.1.7. f. de Supellintelligere, cenfen-

dinon funt; fed pretium hoc, eftó quantita-

D

«l

"

tem illius partes ignorent, quia certum re«

n

N

verà volo, fi id , quod volo, àme fpecifica-

tum fit,etiamfi quantum fit,ignorem, cüm,

L

j

quemadmodüm certa quantitas voliti fpeci-

ficativum eft , ita & (ignareliquaefle poflunt:

M

"

certum efL. princ.L. 6. ff.de R.C. ergo:fed ubi

pretium certum intervenit, cateris paribus

s 1

d

emptio valida eft.ag2. $. 1. 1n/f, de empt.vend.

l.15. C. de contrab. empt: ergo.

j

v

Prob: pars pofterior. 57;4, quod venieritape

")

Pa*reat,quid,quale,qüdm & fet.fit pretiu.et porà

venit;perfeéta emptio efl. med. l. g, ff de pericut,

"

ergo

398

CO5 o C565

A

,

ergo emptio venditio prezio jv//o, quod lepis !

u

;

timum , in favorem utriusQ; partis ftatütum

)

eft, fa&a,ftatim perfe&a cít,

Prob: conid,

g

ponamus pretium t3odij frumenti in £a«

i t

rem utriusq; pattisftatutum 6. florenos ; dej

nonne venditio hecz bic »odius frumentio, "

florenis tibi veuditusfff: | exmptio venditio fta« ?W

rimperfedta eft ? eccur ftante eàdem taxati« 1

one venditio : /ic modius frumentitibi pretia 1roni

MD0

juffa venditus fit , latim perfe&tanon fit? cüm

L]

mitat

idem pretium figüificet,

veicet

Dixi $£ z»edà Pïttiam illud iegdle flthz".-.-

N

iibos daniu non[it.

Sienim prétium fuüms

t

mutm tantür fit , idd; pacifcentesambo;vel

a

altetuter fciat, contrahendo js//o pre£i ob

pretij incertitudinern nihil agit: fiquidem ;

hnci

quandóv.p, ge libya carpis pluris bazeo vene

'H;parl

n

daiir s lege tautüm efl eadem tamen modó de-

Bu tds

cem, tnodó 9. nümmnis reipfáà pluribus ven«

trbis

ditur, ille, qui hóoc fciensju//opretio contra«

a

hit, tiéc fummo , tiec tmédio ; nec infimo $

quia, quod intendit,non éxprirmit,neqd; ,quas

nj

itel

le ex illisjuftutn tantüm fit; legeaut confue-

tüdine declaratüm eft , pretium etenim illud

Qiuf

|

àfupetiore ftatutum juftutn folüm non eft;

W

fed terminustantüm pretijjuíti , extra quem;

|

(P $24

fi pretium conftituatur , hoc juftitiá caret,

Cl/r l

«ontrahere cenfetur, Diverfum turfüm ob-

"

tiné«

ddb o eitds

399

!l eineret , fiambo contrahentes pretium à fu-

! periore taxatum non folüm terminum pretij

l Jufti, led verum pretium legale, fivé ejus

", quantitatem ignorent, fivé petfpe&am ha-

'à, beant, efIe credentes, füb verbis predi&is

J

contraherent ; quia hoc cafu pretium cer-

TW

tum,emptionemq fore puto , cüm illud tan-

ht

tüm fit volitum, quod cognitum, quamvis

tiji

erroneé, mnodó circa predicatum fubftanti-

alenon fit$ fedpretium hocineffe jufti ter-

mä

minans cognitutn folüm effet, quodà parte

!l

j [

reicertum eft; ergó & folüm volitam,

itja

Necobfítat, Pozeffità fieri pianoris datia,

h

Bypotbecave ut Fintracertumstempus non [it fo-

ii

luta Pecunia jure emptoris po[[ideatvem ju[to pre-

i

iio iuncæþimmdnm j)rinäl $: 9. 1 16. ]71 de pig:

C Hypothe: ergó venditiot ju/fo pretio ves bac

üW

du

libi vendita fit,valet, Quiacreditori cum de-

n

bitoreeo tempore, quomutuum captispig-

u

horibus dat; pacifci licere, quód, (iintra di-

h]

em cercum pecunia foluta non fuerit, pig-

hora pretio ab arbitrio, & judicioboni viti

j

,

tunc ftatuto fibiempta fint , io Z. $.. folüm

dicitur. Covatt, Tàa»s. 2. F'ariar, Refol. lib. 3.

"]

l(f, |

c4p. 2.. pofl, N,8. Mol. de 7, & . tracd 3. T om.

1

^. difp. 32.4. Pag. 299. Lit. . Brünn. ad L.ff-

li

Ual, Cs de paéfA pianorum N. ó.on veró; quód

:

venditio: bac res pretio juffo tibi vendisa fit ,

B

v

4009

db o dub

js

valida exiftat3 eoquód , fi hoc ibidem fta-

!

oäf

tueretur , hoc cafu videri quodammodó

conditionalem effe venditionem Divus Se-

iq

verus, & Antoninus malé refcripfiflene, &

!mdem

à'Marciano JCto refcriptum hoc is fize Z, $-

m*

ggöm(

9. in confirmationem fuz opinionis peffimé

;

afferretur ; cum , fi pretiumad /y juffum re-

vt

latum fimpliciter certumforet , venditio hu-

il5 ct

jufrnodi non quodammodó condicionalis

eíIe videretur , fed veré ub conditione em-

jisp

»tio fatta,e contratfa obligatioe[fet. Fin. , 81.

QIBUO

Conptrab, empt. fec

kun

p

vt

Anin cafu , quo contractus emptionis

venditionis ob pretij incerritudinem nulius

ul

e(t, penitüs nihil actum eft, An faltem ne-

"

otium illud in vim contractüs innominati

vomin

valet ?

| ;ne/r;

&. Cum Saliceto , Pinello, Gomez,

"d

etiamfi res fubfequente tempore tradatur ,

nj

ob ince

rütudinem pretij penitüs nihil actum

h

eft.

lt

Prob: Contractus innominatus, corn-

il

tràáctus verus, & realis eft ergo unà cumre

& duorum vel pluriumin idem placitum &c.

Confenfus intervenire debet ; atqui in cafu

dato hic nullo modo intetvenit , alioquin

emptio venditio fubfifteret : Ergo.

ec

1f

Ad-

Textus,A. 6 ff-. de Prefeript, verlis, quem

f

Vcrï

eotbo db

40l

lg

! verfarij Sententiz fuz füundamentum cre-

l'-l BN

' dunt, officit, ^ Quiaillecafum toto czlo di-

(

l

lec

veríüà quælhopc propofità comprehendit

ul

fiquidem non ideó, eító contrahentes ver-

M !

lUt

N

bisempt:oni & venditioni proprijs ufi fint,

venditto nulla eft, quià pretium incertumin

d("'r

nX

illà ftatutum fuit, fed quiaeodem planénul-

l

d

"Jf

loftatutofactum certum, refectiofcilicet a-

ü

M

Wi

liüs certz infalz: contra przdidumtextum

aliàs przze, L 115. ff.de V. 0. — lofurgeret, pro

,

Mli

precoconftituta, eoquefine, utalia refice-

retur , infulatradita fuit, idcircó non ob in-

'tmpaþ;

certitudinem, fed obnon pofitionem pre-

T

tjnon venditionem, Zrgzo.prizc $.3. inf. de

It

[

'

E.c^F.

Sed civili intentione contractum

14

innominatum 4e u£ facias elle, incertid; , i4

eff : pra[eriptis verbis med.S. 2.L.7. ff. de Pactis

Mi

agendum efle 4,.6. Redáé dicitur; verba

"&&0' |

enim Juxta fubjectam materiam, &non ma-

j

tetia juxta verba intelligenda eft;zatura enine

conditum efl , utplura [int negotia, quàm voca-

bula, V. 4. ff-de Prafcript, verbis,

hi

:'I

f

& V,

u

Jf

An pretium, finulla quidem

i

nti-

"

ejus quantitasácontrahe

^

bus

SIG

492

etob o h35

bus exprimatur, illud tamen )

velad tempus prætcrltum EG. .

bhanc rem tanti, quanti tu emi -

j

ff quantislle , quiam tibi vendi-

pbl

dit , vel dona*wt emit , 4 teema.ïdec

Pt

Vel ad præfcns bac res pecunia,

3

quam n facculo , marfupto boc

fd 7

CI[U

arcá bacyoeltanti, quantuminar-

- pj

cá habeo , mihi emptafit, V elad,

futurum , v.g.pro modio boc;.

fi*umenn tanti ,

quann hic proxi- hi I

i Ula

mis nundinis vendetur , tibi þl*va,

T

snodiuus bic fmmmfz tanti qmnü il

MY

illecras inforo-vendetur , tibi-utt-qy

iL

ditus fits yeferatur, fumecntcr '

p

certum fit, & emptionem;

lj

venditionem validam con-m

RUT

ftituat ?

M

s!. Prc.

dbib o dbdt

403

Retium, fiillud, fiveàpartibushu.

i

jus quantitatem. determinacam

!

m

fcientibus, five ignorantibus, fi-

, Veunálciente, alterá ignorante ad przteri-

"I tum certum referatur , fufficienter certum

lj efl, & emptionem validam ,(tatimqd; czteris

, paribus perfe&tam conftituit, $. 1. . 7.4. 37«

V E de C. E. med, l, 8. ff- de Pericul, cà- commad,

Prob: illud. Ubi fpecificans certum

f!f

'

eft, fpecificatum ab hoc etiam certum eft;

j

JJ fed tam . evidenti venditiose 1pecificans cer-

Mi

certum eft ; magis enim ignoratur quanti res

empta fft , quam in rei veritate ipcertum eff. fim,

I $. 1.47. .f- de C. E. ergos ergó. Sed pretium

"

j

j

|

l

|

!

certum cateris paribus emptionem venditi-

onem validam coní(Lituit; ergo.

l

,

Prob: illat: 1deó pretium certitudine

|

I

abfolutá certum v. g. quandó duo: ^ac u-

"m

V gea centum imperialibus tibi eendita frt , conve-

( "

; Diunt, czteris paribus emptionem venditi-

F,q

onem validam conítituit, quia, cüm /y cen-

!f/| t2 unam certam quantitatem inrei verita-

,,te tantüm fignificet, vera conventio de re

"; certá pro certo pretioà parte rei tradendà

1l eft; fed pretium ad przteritum certum v. g,

vineam banc tanti , quanti tu emifli ,abs te ema,

n

relatum, unum certum pretium, illud fcili-

cet; quo vineamillam emifti,à partezeitaa-

C2

£uin

Qw

t

ddb o dtgb

494

j

tum'fïg"'iüca.t , nihil enim intere(T; an res

jv

verbis proprijsdefignetur, an veró fufficien-

ter demonftretur. féz. J. 6. ff. de R.C.

Ergo (

p

&hzc derecertápro pretioàparte reicerto

tradendà veta conventio eft; ergo & hoc:;oü?

Y

emptioncm validam conítituit,

Prob: Hoc. Venditio hujusmodi f£milis «

ef fab conditione dec prætsräto f^

& venditio- d

pi , quia fi resempta non fuerit, videtur,quaft ii

37- ütc de P(Cä

fíne pretio facia venditio. frn. med. L.

Contrab, empt Íed emptio veuditio Í

u €on- ii

ditione de praterito inita, reità fc babità ,ai

tam-vis tenere contrabentes conditionem igna- j

rent , catteris paribus (tatim perfecta eft. rg70

Vi

med. & fn. L.37. ff.de R. C. S.um.l. 10. ff.de

3 F'n

cond. In[I : nam conditiones , qua Ad pmfms. vel . i

ifdys

prateritum tempus referuntur , aut ffatim infir-

1MM

NV

mant, automninb non differunt.princ.S. 6. 3. 'A

Pto

100. ff. de verb. obl, JQuaenim per rerum natu-

ram [unt certa , nom morautur obligationem , li- «

càt apud nos incerta fint. fin.d. $. 6. Ergo;fi res d.

antecedenter reverà empta vendita fuit , 11- j

ve utrique, five neutri, five alterutri pretij jj

quantitas cognita fit, càümin illud ipfum pre-, ;

tium quondam determinatum confentiant,; ,,,

emptio venditio cateris paribus ftatim per- .

fe&daeft, Hinc facile

tl

Interes, fivenditori resilla non vendita, "

e

db o d55

403

"

1! fed v; g. donata fuerit, & ita ad przteritum

"* putativum pretium relatum fit, venditio-

^i* nem nullam effe. fin. med,d.l.37. Cüm ven-

"" ditio füb cónditione de praterito nulla fit,

"* fi conditio defecerit. Z, 4. /./.

j

-

R/. 1.

Si pretium ad prafenscertum re-;

L

feratur, intereft, an ratione illius ipfius pre-

Wt

tij emptionis venditioniscelebrandz v: g. Pec

v

if

vinea bis ducatis, quos mar[upium boc , facculus

/

h

Ib

hic ebc. continet ymibiempta fit , anipfius emp-.

V

l

üonis venditionis ineunda pretij determi-

l

[:

nandi caufà v. g; bic bortus tanti , quaptum pre-

/

L

Hj in avcá bac habeo ,mibi emptus fit , ad prafens

i

(j

certum referatur.

Siprius, fivé hoc à par-

" fl

!

tibus ducatorum illorum numerum fcienti-

'I?H D

bus, fivé hunc ignoranribus, fiveillum alte-

n

rà iciente, alteràignorante fiat , emptio ven-

|

ditio ceteris paribus valida , & perfeda eft.

L

Prob: illud. Ubicunqué confeníus ve-

j

h

rus de re pro certo pretio nummario, id eft:

Nü

auctoritate publicà conftitutó, tradenda eft,

|

"

zteris paribus emptio venditio valida con-:

|

;

furgits fivédeindée illud pretium, vel nume-

ro, vel pondere [ quà fpecificatione veteres

j

utebantur, cüm illud ob gravitatem & rudi-

tatem non numerarent, fed./ appenderent.

Schneid: Manzius 446, 1. Inff. de Teflam.ords

wdl Ü

menfurà fpecificecur.

r

i(z sied. n. 7, & 10, ] five

c3

arg-

406

g o dboh

q

"l

arctofn, med : $, x.l. a. ff.. de contrab: empt

rinc, l. X ff. de rer : permut: empti enim fídes ac

luaïï

vendii finà quantitate NB.( non precife fine

at

numeratione, fiquidem hzc pretijfignifican-

ii

di caufá, quod & per alia fieri poteft, folüm

"u

requiritur) zw/a eff, princ. l. 9. C.de contrab:

(

tm]?fï Cl'gO,

14

Prob: hoc,

Pretium itàfpecificatum ap-

"

XP

paret, quid, quale, quantumfit, &puré ve-

ioeti

nic( marfupium enim, vel facculum ducatos

tU

veré continere fuppono, alias eadem, que

al

q..

fupra; inferenda)ergo perfecza eff emptio. prizc.

n

^.

ssed.[.8, ff- de perical, &* commod: pofteriüs *

[/I

Uil

T

ulceriüs refert: anutrid; quantitas pecuniz ar-

cz, marfupio , facculo inclufz antecedenter

"

jamnora, forté quód hecipfis prafentibus &

nil

accendentibus priüs numerata fuiílet, velam-

Si illud:

t

bobus, vel alterucri ignota fuerit.

DN

emptio venditio valida, ftatimd; Perfectaeft.

dd

Prob: Per hujusmodi relationem quanti-

us

tas certa, & jam determinata pretij fpecifica-

tur; ergo emptio venditio valida& perfecta

iny

tl

cít.ipit: med: L8. ff-de pericul. f commod.fihoc:

al

emptio venditio quidem valet, fed imperfe-

J

nfe

€ta ett.

J

Prob: Hujuszmodi emptio , quantum in arca

1

t

labeo , valet , nec enimiucertum efl pretiumam

V

evidenti venditione, princ.$. um 1. 7., f de C, F.

u

ut-

407

hi5 o db

efIe debeat, oftendi-

f;ygm

, utpoté quod quantum

! hi

Et magis non appa-

4j 4.

tur. »:ed .. 6. ]f.dc R:C.

fed fi id non

]j

ret, quantum in a

rcáhabeam;

quantum fit, emptio

apparet, quid , quale,

imperfeà

a eft. argto. init.m

ed. l, 8.ff.de Peri-

!

'(WQ

cul. € eom

mod.ideó enim,fi determinatio pre-

ertiz commiffàfic, emptio

tij certz perfone t

Y Mj

valida , fed imperfe

&aeít, & fub condidone

efl , pretium deft-

L

expreflà: frille , qui nominatus

niverit, faca intelligitur;

quia, quantum

Lb

ftenditur, fed

VU

prcciu

m effe debeat, quide O

uancum fit, non apparet,

med. $.t1.

Inft, de

!

IH

'yll "i

empt. vend. iL ult. C. de contrab: empt. ergo.

ümiïiccr

E. 5.

Quandó pretiumad futurum cer-

il

b&

tum v.g. hi

c modius fmmmti tanti , quantt' pro-

ximádie 54

bbathi vendetur , tibi venditus fit ,

jl

n

pretium fufhcient

er certum eft, & fubhae

&us emptionis fabfiftit,

|

conditione contra

fed donec diesilla adv

enerit, atd; venditio-

ï

(

nes frumentiplureseo

dem pretio fa&z fint,

imperfectus eft, argto. m

ed. 8 x .Infl.de E. V.

rl),

Hinc neuter contra-

e Lult.C.de C.E. V.

/

terme

dio absd; alterius

hentiurn tempore ín

eonfeníu tefilire pot

eft, fed & diem prafix-

u

am,

& venditiones illiusdiei in foro com.

muniter fac&as,

quemadmodüm,quifub con-

(n

(ivà contrahunt, conditionis

.E.

ditiong (qspcn

even-

W

Cc4

408

'ææoææ"

K

eventum, ut emptrionem venditionem, in

W |

quáin pretium cercum confenfum eft, inter

& cam;, ia quà pretium Incertum flatutum

TU

eít, difcrimenfit, exfpe&are tenetur; die

j

ia ((

veró prafixá exiftente, & pluribus venditi-

onibus eodem pretio factis, à potiori enim

4 !Cd

denominatio defumitur, pradictus contra.

m

. &usperficitur, & pretium, pretio in vendi-

.

tionibus fori dieillà fz

piüs adhibito , zqua-

Wln

le perfolvi debet, Z.2. /./.

Sed

pCCUl

Oh )

Quid f dieillà nulla venditio frumenti'

Kfacta fusrite

Ua

E. Venditiotunc retró pro nihilo erit,

cunilal

J

t Dl

quifi nullo pretio ftatuto. £z.;ed, $.1. Infl.de

»

erapt: vend. i l. g. C. decontrah: erpt: hacte-

usdictis aec

&

at

- Obeft t Mempretiumin numerata pecu-

wia confiiere debet, princ. $.2.. Infl.deempt: c

(üi

vend: ergo venditio: vimea beo his ducatis , quas

anar[uptum boc , facculus hic. efc, continet , mihi

ET

eripta fit, invalida eft , utpote cujus pretium

ad numerum ftatutum non fuit, quiaurredé

WïPC

Schoeid: d d.8. 2, 2 med. n.1. atbitrari vide-

(

tur, /ynumerata nonà numero , acfi, ut emp-

T

tio venditio validafit, pecunia per nume-

Vl

rum ípecificari neceflarió debeat, fedànum-

mo, id eft; utilla valida fit, ejus pretium in

:ïtn [

materiá, formá publicá percuffá, quantum-

M

de-

)

Hüävaleredcbeat. defignatá , confiftere

mf

bs-

Ws o duP

409

lbm,

beat, derivatur. Quemadmodüàm ex'con-

W

Tl

cextu obyec?: $. P $. 1. L. a. ff decontrab: empt:

t

"

faris colligicur, & prob: /y sumerata eft diffe-

L

rentia pecuniz ut fic.fiz, /.88, J 1^78. ff deF.$,

IDI)!

quia pecuia nomine nuosn ja/üm numerata pecu-

DU[]i

]

4

nia: fed omnes ves , tàm - [olt, quàm mobiles , e

m

1àm corpora , quàm juracontinentur.l. 222 ff de

V. $, cum pecunia. [ianificatto ad ea referatur ,

::K;'llï"

Ergo fi

quain patrimonio fant. frn.l.5. fj -eod,

pecuniz adijciatur: aliquid , à rebus tàm

im,':;

íoli , quàm mobilibus, tàm corporibus ,

quàm juribus contra diftindtum, ut quaz pe-

yw

cunia numerata non funt, fignificare debet:

r

aít nifi materiam formá publicà percuflam

ll

&c. Sedrem ad numerum dandam fignifi-

cct, pecuniz ut fic differentia non eft, cám

l ?'*J'

camitàà non pecuniá numeratà non diftin-

ij

guat; ergo.

j

Ned; movet, fi inftes: Pecunia , que

u

in arcaefl : nom mumerata pecuuia , fed spf&

!DU

l

corpora mummorum continentur, princ. ;

If

6, l. 30. L, ct ff. de Leg. V.. quia fpecies cít.

; j

fn.d. S 6. Ergo venditio: bec "'ytz64 , his

——

ducatts, qui1n bac arcá [ant , mibiempta frt,

" | tamen numeratam

pecuniam non continet;

[

!

o

g

es, quemadmo-

a

Waerzo. quia per allegatas le

A

k

; du

m per fía: $. 4« l4 ff eod: fcertum cor-

p

W

Cc4

416.

dbeb o ehet

pus uummorum relitium [rt , ut puta cen-

" "

m

zum , que n arca babet , legavit: tunc fun-

quit

x

dq legato effe compamndum credo: pecuni-

)!

am numeratam intervenire abfoluté & fim-

o

$ a«

pliciter non negatur, fed per allegata verba

x&t

nontàm quantitatem nummorum illorum,

,

quàm ipfosnummos, quatenüs cercum valo-

h

«

remimpofirumcontinenz przcife incendifo-

DT

]üm affirmatur. argto A. Jf'r de Leg. 3.

p

idcircó & dari pracife debent, necalijillorum

dl

locofubftitui poffunt, atd; periculo illius, cut

fur

tradendi,func.

Ned; terret, fiurgeas: Nonubicund; pc-

vll

cunia intervenit, cateris aribus etiam emptio

nä&

venditio ritéfacta eft: ut ecce deditibi pec*-

1rmol

viam , ut mibi Sticbum dares, . Utrum id

Jj

contratíás gemnus pro portione emptioms c7

af

Ll

(S

venditionis efl 2 a2 nulla bic ala obligatro

UW

eff , quàm ob rem dati ,ve uon fecutat 1m

0f

quod proclrvtor fum. princ, l.ult, fF. deC ond.

&i

(

cauf. dat. eóc. Ergo pecunia non fimplici-

[T

ter certa, fed pernumerum fpecificata, ut pre-

tium ineffc precij conftituatur, neceflarió re-

TPU«

Ill

quiritur; ergo. Siquidem dift. anc. ubicund;

pecunia auchoritrate publicàánon percuffa,vel , u

g

cm ccrg

gs valor defignatusnon eft, fed v.

D

in

d5 o db

ATU

T

n

[

intütum vevotatus , vclquz ,nonquia tantum

1 !

I

valorem publicé fibi impofitum continet, &

1

formaliter, fed quia talis materia eft, & mate-

rialiter intervenit, ermnptio cateris etiam pari-

m'*

H

bus rite facta non eft, Cdtur, fecüs, Ngrur.

U

ant: Diftinctionem hanc JCtus Paulus dum

hii

$, 1. /.5. Infequentia prorumpit: && f/quidem

ecuniam dem, ut vem acciptam: emptio e* vent

ditio efl, Sin autemrem do, ut rem accipiam: quia

h

i

non placet permutationem rerum emptionem effe :

! ..JW,]

dubium non eft nafci civilem obligationem Cec.

fuggerit.

Ned; 2. hujufmodiEmptio : quanti tu e-

iij //l

rlm')

mi[li,me priüs emptore czteris paribusabfo-

luté & valida, & perfe&taeft; ergo etiamhu-

(M-

jufmodi emptio : quamtum pretsj im arca babeos

»l

quia $. 1./.7. ff.de Contrab: empr: invicem com-

!

^

parantur, . Cüm quoad certitudinem fibifi-

T

miles effe , ibidem folüm affirmetur; quaío:

l"

"mij

nonne inftrumento emptionis prioris allega»

/W»/

to pretium quantum apparet; regulariterne

hn

& illudarcáapertà apparet? nonneut fciatur,

"a

uancum hzc contineat, numerationc opus

eít; & cur quoad perfectionem hujufmodi

emptio magis illiusmodi , cujus pretium ad

ï

futurum certum , velhominis arbitrium r6«

qï

fercur, equiparanda non fic ?

lL

ï

»

: 50 VI.

412

£ o 025

"

[ i

&. VI.

i^

"

E1 gone & pretium ad Em-

«

" ptionem Venditionem vali-

h

Hq

dam conílituendam fatis

& J

certum eft, fiilludarbitrio

p

-hominis

determinandum

vt

" remlittatur ?

ton

fs

Retium in arbitrium hominis re-

lactum, ut fub conditione con-

1'/5

szlp

m

traQtus emptionis vendicionis

p

&arc poffit , fatis certum efle poreft.

(!M

Prob: Ex fcqucntlbus

fl

5;. II. Si determinatio pretijar bitrio in-

d

certz, fcu non expreflic pexfonæ commif-

qma

fafic, vel quod in idem incidit, fiprecium

Yi

ad per (onam incertam I'CFCI'REU['

pretc um

w

incertum , ac emptio venditio abfolute in-

valida eft. 4rgzo, $. x. Inff. de Empt. vend,

/

princ, l, 25.. f. locat. junct. princ. Inff. eod,

[4

hn

if

Prob: Incertitudo fpecificantis , fpeci-

,

ficatum « quoq;incercum reddit ; nemo enim

n

dac, quod non habet; ergo. Hinc

nl

E H

—b odb

413

^&. III. Si contrahentes : bac ves zanti ,

uanti duo à nobis eligendi ellimaverint , tibi

vendita fit , conveniant, emptio vendicio

er nulla eft.

parit

Prob: Individua vaga , & homines in-

[ n

certi., qui pretium ftatuere poffint, non

dantur; ergo pretium ad aliquod incerctum

(

modó fpcciücandum refertur ; ergo.

z. IV. Si pretium in arbitrium unius ex

AUA

11:

contrahentibus rcferatur , illud quidcm cer-

tum eít , attamen emptio. venditio nullius

momenti eft. — 47gro fíz. L. 8, ff. de O. & A.

Y

m

l

L. 17.$. 2. F 46.ff. de F. O. illud patcbit,prOb:

hoc, lllud conflat imperfecium e[je negotium ,

il

cum €

mere volenti fic. venditor dicit ,. quanti

velis , quanti àaquum putave

yris, quanti aftimae

Id

veris, babebis emptum. $. 1. l. 3. f- de C. E.

ii

eft: venditio nullaef. . med, 1. ^r. [f de C. E.

uia malls promi[fo pote[ft confiffere , que ex

jl

un, l,

veluntate promittentis flatums capit. — $,

108, ff. de .O.

debet in arbitrium rei confer-

h

Nequée enim

j

4. 1. 7. ff. de C. E. eà quad

zi , an fit obfiricfus.

dare nifi velis , cogi non

po[[s.. Med. L. 8. ff- de

0. c A. Ergo.

Prob: Ant: 77 veza

lenti ci- ementis vee

luntatem collatá condutione comparandi , quia

um

'w'n 4d[lringit nece ffitate contrabenites., €

ta-

!

414

m ozm

muh

tamen contractus Émptonis venditionis

QU

contractus bilateralis per fe ultró citroque

o

obligatorius fit, — Fim. med, I. 19. ff. de V. $,

ex quo , fi validus fit , in ucroque contra-

y'

«

hente juris vinculum, quo neceflitace uterq;

adítringitur. Prígc. In[]. de Obliz .rcgulariter

il

oriri debet ; fi enimhujufmrmnodi empto ven-

oj

ditio fubfiíteret , hic vel ille ned; ad condi-

dii

donem ponendam. A4refo ffm. med. $. 1.

H

In[l, de Empt, ef Vend, l. ult. Cod. de Contrah,

empz. ned; ad rem , vel pretium praftan-

gwlz

dum neceffitate ad ftringetur : quiarefpectu

(

ejufdemrei obligarum, & liberum quempiam

"

eíle, contradictoria effe videntur ; fi veró

ag

emptio venditio hujuífmodi valida foret ,

R

emptor v.g. quia contradus eflec, ad pre-

mf

tium adítringeretur, & rurfus, cum propriam

|

ul

fuam voluntatem pro menfurá haberet , li-

a

ber foret: o/lieatio nullaeff. Princ, l. 3. Cod. de

C.E.e* F. fccf in arbitrium unius ex contra-

yn

hentibus pretij decerminatione collatà in

3

vendenris, vel ementis voluntatem compa-

Ii

randi conditio collataeft, «/4rgto fís. me4.d.

J/

gf.fx. Inft, cf (,ult.Cod. Ergo.

of

E. V. Si determinatio pretii contra&äs

"Wplm

emptionis venditionisin ar

bitrium períonae

ndlgn

li-

m

"

terüa certs ac decerminate conferatur :

cet

N

db ob .

—.,4 I'-s

1"kfIOn*

cet multa dubitatio multis antiqua pruden-

m

tiz Cultoribus , conftaretne venditio tali

l

modo concepta, nec ne , Tefle $. 1. Inff. de

WN

!

Empt: & Fend: & l.15. Cod.de C. B.e V. ex-

orta fit, inter quos tamen JCtus Cajus, ut,

IL)

IN

qui jam longé ance Noftri Sacratiflimi Prin-

cipis decifionem Przzc. £. 2s. ff locat. con-

)*r:

h

dubf. conduttionem (qua proxima eft em-

J

tioni (5* venditioni , jjfdemquà juris ve-

ï

iA

ulis confrfhit, Princ. Infl, de locattone ee

[ J

pi

condutc, " þb conditione quanti Titius

" N

N

effimaverit ,. flare , eideri afferit , moinüs

recté numeraturpretium , ut emptio vendi-

T

!

tio fub conditione, donec pretium defini-

tum fuerit, flec, nihilominüs fufficienter

J

certum eft. Prob: Decifio Imp. Juftiniani

li

ita con[hituit , ut quotiens ffc compofrta frt

V

yenditio , pretium fufficienter cercum effet,

J

& fub ba conditione [laret. contratfus.

r

med. ,1. Inft. de Empt. t9. Vend, fm.

lj

princ. l, ult. Cod, de C. E. &5 V, inucili-

tatem commerciorum, ob contrahentium

fimplicitatem , &infcitiam , ftante quà hos

condigna rerum preriá frpiiis larent, ac pro-

::

ane

&

'

ï

ind& perito alicui a[timarori ea dcts;rmin

416

7 -Mo

vda.rclinqucnda funt; ergo. .Prob:; Confq£

jil

veteres Juris confulti contractusalios , quo-

rum materia ad certe períónz arbitrium de-

]

ju

D

rerminandae relatae erant , tanquam materias

certas habentes approbarunt , quemadmo-

m

ümc

düm Ulpianus Las. j, de V. O. ftipulatio-

riti.

nem, Celfus Prz'izc. ^ 7j- ]?" pro fOClO: So-

ficit

Cietatem 5 eccur emptio venditio , cujus

Gion

pretium arbitrio certz & determinat& per-

p

fone tertiz determinandum relin guitur, tani-

a

quàm contractus cateris paribus materiam

w

UP

certam habens, . & validus, e(tóimperfectus,

óm

approbari non poflet ?

m

Dixi fab conditione , donec pretium

u

W vt

defnitu'm fïænt, ]let(y*c. Nam contractus

hic, donec perfona , cujus arbitrio deter-

tint

minatio pretij commifla eft ( quz a illu

fM,Fh

denominandum cogi non poteít, 4f7g/o

d

z. taed, $. . lnfl. de Empt. e9 Vend. «

L. ult, Cod. de C. E. e*: V. fiquidemillaex

qualc:

CQ

aliorum contra&u non obligatur, nec res

quin

inter aliosacta cam ligat, ned; Prator quem-

V

piamarbitrum effe , qui idnon recepit , co-

(Il/,' |/

'git. G 1. 1.3. f de Recept. qui arbit, €5€,)

äfbcn]

dcfiniverit , conditionalis eft. —.47g70 fmis

"]

N

V

fa.

*

dchoo d

A?

n

fu. med, d. L a$: Cod.. de. Contrab, esupt,

Q

nam idipfum actumefl,ne aliter empüo venditio

Kndc

fft , quàm ut Titius v. g-arbitratus (it.ffn, d. 7j.

1

Ng

ff-?rofocis.

Confequenter, fi perfona prae-

Íícriptapretium determinaverit( quod fecun.

düm communem zflimationem fieri deber.

111

grinc.l.63. ff.Ad l. falcid) emptio venditio per-

]

)

ficirur, &omnimodó fecundüàm ejusaftima-

n

tionem pretium períolvi, quamvis illud vel

a

wl

emptori nimis magnum, vel venditorinimis

t

parvum videatur, & restradi debet. ut emp-

n

"

f

tioad effectum perducatur. fs. zed: d. $. Ip /ff.

b med.d.l.ult,C. Modó pretium manifefté

iniquum non fit, aret2/.79. ff.Tro facio, cum,

Ij 97;:

cüm & hec contractus bonz fidcei fit, tum,

125

"

iMfp

ciüm veldeminimis pratornon curer, /. 4 ff

de Inintegi reff. Tum, quódres bon4 fíde ven-

n

dita , propter mipimam cau[am inempta nop fferi,

hl

j

!

L54.ff.de C,E, Sed fibi, quod in arbitrium

W

tercij

compromiferit , imputare

debet.

quale autem pretium manifefté iniquum di.

1

catur, arbitrio prudenris jüdicis relinquo,

1

]

!

7/

quinon folümctortiés, quotiésultra dimidium

J»

jufti pretij pertext.expreffum/ 2. C.ze Refcind,

cend: verum etiam, fiin fümmá minori pars

j)

»

lefafuerit, reductionem concedert.

Idcirc

"

Jj

ditiov. g. qui pretium certum nominare de-

terminatus, pretium manifefté iniquum fta-

tucn.

P

418

dbeb o dbs

tuente, contractusquidemità, utrefilire non

Aiceat, abfolvitur, attamen , quoniam fer? e«

|j

psens eft perfonam arbitrio fubflituentium, ut,

iil

quia fperent , eum recf2 arbitratürum , idfaciant,

i )54

non quia vel immodiceobligari velint, L.:o ff.de

)ï Inj

Oreris libert.ad judicem, qui pretiumjuxtabo-

j

nv

ni virijudicium adequitatem reducat, recur-

fus datur,

Arbitrorum egim genera funt dua,

v

V

unum ejusmodi,ut , frvé equum fit , fVveiniquum,

I

qarere debeamus.

Qued obfervatur , cim ex

v

compromiffo ad Arbitrum itum efl, Alterum e-

r pï(

«

jusmodi , ut ad boni viri arbitrium( qui non

Stoicé, dequoSenecainprinc Epiff. 4.1.1tàad

Ü

lia

Lucilium fcribens: vir bonus tam citó nec freri

n9/ f//

vt

otefl , nec intelligi: Jfc quem nunc virum . bo-

aum dicam? bujus fecunda note , nam ille alter

ml

fortafs? tanquam phenix femel anno quingente-

N

fimo nafcitur , nec eff mirum , ex intervallomag-

'71?! |

na generari. agit; neque oppofitivéad civem

t

bonum, uti ab Arift: J/b, 11. Ethicor. cap.3.e*

,minati

lib. 3.Polit: cap. 4.. Ubi,quenam viri boni,

P"IM(

.& civis bonidifferentiafit, oftendit, & mul-

inffrh

toscives bonos, fed nonvirosbonoseflfe do-

hum

cet, accipitur ; fed Juridicé, pro eo, qui vel

oca

ab experientiá, vel naturz beneficio, velà

97

fingulari artificio reialicui dubia, & incerta

Wy,

definiendz & determinanda[ peritis namd;

'm, [/]

CICI-

infuá arte credendum efletrito axiomat

"d

d

tur)

engb o dho

»- 19 I 4

t

tur] aptus eft. Bechmann 444 7. ff. de: C. E.

l &fh

Er771

^ u

eirca ffáems fumicur ] redis? debeat.

nomizatim per[ona fit comprebenfa , cujus arbá-

v

tratü fíat . med. j fin, l. 76. ff. pro focio.argto.

4l /

$. 3. Infl. de Obl, ex confenf. princ. $. 3. 1nff. de

aci: fin autem ille , qut nominatus eff , vel nolue-

wm?

vit , velnon potuerit| ia enim contingerepo-

'WI

ceft, uc, eító nominatus pretium decermina-

xp.f,iïg

re voluerit, attamen, vel quód morte prae-

"T

ventus fit, vel quód cognitio quancitatis ve-

M

ri prerij capcum ejus excedat, vel quód merx

/(M

cerminos fuz profeflionis, & artis non con-

L',AL!VL?,

cingat, hinc celpa foret, immifcere ferei adfé

171

non pertipenti, l. 36. ff de R. Iu non poffit]

"T

pretium . defimire: tunc pro nibiloeffe venditio-

1

M

pem ,tamquam nullo pretio flatuto, fin. med. d. S.

l

J

1.Infl. de Empt. vend.ej- l. i$. C. de Contrah:

Mmgl

Siquidem,

Wi

empt: argtol. 44. ff.de V.. 0.

n

quia unusinvito altero ad alicujus tertij deter-

(

minadonem convolare non poteft, cüm à

Ü

perfonámon [it vecedendum ejus , cujus avbitrium

n2

snfertum efl. finist. &3.f.deF. 0. . Ydipfum e-

»

"

nim actum eíft, ne pretium cercum alitet àps

páreat, quàm ut nominatusarbitracus eft.arg«

4

to. finis l. 75. jf-Pro focio. — Si [ab conditioneres

d

"yenterit , fiquidem defecerit conditio, nulla eft

emptio. med. l. $. ff.de Pericul &

3

colm;nod; Ha-

Qccn'u's di&;s üec

Dd a

Ob-

429

ET

Obftat 1. Ideó, fi pretiumin perfonam

(

u

u

incertam relatum eft, emptio venditio nul-

laeft, quiapretium incertum eft, fed, fipre-

(C[W

tium inperfonam certam relatum eft, illud e-

)

a

tiam incertum eft, cüm quanti ille, in cujus

2

arbitrium precium relatum fuit, hoc zftima-

(v

turus fit, incercum fit, quumin infinitumil-

1ud zftimareforté poffit; ergo emptio ven-

n uf

ditio pariter nulla eft.. Cüm concedatur to-

mott

tum, quiafuppofitum muütatur; in majori e-

luntà

e

cenim /y incertum pro eo, quod,quale & quan-

POI

cumfir, non oftenditur: in minori veró pro

quem

€o, quod, quale& quantum fit, quidem o-

Lj

ftenditur; fiquidem illa pecunie fumma,

n

uam Titius determinaverit, incendi demon-

mot

1-4

firatur: fed quale, & quantum fit, modó

"

nonapparet, fumitur.

eün

m

NedQ:;2. .Pretiumarbitrio perfonz certz

uniusex contrahentibus remiffum contrac-

Id

tum emptionis vendicionis vitiat; ergo etiam

yust

pretium certe perfonz tercia remiflum ean-

prct

demvitiat. Siquidem emptio venditio prior

elt

non ideó viriatur , quiataxatio pretij arbitrio

voli

utio

certe perfonz remiíla eft, fed, quia perfone

uniex contrahentibus commiffa fuit, cüm

V

obligatio, qua neceffitate contrahentes non

"T

adfítringit, nulla fit, confequenter, fi caxa-

IT

ertize :

;io Preuj in arbitrium. perfonge certe t

àjt

quo.

L

ib5 o dbit

421.

3 At

" (

uoniam, cüm hzc unacontrahentium non

;kkïnm fit, ex illà relatione fa&á obligatio, quz

neceffitate contrahentesligat, oritur. — Ne-

mægc

!MW

qué in poteftatecontrahentium obligari, nec

ne, eft, collata fit, emptio venditio valet,

"K

licet imperfecta fit,

Ned; fi inftes, Defignatio fuccefforis

'ili

Ü

h

ín univerfum jus, quod teítator tempore

bv

A

|

mortis habet, in nudam & liberamtertij vo-

li

luntatem expreffé, & dire&é conferri non

A

poteít; itad; fi teftator fcripferit: beres effo,

A

quem Cajus voluerit , inftitutio inutilis, priac.

U

l. 33. ff. de Heredibus in[lituendis & teflamen-

L5

A

tum nullum efl. argto med. $. 34. Infl. de Legat.

imó nequé legatum, fi Tiitius voluerit, valet,

)

Ü

fín.l. 52 ff. de Cond: , Demonít; ergoetiam

de(ignauo pretjjin perfonam certam terti-

NU

am rectéconferri non poteft, atqué fi Mzvi-

J

us: domus hec tanti , quantum pretium Sempro-

|

ij

nius defianavverit , tibt vendita fit , convenerit ,

retium inutile, ac emptio venditio nulla

Ü

i

eít.

Przterquam enim, quod ab ultimis

voluntatibus ad actus inter vivos argumen-

:;

tatio bené femper non procedat;ideo TCtus

Cajus;z princ, d. l. ». Inftitutionem illius-

Ü

modi voluntati tertij commiffam inutilem

elle non concludit, quia incerta eít: fed

res decreverunt , teffa-

U d

Q

guia fatis couflanter vete

j

"^H-

421

OO o ïfä

L

enentorum jurád Tpfa per fe firmaa effe oportere , mon

J)'Ue

ex alieno arbitrie pendere ,cui di(po(itioni, ut.

.üdmo

poté à quá tota facultas teftandi Romano.

zum flaxit, omnimodo -(tandum eít.

ld-ü

ms&

j yot

Circó predium in arbitrium tertij collatuin

i

fufficienter certm e(t, uti amplüs ex $. 1. 7

de EC F.L6 ff. de R. C.L 30 ff. de Legat, 20

"w

54 ff. deV. O. Luli. C. deC. E.ef F.ehe. pa-

l

P!M

tet,. Jampnatura contractuurm, ned; ex fe,

du

ned; adminiculante lege ctl«ntialiter requi-

pal

unt

Dt,né eorum materia derermination: tertij

remtttipoflfic, tedimmediateà contrahenti-

qmd

nan

bus neceffarió determiosndafit, Quemid-

dl

Iodüm ex /. 75. e$ 76. ff pro focio, princ. 1. 25.

ff . loc. cond. L. 43. ff. de F. 0. claré eruitur, En

Mut

n

]

difpantas.

Nequéobe(l s. — Emptio venditio: f $7-

u

:

chus intra certum diem tibi placuerit , erit tibi

N

emptus aureis tot.

Subcond:tione valet.$. 4.

UT

. de Empt: Vend: ergo ecdamf(íi venditio : bac

Wj

ves tauti , quantiplaeuerit, tibi vendita fit, quia,

fb

cüm nihil, quod ]ibertatem. voluntatis tuae

tun

certis terintais cirenmfícribit , fic, eadem li-

It

berrimaztuz difpofitioni commifla eft, non

d

fubfi(tat. L 7 ff de Contrab: emptio, &b fal-

'fgis c

te m hzct Pecres tantiquantiimtra quatuar Jfep-

ánk[

pnmanas placuerit , tibi vendita effo: lub condi-

lil1

piam

m

tionevalebit, qu.u(-)d ,Íi res que

145B-

ET

423

L

L

tanti , quanti intra. quatuor féptimanas tibi pta-

"

* l

cuerit , venditafit, quoniam , quum exprelia

p

i

0.

m fum't, contin£e- .

U

conditio: ff pretium defrnitu

atur, & hzc: ff volueris,

comprehenditur ,

!l

mediaté & dire&é

voluntasqué propría im

w]ir

ro meníürá habetur.

Aít quando v.g.e-

l'!nï

quus ad. probat

ionem E. G. fi tibi intra quatuor

'r;

vialibus centum uen-

féptimanas placuerit , impe

ditus [fit , conditio: ff v

Ü

lueris, neutiquàm

diaté& directé vo-

àit n

includitur, neque imme

M

Juntas ipfius proba

ntis pro me

níurá eft, fi-

no

lens volens ad probatio-

[f

quidem equum

T

nem fuscipere,

& fi tempus probationis,

Ilf

absque eo, qdo

d illum tibi difplicere mani-

feítatum fuerit ,

elapfum eit, eundem recla-

du

^

manzeectiam propriä tua

voluntate & retine-

!

!

re cogccris.

rj

Neque fi inftes r.

Si res ità diffatla fit

iM

"

st ; difp

licuiffét , inempta. effet; conflat non. ejje

ub conditione

diftra&lam , fed refolvi emptio nem

u'l! IL

! M

f«b conditione.l 3. ff. de Co

ntraht empt: crgo e-

ditionis à libe«

Y J)

tiam exiftentia emptionis ven

"

ro.emptoris arbitr

io dire&té dependere po-

!

teft,, Quiad.] d

e emptione, cüi pacdtum

adje&um fuit, loquitur.

legis commifloriz

claris D. D, Frantz.

Prodrom., [ J uflinian. lib,

Pa&um autem legis

]

3- tlt. 246 Sæ 8' no 696

commifloriz contra

&ui emptionis venditio-

nis

Dd 4

424

Gb o ctah

nis in favorem venditoris ( venditoris eniím

f

causá cavetur, Z ». ff. de Leg: commiff. ) adijci-

mpcd

s5j

j

tur; ergo , frres ttádifirac?a fit , u

t fi difplicuif-

ftt , inemptafft. Lyinempta fit,

ità accipitur, f

mw"

j

venditor rem inemptam efle velit, 4,/, », 4e

W

^yWl

Leg, commiff. nam legem commil/foriam , quaim

venditionibus adijcitur , [lvolet venditor , exer-

m

"

cebit , non etiam imvitus,L, 3. fff. eod: quando-

vt

Quidem quoties quid in privati alicujusutili-

vt

tatem conftituitur , toties tacita conditio ,

wl

pic

niftille , cujusutilitas vertitur ,aliud velit ,fub-

intelligitur, & quotiesactusinalicujus favo-

ii

rem nullusredditur,toties fub tacità hac con-

j

ditione, //ille , cujus favor intenditur , aGum

Itl

pullum effe velit , fieti cenfetur.

4Ygt0, $. 10.L.

Y

1.f deO.N.N. — Quiaunicui Í5 licet contemne -

d

s

(Usto

vePac, quepro fe introduita funt.rmed. L,Ax. f.

de CMinor. & omues . licentiam babent, bis ,

i h

que pro fe vatrodutfa fant, venuntiare, ffn.med, [,

n

25. C de Pacf. ne, quodfavore quorundam con-

dtm

f'itutumefl , quibusdam cafbus ad leffonem eo-

oy

Qyer

vYam inventum videatur.l. 6.C.de LL. Atque,

qod ob gratiam alicui coucedatar,

in ejus difpen-

[A47

aium vetorqueatur. c4p. 61. de R. .

12 6t0, Con-

162/11;

Í:quenter de(trnctio hujusmo

li contractüs

ilcid

emptionis venditionis non à tola volunta-

"m

te emptoris, fed ab arbitrio utriusque. con-

lini

trahentis dcpcndc:.

ucn-

tiag

Qualis j'am confeq

Mi-

A*S

ä

Ms

Miniüs fi inftes2,

Juxta corimunem

,

! pihilimpedit,quo minüs füb conditioneinter

i

"- partes: fj intra menfem pretium foveris , fun-

^

:

l. dus Tufculamus cemtum aureis tibiemptus effa , fity

j

*

'

* quó

d conditionis exiftentiain emptorisatbi,

|

"I trium , qui & pretium intra menfem prz-

"^ fcriptum, utconditio & emptio exiftat, fol-

'M vere, vel etiam, ut hzc, velilla deficiat,

4ii non folvere poteft, collata fit, validé con-

iiïtaudn

veniripoffit; ergopariternihil obftabit, quo

u

|

minas inter partes emptio: fauzdus T u/culapus

Wa

Ü

tanti, quanti-volueris , tibiemptus fit , eltó , ari,

W

& quantum pretium , utemptio exiftat, cax-

[

arevelis, an, ut eadem deficiat, nolis, ar-

n

bitrio tuo remiffa fit, ab conditione validé

M

nonítet, Quiaincafu priori perfectio emp-

]

tionisnon tamà voluntate emptoris, quàm

j

fa&o folutionis, tanquàm áàcafu pendet;

N

cüm etiamfi emptor folutionem avidé velit,

1

eádemtamen non peractà emptio venditio

n

non purificetur, atqué, fi pretium placitum

d

folverit, quamvis emptionem valere nolue-

rit, ea tamen tanquàm pura fubfi(tit ; fecüs

4

in calu pofteriori , ubi immediaté directé &

explicité perfe&tio emptionis venditionis vo-

luntatituz commifla eft:(ivé enim aliuspreti.

um definiat, & tu i-llud

acceptum feras, emp-

T

Dd5

tio

416

dtab o eom

'l

7

tio perliceretur, fivé ipfedefiaias , & illud no«

j

lis, eademnullaforet, Multó minisfi

j

P

Inftes 3. allegando/. 3. Cod, de Dot: pro-

qad

milfio cm bacS. 4.l. 69. f de jur. dot. jun&.

Ló6. ff. de R. G latisfolvatur.

. ob

mü*

Ned; fi 4./fz, $.2.1 46.ff.deP.0. Utpoté

inqua non ipfa obligatio, fed tempus eandé

p

com

tollendi difcretiont debitoris commilfa eft. :

Minüs fi s. 1//5, f volet , Stichum do , con-

n

ditionale efl iegatum. S. 1. L. 65. ff. de Legat. 1.

st

ergo etiam Tirio, ff velet , fundus bic. decem

&co

fforesis emptus [it, emptio conditionalis elt,

cüm in calu priori exiftentia creditotisà vo-

vili

a

luntate creditoris folàm dependeat, quod

vel maximé ob jam di&a fieri poteft; | in ca-

?OICR

Wt

i

fu veró pofteriori exiftentia non tam credi-

unf

)

toris, quàm debitorisà voluntate ipíius de-

bitorís, cui tamen obligatio juftitiz neuti-

17

0X

uam fuas cunas debet, immediaté ortum

Qu

trahat.

Loecatio conductio

]s

Ned; fi urgeas 6.

inarbitrium locatoris validé conferri pote(t,

QU

dar

rinc.l. 24. ff. locat,

Ergo obligatiojuftitiz

«ommutativz à perfonà debitoris ortumtra-

«

TUf

here poteft. Quialocationé conducionéli-

berrimz locantis voluntati,velfub conditio-

M

IY

ne:fibic voluerit, el qnod in idéincidit: aliquz

bujus determinatiom ve-

l.l

partem illius nece[[Javiato

liz-

—

427

üüdüa

linquendoimmediaté,direQé & explicité corn-

mitti pofle. 4. pripc l. 24 non exauditur; fed

M

operis facti approbationem in locatoris vo-

IWIJ'

un:atem, non quidem liberrimam , ne ipfi-

us obligationis ma

o

zis& minüs ab illà faltem

j

I

dependear, féd quatenüs eadem arbitrio bo-

4

)V

) J.l

m

niviri correfpondet, reijci pofle, d. 4 tantüm

^

comprehenditur.

UT

"Nedsfi7.

$i focietatem mecum coieris eá

Mi

conditione , ut partes [ocietatis con[litueres: fo-

Ti

ciecas valida eft. prize, L. 6. ff. pro focio. Ergþ

Yi

:

& conítitutio partiumin perfonam debitoris

validé conferri poteft. — Quiaper /y partes , ut

Iij 11

Wi

IT

ex verbis finalibus ipfius , 6. Sat claré erui

Q

porefc, partes lucri & damni intclliguncur:

u

partes aucem lucri & damni focietatis partes

T

non fubftantiales, fed folüm accidentales arg-

J

t01.77. ff. profocio fant3 non enimad focieta-

u

ti: exiftentiam partium lucri & damni deter»

minatio, quemadmodüm ad emptionem

n

md

L

pretij fpecificatio neceffaria eft: nam five fo«

l

)

cius re non ampliüs integrà partes lucri &

j

damni determinare velit , fivé nolit, propte-

f

reà focietasned; perfecta,ned; imperfectared-

i

ditur: fed focius ob contractam focietatem ,

),

donec negotiajam coepta, vel à fe, vel ab alijs

mï

abfolvantur, indiftin&té exfpectare tenecur,

rees

jïn $, 2, L 1. ff-profocio.. Confequenter pa

lus

428

jucri & damni partes accidentales veré funr, "

j

artes veró contractüs accidentalesin arbitri-

um contrahentis certis limitibus circumfcrip-

R-j*

cum conferri pofle, jam jam conceflum fuit;

y)m

undeé unius fociorum arbitrio, itàtamen , ut

jip f

tota res ad arbitrium boniviri, tüm ob ratio-

Y

yM

nem fuüpra di&am, càm ne focius defigna-

a0

tor facultatefibi conceflà captiofé utatur, re-

AL

digatur, determinatio parcium lucri & dam-

"d

ni committi poffe, hactenüs dictis non nocet.

qual

Multó minüs, fi

7

Inftes 8... 5 coíta [it focietasex bis Partiäus;

I

quas Titiusarbitratus fuerit: [i Titius, antequam

$

avbitraretur , dece[ferit: nibil agitur. princ. 1. 78.

ff. proocio. Exgó parteslucri & damni partes

um'g«

non accidencales, fed fübftantiales funt, ali-

tilà

&s his etiam non conftitutis focietas, utpoté

Vil

partibus fuis fubftantialibus jam determina.

!]

tis, fubfifteret, Siquidem antecedencis fup-

i

pofitum non fubfittic; non enim princ. cit. l.

)

T

75. De partibuslucri & damni, fed de ope-

r

ris, vel rebus, quarum determinatio arbitrio

n

Titij remiflz fuerunt, loquitur; adeód; ea-

i

dem departibus contra&tüs focietatis fubftan-

Nrt

dalibus Brunnemann ad 4,/, iz sied, Gotho-

1yji

Éred: adeandem feb li, Z. incelligenda eft.

ul

Ned;obfítat. ^. Gezeraliter probandum eft,

t

'ääimnquä in bonafídei judici]s confertur in 4r1n:-

Irt-

Eu

iü»'

db o didb

429

[

'

äf'w

!

| irium domini, vel procuratoris ejusconditio, pre

boniviriarbitrio boc habendwm e[fe. $.1.1,22..ff,

X

1:'. I'H?«

de R.5. Ergó ille contratus, quiá debitore

ftatum capit, validus eft. Eóquod per/jcoa-

Ia.

Qu

ditio non conditio poteftativa, dire&é & ex-

i

plicicéin voluntatemliberam debitoris colla-

ta obtextum exprefTum prizc,L.8. ff. de 0, bt

J h

WA

A. L17. $3.L 46. ff. de V. 0.l 13. C.de C, E.

Q FV. Sedreiapprobandz, vel reprobanda

Ll

qualitas , quemadmodüm $. penulr. 3. de E, cf-

V.princ, l 24.. ff locat, l. G. ff- pro focia.fiza. med:

Zyxmä

1.4. ff. de Contrah: empt: Gothofr. ad objecfunms

Ht

$ .[ub lit. M, intelligatur.

]

i /

j

Ned; ;

Si res fungi

bilis, cujus detcrmiQ

Ma

natio quoad quantitatem arbitrio tertij rc-

J ah

miíla eft, legata fit , nequàpconditio lega-

l

g

10 tali inefl , nequ& mora. . Princ, $. unic.

"

L i. ff. de Leg. 2. fed illud purum eft,

y)

d. $. ergó etiam, fit emptio venditio , cu-

'HL

jus pretium arbitrio tertij determinandum

j

relictum, celebratafit, huic ned; conditio ,

f

neá; mora ineft, fed pura, ftatimd; perfe&ta

'l

exiíti. Nonenimideólegatumità relictum

urum, &illiconditio non ineft, quia de re

fungibilieft; fed ideó, cum tefte Ulp: JCto

med,S. um,l. . f. de Leg2.. Placeatin teffamentis,

!,

fi determinatio quantitatis alicujus legati in

alterius arbitriuma collata fit,; eandem veluc

;

Ccer-

430

"—

g[blt

certam & determinatam quantitatem boni vi.

,.[nalu

riarbitrio nobis folüm patefaciendam expri-

pnp

mere; quia teftatoremnon tam voluntatem

süu

liberam ejus, in cujus arbitrium deterrpina-

UL

tionem quantitatis contulit, quàm pot.üsip.

M

fas vires fui patrimonij, f/sis $. wz, L. 1. fj.de

i

Leg.2, àquibus tanquamcertis & determi-

!

Datis. $. 1. ». ff.de C, E. Ut quantitas le-

qthi

u

ati determinetur, voluit , in favorera ulti-

marum voluntatum , qua. du nibil/it , quad

m

Á

mazis bominibus debeatur s quàm ut fuprema va-

Dati

luntatis ( poflquam jam aliud velle mon po[fut )

lüber fGt (H'ylus , &b licitum . quoditertim non redit,

pztc

y)

4m

aybitrium. finis, [,x, C.de Sacrof. Ecclef. pinguis

V,

üs, & pleniüs contradtibus interpretanda

T

funt, primarió refpexiffe Jure creditur.

n(;ä

Nedq;7. Quandódos, cujus determina-

j

Ti

tio arbitrio tertijcommifla, à Patre legatà

m AF

e(l, Tubero J Ctus perinde boc habendum ait, ae

Ó

nl

frviri boni arbitratulegatum ff princ, L. 45. ff-

"r

de Leg.3. ErgÓ qnandó illetertius , cujusat-

(

bitrio determinatio dotis remifTa fuit, bane

W

n .

determinare vel noluit, vel non potuit,lega-

!j

tom hujusmodi aullum non eft, fed ad arbi-

!

u

trium boni viri recurritur. arg£o cit: pripc: er-

4

I

góetiam, quandö determinatio pretj emp-

tionis venditionis arbitratui cettj Titj v. g.

r

deC

relicta eft, perindé babendum eft, ac fi viri

Q

db o 2525

42!

h

j

boni arbitrio ea commiffa fuerit, & fi Titius

d.

nominatus pretium definire five noluerit, fi-

)

?l

venon potueric, emptio venditio nibilormi.

o

nüs ftat, & ad arbitrium boni viri recurritur,

r

M

uiain dotecalimodo legataillius favore. arg-

M

fo. $. 4.L.69. ff. de Tur: det: fiquidem reipsbis-

lil

caintere[l , mulieres dotes [alvas babere , proptep

ï'l q:i[rg

quas mubere po[funt, l. 4 f- de ur. dot: cim dota .

ihtt

1a5 effe feminas ad [obolem procreandam , veplen-

n:t',r[ ]

damque liberis civitatem maximé fit necc[farium.

x

fín. l. x. ff. folut, matr.. non tamillius determi-

natio modó facienda, quàm declaratio, ac

nj

U/W/(iï

atefactio arbitrio tertij commifla.eft; quo-

niam illa ad aliquid certum, ac determina.

hr

tum , unde ejusquantitasfatis fpecificata eft,

::m:;

ad dignitatem nubentis, ac ducentis fz. [,

tll

60. ff. de Jur.. dot: nempe,facultates, ac ad

st

numerum liberorum teítamentum facientis,

nam 4pparet , quantam dotem cujusque fflia boni

mrl

l

viri arbitratu con[litui oportez. med., d. l. 43. ff-

r

:a:üif

de Leg. 3. & inter modum conflituenda dotis , &

corpus ignotum , differeutia magnpa eff.. Dotis e-

m,;:»'

l

J !

nim quantitaspro modo facultatum . Patris , ac

dicnitate maritt con[Litui pote[l. fu. 8, 4. l. 69. ff-.

"

de Iur.doti relata efts unde quó minüs alius

quantitatem dotis, fiin teftamento nomina-

À

tuseam declarare vel noluerit,vel non potue-

1

l

rit, declaret, nihil obeft, quemadmodüm

Ms

)O

4 |

432

&b o ab

venditioneuanti tuemifli contradá: five tü

ipfe five alius inftrumentum defuper quon.

dam confectum proferat , nihil refert; fecüs

)

in emptionevenditione, cujus pretium arbi-

trio tertij certi determinandum relictum eft.

W

Denijineáj;s. Siille,qui nominatus eff ,

retium definiverit , tunc N B omnimod? fecun-

Qï

dim ejus e[limationem ( pretrum perfolvatur ,

&0 ll

( res tradatur, med. 8.A. Inff. de E. & F.cl

aült. C.de C. E. & V, Ergófi nominatus preti-

umrqmanifeftéiniquum ftatuerit, ad judicem ,

ATK

ut ipfe iniquitatem pretijauferat , acexceflum

hn

minuat, recurfus non datur, Cüm/yornzi-

g.

modbin fuà rigidá fignificaioneabfoluté fumi

nequidemab ipfis adverfarijs poflic; aliàs de-

ilu,

cerminatione pretijàcertio factà mutuo par-

(

tium diffensuab emptionis contracu recedi

*

nequidemliceret5 multó minus/ 2. C, Ze Re-

&i

CGindend, vend: hiclocusforet, quo ergó Ju-

wnd

readverfarij/y omnimod?icà, ut cafus hos ex-

a,

cludat, capiunt, codem & ego illud, ità, ut

Qist

cafum manifeftz iniquitatis non comprchcn-

nam

dat, intelligo: & dicoallegatum texcumregu-

M,

lariter, nift manifefta predj determinac ini-

ffcgr

quitas appareat, quo cafu hzc actione empti

tj

venditi corrigibilis eft, & civiliter, ità , uc va-

"

lorem contractüs fignificet , artamen corri-

ende manifeftz iniquitatis causà officium

W

judicisnon excludat, procedere.

- & VII.

Wj

i

ehobo dl

433

lts

S. VII.

*j

uf

An veró, & quomodó preti-

ïþ»lul

um;.;*;l:

. um Emptionis Venditionis

*

'WW

uni

arium efle debet ?

Ms

pec

9

[4

7w Retium, uthocemptionem ven-

l[eh

ditionem validam conftituat, ia

(l WJ:"

4

" pecuniá formaliter cali confifte-

t

l

!

4

à| re neceffarió debet, princ. $. 2. in[l. de E. F.

J

fm fn:ä- Io[olofgd:C-Ec

"h

Prob: ;

n

iz-

Sicut aliud eft vendere , aliud e-

ghere : Alius emptor , Alius venditor , ità pretium

U l

EJ

d

aliud,, aliud merx. princ, l. 1, ff. de Rer. permui ;

C€rgo,

fen]

Prob: confq: Si juxta fententiam Sabini

a

& Caffijjam pridem tefte fze $.2.19/]. de Empt:

vend. &i $, 1.Lx.ff.. de Contrab. Empt: abroga-

t

jl h-ï'

tam, &aliz res pretium emptionis venditio-

(f

nis effe poffent, quia, quznam merx, qua-

j

nam predum effet, uti in permutationc. //z.

"

$. 1. Lt f de C, E. princ., l.x. ff de Rer: permut.

17þ

4l

diícerni nonpoffet, utraj; res & mercis, &

pretij vicem eodem tempore gerere rectéva-

fü

r

leret; fed cüm rartio mor patiatur, s£ «n4 ea-

demque res e$- veneat , C prenuum fit emptionis,

"M

|

J

"

:

K l.y. f, de Rer, permut: codem vernpore u-

(Ouài

:434

mepe

i

crad; res& mercis, & pretij vicemgerere re« f

N

&énon valet; crgö.

Prob: ».

Contractus emptionis vendi-

a

tionis contractusnominatus, fub[e negotia,

,a

) AO

quoad fuam fnbftantiam numero tantüm

differentia , uti / djfp: 1, Dictum,; continens,

m

eít: aít, fi ex fuppofito pretium emptionis

T

venditionistàm in pecuniá, quam in alijs re«

s

bus confiftere poflet, ille plura negotia nu.

irci

mero tantüm interfe diffzrentia, cum emp.

i [un

tio, cujus pretium pecunia eflet, ab eà , cu.

S»ipro.

juspretium in re alià confifteret, utpoté qua

ii

iert

vera permutatio foret, fpecie differret , fub

fe non contineret; ergo, quod nullis adhue

1'dpf

fuffragijs cornprobatum vidi.

ij

Id

Dixi pretium | emptiomis — "venditionit

in. peeunià. formaliter. 1ali. confiflere nece[fa-

f.f!Cl

5à debet. |n quà formalitate non pet

lt

M

ipfum. aurum , argentum &c: quia hzc

adinftar aliorum metallorum absqué eo;

[

d

quod rationem monetz, feu pecuniz forma-

wl

Jitertalis habeant, dari poffuot, ned; praci-

by

séper iplam. impreffionem & fignationem

m

alicujusfigui , characteris, velimaginis,quo

1

moneta fignati folet; judai enim, quemad-

modüm ex Tacito s.

Hiflor; conftat, nullasi-

l

W

màgines admiferunt: eftó , quod addit, de

onimalis effigie ( ignuit afininum caput ) fidi

N

tium fit ; quos j[urcæ,im;taucur,qui nullas

Pl' OPQ

g mboe

434

t

«"ptopterea imagines admittunt , quód in

Alcorano tarm feveré prohibeaatur; quan-

i"'«'wdfï

"

quàm per ea, quz Leuclaviusin Pandectis

|

j

* Turcicis cap. 10. habet, illas, quz nummis.

M

* -ab ali

hu

js inlculptz funt, libentiffimé hodie

-w..wï

U

n

:

ample&antur, nedi, &t Bechrnan 24 /.1. ffz

!

|

de C. E. lubijcit: T baleris germanicis, prafer-

TT

I

|

tim quibus aut ipfius Imperatoris ,aut Ferdinanai

"

^

Archiducis , aut feptem viri Saxouis vuliusinfcul-

M

ï*'

m

pti funt , usquà adeà infefi fimt , ut ex illis ipfis ff-

t

l

| Biprobibitisimaginibus sgnitos avidiffem? expe-

* | t49£1 & quis& hos, & ilospecuniam forma-

(*ïlgf; liter talemnon/habuifle, velhabere negabit?

uf/!r( fed per impof(itionem certi & deterrminati

alicujüs valoris materiz certi ponderisaucto-

"| ritate reipublicefactam

j

c*gn[ytuitur.'ä'n.;l, I,

Jf de Contrah: empt: hine

M

Inferes Pecuniam tepro

batam pretij

Iv

loco dati non poffe, & fi defa&tó detur, con-

U

tractuminnominatumcelebrari , modó hzc

f

nullius valoris penitüs fit; natm, fi ejus afti-

matio diminuta tantüm fuerit,utiqueillam;:

;

absá; eo, quod ex hoc contractus emptio-

nis venditionis vitietar, eo in' valore, ad:

quem tedacta eít, promitrtere licet.

B. 2.

Quod & ad valorem contractüs

emptionisvenditionis caterisparibus füfficit;!

five deinde illa partes materiz , quibus cet-

e 2

£u$

436

dée o Gdb

á ættm

«us yalor auctoritate publicà impofitus eít,

er certum pondus v. g. bec demus ducatis tor,

L.

IN

quot libra: five per menfuram certam , 475$

gk,(h'

amar[upium hoc continet:ive per numerum ceg-

guimnci" viginti ocfo ducatis tibi vendita fit , àpar-

lïav

tibus contrabentibus fpecificentur,

Prob:

jacn

coníenfus mutuus de re pro certis partibus

(s

alicujus materiz, quibus fingulis certus va.

jii

lorauctoritage publicáimpoticus eít , quate-

fy;

nüs hic illis impofitus eft; tradendi, emptio

if

venditio eft. $.2..m/f. de Empt: vend. princ, c$

ln

$. 1. L 1. f de Contrab: empt: princ: 1. ff-de Rer,

vl

quia contrahentes:zz pecum'd Z20ACOr-

PCV mut:

PW

gora cogitant , fed quantitatem. fin. S.1.1 94, ff-

W!

de Solut, Sed quando v. g. domum ducatis to£,

m

uot libra, marfupium continety velpro unálibra

ii

ducatorum. tradere,

mutuó coníentitur,

"um

confenfus mutuus de re pro certis partibus a-

ia

licujus materiz , quibus fingulis certus valor

Yor

au&oritate publicá impofitus, quatenu: hic

ii

illisimpofitus, tradendi, eft; quia contrahen-

or

tes inillis ducatis non corpora, fed quanti-

T

tatem cogitant; aliasper/y prolibráanri, vel

ht

perzó pro auro, quod libra continet , exprime-

hi

rent; atque ficuti numerus v. g. 128. pecu-

4

niz formalis fpecificandz causà à contra-

[

bentibusadhibetur, ità &/j éira ratione illi-

W

us

437

docb o 555

tj e

us determinationisà contrahentibus adijci-

fW! Jtj,

tur; ergó. undefolüm redté

H

Mlq

[/

Inferes Emptionem venditionem non

M ,n

effc, fijucnon pecuniaformalis, fed resalia de-

M. *lr

tur, velfa&um aliquod praftetur, ab initio-

ïä.

ftatim conveniatur, quanquàm contrahen-

lh;n

)

n

tes emptionis venditionis vocabulo;v. g. veme

do tibiin[ulam banc , ut aliam reficias , ucantut.

l

L

dllä

fin:

8. 1. 7 6, ff. de 4df. empt. & vend. & L1. C,

L!

de Rer permut, cum ne

c ex pratorto, nec ex fo-

n

lepnijure privatorum conventione quicquamim-

Á

mutandum fic, nec ca, qua vel lege, vel per

i

pretorem introducta fümt, privatorum pacito-

"

nilus infirmenctur.prínc, & fin: L.27.ff. de R-j.

v'W,

&is mutari pof-

ned; 7u5

publicum pri

vAIOTUm Pd

j

fit./ 35./f. de

1773

Sed fi, quód contrahen-

l

tiumalter pro re

fe&tione alterius infula , in-

i

Ínlam dandam, a

ltet pro boná infulá dete-

T

rioratam reficere, an obligatio ad praftan-

j^

dum promiffum exempto ,an exalio negotio

"

oriatur, parüm curantes verépromiferit , ex

l

circumftantijs pateat, refectione, vel datio-

^

nefubíeeutá contractum innominatum nal-

H

€i. /, 6.ff. de Praf.verb. — Si verócontrahen

tes dictáà conventione tantüm emptionem

]

venditionem , & nullum aligd negotium in-

j

: tendc;c voluiffe,

fat claré colliga-tur:i pat-

e 1

438

&abogís

"

timob defsdum materiz, partim ob defee,

-

gum confenfüsplané nihil a&um fuiffe.

"

f

Dixi 5 4b initio flatim conveniatur. nam

u

D

í:cüs eft, quandó partes de certo pretio

nuim:

nario ab initio quidem convenerunr,

jn

fedc

oufentiente creditore

(quia aliud pro alía

r

$avito creditorifo

qui

gT

Tvinom potefl, finisS. v. l, 2. f

dd I

C) res aliz pecuniz locoà debitorein

ya

(ott

folutionem dantur , tali enimn in cafa em ptio.

fiis contractus non immutatur, (ed in fuá füb-

d

ftantià perfeverat, nec habetur, nec con.

jl

ftituiturirritus, /, 9,

C. de Refcind. vend. placito

m

enim fretz'a,.licät no

n numetato,;//Giusmodi con-

graiusitat, eó»non

babetur irritus. med, l, 9,4.

aïf CoEö'V-

Cüm o pretig numeratio , fed

€onventio perficiat fine

)

Jcriptis babitam emptio-

Wen. fín.S .L 2. ff de Contrab: e

n

pi: atQs 2iti-

" contratddás

fpectandu fit, ffnis l. X2.. F. ad Sctis

CMaced fin.S.

3o.À t

*

?

Jf. depofit, frri. l. 9. f. mand:

ened. $. 2.1,58. ff. Pr

0 focia.

ï!

Dixires alis loco

pecunie à debitare 1m folutia-

gem dantur.

Quia facilé ità evenire poteft,

utpartes emptionem venditionem ab initio

4

quidem veré contrahant, ex poft fado verà

Conventionem Priori contrariam,

utnonpe-

cunian.umcrata,—

fedresaliacerta pro re priüs

M

venditcà detur, i

Deant, quo cafu,licéc, Con.

T

modo qua[irenovatus folüm con«

Vendo quodgs

-

h

fl a«

d5 o tb

439

'i

"

| gyathus videstür, mied, $. 6, L. 7, ff. de Pacf: atta-

li

!

men ex hujusmodi novo pa&to prior obliga-

£

W m

rio vceré non fervatur,

JL

d pro ficiet pattum illud

(ä ':t

Q

adnovum contratium,med.S. .L 2. ff. de Pacfis,

Ty

uoniamPriore emptione veré difcefferunt.

(l i

.

argto. finis. L2 ff-

de C, E. & La ff. de Refcind:

QU

venc

L

/

llaloco pecuniz debitz,

L

Hquidcm resi

utpore que proprer diflolutionem prioris

il

contra&üs creditori non ampliüs debetur,

i

il

fed ad novum contractum fcilicerinnomina-

L

cüm conítitüendum, & non mediate, fedim-

!(l

Mi

mþdiar& fpecies pro aliáfpecie dacur. Sed

A

TÀ

h

Quid fi partim res autoperz ;

Jj

xw

partim pecunia numerata

"

pro re dari promittatur, an-

ncemptio venditio validare-

fultat?

Tilitas hujus quzfti

6nis manifefta eft;

v'

clim naturas convencionum fpecificas

u

cognofcere, ac ea negotia, quz diver-

f* rationis funt, ob diverfos effectus, quos

ï;

finzula in Jure noftro obtinent, ab invicem

reft. Enimveró, utali-

Ls

f;pararc, magniinte

U

z

440

GOci5 odbab

([f )':

Os effecus v. g.

Jus retradtüs, impofftionem

j

Gabclle, quain

)

venditionibus folàm locum

Pa

Jt

habent, preteream: quandó conventio, de

p

quá:n przfenri, quatis fit, quarritur,

emptio

»/

s.

vendirio non fcripta eft, ned;

una parsre tra-

ditá pornirere, ned;

g

candem repetere; fed

cmpiorem , utpretium folvat, videlicer, fi

qüäï

hic dillolutnionem : contractüs nolic,

cogcere

(quo

poteft: fifolummodó pa

s

&um, quodad con-

ftiruendum c-ntractum i

nnominatum profi-

t5

cict, eft, renecdum tra

dità negotium obli-

niS: |

gationem ad agendumin foro civiliefficacem

fïgni

producens, noneft. $,5, / 1 ff de Rer: pevmut.

non

rc veró dacá, fit, quód obligatio efficax ex

traditione initium capiat, attamen poeniten-

PCCUI

TIOIT)

tia:locuseft, datumd; abeo, quinecdum fa-

tisfccit, eftó hic ned; in morá, ned; in cul-

n

pà, imóampliüs: eftóadimplendum paratus

?fm: |

ctiam fit, re

peti poteft, ssed. ]. 3. & L.5, ff de

pü

Copd: canfc

dat: utautem propofita queftio

T

Á

T

P

eniusac perfectiüs refolvatur, quia hujus-

p

rmodi conventio diverfimodé fieri potett, ca-

pa(

fus l'lures ponendi, ac inter fe diftinguendi

dübl

funt, proinded; infpiciendum, utrum res,

"ti

dey

quz fimul cum pretio pro re dari promitti-

M

!

tur, illud notabiliter excedat: v.g./f quis pra

£0f20 , ctijuts pretiuim infimum 1000.floreni fant,

Y

liav domum , cujses pretiuim. itidem. infimum

T

2800

j

"——

441

;

f.

*«'ä,ïa»'?tm $8oo. e// C ts

,

)

/

eper 100. florenos dere praminitv,'

"us ucrum preium, quod fimul cumre promit-

'fx".dc ücur, hancnotabilicerfüperets ut, frfugdum

1100 flerents eflimatum mtlle florents, ei equo

170

N

ceniuin florenis taxato.emos ucrum res, &pre-

tium, qua fimul prore dari promittuntur, e-

i

qualis, aut feré equalispretijfint: v. g Jf pro

equo 40. florenis taxato viginti flarenas , e& ba-

Jj'

vem tanti eflimatum dare con[entio: utrum par-

AT

M

tes, quale negotium, emptionis venditio-

iil J

nis, an permutationis velint, verbis, vel alijs

m

fignis cxprimant; utrum intentionem fuam

"h

non patefaciant. His praznotatis

?

&.I. Sipartim res, aut operz, partdim

u

H

pecunia numerata pro re dari, vel praftari

"

romitratur, anteomnia mens contrahenti-

"

um, quidnam partes agere principalitér ve-

9')I)

lint, anrem pro redare, & pecuniam folüm

f

fuperaddere, an rem pro pecunià numeratá

D)

tradere, &remut fervetur equalitas, addere

"m

primóà. intendant, infpicienda eft ; fi prius ,

"l

pactum eft, quodre, veloperis intervenien-

tibusad contra&um innominatum conftitu-

/

endum proficit, pecuniad;, etiamfi rem, vel

!

operas notabiliter excedat, additamentiloco;

H

ais eme 3ugadb/ eft.. Si pofteriüs, emptio

i

j

venditio eft, & res, quàmvis majoris long

valoris pecuniá fit; pro additamento habetur-

Fv

Brun-

Ee 4

442

d535 o disb

ul n

Brunnemann a4/ 1. ff. de Rer,permut,p.2. Cla-

n«

riff. D.D. Kónig z fais princ: Tur. Can. lib. 3.

uo (

Jit. 17. S$.5. inmed.n. ya, Clarif. D. D. Frantz

MOU

prod: fai Tufl; lib, 3. tit, 24. $. 7. princ.m, $0.

ïc[mm

Schneid, 44 $.2. Inff. de Empt: && vend:n, 7.

Mantz adeundem $.2, n.V7.

um

adt

— Prob: Sesper in flipulationibus , i NB.in

eateris contralibus id fequimur , quüd afum eff,

]6

Tunt

princ L 34. ff de R. J. Ergó quandó partimres,

parüm pecunia numerata prore dari promit-

guo

ticur, intendionem contrahentum recié fe.

jub|

Á

!

quimur, &fi, ut resvendatur, licet ex a

terà

PTCU

palc

parte res, vel fa&um, & pecunia numerata

promittatur, placitumfit, eroptio venditio

Ul

r

Ü

€1t.7,25. 79.f-de C, E. $.. & 2. L. 0 $ a Ls

de Al empt: e& vend; fiveró, utrescum a-

Ü

u

l

f

j

arepermutetur, licet infimü! pecunia data

i

e(

fuerit, principalitér actum fic, pactum per-

mucaconis eft. cAp,6, & de Rer: permut

t

of

Prob: confj; Sivéres, que unà eüm

pccuniä daripromittitur, hanc longe valore

excedat, fivé illa ab hác fuperetur, materia

&u

propria,tàm pro pacto permutationis, quàm

(fà

emptionis venditionis efk. argto, /fz. L. 1. ff. de

€-

C.E. Namnihilregulariter ( propter digni-

(

tatem enim hominum fervus excipitur.zzed. /,

u

44.[f. de /Edilit s edict, refert, quanti[rt accef-

!

cce-

É

fq , ffv pliis ined fiz , qufïmx ipipidrt, cuia

dat

ææöææ.

443

D

dat, an mipis.princ. l. 34.]f. de C. E. . Siqui-

!Jo

demin conventionibus principale objectum,

iif

àquo tota convenuonis natura eruitur, nog

»0'

àmajori exceflu, fed ab intentione contra-

henuum, àquà, tanquàmá termino objec-

tum principale denominatur, . defumitur,

N

quemadmodim reliquis Jurislocis omiffis ex

]. 6. C, de Patlis inter empt: (? veud. comp: ubi

Fundus, utverbis utar ipforum Impp; exi«

guo pretio, & pro certà re majoris. valoris

fub pato legis comiitloriz diftracusfuit, &

AR

predum, licec exiguum, objectum princi-

li

"n

pale inadaquatum ipforum contrahentium

W

fuic, ut ex infcriptione ipfius dtuli legenti

"

patebit: clariffimé eruitur. & re&é: nam f&

|

1

ab exceífTu valoris natura contracdtüs precifé

H

defumeretur, contractusveritanquàm à ma-

jore quantitate rei, non ab intentione con-

trahentum refultantes,. confenfum verurma

t

noncontinentes, admitti deberent? ergó,

Sed quandó res, quandó pecunia obje»

'l

€tum principale inada

quacum ipforum con«

trahentium eft ?

j

&, Quasrdoqué hocmanifeftum eft, ut

puta: fi partes pecuniam numeratam perfe ,

& rem adje&to pa&o, vel vice veríá in con-

ventionem deducunt; quandod; id folüm

prafümitur: ut(i venditionis, vel re , vel

fa*

dbob o ctcb

'444.

fa&ointerventente, permutationisvocabu-

J

"

Jo utantur, nemo namd, exiftimandus eft

o

dixifíe, quod non mente agitavit, $, 2. /,7,

ff. de Supellect.legat: nec vülgare illud: verba

"m

g

juxtamateriam fubjectam intellizendafunt,

nomená contrahentibus impofitum attendi

a

jin

non debet; terret. Quia, quandó moduslo-

1

dit

quendinatura conventionis quidem repug-

Dat,attamen partesaliquid agete velle, qua-

leexempium /. 6. ff. de Praféript. verb. propo-

pCCl

nit, apparet, vulgare hoc procedit, fecus,

PIZ

fiveiba naturz conventionis, quemadmo-

düm in caíu propofitoquatrent,

&or&

€£ 2. Sipartim pecunia numerata, par-

quf [

Q1

&mres, autfactum proredaripromittatur,

& de mente contrahentiumaperténon con-

J

flet, fed dubium fit, videndumeft, anres,

"Y

autfa&um, anpecunia numerata notabili-

V5 ,

ii

térpravaleat: fires, velfa&um pecuniz no-

IT

tabiliter przvalet, pa&um, quod ad. con-

tractum innominatum eonftituendum pro-

»;Jmil

i

ficit, fi pecunianumeratarem, aut fadum-

notabiliter excedat, emptio venditio nafci

H

creditur, [tà communis feré D, D,

J

Prob: Contrahentesconfenfum fuumin

b

id, quod potiüseít, primarió ferrecredun-

dur

tur; à potiori etenim denominatio fit, ec-

D

eurnon etiamintentio de potioti fieret? er-

E

go

444

h Ójuxta communem €ontrahentiurni inten-

"d tionem faltem prafumptam negotium tale ,

|

! /7.

L]

quale exnaturá fuá id, quod valore potiüs

101

eít, efficere folet, refulrat, & illud, quod

hi

UM

notabiliter mínüs eft, folüm additamentum

hi

invariatam conditionem rei principalis re-

fU

linguens, ejusij; fortem fequens, eít, aut

J

eflearbitratur; ergó.

n

Sedqualis, & quantus exceflus rei, facti,

(

pecuniz numeratz,ut una alteri notabiliter

T

pravalere dicatur ;efle debet $

.

)

y. Camhocdeterminatumi

n nullo Au-lv

&orumadhuclegerim ,illud arbitrio judieis;.

:

qui id prudentià (uà dijudicare jam foiet,

committo. Proindé

;

il

J

W. $5.' Sipartim res, aut fa&um, par-

tj

tim pecunianumerata, qua paris, aut zj

j

paris , aut faltem non notabiliter diíparis

]

(de minimis enim Prztor non curat. /. 4. f. de.

t

Reft, in integ jinteríe valoris eft , prore dari

r

promittatur, nequépartes, qualem contra-

d

&um celebrare velint, definiant, vocibusd;:

ambiguis utantut, ità, ut quale illz negoti-

umiaireintendant, aperté non conftet, fed

dubium fit, partim emptio venditio, partim

actum decoramutando &c, refultat, prob,

confenfus partium tàm in pecuniam nume-

um

gtqm, quàm in re;m aliam, que unà c

pes

446

BEU o

A

gl

j

ecunià numeratá promitritur, zqué prin.

T

eipaliter ferri ceníetur; cüm nequé ob ex-

j

N

eeffum nonmultutn rei, velpecuniz, nequé

J

(!02

ob mentem partiüm, vti fopponitur: unum

1

n

tantümex enarratis principaitterintendicre:

MQIOT

di poffit, & ideÓ in calu priori emptionem

yi

principaliter intendere pattes videntur, quià

pecunia valore rem multüm excedit, con-

yf

mUS((

fequenterubi pecunia rem valore non exce-

ii

j

dit, nequé illa ab hácfuperatur, nequé de

w

mente contrahentium conítat, fed dubium

i

eít, przícindendoà confuetudinibus parti-

m

cularibus locorum, tàm emptio venditio,

Ir//

!

quàm padum de permutando ptrincipaliter

J)o/o

intendi videtur; nequé eundem confenfum

mutuum virtualiter multiplicem eíTe , & re-

fpe&du diverforüm connotatorum divería

negotia conftituerepoffe, exnaturá rei im-

AV

n

plicat: illum enim emptionem fimul & do-

:

nationem eonftituere »ed, l.38, ff. de C. E.

yon

$, 5. 1. 3. f. de Donat: inter vir: & uxo:prine.

n

/, 18. ff. de Donat: legimuss mandatum timul

& aünm de deponendo perficere $.15. /.1, ff.

l

d

depaþ:- exauditur t'ergo.

lta tamen, ut,

"f

quamvisvel venditor remtradat, aut emp-

j

tot rem promi(ílam det, permutatio tan-

W

quàmex confen(u taciro relultet: f/z. 6,2. /t,

IEN

J de Rer.periut;quia & acceptatio re1à Ti«

tuo

d55 o db

447.

üp l

Hi

tloinitium contractüs depofiti przbet. cüm

mandatum 4.$, 13. 7 1, ff. depof, contractus

Ü

imüs INB. quod nomen ordinaleeft, néce-

"té

U*u

flarióaliquid ratione cujus tale fit, prafup-

s

ponens,falutatur; attamen nec venditor,nec

l"h[

emptor alterum , ut & fuz obligationi fatis-

J

faciat , actione praícriptis verbis, fed actio-

"a

ne empti venditi , quià emptio venditio pri-

l

LU

mus contra&tus eft, cogere poteít. f enim

AL

tibi mandavero , ut rem abaliquo , meo nomine

i

receptam cu[ladias , idquà feceris: mandati, an

J

(ï

depofrti, tenearis ( ubifi depofitum non vale-

J

LU

ret, fruftraquaretur) e?magis probat manda-

ht 5

tie[fe aclionem , quia hic eff primus. contracius,

i

$. 134 4, 1. f- depofit:

U

Nec obftat. 1.Intentio contrahentium

!

contractum talem, qualem ea vult, facere

non potefl /, 6. ffide Prafcript. verb: ergoan-

5

teomnia intentio contrahentium infpici

j

äg

non debet. diít: enimant: intentio contra-

Ü

hentium contra&um talem , qualem vültab.

foluté& fimplieiter fe foláfacere non poteft,

Cditur, duas materias idoneas duorum di-

verforum contractuum ante fe habens, ex

:

illis duobus contractibus unum,qualem vult,

materiam ejus propriam obJecdtum. princi-

biec-

pale, & alterius contractüs mg;etigm 1

e

£Um

I

1

448

ib o a

1

4

tum acceflorium efficiendo, facere

! non

Iäj

poteft, Ng.ant.

« ,Jmüeï

C

Ncq; p

um deficiant vulgaria, atqu? E"gü W

e[itata acdionum nomina : pre[criptis verbis ageg- i

dum eft. Inquamícilicetactionem zecefse con- igqueï

f'gere , quoties contractus exiflunt , quorum ap-

IN

pellationes nullaTure Civili prodite [unt, l, a. cb-g«

nelit

ff 4c Prafiript, verb, Sed quandó pro Re

dO.

partim Res, partimrn Pecunia numerata pro-

Vam

fmittitur, & nec exintentione Contrahen-

jon

tium , nec ex exceflu, quale negctium, an

q'usd»

emptionis, an pa&i de permutando cele-

ftt

brare velint, aperté conítat, conventione

erm.

peractá négotium, cujusappellationulla Ju-

yenti

re Civili prodita eft, exiftit; ergo. Cüm,

iAf

quia contrahentes tàm rem, quàm pecuni-

vt

am numeratam pro re dare, zqué primarió

qua

intendunt, autíaltem à nobisità mentis effe

"

creduntur, actu peractó veraemptio, &pa»

ipra

&um de permutando, uti z $. 5. . ff. de

EW

Donzat. inter vir, ciuxor. veravenditio & do-

jido

D2tio,/7 d. $. 13. l1. [f depsf: verum mandatum

uffc

acpactum decuftodiendo, oriatur.

mt

Neque 3. 5i son appareat,quid atium

f&

eff , erit confequens , st id fequamur , quad in

Regione, in qua actum e[f , frequentatur, me4.

L34. ff.de R.57.

Sed fi partim Res, partim

pecunianumcerata, aqualis, antferé zqualis

euum

453

" lt eum illá valoris pto Re dati verbis ambiguis

romittatur, non apparet ; quid actum eft ;

'Wergo ut id , quod frequendus eft, íe-

"i. quamur necefsé eft ; Sed Emptio Venditio

"lfe frequentior eft; ergo, ergo.

Rurfus ete-

M

nim diftinguitur Maj: fi id; quodin Regio-

(mli.".ä

ne frequenratur, ejusdem plané cum illo ra-

ip|

tionisfit, conceditur; fi diverfe, negantur.-

Id

Nam utidue, quandó in Regione quàdam

Vr

conventiones, quibus fimul Pretium &R es

titr

ejusdem cum pretio valoris pro Redaripro-

if

t

rhittuntur, quaz emptionibus, vel padtis de

permutandoob primariam contrahentium

1j

intentionem regularitér habitam adnume-

(in j

rantur, frequentantur, fi illiusmodi fiat ,

f

(V

potils id, quodin reg:one tali frequentatur,

Itl

d

fequendum eft, 477:0. fíz. $. 1. 21. f qui te[f-

$.3. 4 so. ff. de Leg. 1. ledde hoc. 1. mea da-

Wþ

tapreícindit. Hzc, qua ad pretium, qua-

d

tenüs hoc czteris paribus emptionem ven-

j

ditionem validam confítituit, requiruntur,

T

fufhciant, ca, quz ad pretium , ut hoc

|

emptionem venditionem juftam pertficiat ,

/»Wt

D

requiruntur ,

nunc mihi difcuti-

enda. reftant, Hine

7

it

li

!s

Ff

a

& IX.

