Hc70a_fol_1
author: Bartolus, de Saxoferrato

N12511941463 021

UIIHIIIIAIIIIIaI —

U8 Tübingen

H⸗

hic nõ eſt caput libꝛi cõ
MWia. ſqerata diuiſione legiſla
toꝛis:vt infra dicam: ideo omitto
que in alioꝝ libꝛoꝛum pᷣncipijs dici
conſueuerũt.ſ.qd ſit ſubiectuʒ lega/⸗
lis ſcientie ⁊ ſikia. ¶ Ante tñ q; ad
rubꝛicã deſcẽdaʒ:quero q̃re hoc vo
£ lumẽ ĩfoꝛciatum appellat᷑: Quinq;
ſũt reſpõſiones in glo. Pꝛima cum ſtudiuʒ eẽt antiqtus

deſtructũ rome iſtud volumẽ fuit amiſſum: poſtea ſtudiuʒ

incepit bononie eẽ ſicut adhuc hodie eſt. Iſtud volumen

addita que ante deerãt. Unde ius nr̃m eſt factum magis
foꝛte.vñ dicil iĩfoꝛciatũ.i.valde ſoꝛciatũ:ſicut.jĩ.de lib.⁊ po/⸗
ſthu.l. gallus.S.ille caſus.ſic in ſyndone qð hʒ plus de ſy/
rico ðĩ ſyndon ĩfoꝛciatũ.hoc puto falſũ.nã hoc volumen
nunq; fuit amiſſũ.ſemꝑ enĩ fuit totũ volumẽ pandectarũ
piſis ⁊ adhuc eſt. Pꝛopterea ſi hoc eẽt verũ iſte liber di/
ceret᷑ ĩfoꝛciãs nõ inſoꝛciatuʒ. Scðᷣa rõ eſt q; hic fũt foꝛtes.
leges: ſʒ certe ⁊ in. ff veteri: vt dicit gl.bic:puto tñ ꝙ hic ſũt
tex. magis difficiles.ſ.in tide libe.⁊ poſthu.⁊ in ti.ad.l.
fal.de acꝗ.here.⁊ in ti.de bo.poſ.qᷓ; ũt in aliq̃ parte iu⸗
ris:q̃re hec põt tolerari.Tertia q; dꝛ ab inuẽtoꝛe qð non
placet.qꝛ nec iuſtinian nec aligs de cõpilatoꝛib ꝗ ponũ
tur. C. de vete.iure enu.in.l.ij.fuit hoc noĩe vocat.QAuar
ta qꝛ hec ſũt noĩa magr̃alia ⁊ de his nõeſt curãdũ qꝛ ꝑti
nacibꝰ relinquunt:vt dicit glo.ar.C. de cõſti.pecu.l.ij.ad
munici.l.ſi.S.pe.iſta eniĩ noĩa mutant ⁊ imponunti ad libi
tũ. C. de muta.no.l.j.⁊ꝗ.ad treb.l.facta.S.ſi indãda : ⁊ iõ
de hio nõ curaĩ:vt.j.de le.j.l.ſiqs in füdi vocabulo.certe
hec rõ ſatis placet.⁊ eſt ar.ad.q.Quidã hñs repꝛeſalias
ↄtra ciues ꝑuſinos ſiue hoĩes de ꝑuſio ĩuenit aliqueʒ qui
vocabaĩ᷑ peruſinꝰ:an H̊ ꝓbat ipſũ eẽ de peruſio? vꝛ ꝙ ſic:
qꝛ idẽ eſt dicẽ peruſinꝰ qð de peruſio:vt ex de ſpõ.c.j.fſacit
ex de pᷣſcrip.ſigniſicãte.⁊ ad munici.l.aſſũptio.in pᷣn.di/
xi in.l.ꝓuinciales.j.de v.ſig. In ↄꝛiũ eſt vitas.pꝛo hoc eſt
caſus in allegata.l.fi.S.pe.j.ad munici.Et q; de iſtis noĩ/
bus ꝓpꝛijs nõ eſt curãdũ vt dixi nõ ob.ↄꝛia: qꝛ loquunt᷑
qñ hoc nomẽ ꝑuſinꝰ ponii vt nomẽ appellatiuũ: ſec ſi vt
ꝓpꝛiũ vt dixi. Ex quo hẽs ꝙ ar.ab etymologia vocabuli
nõ hʒ locũ in noĩb ꝓpꝛijs.Si aliꝗs voceĩ ꝑuſinꝰnõ ꝑ hoc
ꝓbat᷑ ipſũ de ꝑuſio eẽ. Quinta ꝙ dẽ ab infoꝛciaſim qð eſt
diſpoſitio: qꝛ he vltime diſpõnes hic ſũt:⁊ hãc tʒ Di.qð ſa
tis placet. Collige ergo ꝙ iſtud nomẽ eſt magr̃alr ĩpoſitũ
ad placitũ. Rõ aũt que mouit ĩponẽtẽ potuit eẽ que ↄtine
tur in ſcdᷣa ⁊ vltima rõne.C Scðo q̃ro q̃lit᷑ diuidat iſte li
ber: Olo.v dicẽ ꝙ in tres partes:q; de tribꝰtractat.Tu
dic ꝙ in qnq;. NPꝛimo cõplet tractatũ mrimonij vſq; ad
titulũ de tutelis. Scõo mãm tutelarũ vſq; ad ti.de teſta.
Tertio de teſtis ⁊ de his que ↄtineni in eis vſq; ad ti.de
bo.poſſ.Quarto de mõ ⁊ oꝛdine ſuccedẽdi de iure pᷣtoꝛio
oſq; ad ti.de ſuis ⁊ legi.Quinto ⁊ vltimo tractat mãʒz ſuc

fuit recuperatũ rauẽne:ꝓpter qð multa iuri noſtro fuerũt

Solu matrimo.

cedẽdi ab ĩteſtato de iure ciuili vſq; ad finem libꝛi.Et iſta
põt eẽ q̃dã magr̃alis diuiſio:lʒ imꝑatoꝛ diuiſerit alit᷑ in.l.
ij. C. de veteri iure enu. Sʒ tu dices m hoc qᷓre magis de
noĩat ab vltimis voluntatib qᷓ; ab alijs materijs que hic
tractant: Rñdeo q; illa eſt maioꝛ ⁊ potẽtioꝛ pars:ar..de

ſta. ho.l.q̃ri. C Hoc pᷣmiſſo qð eſt gnãle ad totũ libꝛim

deſcẽdã ad rubꝛicã ↄtinuãdam ⁊ examino per ↄꝛia ⁊.q.⁊
gl. ↄtinuat duobꝰ modis. Pꝛima eſt multum a remotis.
Scðᷣa põt ſuſtineri.tu poſſes ſic dicẽ. Pꝛimo dixit de mr̃i
monio:⁊ in ti.de ſpõſa.⁊ in ti.ritu nup. Itẽ qꝛ in eo ĩterue
nit dos:iõ poſuit de iure doſj.⁊ de pac.do.⁊de ſũ.do.Iteʒ
qꝛ ↄſtãte mr̃imonio fiũt donatiões iter piuges que repꝛo
bant᷑:iõ de eis tractauit hic.Itẽ qꝛ mr̃imoniũ qñq; eſt ne/
ceſſe diſſolui:vt in.S.nuptias.in auẽ.de nupꝑſj.iõ poſuit de
diuoꝛtijs. Et q; ſoluto mr̃imonio dos petit:iõ poſuit iſtaʒ
rubꝛicã. Op.pmo ſic iſte liber tradit ad iſtruẽdũ alios
ſic dʒ edi ſeu tradi a capite:vt.l.argẽtarl.S.edi.s.de edẽ.
ſy hic nõ eſt caput libꝛi vt in gl.dẽ ergo ⁊c. So.ſicut ſun/
dus diuidit᷑ gra vberioꝛis culture:vt.j. de le.ij.l.gaius.S.
titi.gr̃a cõmodioꝛis diuiſionis iudex adiudicat de parte
vni alti:vt ĩſti·de offi.iudi.S.ꝙ ſi cõmode. Ita dicũt doc.
ꝙ iuriſcõſulti iſta tria volumina diuiſerũt gr̃a cõmodioꝛis
lecture:als vn liber eẽt nimis magnꝰ ⁊ alius nimis paru
Aduerte ꝙ recte põt dici ꝙ hic eſt caput libꝛi accipiẽdo
libꝛũ pꝛo volumine:ſ̊ accipiẽdo libꝛũ pꝛo iſtis libꝛis par/
tionalibꝰ:vt ſũt qnq̃ginta libꝛi digeſtoꝝ:tũc nõ eſt caput
libꝛi:vt ꝓbat᷑j.de le.iij.l.libꝛoꝝ.S.ſicui.ſᷣm doc.¶ Scoo
op.hic dẽ ſoluto mr̃imonio.Cõtra q; etiã ↄſtãte mr̃imo/
nio repetii dos:vt.j.e.l.ſi oſtãte.⁊ ſic iſta rubꝛica nõ eſt cõ
grua ad nigrũ.So.iĩmo eſt gnãlis ad oẽs leges de ꝗqbus
tractare intẽdit pᷣncipalr: qm regula eſt ꝙ ſoluto mr̃imo
nio repetit᷑ dos:lʒ qñq; fallat:vt nõ...e.l.ij.in pꝛin. õ.l.ſi
ↄſtante.ponit᷑ ſub hoc ti.vt denotet illã ſpãlitatẽ. ¶ Ter
tio op.qꝙ etiã qñ nullũ pᷣceſſit mrimoniũ tractat᷑ de dotis
repetitione:vt.j.e.l.ſi cũ dotẽ.S.ñ.So.vt hic ti:ſit ꝑſectꝰ.
tractat᷑ etiã de mrimonio putatiuo:in quo tñ nõ eſt ꝓpꝛie
dos:nec actione de dote repetiũ ſʒ ↄditione ob cauſa:vt.l.
j.de ↄdi.ob cau.⁊.ð.de cõdi.ſine cauſa.l.auunculo.dic vt
ibi. ⁊. C. de ĩceſ.nu.l.q S.⁊.j.de adul.l.ſi adulteriũ cuʒ ĩceſ.
CAQuarto op.dẽ hic petat᷑ ꝛcc. Cõtra q; cum ſemel data
fuit dos:vt.C. de do.cau.l.j.dʒ dici repetatł:vt.s.depoſiti.
l.j.S. elegãter. ⁊.j.de le.ij.l.cũ pꝛ S.ſdei tue.⁊.C. de condi.

ob cauſã.l.ſi repetẽdi.⁊.S.de ↄdi.ĩde.l.repetitio. So.hn/⸗

2

7
„ α.
„

N3

X

ius timoꝛe dicit glo.expone petat:i.repetat᷑ ⁊c.ſic.S.ſi cer.
pe.in rubꝛica. Uel dic ſm Di.ꝙ hec.l.põt ſtare ꝓpꝛie ali
quo caſu qñ dos eẽt data ab alio vel a nemine ſʒ a marito
ↄſtituta.ſʒ certe tũc vꝛ ipſi mulieri donata:ſic ipſa dediſſe
vẽ: vt.ð.ſi cer.pe.l.ſingularia.ð.de iure do.l.lʒ S.j.⁊ ſic ex/
poſitio iſta nõ eſt neceſſaria ſicut ᷣma.¶ Atẽ an iſte mari
tus poſſit dotẽ ↄſtituẽ eſt dubiũ.qð dic vt.l.j.C.de dona.
añ nup.⁊.l.ſi volitate.C. de do.ꝓmilſ.vñ glo.bñ exponit:
ſʒ an hec expolſitio ſit ex ꝓpꝛia ſigniũcatiõe:an ex iterpᷣta/
UM 2

— — 2, R .
S —

5 =

Solu. matrimo.

tione: Gl.in.l. Sbũ reddẽdi.j.de v.ſig. dicit ex ĩterpᷣtatiõe.
tu dic etiã ꝙ peti põt aſſumi vt genꝰ pꝛo q̃libet petitione
ſeu repetitione in iudicio vel extra:vt.l.ampli' rẽ ra.ha.
⁊.l.ſi decẽ cũ petieroij.de v.ob.⁊ tũc repetũ eſt ei ſpẽs ⁊
ↄtineĩ ſub ſuo genẽ ex ꝓpꝛia ſigniñcatione:vt.jde re.iu.l.
ſempꝑ in gnãlib. ⁊ ſi ĩtelligas ita eẽ poſitum hic iſta expoſi
tio nõ eẽt neceſſaria niſi cauſa dubitationis tollẽde. Item
põt aſſumi vt ſpẽs ſeparata:⁊ tũc ꝓcedit qð dã ꝙ er ĩterpᷣ
tatione ⁊c. Idẽ dic de vᷣbo reddẽdi.nã põt accipi vbũ red
di pꝛo genẽ.ſ.pꝛo quolibet actu crãſlationis dñij ſicut v/⸗
bũ dari:vt ĩſti.de ac.S.ſic ita q;. ⁊.ff.de ver.ob.l.vbi aũt in
i.⁊ tũc vbũ reddẽdi ↄtinet vᷣbũ dari ꝓpꝛie.Zllio mõ põt
accipi ꝓput eſt ſpẽs diſtincta ⁊ ſeparata:vt.d.S.elegãter.⁊
S. idei tue.⁊ tũc ex ĩterpᷣtatione:⁊ iſtud eſt vtile ſcire ppter
ſtatuta:ſic etiã ybũ dari põt ſumi duobꝰ modis.vno mõ/p
ut eſt gen.i.ꝙ oĩs act per quẽ dñiũ trãſteri eſt genꝰ.l.vbi
aũt in fi.de vb.obli. Scðo ſumit᷑ tanq; ſpẽs: mõ ſi tu acci⸗
pis dari tanq; gen tũc ↄtinet reddi ex ꝓpꝛia ſigniſicatio
ne:vt. l. ij.de vb.ſig. Sʒ ſi accipit dari pꝛo ſpecie ⁊ ſit ſepa
ratũ a reddẽdo:tũc ex ĩterpᷣtatione còͤtinet reddi:⁊ ita in
vᷣbo petat qꝛ põt accipi large vt genꝰ. Itẽ ꝓut ſpẽs:⁊ ſi ac
cipii peti tanq; gen tũc nõ eſt neceſſaria expoſitio petat᷑.
i.repetat qꝛ ex ꝓpꝛia ſignincatione ↄtinet.ſjʒ ſi accipis peti
ꝓut ſpẽs tũc eſt neceſſaria expoſitio.i.repetat qꝛ ex ĩterpᷣ
tatione ptinel. ¶ Quero pᷣmo dẽ hic ſo.ma.an hbic ti.ha
beat locũ quocũq; mõ ſoluai: Dicit glo.ꝙ ſic.facit.j.e.l.ſi
gs ſtipulet. ¶ Scdo q̃ro q̃liter accipit hec dictio quẽad
modũ: Rñdeo bic accipit iterrogatiue. ¶ Querit eniʒ ꝑ
quos ⁊ a ꝗbꝰꝛ inqũ ⁊ qũ dos petat: Et dic vt hic in glo.
ſic.S.quẽadmo.ſer.amit. in rubꝛica.⁊.j.quẽad.teſta ape.⁊
de pac. do. l. ſi pꝛ. S.j. Qñq; ponit ſilitudinarie directe vel
per ↄꝛiũ:vt.j.de adi.le.l.iij.S.ſi duobꝰ.⁊ ibi gl.de acq.poſ.

l.quẽadmodũ.C. de agri.⁊ cẽſi.l.quẽadmodũ.¶ Tertio

q̃ro hic dĩ dos:ꝗd eſt dos:Dicit Aʒo in ſũma.C. de iu.
do. dos eſt que a muliẽ vel eius parte marito vel ei parti
ꝓpter onera mr̃imonij dat᷑ vt ꝑpetuo ſit penes eũ:⁊ ibi eã
ꝓbat.hec diffinitio nõ vꝛ vera:qʒ etiã ſi nihil daĩ vel tradi
tur a muliẽ oſtituit dos vt in debitoꝛe liberato cauſa ↄſti
tuẽde dotis:vt.S.de iu.do.l.pmittẽdo.S.j.⁊.l.licet.in pᷣn.
Sʒ põt rñderiꝙ vĩa muliẽ data:vt pᷣallata.l.licet. Pꝛe/
terea ſi mulier nõ eẽt dña ⁊ dat fũdũ alienũ in dotẽ:tñ tra
diẽdo dã fũdũ dotalẽ ſacẽ: vt.S.de fũ.do.l.dotale.S.j.⁊ ibi
nõ. Sʒ excuſãdo dic ꝙ ĩtellexit datũ pꝛo traditũ.ſic. . de
poſiti.l.j..in pᷣn.⁊ qð ibi nõ.⁊.j.de re.iu.l.nõ vẽ data.ꝛe
terea ꝙ diffinitio Aʒo.nõ ſit vera ꝓbaĩ ſic.Aʒo dicit ꝙ il
lud qð dat eſt dos.hoc eſt falſũ:q;ꝛ dos eſt qddã ius ĩcoꝛ/
poꝛale ſicut hẽditas pꝛimoniũ peculiũ ⁊c.vt.j.de ĩpẽ.l.qð
di.? ibi tex.⁊ glo. Pꝛeterea ꝙ ſit ius vniuerſale ſeu incoꝛ/
poꝛale pʒ q; fruct? acceſſiones nõ augẽt res ſingulares
ſz bñ augẽt vniuer ſalẽ.ſ.hẽditatẽ:vt.l.itẽ veniũt.S.fructꝰ.
8. de peti.here.ad qð facit.j.de vb.ſig.l.hẽditatis appella
tione:⁊.l.pecunie.S.j.⁊.S.de pecu.l.peculiũ naſcit.ſʒ acceſ
ſiones dotis augẽt dotẽ ⁊ veniũt ex nã eiuſdẽ actionis:vt
j.e.l.ſi marito.S.fi. C. de iure do.l.etiaʒ ergo pʒ ꝙ eſt qd
vniuerſale. Pꝛeterea in vlibꝰ pᷣciũ ſuccedit loco reiſecus
ĩ particularib:vt.l.ſi ⁊ rx ⁊ pciũ.s.de peti.here.⁊ibinõ.⁊
in.l.imꝑatoꝛ in fi.ĩ.de leg.ij.? ꝑ doc.C.de rei vẽdi.l.mr.ſʒ
in dote pᷣciũ ſuccedit loco rei:vt nõ j..de vᷣb.ſi.l.labeo. ⁊.l.
ſabinꝰ. S. itẽ ſi dñs.ergo dos eſt aliqd vniuerſale.hoc autẽ
qð pᷣciũ ſuccedit loco reiĩtelligo ſᷣm.l.ita ↄſtãte.⁊.l.res q
ex dotali.S.de iure doj.¶Ex his cõcludo diffinitionem
Azʒo. eẽ falſa. Dic ergo ſic dos eſt qddã ius in ſe ↄtinens
id qð a muliẽ vel ei parte marito vel ei parti tradit vel ꝓp
tradito habeĩ ꝓpter onera mr̃imonij ſuſtinẽda. Et pᷣdi/
ta ſũt multũ vtilia ad pꝛacticã: q̃re dico ꝙ admittei libel
lus vlis ſeu gnãlis ſicut in petitione hẽditatis ⁊ fruct ite
rim ꝑcepti veniũt eadẽ actione non ex officio iudicis per

4

2
„

ea que.S.dixi⁊ qð nõ..de edẽ.l.j.in pᷣn.magne gl.ſʒ hoc
v ↄtra.l.ſi.C. de ſẽ.que ſine certa quãti.ꝓſe.So.ſnia que
feri in iudicio vniuerſali dʒ ↄtinẽ certũ reſpectu vniuerſi:
ſ ĩcertitudo que eſt reſpectu rerũ particulariũ que ↄtinẽ/
tur ſub vniuerſo nõ vitiat:vt.d.l.j.in gl.magna.s.de edẽ.
Sʒ in dicta.l.ſi.fuit ſnĩa ĩcerta reſpectu vniuerſi.nõ enim
declarauit ibi iudex dotẽ eẽ datã nec quãtitatẽ dotis.ſʒ ſi
declaraſſet dotẽ datã lʒ non q;titatẽ valeret vt ex pᷣdictis
pʒ.hoc etiã ꝓbat᷑ in.d.l.fi.vbilibellus admittii in quo dos
petit lʒ quãtitas dotis nõ expᷣmat᷑. Itẽ pᷣdicta determina
tio vꝛ ↄtra.l.ſi peculiũ.in pᷣn.j.de pecu.le.vbi dicit ipſa coꝛ
poꝛalia vẽdicãda.Quare dic ꝙ q̃dam eſt vniuerſitas coꝛ
poꝝ vt grex:⁊ vniuerſalr iſta põt vẽdicari ⁊ ꝑſonali actio
ne peti:vt.l.j.in fi.⁊.l.ſe.S.de rei vẽdi.Quedã eſt vniuerſi/
tas coꝛpoꝝ ⁊ iuriũ vt peculiũ hẽditas dos ⁊ ſilia:⁊ tunc ſi
actione ꝑſonali vel mixta agat᷑ põt vniuerſalłr peti vt dixi.
aut agit mere reali:⁊ tũc ſũt coꝛpoꝛa deſignãda:vt palle/⸗
gata.l.ſi peculiũ.rõ q; iſta iura ꝑſonalia nõ pñt vẽdicari:
vt. l. ſi ager.S.de rei vẽdi.⁊.l.pe.C.ee.ti.⁊ q quoꝛum bo.il.ſi.

¶Quarto qro an dos ſiue ↄct dotis ſit de iure gẽtium

vel ciuili: Dico de iure gẽtiũ vt eſt expᷣſſum.s.de capi.di.l.
eas.facit qꝛ nõ eſt de caſibꝰ exceptuatis qui ponunt in.l.
ex hoc iure.S.de iuſti.⁊ iure. ¶ Vltimo qro an guarneri
viderit hũclibꝛũ: Quidã dicũt ꝙ nõ:qð nõ ꝓlacet: qꝛ hic
oſuit opi.ſuas:vt patet in.l.ij.S.fi.

Otis cauſa. ta ꝓpter fauoꝛẽ reipubli

ce qui vertitur in liberis ꝓcreãdis ⁊ diuide vt in
glo. Caſus in terminis. Reꝑiunt᷑ duo inſtr̃a ↄfecta in ea
dem die: ⁊ in quolibet ↄtinet obligatio ꝑſonalis per ſe ⁊
hypothecaria vnũ eſt dotis ⁊ aliud eſt mutui:q̃rit qð pᷣfe/

ratr᷑ t pᷣſumat᷑ pᷣmo ſactũ:⁊ rñdet iuriſcõſultꝰ do tibi talem

regulã:dotis cauſa ⁊c.Et ponit rõnẽ regule ⁊ rõnem rõ

nis. notabilia collige per teipſũ ⁊c. Pꝛimo op. certuʒ
eſt ꝙ mr̃imoniũ eſt cauſa dotis:vt.l.iij.cũ ſilſibus.S.de iu/
re do. male er go hic dicit dũ dicit dotis cauſa: qꝛ ſm hoc
tractat de mr̃imonio cũ deberet tractare de dote:vt patet
ex rubꝛica. Hui timoꝛe glo.que eſt hic dat ſex expoſitio

nes vt in ea videtis. Sʒ ꝗqdã dãnãt oẽs iſtas expoſitiões.
Pꝛimas qnq; repꝛobãt iſta rõne:q; ſi puilegiũ darel ipſi
rõni vel doti vel eius nãe ſiue zctui trãſiret ad oẽʒ ad quẽ
trãſiret actio ſiue ipſa dos:vt.l.in oibus.⁊.l.puilegia.j.de
re.iuris.⁊ de aq̃ quoti.⁊ eſti.l.j.S.pmittit.ſj hoc nõ eſt ve
rũ in dote:vt.l.j.C. de pᷣui.do.ergo ⁊c. Eltimã repᷣhendit
Di. dicẽs cũ hoc nõ repiat᷑ lege cautũ:⁊ qꝛ hic eẽt potius
odiũ qᷓ; fauoꝛ: vt.C. vt infra certũ tempus.l.j.vnde alij vt
Odoſ.exponũt dotis cauſa.i.mulier in actione de dote.⁊
hoc vꝛ ꝓbari.j.de pᷣui.cre.l.dabim.in pᷣn.vbi dicit ipſi mu
lieri ⁊ẽ. Et ad idẽ. C. de pᷣui.do.l.j.ſʒ iſtud vx cõtra tex.C.
de rei vx. ach.l.vna.S.⁊ vt pleniꝰ.vbi dicit de ipſa actione

dotis ⁊c. Et ſicpʒ ꝙ pᷣuilegiũ dat᷑ actioni ⁊ nõ ꝑſone. AVñ
Bi. dicit dari ᷣuilegiũ actioni ⁊ nõ ꝑſone:tñ daĩ fauoꝛe ꝑ
ſone mulieris: ⁊ iõ nõ trãſit ad hẽdes. Idẽ tenet Ci. in di
cto.S. ? vt plen. Tu dic quãlibet expoſitionẽ per ſe eẽ ve

rã diuerſis reſpectibꝰ.nã dos hʒ multa pᷣuilegia:vt j.vide
bitis. Qðdã pᷣuilegiũ eſt tacite hypothece:⁊ illud dai ip
ſi actioni de dote:vt p̃allegato.S.⁊ vt pleniꝰ.Et fateoꝛ ꝙ
hoc trãſit ad quẽcũq; trãſit actio de dote:vt ꝓbat iĩſti.de
ach.S.ſuerat.in fi.vbi ponit aduerſatiua dictio aũt:que in
nuit ꝙ hypotheca traſit ad oẽs.ad idẽ facit dictus.S.⁊ vt
pleni.qꝛ etiã ex parte viri eſt tacita hypotheca:⁊ ſic com
petit alteri qᷓ; mulieri:ſed illud pᷣuilegiũ ꝙ illa hypotheca
ſit pᷣuilegiata vt pᷣferat alijs hypothecis hoc nõ tranſit in
aliũ.⁊ hoc tenet Pe.vt nõ. Ci. C. de puile. do. l. j. ⁊ Ja. de
are.⁊ notat ipſe Ci.in.l.aſſiduis in vltima.q.C.qui po.in
pi.ha.⁊ tũc bñ ꝓcedit illa expoſitio dotis cauſa.i.actio do
tis: ⁊ ſic eſt cauſa cauſata:vt.C. per q̃s ꝑſonas no.acq.l.j.
Quoddam

—— H

Cauſa dotis eſt ᷣuilegia /

Solu.matrimo.