454

d5 o atb

q

FTX,

* I

um ,. ut emptio

Mi

Qualc preti

.»W

venditio denominetur jufta,

:

eíIe debet ?

Redum, ut emptio venditio jufta

denominetur, tempore venditio-

nisrei vendendz «quivalens effe

debet.

*

Prob: Siinrem , quae valore pretio,

& inpretium, quod valore merci &quale eft,

confenfum eft, juftitia, unde negotium hoc

juftum denominarur, refultat; quia jufti-

|

tia negotij onerofi, quale ex naturáfuá em-

prio venditio eft, toties; quotiésilli, quod

tanquàm implementum contractüs onerofi

vi mutui confensüs ab uná contrahentium

parce pra'ftari oportet, tancum oneris, quan-

tum &illud , quod eádem ratione ab alterá

le

contrahentium parte tanquàm implemen-

tum contractüs onerofi dari , vel tradi pro-

f0f

r&iffum eft, continet, correfpondet,oritur;

alf

& fivel ex parte mercis , vel pretij exceflus

1N

aliquis, cui nihiloneris, quodtanquàm im-

M j

plementum contractüs onerofi ab alterá par-

Y

tc.vi convenuonis praítari deber , cor-

N

r;fpon-

"TT

4$8

refpondet , adfit, eadem deficit: fiquidem

juftiia commutativa, qua in contractibus

(

hujufmodi maximé locum habct, perfe&tam

[

«qualitatem refpicit: ergo.

D

X.

"ïï Undeé ergo pr'ctium , ut hoc

lt

:P;f."L !

merci xquale, feu xquiva-

lens, & zquum, ac juftum

dici poflit, perficitur? An

7lw

Hl

—— —— —— ——

per folam voluntatem , ac

fii

intentionem -

contráhen -

WOd

al

tium ?

i

Uemadmodüm , uti fuprà conclu-

(

fum , finé pretio irrita , ac nulla

p

O

venditio eft, ita finé pretio equiva-

u

lend, feu quod zqualis cum merce valoris

non eft ( hoc enim & fubfequentibus $.8.à

j

l5

cafibus &. penultimo fupcriüs recenfitis prae-

fcinditur) paritér, ficuti ex $. przcedenti pa-

r

tet, illicita, & injufta emptio eft : quód ve-

ró pretium , ut hoc rei venditz equale, feu

r

æquivalcns , & con

fequenter zquum, ac

Lf.2

ju-

446

[

|

juffum fit, perficiat, controverfumeeft : ali-

lh

qui ,. obaliqua Juris Civilis loca in calce hu-

jus $.alleganda perfolam, & quamlibet par-

oC

ticularem voluntatem, acintentionem con-

J

trahentium , ut illud rei venditz valore a-

z,'Q'AO

]iX

quale , feu zquivalens , & equum , ac ju-

ü

ftum dici poffit , folüm perfici contendunt;

pi

anne idem fentiendum?

E

li

&. Per folam quamlibet particularem

voluntatem , incentionem , ac confenfura

:

d

(i

contrahentium pretium, ut hoc rei vendi-

L[c

cx acquale, feu equivalens, & quod indé

x

fequitur, juftum dici poffit, non perfici-

cur.

Pdu

qi

L

Prob: Dicere cafum ab Impp: Dioclet?

',21

& Maximian ;z J, ?. CoZ, de Refcind, vendit,

exprefsé decifum eíle tantüm objectivum in

(

Jd

K

incelle&u habere , eft inconveniens 5 fed

Pt

predum , ut hocrei venditz zquale, íeu a-

quivalens, & quod inde fequitur , juftum

m

dici poflit , per folam quamlibet particula-

d

u

rem voluntatem , intentionem , ac confen-

Cum

fum contrahentium perfici, fentire, eft illud

dicere, cumin fingulo vero emptionisven-

11]

ditionis contraQujuftum pretium à parte rei

n Q

neceffarió ; & non juftum nunquàm dare-

n

tüt ;

Crgo....

[o]

j

Q pa

quant ven-

. Necobftat. I. R;sfþanti eít,

j j?)

di

47

3l

di poteft. Fiz.»ed. 8. 16.1. s. ff ad SCtum Tre-

J

belian, vulgate Jürisperitorum proloquium

yur

€

(--

"u *

erzo valorrei vendendz à predio, de

quo contrahentes in quálibet particulariEm-

puone conveniunt , defumitur; ergo ut

iliud rei vendite zquale, feu equivalens di-

ci poflit, per folam conventonem partium

perficicur. Quiadift:anc: rescanti eft, quan-

|

f

ünon ex affectu, nec utilitate fingulorum ,

fed communitér vendi poteft. Prizc.4, 63. ff-

d

ad l. faleid. cdtur ant: fecüs Ngtur ant: fimi-

i

licer dift: conf. ergo valor rei à pretio , dc

MM

g

quo contrahentes in quálibet particulari em-

puone conveniunt , defumitur, fires tancifit,

i

h

quanti ex affe&u , ac utilitate fingulorum

7

vendipoteft, Cdturconfeq: fi res tanti fit ,

i

quanti ex communi hominum prudentum

|M

judicio communitér vendi poteft , Ng.

t

Mam 4 res tanti , quanti. vendi poteft , eff,

commune quidém JCtorum axioma eft,

ul

T

A

fed fen(us in capite hujus objectionis allega-

Ü

tus huic communi effato genuinus non cít ,

cum Juris-Confulti dicendo : ves zazii ef? ,

[

f

quanti vendi pateft, (equenti infenfu res can-

M

d , quani feclufo fcandalo , fraude, igno-

i2

rantià, violentià, neceffitate, nimioaffe&tu,

czcà paffione &c. vendi poteft, eft , accipi-

l

l. falcid,

ant. d.princ, L, 63. ff Fad

Nc-

d

3

458

dbgb o cec

Neá; lI. Suzquisá rei moderator eft,

Y

atqué arbiter.se4. [ 2 1. C Mand: ergo quis-

jf

qué tanti, quanti vult, rem emere, & ven-

PO

dere licité, & Juflé poteft , & venditor , ni(i

4l

propretio, quo ipfe vult, rem fuam alteri

q

tràders nonicenetur

;emptorquog; , cüm fui

N

pretij moderator (it,

tantum , quantum vult,

De

licité dare poteft:

ergo a qualitas prctijcum

merceà voluntate

hi

contrahentium dependet,

quiàquàm parümexeo,

quód quivisrei fuz

moderator & arbiter fit j

quód quivis modo

quocunqué injufto , illicito, ac invalido re-

&té dere fuá difponere poffit, fed tantüm,

quód eam retinere

poffit, atqué alienare re-

guilaritérnontenea

tur, & fiiliamalienareve-

f«

lit, hoc, ratione tamen, ac modo legibus

[

non repugnante valeat; cüm, dum/ 21. C.

C27d: quemlibet rei fuz moderatorem ac

arbitrum effe ait, Dominum, nifilexobftet,

de reíuáad]

10 mandata

ibitum difponetepofle, non ve-

Y

rium folüm indicet, fequitur,

tam parüm confe

N

quentia formata fubfiftit,

j5 3. In pretio emptionis venditio-

[

nis co

ntrahentibus (e circumvenire natura-

k

itec lieitum eft; utex P

t

ompohio JCto ait

Ulp, J Ctus. $.

4«l 16. f. de Migort ac idem

VA

Paulus JC tusg,

3.L 22 ff. locati. teftatur: er-

ETA

!

um

lu)

go I,quolibct pretio gmcre vendere licit

eft;

:

aob o co

o

uv

419

r Cä

eft quod

enim naturalitér conceffum eft,

Qui

lieitumeft? ergo, ut p

retium rei æqualc dí-

i*

ci poffit; per quamlibet voluntatem p

árticu-

u

larerm contrahentium | perficitur.

Cum,

i

m

uomodoólegesin anteced:citatz intelligeri- :

TY

dz Gnc, in $. ffzali bujus difp. 1n disquifitio-.

"

nem veniet, Ad quem lectorem benevo-

lum remitto,

N

M!

*

j

& XI.

Kit

Anne, ut pretium rei venditz

1

u

zquale dici poflit, ex 1 píà ac

l".

[

M

folà mercium naturá. & in-

crinfecoearum valoreimme-

d

diate defumitur?

Y

Q

: 4 T pretiumtei vcnditææqüivalcn*s,

n

9- & ] feu zquale, ac juftum dici poflit;

!

M

,,,,,,

ex iplà & folà mercium naturà, &

J

intrinfeco earum quoad nobilitatemac per-

fectionem fuam valore immediaténon defu-

mitur. Prob:fiillud ab hác defumeretur , íe-

queretur, quod à primisemptionis venditio-

nis cunabulis ad hodiernam usq; lucem, aut

omnino nullaaut me herclé ratiflimé emptio

Ef 4

ven-

46o

N

o

CALCAD

venditio ju(ta celebrata füiflet: verüm enim

u

veró nonne compolita per fe v,

l

g. minumne

berbule naturá praftantiora funt,

compofi-

"m

tis pér accidensv,

g- magnificts domibus,pr lu-

chï

[t'rz' bus arcibus ? no

ünenon viventia E. G, 44;-

o

43ADtes , carbunculi , Hyacinthi ,

Jafpides , $ma-

7474|, maximz etiam quantit

atis naturà fuá

viliora fünt viventibus. E. G.

Apris, Lyucibus ,

Stroljs, Vulturibus & Arageis,

quind; fuorum

P

ienfuum excernorum nobilit

ateac perfectio-

ne juxta llud Philofophi;

Nos Aper auditu, Lynx vifa ,

Simia quffu ,

Fuliur odorata, pracedit Avapn

€A lacku,

hominibus etiam palmam pt

eripientibus?

ecquis minimas herbulas

majoti pretioarci-

ü

bus, domibus

cj; maenificis

venditas fuiffe,

velfemelaudivit? quiscarb

unculum minori

pretio, quàm arancam un

quam emit?

imó. Oi eft, qui

dommt (ue panem ba-

bere , quàm

VAUTES , HHTHTAOS ,

quapm pulices nom

1m

snal/et , utiinquitS, Auguft;

I1. de Civit: Dei

i

€45.15. . Licétordinenaturz

viventia non vi-

p

ventibus przponanturenonne

p/erumquä , Ut

It/]

idem $, Do&or obfervat

» CAV comparatur

(t'cr l

equus , quam ferous,

gemma quam Famula ? er-

lj J

0. fi pretiunrjuftu

m,aczqualeabipíá mer-

"R

feco

cium n;turä » €at

umqué vglorc intrin

lüj

de-

títy

46I

tj defumeretur, emptio venditiojafta, aut hun—

"" quam, aut certérariffimécelebrata fuiflet,

a

ac celebraresur, cujusillati & fimplex etiam

apprehenfio coram oculis hominumabomi-

nosa eít.

x

N

n

Pretiumne igitur, ut hoc rei

"t

venditz zquale, feu zquiva-

U

lens, acjuftum dici poffit, à

ftatuto Magiftratüs, vel ufu

lf

N

^

foriperficitur ?

uf

Ota, Quoniam pretium,uthoc mer-

IN

cem tanquàm fibi zqualem refpice-

MA

repoffit, nequé fingula contrahenti-

n

um voluntas, ned; valor rerum intrinfecus

lllllll

ih f

juxta di&a perficit, Quaritur jam, an ergo

"

[

precij menfura ac circumfctiptio, quá hoc,

utillud rei vendite zquale, feu zquivalens

dici poffit, qualificatur, à ftatuto Magiftra-

tüs, velufu fori defumatur, ita, ut,fi fuper

rem & pretium, quod vel ftatutum Magi-

ftratüsjubet, vel ufusfori approbat;confen.

fum.fit, rei vendite zquale, feuaquivalens,

&

j

462

ebeb o odb

Y 'Jüs

& confequenter juflum, ac deni

r?

tio Venditio jufta dici poffit,

(]uc' Emþ'-'

i

E.

€ pretium rei venditz zquale,

u

feu zquivalens, ac jufturn dicipoffit, à de-

jof

creto Magiflratus, vel ufu fori illud refpe-

;gott.f

&u talis mercis approbante perficitur. ita

nq

oft Atiftol: Zib. &. Ethic: cap, 7. Communis

coD

h. Th:ac Jurís peritorum.,

fiüs

- Probi quód emptio venditiojufta cele

IN

nul

brari poffit, certum e(t; ergo etiam, quod

pretium aliquod, ut hocreivenditz quale,

qui

feu zquivalens, ac juftum dici poflit, ab a-

EH

liquo perficiatur, certum eft; fed ànullo a-

qu

lio illud, ut mercem tanquäm fibi valore fi-

nim

milem reípicere poffit, uttum ex jarn didis,

il

tum ex dicendis patet, perficitur; érgo,

zquit

proindé, fide pretio, quod decretum Ma-

j

u

giftratüs merci ità flatuit, fimul & re &c:

confenfus pofirus fit, pretium merci aqui-

V

valens,,feuaquale ( quodjuftumlegale , vel

AT

legitimum , id eft: lege pofitum appellatur)

te

pofitum fuifle dicitur: modó decretur illud

ab eápote(tate publicà, quz & alias leges,

f'leg

prout communi bono fubditorum expedire

lr

judicaverit, condere recté valet, promana-

Sæql

vetit , ac juftum fit, id eft: ne pretiumin eo

^q,

merci (tatutam limites zquitatis, ac pretij

td

Dna«

453

æäoææ

Em;

naturalis,feu vulgaris, confidcratis cireum-

ftantijsomnibus concurrentibus egrediatur;

ile

lex erim presum taxans, uti infrafufiüspro-

babitur, in confcientiz foroobligat;ergo ut

lt

ls

rationabilis, & zqua, limites jü(ti pretijnon

M.)

egrediens, fit, nece(lé eft, tum quia, f lex;

It

inquáà pretium extra Sphzram aquitatis

conítitutum eít, adillud dandum nihilomi-

nüs obligaret; ad impoffibile obligatet. /£2.

J(m

Lis. ff. de Condit: Inflit: impoffibilium veró

J

nulla obligatio eft,/, 185. ff.. de R. T. . Tum

!æ?

quia, eftóin Principe fupremo hominum a-

varitiam coércendi, atque pretia rerum ;

|

quantum intralimiteszequitatisbonum com-

(

mune efflagitat, moderandi, poteftas fit , e-

J

d

adem tamen ad irfationabilia, atque extra

j

zquitatis limites, attentis circumftantijs om-

jl

]

nibus, quz re ipíá concurrunt, quzque ex

t*ti

naturá rei pretium re ipfà augent, illud mi-

La

nuendi non eft, fiquidem potefítas principis

T

adirrationabilia, at

Im

que inju(taíefe non ex-

d

hii

tendit,

7

Inferes: Cum, utpretium taxatum ve-

/!

M,

ré legirimum fit , per determinationem pu-

n

blicz poteftatis ad aliquid certum intra limi-

d

teszquitatis obfervatis circumftantijs omní-

)e0

bus concurrentibus limitatum , ae coarcta-

rj

tum efIe debeat, ned; hoc augere , vcl di-

g

Imre

464

&beb o eo3b

40

minuere penés fübditos fit , illud in indivi-

fibili confiftere, neój; laticudines intra (e ha

«

bere; quia reipublicefuperiorgro vi,

uam

] ü

ükm

inordine ad communebonum fuos fubditos

a

obligandi, habet, latitudinem pretij alio-

quin jufti naturalis ejufdem rei, ad illud de-

(ure

terminatumac indivifibile coar&tavit.

eui

adu

Aft, fi preium,quod prore dari promitti-

tur, nullam quidem legem, quá hujufmodi in

m

ordine ad illam rem Principis , Reipublice,

cur

aut Magiítratüs auctoritate ita determinatur,

nis

refpiciat , attamen COMMUNEM,, id eít :

nt !

multorum, vel plurium, non acfi hujusmo-

ME

COL)

di prerij in ordine ad equalitatem perfectio

& majore pracise communicatis parte , tan-

0no

quanr à pun&to Mathematico ceteris paribus

x

dependcat, cüm hoc inindivifibilinoncon-

f[ ))

iU

fiftat , fed fuam intra fe latitudinem habeat.

NX

«

HOMINUM PRUDENTUM non tantüm

T

Q

pericorum in arte Magiftrorum , & quibus

De meliore luto fmxit pracordia Titan ,

LP

fed & illorum adjudicium firmum ferendum

Tnc

Jure naturz non reprobatorum , etiam vul-

154

gi, modó ibidem communis fit, Haunol-

f/)

lPl

do £ra&: t0o. Zem. 4- de Jur , f Tuff. cap, 1.

Is Jj

controo.18. $. a, ip med.zum.

I$6. interprete

1

Card: de Lugo. . Ergone noftra jocalia, &

d)

vitra pro auro apud ZEthiopes injufté com-

i

tnu-

GE o LOb

465

d mutantur ? & Japonibus res ferrez, & teíta:

li cez veteres, nullius apud nos valoris maxi-

W mo prctio, quia obantiquitatemtanti apud

x;[OS

hosfunt, illicité venduntur? ZESTIMATIOS

NEM, qüä homines rem aliquam ad ejus

b

ufum pluris, vel minoris zftimare volunt ;

h

cur enim eáàdem bonitate , aptitudinererum

ad ufushominum invariatà permanente, ca-

[l

rum azítimatio , &pretium variari videmus?

AL

cur gemma ingentem acervum tritici, Ca-

T.

nis pernicior venaticus bovem , dolium vi-

ni valore excedit ?

ILLUD RESPECTU

IN

MERCIS (quamtalem , quz ibidem vendi

confueta fit, cur, $. fequenti videbis, fup-

ln

pono) JUXTA REGIONEM SUAM ,. ubi

mu

per /y regiozem non totum aliquod verrico-

M

rium, quodfub unius poreftatis publice ju-

ux M

] i

risdicione eft, nequé integra aliqua Pro-

u3

vinciaà Mathematicis delincata, fedquilibet

)

locus communitatem continens , &, fiille

M

v. g.quiavilla , autmolaeft, hancnon con-

tineat , ille, cui annumeratur, veljuxtacu-

jus actus, & fua reliqua negotia dirigic , in-

telligicur 3 non enim ignoramus inquit Pli-

)I'

nius //b. 33. cap. ult. presiaverum , que ufquam

)[c

po[utmnus , alia im aljjs locis effe , e- omnibuspe-

ne annis mutari , prout. navicatioues conflite-

nl

HU-

,f,,"'l, OBSERVATA & PONDERATA

*

jus

466

eeb odbeb

1]

JUS UTILITATE , USU, non nobilitate ;

"1

ac perfectione ipfius naturz , quia in ordine

i

ad prius,' non pofterius res fingule à DEO

T

nobis creatz , &tribut« funt , atd; inprimá

it

zerum divifione illius, non hujus ratio habi-

u

"t

ta fuit.

PENURIA , RARITATE, ABUN-

W

DANTIA. 4 7. C.de Erogatioge militaris an-

"h

2044 , preterquàm enim , $uód temporc

vl4

abundantiz plures fint , qui Reipublicz fer-

omr

viant, tempore penuriz; quód temporefte-

g

rilitatis labores, im-& expenízx &c. paucio-

$ ,

ribus, ubertatis veró tempore pluribusrebus

qu

recompenfentur: nonne res in ordine ad

ufus humanos vel neceíTitatem , vel utilica-

VJ]01

"i

I[

tem , velaptitudinem continens , cujus pe-

nuria ,. & qua rarior eft, difficiliusj; haberi

41

"m

poteft , plüs, & ferventiüsappetitur. Me,

C22.2.44 dtf, 93. confe

in,

Sucntcr juxta crictum ad-

"

tü

«l agium:

q

a

uod rarum , carum.

i&

pluris & pretiofiüs eft ? Nonnequando rei

luct

feni

ubertas., multitudo & abundantia eft , quia

contrariorum eadem eft ratio juxta illud:

Ine

neff

Inopem me Copia ecit,

;fan

hoc fecus eft? Nonne frumenti ratio ex tem-

poribus ef ? — Cicez. 3. im V'errem nonne fem-

amE1

At

ger abundantia. in fe. ipfam contumeliofa. el ?

Tler-

467

etet o gtb

t« Tertull: lib. x. de Habit; muliers . anne oleum.

din

continuis [lerilitatibus tantidem , quamtà fecun-

pQ dis fructi

bus «ftimatur? Nonne zon ex mo«

qua rarà accidi£

W

meutis temporum , nec ex ea,

caritate , pretia con[Hituuntur. — Fin, $. 2,1. 63,

ï.':?,i.

Y

d

f.ad l. Aquil? COMMUNI, quia, quod rei

cujusdam vel utilitas , vel ufus, vel penuria,

r.m.l

"

vel raritas, vel abundantia refpectuunius,

velalterius fit, vel nonfit, idcircó illaaut

xdi

u

omninó nihil , aut pluris non valet, cüm

|

i

ejufmodi particularis taxatio non commu-

"

nis , fed unius, aut alterius cantàm fit, à

b

quà, utpote non communi verus rerum

D

valor non dependet: quzfo! Annepropte-

li

reà inftrumenta certi alicujus artificij cui-

dam reli&a, veldonata&c, quia hic ejut-

ui

i,

Wi

dem opificij non eft, nihil valent? Anne

i

ideo, quia vel hic, aut ille fato candidio-

re fruitur , velmajoriscaterisinduftriz eft,

ideircó plus v, g. frumenti, quàm ad fami-

liz fuze fuftentationem requiritur , reliquis

p

lucratur , illius, vel hujus fuperfluum fru-

m

mentum minüs à reliquis acquifito valet ?

Ànne pauperi , quàm diyiti, in rei alicujus

neceífitate conftituto , quàmnon conílitu-

to , famelico meo pane maxime indigenti ,

uàm Epuloni, cariüs vendere , afflicto af-

i&tionem füperaddere, & hanc in illorum

T

ln«

e

468

db o dub

In4

injuríam,& proprium pecuniarium lucrum,

animz veró fuz detrimentum vertere fas

Enguï:

eft ? & e(tó quandoj;ob detrimentum vel

pel

lucri ceffantis , vel damni emergentis,quod

pp

vel venditor rem fuam , quz vel ipfiad

ch 1

aliud damnum, ex quo patrimonium illius

a

actu diminuicur , vitandum, vel ad illud

rum

augendum neceflaria eft , ad preces, & in

fwü

gratiam folius emptoris vendendo , fubit,

dCh

vel emptor ex emptione in favorem folius

*

m

& unici venditoris factà fentit , & patitur;

&0::

cum damnum illud pretio zítimabile fit, fi-

qut

uidém quodcunqué damnum meum illi,

p

qui, ut illud pro ipfo fübeam , defiderat,

t

TT

vendere poffum 5 cum five centum , quz

jimhabeo , perdam, five quz aliàs certó

t

acquifiturus eram , non acquiram , quoad

u

jaduram feré perinde fic

?

.

cum þt - £8i-

p

quum , damnofum cuiqué effe offcium fuum.

il

medi L. f-. teflament: quemadmod: aperiant:

nE

cüm ipfe Apoftolusgentium nolit, ita nos a-

ts

lijs commodare , utillis fit relaxatio, nobis

Xj

V«

autem anguítia, & zfHlictio, Epiff. 2.a4. Co-

mpa

rintb: cap. 8. princ. verfi 13. Cüm ratio (f ufus

obtineat , neminem, cuigzoz vult, contrauti-

imi

id

litatem , cj»rarionem cogi , de prapriofacere bene-

fiium.Concil. Mediomatric: relatum zz ffz. S,

) VC]

I Cap, 4. qme./fT 2.c4uf. Yo. Cümfidejufl

Or, fir,

at

quod

æ&oææ,

461

Itlh

T f

quod ex obligatione rem exíolvat, omniä

&língula damna ,

Tva

qu& propter bac pertulit ,

^

compenífare , & re

n

petere poffit , ze difpen.

"d

]

dium patiatur , unde videtur premium meruiffe

tap. 2. *« de Fidejuff;, modó detrimentum al

HL;

terutrum reverà fuübíit, aut hoc fubfatu.

rumprobabiliffimum periculum fit, quo ca-

esïl;iA

fu, (i, quale,& quantum lucrum;quod de ce-

J, ig

det, aut damnum , quod venditori , aut

Wj h(

emptori obveniet, futurum fit , non con.

4

!

j

ftet, certa lumma loco damni emergentis,

Wci:

autlucri ceffantisftatui poteft, ita videlicet,

Af

utplüs vel minüs illo, quod (tatuitur, inter-

Mi

eflepoffit, quandoquidém incertitudo con-

!

1

i

. juncta cum fpe majoris lucti , aut timore

äscm'q

. majoris damni facit , ut ratione periculi in.

J

J

tere(Ie , etü hoc ex poít fa&o minis fuiffe

appareat, pluris z(timari poffit, — Fiz.

[4 4?.

fínal. & de V[ur, & detrimentumhoec , q

uod

if

4

vel venditor , vel eiptor fentit , 'ratione.

talis emptoris, vel vénditoris, & hujus ,

,Aiuüïï

'1

"

& illius causá przcisé fubeat, ita, ut, (i

j

hic emptor , aut ille venditor non foret ,

/n

emptio venditio non celebraretur ; neg

jl

damnum illud altecuter fubiret: ne ; quia

lb

aliàs detrimentumillüd refpectu vel empto-

4«30

ris , vel venditoris per accidens, & imper-

It

ünens eft, contra . 74. ff dé n..7. alterrper

W

E£-

&b

"TET

A66

alterum iniqua conditio inferatur. atqué, non

M

obítante , quod , ut ratione mutui , pra-

IT

(cindendo à cohoneftacone noviffinié factá,

n

y

aliquid vultra fortem jufié accipi poífit ,

datmonum ex parte accipientis, & in iilum

exceílum fortis confentus ex parte dantisía-

m

"T

i

tisfit, ecquód danti , ncqué ratione diflen.

süs , nequé ratione locupletationis injuria

p

fiat; vendicor fuum emptorem , velemptor

qum

a

iuum venditorem, ex przíenti vel vendi-

tione, vel emptione, tantum damnum fibi

qua

oriri, proptereà ad hoc recompeníandum

m

[eu

pretium rei vulgare abipfo augeri, velmi-

Wtl

pui exprefsé moneat; alioquin , quia, cum

dW; !

dettimentum illud nequé quid pofitivum ,

nec aliquid, quodunà cum merceinnovum

D

vt

i,*

olleflorem tranfire, hujusqué patrimonium

e

U

augere poteft, fit, & nemojactare(uum cen.

fendus, ignotiqué nulla cupido fit, & zi azi-

j

s

u

spus utrinque . cenjentit , perduci ad effecium :d,

nen po[Jet. fín.l.55. ff 4e 0. b 4.

aX

quod incheatur,

üo1

einptorem illud detrimentnm exceffu preuj

add

emere , vel venditorem pretio, & hujusmo-

di detrimento iuam rem vendere verifimile

li fà

(ntt

noneít, ejuímodi exceffus, vel receffusà pre-

u)

tio vulgatiutpotéinzqualitatem eontinens,

injoftus ,& iliicitüs eft,. Im

ó & quagdoque

1 dl

ob jadturam, qu& ex carentiá illius,

ob quod

]

Dr

ven-

gb ocdbwb

467

!ä; [

venditór erga rem fingulariter afficitur, rcjf

1 pra

fultat , fiaftectus hujufmodi non parvus , &

hd

levis, fed magnus, & vehemens fit , adeo,

J.f

ut non zqué, fed longé minus ad illius rei

!

pretium rigorofum afficiatur: V.g, $i rems

Mxl,

venalem mon exponat , oblatád, occa[ioue illam

W

jretio ejus rigorofo vtndendi, eandem vendere

)NSII

nolit , nejactura hujufmodi tanta non fit ,

N

vl

quin per pretium rei rigorofum compenfari,

Ll

aut equari non poffic; fi idem ille juftá ali-

d

quà rationc , ac motivo , ob quod res

J

magnoperé prudentér aftimari poteft , ni-

J

L

[

tatur ; fiquidem nullius entis nulle funt qua-

l n

litates, affectus à ratione alienus corrigen-

1

"

dus, necex aliorum pecunijs ejus folatium.

iU

petendum eft , & ucquisfuam ftultitiam ven-

J

n

dat, equitas non patitur, ficarentiam illius,

Y

!

ob quod ad rem ita propendet, in gratiam

| :lm

folius , & unici emptoris fuftineat, aliàs non

3:

"

j

fa&turus, fi emptor venditorem jacdturam

Jj

hanc fui Pracifé caufá fubire, &idcircó pre-

j

tio rei naturalirigorofo aliquid ab hocfuper-.

)

i

"

Y |

addi(quod, & nonillud, quod absqué om-

ni ratione ab avaro, vel cemerario & impu-

yot

"

denteemptore, quirem fimpliciter,quana &

1

fibi conftet, accipereintendit, adijcitur, pre-

tium affectionis falutatur) fciat; quia, quia

3

T

rem prudenter, &rationabiliter multum af-

-

ul

48

ficicur, hanc multó egriüs, quàm fi nonita

afficeretur, nontantüm eam abdicit, verüim

w

etiam, cum eandem tradit, una cum re &

t

commodum illud, ob quod tam vehemen-

]

Q

tem propenfionem erga illam hucusiue ha-

1 lüma

bebar, abdicat, &incommodum, moleítiam

gt

& jacturam, quz ex carentiá illius commodi,

mcnh-

ob quodin illam rem vehementiüs hactenüs

(0T ,

ferebatur, in favorem foliüs, & unici empto-

dlUC[1

ris(übit, quodpretio eftimabi!e eft, atá; gra-

ial

tisinvoluncarié fufferri nulla juftitiaimperat;

gadi

preiium cjusdem rei naturale & vulgare jufté

rem

& licité augeatur, vel minuatur (diverfüm

n T

obrinet, fiv.g. emptor folusmagnum emolu.

mUl

l

mentum, commodum, lucrum, delectatio-

l

J

nemex re modó fenfurus fit; hzc, & fimilia

ctenim aliquid vendentis non fuerunt, ned;

d

ávendiroread emptoremimmediaté proma-

ttndi

ràrunt , fed ab hujusinduftrià & inclinasione

3SA

modoó proveniunc; non obflante, quod ob

iven

magnum luerum futurum mutuatarij aliquid

AC

uftrafortem ob iraplicirum contra&tum focie-

w;ife

tatis jüfté acciri polfit) cirm vel cum pretio,

XT0

vel mierce detrimentum; quodeex lücro cef-

"262t

fante, aut damno emergente, autex carentiá

!

illius, ob quód ad remita propendeo, nafci-

X (01

tür, quemadmodüm unà cum vineá, aut pe-

M

cqniä fervïtüs'altiüann tollendi, domuimez

com-

?i,'fvn"cn

"Aj

tj

eOb odb

459

l/j r[ïj

competentem, tibi domino predij fervien-

UE j

hen.

tis, datur , veltraditur , confequentér ne in

BFLJ

juftiiam commutativam impingatur, fed, ut

equalitas fervetur, pretium illius mercis na-

^

NT

turale aut minui, aut auz

o

eri debet ; atta-

l

VN

iuql;

menhoc & illud non tam, quia velipfe em-

utü.

ptor, vel venditor eádem re magnopere in-

iget; quam,quia unà cumpretio, vel mer-

K

cealiquid aliud, fimul per quafi traditionem

AUEF

"

traditur, ob quod in concufsà refpectuipfius

rei manente communihominum afítimat:io-

j

n

ii

ne, refpectu illius fuperadditi nova com-

[

E-

D

munis azfílimatio formatur ;5 continoit.

(2

i

JUSDEM ACQUIREND/E FACILITATE ,

& DIFFICULTATE, . nonne expeníarum

J

ordinariarum.& communiurm , quain coé-

iil

yn

mendis , afportandis ,. confervandis mer-

I

cibus v.g. in conducendà famulorum operá,

folvendis ve&tigalibus , portorijs &c. mer-

Y

cator, in comparandá pro artefactis materià

aifq

artifex, fecit, ratio haberidebet, ne, cüm

Vi j

/

nemo quid gratis in gratiam aliorum fubire

teneatur, conttà / 206. ff &* cap 48. ia 6to

d

de R. $. locupletatio unius cum alterius in-

e

jüria contingac? ITIDEM. COMMUNI, an-

ne Mercator ,. cub/cafu -quodam navis, in

quá'merces deferebantur, fübmería, velab

"* hoftibus capta, vcltaberna, in:quà ezdem:

rec-

Gg 3

eu

CALA

—

470

recondite erant , exufíta eft , vel qui iilas

!15;4

|

)uk

luris emit, majoresi; expenfas in ijfdcna

F

j

d

deportandis ; confervandis alijs adhibuit ,

,c(cfx()

proptereà illas cariüs alijs in republicà ven-

dere licié & jufté poteft ? Anne Mercator

a

merces vel exiguis expenfis , maximá indu-

ftriá comparatas , vel fortuitó ad illum lo-

harü

cum,; ubi earum magna penuria, & indi-

jam |

retio ibidem

wf

gentia cft, deportans , has

communi vendere jufté nequic ? . Nonne

ean

Mercatores , ut merces non Reipublicz, cui

ep

tl

vendendze afportantur, & confervantur, fed

fuo periculo procurent , & venales habeant,

m

àrepublicà quafi condudifunt? Nonne z»-

;?////'/1

M

peritia culpa adnumeratur,. Princ. $. 7. Inft. de

Leg. CAquil, princ. 64 5. l. 9. med, $. 5. , 13.lo-

d

V

ft

cat, L132. ff. de R. ]. quod quis autern ex cul-

TT

pá fuá damnum fentit, nan intellicitur dumnum

fentire. L-.203. ff. de R. T. & damnum , quod

D

quis fuá culpá fentit , fibi debet , mon aljs im-

yri

diy

putare, cap. 86. de R. J. inGto. atqué,quod

emptores venditorum peccata luant, & ra-

Ml

dul

tio, & Juraob periculumreceptum non per-

JIM

mittunt; nonne refpublica, finon oprimos,

bonos faltem Patresfamilias habere ftudet ?

ïäü

Ergo unus & alter propter fuaminduftriam

nÍi

TT

j

non gravari, fed pramio potiüsaffici debet;

S CX -

«Hmäp

nonnc fi mercator res fugs non magni

pen-

dub e Ghom

473

A

l

penfis ; & periculo comparatas ad eum lo-

jurl

cum , ubi illarum magnapenuria& indigen-

l)

(

tia eft, fortuitó deferat, ob fuam fortunam

li

A

deterioris condicionis alijsefle, &pretio ob

Itj

emptorum multitudinem , & mercis ino-

ARU

iam non ibidem , fed fuo inloco , in quo

NT

uänh

harum abundantia , & illarum raritas eft ,

an

jam communi vendere non debec ? Nonne;

I

FCU li

ut, fi prater fpem res viliori pretio ematur ,

4

y

candem & rursüs ita vendere periculum fuf-

n

ceptum non paditur ? Quia fecundwzn zatu-

"t

il

vam e[l , commoda cujuscund, rei eum fequi, quem

Hï?ïfa

fequuntur 15commeda, l. 10, ff. de R. ]. o qui

lt

þim't 0PUs ,

fentire debet commodum , i econ-

MULTITUDINE,.

[

H

114.cAp. «S. de R.T. in 6to.

& RARITATE EMPTORUM, Nonneex-

lP

Iv

pofità eàdem quantitate mercium pluribus

ln

ementibus convolantibus illarum predum

; !üi

augeri , illis ipfis avolantibus rurfus vel ad.

TU

riftinum ftatum reduci, vcl & minui quoti-

!

"N

T

dianushebdomatarius,annuus flylus fori do-

n

cec? Cur merces in fine nundinarum ,. eftó

[ ^

carum minor jam quantitas fic , fzpiüs mi-

W

P)sl

noris emuntur ? Cur ftante cádem Provin-

]

ciz alicujus fertiliate. , fi exercitus propé

m

cam füa caítra locavit , farina majoris aliás

4

venditur? Nonne quia in ordine ad fuum

b*

ufum apud multos major illius, quàm alio

ccane

E&W

Gg?

473

|

At

tempore indigentia eft ? fiquid&ml quó ma-

«

jorementium copia, rancó minor mercium

h

cít , nammerces multz, & paucenonàfuà

'mQU

quantitate, quam ipfz contnent , fed mul:

QU

titudine , & paucitate emptorum denomi-

mx'x& j

nantur.

COPIA: VEE DEFECTU PECU-

u

NLE, Nonne aliquo tempore quodam in

(anlü

loco abundantiá pecunie communi exiften-

mof

te, pro ejufdem quantitatis , & qualitatis

remy

fent

mercibus plus pecunie, quàmalio tempore;

& loco, quia, cüim mercesobabundantiam

«d

pecuniz di&?cihi:s-acquiri poflint , earum

(cc

flä )

communis indigentia in ordine ad earum

üfüm eít, datur? Nonne pecunia ob fuam.

retm

copiofam exiftentiam refpe&u mercium vi-

d

a

lefcit , ac plus monetarum pro rebus illis ab

hominibus communitér promittitur ? Cur

uf

in aureis fieculis res quandod; pretiofiores ,

i.

quàm in ferreis füunt? Nonne pecunie rari-

fY

tate communiexiftente, ob, ad uniuscujuf-

Bat,

qué fummam neceffitatem füblevandam e-

r

fün

jufdemindigentiam commnnem, quaprop-

ter & maximé appetitur , eadem pretiofor

ldti

eft, resá; catere refpectu illius vilefcunt, at-

IDf

WT

que res plures tantüm ad illam confequen-

dam traduntur? Curante novi orbis Gazo-

Ibf

phylacia aperta, indej; in Europam aurum

W

exportatum , illa , quz ad viétum diurnum

abun-

.

eteb o db

473

" I

abundarent, duobus vel tribus argcnt'æftm-

"üur

pulis ; vel obulis in regnis maritimis com-

Wu"

parari potuerunt? Nonnequià nontàm ma-

W

i

[

Jor quantitas rerum, quàm minor copia pe-

VM

W

"

cuniz tuncerat? Sed quid cum prifcis hiíce

J r»

l

& exteris exemplis, recenfiora hujus not

t

cantüm exempla, verüm & efficacia refti-

*W

monia exulcerata ,' & ferrea hec ipía noftra

i

tempora & intra domeflicos lares reprz-

*li::ä;

fentanc; cur ob defedtum hominum , qui

hts

:rk!.ltl!(* :

Vel paupertate confectialió migrarunt , vel

occifi func , non faris cultá Saxonià , Bava-

! | rj

P.

r

rià , cur frumento verfusRhenum fuperio-

Vi

ll

l

remin herbisab hoftibus deftru&o, cur poft

iij

tot alendos.exercitus, jam frumentum non

li

i u

tantim longé minus , quàm circa finem fx-

Q

l

culi fuperioris in principio videlicet Decem-

W

bris anni Millefimi fexcentefimi nonagefimi

L

jl

$tavi, ubi Saxonia ridebat, Bavaria flore-

)

bat, pax&calmatranquillitas erat , valet; ve-

j

Tl

rüm ctiam nequidem tanti ,' quanti ratione

y

"

li

^

füundi, unde collectum fuit, non compu-

u*f

tatis ctiam proptijs laboribus & operis, per

apnumexfolvidebec, xftimatur? MELIO-

RATIONE, vel DETERIORATIONE,

[l

(«

nóbne- Sempronius reparatam domum ,

m

quam ruinofam'à Tito titulo venditionis

ii

mnibus ctiam reliquis circum-

B

u

accggcrat , 9

SHTOT

ane

474

&bome

ftandjsin eodem ftatu perfiftentibus, huie -

p

n

majori pretio, quàm emerat , juflé ven-

ere rursüs poteft ? Nonne Tiaus , fiea-

dem denuó ruinofa exiftat, minori pretio,

x

WWW

quàm quondam exfolverat, quia res , cum

mutata fit ; prorsüs eadem , quxantea fuit,

Qu

efle non cenfetur, ut juílé agat , Sempro-

m

ben

nio reddete debet? Nonne bovem, quem

tanquam bullum à Mzvio emeram , íalvà

h h

exteris paribus juflitià contra&üs eidem

ob

jn

majori pretio juflé vendo? Nonne equum

fenio conve&um , quem Juvenem à Judzo

P

€ol

acceperam , ut iu[iö&-licit& agam , buic mi-

noripretio, quàm quo emeram , revendere

t

cogor? VENDENDI MODO, qui vel

fíf) «

N

Ti

multitudinem mercium ex paucitate, & de-

fectu emptorum , quem ultronea mercium

Qu

obtrufio, & oblatio abundé manifeftat, or-

qUäC

tam, importat , enim veró nonne à vendi-

Y

tore, quiemprorcm quazrit, merces fuascui-

Ti

qué obvio offert , &infenfu accomodo ob-

;ar,

erudic, qui negledo , vel novercante foro

[iÜ

de domo in domum (qualis vendendi mo-

Qd

Bul

dus hifce cemporibus hic faufiren nuncu-

patur ) merces fuas vendendas offert, res ,

ï:mp

cító non detcrioratz , fed ejufdem cumillis,

a(

que in foro vendebantur , qualitatis, &

i

OrO

*«

?amitads fint , jminori in pretio illoin f

iji

.*

475

mtob o ab

tg] bün

ijfdem conftituto , jufté & licité emi. pof-

M

func? Nonne res minori pretio é roanibus:

NItt.

aliarumqué mulierum ,

proxcncrarum P

uz munus - vendendi aliena . habent .,

M 'm

quàm mercatorum , qui emptores exfpe-

T

N

&ant, non quzrunt, pecuniamdue fuam in

u

mercibus à fe em

r

ptüis, utillis lucrentur, ha-

M,

bent, jufté &licice recipiuntur? Covarr. Tozr.

il,

4 lib, 2. variar: refolut: cap, 3. princ.n, 5. non

TT

obítante, quódille, qui Famelico, qui plu-

! 8(;

WL

rimosad emendumabijsdem panem jamjam

T

adiverat, panem vendit, ab hoc plus pretij

þ:

)

confueto recipere jufté & licité non poffit;

Mu

eóquod, eftó Famelicusille plurimos adive-

Ti

rit, attamenex. hoc indigentia, affedtio ve-

j

hementior,majoraliqua zeftimatio non com-

i

munis, fed folüm refpe&u illius particularis

n

uzdam indigentia przcifeoriatur; econtra,

' ,:-'

á

vendere volens emptoreni quarat, pluri-

mosadeat, & cuidue obvio res fuas offe-

rat, abundantia, minor affedio, &eftima-

tio non refpe&tu fui ipfiustantüm, verüm e-

tiàm rcfþe&u caeterorum; paucitascjuc empe

^

torum communis refülte. Quousque au-

[

tem pretium taliin cafu decrefcat À. A. vari-

ant. Cajeranus ad Adagium: werces ultromee

vilefcunt iertia parte fc. conformat. Palatios

mc;-

in hunc verbsemptio cap-1. Wlludusquead

ï

die»

ï:;!

476.

m

[

n

diecatem prerijillius alids vulgarisinfim

i jufté

qm

minui afleverac. - Alij; quibus & Molin

n

,

a, quia

K

hie trac£! 2. Tom: 3.

393 Ittt. A. f merce

de . b 7. difp.35g. pag-

jo

s yezdantur fretto co

n[ue-

12in illo vendeudi modo judi

[/

Á

j

N

andum non e[f, pre-

jum effe inquflum , quoniam res ut illa mods ven.-

ca?.ï

e'untüny eo-maodo effimari con[ueverunt , ut com-

)é

n

munis. ufusteffatur , fcribit, re&té annumera:

t flquidem illudarbitrio boni viri determi-

eli

nandum relinqui.nequit, pretium juftum &

us

N

licitum füb hujusmodi vendendi modo val-

vi

deincertüm, & omneid, quod absQue dolo:

€ot

& fraude exemptione ita haberi, ac pro quo:

f

emptor. inveniri poteft, five magnum, five:

parvum, &exiguumfit,

EuE

modo illi, quod res

10

absque hocvendendi.m

odo habet, noncor-

ul

refpondeat, aut excedat, juxta communem:

hominum zfítimationem efle, credere mo-

u

ventur ;-cüm juXta omnes, fi venditor emp-

[

Q

torem quarat, pretium minuatur, ulttonez-:

t

Que . merces ob paucitatem emptorum, &:

multitudinem. mercium vilefcant; quandó:

id

(ür

veró res vendibilis, non veró fub modo hoc:

g

o5ejus mulctudinem;' atdue defectumemp.;

W

torum .. vilefcit; pretiumomne; quantum-:

Ls

cunque etiam:( absue dolo & fraude tamen):

Dl

ügore emprorum decrefcic, quod inveniri

PPE? ; juxta communem hominum zíli- .

ma-

d25 o ts

477

mationem, & juftumeft, uti ex confuetu-

Mi

dine fori, acíub haftationibus, ubi, fj non

fint, qui concurrunt, pretium , quantum-

ld

Á

h

cuüq

ueexiguum, pro quo emptor absqué

'u(!

dolo & fraude inveniri potelt, teíte pra:ter

lx il

Mald: Gordon: Bonacin: &c, Leffio //b, 2.

H

VNl

Cap.2.1. 8. 58 de . C* J. Haunoldo Tom. 4.de

Ui

J. && J tract. xo. cap. 1. controv: 18. $. 2..i2 LL

| Wdï

ened. n. 158.

Juxta communcm hominum

n

eítimationem eft, patet; ergo. cüm, fi hu-

J

jusmodi pretium, illi, quod rei absque hoc

l

vendendi modo vulgaree(t, vel equivaleat,

VW

f

d

vel idem excedat, utpoté ftante hoc modo

contra communem hominum aílimattic-

QF

V

nem, injuftum fit.. Vel conventionem ,quà

L

u

autres fingilatim , minutim, ac per partesmo-

dicas, aut earum magna copia , acingens

mulditudo, cumulatim, & fimültra i pro-

i

"t

*

mittitur, dicits nonne , quia, fires quadam

fingillatim, minutim , & per partes vendan-

tur, crebre venditiones, quibus res illz mi-

nutim diftrahantur,quazpluscemporis, etiam

Hï.'i»ä-'

id , quod ad alia negotia peragenda deftina-

11',1'9 i

^

tum eft, confumunt , pluslaboris, &.ex-

6/

Ll

penfarum , minusd; utilitatis, quàm éarum

per averfionem venditio , qua fuos vendi-

cores multis curis , occupationibus ,. im-

ï

an

nX

penfis, quas circaillas , & in illi; conferv

.

d

1$

r

479

d25 o ebeS

]

dis haberent, exonerat , ad conquirendas

y

s

li

novas merces alias , vel ejufdem generis re-

cenfiores , veldiverfi utiliores, ad aliaqua-

n

r

dam per

agenda expedidores reddit, affe-

&

UP

runt , ut fiant , oportet 5 in tabernis merca-

corum.continua aliqua quantitas panni inte-

J

N

gra minori pretio , quàm per fingulas ulnas

i

diftrahi videmus? Nonne, quia rerüm qua.

rundam in magná quantitate ufus amplior ,

hcit;

[ior

nobisd; magis utilior cít, quàm illarum in

cen

parvá quádam quantitate.; homines veró

res omnes ratione amplioris , ladioris, no-

Ll

47

bisá; magis utilioriscarum usüs magis, quàm

ob minüs amplum , reftridiorem , limita-

M

cum , valdé circumfcriptum , minüfqué uti-

den

liorera earum ufum communitér aeftimant:

mod«

menfura, vel hujusmedietas, auc illius quar-

"u

ta pars piforum , lentium , viciarum , fru-

vt

j

m

menti , tritici , quam ruflicella in foro fe-

dens venalem exponit, minoris jufté emitur,

o

quäm eandem quantitatcm , quatenüs hzec

«W

no

modio includitur, fuus Rufticus eodem in

in

foro vendit? Haunold o», 4, de jur. c? Tuff.

1racf. 10. cap. x, controv, 18. $. 2 ím. primc, n.

l;

t;

jj

158. velin emptionerei nonin privatá , hzc

j

etenim communem honminum aftimatio-

J/

nem non variat , fed publicá fubhaftatione ,

TT

f

pià;ob

& auctioncemptorum copiá; Trcl ino

hanc;

eeboc

«

Ttnl hanc, velillam enim rem nuns .minoris ,.

5t nunc pluris commune hominum judicium

W ducic, prafente, nevel debitor , velcreditor, .

"i. vel emptor damno afficiatur , diftrattz, con-

"? tingit; nonnereshafte fuppofite nunc pluris,

!* qunc minoris carum pretio aliàs ordinario ,

lüg»;.g

uanto videlicet liciraniium calor, :vel fri-

! gus intenfius eft;juíté &licité vendi poflund

in| licitationis enim regula eft; qui vicerit, ma-

! lioremque eonditionem obtulerit, res addi-

Mul

t*| cenda eft, & penes illum manere opertet, qui

ü| fuperior

in licitatione extiterit. princ.k. 4. C, de

tj

F. eä?ig:

& Commif: fed quousque? Solonius

! ) Jm!

L. cónfrov, 5. € ceum eo-

2.2. quefl: 77. arii

j

W K'T

!U; "

dem Theologorum m

ultiin hoe vendendi

d extra hunc

(

modo quodlibet pretium, quo

)

!

vendendi modum ejusdem rei pretij velri-

[

gorofi

P]

velpij medietatem non excedit, ju-

1

ftum effeaflerunt; fed cur in hoc vendendi

ff

modo /ex 4:C. de Refcind: Vend: &in coníci-

entix foro locum habeat; iguorant, Hau-

N

n

b

noldus Tzz, 4.de J. & J. tracf: 1o- cap. 1. con-

[

frov. 18. S.2. cárca med. n, 158. fequentia fcri-

(

bit: bizc etiam res in fabbaflatione venales mi-

n

"

noripretio venduntur, nempe ob paucitatem empe

j

torum , quam manife[lat ultromea abtrufto mereis:

)'EC )

ficut econtra carins venduntur , quandoemptores

inde entza

h| licitando certant , C* pretium ngþ

cols

W" ,

RUl

489

& od

colligitur emptorum capia , eh- idebin boc vene.

rcdlm

&

J

dendi modo pretium efl valde incertum , €$-.om

-

j

ne illud. cenfebitur effe pretium yuflum , quod ex

6

concertatione emptorum hbaberi poteft , jf nan

L

l

Jfint , qui concurruuk , pretzum quantum-vis exi-

gium erit juffum , proquo emptar imveniri bote-

tot

]i

AT

rit : nam cüusque vtle[cit merx in talicafa, dum-

t

s0dà abfit fraus , qualis effet . f6 quis altquas Jabs

mel

oraaret , quiveveraanimum non babent , LA CA -

gOï

o emendi , ineum finemy utquiemere cogitant ,

L[7!

ip pretioofferende crefcant. Mol: Tam. 2 tracf:

np

24de Jur. Juff, di/p:342, pag. 393-4n med: litt:

4. Eodemillopretio, quoresínbhoc mo-

&

U0

do venditur, zftimari, & juílum pretium

auctuarijforiillud,quod absQue dolo & frau-

ii

IN

de obtineri poteft, quilibetqué . extraneus

lib

licitatus fuit, efe,' defendit, atquéin adju-

torium íuum communem ufum adducit, . A-

on

im

lijillud Covarr; To»:2. variar: refolut: lib; 2,

f

cap. 3. in prize, n«. in fabbaflationibus vilias

resemuntur ,in quo D. D, conveniunt, ucili.

pia

u

ter accipientes fic arguunt; quando eadem

hzc res absqué omni veodendti modo cir-

hH

06

cumítante abundantiá, vel paucitate emp-

torum folummodó prafente , venditur, pre-

tl

ul

u

tium quodquod promittitur, juftum efl; ec-

cur non quodquod ftance vel abundantiá,

u

i

velpaucitate émptoruni ub hu Jusmodi ven-

Cl«

eteb o dhds

483

*w dendi modo dari promittitur ? ergonel mjpþ:

m*,&g,,,ïDipcl;t: & Maximian: augmentum in lici-

tatione pretio oblato fuperadditum ;» f/ze

d*ï/ ü

m

14. C. de Fid: & ]ur: bafl.jullam uberioris pre-

T

Hj oblationem fal(ó falutant? ergone Impe-

me!

rator Conítant: jubendo: pezes illiun 'zfæo?;'gaï-

IIUM

lia manere oportet , qui [upertor tn licitatioge ex-

Mï.(

literit, ilicitum pracipit, quia locatio rei

GWL.:

mercede ultrà, velinfraillius mercedcm ri-

Atl

L/

gorofam, vel piam a&us zque illicitus, quàm

il

venditio rei uitra, vel infraejus pretium vel

hi

rigorofum, vel pium eft; (iquidem locatio

)

u

& condudio proxima eft emptuioni vendi-

*

sdem

,

LA

!

tioni,i

)

q

ue Jurisreguliscon Gü;i;.prinr;

li

[

Inflit.deLoc: Cond, P R.

O TUNC ITÀ DE-

H

u

FINIENTEM id eft: in, & pro illo tempo-

ii

ris [patio, in, & pro quo emptio . veuditio

ubl

non dilata videlicetad certum tempus ejus-

ità

dem mercis traditione. prípc.cap 6, & deUfur,

l Wi

initur, confideratis cireumftantijs omnibus

mmuniter ita zcfti-.

j

præ(cntibus rem illam co

marnitem, zzed. $. wun.l. 62. ff. ad l, falcidi fin, lu

j &3

j

9.C. de R. V. argto, d. cap. 6. 194 de Ffurs

"

quod, quando vel illo tempore confidera-

j

ïl

tis circumítantijs ompibus eidem emptionrii

«

pracfentibus, reijlliuspluresaliz fimilesemp-

n

tioneseodem pretio ineuntur, velmanenti-

jl

oniad-

bus omnibus circg;müan.tijs;ill;':mpti

fane

^

i i

482

ftant

ibus, ejusdem rei & aliz. venditiones !

fubíequenti temporeita communiter fiunt, j

vel plures prudentes, & eàinre peritiproil- i?

là temporis , àc circumftantiarum differen. j

tià pretium merci conforme efle jndicant, vt

contingit. CONNOTET, & hocmerci z-

w

quale, feu zquivalens, & juftum eft, prizc,

ma

L.2. C.ut neminiin empt. fpecie. At gto,med. cap.x,

pm

& de Empt. Vend, Prob: rei von affetliones

gt

effimanda , fed quanti. omnibus. valet. Sextus

o

uoá, Pedius ait , pretiaverum non ex affeétione,

n

pec utilitate [engulorum , fed communmiter fungt,

jo

princ.L.33.ff- adleg. Aquil, pretia verum nonex

Ü

jj

affe tíu , nee utilitate ffaigulorum , fed commwuni-

jer fupzuntur. princ, l. 65. ff. ad leg. falid,

V

€rgó. Quod ab Ariftot. c. Erbicor. cap. 7.

g

acà D D. naturale & vulgare nuncupatur,

W

non quód hoc es nobilitate naturz rei przci-

l

Te dclabator, néc quód hujusmodi valdein-

N

con(tans , ac varium non fit, neque, quod

q

ab hominüm communi zftirnatione , quà

n

Yemplus, vel minus àd füüm ufüm dücunt,

plürimum non dependeat; fed , quàd feclu-

p

ü

ácunque humaná lege, ae decreto à

il

cih

muni hominum affedu, aftimatióne,

[

acbeneplácitojuxta certasquasdam circüm-

Y

ftantias habito, unicé confurgat; hinc eft,

üK

t, led

quod illud in ;gäfviügbïili non confiíta

Aj

pe.

485

|

d

w5 odb

"i, "fpectatisetiam

circumf(tantijs omnibus, qu&

j u"r

f'.þ.o l(

re ipà in commercio humano bic & nunc

i

^

concurturit, certam jdíti ac commenfurati

L

merci intra fe latitudinem re ipíà feu à par-

u

N

üïm

te rei habeát; hinceft, quod emptionis ven-

ditionis juftitiz, quo minüs hzt veré for-

"H

maliter divetfimod? ponátur, ex naturá fuà

L

nonrepugnet, & adíuam exiftentiam aqua-

Mf

V

litatemi non mathematicam, fed moralem

folüm requirat; hominum enim plures,càm

!

j

p

notitiám, & ftateràm talcm.;'quä omnium

Ínorum diverfos affe&us ità, ut in unum in-

L]

^n.

divifibile coincidant, ponderare poffunt,

non habeant, terh, v.g. viseam impetialibus

Á

.. cesitum , plures éandem centum & quin-

lþ7

qué, & rurfüs plures nonaginta quinque ad-

iwf" li

zquare , ob Idos circa eandem rem diver-

1

fos affe&tus commuriiter jüdicant, ratione

1

triplicis cujus opiniohis etiam maajoris fcili-

"

cet, medij, & mihoris extremi, atque ea-

i

rum, qu&intra illos terminos extremos con-

j

liftunt , ptobabilitatern, latitudinis intra fe

/)i

pretij naturaális juftittes prcipüé grad9 con-

ftituuntur,& pretiutm datürale feu vulgare,z-

qualefivé juftum ttiplex infimum feu pium;

mediocte feu moderatüm , fummumm feu ri-

eorofurh , getmanicé ber accínafie] míttels

F

ïlfl[)öd)mäüfd)lägïfhf l & JJ CCtis pri:;

]

454.

M

bipaliccr numeratur; & eító latitudo & di-

1&

ftantia , quanta hacintra tria illa pretia effe

y

W

debeat , communi calculo nequé definita ,

5

«

E

nequé unà regulà comprehenía, fed juxta

u)

rerum qualitatcs, ufum fori, & communem

M

hominum zftimationem determinanda re-

w

licta fit, attamen, quantó pretiofior, majo-

ax

risquea(timationis merx eft, cantó majorem

L

laticudinem illam, & diftantiam efle ; triaillà

ii

precdaintra laticudinemju(ti, ne, fi medium,

PQ

& extrema in indivifibili confiftant, pretia

N

inter infimum & moderatum, moderatum

Ic

inter & fümmum, media injufta fint, & fuas

Ü

etiam latitudines habere, & illud, quod à

f

medio torius laticudinis cam verfus pretium

j

rigorofum, quàm pium parüm diftat, icem

K

illud, quod medium inter medium & extre-

j

mum eíft, cum medio computari, atque me-

Ü

dium nuncupari , & reliqua latitudines

N

extremorum conficeres emptionem jl cujus

f

pretium intra di&tos tcrminos fe continet,

í

neque toram latitudinem jufti excedit, juf-

tam cenferi, juftitiamque commutativam

,g

non violari,fi veró egrediatur, & venditor

(

fupra fummum, emptor infra infimum con-

il

trahat, illam injuftitià regularitér laborare ,

11[

quz,, nifi velinfra preti] infimi , vel fupra pre-

;

u in foro ex-

tj rigorofimediumfit (quo e

|

CCI':.

d db o æo

4864

T

cetno temedium . a. C. de Refcind. vend, ad

ul

hoc, ut juxta arbitrium ledentis vel contra-

V[a

&us refcindatur, velad zqualitatem reduca-

ü

tur, competit) Salvà nihilominüs in con-

fcientià obligatione refticaendi in. foro cam

Canonico , quàm Civili actione aliquá prae-

cisé purgari nequit. Cap. 3. &* 6. 54 de Empr.

vend. la fin.l. 8, l va- init.l. g. Cod. de R.F.:

n

in favorem reipublicz , cujus , nein ejus dif-

pendium lites multiplicentur , contractum

hunc frequentiffimum non frequenter re-

t

J

1cindi intereft ;; quempiam ejufdem fpeciei

L

& bonitatis merces uno, eodemqué tempo-

')4

re carils v.g. wni um , alteri medio . velin-

fipo , absij; violatione juftitiz jufté vendere

!H

»oífe, quia, cüm pretium füummum & ju-

ftum fit, illi, cui pretioinfimo vendit gra-

ï

tiam, alteri non injuriam facic , nec hac ra-

:

tione bellum ex utráqué parte non tantüm

3

materialiter , fed & formaliterin genere cau-

f juftum dari , eoquód , quia bellum actus

À

üftitiae vindicative eft , qui illud infert, l-

füm,& injuriatum fuiffe oporteat, per hocau-

tem , quod ipfi pretium infimum oblatum

fuerit, cum & hoc juftum , & alter pretij

ju(ti feclufo fpeciali pa&o debitor folüm fit ,

injuriam quandam paflus non ef5opinionem

de Centract. cap, 2. aliorumi;, qui

Palgci'; 2,

Hh 3

u-

mmo m

486

,;ms )

fingulis rebus certum quoddam naturale ,.

(

jo

| 1:;3.

indivifibile & Mathematicum pretium, tüm

[

ex intrinfeco illarum valore , tàm ex varijs

contrahentium & utentium , temporum ,

ïx*'—lïone.

ac locorum circumftantijs &c.. dependens ,

RW

effe , quod, finobis notum , vellatumab ea

ïmü

unguem recedere injuítitiam fore, & , quia

valor ille; quem tum ex intrinfecá fuáboni-

u

tate & perfectione , tum ex aptitudinead hu-

[

manosufus & commoda in his, v«l illiscir-

ql

cumftantijs res fingule habent, nobis per-

Y

fpectus non eft, humanumqué judicium ,

«

quod exfeincertum , & indiverfis homini-

bus varium eft, illud attingere nefcit, diver-

i

fa judicia hominum , quorum alij rem de-

';

(

cem v.g. alijundecim , vel undecim cuim di-

?Il

midio , alij novem , vel octo cum dimidio

í

valere judicant, ut, fi illud indivifibile non

(

artingatur , non. multüm ab co faltém rece-

datur, folummodó admitti , docent; fiqui-

ecm, quoniam venditiones raaterialiter ra-

tione inculpate ignorantiz juftz regulariter

tanüim forent , emptio venditio formaliter

juífta vix , aut nunquàm poneretur, quod

tamen, fi non contra , faltem pretcer appe-

ä

ticumjuftirie commurativzeft, (nifiper fu-

periüsrecenfita, intra laticudinem jufti pre-

!ij indiyifibile aliqugd ; fqliDgo ; hominum

497

dub od

rum

t

affctus, & rerum invicem comparata

l

& ponderanti cognitum , in

lw

. udlitates optim

uo ex parte obj

c&ti pretij & mercis compa-

VN

ffimé fervetur , qui-

(13

ratione juftiia perfedti

l

dem dari, fed hocpreui eq

ualis & jufti cet-

ffe dicere folüm.

E

tninum tantüm przcisé none

«

intendant ) non fu

bfiftere, cercum eit.

"M

Dixi fuprä non

dilatá videlicet ad certum

ditione, quia, l1ve

"

sempus ejufdem mercis tra

uàm terminus à

[

empti

oni dies certus , tanq

215. ff. de V. S.

juo adjectus fit. — 4rgto (.

Jj

vel emptio vénditio ja

m p

tO Cerco aliquq

nfes , ubi

tempore fu

turo V.g. f

off duos me

merx tradenda , fiat.

Argto fa.

caP. I9. b&

U

fqué ad

h

de V[uris. velres cal

is, exquà ipsáu

dilatio tra

dicionis oritur , V.g.

"d

!

certum tempus

quando aut

ob inopia

g» venditorum , quibus

pellex eff , uc ad

«deo angu[ta

fella ,. b curta ff

tempus meffis ,

vel vindemi

g vendidonem

M

nt, aut ob emptorum cu-

differre non poffi

fi nunc non ererent , tan-

piditatem , qui,

tam , quantam fru

:

menti copiam expetünt,

vel non pretio tam levi

!j)

yel non colligere ,

xoffent , frumentum ,

vinum, oleum &c.

ve

! colle&urn fit, ven-

antequam natum ,

ditur, vel hoc,

autillud hye

me , vel ve-

ffis tradendum emitur, pre-

ie, tempore me

tum, r emprioven

diejupe p Ro

' cems

ä

zWv

V

488

GA

.

AC A

m T

M

2

o 5

tempore, qu

O , quàm pro quo contradtus -

W

initur, traditio & datio fieri. deberc $.

r

T

merci

zquale pracise efle deber.

Mol. ton, ». de

m

Wt

Jur. & Tufl. trac . 2. difp. 355. paa. 437. lité. B.

j

j

j

C* Ji/p. 338.pag. 4.42.. l'itt. B. cum , quando ,

fi dubium fit, an res tempore, proquocon-

tractus initur, plüs, vel minüs valitura fit ^

j

om

rationc illius dubij , merx minoris , quàm

tempore , quo contrahitur , emitur , con-

qn

cractus € ferie contra&tuum peccaminoforum

1

16

Cap. G. *4 de F[ur. excipiatur , & C4p. 19, €0-

^; tanquàm non ufürarius , fed juftus ap-

pOf4

pr'obetur 3 cum, fiquidem communis ho-

d

minum zítimatio confi

deratis reliquis con-

ä

fi

derandis mercés eatenüs , quatenuüs huma-

il

nis üfibus nunc inferviunt, in ufüm homi-

"i

s3ium nuncveniunt, &hiillisutuntur, tan-

ä

m

10

üijam habent, resita venditz , utpote qua

tempore, pro quo emptz;

& ubi cradi pro-

"u

miíle funt, humanis üfibu

s modó infervi-

n

C0

unt, & in humanum ufum folüm veniunt,

€0

€xtra fpharam illarum rerum » quz nunc

tempore c

ontractüs ranti éffe , communiter

]

creduntur, fint, & inter res,,

qu& cémpo-

(l

rc traditionis fine hujus dilatio

ne emuntur ,

r

& venduntur ,

-deprehendantur ; eüm, uc

t

obligatio ad antum , quantum à

comparte

if

acceptura eft, dandum,

compartem cHïca'-

)

J

et«

diob o ob

48j

*s cirérftringat , contra&tüs emptionis veridi

"(( tionis, utpote contra&tüs onerofi.& bilate-

4 ràlis per fe juftitia velit ; cum , quandó ha-'

1

| bità fide de pretio emptori folutio placiti

L

retij in cercum tempus differtur, utemptio

',» venditio jufta fit, faris nonfic, ut preium

'J. fuz folutionis tempore merci equalefit, fed

omnimodó necefsé eft, ut merci cempore

)

l

cóntra&tüs jam zquivaluerit. Princ. cap.ó, 53

de F[ur. quiafolutionistempore , & pronune

li

res modó non emitur,fed pro tunc, & tem-

il

*

poré contiactüs qmcbacur , & jam ermpta

eft.

!

H

Modó vel res eatenüs, quatenüs jam

( dubium, & incertum eft, qualem valorem

proillo tunc, proquo contrahitur, habicura

fit, atqueuno cum dubio, & incerto ipfius.

valorisreipro illorunc hzc non ematur,ven-

datur ; alioquin, fi pretium pro ratá dubij, &

incerti ipfius valoris rei tempore contradtüs

L

conftitutum fit, fivéhoc tempore, pro quo

|| contracum fuít, refpe&u reinimismagnum,

fivé valdé parvum fit; nihilominüs juftum

elt. med. cap: 6, hr ult. 93 deVfar, Neduc emp-

tor aliquid fuperaddere , aut venditor refti-

tuere, etiamíi pretium promiflum infra, aut

fupra dimidium pretijpro tune jufti, fit, in

ntiz , quam externo tenc-

.fogo tàm confcie

tutr5

Hh ;5

$

*

490

ub o dib

i

tur; eóquod pretium illud non rei, utin fe,

r*('

fed quatenüs fub illo dubio, & incerto fui

)

valoris erat, & in utramque partem profpe-

j

M

16 & adversé emptori & venditori evenire

poterat, conílitutum fuerit, & ex utráque

Dmm

parte periculum in imul tradatur,velemptio

u

V

tei pro aliquo tuncjam inita, circumftanti-

[ct

am, vi cujus pretiumillius rei pro illo cunc

(h

majus,aütminus quondam promiffo fit, non

0e5

procreet( nonne quandó ante mellem , &

&i

vindemiam agrorum vinearumque cultori-

bus raritate pecuniz oppreffis exiftentibus

n

p

funt, qui modiosfrumenti, plauftra vini mef-

fe, yel vindemiá peradtà modó tradendaan-

d

n

ticipatà pecuniáemunt, fi me(Te, aut vinde-

mià finitá, vel quia neceífitas venditorum

u

ex parte, velintotumimminuta, & extindta,

1

vini, vel frumenti venditor rarior, & hujus,

W

autilliusemptor copiofior eft , vel cüm emp-

qm

tores fibi, íuzque familiz jam profpexerint,

D

j rariores, vendirores veró frequentiores

N

exiftunt, hujusmodi frumenti , vel víni pre-

(

tiumjuftum illud priüs datum, vel multum

*t

excedat, velab illo recedat, proptereà emp-

l

tio venditio priüs inita injufta precise non

!

eít; cüm , quiahujusmodianticipatz folutio-

nis emptionibgs vel venditorum inopia fub-

l

eít,

l

;!a;a,*vcl emptorum appetitus fatiatus

ve

h

k

49r

db o Gdb

l, vel venditor & merx ejusmodi rarior, emp-

! torumque multitudo, velillorum copia,ho-

"^ rum veró paucitasjam fit;illiusmodi emptio4

"

nes ijsdem ipfis circumftantijs communem

hominumzfítimationem mutantibus,quibus

i

!

!

hz poíteriores nunc fepta fuat,non circum»

fcribustur) aliàs omne pretium, quod illi,

li

fi hujasmodi anticipata folutionis emptio-

u

nesnon anteceffiffent , verifimiliter füturum

n

di!i

fuiffet, zquivalet, jufum eft.

Dixi ad certumtempus, Diverfum obti-

n

M

If

net, quandó ipfi obligationi rem tradendi

excontra&u emptionis venditionis defcen-

W

denticertum, & determinatum tune prafix-

!d

um noneít, velut ceum JCto Paulo priac.

I

6. 1. 4.44. ff. de 0. &* A. loquar, fi emptio ex

à

die celebrata non fuerit, five rurfüs cum eo»

h

dem /.213. ff. deF. $. Siemptio, cujus dies

uidem ceilit, íed nondum venit, contracta

x[l

non fit, fedilla velabíoluté & fimpliciter pu-

u

ré, vel cui in favorem aut venditoris, aut

!

emptoríscertumtunc per padum fíupetve-

i

niens folummodó traditioni adje&um eft:

v. g« demus hac mille ducatis tibi vendita fit, fed

rógo , volo , ut bujus babitationem per annumad-

buc mihiconcedas, Hoc dolium viniimperialibua

mille mihi emptum fit , (éd rogo , valo , tte ante

h

preximas nundinas ftancofertenfes suii tradas.

E

vé

492

dbob o db

h

velfub conditione aut cafüali ,'aut poteftati-

!l

1F

và, aut mixtà, vel füb die fivé fimpliciter ,

j

fivé fecundüm quid, ex eocapite, quod, ari

a

extiturus fit, ignorerur, incerto (hic&ille e-

i

nimin conditionem refolvitur.fz. $. 4, /, 3o,

QÜ gC'i

6. 2. 1. 49. f- de Lec. 1. med. & fín. l. 23. 22. ff

ilio

quando dies leg, velfídei cemmt[J. ced.) vel gene-

qn

ris, vcl ad quantitatem, vel de rebus, quz

zuftari confueverunt, vel eujus pretium in

n

arbitrium tertijcerti collatum, initafi; Cüm,

pW

(

velquia contrahentes rem pro pretio placito

ftatim tradi intendunt, vel quia hoc ipfo,

qk

gC

quod traditioni per pactum adjectum folum-

f

inodó certus rerminus przfixus fit, ne hoc.

j

fruftraneum fit, obligationem tradendi rem

W

ex ipïb contractu defcendentem , non ad ali-

j

quod certum cunce, fed ad hocnunc tendere,

mercemd; quatenüshumanisufibus&c. nunc'

fubïfat-,j licet illà emptor pro nunc petacci-

V

dens non utatur, contrahentium confen-

fuüum:mutuum terminare admitti debet, vel:

quià hujusmodi vezdirio quafi fub. conditione

fá

videtur fieri: fimerx vel determinata. fz. $. 7-

W

jund, ejued. princ. ffn. $. 6, G fim. med. $. $. 1.35.

f

ff-. de C. £ velappensa, vel admensa, vel ad-

[

numerata. f£2.4. $. $. 4,35. vel deguftata. »ez.

kæf

li. 'n:!e Pericul. e&- Commod. rei &c. & ap-

L

?þ?bzca; gu[ins enim d. boc profíecit , ut impro-

-

Gub od

498

bare liceat. princ. $, $- 1.34. ff. ead. quafi tuuc

ïlïad.

lo

léni[fimbveneat , cim fuerit. degu[lata. d. qmed.

n

[.1. ff de Pericul. cf» Commod. vel pretium fpe-

lc'

cificatumfuerit. ;weZ. $. 1. Inff. .de Empt. Vend.

N J.

( L ult. C. de Contrah, Empt.vend. quandó vc-

uat

)

tó femel conditio extitit: perinde babetur , ac f

S'l

illo tempore, quo emptio zmterpofita vJ/ , ftie

conditione facta e[fet. frn.S. V. L. 11. ffF. G'f**i poti-

u

er in pig,ei cendttione expleta pré eo eji , quaft

"

pure ei aliquid venditum fit. f£z. /|. 26. jf. de

Cond. Infl. fiquidem fiQione Juris ( que,

,

quamvisrei falfz fit, juxta traditaper P- En-

It

gelad rit. Decret, de Prafampt.n. 15. &t in con-

fcientia quoque caterisparibus locum habet)

"

exiftensconditio ad eempus emptionis ven-

ditionis inice retrotrahitur, & hanc ab initio

ij

puré contra&tam fuiffe fingiturs ut hujusmo*

divenditionesjuftz fint, ut pretium contra-

,|

&üs cempore merci vulgariter, feu nacurali-

1

ter, vel legitimé equale fit, pracisé requira-

!|

tur, ncque, five exiftentis conditionis &tra-

jl

diionis tempore pretium valoremrei longe

& enormiter excedat, fiveillud abhoc fupe-

retur, emptio propterea nequc de juftà in

injuftam, vel vice versà tranfeat, ultó mt-

nüsob exceflum enormiorem: Z.23. c.e K* F.

locusfit. Brunn, 447.8.]. de Pericul, € Com-

Lau-

mod, rei vetid. imed. n. 18. G ab eod. cit,

Lei.

: "

494

db o db

terbach. fed. exceffus hujusmodi vel pretij,

'w

vcelvaloris,commodo, velincommodo emp-

g(

sotifit ; etenim, /fextetres , licet deterior e e-

&

éfa: pote[ dici effe dammum emptoris, fin.L 8. f

*

Ó

de Pericul, &* Commod.jfic igitur & commo-

(|

dum cjus efle debet.fp. 1. 7. ff. eod.certb, ut ben?

Hauncldus Te».4. de Tur.c- Tufl. trad. 1o.

tap. Y. COMIfO"U. 9. infín. memb. x.5, 49. ubi ali-

quos hujus opinionis tenaces pro fe adhuc

allegat, obferva , fi, utemptiones venditio-

il

nes recenfita jufte finc, & permaneant, quód

i

terppore contractüs earum pretium mercid-

quale fic, non fufficiat, fed, ut hoc exiftentis

Ü

conditionis tempore reivenditz quod; con-

"

for

r

À

ie fic, infuper requiratur, atjue emptor

il

exiftente conditione eidem, ut illud merci

[

equivaleat, aliquid fuperaddere, vel detra-

L

here teneatur , quià Pau/us; JCtus sota?, 6 om-

l

mibus integris manentibus de Augendo vel Dimi-

»

)

amuendo pretio rur[im comvenit , vece[fumà prio-

i

rí contrat?u, & nova emprio interce[fiffe vide-

zur. fin. l. 72. ff. de Contrab, Empt. vixunquam,

t

aut nunquam emptio conditionalisjuftaini-

j

ti poteft, & iriita certé rara avis in terris, ut»

potéubi nihil, quám inconftantia conftans

1

€ft, quod afl?rmarc abfonum eft.

& XIII,

eteb o as

495

li,

1

. XIII.

fmp

Ergone omnibus rebus de-

3

terminatum pretium ju-

W

G:Uæï

ftum ?

Ph

4 wUm res nonnulle , quales, vel quæ

.^, pauciffime denovoinaliquemlocum

Z

h

modoó afporrantur , hujufmodi ligna

m

illa,' quibus nunc res inguntur , quandó

ifta primó ex Brafilicá regionein Hifpaniam,

[

&cab hàc in noftras terras allata fuére , olim

d

erant, vel qua rarz admodüm , aut quiáà

lr

!

cafu, aut induftrià hominum dépendent ,

funt, w? rariores gemma , pretiofa pictura ,

i

m-»

antiqua flatua , [iana ei- Numi[mala , avesindi-

c& , a'Vicule canarienfes tüte candita nala , bru-

a perezripa ex commixtione duorum diver[e

4

Jpeciei progenita , animalia wenationi , au£ au-

H

eupio aptiora , utfalcomes efc, bumanas artes, e$»

W

Jolertiam imitari condocefatta , ut [imia , Pfrtta-

ti, Vel que actibus quidern vitalibus re ipsá

'carent , induftrià tàmmen & arte intercedence

ità elaboratz , ut. illos.ad unguem imitern-

für, qualis 4rchbyte Columba liguea avolans

( rediens , mufca illa ferrea 9 amanu artificis

A d s

05

"EM

vivarum erbicules avolabs , eP

þär euniuin

d

496

Bosvo O&Jæ

t

jn manum artificis iterum rediens , aquila illa

a(Cam

Norinberge Carolum stum ad portam "volando

j

fs

excipiens , eundem ad portam concomitans.,

H

qu

eju[dem: Cavoli iconcule , pafferes , liguea avvicu-

gü

amm

la cum oppoftà (ibi. noctuá , qua, ubi fe verte-

TE

yet , avicula captabant , ubife reverteret ,. fi-

mïüï

lebant , alicubi ad fontem per artem confetfa

( cranc, funt, predum nee legitimum ,

ibic

yoäg &mcaL:» de zapa[Àeivgci oi voueOému. 1. 6. j L

folce

de Legibus ideft.| quodenim femel, aut bis exi-

paït

ffit , pratereunt legislatores. — Argto l 3. 4 C

(xo

$. [f.end. necvulgare , namillud , quod com-

Yq

muniter in ufu non eft, à communi homi-

num ufu , nec reipsà, nec ex poft facto ta-

q

äamp

xari poteft , habere, primá frontevideantur,

(

Quafítio eft , an ha&enüs recenfice , &fi-

$a

miles res , fi defa&o exiítant, precium na-

146

turale , feu vulgare juftum (predum enim

legze caxatum ea(dem non habere, omnibus

hu

patet) habeant , & fi hujufmodi illis fic, an

TU

d

ab ipfiscontrahentibus illasres juxta illud Ci-

fen

ceronis Verrinà de fignis : qui modws eff in bis

rebus Cupiditatis , idem efl aflimationis ad li-

iil

[it

bitumtaxantibus , an aliqnd&, & undé de-

fumatur.

l

T

. I. Rebus hujufmodi pretiumjuftum

C

naturale, feu vulgare eft.

ET

Prob: Res ha, quia, cum commoda,

qua

«l

[ó

[

fU

2

75 o db

497

'wjj qu& earum pofletforibus ex ijs pchrjiurlc À

*y; finita , & fzpius valdé modica fint, earum

!« apricudo in ordinead ufus humanos , à quà

W.

illarum valor metiendus , finita eft, ned; ex

.M

naturá fuà, ned; Jure aliquo feripto inefti-

mabilesfunt; ergo.

i INF4E |

Í

5;. ILEftóilludà conventione partium pro

"I

libicu fuo ita contrahentium folüm non res

Hh"

fültet; feunon omne pretium, de quo inter.

[

UT

partesfiné dolo, & fraude ctrca has raras &

i

exoticas merces confenfum eít , ju(tum fit, fi..

véquod coincidit: xes quantumvis rare ; pe-

/

regrinz; pretiosz , &c: tand, quanti feclusá

inil

ii

À

omni fraude; & dolo venditor vendere;

A

emptor emere voluerit, jufte & licite abfolu:

| 'f'm-

té emi vendi non poffint, Leílius //L, 1. cap. 2.t:

jj V

Jf

n.16. Card.de Lugo difp.26,5m, 47.. acalij, quos

U

Haunold rraZf. 10. Tom. 4 de Jur. & Juff. cap.

M

1. controv. 18:S.2.2p med. . 159.rccitat,imöRc-4

bell.part, 2.. lib. 9. quaff. 2,5, 19. contrariam

)

y

j

fententiam communi adverfari, &ante Victo-

j

riam fuiffe inauditam, nec effe recipiendami

/

A;)x.

ait.

u

Prob: Determinationem pretij )uülä

folà avaritià venditoris, & à temerariálevità-

um

t£, curiofitate, cupidine,ambitione empto*

nodap

tis unicé peti dicere; à communijudicio, &

quæ

rcctà ratione omninó

alienum eft, cüm ava-

li

Kis

dab o dab

j

498

"n

ritia, qua;juxta Bufenbaum /ib. $. de Peccatis.

ub, 2.

inordinatus appetitus tempo-

u

cap, 5. d.

qa

ralium €

ít, quia ira non in»fed ordinatus

oducen-

nd&&(

appetitus temporalium forct , ad pr

dam enim juítitiam tenderet , avantia

yuïm(

.

cüä j

nom effet

J

fed predictarum rerum. pre-

Qu

tium vulgare & juftum à conventione pat-

tium pro

libitu fuo ita contrahentium folüra

cgük

dicere, eftillud dicere : nam ipfa

RU.

tefulcare

conventio, fic, quod pretium determina-

fi

un

tum illánaturá prius fic, re ipfa decerminatio

t

ht

pretij eft

; ipía Conventio veró, cum actus

avaritia ,am

bidionisfit, ab habitu avaritiz,

vt

T.

ambitionis dependet : confequentér deter-

minatio illarum rerum pretij, quod ex füp-

M

"i

pofito Adverf: juftum eft , ab avaritià, am-

M

4

bitione dependet; ergo.

Prob: 2do. Si qualibet conventio par-

li

ndi

cium pretium juftum rei rarz facere poteft ;

ov

ergo etíiamrer on rare : ubires rara excep-

tà monftrari poteft ?

(j

dversá opinione fequi-

Prob: 3tio. Exa

Qué

tur, venditorem , qui rem intra fe

decem

It

ft

aflimat, hancipfam centum , vel mille, fi

i

"i

v g. Principemaliquemin cam cupidine ferri,

& tanto , aut etiam majoripretdo emere pa-

w

ratum efle videat;jufté vendere pofle, &/a/-

AW

€0 V.g. concurrente avaridá venditoris , &

Cu-

ææäææ

499

cupiditatc emptoris rnille florenis , vel in-

1777

"

L

tegro regno absi; injuftitià venditur, vel

l,

100

'permutatur , cui

.gwg

T$

quotidiana experientia re-

damat. Nonnequandó pleriqué alij prater

?:lx

* venditorem & emptorem rerum petiti, dum

IQü

N

J

ejufmodi res venduntur , pretium nimiurn

€fle , rem tanti non valere cenfeht , eam

Il

ü í

cariüs venditam effe , emptorem infipienter

Mi

egifle , pretium , utpoté quantitatem pretij

nacurdlis excedens, injuftumeffe , unaom-

Naw.

D

iM

nium fenrefitia eft?. ergo illarumretüm pre-

"

tium juftum ex eftimatione & affe&u fingu-

lorum contrahentium , dum cacá avaritià

NUF'

l.

venditor in lucrum , emptor temerariá le-

vitáte, cupidine, cüriofirate , auc ambitio-

t

ne in mercem fertür , fa

;

2

infano , non defurnitut.

piüs im'pr-udenti &

iy. II Sed à peritoriim & prudentum

]

1

fudicio ipfatum qualitate , utilitate , muülti-

!N

tudiné , paucitaté , eniptorum pluralitate

j

ä

obfervatá, ejufdem riovitate , ráritàte, elegai-

tià, delectatione ,decore, commodis, alijs-

p

quéprerogativis, qua emptori indé prove-

nire poflunt, cornfidetatis, impenfis ; labo-

r

ribus, periculis , & difficultatibus in eáaffe-

"

rendá &c. adhibitis, porderatis; alijsds cit-

pa

cuniftantijs expenfis;tes illastanti, licetetiám

lucrum multüm fit, &ftimabte, quatenu

S il-f

&

lüd

q

Al 2

^

$9p

d

lud communi hominum reliquorum opi-

g

nione fuffulcicur: hinc,fi viri periti & intel-

k

ligentes emptorem plüs pro re quádam rará

,

expendifle , pretium valorem rei excedere ,

illum prodigum , & temerarium fuiffe judi-

m

cent , emptio injufta eft , & venditor illum

s

exceffüm , cum juftus nonfit , acceptare ju-

[QXCI

fté non poteft, . Mol. zom. 2. de Jur. ? Tuff.

(ix

iratt ,. in calce difp. 34s. Haunold zom. 4. de

fY

qur. et 3uff. tradl. xo. cap. Y, controv . |g. $, 2.,

quy

ip medio num.159, ubi hanc fententiam fpe-

st

culativé veriorem effe aflerit, quamvis ipfe,

i1 t

DL

ncício quófató , contrariam admittat , aca-

i

lij.

,///»

Prob: Pretium rerum fïngularum eefti-

"d

mabilium non exaffectione , nec uctilitate

i-ïnguïorum ; fed cormmuniter funguntur; &

res canti eft , quanti omnibus valet. *.24eZ, l,

t

33. ff 4d l. Aquil. ubi & hec propofitioà JCto

füff

Paulo exemplis illuftratur , zecquicquam for-

t

snali pretio (id eft. ut notat Glofla z ff». /7£.

-y. $. 1. lege fequent, fingulari) effimandum effe

aC

feiendum efl, — Fin. $. unic. l, 62, [f. ad Leg.

"

falcid. fed res fuprà enarrate fünc eftimabi-

Pl

les , valor etenim omnium rerum venaliurma

fnitc

in ordine ad ufus humanos confideratur , il-

qu

(1

larumrerum veró utilitas ad ufus humanos li-

Iul

]

mitata, & fzpé parvimoment , uti fuprá de-

H

mon-

"

X

&:æ 'oææ'

«ot

,mon

ftratum , eft ; ergo illarum pretia non

"ift

[

ex affeQione, nec utili

cate fingulorum ,fed

Qu

J

)

& ille canti funt ,

il

coramuniter fur

guntur ,

valent,nec earum quicquam

kjj

' quanti omnibus

f(timandum eít; fedearum

üngulari pretioz

L

pretia co fenfu ,

.

quod à communi ufu ita

am commauniter , uti jam

,l'

taxentur, quoni

dixi , in ufu non funt , communiter Don

)4)

f

n

funguntur ;

ergo eofenfu, quód à pruden-

f

tum ac inte

lligencium arbitrio ita determi--

nentur,

quem

fenfum & /y communiter fun-

l

.

^

[

enuinum efle

ex verbis medijs fequen-

"n

tibus i. |, 63. 4d L. falcid, mec exfpettandum

di'tum vendat , fed in memtiä eflimatur , ]u-

' ce clarius elucefcit,

[

l

-Prob: II Predictarum rerum utilitas in

Á

j

ordine ad humanos ufüs (àquà omnium re-

(

rum valor defümitur ) finita , & limitata eft;

nf

m juftum finitum & li-

jL

ergo & earum pretiu

mitatum efle dcbet :

fed illud aliter finitum

ac limitatum eflc non potcft , nifi quaccnüs,

^

ab hominum prudentum ac incellisentium

aftimatione determinatur; cum ejufdem li-

mites ned; ab ufu

fori , quia coromuniter

l[ïl

in ufu non funt , nequ

é à quibuslibet par-

ticularibus contrahentibus , quia ille -hoc

mitaetum haberent, quo-

:z

ipfo pretium illi

niarm,

»lilg

$02

gbeb o dut

n

niam, quot capita, cot

Ix&ux

LI

pretia divq;fa forent,

fimpliciter poni poffint

AL

1

Prob.lL Nonne valor pretij jufti z.

»

quus, acpropterea valor

e reicommenfus efle

LU

debet? nonne, fi

prudCHECS' infpc.&is $T pro-

yo'

béconfideratis tàm. dotibus mercis,.

quàm

N

poftulati pretij magnitudine proporzi

onem,

di

&«qualicatemnon dari,

fed pretium nimium

f

effc judicent, ufu Magi

ítro docente zquali-

n

ta5, ac proportio inter mercem, & precdum

f

dari, ac hocilli commenfüm effe communi-

j

tcr omninó non cceníetur? Ex his tamen

rü

non.

qL

InferesL, Iniquzvenditionisomnesil-

l

losEuropzos, quos ZEchiopibus & Indis aci-

l

culas, cultellos, fpecula, vitra colorata, &

fU

Jocularesminutias, quarum apud nosmodi-

i

cum, ac propé nullum pretium eft, magni

tf

venderelegimus, damnandos eíle; quia Bar-

q

bari illi, minutasillas, & viles merces Euro-

j

p&as, eóquód inde magis dele&entur ,. plus

j

utilitatis adornanda corpora, ad ufusdome-

f

flicos, &quotidianos, quàm ex rudi aliquá

At

mallà auri, vel argenti, aut pretioso Iapilld

Aut

accipiant, quemadmodüm Europzii lignum

4

Brafilicum fuis fruftis vitreis coloratis, fiio ar-

£ento, auro &c. paífim & communizítima-

cuaq

I2-—22

m

f,

utem

ationelongé praferunt; communis a

ii

e«íti-

ebeb o ebdb

$93

[

eftimatiojuxta merifuram aptitudinis, quam

lüfgü

res qualibet ad ufus humanos habet, facta,

"

zquivalens , equale &juftum pretium cfficit.

M

1æl

!^

Ned;

II illud, quod Haunold /oe. fuperitis cita-

M

)

.

to tn

(5e, quód videlicet, ficut prafuppo-

h.

fito tali confenfu imprudentum, quià ex as-

ftimationecommuni pretium jaftum taxan-

dum eft, tale pretium juftum effe, reliqui

prudentes reflexé arbitranturs ità paritér re-

ul

rum rararum zítimatio à contrahentibus

M

fa&a apud illos, qui pecunijs abundant, &

PA

novitatibusdele&antur, quia hi pretium ea-

[

rum rerum longe majus,quàm prudentes,

quipecuniasa(timare fciunt;per Íe taxarent,

M

taxant, fuppofitoque hoc divitum, & curio-

forum imprudenti judicio pretium ab im-

j

prudentibus, & c

uriofis taxatum juftum

e(le, ipfi etiam prudentes reflexé judicant,

!

eommunis dici poffit, affert, fi ubíiftere: quia

4

quzítio propofita de cafibus, ubi multz e-

j

jusmodi tes rarz fimül ac femel de novo in

aliquam Provinciam afportatz veadibiles

funt, non procedit; hoc enim cafu, fi ma-

nentibus ijsdem circumftantijs fimili pretio

2ut communiter, aut crebrz vendicrionesfi-

ant, illas, quamvis contrahentes hi, quipe-

cunijs abundant, & novationibus delcétan-

tut , (int, tanti eíIe , utiqué opiimé eruitur,

fed de ijs, in quibus una vel altera res de

RO*

li 4

$61

r

e

pnovo vel in Provinciam taptüm affertur, vei

ità, ut ordinariéin contractum non

yae

veniat,

fed res feré fingular

'5; quz alias plures ejus-

[

dem fe«

üm rationisres, ex quarum vendi-

t

tionef.ctà quoad ipfam

N

mentura pretijfumi

poltlet , it, ibidem folü

m vendibilis eft , for-

j

vw

mata eít, ubi communis zíftimatio ob hujus

N

non communem ufum ex praxifori etiam

dej

cum !uccmäDiogcnis invenienda non eft; &

10

fi przter o

pinionem nominatus Do&or,

PEU

quod hujusmodirei emptione uná tantàm

(0

factá omnes ejusdem farinz homines fimul

ol

& femel pretium pro cádandum approbare

fiu

cenfeantur, atque ita ejusdem rei commu-

g

nis taXatiooriatur, dicere intendat; prater-

quàm , quod ftantc hác opinione equalitas

Y

preujimmediaténonà quolibet contrahen-

Y

te, ledab approbatione reliquorum depen-

]

deret, Eccur exiftente approbatione pru-

í

dentum illud potiüs non crederetut? cur

hoc, unde, fi hác in materiá locüs eflet,

cüm homines ejusdem éum venditore, vel

emptore frugispretium approbare, ac mer-

cem ita taxare femper divinari poflet, nul-

A

lum omninó pretium injuftum effe fequerc-

tur, omniumque feré Do&Gorum,

& ipfius

Haunoldi

regula communis de dependentiá

jufti pretij naturalis tradita,in quá juftum pre-

cipm.

"TP

fo4

!l .'

* tium vulgareà confuetudinefori, ac commu-

Vg

ni contrahentium ufu attentis circumftantijs,

ïïä'l;- qua re ipfà concurrunt, dependere dicitur,

«l

rueret, divinaretur?

Iml

Nec obftacl. Conventio de pretio vel

Nl

maximo, vel minimo rei fub haftà venditz

'M

g

actusavaritiz non efl; ergo etiam conventio

depreriorcirarzralisnon eft. Eóquód con-

t

ventio dere, circa quam vel multitudo, vel

Uï

paucitasemptorum exiftit, cujus inopia, vel

D

copia eft, & pretio vel maximo, vel minimo,

communitamen ordinatus & rectus, contra-

u

rius veró inordinatus; & peccaminofus a,'ppc,-.

if

cicus fit.

()

(

Ned;IL. Inlicitatione pretium àcontras

|

hentibus ftatutumjuftum eft; ergo etiam in

venditionereirare, Siquidem non ideó pre-

«

l

tium in licitatione placitum juftum precisé

lE

€ft, quia deeo confenfus mucuus lacus eft ,

fedquia ob modum rei vendite commune

n

hominum judicium illud juftum judicat, c-

contra non raritas, fed i,ntclligentium&pru-.-

dentum approbatio, circumftantia, vi cujus

pretiumá contrahentibus placitum pracisé

juftum communiter arbitratur; uticommus

i

ms experientia docer, eft.

] ;

&XIV.

«o6

gtob o dooh

, ?ü

& XIV. -

j

jv

Licetne pretium lege defini-

hw

tum excedere?

"

W

Onea, quzà Docoribus Hifpanis ac

Luficanishocloco acritér , & audacter

pl

Utl

in utramdue partem ob occurrentes

1

graviorcs difficultates proponuntur, & fol-

vuntur, hicin difquifitionem ducere mentis

Id

ti

fum, tum quia aliqua eorum de taxá ftabili

À

& perpetuá frumenti, vini &c. Qua& noftris

in partibus lecum non habent, feré follim

n

Ái

procedunt, tumquiaillaad Jura principalio-

lj

rum reipublice membrorum, que monen.

te Adagio: procul àjove , procul à Fulmine , il-

r

i

lis, qui Jura Principum fua Jura non circum.,

li

fcriptza volentium, certis limitibus cingere

non perhorrefcunt, difcerpenda relinquen.

'

)

da, fpectant , led ea depretiolegitimo, quo-

rumufus & apud nos etfe folet, prafüppofi-

!]

tisprius quibusdam przfupponendis, per a-

E

liquot refponfiones folummodó proponere

D

intendo.

^

Suppono autem cum communi DD,

!

|lege humaná pretiarerum taxari poffe, idá;,

|

quemadmodiüm circa alia, prout communi

|

bono expedire judicatum fuerit, leges con-

e-

Ie5d5 o c"ïäc"ä

$97

dere, publicz poteftatis eft, ita & ficuti in.

tra limites zquitatis eidem bono communí

d.

convenire vifum fuerit, pretia rerum taxa-

re, & definire ad publicas poteftates fpe&a-

re. lllud, cum in bené ordinatis Rebuspu.

blicis pretia panis , carpis, vini, cerevifia,

Piícium &c. cum grandi fuarum ipfarum

|

utilitate caxata elfe, paffim vidcamus, ex ipfo

actufecundojam patet; ab atuautem ad po-

Mi

tentiam optima argumentatio eft, hocpar-

tim ex Effato Politico /ib, 6. Politicor. C. 8,

Ariftotelis. CMagiffratuum pri müm fit curare-

1

yum nece[Jariarum , ut in foro a[fint , venumden-

M /

gurqué, per qua vir hic fubrilior, fi Magi-

ii

Ítratus, ut res in foro vendendz adíint, fo-

/

làm curent, quia, quum , ut ementinr ne-

,

ceffitas , vendentium avaritia , eousqué re.

j

rum pretium , ut emibiles ampliüs non fint,

attollat, facillim& contingere poflet, per il-

lud reipublicz minimé confuleretur, fuffice-

re certé non intendit, confequenterut, ut

þ'&

y

illz jufto pretio vendantur, atqué alimenta

y

vitz tenuioribusctiam civibus parabilia fint,

adquod pretium, ftatuto definiri, ut confi-

derantipatet, frequentiüs neceflé eft, pro»

)

videre earundempariter fit, voluitpartim ex

l

ipfá juft:tià legaliin fupremo uno vel pluri-

bus reipublica pro divclfsä regiminis formá

»

prin-

fe3

&t5 o d

fh

q

principaliter, ac archite&onice refidente,

MI [0(

uatenüs hic & illeea, qua ad optatam rei-

'ublica felicitatem faciunt, imperando,or-

)

J

dinando, jubendo, bonum publicum cura-

118&3

W

re vel maximé tenentur; rerum certarum

verótaxaad reipublica beatitudinem pluri-

x?ï&k

mum contribuit ,uti füb incudem nequidem

(

mu

ampliüs vocariarbitror, eccur ill: banc po-

nere facultatem non haberenté cum 1jdem

PCI

"

illicircumftantlasomnes, à quibus prafens

valor rerumpendet, ac mercium zítimatio

n

perfpicua eft , per fuos juftitiz culrores, ac

N

peritos meliüs & accuratiüs, quàm empto-

,

res & venditores, quoscupiditas & quaítus

"f

faciendiftudium nimis frequenter excacat,

M

N

perpendereac perfpicere noverint,

7 Suppono itidem cum communi, aut

il

fihoc difplicec, cum omnibus fanis

j

ILPrincipem rebo pretia ftatuentem fubdi-

tosnonfolüm ad poenáadftringere, fed etiam

N

ad fervandà pretium taxatum in confcientià

obligare pofie; quia, dum Princeps rebus

$i

in fuo territorio vendendis certum pretium

(]I

conflituit, id vi poteftatis à DEO mediatà

i

accepte , quemadmoduüm , fi leges alias bo-

ü

num commune concernentes condat, de-

Ml

eernit; nam DEUS Auctor humanz natu-

r* , cum cidem appetitum, quo focietarem

€ivi-

"

m

o u

$09

n

eivilem , quà fine eá , qua ad co

nvénien-

Ành

tem vice confervauonem , ac feliciratem

M

(tatu fuo. dignam pertinenr, obüneri non

jj

,

oflunt , innatéambit, impreflerit, ucom-

Mi

nisilla poteftas fanciendi , qu& ad obtinen-

l v

N

dam , confervandam , acquircndam , fue

Á

am felicitatem ,. ac beatitudinem

dU

ipfius ver

conducic, in focietate per

fecià , feu com-

lil

munitate refultec , & ut ca communitatem

erfetam focietatis Civilis pangendee gratià

UM

W A

colle&am . ( à qua ad fuperiorem Civilem

h

unum , vel plures pro diversár

egiminis fa-

14t.

lis quzdam

cie devolvitur) tanquam mora

Hllf/l j

quemadmodüm enim fin? pace

»

proprietas ;

h

& juftidià, ita &

finé poteftate ferendarum

L

legum falucarium ,

quia abhacea, qua ad

confervationem pacis

& juítidia conducere

u

videntur , decerminar

i debent, civilis focie-

vclle

tas confervari non poteft , fequatur ,

n

debet ; qui igiturauctor naturz humana Ío-

a

M

cietate civili circumfcriptz , & omnis illius

jl

potc(ïatis ;

qua nature humanz íocietate

/'l

civili circumfcripcz conducit ,

aucr quo-

quö efle

debet, quinamdj; dat efle, & con-

1

Íequenti

as ad effe dare debet ; aliàs vel DEus

9-

& natura in nece

flarijs deficere poffent; quod

h

cenfere ftolidum eft, aut

falcem appetitusil-

le innatus , quóÓ creatura racionalis in .

civi-

lera

ï

x

li

EV

$IÓ

gt5 o e5es

lem focietatem propendit , àDEO nature

M

noflrz fruftraneé impreflüs cffet , quod fibi

du

imaginari abominofum eít; aft rerum cer.

tárum taxa à füperiore facta ad veram Rei-

yn

publice beatitudinem , uti ex Arift: loc , fa-

m

n

peritis ciato palàm eft, atqué in hujus rei ve:

ritatem tot teftes ,, quot laté patens orbis in

y r

etiii

fuis quatripartitis partibus bené ordinatas

um

Respublicas numerat , petenti infurgent ;

i

plurimüm conducit; ergo dum Princeps

vt

certis rebus pretium conftituit , vi potefta-

«l

tis à DEO mediaté accepta hoc exequitur:

w

ergo tanquam minifter DEL, nomine ipfius

n

DEI voluntatem füuam accomodantis, acid;

uod ille graviter prohibitum efle voluit ,

:'z lj j

V

Ibi veherneüter difplicere declarantis , uti &

j

at

divina fapientia edicit, dum proverb, 8. verfc

ydont

fj

16.ifa perorat: Per zze Reges regnant ,

:gibus

e couditores legum jfía deceruuat , per me

d

Principes imperant , c potentes judicant zàr-

fs

ram ; €rgo ficut leges aliz in bonum com-

mune lat juxta faraofum illud D.D. Procar-

j

dicon: /ex julfaig foro extermo efl etiam jufla in

jnn

(den

foro intefuo , jüxta Do&torem Gentium, qui

;ub/ica

trito axiomati füucclamat , dum UI g. à.3.

4 5. cAp. 3. EpifA, un. ad Romanos in hzcver-

i, i

1l

àícribit: ommhb apima poteffatibus

Juper emi-

"80

gentibus [ubdita fit s nom enim eff po

Feflas , ng/g

AO

E|

^

STI

]

| .i.ïzjgmm

mb od

x

"fj & Dev: qua vero

funt. poteflates , à Deo ordinata

Dei ordi-

'I.'

fant. Itaque quisquis refifttt. poteflati ,

;h

nationi. vefiflit, qui autem vefliterint , (ib

j ipfis

k

judicium accipient. Nam Principes mon tervori

dmalet: vis autemanon ti-

ho funt bené agentibus , fe

ï-QQg

mere pote[latem , quod bonum eft , facito, efe-

à

ves laudem abillà: DEI enim miniller efl tibi in

h

bonum , quod fifeceris id, quod malum efl , time:

)

pon enim fruflrà aladium geflat. Nam DEI mi-

D

nifler efl , ultor ad iramei ,qui, quod malum e[f,

ii

fecerit, 1deb oportet e[fe fubditas , non falüm prop-

!

l

li

zer iram , fed dj propter con[cientiam: cui ipfe

Á

H

Princeps Apoftolorum in fuà Epiftol. 1: cap,

ZOVOXSO

Accedit; juxta rationem, quia,

ii

quemadmodüm legi divine, imperanti, ut

l

j

voluntati legitimg: fuperioris aflurgamus ,

auctoritatem non conftareimplicat, ita & illis

m l

]

lcgibus ob

ligationem in confcientià non in-

i

duciimplicat , aliàshoc ipfo illius nulla aucto-

ritas conftarer. Clariff. D.D. Gletde 27 fná

f

j

Surisprud fundament. [ib. 1. Hit, ,. CAp. 4« $. , i5

j

fin.n.4. Subditosin confcientià ftringunt ;

eodem etiam modoó leges illas, quibus rei-

publice fuperior, ut utilitati ublice con-

fulat , & fraudibus alioquin fepé commit-

tendis occurrat, rerum pretiàtaxat , in con-

(cientià obfervare tenentur; non folümqui-

dem cex obedientia dic: de caufis: verüm

ecami

$12

dtdb o f

d

etiàm penfars circum(lanujs omnibus 1

H.üa ia('mw

té patensjuftumrn rerum pretium ad unum

ä&um *

indivifibile juftum fuo modo reftrin

gen-

dO,*

,

variecatem precio juíto fuo modo

auferendo ,

iluddue ad udnam certam

im'mï |

quantitacem; qu& tantüm jufté exigi poceft,

[ranSïC?

aut folvi debet; fuo modo determinando;

partes pretij vulgaris juttiirritando, omnem

uidet

«nii

& totam harum perfectionem in ordine ad

]

jut0s

equalitatem ceum merce in unum aliquod

indivifibile fuo modo transponendo , ex

j

juftitià, ira, ut Emptores, ne majus, fed hoc

p

W

folum pretiumfolvere €ogantur, vel & ven-

ditores , ne minus , fed iortim dcfinitum

ufquä z

ii

ipfis pretium detur , Jus habeant , adeo qui«

ii

dem , ut transgreffores , qui vel taxam pre-

f t

tij excedunt , vel pretium legitimum roinu:

unt, quia obligatio ex juftiria ad reftitutio«

at

t

nem ftringens toties , quotiés jus ftridum

alterius violatut , oritur , quando veró vel

j

üvit

venditorplus, vel emptorminuspretio legi-

timo exigit , aut folvit , Jus ftrictum alte-

übu

riüs , quod intercedente lege ad trale pre-

lo

ld

tium precisé, nonfupra,autinfraillud pro

o

diyerfo ítatuentis favore quazfitum 'eft ,

Wiolatur , ad reftitutionem ex juftitia te«

t

ibel

asss

i

Pra-

FH

$13

N

j i

| Prefüppono 3. Legislatorem civilem

g, Jus activum ad indivifibile pretium acquie

n

rendum fuo.modo reftringere poíle, quia

JfO

hic, fi bonum commune, & recta reipublicae

"

adminiftratio exigat, aliquibus Jus quafi-

tum nontantüm alteráre , ab unoinalterum

lj

transferre , verüm ctiam auferre pote(t ; fi-

JIN

quidem ille contra&tus pupillorum , mino-

o

rum finé tutoribus,' & curatoribus fuis cele-

L

bratos irritando, illis , qui cum talibuscon-

"

craxerunt , privatio namqué habitum prz-

fupponit, Jus ex his quafitum defacto au-

Al

fert , adminiculante boná fide, continuatá

W

ufqué ad certum témpus pofleíffione &c.

hi

dominium nontantümalterat, fed & ab un

W

J

in alterum, etiamabíque illiusculpá , def

H

j

& transfert , utiexijs, qua Interpretes de

Il

preícriptione communiter tradere folent ,

......

NI

patet; Eccur illeipfe mediante legefuárc-

»

j il

rum certarum pretium juftum ad unumnon

"l

dividendum determinante, Jus a&tivum par-

"

"d

tibus modó acquirendum, adunum folum,

utpoté pro diversá illius ipfius mente fuum

1['0

obje&tum etiam reftrringere , atqué ità vel

wk,

venditoribus jus majus pretium exigendi, &

(

accipiendi , vel emptoribus minus folyendi,

etfi hoc & illud alioquin naturalitér juftum

fic, Hadimcrc nonpoflec? P/s nonne/em

per

*

-

i

$14

"p

in fe continet , quod eff. minus,. Cap, g. de R,

"

T

7. in 6to. L. Yto. ff. de R. .

*

3Qüüf

Prafuppono 4. Quum leges veram rei.

Y

publice felicitatem procurantes utilitatem

x

privacorum primarió refpicere poffint,quem-

s

admodümex plerisd; legibus Co4. c?«. pater,

W&ï

£um. Brunnemanno a4 4. 63. ff. 44 leg, falcid,

dl

num.2. ac alijs in favorem , ucilitatem , &

d

gratiam vel emptorum , ut avariti& vendi-

4l

torum, &indigentiz emptorum occurratur;

elis

qüod communiter fieri Brunnem: di&: loc:

m'mq

afiïrmat, velvenditorum , ut horumnecef.

QUUC

firati, acindigentie confulatur , Ementium

qui

veró avaritia reftringatur , uti, fiannuiredi-

en

tus,cenfus, Brunnem. z49.cit. & fimilia Jura,

t

4u* homines non nifi penurià coadii ven-

Pæ

dunt , 'taxentur , vel amborum contrahen-

!

1

tium, ut uni auxilietur , & nullum praju-

j

dicium alteri inferatur,mercibus certum prc-

']

L

N

üum auctoritate publicà ítatui pofle , in

[

cujus aütem favorem lex lata fit, exvolun-

boy

1

tat;: ipfius lcgislatOris,/ cui primó confulerc

lequ

VOlucrit , principaliter defumendum efle ,

(rni

quia lex hujufmodi nihil aliud, quàm actua-

ln

lis aliquá voluntas ipfius legislatoris civilis

tb

promulgara eft.

'ïäm.

Prafuppono 5.

Inquo rursüs tefte Mo-

1l

li—n*ä trgö". 2, £n, 24 deJur, & Jujl, difp.

3640

LT

PA

$1$

b

gag. 466. princ, Iitr, D,. D.D. conveniunt, ut

tr

lex pretium taxans in conícientie foro obli-

!t

WQ,ID

gec, ut equa, jufta, ac racionabilis fic, id

eít : ut ratione bonum commuüunitatis refpi-

N

W

cierice:nitatur , necefsé effe, quia , cumlex

quælib*c'c vi fue eflentie moralis rcgula ho-

UL

neítz opcraciönis efle , ac bontim commu-

nitatis per fe refpicere debeat, nomen legis

"m

aliás non meretur: quefo unde fanctio ci.

^.

ia wl

vilis meliüs, nifià raoneinbonum commu-

nitatis tendente cohoneftari poteft? Sileo ,

ljl

f

uód alioquin uno eodemá; tempore due

obligationesadponendum; & omittendum

M

eundem actumin eádem confcientià , quod

j

K

tamen implicat , oriri poffent.

P

Prefuppono 6, Denid;

cum comï

M

)

munipofità legé rebus pretium taxante in

dubio projuftitiá legis (tandum effe, quià, fi

dubium fit, anlexjufta fit, nec ne, illam

t

reipublicz, pro quá lata fuit, convenirepro-

j

f

babile effe debet;aliàsnon dubitaretur; con-

A

fequenter eam cotnmunitati proficuam fore

legislator civilis probabiliter cenfere potuit;

l

illiusmodi igitüt ex poteftate hujus adhue

fluxit; cüm , ut legislator aliquid vi potefta-

tis fuz accepta , & prudenter condat, cer-

ticudo abfoluré non requiratut; fed de uti-

h

at,

liate ejus judicium -'pr-obabilc fuffici

[

rA

la-

$16

Gob o Go

]

il

Clariff. D.D, Glettle i» fu4 Turisprud. fund.

jn

lib. 1. tit. 2. cap. 4. $. 1. ». *.. Quoniam,

o*

dumlegem defe&uquodamlaborare, certó

non confílat, poteítati ferendarum leeum

g

qity

potleffio,quz juxta L138.f C cap. 63 i 6t0.de

A. j. Inconcuffa manere debet, fuffraga-

"

tur, ne, fiquidem vixlex quzdam, eujus

hoct

volii

utilitas, &«commodum ípeciosá aliquá ra-

tionein dubium vocarinon poffit, conícri-

üxa

gt

bivalet, visobligandi cum magno reipub-

licz difpendio fatifcat ; quia fuperioribus

fül,

ou

in dubio parendum, illorum prudentiz ac

judicio potiüs, quàm fubditorum im dubio

Ü

ftandum, illisque magis, quàm ijs, dequo-

igr:nq

rum privatis commodis agitur, credendum

() qU(

E(t, etenim,utdixi, fuperior circumftanti-

üc

asrerum , exquibusearumjuftus valor pen-

ia

det, meliüs ponderare potefít, magisQue

T

zquitatem, utpote bonopublico intentus,

]

& privatisrationibus nonduc&us, obtervat,

qii

mii

His prenotatisae fuppofitis

z.. |. . Quandó pretium legitimum in

iab

favorem emptorum folàm. ftatutum eft,

It gi

emptores ab hoc recedere jufté, ac. licité

t

poflunt, v. g. fépretium legitimum ex medie

üis

naturali , aut [umme . infímo edudium [it , xem

n

pretio legitimo taxatam naturali infimo illi

1 D4fy)

emerc licie poflunt, | Kca re ipsà Brunnc-

äffï(üm

mann

j

|

$17

.5

À

& mann a4 1.63. fl 4d Leg falcid, $n fine num,

l,

!

[

l)

2. €* Lauterb. «P eo ibid. ctt.

*lv(c

Mi

Prob. chislacor civilis cüm in favorem

ementium rebus prcciumlcgitimum ita con-

Pu

]

ftituic, uc inemptoribus Jus folàmactivum

W

M

non plusillo dandi, nonctiam Jus paffivum

hoc cantüm , &non minus folvendirefultet,

T

voluit: feufi pretiumin gratiami Emptorum

M

w

taxatum fit , cuncideó , ut non excedatur,

lm. !

L

non autem przcisé, ut infrànon defcenda-

Ój

M

M.

tur , taxatumeft ; ne , quod favore eorum

»Uiyn

conftitutum eft, contra f/» /. 6, Cod. de LL.

25

l

! M

€f cap. 61. de R.J.in6to. ad lxfionemcorum

iW

inventum fir5 neinter voluntatem fuperio-

A

ris, quà aliquidin favorem emptorum tan-

i

tüm conítituit, inter & eam, quá aliquidi

n

IV,I

favoremtàm emptorum, quàm vendicorum

"

fanxit, diícrimen nullum fit; ergo.

llnh

Ex datà hàc refponfione jam apparet,

J&'m

quidinfüpponendo 2. adje&a reftrictio us

g;odofibi voluerit; videlicétibidem dictacum

W.

grano falisdeglutienda, acpro diverso favo-

"

re, quem lex taxans pro motivo habet, in-

j

telligenda eíle, & cümlegem taxantem emen-

)]u

tibus confulereprimó intenderce hic prefup-

2j

ponatur, legislator civilis lat& patencis pretij

»

j

]

ufti naturalis partes irritando, earundemd;

nc ad «qualitatem, ae

i

pcrfc&ioncm in ordi

$

jufti-

«18

Juftitiam uni indivifibili imponendo, om-

juö j

j«

nes cjusdem partes càm pretijfummi , & me-

1l

dij, quan infimi in efle jufti deftruere , ca-

rumqué perfectionem uni certo

in fuà lege

m

W

expreflo pretio

fuperimponere noluit,

Argto fín. l. 6. Cod. de LL. € cap. 61. de R. .

L&' Á ïï

in 6to, Íed partes omnes pretij naturalis fu.

um

premi, quafdam, vel & cun&

:

d

as medij, auc

aliquas etiam

pretij infimi pro diversá partis

d

du

cujufdam extripartitis gradibus pretj vulga«

ris electione , in efle, ut clim merce cjuf-

a

dem valoris dici poffit, deftruere , illarum-

i

u

qué perfectionem hác eádem quibusdam

partibus refervatá, uni indivifibili in lege ex-

mmi 1

F

preffo attribuere voluit ; idcircó , quiaom-

z

fiump

artium pretij vulgaris, pretio legeex-

B

reflo antecedentiumin ordinead effe gqua-

j

:

is ac juíti perfectio annullata eft, yenditor

ULIC l

hujufraodi plüs pretio à legislatore determi-

u

nato accipiendo ; Jus emptoris, ac fi non

exiftente legealiquá taxativá ultra partes fu-

ii

premas pretij fummi aliquid accipiat, vio-

iv

lac; écontra , quando emptor venditori in-

Wa

fra prerium legitimumhic exfolvit, quüm,

qut;

quia legislatoris voluntas, utpote quz rebus

lipen

pretium in favorem emptorum determina-

[/

VIC ,

partes pretj naturalis pretio legitimo

tptori

qucmcs, infuo efle incolumces rcliquit,

fubfb

'm/:gia

huic

db5 o d25

$19

m*, * huicillud ,» quod merci veré naturáliter &

!d

If

l

vulgariter equale eft, folvat , ipfius vendi-

4

toris Jus non violar. Ex hactenus diis ta-

L:A

D

I'. (

men minimcé.

»JL

Inferes I, Pretium legitimum divifibile

u,z t

effe: fiquidem partes infra pretium legiti-

æ)k

mum , quibus emptor rem in fui favorem

taxatam à venditore jufté ac licité emere po-

N

teft , partes non pretij legitimi , fed pretij

m»l

naturalis , quz füam perfectionem in Ordine

din

ad equalitatem ac juítitiam àlege mo dó non

hd

acceperunt , fed, cüm extra fpheram legis

I

taxantis pofitz finc ; antiquam fuamà com-

j

muni hominum judicio impofitam usdj;huc

j

retinuerunt, funt. Attamen opcim&

M

Inferes IL. Supcriüs dicta clavem ,

qui

mautatis aliquibus mutandis , refponfionum

"

fubfequentium veritas faciliüs aperitur ,

ä:m

cíle.

J

x. II. Cum Brunnemann 44/. 63. ff.4d

j

l, falcid, in fine num. », quando predum in

favorem venditorum unicé ftatutum eft ,

x

y

venditori finé violatione juftitiz pretium le-

gale , dummodó intra limites naturalis ju-

íti permaneat , excedere licet,

!l

Prob, Per talem exceflum nequé fus

emptoris violatur; nequé contra volunta-

)

tem legislatoris agitur $- ergo,

!

4

In-

$20

db odb

Infetes hoc cafu emptorem &jn cafa

T

Retfp

onf, Ima venditorem

D

à pretio lepiti,

mo multó ma

gis juflé &

licité recedere

Qu

polle.

W

J

od PT.

Quando pretium in. favorem

"

ueriusq;

contrahentis à

lege definitum eft "

K

AW

Tegulariter nec vendito

r illud jufté excede-

jtj

te

T€ , nec emptorab eo

*

licité recedete po-

yon

Prob, Per ex

quod

ceffum vel receflum hu-

juímodi Jus alteri

us

uum lege determinat

quod ad illud pre-

pml

um tanquam íolüm

um

Juftum in utriusque

fa

vorem pracisé re.

PICUL

ridum eft, violatur ;

e€reo,

hr

Dixi res

"lariter exceptionem vide fu-

M » ubi de pretio veroaQum fuit.

N

UI

VY. 4.. Si pretium ]Jeg

itimum in gratiam

f ,

emptorum tantüm conítitutum

jam toto

j

tj

vuleari majus fit , illud exi

gere licitum am-

pliàsnon eít,

j

Prob: Quia, cum

Lepislator eivilis

N

AYere ementibus hi

cprincipaliter voluerit,

ne per illud

i

€

»quod, utrelevarentur, fa&um

[i

» gtavarentur

; lextaxans pro illo tem-

"m]

Pore, pro his circ

umftantijs, in quo, fub

ä:o;

quibus em

ptoribus utilitate

m afferebat ,

d

untaxat lata eft

ä; [2

» illius voluntas in tempus,

b^f

GUOHt mutatis circumfítantjs res communi

[

eiti-

|

ææäææ

$21

"

'.,',"fü aftimatione abfoluté minoris eft , utpoté

l

D

( quod extra fphaeram fuz voluntaris effica-

"t cis pofitum eft , efficaciam non extendit

ergo pretium illud , fiquidem hoc legem,

1

:

quá in effc jufti qualificetur , jam fibi ad-

ítantem non habet, jamnequé legitimum,

J

ned vulgare , res enim communi zftima-

t

tione minoris jam eft ; fed injuftum eft ;

quod exigere non licet, Similiter

W:"

&. V. Quando in gratiam venditorum

lt

pretij determinatio à lege facta eft, & de-

.

terminatum minüs toto vulgari jam exi(tit ,

u

pretiumlege determinatum exigere lieitum

non eít,

nyu

M

Prob. Hoc, lex, utpoté quz certis

citcumftantijs circumfcripta eft , utjuftiti*

u

cetur , virtute fuá attingere non poteft ; er-

LU

go injuftum eft, ltem &

0

g. VI. Si preti

um in favorem utriusd;

partis conítitutum fit, & circumftantia ,

W

VU

|

pro quibus ftantibus illud fancitum erat,

nj

variatz fuerint, intralimites pretijjam vul-

y

aris illius rei perfiftendo , quia legislato-

rem legem fuamadid, undéfinis primarius

;

ab eo per legem intentus obtineri non po-

tefít , extendere velle verifimile non eít ,

P

illud excedere venditori, ab eodem veró

mï

gccedcrc emptori licet,

li

j

& VII.

$22

äæoæä

3!

'&..VIL Quandó pretium legitimum

j

mir;us vulgari aliquo , vel toto infavorem

J

emptorum confílitutum eít, illud excedere,

& vulgare exigere venditoríbus non licet;,

;zöw

Y

fed quzcundue transgreffio pretijita taxati,

etiamfiid , quod femotá lege juftum foret,

u

Qi

ftatuatur, ut quax contra . illud Pauli z. z

[jot

Theffal, 4. verf. 6. ne quis fuperarediatur , aut

d

circumventat im negotio fratrem [uum , eft,pec-

pfï

catum ( cujus gravitatem Theolozts ponde-

qulbus

randam relinguo) contrajuttitiam eft, — Ita

uumdh

tefíte Molina £radZ. 2, £om, 2. deTur, & puff.

difp. 364. pags 465. im. fín. med. litt. E. C

"

munis D D, fententia,

-

vt

Prob. Cum princeps rebus certa pre-

m

&i p

onere , &íua lege taxantefubditos ad

ad

illa. fervanda non tantüm ex obedien-

TA

tià, veràmetiam partes alicujus pretij vul-

ünl

garis anteriores , velpofteriores, velutras-

d

due, vel totum naturale pro diverfo favo-

ïngte

reac rarione irritando ex juítitià in. con-

qu'm

fcientià obligare valeat , lege fuà taxante,

4b

utpretium in favorememptorum przfixum,

tl

& non aliud juftum fic , ompisd; exceflus ,

,

exceffus extra latitudinem jufti, quem ob

u

Tus emptorum activum venditores non ex-

T

cedere naturaliter obligantur y

4:! UUUE

fit, vult A;

crgpf):itidem

n

9. VIII.

2

d ub

$23

(;

j

. VIII. Si pretium legitimum: majus

ZT

L

1 [l

vu]gari aliquo,vcl toto in favorem vendito-

d

rum ftatutum eft, ab hoc recedere , & vul-

lts

^h

d

gare dare emptoribus non licet.

11'» ,

- Prob: Ideoin cafu priori pretium augeri

4 i

non poteft , quia hoc in prajudicium & lz-

NÀ

fionem emptorum, quibo lex fuccurrere vult,

AWQ

cederet; ergo etiam in hoc cafu, quiaillud

h

J

)N

in prajudicium & lzficnem venditorum ;

quibus lex confülere intendit, cederet, pre-

r

h

tium diminui non poteft,

.

ILI

t

Inferes I. IHlum , quimi

nori, vel rhaj'ori

Mu

pretio, quàm quod prafixumeít, emit, vel

vendidit, quantumvis populare judicium id

w

n

approbaverit, attamen in confcientiá cutu

à

i

T

non efle , quia legis juftz judicium popul

Á

viJ,

praferendum cft, fed venditorem , qui pre--

yn

tium legetaxatum exce(ífit, ad refticutionem

J

Ws'*

excefsüs , & emptorem, fi totum pretium

y yl

in gratiam venditoris taxatum non dederit ,

j

quia plüs jufto accipiendo, minüs jufto dan-

l

do juftitiam commutativam violarunt , ad.

p

refticutionem regularitér teneri,. Unde&

7

- Inferes II. Incrementum , vel decre-

;Ob

mentuüm pretij ultrà,velinfrà illud , quodle-

[)

ge taxatum eft,' eóquód injufté acceprum

fit, nullà exípectatà fencentià reftitutioni ob-

h

lege

noxium cíle, pocnam veró , fi qua eà

con.

T |

$24

dub

eontra transgreflores fimul ftatuta fueric ;

.

Íc

ante latam

ententiam non deberi Simi- |

l

licer

ii

Inferes III. Eftó legis transgreffor ad fö-

]

lutionem poeene , qua & longé major fit eó,

.W

quod ultra v.g. pretium lege taxatum accep-

N

cum eft , à judice condemnetur, ab obliga-

n) vl

rato

tioncid , quod vel ultra pretium lege taxa-

tumaccepit, velinfra dedit , laforeítituen-

ju !

diproptereà immunem non reddi ; quia il-

ji

if

lud non in penam , fed tanquam injuíté

acceptum , aut minus verorei valore datum,

2

(

huic reftituendum , fuperaddendum eft.

uare

ïgi/ ij

Inferes IV. Judices ad poenas ab hujuf-

l

odi legum transgrefforibus exigendas non

- folüm obligari, verüm etiam , quandó fimi-

tim

les transgreffores puniunt , ijs, qui lafi, in

tici

tantum, in quantum lzfi, ut refticutionem,

ET

aut compenfationem faciant ,. preciperede-

Is

bere , non obftante ,

uód lafio ultrà, vel

üt,

infrà dimidium pretij legitimi facta non fit ,

al

quoniamin ijs, quz legetaxataíunt, 4 2,

hili

Ced. de R. V. locum non habet, fed proquo-

if

cund; exceflu, velreceffu , ultrà, velà pre-

Vrtg

tio legetaxato hac in fpecie refponfione Ca-

fObVJ]

farum in /. 2, Cod. de Refcind. vend. minimé

3' 4:

coqüdc;a;ä Covart. Zem, 2, Varíar, Rq?:lfft.

T

10,

v,

p

$23

ïü»'n'f lib. 3, cap, 14« im fine num. 3. Lauterbach is

"m Colles. ff. tit. de Refcind. vend, $. 37. in foro

exteriori actio datur. Mol.£oze, 2.. £rat, .. de

J

l !0'

(

Jur. & Jufl. difp-364. pag. AGG. fin. med. lirr.

"

C. partim quia in dictà conftitudone de fun-

do infra dimidium veri , ideft: naturalis pre-

li

ij vendito mentio cantüm fit ; partim quia

m a

ratio,ne iz detrimentum c? damnum reipublica

M

H

lites multiplicentur , quz , ut leío ufqué ad

dimidium jufli pretij in foro externo actio

.KV

denegetut, in cauía eft, in lefione in pre-

tio legali ceffat; cum omnibus quantitasex-

"i

"l

cefsüs aut recefsus ftatim pateat, quid refti-

tui, aut fuperaddi debeat, omnibusnotum

Jn' '

fit

Et

n

Inferes V. Qu

andojudices hoc rcftitucs

I'GV

rc fimul non preceperunt ,. obligationem

)Tin

reítituendi in conícientie foro nihilominüs

|

2

perdurare, modó res, quam venditorplu-

")

m

ris pretio in favorem ementium ftatuto ven-

n

dit, valdé melior non fit, aut res illas, quz

bi

3 !

ad fimilem ufum communiter emi & vendi

folent , bonitate notabifiter non excedat ,

j

hujuímodi enim tanquàm extra ipfius legis-

lacoris civilis voluntatem , utpoté qua circá

:

res obvias regularitér folüm occupatur. 4g-

201.3.4. $ (5 6.ff.de Legib. pofita cft , ma-

DD.

jOfi predo vendi licicé poxeft.. Clariff.

Kó-

|

$26

dubomem

m

Kónig i» fuis princip. Jur. Can. lib.3. tiz, vv

lu

,

no!

$. s. n med. num. 14.. exceflusq; talis precij

juíti naturalis limites non egrediens reftitus

M.

"W

tioni obnoxius non eít, quemadmodàüm &

10& d

éadverfo, fiin bonitate defectus norabilis

fit, V.g. quando triticum ita pu:-ridum » AUt Vers

jun

j

mibus corrofum efh ,. ut tritico vendi confueta

vl

notabiliter deterius frt. hocpreco lege taxato

gl

vendere venditori non licet , fed in preria

tantum , quantüm proportione quádam

I)

u

minüs valet; quoniàm lex taxans tritico com-

muni accomodanda eft , defcendere tenetur;

u

Hinc

M, r

Ü

*

Inferes VI. Si venditor res cetto prctid

lege raxatas mifcendo , vel alio modo de-

1

Prg

!

[

l

T

)

'erioratas ita reddideric , ucha rebus illis

"m

aljs eodem pretio legicimo communiter

vendibilibus notabiliter pejores exiftant , illi

AL

"ndb

eaídem pretio legitimo vendere non licet ;

VR

cum hujuímodi à lege ita raxatz non fint :

fecüs foret ,- fi venditor res fuas mifcendo

kgm

Omn

ita, ut ipfz ijífdem, qus eodem pretio com-

þfm'(

muniter emuntur , zqualesreddantur, redu-

cat. Qui hoc exemplis illuftratum cupit ,

«0/4

I

parts 3. emptionis ci* vend. CAp. Y. AYT. 4. Bugn.

28o, Clarift. DD. Friderich adeat.

Á

Jf//g:

- Dixi zozabiliter : fi enim exceffus, vel

ii

!]

dcfe&us in bonitate modicus fit , & hi

c &

ii

iti

ille

:

dbéb o guat

$27

.

c"' ille pro. nihilo reputandus eft, modicum

", namd; non curat Praror. 4rgto L 4. ff- de

N

(z;

in iuteg. alioquin, cum ex eo frumento v.g.

u

quod communiter. venditur , nullum fic,

(

quod comparatione alterius melius aliquan-

i"g

Ul

tulum, aut pejusfit , non inveniatur ,. nul-

II

lum feré effet ,. quod pretio lege conítituto

M

L

vendi poflet ; proinde ob exceflumin boni-

M

i

tate ultra pretium lege taxatum licite afcen-

Wt

di rariüs pofle arbitror.

LT

. IX, Rebus certo pretio decreto, hoc

—/Rf

quoqué omni illi , per quod lex ftatuens

eludi, ac circumveniri poífet , con(titutum

"m

eft.

MP

j

Prob: Cum quid uná viá probibetur alicui.

ad id aliá mon debet admitti cap.8 a. de R.], i

2

nry'

6to. nelex prohibens, quum finis ab eà in.-

J

tentus, per eam obrinere non poffit, irra-

A;

u

U

p

uonabilis fit ; ergo Legislator civilis rebus

14

certum prerium ftacuens, ut cunctailla, que

7

legem eludibilem reddere poflent, quamvis

omnia illa in lege fuá nonexprimat , codem

Pj

predo emantur vendantur 5 vult. — 4rezo /.

in

30. ff. de LL.cap.39.de R.].iu 6to. evgo.Proindé

Inferes, quia certue eff , quod is commite

i

tit in legem , qui legis verbum complecfens ,con-

1 |

tra legis nititur voluntatem. cap. ult. de R. 7.in

62 , & ille in fraudem legis aliquid molia-

1

(

*

tur;

$28

ebo5 o db

iif

cur, 4ai falvis verbis leois , f-ntealidm. ejui

QUi

circtunvenit. Fin. l. 29. ff de LL. eb». Fraus

j Ck)

enim legi fit , ubi, quod fferi noluit , fieri autem

non vetuit , id fft. Princ. l, 30. ff. de Legib. pra-

j (

qum

varicatores, qui contra mentem legislatoris

legem circumvtnerunc, & pretium legiri:

,:Qtixi

mum ex, vel ab eo recefferunt , ad omneid,

D!

ac fi contralegem immediaté feciffent, pa-

T

riter ceneri, Cujus rei plura exempla Molin.

o

Iom. 2.. frAGÉ. 2. de Tur. & Tufl, difp. 364. pags

ïïaügöü»

469. litt. C, D. E. recenfet ,

quem conf

fulc.

i g

Caterum , cum precum vulgare füb-

yau

zi

e&um legitimi regulariter effe debeat , in

D

efponfionibus camen nonnullis modó da-

,

m

il

| ;

9.

s pretij legitimi extra vulgare mentio facta

fin Ergonepretium legitimum , quod in-

u

fimum pretium naturale non attingit , lege

juftà conftitui poteft?

In hac füummoperé cotroversá quaftio-

lt

x

ne brevicer

]

$. QuandoJusaltum,& fupereminens,

quodex connexione quadam civili partium

(l

eum fuototo coníurgit, & cirea bona, &

vitam civium verfatur, vi cujus , fiurgens

Wf

aliquaneceffitas efflagitet, non horumbo-

natantüm , fed & ipía vita morali pericu-

l

lo exponi poteít, rcs ad vitam neceflarias

,

pe

"

.

d&b o ab

;

f

-

)

;

l prcu

ominori, quàm pretium' vulgare ex

: tFLRV

& ipfis caufis & circumftantijs naturalibus or-

N

J

1

yum, eft, quod contingit , fi graviffima ne-

m

ceffitas &c. occurrat ,. qualem abortum ul-

:ä

n

timum decennium fzculi noviílime elapfi

i

Qs

repetitis vicibus protulit , taxare ftringit ,

Affirmativé. Prob: Princeps , quamvis

D

triticum habentes, ut infra pretium natura-

d

le vendant , fuà lege cogendo , ipfisfolis co-

tumonus neceflicati reipublicz fubveniendi,

Vi

indigentibus fuccurrendi imponendo, fub-

ditos gravare videatur ; cum tamen ad id

Tw

"

Jure quodàm activo utpote membra reipu-

à

")

blice cogantur, ipfis nullam injuriam infert;

ht

Crgo,

Ita vix non reipfa Molina acerrimus

alias Athleta contrarig fententia zradz. 2.2277 9

,4

2, de Jur, && Juff. difp. 36g. pap. 4/74.. litt, D,

g

& XV.

lü l]'

Anne igitur quzvis Lxfio in

pretio jufto illicita eft, &

o

j

obligationem reftituendi in-

. ducit ?

äüS

,

x

Uzflio hic eft de lefione in pretio

U

jufto , non quz ex dolo formaliter

Q

Ql 1

tali , fcu ex lpropcæfito, deceptione

Qt&f

pro-

T37

G o

——X

T

proprié didà , mendacio videlicet & falfi-

1'- MP

tate admixtà proceffic, hanc enim injurio-

p

fam effe , & tam in foro Canonico, quàm

!

m

civili pro diverfis decipientibus diverfis

M X

adtionibus corrigi, ex difputatione fequen-

ti patebic ; nequé, quz ultra dimidium ju-

g

If|

fti pretij precisé eft, nam hujus reparandz

(

fK

in con(cientià obligationem efle, exconcef-

ii

H

sà per Cap. 3. €? 6. *« de Empt. && vend. cl

v

l

2.. €» fim. l. 8, Cod. de Refcind. vend. adid aciio-

l

Il

Mi

ne omnibus patet , idcircó controverfüm

fl

yiitl

eflenon potelt ; fed , qua intra, infra, citra,

Tl

D

& ufíqué ad dimidium pretijjufti abíqué do-

u

lo formali , propofito , & intentione alte-

d [/

um ledendi, pretium juftum vulgare rei

A

;

!

wvl uträqu& contrahentium partc ignorante,

p

vel utrádue fciente , vel uná fciente , alterá

di.ó

ignorante contigits An , fi illa obvenerit,

TT

aliquid illicirum cum . onere ufqué ad jufti

WY

pretij vel fupremi , vel infimi limitesinfo-

N

ro confcientie velreftituendi , vel fupplen-

int

di intervenerit ; cum paucanon fint , quz,

[

five venditor ultra pretium naturale aliquid

exigat, five emptor eodem munus det , illi-

Idf

Wen

citum & injuftum non efíe , nequé obliga-

üonem vel exceffurn reftituendi, vel dete-

hrj

&um compenündi, uti ex objectionibus in

f ig

/

calce hujus $. folvendis illucefcet, in con-

W WA

fcientià dari, fuadere videantur ; nequé AAt ',dw/;f,

X

Gob o dodo

EH

!

Th:Th. & JJCCti a Covarrv. foz. 2. variar.

'110 vefolut. cap. 4, in medio num. 1 Molina zrac£,

[

V Jm

2« £aom. 2. de Jar. e Jufl. difp. 350. pag. 402..

.

tati, qui ufqué ad dimidium jufti

& pretij ledenium patroni fint, defint.

4

N

g.

uzvis lafio in pretio jufto intza, ci-

Jl

tra; & ufá; ad illius dimidium illicita & pec-

"

caminofa eít , cum obligationc in confcien-

hw

tiàid, quodultra fummum pretium vulga-

i

re exactum eft,reftituendi, id veró, quod

infra infimum datum eft , compeníandi &

yn

ii

complendi, ( nifiledens vecl reddito pretio

y/A

rem, vel traditá re pretium recipere malit )

Wi

ita Covarr. £07» a. variar. rcþlm*., ltb. 3.

1

CAp. d. PIUtP, 1. c* Alj plures ,. quos hic

,2

fub ijfdem cum ipfo vexillis militare co Ml

M

!

dem numero recitat. Molin. £27, 2. ?74t7. 2.

de Jur. & Juft. difp, 3! $0. p4g. 403. litt. B. Hau-

nold £om. 4,de Jur. f ]uff.trac?. 10.cap.v-con-

Z10U, 18. $. 3. Ht 160, ubi hanc opinionem

indubitatam Theologorum fententiam , cui

intelligentioresJuriftz, ac corda'ioresLegiítae

(inter quos prater alios invenitur Brunne-

mann, qui ad /. 8. Ced. de R,V. in capite NB.

fcquentia fcribit : ff alter fciens alterum iu pre-

Hio lefevit ,. & boc cafu non peteft quidem con-

ä

tracius impugnari , [ed tamen tenetur ile in fa-

]l

ro con[cientin contratium ad aquitatem reduce-

re , Aliàs peccat, in plantà veró ejufdem NB

P

ita:

)

$32

dbsb o db5

ita: $i ex probabili ignorantia id faciat , non

m

næQ

peccat , /ed ff exce[Jum animad'vertat , in con-

)

d

feientia fora id refHtuere tenetur : affentiantur,

vocat. Clariff. DD. Kónig z fous princtp. Juris

j*

Canon. lib. 3. tit. Yy. S. g. circa med, mum.14.

) [aü

d

. Prob. In contractibus onerofisquorum

g

é numero ex dicendis emptio venditio eft ,

]

juíticia commutativa, qua,quemadmodüm

a

Ü

H

"

7f

[f

$. Ethic, cap, 6. Ariftot. eleganter explicat ,

exactam ac perfectam moralem equalitatem

" Cua

mü

artis ad partem vulc, locum habet; ergo

ubi in ejufmodi contradu aliqua inzquali-

(

li

tas intervenit , qualis , quando velaliquid

g

fupra, velinfratotum precium vulgarc pro-

jnit

ititur, & folvitur, in emptione contin-

I

)*

£

"Win, à vircuce juftiti receditur, peccatur (ad

( X

Theologos) & injuftitia ad fatisfadtionem in

gl

confcientia obligans Oritur.

30

Prob: Anc. Emptio venditio & cateri

m

contractus commutativi à rebuspublicis ho-

NY

minüm; moribus in utriusd; contrahentis

qualit;

ütilitatem , tanquam negotia àdonationibus,

Quaà

caterisá; alijs in utiliratem unius folius par-

fiudi

tis cendentibus: contradiftin&ta principaliter

tlefo

[

infticuci funt. Ariftoc. //b. 1. polizic. JCcus Pau-

1jjco

lus prizc. 1 x. ff. de C. E. ergo In gravamen

"r

unius otiüs, quàm alterius ex fine fuo non

wid

funt; ergo fingulis illis validé pofitisin utro-

z

que

:

db o d25

$33

i )

-'l

! eu& contrahente Jusactivum , utzquivalens

/'* fibi precisé reddatur , refultat ; fed ubi hoc

:l refulrat, juftitia commutativa perfe&té mo-

|

;

"jf; ralicer equale , feu equivalens exutrád; par-

i

* te tanquam debitum rigorofum refpiciens ,

M

]i

locum habet 5 ergo.

Prob. il ex ipfis fund

amentis adverfa-

MM

"

riorum, nonne uti & Auctores contraria

M1,

fencentiz ingenué confitentur, quando quis

D

id, quod pret

o vulgari infimo viginti va-

!

ficontractui ftare velit, non

let, ovememit,

)

fed to-

"

illud tantüm, quod dimidium facit,

fl

tam latitudinem , qu& 9vem ufqué ad pre-

/

tium naturale infimum inclufivé , que vigin-

u

&i fant, eft, implere /. 2, Cod. de R. F. & firr.

!u

eap. 6 93 de E. V.

Jubetur? ergó nonquóa

j

illud unum folüm,

quo fuperaddito medie-

d cotam illam latitudi-

tas oritur , fed quóa

m

nem contra juftitiam pecca

vit; ergo lefio

?

ctiam infra dimidium contra juftitiam & z-

]

qualitatem in hoc contra&u requifitam eft;

)

j

quafo! fi hujufmodi quóad totam illam la-

!

titudinem contra juíftitiam non peccaverit ,

"4

& lefio noninfra, fed fupra dimidium jufü

j

pretij contra juftitiam & equaliracem in hoc

a

contrá&u requifiiiam folüm fit , cur non

n

ad dimidium tantüm, fed usd; ad pre-

usd;

(

tium natura

le infimum incluflvö defectum.

K

Ll

u-

«34

u

-fhþerä'dderc tenetur? ergo juffione hac ; ut

g

pore nullo Jure activo illum cogente prace-

N

dente ipfi injuria fit' ; ergo LL. e? CAp, Cap.

hanguflionem continentiairrationabilia funt;

(

ad quid erzo ab ipfis Adverfarijs allesantur?

qu

Nonne leze pofitivàob lzfionem intra dimi-

^

e

dium j

uüuit

ul

t pretij actionem negante feclusá ,

1

ucramqd; 1efionem , eque illam, quz infra,

t

quàm, quz fupra medietatem eft, injuftam

(

cífle , exipsaconfeflione Adverfariorum in-

n

/

dubitatum eft? eccur non eádem legc pofi-

.

nhi

[/]

rá, utpote qua neutrius in

)

uftitiam, fed il-

in.

lius, quaz infra dimidium eft, actionem fo-

n

lüm fuftulit? Ergone quijuftum rerum pre-

T

ium ignorat rem 40o. Florenis valentem 20.

ii

d

c

mit, contractum formaliter juftum cele-

i

bravit, & ad nullum fupplementum tene-

ii

tur? Sivero 19. emit, emptioneminjuftam

j

J

inivit, & nonillum unum florenum tantüm,

ü

fed & viginti adhuc fuperadderedebet, unde

W

talis quefo obligatio 1n ignorante, qui boná

fo

fide emit , & poenam commeritus non eít ?

Ergone qui domum 300o. valentem 2000.

cmendo alterius pa:rimonium quoad mille

Qun

lefit , ad nihil tenetur? Aftfi ille ipfe vendi-

In

V

tor equum cencum florenorum quadragin:

EtCIP;

ta novem ab hoc ipfo emptore comparan-

Ril

ta

-d(,) cjus patrimoniltmg | Suoad quinquagin

&

-

l

&æoæä

E

T

&unum florenum ledic, hos fupplere ad-

jl

2

m»,)

ftrin gitur

9

Nec compcnfationc uti licicé

?

oteft ?

)m

Prob. III. Au&oriratibus , & ut à Jove

"

principium fit. verf: 14- cap. 25 Levitici legi-

M

vur: quando vendes quidpiam civi tuo , vel

emes ab eo, non coutrifles fratrem tuum. ver|.

n

13. I4, Q 15.cap. 255 Deuteron. habentfequen-

Gia: gon babelis im faccula diver[a pondera majus

é

Q minus : nec evitin domo 1uA modius major

dus babebis juflum & verum , &

minor , pon

modius equa

lis - verus erit tibi. Proverb, cap.

20, ver[. 1O-

ait Salamon pandm ce pona'w :

p[ura : utrumá, abominabile e[t

meu[ura ci me

zzpz..zd DEum.

Quid aliud /y

non contrifles fibi

vult ,

uàmrem civi tuo ültrà, & abeoi

frà latitudinem jufli predij abíqué parva

Y

^"

"

magnz quancitatis difcrimine non vendes ,

m, mO"'

emes? Cur pondus juftum & veru

ur , pondus

dius equalis & verus pracipit

.

& minor ab-

maius & minus , modius major

foluté prohibcrur :

nequé inter parvam &

difcrimen inftituitur ?

magnam quanticatem

Nonne quia j

uftitia contractuu

m onerofo-

ja

lv

yrum æqualitatc

m fimpliciter defiderat , ne-

Jt

minus

dari, aut paululum plus

qué aliquid

l

ius violatione poteft ? Cur

accipi abfque ill

W

dus duplex ac diverfum.,

menfur?. , & pon

ma-

tT

Li4

$36

majusin emendo, 'minus in ven

minabileapud DEUM eft

dendo abo- J«W[

onne quia hoc j

vitium ac péccatum c

,

ontra juftitiame(t? cí5,: i

hx de Empt, Fen

4. Epifcopis , ut fübditos

Wl

fuOS , ae carius v

g;;a'a;;:

Iran[euntibus , quam

,äit'um

mercato ( jufto videlicet

vendere poffunt , admone

pretio ordinario )

N

ant, &fi non ob.

p

remperent , illos ad hoc cogant ,

tuür;

pracipi-

stl

qua coadio, fi exceflüs pretij

injuftus,

& contra juftitiam non effet , cum

hocipfo

[n'em

juftitia violaretur

; jufta non fore

nid

Valentin. & Vale

t. Impp.

nt. abfqué dubi

O ratione

um

JCti Tryp

h

:

OD. 7764, $. t,

]

[

L12. ff. de Diffradd,

)2]

P:g, Pomponij/ i4,

If de Cond, indeb. fn.$.2,

)Udfä

& 6. ff deJur. dor, [

jls ex aliem

205, ff de R. 3. relatá, ne

k ]

&gþcm

4 jatfar4 fi

bi lucrum 4

cquirat , quia

!

1

l;

9070 Cf* &TU0 Z0n convenia

]

!; aut lucrari aliquem

u

cum damno afterin

vt

]

eYius lucrum

» 4ME damnum fentire per al-

, noti /. r. Cod. de Epifcapali au-

tvl

dient. etc, u

dum mercan

di

t Epifcopi, ne negotiatores mo-

qu.

(id eft ordinarium pretium)

aN

cxcedere videa

ntur , provideant ,

preci-

W

piunt; ergo e

xceffu

$ quilibe: jufti pretij vel

]

ab eorecetlus illicitu

5 , nec ab injuftitia pur-

TCf

gatus eft , al

ioquin Epifcopi Mercatores à

jufto pretio

tl

rece(lile' vifos cohibere nec de-

h

oerent, necíàlvà

juftitià poffent. S. Augufti-

nus /b, Ij.

Y

de Tkinitdfe cap. 3, duminquit : -

i

? u5

$37

h f

i

&5 o m

*

lvg

;(J;;

"mus ille wvel fe ipfum iutuendo , vel altos quoqae

iendo , vili velle emere ,. &t carévendere

jl expert

, d emuibus credit effecommune 5 ed quoniam rt-

h

;

! vera vitium eff , potel! quifque Adipifci ejufmodi

H

? juflitiam , quà ei refiftat , hujufmodi lfionem

! Uil

M

ranquam vitium jufticiz contrarium damnat;

ergo Quzvis lafio in pretio jufto injuRa

N

! ac illicita eft. -

Dixi fimpliciter eum obligatione in con-

l féientiá id , quod ultra [ummum pretium vulgare

exattum efl , veflituendi , id veró , quod infra

n

iL

infémum datumefl , compen[andi , && fupplendi.

l;

ut, an obli

la

satio in confcientià ad hoc vel il-

!l

r

Jud faciendum compellens; &efficax , anin

"

fufpenfo & inefficax fit, prafcinderem 1

D

quia, an obligatio confciendz ledentem

M

vel exceffum fupra pretium rigorofum refti-

vl

tuendi , vel defe&um preuj infimi fuperad-

;. i

"T

1

"Ll

dendiin effe&u ftrinzat , necne, anlaefio

cum, vel abfq; peccatoformali , fiat, feu,

an venditor juftum pretium excedens, vel

emptorab eo recedens füuum pretium juftum

cííc boná fide exiftimet, nec ne, quaproptér

j

& contrahentesfeinvicemlzdentesin juftum

rei valorem fcientes , & hunc ignorantes in

f

proe. hujus $. divifi fuere, dependet ; fienim

j

!

vel emptor juftum rei pretium fciens, feu

n

malá fide venditori juftum fuz rei pretium

DL

Ll ;

igno-

ss

—

ágnoranti, aut fcientiquidem ,involuntarie | ,

.tamen mixté confentienti minus usd; ad di- &

.

midium ecriam jufti preti

)

abfq

ué dolo tamen 4

formaliter tali adhibito ( 5472 delus emptoris

;.'Cïw

qualitate facli , non quantitate prett] aflimatur.

g

Princ. L. 10. Cod, de R, F. ) dederit, prater-

m

,quàm, quód lafio illa peccatum fit, obliga-

yo

tio defectum ufqué ad pretium juftum infi-

hon

mum fupplendi compellens , quamvisin fo-

re

&o exteriori illud actione perfequi denegetur,

d

in confcientdaoritur. Covarruvias/ec. ci£ cir-

ftun

a fínem med, num.u. fiveemptorremita mi-

m

nüs emptam confümat , five fuáculpàá, five

1ntr

cafu pereat, in fuo vi

o

o

ore perdurans. Moli-

Jnazratf, 2, tom.2.de Tur. c Tuff. difp, 349. pag.

(WJ

D

96. n fin. litz, E. €& pag. 397. in fim. litz. C,

EU

Cum nequé bona fidesfubfit, nequé perfin-

dne

gulailla violatum Jus venditoris ex contractu

d

commutativo ortum reparetur.

Quare, ne

qii

ecces , & conícientiam tuam obligadone

I)

hujufmodi

o

o

raves, hominem illum , quem

I

S. Auguftinus /ib. 13. de Trinitate num. 6.

H

txhibet, imitare, qui, quumei codexqui-

L,

dam venalis oblatusfuiffet, atquéilliuspretij

ignarum , ideod; exiguum quoddam pof-

0j

t

€entem venditorem cerneret , juftum codi-

IQto

€is pretium, .quod multó ampliüs erat, nec

BI

i

'*opinanïi dedic; vel venditor jufti rei valoris

gna-

At

AI

$39

A

Wy' 'enarus

; fi ab emptore juftum pretiumigno-

':311:,!

h

4

l

rante , velfciente , involuntarié veró mixté

L

confentiente aliquid ultra pretium fummum

1

ls

acceperit, acexegcrit, peccavit , & obliga-

tione juítitiz efficaci ad ejufdem reftitudio-

T

nem nihil impediente ; quod res perierit ,

Mol.4 cit.tenecur. - Si veró horum alteruter

boná fide cum probabiliignorantià, fejufto

predo emere,aut vendere exiítimans,lacitu-

dinem jufti pretij egreffusfiz , & alterum ju-

.......

fítum rei valorem vel ignorantem, vel fcien-

cem , fed involantarié mixté confentientem

intra dimidium juf(ti pretij lafcrit , eftó non

peccaverit , illum ignorantia juxta tritum

axioma: ignorans non peccat , excufante

^

!

TA

attamen ad damni reftitutionem & fatisf

&

&ionem obligatione juftitiz in fufpenfo & in-

»Y

efficaci tenetur, que ; quäm pfimüm ille,

qui bona fidecontraxerat, rcipsáà proximum

lefifle cognoverit, efficax eít, ladentem ad

lefionis factz reftitutionem &compcnfäcio-

nem compellens. Covarr. /ve. fap. Cit. num.

n, Molina frad. 2. tom.2. de Jur. c )uff. aifp.

350.paq. 404.litt, B. & communiter Theol

l

& Canonifíte non quidem ob injuftam ac-

;

"

ceptionem , quia boná fide contra&tumfuit,

nequé eo in fenfu , inquo Th. Th.commu-

J

niter tradunt , & accipiunt , acfiideohujuf-

f

mo-:

$40

du o bb

modi, quia rem alienam invito domino

j

,W

detinec , non fecüs , ac omnis ille, quirem

(Ob K

&lienam ab eo , quem boná fide dominum

eíle exiftimavit, & poftea hunc non fuiffe

p

A

comperit, emit, aut dono accepit , nequé

WU

legitimá prafcriptione munitus eft, ad reíti-

d

tutionem obligetur , exreacceprá: quia fen-

(

d

füs hic Legibus contrarius eft; quum emptio-

ii

nem vendiconem validam preceflifle, con-

fequenter contrahentes intentionem effica-

gïS (

nl

cem dominium non transferre pofitivé non

tp

habuifle. A4re£o, $. u2,1.80. ff. de C. E, utrum-

qué contrahentium verum dominum UE

40

en

mercis , & precajfuifle, idcirco precedente

.

IN

tulo ad transferendum dominium habili

xmpü

raditione dominium mercis in emptorem ,

tit

M

pretij invendicorem translatum fuifle. 4rc-

I

te. $. 40, Infl, de 4/4. R.D. L. 0. Cod. de Patiis

m

nibil enim zam comveniens efl naturali equita-

NI

H , quäm voluntaten Domisi , voleutis vem

i"|

fnam in alium transferre ,| vatam baberi : ideo-

v

que cuj ufCuma, generis (it corporalis res , tradi po«

li

feff , ej"a Dumino tradita alienatur, d, $. 40

J

£lf

Nequä l.5. Ced.de R.F. actionemrealem con-

«à quemcunqué pofleflorem rei, in cüjus

pretio 1zfio facta , repetitionem etenim rei

Qdf

tilii

ita venditee g. princ., [ 15, Cod. esd. abfolucé

álem,

A

denegar , &Aipü negant , fed perfon

Arg-

TT

ddb o i5

iïï"um,',) Argto L. Yo.

Cod. de Refcind. vend. lafis.conce-

Hl..

fed cea in fignificatio4

|

:-l

.

dere prafupponatur ;

t

ne ob rem acceptam , quod

per eam altero

!

j

non fuà Íp onté, fed involuntarié mixté con-

ï

fentiente , alter ex contractu non lucrativo

L:ä

(

lucrum fenferit, quemadmodüm ille , cuiin-

n

MAL

debicum p

romiffum , & folutum eftin con-

Ícientia cenetur.

l. 66. ff. de Cond. indeb, quan-

W

M

doquidem (in quo rurfusLegi

fta cum Theolo-

Covarr. Z. t,

gis conveniunt)

Ad eum perfuem't.

gum.i;. 6cintancum ,

inquantum ex illo lo-

cupletior fa&

us eft. Molina 4,difp. 350. p4g.

L

ii

404.in med.

lit, B, hinc, fi vel venditor ex-

vel emptor mercem ,

W

ceffum illum pretij

quam juíto

minoris emet

at, bonà fide ab-

n

[M

fumpfit , &

inde ditior fa&us non fic, & hid *

"]

& ille ad reftituendum ac

fatisfaciendum non-

/

obligatur :

quia res accepta boná fide con-

Qu

fumpta eft ,

& confumentem diciorem non

n

fecit.

14. l. 66. ff. de Cand. ind. S.

"

vrgto l.

un , LA2.de Ditffrac. pig. $,

2. L. 6. ff. de Jur. dot.

f

&bonum

"711

L. 206. ff. de R. J.& ne,cumaquum

j

I

adimplere ftudeatur, hoc ipío illi controve*

niatur.

J

Ad vitandas lites , &*

Nec refragatur. T.

animarum pericula, ut

lzfio intra&ufquead

'

dimidium jufti pretij injufta non fit , nequ&

mags

7&

obligationem refticuendi afferat , que

inO-

3'

$42

ææoææ

yh

modüm in matcriá pra-fcriptionis, ut,fi quis

rem non vitiofam jufto & habili titulo fibi

if

"

traditam boná fidead certum tempus poffe-

ln[læ |

derit , fit, quód poft tempus prafixum ve-

W

rusquondam Dominus innotefcat , hic ta-

s

men ab illo , quiprzfcripfit, non ledatur,

N

ned; ulla obligatio in confcientiz foro rem.

jl

ufucaptam illi reftituendi confurgat, confti-

quQ

tutum fuit, lege humanájufté (tatui potefl;

vtd

ergo, cum [mpp. Dioclet, & Maximia 4 7.

DP

Cod. de Refcindendá vend.. Ratas manere fem-

r

per fatias Jure venditiones , nifi nec dimidia pars

1 ]

veri pretij foluta fit l.2., Cod. ead, praccepezint,

u

C boc folum ,. quod Paula zinore pretio j4ndus

[

venditus ligniticetur , ad refcindendam vendi-

s

l

Jionem invalidum effe l. 8. eod. edixerint, zec

L

"

idcircó minus venditionem fundi, quedille vi-

b

liore pretiourgente debito , vel fumptibus nece[-

QW

farijs diftractus fit , ratam mazere debere 1 12.

l

AW

eodem teícripferint ,. cum Impp. Gratian.

À

q

Valentin. & Theod. /, z4. eodez ftatuerints

N

quisquis major etate pradia etiam procul pofita

d

diflraxerit : Pauló viliori pretij nomine , repe-

pl

zitiogis rei vendita copiam guiuime confequatur 5

Ion

* cum hoc ipfum & Alexander HI, & Inno-

idd

eentius III. fümmiPoncificescap.2. 7 6. *«

qi

de Empt. && Vend. lenferiots d.d. IImpp. &

j

d

dimi-

4

T

iummi Pontifices lafionis ufqué ad.

dium

l

dub o ddb

$43

D . ^

h

Q-fdium jufti pr

etij inju

(titiamfuftulifTe, atqué;'

;,,ut ob fimilem lafionem nulla obligatiocon-

!

h

"fcientiz ad fatisfationem ftringens oriatur;'

)t:k,

" conftituiffe cenfendi funt; ni lzfione intra

| u

!

' dimidiur injuftà obligationem zquandi in

li lecum trahente relidiá emptiones

j

. foro po

"

" ,

hujufmodi ratas permanere i

Ilos fruftra,tum:

l

*' quia inju

íté & irrationabiliter, fiquidem ne

X

venditor lzdens illud ultra pretium rigoro-

la

fumacceptum reftituere obligatus, reítitue-

M

ret , ne einptor illud , quod minus pretio

"

»»n"

pio injuriosé folvit, (aperaddere obligatus;

"

fuperadderet, quod injuftitiz venditoris fa-

d

vere , & emptoris peccatum fovere eft ,

/i

quod tamen fieri poffe credendum noneft.

Jl[

Fin, l, 15. ]f de Conditionib, Inflitutio, confii-

4

")

!

tuiffent, tum quia , fi venditorexceflum ul-

|

'

Mu

tràpretium juftum refticuere debens, re(ti-

tuerec , & emptor receíTum à pretio jufto

p

fuperadderet , alia emptio venditio efict,

"

TL

Fin, l 72. ff.de C. E, przcepifle velis. Quia,

M

fi diminutiolitium , & periculum animarum

fl

ejufdem momenti fint , ut vihorum Jusfu-

ereminens , dequoin eoronide $, füperio-

ris didtum , pretiumjuftum dilatare , & ut

id, quod medietasfolüm pretij infimi natu-

:

ralis aliàs eft, extremum pretij jufti (it , con-

b

gat; An ;

n

&itugrc reipublice luperiorem ftrin

qui

$44

&b o gt

quidem poffibile eft, attamen , ut lefio i.

if

trà, &uíqué ad dimidium

jufti precij injuíta,

f

non fit, nequé obligatio

nem reít

ituendi gt

afferat , lege humaná fieri implicar

; hon fe- : Q[CRW

cus ac in materià prafcriptionis a

ntiquum

gt

Dominum Jus fuumin re retinere

, & pra-

M

Íícribentem in conícientizforo rem

vero Do-.

$61

i

cn

i

minorcfítituere non obligari impoffibile eft h

Á

Lex etenim naturz illud, quodintrinfecé tur-,

Ua

peeft, prohibens mauratione vcrá , proprià;;

p

directà, qua per defitionem, abrogationem,,

hn

difpenfationem fit, mutati non poteft; quia,

hn

naturalia Jura.femper firmna , atque immutabi -

d

lia permanent. Prine, $. Xx. Inff. de Jur. N. G. eb»,

d

C

^ & nemo fana smentis intelliit , naturali Juri,

utt

P

quicund, con[uetudine

pulfe aliquatengs deragari.

t

cap. ult, & de Confuetud. nequérecta ratio ma-

bt

lum faciendum , bonum omittendum dicaat;

A

& Quamvis IImpp. relatarefcripferint, exil-

J

vl

listamen dd. IImpp.illud, quod minus pretio

Wa

jufto infimo datum , fuperaddendi, quod

t0nfMt

ultra pretium rigorofüm acceptum fuit refti-

,

'tuendi onere vel indirecté , ob horum con-

fj

trariam voluntatem exprefsé z /, ». Cod. de

VS, Cl

R, F. extantem , veldirecté ob implicantiam,

tlfes

liberare mentis fuiffe , peffimé infertur; id-

m

Circó & partis imz illationis ad proband.

N

confq. fuppofitum non fübfiftit: non enim

dum

n

2

dl

db o 625

Ya

)

mlu';;:'dum Impp. venditionesratas maneré prace-

w perunt, voluerunt, ut promiffum przcisé

i folvatur, & accipiatur , atqué ftante etiam

; Jure aliquid ulteriüs exigendi, nihil fuperad"

,,, datur, aut reftituatur , fedratas femper ma-

)

" nerevenditiones [ 7. Cod. de R. F. voluerunt:

"* ne, fià militibus oblato pretio venditio re-

"1 fcindifacilé permittatur , 1jdem eádem lege,

"* quam tribui poftularunt, ab exreris juxta il-

Ts dud i 2. lib.5. ff.quod quifque Turis inalterum

VE flatuerit , ut ipfe codem Jure utatur , convenian-

UJ'tur; hocfolüm , quód pauló minorepretio

ii

E

fundus venditus fignifïcetur , ad refcinden-

i

dam venditionem invalidum efle:zeZ. 48,C.

ii

eid. & hujus nomine repetitionis rei vendi-

;fgui

t?& copiam minimé confequi /, :5. Cod. eod.

&

a

edixerunt , ne, fi hocadrefcindendum con-

J

tactum efficax pronuntietur , lafo ex quà-

11 jv

vis lzfione ad rcparandum damnum in foro

A

dl

fori a&tionem eó citiüs : p/ws emim femper in fe

eontinet , quod efl minus. l. Yvo. ff de R,3.. cap.

35. de R.3.in 6te. concedere debeant, atá;in-

Lf

J

finitis litibus , civillandi quofcund; contra-

j

&us, Contra illud: reipublice non multipli-

I

cari litesintereft, reipsáanfam denc, & dum

l, 2. L12. Ceod. intra dimidium lefisactionem

lndl

non concefferunt, hanc ad ejufdem lefionis.

am

J

, reparationem in tribunalibus inttituend

mn

")

m

$46

OOO o GCOO

ob multiplicationem litiumin reipublice dif-

g

g

pendium folüm negárunt , & lxdenribus ,

N

ne obligationibus fuis facisfaciant; non pra-

q

ceperunt , ficuti, dum, nepactanuda adio.

j

nem pariant, Jura confílituerunt , ne obli-

qQ

gationi ex illis orte fatisfiat,non preceperunt,

ni, ut juxta $.,7. /.7.ff.de Paciis conwa hanc

! qucq

d

opinionem Prator infurgat, velis, fed, utjne

caufarum multitudine in fora, curias, & tri-

3uX£.

gl

bunalia irruente falus & quiespublica pericli-

N

tetur, ita pacifcentes agentesnon audiantur;

/

confequentér , quemadmoduüni Jura hac ,

t

ia

dumviam, quá implementum padti ab invi-

to extorqueri poflec , precludunt, ac fi ob-

at

if

1

igati peccatum foverent, arguinon poflunt,

P.

j4

AF'cum illa hzc directé &períenon in favorem

YO

obligati, fed reipublicze, in quà , fi ubertas

"

actionumfit, ibidemampliflimafegeslitium,

U

& modicifruc&tus quietispublice funt ,ftatue-

tint: ita & leges intra dimidium lafis a&tio .

3

nem negantes , ladentis peccátum fovere ,

H

, &anfam ledendialios dire&ié ( quamvis con-

trahentes , quia lafo intra dimidium non

Á

(/ri

fuccurri fciunt, aliosintra dimidium jufti pre-

tij lzdendi occafionem quandod; per acci-

Veff

diür

densfumant ) prabere , dici non poflunt ,

quum /.2. €? fiz. /,8. Cod. de R. F. ultra dimi-

k

c àlze-

Q

diumlzffis actio detur, attamen perho

fione

$47

ä:

tj fione infra medietatem jufti pretij deterreri

al

paucosvidemus. u4rgtol. 3.5. 65 6, []; de Les

i

!

f

gib. &for(anfi, in frequentiores lefionesin

nu(

pretio ; fi pa[fxm ex ijs actio daretur 5' quärn

mLi

modó ; cum non detur; non fore dixero, à

Probationis confe-

Jts

vero non aberravero.

T

quentiz partem fecundam, quod attinet; illà

ii

dift: fi illud novà convendone interpoficà

IWF

juxtà textum Legis €t, ff omnibus integris ima-

)N

Ui

nentibus de Azlgmdo , vel diminumndo-bretio

It

NB. rar[ustonven

it ,vece[Jum à priore contractu,

M

n

e sovaempliointerc

*

e[fiffe videzur , fiat, Cdtur,

fi abfqué conventi

one novà aliquid fimpli-

bl

M [

citerreddatur, aut fuperaddatur,Ngtur; alio-

uin. facratiffimus nofter Imperator s $.5.

Yil

i.

q

j

Inf[l. de

obligationibus ex confen[, quod ex em-

W

püone

venditione alter alteri in id oblige- ^

quod alterumalteri

jr)

tur , & preftare debeat;

p

ex bono & equo praftare oportet , fi quali-

(

bet praftatio contractu perfedto novuri nés

otium conficeret , vere non fanxiffet.

uU

Minus ftringic Il. Quando emptor ; qui

r

j

fuprapretium rigorofum quid promifit , & -

folvit , adverfus venditorem repetitionem

j

M

excefsüs inftituit ; nec àlege, neca Judice

auditur ergo venditor exceflum auctorita-

H;ä

te tam legis , quà

m fudicis retinec: fed quod -

Ug f

j

auctoritate legis fi

t , jufté fic, & quod qu

A

Mm 2

l?

-^. o

M

$48

CA2CAD

9)

CA CA.

9

Audoritate Judicis facic, dolo facere non

[ uia

videtur. Cap. 24. de R. T. in 6to. ergo. Siqui-

dem exceflus illeau&toritatetam legis, quàm

]j

j

Judicis non approbantis , fed ad lites & ma-

3&[&(

qX

jora mala in reipublice difpendium tenden-

«t

tia viranda , negatà ad eum reflituendum

actione folüm permittentis) retinetur , 704

d

Mi

[

empe aucem , quod licet , boneffum eff, l. A4 a. ff

ftm

de R. 1.

Nequé III. Lex inforo externo jufta,in

foro interno etiam jufta eft 5 fed /./. Civiles

m

Al

& capitula Juris Canonici intra dimidiumlz-

(s ationem negantia in foro externo juífta

li

funt; ergo edaminforointerno ; ergo &in

fs

foro interno aclio intra dimidium lafis ne-

at

Érgo.quia, cum intra dimidium lz-

Vf

Paturs

fisactionem negareidem ac lzdentium actio-

1

^

nem tanquam honeftam approbare , illosab

lii

obligitione reftituendi abfolvere , & omne

plané fus & facultatem reparationem damni

1

Lj

petendi , lafis denegare non fit 5. fiquidem

0b

nontamhujus , quàm potiüs contrarij in le-

:gibus mentio fit; hz eniminfra dimidiumlz-

j

fis, non quoad exceffum tantüm , qui ulcrá

Dio

dimidium, fed & quoad illum, qui intra di-

?C(][]

midium efbfuccurrunt ; fiquidem in noftro

ia

Jure plura funt, exquibus actio non datur,

u

v

actamen propterea à LL.approbata; honefta

4 f

LHHI[

V

l,

l

149

lt

ui fen-

uN

& licita coram DEO non funt: fic,

d

centiam. contra fe laram in rem ju

d

icatam

,

tranfire paffus eft, non auditur , quapropter

"

w

hn

|

tamen alter. à folvendo , vel reftiruendo in

confcientià folutus non eft ; fic pacifcens

Tr:c

credicor ad pctcndum debitum actioné non

L

habet, nihilominüs tamen fuus debitor ob-

ftridus manet : fuppofictum Min.negatur.

"

Nequé fi Inftes..— Nequ? bona fides,qua

[

emptianþ'; atquä venditionts conventiomem tue-

1f

"

zur , patitur , neque ullaratio concedit, re/cia-

dl

!M: [

di p

vopter boc folim , quód paulo mimore pretio

i

fun

dus venditus fignificetur , confenfufimitum

l

contratium , vel flatim , «vel poft pretjj quantt-

[2

n ,

zatis difceptationem , nifi

minus dimidia jufli pr

, datum ef[-

A

ril)

zj , quod fuerat tempore venditionis

:N

[.8. Cod. de R. V. €rgo Le

x hecillud

: f?t. Fin.

u

Jus agendi, q

uod nomine aCtionis apuch-

non tantüm peremit ,

"Ll

giftas proprié venit ,

verüm edam omne plané Jus p

ecendi , ab

obligat

ione naturali dependens unácumob-

IImpp. Maximian. &,

ligatione ipsà fuftulit ,

M

Diocletian. alioquin bonam fidem non paii,

nequcu

llam rationem concedere fat malé af-

firmaflent ; cüm o

bligationi fuz fatisfacere

)

li

& illefa confcientia fuadear, & rectaratio prz-

u

cipiat. Suppofitum enim confeq. rurfus non

tecce-

!|

fubfiftit ; quia per bonam fidem in an

Mm 3

entà

eur

W

««n

QGAO O CA

xX

n

denti pofitám non illafa confcientia rei alié,

1b

n&, aut reftitutioni obnoxiz , fed finceri-

(lh

ta: animi in contrabendo, quatenüs haec

*(Uï

omnem fraudem ,. dolum , & calliditatem

N

(

exciudit, incelligizur ; ira, ucfenfusfit: ne-

W

quä finceritas animi contrahentium emptio-.

i

nis venditionis fubftantiam veré cogitantium,

tl

omaem fraudem , dolum , & callidita:em

j

excludens pfópter minus folutum pretium

i

confenífu finitum contractum refcindere pa-

Ti

titur, nec ullaratio (utpote qua nullá causá

h

tefticucionisin integrum exiftente, hàcin ma-

otr

terià, omninoó folüm & unicé in enormitate

lzfionis , quz infra dimidium tantüm con-

(

ingit , confi(tit) reci(fionem concedit 5 ne-«

nil

»

qu«c fimilem emptionem ideo , vel quia lefio

r

jufta & honefta, vel quiainemptore nulla ob«

t

ligatio defe&tum ufqué ad pretium infimum

X

juftum füperaddendi orta eft,. non refcindi

W

ibidem dicitur ; fed quianec dolus, nec me-

T

tus, neclefto ultrà dimidium, nec alia cau-

«

farefticüendi inintegrum intervénit, & par-

M

tes veré finceré. & voluntarié emptionem

venditioneminierint; fit, quód venditor in-

i

n

nt

yolunïgriä mixté minori pretio affenfus fue-

U

l:

Ned; IV. Si Titiusultra pretium rigoro-

w

um

fum rem Sempronio vendat, hic eam emen-

9]

$$1

doeb o odb

retium confentit, fiSem-

if"r J

!

, doin cotum illud p

m minus predo infimo

l vJæH

proniusä itio re

ven

dendoinhocpretium

6

emart , hic eam ita

Sempronio ; neq; Litdo,

r

fertur: ergo nequé

maximé , quos juftu

m metcis pretium non

4

de R. j in 6to. Scien-

l

latet,. juxtaillud Cap. 27.

Q

juria » injuriainfer-

M.

t ci confentienti mon fit in

(

uia zemo v

idetur fraudare e05 ,

d

tur; ergo ,

qui [ciunt e

comfentiuat. L. 1

45, [f de R. j. non

:r

m coníq: ergo ne-

leduntur 5

ergo. Dift. eni

£

n

;

ue Titio , ne€Q;

Semproni

o injuria inferturt ;

us prctium

t

fi hicin cotum maj

us , illein min

l

!t

(us fponté; & abfo-

omninó voluntarié , pror

Ij

À. 1. 38. ff. de C E.

luté libere donacionis caus

dó velhic, vel ille

Tl

&c. uemadmodüm,

quan

'L'c'

nullà ignorantiala

nullà neceffirate preflus,

*

LMG

avari vel emptoris ,

vel ven

borans, nullà

vel majori

ji

]h«

ditotis rminori pretio ve

ndere ;

.

tate compulfus ,

yi

emete recufantis importuni

[W.A

l

jum rig

orofum , vel

vel exc

effum ulcra pret

veldat, ve

j

tra& fponté

minus pretio jufto ul

confentiat , Cacur.

dccipit ; *fieri creditur ;

/

». de jur. && J«f

JMol. difp. 3

$ 1. früch. 2. f0tn.

j

$i vo

luntarié mixté, acd de

3y4c. 406,. litt. E.

Oiun-

'exceffu vel rei ;

vel pretij , quem in v

üqï»li.;

"

tarié gracis dat ;

agacur, Ngtur confq:

cratià

banda confequentic

Ó

dem axioma pro

(*

dé & illimitacé , alioquin

alatum non ità nu

m 4

fs -

0

$$2

2605 o dits

j

y

& Theologia, & f(àna ratio illud improba?ä-

j fjf

ret , fed reftriié accipiendum eft, uc illiui

fenfus fic, fcienti ,, & confentienti, fi hicil:

l

m

lud omninó velit , & inhoc pretium prorfu:

fponté confentiat, injuriam non fieri, fecus,

um!

j

fi(uo confenfui involuntarium admixcum fit,

quod, quandó vel emptor pretij jufti non

! qi

gnarus ultra

pretium rigorofuüm aliquid ven-

pOl

ditori , vel hoc ignoranti, vel fcienti pro-

N

mittit , ideo tantüm enim (cum nihil voli-

(s

tum , nifi cognitum ) in torum illud pretium

P

confentit, quia juftum effe credit : vel em-

ptor juftum mercis pretium fciens neceffita-

te, levirate , cu

piditate , lucri majoris fpe, cui

"

/

alitér, quàm in hoc pretium confentiendo

47

Yi

atisfacere nequit, du&us, tantum pretium

j

(l

dat: fiquidem ideoin tancum pretium folüm

ia

confentit, quiaipfi alio minore mercem ha-

DN

bere nonlicet , vel venditor

juftum mercis

fu

m&l

& valorem intelligens, in minus pretium

N

ideo confentit, quia jufto venderenon po-

hr

te't, contingit: nam licec hujufmodi emptor

N

Amercem , vendicorpretium habere velit, in

Ài

illud tamea pretium neuter lubenter confen-

y/

tir, fed cantümideo, quia mercem alio mi-

dl

nori emptor comparare, alio majore vendi-

tor diftrahere non poteft ; atqué vel vendi-

tor, vcl emptor füa neceífitati , auc cupidi-

tati

m

$53

MJP

700

tati fatisfacere quidcmincendit , aftmajori,

li

!l

il

vel minori fumptus quia veró huic perillius,

lh 1

t

illi per hujus avaritiam non licet , invitus

L

etiam in illum pretij exceffum confentit , &

j

j

dum vel mercem tradit, vel pretium dat, non

lt

donare, fed canquam vi contractüs debitum,

Y

uia minoris emere, aut majoris venderenon

l

potuit, diítrahic. Sed

A

Qualis hàc in materia in dubio confen-

jl

fusprafumitur, an omninó voluntarius , an

involuncario mixtus ?

1

j

w

»;, Involuntario mixtus. Covarr. variar.

mh

refalut, li. 2 cap. 4. ia med.num, i, quiahu-

l

l]

jufmodi confentientem emprionem vendi-

J

tionem , quz contractus ex proprià vi & n

-

turà gratuitus non eft, contraxiffe , in hoc

d

commurationis negotio de juftiti cractari ,.

ns

tl

ju(tumq; pretium , non donum quzri , ac-

Cidentia, qua prater naturam negotiorum

xï*

funt, ipfis negotijs inefle in'dubio noncredi,

i

Y

atquéin dubio neminem in necefficatibus &c.

liberalem exiftere. Fiz 418 ff.de /Adimend. É

vel transfer. leg. & fuumjactare prafumi, cer-

hl

tum Cit.

,

j

dl.

Mus. - S.XVL

W

554

d&b o dab

i

XVE

H

'UOmodöCrgö textus. $, 4. 4, 16. ff- de

Minoribus vieint. cic.$dem Pompouius

cn&e

(j

alt . da pretio emptioni c7. "venditionis

N

nhturaliter licere comtrabentibus fe circumvenire,

ecextus $. ult. 1. 2 2. ff locati. quemm'waa'üm in

"

emeuda ck vendendo maturaltter canceffum eft ,

h

7

uod. plieris fit , sminoras emere, quod minoris (it,

PTCI

luris vendere ,

& itain'viceim fecircum /äriberc

Qu

& c. incelligendifune

i

n«

Covarr. Tom. 2. Frtar.

Refolut. — lib.

fon

2. cap. 3. Hmum.2. quod per « maturaliter

dictamen rectz rátionis ,

feu Jus

natu-

en

ya

ral

eintelligacur , /y ciresimvenire & circum-

*

Cribere veró iion juxta rigorem fignificadio-

e

(

"WE nis fuxc & propric, fedimpropriejuxta quén-

Til

dam dicendi ufum in Jüre ion peregrinum,

T

& infüctum ; quum & dolus quidam /. . ff,

W

de Dola bonus dicatur, pro folertià & pruden-

tiá fumatur , ita,uc illoram textuüm, quia;

ul

W

cum exactilima , ac mathematica fenfu fa-

!

lo

a explicato pretij cum re , equalitas foli

P

d

EO c'ukgniitaï'ï;t : qüaprbptäf ab hominibus

veré attingi , & qu&rinon poffic, cüm uná

Ut

cum emptione venditione & moralis folüm

(

equalitaspreaj cum merceàcommuni homi-

i

I

num éftifáatione & Judiéio, quod, quotab

j

bitria vix non

hominibus procedit , in tot ar

Jim

di-

333

dtib.o Bpab

diverfa juxtaillud : quor c

apita , tot fententia t

f

abit; ne comm

ercia julta imp

ediantur , de-

l

7

endens introdu£ta fit ,

pretij in ordine ad

divifibilinon con-

"i

&qualitatem perfectio inin

hy

(iftic, fed fuosincra fel

aticu

1

dinis gradus, in-

rativa non violatur ,

( *

tra quos juftiia cornmu

l/l f

a latitudinemjufti

habet,fenfus fic, quod intr

»

preuj vulgaris, ta

na

'ua

m intra quam juflitia

lzdicur , venditor empto*

1.7::?;'

commutativanon

aítu, ac tergiverfatio-

rem quacunquearte,

i

ne&c. absiue dolo ma

-

lo camen , ut predo

[

t, & écontra

fümmo emat, inducere licea

1

pretio infimo

emptóri, venditorem có, ut

n

vendat

. deducere conceffum fit.

Eoquód

)

j

utpote vi cujus em

?

hoc ia $ & deducere ,

ii

'Xtor venditorieam quantitatem ,

qua ab hoc BA -

.

adone

haberipof- —— —

;T;

ex fummá jufti pretij eftim

|

;4

Íet , nondat ,

venditor a

b emptore majus

pretium , quàm id ,

quod hic ex minori ,

one

, jure dare poliet,

j

juüä tamen aítimati

accipit;feinvicem cir

cumvenire, ac circume

Ü

ï

^

Ícribere dici poflit ,

fiquidem illa per hzc

lum prover

b,cap. 20. 7.14.