„

Qðdã eſt pᷣuilegiũ qð dat᷑ ipſi doti hoc eſt rei in dotẽ da/
te qð glo.dixerũt eẽ dotẽ:vt dixi.s.in rubꝛica:vt eſt pᷣuile/
giũ ne füdus dotalis poſſit alienari:⁊ iſtud ſiliter trãſit ad
oẽm ad quẽ trãſit dos ipſa qꝛ hẽs poſſet als vẽdicare ſicut
ipſa mulier niſi ipſe vir eẽt hẽs:vt.l.ſũdũ do.S.de fũ.do.⁊
j.de vſuca.l.cũ vir.Et pone exẽplũ de illo pᷣuilegio qð hʒ
dos vt in dubio pᷣſumat᷑ pꝛo ea ⁊ fiat iterpᷣtatio fᷣm ꝙ po
ſui caſũ in hac.l.illud enĩ dat᷑ ipſi doti:qꝛ tex.dicit in am/
biguis pꝛo dotibꝰ ⁊ẽ̃.vt.l.in ambiguis.S.de iure do.⁊.l.
in ambiguis de re.iu.⁊ iſtud trãſit ad oẽm ad queʒ ⁊ dos.
nõ enĩ dat᷑ ipſi mulieri tm:ſp etiã ex parte viri:vt pʒ in di/
cta.l.in ambiguis.⁊ tũc bñ ꝓcedit expoſitio ſequẽs dotis
cauſa.i.ipſa dos. Idẽ dico de tertia ⁊ q̃rta expoſitione q;ꝛ
ad idẽ tẽdũt. Qdã eſt puilegiũ qð dat᷑ ipſi ↄctui vt de ta
cita ſtiplone:vt.C. de rei vx.act.l.j.in pᷣn. ¶ Iem ꝙ ſit ʒ
ctus boneſidei:vt iſti.de ac S. fuerat. ⁊ iſta ſiliter traſeunt
ad bẽdes:⁊ tũc ꝓcedit ꝗqnta expoſitio dotis cauſa.i. titu/
lus ſeu ↄctꝰ.Qðdã eſt pᷣuilegiũ qð dat᷑ cauſe ſeu inſtãtie iu
dicij:vt qꝛ iſta cauſa eſt fauoꝛabilis iõ iudex põt abbꝛeuia
re dilationes vt cauſa citi finiat᷑:ar.j.de re iu.l.ij.⁊ ex de
iudi.c.diſpẽdioſã.in cle.⁊ hoc mõ ꝓcedit ſexta expoſitio
gl. Nõ ob.qð dicit Di.videlicet ꝙ nõ reꝑiĩ lege cautũ ⁊c̃.
q; imo repit:vt dixi. Nec ob.l.ij. C. vt ifra certũ tp̃s.qꝛ fa
teoꝛ ꝙ inſtãtia ipſi cauſe nõ perit tꝑe biẽnij:qꝛ hoc eẽt odi
um ſʒ iudex dabit dilationes bꝛeuioꝛes in fauoꝛẽ mulieris
ſicut in canſa alimẽtoꝝ.⁊ hoc tetigi..e.l.ſi cõſtãte in.iij.q.

pᷣncipali ⁊ in.vj.⁊ üllud pᷣuilegiũ traſibit ad hẽdes vniuer

ſales ſᷣm q̃litatẽ hẽdis:vt pᷣallata.l.ij.de re iudi.Qdðdã eſt

pᷣuilegiũ qð dẽ pſonale vt pᷣferat᷑ alijs:⁊ illud dat mulieri ⁊

ad hẽdes nõ trãſit:vt alł.l.dabini.in pᷣn.j de pᷣui.cre.⁊.C.
de pᷣui.do.l.j.⁊ tunc ꝓcedit expoſitio Goſ.dotis cauſa i.
mulier in actione de dote.Qðdã eſt pᷣuilegiũ qð dat᷑ me/
re actioni ſauoꝛe mulieris:vt qꝛ illa tacita hypotheca ſit pᷣ
uilegiata:⁊ tũc nõ trãſit niſi ad ſuũ hẽdẽ:vt pᷣallato.S.fue/
rat.⁊.l.aſſiduis.⁊ tũc ꝓcedit expoſitio Di.⁊ Ci.qui eũ ſe
quit᷑:⁊ tũc vides ꝙ q̃libet expoſitio eſt bona Et iõ iuriſcõ
ſult dixit dotis cauſa ⁊c. Aolẽs ponẽ vbũ gnãle aptũ re/

ferri ad oĩa pᷣuilegia:poſſetis dicẽ hoc eſt falſũ.nã tex.qui

ſeqtur loqꝗtur ſolũ de pᷣuilegijs que cõ petũt mulierib.di/
cit enĩ:nã reipublice ĩtereſt dotes mulierib ꝛ⁊c. vñ de ne/
ceſſitate dʒ exponi dotis cauſa.i.mulier in actione de do/
te. Rñ. cuicũq; ↄcedi ſiue actioni ſiue ctui ſiue ipſi doti
ſiue ipſi mulieri ſemꝑ ĩtereſt mulieris. Intereſt enĩ nr̃a ha
bere bonas ⁊ pᷣuilegiatas actiones:⁊ iõ tex.iſte non ↄclu
dit ꝙ ſempꝑ mulieri ↄcedaĩ pᷣuilegiuʒ.Ex pᷣdictis apparet
ſolutio.q.quã ponit Di.j.e.l.poſt dotẽ. an moꝛtua filia
pꝛ hẽat pᷣuilegiũ:dic vt ibi dicã ⁊ dabo regulã. ¶ Secun
do op.ad hoc ꝙ dẽ hic ſemꝑ:ↄtra.j.e.l.maritũ.Hui cõ/
trarij timoꝛe dicit gl.ꝙ vitas eſt ꝙ illa regula ꝙ dos eſt pᷣ
uilegiata oĩ tpe ⁊ oĩ caſu eoꝛũdẽ tẽpoꝝ.ſ.añ mrimonium ⁊

eo ↄſtãte ⁊ eo ſoluto ⁊ de hoc ponit exẽpla.fallit in caſu di

cte.l.maritũ.iõ gl.ſubaudit fere. ¶ Alduertatis circa iſtã
gl. opʒ nos vidẽ vtrũ bñ dicat in eo ꝙ dicit oĩ tꝑe eſt pᷣui/

legiata. Scdo an bona exẽpla ponat.Tertio an bñ ↄꝛia

ſoluat. C Ad pᷣmũ op.⁊ v ꝙ dos nõ põt eſſe bpᷣuilegiata

añ mr̃imoniũ cũ nõ poſſit eſſe ſine mrfimonio:vt.l.iij.s.de

iure do. Rñdeo ꝙ dos poſt ſecutũ mr̃imoniũ aſſumit pᷣui
legiũ in eo qð factũ fuit añ mrimoniũ. AUel dic ꝙ etiam ſi
mr̃imoniũ nõ ſeq̃tur:hʒ tñ ſpõſa in aliqbus pᷣuilegiũ:vt.j.
de pᷣui. cre.l.ij.in ſi.⁊.S.de iure do.l.ſi ſponſa.¶ Ad ſcðʒ
venio ſcilicet ad exẽpla.Et ad pᷣmũ exẽplũ:ſcilicet ꝙ dos
ↄſtituit᷑ nudo pacto op.qꝛ ſemꝑ ſingit᷑ ſtipulatio: vt. C. de

de rei vx ach.l.j.S.j. So illa glo.loqtur ſᷣm illa tꝑa:vt no

ta.in.l.ad exactionẽ. C. de dotis ꝓmiſ.¶Itẽ ↄtra qꝛ iſtðᷣ

exẽplũ eſt ex parte viri:ſʒ.l.nr̃a loqtur de pᷣuilegio ex par

te mulieris. Rñdeo qꝛ etiã mulieris ĩtereſt dotẽ nudo pa
cto cõſtitui ⁊ ſtipulationẽ pᷣſumi q; ſtatiʒ q̃rü mulieri. Ali

ud pᷣuilegiũ eſt:qꝛ de bonis pꝛis ꝓmiſſa credit:vt.l.f.C.de
do. pmiſ.rõ:qꝛ pꝛnũ offm eſt qð intellige de pꝛe legitimo
⁊ nãli:ſec de nãli tm:vt.ĩ.de le.iij.l.vxoꝛeʒ.S.nalis.dic vt
ibi. C Quero qꝗd in auoꝛgl.male loqtur ĩ pall.l.fi.ſʒ dic
idẽ in auo pꝛno:vt.j.de col.bo.l.dedit dotẽ. Quid de ma
tre:dic vt.l.mr.C.de iure do. Sʒ qd in fre:dic vt in.l.cuʒ
plures.S. pe.j.de admi.tu.l.nõ oĩ. C. de admi.tu Zlliud pᷣ
uilegiũ eſt de tacita ſtiplone ⁊ de tacita hypotheca.⁊ hoc
eſt verũ de iure hodierno nõ m iſta tpa.¶ Sʒ qd ſi mu
tus accepit dotẽ qð põt:vt I mutꝰ.in pᷣn..de iure dot.vẽ
ꝙꝙ nõ poſſit fingi ſtipulatio:vt.j.de vᷣb.ob.l.j.in pᷣn. iun
cta.l.qui ad certũ..loca.ſʒ puto ſingi ſtipulationẽ iterpo
ſitã eo mõ quo põt.ſ.per ſeruũ:vt pᷣallegata.l.j.in pᷣnci.de
vbo.obliga.Aliud pᷣuilegiũ eſt ꝙ dos põt in arbitriũ pa
tris ↄferri ⁊ eo detracto remanet ꝓmiſſio ĩcerta t valet:
vt. l. cũ poſt. S. gener de iure do qð intellige in ꝓmiſſione
facta per ſtipulationẽ vt ibi nõ. Quidã moderni dicũt q;
hoc nõ eſt ſpãle in dote:qꝛ dicũt idẽ in alijs gctib vt icer/
titudo poſſit admitti rõne adiũcti certiñcati:vt in legato
ad refectionẽ vie in tutelis ⁊ in alimẽtis ⁊c.vt.l.qdã teſta
mẽto/ꝗ..de le.ij.⁊ de annu.lega.l.ſicui annuũ. ita dicit Ci.
C.de do.ꝓmil.l.j.Ego credo gl.bñ dicẽ als nulla incer/
titudo vitiaret.nã in vẽditione pᷣciũ itelligeret ſᷣm rei q̃li/
tatẽ. Idẽ in locatione ⁊ idẽ in legato:nam intelligi ſʒ me
rita:vt.l.nec adiecit.S.pꝛo ſocio.qð eſt falſũ:vt dicto..ge
ner. ⁊.j.de vbo.obli.l.ſi ita ſtipulatꝰ. in pᷣn.⁊ ibi ſcripſi.Eſt
ergo ſpale in dote vt in alimẽtis:vt in pᷣallegata.l.ſicui an
nuũ.⁊ in legato ad reſectioneʒ vie:vt dicta.l.qdã in teſtõ:
qꝛ eſt cauſa fauoꝛabilis:vt.l.ad inſtructionẽ. C. de ſacro/
ſa.eccle. Aliud vo puilegiũ ſpale eſt in.l.ſfi. C. ad velle.dic
vt ibi. Aliud. C. cõia dele.auẽ.res que.dicemꝰ in.l.a ſilia.
in pn.j.ad treb.⁊ iſta fũt iura noua.Aliud in.l.qð auteʒ.
8.de iure do.ſʒ ibi nullũ eſt ſpãle qꝛ ibi tacite agebat᷑:vt ibi
notat glo.ergo ⁊ẽ.vt.l.qꝛ itẽ.S.de pac.Aliud in.l.qꝗ libos
de ritu nup.qꝛ pꝛ cogit dotare ſiliã:vt ibi.¶ Quero hic ſi
pꝛ eſt abſẽs vel haberi nõ põt qd ſiet: Certe iudex ↄſtitu/
et eã. Caſus eſt notabilis in.l.ꝓfecticia circa bᷣn.S.de iu/
re dotᷣ. Expedita ſũt exẽpla pᷣmi tꝑis.Alind pᷣuilegiuʒ eſt
in ſcᷣo tꝑe qꝛ nõ põt alienari:vt iſti.qꝗ.alie.licet. in pᷣn.ita
diẽ gl. ⁊ ſic vꝛ tenẽ ꝙ ĩdiſtincte res dotalis nõ põt alienari
ſiue mobilis ſiue imobilis. Idẽ no.j.de re.iu.l.libertas.⁊
C. de rei vxo.acʒ.l.nica.S.⁊ cũ lex.lʒ ibi ſe non firmet. In
ↄꝛiũ.ſ.ꝙ res mobilis dotalis poſſit alienari tenet inſti.ꝗ.
alie. licet.in p̊n.⁊ Aʒo in ſũma de fũ.do.circa fi.Odoſ.te
net iſtã gl⁊ ſiles:qꝛ.ll.que loquunt᷑ de füdo dotali ponun
tur gr̃a exẽpli.ſj hoc vꝛ ↄtra.l.res in dotẽ data.ð.de iure
do. Ja. de are.tenet opi.ↄꝛi in dicto.S.⁊ cũ lex. Pe.vo di
ſtin guit lʒ Ci ibi eũ aliter recitet.Aut res dotalis oↄſiſtit in
põdere numero vel mẽſura: ⁊ põt alienari: vt dicta.l.res
in dotẽ. Aut ↄſiſtit in alijs rebꝰ:⁊ tũc ſi pñt ſeruari nõ pñt
alienari:vt hac gl.cũ ſi.fallit fauoꝛe libertatis:vt.j.e.l.do
talẽ in pn. Aut nõ pñt ſeruari.⁊ tũc poſſũt alienari:ar.l.
lex que tutoꝛes.C. de admi.tuto.hoc nõ placet qꝛ non eſt
eadẽ rõ in muliere ⁊ in minoꝛe:vt.l.ſicut.C. de pᷣſcrip.xxx.
anno. Alij vt Ja. de are.dicũt ꝙ interim vir põt alienare
qꝛ nõ eſt ꝓhibitũ:ſʒ ſolu.ma.dotis dñiũ reuertit᷑ ad mulie
rẽ:vñ ipſa poterit vẽdicare:ar..de in diẽ adiec.l.iij.S.ſʒ ⁊
mar cellus.ſicut in rebꝰ que ſubiacẽt reſtitutiõi:vt in auẽ.
res que.C. cõia delega. Et hoc puto verũ de iure antiquo
tñ de iure anctẽticoꝝ dico ĩnouatũ in rebꝰ que fuari pñt
vt nõ poſſint alienari ſine ſolẽnitate quã ponit auctẽ.ſiue a
me. C. ad velle.⁊ ibi notat glo.in ſi. Ideʒ tenet in coꝛpoꝛe
vñ ſumit hec auctẽ.S.penul.col.v.qð eẽ verum pʒ:qꝛ qʒilla
ↄſtitutio dũ loqtur de donatione expᷣmat de imobilibus:
tñ cũ loqtur de dote dicit gnaliter ſiqd dotis cauſa ⁊c qð
eſt notãdũ. Aliud pᷣuilegiũ eſt ꝙ ↄſtãte mr̃imonio poſſit
repeti ea cauſa:vt hic dicit glo.dicã in.l.ſi ↄſtate.je.in pᷣn.
A 3

———

Aliud pᷣuilegiũ eſt in tertio tꝑe qꝛ pᷣfert᷑ in pſonalibus ⁊ in
hypothecaria:vt.l.aſſiduis.C. qui poti.in pig.ha.de quo
dic vt ibi. Aliud eſt pꝛiuilegiũ ꝙ nõ opponit cõpẽſatio: vt
in.S.taceat.C. de rei vx.acꝭ.Qõtrariũ ibi nota.vñ dic vt
dicã.j.e.l.diuoꝛtio.S.ob donationes.⁊.l.rei iudicate.Ap
paret ergo q̃liter oĩa q̃ſi exepla ꝓcedũt. ¶ Nunc venio
ad ſolutionẽ ꝛi de.l.maritũ.dicit glo.ſubaudi fere.dicit

q; ĩter ↄiuges actiones turpes ⁊ turpia ↄtinẽtes nõ danĩ᷑
vt..e.ti.l.alia.⁊.jĩ.reꝝ amo.l.j.⁊.ij. Et iſta actio haberet
turpẽ effectũ ſi ↄdẽnaret᷑ ad id qð honeſte facẽ nõ põt:vt
l.filiꝰ j.deↄdi.iſti.iõ nõ cõdẽnat᷑ ĩſolidũ ſᷣm eũ:ſʒ nihilomi
nus regula iſti legis ſalſiſicat:qꝛ hic eſt ſauoꝛ ꝑpſone mari
ti ⁊ excludit actiones de dote ↄtra regulã cõem aliarum
actionũ:vñ ſubaudi fere:vt glo.dicit.Et ꝓpter hoc.l.iſta
cũ glo.inducit᷑ in argumẽtum ad qõnẽ:teſtis dixit ꝙ vidit
titiũ poſſidẽ per.xxx.annos ſemꝑ:deinde ꝓbat titiũ ali/
quo tꝑe ſuiſſe abſetẽ:an ex hoc teſtis reddat᷑ falſus: Et vi
det᷑ ꝙ ſic qꝛ dictio ſemꝑ denotat ↄtinuationẽ ſeu ꝑpetui/
tatẽ:vt.l.gaio.S.impꝑatoꝛ.j.de ali.⁊ ci.le.facit.j.de flumi/
nibꝰ. l.jS. itẽ. Et qꝛ oꝛo ſumũ ex vniuerſo:v .l.ſi is qui du
cẽta.S.virũ de reb dubi.n ↄꝛiũ facit hec.l.que dicit ſem
per ⁊ tñ in aliquo eſt falſũ:vt in auc.vt determi.ſit nu.cle.
§. cñ vo.coll. j.dicit Di.eũ nõ eẽ puniẽdũ q; potuit ſaltẽ aĩo
poſſidẽ:vt.l.licet.ff.de acq poſ.Iſtud nõ placet:qꝛ dictuʒ
teſtis nõ dʒ itelligi de poſſeſſione que ↄſiſtit in aĩo ſʒ de ea
que eſt ſacti:vt.l.ſtipulatio iſta.S.is quoq;.j.de vb.obli.⁊
ivi glo.Tu ſuſtine dictũ teſtis qꝛ põt eẽ ꝙ teſtis vidit ꝙ il/
le ſemꝑ potuit vti re ſi volebat.lʒ ergo qñq; nõ vtat᷑:tñ ſẽ/
per vti vi:vt.l.ij.S.ergo.j.de aq̃ quoti.⁊ eſti. AVel dic ꝙ po
teſt eẽ ꝙ vidit oĩ anno ſibi rñderi de fructibꝰa colono:qð
ſatis vĩ ad ꝓbãdũ ↄtinuã poſſeſſionẽ:vt dicit tex notabi/
lis.C. de agri. ⁊ cẽſi.l.litibꝰ.li.xj.⁊.j.de ↄdi.⁊ de.l.ſiqꝗs ita
legauerit.⁊ hoc qtũ ad excuſãdũ teſtẽ. als aũt q̃liter ꝓbe
tur ↄtinua poſſeſſio nota.per Ci. C. de pᷣſcrip.lõ.tẽp.l.pe.
⁊.l.celſus.⁊ ibi vide.j.de vſuca.¶ Tertio op.dicit hic ꝙ
vbiq; eſt pᷣcipua ſ̊ ↄtra qꝛ ſolũ in fũdis italicis ſm iſta tpa
C. de rei vxo.act.l.vnica.S.⁊ vt plenius. Sol.ſi exponis
vbiq;.i oĩ caſu eoꝛũdẽ tẽpoꝝ:vel.i cũ ſtipula.vel ſine. Nõ
ob. ꝛiũ ſi exponis.i.in oĩ loco:qð vꝛ verius cũ ſit aduer/⸗
biũ loci:tũc rñdeo ꝙ ibi nõ dicit tex.ꝙ ſecꝰ eẽt in fũdis ita
licis q; in alijs ſI ponit quoꝛũdã variã opinionẽ ⁊ dubiã.
dic ergo ꝙ hbʒ locũ in oĩ parte mũdi ſiue agat᷑ in reʒ ſiue in
pſonã ſiue ↄtra maritũ ſiue ↄtra alium ⁊ ſic ſemꝑ ⁊ vbiq;.
¶ Quarto op.ad ſcdam partẽ hic dẽ ꝙ reipublice inter
eſt. Cõtra imo reſpublica ꝑimit dotes:vt.l.ſatis notũ.C.ĩ
q.cau.pig taci.ha.So.ibi ex vna parte eſt vtilitas pu/
blica pncipalr:ex alia dos que eſt pᷣncipalłr pᷣuata ſcdðario
publica.hic ex vna parte eſt dos erx alia vtilitas pꝛiuata.
NHec ſo. vĩ ↄtra caſũ.l.ij.C. de puile.fiſ.vbi dos ⁊ fiſcus cõ
currũt.dic ergo ꝙ in illa.l.ſatis eſt ſpãle ꝓpter offm pᷣmi
pili:ſic ⁊ aliud ſpãle eſt in.l.ſi. C. de pᷣuile.do. Tu vᷣo pꝛo ĩ
tellectu hui mãe dic ꝙ publica ⁊ pᷣuata vtilitas pñt ſumi
=SS” p ae s ze) q́tuoꝛ modis. Pꝛima eſt qda vtilitas publica que ſuã vtili
tatẽ affert in cõi⁊ in quolibet particulari que oſiſtit in ſa/
cris ſacerdotibꝰ ⁊ magr̃atibus.nã ſicut vn põt itrare ec/
cleſiã ⁊ oꝛare ita ⁊ ali:ſic vnꝰ deſendit᷑ a magr̃atu ⁊c̃.vt..
de iuſti. ⁊ iure.l.j.S.huiꝰ ſtudij. Scðᷣa eſt vtilitas publica
que ſuã affert vtilitatẽ in cõi ⁊ non in particulari:vt id qð
hʒ camera ſiſcalis:vt.l.vtilitas.C. de pᷣuile ſiſci.li.v. v er/
tia eſt qᷓdã vtilitas puata pᷣncipalr:tñ dẽ publica ſcdᷣario:
qꝛ reſpectu vniuerſi vtilis eſt qꝛ affert vtilitatẽ reſpectu vni
uerſi ⁊ eſt apta afferre in quolibet actu particulari vt ꝙ
mulieres ſint dotate:nã ſi nuberẽt ditioꝛi viro parerẽt ſili
os qui foꝛte erũt magr̃atus ſacerdos papa vel imꝑatoꝛ:⁊
ſic apta nata afferre ſuã vtilitatẽ in q̃tibet re particulari.⁊
ita logtur hic. Quarto mõ aſſumit vtilitas publ ca illa q̃

i.ĩmo nõ ſubaudias:ſj dic ſic ꝙ in.l.maritũ.eſt illud iõ

Solu. matrimo.

pᷣncipalr eſt pᷣuata:ſj iõ dẽ publica qꝛ affert vtilitatẽ ſuaʒ
reſpectu vniuerſi:ſʒ in particulari affert ſuã vtilitatẽ cuili/
bet ſeparatim per ſe ita ꝙ vni ⁊ nõ alteri:nec eſt apta aſ/
ferre in quolibet particulari vniuerſalr.Exẽplũ ꝙ hoies
ſint diuites ſimpłr loquẽdo ſine adiectione alicuius cauſe
qꝛ hoc reipublice intereſt:vt ĩſti.de his qui ũt ſui vel alie.
iur. S. pe. ⁊ in auẽ.vt iudi.ſine quoquo ſuffra.S.cogitatio.
⁊ de pcurato.l.ſeruũ quoq;.S.publice.⁊ iſta eſt ꝓpꝛie pᷣua
ta vtilitas. Cũ enim q̃rit vtrũ publica vtilitas pᷣferat bua/
te:vel etiã vna publica alteri publice vtilitati:Dic aut q/
ris de p̃uata ⁊ illa pᷣfert oibus alijs:vt. C. de ſacroſa.ec.l.
ſãcimꝰ.⁊ in.c.hone memoꝛie ex de poſtu.pla.⁊.S.de reli⁊
ſup. fu l.impẽſa.qdð eſt notãdũ ad multa ⁊ illa pᷣfert doti/
bus. Aut qris de ſcᷣa ⁊ tũc diſtingue: aut q̃ris an pᷣferat᷑
tertie:vt in caſu.l.nr̃e?: Dic ꝙ nõ q; parib paſſib ambu/
lãt:vt.l.ij de pᷣuile.ſil.ſallit in caſu.l.ſatis notũ.C.in qui.
can.pi.ta.gha.Aut q̃ris an pᷣferat᷑ q̃rte hoc eſt vtilitatipᷣ
uatoꝝ:⁊ tũc aut loq̃ris in iure iã q̃ſto pᷣferẽdo ⁊ publica pᷣ
fert:vt C. de hᷣni.c ed.l.pe.Aut q̃ris de iure de nouo per
pᷣncipẽ ↄcedẽdo:⁊ tũc qũq; pᷣnceps pᷣfert vtilitatẽ pꝛiuato
rũ ne videat᷑ anarꝰ:vt.C. de ſecũ.nup.l.ij.⁊ de ca.tol.l.j in
fi. Si vo q̃ris de tertia:⁊ tũc iſta pᷣfert vtilitati pꝛiua.vt h:
⁊ auẽ res que.C. cõia dele. ¶ Quinto op.dẽ hic ꝙ reipu/
blice ſtereſt ppter liberas ꝑſonas.ↄtra liberũ coꝛpus nõ
recipit eſtimationẽ:vt.l.liber hõ.S.ad.l.acql.⁊.l.j.S.ſʒ cuʒ
hõ.s.de his qui deie.vel effu.⁊ ſic nõ eſt ĩtereſſe qð eſt eſti
matio dãni.Hui timoꝛe gl.dicit ꝙ hic loqtur de itereſſe
eſtimabili ⁊ ponit quãdã diuiſionẽ ĩtereſſe qð nõ ꝓſequoꝛ
ſz dic vt l.j C. de ſẽ.que pꝛo eo qð ĩtereſt. ¶ Sexto opp.
ad tertiã partẽ.l.hic dicit ꝙ ĩtereſt reipublice mulieres eẽ
dotatas ⁊ ciuitates ĩpleri liberis hoĩbꝰ. Sʒ ↄtra:nã mu/
lieres pſñt nubẽ ſine dote:vt in auẽ.q.mo.na.effi.ſui..le/⸗
gitimi. coll.vij. Itẽ cinitates pñt regi per ſpurios:vt.l.ge/
neratr. S. ſpurios de decurio.Huius timoꝛe ſunt bic tres
gloſelle. So. expone neceſſariũ.i.vtile: vt exponit pꝛima
gloſella. In quo aũt ↄſiſtit vtilitas: dicũt alie gloſelle vna
icipit ad nubẽdũ:alia incipit legitimis. Heniam ad
qõnẽ.Et q̃ro de qua dote hic loꝗtur? Dicit gl.tã de ꝓ
fecticia q; de aduẽticia:vt.l. ꝓlecticia..de iure do. Alia
gl. dicit q hic loqtur de vtraq;.qdã dicũt ꝙ iſta nõ eſt bo
na:qꝛ per hoc hec.l.reſtringit᷑ ad ſiliofa tm:vt.l.fi.C. de ĩ
offi. teſta. Tu dic ꝙ lʒ nomẽ peculij tã ꝓ ecticij q; aduẽti
cij ſolũ cadit in ſiliofa.vt ibi:tñ dos ꝓfecticia ⁊ aduenticia
dẽ etiã in ea que eſt ſui iuris nõ folũ reſpectu pꝛis qui emã
cinat:vt.l.ofecticia.in ſi.S.de iure doꝶ. ſʒ etiã in q̃libet alia
femina ſui iuris:vt.l.j.S.⁊ vt pleniꝰ.C. de rei vx.ac.⁊ ĩ au
ctẽ.vt exac.inſtã.dot.S.illud.⁊ ibi eſtbon tex. ¶ Scðo qᷓ
ro de qua ciuitate loqtur hic:Oic vt in gl. ¶Tertio q̃/
ro qò ſi mulier iã ſcdᷣo viro nupta eſt anteq; dotẽ a bᷣmo
repetat:an habebit hoc bᷣuilegiũ? Vr ꝙ non q ceſſat rõ
hui.l.Aa. de are.tenet ↄꝛiũ per.l.nupta.in bᷣn..e.⁊ ibi di
cã.¶ Quarto q̃ro qd in muliẽ ſterili an habeat iſta pᷣuile
gia? Vr ꝙ nõ qʒ ceſſat rõ huius.l.pꝓpter qð qdã vt Jac.
de are. intrãt hic mãʒ:an ex rõne.l.debeat ſieri reſtrictio:
q dicã alibi.ego dico ⁊ ita expᷣſſe tenet Ci.in addi.ꝑ.l.
nupta e ti.ẽõm Oldra.qꝙ hʒ pᷣuilegia:⁊ hoc oẽs tenẽt.p/

bo ſi fũt plłres rõnes ſinales ⁊ vna ceſſat:tñ ꝓpter aliaʒ re

manet diſpoſitio:vt iſti.de nupt.S.affinitat᷑.nõ.ĩ de pᷣuile.
credi.l.ſi vẽtri.S.in bonis.⁊ de excep.rei iudi.l.ſiqs ad ex
bibẽduʒ.nõ.&.de his qui no.ĩfa.l.liberoꝝ.S.j.⁊ in auẽ.de
nup.S.ſi vo altera.coll.iiij.ſacit.jĩ.de hẽ.inſti.l.ſi nõ lex.ſed
in dote ſũt plures rõnes que ponunt in.l.aſſiduis.lʒ eniʒ
ceſſet vna remanet tñ alie pꝛo hoc v caſus.j.de libᷣ ⁊ po/
ſthu. l. ſiqs poſthumos.in pn. Pꝛeterea caſus eſt h dum
dicit maxime q̃ſ dicat ĩtereſt reipublice etiã ſi liberi nõ na
ſcunt.pꝛo hoc vẽ caſus.s.de iure do.l.ij.vbi ponitur ꝙ rõ
ſauoꝛis eſt ſolũ ꝙ poſſit nubere ne ſoꝛte als meretricaret.
. que ratio

que rõ ſemꝑ adeſt ſʒ ſi ſolã illã rõnẽ attẽderes:iſta eẽt vtili
tas pᷣuata nõ apta afferre in quolibet particulari:⁊ ſic ceſ
ſãt iſta pᷣuilegia:vt dixi.S.ĩ qrta oppo.Quare dicas ꝙ rõ
eſt illa que ponit etiã in mulierib ſterilibꝰ:qꝛ dʒ attẽdi na
tura mulierũ nõ ipſiꝰ vitiũ ſpale ſterilitatis:vt in pallegata
l.ſigs poſthumos. Altimo ĩducit gl.iſtã.l.in argu.ad
q.nõ.C. de ſtudijs liberalibus vꝛbis romane.l.j.in fi.li.xj.
q; ſcholares vel doc.poſſẽt repellere fabꝛũ qui ſtat penes
ſcholas vel cõpellere ne mallet ꝓpter publicã vtilitatẽ vt
reſpublica pitis hoĩbꝰrepleaĩ:ſicut h̊ ⁊ nõ.in.d.l.j.in ſi.E
cõtra ꝙ nõ:qꝛ pᷣuilegiũ ſcholariũ dʒ ĩtelligiſine iniuria cu
iuſq;:vt.l.ĩpuberi.j.de admi.tu.⁊.j.neqd in loco pub.il.ij.
S. merito.⁊.S.ſiqs a pᷣncipe.⁊.C. de emã.libe.l.nec auus.
ſz Hᷣ fieret iniuria fabꝛo ergo ⁊c. Pꝛeterea pꝛonꝰ nõ põt ĩ
pedire libertũ ſuũ vti arte ſua:ergo multo min ſcholaris
fabꝛũ:vt.j.de iurepa.l.q̃ro.⁊ de ob.li.l.f. Pꝛetea faber
nihil imittit ĩ alieno ergo ⁊c.vt.l.ſicuti.S.ariſto.S.ſi ſer.vẽ.
Ja. de are. diſtinguit. Aut doctoꝛ p̃uenit fabꝛũ ⁊ doctoꝛ pᷣ
fert:vt.j.neꝗd in lo.pub.l.ij.S.ſiqs neminẽ. Aut faber p/
uenit doctoꝛẽ:⁊ tũc aut doctoꝛ nõ põt in alio loco cõmo/⸗
de ſtare ⁊ pᷣfert᷑ doctoꝛ:qꝛ ꝓpter neceſſitatẽ frãgit diuina
reuerẽtia:vt.C. de ferijs.l.oẽs. Aut põt alibi ſcholas cõ⸗
mode facẽ:⁊ tũc ſecus qꝛ puẽtus:vt.l.ſi pluribꝰ.de le.j.cuʒ
ſilibus.Si vᷣo ſimul ↄcurrunt pᷣfer doctoꝛ qꝛ maioꝛ pᷣfert᷑
minoꝛi:vt.S.de iudicijs.l.per minoꝛẽ.C.de oꝛdi.iudi.l.fi.⁊
meliꝰ pᷣieri bono:vt.l.exigẽdi.C. de ꝓcura.⁊.S.de offi.pꝛo
cõ.l. obſeruare.S. ꝓpſiciſci.Alij hoc rephẽdũt:qꝛ cũ ſchola
res ſint pꝛiuilegiati ſicut mulier:ar.hui.l.pfert etiã ei qui
pᷣoꝛ eſt tꝑe:qꝛ ᷣuilegia nõ cõſiderant ex tꝑe:vt.l.qð ꝗs.⁊
l.pᷣuilegia.j.de pᷣui.credi.⁊.C.qui po.in pig.ha.l.aſſidu/
is.Et per hoc rñdet᷑ ad oĩa ↄꝛia.⁊ ſic dicũt doctoꝛẽ ⁊ ſcho
larẽ idiſtincte pſerri ei.ſ.fſabꝛo.Ego puto ꝙ iſta lex nihil

faciat:q; h̊ loqtur q iura diuerſoꝝ cõcurrũt circa idẽ:q̃/

ſtio nr̃a logꝗtur qũ qlibet oꝑat᷑ in ſuo ſeparatiʒ alter ab al
tero.dico igit᷑ in hac qõne ꝙ hoc totũ pendet ex officio iu
dicis ↄſiderata locoꝝ diſpoſitiõe ⁊ aptitudine ⁊ antiq̃ cõ
ſuetudine ↄtrate:qꝛ foꝛte eſt ibi ↄſuetũ ſemꝑ legi ⁊ ex alijs
circũſtãtijs iudex pᷣfert doctoꝛẽ vel fabꝛũ. Idẽ in duabus
ſcholis ita ꝓpinqs ꝙ inuicẽ ſe impediãt:vt pᷣallata.l.j.C.
de ſtudijs liberalib vꝛbis romane.li.xj.vbi ẽ caſus ꝙ hoc
ſiet vel iudicis officio vel ↄditione ex illa.l.⁊ in ambiguis
pᷣfert doctoꝛ fabꝛo:ar.hui.l.multomagis q; in doctoꝛe v
ſaĩ publica vtilitas in cõi ⁊ in quolibet particulari:qꝛ qli/
bet põt audire doctoꝛẽ ⁊ addiſcẽ ſᷣm ea que dixi.S.in q̃rta
oppo. Idẽ dico ſi faber ſtat iuxta domũ vni ſcholaris vł
doctoꝛis:vt.l.legatis ſeruis.S.oꝛnatricibꝰ.j.de le.iij.⁊ hoc
pꝓpꝛie facit.l.nr̃a:qꝛ h vᷣſat᷑ vtilitas reſpectu vniuerſi ⁊ ap/
ta afferre vtilitatẽ in quolibet particulari:qꝛ ꝓpter ſciẽti/
am efficiet doctoꝛ ⁊ leget vel erit magratus vel papa vel
cardinalis vt tota die videmꝰ. Et ſic ex dicta glo. ⁊ ex iſta
ſume ar.ꝙ debitũ cauſa ſtudij ⁊ debitũ cauſa dot.ocurrũt
cum ſint paria: vt dicta.l.aſſiduis.S.except.qð eſt mul/
tum notandum. Eia ad.l
2 „ 2 ⸗ q; ad. L.
Oluũto matrimonio. e diuſo⸗
ne tractat vnã mãʒ ⁊ vſq; ibi diuidii in duas par
tes. Rꝛimo loqtur de femina ſui iuris. Scðo de ea que eſt
in pꝛis ptãte.ſcða ibi qdð ſi in pꝛis. Itẽ pᷣma ſubdiuidit in
duas:qꝛ mo logtur de ſolutione.ſcðo de ꝓmiſſione.ſcða
ibi nec cogit.⁊ bꝛeuiter hoc dicit. Soluto mr̃imonio de/
bet dos reddi mulieri ⁊ ab initio debet ꝓmitti ipſi mulie/
ri ⁊ nõ alij ſi marito noceret.hoc dicit in terminis.C In
pᷣma particula tria fuerũt q̃ſita.ſ.an dos data debet reſti
tui:ſcdᷣo qñ.tertio cui. Ad que rũdet tex.per oꝛdinem
ꝙ dos dʒz reſtitui:⁊ q.ſ.ſoluto mr̃imonio:⁊ cui.ſ.mulieri.
hoc dicit. Et ſicut ſũt tria dicta ita tres oppoſitiones per
oꝛdinẽ ſoꝛmaniĩ in gl.ad qðlibet dictũ.vñ diuide gl.in par