& iple Sapiens , «

cum ve-

.

,,,,,

-

j

ait; aralum e[l , dicit o

m

is emptor » e

)

llxiffe videtur; con-

:

tefferit,glariatur.

inte

tendic;hunc C

lariff. D.D. Kónig;z fuis prin-

Ü

eipijs 3ur. Canan. lio.3

. lit. 17, $. 5. Circa frnem

j

«um, 14, Paver Engel iv

fta Callegio Jur« Caa,

-

€0d.

l

$56

dhüb o eeadb

( æff

€od.lib.ch tit.S.2.poff . Vi.ebc, fequuntur.verüm

)

j

quamvis Ulpianus, Pomponius, & Paulus

M

J

JJCCti hecintenderepotuiffent,quia]] CC-

?Jmï

tos Ethnicos veré Chriftiané fcriptifle tette /

M

15.ff. de Conditton. 2nflitut, infuetum non eft;

attamen d. d, JJ CCtos per ciz. cit. text. text.

ol

illanon intendifle , velelucefcit ex eo, quod

j

t

JCtus Ulpianus fententiam TC ci Pomponij

í

in materiá reítitutionis in integrum mino-

j

Yi

rum, ubiper Z, $, C. de i integ, rc[lit. onia.

veralzfiointervenifle debet, alleget, quód

l

»

LU

PaulusJ Ctus fcribendo: quod pluris valoris

-€ft, minoris emere, quod minoris valoris

Yi

eft, pluris vendere, naturaliter concefIum

"i

!!n/f

£le', fe circumventionemultra, & infra pre-

"**'tium juftum etiam fecundàm totam fuam

T

ii

latitudinem fumptum intelligere abundé in-

dicet; cum res, qua pretio naturali pio ven-

11

ditur, non minoris, fed tanti,

quanti valcr,

nit,

diftrahatur. /.63. f a | 4qui.

t

Molinz 4ifo, 3s0. tr. 2 tom 3. de ]. e* Joag.

W

» 46 4 itt. E.Pinell.ad] 2.GdeRefcind, vend.part,

Qu

l. €4p, L, 242.34. C? 35. magis placet, ut di-

j

iil

catur, fumiibidem naturaliter ut idem eft,

quod Gentium Jure: /ice? veró non in fuá

AC

propriárigorofa, & T heolopicáfignificatio-

ADC

dor

ne;acfi JCCti, Gentes,quidquid ultrà pre-

tium rigorofum datur , jufté accipi, quid-

qui

dbdb o d5do

EEE

$52

r

)

quid infra pretium infimum retinetur,licité

"w non fuperaddi induxiffe , confticuifle, acap-

ö

"ii Probafle44. 4 dicere intendiffent, hzc enim

i

'^ deillis affirmando, quiailla ipfa ipfi JuriGen-

.-

'y tium non obícuré refragantur, fiquidemipfi

*i, fini contractüs commutativi ab ipfis Genti-

!^. busintroducticontrariantur,& legibus ipfius

" juftitiz commutativz ,quibus aliquid detra-

'

un þ

here Gentes non potuerunt, derogant, uti.

!

u

qué fal(a de Gentibusdixiflent ; fed ineá ,

ATA

utidemac permittitur, impunitum relingui-

ii

1

tut, fonet, hinc quamvis per /y Jwre Gen-

L.l

n

:tium us Gentium proprijfimé di&um hic

u

non intelligatur , attamen nequé proeo,

Y n

Msl

quod »wed, $, 2. ]. 4e J. N. G. & C.fS. 4..

^

ij

1

l. 1.ffn, l.9. ff. de Jur. & ]uff. defcribitur, tu-,

MI

4l

mitur , fedcertium aliquod JusGentium,vi-^

f

delicet permifivum eít: eccur, quemadmo-

d

düm id, quod nequé Jure naturali przcipi-

ente, neque prohibente fic , Jure naturali

J

permifivofieri dicitur, 4rgto$. 2.Inf de Jur,

hmi

perf.& illud , quod Gens & Gens , quia vel ex

quavis circumventione , aclafione ex em- .

| m

^

ptione venditione ortá actionem ad dam-

ni illati reparationem concedendo fuam fo-

h

lü

cietatem civilem, hanc ità immodicis litibus

turbando deftruere , vel circumventionem ,

J

(

& lzfionem modicam abfqué dolo in pretio

'

.fa am

M

$55

2

! !)

factani non animadvertere debere "Vicï;'t-, )ux-

ta illud: Ex dwobus malis minimum elizendum

$ Jm

efl, üc Societas humanà confervetur, nee

j

hac & commercia exactá equalitate obfer-

P

vatà turbentur, canquam minüs malum non

|

approbat, non laudat, non punit, fed con:

M

nivendo permittit, tolerat , & impuné re.

ul

linquit, Jure Gentium permíiffivo concef-

0

fum effe dici non poffet? AA. C.C. Hau-

[/]

nf

iold. zém, 4. de 4ur. & Iufl. trat?. 1o. cap, x.

i

£OhÍYOM.AS. $.3. Mm. 162

Brunnemann 24 $,

wo

4« LAG. ff de CMinorib, jcnum. 12 6 13. D.D.

$

Franz in j?;a Prodrom, Wwflin. lib 3. i. 24. S7.

i

L

in ffn, num, 52,. $, V. jum, 97.accedunt, Ego

Wil

/

hüic fecunda Sententiz primas defcrens

[l

lh

W

-& Jus Civile per zexzwr cizatos intra lati-

u

"tudinem jufti preuj. fe invicem circumfcri-

j

bere, ac circumvenire honeftum effe non

M

]

5

hn

dicit, fed lafionem aliquam extra illam lati-

tudinem finé conttahentium fraudecommit-

L

ni

fam, quia Gentium moribus permiffa , illa-

t

tümdue ftatucis impuné relicta , actoleráta

i

? fuic, à fuis legibus permiflam , & impune

relictam effe,quam opinionem nec ipfe Cov.

dum fez. sum. 2.. cap. 3. lib. 2 "var. vefol, 1om ?.

"m

TR

ait: omninà velim ) ] CCtorum verba eum in fen-

| f acciph.qui & ipfis JJecus viris profetto , et

án morali Philo[opbid egreqià doctis uullaminiqui

judici wotam inuere valeat , rcfpuit.

M.Gf

]

,

u

Tj

dheb o d2b

'549

Wi

?!m;'ï

j

Moveor tum, quód per Jus naturale Jura

M

* Tus Genaium impropriö tale noninfrequen-

Ód per licitum

3:7* cér intelligant , tum, qu

N

!

l

i

"

!

1

|quandoque & permiflum

folüm tefte /,

f*'J

;

Wl

»

] '

42. ff- de Ritu Nupr. primc. L. 197. ff. de

'n

Res, Iur.in verbis : Semper in. conjunctjonibus

|

B

e

ïv

9on

[olim , quid liceat, confiderandum eff , fed

H

h

c quid boneffum [it , l. x 44. f* de. Reg. jur. 2

emaue quad licet , honeflmm eff. Intelligatur vuma

PM

quod /, 8. C. de .Rejcina'endi vend. iíequcntia

WIV

)ul

Ml

roferat: quod [i videlicet emptionis ac venditio-

u

nis cogitaffes fabflantiam , & quad emptor vi-

liore comparandi, vvenditor cariore diffrahendi

4

votum gerettes , ad bupc contratium accedant ,

"

vixquepoft multascontentiones paulatim vendi-

Mi

tore de eo, quod petterat, detrahentet emptore aute,

AT

buic , quo obtulerat , addente , adcertum confen-

yl

tiant pretitm: prcfeä"b per[piceres , neque bonam

j* fidem , quaemptiomis ata, venditioniscomventia-

:

^

-

nem tuetur , pati, ueque ullam rationem conce-

dere , re[cindipropter boc ,quadpauló minorepre-

9 »

tio fundum veuditum frenificas , tanþnþ u

Á

ib

2

| fnimw tontraCÉam.

* k k X x*

ji

*X * * oX

x* K o K

ld

* É *

PA

P

i

'*

j

!

L-

God5 o cbob

ccüän

ï*ææïæCA Eg ')CA;)(:" (?th rÁ ï:)æ "CADCA.

ff

dpobebebepdbsbepsowepoeepeosedóeneee

dQ qoqoqoqouo o do u Q a UPU

aö

K[W

;nefü

DISPUTATIO IV

Ms

j

Qiotti

Causa farma:/z Emptionis Fen-

Itl

dittonts ,

um

SEU

wl

7)6 Empt*zomr Venditionis fuä/iarz-—

ii

Stloxlr

ä

Lá ,"verborum volo emere & vendere

aidi

tll

Ltam nudorum, quam traditione fabfe

j

cntá efficaciá verá , «v prefumptá , de

IU

metu, dolo, errore illam vitiante , €9

fU[W(

de predicatis illam à veliquis [f ngulzs 4t-

far

gott]s di jimgumtzäu:.

fpt

iio|

L]

e

ln

QO

' Quz, feuin quo ergo Em-

"

ptionis Venditionis forma

d

confiftit ?

if

£R

93*"»

Ora. Empuom Venditioni formaalia

110

A

,

cxtrmfeca & accxdcntahs, aliaincrinfe-

4 Te

ä

Ca

mobocb

$6t

n

ii

ca'& effentialiseft , forma extrinfeca accidenta

L

; lisfeumodo emptioné venditioné contrahen-

*$ di à pactis emptioni venditioni conventione

partium adjectis defumitur, quz velejuídem

eneris funt, ut tam emptioni, quàm rceli-

Ur

!

quis contractibusfrequenteradjiciantur, qua-

i

lia padtanegotia in diem vel certum , velin-

"

cercum fufpendentia &c. funt ,. vel ejufdem

naturz , ut negorio prafent frequentius ,

quàmreliquis fuperaddantur , inter que tria

potiffimüm eminent: puca pactum addidiio-

nisindiem, quo id inter emptorem & ven-

i

ditorem agitur, uc venditori rem venditam

/

ii

:

addicere , feu ei vendere licear,' qui intra

z//zc://.

cercum tempus meliorem conditionem at-

tulerit , &hoc vel puré &fub conditionere-

T

u

folutivà , vel füb conditione (intellige fuf-

1

|

"

penfivà) infuperadjicitur.Padtum legis com-

]

n 4

mifloriz, quó id in favorem venditoris inter

emptorem & venditorem agitur, ucnon fo-

luco pretio res inemptafit. — A4rgzo /. 3. ff. de

ï

Lege CommiffJ. pa&um de retrovendendo ,

quoid, utfive ipfevenditor, five hzres ejus

l

emptori pretium quandocunque , . vel intra

L

certa tempora reítituerit, res vendita refti-

tuatur. Formam intrinfeeam & effentialem

cam nomino ,. qu& ad. quamlibet emptio-

l

xlc |

Bem. venditionem validam conftituendam

Nn

d

As

-

| *

£62

LW

abfoluté & fimplicicer requiritur, de quá ,

u

tormá emptüionis venditionis extrinfecá & |

tl

accidentali alijs fufiüs tra&andà reliaá

, En&n&ï

inquoconfiftat, hicquaftio cantüm eft.

&;. Formaintrinfeca, & eflentialis em-

- lus

N

pionis venditionis in folo confenfu mutuo

usl

fuper merce cum pretio , füper pretio cum

merce commutando confiftit.

prion

Prob: . Neque feripturá , neque prefentia

It5 [

aol

omnimodo epus e[l , at nec dare quicquam uecefse

cmP[,

eft 5 ut fub[lantiam capiat obligatios fed fofficit eos,

qui negotia gerunt , confentire. $. 1, Inff. de ob-

qit

?i:. l

ligat.ex con[én[u.emptio & venditio contrabitur,

rl

imulatque de Pretió comvenerit. Priac. Infl, de

Emyt. c?" F. fna'. canþnþ Peragz't:tr. m.m/, 5. p APS

.45]) qh

n

L-x. ff de C.E. necpreti mumeratio,fedconven-

J

(

:

í

j

fio pevfrcit fine feviptis babitam emplionem, Fim.

N

l

À

.

(0S

$. un. l, 2« ff de Coutrab. confenfu frumt oblisa-

J

i

]

N

tiones ip emptionibus venditionibus

C. j)ïi.'?(.

1' 2 &fn. l. 48"f; de OO&LA' þn. 5' 2, /- äïo:

[

N

Q

- deV. 0. 'ergo eràptionis venditionis forma

;

NU

intrinfeca &fübftantialisin folo confenfu mu-

tuo, quatenüs.hicàrecum pretio, &à pre-

Qu

tio cum re commutando terminatur, con-

Iffnsa

fiítit.

Hinc

,

TUf

Inferes hac tria confenfum , mercem ,

|

d

fub-

gacafu

& prerium iq ?c&o 34 hujus contractüs

a«

AC

53

$s

O

O QXUCAD

A

D f'antiam minüs rS&-& requiri ; fedin folo con-

k

fenfu mutuo de merce & preuo revera con-

fiftere ,. caterorumd; actualem traditionem

J

t

contractüs exfecutionem,cantüm ,. non *vcr.ö

!

fubítantiam. refpicere ,. ne facratiflimus no-

n;x

fter Imperator Juftinianusin fuisinftitunoni-

businter contractus confenfuales primas em-

.F*

poni vendidioni malé deferat 5 quafo * fi

!wry

res, preriu'm, & confenfus , qucmadmodünä

|

^

in contractibus realibus fimul ad Íubítantiam

emptionis requirerentur , .qualis indé obli-

b

gatio produceretur?. Quod Schneidenyv. 42

It

z. Anfl. de Empt.wdf vend.S. 1.um.1. . affirma-

!

re videtur, nifi füa ibidem fcriptaeoinfen-

fu , quo Manzius ad rubricam d. tit, Infi. de

l

J

Empt, Vend. num, 33,explicac , intelligat, vi-

| ;*h

delicer : mentionem.. confensüs . : pretij &

!

mercis non fieri ;; ac , fi haec omnia tria ut

fubftantialia equaliter requirantur ,. & prz

!

1zer. confenfum a&ualis traditio rei, pretij,

x't

ecunieve numeratio, ut emptioniscontra-

&usperfe&tus dicatur; intercedere debeat ».

WR

uia cohfenfus, utpauló poftdicetur, prz-

T

fens eft,rei , & pretij datio falter nacuráàinfu-

curum confertur;5 fed. quód concrahentes

fuo confenfu circa rem & precium tanquàm.

circa fuum objectu

m;,materiam , tcrminumy

ut

Nn 2

1

$64

Bo

ut emptió venditio perfe&ta refultet , ver(a.

ti debeant.

Nec

j

Obítat. L Merx ex parte venditoris,

1

pretium ex parte emptoris caufa materialis ml'

*

emptionis venditionis in cervice difputatio-

nis priorisaflignata fuit ; ergo. Quiaibidem

Y

cauífa materialis non veré philofophicé , &

|

formaliter , : fed objectivé folüm , id eft:

23

(

I

!

teria, objedum intelligitur.

Ned; Il Prizc. 1. 8. fn, med. L.72. f. de

Cont, empr.in cujus priorifiné renullam ven-

dirionem eflc , in pofteriori veró emptionis

|

fübftantiam confifterc ex pretiolegitur. Quia

,

JJCCi hzc fcribendo , quód merx, quód

pretium fübftantiam emptionis venditionis

du

veré intrent , non intenderunt , fed quód

|

absqdue hoc &illà, tánquamabsque fuo ob-

ecto emptio venditio valida iniri nion poffit;

Wl

d

ficuti quilibetattus absdue omni objecto effe

non Pot,c*ff ; quamvis objectum tanquam

eílentià actás actüm non confti-

NY

Ut

cudt , fed folüm fpecifi-

cet

o

N

,(Ud

AC

$ )N -

$

7!

!

S.

.

o'ï.'f

:

[J

í65

d

emo m

&. IT

7][(l

nfus , ut

: Qualis igitur confe

v

hic vere forma, legitimus &

:

2

ad valorem emptionis ven-

ditionis fufficiens fit, cíle

N

u

debet ?

Wi

E. Omninó neceffe eft , ut fit

Primó duorum vel plurium.

Prob: Emptio venditio eft contractus;

WTA

fed omniscontractus eft conventio , qu ni-

il LW]&

ib

hil aliud, uti &ipfum füum Etymon prafe-

Ty

fert, quàm duorum vel pluriumin unum

voluntate coitio eft: ergo.

Y

IL. Simultaneus. Pro

b. ruríüs ex ipfà

!

Etymologià. cozfentire eft frmul tdem fentire ,

& mutuo velle; ergo cunc, quando contra-

hentiumunus vult, &alter vel a&tu, vel ha-

bicualiter veré, hoc eft: aliquando voluiffe,

& fuam voluntateminterim necexprefsé, nec

tacité revocáfle, vel fübtilitate Juris effité,

ut, f mandatum tibi, ut fundum emeres: poffea

feripfilffem , me - emeres: t&/| antequam [cias , me

[

|

n

vetuifje , emilfes: mandati. tibi ebligatus . ero.

"Nn 3

princ,

T

«66

()/(:?5 O ( 6?':3

n

princ. l. x5. ff. Maud : Quiahujufmodi actus

erind? , acfinulla revocatio factafuiflet. va-

(2

ol

lec, regulariter ( fponfaha enim & macrimo-

j

mum; F qurdcm ad h&c " confenfus verus &

RU

narw;ahg non folà Juris fubtilitate, uti ceceris

p

in negotijs confervatus, exigitur, item cafus

l

m

L. fj- de Divortijs l. 4. ff- de Mamum.Vindict.

d

ex fpeciali favore excipiuntur) velle debet, fi

0i

vcro altérutriusconfenfusaliquando quidem

i

exttit, nunc autem, dum contrahendum

h,

cít, omnimodó ampliüs non exiítit, mutua

jj

voluntas, & mutcuus confenfus non eft.

VAX

III. Deliberatus, profe&tusà principio in-

00

trinfeco cum cognitione ejus, quod fit, &

K

*

ad quod obhgatur Prob. emptio venditio

p

actus humanus cít, & fub peccato- obligat;

"

erzoà voluntatis previà deliberatione pen-

p

dCt Hac in dubio, utpoté qualitas homini

(

paturaliter. inharens, adfuifle præfumltur,

It

idcircóin dubio hoc provalore empuoms ju-

N

dlcandum eft.

A

IV. Tàm circarem, quàm circa pretium.

"Yen

rob. Si confenfus mutuus vel de re,

il

& non fimul de pretio, vel de pecuniá, &

i

non ífimulde redacur, vel donatio, vel mu-

*ï

tuum vel contractus a]l(ll]lS 1nn0m1natus

|

€ft5 ergo.

N Inncgouumpræfens, non in futu-

rum

u

d

ag s

TUSS)

L

«67

"mv

N

'?U

rum conceptus. Prob. venditor, ut emptio

venditio cateris paribusfit; remn fuam cum

redo ab emptore oblatofe commutare con-

mlo fentire, & emptor hoc predium pro re ven-

,,-. .)J; ditoris dare, annuere debet, & mera promif-

fio de vendendo v.g. fi dicam: bwzc equum

M

eneum tibi ceutum z'mperialibw vendam , &v tu

refpondeas emam , quemadmodüm juxta Hau-

noldum £em. 4.de jur, ö'ïü/i . trac, XO. cap. T.

Contrüv.6, princ. », 2». Apud omnes con-

ftat, cum aliud. vendere , aliud promittere

ä

vendere, aliud venditio, aliud promiffio de

n

vendendo fit, promiffio etenim de venden-

do obligationem celebrandi contractum, qui

obje&tum illius promiffionis, quz per futu-

N

Y

l

rum vezdam exprimi folet , eít, ficuti fpon-

A

!N

falia folam obligationem matrimonium in-

n'm!

eundi producunt, folüm paric; confequen-

tér, quemadmodüm fponfália de futuro nec

A

marrimonium ipfum, ned; cofdem effectus,

jn

uos matrimonium, pariunt,ita nec promif-

fio devendendo ipfavenditio, ned;actionem

n

venditi producit , fed in nudi pacti cerminis

fubfiftit, atj; Jure civili nullius effeQüsadivi

regulariter eft , effe non oportet 5 €

1[1.

i

fed

D

Nn 4

&. III.

1

y)

;þ-

«68

: ææ o d5 |

n

i

. Tih,

:

'(änat(

M

Quid fi non dicatlir: vendam

€9 c. fed volo "vendere , *volo eme-

g

", nudanepromiffio reflexa

f

contradtum emptionis ven-

t

!

il

ditionisfuturum tantüm re-

g

[piciens importatur, an con-

l

j

Íenfus de przfenti & emptio

Venditio valida refultat ?

!]

(

Uando per verba : vlv vendere,

|

B. I.-

volo esmeve hoc pretio, duo a&tus

interni voluntatis realiter dif.

H

us actus vezdere fubordinatus

M

actui ve//z, e

ft, fignificantur, non confenfus

de prafenti,

fed nuda promiffio contractum

V

venditionis

N

g(

ficuti in ar

fururum refpiciens,refultac. Prob.

€eam aíce

borem afcendere velle, non eft

T

ndere, religionem profiteri velle,

ti

eam profi

terinon eft. 4

rgtocap. e. de Regulari-

(r]

U C? Tya

75 ad. Religion. in &t0,ica & emere

i

vVendere ve

//? , emere venderenon eft.

Ut

E-.1LSi verQ per verba: volo vendere,volo

tgj

th 9c pretio, actus unusinternus voluntatis

Wa

utri-

$69

trij; a&tui realiter aliàs diftin&to, & non fub-

ordinato equivalens( quod fieri poteít, cum

ambo actusvoluntatisfint, & dea&tibusintel-

UI/M

[

le&tüs ex Logicà certumfit) exprimatur, con-

n

fenfus de prafenti adeft, ac veriflima emp-

;

|

tio venditio intercedit.

hN

Prob: Ubicunqué rem pro certo pre-

Wi

tiotradi, & vice versà aflenritur, confenfus

d)

"m

deprafentiadeft, & legitima emptio vendi-

tio cateris paribusintercedit; fedfi verba: vo-

|

lovendere, vole emere boc pretio, adum vo-

luntatisunicum, qui fimul volo. & vezdo, fi-

^

mul vo/o & emo fit , exprimant, rem pro cer-

.'

to pretio & reciprocé tradi veré aflentitur;

A

Ccrgo.

4

Ned; obftat 1. Illud Accurfij: per /y vols

M

legatum & fideicommiffum non obftante

M

rcali diftinctioneactuum relinqui poffünc. fiz.

V

$. 3. Infl. de Singulis vebus per frdeicom. relicz,

ergo & non obftante reali diftinctione actu-

um emptio venditioabfoluté celebrari poteft.

nam prazterquàm, quód ab ultimisvolunta-

i4]

tibus adactusinter vivos in paucis argumen-

tariliceat, quiamulta earum favore introdu-

jj

&a funt, quz argzo cap« 74. de. R. J. in 6to

in exemplum trahi non. debent; nonne in

cit.8.5. & fequentia inveniuntur: qu« perin-

h

de. fingula (irma funt , atqui fi omniaim unum

€0N -

W

LJ

n j

370

coneffa effent , exzo ly voloidem acpeto , ro-

J

£o,mando ,fideitug committo. zrgto princip.

ejusdem$. Íonat: Anrieautem per hzc reci-

d

tata yerba emptio vendiiio contrahi poteft ?

q

reverànon; crgo textus allegatus reverà ad

rem nonfacit, utpote inquo /y ve/a ad hare-

dem fiduciarium diri

y

gitur, ac idem , quod

K

rogo &c. eft.

Ned; II. Ubicunqué confenfus & con-

[

!

ventio dere & pretio eft, ibi fimpliciteremp-

Qul

dio venditio. eft; fed fi conwahatur, Pazc

&

rem boc fretio vendere, emere voto, coníen-

L

!

fus & conventio de re& pretio. eft; crgo.'

hi

5

Dift. enim maj. ubicund; confenfus & con-

(

ventio dere & pretiofimpliciter de prefenti,

r

noninfuturam venditionem directus eft , ibi

Ü

fimpliciter emptio venditio eft, Cdtur; ubi-

cund; confenfus & conventio de re & pretio.

h

non fimpliciter de prefenu, fed in futuram

venditionem directu

à

t

s eft, emptio Vcnditio.

Cïï

«

c&/, Nacur.

I

& IV,

Cj

Tif

Unde aute

m, &quando /y vo-

J

lo. vendere , emere boc . pretio, u-

hi

DT

numactuminternum volun-

ta-

A

eEdb o G5b

$71

f.'O, f

Wrzf;),

^tatis virtualiter duplicem,

| -.NC];

l

vel confenfum de prafenti

|

exprimere , colligi poteft:

:

— Xcircumftandjs, intra quas ufus

& praxis communis contrahen-

& l

dum, quibus fcilicet verbisin il-

loloco, ubiemptio venditio defacto celebra-

|

cur, hacalioquin contrahi confuevit, primas

tenet, — Prob.aptima eft leguminterpres con(ue-

1udo. frn, l, 37. ff. de L.L, eccur ufus commu-

nis, & praxis verborum, quibus contrahen-

ces in ineundà vendicione utuntur , verain-

terpres actuum internorum non forec? Ergo.

,

uare

Inferes , quod verba : volo vendere, e-

mere boc pretio , fi non fimplicem internum

ditionis actum ; faltem modo

empconis ven

expl

icato vircualiter ,

& equivalenter talem,

ac univer

faliter confenfum de przfenti in

noftrà Germaniá exprimant , afferere , diffi-

cile non effes quia, uti Collegium Argento-

ratenfe optimé advertit , contractus hic in

noftrà vernaculà vix alijs verbis, quàm : i«b

teítl cé alfo fauffen

] icytoitié umb bifj G5elt

nebinen | i tot

ütc

éalfoannebmen / ic) toitl

. þimifomrfgu

(Kn| id) mitleé alfo!afïec

d

e

d

n

$72

d o gtb

j

(

€clebratur (imo actualem donation

!v

em alijs

PO[C

verbis, quàm his: ícb toill bitó fcbc

ndemn /

a

prof

fepé exprimere non folemus) hocf

Cto abs-

ïlmQ

due omni aliá expreffione velut emptione &

d

obligatione jam urrinqué contractà emptor

g

pretium folvit, actionemdue empti habet ,

n

& venditor mercem tradit, atá; actione ven-

diti utitur.

jn

qul(

y.. IL Si veró nec circumftantiz, é qui-

[

bus hujufmodi a&us internus voluntatis erui

qUII

polfit, adünt , nec contrahendz emptioni

k

d

certus verborum ufus & praxis cali in loco fit,

u

nedue de mente contrahentium conftet, fcd

qu

an folam promiffionem de vendendo ,an

contra&tum emptionis venditionis celebra-

T0f

Ti

i

verint, dubiumfit, folam promiffionem de

W

W

vendendo celebrafle , ac perverba: velo vez -

dereyemere tali pretio , duos actusinternos vo-

E

luncatis realiter . diftinctos expreflifle , cre--

dendum eft. |Prob. in[picimus in obfcuris ,

N

qued eft verifemilius. cap. A$. de R. . in Gto. fed

ls

nenoexiflimandus ef dixiffe , quod non mente

d

aettaverit. med $.2,1.7.

€rgo5 ergo.

17 de Supellecf legat, |

/rga

VI. Signo aliquo fenfibili fufficienter.

N

M

expreflus, unde, fi prafenti a&u interno

!l

fundum Tufículanum Imperialibus cencum

W

fub conditione , fi illos centum Imperiales

D

rc-

!

&äoæä

$73

i'"i repromittas, tibi annuo , tu quoque codem

'ó! tempore actu meré interno centum Impzeria-

', les pro fundo Tufculano fuüb conditione, f

li

: illum pro ijfdem tibi tradere annuam, fpon-

|

deas, emptio venditio non eft... Prob.In hu-

manis contractibus intentio 1n mente retenta

nihil operatur, & ac ff propefitum. fuix. vemif-

""

fum videtur. ffn. $. G. l. 60. ff. locat. cond, Ai-

l, |

quidem ex contra&u emptionis venditionis

utrad; pars Jus & activum , & paílivum ac-

quirit, fed actus meré internus , utpote in-

fenfibilis, tam efficaxnoneft, uruniadver-

fus alterum Jus activum ,. & paffivum tan-

quam eífectus fenfibiles in ordine ad com-

mercium humanum conferre poflit ; ne vel

juftitia coràmutativa unicuique Jus fuum tri-

ï

(j

buere non inclinet, vel adaliquid, quod con-

naturaliter exfequi non poteft , ftringat; Er-

go.

Sedíi modo mihi connatürali & humaQ

no, qui in litteris, verbis, ac alijs fignis ex-

ternisconfiítit, conttaho, emptio venditio

r

eft, atd; tàm naturaliter, quàm civiliter ob-

,

tes

Prob, Emptiovenditio inter abfen

contrahi poteft, $. 2« 17/2, deO bligat, ex confens.

$. ult. li ff.de C, E, &c, &c.. Ergo fivé per

ur,

npncium, fivé litteras eadem contrahit

I6-

]

U

C

"M

29

$74

GE

re&dé contrahitur. d. ftex. 1ex, modo ille,

qui priüs confentit, & per nuncium, vel lit-

teras promifit; in fuá adbuc voluntate mo-

n

raliter. perfeveret, & usd; dum: alter, ad

querr: litterz, autnuncius miflus eft , confen- &

tiat, 'non poeniteat, 47g70. $. 1. , 1, jf deV'erb.

w

Obligat, quia , quemadmodüm verba , ita &

licterz , nuncius inftrumentum & fignum, — :

quo voluntas noftra declaratur; funt; ergo,

!

quemadmodüm verba, qnorüm. intentio

revocata, nonftringunt, ita € litterz, nun-

cius & fignarcliguavel juxta confuetudibem

loci, veljuxta commuouem intelligeodi mo.

dum, veljuxta Jus ipfum confeásus emendi

vendendi manife(íLativa; inter que tamen u-

nius partis taciturnitas, quia hzc hujufmo.

di ianegoujs jaxtaillud /, 14 2: ffzief cap. 44

1

dn:6t9: de R, J« quitacety noufatetur: Sed neque

utiqu? negare videtur, medium inter expre(-

fionem con-& diflensüs eft, non reperitur ,

"

ned; cap. 34.. ezd. utpote quod ju&ta cominu-

Mi

K

nem D. D. de caíu, quoadus; quiin prz-

fentiá tacentis geritur, in ipfius. favorem,

É1

velin leve duntaxat przjudicium argro £. 18.

hn

f. mand. l. 4. C. fi certum petatur , cedit, non

)

idem; fi de tacentisgravi przjudicio, € pro-

prizperfonz obligatione agatur. 2gzo. $.

i

4 8. ff. de Procurat $,5.L.. 4 ff. de; Rit, Nupt. lo«

T

quitur , obloquitur. Scd

$V. 4

Go

o GE

375

';,(,

L

l

w

d

Mi

Jj

1

ïä

;

l

l

4;

(

fl Nonn'c' fignum confenfüs in-

terni prxíentis manifeftati-

- as

vumadeíb quandoille, qui e-

|

L

mere , aut vendere promife-

rat, voluntate fuá defacto c-

mendi vendendi exprelle

jJ,

vt «««««

non declaratà, rem accepto

pretio tradit, vel re accep-

i

tá pecuniam dat ?

4l

lenum confenfüs interni przfentis

n

E. manifeftativum emptionem vendi-

&-/ tionem validam conftituens ade(t,

ita Haunold Tvz, 4.de Tur. c Tufl. trac£,10.

"

controv . 6,cap, x,in med, n.24. Clariff. D. D,

Kónig iz fais princip. Jur. cap. lib. 3; tit, x7. $.

j

6 in fa. n. 25: Clarifl, D. D. Frantz zzfgo Pro-

]

dromo Juffiniaueo lib, 3. tit, 14.. $. 8.in ffz, *,,.:

)*

n

Prob. Fa&ax non minüs, quàm verba

u

voluntatis & confenfüs interni przfentis fig«

h

V

na 1unt.. Mcd, $. 1,1.32, f de Leg, Senar, 1. 9

$26 -

cbab o ab

f.de A.vel O.bared.princ, l, $,C. de Iuff. eSub[fit.

n

ne mutià matrimonio, & aljs contractibus jj

arceantur, ergo folà promiffione venditionis

j k

exiftente, venditioneverbis fa&ánullá fub-

jmi

fecutà, ipfius rei vendere promifIz traditio,

"N

velpretij placiti datio, & hujus , vel illius ac-

e

ceptatio ( utpote quz àtraditione , ubiabsq;

tiu

przvià conventione res aliqua fimpliqitcr

Mi

traditur, auteertz pecuniz quantitas nume-

i

ratur, divería eft, càm reilegetaxata tradi-

7

tio, aut pretij legitimi datio, eJuldemQueac-

l? (i

ceptatio , utié tabernis piftorum quotidiée-

(ito

lucefcit &c. ab hac: differat) tanquam ipfa

uj

fa&a loquuntur, & figna coníensüs interni

prafentis naturà fibiipfisprioris, emptionem

venditionem validam conftituentia funt ; fi-

Eioöü

quidem emptio venditio folo confenfu quo-

y,!

x

cundue modó manifeftató

juxta, jam di-&a

perficitur. . Nec

gl

Obftat L. Si ftante nudà promiffione

n

de vendendo traditio fubfequatur, hzc abs-

Dv

que causáà, nuda & fola eft; fed nudá & fo-

f

MI

làtraditione dominianon transferuntur ; er-

go:ergo. Quia, cümin cafüdato , eoquód

fCQL

u

confenfus deprafenti per mercistraditionem,

vel pretij numerationem , & hujus , velillius

NUI (

acceptationem expreflusfit,naturá preexiftat,

fola,nuda, & absiuc causá traditio non in-

tervenit,

Ne-

i

d55 o m

$77

| /W/[

Neque II. Promiílio de vendendo ipfa

ii d

venditio non eít; fed in pofito cafu promif-

lj

fio de vendendo folüm eft: ergo.

Cüm

H'"*Ib.

Q

animum vendendi per allegata fufficienter

wms)ïl

manifeftari, praxis, fi noncotius orbis, fal-

tem Germaniz, ubi emptores , quando pre-

A

um

tium mercis vel confuetudine, vel ftatuco

DL

uy

Magiítratüstaxatum dant, & rem v.g.pazem

W

à ptflore expo[itum , pagelias novorum e Libraría

)l

Wl

J ypograpborum, circumlatas per feminasin tem-

yn

lo candelas , absá; eo, quód velipfis, yel ven-

AA

ditoribus verbum de conventione excid

4

P

x

atf

a

accipiunt , teftetur.

a

L d ?

VII. Liber , qui fuá fponté à fuo princïä

u/)n[

m

Wal

pio & causá nullá vi coa&tus, nullo metu pref-

d

jl

fus, fluxit, aft, cüim hujufmodi confenfum

d

per hunc , aut illam , eftó nemo feclusá vel

legis , vel teftatoris voluntate , vel utilitate

Jos

jl

publicáà &c. juxta ralcem difp, 2d« invitus

"

emere & vendere jufté cogatur, eftó , ubi

metus & coactio intervenit , confenfum lo-

M

cum non habere, & ubi affenfus cujufcund;

T

requiritur, ut coa&tio repellatur , necefséef-

.:U;

fe. Princ. CAf 14. m de SPan[ Vulgö dic,atur;

i J5

extorqueri fzpiüs conringat , fit

ll

Mn

O6

SVI.

«l

128

ob o deab

k

. VÍ.

m

Qu

onot

An, qüömodö,& quális vis,

iA

metus emptionis venditionis

wl

confcnfum vitiat ?

(

"i

( Raäcfuppo'no. L Qüamvis & vis, & me-

ani

.£&us libertatem voluntatis minuant , ac

P

fic

neceílitatem imponant ,. attamen per

Iy vis aliud , aliud per /y szerus fignificari , ne-

&p

ton

qQue omnem abfoluté actum vi extorcum ;

&)

metu eciam abfoluté geftum effe ; cum actus

vi verà & abfolütà extortus , uti mox dice-

fj

W

tur, decur, qui metu geftusnon eft, aliàs cli-

cirusforet neque omnem actum metu.ge-

iil

ftim. & vi extortum eíle ; quia actus; oD

It

TW

fufpi

cionem metüs inferendi ge(tus , :metu ,

levi per princ, l. 9. ff- Quod met.cat-

'fg.

quamvis

tus non eít;

l

u

sü. geftus eft , attamen yi extor

i

fed aliquem acum vi extortum; metu.etiam

Wt

& aliquem actüm-metu geftum ,

gc'f'tum ;

«di

& Vi extort

üm effe , videlicet illum ; quem

auis vi atroci compulfus pofuit ,

hic enim &

"t

metu factus videtur. 'Fis, l. t, jundf. princ, L.

W

li

Zpl

.f quod met, cauf,

/Pra

fuppono II. 77 »14j0

yis rei impetum,

DPH

L

qui repelli non potef! , ;]e, l:

f- quod metás CAit-

Oqu

m od

$79

sá&c, Aliamturbativameflc, & interdicto

uti poffidetis, aliam expulfivam , & interdi-

&o unde vi, aliam ablativam; & actione

T

bonorumi raptorum, offenfivam aliam , &

]u

a&ione injuriarum, vel4. Cerael. devi publicá

[

vel privatà vindicari , aliam compulfivam

ln

(de quáhic) perquam quis, utquid faciat,

d

v.g. vendat, vel emat, cogitur, compellitur ;

n

hancvelveram abfolutam, & pracifam, vel

j

modificatam eíle, vimveram , abfolutam;

"n

& przcifam efle, quando hzcinvoluntatem

il

non fertur , voluntas non cooperatur ,

N

$t paflum 'nullo a&u confenfum teftatur,

J

fed patietis folüm patitur, uti in fpoliato,

Y UAJ

quz ita ab extrinleeo provenit, ut paflum.

2!

nihil omninó conferat; ac definiri: €orpora-

w,

lem quandam coa&ionem omninó relu&an-

p

tiadaliquid, quod jubetur; faciendum efle:

d

v.g, quandoimpofito vnamui pretio bec « extrin-

HJF !

féecá. clauditur , ac. merx: violenté "abripitur y

^f

vim modificatamefle, quando hzcin volun-

tatem, 'ut hec cooperetur, fertur, atd; ita:

"

actum voluntatis indirecté efficic , & contin-

Ó

gere ; quandoexternum agens neceffitatem

l;f'l

imponit , violentiam adhibet, ut voluntas ,

[/0

quz proprié cogi nonpoteft, cüm intrinfeca

fic, acvim yeram in fuis actibus elicitis( ut-

"

entià volitivà "immediatä-.

iF

j

pothuiab ipfá pot

903

P[01

$80

Gdb o ii

1p€ï Y

procedunt, adeoq;, quin voluntas influxu.

Nd

7/

activo, cumquo vis vera, ac violentiaabfo.,

(

"T.

luta, ad coníenfum in aliquod eliciendum

non ftat, adillos concurrat, elici non po-

und

l

«ud

flunt) fufferrenon poffit; a&um aliquem e-

liciat.

"

«

. Przfuppono III, Vim modificatam(de quà

hic potior quaflio eft, prisc. J. 3. ff quod me-

n

J

lj

2s.caus4) vel atrocem ffz, 11, $. 1. 1. 3. fff. eo-

pem

dem , velnon atrocem. agf2 princ. l, 13. C, de

&

Trasfatfionibus , ele5 Atrocem illam.dici,

leyit

cuiatroxaliquod fa&um admixtum eft, 2;/o.

AU

4o9.C de Hiss qua vi ej, cauf, non atrocem;

quz folam ja&antiam verborum, aut minas,

Mei

Mu

feu comminationes, d. /. 9. C,aut períonarum

Iu

d

qualitatem, /, 6. C,eodem , aut nudam reve-

f

rentiam, àc aucCtoritatem alterius. 4. 2». ff,

r

lzt, h*

de Ritu nuptiarum comprehendit, effe: atro-

cem-itérum vel juftam, vel injuftam effe,

li.

utí

juftam illam nuncupari, que bono more,

crgte. princ. 1.8. ff, Quod met, juxta bonos

fon

i

mores;redé , & Jurelieito.: 4rgrto $. 1.1.5. ff-

eod. infertur , injuftam eam efle , quz inju-

il

ld

it,

rià , adverfusbonos mores. 4. $ 1, /.15. fit ,

& quz malo more geritur. d, princ. 1. 8. Íeu

qany

dmo(

quz ab eo, qui vel ullum omninó Jus pa-

tientem cogendi non habet, vel habet qui-

AT

um il--

Mi

dgm , attamen noninordineadefleá

. lum

db o db

$81

)mw

lum per vim ejufmodi intentum: v.g. // u/l

N

W

aito de Vendende non prace[fo Magiffratus fatcta

i

d

4troci emptionem venditionem celebrare quem-

L

piam cogat , hanc tam à perfonispublicis Ju-

"

risdictionem habentibus , quàm à privatis

eam non habentibus privatis inferri pofle.

P

Przfuüppono IV;Metum;»/lantis velfu-

|

tnri periculi causá mentis trepidationem.fin. med.

'E;

u

l. 1. ff. quod metüs &c, fivemotum & paffio-

m

nem animtimminens malum fugientis eíle,

Tif

& 1n gravem & levemabire , gravitatem &

i

levitatem ab intenfione, & remiffioneipfius

^L Id

adus,à quá& hanc, & illam Philofophbi &

Wt

Mi

Medici emetiuntur , non de(umi , quare,

n

tameríi aliquando metustantus efTe poffit,

,

IW

ut uíum rationis intervertat, ipfique liber-

| d

Ae

tati , hanc impediendo prajudicium affe-

rat, hoc tamen deefíTentià metüsgravis hoe

M

p

i

loco attendendi, utpoté qui cum volun-

MV n

tate (zpiüs ftat , & voluntarium fimpliciter

j

nontollit, fed (olummodo libertati ejusre-

u

lo

a

fiftit, & ,utadaliud malum vitandum actum,

aliasnop productura, ponat, eam flectit, &

ita, quoniam acus w hujufmodi ,. quamvis

/

fpontaneüs abfoluté non fit, attamen; quem-

21

admodüm ex matrimonio metu juí(to ex-

,

communicationis . validé inito patet, (in-

pliciter voluntarius eft , involuntarium fo-

j

lüm

n

Qo 53

«82

&db o diodb

làm feenndüm quid caufat, non efle; hequï?:

Ugets

»

eflentiam metüs levis, ab ipfius paffionis, aut

!

motüs animi- remiílione, ne, cum volenti,

1

'& coníentienti nec injuria, nec dolus juxta

ïus

N] !

cap. 27, de R, . in. éto. Kc. fiat, de hoc pul-

la queítio moveripoffet, peti, íed utramq;

wl

jent

ab ipfo motu animi voluntatem patientis,

utactummali declinandi causá aliàs non eli-

n

Jf

citura procreet, flecente materiam, obje-

m

&um metüs, feu malumvel abíoluté, vel

(it

refpectivé quóad certos perfonarum otdi-

LO

nes, vel nullo modoà Jure reprobatumcon-

h

notante deíumi. quaproptér

j

ho

Prafuppono V. Metum gravem

ii

4

(quem Juriftz & Juftum, non quidem Thco-

m

logicé ob fubjectüm paffivum vel a&ivum ,

Tud

fed civiliter, id eft: probabilem, quem le-

es fuó modó attendunt , nuncupant) vel

q |

U0

lt

abfoluié, vel refpe&ivé talem effe, abfoluté

m

gravem illum, quiin hominem conftanrffi.

mum cadit, /. 6, f quod metus causá C. 4« 9« de

lt

fi-

)u

His, qua vi met. cap. M. 94 de Spon[al,

vequo malum, quod viro etiam cordato &

)

| Jl

coníftanti formidabile videtur , illumQ: rem

10

ipfam , cujus agendz periculum inftat, tan-

quàm minus malum potiüs agere, quam pe-

i

W

riculum, quod majus, gravius & acerbius

ge-

P

malum viro prudent " ipsàagendá eft,eli

rc

ir. o

-^

dhib o

MNZ

CAD

$83

lt

U'q

re coget, timetur;

quia hoc majoris malitati

li

Ml

ausá. intelligi,

efl,. 1.5, ff quod metüs

Objc&um, materiam

! QW[,

Practuppono VI.

fens peri

culüm mor-

V

hujus

eneris metis pra

H li

tis, In

(tantium verborum, Fin.

L. 3. ff-. quod

m

metüs praz-

"r k.

metás caus .

quia materia

r

non fufpicto-

n

(entem accipere debemus ;

*

eodem. íed hoc

Md*

nem inferendi, Princ.L. 7-

sfit. /. 8. ff. eo-

wl

ita, fi lulpicio

ejufmodi levi

']1 .»ï'

m

de periculo v

el przfent, ve

dem , quod fi

to prudens,

4l

ul

futuronon tame

n omninó remo

veluti , fi horum, aut

AL

^i

& gravis fufpicio fit ,

as exequi

fubíequentium ming à

b co, quie

4. S$.3. L.

7. ff 44 .

u

)'l'

folitus fic, factz fünt. Me

gravem cauf

ant.8.1./. 7.ff-

1

"

4ul Majeff. metum

2

gued fzl(o tutore

& minz capitaics vocan-

vi, metusve cc, quia;

l'l' 1l

tür. 1,7. Cod, de His,que

"Ib

lij fadtis , hic ver

bis indicat, & illatus

ul

.quod a

"

eít timor a

baliquo.P riz

c. L. 9- ff.quod metts.

:l "

lle reverà potens

"

modó malum exequi i

an facere potue-

fit, fernper enim p

eríona;

i

4.$. 3. L7. f 44 , 9.

l

rit , ipe&anda eít.

p

"d

levibus confecturis , aut

(j

Majefl. quoniam ex

"

rationibus timer* ,

& aliquid cum füodam-

L. 1. v2. ff. quod met, üt ma-

no Argto med, S. fina

, quod no

p realitec, fed fo!üm

jus malum

ve exiítit, evitet , ACEtE, V

ani &

!

apprchcnü

-

in fcipäu'm nj

üt! ofx hom i,n

I'

metculofi , &

cÍt,

du

o 4

«84

n

elt, Princ. l, . ff. eod. diverfum obtinet, fi

h

qu s vel inaniter rninas jactare folitus fit,vel

aM

Jactec quidém , fed antequàm contrahatur,

"L.

irá illicó fopità paràm, aut nihil operis

T M

compleat :

nam metum non jacfationibus

pv

zantim , "vel conteflationibus , fed atvacita-

i?

Je faili probari convenit. l. 9. Cod. de His

tnji

fatió

qua Vi metifueGtc. Servitutis, J. 4. ff quod

enetás causá.. iliàs videlicet , de quo cafus

t

ip $ 1.1.8. Cf princ. L a1. ff- eod. extat, Infa-

qUCI

miz non Juris, quia hic non eft , curquis

(

expavelcat. Prizc. /. 7« ff esd. cum , (iquidem

um

lex fola vel mediaté, vel immediaté hanc ir-

(

rogare poteft, incutiens auctoritatem fibi

arroget, quáevidenter caret, fedfadti , ut

hh

fiquishonorem meum coliutulare fuítineat,

s

forté , quód delict occulti publicationem

ül

M

minctur , juítà formidine concutior. . 4rg-

mn

10.$.2.L.8. ]. quod metás ei 1 9. ff. de Manu-

M

mil[f. vinditi, quia-expublicatione tali exifti-

dex

matto mea , cujus jacturam istantüm, qui

,

pudorem & honeítatem penitüs decoxit ,

Íperait, Mutilationis , cruciatüs corporis,

!tcc

Princ.l.3. f. Ex quib,cauf. Majar.emed. l, 7. Cod.

lia

de His , que vi& c. amiffionis bonorumom-

n p

nium , vel majoris, aut infignioris partis.

,/rg/a

Brunnemann 4 /. 4,

Cod, de His quavi , me-

lk

*o

We,

Véfve Ccunum, 4. þæc

etenim in yimm con-

qui

i

!

585 |

t, necquis illórum eft ,

;,cfä*rf ftantiffimum cadun

a qui eanon timet. — Stupri. Fiz, $. 2. /. 8. ff.

il

(

quod metüs causá, Cum viris bonis iffe metus ma-

jor . quàm mortis effe debet, mnecus, nevis pu-

J

dori inferatur, vel ftuprum violentum mu-

ii/f

!

liér patiatur.. Diuturni carceris five abfoluté

injuíti, fivé jufti, fed injuftà causá incarcce-

M

racionis exiftente, five & hàc juftà , adillum

Ti

H(

tamen actum contrahendi injuftà , utfi quis

AL

quempiam, ucaliquid ei excorqueret, incar-

TAT

IL/

cerem detrufit, & prius, donec promittat ,

n l,

L

eum, dimittere recufat. 4. 22. ff- qued metüs

41

CAHsA CC

Vinculorum $. 1. J, sr. ff. eodem.

M.

Prafuppono VII. Cetera mala, ob qua

Á

I

metus in homines cadit, an ejufdem pon-

h

D

deris , ut metum juftum in viros conftantes

Ü

s

cadentem , exprimanc , finc, Judicis arbi-

"Mu

trio relinquenda effe. Figis 3. ff.. Ex quibus

us

caufrs majores , qui, an vir prudens & con-

"

ftans id, quod timoriscausáfir , potiüsage-

gt

16 , quàm periculum, quod imminet, fübi-

u

n

recligeret," prudenter ponderabit.

y/

Prefuppono VIIL Gravitatem metüs

f/'l

falvam fore ; five malum perfonz proprie ,

!

five perfonz valdé conjuné&tz , puta uxori.

1

v/Areto $. 2, L. 8. ff quod metás causá, liberis.

uMed.s, ult. Inft.de Noxal. a&t. nibileniminter-

Qf

sfit: ; am in liberis [uis, cüm

e/l » in fe -qui: veritu

»e

qu

Oo j5

518-6

etieb o dodb

"

/

"d

YTz

(7!4. parentes magic in [tberis tevreantur,

j

'

jbrü 4

$. 3. eodem.quod B

runnemann. 277, 8. f.4u2

l4

metüs causá num. g, & ad parentes extendit,

j'«

um

aanö*

cum effe&u minatum fit.. Modóille, quiob

AQh :

malum vel fibi, vel perfonis fibi conjunis

At

imminens metrum patitur, illi malo , quod

metum faciens comminatur, v.g.rnonendo,

dbl

1tul

füperiorem confulendo , auxilium alterius

gm

iraplorahdo, occurrere facilé non poffit; fi-

üm

quidem ea , qua absdue omni damno, vel

y, !

minori faltem vitari poflunt , timere , & ad

IG

cea, tanquàm majora mala fugienda , dam-

num fibialiénando, vel quid aliud faciendo,

b

u

inferre, viri non conftantis, fed meticulofi,

(

timidi , excufatione non digni eft, quia fa-

cilé vicanda non vitat , & illud, quod neque

J

vi, nequé metüs causà facum eít, timet.

ü)*

T

Princ, l 7. fF. Quod met. cauf c.

/

2m

Prefuppono IX. Metumre

fpective graf

üd

vem motum & paffionemanimi malum ira-

ti

iinens, quod viro conftanti ac cordato leve,

ivo

perfonz autem . conftanti & cordare in illo: -

ordine, é quo metum patienseft, formida-9-

bile videtur, fugiends effe. Covarrüv. zom.

tf

v. de cMatrimon, part. 2 cap.3; $. 4 num. 16.

n

s l

Brunnemann. 44 L. 6. ff.quod setás causa ec«

ntm, 1. P. Engel adtit. Decretelium de His,que

T

ï,

Vi mttisd, G. án fiue mum. xx. Schoepfter ad

J*a.'l? |

At.

.Hmln

db o ib

s87

"mriz, ff quad mtlís causdnum, 6. cum metusgra-

'ivis furiftisattendus (nam metum gravem a

"l animum pcrturbandum Philofophis confi-

'4 derandum , & Medicis curandum relinquo)

ldn.x«w

inipfa paffione , ac moru animi fügiente ob-

|

i

;ie&um , feu malum imminens jufte formi-

dabile, ob quod vitandum minus malum cli-

b

girur, connocante & refpiciente confiftat ;

N

L:*,.*

cum natura ipfa cam diverfa genera homi-

y 4.-.1.

num p*roducac , alios enim generis maículi-

V'(n

ni, foeroinini alios, aliosneutriusfacit; ctam

diveríos hominum gradus adítruat , necuno

omnes &eodemtempore perfe&tos inlucem

edat , nam infantesalij, alij infantiz , alijpu-

d

berraiü proximi, alij puberes , .alij perfedté

j

Minorennes alhj , alj Majoren:

puberes ,

x

nes, períccioris ac v

irilis acatis alij , alij raa-

ilis etatis funt 5 homi-

gis confe&z, & fen

num animos tam div

T

e

rfimodeé diftinguat ,i-

j

uidem hi fapientes, illi prudentes, hi tcien-

n

tcs

; illi fimplices funt , cam diveríos fines &

j

Aj*

J

vocationesaífignet , quum hic militet, alter

negotietur , hic agzos, illevineas colat, hic

n

officio vacet , hicimperecjilli

rjO

opificio , alcer

h

imperetur Xc. Cum hzc omnia fuo modo ,

J(4]

fuis in locisà Jure refpiciantur, quemadmo-

düm ex varijs, ac diverfisram pandectarum,

M

'

quàm Codicis titulis notum eft; cum recitati

i

n

1

homines omnes eodem mencis robore non

. pok

$88

"mape"

polleant, fedanimum quidam tam flaccidum

n ul

gerant, ut quovisadverfitatis curbinein trans- U

verfum agantur , cum foeminas viris, pueros j

& Juvenes hominibus perfe&tz atatis ex fe- qiii

timidiores efle videamus; &c. &c.

Eccur ci- w

tiori vel cardiori formidine ratione fexüsà na- i

turà ipsáà profectà non ponderatá, nullà re-

5CqUi.

flexione facilioris, vel difficilioris timorisab

rua

ztate ipsáimpreífi fadüà , nullàratione levio-

ä

l

f

tis, vel gravioris concuflionis conditionis

!

[,U

causà ortz habitá, Jura omnibus & fingulis

1

cujuícunqué fexüs , ac conditionis, acatis

i

|

U

etiam fint; unum & idem obje&tumjuftéfor.

äo SO*

&nidabile przponerenc?

1

Prafuppono X: Cum prafatis Auctori-

w

bus , quibus Clariff D.D.Konig fwor. princip.

awl

ur. Canon. lib. 4. tit. 7.part. 2. $ 4 in medie.

10

num, 19. Clarif. D.D. Franz prod. [ui Tuff, lib 1.

A

Hi.1o, part. 2. princ. tum, 20 acceduntg;quum;

jImi

quale,autquantum illud malum efle debeat;

lN

ut refpedtu perfone timencis jufté formida-

m

bilefic, nequé aliquid expreffum , nequé

d

hujus exemplum aliquodin Jure propofitum

Quo

fit: Judici , quijuxta propriam eli

o

gendi pru-

D7

dentiam malum juíté formidabile equaliter

in omhibus ica ftridté & anxié eligendum

Mil

rion efle, nequé eandem magnicudinem, &

f

g-ravitaccm ; nequé mali immincntis & eve-

4l

nicnf

:

i

$89

.

dtdb o dlb

v nientis eandem certitudinem , & probabili-

x 'tacem, cum quibusdam, ut di&tum minorani-

a" mi vigorcorporisquéfortitudo reliquisinfit,

j re uiri , fed rationead fexum, atate

m; qua'

; litatem , & ftatum metum patientis

habità ,

r

uid patiens conítans penfatà naturali, vel

acquificà illius ordinis, é quibus illud eft ,

rudentiá ad majus malum vitandum elieat,

d

|nummalumrefpe&u illius ordinis ita malum

J

fit , ucejus magnitudo impedimento fic.47g-

"! 19, 6. G. L. 2 ffz. i quis cautionibus in udicio &c.

"!! &illud circumire non patiatur. 47g40./fs.;ed.

W & s. d. l, 2 confiderandum effe difcernet.

Prafuppono Xl. Metumlevem, mo-

* tum& paífionem animi imminens malum,

M

/1'1:»!*-

quod perfonz cordatzex illo ipfo períona-

N

)

rum ordine leve ac tolerabile, & in homi-

M

h

nem vecordem folüm. cadere videtur, ut

"

formidabile fugientis efle; vel exnaturà ma-

t

li, videlicet, quando illud *tàmleve eft, ut

!

prudenter grave cenferi non poffit, vel ex

jb

hll

circumftantijs, quando v. g. ille, de quo,

!

p

quod minasexequiaut non audeat, aut ne-

queat , conftat, gravia minatur, quia vecors

f

eft, quiadvaniffima minarum illius fulgura

j

expaveícere voluit, aftimari; metum hunc

vanum, injuftum & improbabilem nomina-

f

urrn

ri, m metum in fpecie levem , & met

Ie-

icn'.f

CAzoC

B

o

u

$99

2

CA

CA2

ql

pn

reverentialem abire. Argum. priäz"."g. 1. 4,26;

pl

ff de Pignorib. l Y2. ff de Spon[alib. [. 22. F

h qü'

de Rif, nupt. Metuminífpecie levem actumy

vlgj

quo Res pulla fruftrà timetur , effe; prigz,

tU

l. 7.f- Ouod met, cauf, qualis in. viro timor

us

infamiz Juris ab aliquo privato irtogandz,

!

"T

alicujus vexationis, diéZ,/, aut fimplicis fuf-:

1W )

picionis eum ipferendi. przzcip. Lo.ff. Ouod.

lu$

met.cauf. . Si quis à Sentenaá. in comitatu

PrinC'!piS latà ex fhetu non appcllct ,' n'gä,

Qcut

;mp

Confiliariosoffendat, «àm in Curià Prinei-

imt

pisfufpicio violentiz ccflet. /. x. Cod, deHis ,

|

]u

quipropt.zet. metum reverentialem folam re-:

tort,

verentiam & refpectum inferioris erga Supe-

H

riorem , filij erga Patrem , fubditierga Prin-'

eipem , vícu

'JFIIIII )

audet, eíle,

jus ille huic contrgd'igctc non/

1

'.Wih

Prafuppofui folams nam reverentia ca-

D

pitalibus minis, moribus tyraniicis agera-

BU

vata in thetum g'ravcm degenerat. Covarr,

1

Tom. Y. de CMatrimon. part. 2, cap.3. $. 6. mum.

m

4« Brunnemann a4/. 6, CoZ. de His, qua ^i

uj

eetüsve cauf.ebc, nim.s.. Clanfl, D.D, Kó:

lt

nig fuor. Princip, Tur. Canon. lib. 4.tit.7. part.

7

2. $.4. in TH€d. num, 22,. P. Engel ad tit. De-

eret. de Sponfal, eh» Matrim. $.. infin, num.4..

10f

7

rzfuppono Xli Metrum tam gravem,

fiu[lc* :

quàm levem in fpecie ob caufam produdi-

)

vam illius mali, quod timetur, in eum,

qui

gb o dhdb

$91

ui à principio naturali, causá neceflariá,

K,

[

& ab intrinfeco incutitur, üt puta: 'Si ma-

N

j

à morbo , periculo zan-

Jum, quod timetur ,

empe[tate , feris animalibus , &c. pro-

|

[.*

flfdgy' ; 4

::;?'I

ventiat;

& in cum , qui à causá creatà libe-

WI

rà & ab extrin

íeco oritur, üt puta, 57 (a-

I"

:

juim illud , quo

d timetur , 4b bomine. incutia-

Hunc vel co fine, ut Contra-

J M

»

h[!

&us Emp

tionis Venditionis extorqueatur,

| meturm incuti, & Contra&um

n

lil

incuti, ve

^

l

Emptionts Ven

ditionis tanquam medium fe

u

,

à metu præfenti lib

erandi eligi; & hunc,&

puta Emp-

ii

(

illum vel ab altero contrahente,

tore, vel Venditore, velà tertio extraneo,

!

n

1

(N

v.g. 4

uo maais te vi bofliumyvel Latronum , vel

e

mibi ex empto

"n

1

opuli ,

«el libertatem tuerer , 1

vendito obligas, med. $. 1. l. 9. ff

quad melus

;au[ excitari,

A

XIll, Metum hune u-

)

L

!

Prafuppono

trumd; maximé ad

extorquendam ermptio-

i

i

w

l jufté, velinjufté incu-

nem venditionem ve

y

ti,jufté inc

uti, fiquis impro

bitate propriá

T

cauíam pra

beat, & abeo, quiin ordine ad

00

id talem nietum in

ferendi Jushabet, fiat,

Á

fl

v.g. f judex per incarce

rationem , att alias pa-

J

mittentem, €$ Emptionis con-

nas vendere

]77'0

2

tracium celebrare nolentem hunc celebrarecogat.

à

4

injufté.incutt, vel quem 1

nteger vit&, Íce-

J

6-.

jf

quä

$92

db5 o db

lerisjs putus improbitate aliená: divexatus

Wnim

jiM

citra fuum meritum innocenspatitur, V. g.

( €

fivelperfona. privata , vet fingularis , vel popu-

lus , vel curia , vel collegium ; vel corpus. prine,

äuöüï

$. 1. £. 9. f. quod methscausd, vel Populi Roma-

' n'mai

zi Magi[lratus , "vel Prafes Pravinciamortis vel

4

qerberum terrore. Fin. $. 1. l. 3. ff. eod , venditios

yort

uem edium cuidam ianocenti extorqueat , vel

qui diredté ad actionem aliquam extorquen-

wet:?

«5

damab aliquoinjurioséinfertur,ut, fi Mevius

&L

in flagitio àfe accufabili deprehenfum Titium

fic alloquitur: vezdemibi vineam tuamyve, ego.

VtO

bujus criminis te accufo : timet enim Titius vel

vad

mortem,velvincula. Med. $. 1.1.7. ff- quad me-

1hs causá, item ,. ff comperto fiupro ejufdem pra-

0il

"n

ditiopem flupratori , nifr banc rem tanti emat

T

mipiter. Princ.l, 9. f.eod. vel fiad cognitionem,

u viclus irem potens adver[arius, mifi bortum

H

W d

meum ipfi vendamyminetar. Princ. $, A. Lult. ff-

ead. quia, fit, quód Mavio Titium accufan-

yti

di, mihi ftupratorem prodendi per $. 1. &&

l^

ffn. $. 4. fnfl.de Publ, Tud. Jus fit, attamen Jus

hoc non innoftrum folàm favorem & ucili-

lm

catem , fed in commune totius Reipublicae

hidi

3 in

emolumentum nobis conceíIum eft, idcircó

infolam noftram privatam utilitatem nec ac-

if

cufare, necprodere, nec minari poflumus;

)

eonfequenter accufationem , & proditionem

ta]

per o

dbeb o g

$93

"g perinjuriam , & malo morc minamur.

Med,

&

| 4 8. f. quod metüs causá, nequé ftuprator uc

. talis, fed impreffio metüs omni Jure illicita,

.'lï'i

n

quód malomore, mortis, vel vinculorum

/

h

minatione contrahere cogatur, intuetur.

Mi

J

Dixi i» folam noffram ef. . nam fi Jus

N

accufandi in folàm noftrum & proprium fa-

t

vorem haberemus , qualis cafus /, 21. ff- quod

g

metí causá de libertinà exiftit, quiaitaviá Ju-

Aj

i

ris, non fadi uteremur , diverfíum obtine-

M

ret. His praefuppofitis

14

E. I. Vis vera, abfoluta & pracifa ad

"]i

extorquendum emptionis venditionis con-

L

tractum five ab altero contrahente , fiveà cer-

U

tio illata emptionem venditionem vitiat , &

[//

n

hancomni Jure nullam reddit.

Areto. S.1.

L '

Infl. de Oblig, ex confenfu. Princ. Infl. de Empt.

um

€- Vend, fin. $.2.Li & rl 2« f . de C E. Lt

M

€ed. de His qua vi metüfve causá, Can. 4, Quaff.

TU

3« cauf. 20. C4p

.5. MK de His, quavi metufuc. cap,

n

W. *« desponal,

&

""

Prob. Vis vera, abfoluta & pracifaom-

l

nem confenfum padentus, acretinentis ex«

n

cludit, quia, quamvis voluntas in actibus

m

fuis imperatis vim veram & abfolutam pati

i

poífit, fi enim manu meá per vimabreptà

1Us

alium pulfes , violentiam abfolutam pador ,

Qivo

ym

cqm ad pulfaionem illam influxu a

P

non

PCI

:94.

aob odbeb

non concurram , fed mere paffivé me ha-

f

beam ; attamen vim hujufmodi voluncas in

(L(ua

"

actibus fuis elicitis fufferre non poteft : fiqui.

dem vel volitionem rem certo pretio ven-

n

T

dendi, velemendi , ad quam vis ordinatur,

N

clicio, nec ne? Si prius, evidenter confen-

tio , adeoqué vim abfolutam , de quà hic

nj

di

ua'flio eft, non patior: fi pofterius, coactio

ad inducendam obligationem empti & ven-

Pf(

diti, ut quz abipsá volitione , feu confcn-

&1'

fu mutuo principaliter pendet, vana, & futi-

lis eft.

à(

1. M. Vis modificataper omnia quem-

«

yi

admodüm metus emptionem venditionem

]

vitiat, & non vitiat.zoz zizul.ff. C e$ Decreta-

lium , quad metés causá efc. De His, que vime- . i

tisve canf. c.. Prob. ffn. l, 1.l 3. ejufdem$,

um. ffp.l.9. f. quod metis causá. l. 22, ff- de Rtt,

t

Nupt.med. l.13. C.dc Tranfatz, l3. 1. 4. 0. $. Lía.

Iu

àü

C. "ed, cap., 4. 9« de His qua vi metásve causá

( c.quia quodcuna ue vi atroci, ei contrafit, id V

metu quogque feri videatur. ffn. &j argto. fin. l.

Y

Eadem ,

uz de

I ff. quod metüs causa.

metu, & de vi, deciduotur, fed hzc de nul-

|

là aliávi, quàm modificatá procedunt; quia

f

hacíolüm ftante confenfus & voluntas, li-

u

cet quàndoqué coacta, qux tamen volun-

Jl?

tas adhuceft, intercedit; ergo.— INeq;illud

aT

*

$95

aob odb

Fm:)l

:

d. lLVf. Quod met,cauf. vis febatmenttio propter

lt

nece[[itatem impo[itam contrariam voluntati ob-

.

ftat, Quia hac in materiá voluntas actualis

p

duplex, aliaviprior, cui utiq; vis modifica-

*)

ta contraría eít, nec ftarefimul poflunt, a-

"

lioquin actus vi geftus non fequeretur, alia

vi pofterior, quz vi modificatz contraria non

eft, fedfimul cum hác ftat, cóquod vis ceam

procuret, intercedit,

l;

&.IIL Metus fivé abfolute, fivé refpe-

L

&ivégravis & juftus, five levis & injuftus ,

à causáneceflarià, & ab intrinfeco proveni-

1

ens, tam Jurenature, quàm Canonico & Ci-

vl

MM

[

vili, neemptio venditio omni Jurevalida,

L

& irrefcindibilis confurgat, confenfum non

L

Vitiat,

IM

prob. Stante hoc metu veré confenci-

ld

I

tur, & a&tus voluntatis elicitus de pretio pro

J

re certá, tanquàm minus malum ad evitan-

j

dum majus abfoluté ele&um ponitur; fed

j

hecelectio voluntarium fimpliciter impor-

f

tat; cum ubi electio fit, ibidem & volunta-

rium exiftat; ergo; ergo. Utriusq; Juris no-

"l

ftri voluminibus e-& revolutis, ne rudera qui-

^

demirritationis confenfüs metu qualicunqué

j

extorti , bené autem, ff metucoacfus V. g. emi

[j

aliquid, emptor efficior, 4wia , quamvis ,

l

Jfi liberum e[fet ,. moluffem. , tamen. coacfus

v*

i

PP 2

$96

eeb o dib

volui. Princ. $. s.l 21 f- Quod met. cauf.c) ,

95. ff. de 44. vel O. H. inveniuntur, ergo.

j

Nec terem acu tetigifle arbitrare, fi$, . /, 5

"

A

; de wAcquirend, velomittend. heredir. prxle-

geris: nam /yfallens in illa lege fruftra cruci-

fixumnon eft; fiquidemnon coacta, (ed £al.

x

lax , fimulata, & nulla voeluntas ibidemin.

equ

terceffit. Brunnemannad dict. Z zu. i^. Re.

ma

fcindibilitascontra&tüs emptionis venditionis

qwc

ob metumab injurià per metum illatáunicé

Q,CD'

defumitur. Haunold.zo» 3. de Jur. cj- uff.

! n

QUs

traél . $.cAp. 2.COBITOV, 2. D'IuC, BHimi. 104. Sed

qui metum ab intrinfeco, & à .causà necef-

d

farià , utporénullius Juris, vel injuriz capaci

&

provenienrem patitur., injuriam .non fü(ti-

qU()

net: quà enim fronse /Eolo , vel Neptuno,

xil)q

fi concitatáhorridátempeftate , ut Jovi litares

chl

R

te coégerint, fuccenfes? Ergo.

W

.&. IV.. Metuslevis.à.causá liberá, & ab

N

iextrinfeco,proveniens , fivéin Ípecie calis, fi-

M

ve reverentialisfit, fiveabaltero contrahen-

Wi

te, five.à«ertrio , five ad extorquendam em-

s

l

ptionem vendircionem, fivénon, five ju'ie,

five inju(le incuflus.fit, omni Jurcnullomo-

If

do confenfum emptionis venditionis viciat

utrgtol. $-6 7. f. Duodmet,cauf latb v ff

Il

i

Ex quib. canf. maj. med. l. 4. ff. Si cul pl quam

h

pet d falcid. med. L15. ff 4e Re ]ud. ffu, lp'r'z'm

E

ï

r r

Hj

E -D

i

0

13. Cod. de Tran[sé fín.l. 6. 9. Cod. med.cap,

j

r

4. C 6. 93 de His quasvt metu[ve cauf, fít. cap.

"

15. 94 de Sponf. e& matrim.

Prob. Metuslevis,hocipfo,quod levis fit,

materiam, feu malum refpectuillius ordinis,

i

équo hujufmodi metum patiens eft, minoris

uM

malitatis, quàmipfaempco venditio, quod,

quia majus malum ad vitandum minus cli-

$T

gendo prudenter non agitur,à perfoná con-

ftanti & cordatà ex illo ordine tanquam mi-

Al

nus malum contemni poteft , & debet, refpi-

I

Cit; ergo , cum merumi patiens remedium;,

4

& medium à malo imminente, praterquàm,

v

quód contra&tum hunciineat, videlicechunc.

u)

-----

tranquam majus malum non celebrando , fe

"

liberandi habeat; fiillum celebrat, hic, ut-

potemajusmalum, non tam à mecumincu-

u

tiente extorquetur, quàm proprià voluntate

metum patientis ponitur; confequenter hu-

j

jufmodi contractus nec ratione nullitatis con-

D

fensüs ob rationes fupraaddu&as , necratio--

i

neinjuriofz extorfionis, ut qua,quia mecum

incutiens , hocipfo, quod;ut in fuifavorem

majus malum metum patiens fuftineat, mi-

]

nus malum minatus fuerit. medium à malo

& metu fe liberandi oftendic , abfuit, vitio-

7

fus eft; vani enim zimoris ju[f a excu[atio 202

-

eff, 1. 184. ff de R. ]. Quoniam zop eff illatts $i

Pp 3

"mor

$98

— (fcilicet v

eré movens) ab altquo prigc. l,

9.f Q

,^

0

d met. cauf. fed bunc fibi metum ipfe

mf&rt. L. 24- ]. eadem,ergo. Ex hoc ipfo Col-

4

lises , quare contra conclufionem tertiam

ipit

Haunoldi zum. 114.. controv. 2. CAp. .. trac?, g,

jra

zom. 3. de Jur. & ]uff. ClatifI. DD. KÓnig zaw.

iO

7- 8. 3. Fit. 4 O. lib.i. [Gor. princ Jur. Can,. & in

gfal

folo Jure naturz ftando , hujufmodi con-

a

tractum irrefcindibilem , atqué rem ex ven-

u

ditione metu levi contractá traditam metum

aifi

patloreftituendi, eftó hujufmodi metus rc-

pO[l

verà caufa fuerit, finé quáres vendita & tra-

Ob

dica alias non fuiflet, in confcientiz foro ob-

l

ligationem exjuftitia nonfore, teneam : ne

V

li

videlicet,

quianon malum minitans, quum

iil

malum toti illi ordini, é quorum numero

f

m«erum patiens eft, non formidabile,& mi-

ii

nuscontraétu emp tionis venditionis minetur,

n

fed ipfe metum patiensimaginatione & fufj pi-

TW

cione fuá illius metüs voluntatem patientis ,

M

venditionem inire moventis , & fle&tentis ^

quá finé contractus non celebraretur, refpe-

;

€u ipfius emptionis venditionis injuriosé in

]

culpáeft, e dampum,

quod quis fuá culpá fen-.

di

zil , [obi debet , ej» nonalgs imputare. cAp. S6. de

l

l

R. . £2 6£0, contra cap. 33.

7 6. eod, uniper

i

a;crum iniqua conditio inferatur. Nonne

.Matrimqnium metu levi contra&tum, quem-

-un

j

ad-

l

db o Codo

$99

! edmodüm ipfe Haunold zupr 113. lec. fupra

w eitar, & Clantt. DD.Kónig Jib, 4.111.7. part.

2. $. 4. i2 medio num, 19. Affirmant , irrefcin-

dibiliter valet? Anne merum paáflo illata in-

)

juria, nec ne? Si illata, & quidem ab extra-

neo, nonne hic injuriam illatam redinte-

"d

randi in confcientiz foro ex juftitiaobliga-

cur? Sed quomodo ?. Matrimonium con-

tractus irrefcindibilis eft, injuriatalis eft; quae

nifi diffolutione contractüs compenfari non

oteft ; ergone contra cap. G. de R. ]. in 6to.

Obligatio adimpoffibile datur? Si veró abal-

Mij

cerutro. contrahentium : nonne hic Jus vi

contractüs matrimonialis acceptum , parti

n

mecum paffz petenci reftituere ( quodtamen

n

implicat ) in confcientià obligatur ! Siinju-

M

riaillara nonfit , cur quaío! qui metumle-

vem in ordine ad negotium irreparabile , in

quo omnium mundan

arum partis mecum

M

N

ac beatritudinumunica

patientis felicicatum,

D

n

W

& fola felicitas, ac beatitudo verfatur,

quod

& fübfecutum eft , incuffit, injuriam nonin-

tulit, attamen , qui illum in emptione ven-

ditione negotio facilé reparabili & integra-

K

bili , unde vix ulla felicitas pendet , incutit ;

"

infert? Nonne cui licet , quod eff ptus , licet uti -

!

que quod. efl minus. cap, $3. de R, J. in 6to. 3-

j

quidem plus femper in fecontinet , quad «j

UE

,

|

I

qntd,

Ppa4

L]

6o0Q

öfbcïä o 5605

nus, cAp. 35. €0d. & ip eo

» quod plus fit

» femper

j

ineft ct minus. [ Y10.

SCR CL .

u

5&;. V. Metus cam abfoluté,

Gdos'

Qiveé

quàm refpe-

ravis , à causá liberá,

five ad extor-

«

quen

i

am emptionem venditionem , five

um

j

non , five ab altero contrahente ; five ab ex-

j

uanco jufté incuffüs, omni Jure nec con-

yand

fenfum emptionis ven

di

/

itionis ut invalidum,

;uidü

nequé ut refciffioni o

bnoxium vitiat, 4rg.

«

$- ff de Cond, indeb. C4p;7.

m

"M deHis qua vimet

ufve,

gï'f Y

Prob. Merus atrox non ille, quem Ma-

atíü

gijq

ratus recfe intulit , fCilicet Ture licito,

C 7-

Id

re bofioris,

quem fufiimet , refpicitur.

ia

princ. $ 1,

L3. f

Luod met, cauf. f mulier con

ir4 Pdfïü-

g

nurm [num i

"

grata facfa, fciens fe Ingratam , cum

B

He $uo flatu

pericütabatur

us

: 4lz'quzzl patrono dede-

ertf , vel promiferit , v.

& rem pro certo pretio

du Q

ttaderé, ze i5

ervitutem

redigatur , ceffat edi-

(

üp, princ LL2t

J Jf eod: 4ccuationis

Anflitute,

vel futur4 metu alie

Zat

Md

tonem [eu promilfronem

iltio

f^ctam refcindi poffulare

» improbum eft defideri-

lhtg (

wn. l l0. C. de His qte

vimetusye &c. . Quia

itm

confenfushicq

uoad füum rectum ab alijsac-

tibuseandem r

em eod

(

vendendi liber

em pretio emendi, vel

Nec

rimé à voluntate, clicitis non

10

fpccie, fed nu

mero folüm diftinguitur, &

ts

cító mctui cam huie, qu

am alijaliquid fimpli--

A

C1-

.

6ct

;

dab o Edb

W/z qiccr involun

carium frequentiüs conjunctum.

; efle, fateri oporteat; fi enim paQo de ven.

i* dendo; vel emendo priüs inito longiorisin-

y' carcerationis metu emptionem venditionem

contrahis, quia neceílitas vel in carcere fe-

* dendi, vel em

c.ï;v

!

ptionem venditionem cele-

branditibi fimpliciter involuntaria eft, ali-

quidfimpliciterinvoluntarium intercedit, at

I

neceffitas hecà mecunon provenicfedab hoc

IIM

tanquam aliunde induda prafupponitur; .

ipfe veró contractus emptionis venditionis

) h

àmetuprovenit, quiidcó voluntarius, quia,

!(M

h

ut majus malum vitaretur, electus eft. Quia,

n

cüm metum patiens improbitare fuá propriá

J

illi malo & metui caufam dederit, &ab eo,

T

quiin ordinead ceum finem per mietum inten-

L

tum jus habet , diítringatur, metum Jure

NUA

IKM

fu(tinet, atá; ex hujus effectu nulíam injuri-

!l

am, que unà cum damno. sed, $. 3. 4 14.

b

ff. Quad met, unica radix , ex quà emptio

u

venditio metu contracta refciffioni obnoxia

h

i

exiftit, eft, fiquidem tanquàm caufa caufa

!

illum metum fibi ipfeintulit. f/g. princ. À 2T.

ff- qnod met. cauf. pacitur; ergo.

15

Nec turbat: Revocatio in fervitutem à

[

|

privato exerceri non poteft ; Ergo Metus

fervitutis à Patrono libertz injuíté incuti-

|

tur, Quia Patronus libertz ingrata non fer-

yis

P

6023

^

il

vitutem ; fed accufationem e

*

Ufl

jus ingratitu

lüm

dinis,

' qu& intervenieote auctoritate Judi-

cis revocationem in fervitutem

|

o

poft fe tra-

at

hit,

& quidem principaliter in fuum com-

N

modum, quia & finis quoque accufationis

W

in fuum commodum principaliter redundat,

primarió minitatur.

il

u

$. VL Metus tam abfoluté , quàm re.

19171(20)

pectivé gravisab extrinfeco, feu causá liberà

TL

proveniens, fivé ab altero contrahente , fivé

j

[

átertio extraneo ad extorquendum emptio-

)

nis venditionis contractum injufté incuffus,

"j

)

!

hujus contractüs confenfum non quidem tan-

('JCL

quam irritum & nullum, fed tanquam adin-

i

ftantiam metum patfiirritandum &annullan-

L]

(

dumomni Jure regulariter vitiat.

Prob. I.

DI

De Jure Canon. C4p.2. i« de

Hi5 , que vi metusv? &c. A&us metu gravi

lfï

t

nonab extraneo ad extorquendum actum

lL

injufté incuflo , geftus, refcindi, & lafo uni-

versàcum integritate reftitui additá ratione

T

li

generali: quia, que metuef- vi fiunt , de jure

delent imirritum NB, revocari mandatur. cap.

4- eod. A&us metu gravi ad hunc elicien-

i

dum ab extraneo injufté incuffo fatus addi-

'f(!/,

ij

tá rurfüseeneraliratione. quia , que vi metusve

i

caufa fiunt , carere debent ,vobore firmitatis.re-

edi-

D

cigdijubcrul-g ergo. Quia ;dticutio rem

um

i

LA

62

db o aidb

605

[

w

W um actum fummo Jure validum'refcindens.

d

ltu]

i eft, nam, quod validum non eft, reícindi

L

. non potefb; curratio illageneralisin emptio-

l.-

,

* ne ven

ditione folüm ceflaret?

!u.

Prob.IL De jure Civili i. Mit prator

à generaliter. azgzo, $. 3. & 4« l. 9. ff- quod met,

cauf. quia, ff per injuriam quid NB. fecit popu-

L'»"W D

li Roman:i Mngiframs , vel Provincia prefes ,

Pomponius. fertbit , boc. edictum. locum babere.

med.S unl.3. f eod. quod metás causá geflum erits

ratum nom babebo, princ, l. 1. ff. quod met. cauf.

ergo & emptionem venditionem metu gravi

a

injufté ge(tam fimpliciter Pretor ratam non

habebit; ergo. Quia actus ipfo Jure irritus

"]

hn

reftitutionis auxilio non eget. prob. illat. I»

hac aclione non quaritur , tttrum is, qui conve-

nitur. an alius metum fecitt [uffeit enim hoc di-

4

cere , metum fibi illatums vel vim: &j ex bac

»eeum , qui convenitur , & [| crimtne caret , lu-

crum tamen [enfiffe: Nam cisn metus babeat i5

fé ignorantiam , me

rità quis non. ad[iriugitur ,

velvim adbibui: :

iM

ut defianet , quisei metum ,

c ideàad hoc tantüm acfor ad[iringitur , ut do-

ceat , metum in causá fuiffe , ut alicuá acceptam

!

cuniar faceret , velremtraderet , vel quid a-

liud faceret.. Nec cuiquam iniquum videtur , ex

/

aliezo fatfo alium in quadruplum jcondensmari :

quianon [l'atim quadrupli eff actia , fed flres n,oz

604

dbogess

W!

tf

iejliiuitär, $. 5.

À 14. ff. quod met cauf ec,

quia ia alterius premium vcrti alienum metum

J

nomoportet. ffn.$. $. eod. Qua . poena, triplici

non ràám proprer metum, quàm contuma-

w

Ciam non rcítituentis, que proxima poene

causaeft, infligitur. Brunnemann a4 Z. $32

n

l, 14. t2 fíp.

qii

Prob. !T. $; mezu fcilicet jufto iuju(te (i-

at

ve ab ipfis Legatarijs, five à tertio extioneo

pl ff

ij

hzred:tatem adire ( textus fiquidem gene-

a

raliter loquitur) Coaczu; adi bareditatem, pu-

zo me baredem effici, quia, quam'vis fí lberum

W

r

effet , nalutffem , tamen coacius volui, fed per

Pratorem re[flituendus famy, ut abflinendi pote -

«f

ffas tribuatur, $, s. loa, ff esd. in quem & /.

T.

i

95 ff. de Aquir. vel amitt. bared. ve ipia coin-

cidit, atQue 6. ulz ejusd, [ 21. confert ; Ergo

'»s[tag

etiam fimetu juíto (iveab ipfo contrahente,

n

five àtertio injufté coa&usEmptionemVen.

ditionem inij, Emptor, Venditor efficior,

l

:

qui2, quamvis, fi liberum fuiffet, noluif- .

ii

Ht

lem , attamen coactus volui ; cüm & ipfe

Ariítor. 3, Ezhicor cap.3.. ACtiones metu ex-

(

tortas pro voluntarijs habeat, fed per, Prato-

"n

remreftituendus fum , ut libera vendendi

"

? €-

mendi mihi poteftas cribuatur.

u

prob.III. $2 Zezationis, veltranfattionm,

!

velft

tpulationts velcupufcumque alteriusNB.con-

J K

Ira-

j

6os

,. tracfus obligationts confectum inffrumentu meta

(

mortis &bc. adito pra[ide Provincta probare potte

L

ri: Hoc ratum baberi fecundum edidli formam

d

non patietur-l, 7..C. de His, quavi metusve:

ergo sop interef , àquovis adbibita fit , utrum

abe

l

mptore , 4n veró ab alio , ut vi anetusve po[fe-

J/

1

onem quis veudere cogeretur , nam furisdictio-

.

ss dcnore, ut t

d, quod improbe factum el! , in

Wi

T

(

priorem fl'atum vevolvatur , impetrabit. l, 5. C.

V

eod. Ergo metus gravis feu juftusà quocun-

u

que injuíté incuflüs emptionis venditionis

)

confenfum, nonut nullum, alioquin, cüm,

JL

quia, quod de Jure nullum eft, nullum cf-

1

fectum fortitur, azgzo L.5.C.de LL. & quecon-

H

trajus. fíiunt , debent utique pro infectis haberi.

cap. 64.de RT. ip óto. Status prior immuta-

!

tusnon fuiffet ,impetratio revolutionis prio-

j

ris ftatus ab Impp. Gord. fruftrà & inepré

7

promitteretur, fed racum & validum, nam

yV.g. fémetu coatfus Titio vendidifti, qvod nosm

zil

debueras vendere , palamell , Ture Civiliteobli-

n

gatum e[Jes & acfio , quá intenditur dare te opor-

Ü

tere cefficax eff, princ. $, Infl. de Except. re-

fcindibiliter , cum, quia iguwm eff , te con-

demnare. ffn.med. d. s.

vendtttones , qua.per

potenttam extorte [upt inftrmari.l.ult.C. deHus,

qua vi mctisve, refcindi, & ratas non habe-

ri. argto, l, 8. C, eod. Pregipiatur, .J'urc-civili

vitiat.

Prob.

606

b odhe

Prob:IIL : DeJure naturz, ubi tamen in

jir

Ab

folo Jurenaturz przcisé ftando, & à Jure po-

fiivo abftrahendo, ob /j regularizer in calce "

hujusz. additum, divifio, ac diftin&tio quz- |

jJa

dam inftituenda, ac confenfus. emptionis ^!

venditionis metu gravieo fine, ut emptio !

venditio celebretur, ab altero | contrahente J/

injufté extosxtus ab eo, quiab extraneo &

ecrtio eo fine injufté expreffus fuit, fecernen- i

adu

dus eft : fi priüs , hic emptionem venditio-

nemnon utinvalidam, fed irritabilem, ita ,

ts t

ut ad libitum illius , qui metum paflus eft ,

dcü&

reícindi poffit, ^ vitiat. Prob. Si confenfus

hujufmodi irritus foret, calis vel ex defectu

$ t

Vr

voluntarij ,. vel infavorem metu graviad il-

m

lumeliciendum injufté compulfi, ucnullum

omninó emolumentum ex fuo deli&o inju-

T

rians reportet , eflet 5 fed nequé ex defectu

Wi

"

voluntarij, uti fatis &abundéjam jam often-

fumeft, nequé in favorem laficalis eft ; fi-

1

quidem fi hac rationetalisforet , cuncideo ,

yl

M

quia confenfum irritum efle lzfo maximé fa-

'

vorabile eft, &hocmodo injurians nullum

k

]

omninó emolumentum ex fuo deli&to repor-

tül

tat; atqui hocnon eft; cum, fi confenfusa

«.T]C

d

laforevocabiliter validus fit, huicplüs con-

fultum , magisqué favorabile regulariter , &

X

perfe loquendo fit, quia hoc canquamfavo-

i

IQ-

r m

dbdb o d*üb

607

rabilius Jura tàm Civilia, quàm Canonica

juxta Haunold. z0».3 4e Jur. &* Juff. zracf. 8.

ul

a/

'ïï

cap. 2 Controw, 2, 1n med. cotcl 4. num.Y15.

)uæ

juxta Clariff. D.D. Kónig fwor, princ. Jur. Can.

!

h

lib, 1. tit. 40, $. 3.12 ffn, num.$. iliconcefle-

runt, quàm finullo modo valeat. 4rgzo ?rizc.

j

')x;

Infl. de Aucf. tut. facilé enim ita contingere

I

poteft , ut lzfus à principio quidem invitus

^|

fit;.attamen fübfequentecempore contractum

factum eífe gaudeat ; atj; ita omninó mi-

nus emolumentum, fi nondamnumex fuo

W[Ji,

deli&o ladens reportat: ergo.

J

Ned; movet. Quomodó ergo obliga-

»';ä*rif,f

l

tio empd venditi in metu paflo contractui

ftare nolente, invito incutiente diffolvicur,

L

cümomnejus pofitivuma&tum refcindens &

1j

irritans abfit,& omnisres.per quafcunque caufas

"

na[citur,per eafdern diffel'vatur. cap. V. &«l 35. ff*

«

de R.7. Quià,cum praterobligationem emp-

Y

j

d venditi, propter injuriam, & obligatio

h

juftitiz , quàáad omnia damna, quorumcau-

pl

fam dedic, laforeparanda, &ad hunc in pri-

ftinumftatum reftituendum tenetur , in me-

tum inferente orta fir, hic autem illa cuncta

meliüs, quàm in diflolutionem contractüs,

)n

fialer velit, confentiendo, fiquidem hoc

fa&oinpriftino & primavo ftatu lafus veré

:'F' '

«W

rurfüs eft, exequi non poteíl; metum infe-

rens

!s

60$

Dd

rens diffolutioni contractüs , fi pars [afa !

ratenderit , utpote ad quam in confcienciá !

adflringitur, confentit. Si pofteriüs: ulteri-

i

451

üsrefert, anhujuífmodiinjuriaalterà contra-

hentium comparte fciente, an ignorante à

;oiïu

certio illata fic; fi prius, idem, quod fuüprà

g

fem

obriner; fi pofterius, confenfus hujufmodi

extortus emptionem venditionem ined, uz

Wt

nullam juxta jam dicta, ne

FU

q. ut rclcinq"rbj-.

lem Jure naturzvitiat.

g

Prob.I. .Ab alterá parte contrahentein:

Qu C

juriaillaranon eft; ergoin hac nulla obligatio

p

copfcicntiæ-fatisfacicnch' , ac diffolutioni con-

fdcnu

a

fentiendi orta eft: Ergo inJure naturz prz-

cisé ftando metum patiens pro libitu alterá

ls

parte utpote innocente invità ab emptione

pf

venditione recedere Jure non

AT

quasó! hoc Jus forec

poteft. Und;

tià:

Prob II. Siculpa quzedam in alterutrá

üt

inveniri poteft, hzcin metum pafsá, ut quz

? ptq

confenfum ponere fe metu cogi proteftata

igtj

noneft, refidebit: ergo fi,' quando parsin-

x

nocens àcontra&tu parte metum pafsá invitá

ori

recedit, hac injuriam patitur , eandem fi

At

pars metum paffa à contra&u recedit , pars

dte

innocens multo magis fentiet : ergo. Cur

äsäc

contra&us hic ad libitum prioris potiüs re-

[

fcindi, quàm ad libium pofterioris fervari

!ao Í

c-

h

:

diab o dedb

605

NU

l

m:-

debeat; major ratio non fir, quum injurians

u

in refciflionem contractüs confentiens, quia

"j

HC'M

ij

cum ipfo contractum non fuit , eftó hic, fi,ut

-

pars altera reífciflioni confentiat , procurarc

4

|

poflït, teneatur, obligationem natam aufer-

li

re non poflit; idem,poftquàm femel valuit,

CUj

ln

fervandus eft , & parti metum pafla facis

M

erit ,. quod illum , qui metum inculit , fibi

adinterefle , &alterum, quantum locuple-

Minw

tiorfactus eft, obligatumhabeat. Curhoc?

id

Cur confenfus metu gravi in ordinead emp-

Al

ia

tionem venditionem à tertio comparte five

d

fciente. — Prizc, l. . Cod.de His , quavii , five

W

crimine carente,lucrum tamen fentiente.MeZ.

m

$3. L 14.f.. Quod met. injuflé incuflus Jure

r

pofitivo refcindibilis eft, fecüs Jure pracisé

W

naturz ? De hoc varij varié... Ego opinione

meà arbitrorideo , quia , cum actionesomnes

lw

Jure natura efficaces inforo civili non audi-

ri promoveri, & ad effe&um produci, pr-

&f

zer Jus Naturz fic, Jura Civilia, quantum abs-

Que fuo detrimento ex multiplicatione liGum

"d

Ll

i

orituro, & violationeillius, quod JureGen-

l^4

tium permiffum eft, fieripoteft , illudinten-

,Ü

dere nolunt 5 concefsà veró imploradone

:Jd!

officij Judicis, ut contractus metu terüjex-

jl

tortus, vi cujusaliquid cuminjurià ,vel dam-

n

no fuo, & lucro compartis folvi debec, aut

O-

la

eq

[2 o

dhéb o gb

folutum eft , refcindatur, & quafi ab initio

i

! J

nihil fa&um fit, fiat, licesplus zquo cum dif-

ad

pendio publico non multiplicantur, quzvis

lafio contra Jus Gentium permifivum non

RU

N

vindicatur, compars injuriam non fufüinet,

quia Jus fuum quafitum non directe, fedin-

yl

directe perdit. — 4780 1. 2. Cod. de R. F, Atá;

C(t:

f

odio metum inferentis non przgravatur, fi-

quidem ab illá nihil exigitur , fed confenfus

ln

mutuus auctoritate judicis adinftantiam par-

tn

r

tis lafz folüm ita refcinditur, ac fi nullo un-

quam tempore celebratus fuiflec, & a&tio

kit

naturalis v1 cujus quzlibet lefio reparanda ,

m

uti

ad cffectum producitur.

D

& VII.Metus tamrefpc&tivé, quàmab-

folutégravis, tam à comparte, quàmab ex-

n

traneo injuftéincuffus , attamen non directé

t

ad extorquendum emptionis contractum, fi

il

emptio venditio tanquam medium ad grave

k

Qm

illud malum; quod injufté minitatur, ac in-

cutiendum metuitur, depellendum ferviens

TX

electafit, illiiusconfenfusnullo modo, ac Ju-

n

re viriofus eft.

i

lt

Prob. I. Srando in Jure

Natura huiuf-

ul

modi coníenfus nedueex fe , cum actus vo-

ü

luntatis elicitus fit, nedue ex accidenti, quum

Eï*mw

utijamjam demonftracum refcindibilitasipsá

ïgc

annullatione, & nullitate parti la favora-

lh4

1-

órt

H

tl[]ml,

bilior fic, invalidus , nedue, quia, cum con-

mdj

fenfus ob metum gravem injufté incuffi re-

K)Hs

fcindibilitas in favorem metum pafli unicé

an

introductafit , illa tunc, quando huic uile

u

w

ac favorabile eft, ne, quód infavorem metum

A

"7

paífi tanquam finem intentum introductum

eft, inipfius odium retorqueatur, folüm re-

fulrat5 quando veró metusgravisinjufté qui-

lum

dem fed fimpliciter incuffus eft ,atque emp-

tionis venditionis confenfus canquam me-

ht

dium à metu prefenti concepto fe liberandi,

"l

& imminens malum declinandi pofitus eft ,

j

hujus refcindibilitas partí metum paílz: nec

udlis, nec favorabiliseft ; fiquidem metum

'1"'

incutiens confenfum emptionis venditionis

l

tanquam remediumà metu incuflo, à peri-

'"wl

culo & maloimminente feliberandi pofitum,

]

adlibitum ponentis refciffioni obnoxium ef-

"

fe fciens , hujus oblatione & pofitione ad

i

omiífionem violentiz inferendz reverá non

«lj

moveretur3 mecum paticn's vix promptum

hi,

«l

j

medium, quofe à concepto metuliberare; ac

imminensmalum declinare valeatjad manum

haberet; imo reigravioriseffugienda reme-

(

dia impoffibilia fzpiüs redderentur , ad in-

l

ftantiam partis lafz refciffioni obnoxius eft 5

?

ergo. Quafo!quis contractum , quoex me-

i

"

t hoftis mei mihi

infidiantis ab ardifice gla-

Qg a

« ium

612

J

dium ad me defendendum emo; refcinden-

4nf

dum cfle dicit?

Hz

V

Prob, H. de Jure Canonico, tum 476

1& Y

med. cap.y. 94 de Nov. Oper. nuntiat.. tum ob

cap. 61.86: de R.. inóto. Quod ob gratiamali-

guüc

?ï

cujus conceditur , mon efl in ejus difpendium re.

età

torquendum , ci damnum , quod . quis fuá mlpä

"n

4d:

feuttz , fibi debet , non aljjs imputare.

mál

Prob. Hi, de Jure civilt. 52 4w0 macis

tüim

ze vi boflium , vel Latronum, velpopuli tuerer ;

fig

vel libertatem: aliquid à te accepero , vel te ob

&

ligavero: non debere me boc edicto tenevi , nifi

pis

ipfe banc tibi vim fubmifi , caterum» [i alienus

um àvi teneri me nom debere: : Egoenim opera

m

(b

potiüs mea mercedem accepile videor. eleganter

tmo

Pomponius ait, à JCto Uip.iz med. $.1. 7- 9. ff.

quod met. cauf. relatus;ergo, Alioquin edic-

liq

COf

tum , quod metüs causá locum haberet,

ned;enimeft, cur effatum defcriptum Pom-

(01]

Wi

^

ponij circa emptionem venditionem folüm

falleret? & redé: Nonne vani timoris ju-

(eoí

ftaexcufationon eft,/. 18 4. ff. deR.7.? nonne

pi

timor in ordinead id, quod refcindi petitur,

ab aliquo illatus fuiffe debet, & patiens in

4

w

ordinead id, circa quod, ut Prator inter-

i

veniat, rogatur, ipfe fibi mecum intuliffe

tf

Donoportet.prizc.l.9. ff.quod met. cauf, . Sed,

ma-

"

qugndo vel ipfa compars, velextraneus

lum

æ

613

N

il

lum jaüftum injuíté fimpliciter minitatur,

nonnerefípe&u emptionis venditionisineun-

l

"

dz vanustimor eít? quando vel emptor,

Uunb

vel venditor, vel tertius malum juítum in-

V

jufté fimpliciter minatur, & motum, atqué -

$ s

affionem animi malo more in patiente ex-

t

citat, quis malum illud gravius imminens

t

ademptionem venditionemtanquam minus

Wil

T

malum .ponendam refert? quis hunc mo-

n

tum & paffionem animi malum hoe inítans

j

fugientis, libertatem voluntatis minuentis,

ii

& hunca&umelicitum emptionis venditio-

i

li

nis ponere fle&entis excitat? nonne hic ti-

nl

mor non ab aliquo infertur, fed patienshunc.

! n

fibi metum ipfe infert? ergo illius & hujus

timorisjuíta excufatio non efl. prizc, d.J.9.cur

p

:

illiquitefteprizc.J.9.quod met.canf. Edicto non

continetur , exedicto fuccurti deberet? cur

j*

L

coníenfusillius ob damoum illatum refcindi-

$

biliseffet, quijuxta /:203,ff.de R,. damnum

m

"

fenfi(le. non intclligitur?

yf

lNNecobítat!. Conttar

ía fimulítare lm

D.

plicat.. Aft zibil copfenfui tam contrarium 'e[,

J

qui i bonafidei yudicia fuflinet , quàm vis at

"

y

metus.l, Guf de R. f ergosergo.fiquidem pec

j

lyconfenfui ) Ctus Ulp. in. citaz. fuà Regul. 7ur.

4

M

confenfum non per vim , aut metum extot-

'l ,ch

tum, peffime alioquin fequentia: quez com-

3

£ro-

/4

614

d35 o dodo

yrobar& contra bonos mores efl , üvely guem ad

WM

Qf

metum,five ad confeníum referatur ,ibidem

adderet, quia, cüm vis atj; metus exfe, &

'tm ü

N

erfecum a&u voluntatis extorto patientis,

TY

utpoteipíi contrariustanquam validus ftare

non polflet, idcircó omni modo ac Jure ex

y

Á

fe fimpliciter improbatus effet, comproba-

re non contra bonos mores folüm, fed lu-

«

teni

cemforet; ted tefte Bechmanno ad/, aa, ff-

quod met, cau[-po[! . 71 à voluntate omnimo-

n

did

dó in fuá libertate reli&á, absQue metu &

Cit

vielicitum, qui omnem metum gravem Ju-

ridicum ac vim excludic, & ab ijídem exclu-

j

ditur, quapropter fibi contraria nuncupari

à

poffunt, intelligic,

[

f

i

NeQ; l.. Si pater tuus per vim. coacius

t

domum vendidit , cfe, emptio irrita eff, &c, l1.

ia

C. de Refcind. Vend., ergo confenfus emptio-

nis venditionis vi modificatá extortus nullus

qu

e(t Enimveró quià noneft nowum , ut priores

d

d

leges ad pofleriores trabautur. l. 36. eb»pofleriares

leges ad priores pertinent. [.28. ff. de Legib. quia

PC

$n fíne princ. ]. de Empt. && Vend.per ly celebra-

J

M

240b finem l.v7. C. de Fide inflrumentorum ce-

lebrauda intelligioportet; Cur hic per Jy ir-

; f

r

ritaob verbaeju(dem/, antecedentia ratum

non habebitur, & fubfequentia: A4ditus ia-

W

que meminme tuo prefés Provincie auToritate fuana

(

658

.(k"

spterponety irrirandaYrop, Alexand, exprime-

re non voluiflet? cum, fiPrztor auctorita-

L m

M

tem (uam interponere debet,eadem, ni hanc

W

fruftraneam velis, ipío Jure nulla non fir.

j

j

vel cum Bechman. ad £. 22.ff. quod met. cauf.

h

of , 72. Difting. Ant. emptio irrita eft

[1 'fþ

fimpliciter, Ng. ratione exactionis, eóquod

A

emptor actionem exempto ad domum pe-

U

tendam non efficacem, led exceptione quod

!l

metüs causàà venditore ejufdemque harede

Llyl

clidibilem. $, 1. Inff. de Exceptionib. habeat ,

m

Cdtur.

(0 n

Mf

Nequé III. Oui in carcerem quem detru-

(t (fub intellige injufte) u aligaid ei extor-

n

queret , quidqu

id ob banc caufamm factum efh ,

null

1us :omentt

i

iefls Laoa. fF. Quod met. cawf-

ul

ergo & emptio vendido ob hanccaufam cele-

/]

brata nulla eft. Quiain di&tà lege non dicitur:

il

quidquid ob hanc caufam factum eft, nullum

[l

n

eít, (ed nullius momenti , id eft: ponderis

f

j

cít; Ergóin fe quidém aliquideft, fed non

f

onderofum , & dealiquo pondere; quiaad

libirum metum vel vim paffi refcindibile cft.

Sed hoc eft verbatormentis quarere: & Hoc,

/

nifi idipfum $. 15. 4 2. Cod, de V eteri Tureenu-

cleando &c. fuaderet , concederem.

[

Nediue IV. Ubi factatraditione rei ex ti-

habili,

tulo adþ cransferendum

dominium aliàs

acio

4

l'.—-

6t6

gbe5 odb

t

actio realis & res tradita in bonis illius , qtïi

Hlm

tradidit , permanet , ticulus five negotium ,

QN( n

TL

ob quod res data eft , abfoluté nullum eft;

fed emptone venditione ex gravi & injufté

rup

yoon

incuflo metu initá, requé traditá vc/enzi paf-

g

fo fcilicet, ( : rem aófio datur. $. 4.

L.o.f.

Quod met. cauf. C 3ulianus lib 3. dige

97477/7.

À

Ia

putat ,eum ,cui res metts causá tradita e[fyredae-

lo

re debere, S. $. eod. & res in bonis ef ejus , qui

?]8

vim pa[fus eft. $. 6.e'ufd [, ergo. Nam pérmif-

d

a

sà Maj.quiahujufmodinegotium & claudica-

re &c. poteft: dift min. fed emptiorie ven-

ïUClT

ditione ex gravi & injufté incuffo metu inità,

ide

ont

reque tradicá volenti paífo fcilicet & in rem

acio datur, refcifsá emptione venditioneac

dul

traditione per ipfa verbaczz. $. vefcifsá accepzila-

i

Hone , "vel aliá liberatione ; quia refciffo hoc

ul |

negotio actio antiqua , quz per illud füblata

fuerar,' quafi refufcitatur, & renovatur, quae

'Wfl

refciflio, cum per Pratorem contingat, utilis

Hu,

appellatur, Cdtur; Nullárefcillione emptio-

p

nis venditionis, actraditionis à Pratore fa-

lu

&à interveniente , 1« g. fimiliter dift. conf.&

"D

/

Ng. confq.

pl

Neque V. Item ffob fluprum datum (it,

f/gl'ö

etil

vel fiquisin adulterio deprebev[us , redemerit fc.

Ceffat enim vepetio , idque Sabinus cf Pegafus

m

.'VOS )

re[ponderunt, Item þ dedertt fur , me prodere-

Iüf,

eam o d5

6[7

BIj

H am

- quoniam utriu[quo turpitudo verfatur, Ce[-

at Yepetitio, Princip, S. 1. l. a. ff. de Condiclio-

l^ ne ob turpem caufams ergo fi fur, ftuprator,

meru gravi injufté incuffo emptionem ven-

»

ditionem iniverit , contractus irrefcindibili-

! ter Jure Civili valer. Eoquód ez. £. 4. cieivf-

! dem $.1. non defure, ftupratore eo, cui vis

!| privata , ac metus contra bonos mores, &

"! 'malo more adaliquid faciendumillatus fuit,

;

Infed de illo , qui , ut fuum delidum occul-

;

«Z|tarertur , motu proprio aliquid dedit ,

J

r

*| quemadmodüm tum ex verbis: redemer:t fes

5 fi dederit, ne proderetur : tum ex ipfa ra-

i? tione iz cir, S. r.allaà: quomiam utriufquà tur-

ml

i

pituda verfatur: fiquidem ita major turpitu-

4' do in metum incutiente , quàm in metum

reperiretur , loquatur.-

a I[ pafTo

1

Nedue VL. Felle nom creditur , qui ob-

3 | feqiitur imperio Patris ,. 'vel Domini. 1. 4. ff-

de R, J. ergo ft metus reverentialis confenfum

T dl

emptionis venditionis nonutnullum, falem

illum ut refcindibilem vitiat. Càm;quod per

p

"Il

ly vello non creditur jidera, quod solle reditur,

ne prter hoc , quod regula allegata Fzz. $.

l

1. 14 36. ff. de Pignorib. c. L v2. ff. de Spon[alib,

à

apertiflimérepugnet, contra ipfum Juristor-

i

rencem dominis & patribusfamilias perfuos

[À

fcrvos , & filiosfamilias nihilomninó acqui-

ri

h

Qq j5

61$

8b o db

ri poffe , admittatur , non intelligatur , pa. !

lamfit, fed, quoda&tusex metureverenciali|/ir

ab hujufmodi períonis pofiti à voluntare;s0

omnimodo liberá eliciti non fint, hoc fo-jq

lüm autem , quódactusabfoluté fpontaneus i

non fit, refcindibilitatem tefte 4.3. 5, 6/ 7 9, i

€ ejufd. S. 1. 21. ff. Quod met. canf, càc. non

fundart.

$

Minus VIL $; Dos metu promiffa fit , nom yo

putonafci obligationem, $. 3. L. 21. ff.

zod met. i

cau(- ergo etiam , fi res pro certo pretio de j

prafenti tradi metu promifla fit , obligatio j :

empti venditi non nafcitur.

Siquidem ideo ,

ex promiffione dotis metu faQá obligatio non gl

naícitur , quia eff veriffimum , nec talem pro- —

mi[fionem datis ullam effe. Fin.cit.8.3. [.21. ut- gj

pote quz fpecialiter ratione dotis , qua abs- j

que hoc frequentioribus jam jam privilegijs q;

gaudet à Jure Civili irritata eft; econtràquod ;

promiflio de prafenti rem pro certo pretio «

tradendi metugravi injufté excortaá Jure Ci-

ide

vili irritata fit, intoto Corpore Juris ne Jota

Wt

quidem inveniri poffibile eft ; bené veró,

E

quod contra.rationem Juris receptum eft ,

(l

l

non effe producendum ad confequentia,

d;

1. 14.65 15. ]. de Legtb,efc. L. Y41. ff. de R. J.

tf

e(tó promilfionem dotisnec magis volunta-

m

tiam,necinyoluntariam promiffione de prz-

[

fend -

619

]

W fentiemendi vendendi efle , & utramá;non

t

abíoluté & fimpliciter , fed fecundüm quid

1]

& modificaté , cüm unusquisd; id porius,

ad quod pellitur , promittere, quàm ma-

Ium imminens fubi-rcvel.it, velle dici ultró

fatear.

W;'lll;l

Maultóminus VIII, Finis, L. 2. deudicijs,

& $ s d ff de Auctorit, & Confenf. Tut, &ce.

jn quibus locis id, quod ví a&um eft, ideo

Dj

non valere pronuntiatur, quia ibidem per

vim vis vera & abíoluta, non modificata,

uti cextus illos legens deprehendet, intelli-

gitur, quam negotium hocnullum reddete

"

jam fupra conceffi.

M"

Nec 1X, Ablolutio ab Excommuni-

catione , fuspenfione, vel interdicto vi mo-

dificatá, vel metu extorta, ipfo Jure nulla

)

eft, cap. unic. de His , qua vi metísve causá in

31

n

6£o, Érgo etiamemptio venditio vi vel me-

v

tu injufté extorta nulia eft, Nam abfolutio

ideo nulla eft, quia eadem allegatz confti-

Wl*

i

tutionis au&oritate in utilitatem reipublica:

Ecclefiaftice , ne hujuspoenz criminum fa-

!

ciliàs eladantur, omninó viribus vacuata

eft; (imileautem de emptione metu . ibità

non deprehenditur, bené autemquodadin-

"

ftantiam partislzfz refcindibilis fit,

1

"

Non X. Confenfus matrimonialismc-

l

tu

620

dbeb o dbeb

7 ,

;u'grivïfïvc à tertio; five ab altero contra.

!

henteinjufté extortus Jure tam naturz. arg12

j

€4p, V4,. s« de Sponfalib,ef» Matrim.nehuic vim

/;fre |

inferas, & Alexandrum tertium!fummum

ydli

Pontificem, quafi nullitatem. matrimonij

m

exeo, quod illenunc confenfum annulet,

aitio

prober, nugati facias, quàm pofitivo. per d,

g

jor l

Cap, 14, 15.28. P de Spon[alib. cap. 9. & de De-

fpan[at. Impub, e»c. Nulluse(t; ergo etiam

1-uin'ru

confeníus emptionis venditionis-metu gravi

itrto

five ab altero contrahente, fiveà tertio in.

umlu

jufté extortusnulluseft, Quia confeníus ma-

ylà c

trimonialis metujufto ipjufté extortus, cum

widm

peripíam hujus contra&tüs naturam juxta de-

vt

finitonem $, 1. 7z//, de Patriá potefi, Mli ad

ii

ftru&uram, atd; utrod; Jurepofitivo recep-

YaAtuts

tamexfeJuretam naturz( nam Moyftes in

vll

antiquo teltamento Deu£erom. 2.4. verf. 2.. &&

4us|

» . Dato libellorepud;j uxores dimittere 2

jtioni

terná veritatedum, cümbPharifízi hane ten-

tital

tantes CMarrbei 19. ver/7. quacfiffent: Cur

QrQu

Moyíes uxori dimittendz, quicuná; fuam

toti

repudiare voluerit, libellum repudij dare

fupt

!

futlerit, illisver[78. e24. ajebat: Moyfes adduri-

W'onlm

tiem cordis ve[fri permifit vobis repudiare uxa-

ves veffras , caterum ab initio non fuit fic , affit-

n

mante folàüm- permittebat) quàm pofitivo

DT

;c&c Apoftolo Paulot. Coriz£b.7. verf; 10.

II.

szzicoh

|

h

m«»aæ

621

W?an 1t, qoi mátrimonio juncdi funt , pmcipia non ego,

t ed Dominus uxorem àviro non difcedere , quod

1 difeefferi

P

manere innuptam , aut viro juo T€-

! coaciltari ;

indiflolubilis , irrefcindibilis, &

"

L

v.: ty'

femel validus;

(emper validusfit, ne, fi ab

* initio, & femel fubfifteret, metum patius,

W*f* eóquod ab ipfo circa materiam ,jn quà ple-

!!/ nior libertas, & perfe&ius voluntarium re-

!* auiritur, confeníus vi, metuque gravi 1Dju-

!'Ó! && extortuseflet, nontantüm magnam inju«

!! riamfuftineat, verüm etiam grave damnum

!!! nullà quidem fuáà induftrià

declinabile, fi-

fum alteri concedere

! quidem corporis fui u

»':«

:

'.

Ó obítri&us fo

ret, absqué íuà cul-

7» perpetu

" pa( quo

d evidenter iniquum eft) fubire te-

:^ neatur

abipfanatura & Iege, ut utraqué in

I! neceffarijs non de

ficiat, rec&té nullusappro-

^!| batus fuit ; con

(enfus veró emptionis ven-

de Refcind. Vend, ex 1e

34 ditionisper fat.tit, C,

;* irritabiliseft, & fi hic metu

gravi injuíte ex-

j

tortus fit, ex illius valore metum paílo plus

g

commodi, quàm incommodi, uti in £. 6,

fupra demonítratu

m fuit, advehitur.

,

1

inferasl, matrimonium

- .Neeítringis, (i

"* ' confummatum converfione. infid

Clis Jd H:"

fideli vel

& dem, fialter infidelis mancat, &

^ omnino, velfinégravi fcandalo & injurià £-

d vinculuim. szed,

139

, dei cohabitarenolit, quoa

l

x

cap.

"

R

j O

[X

cap. 7. 67 8. j deDivortijs ratum folenni pro- (W :

feflione religionis emiffà, c4p.7. E de Comver-

j

joie

Jfione conjueator. "Trident. feff. 24.de Matrim,

Can,6f0. & difpenfatione fummi Pontificis

)

M

W

W

diflolvitur; ergo confenfus matrimoniolis

gm

refolubilis& refcindibiliseft: Ergonulla dif-

paritas, Dift, Anteced. Matrimonium hoc

a

&illudut tale, & direce diflolübile & ref-

aii

cindibile eft, Notur, quod tale & indirede,

jf

11f

quoad materiam, utpotequz poteftati hu-

manz fubjacet, Cdtur, & Netur confeq;

ul

"

; Qu

Ned;fill. Matrimonium à tertio me:

tu gravi injufleextortum, quamvisutraque

parsinnocens fit ipfo Jurenaturznullum eft;

€r

o ctiam emptio venditio metu gravi in-

I

ju

j

Cextorta, taretíiutraqué parsinnocens

fit; ipfo Jure naturz refcindibilis eft. Quia

Qu

nonideó matrimonium metu gravi injufté

dit

Atertio extortum nullum eft, quia utraque

parsinnocens eft, fed ideó, quia tertius in-

jurians damnum innocenti illatum, fi matri-

PR

monium valeret; recompenfare non potfet,

00n (

& alterapars innocensperipíam contractüs

nullitatem aut plané nullum, aut certé exi-

Onti

guum detrimentum fentit,

;:rcps:

Wn,

Minimé deniQue Xl. Oni i» fraus

dem creditorum manumittit

3

pihil agit,

dutt

prine. Infl, quibusex caufis manumitt, ec. lcet

(äinql

in lAC. quimanumpuittere ngn po[funt, Hocmo-

Q

|

625

?l?ïïpr,do date libertates revocari dicantur; ergo c:

J,' tytiam emptione venditione metu gravi inju-:

"& fté & dire&é incuffo contra&tà nihil agitur,

": eftó, quod in irricum revocari debeat, alle-

ï'[[ïä gatis fupra legibus dicatur. .(&ia in cafu pri-

! mo revocatio ipfius Juris, in cafü veró 2do.

? revocatio fadi intelligitur, quemadmodüm,

W & ex his, & illis legibus fatclaré eruicur.

; VIII. Certus, hoc eft: uc illud, ob quod hic.

n

fertur, merci auc pretio veré inexiítat, non

|ny

ab adverfario huic vel illi ineffefolüm finga-

b

"

/

If

n quacdeva quaftio refultat.

"n

[

V

"u

L

ó,

l

n

Án, quomod.

.quo Jure &f

ualis dolus emptionis ven-

)

. ditionis confenfum vitiet? -

yy

Rafupponendum l4 Vocabulum 4s-

lus in fe ex genere. malorum ab.-

p

i

p

foluté , fimpliciter , &: generalicer

j

i

m

non efle, ambiguam enim fignificationem

ull'

continet, fed fetanquam appellativumindif£.

ferens, quod intrinfecé & moraliterned; quid

boni, ned; quid mali neceffarió importat,

Il

1

abere, & ratione fübjedti, erga quod, cau-

"

Jl

fx in quà,; & finis cur adí(iruitur, in bonam

&

j

[]

624.

cbeab o dtoato

;f

& malam partem trahi: Nonneut Jj Zelu; fac:

Ü |

cum improbum fignificet , & ei Epithecum.

däï )

malusapponi exinfcripuone z743.b. 4.ff. S.2.

a

LA.ff. de Dol, Mal. videmus , .&apertis verbis

s

$.3.4 1. ff de Dol. Mal, ubi Ulpianus JCtus

ds!

iainquit: z22 fuit autem. contentus Prator do-

g

lum dicere , fed adjecit maium:. Quoniam veteres.

.ät'EOJ |

dolumetiam bonum dicebant , e& pro folertiá boc.

L

TU

nomen accipiebant. tmaxim? , fiadverfus hoflem

!

Jägl

j

Latronem-ve quis machinetur , confirmari legi-

T

M

mus. Dolum huncinbonum &malum,non

iij

quidem diftin&ione univocà, fed «quivocà,

àm (

dolus namque terminus univocus non eft,

m

diftingui, dolum ut fic, quamvis alij hunc

U

machinationem quandam, cum aliud agitur,

fneuc

aliud fimulatur, effe, definiverint, fiquidem

« ut

contra hos jam dudum Labeo JCtus ab Ulp.

uo,

JCto $. 2.Z 1.f de Dolo maio citat. Dum Ser-

blen

vij JCu definitionemnon doli genericarm, fed

'aabl

doli mali fpecificam, quze ita tefte priacip. $.

!

2. L. 1. ff.de Dolo malofonabat: Machinattonem

n Ms

uandam , alterius deciptendi causd , cum aliud

ien

fimulatur, && aliud agitur. inftando: poffe & -fíné

fimuluzione id agi ,ut quiscircumveniatur, quoc

xrj

iet,

:

&Ulpiano JCto, quia hic in fine ciz, . 2. La-

a

beonis definitiocveraeft , àit: placebat, d. S$.re-

dif,

probaviriinfurrexit , veré definiri non poíle;

nedue tibi perfuadeas , acfi d. Je:. Ulp. tem-

';ercm;

po-

o .

gb o bb

h

j pori inferviviflec, duobus dominis fervijflet,

;

;ï,

:

A

ac pro loco, tempore , perfonà idemappro-

baíffet , & improbaflet , cum ;z $.9./. 7. ff-

'Rwü

i

1j

de Pac£.cffatum Pedij, quodcum definitione

"

Servij coincidere videtur , admiferit; quia

ao

Pedius fuum effatum non tanquam termi-

i

num convertibilem cum pacto dolo malo

l

V

fa&to , fed quemadmodüm Philofophi lo-

um*

quuntur , tanquam terminum , qui fe ut

hi

DLT

magis & minüis communis.habet, ficuti Zz,

r

Mi

6.9. 1. 7. videre eft , Sérvius veró,hoc ipfo,

li

quod juxta Prisc.$. 2. . 1. fj. de Dolo malopet

r

(üum di&um dolum malum definire volue-

rit ,. cum definitio per £radz. 2. part. 2.. cap, F.

iLinl

du

art. 2.num.2, Dialectices Reverend. Patris du

Trieuconvertibilis cum definico effe debear,

wll'm

!

j

hoc ut terminum convertibilem cum dolo

)

^i

malo, quodtamen reveràcum hoc conver-

tibilenon eft, idcojuerejectio à Labeonefac-

p

ta ab Ulp. bona re&té falutatur, pofuit.

I

9

Prafuppo

nendum Il. dolum malum

W

ce

" p

ingenere fuoimprobam voluntatem dire

alterum ladendi quidem definiri pofle , &

AJA

M

per /y direcie ab €o , quando res , qua minus

1l

L

.valet, plus, quàm valet, venditorefe mino-

T

[

ripretio eam non daturum affirmante, ven-

ditur, differre, cum venditor directe emp-

ih

toremlzdere, eftó hicladatur, primó non

CT

- m

M

626

db o eab

(Joh

intendat. Sed &hanc definiuonem pro ratio-

ne fubditarum fuarum fpecierum torqueri

;i

fii

debere. Huncin dolum formalem & materia-

C Ü

qiih

lem dividi, formalem cum fcientià parcis l-

dentis alterum ledi procedere, & quando

1 5:&*

uis datàáoperà fciens volens alterum dire&e

u

ledic, nafci, atd; dolumà, velex propofito

n

vocari, Materialem cum lafione involun-

d/)fhh

,ii

carià ex parte lzedentis; quum quis absi; ani-

mo alterum lzdendi, hunc nihilominüs cir-

ia

cà contradtum grav*er ledic v.g./f quis ferem

vt

Q

[j

gpon vitiofam , qua vitiofil]ma efl , vendere exifq

tians bujus witia tacet , atj; deceptionem

lii

m

hanc reipsà intervenire, feu do

1um re ipsá,

aut in re dici.

Y ot

Prefüpponendum IIL. Dolum forma-

u d

lem ratione fuz materiz, quavel pacta, vel iid

contra&us, vel maleficia, in quibus admit- jii:

titur, funt, ulteriusinrudem, & artifitiofum

f

fcindi, rudem actum voluntatis improbum

um

non adhibità callidàmachinatione dire&teal-

ld

ii

terum ledendi effe, acin maleficijs plerumq;

em

deprehendi: &, quia, qui delinquit, plerum-

que crudé ac finé callidà machinatione alte-

'[7/

rum ledit, rudem nuncupari, artifiiofum

-u,þ

a&um voluntatisimprobum cum aftutà ma-

d

chinatione alterum ledendi effe, in padis,

ul

& contractibus frequenriüsadmitti, &, cum,

,mwä

qui

l

627

ab od

" quidolum in contra&tu admittit, improbita-

Jutufj

tem fuam tegere conetur, & uc altetum füb-

mü

«l

dolé circumveniat, omnes vires ingenijin-

m;: !

cendat, artifitiofum vocari; huncá JCto cir-

Mi

J W

cafin, $. 2 1. ff. de Dolo mal. e[je omnerm cal-

'l»w

liditatem; fallaciam,machinamnem , Ad circum-

lM

veniendum , faliendum, decipiendum alterum

:

adbihitam defcribi , per calliditater:tacendo ,

F«..ujg

ac diffimulando;qualis cafus. $. 6. /. 15. ff- de

n

AG. Empt. & Vend, Exiftit, vel fi emptori

Ir ,(.

id, quod venditor quafi ex officio ei detege-

NI

re cenetur, non detegatur. fíz.$. 1. . 1. ff. de

4

[

& dilit. Edic?. quia adverfus eas [Ciens dolo ma-

t Pf)

lovendidifje dicicur. 4, $. per fallaciam:deci-

iendo, mentiendo, & falíum afferendo.

r

(e]

uM

6.1, C 2. L. ff. de Dol. mal. ut fivelp

[

fitiscallide aliquibus falfis ad aliquid vel

d-

tifa

pliciter, vel

pluris emendum quis adduca-

ut emptor decipiatur,fiat; v. g.

j

tur, aliquid,

quando argentum "vieumin aures jumenti ven-

j2

enpr

dendi, uteáratione mtnss fegne appareat , mit-

vl

zitur , vel re aliquà defectusmercis, ita, uta

f

ementenon cognofcantur, deteguntur. v. g.

iWh

fí?*

quoub fenium *vix ton incaudato mediante a-

?

€u,

filo , " caudà ab alioequo ne[cio qua caju de-

i

erdito ve[ectá , intra medium bore quadrantem

La ',,h()

cauda oblongior educatur. pex vnachinationern:

P

f

fuco & arte verborum urendo, ut fi yerbis

Ü

Ar a

ea

628

-munocu

deceptionis occafio prebeatur, comrnitti,

H/PH

Prafupponendum IV. Solam falfam

i

commendationem , quia juxta Hor. lib. 2,

]]ld Ü

Ep, 2- V.T

T

Laudat venales ,. qui vult exirudere

T

1EYCES.

]xt

hujufmodi improbatum. animi conatumfe«

J

cüm non trahere, aut faltem hunc comitem

W

habere Jure non prefumi. $, 10.4. 7. /£. de Do-

lat

ktu

lo malo (nifi commendans callidé hoc fecerit.

INet

fín. S. 1. 4 0. ff. de Dolo 9aaloid eft: nifi fciens

reraliter fe habere, attamen fui lucri gratiá

j

(

talem efleaffirmaverit, hoc namdque cafu ad-

Mif

veríus illum, cumtuidecipiendi gratiáillam

falsó laudaverit, de dolo judicium meritó

i

u

dandum eft./.. f. eod. Namex magná & e-

videnti calliditate actio efficax doli (olüim da-

oft

ri debet. fu. $. elr, L. 7 . de Dolo malo ) mag-

ïpr

nitudinem: calliditatis hic non abfoluté. &

qe

der

fimpliciter , fed refpe&tivéad perfonam , quz

hanc excogitare poreft, fumi.Z 14. ff eod.

(ide

plerumqué enim ea, que non magnam ma-

Mi

chinationem exigunt, ab impuberibus com-

mitcuntur. /z. d. [.14. eandem jzdicijs perfpi-

((

if

Cuis yrobari comvenire. l 6. C. de Dole male.,

i

quiain animo latet, difhcilisq; probationis

]urc

Al

eü, ac directe probarj non potcü,.ü

non

,

II

629

"

"

^

!

J

Gdb o dedb

U

d

. mon przfumatur, argto. L. 41. ff- ad £. fatria.

emadmodüm, quando quisex culpá l«tà

À qu

o

dcomifit,aut omifit, hzc enim zrope da-

"m 'l.um e,&. 7'76)[!.

l. 2.9. ff mandat. & dolo plane com-

V. oarabitur. med $. a. Li, ff fi menfor fals, mod.

dixerit. cum dolum reprafentet. med. $. 2, L x.

i ff fíis , qui teflament. lib, quando quis »oz ad

tv fuum modum in re curam praítat, auc circa

i illam verfatur, fraude en'm non c: rere vi-

) detur. 7.32. ff- depof

quando quis id , quod

,f nman-

; facere debet , fciens non facit. 444

dat. &c. in negotijs fcilicecnon cri

minalibus.

tf

Ed Lt..Gó

A

d,ad l, Corm,de Sicar, fed civilibus pra-

fumitur.

.

Prafupponendum V. Dolum artificio-

jj

fum rationealligationis ,&reftrictionisinten-

y

tionis ad przdicatum aliquod rei vendendz

;

vel fecundarió,

jt*

vel primarió & principaliter,

& per accidens à comparte innocente factz,

MM

ulteriàis in dolum vel fubüantia!cm , velac-

cidentalera abire.

Dixi ratione alligatianis & reffrictionts in-

2:

tentiona «fc, in doluzm vel

fubflantislem, vel

:!

,;

Philofophi

accidentalem abire. nam quamvis

Ti

ea folüm pradicara de fubtt

antià rei in con-

deductz efl&

u

/]

tractum emptionis venditionis

( hh ,

dicant, quz ad primam radicem illius rei

li

primó ac propter fe à naturáà intenux perti-

Rr 3

nent,

620

&ib o 535

AH

nent , accidentalia veró ea, qua extra ralem

j

radicem fun:, nominent, attamen hocipfum

t

de przdicatis fubftantialibus & accidenrali-

;

iv

busrei, quatenüs hzc adibus noftris inge-

Q?

nere moris feu pertinentibus ad mores (ub-

ftac ,, à Moraliftis & JCtis non affirmatur,

p

no!

uum tefte Haunoldo zem. 5, de Tur. & Juff,

qua

1raé. 8. cap, 2 controv. , $.. in med. num.72.

Q

omne pradicatum rei in negotium aliquod

(

deduc&tz, cui intentio contrahentis primarió

|

alligata, & ad quod principaliter reftricta eft ,

«

"m

àdeó, ut contrahens aliter obligatus effe no-

(eu

lit, deillius ut deductz fubftandà effe, juxta

hos & illosindubitabile fit 5 quia res quzli-

(IUZ

qm

bet, quatenüs hec noftris negorijs in genere

hu

morisintervenit, non cam fecundüm fuum

10f

verum effe phyficum , quàm morale , feu

l

(5

fecundüm fuum efle, quatenüs eadem ad

u

inores pertinec, confiderari debet 5 res ve-

At

ró mióráliter loquendotam per fua przdica-

Q

ta cíIentialia phyfica fpecie contradiftincta,

«

quàm per fua alia & alia predicata acciden-

hi

talia , quemadmodüm ut cafus partim in

fer

matrimonio , partim in reliquis contractibus

Ya

quotidié obvios raceam , ex ipfo Jure pofi-

((2

tivo $. fcilicet 4. 12/f. de Legat. ubi rescerta &

dererrninata non teftatoris , non haredis ,

] :

t

hi

fcd aliéia , à teftatore hoc ignorante alicui

P cr-

ib o ddb

631

erfonz fibi non conjundz legata , eoquód

^

k

N

hzc pe

r przdicara fu

4 accidentalia negativa

l

t haredis, teftatoris , quoniam ho-

Ml

i

non eí!

!l;

mines rem alienam

prafertim perfonis non

d

conjun&tis legandi ;

& hocmodo heredem

habere communirer

Püüu':

ravandi intentionem

non folent.

4Argto.

'eued, d. S. 4« In

ff. ab eà;

ii

uzà ceftatore legata €

ft, tota diverfaexiftat ,

DT

ftati non debere di-

I

m

ab herede leg

atario pre

iverfa ab alijsefficiuntur; con-

Hhviy]

citur, patet; d

Is

fequenter ficud v.g.

fí alicui canarium pajJe-

alterá acapthus. ,

n

vem emere volenti ex parte

fuppofrtus & v

enditus. fit./ ,

tkn

eu firen. [ubdole

fferera canarium tan-

quandó hujufmo

d

-

li pa

& in praíentem acan-

tüm emere voluit ,

sV

thum, feu firenem non

confenfic, fedinten-

n

fubftandialibus phy-

"W

tionem fuam predicats

rij pri

mó alligavic, &

ficis ipfius pafleris Cana

jj

adea confenfüm füum

principaliter reftrin-

rï('

xit, ita, ut paflerem

Canarium fuo pretio

W |

p

quia pradicata illa,

emere folüm intendetit ,

ul

W*:H

nnocente facta

ad qua reftridio ex parte i

.*J]J

Á

. fuit, longé aliam rem , quàm

qua in pra-

h

nihil illorum

dl

fenti vendita fuit, utpote cui

dolofo men -

TM

veré inexiftente, cadem inefíe à

dj"

omncs

tita folàm func , important , juxta

T a

ta etiam

fi quis

!

» y

I

.. dolusfübftanrialis intervenit j

predicatis

aliquibus acci-

lpi

j

. jntendionem fuam.

cn-

Mi

Rr4

U

652

þfjifentalibus alic

ujus rei primó alligaverit, &

ü

ad ea confenfum fuum principaliter reftrin-

"

xerit, ita, utfolüm illamrem ita affe&tam fuo

pretio emere intenderit, quidam veró rem

j

quoad hzc pradicata aliam dolosé fubplan-

qu

taverit, ac vendi

(o

VEAS

1

vd

rit, quia pradicata illa,

ad quz reftrictioà comparte innocente fadta

fit:

fuic, longéaliam rem, quàm quzin.prafen-

7

ti vendita fuit, denotant, & hzc illi rei in-

li

efle fabdolé follim mentita funt , five illiuf-

«t

modi przdicata individualia, & individuan-

upt

da, feu qua non nifi üni conveniunt, Phyfi-

ul:

[6$2

ca, quzab actionibusPhyficis v.g. z boc [oco,

boc. tempore fuiff , exiflere ,. hazc formam,

[if,

P

quam actlis ufarpo , babere €c,. dcfümun tur,

"a

fültà

five Moralia , quz ab actionibus moralibus,

U (Htam untcam Imperatorts, fororem natu ma-

mod

gorem conciuts mei Tif

j effe, refultant , fint,

(iat

utdol

us fubftantialisintervenerit , necefsé eft;

qua

(etm

idcircó omne predicatumrei in contra&tum

cmptuonis dedücte , five abfolutum , five

filen

rcípcivum , cui principaliter incentio con-

fub

trahentium all

igata eft, in'efle verz mercis

x

X

[

Yujus empconis venditionis de illiusfübftan-

lo

r* [93 C,Lic b]

fY

Quo inhæl'El][C res a&ualircr Imerx,

i.

feu id

» Quod veré venditur, non inharen-

impi

tc, nonillud , quod veré venditur , fed

& M

DX

ICIT

Hinc

adultera CHf vere indubitabile eft.

]

Pra-

GD o C OO

638

u

Prelupponendum V, .Contrahentes

l

vel cum expreffà largiffimá intentione ad

b

pullum aliud przdicatum rei, quàm ad illud

1

folüm, etiam univerfalius ac. generalius,

à

quod vel verba. contrahentium fignificant,

vel oculis coram cernitur , reftrictà, v.g. pra-

bj

féus hac ves , (Vue aurum , feve. cuprum , frve "vi-

trum, [ive gemma frt, mibi nummis tot empta

fft » «àüm contractus emprionis venditionis

ex Daturá (üà non nifi confenfum mrucuum

|

L l

Ííuper rem & pretium requirat, quamvis,

L

quia ita ipfinitisfraudibus, quibus fimplicio-

! I

resà callidioribus frequentiffimé deciperen-

A

tür, via aperitur, velfiilli periculum fraudis

evitare velint, longiffima & exquifita con-

»*.

3

fultatio cum ingenti fuo, aliorumd; incom-

modo adhiberi debet, ita pacifci non expe-

W-

*l

diat; vel cum intentione ad omnia, ac fin-

gula r&i predicata . reftri&iffimà, ita, ut ij-

dem contrad&um quocunq; errore interve-

niente valere nolint, eoquód, quidnam ad

"m

fübítantiam hujus actüs pertineat, à naturà

d

Tl

taxatum non fit; eftó & hujus generis emp-

'i

(

tio venditio, fibzc frequentius pra&ticetur,

h

füa incommoda: íecüm trahat, quoniam

y

omnis feré emptio dubia futura, & quia

i

lerumóá; aliqua circumfítantia, cui intentio

i

alligatá tuiflec, defideraretur, vix ulla valida

ro-

l

Rr 5

634

hu o ob

reperibilis foret, vel vià regiá obfervatá,

j

n

cum intentione ad illa predicata rei, 3d quze

j

ex more patriz , confuetudine loc,ceftic-

/Bg

tio à contrahentibus ordinarié fieri folet,

nj

alligatàemptionem venditionem redécele-

et

brare pofle, etíi veró fubinde eveniat, quod

ta

partesquidem emptionem venditionemin-

hge

eant,fed vel expreffis verbis, vel

(atis

pM

(quemadmodüm, fi una pars ante contrae-

De,

tum dixerit: quod fi hoc vel illud przdica-

UP

tum rei non ineflefcirec, illamnon emeret,

60 !

fiquidem ex hac expreffione partem inten-

ti,i

tionem fuam adea przdicata inter contra-

g:(

hendum reftrinxiffe (tatim colligi non debe-

Id

i

re, mahnifeftiffimum eft, ne dolus acciden-

niCO

talis contractui caufam dans , de quo inter

m

Au&ores magna altercatio eft , impoffibilis

r

fir) ad que przdicata rei (uam intentionem

titm

Rrïnc.ip'alitcr reftringant, non dechrent,

""

cum intentio, qua pradicata rei refpiciat,

icp

necex fe, ut quz in animo latcet , evidenter

tif

cognolci, nequé ex emptionis naturà, qua

epu

in folo confenfu de re & pretio confiftit, &

&(

certa quzdam przdicata rerum vendibili-

f

um,ad quz confeníusferri debeat, fic, quód

n

D. B; intentionem contrahentium ad illud ,

&

quod de fubítantiáhujus contractus eft, re-

&i

QD[,

T

ftn&am prafumi , communiter affirm

1m-s

dubo db

635

Ig;

7"1'

jmbibita non habet, directé colligi poffit ;

lt

l

Palivicinum e converfo diicurrendum efle,

4c €x reftri&dione intentioris ad pradicata

lt

N

hi

hujus vel huic ümilis rei communiter adhi-

beri folità, quznam przdicata de fubftar-

U

tiá illius rein emptionem dedudctz: fint, col-

p

j

V

ligendum effe, recte exiftimare, proinde, (i

partes finéullà, aut non (ufficienti expreffio-

Miini

ne,cui przdicatoreiintentionem fuam prin«

CT

cipaliter alligaverint, emerint, vendiderint,

'L'nwe.

eo modo, quo intentio communiter alliga-

24

ri,& adquod przdicatum rei abalijs reftrin-

i

i folet, hancíuam allegá(Ie, & ad id pra-

u

j

dicatum reiillam reftrinxi(le Jure tamCano-

i

ï

nico, quàmcivili przfumendum effe , quia ,

T L^

cüm emptio venditio de unà Gentein alte-

u

ram fucceffivé cransplantata fuerit, qualem

«

rimi deillà gente confenfum fuper rem &

j

f

l

pretium pofucre, & vihujus rem tradidere;

utüg

ac pretium accepere, talem & fubfequentes,

Ü

nifi expreflé aliud placuerit, pofuifle, & vi

l

n

ejuídem rem tradidi(le , ac pretium dedifle,

(

& (i emptio venditio celebrata (it, & alia re-

ftrictio confensüs expreísé non reperiatur,

eum eo modo, ut moris & coníuetudinis

wd,

eít. latum fuifle, atque ea przdicata, quae

j

"

i ucvenditz fubftantià ef-

il

dc hujus generis te

]

íe; morisfunt, &

de hujusut talisfubítantià

»

eíle,

L

656

dbab o mb

d

effe, nifi quz Jure pofitivo in utilitatem hu-

i: f [

jus vel illius populi fuà. digaitate depofita

i[x

(E

fint; qualia ea, qua ex diípofitione legis pro

i

non adjectis habentur , funt, creduntur,jam

lat

quisnam in emptione venditione doius fub.

ftantialis, quisnam accidentalis fic, quod.

poi

nam przdicatum de fubítantià rei, dequá

id;

emptio celebratur, quodnam rnon dicatur,

&

facilédeprehendes, & , fíi omneprzdicatum

feca

rei in emptionem venditionem. deduáz,

hen

cui vel expreflé rnens contrahentium prin-

E

cipaliter alligata e(t, velad quod ex commu-

Caui

ni hominum uíu, fenfu ac confüetudine, aut

Cidi

ex difpofitione Juris implicité faleem & vir-

fimi

tualiterintentio contrahentium reftricta pri-

TOCaI

marió cenfetur, illius przdicatum fubftaa-

qder

tiale, (zude ipfiusut deductz fubítanvá cre-

lanat

di, omne veró predicatum rei, ad quod

mens acintentio contrahentium primó ac

wl

principaliter neceft,nec re(lricta przfumi-

T

tur, accidentale, & omnem dolum, qui

tl

circa przdicatum fubftantiale, feu ad quod

Qor

1l

ex communihominum uíu , aut di(þoü:ionc

tümí

legis implicité faltem , & virtualiter inten-

u

tio contrahentium principaliter reftrictacre-

D

ditur, aut exprefsereftricta eft, decipit, v.g.

N qu]

ff mibi vitrum pro gemmá dolas? vendatur. (ub-

if

ftantialem , quiautem cirvca praedicatum

ac-

C1-

w

637

goab o dkc5

LY

cidentale, feu cui intentio ,.contrahentium

1

A

necexpréflé, necex communihominum ufu,

ju

Ui

necex difpofitione legisalligaca eft, decipit, ut

h

fvitrum Bobemicum pro veueto vesdas,acciden-

talem efle, concluferis, recté fenferis.

ïmoal

d

jl

Prafupponendum VIL Dolum hune

lü.; !

pofteriorem, :qui circa accidenda decipit,

md '

refpectu füz vis circa patientem in efficacem;

& inefficacem. arzto. cap. 17. de R. j. in 6te,

D

"

fecari; huncin $. z. /. 57. ff 4c €. F. . Depre-

hendi, illum rcfpectufuz majoris vel mino-

d

ris efficaciz ulteriusin eum , qui contractui

ts

caufam dar, & in eum, quiin contractumin-

52

cidic, fubdividi, eum dolum contractui cau-

Jb

fam dare(. quem & Theologi antecedentem

vocant) qui, quemadmodüm metus gravis

l-"l

ad extorquendum contra&um incuflus, vo-

m

j

luntatem ad hunc pangendum violenté co-

git, potentiam volitivam vulpináà dulcedi-

MT]

ne ad contrahendum allicit, wahit, ac mo-

'.v'

vet, quo abtente contractus pariter non fie-

rec, & fi hic non interveniílet, innocensnon

contraxiflet , eum veró dolum in contrac-

tum folümincidere (quem & Theologi con-

j

comitantem falutant) quiad contrahendum

f

non movet, quo abfente& prafcito contrac-

aM

i

tus quidem nihilominüs , fed non eo mo-

»

do fieret, & dolum paffus, fi dolus non in-

5

M

tcr-

!

638

&hdb o db

cerveniffec, quidem conrraxiffet , fed non

(

tanto pretio , velcum Brunnemanno az/ 7,

ef 8. ff. de Dolo in princ. num. 2, efle illum;,

iüazar

,mulü

uo áliás contrahere volens in ipfo contrac-

tu decipitur, nam, qui dolo contra&ui

io!

caufam danteinjuriatur , quia contrattus fi-

bilà actione extractus eft, per ipfum con-

(

íem

va&dum fubdolé expreflum injurià ach;.

Teu

&ut,

" Przfüupponendum VIII. Dolum artifï-

üz

Jot

ciofum tam fübftantialem, quàmaccidenta-

lem ob hujus caufam efficientem feu illum

gfæCt

ü

f

onentem denuó velineum ,. quiab ambo-

bus contrahentibus qualis cafus $. 3.4. 57. ff.

«t

de C. E, €xiftic, vel in eum, quiab alterutrá

hh

gt

parte, velà tertio comparte tamen in illo

Qul

paricipante , vel in eum , qui à tertio ex-

ttfu

waneo nullà contrahentium parte in illà

communicante committitur, fcindi.

17

6

ii

x -

Prifupponendum IX. /y dolus bonus pro

folertià, uti veteribus placuit , accipi, acjux-

QUE

I pa

22 $.2 €P3 L . ff de Dolo malofolerciamlau-

dabilem ad cuendum fe ,. & fua, vel alios& t

aliena , non ad verum damnum alteri infe- kun

(4r0

rendum adhibitam, ffcuz faciumt , quiper ejuf-

anodi di[[imulationem eleferviant. dic£. $. 2. lA.

i Rc

Ug

id eftjuxca Gloffam [ub lit. F, tempori ferviunt,

5eiï'e. Huc Franciz Occiden:alis miniftriffimi

itguc

quon-

abdb o dbdb

639

4 1"1

ij

l

; quofidamac intentionaliter folüm conceptz

|

uincz univerfalis Monachie Proroparentis

N

;

:

Mazarini: principia univerfaliffima f/gula, dif-

3.2.1

Y

/imula, omuia lauda. fi ortodoxa fint, revo-

NT

cari debere ; nam quod verum eft, aliquan-

J

do licité- celatur , quia preceptum effirma-

t

tivum manifeftanda veritatis non femper ad

L

femper obligat; Tamerfi falfum fcienter ut

verum fimulare , cum diffimulatio veri fit ,

1l

h

quænaturali pracepto negativo ne mentiere,

"

quod femper & ad femper juxta naturam

uwm

praceptorum naturalium negativorum obli-

n::

gat, repugnat, per femalumfit ; confequen-

&W

ter ut praceptum politicum [mula , di[Jrmu-

d« , pfeudopoliticum non fit , itaintelligi de-

]1

bet : filoqueris, verumloquere, nonautem

rd

omne, quod ver

eft, loquere.aut fi a4-

"Wi

eerfus boflem (j

uxt

E

lud: do/ms , ap virtus qua

? modó fides data , aut Jura

in bofle vequirat

M

.belli non violentur) Jezrezezeve quis machi-

2

m

netur. Fiz. $ 3. d. L u f. Quod met. hunc vcl

áin pace, velin eà pangendá, alijsd; publicis

"

Wt'

rebusadhibuiffe, non nocuiffe , cum folum

W

-& unicum documentum, quod ut filius futs

f

j

Carolus- VIIL, addifcat, Ludovicus XI, Gal-

Ó

il'

lie Rex voluit , . fuerit: qui.vefcit tegere, nej7

j

n

cit regere t qui nefcit diffamulave , nefctt regnare.

j W

às

'anPc illum adhibere fupremis poteftatib

vVÀ

j Jn.

640

db odub

vi eminenti& folüm conceffüm effe, fed tan-

)

uam tefte D. Thoma partem prudentiz

kmfl

contra privatos movere & privatis liceresczum

p

quia Do&or Gentiumin fua Epift.ad Corzgzh,

$i

2. cap. Y2 Verf. 17.1n verbis: cuz effem affutus

M

dolo vos c&pi , hujufmodi dolum exercuifle ,

g

de fe fatetur , cum quia fimilefa dolum exer-

g

centibus Jurajuxta /.26./f de Captiv.e? pofllim.

FO

reverf. fu

ccurrunt , ac juxta f/z.8. 31.L. 7 7.f.

qxa

de Leg. 2.

fuadent ; fed de hocnon hic, fed

qmilis

ura vetant, juftitia horret ,

deilo , quemj

j

veritas profcribit , ex profeffg) agi Hispra-

tie

libads

»

(f

ml

Dolus.fub&än;ia-lis undecundá; ve-

1ont

niat, emptionem |venditionem .omni Jure

afül

nullam reddit. Prob. Cum hic circa przdi-

d

catum, cuí incentio co

rahentium alligata

RH

3j d

eft, decipiac , hictantum pretij pro hacre da-

hl

reannuit, alter pro hoc pretio rem aliam tra-

[

derepromittit; Ergo mutusinidem placitum

m

confenfus ad valorem emptionis venditio-

iCC.Cf

nisomni Jure fubftantialiter requificus deficit;

m

€EFrg O.

:

en-

Ven

1l Dolus accidentalis emptioni v

HOQ

itioni caufam dans ab altero contrahente

(fer

vel fimpliciter, vel in.dolo communicante

nl

proveniens hanc fpectato pracise Jurenatura

H

hi

äp—fo:]urc-irritamnon reddit.

1

P—rOb.,.

i

r

ma(

Éu ob

641

h

|

Ti

Prob. Emptiovenditio Jure naturz va-

lorem fuum ex confen(u reciproco dere pro

'-x

il; certo pretio,&de predio pro certáre commu-

i tando fortitur; ergo Juri precisé naturz in-

i« 'fiftendo, quotdes fimilis confenfus ponitur,

]

!

"

n

coties emptio venditioipfo Jure non irrita,

j fed validarefultat; fed fpectato Jure pracisé

"" dacura ftante doloantecedente fivé ab altero

"W

d

contrahente perfe, fivé per alium adftructo,

It d

"]

fimilis confenfus reciprocus ponituur, ned;

hic, hocipfo, quódcirca accidentaliatantüm

ts i

D

verfetur, ae circa predicatum, cui intentio

T

contrahencium alligata, uti prefupponitur,

non eft, decipiat, quó minüs muruus, fed cir-

l;

J

ca fubftanciam fit, per illum excluditur; er-

J ! gosergo. Prob. Min. folo dolo maloallec-

^ tus emens movens accidens , quod merci

?* dolo malo à contrahente fuperimpoficum

L

n

eft, co ipfo, quód per hoc unicé & tantüm

um

moveatur,rei vendende veré inexiftere, an-

p |

L.

,

du

tecedenter jam non ampliüs dubitat , fedfir-

a ',J

J

miffimé credit, ergo hic actüalem emptionis

venditionis. confenfum ponendo, modó

P.

non rem caliqualitate affectam, fed fimpli-

M

"

cier rem prafentem , ut quam hujuímodi

/ qualitatem habere jamdiu crediderat; vult

y

ergo illius confenfüs quoad fuum rettumac

vel fi accidens fimula-

;,

M

jl

enümtem abeo; qui

Ss

cum

642

cum reipsá merci inexifteret, idque ille certà

,ggaïï*

jf

fciviflet , pofitus, vel ab omni alio absQue do.

lo in hujufmodi mercem latus fuiflet, fpe-

u

cie non diftert ; ergo fi, quód pofitis parti-

yk

]fakü

bus eflentialibus cotum refultet , verum fit,

x

ficuti ex confenfu in hanc mercem absQue

dolo contractui caufam dante ab altero con-

ii

(v

trahente adftru&to, lato, emptio venditio va.

lida Jure Natura oritur, ita.& ex coníeníu

n

hujufmodi dolo lato cum abfoluté . & in fe

k

idem

f

B

pecie confcnfus fit , cadem valida re-

fultat.

n

Prob. II. omnium cohf'cnfuum ad ne-

fc

gotiahumanapan gendaadhibendorum con-

m

fenfu matrimoniali tanquam à quo omnium

&

humanarum felicitatum , ac beatitudinum

n

temporalium partium origo & ortus trahitur,

i.

nullus delicacor eft. Med, CAp. Y44 53 de Sponf-

q

C? Matri, attamen hic per dolumaccidentà-

Qn

lem dantem caufam ab altero. contrahente

I)

€xtortüs , quamvis pars innocens , fi caufas

Q

moventes fibi expreffim fignificatas falfas fo-

N

E

r€, certa fuiflec, confenfura non fuiffet: quia

confenfüshic, hoc ipfo, quodin perfonam;

m

prefentem, àquá& Jus reciprocum recepit,

m

m

Impliciter latusfit, ralis fit, qui ad conjugium:

neceflarius eft, & fi confenfus hujufmodi.

MC

u

matrimonialis fpectato Jure Natura ab invo-

Mil

lun-

i

db odbi

64

xl) 131

l

1

'juntario radicali , potentiali ; feu in poten-

j

!

dávitiaretur , curn ales circumftantig , qu&

h

fipravifzeffent, contractus celebracus non

Q

IHA W

fuiffec , frequentiffimé lateant,' omnia vel

KL,

faltem innumera matrimonia nulla forent',

du

nec quód non dolus, fed error fzpius folüm

interveniat , referc , eoquód fivé ex dolo ,

Sa

five finé dolo erretur, rationem voluntarij

Iï.

&n

|

nonvariec, juxta omnes jure tam nature ,

uàm Canonico fubüftit , & validuseft. Cap.

Q

is. 54 de Sponf. cP matrim. ergo etiam ftando

in Jure Naturz , fi & in hoc plus femper in

(e continere id, quodeftminus, verumfit,

emptionis venditionis confenfus per dolum,

"

&injuriam à comparteextortus, cuminrem

rzfencem fimplicicer latus, raucuus, ac talis,

it

qui a

d emptionemr Jure Natüra: neceffarius

eít, fic,

J

emptionem venditionem validam

.

W

conílituit, & involuntari

um potentiale feü

p

LU

inpotenti

iAhancnonvitiat. Hàc incer utrum-

&um celebratum difparitate,quód

i?

Que contra

M

,quiaà matrimonio ob injuriam etiam

primus

l

à comparteper dolum illatam,

fiquidem hu-

jus diffolutio à voluntatecontrahentium non

)

ampliüsrecedi non poteft, nego-

dependet

üum indi

flolubile conftituat , alter veró éX

ratione contrarià àdtumad libicum revocabi-

lem non quidem à comparte deceptore, quià

Dic

S& 2

644

db odb

hic malé & de Jure Naturz meritus eft , fed

"l

àdecépto innocente, fiquidem hic propter

jl

injuriam ob extorfionem confensüs per do..

lum acceptam ; cum alter contrahens de- um

ceptor fingula incommoda ex fuo dolo ?e-

n

nita, inter qua & obligatio empti venditi ex

confen(u decepti dolo extorto orta, qua nifi

füa

lm

per confenfum in diflolutionem contra&üs

auferrinon poteft , deprehenditur , àcom-

Eigal

parte auferre obligetur , obligationem parti

üd.

«t

nocenu remittendo, ab erniptione venditio-

à

ne , firefilerevelit, Jus habet, perficiat. Nec. '/

turbat: promiflio ad aliquid pre(tandum à

p

promiflore dolo caufam dante extorta nul- X

qir

la obligationem Juftitiz Jure Nature parit,

quiaille , qui dolo ad

romittendum induo-

)

i

li

tus eft, fi excali promi(fione Jure Naturz ob-

*

ligaretur , fuaobligatio voluntatem non pro-

[

miflarij,fed propriam pro menfürá immedia-

l

té haberet, & ad nutum, & proarbitrio fuo

n

obligationem extinguere , quod camen obli-

(i

gauoni juftitiz , utquz voluntatem akerius

W

(u

petentis obligare in fuum pracisé commo-

dumimmediaré & unicé pro menfurá haber,

lfl

& reus alteri ex precifo hujus beneplacito-

j

l

obligatur , repugnat , poffet ; ergo etiam

emptio venditio dolo extorta;cüm & hzc vo-

hr

, Cö'.

r

lulmat(cïm uon Lædends,.fed obligati læ(ï

!Un

quod'

L

'€

*

æmx,

M

" J]g

64*

N

u

quod injuriatus , fi velit , refilire poffit,

pro

menfura habeat, Jure Naturz nullam obliga-

i

tionem Juftirie parit. Quia, quemadmodiüm

,

0

fuprà obfcuré non nihil indicatum eft; me-

"i

minifle oportet , deceptum obligationem

WJ»

fuam refiliendo immediaté & directé fibinon

]v

AL

dimittere , fed deceptori fuo , quem fibi ob-

h

l

A;

ligacum habebat , obligationem empti ven- -

.

ditiimmediaté & directéremittere, quo ex-

"

UI

perto & deceptorem ad illatam per dolum

wlm

injuriamrecompenfandam obligationem de-

A.

cepto condonare teneri ; idcircó oblisatio-

P

nem decepti propriam voluntatem pro men-

l!-r

furà immediaté & dire&té habere, & ex emp-

TM

Av

tione venditione dolo ancecedenti celebracá

«l

j

obligationemjuftitiz nonoriri,ni, cum quz-

i

libec emptio venditio mutuo diffenfu diffol-

:

viiterum poffit , & alter ideo obligationem

empti remittat , quia ipfi obligatio vendici

condonatur , nullam emptionem venditio-

ii

nem in.confcientia obligare contendas , non

"t

"P

fubfifti. Necmirare : enimveró, tametfipro-

mifflioliberalis dolo dante caufam contractui:

]

interveniente. per ftipulanonem cclebrata

fubfiftat , quia adZie, quá interdit.r , dareze

eportere , effcax eft.. Med. $. . Infl. de Excep-

zionib. hoc.tamen à Jure pracisé Naturz illa

?

d

L nonhaber, fed per Jus Civile facultatefim-

95 $

pli-

646 |

gbo5 o $525

"

l

pliciter pro libicu proprio refiliendi Jure Na-

j

tirz conceffa promiíIori ademptàá & confti-

)

tuco, uthic volunratem füam nonimmedia-

llt)

h. )

té , fed velpromiflarij pro menfurà haberet ,

dd

vel factum judicis refpiceret , hoc ipfo quód

WC

actionem & exceptionem aquitatis caufa 4/4.

ii

8. r. I2fK, conceflerit , unà cum fuá nováfor-

gat

mà tum pet exf, med,ö?!.-ln/l. pilam efl, Tu-

ul

re Civili teobligatum effe , tura per verba 4 36.

)

Jf- de V. O. erit quidem fabtilitati Turis ob flrictus.

3

modó obtnuic ^ Nejue premit: fi quaktas

1y

dolo adornata abfuiflec ; aut. folüm fimula-

om

tam effe deceptus fciviffet , hic confenfurus

Y

nonfuiffet;; ergoper errorem confenfit: aft

bl

crror involuntarium involvit; ergó coníen-

X

fas hujufmodi involuntarium,cum quo ob-

"t

lizatio ex confenfu ftare nequit , involvit.

|

(

GoncefÉ enimimo. Anteced. diíL illius con-

Wi

fáq. ergo per errorem confenfic , id eft: res

J

prafens, quam hac qualiratéimbutarn effe ,

N

perfüafüsfuerat, volitionem füam termina-

N

vic ; 'Cdtut. Secus Ng. Confq.afterror invo-

Iul

luntariumfeu rem actualiter fivé pofitivé,fivé

[

negativ& nobn volitam involvict , quilibcc

2

Ngtur, quidam, & quidaminvoluntarium

Ü

cantüm porentionale, ac in potentià, fi con-

n

ditio extitiffet , in actum folüm reda&um ,

M

mad.

Cd;ur fubfumpt. & Ngtur confq. que

mo-

*

s

tb omh

647

it; modàm enim volitio, quzreipsánonexiftie

& fed folüm extiturafuiflet,fi hzc vel illa con-

; ditio pofita fuiffec , obligationem non po-

« nit, fedut moderni loquuntur ; ficonditio-

vl

!

extiti

f

iX

lm

j

Cct, po

E

fuiffet, quemadmodüm nolitio ,

que& rei

pfa non exiftit , fed fi hec velillacon-:

li

]

l

M

:;

,Zn'-

ditio pofiranon fuiffec , extitura fuiflet, ob-

'4

d

li.

gationem non collit , fedfi conditionon ex-

düflec, fuüftuliffec, ita etiam fi ftante dolo

!t

; antecedenti emptionem venditionem in-

d

* ivero , involuptárium potentiale , in poten-

- tià, feu fi dolus abfuiflet , aut lzfus hunc

[unii

3 commiffum fuiffe cognoviffet, five pofitive,

five negativénon volitum, quidquam verz

obligationi naturali non derogat, Neque

Nocet:fi emptio venditio ob dolumanteee-

^ dentemà comparte commiffum inita fub-

* fifteret; pars injuriata injurianti ex confen-

* fuipfo per dolum ejus & injuftitiam extorto

i

ts

! obligaretur; ergo ex injurià ipsà illatá pa

'| innocens injuriam inferenti teneretur , &

/| huic ex eadem Jus activum contra infuria-

^* tamacquireretur, quod Jus Nacurale hor-

! rét. Quia conceflo ant. dift, conf, ergo ex

'| 1njuriá 1psà illatà entitativé, & quo ad rec-

tutnfolüm tali pars innocens injuriam infe-

'| renti obligaretur, Cdtur, ex injurià forma-

gtur coníq. non enim con-

| i liter tali illatà, IN

SA4

fen-

18

"

f!',äu

i icnfus , quàte

nüs fa&um dolofüm , quod

, eum extorquet, reípicit , & injuria e(t, ob.- m

-]igatiunem in íuoíubjecto parit, fed quate-

ais

tj j

Düsad potentiam volitvam, & ad mercem,

[

quz eum terminat , refertur, ut caufa nc-

u

. ceffaria obli

qla

roducit.

gationem naturalem in iniuri.ax-tä

x&.IL Dolus accidentalis contractui

tal

emptüonis venditionis caufam dansà tertio

exiraneo neutrá parte contrahente commu-

u

nicante adítructus, ftandoin folo Jure Natu-

g

ta:

reitidem emprionem venditionemi

nullam non reddit. -

pío Jurc

p

hi

Prob.LSi hanc nullam rcddcrcr,' hoc vel

ratione involuntarij, uti Medina & Conrad.

.l

contendunt, vel ratione injurie proveniret ;

lu

n

fcdillud nequé rationeinvoluntarij, cum in-

voluntarium in potentiá modó, fi conditio

Q

extitiflet, exiftens, non exiftente conditione

ad ullum effe&dtum ponendum inefficax fit,

X

nequeratione injuriz, cum ideo juxtaipfum

|t

Molinam difj, 352. trat. 2.Tom, . dej, h .

Ü

p^g: 412 litt. E.. Confenfus per dolum &in-

2

2

juriam extortus ftando in Jure natucz nullus

Í

e

cít, quiaper illum ipfe coptrahens, compa-

rauone cujus obligatio refultare debec, con-

(

fenfum extrahir, confequenter fi alius extra-

Oon-

W

mus , Comparatione f:ujus obligatio ex c

tra-

j

649

li

"

lJ

cractu refultare non debet, confenfum dolo

)

n

ac injurià extorqueat, confenfus validus eft;

nulius enim alterius odio pregravari opor-

l

b

Ü

tet, cap. 22. de R. j. in óto.. & innocentem

H

l!,,

damnum reparare, ac pro: injurià ab: altero

illatà fatisfacere cogere; Jurenaturziniquum

eít, provenit; ergo.

T

Prob.Il. Ex errore in motivo acciden-

t

tali iavoluntarium, vi cujus emptio vendi-

n

tio invalida reddicur, Jure nature non ori-

:

tur; imó, fi ex hujufmodi errore inzquali-

a

"l

)T*

tasnon refuültet, neque obligatio aliquid pre-

tio jufto, vel füperaddendi, veldeillo detra-

.f")

hendi, eft, juxta omnes: ergo etiam fi con-

fenfus dolo tertij exxortus fit, involuntarium,

r'J:z)

vi cujus emptio venditio invalida redditur,

ii

nonoritur; Siquidem ex parte dolum patien-

N

ds errorin motivoaccidentali vere intervenit.

M

Ned; obítat.. Conventio vel gratuita ,

vel onerofa, vel alia difpofitio, cumappofi-

i t

Xà causá celebrata, fi caufa( per quam id,

Y

propter quod five prafens, five precerictum

l

hujufmodi a&tus pofitus eft, connotatur) fal-

4

fafic, ftando in Jure naturz nulla eft; ergo

E

etiam emptio venditio propter dolum acei-

[e

dentalemilli caufam dantem à tertio com-

"u

miflum inita flandoin Jure narurz nulla eít;

doloadítruc&a motivum

M

cum & illaqualitas.

"

9s j

it

[

650

z o&æ

fit, próptér quod hujufmodi contra&us in-

! LPAC

itur, confequenter illà falfáuti reverà eít,

lmqu

emptio vetiditio páriter nulla eft. Nam Ant.

äi(ïCï:

di(t. Si caufa appofitapro causá finali habea-

a&

tur, aczd principaleobjectum, quo teclu-

UC

foacualis, velhabitualisanimus conferentis

caui

non conferre fit, five fe velle, ut eà cautá

con

non exi(tente collatio nulla fit, inipfo actu

(0n

expreflerit, nec ne, cum ita hoc, vel illud

(

praftaunti, velexfecutotale quid facere, vel

ub

conferreactualisanimus difponentis princi-

qd&

paliterfit, & perfona przfens, cum qua ne-:

&Uc

gotium geritur, fuam volitionem non fim-

d

pliciter, led quatenüs hoc przítat, aut pra-

vl

ftitit, terminet, didaqué pcríona abfoluté

(

01

& feorfim fine illo fa&o fumpta extra fphz-

ol

ram volitionis füz, quia hujus animus, fi

Y

9

non pofitivé, faltem negativé appofitá cau-

l

sánonfubfiftéente non conferre eft, fit; 1d-

x

circó, quoniam acus & pactum majores

li

vireságenitis, & paci(centisanimo, & inten-

Ó

tione nonhabet, allegatà causá non exiften-

n

te in illam perfonam nihil confertur, ac ac-

«

tüs Jüre Naturz nüllus eft , Cdtur; Sicaufa

di

appofita procaufá difpofitivá tantüm habea-

T

tur; &illius pcrfonæ ; cum quä ob talem cau-

l

fam pácifcitur, przdicatum folüm acciden-

i

nitio

talelit, quüm aliud pacilcentem ab i

N

[

ejuf-

651«

L

535 o dbcb

UR

J'.

l

i

ejusdem animi

[

J

dó 'agere vulc, non fubfiftere

J

ob.quam .mo

4

t

fcirec, hocvel illud rever

à non pacifceretur ,.

ac abs-

d

atamen cum agit ; fimpliciter agit,

l

n

u& omni reftridione intentionisad illam.

li

caufam moventem paciícicur, itày ut inipla

ftente ipfa

r uj

conventione, quód falsà causá exi

conventio nulla fit,. animurm vel h

abicuali-

N

A

ter, vel a&tualiter pofitivé, vel negativé non

li

habeat, &aliud pacifcentem ,non tancüm,

uandoagete vult, hujus int

entonis vel a-

Yl

ul

Gualis, vel habitualis pofitiv

&, vel negativé

J

i l

fübfifterefciret,

Al

Ó OM

eíTz;fi caufam appofltam non

reverànon promitteret ,

verüm etiam, quan-

li

dmodümtum

dó ipfo actu pro

mittic, quema

f?ï

fitá causá celebrato,quo

exmatrimonioappo

hez lib. «. difp. 19. 9. 2

M

propterea tefte Sanc

de Matrim. Quod cau

fa adjecta falfafit, có-

nto contra-

T

quodhzc, utporead quam inte

hentisprincipaliter reftricta reg

ulariter non

&l*

pet 0Z

eft, cum error circa períonam, aut

m

nzconditionem folüm,non error qua

litatis

j

accidentalis matrimonio obítet ,

pro non

l

adjecá regulariter habeatur, Jure nature non

j

irritatur, nec dirimictur,

cum ex »ed. l, $. 8.

jl

2. L. 65. f-de Condict.in

deb. u

bi fequentia ex-

tur ,

audiuntur: Id4s6q92 quod ob caufam | d4

djuta abeo putavi ,

lig:gt

psta quod negotia mea 4

509

j

é52

&et o as

il

son ft fattum: quia donari volui, quamvvis fal-

(ia ]

0 mibi per[uaferim: repeti non po[fe, tum ex princ.

gpau

$. 31. Inff. de Leg.$.2.1,17.$, 6.1.72. deCondit,

"

€& Demenfirat. ubica, qua fequuntur, depre-

j

henduntur. /org? magt; legato falfa caufa adjee-

ral

za non nocer. falfam caufam legato mon obeffevve-

yo

viusef] : quia ratiolecandi legaio: id cftactui le-

cot

gandi, eóquódlegatum non tàm ex illà cau-

"

sà, quàm ex liberalitate legantis primó pro-

cof

ficifci credatur, zen coberer; ni fingula hec

u

figmentaeffe, & ut legatum irritetur proba-

NU

tionem caufamadje&tam principale objectum

|c

fuifle, quà factá hujufmodi legatarius doli

tul

mali exceptione modó fübmovetur. f5 $. &.

ty.l

d. 1. 72. heredi peflimé imponi, affeverare ve-

lis, patet, fit; Ant Ngtur.confeq. paritatem

& difparitatem tuiple jam enucleare pote-

üd

ris. Necmoveborfiopponas: ftando inJure

üt

Natürz confenfus hojufmodi tantüm — vo-

P

lantarij, quantum ad obligandum contra-

(.

hentem neceffarium eft, non habet; cum

u

deceptus, nifidolotertijad confentiendam

indu&us eflet, confenfurus reverà non fu-

4

iflet, erroráue voluntarium tollati

ergo:

"

fed ex Conrad, & Medinz fe&tatorib

us fo-

lummodó quzram : An hujufmodi emptio

Y

venditio ftando in - Jure Civili valeat, nec

!

uet Siprius quód f fideles eorum A(fecla

ef-

fe

eudb o gt

653.

')

!'J; fl

|

fe vclint, affirmare tenentur: nonne ideó ,

|

quia Jus Humanum in commune . bonum

Li',

contradui hujuímodi nihil impediente ,

Q

quod voluntarium defit, vim, ut validus

'

l

fit, tribuit, fed quzío! quomodà Jus Hu.

manum , ut adusaliquis, cui confenfus. &

h;

ll;

volitum deeft ,'"comr'a&us fit, & uti Medina

iM

contendit , in conícientià obliget , face-

N

re poteft, nifi, quemadmodüm. in quafi

T.

contracibus contingit, confenfum fingat?

ergone hujufmodi emptio confeníu fi&o

"s j

conftat? ergo emptionem venditionem con-

1l

]

tractum verum eíle contra expreffum tex-

tum ff». $, 2. In[i. de Obligationib.jun&. princ.

'.

J.de Obligationib, ex confenfa . abíoluce fal-

]Il

fum eft.

li

y.ll!, Emptio venditio ftantedo!o ac-

L

j

W

cidentali tàm ex parte emptoris, quàm ven-

ditoris, absque eon(enfüs reciproci injurio-

n

sà extractione, qualis cafus $. sr. 1.5 7. ff de

C. E, exiílit, inità Jure praeisé INatura nec

A

i

irrita , necirritabilis eft,

E

.Prob, lbicunj; non involuntarium

!U

acuale, nedue confenfus injurid eompartis

1

extortus, fedverus mutuus de Re&

retio

&c, exiftit, ab omni & fingulo Jure pofiti;

vo przícindendo, czteris paribus emptio

bllgs.

i—

vgndiuo pcqpf: irrita, neq.)q,ä:l reícindi

eXi«

;

654

535 o gbob

an

exiftit; fedin mea Hypothefi nequéinvolun-

n

tarium actuale, neque confenfusivjurià com-

:,'((l

151&

partisextortus, tutm quod ex utráque parte

fÍcientia exiftat, tum quod circa pradica-

UmdF

tum accidentale íolüm fit, fed verus mutuus

at

tum

dere & pretio&c, exiftit:ergo.

-&.1V.. INeqat dolus accidentalis inci-

yolt

dens íeu concomitànsà quocunque prove-

dde

niensemptionem venditionem Jure N atur

i

qont

irritam reddit.

Prob. Stante hoc hanc rem pro. hoc

settiO

pretio permutare veré confentitur, neQue

j0ip

confeníus per injatiaánà, quae juxta multos

cauía nullitatis jure Naturz. eft, extorque-

"

(

o

tur, licet ipfa determinatio pretij ante con-

i

tractum injuriosé. extrahatur, nequé hze

emptio venditio hoc certum & determina-

T

tum pretiumpro hác re exíuá tubítantià re-

quirit, quemadmodüm apud omnes con-

ul

[

if

[tat; ereo,

Prob. Ant, Parsinnocens, fit, quód

u

dolo eó, ut majus pretium zquo definiat,

t

1(//4

deducatur , attamen voluntas ejusad emen-

dum, vel vendendum non dolo allicitur,

f

10

fedíuá fponte ad hoc, vel illud'accedit, &

quantumyis, ut tantum |pretij pro ré dari

jí

X

romittatur, dolo fiat, attamen , utcontra-

» dolo non Eg;

4

a:tur', ematur, aut vendatut

1^

;

;

äæoææ

655

|

h

! diverfa quippe funt, fj i2 boc ipfo ut emeret,

jalll

circum[eriptuseft, med.princ,l.o ff.de Dola ma-

?

jo, & fi vendttor dolo fecerit , ut rem pluris

WE

enderet. princ.$. 4. l.13.f. de Actionib. empt.

( vend. Cuminpriori per ipfum contrac-

t

tum, in pofterioriveró in ipfo. contra&u,

DA

Wv

volenti enim injuria non fit, ladatur; ergo,

x. V. Nedueob dolumaccidentalemin-

|

cidentem, fcu concomitantem, fivéab:altero

contrahente per fe, fivé per alium,. five à

tertio excraneo commiffum. em

i

Pt

tioipfo Jure pofitivo irritaeft.

prio vcndij

.

!Inw

- Prob. Contra&us Jure Naturz validus

li

N

ex quo . & Jure Civili a&tio propria .datur ;

ia

"

! ipfo Jurepofitivoirritus noneft. /,s. C. de LL,

7

| fed fé quisafftrmavit , minimam e[[e bareditatem ,

i

Q ita eam ab berede emit:non eff de Dolo actio,

.....

! eum ex vendito fufficiat, princ. l9. ff. de Dal.

M

y

tial.fin.S. $. L. Xs.f. de AGE; Empt. i Vend f8

venditor dolo fecerit., ut vem pluris venderet:

j guta. de Arzificio, mentitus efl , aut de. Peculio

4 empti.eum judicio teneri, ut praffaret emptori ,

: quantoplurisferuum emiffet, [rita peculiatus fuif-.

j

fet » "vel. eo. artificioinfIructns (f camen hujuf-

4, modi decipiens yel Pretium, vel Kem ipfam

j| reftituere, & Rem, velminus Pretium re-.

|| Cipere potiüs malit, auditur. Brunnemann ad,

hA. Cod, dzf Hared. vel aci,vend, sm fin, pum. ..

-il

!

Í

E^

Nl t

646

dtam o dbdb

il

3. imó Covarruv. princ. Num. 12. C4p, 4. lib.

;-au,ïcd

3. tam.2. Fariar, Refolut, Àn. hoc omnes con-

venire afferic; quem proindé Molina, cum

g

E !

illum oxm, 2.trac£. 2 de Jur. $ Tuff, difp. 252-

yie

p£ 414: litt. B, pro contrarià fentencia alle-

xl

at, fideliter non citat; cum, quia Rem

T.

vel pretium tradendo , & Pretium, vel Rem

iterum recipiendo hujufmodi decipientem,

jprt

Jcmf

utpote qui non ad augendum pretium, fed

T

ad damnum illarumreparandum folüm prz-

gt

cisé obligatur, fi decepto ex re emptà nul:

ii

Jaalia damna orta fint; liberari, Jure Naturz

gt

certum eft; um quia à Molina 4ic. /or. al-

m

legata non ftringuno cum juxta modo dica

hre

in Jure Naturz przcise ftandoin arbitrio de-

um

ceptoris ex propofito, an, quod füpra pre-

m

cium rigorofum acceptum ett, reftituere,vel

r

illud, quod minus pretio pio datum eft, fu-

peraddere, an ipfam rem dato pretio vel re-

n

recipere , aut'pro pretio reftituere velit, fi a-

liud damnum ex fuo dolonon proveneric;

tf

n

efle, juxtaomnescertum fit; & quis JusNa-

turz hocinfavorem dolofi directéaliquid fa-

b

cereabsáue injurià, quia aliquemad plus,

UT

quàm obligaio fíua íe extendit , non

|

ii

compellere, nonfavere; fed Jusfuumtribue.

re eft, reprehendec? cum, fit, quod decep-

fff

:

l:

Qus, qui veré confenfit; nec privilegio

quo-

&

lam

'

d)

i

657

Gb dbdb

»

dara Jurispofitivi municuseft, non confen-

dente decipiente utroQue Jure ab emprione

N

iV

tecedere recté non poífit, attamen decepro-

0.5'1,

rem invito decepto ab emptione rceíilice

h

xofíe non fubfiftat, 5 vel enim decipiens ,

hi

lu

l

pofteaquàm deceptus a&ione empti vendi-

E

ti egit, vel antequàm , à contradtu refilit?

Ms

E

fi prius , quia ad alterutrum ob obligatio-

n

nem bicipitem faltém virtute egit, invitusra-

À.j

tionabiliter efle non poteft; fi pofterius ,

UH

contractüs refolutio , an videlicet damnum

x

"h

injurià illatum condonare velit, necne,

à

l-ï

l

voluntate decepti adhuc pendet , & fi hic

"

illud condonat, decipiensutique contractui

ftaredebet,fin minus, quia, qui finem vult,

um

|

y c(

& media velle debet , hocipíoin refolutio-

«

nem in eventum eonfentire debet ) $. 4./.15.

MW tl['

ff. de A. empt. G- vend. ergo.

"

&. VI. Dolus accidenta

lis ab utroque

contrahente alteri reciprocé adftru&tus emp-

-?1

T'

(h

tionem venditionem ipfo Jure pofitivo irri-

tàm reddit.

1

Prob, 5i dua 4olo.malo fecerint ,invicem

v

vS )

de dolo non agent, l..36. ff de Dol, mal, C& neu-

zrí eorum . Prator [uccurrere - debebit y abutrád,

ni

AC

parte dolo compeujanda. Fia. $. 3. l, ult; ff. de Ea

1

per quem fact. eic. . quid;fiquidem sibulacium

.vy,)ql?O-.

fuic : dalp inter utza'ïïtzqgiäpurgam.gapnggjqää?:

t

-

658

&tb o gtem

m

ei

£F judicio , NB.. quod ex bond fide defcendit ,

r

m

dolo ex ttráque parte veniente ,

AYe 402 CconcE-

i.

dente. Fin. $. final, l. 57. ff-de Contrab. empt,

jà

N

alterius circumrventio alij som prabez actionem,

wri

[.49 f.deR.J. Labeo: quque im eádem o-

mu(n

inioge efl. ait enim. iniquume[fe , communen

malitiam petitori quidem premio effe , ei verà ,

ul

n;, /

cum quo ageretur , pena e[fe , cumlonge equum

d

$ .exeo, quod per]ïa'ä' geflum efl , actovem

gibil confequi. $.A3. l, 4 ff. de Dol.mal cf met,

ition

& ut eá lege , quam ambo contempferunt , neu-

ter vindicétur.fini [.39. ff. folut. matrim,. Mar-

umb

alan

cellus enim ait : adver[us doli exceptionem, mon

dari veplicationem doli. Princ.d, $. 13. l, 4. ff

de Dol mal. e set, ubiper lyexcetttonem ex-

um

ceprio noi propria Juris, five actionis de-

ülfio, feddum ob z. $. 6. 1. 72. ff d? Cond.

3; u

wi

Cä*'dfmün//lïdt. Ob 66 IQ ä' 4" d* /' 4—0 jlþnäl[O '6- un.

Ln

Li3. L 14.. ff. de Cond,indeb. & fín.$. V1 «. ff.

tlj

de cAutf. tut, obl 354. ff-deR. J. dum fiex-

(

ceptio ibidem proprié fumeretur , ac perfe-

Y

cutio , quà actor experitur , legirima foret ;

n

cum toties 4//4 allegatione opus fic , adjuvandi

[nr

átforis gratiá , ac ipfi replicatio permitti de-

ii

beat, quotieseveziz ,ut exceptio , que primzï 4-

cie jufla videtur, tamen 1nique (quod hic, fi-

T0

quidcm reusex fuo delicto proemium repor-

1

Caret, accideret) soreat , princ, Infh, de Except.

C1-

J

f.

M

zuNo. zX

619

G ON O ES

t

CADOAOS

5?*7,;. eidem & replicatio concedi neceflarió debe-

h

!

.I

i

j

|

, ret , impropria intentionis feu fadi, fivein-

, ficiatio intelligi debei; Exgo. Utcontrahen-

!^ tesà dolo committendo eó magis abfterrean-

"À tur, . Nec princ. l. 10. f de Compen[arion. quia

la facium legitime retratiari nom debet , licez cafus

V, poffea eveniat , à quo non potuit inchoart, cap.

j 73. de R. J. im 6te. ullo modo nocere po-

»/; telt.

)

g. VII. Dólusaccidentalis emptioni ven-

Safg?m

ditioni caufam dans à tertio extraneo inícijs

!

n

| partibus adítructus, hanc ipfo Jure pofitivo

n

nullam non reddit. Fiz.4, 2. ff de Proxenez,

;7

| juntt. l. 3. Cod. de Dal.mat, .

. Prob. SZ miner annis victnti (,'Mfizg:, confr-

*;k

E

-

lio fervi eircum[criptus, eum veudiau cum pecu-

[

lio , emptorque eum manumifit , dandam in ma-

/

numi[[um de Dolo acfionem. Hoc euim fic accipi-

[

mus: carere dalo emptovem e?c.. Med. l. T. ff. de

j

Dolo zal. qux manumiffio, fi emptio ven-

: ditio ftante dolo accidencali caufam dante 4

y9g

tertio commiflo inira , ipfo Jurepofitivo ir-

5

rita foret , cüm quis circa rem non fuam &

|

Jurepofitivo perfedté difponere non pofht.