*

Solumatrimo.

tes tres.ſcdᷣa ibi:item fallit ſi eẽneus.tertia ibi:itẽ ꝙ dicit.
Op. ad pᷣmũ ⁊ videt᷑ ꝙ dos nõ debet reſtitui: vt.j.e.l.
luti. So. dicit glo.hic pᷣmũ fallit ſi culpa mulieris mrimo
niũ eſt ſolutũ:vt.j.e.l.lutius.⁊.C. de diuoꝛ.l.cõſẽſu.niſi ⁊
ipᷣe maritus delinq̃ret:vt.j.e.l.cũ mulier. Scdo fallit ſi fu
it pactũ appoſitũ de dote lucrada:vt in auc.de ſãc.epi.S.
ſi vo ↄſtãte.⁊ hoc niſi maritus deliquerit:vt.l.ſi ab hoſti/
bus. S.j.j.e.niſi mr̃imonium ſit ſolutũ moꝛte viri:quo caſu
pactũ nõ oꝑat᷑:qð dic vt.l.ij.ð.de pac.do.⁊ in.l.j.j.de do.
pᷣle. Itẽ fallit regula huius.l.ſi aliqd põt obijci mulieri vt
reconciliatio mr̃imonij vel moꝛa.ſj.e.l.ſi mulier.⁊.l.ſemel.
Ita dicit glo.⁊ bñ nũc habes pᷣmã partẽ glo. C Secũdo
op.ad ſcdam partẽ. hic dicit ꝙ mulieri dos ſolui dʒ.Con
tra ꝙ nõ debeat reddi mulieri:vt. C. de rei vx.acꝶ.S.acce:
dit.vbi reddit᷑ extraneo.So.ꝙ hic dicit ꝙ mulieri dʒ dos
reddi fallit in duob caſibus.ſ.ſi extraneus dedit ⁊ ſi muli
er eſt in ptãte:vt in glo. Tertio op.ad tertiũ q; debet
reddi ſoluto mrimonio.Qoõtra q;ꝛ imo eo ↄſtãte:vt.j.e.l.ſi
ↄſtãte.in pᷣn. Glo.dicit ꝙ hic dicit ꝙ ſoluto mr̃imonio red
dit᷑:fallit in q̃tuoꝛ caſibus vt h̊ babes in glo. Pꝛimus ca/
ſus eſt verus tñ nõ eſt ꝓpꝛie reſtitutio cũ adhuc dos de/
ſeruiat oneribꝰ mr̃imonij:vt.C. de iure do.l.vbi.dicaʒ in
all.l. ſi ↄſtãte. ¶ Aduerte qꝛ ſcdᷣus caſus nõ facit ad ꝓ/
poſitũ:qꝛ.l.quẽadmodũ.loꝗtur de repetitione que ſit per
ↄditionẽ ob cauſã vel ſine cauſa:hic de ea que ſit per aci.

de dote. ¶ Itẽ aduerte qꝛ tertins ⁊ q̃rt pñt dici idẽ cuʒ

pᷣmo.nã pᷣm caſus eſt qñ marit vergit ad inopiã:ſʒ ſi ma
ritus depoꝛtat᷑ vł dãnat᷑ in metallũ pdit bona oliĩ ⁊ hodie
tñ olim veniebãt ad ſiſcuʒ:vt.l.depoꝛtatoꝝ.C. de peñ.⁊.l.
ſfi. C. de bo.dã. hodie dant᷑ certis perſonis:vt in auẽ.bona
dãnatoꝝ C. de bo.dãna. Merito ergo dos repetiũ qꝛ ad
ſũmã inopiã deducit ⁊ hoc nota.facit ad qõnẽ ſi maritus
eſt exbanitus ꝙ ſit loc' repetitioni dotis:vt hic ↄiũcta gl.
que ẽ iſti.q.mo ius pa.p.ſol.S.relegati.⁊ ita tenet Spe.iĩ
ti.de do.ĩter vi.⁊ vx.S.fi.v.qd ſi vir.ðe quo dixi plene.j.e.
l.ſi ↄſtãte.in pᷣma.q.pᷣncipali.An aũt exbãniti eqpareni
depoꝛtatis diſputaui ⁊ tenui ꝙ nõ.⁊ Ci.ideʒ.C. de hẽ.iſti.
l.j.tñ ſinalr dico ꝙ eoipſo ꝙ ipſe eſt exbãnitus facit locuʒ
repetitioni dotis:vt in auẽ.de collł.⁊ in coꝛpoꝛe vñ ſumũ:
qꝛ eoipſo ꝙ ipſe ĩcipit male vti ſubſtãtia ſua põt dos repe/
ti qʒ facit eoipſo ꝙ incipit exulare.nã exulare eſt pᷣncipiũ
ꝙ ipſe efficiat᷑ pauꝑ:vt in auẽ.vt oẽs obe.iudi.ꝓuin.S.ſed
ↄſiderãtes.⁊ in auẽ.de exhi.⁊ ĩtro.re.in pᷣn:¶ Quinto q̃
ro an marit extra hos caſus poſſit ſua ſpõte ſoluere dotẽ
vxoꝛi ↄſtãte mrimonio: Glo.dicit ꝙ ſic in caſibus qui ſũt

j.e.l.qᷓuis.⁊.l.ſe ..e.⁊ de iure do.l.mutꝰ.S.manẽte.in ali/

is nõ valet ſolutio nec liberat᷑ maritus ſoluẽdo niſi q̃tenꝰ
ipſa mulier eẽt lo cupletioꝛ facta:vt.C.ſi ↄſtãte mrimonio
dos ſoluta fuerit.l.j.⁊ ita dicit glo.in.ð.l.j. Iſta eſt nota.
glo firmat enim vnd opi.ꝛiã Ja.de are.qui dicit ꝙ mari
tus etiã ſoluẽdo extra illas cauſas ↄſtãte mr̃imonio libe/
rat᷑.Circa qð arguo pꝛo ⁊ ↄtra:vt dicit Ci.C.ſi dos ↄſtã
te mr̃imonio.l.j.finaliter tene qð hic dicit glo.ꝙ maritus
nõ liberet᷑ niſi mulier ſit locupletioꝛ:⁊ tũcliberatio ↄtingit
magis iure cõpẽſationis ⁊ exceptionis doli qᷓ; iure ſolutio
nis:vt.l.apud celſũ.S.ſiqs pupillo de doli except.⁊/p hac
parte eſt exp̃ſſũ in auẽ.de nup.S.dotes.⁊ eſt caſus.S.alla.
C.de iure do.l.fi. Nec ob.S.ad velle.l.vir vxoꝛi.S.j.q; ibi

intelligo ꝙ ſoluebat᷑ in caſu pᷣmiſſo. Pꝛedicta vera qũ vir
ſoluit mulieri vt habeat ſibi:ſecus ſi ſolueret ↄfitẽdo ſe ver

gere ad inopiã Iʒ foꝛte ↄſeſſio nõ eẽt vera qð dic: vt ..e.l.
ſi ↄſtãte in.iiij.q̃tione pᷣncipali. ¶ Altimo qro hic dicũ
ꝙ dos debet reddi ſoluto mr̃imonio:q̃ro an ſtatim? Gl.
hic in pꝛincipio dicit ꝙ olim annua bina trina die hodie
⁊ẽ.ĩnuit ergo ꝙ tam in mobilibus qᷓ; in immobilibus ha
bebat olim vir iſtã dilationẽ: ⁊ expꝛeſſe dicit.ĩ.eo.l.diuoꝛ
tio. S. interdũ.qd eſt fallum vtibi dicam. ¶ Nüc veniamꝰ

A 4

Solu. matrimo.

ad vᷣſi.nec cogit. In hoc verſi.ſũt due glo.in pᷣma ponunt᷑

lecture diuerſe.in ſcdᷣa ponunt᷑ cõtraria ⁊ queſtiones.Lõ/

tinua ſic.Dictũ eſt ſupꝛa ꝙ ſolui debet dos mulieri:ſʒ qᷓ
rit᷑ an maritus coget᷑ ꝓmittere alteri:vt ſic alteri reddat:
Et reſpõdeo vt in littera.Et legit duobus modis. NPꝛi/
mo in dote ꝓmittenda ab initio.ſ inchoato mr̃imonio:⁊
hoc ꝓpter verbũ ab initio qð eſt in littera. Et ᷣm hoc lo
quit᷑ de nuda pꝓmiſſione ſine ſideiuſſoꝛe. Scðo mõ legitur
de ꝓmiſſione facta ab initio.ſ.ſoluto mr̃imonio.Et ſʒ hoc
loqtur de ꝓmiſſione facta cũ ſideiuſſoꝛe:vt.l.ſi ↄſtante.S.
quotiẽs.j.e.¶ Ad hãc ſcdᷣam lec.nõ ĩducit ↄtinuatio lit
tere vt ꝓſeq̃tur hic eãdẽ materiã qð in pᷣn.l.ſo.ma. Itẽ q
libet iſtarũ lec.ſubdiuidit in duas.nã ſm pᷣmã põt intelligi
qñ ipſa mulier dat dotẽ ⁊ iſta vera. Itẽ qñ extraneus dat
pꝛo muliere:⁊ iſta eſt falſa.nam tũc maritus cogit᷑ ꝓmitte
re extraneo:vt.l.j.S.accedit.C. de rei vx.acſ.niſi ſuſtine/
res iſtam ponẽdo ꝙ extranei ꝓmiſſio pᷣceſſerat ſimpłi po
ſtea quãdo dabat dotẽ volebat ſtipulari ſibi:tũc enim nõ
coguũ maritus qꝛ ius q̃ſitum erat mulieri:vt.C.de pac.cõ/
uen.l. ex moꝛte in fi.⁊ nõ.in pᷣalle.S.accedit.vt.j.dicã. Itẽ
ſcða lec.põt intelligi quãdo mulier ab initio dedit dotẽ ⁊
hec bona. Itẽ quãdo extraneus dedit pꝛo ea tũcextra/
neo nõ pᷣſtabit talis cautio.ratio qꝛ actio ei cõpetẽs eſt ſtri

cti iuris:⁊ ſic ei nõ cauet᷑:vt.l.dedi.in pᷣn.de cõdi.ob cau.

ita dicit glo.nõ. ¶ Ex qua glo.nõ pᷣmo ꝙ actio de dote
cõpetẽs extraneo ad repetẽduʒ dotẽ eſt ſtricti iuris.qð in
d bio eſt verũ:vt dicã ·j.e.l.de diuiſione. Scðdo nõ qꝙ;
quãdo extraneus ſtipulatus eſt dotẽ ſibireddi hbʒ locũ di/
latio.de qua in.l.j.S.exactio.C. de rei vx.act.qð patet qa
hic qᷓrit an interim debeat pᷣſtari cautio:de qua loqtur.j.
e.l.ſi cõſtante.S.quotiẽs.ſi eniʒ illã dilationẽ nõ haberet
nõ q̃reret᷑ de iſta cautione. C Tertio nõ ex iſta glo.mira
bilẽ opi.nam lʒ ſit dubiũ vtrũ.l.in oĩbus.ð.de iudi.habe/
at locũ in actione ſtricti iuris:de quo glo.ibi dubitat ⁊ ſe
nõ ſirmat:tñ firmat ſe.S.de pdi.ob cauſã.l.ſi pecuniã.S.
ſiqs dederit.⁊.l.in poſſeſſione.j.ex q.cau.in poſ ea.⁊ vi/
det᷑ tex.in.l.ſi creditoꝛesij..de pᷣui.credi.⁊.C. de pci.impe.
of.l.vniuerſa.tñ illa glo.⁊ hic tex.determinat oĩa iſta iu/
ra vt ita demũ debitoꝛ cogat᷑ in actionibſtricti iuris ſi nõ
eſt ei laboꝛioſũ inuenire fideiuſſoꝛes:in actionibus auteʒ
boneſidei illa diſtinctio ſit laboꝛioſũ vel ne nõ attẽdit᷑ qʒ
multũ nota:tñ pᷣma lec.multũ applaudet littere. ¶ Iſtis
lec.ſic applicatis ⁊ extricatis pᷣmo op.ꝙ ab initio ꝗs non
cogit ꝓmittere:vt.C. de ach.⁊ obli.l.ſicut. So.glo.dicunt
qdã ꝙ hic eſt ſpale.vel dic ꝙ occaſione dotis pᷣambule in
cidit in hac neceſſitatẽ.⁊ hãc tenet Di.per.l.ſiqs ſernuʒ.
8. de aci.emp. ¶Et aduerte ad iſtã ſolutionẽ qꝛ ſᷣm hoc
opoꝛtet te ponere ꝙ hic pſceſſit ↄuẽtio de dote vel etiã tra
ditio nulla facta ꝓmiſſione mulieri de dote reddenda: ⁊
hoc eſt verũ. C Nota ergo ꝙ marit cogit᷑ mulieri ꝓmit
tere nõ aũt alteri ſi ſibi noceret vt hic.ſʒ ſi poneres ꝙ nul/
la conuẽtio de dote pᷣceſſiſſet mulier nõ cogeret᷑ ſe dotare
nec ipſe vir ꝓmittere:vt in auẽ.de nup.S.ſic itaq;.vſi ſiqs
enim.⁊ in auẽ.qui.mo.na.effi.legiti.S.⁊ qm.⁊ hoc modo
põt ſuſtineri pma lec.etiã extraneo dotãte qꝛ p̃ceſſit ꝓmiſ
ſio ſimplex.⁊ ſic videt mulieri donatũ:vt.l.poſt moꝛteʒ.C.
de pac.ↄuen. C Scdðo op.glo.ꝙ nõ cogit alij ꝓmittere
vt. C. de noua. l. j.dicit glo. So. vt ibi.ſʒ certe magis ob/
ſtat.l.nec creditoꝛes.e.ti.glo.ibi dicit ꝙ hic eſt ſpãle. Pe/
trus dicit ꝙ illa glo.dicit verũ de rigoꝛe:ſʒ ſiintuemur ve/
ritatẽ ⁊ eqtatem etiã in quolibet alio idẽ ꝙ cogat᷑ alterip
mittere ſi ei nil nocet:vt in.l.in creditoꝛe.s.de euic.ſʒ cer/⸗
te ſatis videĩ ei nocere ex eo ꝙ ſit ↄtra volũtatẽ ſuã:vt..
de vſu ⁊ ha.l.ſi.inſti de acti S.pᷣterea.teneas ergo ꝙ hoc
eſt ſpãle in dote. Ad hui aũt declarationem ſic diſtin
gue. ñ aligs petit a me qð ſibi ꝓdeſt ⁊ mihi non nocet.
Aut pcedit ↄtractus de cuius natura eſt vt ſaciã ⁊ cogoꝛ:

vt dicta.l. in creditoꝛe.Aut nõ p̃cedit:⁊ tunc aut ille petit
ꝙ faciã qꝛ ex hoc aliqd lucrat᷑ vel aliqd cõmodi ſentit:aut
vt dãnum euitet. C Pꝛimo caſu nõ poſſũ cogi:vt pᷣalla.
l. nec creditoꝛes.⁊ de vſu ⁊ ha.l.ſi.⁊ inſti.de aciS.pᷣterea.
Fallit j.ad trebe.l.qꝛ poterat fauoꝛe vltimo voluntatis.
Itẽ fallit fauoꝛe religionis:vt.l.ſiqs ſepulchꝛũ.S.de reli/

gio. Item fallit fſauoꝛe dotis vt hic. Scðdo caſu aut il/

le petit a me vt poſſit refoꝛmari qð ante erat ⁊ cogoꝛ:vt.l.
cyrographis cũ glo.ſua de admi.tu.⁊ in.l.ij.S.iteʒ varus
de aq̃ plu.ar. Aut vult ꝙ aliqd de nouo faciã ⁊ nõ cogoꝛ
vtputa vult ꝙ vẽdam ſibi viã ad füdum cum aliunde ire
nõ poſſet:vt patet.S.de ſer.vꝛ.pꝛe.l.binas. Fallit fauoꝛe
religionis:vt.l.ſiqs ſepulchꝛũ.S.de reli.Et pᷣdicta ſũt ar.
ad q.an vaſallus ad petitionẽ dñi cogat᷑ fidelitatẽ ꝓmit/
tere alteri:de quo h̊ per Ja.de are.ꝗdã vt Ci.habẽt in.l.

j. C. de noua.dic vt ibi. C Tertio op.ꝙ hec cautio videĩ᷑

ſupuacua cuʒ habeat mulier act.ex ſtipulatu per ti. Cde
rei vx.aci.So.dicit glo.ꝙ ĩmo eſt vtilis qꝛ habebit inſtr̃ʒ
⁊ habebit ꝓbationes:ideo petit᷑ vt caueat.⁊ vide glo.illaʒx
ibi:ſ ad qd cauet᷑. ⁊ qcqd dicat illa glo.nõ hʒ mulier taci
tã actionẽ ex ſtipulatu ſm iſta tꝑa:vt nõ glo.C.de do. p⸗
mil.l.ad exactionẽ.hodie ſic vt.j.dicã.Et ſacit hec gl.ad
q.an poſſẽ cõpellere debitoꝛẽ meũ ad faciẽdũ mihi inſtrʒ:
Dixi in.l.ſi pupillus de noua.⁊ ibi per glo.⁊.l.cyrogra/
phis.j.de adm.tu.⁊ cu.⁊ facit.lſicut data.C. de li.ca ⁊.l.
płres apo.C. de ſide iſtru.⁊ in Spe.deiſtru.edi.S.poſtq;
in v.qd ſi ſolui.⁊ per glo.ex de teſti.c.ſigniſicanit de quo
plene dixi in.l.ſi finita.S.elegãter de dã.inſec.qð tñ gl.di
xit ꝙ ſᷣm iſta tpa haberet actionẽ ex ſtipulatu nõ eſt verũ
vt ſtatim dicã. ¶ Venio ad queſtionẽ ⁊ q̃ro pꝛo declara
tione littere quõ põt maritus ſuſpicari ſe habere incõmo/
dum: Glo.dat q̃tuoꝛ rñũſiones. Pꝛima cꝛ ſoꝛte ille ꝗ vnlt
ꝙ maritus ꝓmittat eſt riroſus homo. Scðo ſi eſt potẽti⸗
oꝛ qð nota.⁊ iſte due pᷣme ſũt multũ nõ.Tertiũ incõmodũ
eſt dicit glo.ſi mulier ſtipulãti donat in caſu ſoluti mrimo/
nij qꝛ mulier ageret inquãtũ facere põt:vti.e.l.maritum.
⁊.l.nẽſẽnius.j.de re iudi.ſʒ extraneus inſolidũ. Iſtud nõ
videt᷑ verũ qꝛ actio ex ſtipulatu fm antiq̃ tẽpoꝛa habʒ era
ctionẽ inſolidũ etiã ſi mulier ſtipularet᷑. Cde rei vxo.ac.S.
cum aũt.vñ in hocnõ videt᷑ diuerſitas ſiue mulieri ſiue ex/
traneo ꝓmittat᷑ glo.iſta vt dixi in pᷣcedẽti dꝛio ibi dũ dicit
ad qd cauet᷑.videt᷑ tenere ꝙ fʒ iſta tꝑa mulier hʒ actioneʒ
tacitã ex ſtipulatu. Idẽ in.l.ſi filioq.e.dico q; hoc non eſt
verũ qꝛ ?m iſta tꝑa mulier nõ habebat actionẽ tacitã ex ſti
pulatu:vt nõ. in gl.in.l.ad exactionẽ.C de do.ꝓmilſ.dico
ergo ꝙ actio de qua ſit mẽtio in.S.cũ aũt.erat q̃dã actio
ex ſtipulatu que ſuit añ antiq̃ tpa digeſtoꝝ in antiqᷓ iuris
pꝛudẽtia nõ poſt:cũ nõ habeam alibi mẽtionẽ q; ibi: als
ſeq̃ret ꝙ tot iſte titulus eẽt deſtructꝰ. Ja. de ra.ponit in pᷣ
alle. S. cũ aũt.⁊ ſic tcneo ꝙ Fm iſta tpa vir tenet ipſi mulieri
in actione de dote inq;tũ facere põt:vt.l.ij.de ↄſti.pe.⁊.l.
rei iudi.j.e.lʒ alia actione agat᷑ q; actiõe de dote ex ſtipu⸗
latu vel alia:vt nõ.j.e.l.maritũ. Sʒ pone ꝙ extraneꝰſtipu
lat dotẽ ſibi reddi an aget inſolidũ ↄtra maritũ:Hic glo.
videt᷑ ꝙ ſic.tu dic inſpiciendũ q̃liter ba ſtipulationis fue/

rũt 9 cepta:vt nõ.in.l.ſi poꝛ.j.e. ¶ Mota tñ ſm iſtaʒ glo.

ꝙ actio cõpetens extraneo pꝛo dote competit inſolidum.
¶Szʒ pↄtra hoc op.q;ꝛ ſᷣin hoc expectat marit ꝙ ipſe effi
ciat pauꝑ:⁊ ꝓpter hoc denegat extraneo /ꝓmittere qð nõ
debet ſieri:qꝛ caſũ ⁊ aduerſam foꝛtunã expectare non de
bet:vt.l.inter ſtipulãtem.S.ſacram.j.de ver.obli.So.di/⸗
cit glo.ꝙ vir nõ erat ſoluẽdo.velexpectabat᷑ effici in bꝛeni
nõ ſoluẽdo:qꝛ res eius erãt in loco periculoſo qð declaro
vtpnta ſi res erãt ĩ mõtibus:⁊ ſic ꝓpter aquã deluebant᷑:
vel ſi res erãt iuxta flumẽ. Ad pᷣdicta ſacit.l.veruʒz.S.ſiqs
locupleti.s.de mino.Et nota iſta exẽpla q; faciũt ad li
mitãdũ.l.ſciẽdũ quiſa.da.co. NPonit enim glo.exẽplũ de
iuſto timoꝛe

—

iuſto timoꝛe quãdo ſubiacebat vſuris vel erat implicitus
ercantijs periculoſis in mari vel ꝑ terrã. Yſta omnia iu
ſtam ingerũt metuʒ ne efficiatur nõ ſoluẽdo. ¶ Dat glo.
alið exemplũ qñ vir nõ vult alij ꝓmittere quia retinet incõ
modum ex eo q; mulier poſtea nõ poſſet de dote teſtari ⁊
ſibi relinquere:lſed hoc videtur falſum:quia vir poſſet ſem
per recuſare pꝛomittere alteri quod eſt cõtra mentẽ huiꝰ.
l. Pꝛeterea iſtud non continet incõmodum ſſ timet amit⸗/
tere lucrũ:⁊ nõ eſt par cadẽq; ratio:vt.l.ſ.in fi.C. de co⸗
dicillis ¶ Quero ergo quo iure petaĩ caueri:Glo.diẽ ꝙ
ſi dos non eſt data per retentionẽ.vel ſi ẽ data per officiũ
iudicis quod placet per iſtum tex. qui dicit cogitur quod
iudicis officiũ impoꝛtat vt dixi de cõdi.ex lege.l.j.⁊ de ali/
men. le.l.iiij.⁊ nõ.in.l.ſicut data.C. de li:cauſa.⁊.l.plures
de ſide inſtru. C Extra glo.quero qualiter foꝛmabitur/p
miſſio ſienda per virum de dote reſtituenda: Dic de iure
cõmuni taliter ꝙ vir non teneatur ad aliud niſi ad quod
teneretur ſtipulatione non facta:vt.l.ſiquis ſic ſtipuletur.
I.eo.ti.⁊.l.cum querebat.j.de ver.ſig.als ſi aliquid nouuzʒ
pꝛomitteret᷑ pateret᷑ ncõmoduʒ cõtra.l.iſtã. Item dʒ caue
re de dolo ⁊ lata culpa ⁊ leui:vt.j.eo.l.ſi filio.S.j. Sʒ cum
hodie in quibuſdaʒ locis fiant inſtrumẽta dotis reddende
cum his verbis: videlicet ꝙ maritus ſub hac cõditione ꝓ
mittit reddere ⁊ reſtituere doteʒ ſi matrimoniũ ſolutũ fue
rit moꝛte mulieris ſine liberis vł cũ liberis decedentibus
in pupulari etate an ꝓmittetur cuʒ illis verbis: Certe nõ
niſi cõſuetudo fuerit:vt.l.quod ſi nolit. S. quia aſſidua..
de edi.edic.⁊.l.ſi tertius.S.j.S.de aqua.plu.ar.¶ Sʒ qd
ſi eſſet cõſuetudo que baberet aliam conſuetudinem cõtra
riã: tũc redimus ad ius cõmune: vt.l.nemo.S.tẽpoꝛales.
j.de regu.iuris. ¶Ex quo nota ꝙ ſi in ciuitate cõſiciuni᷑
inſtrumẽta diuerſimode pꝛopter tales ↄiecturas ⁊ diuer/
ſitates redimus ad ius cõe:vt dicta.l.nemo.S.tẽpoꝛales.
j.de regu.iuris. ¶ Quero qd ſi vir petit ſibi caueri a mu
liere de euicꝑ. an teneat mulier ſibi cauere?: Sic vt tex.⁊ gl.
in.l.non ſo lũ.s.de iure dot.¶ Eltimo hec.l.inducit ad
queſtionẽ:an quis cogatur cauere inimico ſuo de nõ offẽ
dendo: Guil.ponit in.l.illicitas.S.j.S.de offi.pꝛe.
Iſta ẽ ſcda pars pᷣnci/

uod ſi in patris.palis hub.l. ⁊ vſq; ad.S.

voluntatẽ tractat vnam mãm. ⁊ hoc dicit. Actio de dote
pꝓfecticia eſt cõmunis patris ⁊ ſilie:nec alter in alterius pᷣ
iudiciũ petere vel delegare poteſt.hoc dicit. pᷣmo ponit di
ctũ ĩ genere.ſcdᷣo ĩfert aliquas illationes.tertio ponit qd
ſi fuerit factum.ſcða ibi deniq;.tertia ibi ceterũ. ¶ Op.
ꝗcquid acquirit filius acquirit patri etiaʒ hodie in ꝓſecti⸗
cijs:vt.l.cuʒ opoꝛtet poſt pꝛin.C. de boñ.que libe.Solu.
ſpeciale ẽ hic in dote ꝙſilia hoc iure nõ querit pꝛi.¶ Se
cũdo op.dicit h̊ ꝙ dos eſt cõis. Cõtra immo eſt mariti:vt
l.doꝶ C. de rei ven. So. hic dos ideſt dotis actio C Ter
tio op.de.l.ſi vt ꝓponis.C. de nup. Glo.dicit ꝙ ibi fallit
qꝛ ſilia nupſit cõtra volũtatẽ patris.⁊ ratio qꝛ filia nõ po
teſt ſe nubere cõtra voluntatẽ patris quod de iure canoni
co eſt hodie conꝛectum:vt..de ſta.ho.l.paulus.⁊ inſti.de
nup·S.j.⁊ ibi nota.⁊ ſic cũ ceſſat ratio ceſſet ⁊ lex. Op.
vltimo.j.eo.l.quot.Sol.ibi pꝛ ſuit incõtinenti ſtipulatus
ſibi reddi:hic nõ. ¶ Quero h̊ loqit in dote ꝓſecticia qd
in aduenticia? Rñdeo põt ſilia in ea agere ſine cõſenſu pa
tris:vt in auẽ.quod locũ.C. de colł.ſʒ gl.⁊ bene. C Que
ro h̊ loquit in ſi ia in ptãte qd ſi eſt emãcipata: Guar.di/
xit idem.alij dicunt quod Guar.de iure antiquo.ſʒ hodie
dicũt coꝛigi ꝑ.S.extraneũ.C. de rei vxo.ac.ſed veritas eſt
qʒ dicit No.in ſi. ꝙ ſi filia eſſet emãcipata tota actio rema
net ſua. Ratio qꝛ ꝑ emancipationẽ actio que eſt cõis cum
patre ſolidatur ĩ filiã:vt in. S. videamus de rei vx.acp. mul
to magis efficitur ppꝛia ſilie a pᷣncipio:vt ar.l.acceptam.
l.ſi per te. C. de vſur.⁊ hoc tenet DOi.hic ⁊ idẽ Cii.l.auia⸗

Solu. matrimo. ..