SJ

J

Arata l1. Cod, Mand, ipfo Jure nulla effec;

ergo. Sed

4

uid dedolo emptioni venditioni cau-

W

vt

"

fam d ante ab

altero contrahente commitlo

1en-

:

e

TF 2

660

*

db5 o db

í

fentendum fit, diverfi divers& fendiunr, //

Alij eandetn ipfo Jure pófitivo irritam /'

volunt , fequentibus motivis innixi: //ezz re: ^

latum eff 4ápud Labeonem ,. fi. minor ciréum i

Jecriptus fociezatem cojerit , vel etiam donatiogig i

causá , nullam effe focietatem ,. mecinter inajores VY

quidemt € ideo ce(fare partes Pratorissidem cf q'i

Ofilius refpondit : fatis enimn ipfo Jure munitus 3*

eff.. S.1 L. 16. ff de Mrnorib. ergo etiam, cüm; 1

quemadmodüm donationis causá focietas i*

coita péf cextum hunc & $. 2, /.5./f£; p?éfotio Q

s

$. 24. L. 32, ff. de donation, inter vir: & uxor,

nulla eft, ita & emptio venditio doriatiois

.'"0 [01

causáconcadanullafit. 438 /f.4e C, E. cüim,

n

m

ficuti focietas contractus confenfualis, bona

fidei, onerofus acbilateralis perfe eft ,' ita &

Ug

emptio venditio,cum textus allegatus, fïqüi;

qim

lt

dem, quia, quod dolus in contractum in-

cidens hunc non infirmet, dubiocaret , JC-

üm.

tum rei cerceimprobandz Authoricatem Ea-

n

beonis obteridere voluifTe credibile noi eft,

m

tanquamfi nimiüm probaret , reijci non pof-

v'xbwj

fic ; f1 minor , veletiam major circumfcriptus

]ac

fervátis fervandis emptionem vendidonem

iniverit, em

um

vo nulla eft.

pto venditio ipío ]urþ p'oüti-

:';rcn

[/

Aft advería caftra fequentium quidam

L]

)j

uent

.

U&q

tclum 'hOc,cmz'üüm inftando retorq

LÀ

quem-

t

dbeb o db

66I

;

| L

Hl

l

uemadmodüm in exiendo , có: vendende ,matau-

1

l

valiter conce[fum eff , quod pluris fft , minoris e-

j

"

mere , quod minora [it , pluris vendere, & ita

hh.

imvicem fe circum[cribere cc, S, ult. L.22. ff. lo-

l !

cat.condact, ergoin emptione venditioneille,

Mp

qui rem , qua minoris eft , pluris emit, &

377

ug pluris eft , minoris vendidit ,. circum-

l]7

(cripcus dicitur;ergo & ille, qui plusrei, qu.'::lm

m

alter operarum , aut plus operarum , quam

4

alter rei equalis lucri gratià conferre promi-

uf

fit, quia 4t in locationtbus quoque , &* conduc-

i

tiopibus Jurts efl..— Finis dict.S. ult, l, 22, ff. l-

n

rat, condudl, in focietate circumfcriptus dici-

(V

H,W(

tur ; ergo,fi verba 4.8. z. /. 16. proutjacent,

" 'æ

ftri&é fumenda , & de dolo accidentali in-

zi

telligenda fint , de dolo incidend pouüs,

i

m

uàm caufam dante intelligi debent , & quia

$. 4lleg. de dolo incidenti loqui , atqué JC-

" C

tum Llp. rei certe improbande Audorita-

n

tem Labeonis obcendere voluiffe, jam non

horl

w

rancüm credibile , fed & certum eft , cclum

vibratum refiliendo ipfos arcu emittentes

ledit.

U

uidam d. $. 1. [ 16. ff. de Min, obícu-

L

J

rum 4d $.3. L 57. ff. de C. E. clarum re-

ferentes , & illum perhunc , quód videlicet

dici.S. 1. dedolo quidemaccidenrali, fcd ex

j

utradue parte ftante loquatur , acque ficuti

u

hic emptionem venditionem juxta 4. $. 5. l.

at

$T.

^

DA

ÀN

f

/

ó

s.

a2

g/t::',:l': E LU

CM h-

MV

d

1

-

!/ »

Er d

:

jta & fbcictaccmjuxä d $d. t xc:'jf Vi'gvi

ii

J

uris pofirivi annullet , interpretantes & ex-

j

'

j

Z

icantes illud declinanc.

[

rl

U

mfx*;w

Quidam hujusteliimpetum abAntacho- "o

niftisimpreffum , qui absque hoc remiffior t

cít, abfümentes, illud , uc fe contra alios & j

(

uft

Jure fcripto defendere poffint, dum Alleg, $,

20, Jj

r. L16. decAMinorib.hac ratione convidti: quia

ji d

]Ctus fcribendo : £ misor circumferiptus focie-

*

quem

tátem cojerit , vel etiam domationis causá , nul

( $:

|

[asm effe [ocietaten, mec inter majares quidem chc.

grnpml

reipsà dicit; quemadmodüm , fi minor, vel

iU

etiam major alteri res fuas, vel fructus inde

ml

obvenientes communicare tantüm promit-

d i

tat,, alter veró neque res; nedue Operas, ne-

fl

que aliud quidquam lucri communis gratiá

m

in commune conferre promittat , focietas

ur

non eft, cumconfenfusad focietatem omni

lY

Jure requifitus defit, itapariter, fi minor cir-

n

cumfcriptus fociecatem cojerit , focieras nul-

dle.

lae(t, quum confenfus ad focietatem validam

.

*

omni Jure requifitus, quod nifi de dolo fub-

àk

ftantiali rcClé verificari poteft, defit, de do-

/. |/

lo fabftantiali intelligunt, ne, quia priornul-

QUi

lo Jure , pofterior vero Jüre Naturz fubfiftir,

Qat

abfoluta paritas focieratem donationis gratiá

sl

jnter & focietatem doli mali ínitam peífime

vil

fiat; lubcn;cs,,fufcipi,unce

II.

(ESEO O c"ïvüä

;

TL Societas, [idola malo aut fraudamndicau-

N

sá coita frt , ipfo Ture nullius momentieft, $. s. L.

U

3: ff. pro[ecto. Ergo. Sed. hoc fundamentum

tam firmum non eft, quin ab adverfarijstitu-

u

bans fieri non poffit ; ceorum enimaliqui fo-

LT

h &]h

cietatem dolo malo in ordine ad. tertium ,

fca fraudandi , & fceleris causá, ac eoani-

du

mo, ut occafioneilliusalij fraudarentur, coi-

NI]W

W

tam, atqué adeó fine improbo contractam ,

'tm"n

uemadmoduüm 7ei turpis aullum mandatum

J n

ff- Mand. flagittofe vei

LU lf

eff.. $. 3. l. 6. $. 6. bxx

emptio ullas vires non babet. $.2..L.35.

ff de C.E.

MT

& univerfim pacfa , que contra leges , conflitu-

tionesque , vel contra bonos mores fiunt , nullam

im: babere , indubitati Turis eff...[. 6. Cod. de

T d

Paciis, ipfo Jurenullius momenti effe 4,$.3.

1

folümaffirmari , necparticulam asz, ibidem

J

disjunctivam , aliàs ipfi vel immediaté com-

21

ma vel mediante dolo malo alia particula dis-

junctiva precedere deberet, (ed explicativam

llïl

effe, atqué idemac /eu, frv2: fonareconten-

dunt ; moti : refolutio, Z. $3. L. 3. obfcuri

àlegealiquá, aut Jureclaro defumi debec;in

l. veró 57. ff. pro foc,. pofteaquàm legibus ,

"

quid ftante focietate conferri debeat, an ex

Y

Yi

malcficijs quacfita , quid fi collata fuerint, cu-

i

jus lucrum fit , ániterum ea pro libitu recipi

u

pofinc , an , fi conventus focius delinguens

FCrk

Tt 4

1

664

rem unà cum poená auferre poflit; &'quzm.l )d

do, an, fi infciente focio in focietatisratio-

fuufn'

ycn

nem hzc contuleric , an fciente , an manen.|i

[v

j (

tc, an diflolutá focietate, in anterioribus qua- !

cuor legibusfatisexplanatum eft, zec prater-

& «

mittendum effé , Pomponius ait : dta demum

Po(ï

tus|

boc effe verum ,. fi henefe eh licita rei focietas

cotta (it y. caterum ff maleficg focietas coita [it,

elle

2

Fa Àu

n6

[0)?)!.

ln e[fe focietatem e?c. gmemlz'ter

IDv

entin traditur , verum inboneffarum nullam e[fe

j -

faciet atem , exauditu

?

confequenter , ne ,

adi

cum focietas ftante dolo dante caufam coita,

u

cateris paribus honefte & licita rci fit, atta-

eli

men;quia juxta 4.8.3. hzc ipfo Jure nulla ef-

te

iU

fec , & reliqua inferenda fuà fponté corruc-

17

rent, eadem , quaex/.53.54.55. 6 56.fff.

pro focio in hac inferri deberent , inferri non

Át

poflent , ille, fi honeftz & licite rei focieras

Pïlt

coitafit , obünere ;fimpliciterfalfum fit, par-

n

ticula au£ in 2, $. 3. non disjundliva , fed ex-

M w

plicativa effe.poceft.

n

Czteri , quod particula aszin 4. $. 3l. 3.

u

disjunctiva, & refpeétualterutriuscontrahen-

uum intelligendafit;admittentes,focieratem

dolo dantecaufam initam 3 nonqu*idcm quo-

&

ad fubftantiam , quafi ex eádem 'contractá

TV

nullum plané Jus acquireretur , ac nec ulla

obligatio confürgeret , fed, eóquód decep-

L

tori

f

&t odb

665

ï'g;

)!

sori ex hujufaodi focietate nuüllum Jus fir-

Gdj

mum,ftabile , & efficax acquiratur , decepto-

ué nulla obligatio ponderofa , ac gravis ,

d

auà dolofus mediante Pratore. pracipiente

d

T

& cogente promiflum fimpliciter obtinere

offit , imponatur, fed eojubente,fi decep»

h-

wspromifï'o ftare nolic , & (ocietatemnullam

'T

TM

efle velit, medianteipfiuscontractus reíciílio-

hh

ne debité fa&à , & Jus fuum amittere etiam

n

invitus Cogatur ,

quoad ieflicaciam & .ex-

30'3' r

adionem , quema

dmodüm J. 22. ff.. Quod

T

met, cauf. quidquid ob hanc eaufam faàum

e(t, nullius momenti efle dicitur., ipfo Ju-

re Civili nullius momenti effe ibidem infi-

N

nuari refpondent , corroborati : .44ia (ides

j

pona (intellige ipfum judicium bonz fidei.

[:01

n geäis,

quamvis , qui

Argto 1.7. ff. de negotif.

)

-priori cxplica,-tiom iní

iitunt,

ly bona fides eà

ficatione , inqua limpp. Dioclet. &

A

an figni

"

.Maximian Z 4.. C.

de 0.* A. dum bonam fídem

ip contraciibus ( cam

bonz fidei, quàm ftric-

accipiunt,

N

ti Juris )cozfiderari equum ef; ajunt,

elicetanimiin co

ntrahen-

a

l

pro finceritate vid

omnem fraudem , dolum,

nl

do, quatenüshzc

*& calliditatem exe

ludit, quem infenfum &

Iu

j

i

ab allegatoribus ipfis , quiailla biceps, & u-

h

.miverfalis ratio efTe debet; accipitur, fumant)

M

contraria eff feaudi &* dalo. Fin. d, $. 340 3. ff-

(

l

Tt;

pre

AO 9-

é66

äy'o

CAOSCÁO

|

prefocia s fed eatenüsquatenüs ex tali conz

, :q]PfO

trácu deceptus effieaciter irre(cindibiliter

| )'Cü':

-obligatur, & deceptori Jusirrevocabilequa-

g

ritur, illi contraria folüm eft , nonitem ,fi

od

lioc illi, qui fraudem non commifit, tan-

.

«

tümquzratur ; ergo.

C&ïc) 3

"HI. Etquidemfolidiffime: //;inoran-

rat

nis viginti quinque confilio fervi circumferiptus ,

|ren

f

eum - vendidit cum peculio , cmpt-arquä eum ma-

bilo

pumifit . dandam 1n manunil]ums de Dolo aclio-

idom

sem. Hoc enim fic accipimusy carere dolo emp-

dant

^

Vorem yut ex emptoteneri non po[ftt , aut. nullam

qntef

eje venditionem , fi in bac ipfa, ut venderet ,

d

eireumfeviptuseft. med.1.7. ff. de Dol.mal. fed

TIUPE

diveriimodé : Alijin verbis finalibusrecita-

ij*

ti textus omnem fuam vim collocantes fie

$,U

argumentantur.: omnis venditio , ubi ven-

d

ditor inhoc ipfo, ut venderet, circumícrip-

d

tuseft, venditiodolo caufam danteinita eíl;

tmpw

led omnis venditio, ubi venditorin hocipfo,

qon

ut venderet , circumfícriptus eft , ipfo Jure

pofitivo nulla eft. Z, zex: ergo. Sed his ex

Efn]

d

parte advería in(tantia fequens

Áir

( - --- Nec emm.lex equior ulla eft ,

ricsf

quáam . nects artifices arte perire [uá.)

(b

D7

opponitur: Hoc epim frc aceipimus, careve dolo

Ó,

Bul

E gmytoremf utex empto teneri wom. po[fits exg

Til

f

nX

:»

d

—

3,*-3

*e g

667

IY

[7 cmpcor' dolo non careat, ex em'pt'o"t'äncfï

j

li

oteít; nam ob quam qualitatem abfeüterà

ld.tx'.l*.'

alicui poffe negaiur, eádem exiftente hóc

lt

concedi debet; ergo: ergo. Necfi allegata

verba de dolo incidente intelligenda folüm

Ua

effe, refpondeatur, fubterfugitur, fiquidem,

1

praterquàm, quód texui; quemadmodüm

legentiapparebit, in contexcu loquenti ver-

'M"n h

"n

baíollim antecedentia, &fubfequentia, non

Blwl

idcm allegasa intermedia de dolo caufam

TU

danteintelligendaefle dicendo, maxima vis

inferatur, eadem, eó, uc re ipsà verum non

W

ádfignificent , corquentur; quia, quód mi-

UW

VM

bl

nor, quando confilio manurniífi dum fervi

y

utvenderet circumfcriptus , ab emptore ve-

ró, ut minoris venderet, tantüm perfuafus

/

,

eft, a&tionem doli contra Manumiffum non

MM

n !

habeat, verum non eft; Equidem, cum ab

P,

L

b

émptorcid tantüm, quanti hic minoris emit,

confequi poffit. $, 4. ? 5. /. 15. ff. de Adt,

(

j"

y

Empt.c Vend. quanü fuá (errum non vendi-

p

difie intereft, adtione doli contra Manumif-

füm perfequetur; cui non tantüm todies, quo-

tiesquafi res alto mado ei, ad qu

em eares pertinet,

^

félva non effe non poteft. princ.cit. [.

7. [f. 4 Do-

"n

lo malo. fa. $. um. 1 7. ff. de1nteg vefiitut. ve-

rüm etiam, fi velleso fivà adversü

m dolo-

J

jl

fumipfum, five alium alia adio;

qu«& inanis

FEN

cít,

668

j

et, & pronullà habetur. /. 6. ff esdem. com:

tat, vel res nedsab co , adversüs quem do-

g

iï::

!

))

qw

*

queritur, neque ab alio , ficuti hicillesa a-

licer fervari pollir. fzis A. 5. f-. eod. c? argto, $,

jj

mpdk

g£. l, A. avgto, L.2 3. Cf 4- f-eod. locus eft. przz-

tereunt, quod, quo Jure verba recitad. tex-

N

tüs priora dolum dantem caufam, media ve-

noti

Rn

ró ut incidentem importent, trahantur, co-

dem, ut illa dolum incidentem, hzc, ut do-

(ublt

lum dantem caufam fi

tur,

gniflccnr,compciii pof-

fint.

jd

. Alij textum integrum allegatum prd

obti

fundamento habentes fic difcurrunt: in Z, /. 7.

(o]i

fi minor in hoc ipfo, ut venderet, circum-

u

tioti

fcriptus fit, venditio nulla dicitur, nedue fi

ob particulam alternativam auzibidem pofi-

fioff

tamcum Bechmanno ad ez. /.7. z. 14.ibidem

Qonc

vendicionem non fimpliciter, nonabfoluté,

gOIU

fed comparativé ex parte decepti, fihic actio-

qict

nem quandi minoris intentare nolit, & hanc

"

nullam efle velit, nullam dici, fecüs valere

u

refpondeatur, vislegis declinatur; quia, fi il-

hs

la fimpliciterirrita non foret, deceptus actio-

nem exipío contradtu, fi huic infiftere vellet,

A

haberet: Achanc. non habet, cum inZ. 4,7,

i

adione doli, cui ita demum, fi remedium

l0n

aliud, quo deceptusfibi confulat, reliquum

bt

4-

hi

1101:1',692.,' Jfocus eft,6. z. ] 7. ff.de In i;?teg. $.

L

3

665

!

db o hs

Ü

"

u

l. x princ.d.l.7.L9.ff. && L. 2. C. deDolo male

juvare dicatur, Sed ned; hoc tanti ponderis

o

l r."l

cít, quin à contrariz fententig fectatoribus

tolli non poffit: pofio enim, quód hujuf.

h

L

h

modi venditio ipfo Jure irritafit , ned; ex eà-

umk

dem, filasus illi infiftere vellec, aQio detur:

m

-MZ

nonne jam fingula in eodem ftatu perma-

!

IN

nent, &idem, acfi nihil a&um fit, étt; ned;

n.:'ï N

"h

fubfequente traditione Dominium transfei-

M wy,ï

tur, nedue tnánumiffione libertas datur , ad

quid ergo . 7, a&ionem ad indemnitatem

d

obtinendam ei modó concedit,cum illam ip-

L

4

foTute jam confequi poffit. arg£o. 4 3. €. 5i

adv. libert, ? & eftó quandod; ratione tradi-

ul

tionis damnum aliquod innocens paflus fit,

nonne aliud remedium , rei fcilicet vindica-

j

tionem , quo fibi con(ulat, ipfi fupereft, er-

^

orurfus & quidem juxta ipforumet contra-

dicentiuni f&áperiüsallegata actio doli, utpo-

tequa tantüm , cum alia nulla competit , caus

cognitá permittitur, l, 2, C.de Dol. mal. locum

«t

habere nequit,

Dicunt pofzge. Nam hujufmodi leíurh

A&ione doli ' adjuvari i2 fíz. med. d. L. dici

"

negant, quia plures cafus; qui fecernendi,

non confundeadi funt, iz Z, /, decifos cre-

il

j

dunt, & quidemjuxta quosdam tres, quo-

j

"7

ac-

rum primus deEmptore doliinício,Con:ir

(u

* as

676

CADEXD O.

db

tu executoui. inandato & .Manumimo—ne .

| j d

fubíecuta;cft, && &ionem doli adveríus de-

,

eeptorem manumiflum locum haberereáé

k tb

dicitur; cum Minoráfervo per fa&um ,quo

FT.

libertatem meruit, ex quo hic conveniripo-

;

teft, ]. 3. C. 4 ferus ex fuo faéio, chc.ijutia.

tus fit; hzc injuriaautem non actione emp-

i

ti venditi, quia adveríus illum tanquam tet-

ert;

tium decipientem, non contrahentem adio

usta!

ex contradu defcendens competerenon po-

« em|

teít, non alià non famosá, quia hzc ut ea-

n

j

dem minori confulatut, eontra hujufmodi

upt,

tertium decipientem in Jure noftro inveni-

mitto

bilis non e(t, reparari poteft; nec eft, «ur

ditoti

follá

contralientes propter alterius. delitum re-

torem

fciffionem contractüs pati debeant, imó fi

us

hanc pati Jam etiam velleat,quoniam adver/us

nl

libertatem minori à Pratore [ubrueniri impo[fibile

aol

eft. $ .6.1 9. [f. de Minorib. ffn, d. l. 7. e$ 10t. tit.

i

C. fi adverj. tbert. non potlen confequenter

jtar.

miuoris indempitatià Manumiffo fcilicet fartiea-

)

d& , quatenüs juris vatio permittit , aciioue doli

ml

confuli debet, L. 2« C. fiaaver[. libert, Alcer de

Commi

emptore doli conício, contractu pariter im-

locc

pleto, & libertate rité fecutá. tacité faltem

(uoc

ormatus eít, & actionem non doli, utpote

^tdu

remedium ultumum, fed venditi, ut vendi-

in-

n

tor indemnisfervetur, contra emptorem

fti

f«ïnirm

671

T

dbeb o db

i

j

ftitui poffe infertur , quia hic quanti vendito-

R

ris venditum , ac Manumiflum fervum non

HPp

d

L]

fuifle intereft, omnia videlicet detrimenta,

Vn mwm

ua ex venditione hujufmodi venditori or-,

ta funt, quzd; ex indé venditor traxit, re-,

v*&w

LU k*

parate,argto fín. , 1, L. 48. ff. de Minorib, med,

]. 13. ff. de Acf. Empt. non contra&um refcin-

Aäm

i

"

i

M

dere , libertatem datamrevocare, hzec enim

d

juxta jam di&a revocabilis ampliàs non eft,

ex empto tenetur.argfo sed. 1. 7. ff. de Dol.

d

m

mal, Tertius de emptore pariter doli parti-

L

eipe, contra&unondum impleto, & manu-

i

miffione nondum fecntá procedit, & ven-

,

LUA

n

ditoriactio.ex ipfo contra&u adveríus emp-

torem dolipartcipemad diffolutionem con-

L

tradüs conceditur, quà inflitutà contractus

p

reicinditur, & vendicio retró nulla eft, de

aM

quo illud: auz- nullam effe venditionem, fé. ín

!

boc ipfo , ut uenderet , circumferiptus eff , esau.

"

ditur.

"m

i

'Juxta Alios duos, quorum alter deDoio

j

incidente ab ipfo : Manumiffo . tum. fervo

"

commiífo, contra quem fi emptor. dolo

l'w

hoccareat,itaut ex emptotencrinon poffit,'

acio doli adid , quod jufto pretio deeft fup-

d

plendum conceditur, argto. $. 44 L. x. princ. l.

)

7.6 9. fs l.2. C, de Delmal. S.un. [. penul. ff.

j

e A.

fie In integ.re[lit, $. 4. & s. & 13 ff- d

Em;zi.'

672

ebib octes

Empt, & Vebd. Alcer.de dolo dafite. cau-

'MM

]yo l. (

fíam, quem hujufmódi emptor admifit, cu-

jusemptio non tàm ratione doli ,:quàm a*

j lt

tionelibertatigs danda , utpotecontraquaam;

gl

ób jura modó fupra állegata deceptus refti-,

m cïil

tui non poteít, null

äc&, loquitur ; Íc offe.

ginet

runt,

fignet

IV, Male fidei ériptio irrita eff. m&d. Á 1.

mak

C. de Refcind. Fend. atquis ergo. Sed nec

"?

Qu I

hoc illis, qui coritrariz fententiz funt , prz-

nfOrO

terquàm, quódfupra de metuhuic cextui fa«

joncl

tisfa&um fit, noéet; velenim /y.mále fídei €à

yuva

in fignificatione , quà7i/ 6. lib,2./7. accipitur;

o art

as L. $2.ff. de C. E. aperté refragatur,

Vi

velin eà, ut dolum,fraudem & calliditatem

g.

involvat, & tota a//»z./. 1. utpote in quánul-

sinfir

la mentio doli , calliditatis ac fraudis fit, re-

u

clamat, velin €à, ut emptionem cum detri-

v

mento venditoris initam impertet, e2 702 ££.

«

C. de R.F. inquo Dominium tali Venditio-

(Qrur)

ne transferri, & $.4.4, ó. de Minorib. .3, £.

nf

22. [f. locát, cond,. i quibusid Jure permitti

Qept

afleritut , infurgit, cobfequenter , ut cítatus

Wt

textus ftringat, alia fignifieatio excogitan-

da eft, qux tameri neuciquam movebit. :

Wf?g

V. Dolovel métu( aegotio:videlicet ali-

TM

quo) adbibito, aclio quidem nafcitur , [i fubdita

lil

fi

qui:

jigulatio]it. I« C« de-Jantilib. flpulat. E

em

M 3071

ll

B515 o ab

673

^

l

dem fobrilitati Turis obflrictus eff. med,1.36. ff.

N

T

deF., 0. ergo: ergo, Sedàed; hoc fundamen-

to fententiz contrariz defeníores ad c

a

api-

s

endam fugam ad

iguntur: quia citatus textus,

I

üti exinfcriprione ipfius tituli patet, non u-

niverfaliter de omni negotio, fed depromif-

LT

fione dolo quidem caufam dante, verbis ta-

M Wv

menfolennibus,& ftipulationi proprijs initá,

quz in reo promiffore obligationemtantüm

It

u

inforo Civili ad agendum efficacem( quára-

tionehic fübtilitati Juris obftri&tus dicitur; e-

"t

f'í

nimveró fi hujus generis promiffio do-

lj

E

lo extorta, verbis veró folennibus concepra

nonfit, actio nulla& de Jure Nature, ne ob-

QW

wltf'

ligatio Juftitie voluntatem propriam pro

menfuürahabeat, & de JureCivili, quia & ob-

$^

ligationi verz exnudo pacto promiflorio or-

j

tz,visactionem ad agenduminforo civili effi-

"

cacem producendia Jure Civili adempta eft,

j

oritur) eftó ad 'perfequendum promiífum

.

inefficacem, utpotequa per doli mali ex-

j

ceptionem fübmoveri, & poteft, & deber ;

$

parit, & producit, loquitur.

W

VI. 4dit Prator fimpliciter: paézaconventas

W

que neque dolo malo , nequé adverfus Leges , Ple-

405

biscita , Senatusconfulta ,. edita Principum ,

i

nequà quofraus , cui eorum fíat , fat?a erunt , fer-

m

L

ITEO'

Vabo, $, 7. f. 7I. Jf de I?aflï. ergo,quemad

um

674

4

ij

düm paéta contra partem Juris Civilis Roma-

MM

niinita nonfervat, ira & pacta dolo malo ce-

"

f

lebrata; aft pacta priora, quia funt ipfo Jure

À

l.

nulla non fervat ; ergo & pofteriora; ergo,

qux

Sed nechochucusó; contrarià;ac adversáviá

cotf

ingreffos, ut hác canquám. Regià impofte-

furg

rum incedant, movet; quia , eftó Pretor,

fe pacta, quz non dolo malo, non contra

"

bonosmores, non contra partes Juris Civilis

!c&(

inita funt, fe fervaturum fimpliciter ajat, at-

a

tamen hac ipfa (fe abfoluté fimili ac eodem

plané modo fervaturum non ait, quoniam

sf

dam nuda, quzdam le-

ille;, cum horum qu&

utb

gitima, quadam in continenti adjecta fint,

[

cadem . vel exceptionem. fjs, $. 4.. 1. 7. ff- de

ibit

Padf. vel condictionem ex lege.7or.tir, ff. c$: C.

"Wt

de Cond. ex leg. vel aCtionemex ipfis contrac-

ORU

tibus, quibus ex continenti fubfecutafunt 6.

n

ff princ. $. 51 7. l. 13. C. de Pact. dando.fervat;

confequenterPratoré pacta dolo malo & con-

n

tfa Jus inita fimpliciter zquali modo fervare

t

non velle , fed hzc, utpote contra Jura in-

f0.

tentata tanquàm irrita, illa veró non tertium

W

fraudandi causáà celebrata, conditionaté, fi

J

at

deceptus hoc intendat, tueri nolle credi de-

EUH

bet, quod exverbis cum $, 9, &$. u. &. ARA

NI

f de PCf dolo smalo ait Prator pactum fe non ferva-

Ti

iruum féve autem ab . initio dole malo. pc-

Íum

M

675

&

Gdb o GOCD

4

!

i, um facium eff , five poft patfum delo malo

4MAL

t

3

aliquid factum eft , nocebit exceptio

gop-

zer bac verba: neá, fíat, cum L. 10. C, de Ex-

cepr. ubi pa&tum dolo initum exceptionem

quidem parere, ita tamen ut replicatio, quà

n

commentum fraudis repellitur, ulterius con-

!

u

furgat, dicitur, fatis c'olligitur..

VII. Dolus bonz fidei contrarius eft ,

fed contraria fimul & íemel eidem fub-

ecto inexiftere non poflunt juxta audi-

ia in Philofophià ; ergo eidem emptio-

n

venditioni bona fides & dolus in-

u

exiftere non poflunt ; fed hic eam expellit;

]

,1

"M

aftbonafides proprietas quzdam emptionis

"d

venditioniseft, cum efle bonz fideiex ipfius

m

fübítantià fluat; ergo. ftante dolo caufam

i

dante proprietas quzdam emptionis vendi-

donisabeft ,atqui proprietate, ut qua ex et-

fentià neceffarió fluic, abfente, & fubftanti-

am abeffe neceflé eft; ergo: ergo. Sed qui

al

contrarix fententie nomen dederunt, tàm

:

hebetes & vecortes nonfunt, ut hocadftruc-

|

to Straragemate vel pociüs Sophifmatefe ca-

J

pi permittant. vel enim bona fidespro fince-

titateanimi im contrahendo quatenüs hzc

"

omnem fraudem, dolum ac calliditatem ex-

l

cludit, five pro animo fincero & ab omni

i

fraude immuni, quemadmodüm 4 4. C. 4e

H

Q,C- A, Quo inferfa eriam de eà, dum do-

J

Uu 4

lum

676

dab o deb

lum bone fidei contrarium effe dicimus, lo. j//

quimur, fumitur, atduehac& fallacia, calli- g&us

ditas, ac frauscirca idem fimul & femel ver- jjie

fari nequeunt, fedalterutrà exiftente, alte- pbà

ram neceffarió abeffe oportet, fibi diredé jf

contraria funt, in emptione venditione ed-j ».

am alia aliam neceffarió expellic, & invicem py

circaidemfocias effe impollibile eft; aít hac yili

non tantüm de dolo dante caufam, verüm e. 5 (

tiam de incidente affirmantur. Idcircó tum yjio!

quia dolo tàm concomitante, quàm antece- yrti

dente emptionem venditionem irrirari , :ti- qun

terdue enim bonam fidem, id eft: animum rj

fincerum, & ab omni fraude immunem ex » (

parte decipientis circa illud, circaquod hic a- «(

it, excludit, & expellic ,fequitur; cum quia, jiá

cum jJus noftrum hujufmodi bonam fidem lt

non tantüm in emptione venditione, verüm- |;|

4,

etiam in ftipulacioneZ . 4. C.de 0. & A. de- jj

fideret , fi hujus generis bona fides forma ;5

denominans,ac altqua proprietas emptionis

Mtt

venditionis eft, atquéhanc concomitari de-

r

j

bet, quandam etiam proprietatem fLipula-

tionis, illi aflociatam effe, haac & contrac-

H

tum bonz fidei denominare, atqué dolum

At

quemcunqué non (folàm emptiooem vendi-

N

tionem, fed etiam eontra expre(Iani textum

tln

med, $,. Inff. de Except. ö-l 36.f- deF. O,Cla. ,: i

n

u

oO o REO

677

(Jl l

Qid. de Inut, (Lipulat. (tipulatonem , quz con-

n

M

tractus (Ericti Joriseft, Jurepofitivo irritam

reddere concludi debet; nimium, & . nibil

ï

probatur. Vel bona fides juxta fentum Prize,

L 31. ff. depo[it. med, $. ult. l, Yx.fff. de Acf. empt.

$. 2. L o2. ff de Ffur. d fruit. ffp, l. 22.. ff. de

Y

Donat. princ. l. Yv . Cod. de Pact. fín. L.3, Cod. in

MdL)

L

quibus canf.in integr.ve[lit, non ej necefj. Princ,

Y w

l. 3. Cod. de Reb. cred. pro benignà interpre-

tatione judicis defe&um & fimplicitatem

partium quoad ea, quz ab ipífis forté omiffa,

13

attamen przítari zquafunt, fupplentis, feu

* pro poteftate judicis laxiore ex xquo & bo-

" nDno.c

"Y

i

uantum alter contrahentium alteri

m pracít

are debeat , eftó nihil de eo inter ipfos

/& vela&um , vel nequidem cogitatum (it, mo-

A dózquitas id przítari poftulect, zítimandi,

y $. ouiz. Imft. de Oblig. ex con[enf. princ. $. penutz,

W Infl. de Locat. Princ, $.30. Infl. de v AU. princ.

|

L s. ff. de 0. cf- A. tantundem enim in bana fidei

j

Judicys officium Judicis valet , quantum in [fi-

"

|

palatione . nominatim ejus vei fatfa Ipterroga-

j! 'ie. L7. ff. de Negot. ceff. à quà quoqgueé ran.

ir

j quàm à termmo , ne conventiones fingulae

4 contra expreflam mentem JC. Pomponij

) Prigc.] 57.]7: de O. -« . & lacratiffim! no-

3 ftri Imperatoris $.30. 72/2 d7 477 bon G-

/, deifint , conventioneseandem refpicientes

]

Uu 5

Ju-

/il -

678

j

ure noftro bon

x fidei przcisé falutantur,

im)

Arato.S. 30. Infl. de AGF. quà in acceptione

j

l

li

muütato fuppofito & in fubíumpt, primo re-

IUW(!

fertar, fumitur; atqué dolum inter & hu-

di bonam fidem ea contrarietas, quz

1[3

julmo

!

il

hanca

b illo neceff;rió excludat, & vi cujus

J

j

Ágjlt

fimul ftare non poffint , non intercedit, fed ,

hzc illiinfenfa folüm eft, ac eundem, ne de- (

tía [ua fit. lucrofa , deceptis ;

cipimtibw z ali.

zmplz'citas dam

mofa. Princ.l.1. ff de Dal. mal, ol

inodis omnibus

; inter quosobligatio efficax (

ml

ex parte dcceptoris præemineg. Períequi-

n o

tur,

: polki'

Alij Emptionem Venditionem ob do-

lum caufam dantem initam ipfo Jure po- ii

fitivo irritam non efle , fed ex eàádem obli- jj

gationem taminforo confcientiz, quàm Ci- j

vili oriri , efficacem quidem , quà deceptot i.

contractum fervare tenetur , fi deceptus hoc jj

velic , inefficacem ,fi illud hicnolit , eóquod ij

deceptor deceptum , ut emptioni venditio- ij

ni ftec, efficaciter adigere non pofhit , fe-

od

quentibus exrationibus contendunt.

Dolus emptoris qualitate fati, non quantt- j

zate pretij aflimatur : quem fí fuerit interæj]ï[fä lanr

vobatum ; non adver[us eum , in quememptor q,

Dominium tran[lulit , vei vindicatio wnafita-rz: "

(l contra illum , cumquo contraxerat , 13 19-

fe-

ii n Xe 7

Gdb o Go5

679

L

Y

!

y fegnum veflitutio competit. l. 1o, Cad, de R. F.

! ergo ex empuone venditione dolo dante

[

1

caufaminità dominium transfertur , cum quia

n

gemo plus Turis adalium transferre potefl , quam

! iP/f babet. 1.54.f. de &,7, tum quiatextuso

4

m

Mi

^i

! verba: quem, fi fuerit interce[fife probatum ,

' contra illum , cumquo comtraxerat in integrum

!* velHitutio ( mediante fcilicet refciffione) com-

! 5eriz, de dolo incidente exaudiri non poteft;

!^vtum quia ex ipsà Z 7. f de Dolo eo infenfu,

*!! quo illos, qui prioris fententie func, movet,;

TU

"M

|ac hujus fententiz defenforibus objicitur ,

3! fumpta patet ; fed ex quà emptione vendi-

tione dominium transfertur , cadem ipfo Ju-

/4 re pofidivo irrita non eft, quia ea, qwe leze

a fient probibentar , (f fuerint fatfa , non [olim 1n-

f utilia , fed pro infectis etiam babeantur: licez le-

P. gislator fferi probibuerit tantum , nec fpecialiter

4f dixerit , inutile effe debere , quod factum eft. Sed.

fiquid fuerit fabfecutum ex co NB. vel abidquo

interdicente lege fattum e[l : illud quoque caffum

atque inutile effe pracipimus. Fint l. $, Cod, deLL.

cap. 64. de R, J. 42 61o, crgo emptio vendi-

r

tio dolo eaufam dante initáipfo Jure pofitivo

; Mrita non eft. Aft quidam prioris (ententia

j

,

",

!

inflantià fequenti fred: fi errore duc&tus id ,

"0

quod non debeo , folvo, modó cau

(amra ad.

"

transferendum dominium idoneam fubefle

CXi-

,' ('!/5 :J*'—

Uu 4

l

680

& odb

exiftimem ,' eftó nulla fübfic, aut preceffes —

rit; dominium transfertur. £ef. ZHt. f €? Cod.

W

de Lond, indeb. ergo translatio dominij valo-

W

;p

rem caufz praevie neceffarió non arguit : il-

loargumento non moventur ; fed hos in reci-

q

n

tato argumenco translationem dominij fem-

W

per pro femper titulum anteceffum verum

& validum importare non concludi , fed

Hg J

quando , an contractus ex fine füo dominij

fidt

translativus , ipfo Tureirritusfit, hec nedif-

jf

Ceptatur: ex tali contraQtu translatum domi-

äï[io J

nium fuit: ergo ipfo Jureirritus non eft , be-

Ym

^f

né inferri, quemadmodüm : hic contractus

ipío Jure irrituseft; ergo dominiumtransla-

;Fl'aï )

[

tum non fuic.— Zirgzo [. 2.3. 4, 10. 11. 15. 16.

i

fl LH

Cod. de Pradys & alys Reb, minorum. bené ar-

«tit

J

l

n

gumentatur, folàm ftatui meminiffe opor-

tCt.

Y

II Quod refcitdendum eft, ipfo Jure

if

pofitivo valere deber, quod enim ipfo Jure

üm:

nullum eft, reícindi nequit. Z./, », e?: 11. Co4.

ob

dé Prad, ej 4ljs eb«. Sed ffdols adver[ary de-

llj

ceptum venditionem prady te feciffe , prefes Pro-

Q

nfe

vincia aditus animadverterit , fciens contrartum

€ffe dolum bone fidei ( qua in buju[modi maxt-

HU d

/e copiratlhibus extgttur ) refciudi venditionem

MC

TWbebit, l$. ff voluntate tuá fundum tuum fílius

01

us venundedit , dolus ex calliditate atá, inlidss

i'J "a

emptre-

| cïïn"*ö o G5efs

: 681

il

emptoris argui debet , velmetus mortis, vel cru-

N

lj

tiatus corporis immiuens detegi , ne habeaturva-

m

Jl

:a vendizio (id eft: ut ex fequentibus clariffi-

mé patec, ut venditio refcindi poflit ) /ve

1

enim folüm , quod paulü minori pretio fundum

venditum fignificas , ad ve[cindendam venditio-

;

nem invalidum efl. L. $. Cod. de R.F.ergo. Nec

àrguraentum hoc, ficuti Adverfarij fibi per-

.

fuadent, fequens fufflamen paátitur : quód

in fpecie memoratarum legum non ipfa ven-

n

ditio, fed cffe&us, qui fecutus eft; quo-

hiam vendiror rem emptori jam tradiderat,

ac ex causà venditionis dominium tranítu-

d

lerat, refcindi jubeatur , atqué quod ;z c;t.

dit. L.L, refcindi nihil aliud , quàm data &

Ut

tradita per condi&tionem finé causà revoca-

rifignifice. Eóquod, quia ex venditione

Jure pofitivo irritatà dominium tradicione

madmo-

fubfequente non rransfertur , que

i

düm priori. 4rgfo per l, $. Cod. de LL.aperté

probatum fuit , & per toz. tiz, Ced. de Prad. cá

;lï

aljs Rebus min, confirmatur , quia aliud ven-

dirio , aliud traditio eft, quia verba legum

infenfu proprio tamdiu fumi debent, quám-

diu abfürdus , & legibus contrarius intellec-

u

tüs non refültar, quía Giz. , $, denudáven-

ü

ditione , traditione nondum fecutà , ficuri

5!

l

per verba finalià: quod fi Jure perfetta ven dt:f

110

M

lu $4

u

e82

ib o db

('-).:j

Ho e[l , àmajore vigintiquinque annis : intellige-

rqu!

ve debes , comfenfumutuo perfectam venditionem

Jmt

vefolvi non poffe. ubi modó, & quidemcon-

ditionaté de venditione , traditione fübíe-

AU

cucà quzdam ftatui inchoatur, facis innuitur,

CU

loquitur, illud contra torrentem Jurisnoftri

M

fic.

idre

IIL. $i quisVirgimem fe emere puta[fet,cum

mulier veniffet $. & [ciens errare eum venditor

iil

palfus (it , redbibitionem quidema ex hác causá

lnsc

(l

20n e[fe ( quia ZEdiles vitiatam mulierem pro

Ka

yitiosà & morbità non habent) veraz tamez

jl

(0i

ex empto competere actionem ad. ve[olvendam

T

emptionem ,ut pretioreflituto mulier reddatur, $

"

p L11. f de LAG,. Empt,ef vend, ergo Emp-

u V

tiohujufímodi , cum negatio habitum prz-

i

fupponat , valida effe debet, fed hec ftante

!

IN

dolo caufam dante inita eft ; quia virginitas

caufa movens & ad emendum compellens ,

L, qu

»Omfc

enimverófi emptor virginitatem precisé non

HU

prafüppotuiflet , friens errareeum venditar pa[-

fins fit , malé diceretur, calliditate: quia fciens

iunt

Qu

velicuit , Qv emptorem decepit, med. l,15. ff.

de AC empt,

Inót

vend. adítructa Afuit ; cr-

(ien

O.

ider

Sedhuicquoque argumento removen-

do dicendo in fpecie memorati textüs do-

dt0!

lum contra&ui caufam non dedifle, fed in

4J 4l

cun-

VOOL ;

f;'ïfj"*

d

683

à

!

CXOC

* o dhéb

"

eundera iblüm incidifle, ncqu& emptorem

utemeret, fedut pluris emeretinductum fu-

ife, eftó in allegato cexcu de augmento pre-

1;;

[

tij, auc pluri

semptione ne jota quideminve-

hi

[9

h1

admifsá hac refponfioneallegatus

niatur, eft

bítare vidcatur,.

S. $.

4.e s. l13 eod, directe o

il

hi

adverfarijsfacilis refpon

fio fuppetit.

d exítruendam do-

IV. $1 quis tigna a

! M."'

nt, emens, ven-

i

mum, quz in (e vitiosa fu

dens eorum vitia fcienter r

eticens ea vendit,

BineL

ditio actione red-

Ui

& emptorem decipit, ven

4. L135. ff. de

If

hibitoria refcindicur. 4rgfo 7e

e Fend. quo

fa&o emnia in integ-

n

Act. Empt,

"

rum re[lituuntur: peri

ndé ,ae (ineque emptio , ne-

l. 6o. ff. de A&dilitia

w

u? venditio interce[fiffet.

(tante dolo vendi-

j

Edidl. ergo ancecedenter

ditio intercef-

toris cauíam dante emptio ven

éad hocargumentum

1

fit; ergo. Sed nequ

fleclis difficilisrefponfio

d

contrariz fencentiz a

eít, nam ut adtio redhibitor

ialocum habeata-

j

olum . concractui

junt

illi necefle non eft, d

),b

fed in

hunc incidiíle

fufficit,

caufam dedifle,

[

modoó vendicor rem morbo

samaut vidosam

(ciens diftraxeri

t fienim hanc ignorans ven-

dhibitoriz, fed afti-

diderit actioni non re

"l

mactoriz locus eft. d.

.

/[,13. Quam

vis quara-

::

tur, anin prop

oficà

fadti fpecie d. . 13. con-

i'

ï

formi , ubidolu

s emaptioni caufam manifelte

e-

684.

gbeb o db

Atf

dedit, actio redhibitoria locum habeat, nec

uoni

nc, hanclocum habere przze. $.. 1.

; d

«,Igä

4Edilit. Edict. evincit; quia cawfa. bugus. edicti

u

proponendi effs ut occurratur füllacirs vendezti-

j ff

um , C emptoribus fuccurratur , quicunque NB,

"

decepti à venditovibus fuerint: ergo manet argu-

ij

]

mcntum.fed quo te pedes?

j

144

t flat , £9 incertus quä ff /z'äz' auefcit eun-

W.

u

t2

9

h

fferui

Cum 'videt ex omnt parte "viatov tter,

irfe

Áttamen cum viauna ipfi neceflarió ingredi-

enda fit, illi tramiti, quem multivarijs devijs

dad

& Labyrinthis carere edoctus maxime, fi ea-

|

41 0

demjuxtafitum loci eó,quo tendit, fe flede-

l m

re fibi videatur, infiftit.

maþ

Sic quia po[[e datur dvver[as reddere cau[ety.

41

Quà ferar ignoro : copiadue 1p[a. mocet.

itit !

Aft, quiaalterutra opinio mihi neceffarió

veni

amplectenda eft , eandem, quam pluribus:

lante

m

crifibus Juridicis vacare deprehendi, quamd;

menti Legislatoris, prudentum refponfis, ac

Qtet

!

r

veterum [JCcorum fentcntij.s propius accede-

l

V

U

l51.

um

remihi perfuadeo, fequor.itaqué

& X. Dolus emptioni venditioni cau-

T'u!?, [

fam dansab altero. contrahente fimplicitcr,,

jra Cfx

velineo communicante adftru&us hanc Jure

a

ET

&eb caam

685

L,a

"

pofitivoipfo Jure irritam non reddit, fed &

l

in confcientiz, & exteriori foro valet, atque

li

]

obligatio in utroqué foro confurgic. hoc, ut

i

mihi perfuadeam, non cantüm illis, que ab

/ "k'r'

huj

us fententiz Patronis Palaone parz. 5 . oper.

!n

19. Leff'. lib.

Moral.traéf, Y4. difp.2.puntt, $. n.

2. de Tur. & Tufl. cap.

17. dub.5. n.51, NcilenD.

Teu

rl

difp. ad ff. 3 .1b.34. Haunold. zom, 3. de ]ur

jgu[l. zract. 8. cap. 24 controv, 1. $. 3. 2. 8&6, 8$

&* fé44. Bechmanna4 /. 7. ff.de Dolo malon, 1.

Mi

afferuntur, & modó fupra rcci;atafucrc,vin-

cor, fed ulreriüs.

Moveor: Pretor & Legislator Civilis i-

deó adverfus dolofos, quialijs calliditate quá-

dam obfuerunt, quzdam ftatuerunt: ze ve/

illis malitia fua fit lucrofa , vel iflis ffrs plicitas

damno[a. princ. L. 1. ff. de Dolo 12lo. ergo hi

'ü

illa fanxerunt, aut falrem | fanxitle credendi

h

funt, modo , quo ftatui deceptorum magis

favent, decipientes plus perfequuntur; Sed

ftante dolo caufam dante àconcrahente com-

miffo valore emptioois & deceptos ineflica-

citer, deceptoresveró efficaciter obligando

:plüs illis favent, & hos magis perfequuntur,

uàm ejufdemnnullitate. argto. fipis princ. j . 4

i

M

Aucd, tut. ( $.20.l vs, f de ACF. Empt e? vend.

W

Jura etenim Civilia contractus pupillorum

'p" w

OS,

|

flnä:/au&oricacc cutorum fuomm celebra

fi

6$6

dbgb o dhab

fiillorum nullitas his utilior foret, peffime —

admodüm claudicarefolüm feciffent; ergo.

(( Cx

Moveor: $i nullus dolus adverfarij proba-

YT

zi pe[fit, vecindi locatio non pote[f, fin. L. 25. ff,

(süu[

locat. Frgofi dolus quidam probatusffitloca-

3,(6&

tio refcindi poteft, & quidem fi dolus inci-

:jh ü

densintervenerit ,. & deceptor comparscon-

H

fid

veniatur , hic vel quod juftà mercede deeft,

i

T

fuperaddere, vel quod ultra eft. reftituere,

m

vel ipfam rem conductam reddere, & con-

tradum refcindere tenetur, fi veró dolus

i pf

hncu

caufam dansà contrahente commiffus depre-

ag

henfus fuerit, ad inftantiam lzsi fimpliciter

Ym

refcindi poteft; ergo: Sed quod refcindi po-

CL

teft , priusquam refcindatur, valere debet ,

DI

quod enim in fe nullum eft, refcindi non po-

*,qw

teft, rgto. l. 1. ff. de Inyiff.Rujf. ergo.

[

»P()ï

Moveor: Quoties Jus pofitivum con-

d

tractum ítare aílerit; toties hic nullus & ab

1

codem irritacus non eft; fed $. 1. 7. 57. f. de

iurà

C. E. venditionem dolo caufam danteà com-

d

parte adítru&to factam, ftare aflerit, uri le-

D fit

gens deprehendet; ergo.

Moveor: fi dolo pupilli , ut apud hunc

m/?ä

J/

/

depofitum fic , fa&tum eft, eftó cutoris fui

T

li

gf;

'

auctoritasnon intervenerit, depofitum valet,

n s

& actio depofiti lafo datur. $. 15./, 1. ff. de-

dtm

pofiti , i. dolo pupilli fa&urm , ut aliquid ab

W

ipffq

Y

687

dtgb o &ib

At

ipfo cmptuin fit, emptio venditio valet, ac

"

lafo ex càádem a&tio concediturjuxta didain

WF;

difp. 2. ergo quevisemptio venditio, cui do-

W

lüs caufam dedit, ipfo Jure pofitivo non irri-

lii

ca, fed validaeft, comprehenfibile enim non

cít, cur Jura Civilia in pupillis, in quibus li-

W

as

céc malitia ztatem fuppleat, inijídemtamen

L

MT

ün

.

tale animi robur, ac mentis forrtitudo , ut

"

omne id , quod dolus adhibitus fecüm tra-

hit, penetrarepoffint , aut faltem pofle cre-

n

"m

dantur, non viget, qui doloséalios ad con-

crahenduminvitaruntnon rantüm obligatio-

d

v

nem naturalem falvam relinquerent, verüm

etiam contra ipf'os actionem fui fori ulcerius

"i

!

"

concederent , & in majorennibus, atá; adul-

L

tis , qui eo animi robore,ac mentis forticudi-

ne pollent, vel pollere faleem creduntur, ut

!

cuncta, quaz dolum dantem caufam adhibi-

tum comitari folent , fcianc, obligationem

l

naturalem mediante lege irritante collerent,

& adversüs eofdem Civilem negarent ; cum

d

i2 Puerif relmqui foleat 1"

ultum , quad ip alss

leges dicunt. feveriis

profectioris atatis humane

corvigendum, Med. cap. 2,, « de Deliéf. puer.S,

um a/4$ €XCHjd««

33. L. 1. ff. de SCto filanmiano c

W

Hionem mereatur. — Fin. $. 32 d. & x. cum, fi

i

ejufdem etiam animi vigoris fint, ut rei in-

)|

tel)e&um perfcáe capere poflint, illis non

!

Ina-

d

.ï

688

g

magis folüm, quáàm alijs adultis parci opor-

teac, ned; majori poená illos affici deceat.

"l

Fin.l 14. ff. eod.

.

uufm

Moveor: Si

emptio Vcndicio , cui dolus

npü(

caufam dedit, ipfo Jure pofitivo irrita fit , &c

mpul

nulla obligatio tàm conícientiz , quàm Civi.

(rent

lis exeádera refultet: veltalisin favorem í(o-

.cndll

lius decepti , vel in favorem utriusdue cft?

ontr

Si in favorem íolius decepti juxta princ. Lx,

1cm V*

. de Dol. mal, & argto med.$.3, L. 2. f ad $C«

* dif

um Vellei: vel med, l. 1. Cod.de Epifcop. c

Qrmirl

Cleric, ff med. l, 39.Cod. de Pacz. locus eít, &

]emy

illehoc, quod pro fe introductum eft, re-

yumpt

nuntiare licentiam habet, vellocusnon eft ?

]

l

Sicít, & deceptus contra&tui ftare ultró ve-

i Dl

lit, vel decipiens ab eodem recedere, vel

Hirita

non recedere poteft? Si non,fedcontractui

T

ü,

ftare ceneatur , vel folo adminiculo humanui

TC C

Juris, quod deceptis, non decipientibusfuc-

110 C

currit, & viobligationis Civilis tantüm juxta

Tum

mentemMedin. & Conrad. eidem ftare ,info-

tr

ro exteriori cogi poteft, aud; Judiceprzcipi-

d0Ye

ente demüm obligatio conícientiz oritur ,

Timü

ita, ut Jus humanüm efficaciam , ut etiam

011 ye

in foro conícientiz obligatusfit, modó in di-

'Cfpn

recté prabeat, vel nullo adminiculo humani

«ac

Juris,fed obligatione mixtà, tam Civili, quàm

conícicütie ante omzocm judicis ecam fen-

t

tcn-

222

qtbodm

689

centiam & compulfionem ad illiftandum ad-

h

ftringiturjuxta Molin.? Siprius, velactione

E

empti vendiri deceptus experiri pote(ít , &

,

jj

hujufmodiemptio fpecienon differcà cteris

cmptionibus, vel differt? Siillud , oranem

? n

emptionem venditionem contractum Jfuris

uQu

Gentium efle non fubfiftit, cum empriones

W

venditiones , quibus dolus caufam dedit ,

contractus puré Civiles fint; fihoc , emptio-

nem venditionem , urpote depluribus fpe-

M

MW

cie differentibus predicabilem contra&um

nominatum effe, verumnon eft; fipoftcrius,

m

vel emptio venditio, cuidolus caufam dedir,

i,

quamprimiüm celebrata ex utráqué parte ab

n

ipfo Jureirritataeft, ut idem fit, quafiuter-

qué nunquàm contraxiflet, & quomodó vo-

d

luntate folius decepti denuó. obligatio &

o

j

empti, & venditi utroque foro in utráqué

jl

parte confurgere poteít? cum emptio ven-

w

ditio contractus verus: confenfüm plurium

»

verum eflentialiterrequirens, & omnem con-

1

fenfüm à Jurefictum excludens fit; velemp-

! Jæ"

tio vendirio, cui doluscaufam dedit , quam-

!W,

primüm inita ab ipfo Jure quidem irritata ,

non veró ex utrád; parte , fed folüm ex parte

decepti , ita , ut hujufmodi contradtus nom

jl

fecüs ac fià pupillo finé cucoris fui auctorita-

j

£ M. k

p

tc absiue dolo initus effec, claudicet; eft?

Xx

&

Y

690

&æ o &b35

;

& hoc eft Juri Civilifa&um aliquod adítrue-

o

re, quod nequidem fomniaverat; cum in

toto Corpore Juris noftri nejota quidem fe-

o

jus

uentium inveniatur : ig bis caufis , ex quibus

D qt

ovligationes mutue aafcuntur , ut 19 emptiomt-

bus , venditiontbus , locationibus , conductioni-

ripl

vibu

bus, mandarissdepofitis fi dolus cau[am dags 4cóm-

aititl

artibus intervenerit , ipfi quidem , quibuncpo-

uerunt ,obligantur, at invicem , qui decepti funt,

bitm

u

non obligantur. G fiquis doloipdutus,emerit,ex

;

cff; :

uno latere conflat contraéius , nam is , À quo emp-

tum eff , obligatur , emptorem [ibi mon obligats

ui J

quemadmodüm , princ. Infl. de Autt. tut eb i]u

8$.20. . :3. ff. de AGT. Empt, e,Vend, de pupillo, ;«

qui contradtum onerofum tutore non auGto- g

re celebravit , exauditur: bené veró ff doload- j

At

verfarij deceptum veuditionem pradij te feciffe,

prifes Provincia adisus animad'verterit , vefcin-

qui

di venditionem. jubebit. d. 5. Cod. de Refcind,

guäm

vend.& quod in favorem aliquorum con-

iris

ceflum eft, in exemplum trahi non :debet.

10

$.2. L. f de ConfHtut 1 1. Cod. de L,L.cap.74..

T&

de R. . in óto. perfpiciatur.

L

MT

:Moveor : Si Le&tor Benevolus adductis

darn

hactenüsprincipijsad hanc meam fententiam

It;

tanquam'veriorem, evidentiorem, & Juti po-

ttfe

fiuvo conformiorem impofterüm tenendam

Gu

dem

WT

plené convictus non fuerit, faltem ean

pro-

&ib odb

691

Ut

robabilem agnoícere motus erit ; ergo

IMIL

ftando in Jure pofitivo non minüs hzcmea

l:

opinio , quz emptionem venditionem, cui

li

i

L

dolus caufam dedit , ipfo fa&o Jure pofiti-

vo irritam non efle fuftinet , quàm contra-

N

ria probabiliseft, etenim ab AuGoribus gra-

L

vibus defenditur, & argumentis non levibus

Mi

nititur; ergo Juspofitivum hocin patfu du-

[

bium eft, jam: receptiffirua ab omnibus re-

ATU

ula eft ; quotiefcunqué unum Jus clarum

nl

e(t, alterum veró dubium, illam partem,

T]

cui Jus clarum fuffz;gatur , fequi oportet,

"

& Jari claro poziüs , quàm dubio ftandum

1

eft ; quia femper Jus certum Juri dubio

Kïhil&.f

goquando Jure Naturz aliquid

pravalec: er

j

clarum eít , J

urepofitiyoveró dubium,illam

z clarum fuffragatur,

W) |

partem, eui Jus Natur

d

fequi oportet; Jurid;

Naturz claro.potiüs ,

j

fitivo d

ubio, corre&io enim

i^

quàm Juri po

j

Turis

Natura

finé clato textu admittcnd;a

r'x

í

non e

ft , ftandum eft; fed parti emptionem

venditionem , cui dolus caufam dedit ipío

"

fa&o irritam. non eífe dicenti Jus Naturz

j/

clarum , & Jus pofitivum dubium fuffraga-

tur; quia à dolo accidentali quocunqué

LIE

Á

confenfum nonexcludi JureNatura clarum

J

eít ; ergo illam partem, emptionem vendt-

tionem , cui dolus caufam dedit , non :

X2

i

pío

692

&b o hat

ipo fadtoirritamtenentem, fequi oportet ;

:;.J.

]U'i'ïqUö Naturae potiüs claro , quàm Jure

jol

ofitivo dubio ftandumeít ; Ergo.

m

Néc obftat l. Oz»d venditer , ut com-

,md'ï

smendet dicit: féc babendum , quafi neque dictum,

m

neque promifJum ef, — Si veró diciptendi empto -

U

yis catsá dicfum eff , equé fic babendum efl , ut

TIUn

gon nafcaturadver[us dicium promif[um'et adlio,

ap

ed de Dolo a£fie. l. 37. ff. de Dol. Mal. ergo fi

tor d

venditor decipiendi emptoris gratià rem

eti

commendaverit, & emptorerm , ut emerit,

lior

moverit, adveríus venditorem actio empti

ccp'u

]

vebditi , cum actio doli, cui demüm,quan-

p

o alia ex Turibus fuprà citatis non exiftit ,

hia

locus eft, locum habeat , non oritur; er-

Qmit

O.

Ncgatur enim cum Brunnemanno ad

tUt

,

d, , 57. fuppofitum Ant. quia per /y u£ soz

MU

nafcatur ad'versum ditium promifumve aciío ,

T

non actio empti Civilis, fed acio zedilitía

W

intelligitur , nequé * Ze Dolo acíze proactio-

(ted

ne doli famosá , fed pro actione Civili ob

lito

dolum commiffum ex empto orta fumitur,

du

fiquidem toties actio zdilitia locum non ha-

€on

bet , quoties di&um , promiffumvé ver£o-

TUf

zendüs pronunciatum efl , mudoquée fermane fini-

æ! [r

zum. $. 2.. [ 19. ff de /Edilit. editz, ea fola autem

'ïhm

dicla [iv? promt[fa admittenda fumt : quacun-

Atfur.

B

l'dfm

qa.sä Jic dicuntur , utpraflentur: non utjacte

$3.

m

— II

Sx)rï;)

z '

,:"

695

j

1 l

h

8. 3. d, 1. 10. ezd, qualia ex ratione politicá ,

ne comrnercia turbentur , vel illa , qua qui-

l

dem lpcciali:cr rei commendandi causá ä;

venditore dicta, fed ita in promptu, uc ea

N

emptor non ignoraverit, ac palàm apparen-

ul

A

tia , non obítante , quód venditor contra-

rium in genere pollicitus fuerit : quia cate-

n

ra potius, quamillud, in quo (eipf"um emp-

LE

tor decipiebat, pollicitus videtur; quaprop-

tér etfi hoc ipfo pluris vendita res fit , ven-

;:l

ditor, ut id, quod ultrà juftum pretiumac-

I;

cepit, mediante actiose empti reítituere

M

M

MII

cogi poffit, quia emptor ita credulus , ut

huic commendationi fiderit, Jure non prz-

fumitur, in foro Civiliefficaciter non obli-

T

/

gatur. d, grinc. l. 43. quauquam juxta ipfum

Brunnemann ad /. 19, ff. de /Edilitio edict. m.

4, i credulus emptor ob commendationem

u

v.g. à mercatore fadtam merces optirnas

|^

credens, has plurisequoemerit, cüm ven-

i

E

ditor emptorem déceperit, cum ille hvjus

|

damno & jacturá locupletatus fit, in foro

eonfcientiz diverfum obtineat, effe credun-

h

tur. /. 43. princ. & fin. ejufd. $. x. ff. de C. E,

velea , quz rei commendanda causágenc-

raliter di&afunc , & palamnon exiftunt, de

quibus objecf. L. 37. loquitur , quia adzuZar

(.(

: ub enim Pedius fcribit ,

l -

lmdem rei pertinen

"mui-

i

AXj

694

cheb o qab

l)

multum insévefl , commendandi fervi vig. causü

|

i

quid dixerit , quisag «erofe preflaturum promi-

f

ferit, duod dixit. h, d. l9. ff de ZEdilit, Edick,

"t

fünt, qu& fi venditordecipiendi animo pro-

:

bl

tülerit; ac Erptorem dolo vel ad fimplici-

[fmf

J

tér, vel plüris eméndum induxerit, illeob

geti

dolum Actione empti conveniri poteft. /fz,

di

d. L 37. ff. de Dil. mal, frn. l. 43. ff. de C. E,

quia delum malura à fe abeffe praffare venditar

pcrfa

í ii

debet, qui non tautum in eo efl, qui fallendi

idd

causá bbfeure loquitàr : fed etiam. qui snfidiose

s

ebfeure diffemulat. $, 3. d. l. 43«

t

Nedue urges; fi inftess Qu ex empto

oteft cobveniri , idem etiam vedhibitorijs actia-

gis:m

df

wibus con'veniri poteff. fin, $. 2. dict. l.19. ff. de

JEJilit. edit. Ergó (i Venditor incafu a//eg.

191j

quidc

L57. Adione empti conveniri poteft; &

Ad:one redhibitoria conveniri valet , &

g&(lll'

jtio

contra; ergo, Dift, enim Conf, fi actione

empti obpromiflum, nudam promiflionem,

"»jngt

At

poliicitationem, & ob fponfum verum vel

przfumptum conveniri poteft , & actione

redhibitoria conveniri valet, juxta verba

j

!Z;

pracedeutia ciz, ffj, $.2. Cdtur confq. fi ob

dolum a&ione empti conveniri poteít,etiam

M

u5

redhibitoria Íemper conveniri valet; INgtut

Confq.

n

Neque II, Quando adaliquid pangen-

—uiürt

dum

dbdb o died

695

Mj

dum cogor& com pellor, quia vol

untasmea

,

(fivé aa-

'W,'

vim abfolutam patitur , & fe meré pa

eciam

j

bet , nulla obligatio refültat ; ergo

l

fiad aliquid pangendum

perfuadeor,

nulïa

quod plüs fit ,

ZEN

obliestio refultac$ cum z eo,

»!P

s. l, xto. ff. de R. .. perfua-

M M

femper infit eo minm,

deri autem plus ;

quàm compclli atqué co-

ul

quód

ieft, $, 3. 1. f de Servo corrup, ergo. eo

il

erfuadere plus;

quàm compelli, atqué co-

ll

i dicz. lec. nonin or

dine ad obligationem ;

L

1

fed deteriorationem quo

ad animum ipfius

uemadmo

düm ex inícriptione

períuafi , q

"^L

tituli patet,

ab JCto Ulp. effc dic

atur; Ma-

(uadea-

H['

isenim fervus ,

fi quid mali ipfi per

malum faciendum

j

tur, quàm cum vi ad

compellatur , ac cogatur,

corrumpitur, t«

0*5

hocip

Ío , quód vi co-

quidem hoc in cafu ,

-

"BM

;&l

ionocens relinguitur ,

gatur, hujus animus

cens non r€-

ul

priori veró'ipfius animus inno

& deterio:a-

M

linguitur , fed corrumpitur ,

tur.

Ü

per-

V

Neque 1!l,

$i tutor per interpofitam.

"d

vit , ineá causa efh , ut

m

')'! r]

fótam rem pupillü eme

emptio nullius sjomenti

[it. INB. quianon boná fr-

!

e itaeff ve[cr

z'[)tztm Á Dt-

de videtur rem e[f;ffe.

de Audd. cb*

qJO -Se'ver.a.ö- vAntonino. $

345 ff

lo dante.cau

famm

confens, ergo etiam fi quis do

adfru&o vel emerit , velve

n/dldcrit, in €à

|

* 4

Caues

!

/

696

O55 o OO

causá eft, ut emptio nullius momenti fit ,

(fn I

D

Ad-ig

quia non tantüm rem bonáfide gcgiffe non

videtur , fed veré boná fide non

nu

ge[rlt. Argq

to . 110. ff. de R. 7. fiquidem du

m hocarerto

ia

Q9

emptionem tam cum fcientiá reialienz con.

al

tra 4.28./f. de C E. €1.27. Cod. de Evici.quàm

cum dolo incidenti contra/ 9. ff. de Dol. pal,

T

$.4-5. L 13. ffe de LAGE empr. h vend, ipfo Ju-

pupif

re nullam effe probetur , eodem nimium

m

probatur. Ratioenim z d. $. 3. non fimpli-

D

"

citer, fed cum micáfalisac eo in fenfu, quód

ïgari;

periculum fraudis ac deteriorationis condi-

iscd

tionis pupilli , fi per interpofitam perfonam

lg

tutor rem pupillarem emat , fübfit, idcircó,

u

(tto

quemadmodüm reliqui as , in quibus pe-

riculum eít , ne ftatus pupilli deterior fiat, à

RUR

Jure regulariter in ejufdem favorem irritati

BUA

funt, Argte fígis $. 2. d. L. 5. ita & hujufmo-

n

diaDivoSevero & Antonino irritus redditus

ldnt

eft, accipiendaeft. |

guia |

MinusIV, Teftamentum, cui dolus cau-

tedi

fam dedit, ipfo Jure nullumeft ; ergo etiam

«t

cmptio venditio , cui dolus caufam dedit 1

Iuf

ipfo Jure nulla eft. Quiaab ultimis voluntati-

Cng.

bus ad actus inter viVos argumcnrationcm

W

bonamíemper noneffe, ex multis Juris locis

]

clarum eft.

?hvä

; .Mulcö m—inu$.' V. Nemo ultra intentio-

—midiu

aem

äg&fbää

697

M

*

nem feobligandi , obligatur ; fed deceptor

ii

fe cfficaciter fimpliciter. obligandi intentio-

h

nem non haber , fed dum demüm, fi & alcer

Ihà

)

efficaciter obligetur; ergo deceptor decepto

A

non «qué efficaciter obligato fimpliciter effi-

)N

caciter non obligatur; ergo: ergo;ergo. Eo-

L

uód, cum hoc argumento & majorem cum

Iu

pupil

lo coitrahentem contra expreffum tex-

n

cum (fz. pr

inc. Infl,de Aucf. tut, & 8. 29. ff. de

n

A. empt. & vend.aqué ac pupillum nonob-

ligari, &'émptionem venditionem, cui do-

21b

lus caufam dedit, in deceptore contrahente

A

&l

obligationem ipfo Jure Nature non produ-

cereprobetur, nimium probetur; contrahens

enim deceptor 1e obligare, quancum viemp-

cionis venditionis feobligare poteft, fi & de.

nl

ceptus quantum vi hujus contradtüs obligari

poteft, obligetur , quemadmodüm & ipfi

Adverfarij concedere debent , intendit ; &

uia ob dolum , qui huic contractui caufam

dedir, falvajuftitia abfoluteéirrefcindibiliter,

Y

ac efficaciter deceptus obligari non poteft ,

fufficit, fi conditionate, fiin contracu etiam

cognito dolo perfiftere velit, ita oblige-

nf

tur .

!]

& XI. Attamennon ejuídem efficaciz

in tàvorem decepti, eftó hic ultra;aut infra

mo fit,

)

æfuï.non, fit,i

Adimidium juftiprecij l

X 5

'quöd

vm&

698

«l

Qquod éontra&us alioquin utrinq; zqualis fic,

modó confenfus innocentis dolo extortus

[

um

fit; fedfi deceptus emptioni , cui dolus

(cccg

éompartis caufam dedit, ftare velit , acpre-

tiumfolvàt, velrem tradàt, deceptor & huic

n

&i

ftàre tàm civiliter , quàm naturaliter effi-

éaciter obligatur ,atquéad hancimplendam

qbii

ydia

ofhcio Jadicis cogi & poteft, & debet, non

enimdicendo emptionem propter dolum à

j

n

fe admillum non valere, excipere poteft ;

JU[US(

quia hoc ipfo propriam fuam turpitudinem

$od

l

allegat, & itanon auditur, neque ex capi-

te doli à fe adhibiti ad nullitatem contrac-

sudit

tüs agére valet , etenim non eft excufazio ad-

j

quäm |

verfus pracepta legum ei , qui dum leges invo-

tat , COBITA €45 committit, Fin, $ un. l. 37. f. de

d

ALUe]

Minorib, fi veró deceptor emptionem vendi-

tionem adlmplcrc contendat, deceptuspre-

u

(

tium, vtl rem accipere, & exfuà quoqué

parte hànc ad implere efficaciter non obli-

Qrit

gatur , nequéà dolofo, neque à Judice , ut

iolur

AT

huic contrà&ui ftet , cogi poteft, Sufficit e-

vim contra eum doli mali exceptio, Fin. l. ffnal.

Qon

f- de Dol.7nal, & fi deceptus emptionem ven-

ditionem abfqué eo , quód alter agat, va-

:&fio

lere nolit , deceptor in diffolutienem con-

Wenc

tra&tüs 'emptionis venditionis in; Jure Na-

m

türz ftando confentire tenetur, fiquidem

u

ic,

& o hb

699

J

hic ut di&um fingula incommoda exdolo

Q

fuo genita aufferretenetur; eccur diflolütio-

i

li

ni emptiopis venditionis , fiab bacrefilire

n

deceptus velit , confentire. non teneretur ?

A

cum interincommoda ; ex dolo ftio genita,

m

&illud, quod deceptus ex emptione dolosá

N

"d

obligetur, reperiatur: Jur& veró pofitivoab

ju

dice, ut diflolutioni confentiat, cogi & po-

4

te(t, & debet, 1.5 Cod. de R. V, & quando

Nl

hujus difleníus extorqueri nequit ,

Judex ex

)

;

fuo officioillam irritare debet, Hinc

14l

Inferes Dolum accidentalem emptioni

venditioni caufam dantem ab altero contra-

J

hente commiffum , hanc tamJure Naturz,

ut(i'l '

"

quàm pofitivo ex parte decepti , qui pro li-

bitu deillà, aneandem valere velit, necne;

1

ftatuere poteft , irritabilem folüm reddere,

Sed

j

"n

J

Quid confilij fi emptione venditione

)

utrinjae jam. excutioni mandatá pars lefa

dolum caufam dantem admiffum fuiffe mo-

l j

| n

dó deprehendat ?

. Refer: An deceptus emptionem níi-

li

hilominüs valere velit, nec ne? fiprius ipfi

)

a&ttio empti venditi ad idemnitatem confe-

)

uendam datur;argte. princ. l. 9. de Dolo.argto

y

$.4. 6 5. L. 13. ff de AG-. Empt. & Vend. € Ó

T

:

damnum mimmulm datum fuerit, argte. f/7

22

M

eo

i

224 lü'. de Damn.infect. ne ex dolo [uo cum alie-

so damuo lucretur.argto, l 2, ffn, l.a g. ff de Do-

g

"

lomalo. Nec obftat, wequéenim pa[fiz bac ac-

j

pio induleenda eff , nam ecce inprimis ff modica

]Q

fimma [it , i eff: u[quéad duos aureos nonm debet

vll

dari, fín. $. ulz, [ o. L. xo. & u. ff. de Dol. mal,

zi

quiaibi per /y bec acfro, actio famosa doli, quz

1d n

utidue pro re minimá concedi non deber,

cum prezcipuum hominisbonum ob rem mi-

iteft

nimam vitiari non deccar. argzo, /.16. ff eod,

121

intellizitur. Brunnemann a44, $.

ult l, o. ff.

de Dol.mal. n.1o. eh 13.

i

Si pofteriüs; five im-

300

modica, five modicaob modoó dicta, five nul-

Qd

la lacfio, & fola injuria interceflerit, ad refol-

venóam emptionem, ut pretio reftituto res

ulnit

A

reddatur,ex empto actio competit. a/g72,

iédi

fn.1L.37. f.de Dol.smal, $. $. 1, rr./ff.. de CA

Eript. - Fend.

100f

in a

Necturbar. Stante dolo ftipulationi cau-

fam dantefi lefio enormior incerceflerit, vel

duj

tdo

actio famosa doli, vel ob reverentiam & re-

Q

Ípectumadio in fa&um. $. sz./. 11. ff de Dol,

mal, fiminima, actio infactum,nonilla «di-

praf

VOtel

litia, que contractum refciffum prafüpponit.

dad

$. 17. L31, f de /Edilit, Edict. Sed in. fpecie;

eum convenieus [it, ut in. ipfo, qui dalumcom-

f

emiferit, im id, quod. locupletior effet , perpetuo

[

'30, 4,1

d'?"ddff 18 fatium affio, quia wom debet lncrari

[

dtdb o dbib

701

W

l]

actio ex ftipulatu canquam ex contractu da-

fl,.

tur ; crgo.

uia difparitasin anguítos contra-

"

é&tüs illius terminos, qui hoc ipfo , quód ille

&'l

ftri&ti Jurisfic, utdolusad contrahendum im-

ellens, & extra contra&um pofitus actionc

il

ex ipfo contra&u defcendente purgetur, non

t

ad nullum, refunditur.

lu

Sed quomodó decepro confultum eft,

fitertiusextraneus dolum emptioni venditio-

ni caufam dantem commiferic?

'ïm;;

z. Intereft,an cognito dolo emptio ven-

!

ditio utrinque impletajam fit, annon:;fi hoc,

.

I

mentem Leffij Palaonis ab Haunoldo z. 65, $

3.controv. x , trac?. 8.tom.3, de Jur.e& Tuff, v«

il

Á

laram fimpliciter admittendam , & abío-

7

luté dicendum efle , deceptum propter ani-

mi contrarij prafumptionem refilire poíle

non arbitror; fiquidem animus contrarius

a&tualis hoc in cafu prefuminon poteft, cum

d

de dolo folüm accidencali mihi fermoíit; a-

y

nimus verÓ porencialiter, conditionaliter

"m

prafumpté folüm contrarius, quia animus

potenuialiter, conditionaliter veré contrarius

ad actum quendam irritum reddendum in-

5,!

efficax eft, adillud praftandum inhabilis eft,

l;

;

& deContraciu venditionis ct emptionis jure per-

r/

j

bosrza

1'ïy |

feäo. alterutroinvità nullo recedi tempore

f

fdei

702

dab o aSib

^f

fídes patitur , nec ex refcripto, l. 3. C, de Refcind;

D)

Fend. Sed ulteriüs inquirendum exiftimo, an

p

parsnon decepta damnum fuftineannifi emp-

&üo venditio adimpleatur, an non: fi priüis;

r

1&1;8

ulteriüs infpiciendum effe, an ed; deceptus,

fi contra&tum adimpleat , damnum patiatur ,

fopt

e1n0

necne, fi patiatur, an. deceptor illud repara-

ymin

re potensfit, an non, fi potens non fit, tum

fu /

deceptus, ut adimpleat contractum, cogi

y lil

non potefl; zaz dum quaritur de Dasao, $

grett

por utriu[que caufa fít , quare non poteutiar (it,

gerit;

qui teneat , quàm , qui perjequitur fín. $. 3.4,

91,. f de V, O. Si veró. deceptor potensfit,

wmm

ml

utcontraétum adimpleat, deceptus cogi.po-

teft :equé enim debet nocere fatfum altevius ei,

Utcnti

nem

qui nibilfecit. fin. 8.4.1.5. ff-de Nowiaper, nun.

li

ciat, areto.fin.l.68. f]. de Acquir. vel Omittend.

bared.li decepto adimplendo emptioné dam-

adol

[

IÍ——

numnonpatiatur,fed,eóquod ipfius confenfus

lm2

Xl

dolo extortus fuerit, injuriam fuftinuerit ,

emptioni omnimodó ítare oportec; quia

T

emptiohujufmodi omni Jure perfecta eft, &

ii

D

n

quandounus.de lucro captando , & alter de

damno vitando certac, ille, qui de .damno

E

witando certat, potior eft fi pofterius, feu

t tgi

Tohur

*i pars non decepta, tametfi emptioni.non

ftetur, damnum non füftincat, parti veró de-

ori

€epta, fi emptionem vénditionem impleat,

Y

C-

d5b o bb

793

m

h

detrimento irreparabili ab illo, à.quo fuus

LE

confenfus dolo extortus fuit, fit5 445 epim

h

nudo veflimenta detrabere . poteff?. hac , ne

lh

propter dolum alienum compars lucrum fa-

A"g

ciat, & pars decepta damno afficiatur, ut

UA

emptionem venditionemimpleat, rursus coz

Mq

ginon poteft; quzso? curadversüs ipfum re.

"

uminjudicium vocarum, dolo veró aiterius,

N

ui folvendo non eft, quo minü:fe in judi-

vïu

cio fiftat, impeditum, fi hic Dominium rci

L)

interim fibi acquifiverit , aut actione liberatusg

J,' h

fuerit , actionem reftitutoriam competere -

& M

quum, $. 1. /, ult.f. de Eo, per quem fact, eft.

W^

u

c. & illum, qui dolo alterius folvere non

n

potentis eó, ut venderet , adductus, ut emp-

'xlþ

tionem venditbionem compleat, cogi non

p

poffe, iniquumforet? fiterciusdeceptor fol-

vendo fit, vel non fit, & decepto injuriam

folàm absá; darano intulerit, deceptus con-

)*'u'

tra&tui ftare, & promiflfum folvere debet; fi

illud, feu antequàm dolus átertio adhibitus

deprehendatur, emptio venditio executiorh

jam mandata fit, fi deceptor damnum iníe-

ü*,ï

rensfolvendo nonfit, nej; emptor, velven-

)V

ditor compars rem, vel pretium reffituendo

"

damnum patiatur , pars decepta actioneme-

j

fticutoriam exipfo contratu defcendenterm,

"

argto, S.ult, Infl. de Oblig, ex confens, adverfus

cona-

u"

.

704

Gdb o dR

äompartcm' inftituerc. poteft. argze, $. iL

Parc

ult.f. de Eo, per quem facf. eff. ci»c. Secus, fi

dd )

compartinon deceptzrefolutione contractüs

ii

damnum immincat, argte. ffnis$. 3. L. 9. f-

le [

de V.O0, Si veró tertius deceptor folvendo

IT

fit, emprio venditrio utrod; Juread libitum

P

decepu refcindi non poteft; quia neque in-

g

tento & animus decepri iralimitatus, ut,fià

PT

certio finéculpá contrahencis deceptus eflec;

diitu

Jus refiliendi fibi re(ervare voluerit, ne, &

PUP

citiüs quidem quodille, quiper erroremà fe

Q

ipfo deceptusfuie, hujufmodi animumlimi-

h

tatum habuerit, credi debeat, hacque ratio-

J

inod

ne plurimi ycontra&us contra fecuritatem

contrahentium humano commercio vehe-

i

menter optabilem vacillent, prafumi poreft;

pet

Tlon

nequéhocin cafu contrahensin culpà eft,

neque illi quidquam imputari poteft; proin-

y,

YOf

déincommodumrefciflionis contractüs va-

[

lidi propter malitiam tertij pati non debet ;

ne alieno odio pregravetur , C ipfiper. alte-

m

/

IXorl

um iniqua conditto 15

]l

eYatur, aYgto, C4p, 29

Quot

in 6to, CL 74 ff.de n.], Sedatlio doli füb-

fidiaria( edictumenim pretorisfic habec. w«

"En

dolo malo facfa e[fe dicentus , [ide His alia adfío

t(d

z0p erit , ei-qjuflacaufa videlitur , judicium da-

Qf]tfä

bo.S. 1. L 1. ff de Dol. sal.) & arbitraria( vi

I$a

fL.IO

"

cu;us judex rcum, ut äd, quod judicio

rée-

mb od

70$

V

réftituendum videtur reftituat, raonet, &

fi paret , ille abfolvitur, fin minüs, in om-

ul

ne id, quod a&or fuainterefle in litem Ju-

!?)f

raverit, íalvo moderamine condemnatur.

T

"ll

Princ.L. 19, ff. de Dolo malo ) deceptoadver-

füs deceptorem. competit, 4 7. ff. de Dolo

guale, Fin. l, 2. ff- de Proxenez ; quà ut'dcce-p.

ia

tor rem ipfam cum omni causá , fipoteft ,

L

vel finon poteíl, intereffe & xítimationem

reftituat, petitur(modó lazfio tummam duo-

rum aureorum excedat , actio enimde do-

lo, cumobCivilem maculam , quanrinu-

rit, gravis fit, non ob quamcunqué levem

& modicam fummam,fed actio in factum per

$. s. 9. & feqq, duab. L. f. de Dolo malo, in-

h

ulgetur , atqué deceptor refpectu decepti

períona ab a&ione doli utpote famosá ex-

emptá , quales parentes & Patroni refpectu

liberorum & libertorum, illi, qui confula-

d

i

3

ri receptà au&oritate pollent refpeàuplebe-

orum, homines yitz emendatioris refpectu

!

|

Fl

*v

uxorioforumjprodigorum & vilium, contra

D

quorum períonasi

nfa&um verbis tempera-

ta a&io, qua fubfidiaria fubfidiariz, ut bo-

'AH

n (idei mentio fiar ,eft, e(Ló vice versà his,

l

contra eoídem a&io doli conceíla üt, 4rgto.

5'

!

Jïm'; $. 43. À . ff. de Vi & V5 datur, non fiat.

is

ut

S,u(z. l. it. ff dg Dol.

zaAl.) qua, quamvi

ex-

;

*

|

;

706

dub o düeb

éxceptio per vulgaria, quz temporalia ad

*?gendum; perpetua ad excipiendum funt,

perpetua fit, à tempore doli commitfi duo-

bus folummodó annis durat, adeó, ut, fi jl

durante biennio quidécepta, non autem eo-

H

dé exfpiranteabfoluta fit;perimatur./.$.C.de

Dol.z24l, Sit, quando deceptor locupletior.:| f

fuo dolo evafit, ne ex alieno damno lucre-

tür, ulteriüscontra euhdem a&ioinfactuni, !

j

qua perpetua audit , detur,/.28. & /e44. ff.

de Dolo malo, ne ultra crepidam, Videatur,

tot, tit. f de Dol,mal, &ineundem interpte-

N(

tes.

:

sbal

Scedcur emptio venditio dolo tertij cau-

&m ;

f2 dante quemadmodüm metu jufto inju-

L MP

fiéà tertio extorta Jure pofitivo regulariter

AUE

a(ue refcindibilisnon eft?

intin

&. Quia, cum minz gravis alicujus

if

mali per fe pateant, fácilisqué probationis

o

fint; illeveró, à quo exdem pofitz, quan-

;&ur

doquéargro.8. 3. £. 14. fF. quod met. lateat;

acio quod metüs causá in r&m fcripta eft,

:Iue |

N

fecüs actio doli utpote famofa.

IX, Utid, in quod confentitur, merci

Volo

velpretio veré infit, & non ab uná& alte-

rà parte alterutri inhzrere boná fide folüm

ACat.

Tf

exiftimetur, & ita juxta illud : putare eft er-

u

rare, erretur; undé denuó quaritur.

sVIL N

4

J

u

dbab o ab

tj d

707

N

v Wi

l

IN

$ VIII.

E .MH

IN 'ïl.

An, quom

odó, quo Jute &

u

X

LT

qualiserror confenfum emp-

"

lw

a

tionis venditionis vitiofum

:

d g

-reddat?

h"'

3 ts

Wn ") Lo

Ota I. Cum, ut dolus antcdedcns fïv?:

à tertio extranco, five ab alteraconz

ugll"

N

trahentium - parte emptioni vendi-

d

Ll

tioni adftructus veré deprehendatur , quia

l-

iil

Y

fcienti ,. & confeutienti non fít injuria, ned, dos

T

lus, cap. 27. de R.J. im Gto, ut ab alterápacif-

j

:l

centium parte error quidam interveniat ,

omninó necefle fit; fiea, qua fupra de dolo

L

i

N"!l

dicta fuére, relegeris , & cun&a; quzad per-

[

fediorem hujus prafends quaftionis intel-

!

!

"

le&um tibi infervire potuerunt , fuo modo

Jï

r

hue transpofueris, te a&tum non egiffe, ne-

"

n

qdueex

&l

volo.

paleis inanibus tricuram f;ciüb credas,

"

4

Nota IL Errorem in abftracto diffor-

i

y

]

mitatem mentis noftrz cum fuo objedto, fcu

cum re, circa quam veríamur, effe defcribi

tt

J

pofíe.

.

"

"

Iäwf l

Nora III. Hunc vel circamercem, puta

;

Yy 2

cir-

703

535 0

25

Ji

circa fexum , corpus. materiam, accidentia

j

jon

1u0d

& qualitates ipfius mercis; vei circa pretium,

& quidem vel circa hujus quantitatem : uc

non

ff venditor miajus , emptor minus pretium , i

W

ex adverfo. iuzelligat 5 vel qualitatem , fihoc,

vel circa cempus illius exíolucionis & datio-

Ut

(

nis v.g. ff vendens mercem fuam paratá pecunia

wrug ()

vendere iptendat , emptor eandem pecuniá certo

M

sam ««

tempore , vel temparibw fol'vendá vendi , vel

contra credat; vel circaipfiuspecuniaz numera-

t n

tz qualitatem. v.g. 57 Tazius vineam centum

;raq

u

Imperialibus in auro ex [alvemdis vendat , Sem-

D

| arcà

pronius hanc centum imperialibus vel in argen-

iim fül

10 , "Vel in ])emm'ä , qu& pra[idy loco eff , exfol-

daca

venudti ,

vel- vice ?:(sa' vendi fibi perfua-

imie,

deat.

ierform

Nota IV. Errofcm' tam citca mercem ,

um par

quàm pretium in fubftantialem & acciden-

bfband

talem fcindi, fubftantialem difformitatem

( flg

mentis .cum obje&to circa pradicatum, ad

vefcit

quod velveré , vel ex communi hominum

titut, Y

ufü , aut difpofitione Juris implicité faltem,

inqu

& virtualiter errantis intentio adítringitur ,

KE , Y

accidentalem difformitatem mentis cum ob-

jecto circa predicatum , cui intenco erran-

[ a/rcl

tis necveré, necprafumpze alligatur, cfle.

Q ida

Nora V. Hunc in concreto empdoni.

'ïrcis, y

venditioni quancodue cauíam dare , quan-

Oo-

D Yen

db o du

709

bl

doque nudé in hanc incidere ,. contractui

"

.;t

emptionis venditionis caufam dare dici, fi;

à

cóquód crrore feclufo emptio venditio fucu-

PN

L

ra nonfíit , ad emendum vel vendendum

fY

moveat , in emptionem venditionem veró.

incidere intelligi, fi. eoquód ille, qui errat;

--------- 1

veritate etiam coghicà empturus, aur vendi-

, ;a ;['u(:

dirus fic, adcontrahendum non moveart.

'fümi'a;

Nota VI. Errorem tam fub(tantialem,

t.;.'.(lï"'j,i:;

Nv

N

quàm accidentalem vel ex utraque, vel ex al-

AAAM

terá cantüm contrahentium parte ftare, fiex

utràqué , vel circa idem predicatum ,

as

vel circa diverfum , fi illud , vel circa

o

idem fubftantiale ,. vel accidentale, fihoc,

'q;"(

n

vel circa przdicatum fubftandale , & acci-

dentale, vel circa diverfum fubftantiale, vel

diverfum accidentale , fiexalteràcontrahen-

pl

N

tium parte , vel circapradicatum, quod de-

fübítantià , vel quod defubftanria non eft,

efle, fi pofterius : vel altera pars alteram er-

rärc fcit, & illa hanc errare nihilominüs pa-

titur, vel nonfcit, fi non fcit, vel qualitatem

"

in quà altera errat, rei non inharere ipfamla-

tct , vel nonlarer.

His prenoratis

.. &. I. Error fübítantialis fivé ex utráque,

b"

fivé alterutrá contrahentium parte ftet, five

;;j

circa idem , fivé circadiverfum pradicatum

mercis, vel pretij verfecur , confenfum emp-

.,:

.:

AA.'.

/

!

" tionis venditionis vitiofum , & emptionem

j

Try3

Venf

7IO

Gob od

d

venditionem ex utráqué parte omni Jure

cäUS

nullarn reddit.

orædl'

Prob.I.De fure Nature. Errore füb-

/:tü:c

ftantiali fivé ex. utráqué , fivé ex alterutrá

/mm

contrahentium parte ftante, fivé circa idem,

k

iC2

fivé diverfum pradicatum mercis, vel pretij

ib üta

verfetur, velresalia &alia diveríaà vendendá

tinet. .

D

pro pretio , vel prerium aliud & aliud pro

merce dari Jure Naturz promittitur 5 ergo

m

hujus generis errore fubftantiali exiftente in

n

candem rem & pretium mutuó non confen-

ütor,

titur ; fedubi inidem pretium & rem mutuó

um

non confentitur, emptionis venditionis con-

dkput

uacus ipfo JureNaturz nulluse(t; ergo.

ia ,.