C.de iure do Hõ ob.l. pfecticia..de iure do q; fateoꝛ q;
ẽ ꝓſecticia vt ibi:nõ tñ eſt cõmunis pꝛis ⁊ ſfilie: ſʒ ſolius ſi/
lie. Itẽ non ob.l.ſilie .e.qꝛ rñdeo ꝙ ibi pꝛ fuit ſtipulatus.
Nõ ob..l.ſi ab hoſtibj.e.q; ibi ſilia erat in ptãte iuris ſict.
¶QAuero q̃ fuit ratio q̃ mouit legiſlatoꝛẽ ad inducendaʒ
iſtaʒ cõioneʒ: Gl.ponit vnã ex parte pꝛis.ſ.ne ſi filia habe
ret actionẽ integrã ⁊ eã peteret ⁊ ꝑderet dotẽ pater coga
tur iterũ eaʒ dotare.alia rõ eſt ex parte ſilie ne pꝛ accipiẽs
dotem eam conſumeret? filia remaneret indotata:vt.l.ſi
cũ dotem. S.eo autẽ tempoꝛe .eo.¶ Venio ad verſi.Ce/
terũ ſi pater. Nota h ꝙ factum patris non nocet ſilie
poſtqʒ fuerit emancipata: ⁊ ſic videtur ꝙ interim noceat.
DOpꝗeo.l.ſi pater.⁊.l.ſi cuʒ dotem S.ſi pater. So.gl.
intellige hãc ſm illas.ſ.ꝙ non noceat ſilie niſi pat᷑ poſtea ſi
bi tantũdem dederit vel reliquerit. ¶ Quero vtrum pa/
ter interim poſſit agere: Gl.que eſt hic dicit ꝙ non:qꝛ nõ
poteſt venire ↄtra factuʒ ſuũ.⁊ vide eam que incipit moꝛte
vel emãcipatione ⁊c̃.Et dicit verũ glo.ſi pꝛ vult qgere/p iu
re ſuo ⁊ ꝓ actione ſibi cõpetenti:ſ ſi vellet agere tanq; le/
gitimus adminiſtratoꝛ ſilie poſſet:vt nõ.in glo.l.cũ dos.
ʒ.de pac.dota.⁊ h.S.a cõtrario ſenſu. Et ꝑ ↄſequẽs poſ/
ſit etiã filia agere pꝛe nolẽte ꝓ quo facit·j.ꝓximo rũſo ⁊ qð
ibi dicã ꝓpcedendo vlterius. Sʒ quero vtrũ patre viuo
⁊ durãte patria ptãte poſſit ſilia agẽ ſine patris volũtate
⁊ eo inuito? Olo.dicit ꝙ ſic ſi pꝛ eſt inops als nõ.Et ad hq̊
adducit.l.fi.S.de eo ꝑ quẽ fac.e.q; ſicut inopia eximẽtis re
ſcindit liberationeʒ exempti ita ĩopia patris reſcindit ſpeʒ
liberationis quaʒ habebat vir. ꝓ hoc facit.l.plane.S.j.de
le.j.x.l.pater in fi.j.de do.pᷣle. Inducit etiam glo.l.impe
ratoꝛ.j.ad trebel.nam ſicut ibiſuſpicio de patre ſacit trã/
ſire ſideicõmiſſuʒ in ſilinʒ:ita hic ſuſpicio patris ꝓpter pau
pertatẽ facit trãſire acti.de dote in ſiliã fm Di. ꝓ hoc.j.
eo.l.ſi cum doteʒ S.eo autẽ tempoꝛe.nota hãc gl.C Foꝛ
mo tibi vnã alia.q. pone ꝙ vxoꝛ alicuius deceſſit remanẽ
tibus ſilijs heredibus dos remanſit apud patrem qui dil/
ſipat omnia bona:ſilij volunt agere contra patreʒ vt dos
nõ cõſumetur:an poſſunt:Et videtur ꝙ nõ:vt de bo.ma.
l.j.c in aucten.de nup.S.eſt quoq;.dico ꝙ ſilij poſſũt age/
re ſicut ipſa mater poſſet.pᷣmo per iſtam glo.que equipa⸗

rat paupertatẽ patris emancipationi ſerui.pꝛo hoc vide/

tur caſus de ſen.paſ.l.fi.⁊.S.vt lega.no. ca.l.ſi.in pꝛin.ibi
glo.tangit.iſtã.q.poſui in.l.ſi cõſtante in pᷣn.jĩ eo. C Ae/
nio ad verſi. Iteʒ ſi voluntate. Nota ꝙ factum filij nõ
nocet patri. Secundo nota ꝙ factum filie tẽpoꝛe pꝛie
poteſtatis nocet ſibi facte ſui iuris:vt.l.⁊ heredi.S.pe.de
pac.⁊ vide qð ibi nota. Nã dʒ intelligi hic ꝙ illa remiſſio
ſiat ante matrimoniũ vel eo ſoluto als eo conſtãte nõ va⸗/
leat ꝓhibente viro ꝑ ti.de donatio.inter vi.⁊ vxo. Op.
ꝙ ꝓmiſſio ſiue voluntas ſoliꝰ filie piudicet patri:vt.l.ſi reʒ.
S.ſi duoꝗ de noua.⁊.l.ſi duo.s.de arbi. ¶ Huius cõtra/⸗
rij timoꝛe glo.dicit ꝙ pater ⁊ filia in actione de dote non
ſüt ſocij ſicut duo rei credẽdi.⁊ ſic nõ obſtant cõtraria:qð
ꝓbat glo.in.l.ꝗq hominẽ. S.ſi gener.j.de ſolu.qð apparet.
quia vnus ſocioꝛũ agit ſuo nomine tm̃:hic vero agit nomi
ne ſuo ⁊ alterius ꝓbat etiaʒ Di.q nõ ſunt ſocij. nam hic
ſperatur cõſolidatio in pſonaʒ vn us per moꝛtẽ alterius:
vt hic ⁊. C. de rei vx.ac S.dideamus. ideo nõ ẽ idẽ quod in
duobus ſocijs reis credendi.qð patet:qꝛ duo rei tranſmit
tũt ad heredẽ:vt.j. ad.l.ſal.l.in lege falci.S.boc obſeruan⸗
dum. 2.l.j.de noua.⁊ de duo reis.l.ſi reus.⁊ vide glo.que ĩ
cipit.l.ſilia. ¶Elterius hic dici ꝙ pater poteſt agere ad
iũcta ꝑſona filie Op.de.l.cum dos.S.ſi vo de pac.do.
Lontrariũ ẽ ſoꝛte. Gl.ſol.q põt agere vt hic: ſʒ exceptiõe
repellit᷑ vt ibi ſ hoc nihil eẽt in effectu.vel ibi in pacto hic
in delegatione hãc repꝛehẽdit Bi. q; maioꝛis auctoꝛitai
ẽ delegatio q; pactũ: vt.l.ſi reʒ.S.ſi duo.j.de donatio.⁊.l.

ſi vn.iĩ pn.s.de pac:ſolue g alio mõ vt ibi dicit gl. ⁊ illã tʒ

Solu. matrimo.

Pi ſed mihi videt ꝙ ſit cõtra tex. ibi ʒ als ſim ſolit illam

firmare.Quid dicemus:dic ergo ſi vis intelligere ſufficiẽ/
ter opʒ te intelligere hoc dictũ ꝙ pꝛ agit vt adiũcta ꝑſona
filie vel nõ adiuncta.⁊ glo.dicit nomie ſuo vel ſilie:⁊ qñ ſo
lus.ſ.noĩe ſuo declarem hoc.Qñq; pater ſolus põt agere
nõ adiuncta ꝑſona:vt ſi filia nullã hʒ cauſam cõtradicẽdi:
vt .e.l.ſi cũ dotẽ.S.j.Itẽ quãdoq; põt agere ſilia patre ꝑp/⸗
mittẽte:vel ſi dos eẽt magna patre nõ ꝑmittente: vt.C. de
colla.auctẽ.qð locũ.⁊ eo exiſtente inope:vt dixi..ꝓxi.Et
exhoc ꝗda ſequunt᷑ ambe ꝑſone pñt agere gqlibet pᷣnci/
paliter ſicut ꝗqlibet duoꝛũ reoꝛũ credendi:vt.l.iij.in ſi.j.de
duo.reis. Itẽ qũq; põt agẽ pat᷑ adiũcta ꝑſona ſilie: ⁊ hoc
duob modis. Pꝛimo vt agat noie ſuo ⁊ noie ſilie hoc eſt
ad vtilitatẽ tã ipſius patris qᷓ; ſilie:qꝛ iſta vba noĩe ſuo ⁊ ſi
lie tãtũ impoꝛtãt q;tum ſi pater ageret ꝓ medietate ꝓ ſe ⁊
pꝓp medietate ꝓ filia Et iſto pᷣmo mõ nõ poſſet agere pater
ĩ caſu iſto cũ ſilia ſibi piudicauerit. ⁊ſi ageret iſto modo re
pelleret᷑ ex ꝑſona ſilie:⁊ ſic loquit.l.cõtraria. Scoo mõ po
teſt agere pa er adiuncta pſona ſilie.i.de volũtate ⁊ ꝑmil⸗
ſione ſilie nõ tñ ad eius vtilitatẽ. ⁊ hoc mõ põt agere etiaʒ
in caſu iſto vt hic:⁊ ꝓbat᷑ expᷣſſe in.l.ſiliuſfa.S.ſʒ ⁊ filia.s.de
pꝓcu.⁊ ita vꝛ ſentire h̊ Ja.de are.Et ſᷣm hoc q̃dã glo.par
ua ſuꝑ verbo adiũcta. que dicit ideſt noĩe ſuo ⁊ filie:nõ bñ
dicit:ſʒ dʒ intelligi adiũcta ꝑſona ſilie.i filia cõſentiẽte ꝑ di
ctũ.S.ſʒ ⁊ filia.⁊ tta intelligit gl.magna hiccirca pᷣn.⁊ in ſi.
vt.j.dicã in ꝓximo Sꝛio.C Pꝛocedo vlteri ⁊ op.dixi ꝙ
filia nõ põt agere ꝑ ſe ergo neq; poterit ꝑ aliũ:vt.l.neq; ꝑ
Fuũ.C. de here.ĩſti. Hꝛeuit᷑ gl.bene dicit ꝙ nõ agit ꝑ ſe ne/
qʒ ꝑ aliũ:ſʒ alij permittit ꝙ agat.⁊ vide glo.q eſt ĩ ſine ibi.
Ex hoc hẽs qliter debeat pꝛacticari ꝙ pat᷑ agat adiuncta
pſona filie vel nõ adiũcta. Quãdo & ꝗs põt alij ꝑmittere
qð ipᷣe facere nõ põt:Tex.ſol.in.l.ſi funduʒ.S.j.S.de pig.
¶ Sz cõtra pᷣdicta op.idẽ eſt aliqd facere volũtate alter
⁊ mãdato alteri:vt.l.poſt dotẽ.ᷣm intellectũ Ni.j.e.vñ ſi
pat᷑ agat volũtate filie dʒ repelli:qꝛ videi agere vt ei ꝓcu⸗
ratoꝛ. Solua in.l. cõtraria. C Quero vtrũ actio q̃ cõpe/
tit filie?⁊ patri ſit vna vel plures: Et dic vt h̊ per gl.q̃ plene
hoc diſputat. Jo.tenet ꝙ ſit vna ſola quã pat᷑ intẽtat quã

doq; ſolus qñq; ſola filia quandoq; ſilia ⁊ pat᷑ vt dictũ eſt.
¶Szʒ g̊ h̊ lacit iſta littera qᷓ dicit eã actionẽ ⁊c.qꝛ copula
tiua incluſa in dicta negatiua nec:oſtẽdit diuerſitatẽ actio

nũ:⁊ ſic ſũt plures.Bi. dicit ꝙ ſignincat pluralitateʒ circa
modũ agẽdi nõ circa ſubſtãtiaʒ actionis. C Scdo cõtra
hoc fac:qꝛ ex eadẽ iniuria facta ſilie naſcuni plures actio
nes:vt.l.pat᷑j.de iniur. Gl.dicit alið in actiõe iniuriarum.
Di dicit ideo alið:q; ex pluralitate ꝑſonarũ inducit᷑ plu/
ralitas iniuriarũ t ↄſequẽter pluralitas actionũ: vt.l.j. S.
i.de iniur.⁊.l.eũ q/S. pe.eo.ti.ſʒ hic ꝓpter pluralitatẽ ꝑp/
ſonarũ nõ inducit plalitas dotiũ: ⁊ iõ nec plalitas actio/
nũ. ¶ Lertio ↄ Jo.fac̃.nã ſicut ĩ duobꝰ reis ſũt due actio
nes:vt.l.reꝰ.j.de duo.reis.eadẽ rõne ⁊ h. Rñdet Di. ibi
eſt plalitas obligationũ merito ſeqꝗt᷑ plalitas actionũ:ſʒ h
vna tm̃ ẽ oblo:vt.l.ꝗ hoĩem.S.ſi gener.j.de ſol. Quar
to hoc inducit᷑:.qꝛ qũ pater agit cauet de rato:vt.Xje.l.in
fi. ⁊.l.nõ ſolũ.S.ſi de dote.s.de ꝓcu.ſ̊ ſi agit nomĩe ꝓpꝛio
nõ caueret. Rñdeo qñ ꝗs agit noĩe ꝓpꝛio ⁊ alteri cõſẽſus
nõ requirit:⁊ tũc nõ debet cauere de rato:ſʒ h reqꝗritur al/
terius cõſenſus:vt.j.ꝓximo.S.Qualis aũt h̊ cõio dicatur
inter patrẽ ⁊ filiã:dicã.j.l.ꝓxima.

A s ,D& Filia ſane mẽtis dẽz velle ſi pñs ſit ꝛ
¶ Moluntatẽ. nõ odicit. Idẽ ſi eſt furioſa ſecus ſi

eſt abſens. h. d. ⁊ hʒ tres partes vt pʒ ex lr̃a. Iſte v.facit ad
q.ſactũ eſt diuoꝛtiũ culpa ſilie an pᷣiudicet patri: Glo.mo
uet in.l.ↄſenſu.C. de repu.⁊ in.l.ſi dotẽ.C. de iure do.⁊ ibi
Li.tenet idẽ q Di.hicꝙ patri nõ piudicat:ſʒ piudicat ſi
bi filie patre moꝛtuo ꝑ hũc.S.⁊ in auẽ de nup.S.hoc quo/
q; polita.C. de diuoꝛ.aucten.ſi ſilij. Scðo ſacit ſilia cõſen

tit marito alienantibona ſm foꝛmã.l.iubemꝰ. ⁊.l.etiã.C.
ad vellei.an pᷣiudicet patri:Certe nõ:ſed pᷣiudicat ſibi ſilie
patre moꝛtuo:vt h̊ fim Di. facit.l.⁊ heredi.S.pe.s.de pac.
⁊T hoc tenet Spe.in ti.de dona. inter vi.⁊ vxo.v.ꝙ ſi ſilia.
¶Op. q tacet nõ v cõſentire:vt.l.qui vas.S.vetare:j.de
fur.gl.ſol.remittẽdo ad nõ.in.l.ſiliuſſa.S.ĩuib.sS.de/pcura.
Ci.in.l.inuitꝰ.C. de ꝓcura.Di.in.c.is q tacet de re.iur.li.
vj. Ego examiĩoꝗ.eo.l.q̃ doſj.¶ Op.j.eo.l.ticia.So.vt i
glo. C Op. ad ſcðʒ dictũ de.l.ꝗ ad certũ.s.locati.Solu.
furioſus nõ vẽ cõſentire qñ reqritur ↄſenſus verus tacitus
vel expᷣſſus:vt.l.ꝛia.ſed h̊ nullus ↄſenſus reqrit:ſjʒ nõ cõ/
tradicere ꝓ volũtate hẽtur.ſacit ad hoc qð nõ.in.l.in ne

gocijs.de reg.iurl. ¶ Op.ad tertiũ dictũ.nã furioſus egq

parat abſenti:vt.l.ij.S.furioſus.s.de ꝓcura ⁊.j.de iure co
di.l.ij S. furioſus.& ideʒ dʒ eẽ in abſente qð.s.dixi in furio
ſo. Glo. inuoluit ſe. Di.dicit optime qñoʒ ſufficit abſentia
nec reqrit᷑ ↄſenſus abſẽtis ⁊ tũc furioſus habeĩ ꝓ abſente:
vt. l. ſ ⁊ ſi vnꝰ.S.nlio.j.de iniu.quãdoq; reqrũ̃ ↄſenſus ab
ſentis ⁊ tũc ſurioſus non hẽtur ꝓ abſente:vt.l.ij.S.fi.S.de
ꝓcura. qñq; reqrũ p̃ſentia ⁊ ↄſenſus expᷣſſus ⁊ tũc habet᷑

4 abſente:vt.l.ij. S.furioſus/j.de iure codicil.quãdoq; re

uirit ↄſenſus nec curat᷑ vtrũ ſit pñs vel abſens: ⁊ tũc aut
ſane mẽtis cõtradicere põt ⁊ tũc habet᷑ loco diſſentiẽtis:vt
l.ꝗ ad certum.S. loca. aut nõ poſſet cõtradicere ⁊ hẽtur ꝓ
cõſentiente vt h.verũtamẽ iſtud nõ eſt ppꝛie cõſentire: ſed
magis nõ diſſentire:vt..dixi. Venio ad glo.⁊ op.di/
cit h ꝙ pat᷑ tenet᷑ ſatiſdare ꝓ filia.Cõtra.S.de ꝓcu.l.nõ ſo
li. S.ſi pat. Sol.dicit glo.ibi pat᷑ agebat actione iniuriarũ
q̃ erat ſua ꝓpꝛia hic agebat actiõe de dote q̃ eſt cõis ⁊ vna
tm̃:vt.s.dixi.¶ Op.ad idẽ pat᷑ eſt legitimus adminiſtra/⸗
toꝛ: vt.l.j. C.de bo.ma.ergo nõ cogit ſatiſdare:vt.l.fi.S.de

fenſionẽ. C. de admi.tu. Glo.foꝛmat iſtò dubiu.C.debo.qᷓ

li.l. cũ nõ ſolũ.S.vbi aũt.⁊.l.filiuſſa.S.qui ſa.da.co. Ni.in
c.ratũ de reg. iur.li.vj.dicit.Aut pater agit tanq; ligiti/
mus adminiſtratoꝛ ſilie ⁊ nõ cogit cauere vt in contrario.
Aut agit noĩe ſilie tanq; qlibet adminiſtratoꝛ exneꝰ⁊ co/
git᷑ cauere.Eſt ⁊ tertiũ mẽbꝛũ.Aut pꝛ agit noĩe ſuo ⁊ req
rit᷑ oſenſus ſilie ⁊ ſimilit᷑ dʒ cauere vt h:ita dicit Ci.in.d.S.
vbi aũt. ¶Querit gl.qd ſi omiſſa ſit cautio de rato:Dic
vt.j. eo.l.ſi cũ dotẽ.S.ſi pat. ¶ Scðo q̃rit qd ſi filia moꝛi
tur:Dic vt in gl.¶Querit glo.quõ h̊ pꝛacticabim vt do
ceamur de filie volũtate: Rñ ſi de ſilie ſcientia nõ ↄſtat dʒ
ei denũciari:ſʒ ſi ſciret nõ eẽt opᷣdenũciatione:vt.l.herẽni
us.ð.de euic.⁊.l.j in fi.de ac.emp. ¶ Nota hac glo.⁊ le⸗/
ges quas gl.allegat q̃ vident firmare ꝙ vbi venditoꝛ ſcit li
tẽ motaʒ emptoꝛi nõ dʒ ei denũciare.idẽ tenet ĩ.l.emptoꝛ.
C de euic.⁊ ibi Ci.⁊ Di.in.c.euʒ ꝗ certus de reg.iur.li.vj.
Qõtrariũ ſemꝑ tenui. Nã qñq; denũciatio fit ad certiñcã/
dũ aliquẽ:⁊ tũc veriſicat᷑ regula ꝙ qui certus eſt certiñca/
ri nõ dʒ:ſ̊ quãdo denũciatio ſit ad aliud tũc etia ſcienti dʒ
fieri denunciatio:vt.l.denũciaſſe.in pꝛin.j.de adul. Sed
denũciatio q̃ ſit venditoꝛi nõ ſit tm vt certiſicet eũ:ſʒ ad ci/
tandũ eum ꝙ veniat ad deſendendũ:vt.l.j.C. de pericu. ⁊
cõmo.rei ven.⁊ in.l.ſi rem in fi.de euic.dixi in.d.l.denun/
ciaſſe.in pꝛin.⁊ in.l.nõ ſolum.S.fi.de ope.no.nun.⁊ ĩ ma/
teria pꝛoteſtationum.

— De dote cuius actio ẽ cõmu
( n On ſolum. nis ſolutio facta vni nõ pꝛe/
Aiudicat alteri niſi pecunia in eius cõmodo ſit con
uerſa h.d. ci. l. e. os babetis b ꝙ qui nõ poteſt pete
re nõ põt ſolutionẽ recipere. Op.j.de verb.oblig.l.eũ
qui.S.qui ſibi.⁊ de ſolu.l.ſi ſtivulatus. So.glo.qꝙ aliud in
adiecto vt ibi:qð declara vt ſtatim dicam. ¶ Op.j.de ſo
lu.l.hoc iure.vbi quis poteſt petere non tamen ſolutioneʒ
recipere.Dicit glo.Zlliud in pꝛocuratoꝛe litis. tu dic pꝛo
declaratione iſtoꝛum iurium vtrum petere ⁊ ſolutionẽ re/
cipere pꝛocedãt ex iſſdem regulis:dic aut quis non poteſt

„
——

„

petere ſine volũtate alter q alieno noĩe petit:⁊ tũc illa/p
cedũt ijſdẽ regulis vel nõ ſʒ volũtatẽ ei cui noĩe petit.nã
ſimãdat vtrũq; ſcilʒ ꝙ petat ⁊ ſolutionẽ recipiat vtrunq;
põt facẽ.ſi mãdat alterũ tm̃ illo ſolũ facere potit ⁊ nõ alið
exẽplũ ĩadiecto cui tm̃ ſolui põt:qꝛ hoc vĩ mãdatũ:vt.l.vo
ꝓcuratoꝛi.S.de ſolu.petẽ aũt nõ põt:qꝛ hoc nõ ẽ mãdatũ.
idẽ ĩ ꝓcuratoꝛe lij ꝗ põt petẽ cũ ſibi mãdatũ ſit nõ aũt ſolu
tionẽ reciꝑe:qꝛ h̊ nõ ẽ ſibi mãdatũ:vt.l.hoc iure j..de ſolu.
Qñq; qs vult petere noie ſuo ⁊ ad ſuã vtilitatẽ:tũc aut nõ
põt petere ppt᷑ deſectũ iuris qdð hʒ ⁊ nõ põt ſolutiõeʒ reci/⸗
pe.h̊ ẽ caſus hic:qꝛ illa rõ reſpicit vniſoꝛmit᷑ petitionẽ ⁊ ſo/
lutionẽ.nã ꝓpt᷑ cõionẽ q̃ ẽ inter pꝛeʒ ⁊ ſiliã nõ põt pꝛ ſolus

petere eodẽ mõ nec ſolutionẽ recipe.Qñq; qs ꝓbibet᷑ pe/

tere ꝓpter deſectũ q̃litatis ꝑſone:qꝛ nõ põt ſtare ĩ iudicio:
⁊ tũc qñqʒ talis defect ẽ ita potẽs ꝙ eodẽ mõ q ipedit pe
titiõeʒ ĩpedit ⁊ ſolutionẽ:ſicut ĩ pupillo ⁊ furioſo:⁊ ſicꝗ nõ
põt petẽ nõ põt ſolutionẽ reciꝑe: vt.l.nõ oẽs.S.ſi.ð.ſi cer.
pe.Qãq; talis defect reſpicit petitionẽ tm ꝓpt᷑ ſolẽnitatẽ
iudicioꝝ nõ ſolutionẽ. exẽplũ ĩ filiofa.⁊ ſuo ⁊ tẽ ꝗq non põt
petẽ pot᷑t ſolutioneʒ reciꝑe:vt.l.ſi vi.ĩ pᷣn.S.de pac.⁊.l.q;
Fuꝰ. S.depoſiti.Et ꝑ hoc põt detmĩari.q.vtrũ in caſibꝰĩ ꝗ
bus patri ꝑ filiũ nõ querit vſufruct᷑ poſſit ſolui ſilio: t vẽ
ꝙ nõ:qꝛ ſilius nõ põt agẽ:vt.l.cũ nõ ſolũ.S.neceſſitatẽ.C.
de bo. ꝗli. nec ſolutionẽ reciꝑe vt hic. In pꝛiuʒ dicit Di.
ꝙ fili is põt alienare t ꝓhibitio alienatiõis ſacta eſt ſoluʒ
T his ĩ ꝗbus pꝛi acqritur vſuſfruct vt.l.ſi.S.ſilius aũt.C. de
bo.q̃ li.ibi dũta xat:ſʒ reciꝑe ſolutionẽ ẽ alienatio: vtj.de
ſolu. l.q hoĩeʒ ð.ꝗ titiũ.g ⁊c. Pꝛeterea ꝓbat ex diſtinctio
ne pᷣcedẽti: qꝛ rõ que ĩpedit ſiliũ agere nõ impedit eũ ſolu/
tionẽ recipe. Op.h̊ dẽ ꝙ dos eſt cõis pꝛis ⁊ filie.Cõtra
imo eſt viri:vt.l.dote.C. de rei ven. So.vt in gl.bꝛeuiter di
cas ꝙ ↄʒ exponi hic q̃ i.ei' actio.ſile.ð.l.ꝓxima.S.qð ſi in
pꝛis. ¶ Op.de.l.ſi filia.S.de iure do. Sol.ibi iõ qꝛ filia ſe
dotauit de peculio:⁊ iõ pꝛ ꝑmittẽdo ꝙ ſe dotet de peculio
vẽ ꝑmittẽ ꝓ ſibi ſoluat᷑. Op.de.l.ſi cum doteʒ.S.jieo.
So.ibi ſolutũ fuit ſilie ex iuſtis cauſis. ¶ Quero circa iſtð
pᷣn. q̃lit᷑ actio de dote ẽ cõis patris ⁊ ſilie? Ol dicit ſic duo/
bus. hẽdibꝰ:vt.l.ea q̃. C.fami.herc.tñ pꝛ hʒ exercitiũ pari
ſue ⁊ partis ſilie. Certe ex hoc ſeqtur ꝙ nõ ẽ bona ſimlitu
do.nã vn ex hẽdib nõ põt hꝛe exercitiũ niſi ꝓ parte ſua:
vt.l.ꝓ hẽditarijs. C. de hẽ.ac. Vnde gl.rñdet alit᷑ ꝙ ẽ cõis
ſicut in duob reis:qꝛ ꝗlibet hʒ actionẽ inſolidũ: ⁊ ſ'm hoc
plus hʒ pꝛ:qꝛ hʒ exercitiũ volente filia. Sʒ cõtra hoc fac:
qꝛ etiã ſilia hʒ exercitiũ volente pꝛe:vt i auẽ.qdð locũ.C. de
colla.Sʒ rũdeo in ſilia reqrit ꝙ habeat expᷣſſũ ↄſenſũ pa
tris: in patre ſufficit ꝙ filia nõ pᷣdicat nec cauſam ↄdicẽdi
hẽat:vt.S.l.ꝓxima.S.volũtateʒ.facit.l.filiuſſa.S.ſʒ ⁊ filia.ð.
de ꝓcu. Sʒ Di.dicit ꝙ exẽplũ de duobreis nõ ẽ bonũ.nã
in duobꝰreis ſũt plures actiões ⁊ plures obligationes de

ſideiuſ.l.generalit.⁊.l.ſi reꝰ.ſj ẽ vna tm̃:vt.l.ꝓx.S.item ſi

volũtate. etiã dicit glo.in.l.ꝗ homiĩeʒ.S.ſi gener.j.de ſo.
¶ QAualis eſt g iſta cõio: Dicit Di.ꝙ cõio eſt ſicut in plu
rib hẽdibꝰeius q ſtipulat eſt indiuiduũ:vt.l.ij.ex his.j.
de ver. obli.hoc tñ eſt ̊ plus ꝙ nõ põt alter agere ſine al/
tero.rõ eſt pꝓpter ſpeʒ cõſolidationis q̃ ẽ vt altero moꝛiẽte
ↄſolidet᷑ ĩ alteꝝ.⁊ ita ĩtelligit glo.in palle.S.gener. ¶ Que
ro q̃liter ſit iſta ↄſolidatio? Certe ex p̃dictis apparet.nõ
enĩ trãſit actio de vno in aliũ:qꝛ vna ẽ tm̃ actio vt dictuʒ ẽ
ſed obſtaculũ tollii.nã pꝛe moꝛtuo tollit᷑ obſtaculũ qð ob/
ſtabat ſilie:⁊ ecõtra moꝛtua ſilia tollit᷑ obſtaculũ qð obſta/
bat patri.ita dicit glo. Quero ſi hoc ẽ veruʒ ꝙ vtriq;
cõpetit actio inſolidũ:vñ ẽ vt alter caueat de rato ꝓ alte/
ro ĩſolidũ:vt.S.l. ꝓxi.in fi.qð v j.l.nõ ſolũ.S.ſi pꝛ.S.de/pi⸗
cu. Glo.rñdet ⁊ bene:q; cõſenſus alter reqritur:ſj ĩduo/
bus reis ſecus eẽt. ¶ Ex iſta gl.nota pᷣmo iſtud tertiũ mẽ
bꝛũ additũ ad diſtinctionẽ gl.⁊ Di.⁊ dixi.S.l. ꝓxima in fi.
Scvo nota ꝙ vnus ex reis credẽdi põt agere ſine con

Solu.matrimo.

ſenſu alterᷣnec tenet᷑ cauere p eo.Ci.allegat glo.iſtã.C.de
duobus reis.auẽ.hoc ita.ſʒ ego dico ꝙ lʒ nõ teneat᷑ cauere
de rato Fʒ iſtã glo.tenet tñ cauere de deſẽdẽdo eũ ſi ab alio
cõueniat᷑:vt ẽ tex.nõ.in.l.ſideicõmiſſa.S.plerũq;.in ſi.j.de
le.iij. ¶ Tex.iſte inducit᷑ in ar.vtrũ cõiuncte ꝑſone poſſit
ſolui:Et hic eſt caſus ꝙ nõ.nã nulla eſt magis cõiuncta ꝑ.
ſona q; pat᷑ ⁊ filius dic de hoc vt plene dixi de ſilia.⁊ tñ ei
nõ põt ſolui:vt hic ⁊.l.ij .vt le.no.ca.⁊.j eo.l.ſilie.⁊ j.de
ſolu.l.q homiem.S.ſi gener.nõ.in.l.vo ꝓcuratoꝛi de ſolu.
¶Itẽ inducit᷑ ad aliaʒ.q.vtrũ in caſib in qbus patri per
filiũ nõ q̃rii vſufruct poſſit ſolui filofa: Et vi ꝙ nõ: qꝛ ſil
nõ põt agere ſine cõſenſu pꝛis:vt.l.nõ ſolũ.S.neceſſitateʒ.
C.de bo.q̃ li.⁊ ſic nõ põt ſibi ſolui vt hic. Vn contrariũ ar.
Di. ſilius põt alienare ⁊ ꝓhibitũ ẽ ſibi ſolui in illis caſi/
by in ꝗbꝰpatri q̃ritur vſufructvt.l.q̃ritur.S.ſi.C. de bo.q̃
li.ſʒ recipe ſolutionẽ ẽ alienatio:vt.l.ſi hoĩeʒ.S.qꝗ titiũ.j.de
ſolu.⁊.l.ꝙ ſi foꝛte.C. de pcura.Ad hãc.l.rñdeo h̊ ẽ eadeʒ
rõ in ſolutione ꝓut ĩ petitiõe:vt.S.dixi in pᷣn.l.¶ Itẽ in/
ducit᷑ ad aliã.q.vtrũ ꝓcuratoꝛi dato ad exigendum poſſit
ſolui:Hic videt᷑ ꝙ nõ cõiuncto tex.cuʒ glo.j hui.l.ibi vbi
dixit exi ii ꝓcuratoꝛ litis nõ tamẽ ei ſoluit ⁊c. Mꝛeuit᷑ dico
aut mãdatuʒ de exigẽdo ſit ſᷣuo ⁊ intelligit ꝙ exigat ex iu
diciũ:qꝛ in iudicio eẽ nõ põt:vt.l.pᷣuojʒ.de ſo. Si vero mã
datũ de exigẽdo ſiat libere ꝑſone tũc impoꝛtat ꝙ poſſit ſo
lutionẽ recipe ſm Ja.de are.vt.C. de noua.l.n abſtulit.⁊
C. de ſolu.l.inductuʒ.dixiin.l.hoc iure.j.de ſolut. Nõ ob.
hic glo.qꝛ exponi exigit.i peragit vſq; ad ſentẽtiam pꝛo/
ueniẽdo. enio ad vᷣſi.ſed ſi pecunia.
Hic hẽs ꝙ ſi pecunia ſoluta

EGegd ſi pecunia. vnũ ꝑuenit ad aliũ ꝗ nõ cõ

ſetit ſolutiõi ꝙ ↄtĩgit libatio.h.d.¶ Op qꝛ ꝑuenit ad pa
trẽ illð qð ſoluit᷑ filio:qꝛ qcqd acqrit ſilacqrit pꝛi: ſtati li
hᷣat vt.l.j.ſi a pa.qs fu. ma.So.dic Di.itellige ꝙ ad pꝛeʒ
puenit realiter ⁊ cũ effectu.ſile ..de le.j.l.ſi fᷣu.j.¶ Op.
h dẽ ꝙ tollit᷑ actio ipſo iure:⁊.j.l.ꝓxima.dã ꝙ tolli ope ex
ceptiõis. So.h̊ loquũ qñ pecunie directo ad alteꝝ ꝑuenit
I.eo.l.ꝓxima ibi loquit qñ ad aliũ puenit ꝑ obliquũ: ſʒ gl.
h poſita ſuꝑ ᷣbo ꝑuenit nõ patitur iſtã ſolutiõeʒ. dic g iĩ
l. ꝓxima.dicit de doli exceptiõe.iſſci vl itentionis.¶ Sed
ʒ hoc op. qñ ſoluiĩ creditoꝛi creditoꝛis nõ pↄtingit liᷣatio
ipᷣo iure:ſz ope exceptiõis ſic:vt.l.ſi liber hõ.S.de neg.geſ.
7. S.de doli excep.l.ſ oꝑa.So.ibi qũ ſoluit creditoꝛi ꝗ nul
lo mõẽ particeps oblig.h̊ qũ ſoluit qui illi erat particeps
oblig.ſacit.S.de pig.ac.l.ſolutũ.S.ſolutã.⁊ hoc mõ itelli/
it iſtud qð glo.hic notat ꝙ liberoꝛ ſoluendo alij dummo
AQdo pecunia ad creqitoꝛ⸗ puenerit. 5
T Sup tractauit iuriſcõſult᷑
E d 1 uiſione.ni; cõionis ĩ actiõe de do
te int᷑ filiã ⁊ pꝛeʒ:hᷣ incipit tractare q̃lit᷑ fruct vltimi anni qͥ
mr̃imoniũ ſeparat᷑ diuidunt᷑ int᷑ virũ ⁊ vxoꝛẽ ſeu hẽdes eo/
rũ:⁊ hãc ꝓſeqꝗt vſq; ad.l.ſi ab hoſtibꝰ.⁊ bꝛeuit᷑.h.d. Alti⸗
mus anna die traditiõis rei dotalis cõnumerat᷑ ſi nuptie
pceſſerũt.h.d.¶ Gl.j.ponit duas lec.vna qñ mr̃imoniuʒ
durauit pluribus annis.alia qñ durauit tm vno anno vel
minꝰ⁊ in alio differt. ¶ Nõ pᷣ ꝙ pᷣdiũ non dẽ dotale niſi
poſſeſſiõe tradita:ſic.S.de fũ.do.l.dotale..j. ¶ Op.hic ĩ
nuit᷑ ꝙ fruct medij tꝑis vir lucrat. Cõtra.j.eo.l.in ĩſulaʒ.
§. vſuras.⁊ de doli excep.l.ſi. circa bn. So. h vir ſuſtinuit
onera matrimonij:iõ fructus medij tẽpoꝛis lucrat᷑ ibi ſecꝰ
ita dicit gl.i. Op ꝙ ĩſpiciat᷑ tpᷣs nuptiarũ:vt.jl.ꝓxima.
So. ſi nuptie pᷣceſſerũt inſpicit᷑ t̃s traditionis vt h.ſi nõ
pceſſerũt inſpicit᷑ tẽpus nuptiarũ vt ĩ cõtrario:ita dicit gj.
vltima.ĩ pᷣn. Op. ꝓ declaratione eiuſdeʒ glo ꝙ marito
debeantur fructus a tẽpoꝛe moꝛe:vt.l.videamus. in pꝛin.
8. de vſuris. So intelligo hoc cuʒ moꝛa nõ ſceſſit:alie la/
teoꝛ ꝙ vir deberet hĩe eos a pꝑe moꝛe cũ actio iſta ſit bone
ſidei.ita dicit gl.ĩputet eniʒ ſibi marit ſi mulierẽ nõ intpel/

Solu.matrimo.

lauit.hẽs ꝙ mulier nõ ↄſtituit᷑ in moꝛa ſine int᷑pellatiõe.
Secũdo hẽs hic ꝙ hec actio q̃ cõpetit viro eſt boneſidei.

¶Ald bmũ op.qꝙ cũ iſte ↄctus ſit vltro citroq; obligatoꝛi

us ſtatiʒ cũ vir implet ↄctuʒ ex parte ſua ſuſtinẽdo onera
mr̃imonij vxoꝛ dẽ eẽ ĩ moꝛa re ipᷣa:vt.S.de ac.emp.l.iul.S.
offerri.⁊. S.ex vẽdito.⁊.C. de ac.emp.l.curabit.So.diẽ gl

itelligo mulierẽ nõ pcepiſſe fruct᷑ als oppoſitũ ꝓcederet.

Vel dicit gl.dic mulierẽ obtuliſſe ⁊ marit fuit negligẽs re

cipe:⁊ ſic nõ fuit in moꝛa.Ja.de are.dãnat iſtã glo.pꝑ.l.ſi.

S. fi. C. de iure do. vbi nõ phebat moꝛa niſi ꝑ int᷑pellationẽ
vl ꝑ curſũ biẽnij. C Ad ↄꝛiũ ſignatuʒ ĩ gl.rñdebat An.de
piſis ꝙ hic marit᷑ nõ impleuit zctuʒ ex parte ſua ꝑfecte:qꝛ
adhuc dʒ mulierẽ alimẽtare per totũ tp̃s mrimonij. Itẽ qꝛ
põt eã repudiare.hec rñſio nõ placet:q;ꝛ eodẽ mõ pñt ᷣhẽ
tes ſi volũt a Zᷣctu venditiõis diſcedere. Pꝛeterea in Z/⸗
ctu locationis ſi aligs locaſſet ad plures annos põt in ſi/
ne vni anni petere mercedẽ /ꝓp illo anno lʒ nõ ĩpleuerit pꝛo
toto anno:ita ⁊ marit ꝓ tꝑe quo ſuſtinuit onera mr̃imo/
nij ꝓ illo dʒ lucrari fruct᷑:vñ dicit Pe.ꝙ vir vẽ donare fru
ctus vxoꝛi nõ petẽdo eos:ſʒ nõ placeʒ:q;ꝛ eadẽ rõne poſſet
dici ꝙ emptoꝛ videret᷑ donare venditoꝛi:ĩmo ſoꝛtius cũ ſit
ꝓhibita donatio int᷑ virũ ⁊ vxoꝛẽ:vnde teneo opi.gl. Nõ
ob.l. n. S. fi. C. de iure do.S.alle.q;ꝛ h loqtur qñ mulier ſeip
ſã dotauit.vñ cũ ei impleat᷑ ↄctus ꝑ virũ re ipſa mulier eſt ĩ
moꝛa:ſʒ lex ↄꝛia loqtur qñ dos fuit pꝓmiſſa ab exneo:⁊ ita
ibi exponit᷑ ĩ glo.parua dũ tex.dicit ſiqs ⁊c.dicit gl.ſ exne

us:qð etiã patet ex cõtinuatiõe illius.S.ad pᷣcedẽtia lʒ enĩ

maritus pᷣſtet vxoꝛi alimẽta quãtũ ad exneũ nullũ ↄctum
implet:q;ꝛ quo ad eũ ẽ donatio iõ ex̃neus nõ eſt ĩ moꝛa ni/
ſi per intpellationẽ vel curſũ biẽnij ⁊ iſta ẽ vera. Sed qñ ſe
dotat mlier ẽ idẽ qð in venditione:vt.l.oẽs.⁊.l.ſequẽ j.de
ac.⁊ ob. ⁊.l.apud celſũ.S.cũ legitimaſ de doli excep. Re/
aſſume && bꝛeuiter aut traditio p̃ceſſit nuptias ⁊ tũc inſpi/
cit᷑ ts nuptiarũ:vt·.l.ꝓxi.aut nuptie pᷣceſſerũt ⁊ ſecuta ẽ
traditio ⁊ tũc aut dotauit mulierẽ exneus. Aut ipſa ſeipſã
dotauit. Pꝛimo caſu annus cõputabit᷑ a tꝑe traditiõis ni
ſi moꝛa pᷣceſſerit ꝑ intpellationẽ vel curſũ biẽnij:vt pᷣalle.
l.fi. C. de iure do.tũc eniʒ incipit a tpe moꝛe. Secũdo caſu
qñ mulier dotanit ſeipſã: ⁊ tũc aut vir non ſuſtinuit onera
mr̃imonij poſt nuptias ⁊ ab illo tpe annus nõ cõnumerat
ar. l. inſalã. S. vſuras j..eo. ⁊.l.ſi.ĩ pᷣn.de do.excep.Aut ſu/
ſtinuit onera matrimonij:⁊ tũc aut ꝑ eũ ſtetit q minus fũ/
dũ reciperet cuʒ fuerit int᷑pellatus ab vxoꝛe ⁊ cõnumerat᷑
annus a tꝑe traditionis vt hic ſm vnã ſolutionẽ glo. Aut
p eũ nõ ſtetit ⁊ tũt aut mulier fructꝰnõ ꝑcepit ⁊ idẽ vt hic
Fm aliã ſolutionẽ gl. Aut mulier ꝑcepit fruct ⁊ cõnume/
rat᷑ annus a tpꝑe q incipit maritus onera mr̃imonij ſuſtine

re:qꝛ mulier ẽ in moꝛa reipſa a ſimili ſicut in emptoꝛe ⁊ vẽ

ditoꝛe dictũ ẽ. Ad ſcðm qð dicit glo.op.ꝙ actio iſta ex
ſtipulatu ſit ſtricti iuris:vt nõ.S.eo.l.ij.i..iij.gl. Ja.de are.

fatetur ꝙ gl.nõ dicat veꝝ cũ ſolũ actio ex ſtipulatu q̃ cõpe
tit mlieri ſit boneſidei Fʒ eũ:vt ĩ. S.fuerat.iſti.de actio. Pe.

⁊ Ci.tenẽt pꝛiũ.C. de rei vx.ac.l.j.S.ſʒ nõ ignoꝛan.vñ te/
neas iſtã gl. Nõ enĩ puto ꝙ reperiat᷑ ꝙ ex vno ctu actio
ex vna parte ſit boneſidei ⁊ ex alia ſit ſtrictiiuris.dʒ & ĩtelli

gi p̈allega. 5. fuerat. Fʒ pᷣalle.S. q nõ ignoꝛamꝰ. NMõ ob. gl.

Lij.ĩ ᷣn. S.eo.q;ꝛ ſateoꝛ ꝙ actio ex ſtipulatu q̃ cõpetit ex̃neo
& ſtricti iuris:qꝛ illa nõ reperit᷑ int᷑ actiones boneſidei.Eſt
enĩ q̃dã actio quã exneus ſibi acqꝗrit ex ꝓpꝛia ſtipulatiõe:
vt ĩ. S. accedit. C. de rei vx.ac.⁊.l.auia.C. de iure do.Actio
vo ex ſtipulatu q̃ competit vxoꝛi ⁊ etiã viro ẽ boneſidei:vt
hac gl.⁊ p̃alle.S.fuerat.⁊.d.S.ſʒ nõ ignoꝛamꝰ. ¶ Op.de
fun. do.l. iii. So. aut traditio nõ pceſſit ⁊ nõ ẽ dotalis p/

pꝛie: ſʒ q̃ſi dotalis vt in gl. Oltimo hanc.l.inducit Bi.

in ar.ad.q.de ambaſiatoꝛe ꝗ reuerſus eſt in tertijs:an de
beat bůe ſalariũ ꝓ die itegra:an vero ꝓ parte: Hec lex fa
cit ꝙ dz hẽe ꝓ parte:vt.S.de mino.l.iij.minoꝛeʒ.C Jn

Sꝛiũ facit qꝛ dies cepta habet᷑ p cõpleta:vt.j.de teſta.l.qua
etate.⁊ in.l.vſucapiõibus:j.de diuer.⁊ tẽpo.pᷣſcrip ⁊ ĩ.de
manumiſ.l.j.ille.ll.faciũt modicũ:ſed ꝓ parte iſta vẽ caſus
ſ. de verb. ſig.l.ii.⁊ tene hanc partẽ.
Si traditio pceſſe/
ante nuptias. rit dies nuptiaꝝ in

ſpicit᷑: ⁊ fructus añ nuptias ꝑcepti augẽt dotẽ.h.

d. C Op. ad fi. s. de iure do.l.doꝶ fructus.ĩ.eo.l.diuoꝛ/

tio. S. iteʒ ſi meſſes. So.iſto q̃ſi ẽ expᷣſſiuũ vitatis.ſile.C.de

legi. tuto. l. iij.:.l....de trãſac.⁊ de eo qꝓ tutoꝛe.l.j.S.cũ

eo.⁊.j.ad trebel.l.mulier.S.ſi.⁊.j.de.iniur.l.ſʒ ⁊ ſi vnꝰ.S.pᷣ
terea. Añq; h̊ dictio q̃ſi ẽ diminutiõis nota:vt.l.poſthu/⸗
moꝛũ·j.de iniuſ.⁊ ir.teſ.⁊.j.e.l.diuoꝛtio.S.ſi fundus.ſim q;
ibi ĩtelligit Di. ⁊.S.de vſufruc.ea.re.que vſu conſu.l.ij.⁊.j.
eo.l.ſi cũ dotẽ.S.fi.ᷣm Ja.de are. Querit gl.qd ſi ali⸗
ꝗs duxit vnã puellaʒ minoꝛẽ.xij.an.cũ q̃ nõ põt eẽ matri/
moniũ de iure ⁊ ſuſtinuit onera ei'vtrũ interim lucrat᷑ fru
ctus:Dicit glo.ꝙ nõ ꝑ iſtã.l.⁊ pᷣcedenteʒ:qꝛ dʒ inſpici tpᷣs
nuptiarũ qᷓ nuptie nõ fuerũt ⁊ hoc de rigoꝛe:ſʒ Aʒo dicit

J]B de egtate lucrat qꝛ eſt eadem rõ ĩ iſto qꝗᷓ in viro: qꝛ ſubijt

onera matrimonij.⁊ ita dicit ꝙ fuat᷑ bononie ꝑ legem mu/
nicipalẽ.lʒ gl.illã eqtatẽ nõ firmat hic tñ firmat eam in.l.
doß̃ fructus in pᷣn.S.de iu.do. Iſtã opi.etiaʒ ponit Spe.
in ti. de dona inter vi. ⁊ vx.S.fi.v.ſʒ qd ſi mulier.⁊ Hoſti.iĩ
ſũma de dona.int᷑ vi.⁊ vx.Di.dicit ꝙ ↄ opi. Aʒo.ſacit.j.
eo.l.inſulã.S.j.q̃.l.bene ſacit. Ideo diſtinguit Di.aut vir
credebat matrimonũ tenere aut nõ:tũc ſec vt pᷣalle.l.inſu⸗
lã.S.j.niſi ↄꝛiũ ſuerit pactũ:vt.d.l.dotis fructus.S.de iure
dot. Iſtã. q vẽ tãgere gl.C. de do.ꝓmil.l.ſi ꝓ ea.⁊ ibi Ci.
dicit idẽ qð Di.h̊ eo addito: qꝛ videt᷑ fructus ex pᷣlũptio/
ne dare ſi tradit doteʒ facit.l.dotis fructus.S.de ſure do.
q; bñ facienti beneſacere debemꝰ. Iſta opi.Aʒo. habuit
oꝛiginẽ ex dictis ſuis in ſũma.C. de iure do.circa ſi.ſʒ ⁊ hic
mihi videt᷑ ꝙ oẽs iſti doc.male dicũt.nã pupilla etiã ſi ex
p̃ſſe vellet donare cũ decreto nõ poſſet ⁊ nõ põt dotẽ con
ſtituere:vt.l.ſiue generalis.C.de iure do.⁊.l.ſe.⁊.C.de ad/
mi. tu.l.lex qᷓ tutoꝛes.⁊ de pᷣdi.mi.l.pᷣdia.vñ dicerẽ ꝙ int/⸗
ueniat paetum de lucrandis fructibus vt dicit Di. Nel ꝙ
tradẽdo videat᷑ donare fruct vt dicit Ci.qð non ꝓcedit:
qꝛ ſi expᷣſſe vellet donare nõ poſſet vt dictũ ẽ᷑.⁊ ꝓ hoc vt vir
nõ lucraĩ ẽ caſus.j.qð fal.tu.auẽ.l.penul.S.iuł.⁊ hoc verũ
in pupilla:ſʒ ſi poneres ſpõſaʒ eẽ maioꝛeʒ tũc ꝓcederet qð
dicũt doc.⁊ ita pcedit gl.in.l.ſi pꝛo ea.C. de do./pmil.⁊.l.i
ſulã. S. vſuras.j.eo.ti.
g- Fruct intelligunt᷑ mariti ⁊ mlie
X uctuS. ris deductis expẽſis.h.d. Pꝛi⸗
A mo ponit qñ mfr̃imoniũ durauit vno anno vel mi
nus. Scðo qñ plus.⁊bi ita eſt. Nꝛma ſubdiuidit:qꝛ pꝛi
mo ponũ dic ũ.ſcõo declaratio dicti Tertio exẽplũ.ſcðᷣa
ibi qð ſceuola.tertia ibi nã ſi mulier. ¶ Op·j.l.pxima.S.
interdũ. So.ibi matrimoniũ durauit pluribus annis inte
gris:ſʒ q ẽ vnPꝰannnõ cõplet᷑ recurrimad diſtinctioneʒ
hublegis. ¶ Itẽ op.j.l ꝓx.S.ob donatiões. So.ibiĩ viro
q nõ deducit:hᷣ ĩ mliere Fʒ qſdã.tu dic ꝙ ibi mr̃imoniũ du
rauit ĩtegro tpe:h̊ aũt ſuit vn annꝰnõ cõpletꝰ. ¶ Quero
de qb expẽſis loqꝗt h:Diẽ gl.⁊ bñ ꝙ loqꝗt de ĩpẽſis q̃ fũt
fructuũ qᷓrẽdoꝝ cauſa. ¶ Quero circa fi. hui.l.cũ mr̃imo
niũ durauit pluribꝰannis de ꝗbꝰfructib deducant᷑ ipẽſe fa
cte a m iere:de pᷣmis nõ:qꝛ ſũt cõſũpti.de vltis nõ:q; ĩ eis
a muliere nõ ẽ ĩpẽſũ.Gl.dicit ꝙ de vltis q; vltimi ſuccedũt
loco pᷣon:ar.l.imꝑatoꝛ. S.ſi.⁊.l.ſe j.de le.ij.ꝓ hac.glo.bᷣ eſt
tex. huiꝰ l q hꝓbat expᷣſſe. Scða rõ dos eni eſt ꝗd vle vt
dixi.ð.eo ſup rubꝛica:ſʒ ĩ vlibus vna res ſuccedit loco alte
riꝰ:vt pᷣalle.l.iperatoꝛ ĩ i.⁊ nõ.in.l.ſi rẽ ⁊ pᷣciũ.s.de peti.hẽ
di.⁊ hoc facit ad.q.quaʒ dixi in.l.ſi ſeruus.S.q qnq; q.de
le. j. ¶ Quero ex gl quid ſi vltimo anno nulli fructus ſũt
percepti:Dicit Ja.de are.ꝙ tũc nulla ſit deductio ab aliqᷓ

Solu. matrimo.

partiũ.ſicut enĩ fruct vltimi anni ſuccedũt loco fructuũ pᷣ⸗
mi ãni ſi ſũt vbᷣioꝛes ita ſi ſint mioꝛes vel nulli ⁊c. Pꝛo hoc
alloꝗ.l.ꝓx.S.ſi füdũ ĩ fi. Contra hoc vẽ caſus..de peti.
hẽdi.l.qð ſi ſũpt. Rñ.ibi loqꝗĩ de poſſeſſoꝛe hẽditatis bone
ſidei ꝗ nõ dʒ pati cõmodũ vel incõmodũ qꝛ reſtituit q̃tenꝰ
ẽ locupletioꝛ:hᷣ loqt ĩ viro ⁊ vxoꝛe q patiunt᷑ cõmodũ ⁊ ĩcõ
modũ ʒ ꝙ caſus occurrit. ¶ Tertio q̃ro locat qs fũduʒ
colono ad dimidiã partẽ fructuũ colonꝰ vult añ oĩa dedu
cere expẽſas poſtea diuidẽ fruct p mediuʒ:ar.huius.l.an
poſſit:? Ja.de are.dicit ꝙ nõ q;ꝛ oꝑas ſuas ⁊ expẽſas vĩ po
nere ꝓ illa medietate fructuũ quã lucrat᷑:ar.l.cũ duobꝰ.
S.ſi ĩ coeũda.S.ꝓ ſocio.⁊ ſic hʒ ſe cõis vſus ⁊ ↄſuetudo q̃ ẽ
Fuãda:ar.l.cũ delanionis.S.aſinã .de fũ.inſtru.⁊.l.auũ/
culus.de p.ſig. Nec ob.h.l.vt dicẽ Ja.qꝛ h dictio fructꝰ p
fert a lege ſʒ i.q.pᷣdicta ꝓferi ab hoĩe.¶ Pꝛo declaratio
ne huũ.q.dic aut vbũ fruct᷑ ꝓferi a lege ⁊ itelligit᷑ deducſj ex
pẽſis vt h. Fallit ĩ decimis:vt ex de deci.c.tua nobis.⁊ nõ.
de peti. hẽ.l.ſi a pꝛe vel a dño.S.fi. Si vo ꝓſert ab hoĩe tũc
aut iſta dictio fructꝰ ꝓfert ad fruct'extãtes in fũdo ſeu pẽ/
dẽtes ⁊ intelligit de fructibꝰintegris deductione nõ facta:
vt.l.ſi pẽdẽtes in pᷣn.de vſufru.⁊.l.quoꝶʒ.S.ſi colono.eo.ti.
⁊.l.pẽdẽtẽ de ac.emp.⁊ de his q̃ iĩ fraudẽ credi.l.õſi.S.pe.
lIʒ gl.videat᷑ ibi alit᷑ dicẽ:vt in.l.iulianꝰ. S.ſi fructib.S.de ac.
emp.⁊ de iure ſil.l.fi.in ſi. Si vo refert ad fructfuturos re
colligẽdos ĩtelligit deductis impenſis:vt.l.fũdi trebatiani
j. de vſufru. le.⁊ gl.in.l.ſiqs argẽtũ.S.j.C. de dona.⁊ hoc ni
ſi aliud ſit actũ tacite vł expᷣſſe vt in colono dictũ eſt ſʒ Ja.
de are Et hoc verũ qũ nomẽ fruct indetmĩate ꝓferi:ſed ſi
ꝓfert detmĩate vt.x.coꝛbes frumẽti ex illo fũdo ⁊ tũc non
hʒ locũ iſta diſtinctio:ſʒ ſi ſtatutũ dicit ꝙ de coꝛbe frumẽti
recollecti ſoluat᷑ tãtũ noĩe gabelle nõ deducenĩ ipenſe:ſec
ſi deduceret de fructibꝰ:vt.l.ſi.debitoꝛ.S.veriſile.S.de ↄhẽ.
emp. dixi plene ĩ. l.int᷑ ſtipulãtẽ. S.ſacrã .de v.ob. ¶ Que
ro vtx iſta.l.hẽat locũ ĩ füdo eſtimato dato ĩ doteʒ: Rñ/
deo nõ:vt.l.j.S.ſʒ ⁊ nouiſſimi. C. de rei vx.ac.rõ:qꝛ eſtima/
tio facit emptionẽ:⁊ iõ fũdus vꝛ carioꝛ eſtimat᷑ ꝓpt᷑ fructꝰ
yt. l.ſi id q ex pamphila.j.de le.ij.x.l.ñi.S.pe.j.de bis q̃iĩ
frau.cre. ¶ Altio eſt h̊ q̃dã gl.ſuꝑ verbo diuertit ⁊ẽ̃ q̃ in
telligit ꝙ mox dẽ fieri qð infra mẽſeʒ fit.⁊ idẽ vẽ in dictio/
ne poſtea.Et hoc inducit Di.ad.q.teſtes dixerũt ꝙ teſta
toꝛ inſtituit hẽdẽ titiũ poſtea ſempꝛoniũ. Quero vtꝝ vlti/
mus tm erit hẽs: Mihi vr ꝙ ſic:q; h̊ dictio mox ⁊ poſtea
denotant ĩteruallũ vt h̊ ⁊ i.l.nã ⁊ poſtea.S.de iu.iur.⁊.l.ſi
poſt diẽ.S.de.l.cõmiſſoꝛia.⁊.l.pꝑ interualluʒ.S.de iudi.⁊.j.
eo.l.poſt dotẽ.¶ In ↄꝛiuʒ:q; dictio mox ⁊ dictio poſtea
poſſũt accipi incõtinẽti poſt:vt.l.j.S.j de verbo.obli.⁊ ꝓ

hoc ex de elec.c.q;ꝛ ꝓpt. Cõcludit ergo Bi.ꝙ verbũ mox ⁊

poſtea ſũt ambigua qꝛ in dubio ambo intelligũtur hẽdes.
ꝓ hoc.j.de vul.⁊ pu.l.ſ pꝛ captus.⁊ ĩ auc.de inceſt.nup.
Si: col.ij.ar.l.quotiẽs.j.de re.dubi.
, 47Li füdus plenus fructibꝰ daĩ in
uoIO.dotẽ tpᷣs locatiõis inſpicit᷑ vt ſcia
mus qd ꝑcipit᷑ de pẽſione.i.ꝓ quãto tpe percipit
penſio.tpᷣs vero mr̃imonij inſpicit᷑ vt ſciamꝰ ꝓ quota par
te anni de pẽſione vir luerat:ſjʒ ſi ſidus vacuus dat in do/
tẽ tp̃s locatiõis ꝓ nullo iſpicii.h.d.vſq; ad.S.ob donatio⸗
nes.pᷣ ponit dictũ in genere.2 exempliñcat:⁊ qũ plenus ſũ
dus datĩ in dotẽ.q̊ꝰ exempliſcat qũ fũdus vacu dat in do/
tẽ.⁊v ibi neq; eni.qʒibi ⁊ ecõtrario. Rꝛima pars ẽ clara ⁊
glo.pᷣma ponit caſũ in hoc pᷣncipio. Scða pars ſubdiui/
dit᷑ q; remouet quoꝛũdã opi.falſã.⁊villud ꝓbat reducẽ/
do ad incõueniẽs.tertio cõcludit ⁊ exẽpliſcat.⁊ ibi ⁊ alio
quin. tertia ibi.itaq;. Itẽ tertia pars ſubdiuidit᷑ qᷣ pᷣ loqui
tur qñ fũdus fuit dat vacuus ⁊ ex eo marit'nullos fructꝰ
pcepit. Scðo qñ marit ꝑcepit aliqs fruciſ nõ integros.
Tertio ex pᷣdictis ponit vnã illatiõeʒ.ſcdᷣa ibi ſi meſſes.tet
tia ibi apparet igi᷑. ¶ Ad pᷣmã partẽ op.ꝙ tpᷣs locatiõis

NMeq; enim.