Nec officit: Si vas, quod in fezneum

ledoi

cít, &ab utráqé parte aureum creditur,ven-

impid

ditur: eftó venditio quoadobligationem hoc

t X

ipfum vas tradendi non valeat, cum hocnon

qQpr

emptum, non venditumfit, attamen quoad

N

obligationem vas aliud , quod aureum eft ,

ret (

uadendi valet, quia uterj; in vas aureum

iferra

confenfit , & emptio venditio contractus pu-

ff

re confenfualis , qui absque reali interven-

77

tU mercis validé iniri poteft,eft, Siquidem,

LT

quemadmodünm vas hoc in contrac&um de-

for e.

ductum , venditum non eft, quia huicprz-

'LW) fd

dicatum fübftantiale effe aureum deeft, ita

uf 1.

ctiam vas fliud aureum;, quia huic hujus con-

tra-

L /

^

ül

nboh o db

ZII

N

U,Lc

ttactüs emptionis venditionis mercem efle,

Q

& przdicatum fubftantiale loci ac temporis:

*

li, W.CK

deeít , emptum non eít 5 emptio venditio

t

L

enim hujufmodi imbibitam conditionem

d

de prz(enti : fivashoc , uti apparet , ita in

MU !

LU

Ííc fit, mihi tantd"pretió emptum fit, con.-

Q

N

Md

tinet. Argto.l.120.ff. de F. 0.

Dixi Errerem fabflantialem contracfum

) Zh"'u

"t

emptionis venditionim ex utráque parte ipfo Ture

U.R

nature nullum reddere. Quia, fit, quód ven-

:

ditor, quando hic vas fuum vendendum z-

TA

DI

neum ícit, emptorem tamen hoc aureum

Is

b

efle putare ignorat, ipfum vas e&neum pro-

ALE U

mittar, attamen. hoc ipfo, quod illud ven-

u

dendo in alterum transferre incendac, non

a

fimpliciter promittit, aut falter ita promit-

"

N

tere, & donarecreditur, fed conditionaté, fi

jl

emptor pro hoc cantum pretij repromittat.

d

Prob.IL. deJure pofitivo. 5 quis gromit-

d

feret. fé venditurum. inili aurum , ci pro auro

Ll

offerret mibi oricalchum , nunquid.dicerer con-

Yib

Jfenfiffe dm oricalchum? munquam volui emere

"d

12'

,

oricalchum s necergo aliquando ia illud eonfenfs

t

lö'

quiacen[en[us nan efl , mifi voluntati ergo bic

evror excludit confen[ums non enim confeuft im

1

boc , féd in d , quod putabam e[[e. med. can.um,

954

r

n

quafl, x .cauf, 29. Tulianus feribit , non confen-

fiunt , qui errant, - Quid enjm tam contrari-

)

t19$

f

Yy 4

712

dbib o v55

wm conenfai e[l , quám error, qui imperi-

/ /ifui

'!jurl(oä'l

1iam detegit,

Fin, l.15. ff- de Jurijd, & uv i-

dem quoque libro mo, aiaeftlorum. féribit, quf

';,nf(f D

u9

non babet. confen[um, med, l. 2., f. de Tudic. im

ngmi

vernditionibus * emptionibus confenfum debere

qm,ni

$ntercedere palame[ff.| Cawrut frve in ipfà emp-.

lem

sione diffentiant , [Vub im pretio, [fuà in quo alio ,

empytio imperfecta efl, princ,l.9. f. de C E. quo-

ondit

;ucprei

tics voleus alium baredem feribere ; alium ferip-:

ferit ; in corpore hominm errans (veluti frater

9nat

gueus patvonus meus)placet:ned, eum beredem effey

pcdar

at d

qui feriptus eff, quontam voluntate deficitur: Ne-

quéeum , quesavoluit , quomiam [criptus won eff.

antidl

um pr

E 9. ff. de Hared. Inflituend, Cur. voluntates

corum, quiampliüs velle non poffunt, mag-

fl

nà alioquin gratiàà Jure noftro dotate, hác

'eKCon

in matcrià arctiüs reliquis actibus inter vivos

tmpr

circumfcripte forent? z9/fa voluntas errautis:

lm

eft. fin. l10. ff. de Aquá && Aqu. plwv. arcend.

atma

jn omnibus negotijs contrabendis , [Vv? boná ff-

i ha

Antial

dlc fsat , flVve mon fint , féevror aliquis intervenit, :

pïx u

«t aliud [entiat ( puta)quiemit , aut qui conduxit,

eliud , qui cum bis contrabit , nibil valet , quod:

TTOF (

atfi fit, princ, l, s.f deO, &« LA.. $1 ffichum

l fiq(

Jliphlatus , de «LAlio fentiam, tude Alio, mihil

Qdisu

aciumerit: Nam flipulstio ex utriufqué confen-

3j cu

Jfe valet. 6; 1.1.83. ff bominem flipulatus ftm , -

Upise

eï(lt. x

ego de .Aliajänþro T 'dï' A/ia , Pibil adi

Wa4m

: .ïimpuB

L

!'

u

&b ogmtb-

718

;,::ï,,

V gart flipulatio ex. utriufguà confenfa perficitur.

"N

& princ, $. t. À 137. ff. de V. O. errantis voluntas

NI

m

* sulla eff, fín. [.8, nullus eff errantis comfenfus,

*

j' "Il

^ eed.1.o. C. de Tur. e$» Fac£, ignorant. imperitia

I5 Dopigi proprij c errantis nullum babet confen-

J

Yi fops, sned.l. 33. C.de Locat. Cond. Exgo. & qui-»

Tf dem ex ueráqué contrahentium parte; quia

^il conditionem de prafenri, fialter pro hac re

?^i aut pretio tancundem repromittat confenfui

"t| non errantis,fi reshzc vendenda, vel pretium

"( hocdandumtalefit, & concepto correfpon-

i« deat, actuali voluntati circa pradicatum fub-

ssM ftanciale. errantis. imbibitam, & Jus pofiti-

:

/x! vum pro adjectá haber. 4.4. £ex. zex. & fin. L.

34. ff. de A. vel A. P, Necnocet:ftante erro-

re exceptioin factumad impugnandam adti-

MU

onem pro errante compofia eft. /fz. $, r, jund.

ejufdem princ. Iafl. de Exception. exgo. Quia,

j wü[æ

"T VH

quemadmodüm ut exceptio Juris doli lo-

Q "]

cum habear, hic non círca praedicatum fub-

ftantiale, fed accidencale rei verfari oportet,

vä'üïf

Y

ita& utexceptioni errorisin fa&um locusfit,

j

yl

ertor. circaaccidentia & przdicata accidenta-

d

7Li

lia, fiquidem hujufmodi erranti ex infra di-

cendisut indemnis fervetur, & actio com-

"

ul-

petic; cui veró a&io ad acquirendum, m

;,W' [

W

tómagisexceptioad confervandum datur, &

d

h

ermirticur, multó

fortiüs

cu? iæpugnario p

de-

u

b o

d

gUb o odb

714:

; gmllfraw

defenfio conceditur. $. 1. 4 156f & cap, 7)

in 6to. de R, ]J. Noncircapradicatumrei füb-

:;di[urs 4

l

fap

ftantiale, & circaipfam emptionem verfíatus

fuifle debet, &, cumerror, utcerta formula;

ilfüf ,

W

aucnomen cercumhuic exceptioni aflignari

- fueef

poffic, in foccundus fit, ficuti replicationes,

$ YOLU

quarura nulla propria & ufitata nomina fünt;

[fe. exi

exceptionesin faétum dicuntur,ficuti aCtio in

j

- oX

fa&tumcompetit,fiaCtionem dariequumfit,

. qd,

attamen actio nominata deficit hzc exceptio

K

infa&dum falutatur. Hinc

InferesI. Si venditor majus, emptor

..i f[päffdt

minu

TTE

s pretium crediderit, emptionem nul«:

lam efle. prizc. . 9. ff. de C. E. argto. $. $. Inff.

r

, hpulat

ttento

de Inut, flip. »sed. princ, Infl, dle Locat, Condudt,

quia, fi decem tibi locem fundumy tu autem ex-

* &rgpræ

yi all

'

iflimes ,quinquà te conducere , pariter nibil agi-

X

zur, princ.l, 5 2.ff. locat'cond,. Siquidem hoc

ama]

ipfo, quód venditor rem fuam tanto pretio

vendere intendat, incentionem ac mentem

decl

hts CC

fuamnon ad fingulas pretij partes, fed ad to-

(T

cum pretium fimulfumptum non fecüsac ad ff

corpus aliquod adftringit. argzo. »ze4. $. 10./.

6 r

108. fF. de Leg. 1. 1. 37. ff. de F.0. Aucfal- : "u

tem mentem & intentionem fuam ita alliga-

It

re, ipfius voluntatem emptionem, nifi in to-

Y fV'oO

tum pretium non valere, fuodue confenfui

Infe

4 re-

cq—n;ditiofn'cm de preefenci: fi cantafumm

..mm p

"

pro-

à

D

&b o zib

7I$

N

W

C'."»'v, promiffafit, adjectam effe ,praefumitur, &c

*p

"

"^. Creditur. a

rgto. l. 120. ff. de V. O. quarcl..lloQ

"

d

& f cap.3g. 1 Gto. de R. 7, Suos limites pati-

", untur, & toties, quoties parsad majorem

"! fümmam fe precisé reftrinxit, & ut actus,

| "','im.,

"

: nifi refpectutotiusfummm valeat , illius actua-

& lis voluntas fuit, vel ita fe reftrinxiffe, & fu-

u* ifle exiftimatur, in majori füumroa minor non

tt* continetur. Brunnemann 444. J. 52. ff locat,

! t cond,

-

,Necobftat. Sime20. interrogante ,tu 10.

am] refpondeas , obligatio nifi in decem non erit con-

lemn| fraPPa. mmed, $. 4,L.x. ff. de F. O, ergo. Nam

jj j füpulator, càmnihil regulariter repromittat,

1

lintentionem fuam non toti fummz fimul

;J: !:7:32

i

l

umptz , dequáinterrogat; caaequàm uni cor-

;,44| pori alligare, fed ad . fingulas ipfius partes

Tj ":]

,| mentem fuam reftringere, nifi intentionem

" 3 füamad certam fümmam adítringere expref-

»

^

.

^" "

0")2

sé declaret, v. g. /f flipulatus fuerot banc fum-

mam centum aureorum dari fpondes? quo cafa , f

"n

f

m

|

centum non fint , flipulatio nulta eff. l. Yao. f. de

ff-'* i

y-. 0. Jure faltem prafumitur, quia, /ice£: e-

*:21,'**'?';,' portet congruere fümmam , attamen manife/hf-

I fümum eff , vigintidecem ine[fe. fin. S. 4..4. L4. ff.

97. de .O. Siriliter

j

Inferes IIl Hodiernis moribus fi vendi-

cr-

,llw?j):t«

drrem paratà pecunià vcp.dcre, emptor

ro«-

i,

716

db obeb

rore ductus eandem pecuniá in certis termi-

[/ 6'

il

nis folvendà emere intendat, emptionem

gt

nullam eflc. 47g£2. , 120. ff. de F. 0. Quia,

gpm

cum €a, qua moris & confuetudinisfunt, in

qumU

$

M

bonz fidei Judicijs attendantur. /£z.

20 h

wena!

31, ff. de /Edil. Edict, Juxta mores autem &

andt

confuetudinem hodiernam rces, fi paratá pe-

4f

cunià di(trahatur, pluris, quàm fi pecuniá,

cujus folutio in certos terminos dilata eft ,

iffent

veaditur ; non mutuus in idem, fed in ma-

bhom

jus& minus pretium confenfuseft ; in dubio

TUPTII)

veró rem paratà pecunià emptam fuifle cre-

übftan

dere oportet. Quia pacta adjccta faci funt ,

mptio

ideóque nonprafumuntur. item &

orpus Fi

Inferes IIL. $7 ego »ze fundum emere puta-

b qui

vem Cornelianum , tu mibtte vendere Serapre-

dlem !

nianum putaffi , quia in corpore dilfenfimus.emp-

mdic

onem uullam cfe,. Idem efl , fiemo meflichum,tu

Antum

Pamp-/ailam ab[entem vendere putalli, Nameum

& ar

in corpore aiffentiatur: apparet nullam effe ven-

tiare

ditionem.Fin.l.9.ff. de C. E.in verÓ ia uomine

tantum errantes med, l.34. ff. de «4cq. vel

kgh(

;/ IOnit

omitt. po[feff. diffentiamus , verum de Corpore

dmitt

conflet ; quia nulla dubitatio efl , quin perinde,

:

ac ff nullus error interveniret, Fin, $.1. L v. f

»Go V

de Cond. &f demon[Irat, valeat emptio ef ven-

t ]

ditio , nibil enim facit error nominis , cum de

T ut

mus

Ci—,?m' [cilicetin quod mutuo confenti

€on

Torlia:

L

d

decb o iib

E

(

'(Uml

h]u' l

conflat, $. x. d. [ 9. quoniam cogitatione , &

n

1

l

mente reciprocé patefactà, ex quà locutio-

*&"R

nem potiffimüm metimur; idem manife(lé

l

MW[)

fentimus, & . verba absque mente verba

" hi

reverà non funt , & quidquàm aliud , quàm

inanem fonum non continent,. rgre princ,

à n

99 ,

l. 4. ff-de Leg.1. k i7. etr eyufd. $. 1. f. de Condi-

"n

Adu]J]

tionib. c&- demon[Irat. modó nomcu , in quo

diflentimus , proprium homiaoum, id eft :

N

W

ab hominibus deductum. . 4rgro L uzic. C, de

Mutationib. nomin. non rei appellativum à

d L

n

fubftantiá ejufdem defumptum fit , alioquia

"m

emptio venditio tanquamerrorecirca ipfurm

r

corpus tei veríante exiftente nulla cenfenda

eít ; quia ín his quempiam errare , & cum

l. "1 "ffk'(.

veítem v.g. emere velit, ex errorefupellec-

:,v::"fx?'

tilem dicere, vel quodftultiüs eft, cumar-

; TWl

gentum vendere iv tendat , appellatione vc-

v;:l',*'ü

tans veftem no-

Ítis & argentum contineri pu

T

minare Jure non creditur, — Med. /, 4. /f. de

rm

Lec, 1. quia rerum vocabula immutabilia fannt :

TT

v

bominum mutabilia.ffa, d. [, 4, & ucin hiserror

j]

!L

!

admitti & quis decipi poffic, facilé fieri po-

"

teít: Cornelianus & Sempronianus fundus

E.G, vocabula non rerum, fed hominum

A

"

funt, nonne hec facilé mutari poflunt ?

j "[

aM

Nàm ut mutatisnempé fündorum dominis,

D

[00/

Cornelianus fundus jam Semproniánus fit ,

)j

P

718

-b odbeb

!r

j, W

facillimé evenire poteft? Anné idem in illis,

T

m:ttf

qu& ob quamcundue pofleffionem nee mu.

jjpo

tantur, nec mutar!

poffunt , quemadmo-

!

rnS (

düm fundusv,g. hicíivéà Titio, fivéàà Sem«

pronio, fivéà Mevio potfideatur,fundusfem-

l

yotam

erpermanet , dicitur, & denominatur fa-

jtur, d

cilé fieri poteft ? coníequenter quandoquis

ibum

fefüundum vendere, alter fe domum emere

iris, Ve

dicit; ille partem terrz certis limitibuscir-

enCa,

cumícriptam vendere , hice compofitumper

v'elquid

accidens exíaxis , hgnis &c.

exítru&um

i

^

'

í

j[eci

emere , quàm uterQue illud ipfurà , quod

y m

fundus, aut domus dicitur, emerevende-

fiter

re intendere potiüs credendus eft, fiquidem,

If

cum zoz ex opinionibus [ingulorum , fed ex com-

u ov

"muni ufa nomina exaudiri debeapt. Princ, $

*

L

f d t

l. 7. ff. de Supelledl: Leeat. mon videtur quifque

[77 in

dixiffe , cujus mon [uo nomineufasefl 5 quorsum

tenfam

euim nomtna , sifi ut demonflrent voluntatem

* ainfuí

dicetttis ,nàm C ft prior atque potentior eff, quxm

qox , thensdicentis, Iamen nemo fine voce dixif-

s afl

byxtur

Jeexiffimatur ,& non avbitror , quemquam dice

-menfor

re , quod non fentiret ,. ut maximo nomine u[us

56[; fCl

fff ».quo id appellari folet : nam vocis minifferio

r qu

ulimtr. $.2. d. l, 7,ilud fecusefle,

Inferes &IV. 5; ego mulierem "venderem,

ferime

£u puerum emere exiftima[fi: quia in fexn error

hd

cj/l, ullam emptionem,nullam venditionem

e-

Q Q

fe.

à

didb o d5

719

| j

i

fe. ffn. $. unic. l. Yv f de C. E. ff in ipfó corpare

1

:Wff:

)

i

t

r

zon erratur , fed im. fubflantia error fst, id. ett:

Iut

fiin ipfo individuo, vel compofito perácci-

Jlï]

dens conveniatur, fed .vel circa ejuídem

gl

quidditatem, vel materiam, ex quà boc cla-

uhæ i

boratum eft, &in quam illo deftru&o refol-

!d

^s

vitur, erretur, ut puta: fi id, quod acecum

A

[ 1"; *

^. 'Mla'

erribarama id eft: intin&usvelex uvis imnma-

m

turis, velexalià materiáfactum eft, pro vino

*l

M*L

veneat, velid, quodp/wmbum e[l; pro argento ,

u

qielquid aliud argento frreile , aliud. pra alià ve-

Jf

nilje videri , cb» nullam e[fe venditionem, quoties

jn materiá erratur.fems $, ult. l, 9. ff. de C. E. pa-

zcn

riter &

u

Inferes V. $i vel id , quodefl as , pro: au-

71 74

x y

yo veneat , enditionem non valere. : Fin, l. 14

"T d

ff- eod. velmen/[am argentocoopertam mihi 1ena-

P

ranti pro folidá vendidifli imprudens , quia in

menfíam fólidam argenteam, cui argenrura

g '.M

itainfufum; ac immixtum eft, ut nulla ejus

d

.";

pars affignari poffit, cui argentum non. im-

d '

fnixtum & argentea non fit, non veró in

JM

Mi

menfam, quz nihil argenti immixtum. has

yl

bet, fedextrinfecüs quedam lamina argen-

u

"

tea, quibus tegitur, tantüm continet, &

)

r'Dv«

Uj

óperimento duntaxat veftita, vel juxta$. r. ^

me"'

9. ff. de Supelle£?, leg. argentoinclusafolüm eft,

1!.1, f

las

"

& duo quafi corpora funt, confenfi, z«

7 [3

']l;ï

720

ecüniamque eb ubmine datam

(uahtl

effe emptionem ,. p

tondicendam.S.un. l. 4i.

ff eod.vel electum, vel

(üs Vä

aurichalcum nonillud; quodex auro & zre

j^ J

mixtum eft. & fz,4, 45. ff- de C.E. Subftat,

J a

fed hoc, quod zseft, auri veró colorem, &

um

folendorem habet, quod longo jam tempo-

ordit

re. effoeta tellure. non reperiri Plinius ait;

funt, (

uodd; hodiernis temporibus cuprum for-

u

Jii tll

fanfalutatur, pro auro emitur, emptionem

bhuti

nullam effe. argto, fín. med.. 4. ff. deLeg.x.

[iud p

junct. $. 2. [.9. L14.. ff de C. E. Vel acetum;

mpü(

uód vini numero-habeo, pro embammate

jum

vendidero , quia illud hujus -acedi numero

K

noncontinetur. ffy. 6.1.1. 9. f de Tritic. Vi

ifrm

«el oleo lez. Nàm eftó vihi & embammatis a-

fit:

corfpecie non differat, attamen. embamma

ob füam diveríam formam fubftantialem ab

WM

ufe

omni vino, quod acuit, per verba $.2./. 9. jf

Pïgn. r

l

deC. E. modo vinum NB. acuits caterum, [i vi-

T

num NB. uom acuit cc, fpecie diftinguitur.

( t

Mol. zom. 2. traif. 2 de Tur. & Jufl. dip. 340.

Talet.

pac. 366. lirt, E,' venditionem nullam efle.

tnti

Eodem modo &.

7777

Inferes VI. Si venditor, vel emptor in

p ql

qualitate ad ipfam rem pertinente,vel in ean-

ppig,

dem redundante erraverirqualisillaaad quam

ex coramuni hominum ufu & confuecudine,

"Weri.

Yi

m &

j*cl ex difpofiuone Juris implicité falte

YiL-

, ?Miklm

MT

"

C55 o Go5

721l

Md

virtualiter contrahentium intentio adftricla

t

*

tïfa

eít, velfaltem effe cenfetar, de quánon $.

m

i

1521 ff de. AL empt. e& vend. cum corpus&

lo

qualitatem feparet, fed £,14. f.de €, E. Ut

)']:Ml'

Af

y

qua materiam & qualitatem utpote qua in

Nl (j

ordine ad nullitatem actüs ejufdem rationis

m

us

funt, conjungit, loquitur, eft, cum ez , 44

fwt moris e& con[uetudints im bona fídet Judietfs

Vas]

LTH

debeant wvenire. $. 10.1, 31.ff.de A dilit. Edidf.

aliud pro alio venifle, àc emptum effe, &

obalad^]

emptionem venditionem non Valcrc dicen-

"m

dum efle. 114./f, de C. E.

Nec obí(latL: 52 quis,eum espignori daret,

r

affrmavit hec aureum effe , crita pianori dede-

rit ; videndum erit, am es pignori obltgaverit:eo»

lol ','1

nunquid , quia incorpus confen[um efl, pano-

a

ri. effe videtur. quod miagis efl. $. 2 L. ff de

;

I

Pigz.ath ergo multómagis fi ambo . contra-

"u

;;i

henteserrore du&ti id, quod eseft, pro au-

ä

ro emcerint, vendiderint ; emptio venditio

í

j::

p

vale. Eoquód , cum, quoniam fecuritas

A

tantümibidem atcendicut, plus autem cautio-

"N

nisin reefl, quam in per[ona. l, as. ff de R. J.

"d

s, quàm nihil habere prafítet, refpectu rei

"

oppignorande folüm corpus, noncorpus &

p

materia praedicata fübftantialia fint, fecüs re-

;

fpe&tu rei vendendae, ubi emptor, cum hic

u;&,

precium fuum cum re venditoris permutare;

:

Zz

&

722

GEb o Gdb

i

& rantundem, qvantum dare promittit, re-

L

j

cipere intendat, pretium fuum pro hoc cor-

gj j

pore, hác, vel hác materiá affecto promitte-

N

re dare principaliter vel veré, vcl pra(ump-

gdent

té faltem incendit,

Ts

Nedq:IL . 5274, quod aurum putabam , cum

ni JUI'

eseffet, f'ipslatus de Te fuero, temeberis anibi

qfmo

hujus aris nomine , quoniam in corpore confenfe-

ampt

vimus. princ. l, 22, ff.deV, 0. Ergo etiamfiid,

ommk

quod aurum putabam, cum aseflet, à te e-

u

mero, mihi hujus &ris nomine teneberis,

-

quoniam in corpore confenfimns. Quia,

[

quemadmodüm, quando res oppignoratur

ninus

credidorem, ut hoc Individuum folüm (eu

"iion

corpus ipfi Jure pignoris obligatum fit, tan-

Itor 1

tüm velle ob rationes adductas Jure creditur;

ii ó

ita& firem prefentem fimpliciter ftipulatus

liieni.

fuero, quum nihil reciprocé folvatur, ali-

Emym

quid, quàm nihil habere fatiüs, negotium

qon

hoc ftricti Juris fit, & ftipulatio hujufmodi

Whi |

ab eà, quà aurum cexpreílé promiffüm eft,

i l

fpecie ditferat. 4 5o. ff.. de So/ut. Hoc Indivi-

7777

duum íeu corpus me ftipulatorem folum-

modo incenditle Jure prafumictur,

W'Z,/ j

argto. [

w

28, ff. eed,

Anet

& ll. Error accidentalis fivé alterutri , fi-

véutrique partiinexiftens, fivé caufam det,

Wf (

fivc folüm incidat, fivé circa idem, fivé di-

W W

ver-

"T

723

-;p

n

verfum pradicatum mercis, vel pretij fic»

I)

Emptionem Venditionem nonnullam , fed

omni Jure validam relinquic.

ul

Prob: Dum ftante hujufmodi errore ac-

cidentali partes confentiunt, cüm omnes qua-

'"i' h

litates finaliter moventes vere exiftant, om-

l, l-(,

ni Jure formaliter idem fentiunt; ergo hu-

!

l

juímodi errore accidentali exiftente utpote

uN

Emptionis Venditionis causáà neceflàriá cum

tyl

"n

omnibus fuis ad agendum requifiris exiften-

te, Emptio nonnulla, fed valida refultat; er-

O

Unde

ia

Inferes L. Si Emptor majus, Venditor

minus precium intellexeritsEmptionemV en-

diionem valere, & fummam, quam Ven-

ditor intellexic , dandam effe, dum quia /a-

"n

)

catio ei condutdio proxima efl Emptioni c& Ven-

diticni, dsdemá, 'Juris regulis confefliz. Nam u

Emptio & Vendttio ità contrabitur , fi de pretio

ä

convenerit : [ic i* Locatio ci* Conducfiott con-

trahi intelliaitur ,. (i merces conffituta fit. Prin-

cip, Inflit. de Locat.eb Condud?. Si veró ego mi-

noris me locare [en[ero , tu pluris te conducere ;

!] [/

utiá, non pluris erit conduétio, quàm quanti ego

putavi. fin. l. 52. ff. Locat, Conducz. l'umquia,

tametfi, cüàm Ersptor viltore comparandt, Ven-

ditor cariore. diftrabendi wvgtum gerentes, ad

? 4

bhunc Contracium accedapt , "vixa, poft multas

f

&2

€0/$-

T

GE5 o

C^

a

DA

^

-

724

ententiones , paulatim Venditore de eo, quod

q

gïll

etiérat y deivabente: Emptore auteg buic, quo

)

übtolerat , aüdente ad . certum confentiant pre.

[

giwm. med. l. 8. Ced. de Refcind. vendis. füm-

(ofX

mara congruere liceat, 47/4mez manfefhim.

W

mum e[l, vnajóri fumma & tminorem inetie,

il

F

&, 4. l, 1. ff. de Verbor.oblie, cj- quod pluris eff,

us

utid, tanti effe. fn. l, 9. ff de In lit.mmrand, &

piut

hujusmodi píss femper 1n fe continere id , quod

qen

efl minus. cap.35. de Reg.Jur, inóto,. L.1to, ff-

e

Ton

de Rec. lur,

ii

10

Nec turbat: 1zutilis eff Jlipulatio, ff quis

Nrm

ad ea, qua tnterrogatus fuerit , non refpondeat :

um

yeluti (í quis decem Aureos à te dari f'apuletur ,

tone

140 viginti promittas, S.s, InfHit. de Inutilib. [i-

imp

pulat. Ergo. — Quia, càm Jura Juribus con-

'Lfö

cordanda fint, & zon fit novum, ut leges pri-

QUA.

orcs ad pofferiores trabantur, l26,127, ff-deLe-

gib.e Conflit.ehe. dicf. text. $ s. Inflit. per re-

!frispu

fponfum Ulpiani $. 4.. 4 x ff. 4e F. 0,allegatum

Íri

declarandus eft , & ob verba: 5 ffipulanti mi-

qpn

i

hi decem, tu vigintirefpondeas: mon effe con-

,bor

Y

traciom ob:igat!anem, nift i2 decem , conftat,

fOr-

jn princiy. d. $, 4. l 1. pofitad, texz, G. s. 1n[faz.

v

Non de inutilitate totiüus ftipulationis, ctiam

iCï 4

c:oad fümmam, in quáambo conveniunt,

(le

fcc de inutilitate Pcipulacionis in cà fummà,

* Wun

in quáftipulator & promifilor difcrepant, lo-

- MW.

qui

l

|

Gb5 o dB5b

748

^

U

W

qui credenduseft. Manz. ad d. $. s. Tnffit.num.

l(

2o. Brunnemann ad cit. $. 4.. L. 1. 9. 5.

IL Si Tiius pretium. promittendum

N-

monetis maforibus, vulgó tnit arobet & ore

ln

fc' aureis vel argentcis elevatione pretij ex-

' y'i;fl;;r'

crinfccà obfervatà , Sempronius emens mo-

.TW']':

netis minoribus in vernaculà « dctttimfs

folutumiri credensjad emptionem venditio-

W

nem acceflerit, quia , cum potiffima fpecies

L:] ,;1

monetz nonà materiá, fed a valore impofi-

m

titio, per quem moncta in radone monetca

-!Z((!A

1

formaliter conftituitur. 4 1. ff de €, E,. de-

fumatur, valori excrinfeco utrumque ictcn-

'.

2

|

tionem fuam principaliter alligatie credicur,

n

Emptionem Venditionem validam cfic ; fi

p i

veró Titiuspretiumin monetis majoribus co-

rum valore augmentato depofiro vg. in ;/m-

d

-

n

leris pro thaleris , im ducatis pro ducauts &

:71' ,g'

l',

T

für &^tüd' ; Sempronius vel eorum valore

h

augmentato non depofito , velin monezis

|

minoribus folvendum credit, quia venditor

(

bonitati illarum monetarumintrinfeco,emp-

«N

tor extrinfeco incentionem fuam principali-

!

S

teralligat , emptionem venditionem nuilam

efle.

Item &

M |

W,

IIL. Si vinum , quod acctum eft , feu

lj

M

vinum , quodacuit, venditumfuerit, gquia

ideft: fubftantia eft; venditionem

:"'äui w Cadem &aa,

/

Lzis

eiic.

cWys ob

726

hn o

j

e(Ie. 7 9. f: de C. E. Si viriola, quaaurea di-

j

cebatur, attamen magnä exparteaneaeratc ,

j ïll(

precio exquifico alicui vendita fit, quia anri aJ7-

J'W

g* d babet , nam [i inauratum aliquid (it (Ad eft:

jj

cui aurum ita immixtum eft, ut nulla pars

pm

«nca fimpliciter dici poffit ) ljee ego auresm

hll

( puré&) puteza , valet venditio. Fin.l.i4.ff.eod.

jcet

nam ff auxum quidem fit , deterius autem , quàm

M

erptor exiffimaret, tunc & emptio valet, 1 10,

$u

Jf. t C. E. venditionem efle conftare. Sifcy-

unti

phum, quem emo, de argfnto ; quod t4.

nl

VC tbi eft, cffe putem, quitamen deco,.quod

In

*

9. vel 10. (oibi

$

tantüm cíb emptionem fub-

quti

fifteres alioquim quid dicemus , f cacus emptar

fiit , vel fiin materia erratur ? Felim minüs pe-

:

n

rito difcernendavum mauteriarum? 1n covpus eos

Qui

confenfille, dicemus? & quemadmodum confen-

am

fum , quinon vidit, lx.ff.eod. Hinc

m

Inferes. IV. $2 vas aurichalcum pro auro

ütC

vendid:fjet Titius, zeneri ut aurum,quod vendi-

l3

dit , preflet. Fin. L 4y. ff eod. cum in corpore

i

confenttamums , de qualitate autem diffentiamus,

p

empouem effe: /veluti ff menfas quafi citreae

(ideft : que quidem citrez füunt, nontamen

id.

Xe

tcfte Petronio Aífris errute terris) ezat , que

Qf

non /zmt. $.2. L 21. ff de Adf. empt, ci vend,

$i €gome 'w'rginem emereputarem ,cum ;jc",t JA"

mulier; emptionem valituram , iz fexu enim

SIIH

Won cff erratum.Sunic, l, i ff ae C.E,

E.

M

65

^v

727

GoOb o G

I,'

. Ill vArtamen venditar teneri debet ,

TDI

2

ereff non effe deceptum . & i vendi-

qmmtz' 4nt

U

l

zor quoquà aefciat. $, 2. Lai, ff de P. empt.

Mi

e* vend. modó eroptor füupinénonerret, quia

& nonin fupi-

illa /gaerantia emptori prodeft ,qu

b

pum.bominem cadit, $. x, L 15. ff. de C. E. Sed

u

diverfimod? : fiquidem ignorabat Ícilicet pa-

—l* "n

riter non fupiné vezditor ipfius ret nomtnetene-

*'!*

w b

zur : [f fciebat. ( modo füpra in calce notabi-

lis ulimi explicato ) e£iam dami ; quod ex eà

e con-

contingit. Med. l. 43.ff- de C. E. tum n

tra/. 206. ff. de R. j. hic lucrum faciat, &alter

damno afficiatur. 4rgfo. $, 1. l. 3«f.de Eo, per

quem fatlum erit . tum quia, qui fcic &

:

n

damnumimpcdire potcfc , & non facit, cul-

pànon caret. 4rgtol. 5o. L. 1o9. ff de Reg. T.

LA

[

Qui autem hujufmodi culpam contrahic;can-

tum, quanti alterius culpam contractam non

fuifle intereft , inquo & lucrumejus, quo

$l

circa ipfam rem confillit , continetur. £/z.

j

!l

l. 33. ff locat, junét, $. 3. hiL

f ;fe L/f(rf empt.

i

vend. xanquamà quo omnia illapromanant,

;,',','»'Sf' (

pra(taredebet. / && Argto. L 33- ff. locat. cond,

idcirco emptor contra priorem actionem

exempto, uttantundem de pretio detraha-

"

tur, &fi ob pretium ex vendico convenia-

N

i

L

tur , ratioimprovifi oneris hab

eatur , Argfo,

LU

p

&. empt. j vend. & offi-

$. 1,!..21.1,41.61'.(1;-,1

724

CM

j

728

cie Judicis pretium minaatur. l. 7. ff. deC, E;

li

habet, contra pofteriorem veró rurfüsadio

€x empto ad interefle ,. quanti fe deceprum

Pbüf

nonetfícintereft, in prom

la

de C, B. drgto.l, 3. $. 3.1

ptu eft, 4. 1,45. ff.

21.f. de x AL empt,

€ vend. Brunnemannad C,C, L,L.

&f ad l. 14.

yl

ff de G,E,

fbu:

Q IX,

An, quom?d

ó, & per quzer-

mi

MU

Bo emptionis venditionis

mor

confenfus mutuus à rcliqua-

dii

IU

rum conventionum confen-

j

$n

fibus differc , & diftingui-

tur ?

y

Y5

«

N actus voluntatis noflrz, quo

t

in hoc confentimus ab illo ,

Ikb

quo in aliud contra diflinc-

ii

tl m con

W

fentimus , entitatiyé, Ípecie,

tf

& fecundüm fuum rectum , aníolüm

bi

objectiyé , & íecandüm fuum ob-

li-

Supi

L

J

9

729

l

d

T*

fiquum' fpecie diverfus wfit , .Philc;fo-

N

A.

«

^l

phorum , quorum efl cruciare inge-

| ,

i

nia , difceptationi relicto

' .-*'Cn

Onfenfus mutuus Emptionis Ven-.

&'I.C

ditionisà cateris mutuis Confen-

«

fibus fpecie differt,

Prob. T. prize. I. de Oblig.ex confenfü ,

t

confenfus emptionis venditionis membrum

;

j

dividens contra&tüs confenfualis à facratiffi-

|

M

"

mo noftro Imperatore falutatur, fed membra

l

dividentia inter fe pugnare debere Dialedi-

*W*

M

cis notum jam efl ergo.

5»

i

Prob. IL. Zib.18 zit.x. Operisex duobus

d '

penémillibus librorum, & plusquám trecen-

ties decem millibus verfüum. $. 1. . . vel tre-

centis Myriadibus verfüur, $. 1.7 3. C. de F'e-

j

,

zeri jure enucleando $c. enucleati, cui zz. 38.

M

J[ jl

lib. 4. Cod. repet. perlect. correífpondet, quo-

modoó hic ferendusfit, di

2

c

eftum eft; zi* x.

"

|

lib. t9. ff. cb tit. A. lib. 4. C, hujus confensüs

"'

effeétus minus principales proprium locum

il

fibi vindicant ; ergo. ni, quia confenfus hic

i^ ,

& ipfius effe&tusin Antecedentibusjamcom-

"

r

pre-

sz $

i

739

ebib o dbdb

prehenfus eft, vel in Subfequentibus depre-

iid

henditur, in recitatis locis in caffum labora-

"

tum fuifle contendere placcat.

&l Hujufmodi confenfus mutuus à

p t

ceonvendonibus , quas nos pacta nuda & ve-

jon

nira appellamus, differt, quód ille fpeciali

diu

nomine non careat, necïue vim agendi ab

fici

extrinfeco alfiftenrià videlicec legis, fed ab

l

intrinfeco habeat.

[(5 ;!

À quafi contractibus , quód ille à

L

f,d:

lege jufítà ex causá quafi à partibus

1n-

ÀY

terpofitus eflet, cum tamen inter ipfas reve-

p

rà nihilactum fic, fictus nonfit, nequéex eo-

Plæ:

dem, quemadmodüm tefte $. 1. 77/7. de Oblig.

g

*b

que qua(fex contrat£, l3. $. 5.Lx. ff de Neg, Gefl,

bC.t

l. 46, ff.de O, c A. Ex hisignorantes & in-

fiol

viti , atqué qui nequidem contrahere veré

nf

offunc, ut infantes, furiofl &c. obligentur.

A

A contradibus innominatis ,quód ille;ficuti

hi $.2. / 7. ff. de Pa(f. nomen non generale $.

u

. . z. ff. de Pact. ffn. $.2.1 x. ff. de Rer. permut.

tüt

quod pluribus multum inter fe diverfis con-

Ta

venit, neQ; darum, factumvé eà lege, ut

e

alter viciflim quid det, aut faciat, uti inno-

?

minati eflentialiter contineat, argto. d. $. 2.

Yel

LT. $.2 LA f L3,C. de Rer.permut. Sed pro-

h

prium & fpecificum, quatenüs determina-

1!

i

omen

tam contrahendi formam, adquamn

iftud

l' y

i

73I

-

:iv.'.:::)"v

LA

etab o gedb

SLVL

iftad à Jute contra&um, &'vclut'alligatum

"h

u

eít, connotat, habeat,

A contra&tibus litteralibus , quód il-

le nequé datione Chirographi confef-

fionem pecuniz creditz, qua tamen cre-

dita non eft, continentis effentialiter per-

ficiatur , 2eque adillum [criptura ulla proprietas

defideretur(exfaà videlicet naturá) fed fufficiat,

€05 , qui megotia gerunt. confentire. finis $, .L 2.

ff. d 0. e$ A. fín. princ. Infl. de Oblig. ex conf.

À verbalibs,quódille verbis eflentialiter non

perfici, neq; przfens przfentiinterroganti, fe

przftiturum 1d , quodinterrogatuseft, con-

I/l

rué, & continuórefpondere fimpliciter des

beat, f:d inter abfentesquod; veluti per epi-

ftolam,vel per nuntium contrahatur. dic. fíz.

a

princ. Infl.de Oblig. ex confenfu $. 24l L ff. de C.

-EO s. z. d. l. 2.--6?0 de 00

[5 ^

A contractibus realibus, quód ille

traditione rei eílentialiter non perficia-

tur

P

quancumvis traditione vel nume-

ratione fadá ex empto vendito eflica-

5 fil:&'f ',!

ciüs agi poffit : quia »ec dare quicquam ne-

"4

'I'

cefsb e[l , ut fabflantiam capiat obligatio, émpti

/ [

venditi, fed /'zqü?cit €0$ , qui negotia gerunt , con-

L

féntire, cit. princ, 1. de Oblig, ex confens, nequé

4(

j

pretijmumeratio , [e4 comveztio perficit habitam

1

l*) ud

emptionem. $, inie, la. ff de C.E, — Infpecie

[5

-

il

732

ebeb o bb

j

A permutatione , quantumvis quidam u-

gW*

nam fub alteiá. contineri, quemadmmodüm

MI 4

$. 2.. Inll, de E. ( V. eb S. VL , f. de C E. vi-

JIj^

dere eft, dicentes, antiquitàüs omninó non

Iu

difcreverint, non ut fpecies àfuo genere in-

10

fimo, fed tanquàm fpeciesà fpecie, non 1m-

W

pediente, quód, quando emptio venditio

U

ab unà partc impleta eít, permutatio dici

olu

poffit, fiquidem hoc nonde emptione ven-

;ua

ditione, fed de actu recenter gefto affirma-

Qür,

tur, eoquód emptionis venditionis coafen-

|pi

fus przíens in mercem( zam hac nudá eon-

Pïü

fentientium "voluntate coutrabitur, prine.$,. 2.

u

[.t. ff de Rer permut,) à pretio femper abío-

aT

luté contradiftin&atn, & in pretiumà mer-

i

cefemperabíoluté diverfum eflentialiter fit.

UI

argto. fa. $.V, lv princ. $. un.La. fen. l, 721 ff.

mae

de C, E. & quia ratio non patitur, ut una eadem.

gUG

ue ves €&* veneat , eó pretium fitemptionts. frn,

pre

princ. l. x. f. de Rer. permut.. Aliud merx, a-

I

liud pretium , alius emptor, alius venditor

"

neceífirió fit, nequé hic ut a&us fubfiftat,

u

Dominium transferre debet.f/z. $.2. J n ff.

fit

de LAGL. Empt. & Vend, Sed fi tradac, hoc

Ql

eft: poffidendi conditionem transferat, fuffi-

(e

cit, $. 1./25,7 28. ff. de C. E. S. ol 1. $.. K

Lj

[

30. f.de Act, Empt.ef V'end, Econtra permu-

tatio coníenfusmutuus nonin rem & rem,

1zerm

fed

733

W^ fedcumre, quia modó ex re sradizá initium

Mj

l

oblisatiom pmöetun med. $3. li. f de Rer.per..

4nut. G ex placito permutationis nullá re fecutá

Ijl

f

j

!

l

l

con[lat nemini aclionem combpetere, l.3. Cod. eod.

L

flquidcm quod nudo confenfu conflituatur obliga-

IU

u

MLL

zio , in ls tundaxat veceptum eff , qua nomen

ml n

n

uum bPabent , ut in emptione venditione. — Fim.

fm J

$.2. [ 1. ff-eod. neduecum merce àpretioab-

k

foluté femper contradiftin&tà & contra, quia

quà ratione in permutatione res merx voca-

DAR

tur, cádem & preiium & viciffim nuncupa-

ZI M

ri poteft , neque quid cearummerx , & quid

pretdiumfit , inveniri , nedue uter emptor ,

Mi

LE

Lal

uter venditor fic , difcerni pote(t. — Fiz. $. 1.

Wt

um

PA

l, x. ff. de C. E, cb ffnis princ, L , ff. de Rer.per-

uH

smut. eflencialiter fit. Ecfi ueramQuerem pre-

tium & mercem cfle dixeris, preter hocquód

n

merx & pretium ita refpectivé, folüm diftin-

f

n

"ml

guerentur; infero: ergo utraQue quatenüs

pretium eft, utriufqué , quatenüs merx neu-

n

"n

trius , quod tamen inconveniens eft , fieri

a)m

Oportet. Princ. J 1. ff. de Rer.permutat. neqdue

M

i

ut Pediusait (curn quid merx , quid precium

J ]

fit difcerni non poflit, hoc ipfo fi unius do-

M

minium transferri debeat, & alcerius quoque

w

transferendum eít ) aliepam rem. dans «ll'am

contrabat permumtianemf*s. $; d. 1« ff. de Rer,

E

permu£, ut ex cádem actio prafcriptis verbis

l"ï, »

Oriri

""

734

mb o ebob

oriri poffit, cum ille, quiremalienam acce-

qd !

pit, quia tradens ex fuà parte contractum

huncinnominatum realem inchoaíle non vi-

gt

4

detur, fuam rem dare non tenetur,

; loc

A Ítrididuris, quód in illo, ficuti in his

Judicis poteftas , ucultraid, quodápartibus

em,

expreffum eft, vel difpofitione Juris pro ex-

0 pr(

qmul

reíffo habetur, judicari velcondemnari ne-

vetiU

queat. 47gie /.99. f.de V. 0. & 3. ff de Reb,

cred. ad ri

[e]

corem convencionis adítridia non

x:i v&

fi. — rgto $.3. Infl, de Oblig. ex confens,

ne [

A Contractibus unilateralibus , quód

qui

illeunam duntaxat. contrahendum partera

15v

non obliget.

imd

A lucrativis, quód ille unam tancüm

isfo

partem non gravet.

l

Am

A. Contractibus bilateralibus ex acci-

Ingu

denti, quód ex illo unus contrahentium ab

K

!

initio cantüm non obligetur, & alter ex cau-

r )

fÀ quadam füpervenienti ex poft facto pri-

UM

müm obligari non incipiat.

üt

A. Contradu confenfuali bilaterali per

Q

fe Societatis , quód ille de rebus & operis

D0I

communis lucri gradáà conferendis non

uG

fit.

t |

À. Contra&u confenfuali bilateral: per

aC

fe Emphiteufeos , quód ille non fuper rem

l,

praciseimmobilem, multó minüsad eanócm

of

al-

——

ob o ob

ls

:

735

LAj

alteri ütendam fruendam eá Icgc , ut in re-

»QO

cognitionem dominij dire&ti certus canon an-

l

t:Cw

nuadmíolvatur, concedendam, , fit.

A. Contractu confenfuali bilaterali per

UJ!U ]

CJU&

fe locationis conductionis , quód ille fuper

rem, in quamfertur, totam fimul pro uni-

AW

Co pretio tradendam,& fuper totum pretium

I)

fimul fumptum pro redandum fit5 Eoquód

3

pretium dominio «el ufücapiendi conditio-

TM

ni velalij Juri, quodftatim totum datur , ex

fine hujuscontradtüs commenfuretur; con-

J

fequenter quantum ratione naturz emptio-

Wil

nis venditioniseft, pretium totum initio fta-

tim debetur, fit, quód quandod; hujus a&tua-

lis folutio per pa&tum in continentiadjectum

illam in plures partiales folutiones fucceffivé

!

fingulis annis faciendas vulgó in :ábtlife

Ptucbtriften dividens, peraccidensimpedia-

tur, & ítatim non petatur; cum quia conven-

u

Hiones hoc ipfo, quód pactaadjecta fint , na-

turam contracQtus , cui adiiciuntur, ne pacta

adjecta non fint. 4rgro, fím. l, 72. ff. de C. F.

non immutant, tum quia poft venditionem

MA

rei determinatz pretio per partes acfuccefli-

vé autf &rieíteii folvendo ejus periculum

ä

ceteris paribus ftarimad emptorem pertinet,

j

3

qui , firese

pra perijt, etiamfi velante tra-

|

ditionem , vcl cundlis partibus temporis , in.

qui-

db o db

36

g

quibus fingulis partes pretij folvenda erant ;

non abfoluüs , vel ahce omnimodam prerij

uj

folutionem , dummodó absque culpá ven«

I]j[l]fe

j

ditoris perierit,ad folvendum totum pretium

nihilominuüs cenecur, & obli

[e)

Catur.

Hic ve-

PO

róvelfuperoperasperíone, velufumrei tuc-

: ]0

10 C

ceffivé, & per partes, quemadmodüm & hic

& illa haberi poflunt ; pro certa penfione ,

to t

retio acmercede Gngulis partibusoperarum

jont

velufus concedendi correfpondenü , & fu-

tm

per precium , mercedem, feupenfionempro

iiq

rei ufu , vel operis perfonz fucceffivé & pec

ttadi

ettal

partes , prout velille , vel hzaccipiuntur, fol-

vendam fit, hedue ex hujus naturápretium ,

(ine

utiin priori contra&tu, cocum fimul ftatim ab

m

initio, fed , ficuti & ufusrei non fimul & (e-

lsf

meltotus, fed fucceífivé , & per partesha-

(f

betur , fucceflive & per partes debetur ; & ,

u

(

quantumvis aliquando, utomnes penfiones

d

fucceffivéfolvenda unà füummà & initio fta-

lvt

tim redimantur, interlocatorem& conduc.

Dl

tl

torem conveniatur , per hoc tamennaturá

hujus contradtüs , juxca quam folutio ita-ut

l

propottio cum ufu fucceffivo attendi de-

Cel

beat , per partes deberur, non immutatur 5

Ql

cum , etfiomnespartes penflonis fimul & fc-

Quia

tnel folvi promittantur , attamen non. pro

dOHCI

ttansferendo rei . dominio , aut traditione

t

Éner-

—

:ï

dteb o ecb

737

Jj

mercis, vel pro alio Jure, fedpro ufu dun-

r

N

'](D[w

taxat rei ex naturá fuá fucceflivo , cuifoliex

MA

[ *Vfl]

ü th

naturà contractüs comtaenfurantur; unde

non ftatim à contraQu inito, fed modo v.g.

W

oft menífem , vel annum , quo condu&or

l't,mrL

re locacà ufus eft, pretium illimeníi, vel an-

no correfpondens, & nonpro tequencdbus,

AT

pro quibus ufus reinondum exiftit, perfera-

W'L

tione contractüs, fed ob fpeciale , & diftinc-

A

n

cum pactum , quod acceffit, per accidens

"

jj

aliquid debetur , quia periculum re euam

!hL!

l

traditá adlocacorem femper fpectat , & fires

WWI

etiam poft traditionem apud condu&orem

t

finé hujus culpá parierit, penfio non folüm

"n

ampliüs non debetur, &ad ulteriores partia-

,"jï'äl!:s'

lesfolutiones quemadmodüm fupra emptor,

v*l«

conductor non tenetur ; verüm etiam quod

ultra ufum acceptum anticipató folutum

eft , repeti poreft. Siquidem per venditio-

nem de Jure, perlocationem de ufu duntaxat

mm

1

cransferendo agitur, proinde, cum Jus to-

)Uþlx

tum absQue uíu detur, pretium cotum etiam

ante ufum rei debetur: cüm autem ufus fuc-

b

)o

l

ceffivé obrineatur , illud pretium tantüm,

yt

quod ufui, quem. Condudor jam habuit,

IP]

)v

quia huic Conrra&tui condirio refolutiva:

p i

donec res u(ui conceflà deftricta non eft,

)

)

| imbibDita cít, correípondet, debetur. Nec

g i

Aaa

Ob-

756

dcb o ditb

Obftat. L. Locatio' condutfio ,yfdew 3uris

Reculs confiflit. Princ. Infl, de Locat. cond. (,

«

3. ff. locat, cond. exgo.

Quia per/Jyregulis u-

yit

yt rcgulæ gcneralcs & fubalternz , in qui-

aahs

busaliquam familiaritatem cum emptionc &

flï) (

venditione contrahit , ficuüi ex ipfifmer ibi-

u

dem& $. r. ? $. a. Inff. eod, allegatis regulis

quiti

liquet , nonfpecifice, ne, fi locatio conduc-

ii

tio ijídem emptionis vendicionis regulis Ju-

t/llaq

ris fpecificis confifteret , z quibufdam. caufts

(em

queri folere ,| utrum emptio & vendiiio contra-

ul

batur , 4n locatio &b conduttio princ. $. 3. 1nfl, de

in1

Lotat. cónd. med. $. un. l 2. ff- locat. cogd. in-

un p

epté, cum ZEthiops lavaretur , dicatur , 42,

i

Loc. Lec. intelliguntur.

g

Nequé II. E»optionis fabflantia con[eflit ex

qUIc

pretio. Fiu. L 772. ff. de C. E. ergo ubicunqué

qua

pretium intervenit, emptio venditio eft;fed

pcra

inlocatione prerium intervenit. $, 2./. 10.

Ya

ff. de Leg. Rhod. de Jatfu.. Fim. $. ult. L, vo. ff. de

pof

uAlcquir. vel amitt. po[feff. in pecunià confi-

de

ftens. 4. 20. ff. de C. E. ergo. Siquidem ex

ct

quali pretio emptionis fuübítantia confiftat ,

€0|

quale veró pretiumin locatione condu&tione

TUI

interveniat, modó fuprà in differenciá ulti-

q ual

má confensüs emptionis v

enditionis aíffizna-

tf

tum eft, ád

Nec

quam ijicicntcm remitto.

(uo

mover fl

T A.

Qnd

i

i

W!W

db odien

739

f

h

j

t

Inftes differentia ibidem aífignata inter

4j

'j, emptionem & locationem vera differentia

"m non eft, fed hec: quód venditio conditio-

!

MP

:

,

y nalis quidem. , 4rgfo princ, 6 d. H dR E

-

fic, quando ex materià, locatio veró quando

in matcrià aliquid fit5. cum zec peffe ullam lo-

l

V

V

cationem effe , ubicorpus ip[um non detur abeo,

cuiid fieret.med.l 1. toties comducito alicujus rei

3j

e[l;quoties materia,in quaaliquid praffatur ,in eo-

M

"L

dem [latu ejufdem manet : quotiesverà tj immu-

^13

Latur ,. Cb alienatur , emptio magis , quam loca-

J

$io intelligi debet, — Fin. L. 65, ff. de Contrah,

espt, quibus S. 4. Infl. de Locat. fin. $, un, d 2,

"T

ff-. locat, cond, med. L.34. ff. de Auro e argento

eeund, concordar , exaudiantur. Eoquód,.

?

quia allegati textus refponía ad cafus parti-

"

culares dubios , quando videlicet artifex o-

peram füam non qualemcunque, fed effeài-

). ?

.Hif

vam, uti Philofophi loquuntur , quz opus

T

poft fe relinguat, locat, uti cir. cíz,loc. loc. vi-

dere eft , fünt, facratiffimus nofterImpera-

xxxxx

:

V

"ml

cor Juftinianus & cateri Juris- Confulti per

W

cofdem differentiam nonuniverfalem & ge-

nuinam , fed particularem , & pardalem

quandam inter illos cafus, qua ex eo,an ab

artifice mareria etiam dominiumtransferatur

:

(quo cafu venditio eft) an veró in mareriá

conductoris fola opera adhibeatur (&con-

Aaa &

£ u '0

749

dbeb o db

y

l

P

,""

i

duüto &ft) re&é colligenda eít , exprimere

.j

"

jl

ä

intenderint. Quare

[

4,0*

Inferes Textus allegatos terminos loca-

tionis conductionis magis & minüs commu-

nes folüm effe, quia quotiescundue ex meá

D

materiá opus aliquod certà mercede confti-

tutá fieri confentitur, locatio conductio,non

(

emptio eft, fed non contra omnis locatio

condudio, utex meámaterià opus aliquod

certá mercede confíticutá fieri confentiatur ,

requirit; ne conductiones domuum , prze-

diorum , operarum plerumque non cffedi-

varum , famulorum , famularumd; noftra-

rum reclamante quoridianà experien-

Q

tià impoffibiles finc , bene dici

valet.

C

5

m

"n

k. a

SNNS

s

D

7

' s

W&&

l

W

///;4

NNY

,

W

N

NY

////

2 s

*

N

n

(V

AMET

r

^

X

-

L—

;,

: -,.-

N

"E N

E

|

W

-

54*;;&

-

N

i !

jf

S

SN

QX

^"

?

i A,

*

x

J

vv';

Ll

VILLCLLTS s

f

——

DP

aé»»*.

t

7

Tif

DI5-

W

dbgb o d5b

741

"Wïwæææwwæ

Pïgag.glä& :'?Sæcïä

od d o

o cjo oW cde oRo €Ro CR

ä ï"oïäæïææ

(JWSW ææï(,vg æïæw.)ï;)

JO.JMI

M

DISPUTATIO V.

Dv

Causá ]ïmzlz Emptzoms I/Endt-

rj!

tionts

S. Unicus

! Quis finis Emptionis Ven-

ditionts ,

Cur Emptlo Vcndmo Intro-

duc&a ?

j

€2

(',Sï"ä

Aüï

T difficultatibus permutatio-

N

&S) numfubveniatur, & facilius

SEDN

o—!(

:;

25

NS

res hominibus .neceffariz

p

3

L

.'(f&t

49 comrmutentur , illad; com-

modé acquirantur.

Prob: Qwia non femper , nec facile concur-

vebat , ut ; CUH f baberes , quod ego defidera -

-

rem , invitem baberem » quad tuaccipere velles:

ele-

Aaa 3

7A2

ääOää

?käz:g psatevia eff , cujus publica ,. ac perpetua

eflumatio diffcultatibus permutationums &quali-

:

tate quantitatis fabueniret. Fin.L.a. ff- de C. E

ä

«xgo. Quia hujufmodi finis à Gentibus ,

" ubi Emptio Vend

Airio. floret, obtine-

CU

bec

V

xp

NS

L—

d

DIS-

qi

l,

meo mb

743

À

iij ^

&

db

donbab. od

emabes

T !.W'

s

x';'—

u

EE Md

discioso

Quggu

.

" DISPUTATIO VI.

|De Eynptionis Venditionts fertpta »

j

|

]

ad corpus þmplzciter k

|

| ;

geuerts , äe.ciei :

demon[ira-

Jl

!

/,

ad corpus cur pretij Anwdæ

tiomis gratiá , t:mqwzïm refhiéfto , tan-

uam modus certa quantitas adjeétA eft,

ad men[uram , ad guftum , bareditatis,

a&lionis , perjeéte e$ imperfecte effectéu

magis & minus prmcz'palz,

I

uis effectus fïm

ptionis Ven-

ditionis?

Mptionis venditioniseffetus genc-

ralis,feu univerfalis alius, alius fpe-

M a

cificus, feu fpecialis e(t, generalis

eft,

ui cunctam emptionem ven icionem

-.. quibuscunque acci

dentibus fepram fuo mo-

À22 4

o

744

do(cum,

.

quemadmodüm emptio venditio- -

al

U

Q

ia quoad cflentiam perfecia , Qquozd.exi-

i

ftentiam im

L

perte&a , aliafecundüm utram-

[

qu

q

1€ perfecta cft; ita& effe&tus generalisidem

p

fecundüm fuum effe, nonautem idem fecun-

jX

dum fuum exiftere fem

per in promptu

d

fit) neceffarió fequitur ;

hic vel principalis ,

i /

€u proximus, vel minüs principalis feu re-

pI'C

rootus eft, principalis & proximus obliga-

qa

tio mutua feu reciproca inirio ftatim zqué

i

primó tam in emptore , quàm venditore ,

In

in illo ad pretium huic dandum , in hoc ad

ld

mércem illitradendam exiftens, cft.

ne

(s

Prob. Emptio venditio contra&us bila-

tcralis per fe de re pro certo pretio tradendá,

& de predo pro re dando juxradi&tain calce

difp. x. & cervice difp. 4.. eft

; ergoobligatio

rcciproca illam tanquam e

ffe&us neceflàrius

necefiarió fequi deber.

Minüs principalis feu remotus in emp-

£.

torc acdo empti, in venditore actio venditi

^

utrindue directa cft.

Prob. Non Em

ptio Venditio, fed ipfius

Y

[*

effectus obl:

gatio videlicet empti venditi ini-

lcr

uoftatiimaquéprimó utrid; inexiftensadtio-

(

nis empti

venditi mater cít

» atque emptio

Itàí

venditio ranquam caufa ca

ufz juxta illud :

[7,

quod e!! caufa cauíz,

eft caufa caufai ; aclio-

WA

-

nis empt venditi cau

fa folüm eft ; ergo.

Kf-

zv

743

&mh i

LUj

6

M,

Effe&usemptionis venditionisfpecificus

fcu fpecialis eft, qui ob certa quedam acciden-

^n

M

tia circumftantia cerrum foclummodó emp-

tionum vendictonum cadem habentium or-

A

E

dinem comitatur, hujufmodiaccidentia con-

ditio , dies &c. funt, quorum effectum, quia

i» difp.3 jam jam non nihil attigi , & inter-

pretes illorum naturam, juxta & quam con-

I

tractus tractari oportet, alijs in locis, puta

zit. Infl.de inutil.flipul, ff. de Cond. & demon-

firat. 9à. de Cend. appof. ad quos benevolum

le&oremremitto , explicant, in difceptatio-

nem hic vocare fupcrvacancum credo , Íc-

At F

cus fcripturz, quantitatis, guítationis, modi.

I

&-II.

"

Quis ergo effectus emptionis

venditionis Ícriptz?

P*

Raterquàm quod in $. 5. Zjfp. r.

plüs equó hac in materia jara. jam

excurrerim ,

cffectus

:

emptionis

W

venditionis fcripte feu in fcripris eft, quód

[cripturà nondum impletà & abfolutà non

tantüm quoad fuum exiftere imperfecta fir,

itauz nulli liceat. aliquod Jus actuale fibi ex eo-

dem contrattu vindicare: nec illud in bujufmodi

venditionibusdicere: 4492 pretio ffatuto nece[fi-

Aaa 5

£s

a

746

deO5 o Co35

y,

145 venditori imponatur , vel contrafctum vena.

tb

ditionis perficere , vel id, quodemptoris intere[l ,

al

ei per[olvere. med. lV. C. de Fideinflrument. f

j

I. 15. C. de Contrab, Empt. ct Fend, Scdadeó

g

usqué zoz aliter vires baberefancitum eft, zi-

crip

ffinfirumenta in mundum recepta , fubfcriptioni-

tion

busque partium confirmata. c fiper tabellionem

al

confcribantur , etiam ab ipfo compbleta , & pofive-

men

mo( uti fupraiz 4j/p. 1. di&um) aparzibus ab-

|pat

foluta fint, . med, d. L. Y7 .ut donec aliquid defrt ex

/

"H

his , ef penitentia locus ff , & poffit emptar vel

)m I

venditor [rmó pená recedere ab emptione e? ven-

"t

ditiene. med. princ. Infl, de Empt.ch» Vend.

vl

Prob. Contrahentes fuam . intentionem

1M

fcripcurz expreffe alligantes emptionem ven-

f

ditionem folüm fufpendere, & in illud tem-

dupl

pus, quoinftrumentum abfolvitur fe cffica-

j

d

citer tantüm obligare non incendunt, aut in-

n

tendere faltem non praefumuntur, quia re-

u

ftridione intentionisad fÍcripturam expreflé

7

fadtà aliud , quàm fi allizatio ad eandem ex-

[

prefs? fa&a nonfuerit, & probationis gratià

48

illiustantümmodo mentiofiat, velveré, vel

tu

prafumpté intendi debet, quando veró pro-

M.

bationis tanthm gratiá fcriprure mentio fit,

17

hac, antequàm perfectaeft, necvenditor, fi-

l

quidem emptor pecuniam non folvit, rem

j

tradere efhcaciter obligatur, $, 8./.13. ff- 4e

-U

$

5

747

T-'*»':".'em". uI Empt.c Vend, Ned; hic, cuminícrip-

L

i

j

turá perfe&tà venditorfe pretium pactum ac-

'», cepiffe confiteatur, & emptoremáà folutio-

i* neeju(dem modó liberet, priusquàm hzc

i», omninóperfecta fit, illam folvet;iergo,donec

fcriptura perfeta fit, (eab emptione vendi-

]

T'H

tione cuncis hujus effe&ibus in fufpenfo

exiftentibus liberrimé recedere, nif(i inflru-

L

mentum perfe&um fuerit, in cffe&unon ob-

;« ligari, velveré, vel pretumpteé intendunt,

]

ita tamen impuub. eis recedere. coneeditur , ifi

jam arrharum nomine aliquid fuerit datum. boc

enim [fub[ecutot fre in feriptis , fruà fine fcriptus

^

|

i

:l.y

1

) venditio( tubintellige tali modo) celebrazaeff;

^

1 .-.J,..

NVMe"l,

s. qui recufat adimplere contratium , fiquidem

efl emptor , perdit , quod dedir. [iverà venditor ,

dupluns ve[lituere compellitur in paenam, /ice£

1

[

|

fiper arrbis nibilexpreffam eft.fim, princ. Inff. de

Empt.e* Vend, hoc etiam procedit: 5i 4w«

f

arrbe faper faciendá emptione cujufeunque rei da-

£e [unt , frve inferiptis , frve fene feriptis: lteet nom

L

( fit fpecialiter. adjefum. quid fuper sjfdem arrhis

snon procedente contractufieri oporteat: tamen e

qui vendere pollicitus eft , venditiomem recu[ans

"m

3n duplum eas veddere cagatur , & qui emere pa-

i

&us e[l , ab emptione recedens, datis Afé arrlus

cadat , repetitioneearum denegandá. fin. l, V7. C.

de Fid, inflrument. Quia, càm frequentiífi-

! — mum emptionis venditionis contra&um in-

"

[

re-

1

j

748

dbib o bb

l

frequenter re(cindere reipublicz utile fit, r

] À

argto, tot.tit. C, de Refeind. Vend. & ios, qui

W |

ad hunc propiüs acceflerunt, metu poena,

(

argto. med, l, unic. C, fí Recf, Provinc, &c, ut

jb

de có non recedant , fed eum

N

ercete expedit.

þpcrfic'lam, CO-

r

Nec obítat, Arrharum datio emptio-

CU

nis venditionis perfedtz lïgnum eft, princ. A

ità

35.ff.de Contrab, Empr. krgo cum earum

pl'l

amiffione alterá parte invitàáab eádem rece-

m«

di (impliciterlicité non poteft, 7 5 . C, de 0.

tio

vA4. Imónecoblatione dupli, nec ex refcrip-

ld

to hoe obtineri poffibile eft./ 3. C. Ze Refcind.

M

Vesd, eóquód arrharum datio fzpé folüm, — j

non femper emptionis perfecta fignum fit,

K

cit.l. 3. quandod; enim & evenit,ut emp-

tione perfectá in fecuritatem contractüs

qpid arrhz nomine detur, nonut pignus

proprium , quia Dominium transfertur;fed

improprium, quod contracu impleco aut

mutuo confenfu diffoluto actione vel emp-

ti venditi , vel condictione, quiajam finé cau-

5 apud venditorem eff , repetitur. $. 6,7. n.ff.

de A&, Empt. c Fend, quandod; & emptio-

niin ícriptis, vel füb tali conditione & finé

fcriptis factz in. fecuritatem utriusds partis

quazdam arrharum nomine adijciuntur, na-

t

cef.

u

turam illius pon immutantia, fed ut ac

Ío-

il

&b o iab

749

Wi

D

UM

foria fua principalia fequentia, argte. /. slr, C.

y

.L'l mtw!(

quando liceatab emptione cc. poenale quod-

h M

I* 1

dam ex ratione politicá fibi adjedtum tolüm

r-tmr

^y|

habentia , cui poenali & (i arra pactode ven-

dendo emendo àdje&afit, uti jam jam ex

AT

hl

recit. ffz. /. 17,. C, de Fid. inflrum. illuxit, lo-

cus eít, quamvis hujufmodi pacifcens non

f Ms

italicité in. foro animz, quemädmodüm

;.«( j

riores [uá conventione controveniat; dum-

I'nf

"u

modó verum pactum de contrahendá emp-

MH

tione interceílerit; nam (i emere mentisío-

JAS EL

Whin

lüm fuetit, utid; in foro poli ab emptione

W /l

hájutmodi contrahere propofitá, eftó in fo-

!

roforicum difpendioarrarum licité recede-

"

re valet,

n

v

&.IIf.

n

il

Quise

ffz&us Emptionis Ven-

1 n

ditionis generis ?

Quis Ípe-

yn

Ciel ?

E

]

'U]

||

FFe&us emptionis vcnditionis fpee

D

e Be

u

ciei , quia czteris paribus emptioe

"i

nisperfectz omnimodó fimilis eft,

/

"4

quemadmodüm effedtus emptionis vendi-

tionis nonfcriptz, ipfra, ubi decffe&uemp-

i(I

"

tionis perfe&z difputabit

ur, legipoterir.

Iy.I.

" LOI l

759

abeb o eats

i)ldo 5

m,IIl. Effe&us emptionis venditionis

mob]w

generisfive fimpliciter, fivé undà eft, quód

S M]]?/ 4

quidem quoad (uam effentiam ftatim perfe-

p

la, quoad fuam exiftentiam veró imperfe-

M

&a fit, ac obligationem, & actionem empti

mo

venditi, donec determinatio facta fic, fuf-

[I$y

pendat,

folo

Prob. S£ex doleario pars vini venierit.ve-

t

luti metretacentum veri[fJmum eff (quod & con-

tiar

flare videtur ) antequam .admetiatur , vendi-

üit

tionem imperfectam efle, sec zzzerefl , upum

im|

pretium omniu centupsa metretarü , an femet diciis

üni

Jfft , an in rmaulos eos, $. 7. L. 35.. ff. de Comtrah.

m

Empt. quia . bujufmodi venditio quaft fub. bac

^Wr

conditione viderzur feri: (( omnes determinatae

ne

fuerint.f». $, $.d. 4 35. Cum hoc idem fit,

LE

uodibidem tra&atur, f/s, $.6. & princ. . 7.

i

.l 55.ff. Sedfi emptioni venditioni condi-

l

l

tio fuipenfiva adje&a eft, in fuo effe, non

t

in fuo exiftere perfecta eft, /,8. f. de Pericul.

üi

&* Commod. rei vend. quia conditionales ven-

U

ditiones 1unc perficiuntur, cum impleta fuerit

conditie.princ. l.. f. de C. F. ergo. nec refert,

L

fivé ita venditaresfungibiles ut vinum , oleum ,

frumentum . c&c. argto, d. $. 7. livé fpecies: f

?

fpecies , fivé mobiles, fj mobiles, velífemo-

ven'es y.g. vel decem oves fimpliciter ; vel ex

3oto boc arege imneo. argto, $, 6, C T. Jundt. frn.

Uiece

MT

u

eeb o db

751

gued. S. $. d. 1. 35. fivéinfpecie tales, fivé im-

l

N

;

;

t

".

mobiles v.g. decem ugera fundi fimpliciter »'vel

" th 1

Semproniani. $, uz., l. 10. ff de Pericul, €t- Com-

mod rei cà*. modó untico pretio omnibus

correfpondenti emaatur; ne venditio hujuf-

T

l

modi non generis tantüm, fed & quantita-

tis, de quain. quzítione fequenti, fic. hoc

,

folo diícrimine intetveniente, quód vendi-

7!',,['*":4

D

tio genetis fimpliciter perfscta quoad effen

M

tiam, & quoad exiftentiam donecres ven-

B

dita à venditore determinata fuerit, femper

t

impcrfc&a maneat, venditio veró generis

IC'.?»;W

f

unde quandod; ante determinatiopem eti-

HU

am & quoad effentiam imperfecta redda-

-T

tür; ut puta, fi ea, in quibusex conventio-

"pinmt

ho

ne & intentione partium determinatio for-

4

maliter, vel virtute fieri, indeque res deter-

l] M!

minanda in Individuo tradi deberet, ante

200

illius decerminationem absq; eulpá vendi-

AL

[

torisomnia pereant; quiain emptione ven-

k,

ditione generis fimpliciter Jus emptoris ned;

unum aliquod Individuum, neq; certa quz-

j

dam & determinata eorum feries, fed

t

n

tota fpecies obje&ivé fumpta, ut logicé lo-

9

quarjtermiaat, ned; hie plus, aut minus

L

W

Juris indefinité in hoe, quàm in illud ejut-

"1

dem fpeciei habet, confequenter, quibus-

Al

,

D

cunque deperditis Jus füum non extingui-

l]

d im-

D

tur, ï'u; quod ob horum interitum a

poo

j

jl

po*iïïbilcxn'on tendit, cürn boc nón tàm des

j

perditas, quàm adhue indefinité exifteutes:

guh

ci

affecerit, de quogenere Jutisperiti, dum $;

gt

j.^30. ff. ad L.falcid. & L Y1. C- ff Ceré. petat,

(0:

moti genus perire non pofle dicunt, lo-

!

W«

quuntur, quia, quandó individuum fpeciei

alicujus indefinité debetur, quibusconqué

gdllü

«cot

individuisapud debitorem deperditis, quia

ultil

fpecies obje&ivé fümpta connaturalicer pe-

juc

rirenon poteít, & obligstio hujufmodi gene:

uk

ris debitorisad totá fpeciem obje&tive tump-

lünt

tam indefinité, feu ad aliquodindefinitumil-

tibi

ligfpecieieft,oblisationemíemper permane-

re dicereintenduntiíccüsin emptione gene-

risunde, quia Jus emptorisnonatotá fpecie

velgenere, fedà defiaitàgeneris feufpeciei

Q

patte: v. g. /0£ oves non determinando quas ex

hoc grege , tot. modios ex tali acervo , vel ex his

fégetibus , 10t ampboras vini ex &olio. B, termi-

natur, ac limitatur; ideóque fi omnia limi-

tantia, quemadmódümi facilé evenire po-

teft, absqué culpáà venditoris , qualt vide in-

fra, pereant, venditorab adimplendo con-

tra&u utpoté de rejamimpoffibili liberatur,

pretium veró fiquod accepit, reddere tene-

"

tur, »ed./. 8 ff de Pericul. ec&: Commoed.

Necobilat, 6.6./:34. ff de Conrab.

Cini«

W

Em]:t quia, quando al:.q,üid'd':sjunötxm

tur

j

^

743

"

^

d

i tur , licéchujus ele&io penes venditoremre-

;u

D

"4 gu

lariter fit. prizc. J. 25. ff- eod. Alterum ta--

P?bm

]

| men ex illis abfoluté emitur, & intentio--

V

^ nem parti

um terminat; ergo ultimum hoc-

1

!

ipfo, quo

d unicé fuperfit, fam abfoluté &^

Ti

|

!

eterminaté emptume

ft, acff. folamin obli-

|

ïj*llöüm

Y

ationem dedutlum f uiffet. prínc.L.95. ff.de olus,

rl

econtra quandó genus unde emitur, pattes:

j

h

l'.lïu

««««««

ultimó exiftentes, quia indeterminatz ad-

$ huc funt; tàm minüs, quàm minüs priores,

s qua jam perierunt,abíoluté emptz jam .

ii funt, ergo emptio his ultimis etiam exiften-

fQ?.".f(f.'Fï.*

tibusimperfecta nihilominus manet. :

a

V.

1(9'

u'l

ul

Quiseffe&us emptionis ven-

n

ditionis ad corpus fimplici-

pl

,

terabsáue omni conditione

n

(

nl

fubintelle&á, & quantitatc.

adiectá?

:

^

i

| Ffe&us Emptionis Ven

dïtionïsv abs-

3

]i

y

[]

d

E

- quéomni adje&ionequantitatis GC

Ji

conditionis ad corpus tantàüm &

:

]/

/

,

! fimpliciter celebratz elt, quod perfzca videa-

;l

wd. $. 6«

l

j

m J;a/!qu?m dg Zretio con'vEnerit,

DT CMMS

[

TA

ob o mb

u

H

[ ;s.fde Contralä. E'"Pt- ä.,(. Et""dä egfär

E

lu w

antur,qua ia cateri fpeciebus, feu individuis

T: |

fingulariter venditis,. iez Tutis fit, duod in

cateris vebus. princ. & med.S. $. eod, — arato,

4

Qu

rim'. l. l(ä' ]ïno 50 I. fjll'(äfm-/. 50 I, l. 4-. f- dc* |

Pericul. & Commod.rei vendit, & ficuti ff fun-.

d

de vendito , in qualitate jugerum captio eff: ex:

empto erit Acfio. l. 34..Mà c ff uno pretio plures res.

f

empte fint: de Singulis ex empto Cj vendito . agí.

"

í

poteft.L33

*

*

de A&l, Empt, e& Vend. idcircó:

& hujus e

£

&us plenior & planior infra', ubi

de Effe&u emptionis perfeta

,

5'152,!

cabitur.

a gctqr,cxpli*-

üt

V

ij

faX

Quiseffedtus E

m

ptionis Ven-

u

ditionis ad cofpus cui certa

fl

d

L

qu

4

"

u

intitas pretlj ' gratiá adf.

"g eft? ^C

Ó

|Uód fi, & pretium ccft'uïh & de-

qu

nz

!ml!

. terminatum fit , flatim perfedia

pr

fit

: Pï'Ob. siid, 'qab:ïl; vepierit , appáreat duid,

u

quale., quantum [it , & pretium, C? pur? venits

Ui

P"f&i&? e[ft emptio, Princ, .(, 0, f de Pericul. e

C0fi-

1

i

dhéb o gb

755

lji commod, rei vend. fed hujüfmodiin vcndigios-

"^ ne utrumque apparet ; '€rgo-

j

u

k') N

!

VI

'D

j

ïQqu effcdus E

m

übkios Y 2

;Il

l

i

:A

T

ditionis ad corpus, curcer-

Wfæ

taquantitas nudx demon-

h

f*ö'»m

J

!

J ftrationis gratiá adjecta eft ?

ii

: -

Efert, an res illae ,. qua per mo-

ig| B^

düm unius individuz . rei ,no-

I.R

mine mercis yeniunt , quibus.

j Que quanti

tas nude demonftrationis gratiá

adjecaa eft

, ejufdem or

dinis , ut ex ufu &

l

1!

Praxi communi

deguftationi & exploratio-

ni fubjaceant, vel ejusdem ordinis non fints

M

fiillud, Emptio

Venditio juxta inferiüs di-

fta-

J

cenda imper

fecta regulariter eft, fi hoc,

tim perfecta e

ft. did. Princip.l 8, ff. de Pericul,

e Commoed. rei vend, Siqu

idem quid, quale ,

quantumque fit,

3

ex ipsá demonítradione ap-

paret. $. 47. 1. 7 4-

ff.de Ferb

à

7 oblig. & purvcït, ud

prafumitur, venit.

corpus venditum cehfc-j

y. Il Eccorum

tur, nedu

e five majorem ,. five. minorem

quancitatcm ment

uratio- fubfequens ; maniz

Bbb 2

fcítet

716

feffet, pretium vel incommoedum emptoris

Q

i

minucndum , velin favorem venditoris au.

endum eft.

- Prob. Non i

m

pf quahtitas nudz demon-'

l i

qu

ftrationis gratià

'.

j

fubnexa, feu demonítrans ,

fn 5;'14

fed ipfum corpus feu demonfiratum tanto

j

m ;

nt

preio illud emere vendere contrahentes

i ü

, principaliter movet; ergo.

Prob. Anc. & ;; |

L

confaq. fi ex fuppofito aliud demonftrativum.

l

corpóti ad

jectum fuiffet, corpusfolüm mo-

kre

viflet, nejue ob minorem vel majorem'

quantitatem poftmodüm inventam , quo-

niam verum movens illafum fübfifteret, pre-

tium in alterutrius favorem mutarecur , &

Q

cur ergo, fiquantitas nüde demonftracionis

gratià corporiadjecia eft, & menfüratio ma-

jorem , vel minorem quantitatem poftmo-

!

düm manifeflat , cum per hanc principale

movens plané non immutetur, fed fivehoc

menfuretur, fivenon, in codem omninó

ftati, quemadmodüm movir, permaneat;

Y

pretium infavorem vel emptoris, vel vendi-

coris augeri, vel minui deberet?

n

^ Dixi 06 majerem vel mintvem qudntt;t;;"

Ulà

gem permen[uratiouem

Julfequentem wanifefa-

M

Jam in favorem pretiu

m nec augeri , nec sninus.

f

ucillàm auctionem v

Vl

el diminutionem pretij,

ag

quæ ad damnum gcrc jllgfum reparandum ,

Jilt

Db

E

À quod "

5&35&'9 *

mbodub

"

i quod utidue lxfione deprehensá, five men-

furatio majorem, five minorem, five equa-

',Jem quantitati nud& demonftrationis grati

ï.'-cm; adjccte quantitatem manifeftec, fivé ad men-.

!

fürationem nullus omninó transgreflus fiac ,

| Jnäfl intra dimidium fit in foro poli 4 14.4. 66.ff.

hide Cond. indeb. l. 2.06. ff de R. cap. 48.de R.

m f. inóto, Si infravelfuprain forofori L. C,

w.lde R, F, refarciri debec , adhibetur , exclu--

;Aït' : Ac;clrcm.' ,

a

lf

: Vu. um

: Quiseffe&us Emptionis Ven-

4 ditionisadcorpus , cuicerta

/(1

Y

i

. quantitas tanquàm hujusrc-

n

. ftrictio adjecta eft :

wl

n

P?.

, "El quantitas reftrictiva thptioni

Venditioni ad corpus , qu« fimul

t

generis eft , velemptioni venditio-

niad corpus tantüm adje&ta cít 5 fi primz,

j/

quia z» venditoris fore poteflate refponfum e(t .

t vellet dare. Fin.l. 60. ff. de Contrab.empt..

ut ft compreben[um eljet lege venditionis ,. dolia

fexaginta. qua info[fa empteri , vel fundo accef-

|

qnf eum plura ,

quam ad eum numerum , E.G.

Bbb 3

(em.

"T

758

et db o deab

(U

centum ej?ni, venditor dare potefl emptori fexa. f

o

!nzt,i«ex 0'mnlbü.f , qüæ "Ullll, d.— l- 60. &9-10 l.

j

P

54- f de Adf-empt. && vend. dummodo intearay

fama , mon qua[fa det, 1. 27. d. $.X l. 54. de AGf,

;Ulm

x

empt. & vend,' donec determinatio totius

numeri facta.emptio quoad exiftenciam i

m'-'. «

p-cr'fc&a eft. « Argto .8. ff de Pericul.

e r

d 1t

cominod. rei vend, Prob. veriffimum eff (quo

& cón[Lave-videtur ) antequam determinentu

r.fJ

id e(t: appareazt , qualia emantur. «4rato, $, T

$4 34. ff de Contrab. empt, omue periculum ad. f

venditorem pertinere, ANec interef , unum'pre- $

tium omnium, an [emeldictum fit. $, 7. 35 «ff.. Y

cód. quia fimul & generis eft; ergo.

t5 :-Dixi. desec - determinazio totius. numeri b

hi

fafta, que traditione regulariter perficitur,

quóniam fi »eque tradita effent ; neque emptor

j

n

inmora fuiffet , qua minns rraderentur , vendi-

f

zoris periculum eft, l, 14. ff. d Pericul, && com-

puod. él vend. quefoliusnumeti promiffi ef-

[

feoportet. - 4rgto, d. l; 60. C citi $ 1. 54 fi-

quidemomnia reliqua huncnumerum exce-,:p

deritia ob legem contractüs retineri poffurit.' f

d.4, l1. hec enimtunc, ziffbocactum eff , u

(

*

duntaxat cercrüm. numerum vénditor praffa-

'r;m

"

)

e*; praftari dcljcgv?,'., I«jin. 438. ]f. deAä er??pf.

! vyend; ^

Y

,- .

Inferes dc reli'qüä cum chä&u- cmpr

iq-

nis

cheb o db

739

M

s coincidere , quem confule. . Si

P

T

nis generi

!

/

— fecund, diftinctioa

dhib cngla eft: vel enim

A

ä

COrpUs ;

cui quantitas reftrictiva acceffit ,

J Á

Vll)

ditionis obje&um inadzqua-

Ml

emptionis ven

u

um acceflorium ;

vel principale eft, fihoc,

(he.

"A

em expreffam

' velcorpus venditum quantitat

li 1empore venditionis continet,

& ftatim per-

31

il

-,, :r

fe&ta eft.. Princ, l. 8. ff- de Peric. & commod,

Wi

il

^i

vei vend... Prob. Res i averffone empta , f non

W

21

dulo venditoris fact

um fit , ad Periculum empta-

huj

ita)

ni

pertiner: etiagnfr

ves affrgnata (id efttra

/W.,r

fif. $. 2 L. 624 ff de C.. E. ergo.

Vel

s

um

quantitatem €x

prcffam non continet , fed

iil

buit, & émptio

'/1:/ L

ycl nunquam

tot partes. ha

venditionullae

ft. Argto L 12c. ff- de V.0, íed

fed ante venditionem quz-

vhü

habuit quidem ,

& juxta . L. e

dam deperditz jam. erant ;

J

. $. 4. di[p. 5. ned

ue in reliquis emptio con-

eft. Argto. med.l. 29.

(/

fiftit; quiauna emptio

f deV.0. atquéquantitas expre

fla;fiquidem

N

A: fLmoda hujufrnodi cop

us tantaquantitatis eff

10, d. L.120, illiuscor-

J

apaxime exauditur, . r

il

poris prdicatum fub

antiale eft. — Si illud,

m, fivealiquan-

five.corpus accedensnunqua

.do tantz ; quantitatis fuerit ,

fed venditionis

í

temp Oorc

non amp

lius, vel pluris fit.. Med. /.

f

36 ff. de 4

&. empt. C vend. fiveadhucfic , f1-

;'»

xtiterit, quia acceflorium

l«

ve planä nunquame

E

B

4

cft,

y

r

»65

,

o d5c

|

!-' í*

cít, emptio vcn-icid cateris paribus perfec-

tac(t. zed.1.34, ff.de Contrah, empt, 8.v7. l z. |

E 26. f de AH empt, acjue fi corpus quan-

Q

titatem fibi adjedam pracisé contineat ,

I

quantumvis & res vitiofas includat , illud

praftando venditor liberatur, nec pro vitio-

!

fis quicquam prazítare cenetur. — Fzz. $. . J,

5 4- [f de AL empt. j vend fiveróillud vel plus

quantitate exprefsá contincat ; venditori res

qualescunque ex illis , dummodó non vitio-

Íz, autfi fingulz vitio quodamlaborent, me-

liores usquead quantitatem placitam tradere,

permiffum eít. /, 6o. ff. deC. B. d. &j* argto. d.

$. un. , $ 4. vel mintis includat, autilliusmo-

Í

di corporis plané nihilexiftat , venditorqui-

dem de illis ,. quas ipfe intellexie, usqucad

juanditatem expreffàm füperaddere; vcl tra-

ere poteft. d. sed. 134

a

deC. E. fed fànz

& vitio non affectz eff

-

&

ent. Fjg,L.17. f.

:;

de AGL, empt, &i vend, tum quia utrin(que rei

quafi umus venditer obligatus eft.. Fin, $. G. 1. 6.

f ««d. cum quia& illud,' & hoc utrumqQue

itainter partes actum fuiffe cenfetur.

Nec obftat. $. 1o, /. 103. f. de Eeg, 1:ut-

pote in quá non ipfà quantitas quemadmo-

düm / . 120, ff de P. 0; fed folüm conten

,

ærædic;æg tfqbftancia"lcï et.s

/

— $. VIII,

761

HSM

M

a

|

j

Q

i

Quis effe&usEmptio

nis Ven-

lmv

!

ditionis ad corpus , cui cer-

WMW

L n

ta quantitas tanquam mo-

d

)r«

- dus adjecta eft ?

J

Uód ante manifc&ationbm

..ï"'

quantitatis jam tam fecun-

y. I. Q

düm effentiam,quàm exiften-

lh

tiam perfectafit. Prob.poft emptionem per-

P

fectam omnepericulum regulariter modó ad

j

:

emptorem pertinet. Prínre.$.3. 1nff. de Empt.e

"i

Vend.-1, 7. 8 . ff. ef £. C. de Pericul. &t commod,

h

rei vend. & fipromiflum preftetur, exven-

ditoactio eft.' Fiz. smed, S. 1. Infl, de Contrab.

)

empt. fedvenditione ad corpusfub modo cc-

L

lebratà ante manifeftationem regulariter om-

nepericulum ad emptorem pertinet. . 4rg7o,

j

& 14. L. 13. ff. de LA empt. c& vend. &fi mo-

dus di&us eft, & non przítatur, ex empto

aGio eft. Princ. l, 2. ff eed, quamquàm hazc

ante manifeftaionem , quemadmodüm fi

corpus illud alio vitio occultolaboret , cjuf-

'dem abfolute efficacie non fit; ergo. -

en, ut, fi mjnorem quan-

g. iL Ita tam

b

$

ti»

M

762

& o d

ticatem meníor renuntiec, pretium in favo-

ffi

fem emptoris minui debeat.

Prob.. 5 z emprione modus dictus eft ,

]ci

[

guon praflatur, ex empto aclioell, [ 24 ut , femo-

d

dus agri minor inveniatur , pro numero Tugerum

.auttor obligatusef : Quia ulbi modus minor in-

venitur , non potefl eflimari bonitas laei ,qui non

extat ; fed non falum , fimadaus agri tottus ma-

uor e[t , ggz; Cum venditore potef ; fed etiam de

:Partibus ejus , ut putas fi dictum vinea jugera tot

ä

effe, vel Oliveti: j minus inveniaturs ideóque

bis cafibus pro bonitate locá ffet effimatio, $. uuic,

L 4.ff. de AG, Empt. &b Vend. . Ergo acione

empti pulfus, vel pro rata, fi corpus vendi-

'tum unius.generis fit,: vel.pro bonitate loci,

fi diverfi, ff minus preffet. princ. $.4.0.6 ff de

"ÁAG. Empt.:tantundem pretij reddere debet.

d.d.1.I. velexceptione doli mali abhuüjus pe-

titione fe (ubmoveri pari debet; quia i f/ue-

do vendito, enm snodus promuntiatus deefl: fa-

snitur portio ex frerio, quad Lotum co/.ligmdum

efl ex omnibus jugeribus.dictis. $. 6.1-69.ff. e

Evic. & fi regulariter cum ignorantia ven-

.

ditoris quantítas ma

J

or exprimatur. prizc, d.

'6, $14 L. 13 Jf- de A. Empr, quia. vitium

in quantitate, ratione cujus vendicorindiflin.

&étenetur. argto. L. 6.$. 3. 131 22:344. ff .de

» qua

—4;62'.£näpt'-'»wüd. nqn v?'g-bgit:.cnim fecile

lgüi.

.2

P—

Wil

763

mb ob

d. $.3. non tetigi verum

ienovabat, ad[everare,

fv'll'äzf

j

eft. Enimveró non eft,

cur modó allegatos

ul

/

v'r,h:'wl

cextus de vendicdioniead menfuramintelligen-

." M'J

doseflereponere:po

ffis, fiquidem hzcinrer»

')i &'M;

bus hactenüs addu&lis ;

pretatio tam ipüslegi

WA ï

ucque de cafu , quo

venditor ob minorem

rtam, ad predum

L

quanticatcm corporis repe

AT

minuendum ex empto c

onvéniri poteft ,

L

perfpicu& conceptz ifunt, aperté repugnat:

GL:. !

uxso! cur erptio alia carüm rerum, qua&

ad euftum, alia nonad guftum ,aliaad men-

furam, alia per averfionem, alia per averfio-

onem eft ;

nem fimpliciter, alia per reftricti

iU

nonne ob $. 5.4. 34. emed. S. 5.tet.