inſpicit᷑ vt pʒ in ſcdᷣa parte hui.l. So.tpᷣs locatiõis inſpi

cit vt ſciamꝰ qd ꝑcipiũ vt ab illo incipiat ann vt pʒ ex ſum
mario:vt.j.dicã ⁊ gl. ponit ĩ ſcda glo.magna.¶ Querit
glo.qd ſi mrimoniũ ſoluii moꝛte: Rñ.idẽ:vt.S.ſi.⁊.S.ſed ⁊
nouiſſimi. C. de rei vx.ac.¶ Scdo querit qd ſi mulier eſt
alẽda ĩfra annũ ab hẽdibviri:Et gl.dic h̊ ꝙ tũc hẽdes lu
crant᷑ fructꝰ ꝓ illo anno.Ex q nota duo. Pꝛimo ꝙ ſi mu/
lier nõ hʒ aliud infra annuʒ dʒ alimẽtari ab hẽdibus viri.
Ita pᷣſupponit h̊ glo.nr̃a t hoc ſirmat in.S.exactio.C.de
rei vx.acti.⁊ i.l.pe.j.vt in poſ.le.⁊ ĩ Spe.i ti ꝗ ſi.ſint le.S.
j.v.ſʒ nüũc dicamꝰ. ¶ Scdo nõ ꝙ in illo anno hẽdes viri
debẽt lucrari fruct' ꝑ regulã iuris ſᷣm nãʒ.cũ enĩ ſuſtineãt
onhẽant lucꝝ ſᷣm Di.vt ex de re.iu.c.q ſentit.li.vj. ¶ Ex
glo.qro ĩfra illũ annũ vbi mulier dʒ oꝑari: Rũñ. ibi vbidʒ
alimẽtari:vt.l.ſicut in pᷣn.j.de oꝑ.lib.⁊ ibi nõ.qð intelligo
verũ:qñ debẽtur alimẽta ex diſpoſitiõe iuris ſiue legis:vt ĩ
q.ꝓpoſita:ſʒ ſi ex diſpoſitiõe teſtõꝛis tũc illð ceſſaret:vt.j.
de ali ⁊ ci.le.l.libᷣtis quos.S.j. ¶ Quero qd ſi mulier non
vult ſtare ĩ domo cũ hẽdib viri?: Spe.i ti.ꝗ ſi.ſint le.diſtin
guit:aut ibi põt honeſte ſtare aut nõ:ſʒ tex.in.l.lipᷣtis pᷣał.
F.fi. vĩ dicere ꝙ nõ ĩponat᷑ neceſſitas ſtãdi cũ hẽdibus:ſed
ꝙ dz alibi alimẽtari. Sʒ tũc ꝗd ſiet de oꝑibꝰmlieris: Rñ.
q̃dam ſũt mulieres quaꝝ nulle ſũt oꝑe in domo:vt iſte dñe
magne q̃ ſuis manib nihil operani:⁊ tũc de ſuis oꝑis nilla
ẽ ratio:vt.l.ſi.S.de oꝑ.liber. Si vo eſt dña qᷓ oꝑaret᷑ tũc de
alimẽtis dʒ deduci quãtũ intereſt hẽdis ipſã ĩ domo oꝑa/

ri:vt.j.eo.l.ſi cõſtãte.S.quo. ¶ Quero qd ſi hẽdes in ali

mẽtis mlieris expẽdat minus q; ſint fructꝰ dotʒ:ii.hᷣ foꝛ/
mat iſtã qõnẽ:⁊ nõ detmiat.credo ꝙ hẽdes iſto caſu tenẽt
vicẽ deſũcti.mulier enĩ illo tꝑe vꝛ ſtare in p matrimonio:vt
l.fi. C. de bo. ma.nã ſicut ſi fruct dotis nõ ſufficerẽt ſibi de
ſuo deberẽt ſupplẽ:ita ſi ſupabũdãt debẽt lucrari. ¶ Ve/
nio ad ſecũdaʒ partẽ.ſ.ad vſi.neq; enĩ.
Et intro glo.magnã qᷓ eſt ita diffi
II1. cilis ſicut aliqᷓ alia qᷓ ſit in iſto libꝛo.
Op. ̊ dẽ qrta poꝛtio mercedis miſcet᷑ cũ fructib ꝑ/
cep. C Cõtra ĩmo tertia:qꝛ tertia parte anni durauit ma
trimoniũ. Rñdet gl.ꝙ illa poꝛtio nõ dʒ cõputari anteqᷓ; de
beal:ſʒ nõ debet᷑ niſi ꝓ tribꝰ mẽſibꝰ:⁊ ſic ꝓ q̃rta parte an/
ni gilla tm̃ cõputat᷑.ſj ſi pus locaſſet ꝓ maioꝛi tꝑe cõputa/
reĩ.fruct enĩ ꝑcepti cõtribununt᷑ h.vñ ſicut de fructibꝰ nãli
b nõ ſit ↄtributio niſi de ꝑceptis:ita de fructibꝰ ciuilibꝰ vt
de pẽſionibꝰnõ ſit ↄtributio niſi q̃tenꝰ ſũt ꝑcepti.vide glo.
q̃.h.d. ¶ Ad hoc op.qꝛ Fin hoc:tpᷣs locatiõis inſpici qð
ab initio negauit. Rñdet gl.tpᷣs locatiõis inſpicit et ſcia⸗/
mꝰqd pꝑcipit ts mr̃imonij iſpicit:vt ſciamꝰ pqᷣta parte an
ni fruct᷑ vir lucret:⁊ ſic ſi bñ cõputes de trib aureis/p qua/
tuoꝛ mẽſib vir hẽbit vnũ.⁊ ſi dicis q̃rep pᷣ mẽſe hʒ aliqd de
pẽſiõe? Rñdet gl.⁊ bñ qꝛ ꝓ illo mẽſe ſubijt onera mrimo/
nij: ⁊c. vt ĩ re.iu.ſᷣm nãz. Et ꝙ hoc ſit verũ apparet ex tex.
q vult hꝛe virũ tertiã partẽ q̃rte:ſ ſi aliud diceres hẽret ſo/
lũ q̃rtã q̃rte. Op.⁊ vꝛ ꝙ tota pẽſio venit ĩ ↄtributione
ſicut toſ fructꝰ. Rñ. hic tractat de diuiſione fructuũ ꝑce
ptoꝛũ tm:ſʒ tot fructẽ ꝑceptnõ tota pẽſio:iõ tota ĩ ↄtribu
tiõe nõ venit.ita diẽ gl. C Cõtra h̊ op.imo tota pẽſio ẽ ꝑ
cepta:vt.j.de re.iu.l.q aci.hʒ.imo plus qᷓ; fruct qꝛ ꝑ viri
ſollicitudinẽ hẽtur pẽſio ſʒ fructꝰ ſolus nõ:vt.l.ſi nauis.S.
de rei vẽ. Glo.rñdet tribꝰ mõis. Pꝛimo ꝙ nõ/ꝓpe dẽ hẽri
id ad qð ꝗs hʒ actionẽ:vt.l.minꝰ.j.de re.iu.Iſta ſo.diſtin
guit pꝑ tertiã rñſionẽ quã ſtati dicã. Scðo mõ ſoluit ꝙ h̊ ẽ
iõ qꝛ mlier ꝗuat ĩ vno qꝛ tenet᷑ ſtarecolono:vt.l.ſi filio.S.ſi.
j.e.ti.⁊.l.ĩ vẽditiõe.de bo.auc.iudi.poſ.iõ cũ trãſactio ſiat
mlierẽ de neceſſitate iõ reuelat᷑ ialio vt nõ ↄtribuat pẽſio
nẽ totã.iõ ex hacgl.diſtigue: aut res trãſteri ad aliqueʒ ex
neceſſitate ⁊ cogit ſtare colono:aut ex volũtate:⁊ tc ſecꝰ.di
xi ple ĩ.d.l.ſi filio.S.fi.j.eo.vbi vide gl.⁊ nõ.Tertio mõ ſol
uit pẽſio ⁊ de iure peti nõ põt niſiĩ ſine ãni:vt nõ.i.l.iij.C.

H

Solu. matrimo.

locati.⁊ iõ merito tota nõ cõtribuit᷑certe ſm iſtã ſo.necp
tribꝰ mẽſibꝰ otribueret᷑:qꝛ nõ põt peti.vñ iſto timoꝛe Jo.
legit alit iſtã.l.videlʒ ꝙ tota pẽſio ↄtribuat tria re ⁊ nouẽ
ſpe.Et ſʒ hoc opoꝛtet te ponere ꝙ locatio eẽt facta/p.xij.
aureis ita ꝙ quolibet mẽſe vn aureus ſolueret᷑. Sʒ qliter
iſta cõputatio ſiat glo.ponit h̊ ita obſcure ꝙ doc.⁊ ſchola
res cõiter nõ capiũt. Dubiũ ẽ qꝛ.xij.debenip vno annoa
die locatiõis ⁊ vir nõ dʒ hĩe niſiꝓ vno anno a die ↄcti ma/
trimonij ꝗ annus nõ capit niſi.xj. mẽſes de tꝑe locatiõis.
õ cõputatio fiet trib mõis. NPꝛimo mõ vt vn mẽſis detra
pat:vt ſic tria contribuant᷑ re ⁊ octo ſpe.qð eniʒ Jo.dixit
nouẽ detracto vno mẽſe idẽ ẽ dicẽ q octo. Nõ ex hac
expoſitiõe glo.ꝙ vbicũq; tpᷣs locatiõis excedit annũ a die
mr̃imonij de illo qð excedit vir nihil hꝛe dʒ. Nec ob e.l.
v. ecõtrario.⁊.S.iteʒ ſi meſſes.vt in qlibet eoꝝ dicã.Alij ali
ter cõputãt videlʒ tota nouẽ cõtribuant in ſpe.⁊ ne in/
cidas ĩ illud abſurdũ ꝙ fiat cõputatio ꝓ.xiij. mẽſib pẽſio
vltimi mẽſis attribuai mẽſib pᷣcedẽtibꝰ.⁊ ſic ꝓ ſingulis q̃
tuoꝛ mẽſib debeani q̃tuoꝛ aurei cũ dimidio:⁊ ſic ĩ.viij.mẽ
ſibus debebunt᷑ nouẽ. C Cõoõtra iſtã cõputationem op.q;
nõ ẽ in ptãte nr̃a facere ꝙ illð qð ꝗs dʒ in mẽle ſequentide
beai ĩ pcedẽti:qꝛ añ diẽ male agii:vt.l.j.qñ di vſt ufru. le. ce.
So.ad iſtò euitãdũ dicebat Jo.hãc cõputatiõeʒ ſaciẽdã
eẽ ſinito anno a tꝑe locatiõis vt ſic debitoꝛis ĩ nullo inter
ſit. tũc eni fiet cõputatio pinde ac ſi ꝓ pcedẽtibꝰmẽſibus il
le vltim aureus eẽt debit. Tertio mõ ſuſtinẽdo hãc opi.
Jo. põt ſieri illa cõputatio:vt j..dẽ in gl.videlʒ ꝙ videat ꝑ ⸗
ceptũ q;tũ iſtud nomẽ debitoꝛis debẽtis mercedẽ poſſet vẽ
di vt ibi. alij ꝙ caueat ⁊c. Siiſta opi. Jo.in aliq eſſet vera
deberet intelligi jm pᷣmã cõputationẽ:in vitate tũñ nõ ẽ va:
q;ꝛ ẽ cõtra iſtã lr̃az. Leneo g pᷣmã lec.ſ.ꝙ tria tm̃ ↄtribuã
tur. C Ad rõnẽ in oppoſitũ duʒz. dicit ꝙ oĩa ↄtribuant᷑:q;
oĩa videni ꝑcepta vt in regula iuris ꝗ actionẽ. Rñdeo hic
tractat᷑ ſolũ de diuidẽdis fructibꝰ a viro ꝑceptis. dico er/
go ꝙ ab initio colon dʒ totã pẽſionẽ: vt.l.ſia colono.jde
ſideiuſ. Sʒ videndũ ẽ cui debeat: Rñdeo ꝓ illa parte an
ni ꝓ qͥ fũdus ad virũ ꝑtineat ipſe vir implet ↄctuz:q; pati/
tur colonũ frui. Jõ ipᷣi viro vẽ acqſitũ merito ĩ cõtributio
ne venit: ⁊ ꝓ alia parte anni q̃ füdus ꝑtinuit ad mulierem
ipſi mulieri vr debita pẽſio in effectu.ipa enĩ mulier ↄctũ ĩ/⸗
plet ⁊ patit frui ̊ merito ſibi debei:vt.l.ſeruus cõis meuij.
5. fi de ſtip.ſer. ⁊ ibi dixi.Quare aũt hoc caſu nõ ↄtribua
tur illð qð a muliere ꝑcipii:ſed ſolũ qð ꝑcipit a viro dicam
ſtatĩ in ſeqᷓnti parte. ¶ Op.quancũq; opi.teneas reperit᷑
ꝙ vir hʒ ꝓ iſto vltimo anno partẽ fructuũ duoꝛuʒ annoꝝ.
Bl. hic ĩ fi. rñdet ꝙ nõ dẽ niſi vnus anntm tñ ille ann ẽ fer
tilioꝛ ita dicit gl.in f. ¶ Cõtra hoc op.ex gl.ſi füdus iſte
nõ eẽt locat de fructib ſequentis anni vir nil dʒ hꝛe: vt. S.
l. ꝓxi eadẽ rõne nec hic. Rñdeo nõ eſt eadẽ rõ.nã ſi fũ/
dus nõ eẽt locat ĩ fructib pcipiendis vir nibil iuris v ha
bere. ⁊ iõ nõ põt dici ꝙ veniat in cõtributiõe tanqᷓ; ꝑcepti
ſecꝰſi locauit vt dictũ ẽ. Et ꝑ hoc dico ſi iſta locatio eẽt fcã
p certa qtitate fructuũ ꝗ ꝑcipiuni ex iſto fũdo ꝙ nihil ve
niret ĩ cõtributione.nã illa ꝓmiſſio dẽ cõditionalis:vt.l.j.
j. de cõdi.⁊ de.Et iõ merito viro nihil ẽ q̃ſitũ:ſj locatio eẽt
ſacta ꝓ certa q;titate in genẽ ſoluẽdo qlibet mẽſe vel ĩ ſine
anni nõ curo pars venit in ↄtributiõe ſm foꝛmam buijle/
gis: q; H hec obligatio ſit in diẽ tñ dies cedit ⁊ viro debei:
vt. l. cedẽ diẽ de v.ſig. C Circa iſtã partẽ q̃rit gl.qũ fun/⸗
dus reuertiũ ad mulierẽ: an mulier poſſit agẽ ſine ceſſiõe ð
colonũ:Gl.det᷑mĩat ꝙ nõ:ſʒ vir cogit᷑ cedere vt in glo.Si
tñ vir nõ eẽt vel nõ reꝑiret᷑ ꝑ quẽ cogi poſſet:tũc hꝛet actio
nẽ vtilẽ ſine ceſſiõe:vt.l.j.S.de acti:⁊ ⁊ obli.⁊.ð.de inſti.l.j.
AVenio ad tertiã partẽ.ſ. , v. ecõtrario. diecre⸗i
QͥE Op. g littera vꝛ ſibizdicere. diẽ
(Econtrarioeeni ecenanio quoq;. 3 nõ diẽ ꝙ
eſt Zꝛiũ: ⁊ eſt idẽ. Rñdeo non ↄdicit:q; iſta vba referuni

„—
ad diuerla. Eſt eni ecõtra ad pcedentia:qꝛ ſup̃ mlier dedit
fũdũ plenũ fructib hic vacuũ:ſʒ ẽ idẽ.q; circa diuiſionẽ ſru
ctuũ hẽtur ratio mercedis vel fructuiũ nõa die locatiõis:ſʒ
gcti matrimonij vt hbic ⁊ ibim gl.⁊ bene.¶ Adbocop.
qꝛ ſup dixi tĩ illã partẽ penſiõis diuidi cui tpᷣs fluxit durã
te matrimonio:hic vo totã penſionẽ dicit diuidi:⁊ ſic nõ ẽ
idẽ. Rñdeo ꝙ eſt idẽ ſʒ nõ ꝑ oĩa.vtrobiq; enĩ pẽſio cõpu
tat:ſj ibi pars h̊ tota.⁊ rõ eſt q; ibi dat fuit füdus plenus
B vacu'm glo. ? bene declarãdo vt . dicã.Alij ſoluũt di/
cẽdo ꝙ bic ẽ ꝑ oĩa idẽ ⁊ magis ponit qdã facti accidentia
qꝙᷓ; iuris miſteriũ iõ nõ placet glo. Tertij vt Pla. dicunt ſe
noõ intelligere iſt. F. Quãti vt Yo. q in pcedenti.S. tenet ꝙ
oĩa cõtribuant:dicit ꝙ ẽ ꝑ oĩa ideʒ ſʒ illius opi.ſupᷣ repꝛo
baui.tene pᷣmã ſolu.gl. ¶ Ad bui declarationeʒ ſcias
ꝙ qñ vir fructꝰ percepit nihil ſibi debel a mliere de eo q8
pcipiẽdũ ẽ:ſj qũ marit᷑nõ pcepit fruci tũc debet ſibi a mlie
re de eo qð percipiẽdũ eſt ab ea de pẽſione:vt.· .e. l. . inter
dũ. Añ merito ĩ pcedenti marito nil debet de pẽſione ꝑci
piẽda:h ſic. C Item aduertè q; ĩtelligo iſtum.S. ꝙ mulier
locauit fũdũ ꝓ.xij.hito reſpectu ad fruct’ ꝗ ꝑcipiunt infra
annũ a die mr̃imonij:merito vir de illis dʒ bĩe parteʒ. Et
ꝙ boc ſit veꝝ apparet ex l̃a.qʒ enĩ vinea locet᷑ de mẽſe mar
tij /ꝓ vno anno p.xij.aureis:h̊ fit reſpectu vni vindemie ꝗᷓ
pcipii de mẽſe octobꝛis:⁊ ſic ĩfra annũ a die mr̃imonij. Si
enĩ locaſſet p maioꝛi parte foꝛte ꝓ.xxiiij. aureis ĩ duob an
nis vł i.xx. mẽſib:⁊ ſicreſpectu fructuũduoꝝ annoꝝ vir nõ
debẽt bꝛe niſi de pẽſiõe q reſpicit fruct illi anni qᷓ mr̃imo
niũ durauit. nec eniʒ ꝓ vltioꝛi tꝑe dʒ hꝛe:vt pʒ ex pᷣcedenti
parte. Fallit i ve itẽ ſi meſſesꝗ eo.Fm ſcðaʒ lec.vt ibi dicaʒ.
Et eadẽ rõne dico ſi vir locaſſet ꝓ mult᷑ annis ⁊ pẽſionem
ab initio recepiſſet ꝙ ſoluz dʒ vir pẽſionẽ hꝛe ꝗᷓ reſpicit fru
cr qͥs ip̃e debebat hꝛe illo anno:⁊ reſiduũ dʒ reſtituẽ mlieri.
C Op de iure fil.l. f. Gl. parua q icipit ꝓ tota locatiõe
⁊ẽ. diẽ alit diſtigui ĩ pdio vẽdito alij locato q;ᷓ h. ꝓ B aſſi/
gno rõnẽ: q; vẽditio fit ex volũtate:illa reſtitutio ſit ex ne/
ceſſitate: vt nõ.s.i gl.magna. ¶ Op. S. de vſufru. le. l. deſũ
cta. Dic gl. ali ĩ fructuario alið in viro.aſſignat rõnẽ:q;
vir ꝑcipit fruct reſpectu oneris mr̃imonij:vt.l.p oneribꝰ
C. de iure do. vñ ꝓ ea parte anni q onera ſuſtinuit lucrei᷑
fruct:ſ fructuari pcipit fruct ꝓpt ius qð hʒ nõ reſpectu
alicui oneris: vñ eoipo ꝙ ꝑcipit fructſac eos ſuos irreuo
cabilit:⁊ ſi decedit anteq;ᷓ ꝑcipiat ꝑdit ius ꝑcipiẽdi totali
ter vñ foꝛte eẽt idẽ dicẽdũ de canonico ꝗ decedit qð i viro
vt fructꝰpceptos ⁊ ꝑcipiẽdos trãſmnittat ad ſucceſſoꝛes /
rata anni q ſtetit ĩ canonicatu. nõ enĩ ꝑcepit fructꝰtancq;ᷓ
ſimplex fructuarſß ppt onera ecclie qᷓ ſuſtinet. Canoniſte
tñ alit dicũt qb iĩ B ẽ ſtãdu.¶ Querit RLi.h̊ qd ſi ip̃ᷣa mu
lier locauit:an dʒ ipe vir hẽe aliqd:qdã ꝙ nõ:qꝛ vir nil ꝑ/
cepit cũ hẽat mlier actionẽ. Cõtrariũ tñ dic Di.⁊ apparet
ex pᷣn. hui.l.vbi gnãlit loqt᷑. Lu dic aut mlier locauit con
ſtãte mrimonio ⁊ tũc idẽ ẽ ac ſi locaſſet vir:q; ex bonis viri
qſiuit mlier: ⁊ ſic ẽ viri:vt.l.qnt de dona.int᷑ vi.⁊ vxo.aut
locauit añ mr̃imoniũ:⁊ tũc dic vt ĩ ꝓx.v.ſᷣm ſecũdã lec.⁊
ibi dicam. Henio adv.itẽ ſi meſſes.
Iſte v. legi trib mõis.pꝛimo Fʒ

¶ Itẽ ſi meſſes. pᷣmã lec.⁊ ẽ clara ⁊ bona lec. Se

cõdo mõ Fm ſcdᷣaʒ lec.⁊ ẽ nõbilis lec.lʒ nõ ita clara. tertio
ʒ tertiã lec. ⁊ iſta nõ ẽ nõbilis neq; clara.pᷣma lec.eſt pla
na:iõ vide ꝑ te. Aeniam ad ſcaʒ lec.ex q̃ nõ ꝙ ſi mu
lier añ mrimoniũ locauit ſũdũ ⁊ recepit penſionẽ ⁊ poſtea
nupſit:⁊ anteq alij pciperent᷑ diuertit tũc ĩ recõpẽſationẽ
vir dʒ hĩe de fructib'ſequẽtis anni:⁊ ſic ẽ caſus ĩ q ad mari
tũ ptinẽt taʒ fruct vltioꝛis anni q;ᷓ vltimi:qdð nõ diligent. F)
ſi mlier pẽſioneʒ nõ ꝑcepiſſet: tũc viro debet᷑ pars pẽſionis
vt pʒ ĩ .ſʒ pᷣmã lec.tertiã lec. vide ꝑ te. ¶ Op. ſi fructꝰ
ẽ ꝑceptus tota pẽſio ĩ ↄtributiõe nõ venit vt. S. e. l. v. itaq;.
So. ills verũ ſi fructeſt ꝑcept tot/p cultura toti anni⁊

ita ibi:H̊ vo fuit ꝑceptꝰ/ parte tm̃ quã ſeruiturus eẽt.⁊ iõ
in cõtributione venit penſio vindemie. Eltimo ponit
Di. vnã diſtinctionẽ de fructibus quã Ci.refert. C. de rei
vxo.acꝗ.S.ſʒ nouiſſimi.que tñ eget multa ſuppletiõe: vt ex
p̃cedẽtibus patet vide per te.
(Ob er- CQOp. cõtra petitionem
.2 donationes. dotis nõ obijcit᷑ cõpẽſatio
C. de rei vxo.acſ.S.ſjʒ nec ob ipẽſas.⁊.S.ſjʒ nec ob res amo
tas. So.dicit glo.ꝙ iſti fructꝰ nõ ſũt dos lſʒ actione de do
te petant᷑.qð nõ ẽ veꝑ qꝛdos ẽ ꝗd vniuerſale:vt.j.ti.j.l.qð
dicit. t dixi.S.e.ti.ſuꝑ rubꝛica.vñ nec ipſares data in dotẽ
nec fruct ꝓppꝛie ſũt dos lʒ ſint dotis.Ad ↄtrariũ dic vt di
cam.j.eo.l.rei iudicate.S.j. ¶ Op.hic ſit compẽſatio de
ſpecie ad qᷓtitatẽ vt de ſpecie ad ſpeciẽ. Cõtra de.l.ſi cõue
nerit de pig.aci.Gl.ſol.ꝙ hic res amote ⁊ donate deſie/
rũt extare:⁊ ſic mulier ad qtitatẽ tenebat᷑. Itẽ fructꝰ de/
ſierũt extare ⁊ ſic vir tenebat ad qtitatẽ.vide glo.⁊ no.qꝛ
notabilis ẽ. inuit ergo iſta gl.ꝙ; quãtitatis debite in pecu
nia ad q;titatẽ fructuũ nõ ſiat cõpẽſatio. Cõtrariuʒ nõ.C.
de cõpẽſa.l.neq;. Ja.de are.dicit:tene vltimã opi.poſitaʒ
in glo.in.l.otraria.⁊ ſic iſta remanebit firma.q enim cõ/
pẽſat ſoluit:vt.l.ſi debitoꝛ. C.q po.iĩ pig.ha.ſʒ aliud ꝓ alio
ĩuito creditoꝛe ſolui nõ põt:vt.l.ij.S.j.S.ſi cer.peta.ergo
nec cõpẽſari jm Ja. de are.idẽ Inno.ex᷑ de iureiurã.c.ad
nr̃am. ¶ Op. ad iſtud.j. de auro ⁊ ar.le.l.j.⁊.l.titie ami/
te.S.ſ. Rñdeo vnũ genus põt ſolui ꝓ alio ſi ſũt eiuſdẽ ma
terie:vt ſi debeo tibi libꝛã auri poſſũ tibi ſoluere in pecu/
nia aurea ⁊ ecõtra.Sʒ ſi ſũt diuerſe materie.vt ſi ab vno
debel pecunia ab altero frumẽtũ nõ ſiet cõpẽſatio vt h.p/

dicta vera niſi ex ↄſuetudine ſit aliud inductũ.videm eniʒ

ꝙ ꝓ floꝛeno ſoluii pecunia numerata argẽtea vel ecõtra
qð ex ↄſuetudine ꝓcedit:vt.C. dedona.l.ſiqs argentum.
circa pᷣn. ⁊ ibi nõ.S.de õᷣhen.emp.l.imꝑatoꝛes. dixi in.l.
paulus.j.de ſolu. C Op.ad idẽ fructus ꝑcepti ex pigno
re extenuàt debitũ:vt.l.j.⁊.ij. C.de pig.acʒ.⁊ ſic fructꝰ cuʒ
pecunia cõpenſant.So.illud verũ ſi fructus ſũt cõſumpti
ſy ſi extãt tũc ſũt pignoꝛi ꝓ debito:nec tollũ debitũ:vt.C.
in ꝗ.ca.pig.ta.cõtra.l.iij.ita intelligit Ci.in.l.j.⁊.ij. C.de
pig.ach. C Ex pᷣdictis vo nota diligẽter ꝙ quãdo ꝑcipio
fructus ex re tua licite:vt marit creditoꝛ tutoꝛ ⁊ ꝓcura/
toꝛ ⁊ ſiles ꝑſone pſũptis fructibꝰ nõ tenent ad fructus ſʒ

ad eſtimationẽ ſic:vt h cũ ſua gl.qdð ẽ vtile:qꝛ decetero non

põt creſcere vel decreſcere eſtimatio qð nota.
Qð in anno dicit intelligitur

QMuo d in anno de vna cultura ſiue ſit maioꝛis

—

tpis ſiue mioꝛis.h.d.⁊ ẽ notabilis.S. ¶ Op.ꝙ ſolus ani
mus dʒ inſpici:vt dicta.l.ꝓxi.S.fi.als ẽ ſub hac.l. Reſpõ
deo hic bis tota terra colit ibi ſemel tm̃ in anno. C Que
rit glo.ꝗd ſi fructus vnius ſemeſtris tꝑis ſũt maioꝛes q;ᷓ al
terius:q; pᷣmo ſuit frumẽtũ poſtea miliũ: Glo.dicit idẽ qꝛ
ſi vnus annus ẽ ſertilioꝛ altero hoc nõ inſpicit: vt nõ..e.
l. in ſcdᷣa glo.magna in ſi. hoc intellige verũ q vnꝰ annꝰ
ẽ fertilioꝛ alio anno ex caſu.ſʒ ſi ex neceſſitate:vtputa qꝛ iõ
ſeminatũ ẽ miliũ ꝙ ſequẽti anno poſſit facere frumẽtuʒ qð
als nõ faceret:tũc puto ꝙ dicet totius tꝑis vna cultura:⁊
fructus totius tꝑis cõſũdunt᷑ ⁊ ꝓ rata diuidunt ſicut dici
mus in meſſe t vindemia:vt..e.l.s.itẽ ſi meſſes.⁊ ſicut dici
mus in lana ⁊ ſetu q̃ ꝑcipiunt᷑ ex aĩalibus vt dicã in ꝓx.S.
Et iõ in poſſeſſionibus iſtarũ partiũ in ꝗbꝰ vno anno ſe/⸗
minat᷑ frumẽtũ iu alio anno nihil:vel ſeges minoꝛis valo/
ris puto totũ biẽniũ cõputari ꝓ vna cultura:⁊ inſpici pꝛo
quãta parte biẽnij durauit mrimoniũ.qdð nota ⁊c᷑.

— In aialiũ fructu ⁊ pdioꝝ vꝛbano
¶ Mon ſolum. rũ fit diuiſio ſicut in fructibꝰruſti

coꝝ h. d. Op. res mobiles nõ reſtituuni ſtatim mulie/
ri:vt. C. de rei vxo,ac.S.exactio.vñ vir dʒ ſibi luerari iſtos
fruet:vt.l.ſi cõſtate.S.quotiẽs.j.e.difficile cõtrariũ eſt di⸗

Solu. matri.

cam in pꝛeall.S.quotiens.

—* Arboꝛes cedue cõputant in fructi
(Si fa u.· bus:ſec' ĩ arboꝛibfructiferis ⁊ the

ſauris.h.d.¶ ¶ Op.dẽ h̊ q̃ſ in alieno ĩuẽti. Contra.C. de
iur. do.l.in rebꝰ. Huitimoꝛe diẽ gl.ꝙ h̊ h dictio q̃ſi ipꝛo
pꝛletatẽ denotat.Di.dicẽ ꝙ denotat ſilitudinẽ:qꝛ nullũ ſile
idẽ: vt.l.qð nerua.S.depo. Cõtra h̊ oppo.de.S.theſau
ros.iſti.de re.diui. So.fateoꝛ ꝙ ſit viri vt ibi:ſʒ irreuoca/
bilr vt h:qꝛ dʒ reſtituẽ. Quero qd ſi vir icidit arboꝛes
fructiferas q̃ actiõe tenei:diẽ gl.ꝙ actione de dote:⁊ ĩhoc
bñ.vel actiõe.l.acq.⁊ hoc nõ plʒ qꝛ marit ẽ dñs fũdi do/
talis:g nõ tenet.l.acq.ſʒ ſibi dat᷑:vt.l.itẽ mella.S.legis.ad
lacꝗ. Nõ ob.S.ad.l.acq.l.ſi fuꝰ ſuũ.S.ſi maritꝰ.ĩ gl.alla.
qꝛ ibi vxoꝛ dedit dãnũ ĩ rebꝰ mariti ⁊ ſic in rebꝰ alienis.G̊
marit in reb dotalib ⁊ ſic in rebꝰ ppꝛijs. ¶ Querit Di.
aliqs accepit fũdũ in emphiteoſim an poſſit arboꝛes fru⸗
ctiſeras ĩcidẽ: v ꝙ ſic qꝛ bʒ vtile dñiũ vt.l.j.S.ſi ag.vec.pe.
ſi in re ꝓpꝛia glibet ẽ moderatoꝛ ⁊ arbit:vt.l.ĩ re mãdata
C.mã.⁊.l.ſi mãdam.s.mãda..l.ſiqs pᷣoꝛ de peti.he.Inõ
riũ dicit Di.ꝙ ſit idẽ qð hᷣ̊ d in marito:vt in.l.in fraudeʒ.
F. cõductoꝛ.j.de iure ſil.⁊.j.de cẽſi.l.oꝛma.S.ſi vites de vſu
⁊ ha.l.ſi ita.S.ſi.idẽ in vaſallo ſeu feudatario eadeʒ rõne
Lapis ꝗ nõ renaſcit᷑ nõ ẽ

(Si nir in fundo. in fructu:ſec ſi renaſcit.idẽ

ĩ aurifodinis ⁊ argẽtifodinis ⁊ cretiſodinis.h.d. Op.
ſi marit fecit ſũdũ pᷣcioſioꝛẽ debẽt ſibi ĩpẽſe reſtitui:vt.l.ſi.
ñ.de fũ.do.⁊ de iu.do.l.ſi ex lapidicinijs.ſʒ in v.⁊ ĩpẽſa.
dẽ Zeiũ. HNui timoꝛe dicit gl.ꝙ h̊ mutat caſũ iuriſcõſultus
qñ marit fecit füdũ deterioꝛẽ. ¶ Op.h̊ di ꝙ ſi marmoꝛ ẽ
T fructu ipẽſa dʒ reſtitui. Cõtra.j.e.l.S.ipẽdia. So.ĩpẽſe q̃
fierẽt ad ꝑpetuã rei vtilitatẽ vt in inqrẽdis lapidicinijs de
bẽt reſtitui vt h.ſʒ poſtq; lapidicinie ſũt ĩuẽte:expeſe q̃ᷓ fiũt
in fodiẽdis lapidibꝰ dicunt ſericauſa q̃rẽdoꝝ fructuum ⁊
nõ veniũt in reſtõne vt in ↄꝛio. Querit gl.qꝗd ſi mulier
nõ ꝑmittit virũ accipe marmoꝛ qð ceſũ ẽ: Dicit gl.ꝙ muli
er tenet ad exhibẽdũ vel ſi ĩpẽſa ẽ facta ⁊ marmoꝛ nõẽ exẽ
ptũ tenei de dolo vt.l.ſi cĩ mihi.S.de dolo.hoc ſcðʒ repꝛo
bai ꝑ Ja.de are.qꝛ cũ marit ſit dñs rei dotalis ⁊ habeat
actionẽ ad exhibẽdũ ⁊ iniuriarũ ceſſat actio de dolo:vt.l.
ꝗ pẽdentẽ de aci.emp.⁊ hoc verũ ↄſtãte mr̃imonio:ſʒ eti
am ſoluto hẽret marit' actionẽ madati vel ne. ge.vt.l.j.F.
ſz nec ob ĩpẽſã. C. de rei vxo.aci.ergo ceſſat actio de dolo.
¶ Altimo ꝑ iſtũ.S.rñdi ad qõnẽ. ¶ Oaritꝰꝗ ſuerat nota
ri legauit vſufructũ oĩuʒ bonoꝝ ſuoꝝ mulieri:q̃ro nunqd

iſtud qð ꝑcipii ex exẽplatione ptocolloꝝ ꝑtineat ad mu/

lierẽ: Dixi ꝙ nõ.illud enĩ qð ſel tm ꝑcipi ⁊ nõ renaſcitur
nõ dẽ eẽ in fructu vt h:q redditꝰ ꝓtocolli ẽhuiuſmodi:er/
go ⁊c.qꝛ poſtq; ſemel ẽ redditus nunqᷓ; amplius reſtituet:
cum nõ ſit veriſimile ꝙ reaccipiẽs perdat.facit.l.ſiex lapi
dicinijs.s.de iure do.

Si fuͦdus reſtituit pẽdẽtib ſructibꝰ
nter m. mulier viro cauet:ſʒ eis ꝑcep ⁊ mr̃i

—

monio ſoluto poſt annũ maritꝰ nihil reſtituit:ſi ifra annũ
fuerit diſſolutũ reſtituit p rata:qd etiã ad ſocerũ ⁊ ei here
des extendi:.h.d. ¶ Et iſte.S.ponit pꝛacticã eoꝝ q̃ dicta
ſũt ſupꝛa.¶ Op.qꝙ ſm tꝑa iſta dos debeat remanere pe
nes virũ ⁊ reſtitutio dʒ fieri annua bina trina die:vt in.S.
exactio.C. de rei vxo.acꝭ.ergo nõ ẽ neceſſe ꝙ mulier caue
at marito. Sol.gl.ꝙ h̊ logtur de qnquẽnali fructu. vel ꝙ
hic ſiat mẽtio noui iuris ſᷣm ꝙ reſtitutio ſit ſtatim:vt pᷣalle
gato. S. ⁊ ſic tʒ iſta gl.ꝙ olim imobilia nõ reſtituebani ſta
tim:ſʒ reſtituebant᷑ annua bina trina die.qð Bi.⁊ oẽs re/
pꝛehẽdũt. Pꝛimo ꝑ pᷣallegatum.S.exactio.vbi qdð cõe fue
rat᷑ tẽ.⁊ ꝑ tex.in.l.cũ in fũdo.S.ſi fidus..de iure do.qdð tʒ
gl. .. de do. pᷣle. l.ijF. fi. ⁊ ex hoc apparet ꝙ nõ ob.ↄꝛiũ:qꝛ
mobilia etiã oli reſtituebant᷑ ſtatim. Sʒ qro q̃ ẽ rõ ꝙ ĩ
mobilia ſtatim reſtituuni:mobilia vo poſt tpᷣs debẽt reſti

“

(Smpendia.

tui hodie:Hicit Ja.ᷣe are.ꝙ qlibet põt ſtatim reſtituere
mobilia: iõ ſi vir eẽt diues ⁊ hat pecuniã pꝛe manib coge
reĩ ſtatim reſtituẽ. idẽ tʒ Ci.in pallS. exactio.⁊ Rof.in li
bellis ſuis ſuꝑ titulo de acſ.ex ſtipu.ꝓ dote. Mihi vĩ ꝙ

hoc ſit ↄ pᷣalł.S.exactio.vbi dicit ꝙ res ſe mouẽtes ⁊ iura

debẽt reſtitui poſt annũ:⁊ tñ ↄſtat ꝙ erat facilis reſtitutio
nõ ẽ ergo alia rõ niſi ſic pᷣncipi placuit.ꝙ autẽ dixi iura
reſtituẽda poſt annũ ĩtelligit y determinationẽ.l.licet. S.
fi. S.de iure do. Quero circa pᷣncipiũ:an hec cautio q̃pᷣ

ſtat a muliẽ debeat eẽ cũ ſideiuſſoꝛe vel ſine: Olo.vꝛ dicere

ꝙ ſine: lʒ ſit ar. ð.j.e.l.ſi ↄſtãte.S.quotiẽs.idẽ tʒ glo.C.de
rei vx.acſ.S.cũ aũt.⁊ Qi.ibi ad ſilitudinẽ ſocioꝝ:vt.l.rerũ
v.ceterũ.S.ꝓ ſocio.vir enim ⁊ vxoꝛ ſũt ſocij diuine ⁊ huma
ne dom. Pe. vꝛ dicere Zꝛiũ:qꝛ vbũ cautio qñ ꝓfert a lege
ſiue ciuili ſiue pᷣtoꝛia dʒ intelligi cũ ſideiuſſoꝛe:vt.j.de pᷣto.
ſtip.l.pᷣtoꝛie.S.de iudi.l.ĩ oĩbꝰ.⁊ in dicta.l.ſi creditoꝛes de
pᷣuil. cre.vt refert Ci.C. de vb.ſig.l.ſãcimꝰ.⁊.C.de ꝓcura.
l.j. Sʒ poſſum dicẽ hic ꝙ illud facit rõne ſocietatis pꝛedi
cte. Quero ecõtra vtrũ caueat mulieri: Gl. dicit ꝙ ſic.
. eo.l.ſi filio. S.ſ. Quero ꝗd ſi ſoluto mr̃imonio fructꝰ
ſut recolligẽdi de ꝓximo: Glo.dicit ꝙ tũc nõ deberẽt re/
ſtitui nec caueri:q;ꝛ cũ de ꝓximo ſũt recolligẽdi habentur
tanqꝙ; recollecti:iõ vir tʒ donec ꝑcipit:ar.l.ſi is a quoj.vt

in poſ.le. Quero qꝗd ſi mulier vult interim relinq̃re fun

dũ viro ⁊ nõ cauere:an poſſit:Gl.rñdet ꝙ ſic ꝑ.l.hac edi
ctali.S.mobiliũ.C. de ſcis nup. Di.cõtra ꝑ dictũ.S.mobi
liũ.⁊ ꝑ.l.ſi ↄſtãte.S.quotiẽs.j.e.puto glo.melius dicẽ.naʒ
in ptãte eiꝰ eſt cauere vel reſtituere ei apud quẽ res dʒ eſſe
vñ in rebus q debet eẽ apud virũ annua bina trina die cũ

cautione ẽ in ptate viri an retineat reſtituat vel caueat:vt
palle.l.hac edictali.⁊ in his q debẽt eẽ apud vxoꝛẽ incõti

nẽti cum cautione dʒ eẽ in ptãte vxoꝛis an dimittat vel re
cipiat ⁊ caueat eadẽ rõne:⁊ ita intelligit iſta glo. ¶ Que
ro de quo cauebit vxoꝛ:dic vt in glo.⁊ bñ. ¶ Altimo no
ta ꝙ q dicunt᷑ in viro hñt locũ in ſocero ⁊ hẽdibꝰ eb.qð vr
ↄtra tex.in.l.ſi vo.S.de viro.j.e.⁊ ibi dicam.
Impẽdia facta gra q̃rẽdoꝝ fructu
e um de fructibus deducuni: cetera
neceſſaria ⁊ vtilia repetunt.h.d. ¶ Op.ꝙ impẽſa facta ĩ
ſeruo curãdo repetat tanq; neceſſaria.j.ti.j.l.ij.Solu.ſᷣm
Ja.de are.ibi qũñ impẽſa eſt magna:hic qñ parua que nõ
repetit᷑:qð nota.ſi eniʒ accõmodo tibi equũ ⁊ tu expẽdis ĩ
eo curãdo:ſigdem impẽſa ſuit modica nõ repetii ſicut nec

cibaria:vt.l.in rebus.S.pñt.s.cõmo.ſecus ſi eẽt magna:vt

in pᷣal.l.ijq de ĩpẽ. ¶ Op.de.l.pᷣtoꝛ.S.his vybis de bo.au.

iudi.poſſ.Glo.ſol.illud iõ:qꝛ creditoꝛ fructꝰ nõ lucratur.

Op.ꝙ cõſtructio noue ville nõ ſit impẽſa neceſſaria:
vt. l.impẽla.j.de ver.ſig. Glo.exponit neceſſaria ideſt vti/
lis.vł dic ꝙ põt ſtare/ppᷣe eo qꝛ fudus ſine illa domo ꝑibat
vel laboꝛare nõ poterat. Quero ꝗd ſi ꝓ vno anno ꝓ

cultura plus expẽdit q; ꝑcepit an poſſit deducere de fru⸗

ctibus ſequẽtis anni:Glo.arguit ꝓ ⁊ cõtra.Et pᷣmo alle
gat ꝙ ſic: vt.S.e.l.fructus.vbi impẽſe pᷣmi anni deducũtur
de fructibꝰ vltimi anni. ¶ Ad idẽ exp̃ſſe..de peti.here.

l. ꝙ ſi ſüũpt.allego ꝓ h.l.ſi vno.s.loca.vbi vbertas vnius

anni cõpẽſat᷑ cũ ſterilitate alterius vt.l.ſi merces.S.vis ma
ioꝛ.S.loca. In ↄꝛiũ allegat gl.j.ti.j.l.n.quã Di.ſic ĩducit.ĩ
pẽſa facta gr̃a q̃rẽdoꝝ fructuũ nõ dʒ deduci de dote:vt·j.
ti.j.l.f.⁊ hoc.S.ſʒ fruct vltimi anni ſũt dotis:vt.l.ſi mari
to in ſi.j.e.ergo de ipſis nõ deducit.Iſtã partẽ teneatis.pᷣ
ꝑ hũc tex.q; dʒ deduci de fructib' eiuſdẽ anni.j.l.ꝓx.S.ſi.
Nec ob.l.fructꝰ ĩ fi.S.e.qꝛ fructP vltimi anni bñ cõputant
loco fructuũ pᷣmi anni:q; oẽs ad virũ nõ ptinebãt vt ibi:ſʒ
fruct vltimi anni nõ debẽt cõputari loco fructuũ pᷣcedẽti/
um annoꝝ ĩ ꝗb ĩtegrũ mr̃imoniũ durauit:cũ illoꝝ annoꝝ
cõmodũ vel icõmodũ dʒ eſſe viri. Necob.l.ꝙ ſi ſũpt.s.de

peti.hẽ.qꝛ ibiĩ boneñdei poſſeſſoꝛe ꝗ nõ dʒ hẽe dãnũ cum

Solu. matri.

nec ab eo extoꝛquet lucꝝ. h ĩ mafito ad quẽ iterĩ ꝑtinet cõ
modũ vel ĩicõmodũ. Itẽ nõ ob.l.ſi vno.s.loca.ea rõne.qm̃
a colono exigereĩ maioꝛ merces ſi vbertas nimiũ excedẽt:
eodẽ mõ ſit ſibi remiſſio ꝓpt ſterilitatẽ:vñ cõmodũ ⁊ incõ
modũ ſimplłr nõ ẽ ſuũ: vt.d.S.vis maioꝛ. ð. alle.vñ ſi vir ĩ il⸗
lo anno poſt ſterilitatẽ pcepiſſet fruct multũ vberes totũ
ſibi lucraret:vñ ſi ſterilitas eẽt dãnũ paterei. ¶ Quero qᷓ
actiõe repetẽt iſte expẽſe neceſſ. ris 7 leeszdi vt ĩ gl. ⁊ bñ
= Cõmodũ lapidiciniarũ exñtiũ
Afüdus. ĩ re dotali vinet ad maritũ niſi
aliud actũ ſit. b.ð. Op. ð.l. ꝓx. S.ſi vir in fũdo
o. qñ lapidicinie inqrunt ab initio hbʒ locuʒ iſta.l.qũ vo

poſtea ſũt ĩuẽte hʒ locũ diſtinctio ibi poſita.ſ.an lapis re/

naſcit᷑ vel nõ:vt ibi.

Qnod in ſemẽtẽ. Impẽla facta in certis fru

ctibꝰ deducii ex alijs fructibꝰ eiuſdẽ anni ⁊ eiuſdẽ fũdi.h.
d. qd ĩtelligit gl.? Di.q ex eodẽ terreno fruct'vterq; ꝑci
pu als ſec. qdð enĩ facit diuerſitas annoꝝ multomagis face
ret diuerſitas reꝝ. ¶ Altimo iſte.S. ꝓbat ꝙ ĩpẽſa ſcã vno
anno nõ deduciũ de Fuecihrarerannie dixi. ð.l. r ⸗
oꝛa mulieris in nõ recipiẽdo
J moꝛa; fũdũ dotalẽ faẽ maritũ teneriide
dolo dũtaxat ⁊ de fructibꝰ qͥs ꝑcepit.h.ð.C Pꝛi
mo ponit dictũ de re.2* rõnẽ. ʒꝰ ponit aliud dictũ de fru/
ctib.2 ibi ne facto.ʒ ibi fructibꝰ tñ ⁊cẽ. ¶ Opp.qꝙ moꝛa
mlieris ĩ nullo releuet maritũ.nã als marit nõ tenet niſi
de dolo tm̃:vt.j.e.l.ſilio.S.marito.⁊.l.ſi ↄſtãte.S.ſi marit᷑.
Hu timoꝛe Aʒo ſubaudiebat h̊ maxime vt tãgit᷑ h in gl.
ii.ſ nõ plʒ:qꝛ fm hoc hec.l.fruſtra eẽt poſita.Ad ↄꝛiũ rñ
det ꝙ ĩmo releuat:qꝛ qñ mlier nõ ẽ ĩ moꝛa marit tenei de
dolo ⁊ lata culpa ⁊ leui:vt.j.e.l.etiã. S.j.C. de iur.do.l.ĩ re
b h̊ alla.⁊.v.de pac.do.l.põp.⁊ ita dʒ ſuppleri ĩ.ll.alla.i
ʒꝛiũ. Ex hoc ſeqtur ꝙ marit ꝓpt᷑ moꝛã mlieris excuſai a
culpa leui.x h iducii ꝑ hãc.l. Scðo op.ad ſcdaʒ parti
culã. dẽ hͥ ne facto mulieris.Cõtra mulier nõ facit ſʒ cel⸗
ſat reciꝑe.Sol. gl.iiij.diẽ q nõ factũ vocat factũ:vt.l.q nõ
fac..de re.iu. Ad idẽ op.ex gl.ꝙ marit vel ali ꝗcũq;
debitoꝛ nõ teneat de negligẽtia adhibita ĩ nõ recipiẽdo ſru
ct'etiã añ moꝛã creditoꝛis:vt.l.vẽditoꝛ.S.de hẽ.vel ac.vẽ.

So.ibiloꝗtur ĩ re nobis debita q̃ nunqᷓ nr̃a fuit h ĩ re de

bita nobis qᷓ fuit nr̃a. Circa qð dic vt dixi plenii.l.ſi Fuꝰ.
Sajde v. ob. Op.ad vltimã partẽ t vi ꝙ marit lucre᷑
fruci ꝑceptos negligẽtia mulieris nõ petẽtis:vt.j.ad tre.
l. mlier. S. ſi bẽs. So.dicit Ja.de are.hᷣ erat resꝓpꝛia mu
lieris debẽtis recipe:qꝛ res dotalis ẽ mulieris ſoluto mr̃i/
monio:yvt.l.ĩ reb. C. de iure do.ibi erat res alij debita. In
nuit ergo iſta ſo. ꝙ ſm iſta iura ſo.ma.dñiũ rei dotalis trã
ſit in mulierẽ: q; nõ ẽ verũ:vt.j.de acq.re.do.l.qdaʒ.S.de
fũ. do.l.j.in fi. C. de iure do.l.ſi dot.nõ.j.e.l.ſi filio in gl. ſu
per vbo nr̃as.q̃re ſolue vt pcedẽs ↄꝛiũ qð ibi loꝗtur ĩre de
bita qᷓ nunqᷓ fuit nr̃a h ĩ re nobis debita ꝗᷓ iaʒ fuit nr̃a vel
alterius /p nobis dedit: ar. l.videam.S. ach.. de vſuris.
Quũo quõ ſuit h mlier ĩ moꝛa:Diẽ gl.j.q; res oblata fu

it:vt. C. de vſur.l.ſi ꝑ te.nõ dico ↄſignata qꝛ foꝛte res erat

tal q̃ nõ pofat ↄſignari vt equ.ita dic gl.quã vide.Certe
gl. nõ debuit dicẽ ſoꝛte:qꝛ tex. clare loqĩ ĩ agro ꝗ nõ põt cõ
ſignari:q; ẽ res ĩmobilis: vt.C.qũ ⁊ a q.q̃r.pars de.l.ij.
oblatio.n.cadit ſolũ in reb mobilibꝰ:vt.C.de do.añ nup.
auẽ. dos data.iſtã tñ gl.puto nõndã q̃tʒ ꝙ ĩ iſtis aĩalibꝰ

nõ cadit ↄſignatio ſ ſuffiẽ ſola oblatio.cui ↄcoꝛ.gl.i.l.ac/⸗

ceptã. C. de vſur...j.gl. C Qũo ꝗd ĩ pecunia numerata:
Gl. lʒ obſcure diẽ idẽ qͥ ad qd.ſ.ꝙ ſuffiẽ ſola oblatio.nec
reqrit ↄſignatio ſʒ qͥ ad ꝗd ſec. nã ĩ ſpẽb oblatio faẽ queʒ
nõ teneri de dolo vt h.ĩ qᷓtitatib vo teneĩ de dolo ⁊ culpa

etiã poſt oblationẽ:vt.l.q.x.iĩ pn.de ſo.ita diẽ gl.quã vide

⁊ hẽ verũ.rõ:q; ĩ ſpẽbus in ↄctibus de ꝗbus loꝗmur ante
moꝛam creditoꝛis debitoꝛ tenei de dolo lata culpa Eneng

ẽð

Solu.matrimo.

oblatio ergo liberat debitoꝛẽ a leui ⁊ remanet obligatus
de dolo ⁊ lata culpa tm vt h:ſʒ ĩ quãtitatibꝰdebitoꝛ tenei
de dolo lata ⁊ leui ⁊ de caſu foꝛtuito:vt icẽdiũ ⁊c.vt.l.incẽ
diũ.C. ſi cer.pe.l.ĩ rõne S.diligent.j.ad.l.ſal. oblatio gꝰ
debitoꝛis liberat eũ a caſu ſoꝛtuito ⁊ remanet obligatus
de dolo ⁊ lata cłpa ⁊ leui.ita itellige gl.h̊ ⁊ bñ. Quero
re oblata ⁊ poſtea pempta an liberet᷑ debitoꝛ ipᷣo iure an
ope exceptiõis:? Gl.remittit ad nõta ĩ pᷣallegata glo.l.ꝗ
x.ĩ.de ſo.dic vt ibi. Quero vtrũ id qð h̊ dꝛ de oblatio
ne ſit veꝝ ĩ debito exalia cauſa q; ex cauſa dot: Gl. vꝛ di
cẽ ꝙ hyſit verũ in debito ĩ diẽ poſt elapſuʒ diẽ tacite vel ex
pꝛeſſe.⁊ ſic poſt moꝛã debitoꝛis als ſecꝰ. AVt hintelligas
ſcias ꝙ qͥ ad q̃dã ꝗs tenet᷑ ex nã ↄctus etiã nulla pᷣcedẽte
moꝛa:⁊ tũc vt ab his ꝗs liberet᷑ añ oẽm moꝛã poſſet ꝗs of
ferre ↄgruo loco ⁊ tꝑe.⁊ ita loꝗt iſta l.nõ enĩ ponit ꝙ vi/
ri moꝛa pᷣceſſit:ſj qͥ ad q̃dã qꝗs nõ tenet᷑ niſi pᷣcedẽte moꝛa:
⁊ tũc fateoꝛ qdð gl.dic ꝙ nõ ẽ neceſſaria oblatio niſi moꝛa
pᷣcedat. ¶ Sʒ tũc q̃ro ſi moꝛa pceſſit vt h ĩtelligit glo.de
bitoꝛ tenebat᷑ de caſu foꝛtuito g̊ oblatio nõ fac eũ teneri
de dolo dütaxat ſʒ remanet obligat᷑ de leui clpa:vt ſupꝛa
dixi de debitoꝛe quãtitas:vt.l.q.x.de ſo. Rñ.ꝙĩmo tenei
de dolo dũtaxat fʒ ĩtellectũ gl.vt h:⁊ ẽ caſus ĩ.l.ſemel.j.e.
MNõ ob.Sꝛiũ: qꝛ illð ẽ qũ quis tenei de caſu foꝛtuito ex nã
ct ſeu rei debite.ſecus ſi de caſu teneret᷑ ꝓpter moꝛa:qꝛ
illo caſu oblatio opat᷑ duplicẽ effectũ. Pꝛimo qꝛ purgat
moꝛã debitoꝛis ⁊ ꝑ ↄnñs nõ tenet᷑ de caſu:vt.l.parui.S.de
ↄdi.fur.ſcðʒ effectũ oꝑat᷑:qꝛ creditoꝛẽ ĩ moꝛa recipiẽdi cõ
ſtituit exquo liberat᷑ de leui: vt h ⁊ pallegata.l.ſemel.j.e.
Auero nũqd maritus teneat᷑ de lata culpa poſt obla
tiõeʒ? Gl.diẽ ꝙ ſic:qꝛ dolo eqparat᷑.Fallit in caſib quos
gl. ponit h ⁊ clari.l.in actiõib.õ.de in lit.iurã.dic vt ibi
dixi pleni.l.qð nerua.S.depoſiti. ¶ Quero ꝗd ſi mari
fuit ĩ cłpa leuiſſima ĩ faciẽdo? Gl.dic ꝙ tenet᷑.ar.l. in lege
aquil.⁊.l.j.ad.l.aquil. Pe.dic hoc veꝝ ſi marit ſuit ĩ mo
ra:als nõ tenet de leuiſſima. Tu dicas ĩdubitant᷑ gl. dicẽ
ven Fʒ iura hodierna Fʒ q̃ dñiuʒ rei dotal eſt mulieris ſo.
ma. xc.vt.l.i.reb.C. de iure do.⁊ iõ marit tenet᷑ de cłpa
leuiſſima ac.l.aqł.vt pᷣall.l.ĩ lege aql. ſic itellige glo.nõ
dico ꝙ leuiſſima cłpa veniat ĩ actione de dote vt dictũ eſt.
clłpa vo leuiſſima ĩ nõ faciẽdo nõ venit ĩ actione de dote:

Iſaciẽdo pᷣpõderat culpe ĩ nõ faciẽdo:ſʒ ſi loqr emur Fʒ tẽ
poꝛa huiꝰ.l.ſʒ q̃ dñiuʒ rei dotałnõ trãſfert in mulierẽ ipᷣo
iure vt dem̃ ẽ:tũc gl.nõ ꝓcedẽt:qꝛ nec actiõe de dote age
ret maritũ.nõ actiõe.l.agꝗł.qꝛ nõ ẽ dña:vt.l.itẽ mella..
j.ad.l.aql. ¶ Quero de vna qõne quã ponit h̊ Si.ꝗdã
ꝓmiſit cuſtodire caſtrũ vſq; ad ãnũ:ſin to ãno dño obtu-
lit ⁊ dñs eũ nõ accepit poſtea inimici caſtrũ iuaſerũt ⁊ de
ſtruxerũt eũ ſine dolo cuſtodis an cuſtos teneat:Et vꝛ ꝙ
nõ vt h:ſj nihilomin põt ſalariũ petẽ. In ↄꝛiũ ſac.l.itẽ q̃ri
tur..q ipleto.s.loca.qꝛ remanẽdo ĩ caſtro vꝛ remanẽ in

—,— —α — =ð .
nec ĩ actiõe.l.aql.vt.S.de vſuf.l.ſicni S.deniq;. ⁊ ſic clpa 14

eadẽ cuſtodia ⁊ eiuſdẽ q̃litat quã pᷣ pᷣſtiterat: vt.d. .quiĩ

pleto. Sʒ pᷣ tenebat᷑ de culpa q̃ pᷣſumit adeſſe:vt.l.carce/

ri.xc.l.fi.de cuſto.reo.⁊ nõ.in.l.ſiqs ex argẽtarijs..pe.s.

de edẽ.ergo ⁊ nũc.ſed illud hʒ locũ vbi nõ obtuliſſet dño.
ita dicit Di.ſʒ certe ꝙ cuſtos remanẽdo ĩ caſtro v eodeʒ

mõ locare oꝑas ſuas nõ teneo indiſtincte.plene dixiĩ di

cta.l.itẽ q̃rit.S.qui impleto..locati.dic vt ibi dixi.
Idẽ iuris ẽ ſi filia decedatĩ
Si ab ho ſtibus. ptate ſiue vere ſiue ſicte.h.d.
COp.qꝛ vi decedẽ poſt tꝑa captiuita etiã ſi ſit in ptã/

te: vt.l. lex coꝛnelia.j.de vul.⁊ pu.ſub. So.illud ſicte ſʒ nõ
ve vt hic. C Op.in auẽ.de nup.ꝭ.ſi captiui.So. oli ſol/

uebat᷑ mrimoniũ ꝓ captiuitatẽ hodie nõ. Op.ad h̊ vt

pii dos reſtituat oʒ ꝙ dos ſit pfecticia ⁊ ſilia ſit ĩ ptãte: vt
l.ij. . ꝙ ſi ĩ pꝛis.ð.eo.ſʒ hic nõ erat ĩ ptãte ergo ⁊c. So.ꝗ
dã dicũt ꝙ pꝛ fuit pactus ſibi reddi qð ẽ diuinare.Alij di

cunt ꝙ pꝛ repetit iure ſucceſe.ſic ĩnuit iſta gl. ſm iſta tpa
filiafa.habeat heredes in dote.qð an ſit verũ dicã.j.e.l.
poſt dotẽ.Tertia ſo.ẽ ⁊ iſta ẽ vera ꝙ hic per ſictionem.l.
coꝛ.ſilia pᷣſumitur decedere in poteſtate patris.
z Qui occidit vxoꝛẽ nõ dʒ aliqd ex

Si nir uxoꝛẽ. dote lucrari.h.d.iſte v.idẽq; ecõ/

trario legit duob modis.pᷣſʒ gl.⁊ bñ in muliere q ſtipula
ta ẽ lucrari donationẽ ꝓpt᷑ nuptias. ꝛ ꝰlegit᷑ ſm qᷣſdã ꝙ ſi
mulier occidit virũ nõ poſſit repetẽ dotẽ q̃ſi culpa ei ſit
diſſolutũ matrimoniũ:vt.l.ↄſenſu.C.de repu.qð lʒ ſit veꝝ
in ſe tñ qꝗᷣ ad iſtã.l.iſta lec.nõ placet DNi.q;ꝛ ibi loqꝗt᷑ qñ vir
pᷣuat lucro:hic mulieri infert dãnũ:⁊ ſic nõ ẽ bona ſilitu/
do. ¶ Op. ex glo.⁊ vĩ ꝙ dos debeat applicari ſiſco: vñ
opponit᷑ de.l.ei ꝗ moꝛtẽ.j.de his ꝗ.vt idig.⁊.j.de iure ſiſ.

l. cũ moꝛij. Ja. de are.ſol. ꝙ hic vir interſecit vxoꝛẽ ꝓpter

qð ꝑdit lucrũ:ibi alius int᷑fecit:ſʒ iõ ibi ꝑdit vir: qꝛ nõ vin
dicauit moꝛtẽ vxoꝛis vñ aliqͥ tꝑe lucrabeſt: ſ ab eo tan qᷓ;
ab idigno auſfert ⁊ applicat᷑ ſiſco:h̊ nullo tꝑe ẽ lucrat: iõ
vadit ad hẽdes mulieris.Cõtra hoc facit.l.cũ rõ.ĩ fi.].de
bo.dã.⁊.j.ſiqs alie.teſ.ꝓhi.l.j.S.ſi dñs.⁊.l.ij.S.ſi ffis.So.
poſſumꝰ dicẽ ꝙ ſit ſpãle ĩ iſtis lucris nuptialibꝰ: vt.l.j.C.
de ſecũ.nup.vel alit᷑ vt dixi in pᷣallegata.l.ei q moꝛtẽ.ĩ.de
his q.vt indig. ¶ Querit gl.ꝗd ſi maritꝰ nõ iter fecit eaʒ
ſ vxoꝛ erat ĩſirma ⁊ marit noluit ducẽ medicũ vel duxit
talẽ ꝗ nihil ſciebat: Certe diẽ glo.ꝙ ꝑinde ẽ ĩdign ac ſi eã
occidiſſet:qð nõ.ad fũdãdaã tñ intẽtionẽ tuã ad repellen
dũ virũ nõ ſuffiẽ pbare ꝙ medicũ nõ adhibuit ſ debes ꝓ
bare ꝙ medicũ potuit adhibere cũ ĩ iſto loco eẽnt medici
als ibi nõ ĩputareĩ᷑:vt.l.idẽq; poſt pᷣncipiũ.S.ꝓ ſocio.in ci
uitatib tñ ⁊ locis iſignibꝰ pᷣſũptio ẽ ipſo iure ꝙ hẽant co/
piã pitoꝝ:vt.ĩ.de execu.tu.l.ſi duas..eſt aũt. ⁊ ex de re/
ſcrip.c.ſtatutũ.li.vj.qð nõ ꝓ oĩbꝰ caſibꝰĩ ꝗbus vis alicui
qd iputari qð nõ fecit ꝑ aliũ vt hẽas neceſſe ꝓbare vere
vel pᷣſũptiue ꝙ als iueniebat᷑ ꝑ quẽ de ſacili facẽ poterat.
¶QAuero qd ſi maritint᷑ſecit vxoꝛẽ reꝑtã in adult erio
ꝓpt᷑ qð ipᷣa debebat ꝑdẽ dotẽ:an vir ꝑdat iſtð lucrüũ: Di
cit al.ꝙ ſic:qꝛ nõ licebat ſibi int᷑ñcẽ. Et ꝑ hoc dico ꝙ ſi li/
cuiſſet intñcẽ ex ↄſuetudie vel ſtatuto nõ ꝑderet dotẽ:vt
l.q fuũ de vᷣ ob.⁊de le.j.l.qd g.S.ſi hẽs. ¶ Vltimo nõ
p iſtã.b.cũ ꝑ totã italiã ſũt ſtatuta vt muliere pᷣdecedente
vir lucrat᷑ certã partẽ dotis:vt eã nõ lucret᷑ ſi mulierẽ occi
dat:vt hic. ⁊ facit ꝙ ſi facto ſubſtituti decedat inſtitutꝰ ꝙ
nõ vocatur nec venit ſubſtitutus ad hereditatem.
. 2 Mulieri repetẽti dotẽ nõ obij
JYalienꝗ.c exceptio ꝙ non ſit dña.h.d.
CMõ ꝙ ſi mulier agit ad repetitionẽ non põt

obijci exceptio.. de diuoꝛ.l.j. Op.de.l.ita vt ſi fur.S.