$. 6. & 7.

l.4.

Q i

l; 35.f. de Coutrab, Emp

£ r La S. 1.

. de wAL, Empt, e

a

^ de Pericul. $,un.l, q4. f

Vend, Eccur nonob $.1. /.

7.ff, de Pericul.

n

'lo 6' 56

hi

Commod. rei vend, 8

un.:/. Z-ö" 4. 5. 4..

eVend. $.ult, l.

q 4—0 l.* 13- l—4-2.f: de A&o E";Pt.'

69. f-de Evitl. Alia emptio ve

nditioad mo-

n

-

fi? Quum,fi

dum ; & aliaad.menfuram non

li

1

ine venditionis fub

Id

"

in his recitatis legibusnom

modo vera em

ptio'ad quarititatem. veniat ;

u

quia'in vendidi

one ad menfuram intentio

:entium nonipfi:corpori ,

W

fiticipalis contra

íed-fingule ejus.p

arti decerminandee alligata

eft ; atqueideircói

d vendicum íolüm intellt-

continetur; illz leges

gi;uf:, quod menfurà:

$o

764

a

$. 2.l, 40, f. de Cont, Empt. cc« apertéinfur-

gant,

"

»

i

j

Dixiregu

leriter nároille bonz fidei ven-

dicor, qui ignorans vel fundum unüm, in

g

Y

quo v. . zonagistajugera eran:, vcndidit, &

C

in lege emptionis fundi v.g. cezrum jugcra ef-

y(

fe dixit, cui ancequam ille tradererur, & mo-

a

dus manifeflarecur, decem jugera accreve-

(

runc, quiaconrra illum ex JCu Nerarij fen-

d

tentiá, quam JCtus Ulp. , 14. . 13. ff. de Adt.

fi

Empt. & Vend.forían ex quadam equitate

n

ideó, quia, cum in Jure nacurz ftando peri-

|u

culum & in emptione: perfectá, idcirco &

commodum alluvionis ante traditionem ad

F

venditorem pertineat, hujufmodi venditor

traditione ipfius fundialluvione us

uead de-

]

em emp-

el

cem jugera priüs augmentati, fiqui

torid, &trantundem, quod & quantum ipfi

q

promiffum fuit, accipit, ad. nihil ampliüs

Jure precisé nature tenetur, quia ille in bo-

h

nà fidce(t, quia fi venditor usQuead. nona-

ginta jugera pretium minuere in foro Civili

eberct, cum emptor proptereà, quod fun-

duslongé plus modo expreffo contineat, ad

pretiumaugendum eodem in foronon com-

dä

pellatur, ille, qui de lucro captando certat ,

€o,

quidé damno vitando lu&atur, potior

«

[/

- appr.Oþac, ad minuendum pretium

]

actio

&b o hu

265

L

j

&&tio ex emptonop compctit.Z, €.14.( quod

adbonz fidei emptorem utpore quem, eo.

t

l

quod fi hic plura jugera quantitate expref.

d

£

sà acceperit, proptereà nec preiium augere,

Num

(l

necilla reftituerein foro Civili ceneatur, Jura

'"WV

Civilia periculo fubjecerunt, non extcenditur)

AV

vcl duos fundos feparatim. de. modo: cujus-

N

ï'*t

cunqué v.g. sguns centum jugera , aherum da-

centa babere pronuntiando, uno.pretio ven-

M

didir, & tradidit, cum menfuratione factá,

aj

fiinaltero decem definz, & in altero ducen-

1

ta deceminveniantur , venditori contraemp-

n

M

)l

torem agentem exceptio doli proficiat, fi-

i

quidem £u»c zenetur venditor , cum minor sno-

j

n

dusinvenitur. Hicautem univer[us modus con-

flat. med. L. 42. f de AG, Empt, $- Fend. . Nec

enim hic , quód ampliüsin modo invenitur,

quàm alioquin di&tum eft, ad compendium

yY

venditoris, fed ad. emptorem pertinet, &

rectiüs eftlucrum cum damno compenfari.

E

fín.d. L. 42.. ff.de LAG. Empt. & Vend. modó

Y 11 j

1

nulla quzrela , qualis fi fundi deterioris mi-

nor, melioris major quantitas quantitate

| mcr ?

Íub modo expreffà eft, quia ftantibus his in-

voluntarié mixté confenfum foifle, non cre-

"H

ditur, effe non cenfetur. 4. zed, /, 42, emp-

i |

totis fit : ff verÓ quid defit esptori, ffua pra

|

viodo, frvà pre qualiteze ioci , bocei refarciri

Ieé-

j

766

eeb o d5em

re&ius rurfus. eft, - /frus d. L. 42. excipitür.

i

Dixi iz- cerv, bujes Except. ie buna fidei

eq

enditor ; fienim malz fidei, & fciebs fit , ob

$o

a

dolum; qui-non purgatur, totà hac excep-

tionenon comprehenditur, f£z, d, $ 14. 4134

tor

e4. 142 ibid. Brunnemann,

uf

Prob, H, Si decem jugera non accre- .

fen

verint, vel /i fciens vendidit, ex . €mpto acfio

competit advver[us. eum , quamevis decem agera

tit

accreverint . fiuaiveríus zsodus duocóm füü-

em

dorum mipor. inrvenitar , vel univerfus modu

tut

cinflat,ulla tamen quzrela emptoris éít ;

retium in ipfius favorem minuendum cít,

L

d, d. loc inexcept;modozcitat, ergo.

«t

Inferes]. Hactenüs di&a tumr «rcre.

f:

CdP. 5- .þ'.(

de Donat.tum argia., cap. t« &« de Nóv.

ng

op. nunt,

etiam de Jure Canonico, imó cum

hnü

ranofa

lis fimiliter pracisé Juri natur& in-

L

fiftendoproeedere. Hinc

n

Inferes H, Quando venditor in. hoc

la

rem lub certo modo vendidit, & tradidit ,

|2

modusque: minor inveniatur, vel tantum

D

retij reddere ; vel defe&um quantitatis ex«

1

prefla fupplere , vcl quantus eít pro ratà ex-

ceflus pretij rémitteré teneri, quia, cum

i

emptor tabtum pretium tantz quantitati al-

bu

l

irare voluerit, & fi minorem quantitateni

d

ne

i

Q

el : fciviffet; velomninó non; vel non tà

to

l

)!

76*

!à, topretio emiffet, in illum excéffum pretij:

lg, etiam intra limites rei illius alioquin jufti,

!

,

u

rnodó totum pretium, fires hanc pracisé

quantitatem non contineret, injuftum non.

u

j

foret, ob mutuum contrahentium placi-

,:4

tüm, involuntarié mixté rationabilitercon-:

xhr

fenfit.

hi

|

, III. Siveró menformajorem quan-

W:erm*ï

: fl

titatem renuntiet, exceífus ille commodo:

urti

emptoris; quiita pretium augere

i

non t;ne—;

tur, cedit,

jj

z

Prob.l. 4404 amplius in modo imveritur ,

quam alioquin dicfum eff , non ad compendium:

2

venditoris , [ed ad emptarempertinet, med. l42

; *fj

ff de AGt, Empt. ef Vend. qui fundum tradidevat:

1(0('

VWgerum centum., ffnes multo ampliàs emptori de-

T

mon[traverat , [iquid ex hus finibus evinceretur,

pro bonitate. ejus, "emptori praflandum.. eff..

quam'vis id , quod velinqueretur , ceutum jugera:

ul

Vaberet: l, 45. ff. de Evicf. Ergo quantitatis

i

exceíluscommodo emptoris, quinon ideó;:

W)

neillead ipfum non pertineat,

j

re non tenetur, cedít,

pretium auge-;

j

«

Prob.Ii. Si Jura, quibus hze quatftío

p

tangitur, perluftrentür, leges multz , qui-

P

bus, fimodo expreffo defit aliquid, defe-

,l

&umáà venditore füpplendum efle, expri-

f

mitur, deprehepndentur, textusverónullus;

Ü

"

q

uo, fimodus exuberet, pretium ab emp-

toré

EK

;

xmdq

tore auge

ndutm. effe aflericur, reperieturs

v

ergo diícrimen inte

t venditorem & empto-

D

rem hocin pa

fiuàJure Civili agnitum fuiHc.

! (0Dy

apertecolligitur; ergo.

Tud

Necobítat. I. .5i mo

dus deficiat, pre-

po

tium à venditore fuppleri debet; ergofi mo-

dus exuberet, & illud ab emptore augeri

füp

debet, Siquidem, quia venditor, cüm mo-

agc

dum rei vendite meliüs (civerit, vel fcire

debuerit. fi, /. 15. C. de Refcind. Fend.. Hoc

iploquód in modum rei vendit curiofiüs

l rog

noninquifiverit, ac propter incuriamuam

fui

erraverit, errorem hunccurare Jurefaltem

M

,31!4

pofitivo non videtur, fed ,quoniam hoc ac-

* edi

tum non cít, ut duntaxat quantitatem ex-

dd

preflampra'ítaret, & fierrorem cognovilTet,

ben

eonfenfurum fuiffe, przfumptione urgetur,

qi

argto.l, 2t, fn.l. 33. ff.

de C. E. L. 6. f- de Pericul,

C Commod,rei vend, l, 3

8. f. de Actio.Empt. &*

n

Vend, Emptor econtra, cüm circa aliena,

g

quàmptopria, longé faciliüs erremus cum

"

venditoromnia ea, quz de re venditá aíTe-

cLi

ruit, przítarejubeatur, argto. $. 4./. 15, ff. de

vAG. Emptid: Vend. . Expreffione modi a

p

. ex

rem tanto pretio emendam motus, ità , ut fi

defe&um cognoviffet , canti empturus non

Q

ior.

ür

fuifTet, Jurefaltem pofitivo creditur, idone-

nj

um argumentum hàác in materiáà vendito-

re

M

ä

feoe : o gdbeb

269

'M eead emptorera duci non videtur; nonne ft

"i& vendicor fervumvendar, & in lege émuptio-

W. mnis illumartis ludenda: chelis perirum effe di-

cat, talem praítare tenetur? quidfi pariter

l

Wdu,

|

arte ludendz cithara itaeminear, ut preciume

W» tigcr

l

pro eo datum, auc promiffum , nequidem

;

| piumattingat , anne venditorin forofori ad

DI t

fupplementum usque ad pretium infimum,

Qu

agere pote(t? Me hercle,niuno idu omnes

h U

legescircumventonem connivenrese medior

[

sollereintendas, contrariumaflercre, & prae-

(

rogativam illamin contractu expreflam non

m j

i

fuille, vel Jure pofitivo refpe&u venditoris

vt

faltem non arbitrari dicere cogeris, cur etgoy

n

eifi venditor , fi res modo expreffo careat,

"T

defectum fupplere tencatur, f1modus exu-

beret, & pretium quoqueaugendum foret?

quumtamen4 22. ff. de Acf. Empt. e* Vend,

'M'IQ

IW.'IW'

qualitatis cum quantitate comparatio fiat.

Neque obítar. II...57 venditor bominis £«

qu

fmþw

mt , peculium eum halere decem , nec quemquam

adempturum: c plus babet ,

totum pra[fet. princ.

u

li

L38. ff de . Empt,

& Vend, exgo , f&

i

nec quemquam adempturum non

conveniflety

1

exceífus pr'ftari, non deberet; ergo exceffus

W

quanti

tatis modó dict« commodo emptoris

Á

)

non cedit.. Nam in Z. prize. 4. 38« ff- 4e Af

n-

Empt. d-Feud, Ucrumob exceffum rei ve

cc

»

1le

,

&t

d

& od

]

ditz pretium augeri debeat, quaftio noà

"m

tangitur, fedillud dubium at totum peculi-

|

hi

um praftari debeac, folüm deciditur, quod |'jj;

JCtus Celfus, cum hoctamen moderamine, | H

nifi de mente contrarià ex verbis pofitivé ex- ï -

;

preffé conftet, affirmar. Ergo illa quaftio,

« f

utrum ob exceffüm rei vendite precium au.

qu

eri debeat, ex memoraro textu decidi non

p

oteít, cum dehac JCtusibid. plané abftra-

at

;

at. vel Dif:: Conf. fi nc"gativä: rántüm dic-

tum pactum folummodó omittendo non

; YO

éonveniflet, Ngtur. fi pofitivé quantitatem

M

canquám reftrictionem expreflé adijciendo

bà

€dtur. Confeq, ne, quia exceptioin uno re-

-

ulam in contrarium firmat;,JCtus Celfüs ho

pro exceptione ibidem folummodó ponen-

! It

doverum nonícribat.

3

- ^ Mülcóminüs III. Z, 25 ; de Prob. Nocet.

e

uemadmodüm enim pro€o, qui pecunias

Qu

fufcépit, has illi indebité folutasnon fuiffe,

C0

prefumptionem effe nemo dubitat ; 44 enips

i2

lvit , nunquam ita vefupinus eff, ut factle fuas

, hi

ecunias fatfet , eb-indebitas effundatt - maxi-

IK

me [i 1pfe, qui indebitas dediffe dicit , bomo dili-

gens eff , ci fludiofus. Paterfaentlias , cujus perja-

q

4Im

pam incredibile eff in aliquofacilt erriffe , c- ideb

(65.

eum , quidicit indebitas folviffe, compellt ad pra-.

el ali-

ili1

:

(

- (si od EE

quam

- lj

4

fmotes

271

a

dliamjullam ;

4

norantia caufam ifide(äiium abu

ii

!

elutum , j nifi hocóffenderit , nullam eum repe-

szoæ

fitionem babere , ità & contra venditorem

Mi

hujufmodi quantitatem fciviffe, & mentem

am có nullo modo retuliffe przfümptio-

Mz WN

nem effe Jure certüm eft, fs Lis. C. de R, . &

tà

quia contrarium in atimoillius, contra quem

AL

Prafumptio ftat; régulariter cantüm latet, id-

u.

Im'ifg

€ircó, cum nermó in própriá causá ceftis effe

xj

4j

poffit, probari nequit, refponfum regulariter

n

Verum manet , fi veró venditor contrarium

x

"f

19(

Mi

Y-g- quod dolo agrimenfaris indudlus fit , pro-

bare poffet, dictade emptore & in venditore

n

l

á

I

utiliterlocum haberent, | Quare

I^l

inferes Quoad forum interius, five

inter mercem, & pretium excefílus tantus

/M

fit, ut inzqualitas notetur, venditoráueex.

cefTüm ignoravetit, autalia: circumftantiz,

j

1

quzanimum hujus contrarium manifeftant,

coneurrant, vel venditor,(i mercemmodum

l]

exiltimatum exeedere fciviflet, illam quoad

ii

hujufmodi exceffum non vendidiffet, vel

T

non hoc pretio, quia in illum exceflumrei,

7l

qui velextra juíli pretij fecundüm totam fu-

;2'

am latitudinem , vel hujus ju(ti placiti limi-

tes deprehenditur, eoquód ad hoc pretitim

illi rei ponendum errore inductus, fi illam

majorem quantitatem contihere fciviffec ,

Ccc 3

€ali-

775

dogb o P05

eandem itanon taxaffet., ficutiinufuramine

gl

volüntarié mixté rationabiliter con'fcn.üc','r !

qüia, quemadmodüm uni contrahentum

((

parti, ita & alteri fuccurrendum efíe , natu-

[

ralis eequitas poftulat , ne alter cum alterius

Y

jadturà & damno locupledor fiat , ut. con-

|d

tractüs ad &qualitatem reducatur , & velex.

et

cefsüsrei, & jugera ultramodumexpreflum

fei

réftituantur , vel pretiuth juftum & pro ijt-

dem reddatur, aut contra&tus refcindatur ,

ür

émptorém modo fupra:z $.peuult, difp. 3 .exe

plicato ex re acc

epta in confcientia obli

gG

d

gari ,

n

;;cxrtum ctffe'.- -S*'c

d cx

& IX.

X

Quiseffectus Emptionis Ven-

QPC

ditionis ad menfuram ?

lh

Uod fine difcrimine res prins-

quim admetiatur , prope quafi

!

P .

nondum veuierit, Princ. $, 1. LT.

f de Pericul. &f commoad, rei vend. id eít: ,uo-c[

!P

ii

anté menfurationem factam perfecta quoad

cílentiam & formam, quoad exiftentiam ve-

etfecta fit. /. 2. Cod, eod.

4

Pa

rob. Mezjura non eà proficit, ut aut pluss

I

i

aut, mipms veniat , [ed ut apparcat , quantum.

p*

db o dub

773

llk-),

me

l a

ematur.S. g L.34

e Contrab. empt. ergo an-

1

£

Vr

te menfuram, q

tumematur, non appa-

n4

ret: quia hoc per illam modó intenditur;

"W

d)

fedfiid, quod venitnon apparet, quid,

N

Llu

quale, & quantum fic , imperfe&ta emptio

9sl

e(t. — Argto princ.1, 8. ff. de Pericul. c?-cammad.'

mm

crgo.

M

.Prob. Min. Id, quod, quale firnonappa-

Mu

r

ia

ret, conditionem tacitam , fiappareat , con-

tinet, Zireto. med, $. 1. In[f. de Empt. & Vend.

:w.;,f,f,;i

& princ. 1. 8. ff. de Contrah.empt. ebc. Er-

i

gojfiilludin contra&um emprionis venditio-

nis deducitur , emptio vendicioutpote,que

|

ex reipíadilationem capit, condicionalis eft;

Sed emptio venditioconditionalis fecundüm

"

l

)

cxiftentiam imperfe&ta , & xquoad cílentiam

]

erfecta eft; ergo.

.

1

Prob.'Mlat. $i visum ita-venierit , ut in

fingulas amphoras . item oleum , utin fingulas

metretas s item frumentum , utin fngulas 70-.

ï

!1

ï

LUA

diosátem argentum , ut in Jïngulasjiþü: terfuäü*

nll

pretium diceretur s item fi grex . venierit : c

"

ro numero corporum certum pretium fuerit [la-

d

putum, — Sabinus & Caffrus tunc perfici emptio-

nem-exiflimant , cum adnumerata , admenfa ,

ddefW/e fint : quia vwenditio NB. gz;w*ï jigþ

l

hac conditione widetur fferi , tt im. imgulas me-

es-modios ,quas , quafve ad-

ln

1»«

trgfm autin fineul

Go 1

thne£5-

,

774

[56

momm

menas eris: autin ffngulae libras s

quas adpen.

gm

deris :

nt $n fimgula corporasfua adnumeraveris,

80

Fin ..S. $.5 f ex doleario pars vini veniterit, ve-

duti metreta ceutum veriffanum e[l ( quod ccon-

ac

dit

Jfare videtur ) antequàm admetiatur , omne pe-

riculum ad venditarem pert

ipere, Nec inter

eþä

ap prettumin

«

ffngulos eos diöïum fét. S. 7- L

7-f«

1 (u(

4!050

vt

E. II. Qan.do Corpori aclnrienfurarh

ut

abfoluté vendito alia quzdam quantitas ad-

t

jectaeft, licet corpus , cui hecfecunda quan-

ü

titas adjectaeft , majus, velminus hac fitillud,

quod menfurá continetur , venditum regu-

lariter cenfetur. Idcirco.quando ager Tufcu-

lanus, ut pro quoliberilli

us jugero quinqué

floreni dentur ,. atjue

ilorum g. vel 13.

ä

effe dictum ,

venditus eft, fi agrimenfor

decem

r

jugerarenuntiet, pro decem pretium

debetu:

4

Prob. ,Q)j 4grg4'm' w:rideöat, dixitfkhäi

Juger.

decem & octo e(fe :. b quod ejusadmen-

:s:

Jum erit, ad fingula jugera certum pretium. ffi-

pulatuerat; viginti inueuta

unt , pro viginti

-dcäeri pecuniam refpondit.,

$.2,4 40.ff. de Con-

$r4^, €mpr. quia contrahentes totum illud

COrpus certum & determinatum ad quanti-

tatem emere venderc principaliterintendere,

olüm

ac quantitarem -::.dam demonítrandi f

gra-;

Edb o ægg i-,

771

!

m:'ha

"' gratiáà. adjicereJure faltera. creduntur $ cr—

V'zwh

L

W

z. II'. Quando verà -cörþöri non ümph-

i

citer , fed quoad partem ad menfuram ven-

"a

h

d

ditoalia quadam quantitasadjectacít, ficor-

t

pus»

cui hic adje&taeft, illam excedat ; excef-

3

)

fus commo

do venditoris cedit, fi recedat- ,

.

h.

commodo & incommodo utri

usque eft, ità

Mil

ut Emptor fingulum menfuratum accipere

mene

W

teneatur , & venditor pretiumfingulo

Ut

furato folümcorrefpondens exigere poffit. '

Prob. verifmile eff eum , qui fructum oli

T:

U£ pmderztis ve

ndidiffet , & flipulatus eff deeem

: pretium confHituif-

ondoolei , quod tatum effet

fé ex eo, quad natum e

effet , ufquà ad decem pon-

x

doolei , idcirco folts quin

qu collectis , nom ampli-

Ü

quàm quiná, pondo olei,

«s emptor petere poteft ,

ue colleta effent , à

plerisquà. ve[ponfam eff.

e

Contrab, empt, quze, nifi ma-

w'ï

G. unic. 1.39. ff d

"

nifeftam contra

di&ionem legum defideres ,

*

"

dc venditione abfoluté

& fimpliciter ad cor-

us exaudirinequeunt ; e

rgo de venditione

"m

modo fuprà explicato ad quanutatem 5 ergo

]

eciamfi quis ex doliario v.g. metretas centum

n

ad menfuram vendidiflet, verifimileeft, euma

"H

ex eo , quod

doliario ineft , ufque ad cen-

tum metretas vini pretium conft

cuifie, ideo-

4l

uaginta absiu

e doloven-

i-

que folis y.g.quinq

E

ge «

il

-

-

-

: äæ o GE O05

ditoris; vel vquia reliquum vinurm eafu for.

tuito , aut culpávenditoris leviffimá perit,

vel quia dolium tot amphoras non continc-

Q

bat , metretisexeo doliario menfuratisemp-

torem nonam

pliüsquàm illas quinquaeinta,

que'menfuratz eflent, peterepofle , cumil.

las ad quanticatem , on ad corpusabíolutcé

& fimpliciteremeric, atQue quantitastantüm

quoad exceflum,non etiam quoad

?

rcftrictio fit, refponderi deber.

;*cceflþm

-' Db corpori : natn fipartes.quzdam re-

y

rüm;quaz velnumero , vel pondere , velmen-

fur&conftant , absiue determinatione unde

fimpliciterad menfüram vendanrur

r

,e€oquód

put

quantitas his :ad

jecta refpe&tu utriusque re-

1d€f

ftrictiofit, fiquidem hujufmodi conventio.

p

nem abilla priori fpecic differreomnibuspa.

du

tet , '€x füperiüs dictisquinomnes cencram

praftari debeant

; nullam queftionem effe,

colliees.

de

q

Necobftar.

$. 7. 1.35. f deC. E. mp'occ-

admodüm accurratitis 5

p

qui 33. Quem

;

illumg

^e

*egenti patebit, iriimicusnon eft,

rit

* at

fei

o

T

pi

ln

Nf/)f

5. X.

ä

ib o z

77?

WLp

f

j

N

T

DWJ "

Quis effe&us emptionis ven-

T

.

ditionisrerum, quzadfutu-

^i

Ut

N

-ram explorationem , quis,

Ti

- quz ad futuram exploratio-

VM

nem non funt ?

A

zL

Ffedtus hojuseft, quód caterispa-

Yij

ribusftatim perfedafic. Prob. Si

| id, quod venierit, "appareat,

Wt

'l.:h

quid, quale, quancumfit, fit & pretium, &

puté venit, perfecta eft emptio. princ. 1.8. ff.

AT

de Pericul, - Commod, Sed recitaca cateris

Y

paribus in illiufmodi venditione deprehen»

duntur; Ergo,

N

m,lI. Effe&usillius pro vatietate aeci-

"

dentiumhanc emptionem venditionemcir-

cumftaatium variat ; velenitn ut v. g, vinum

(iB

guftaretur, expre(Ie placuit, & ulteriüs re-

3ià fert, certusne dies deguftationi dictus fue-

h

rít, necne, fi di&us, emptiovenditio quo-

ad exiltentiam usQue ad diem illum impet-

fe&a, eodem veró elapfoperfecta eft, areto.

priac.l. 4 ff. de Pericul. & Commod. vei argto,

L. S, 1. À! 4 202, quiaia fnre Civili receptum

m,cus mterefl , conditio-

b

fïï,«kq/loägm per u

Ccc 4

gecne

778

gbec5

nem non impleri, frat, quo voinüs. impleatur ,

BI

vinde baberi ac f$. imapleta conditio fuiffet. L

r

167. f.de R.3, Nifiquo minüs vinum — n

v.g. guftaretur, penes venditorem fteterit,

uo cafu imperfe&a manet, 44ia per ipftm

fatiumeft. fa. . 4. f. dePericul. À Cemmuad,

argto. d. |.167. fi venditor so2 defignavit tem-

puss quond degufletur . vinum, rürius empcio

imperfecta. cit , quia quaff tunc pleniffrmmé . ve-

n£at, cum fuerit deguflatumes med, princ. & 1. ff.

eod, Videlicet f1 venditio ad gultum non fi-

muladquantitatem fit, hoc ampliiis, quod

y.

quandóque emptor illud deguftare poflit ,

& i deguftaverit, quoad mucoris & acoris

«

La

periculum emptio przcisé perfecta fit. argo,

fígn. $. 344 ff eod, vel placuit expreffé, ne

le

guftaretur, & (tatim perfecta eft. argzo princ.

K

$« 1. d. L 4, vel denidue deexploratione . ex-

Qu

n

preflé nihil a&um fuir, & . rursüs usqué ad

explorationem imperfecta eft; quia , fiqui-

f

dem difficile eff , ut quifquam fic emat , ut ne de-

guflet. med. d. $. Y.l, 4... Explorandi conditio,

nifialiud expreflé placuerit, contractui ime

bibita eít; adeó quidem, ut fi exploratione

fa&à non placeat, quoniam, cum non con-

*

ditio fimpliciter, fi res expiorata fit, fed fi

h

éxplorata illicó . placuerit, hujus generis

emptioni venditioni imbibita fit , gu/fhw ad

-N

(

ec

j

'

d

OCO o &&

779

N *

Hali«w

1

bot proficit , ut improbare liceat.prine, $.5/l,3q.

Wq

l

j

. ff.de Contrab. Empt,. Abemptioneven

3.2

-

L

N

nerecederepermiflum üt',

AT

P

XL

*

"

W ]

Ouisefle&tus empti*dhi*s"'Ve*tiä

J

Md

- ditionis hzreditatistotiusvel

ld

illius partis?

A

Uando

hareditas, vel e)us

"WA

pars, qua, dum venditur;

o

»E()

quiaviventis,. aut. . alicujus ,

bt

fi

s

qui nunquam extitit, nullaà pattereieft,

g

venditor hoc fíciat, velex culpá fuálatà, vel

m

levi ignoret, emptore inculpabiliter non

.H:

fciente, emptio venditio in ordine.ad pro-

(

dudionem obligationis eandem przftandi

invalida eft. prisc. 1. 8. ff de Contrab, Empt.

J

AU

fío.l. 7. ff de Hared. vel CAU, Vend. l, 18s. ff-.

[ ii

de. R. ]. confer di&a in calce R. 6.$.2.5e47. 1.

j2

difp. 3. eatenüs tamen, ut emptorid, quod

W

hacde causá impendit, & quodipíius inter-

g,ïl&u

cít, actione empti coníequi poffit, fubfiftit.:

argto,frn. med, l.s7. ff. de Contrab, E.

i

fíu.l. 5 ff de Hared wels A. Fend,

p

í

^

/

— «Prob. - sedfi nulla bareditaseft , de

Suá;

T

aiium videatur , pretium dantaxat, c» f quid.

K

NE.

7806

ieb o t

IB,in enm vem impeufum efí , Emptor

NB.À üP

Senditore co

P

"

yfequatur.princ. e9 f 4.8, e5 f quid cOlïl

emptoris intereft. .o ff deklared.svel AG. Vend.

nt

argto. fin. $. A. L.57, ff de Contrab. Empt. quia

dar

&cà venditore hujufmodi przftari zquum

4l

elt. argto: S. ult. Infl. quib. mod, ve contrab.

éti

fud

bblicat. med, $,2.1. s. fín. princ.l. 18, ff commod.

tuó

Bin.$. 12,1.108. ]. de Ltg. 1.4.23.ff, de R.5

fecüseít, fi venditor non culpabiliter. azgzo,

S;»l

G. unlz. quib. mod,re. d, prtpc. L. ag. ff commod,

Ku.d./23, f.de R. 7. wel & emptor ex cul.

par

pabilinegligeutià fuá.$. 1,4 15 ff de C. E.1.203.

ad

«

Jf- de , . illud ignoret, fiquidem hoc ca-

u empror nilaifi pretium , 2404 forzzjolutam

ne

4b eo eft , répetet.med. princ.l. 7.ff. de Contrab,

Y

Empr. duramodó hhic illud perípectum non.

di

habeat, aliàs fi quidfolutum fit, hoc repetc-:

a

Ecnon oportet. 27072, fi. »sed. $ 3.1. 34. jf de

C.E.quiacwius per. errorese dativepetitio eff y

Ü

ejus confülto. lat donatio ef], aut eile. faltema

l

creditur.4,83. ^. de Reg.Tur. Aft fi & vendi-

gl

Ü

tor, &.emptor hzreditatem, de quá contra--

!j

unr,viventis, aut alicujus, qui nunquám

extitit, eflc, vel veré, vel prafumpteé fciant,

doloddolo compenfato.quoad nullum effec-

l

cum emptio Venditiofübfiftit. enezo. fiziis. $. 3«

j

d.d, 57. f.ide Comtrab, 3

t, Hinc emptor,

b

ofteo-

p

fim ardmc adillam -.eom&qggmuiamag

düra

A

dbeb o db

:

28t

a

"fj

düm aliquid: impendar, ill

dà v.endiwf&

l,

confequinon poteft ; quiá hoc, quod ratio-

ne iftiusmodi contraétüs illi abeft,; verum

h) à

ln

damnum non eft , cum faá culpá abfit.2rg£07

"

d, l. 203. ff. de R, Jur. & cap. 27,de R. jur. io

:(m

'rit

6to, imó fi promiflum prerium folverit, il-

lud repetinon poteft , quia propriam turpi-

L

l»*; 2

tudinem alleganti non credicur. ideircó Z,

z

d

! w«ï?iïlï! l

$3. ff de R. Tur. locum habet.

x

hz

tll

g.IL. Quand

O veró

reditas, aut Ejus

Um

n

pars, qua abíoluté venditur, aliqua eft, fed

Vl

advenditorem five fcientem; fivé culpabili-

t

ter ,autinculpabiliterignorantem nón perti-

Ainiut/

nets v.g. quia ruptum prins teflamentnum fuit ,

V'a M

:

venditio abífoluté & fimpliciter valet, hare-

x)jwi

:'

|

ditas, velejuspars refpectuinterefIe emptoris

l

n

&(timatur, & eftimatio ejuspraftari debet, ;

HHL

Prob.hoe, JQwodfinalla beredítas ad ven-:

n

ditorem pertinuit, quantum emptoripreftare dee

;

l

buit , iiadifliagui oportebit. ut fiefl quidem ali«

!

qia bareditas , fed ad venditorem non pertinet

l

j

tpfa eflimetur. princ.l.8. ff. de Hared.vel CAGE,

?

pend.quia, fr[rt bereditas , cb B mon ita conueoe

q»

nià , ut quidquid Juris haberet venditor , emptor.

"u

baberet : 1nc haredem fe efe proflare debet, l13.

f

"-

f de Hared, vel A. Vend. Siquidem empror:

evictionis nomine in id , quanti füà mercem.

robe

;ü.

pjræftari intereít, venditorem regulaiite

igac

wä'

782

Ro

Pa

ligat. a

»

s

tto fn. $. 2, 0 med. $ B L i

(à

;cdl[

adl, Empt, h- Vénd. Etgo.

Cü) (

Dixiregulariter. Exceptionem füpra j

$.9.

"

"

e&f - difp. 3. lfb'i füüüs' dc realierià actum

B

eít, vide,

; füa

. Prob.illud. Hareditas ad alium perti-

eic

nensres aliena cft: Sed rcs aliena generalitet!

fit)

validé venditurjuxt

"

3. crgo5 ergo.

a-di&a d, $. 9. Secf.1. dtfp

aut

fri

&.III, Effectus emptionis vcndit-'rönisg,x

quà hareditas tota, aut pars futura hórminis:

hu

incerti emitur, venditur, eft, quód condi-

dat

cionalisfit.. arzz6; $, 1.5.

L.34.73. ff. pro-focio,

.

confequenter'hujus effe

&us alius pendente;

fiu

alius exiftente, alius deficiente conditione

q

eft. Péndente conditione, obligatio éfficax:

lu

exiftentiam vel defe&tum conditionis exfpec-:

tandi.zsed. l. 9. ff. de Pericul, $ Commod. Ec

u

Ut

obligatio empti venditi fufpensa illius effec-

tus efít; conditione deficiente, quoniam,

Pï«

uafi décádem contra&um non fuiffet, eft-

dmed, l.. 8.ff. Illius effe&us ens negativura*

j

cít, fcu:quód 'emptio venditio retró nulla

h

fi; exi(tente conditione, quia, quafi ' jar

Q

deillà in prateritum contractum puré fuiffet,

It

habetür; ac jam tunc, cum contra&ctum ne-

U

gotium. effet; emptio vendirio illius puré

AT

facta intelligigur; d.ed,3, Mlius

ffectus

lin Y/^

ecum

&bome

355

l

t"'j

cum effe&tuemprionis venditionis toriushe-

redicads vel e

J

jus pards'dü&cntis.,commuhij'

T

cít, dequo pauló poft.

g.ÍV. Vendidio

hareditatis vwcntls ü

LPL",Q

ignorantis, diffentientis, aut ^ voluntatem.

hm h

fuam revocantis regulariteradeó nulla eít, ue

eító ctiam emptorin hanc aliquid impendes,

m bm1

Mu

rit, aucillius incerfit, nulla camen obligatio.

aut hoc, aut illud reparandi, v

m

y »'!

ftringat,

.Pro

ii

lu

b. Scienü ïniuria nonfit,.nec damq

MM,I

num, quodquisfuá culpá fentit, regulariter,.

Á

41

damnum abalio reparandum eft. 4 205. ff &&

*(Wx

CAp, 27 , in 6t0. de R. jur.Scd damnum,quod ex

a

:]

hujufmodi emptionefivé quedam eidem re«

m '

cuperande adhibendo , fivé alió modó im-

pendendo eraptor fentit,. regulariter dam- .

jj

rm |

num eft, quodquis fciens, & fuá culpà (en-.

dt; quiaillam nullius momenti efle vel ve.

ut

r€, vel pretumpté fcit, nec Iuris igporantia. :

W

li

h í

"i

vodefl , acquirere volentibus, priuc,

Jur. e Facf ignovant: Ergo.

Wg

"

Dixi reeulariter. Nam

(i emptor ex iga.-

noranüá Juris probará . venditori pretium ,.

j

quod placuit, anticipató folverit, . id repete-

j

repoteft. Juris enim igsorantia Q Juris error..

h

"4

omuibus [uum betentibus. ffn. l. 7. €& in damnis...

amittendz rei non nocet, ffa, 4 8. ff.. de. ]. .

Fadk.ignorant,

&

794

vt

a V, Effectus emptionis . veridicionis

haredicaris füzurz todus; vel partis hominis

Ua

certi, viventis, Ícientis, confentientis, &

yoluntatem fuam: & i axticulo mortis legiti-

fuäiï

ménon mutantis idem cum effectu vendi-

1]

tionis hzreditatis totius, vel parüsin prafen^

j (quu

tiexiftentis cít,. ad quem ledorem remitto,

grah

&.Vl Effc&us emptionis venditionis

qUOZ

quafi fpei, & cerco refpectuipfius incerti hae«

Cutti

reditatis eft, quod cateris paribus ftatim perz

d H

fecta fit; $, ua. L 8. ff de/ Contrab. Empt. juncf,

cj

fin. l ff-de Hared. vel. AG, Vend.. Et.vendis

guli

tor hzreditatem , fi. ipfi delata fuerit, emp-4

d

tori przítare, fin minus emptor pretium fia«

ï:'iu

tutum nihilominüs venditori dareteneatur,

Prob, Quodfiin venditione bereditatis id

ha

(

atium eft , f quid Juris effet vendutoris venire ,

nec. pofteá . quicquam prafflatu iri, quamuis ad.

T

4 dit

venditoreu baereditas non pertinuerit , üibil t4-.

men ebpraflabitur. l o, ff. Siquidem liberas

T.us

£ur venditor, f(ad eum bereditas n2 peraneat,

pl

p las ff de Hared. vel Aél, Vend. . Nihilomi-

q

nas tamememptor pretium pra[lave nece[s? babe-

i i

&it. jfa. $. 18. l, 1k ff de «LA. E. e . jun&g

fu

Lt ff de Hared. uel Adf. Vend, - Duia id &C-

m

;2

mmtæ manifeflum e[ff , ut , quemadmodum e-

lis

apoluméntum negotiationtstapericulum ad emp-

(f1

píe e-

P

tg;':.cnflze;rtiäcm.fïm d.l 1o.eod, Cumi

-VC l«

*j

&ub od .

78$

ilmw

'ventus quoad nosdubius obje&um inada-

t'm»i

quarum hujuífmodi emptionis

VOAJ(RE

| Vendicionilj

UP t

fucrit5 ergo.

A

d

'Wä*

. Hoc autem [icintelligendumefh, nifi [ciens

d fé non pertiuere ita vendiderit , mam t1unc

Em

"

(quumipfüm incerrumrefpec&tupartium con-

l Wütïx

trahentium non exiftac emptione venditione

WU V

quoad effectum primarium nullá. 7, 9. . Ze

:

LO

Contrabend, Empt. ) de dolo tenebitur. l. 3. f.

er

de Hared. vel act. vend, e& effimari. ( videli-

U

A

cet juxta Emptoris interefle ) eporzez doluim

u J

malum ejut, quem femper abe[fe oportet i judi-

l d

eioempti , quodbonaide

fl

1

ifit, Fia. $. 9. l.qs. Jf

de Acf. empt. C veud.

4

"

p

i

x;. VII. Effe&tus Emptionis Venditionis

ür;:wl

hzreditatis, vel hujus partris delatzeft, quód

nj Jj

cateris paribus ftatim perfecta fit. rgzo przac.

l;'; M'& ;

l, 8. ff. de Pericul. i cómmo4, quód hujus ven-

" "

ditor omne id, quod ex hereditate venditá,

"

p

usdue ad cempus contradtüs cum effectu ad.

I^

ipfum pervénit , aut faltem per cum ftetit ,

m

quo miniüs pervencrit ; quia, cum hic hzre-

d

M.

ditatem, quatenus aliquid Jurisà fingulis de-

N

fundi bonisin in(tanti primo;,' quod inftans

l

l]

|

mortisfequicur, exiftentibus, &à cunclisil-

lis, quz tempore intermedio usduead con-

/

traCdüs emptionis vendidonis inftans"his

j

ans e

, nan

fl

;gccffcrunra ';-;:fuk

D

E

fï:'., vcndidcric

Qtré-

|

786

f

verits « boc [f Jerva

ndum , quàd a&him efit

hi

videtür , st quod ex ba*

pleruma, autem hoc aei

i

veditate pervenit , in id temyus , quoNB. peu?

"m

ditor fit, id'videatur veniffe. f£n. S. 1. L. fegnent

LA f

Argum. l. 69.ff-

de Contrab: Empt. inter Emen-

1

fem c vendente

; a&um elft, uz ned, amplius

d

pt 'inihusjüfis&

"

mptor habeat , quam apuid barei

üt

^

dem f

r

turum e[fet. Med. l,

L]

3. f de Hared. vel ait.

167

«eud. qui

aila, quaex ipsà hztedirate ven-

i

uifitàánon funt, veluz

otc

dità vel hujus parte ac

"

"

q

&

u$

ü indebitum acceptum

, & folütüm ; ^ sap

fln

Julianus Zb. 6. digeffora

j

p ait: bocfervari , u

ori non pre[fet ,

uid nov delitum

"

bares empt

i

exegerit, &

*

quüd non delitum folverit ( nifi fi-

dià

n dolo malo

&o condemnatus , etiamfimaxime

m

éreditor non fuerit i5 , cid condemhtus efl , pre*

egatum , ál-

ii

literit) non. reputaré. $,7,d, L.2 ]

d

T

tera hareditas impuberis ex codem tefta-

ho

inento quatfira. $. 2. e/4. conhotátd , & ter*

eef

mini pardiales hareditaus nón funt; quia, f

56

rerum "oenditarum ante bereditatém sendiram

siti

pretia fuerit confec:

:

ütü.f ,

f'iqui'd'cin bona norm

*

^ Q5

ual

ia cunc , cum

in contrahitur, fünc, fed

ipfa hareditas vendita eft; hc emptori fol*

ex

Vel

vere venditorém teneri pala eff , C rerum

L

ante veaditionem donatarum. pretía práfflari a-

| fho

quitatis ratia exigit. med, & fin; $3. d. L.

Wj

quia et(i quid dolo æflqïc-xjxdiforis hujufmo

ï;

!

emomm

787

i

W

di facfum eff ,. quo mintis ad eumperveniat , e»

boc emptori preffandum eff.. Fectffé autem dolo

hl

tmaloquo minus perveniat , uidetur , five aliena-

hh

l':

bit Aiquid ,. vel etiam accepta quem liberabiz :

N

vel idegit dolo malo , ne de hareditate acquirere-

['l: 'w?

tur ,"velue pojje[frmem adipifceretur , quam po[fet

' M li

|

«dipifci, — Argto Leg.quod dola defterít pol[fidere

Ü

131. Argto l.in Jure Civilt receptum e[ff quotiens

W in|

167. ff. de R.f. etff non dolo, [edlatáculpá, ute

TU

ote quz huic proxima eft , illiqué in civili

r

b

us equiparatur , 4dmiferit 4liquid, non ob«

at

ftante $.6. 1 1. ff. ffquid infraud. patron. l, 6.ff.

u

quain fraud,cred. Argto.$. un. L 62. ]f de R.

h

M

"d

Quiain illis dolofus repudiata fibiipfiimme-

diate acquireret, & lex Faviana,& EZiéum ad

olwa' l

diminuentes patrimonium [aum , non adeos , qui

idagunt, me locupletentur , quemadmodüm

4

lVæ:

Cit,ctt. loc. loc. videre eft, pertinent.. econtra

hzresnonimmediatéfibi, fed hzreditatiac-

U

"U

ceffuraacquireret. Argo$. 11. 1 25.6.2.7, 40,

$6. ff.l. 1. C. de Petit.

j

«red. 1, 138. ff. de R. 7.

I'AMIS

tml

utiá, tenebitur. $.5. d. . 2,, quia, quum haredi-

tasjuxtaallegata ia cerv, $, 2. fec£. 1. difp. 3. in«:

j

crementum .&- decrementum fuícipiac, &

d

venditor, quad legatorum nomine pra[litit ,vel,

"

«ris alieni , "vel cujus alterius anevis bereditarg

ened, d.8. s. vveldeperdita ,. d diminuta finà do»

""

IDpe.

'1;;

i

lïümalo e /aänäpä.: I;bt. $9- $5 d.l2 €

to.«

288

E —b

! tofi

corinon praftat , d,d. zex.tex. & frcuti lucru

ha

omnue ad emptorem bereditatis r-q[üiclit. , ita dam-

z

num quoque debet ad eundem ve[picere, $, 9, d.

r

l. 2 quod venditor hareditatis petere aquolibes

, Jnt

extraneo barede potuifJet,id ab bareditatis empta-

| ff

re non quidem adione antiquá per co

nfufio-

f ne

nemextinélà,. fiquidem hac juxta illud : fe-

&l

mel hares femper haeres: venditione nonre-

vivifcit , fed ex vendito /fz. $. 19. eed. cenfe-

in&

dfx

quitur, med.$. 15. d, l.2. itatamen , fi eius de-

; llm

biti adverfus baredem aclio effe poterat : ne for-

Pa

l'.ï.'

£? etiam ex hiscaufis , ex quibus cum harede adtio

son efh , cum emptore agatur.. Fin. $. 18, eod.

u

Argto 8 74 11.17. I9. d. l. 2. emptori prarftà-

D

re teneatur, quibus prazfítitis, nifiille 4e (nb-

2

flantia feu certam. quantitatema affirmaverít,

(

l. 17. quanta bareditas [it , gibil interefl. Fin.

f

$, un, l, 14. de Hared. velatt, vend.

—

Quód, ficuti fingulis rebus venditis do-

minium illarum ante traditionem in empto-

rem regulariter non migrat, ità& dominium

rerum hzreditariarum ante illarum traditio-

nem in emprorem hzreditatis non transfera-

€

tur.4, . 6. C, de Hared. vel aci.vend.

; Quod venditor actiones hareditarias

activasnon tantüm perfonales , fed & reáles

contra pofleflores. rerum hzreditariarum.

l

Argto lult, Cod;'dei ;.Hægfed:" veladi, vend. e

tori ^" i&

7599

Mib o d

fa&o cmp*täf

lj tori cedere obligatus fic , quo

":(k" l

hareditaris procurator in rem fuam efficitur,

L. 34« ff. de. Procurat, ex perfoná venditoris

ï:i,'(,'m;ql&

acdionibus ceflis experiri poteft. . 9. C, de

It

Procur. l. ult.quandofis velpriv. L5. Cod. deH&-

V

X

yed. vel acr. vend. quanquäm & ante cefílio-

du

|

nem actionum contra debitores hazreditatis

nomine actiones uciles

, U

ex refcripto D.Pij fuo

infticuere poffit. /. 16. ff.

de Padt.ffn. 1. $. Cod.

;hq

de Hared. velacz, vend. rem tamen à ,

e[feffori -

[:'m»;,'l

bus famptu ac periculo fio perfequi debet.. Princ.

!,Jl';n:':j'

l.l 1. Cod. de Evid,

*

Lm

uo

demptor

hereditatis, fiquidem hic

j

:

cum credicoribus hereditarijs, aut teftamen-

'gh

zarijs nullum negotium;unde obligerurgefhit,

a&ioneshzreditarias pallivas invitus excipe-

redem vendito-

re non cogatur , fed hz hz

"n

rem , qui à creditoribus hereditarijs, legata-

t

rijs, & fideicommiflarijs conventus ( nifi fif-

n

4

.cus fit: emptor etenim hareditatisà fiíco cre-

I^

"

ditoribus hereditarijs

refpondere, eorum-

, quod & DD. ineo ,

Que actiones excipere

.ujus venditor priv

atus , fed folvendo non

:JITL*'ï

eít — CArgte. fu. S:1

L. 94 ff. de Leg.t- obtine-

4)

b prlvilegium fif-

re volunt , eciam invitus o

.ci non contra med.l.2.Ced.de

Quad. prafcripi

f

larum rerum, veletiam

utpore quz fingu

»

r

. rcípectu folius ve

' hværcdi-s haredicatum-fif-

"C2*

FE

'pdd ,

D

.499

&tb o s

oy

.calium crripwribus illiufmodi privilegium

dit

folummodo.concedit, Brunnem. a4/ ,. Cod.

e

de Hared. vel 4&f. vend. mum.5. tenecur, 1. 41.

jit

ff de Tmr. fife. L. V. God. de Hared. velacf. vend. )

,þc

hisrefpondere & fatisfaceretenetur, fequan-

l x]'is:

tur. 4.2. Cod. eod. quamvis, quidquid ille ex

'hàc causá folverit, idomne ab emptore ha

( vtol'

i

reditatisactione venditirepeterepolfit. 2./. 2

i

C. L.2. Cod. de Lec.

(

.. Quód Evicfio non preffetur in NB. f

neu-

Á

qm

li rebus , eum bareditatem Ture vent[fe con[tet,

it

nifi Aliud tominatim inter. coutrabentes conve-

;

L

UI Fip.lLa. C.de Evidr.

J

*qu

g. XII.

u

t

Quis Effe&us actionis vendi-

-

s

qi

| tx

L

V

E.

FFectus Emptionis Venditionis ac-

|

tioniseft, quód cateris paribus

8. ijtm

.. flatim perfeta fit, argto. prizc. L.

T

G, fin. med. l, 7

7. ff de C. E. Nam pl-

Cuit nominis periculum ad ce(fiomarium

| pertinere,

"d. $. 2. 4 96. ff. de Solut. Quód, quia ,

quemadmodüm corpore vendito venditor

Ad ejus traditionem obligatur, necante hanric

Dominiüm venditiin emptoremtransfertu* ,

ita

t

M

N

791

cts o Eab

T

itap

ariter aCtione vendirà creditor ad ejustfa-

! Q'T l:lg

ditionem , qu

z in hac materià ceffio dicitur,

" ! N

jj

enimveró quo

d in rebus corporalibus tra-

busceflio eft, & ante hanc

U!l U!(

ditio,id in actioni

h

N

faculras actione dire

&à experfoná vendito-

trapfit, vendi-

| M

risa

endi in emptorem non

iA

uï"*u

tor a

d actionem venditam empt

ori ceden-

J

dam ovbli gbwi'

, quód venditer acfionis , quam

lem babet , omnejus , quod ex

adver[us priucipa

.

F. :tä

g. adver[us ipfum veum ,

'ff-mf:fsäw-

eá causá ei competi

interc

[4

quàm adver[us

ff

ores bujus debiti cedere

V,

d attum eft. l. 3. ff. de Hared.

!s

RW ]

debeat , nifi aliu

wel LAG. Fend.

*

uod emptori pominis etianm

f

paz

nord perecuti

o praftari

debeat. Ejus quoque,

eneficium

or 4ccepit , "am

qüü

d pofteà vendit

ven

diteris (modó períonal

e non fit) prodef

l- 50 6. CO

de 0.c? A. Eum,

emp

tort. l. $. ]f £od,

1]

ula acce

(lorium fuum

pr,incipale fequitur ,

dentem , ut neque

id inter ementem & vep

em

inus uris emptor habeat,

N

Lþmpläüs ,nequ

urum eílet, ac-

Wv

apud ,c

reditorem fut

pv

quàm

L14.15. C* fin.

tum fi

c.' argto, L. 24 junct. S. up.

f

: de Hared. vel A. Ve

5

"

d. Quód ven-

d. l.23.

uc

m actionem vendi.

H'ï

ditor illum, contra q

[uum , hoc efttalem.,

"d

dit, verum debitorem

F

ï

qui acionem contra

fe venditam exceptió-

Àvel facti ;

vel Juris elidere non

il

ne legitim

*

'(!

t

:

[4

4.

"4

M

pqtc&, praftare debezt

4

ïw

j

792

GUb odb5ol

€éd. ;Quöd.liï!c, finomen, quodexceptione 1

[

u

facti, quia alter nihil debet, elidibile eft,

fciens vendidit, venditione quoad cffz&tum

pl

primarium nullá, pretium, & íi /incertae

'ulm(

fumma debitordictus, quanti emptoris inter-

m

eff , fl veró certa fumme debitar| dittus fit , eam

p

"Y

fummam reddere teneatur

L q.eod. argto, fn. 7A

8. cf-tot L. 9. ff. ecd. Quando autem igno.

TT

at

rans, emptor, quodfortéab eo folutum eft;

L

folüm repetere valeat, argro, ssed. 1. 57./f, de

qll

C. E. Si veró nomen, quod vel exceptione

tl

e

Juris elidibileeft( . epim 112.. ff. de R. 7ur;

qi

refpedtu fatisfactionis obligationis ipfius

uY

u

veuditoris intelligenda eft) vel contra de-

bitorem quidem datur, fed ad venditorem

Ti

non pettinet, diftraxerit, ipfumacftimatum,

h

feucjusaftimationeém, vel eamcertam fum-

en

mam, quz promifíTa fuit, exhibere compel-

lg

ge

latur. d. £5 C argto. med,l. s. ff. de Hared,

vel AG, Fend, Nifi aliud comvenit , e contra-

p

l

vium achum [it, fin. L, 4. princ.l. y. eod, quód, ff

nomen [rt diffractum Cellus libro mono diceffo-

d

vism feribat , locupletem e[fe debitorem (id et ta-

lem, quitolvendo eft

) non debere praffare : ni-

fíaliud aGwm fet 5 ide

fl, nifi venditor bonum

nomenprzítare promiferit.7, 4. f Je Hered,

"tl LAdf. Vend. Eftóetiam venditorevictio-

'ä

A0np

13

-

j

n expreffe promil;ct-i t fiquidem; quia

£J^;

793

didb o iab

w'"ïm,r

*

E

eft verifimile, plus venditorem promififfe , quàm

judicio empti praflare compelleretur, med.l, 4 ff.

'Wæ

j

de F[ur. $ Frucf. Siipfidebitum contra hu-

juímodi debitorem non competere proba-

u M

tum fuerit,, emptorem illzsum fe fervatü-

hts

rum tantüm promififle creditur, -INecrefert,

Wüül :i

an debitorem folvendo non efle, emptor

w

4

fciveric;anignoraverit; tum argto. d. 4, quia

Q *12.

l

exceptio regulamincontrariumfirmat, cüm

V::.

M

qui nomen, qualefuit vendidit, duntaxat ut fit ,

Á m

non ut exigi etiam Aliquid DP [it . e dolum ,

l

quemadmodüm fi vendidor dolohacin par-

h»

!

te verlatusfit v, g. fi veldebitorem brevide-

-'.Px i

co&urum, vel inanem actionem effe fcive-

"Wi

rit, & hoc vel illud emptori celaverit, pra-

I

ul

ffare cogitur, $. 3. l.-»73'-.— ff.de Evic, Cum

z

LII

emptor, quódin conditionem debitoris di-

ür

ligentiàs non inquifiverit, & quale nomen

W

emere cupiverit, non expreflerit, fibi im-

m

putare , & ipfe facilitatifüe expenfum ferre. de-

l

beat, fin, $. 3...3. ff ut in poffef. legat, ejc.quoód

10

emptor advertus illum, contra quem actio

vendita eft, ante hujus ceffionem a&ioni-

am" ^

M

u

busutilibus & fuo nomine beneficio D. Pij

MP

experiri poffit,/z. J 55.ff. de Procurat; l$. C.

li

quandofís vel priv. ebc. l; *7. 9. .C. de Har

r

u

A. Vend.l 18,C, deLes, Sed ..«

Quid eft actionem ecedere, . mandare,

MW ..

Ddd ;

pra-

494

dub o h

! dyod

przftare, quz omniain Jure noftro Synoni.

maaudiunt? -

jamü

90 Nl

hilaliud, ,qiuävmjüüä €X causá pu-

gito

ta venditionijs, permutationis, donationigs

a&im

&c. acionem alteri, ut ipíe cádem, non ia

tis c

.cedentis , ed propriam fuam utilitatem ex- ii

periatur, mandareeít, Unde

proc*

]uferes. Ceffionem actionum man

da-

fonà

'tum, quo adiones alteri ex jufto tituloin fu-

die

am utilitatem exercenda committuntur,

ii

.eíle.

k

*i

-

Qualisergo a&ionis vendita & ccffæ

)

Qus ?

r

,?HCL

& Quód, cum, quia £»folutum no

mi-

(

se dato , non aliter , nifi mandati atiionibtus ex

n

"i

ger[onAN8B. fui debitoris adverfums ejus debitares

ereditar experíri pote[l. 1.5. C.quandoféfe. vel pri-

&

vat. & fi deiegatio nom efl interpofita debitaris

(ot

tui , ac propterea actiones NB. apud te remanfe-

p

runt , quamqvis creditori tuo adverfis eum falu-

pion causá mandaveris adliones.princ. l3. C. de

il

Novat. :Eaenim & de Jure nofito.Civili ac-

tionum perfonalium natura eft , quód in per-

35

foná primi acquirentis ita inhzreant, & fi-

d?c

antur , utin aliam &. à.perfoná primi credi-

E

toris diftin&am períonam (. fiquidem in hz-

:

redem creditoris illz ideó, quiahic repra-

b

m de-

fentativw£, .fcufi&ione Juris eadero cu

[^

d

uncto

|

t

A

iib odb

"

fun&to períona, quemadmodüm . aliundé

Mhün.

jam notum eft, cenfetur, tranfeunt) . om«

ninó intransferibiles fint, emptor ceffione

adionis verus creditor, aut Dominus actio»

Ht

pis cefIz non efficiatur, fedille, qui eam

Mi

ceffit , talisfit, & maneat, ille, cui ceffa eft,

! dU

um

nl

procuratorin rem fuam factus fit, & ex per»

Al

fonà ipfiuscedentis non etiam exfuáactione

LL

"

l

diredá agere poffit, princ.L. 34. f de Procurat,

fía. $.x0.L8.ff. mand.princ. l. 6. C.de 0. df* A,

n

nl

l. g. g. C.de Hared. vel A. Vend. Hine

Inferesl. Cum adionesreales in Jure

reali , quodper /. $. C. de Hared. vel AG. Vend.

2un

Q* argto. l.10. C.de Pact. Ceffione adiionum

t

li

ita inceffionarium , ut hic rei cefTz Dominus

u

efficiatur, non tranfit, tantüm fündentur;

)

& hunca&ione reali dire&tá non ex fuá per-

r WW

Íoná, fed ex perfonà cedentis, & tantüm

09"

'procuratorionominc agere pofle. Quare —^

J L]

u

Inferesll. í/4wtequam lis comtefletur ,vel

'U!-

al

uid ex delito accipiatur, vel ceffionarius

'::.'ïi'»:"

de

[

itori denuntiaverit, videlicet ita, ut. hic

9

deceflione factà inde certus reddatur , nam;,

"

fi difcredat, velper idoneos teftes, vel pet

i'iï

j

"

jnftrumentum ceffionis, vel .:per confeffio-

. pem veti creditoris ceffio eidem probari de-

"bebit, utpoté re adhuc integrá cedentem

Mi

"

P a

(figerelääcbmrf:/ïw debitam quantitatem :

vVete

s

qém od

wetari, ebeb modó cellionarij execfionem con-

[(2t

graeum , inbibereil. . C. de Novat , attamen fal-

3ut

g

vyohuic regreíiu contra cedentem ad indem-

nitatem obtinendam, fiquidem, quwoniam

m

d

contvattus fidem fvegit , ex empto actione con-

ventus quanti cellionari] Zmzeref? , pra[H are coge-

un

zur. fin.1.6. C. Et nominis venditor , quidquid

20f

f

vel compen[atione , vel exactuane fuerit confecue

zus , integrum emptori ve[Hituere compellitur, $.

«n

V

un, l, 25 ff ?e Hared. vel Adf. Vend.

W

-& Xl

u

Quis ergo Emptionis : Ven-

n

ft

""ditionis perfedz , quis 1m-

[

ctz effe&useft ?

hl

..ï:? perte

FFe&dus Emptionis Venditionis

»..[.

|

Y

perfectz eft, quód, . quamvis

nec traditio mercis, nec folutio

pretij facta fit; omne periculum( quà. voce

jntetritus, amiffio, vel deterioratio mercis,

fine dolo vel culpà levi venditoris, idcircó

Velper ejufdem culpam leviffimam, velquo-

modó hic vox periculi fumitur , per cafum

forcuitum contingens hoc loco intelligitur )

ad emptorem ftatim & protinüs. regulariter

ali-

?þ*ttincat ,'adeó , ut, fires vendita vel tot

£CrF :

i

79Y

db o hs

läfru.wh

d[j'

*m.-

cer , vel fecundüm partem duntaxat pereat,

aut deterioretur , emptor , preterquam fibi

"

l

M

a&tiones, fiquas venditor ratione cjufmodi

.T

N

rei habet, cedi nihil petere; & recipere, vel

Mi

de pretio pro ratá damni detrahere poflit, at-

I'!:,l

Np. j

(ue illi

actio ad intereffe non. competat , fed

h :,'LVW jf»lï

non fecus, acfi rem accepiflet, & ca

dem ip-

M

li

fitradita fuiffec, pretiu

m non minüs folvere

4

n

Ij i

!.7.8'.

il

teneatur. »zed. $. 6.1.34. ff- de C. E.fin.

vicul. & Commoad. l. 11.

Af at

164. 16.ffï de Pe

Evidt. Prim'

d-

C.de Pericul.e«t Commod,

Prob.

Onum emptio venditia contracia fit,

P

fimmul atáj, de Pretio comee

LU

(

(quod effci diximus ,

aerit , cum fino fcripturá

res agitur ) pericalum

W

rei vendita flatim ad emptorem pertinet.

) fd?üff-

EI,

H

"M

fiadhuc eavesemptor

itraditanon fit.

Itaque [

i

.

homo mortuus[it ,. "ve

laliquáparte corporis lajus

aut edes tot& , vt

l aliquáex parte incen-

4

fuerit ;

fo-

^

dio con[umpta fuerint: au

Í fzmdm vi Fluminimhs

M

blatus fit, ffv? ettam

1u5 , vel aliquá ex parte a

inundatione aquá ,aut arbori

bus turbine dejecía,

deterior e[fe caperit ; emptoris

-longä minor , aut

damuum ell , cui nece[Je eft ;

ucetrem non fuerit

d

natius , pretium foiveres qui

dquid enim fine dalo

fm [225' .

o venditor fecu-

"u

& culpá. venditortis accidit , ine

rusefl.. Item i in cateris apima

libus caterisque

tamen vin

dicatío -

rebus. intelliimus. Vtique

i

tuf-

m

n rti , d- cendiétionem exhibere debelit.

10-

T

198

büri ( quomiam ad. praflandas adfiones Teneturi

I5

f9. 1.8o. ff- de Furt.) quia fanó , quinondum vem

(q

dul

emptori tradidit , adbuc ipfe Dominusefl.. 1dem

etiam efl de Furti & Damui injuriaaitione.S. 3i

fis

Infl:de Empt.e? Fend. undevidebimus in per[o-

ff

fàmi ejus,qui alienamirem vendiderits Cüm b nuls

T

lam viudicationem , aut. condiclionem babere

quw

pelft , ob id ipfum condemnandus eff:- Quia fi

qutd

fuam rem. vendidiffet , potuilfeteae. aHiones : ad

"

emiptorem transferre.fin.$, 4.1.35. f de c. E.

l7

at

Moórtue bomine perinde habendaef oeudie.

flo, ac f traditusfuiffet , utpotecum venditor (i-

d

levetur , C emptortbomo pereat , quar? régulas

yu

riteraciione ex émplo e^ vendito manebustog,

. lt

a. $. f de R-V. Státim pofl venditionem. con:

d

tracfam pm'mlum ad emptorem fpetfat. . med.

$.-12. l 11. f.. quod viaut clam. Cum inter

u

emptorem ( venditorem contrattu (fne fcviptis

Q

a

$pito de Pretio convenit , periculo emptoris vem

diflracfam ejfe in dubium non venit.l. 4.. Com

LT

fpeciem venditam per violentiame ignis abfümpe

.

d4m dicas , amiffa vei periculum te vendicorem

won ad/Pringat.l, $. C.de Pericul. ed- Commod.rei.

wend. Quia debitor certa fpeciei vel. quafi ,

qualisvenditor hic eft, ne contra/ 185. f &

ap. G. Ih'62. de R. Jar, Oblizatio.ad impoffi-

| d

bile detur, fiillacitra fuam culpam acerbica-

[t

1

tc 'fafip ö'ri'mïtm* ; liberacur. A. 4$ df de 9. A

»

éndb o ob

799:

"*W

! Lag.d VE

de F. 0. Quia in. contracu.

"M

l

"u

Mi

:qualisemptio ven

ditio eft) utriusqüe con-

ttahentis utilitatem refpiciente tancüm do-

iA

fus & culpalevis; non etiamleviffima; &ca-

T

fusfortuitus regulariter praftatur. f/g, med.

A

$.2.h.5. ff. cómmod.med. & fin.l.5. f de R. Jur.-

fiquidem, /i poff emptionem fuindo ali-

i

quia $

juid per a

llwvionem acce[ferit , ademptoris come-

Tl by

med.$. 3. Infl.de Empt. Vend.

M 1

modum pertinet.

l. 7.f. de Peric. e? Commod. Ec fimiles aliz.

:MI M

acceffiones tum in, tum extrinfecae eundem

"W/La

refpiciunt. $. 184 13. ff de CA Empt. ?

n

Vend.l.13.16.C.de Peric. d* Commod.: Natura-

mm,&

lirationi congruum eft, quód , quemadmo*

N

dàm emptor commodum alluvionis; fruc-.

N

tus,aliasque acceffionesrei venditznontradi-

2

tztanquàm & quafi. Dominus fibi fructifi:

"

careintendit, ac fructificat,ita & in incom-

confentiat, & fibi pe«

i

inodum& periculum

j

t

Q^ Cemmod. Secundum. enim naturam -efh

l! LM

j

commoda cuju[cunque vei eum fequi ,. quem fes.

u

quuntur incommodà. quia, càm vendicor anté

ïmW |

rei traditionem , & empror, fi pretium nose

1[15

dum dederit, a&ioné perfonali folüm tene-

!

antur , fi venditori impolfibilis traditio

A

n(j)') |

redditur , —obligatió extinguítur , quià

j

cm prori folutio pretij potfibilis martet;

non

LÀ

$oo

&b o dids

yin

non exünguitur;.ergo, -Quomodà quafo

alioquin mortuo horine, acfitraditus fuif-

ei

fet, cjus venditio habendaforet ! .Quomo-

stlil

dó venditor illius liberarecur? Ipfe emptori

Y2

periret, Gcactionesempti venditimanerent?

(imd

Quomodoó periculo emptorisrem diítractam

n

cílein dubium non veniret ? Quomodó pe-

Af

riculum venditorem, fihic& remperderet,

C

& pretio privaretur , fit, quód ille ad intere

?if! ja

eflenonteneretur ,. nonadítrin geret:

?M D

Dixi regulariter. .Si enim. vel dolus ,vel

g

culpalata & levis ( )Ctus enim Paulus juxta /,

m]lm'

3-ff - de . Peric. Gj* commod. (cribendo s cuflodiam

uhibi

autem venditor: talem -prallare. debet , .quam

fite

praflant hi, quibueres covsmodata eff , ut diht-

mptvr

gentiam praflet exactiorem, quàm in fuis rebus

siden.

4dbiberet., de commodatario in. fuis rebus

bid

negligenti, cui non ipfius folius, fed &com-

lederi

modantis feu utriusquegratiá quid commo-

tentt

datum eft , intelligirs nam,quemadmodüm

AT,

hic diligentiam non exactiffimam, quia ua-

e .

M A

ZAxAt accipientis gratià commodata res non eft ,

fed exactiorem, quàm.in fuis rebus adhibe-

Wlfm

ret, praftaredebet.. »ed. ? ffz. L.1g. ff imand.

?f

ita & ab ejufdem farinz vendizore ais cu[lodia

m

defideranda eff , qualem bonus paterfamilias fuis

MU

vebus adbiber. qualem , i diligentiam , quam

Orem

debent bomites frugi c':- diligentes praflareadli-

Ht

a

]

& ocmm

"$gàr

ts

i

|

:

-.u—

D.'";,i

1

cbuerit, & prafliterit , ff quid atcidit ,

&

1

W

— JAa fcens

|

lil

( perdidit , .fecurus eriz , & ribil ad eum perti-

nelit. med. $.4:L.35. f de C. E.. Fi. L. R

L

-de Pericul. && commod.) venditoris cafüi caü-

m

fam dedir.: $:3.1n/f: de Empl. Vend. 8.3.L3: 4.

V wpeg, L18.

ff commod. d.5 4 li $9. e L. L. à3:de

W* g. vel mora intervétüc :

ubt táinefi 7//id

1

T8 Jeiendum eft ,. cum moram emptór adbibére cà -

"A agf , ganzmom enipam ; fed dulum malimtániüpe

"R eraffaudum àxvenditore. £uod ff gev vendiàreda

JLef-emprtoren msora fuerit : Labeo quidem fcyibit ,

^

"tl esoptori potids necerz , quams venditori moram

i

adbibitam (nonenim poteft videri mayá perveg-

nl dizorem emptori facta effe , pfo moram facienze

ul emptore. Fin.l.51. ff. de AGtempt. ej vend,) fed

M

W !

videndum eft ;; ue po[lerior smora damnofa ei Jg,

[]

Quid enim [iinterpellavero venditorem , e$ nom

dederit id, quad emeram : deinde pofferiore offa-

u| wente illo , ego non acceperim? faue boccafu no-

5

.ud etre mibi deberet z. [ed fiper emptoresa morafuifq

cuifet s deinde cumomniatin integro e[fegt , wendi-

,W& £ar moram adbibuerit , cum po[jet fé exfoloeres

1

"

j

;.

equum e[L, pofleriorem moram wvenditori nóceve. fl

vtun

15'5'",

] 17. ff- Argto l, 4« C. de Peric, & commed, fiqui-

dem uzicuid, fua tmora nocez,. $, 2. 1. i73. ff de R.

i

"] f

*

. dummodó morá non fa&à res apud emp:

^

H

u

|torem eque

!

non perijflee ,. quod tamer in-

j

i

d !

$03

etibo d

dubio non przfümendum. . A4zgto $. 3. 2 3s, my

ff-. t Rei vind.S.6. l. 47. f. deLeg.1. ideo enim quii

morá adhibità periculum venditorem refpi« (;

cit,. quia culpátuáillud damnum emptori in» di'2

fert ; quodur ille patiatur,iniquum eft, corn f.!

fequenter, quando culpá fuá nullum dam; jond

num , quemadmodüm hic contingit, emps qu

tori infert, hic quzrinon poteft.. Vel vendi- t

tor aliquid affirmavit , quo emptor rem diu. od

. ,tiüsduraturam , & in eádem bonitate perfe- xf

: CU

veraturam fibi Jure perfuafit. :4, ss. ff, de Peri-

cul, cà commod.velresex vitio pracedence pe-

m

rijt, quiahoc cafu folutionem pretrj empter vec.

i Pæric

76 recu[at .Fin.l. 6, C, de Pericul. ebj» commed. vel

j ([Cfin

venditor periculum mercis fpeciali pacto fuf-

] ,prim

cepit. /. 1. 10. ff, de Pericul. &i* commod, nam,fi

Wi

hujufmodi ju/fa comventio intervenerit , aclio-

- qu

nesex empto e? vendito non manebunt,. Fin, $.

tX

2. L $. ff. de R. V. enim veró, fifolam cuftodiam

^Yer

/og

promiferit,. non.cafüm fortuitum, fed obli-

ü

gationem cuftodiam exactiffimam praftandi

ixt

in fe recepiffe intelligitur; periculum vendi-

("' a

torem refpicit. 4.4. zex.zex.

o

|ve

.. . II Emptionis Venditionisimperfedz

effe&us eft ,. quódinterimusque cum perfici-

ïnu

Z

tur, periculum tocalis interitüs mercis vendi-

I

ztrab,

W«

rorem refpiciat. $. s, '6. 7 I 55- ff- de Co

enpt.

4

h

3535 o dicb

803

j

l

" empt. l1 L8. ff a: Cod. de Pericul, b commod..

"

quia , vel ubi res plané non extat , cum nihil

R

ljl:

fit, quod retrotrahi poffit, — fidtio hzc juxta

** dicta iz di

ff.3.locumnon haber.. 4rero. /.15.

& F. ad l. Aquil. vel hoc ipfo defectu exiftentiz

Q

r

! conditionis contractusretro nullüseft: modó

quo minus conditio impleatur , aut res exi-

ftat , per emptoremnon ftet, alioquin acfi

"! conditio impleta, & restradita fuiffec, fictio-

; ne Juris habetur. 4rgtolL.167. . de R.J. & pe--

'/ riculum emptorem refpicit. : /. . 12. ef 14. ff

" dePericul. &* commod. & emptor fpeciali pacto

" periculum non receperit;aliàs ob totalémin- "

" tericum rei emptio venditio quoad effectum -

TM

!

primarium quidem non fubfiftit , attamen-

|

;; venditori ad obrtinendum promiffum contra

/, emptoremactio venditicormpeti. Quódex

,| rationecontrarià mercis deterioratio emptori

1

n

t

, periculofic; non cantüm quando ipfa fub con- -

; ditione fufpenfivà vendita fuit; faze enim ff -

;| extet res , licet deterior effeifa ; potefl dici effe

25

damnum emptaris. Fin.L.8.0f.de Pericul. && com-

320d. verüm etiam, fieadem füb conditione

|

veladmenfurationis, veladpenfionis, velad-

numerationis przcisé vendicafit ; quia, fivi-

num pofitivé utnon deguftetur, venijt, om-

mptorem pertinet, fi non

nec Pcriculum ade

Eee a

1ita

804

[7

ira venijt ; nedue dies deguftationi adjectus

eít ; .quoad deguftaverit emptor periculum

/

acoris vel mucoris ad venditorem pertinet.

(f

qü

$1 44 ff eod. fideguftavit Gcapprobavit, fi-

ve deguftando malé probavit, fivenon quoad

Iu

(«

mucorem , velacorem emptoris periculum

cft; ergo,cumdeguítandi alia, alia metien-

f

fi

di cau(à fit, cum guítus ad hoc, ur improba.

0i

re liceat, proficiat, menfura.non o , ut aut

plus,autminusveneat , fed utquantum ema-

o

tur , apparcat , proficiac. $. $.. 34- ff. de Con-

ü

zrab.empt, fivinum deguftatum & approba-

tumad menfüram emptum eft ,. priufquam

d

admetiatur; periculum acoris , vel mucoris,

fcu dereriorationisad emptorem pertinet;ec-

cur deterioratio rerum ; qua velad pondus ,

vel nümerum ,. vel menfuram absqdue omni

ï

conditione faltem imbibitá futurz explora-

tionis emuntur , antequam ipfz vel adpen-

dantur, veladnumerentur, vel admetian-

tur ad emptorem pariter non pertineret?

. Quód, fi condirio absdue eo, quód per

alcerutriim , quo minusimpleatur, feu exiítat,

fleterit. 47gto L.167. ff- de . 3. defecerit, emp-

tioretro nulla eft, exdeféctu confensüs, quo2

Jf extiterit , Proculus & Ocfavenus emptoris efe

7/0üs.

| Pgricul!?m ajunt , ia'm; ?0??2?0?21.((4 librouonop

4f.

ete o db

304

lxþ Q'r

i

bat. med.d. 1. 8. ff de Pericul. C commed.quid-

? pendente conditione emptor , vel venditor de-

u

f

ce[ferit conflat , fi extiterit conditio , baredes

( 'Q

quaque obligatos effe , quafi jam contractá emp-

t(m

tione in prateritum.eod. quia , eftó pendente

hi h *

conditione obligatio principalis non exiftat,

""

negotium tamen ita pendet, ut, qui promi-

,L'M

fit , & contraxit , quo minus ex contractu

il [

obligetur , quandocunque poftea conditio

T-um

exiliet , . effugere nonpoffit. A4rgfe$. 1. &2-

Vil

l. 9.ff. qui potior; in pie: confequenter obliga-

N

tionis tam a&ivz, quàm paffive efle, & hujus

f

atqué illius exiftentiz fpes ad haeredes trans-

HT

mittitur.. Fiz.8. 4. In[l. de V. 0. && l. 42. ff.de

w

"

0 & A. adeo,ut, ewm femel conditio exiflit ,

"

erinde babeatur , ac fiillo tempore, quo emptio

M

venditiopofrta ff , fine conditione fattaefjet. Fin.

G. 1. 4 x 1. ff. qui potior in pigu.quod fi pendente

j

ceuditione ves tradita frt,emptar non poteriteam

ufacapere pro emptore. — Princ. l. . ff- pro empt.

[

quia, cum venditio conditionalis , quamdiu

A

conditio pendet , venditio perfe&ta non fit ,

n

juftam poffidendi caufam tribuere non po-

9

ceft: quad enim pmdat ; 4084 "7 prove-a, thä Ff.

jl

$.un.l.169. ff.de R. J. & quad pretvy'falutum eff

(ni paQtio obfítet) repezezur. fiquidem indebi-

"]

cum eft ,. quodnon nifi fub.conditione debi-

£un

T

Ecc 3

$06

535 o db

cum eft. Et quod frucius medij temporis ven-

)toris frmr. Fin. med.d.1.8.ff. de Pevicul. tf coim-

9od. cumijdera emptori nec ratione periculi

juxta fuperius dicta , necrationefoli & domi-

ql

nij , ut quod nondum ad ipfum fpectat, nec

in

rationebonz fidei, utpote quam absdue titu-

lo nonhabet, competant.

e

«

Nec obftac l, Suo Domino res perit,

|.9. C. de Pign, Ad, Atqui argto, $. AX.Inff de A.

R, D. fn, $. 3. Infl. de Empt. e& Vend. 1.20.C, de

Pac?.ergo. Dift. enim Maj.resfuo Domino pe-

l

rit, fi idem debitor certz fpecicinon fir, ne-

4

f

ue alteromne plané emolumentum ex eá-

,

f

d

€

m percipiat, Cdtur; fi idem debitorcerte

E

fpeciei fit, atque omne commodum, quod

":

rci debitz. contingit, ad alterum pertineat ,

—À

—Á

-

Ngtur Maj.. &c. neduefi

Inftes.. Pecunia; quam emptor vendi-

— — —

tori tanquàm pretium rei venditz folvere des-

tinavit, quamvis & hujus utilitas, fiquidem

emptorob moram exrcipsácommiflàm , eo-

quódipfere emptráfruatur, attamen pretium

folvere. intermittat, ad praítandas ufuras

— DÀ

Pt y OT aE CH

diftringitur.$.20, £. 13. ff- L 5. C.de Fericul. c

Commod, Ad venditorem fpectet , emptori

peri; ergo. quia, quemadmodüm vendi-

tor, ita & emptor debitor cerce folummodó

Ípeciei non cft.

Ne-

Go

$07

HM

H

,

" Nequé l. Fis.1, 9. ff. deSolus. Quia ex

Ihy

eodem nil nifibona deduci poffunt.

dv

uN

Nequeé II /. zr. f de Cond, cauf- dat, cc.

quiaítante pacto permutationis & contractu

innominato ex uná parteimpleto omne com-

modum, coníequenter &incommodum fi.

l'a..

cuti in emptione venditione ad em

ad hunc non pertinet. -

ptorþnï ,

T

iequéIV. L,12. 13. 14.f-. de Pericul. e*

| (UA&

VY

Commod.Altpote in quibusquemadmodümil-

(

las tanquàm neceflariam connexionem inter

íc habentes accuratiüs ponderanti elucefcet,

N

fequens facti fpecies deprehenditur: Ledtos

m

ad numerum emptos, cum in vià publicá

pofitieffenc , /Edilis concidit, quaritur, cu-

h

»-wl

jus periculo g. JJCti vel illi jam defignati &

numerati erant , quod pertraditionem fit , il-

M

lorum veró Dominium in emptorem non-

ü

düm( quia de pretio fides non habita, nequé

alio modo venditori fatisfactum erat. ArGto,

I)'

$, 4T. Inff. de A. R.D.) translatumfuerat: quo-

9] t

modó quzso alioquin cerzé cum venditere ex-

T.

empto agendum e[fet, ut. i5 actiones fuas , quas

cum Z dile babuiffet,ei empcorifcilicetpraffaret

1

Jfn.d.L.13.? velper emptorem, quóminus de-

fignarentur, & numerarentur, ítabat, & quia

cmptio venditio perfecta eft, ezotv

ru peri»

* Kce 4

[4

*

$08

ebibo s.

|

eulum éffe placet, fín. d.- L: Y2. vel traditi: id eft

j

fl

defignati &cadnumeratinon eránt, zeque ésap-

W

i

A i

|

"

"

gorán morá, qub mimis traderentur , erat , ütpo-

! g

Ü

té emptone adhuc' imperfectà , vesdirori

T fadt

j

1

periculum e[l. fín.d.L. 1.

.

,

jdi

nus

x

d

Cht1

ue V. .Sz'« -:bändiderä

Multomi

q

1

lgl

:

?

,Mihifündü"f; z/qtfä P.ïiü.fi,j quäm vacttai $rades

* Aepi

vetur , publicatus fuerit , tencaras ex empto,duod

fpr o

bactenus verum erit , ut pretium reffutwas :. Nom

jon

ut etiam d prafles , fj quid pluris. mell intezfity

qpe

eum vacuum mihitradi-med l. 33.ff. locat. exgo.

panslal

fiquidem aliud periculum facti; aliud' Juris

tubit

eít. Periculum facti; five damnumfatale, aut

üja

extorfio injufta in. emptorem redundat, a-

deoque, fi res vendita-aut cafu, peremipta ,

aut vi ablatafuerit; damnum ad emptorem;

qui infortunio. non obftante pretium. inte-

grum folvereteneturjpertinet.42,// fupra peri-

culum Juris venditorem.onerat,; idcircó, fi

l

res legitime evicta fuerit. , in venditorem

damnumr refluit, cum hác differentiá tamen,

g Y

quod nudá refufione pretij quandoque libe-

retur.argf04ned.S.ult. l. m. ff-de AGLesnpt.e vend.

ut puta: Sires auctoritate publicà forte, quód

" |

rcípectu utilitatis publica urbis v. g. munien-

da gratià Princeps fundum publicaverit: Id

J oriti

UI*

r p

eít: Publicum fecerit. dï/' : 3 3-f (ocat. Siq

cm

s

etüb o d5

$09

bm:-[n

NI

dem , eoquód five emptor hujufmodi rem

LE

nactuseffet, fivevendicor eandem rem non

&^

vcndidiflït ;

atcamen juxta dictazz $. sulr. difp.

"4

evi

&a fuiffec, in hujufmodi Hy-

"* . Eadem

us habere licere venditorem pro-

,,, pechefi illi

.* mifile, ve

j

| emptorem & hoc periculum

"! fafcepiffe , verifimi

lenon eft. Aliquando in-

ii

"

"h fper & intercíle fo

lverecogatur , videlicet,

,V()

*l Giresauctoritate privatàà vero nempe Domi-

!!5/ o evi&ta fueritj quia rei habere licere fe

J/^8 éranslatürum venditor expreffe promific.Nec

"AE eurbar 4. m. ff. de Evif. Quiáibidera pra-

771 dia jamtradita prefupponuntur.-

du n

i,

:ï;n;:qxr,

&.XIV.

7 Quid denid;, cujus, &ad quid

;5 effe&tus remotus Emptionis

y o

"Nenditionis eft ?

d

------

o jbC'

.

í

Cdo empti actio perfonalis, quia

hi

;

L

ex obligatione fluit , Civilis, quia

fb

Á

excontra£tu Jure Civili recepto

gmun'ïüt

ävaiï: l

oritur, rei perfe

cutoria, quia eádem , quod

imonio noflro abeít,

perfequitur,

Qs

^ gl?ï €x pau

F

—

810

$5 ocdbéb

bonzfidei,quia»$.38.1»/f-de 4ct-enumeratus,.

$

r

perpecua, quia Civilis rei perfecutoria eft;

.ä

PCI

qui emptor ad rem venditam precisé tradcni.

2

dam, ad damna dolo vel culpállatá &levinon |

j

f

etiam leviffimà venditoris illata refarcienda.

[ .

G. ulz. Infl.de Commad.$«a.L. $.138. ff commod.

$. 12. 4 168.ff. de Leg, ^.

Slquldcm evidens z«

quiras. efflagitat, ut , quemadmodüm ven-

;

dicor omne commodum.non fentit, & non.

omnedamnumi folus, fed pro ratione. divifi

commodi & damnum przítet, acad omne

id, quod przftari &quüum eft, preftandumo

argto. $.ult. Inff, de Obl ex , confens.

Adverfus

venditorem agit, po(ï: folutum aut debiré

oblatum Pretlum $.8./.13. f de Adt. emgt C

:

vend. emptóti , & liéredibus;ejus contra;

venditorem;, . & c)us h,æredues ad recitata

prarftanda eompetit. .

: ACio venditi: a&xo eadcmm navicum

actioneempti,eo quód correlativa finoprater-

quam, quód venditori adversüis émptorem ad

pretium folvendum,&'omne idquód prafta.

—— m E

næquumcft,præ&andum,quodvcndxton,qul

rem tradidit;aut cradere paratus e(t. «47g72.4.

J

58s€

j

mb o d

$11

Wt 6.8, 4 13. & haredibus ejus , contfa empto"

4 rem & ejus haredes ad. ca praftanda com-

, petat, eft. Hac mea veró actio, cujus (ri-

ify

deant & Zoili) a&i labores jucundi, cujuf-

due dulce eft meminiffe laborum , fit ad

d

proximi falutem , & ad majorem Gloriam

H

illius, cujus nec eft initium ,

ncc

b

M

FlX1$

EL

T

"K

Jj

E

n

zf

AT.

N

('1

Cvl

N

SPSS

v»—

f

l»lct

æy

(1i

[//

AAN

T

'i 1

Z

f

n

Wt

*

m n

-

u

g'lä

r

^

]l

?

B

)

—

4

7

i

m

Hj

ä,

— Á À MÓ«

—

——

.

— 95

j

-

r

—

—

— A -

$—

ia

——

-

——

m

"

domass.

E

&

äläw

s

;

x*

h

E

us - É

í

———À— u

v

P.

"

j

"

[

»

d pio

"$.

14

UE

/^

ï :

r

*

/

tg

LU

i

j

e

1

vaxt

T

41

^

j

,

:

»

r

3

:

1j

i

i

TET

ü

1

4

»

UM OU MT

E

t uf

U*

Z

H2

"i

$

?

g

RUERT

iU

P

jubs

]

r

K

h

19

3

pe4

y

T

Ll

"

j

TETSS

*

/7;

S

/1

J

6Z

n

7

s

»

WA

"

fj

,

/

D

Q

»

:

j

Wt

j

^

5,

f

"

Ls

H

!

u

^

3.

?

"MH

E

Xf

g

i

J/j

/í

j

:;

2

L

tl

6d K

i

"

H M

"

T

4Y

/'!r

;

j

—

.

o d

A

Vjl

n

o

$-

B RUA

)

ib

Fs

x

L

á

LA

W.

£

?

i

/^

"

[

?

.: £

"

AME

;

A

ul

n

jj^

ä?

/

7

./41

í

"n

/

Wl

')

7/

/

71

-

hs

/

M

j

7

E»

[

v

Jj

d

u

ï;;ï

5

"

/

[

L Ü

1

UE

f

W

; J

/7

p

/d

1414

Mu

v

7

j

AV

u

-

'/

"

P

n

ä

»

M

V d

a

rzc

"L^

/»

l

p

*

21

[214

"

7

?i

»

FA

5

]

u

,

&

Pl

p r

É

dv o

"

f

n

PU

P

W

x

x

j

f/

U

z.

J ,

T 7

7

/ d

k

27

7

gï

/

n

Ü

"

J 2/

2

9À

9 I

F2

EC

"

77/7/

7^j

JH

l

T

t

VP

A

D

P

L ^

a

p

P.

T 4

»

7

1 ;.(

7

r

vt a

*

7

A

P

/:

MUA

7

,

i

u

/

D L

À

rP

b

L

;;:

p

"

$

K

A

.?

p

1

i

t

777

2

M

j5

:Eï

/

7

"-

d

j

i.

-

»

^

.

g

»»,

bt

i

,

4

zi

7 ,

l )

*

6^

,

Sli

V

i.

A

^

^h

é

NI

A

ï,

y

//

7

uU

J

7

j

"

ä

2

M

"

ä

£

/j

$*

[^

2

fj

|

A

T

q*

,l

r

LX

-

19742

&

1

T

d

,

7

^s

"

5

P

ä

»

fs

$

"

p

f::

Q

a

E

d

"

m

K

*

6s

-('?,.»

D

"

s

[5

!

r

í

r

V CU

*

i

7)

"

il

S

^

f

i

Pa

4

i,

"X

ï

34

E

*

M

RY

:'

J

b

t

z

»

" /; RA

P p

i

&

RA

$

Yi

9£

:j

f

V

lä

x,;

- d

»

.

« .

"ls

x

l20 em

ä

Hgumprru u

u

p

n

9

hd

e

E:

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

p

st

ET.

z

EMPTIO VENDI&E

ä

PUBLICA zr PRIVATA, SA C—

ia

Xxr PROFANA;

**

Tam

——

m

E

E.

Ad chcm DEI, quàm Humanamfc—

?

st

.......

Forod; interno Confcientig, & exc—

12

14

facro , ac profano aptata

VAM

Ad Ma3jorem DEI-HOMINIS

11

IH'IIHIW

bis criginta Ànc

ENTEISs vendid GÍE-

12

inEjus Dolorofe VIR GINIS MAE-—

E

PATRONORUM TurELA R1UM, &R e—

11

CoeLEsris HiERARGHI4E Honor

Annuente Nobiliffimo & Ampliffimo Celeberr

Eoo-Francicz julio-Ducalis Hertbipolenfium U v

10

Juris» Confultotum Senatu

———æ

PRAZESIDE

LE

Nobili , Clariffimo£8$ Confultiffimo Viro

D.JOANNE OACH!

8

I Hlll'l I

SCHULL,

;u.Dodt, D:pe& —

m

fore Publico & Ordinar: Judlcxj ProgE—

lis Cefareo-Franconici Confülert— -

6

Tribus pravviis, ädgþznä:s Examinibus more M-——

»ità exaniatis

——

PRO SUPREMA IN U. J LAUREA ADIPISCENDA—

E

Pnbitea Dijputattoni ( aperto Examzm fm'n

NICOLAUS ANTONIUS LUE

— 0

Herbipol:AA. LL. & Philofoph. Mae:

J U. Qwachofus, Auchol &Refpond

—

QNSILEZ

ä*k

|

2

l

y

——

]

llHlHHïllllllillllllllllll' lillHlIIIIHIHHIIIHHIIIIH

Ill HIHIIIWIIHI

d .^ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

T

1

——