cõmo. Rñ.h̊ agit᷑ actiõe ꝑpſonali ex ctu mr̃imonij: vñ ex
ceptio dñij nõ ꝑimit ius agẽtis:in pꝛio agebat᷑ actiõe ĩ rẽ.
vñ exceptio dñii ius agẽtis ꝑimit ita tʒ gl.h̊ ⁊ ĩ palle.l. ita
vt ſi fur.?⁊ ꝓbat᷑ in.l.ſfi.C.de rei vẽ. Dic ergo ꝓ hui decla
ratiõe vtrũ ille q bʒ cauſã a me poſſit mihi reſerre qõneʒ
dñij: Sic diſtĩgue:aut ipᷣe ↄuenü actiõe in rẽ:aut actiõe ꝑ
ſonali.̊ caſu põt referre qõnem dñij:vt pᷣalle.l.ſfi.C de rei
ven.⁊ qð no.in.l.ita vt ſi fur. Fallit ĩ poſſeſſoꝛe violẽto:vt
l.ſiqs emptiõis.S.idẽ de his.v.ſiqs.C.de pᷣſcrip.xxx.ãno
rũ. Itẽ fallit in auẽ.itẽ poſſeſſoꝛ.C ꝗ po.in pig.ha.ſi vero
ↄuenũ actiõe ꝑſonali:tũc aut ↄuenit actione pſonali q̃ de
ſcendit ex ↄctu directo:aut ex ea q̃ deſcẽdit ex q dam q̃ſi õ
ctu celebꝛato ex id qð agit᷑ vt ↄdi.inde.vel ↄdi.ob cauſaʒ
vl ſimili. ¶ Pꝛimo caſu ſpᷣdiſtingue:qꝛ qũq; ad ſbaʒ illi
us vↄctus ex qᷣ agit᷑ reqrit᷑ ꝙ agẽs ſuerit dñs:vt i gctu mu

tui:⁊ tũc referri põt exceptio dñij.rõ:qꝛ talis exceptio ꝑi⸗/

mit ius agentis:vt dixi.S.in rei ven.⁊ nõ.ꝑ doc C. ſi cer.
pe.l.ij.per Guil.in.l.ſi a furioſo.ſi cer.pe.⁊ ibi ego dixi ꝙ;
lʒ talis exceptio poſſit obijci tñ ille q obijcit dʒ pbare tra
dentẽ nõ fuiſſe dũm cũ hoc pᷣiumai:vt no.ꝑ glo. in ſmnd

Solu. matrimo.

in.l.j.ð.de te.pmu. Nec ob.pᷣdicſ.C. de nõ nu.pe.l.j.⁊.C.
de pig.ac.l.nec creditoꝛes.q;ꝛ ad ꝓducẽdũ pig.ac.nõ reꝗ
rit ꝙ ille ꝗ dat rẽ pignoꝛi ſit dñs:lʒ reqrat᷑ qñq; ad ↄſtitu
endũ ius in re.Qñq; nõ reqrit ꝙ actoꝛ hẽs fuerit dñs:
ſz regrii ꝙ ↄuentus ſit dñs:vt ĩ depoſito locato cõmoda
to ⁊ ceteris ſilibꝰ.põt enĩ ꝗqs mihi vẽdere rẽ alienã nõ ꝓ
pꝛie meã:tũc aut ꝗs obijcit exceptionẽ dñij alieni? nõ au
dit᷑ vt.l.j.S.ſi pdo.s.depoſi.⁊ cõmo.il.ita vt ſi fur.cũ ſi.rõ
qꝛ ꝑ talẽ exceptionẽ nõ ꝑimit ius agẽtis.⁊ ita ẽ caſus hic.
Qñq; qꝗs obijcit actoꝛi ſuo exceptionẽ ꝓpꝛij dñij:x tẽ po
teſt:vt.lſi res. S.depoſiti.⁊.l.ei a qͥ.j.de vſuca.⁊.s.de ↄhẽ.
emp.l.ſue rei.rõ q;ꝛ tũc ꝑ hãc exceptionẽ ꝑimiũ ius agenij
ſ.ctꝰ.qdð intellige ſʒ diſtinctionẽ poſitã.jĩ.de acq.poſ.l.ſi
rẽ aliquã. Qñq; ad ſbaʒ ↄctus nõ eſt neceſſe ꝙ agens ſit
dñs nec ꝙ ille ꝗ recipit ſit nõ dñs: vt ĩ caſib in ꝗbꝰ valẽt
emptio ⁊ locatio ⁊ ceteri ↄctus ſuꝑ re ꝓpꝛia:vt ĩ pᷣalle.l.ſi
rẽ aliquã.⁊ tũcnullo mõ põt exceptio dñij ꝓpꝛij vlł alieni
obijci vt ibi pʒ.rõ:qꝛ ꝑ hꝰius agenj nõ ĩfringũ.pſᷣdicta vᷣa
cũ res ꝓpa venit reſtituẽda:qꝛ extat ⁊ ĩ ea põt ſieri execu
tio. ſinaũt nõ extaret vł als ad executionẽ ſiẽdã ad eſti/
mationẽ veniret:tũc ſempꝑ põt obijci exceptio dñij vt ꝑ h
eſtimet᷑ poſſeſſio ⁊ nõ res:vt.ð.qð me.cau.l.ſi mlier. . qui
poſſeſſionẽ. ¶ Scdo caſu pᷣncipali qũ agii actiõe ꝑſona
li deſcẽdẽte exẽ id qð agii:⁊ tũc nõ põt obijci exceptio dñũij
vt ſi agii ↄditiõe ex lege ad poſſeſſionẽ:vt.lſigs ↄductio
nis.C.loca.vel ſi agit ↄditiõe triticaria vł ſilibꝰ:vt.l.j.ĩ fi.
⁊.l.ij.S.de ↄdi.triti:⁊.l.indebiti.S.ſj ſi nũmi.sõ.de ↄdi.ĩde.
⁊ ꝓ hoc dicebã als de facto ſi ecchia vẽdidit rẽ alienã nõ
obſeruata ſolẽnitate põt eã repetẽ ab ẽptoꝛe ↄdi.ex auẽ.
ꝗ res iã dictas.C.de ſa.ſan.ec.⁊ĩ coꝛpoꝛe vñ ſumi:.nec po
teſt ei obijci de dñio.⁊ eodẽ mõ ſi minoꝛ vẽdidit rẽ aliquã
nõ fuata ſolẽnitate:qꝛ tradidit poſſeſſionẽ ill rei idebite
potit poſſeſſionẽ repetẽ: vt pᷣalle.l.ĩdebiti.s. ſed ſi nũmi.S.
de ↄdi.ĩde.ita ĩtelligo.j.de re eoꝝ.l.magis puto.S.j.vbi
ẽ caſus. ¶ Quero pᷣdicta loquunt᷑ qñ ipemet ↄuent᷑ obij
cit except.dñij: ſʒ qd ſi ex̃neus venit dicens:ego ſuʒ dñs
nõ reſtituas huic agẽti actſ.ꝑſonali:Gl. dicit q ver dñs
pꝛefert agẽti: vt.l.bona ſides.õ.depoſiti. Tu dic quando
extraneus veniens contradicit reſtitutionẽ ſieri agẽdo:
⁊ tũc impedit reſtitutionẽ ſieri:vt.l.bona ſides.ð.depoſi/
ti.niſi ille q agebat pᷣ hẽbat tale ius ꝙ pᷣſerebat᷑ vero dño
yt puta pignoꝛis:vt.l.j..itẽ põp.sð.nau.cau.ſta. Itẽ hoc
verũ ẽ ſi eẽneus agẽs venit añ latã ſnĩam ꝓ pᷣ.ſi enĩ eẽt la/
ta ſnĩa ꝓ pᷣ̊ ⁊ veniret ad ipediẽdã executionẽ.dic vt dixi ĩ
l.ſi is ad quẽ.S.de rei ven.⁊.l.pe.s.de peti.here.dixi.j.ad
treb.l.ita tñ.S.quotiẽs.⁊.j.de re iudi.l.a diuo pio.S.ſi ſu/
per rebus.ſacit qð dicã.j.e.l.titia. Qñq; exne venit nõ
agendo ſed ꝓteſtando ne reſtituat᷑:⁊ tũc an impediat:dic
vt.l.pe.C.depoſiti.⁊ auẽ.ibi poſita.
In ſcedẽtib iuriſcõſult pᷣ tractauit
ritũ.materiã cui cõpetat actio de dote vſ⸗
q; ad.l.de diuiſiõe.poſtea tractauit de diuiſiõe fructuum
vltimi ãni qͥ finitũ ẽ mr̃imoniũ vſq; ad hanc.l.excepta.il.ſi
ab hoſtibꝰ. ̊ tractat de q̃daʒ exceptiõe q̃ cõpetit marito
ne ↄueniat᷑ in plus q; facẽ põt vſq; ad.l.ſi mulier.j.e.⁊ bẽ
hoc diẽ. Marit hʒ pᷣuilegiũ ne ↄdẽnet᷑ niſi inquãtũ facẽ
põt nec poꝛigit ad hẽdes Iʒ poꝝꝛigat᷑ ad deſẽſoꝛẽ.hꝰ dicit
vſq; ad.l.alia.S.elegant᷑.j.e.¶ MNõ quod dixii ſũmario.
¶Op.ꝙ ↄdẽnet inſolidũ:vt.l.ſi rerũ.jĩ.de re iudi. So.h̊ᷣ
actiõe de dote ↄuenũ:ibi ex delicto. ¶ Op.de.l.nẽſeni.
5§. ſũdus.j.de re iudi. So.hic loꝗt qũ marit ↄuenii actiõe
pſonali:ibi qñ ↄuenit᷑ actiõe in rẽ.⁊ ſicut qlibet poſſeſſoꝛ
nõ vt vir:merito nõ hʒ bñſiciũ:vt.j.e.l.ſi cũ dotẽ.S.fi.s.de
pecu.l.depoſui.⁊.l.ex ſacto.S.ſi.tãgit Ni.in.l. filiuſſa.iĩ.ij.
q.ĩ.e.qð tʒ Guil.s.de ↄdi.inde.l.qð noĩe. C Et ꝓ decla
ratiõe hui mãe diſtiguit Di.iſti.de act.S.pᷣtera.nõ tñ ple
ne. Et iõ dicas aut marit ↄuenii actiõe in reʒ:⁊ nõ hʒ lo

cum bñſiciũ vt dictũ ẽ.aut ↄuenit actiõe ꝑſonali:⁊ tũc aut
deſcẽdit ex maleſicio:⁊ nõ hʒ locũ bñſiciũ:vt.l.ſi rex.jĩ.de
re iudi.aut deſcẽdit ex ↄctu vł q̃ſi:⁊ tũc aut ex ↄctu dotꝶʒ:⁊
tũc hʒ beneſiciũ vt h:⁊ iſti.de acꝶʒ. S.itẽ ſi de dote.niſi illud
bñficiũ ꝑdiderit:vt.l.etiã.s.licet.jĩ.e.aut ↄuenii alia actio
ne:⁊ tũc ſiqdẽ ſuccedit in locũ actiõis de dote:aut ſucce⸗

dit ꝓpr negligẽtiã ſeu cłpã viri ⁊ ꝑdit bñnciũ: vt.l. diuoꝛ

tio.ð.de ne.ge.ſi vo ſine cłpa ſua ⁊ nõ ꝑdit bñſiciũ:vt.S.de
cõſti.pecu.l.iij. Si vo ↄuenit alia actiõe ꝓꝛſus ſeparata
ab actiõe de dote:tũc gl.ſũt ↄꝛie.nã h̊ diſtiguit:aut ↄuenii
ↄſtante mr̃imonio:aut poſt.idẽ no.i.l.nõ tantũ.j.de re iu
di. Alibi gl.nõ curat de hoc qũ ↄueniat᷑:ſj qñ fuerit cele/
bꝛatus ↄctus.ſ.aut ↄſtãte mr̃imonio:aut poſt:ita no.in.l.
diuoꝛtio. ð.de neg.gel.⁊ ita tʒ Di.inſti.de aciſ.S.pꝛet᷑ea.⁊
eſt verũ. Nec ob.l.hoc ita.quã glo.allegat hic.qꝛ alio ca-
Ju loqꝗt:vt videbit.j.e.ti.l.ex diuerſo. ¶ Quero qd ẽ di/
ctũ inquãtũ ſacere põt:Dicit glo.deducto ne egeat:vt.l.
in ↄdẽnatione.ĩ.de re iudi. ¶ Quero qñ ago ↄ marituʒ
an debeo in libello ponere peto eũ ↄdẽnari inquãtũ ſacẽ
põt:an ſufficit me ſimpłr petẽ? Rñ.ꝙ ſufficit me ſimplicit᷑
petere:vt.l.pe.qð cũ eo ꝓbat in.l. ex diuerſo.S.ſi.j.e.⁊.l.
nẽſẽnius.S.ſi.j.de re iudi. ¶ Quero qd ſi maritꝰnõ ẽ ſol
uẽdo ⁊ mulier ẽ paupꝛima: Ja.de are.foꝛmat iſtã.q.j.e.l.
ſi maritꝰ.⁊ dicit mulierẽ pᷣſerẽdã:q;ꝛ oꝛdinata charitas in

cipit a ſeipᷣo:vt.l.pᷣſes.C. de ſer. ⁊ aq̃. Pꝛeterea in pari

cauſa mulier p̃fert:vt.l.aſſiduis.S.exceptiõe.C.ꝗ po.iĩ pi.
ha.ſacit.l.ſiꝗs a liberis.S.de alimẽtis.j.de li.agno. facit
l. ven. S. fi.S. de mi vbi in pari cauſa p̃feri ille ꝗ tractat de
dãno vitãdo.ita hic cũ neut᷑ habeat:vnde viuat: equs eſt
mulierẽ pᷣferri q̃ repetit ſuũ qᷓ; viꝝ lucrari.de hac.q.pleni
us vide ꝑ Ja.de are.i.l.ſi marit᷑.ĩ.e.¶ Quero dẽ h̊ ꝙ ta
le bñſficiũ nõ dat᷑ hẽdi exneo:an det᷑ hẽdi ſuo: Gl.diẽ ꝙ ſic
vt. l.etiã.i.e.⁊.l.aſſiduis.C.q po.ĩ pig.ha.hꝰ aũt qð dicit
ſua itelligit ꝙ ſit ſuus ſilius ks ẽneceſſe ꝙ ſit in ptãte.
A r A ꝙ beneſiciũ ꝑſonale non
A lia tale. tranſit ad heredẽ:qð glo.tra
ctat. C de excu mu.l.ſoꝛdidox.li.x. Di.in. c. pui/
legiũ pſonale ex de re.iu.li.vj. Pe.hic ⁊ in.l.j.õ.de ↄſti.
pꝛin.in fi.⁊ dic ſic. Aut pᷣuilegiũ ꝑſonale ↄcedit a pᷣncipe ⁊
nõ trãſit ad hẽdẽ:vt pᷣallegata.l.j.in fi.S.de ↄſti.pꝛin.⁊.ĩ.
de aq̃ qti.⁊ eſti.l.j.S.pmittit.ſi vero ↄcedit a lege tũc Pe.
dicit idẽ qð Di. Qñq; pſona eſt ꝓxima cauſa pᷣuilegij et

nõ trãſit ad heredẽ: vt hic. Qñq; pſona nõ eſt pxima cau

a pᷣuilegij ſʒ leſio vel alia nãlis eqtas:vt in muliere q̃ iuua
aur velli.⁊ tũc trãſit ad heredes:vt.l.nõ ſolũ.s. de in ite.
reſti.⁊.l.ad heredes.C. ad velli.⁊ hoc ẽ verũ ſi in pᷣuilegio
nõ eſt facta mẽtio de hẽdibus.ſi enĩ fieret mẽtio:tunc dic
vt.j.dicã. Mihi vr alit diſtinguẽduʒ. Aut q̃ris nũquid
pꝛiuilegiũ trãſeat ad heredes ſuꝑ his rebꝰ:⁊ in caſibus in
gqbus defũcto nõ ĩcipit cõpetere:⁊ ad heredes nõ tranſit:
vt.l.j.S.de ↄſti pꝛin.⁊ hoc ẽ gnãle ſiue ↄcedat᷑ a pᷣncipe ſi/⸗
ue a lege:nõ eni ẽ dubiũ ꝙ hẽs minoꝛis vel mulieris ĩ ↄcti
bus celebꝛa a ſe nõ hʒ bñſiciũ minoꝛis vel mulieris cuiꝰẽ
heres. Aut queris nũꝗd trãſeat ad heredes ſuꝑ his q̃ in
cipiũt defũcto cõpetere:⁊ tũc aut illud pᷣuilegiũ introdu/
xit exceptionẽ ſeu defenſionẽ:aut introduxit ↄceſſionem

alicuius iuris rei vel act. Pꝛimo caſu aut ↄtinebat ex

ceptionẽ pemptoꝛiã ⁊ trãſit ad heredeʒ poſtꝙ; cepit cõ/
petere deſũcto:vt.liij.S.qð autẽ.ð.qdð qſq; iuris.⁊ ſic ĩtel
ligit qd dẽ de muliere ⁊ minoꝛe ꝗ traſmittũt ad hẽdes: vt
dictũ ẽ.aut dilatoꝛia in tpᷣs vel infra tpᷣs vite eius cui con
cedit:⁊ ad heredes nõ tranſit vt hic.nã iſtud beneſiciũ ꝙ
maritus nõ ↄueniat niſi inq;tũ facere põt cõcedii marito
ad tpᷣs vſq; quo ꝑuenit ad pinguioꝛẽ foꝛtunã vel quoad
vixerit:vt dicã.j.eo.l.ex diuerſo in ſi. merito ad heredes
nõ tranſit. Secũdo caſu qñ ↄtinet cõceſſionẽ:tũc q̃te
nue ſacta eſt executio viuo eo cui ↄcedit trãſit ad hẽdes
2nõ

7 nõ in plus.Exẽplũ in vſufructu. nam fructus pcepti vi
uo vſufructuario tranſeũt ad heredes ⁊ nõ vltra:vt.l. de

functa.S.de vſufru.ſic intelligit.l.j..ꝑmittit.j.de aq̃ qᷣti.⁊
eſti. Iſtud aũt qð in hac.l.dẽ pᷣuilegiũ nõ tranſire ad hẽ/
des intelligũt qdã niſi ad ſuũ:vt.l.ſoꝛdidoꝛũ.C. de excu.
mu.li.x.⁊.l.dabimus·S.j.j.de pꝛiuilegijs credi.⁊ ibi h ideʒ
nõ.p glo.⁊.l.ex pluribus de admi.tu.qð Ja.de are.repᷣ
hendit:vt dixi in.d.l.dabimꝰ. ⁊ dicã in.d.l.ex pluribꝰ.⁊
hoc ꝑ.l.nõ ſolũ.s.ſi puelle.o.de ritu nup.ſolũ eniẽ ſpaleĩ
hoc beneſicio. datur enĩ ꝓpt᷑ liberos ⁊ ꝓpter matrimo
niũ qð pᷣncipalit᷑ ſit ꝓpt liberos merito tranſit ad hẽdes
illius matrimonij tm: vt.l.etiam in pᷣn.j.eo.⁊ ibi dicam.
Quero qd ſi in pꝛiuilegio ẽ dictũ ↄcedo tibi ⁊ tuis hẽ
dibus:an trãſeat ad hẽdes ⁊ ad qͥs Pe.dicit qñq; in pꝛi
uilegio ẽ dictũ ↄcedo tibi ⁊ tuis poſteris vel tibi ⁊ tuo ge/
neri: ⁊ tũc tranſit ad hẽdes deſcẽdentes ex ſexu maſculi/
no:vt.l.ij.j.de iure ĩmu.Qñq; dicit tibi ⁊ tuis hẽdibus:⁊
tũc trãſit ad oẽs hẽdes:vt.l.ſciẽduʒ.de v.ſig. Fallit in caſi
bus ibi nõtis.aut dẽ relinqͥ tibi ⁊ tuo heredi ⁊ tũc ad pᷣmũ
tuũ hẽdẽ poꝝigii tm:vt.l.antiqtas.C. de vſufru.mihi iſta
yba nõ placẽt:ſʒ dic plene vt dicã in.l.gallusS.nũc de le
ge. ð. ⁊ bene vba ſe hñt.j.de libe.⁊ poſthu.⁊ tãgit ꝑ Ci.in

l. in ãnalibus. C. de lega. Quero nundd in dubio cõ/

ceſſio pꝛiuilegij intelligat facta in ꝑſona vel in re? hoc ple
ne examinaui.j.de ſer.le.l.pe.dic 2 ibi.
¶Auero que eſt rõ dꝛie
Dia ca nſa. tranſit ad defenſoꝛẽ non 14
heredẽ vel fideiuſſoꝛẽ: Glo. aſſignat tres ratio
nes.vna ponit in.l.ſi cũ ꝓcuratoꝛe.j.de re iudi.videlʒ q;
deſenſoꝛ hʒ regreſſũ ↄ dñm ſʒ nõheres.iſta nõ ẽ vera: qa
etiã fideiuſſoꝛ hʒ regreſſũ õ̊ dñm ⁊ tñ ad eũ nõ traſit:vt in
pᷣalle.l.ſi cũ ꝓcuratoꝛe. Itẽ poſſet eẽ talis defenſoꝛ ꝗ nõ
bʒ regreſſũ g̊ dñm ⁊ tñ indiſtincte tranſit ad eũ beneſici/

um:vñ glo.aſſignat h duas alias rõnes. Pꝛima qꝛ defen

ſoꝛ ↄuenit᷑ noĩe mariti ⁊ eius ꝑſonã in iudicio repñtat:he
res vero ⁊ fideiuſſoꝛ ↄueniunt tanq; pᷣncipales obligati.
iſta ẽ bona rõ. C Coõtra hoc etiã op.de.l:.furti..ſiqs ali
eno.. de his ꝗ no.infa.vbi etiã hẽs dẽ ↄueniri alieno no
mine. So.hoc dictũ quẽ alieno noĩe ↄueniri põt intelligi
vno mõ large.qñq; oꝛigo oblonis fuit in ꝑſona altius.⁊
hoc mõ hẽs ⁊ etiã ſideiuſſoꝛ alieno noĩe ↄueniunt᷑ vt in
rio.Quãdoq; accipim ſtricte:⁊ tũc dicim illũ alieno no
mine ↄueniri in qꝗ nullo mõ reſidet oblo:ſj tantũmõ ex ꝑ
ſona altius ↄuenit᷑:⁊ hoc mõ accipi hic. ¶ Quid g dices
de deſenſoꝛe ꝗ ſuſcipit in ſe iudiciũ aĩo nouãdi vel donan
di ⁊ ſic ↄuenit vtili: Rñ.debem aduertere vba obłlonis.
Aut ꝓmiſit quãtũ maritus dʒ: ⁊ tũc nõ ↄueni niſi inquã
tũ maritus dʒ in effectu.aut ꝓmiſit certã quãtitatẽ expᷣſ/
ſe:⁊ ad illã tenebit᷑:ar.l.ſi poſſeſſoꝛ.⁊ quod ibi no.j.e. Aſ
ſignat glo.aliã rõnẽ:qꝛ h̊ ẽ ꝓpt᷑ regulã.nõ enĩ põt in plus
grauari defenſoꝛ qᷓ; dñs pꝛeterqꝙ; in ſatiſdando.ita etiam
nota.in.l.verum·S.j.S.pꝛo ſocio.

. NPactũ ꝙ maritus ↄueniat᷑ vltra qᷓ;
Eleganter. iiorepdtnoͤ valet ,

facere põt nõ valet:qꝛ Z bonos mo/
res.h.d.⁊ ẽ no.S. Op.C. de pac.l.ſiqs in ↄſcribendo.
Dicit glo.ꝙ fallit H̊ rõ:qꝛↄ bonos moꝛes.idẽ g in qlibet
ſimili:vt.C.de pac.l.pacta q̃ ðj. ¶ Op.ſj.de re iudi.l.ſi cõ
uenerit. Sol vt dicit glo.⁊ bñ.qñq; ꝗs hʒ hoc beneſiciuʒ
ꝓpt reuerẽtiã debitã ꝑſone vt in caſu nr̃o:⁊ tũc huic non
põt renũciari:qꝛ eẽt ↄ bonos moꝛes:vt hic. Qñq; ꝗqs ha/
bet iſtud beneſiciũ ex nã gctus vt ĩ ↄctu ſocietat:⁊ tũc be/
ne põt renũciari vt in ↄꝛijs:qꝛ nõ ẽ ↄ bonos moꝛes:⁊ poſ
ſumus facẽ ↄctũ ꝓut nobis placet. C Quero qd ecõuer
ſo an ꝗ tenet᷑ inſolidũ poſſit paciſci vt ↄueniai ſolũ in quã
tũ facere põt?: Dicit gl.ꝙ ſic:vt.l.ſigs crediderit.õ.de pa
ctis. Quero an huic benefſicio poſſit ꝑ pactũ renũcia/
ri ſoluto matrimonio:? Glo.dicit qꝛ nec tũc valet ʒ Rof.

Solu. matrimo.

ar. S. de reli.l.ꝙ ſi nulla.hoc tʒ Di.ꝓpt᷑ reliqas reueren/
tie pᷣcedent matrimonij qᷓ durãt ſoluto matrimonio:vt.l.
j. .ij.j.rerũ amo..l.vnius..ſuo.j.de q̃ſti. Itẽ pbat qʒ ſi
pactũ ſit ↄſtãte matrimonio ⁊ ↄſert᷑ in tpᷣs ſoluti mrimo/
nij:tñ nõ valet vt hic.gꝰnec ſi fiat ſoluto matrimonio: qa
paria ſũt ergo ⁊c.vt.l.in tpᷣs.j.de hẽ.inſti.⁊.l.qdð ſponte.S.
de dona. int᷑ vi.⁊ vx.Guil.de cu.in.l.diuoꝛtio.s.de neg.
ge. tʒ ð.⁊ dicit ꝙ ẽ caſus ĩ pᷣal.l.diuoꝛtio.vbi actio de do
te trãſfert in aliã actionẽ ſolu.matri.abſq; iſto beneſicio
qð nõ ſieret ſi eẽt ↄ bonos moꝛes.ꝓ hoc.ð.ðe pac.do.i.li
cet. ⁊.l.ſe.q̃ h allegant in glo.qð puto veꝝ. Nõ ob.ratio
Di. naʒ reliꝗe reuerẽtie durãt in negocio añ geſto nõ in
eo qð poſtea fit. Mõ obſtat qð dicit ꝙ paria ſut aliqd ſie
ri certo tꝑe vel ſieri alio ⁊ ↄferriin illud:qꝛ hoc ẽ verũ niſi

tpe qͥ t certa habilitas reqrai: vt.l.ſi poſt Fuũ.S. in exne

is.j.de here.ĩſti.⁊.l.ſi minoꝛ.S.de ſer.expoꝛ.ita hic reqrit
ꝙ tꝑe qͥ ſit nulla ſit debita reuerẽtia. C Quero ꝗd ſi ſuꝑ
iſto pacto iuret: Hic dicit glo. ꝙ ꝓpt᷑ hoc nõ ↄfirmat᷑ ⁊ be
ne de iure ciuili ⁊ etiã de iure canonico: q; regula ẽ ꝙ nõ
eſt obligatoꝛiũ ↄ bonos moꝛes pᷣſtitũ iuramẽtũ:vt in.c.nõ
eſt obligatoꝛiũ ex de re.iu.li vj. Querit Di.an pactũ
ſactũ qð liceat creditoꝛi capere debitoꝛẽ valeat? Et deter
minat Di ꝙ nõ ꝑ iſtũ.S.⁊ ar.l.nõ eſt ſingulis.j.de re.iur.
Coõtra h̊ op.de.il.titiꝰ.ẽ.de ſer.expoꝛ.⁊.l.iij.C.de pig.
So.ibi fuit pactũ de capiendis rebus vel ꝑpſonis fuoꝝ q̃
ſũt loco reꝝ.qõ nr̃a ẽ de capiẽdo libero hoĩe: qð nõ valet
dico etiã ꝙ ſiqs iret ad occupãdũ poſſeſſionẽ ex pacto ⁊
ibi inueniret reſiſtẽteʒ nõ poſſet eũ repellẽ. nã pactum
nõ põt poꝛꝛigi ad id qð ẽ cauſa maioꝛis tumult:vt.l.non
eſt ſingulis.j.de re.iur.dixi latius in repetitiõe.l.iij.C. de
pig. ¶ Itẽ op.ð Di. de.l.ait pᷣtoꝛ... ſi debitoꝛẽ.j.de his
q̃ in frau. cre vbi p.l.põt ↄcedi ꝙ debitoꝛ capiat᷑ g' ꝑ pa/⸗
ctũ:vt.l.nõ ĩpoſſibile.s.de pac.ſʒ dic ꝙ iſta poſitio nõ eſt
vera ſimplicit. multa n. pñt ſieri ꝑ.l.q nõ ꝑ pactũ:vt.l.ne
q; pignus.S.puatoꝝ.⁊.l.nec ex ptoꝛio.j.de re.iu.¶ Alti
mo Di.inducit hũc.S.in ar.ad.q.an valeat pactũ:ne lice
at debitoꝛi cedere bonis? Zld qð ſacit.l.nemo carcerẽ.C.
de exac.tribu.li.x.Ci.ponit iſtã.q in.l.j.in fi.C.ꝗ bo. ce.
poſ. ⁊ ibi recitat vnũ ↄſiliũ. Ja. de are.dicebat ꝙ aut iſtð
pactũ ſuit veſtitũ appoſitũ iux ↄctũ ⁊ ẽ validũ als ſecus ꝑ
fi.ĩ fi. C. q bo.ce.poſ. Ad iſtũ.S.rñdet Di.ꝙ iſtð pactuʒ
nõ eſt ↄ bonos moꝛes ꝙ debitoꝛ ſtet in carceribus donec
ſoluat debitũ qð pʒ:qꝛ lex h qñq; ꝑmittit:vt pᷣalle.l.ſi.C.q
bo.ce.poſ.Ad iſtud qð ſolet dici ꝙ ſtare in carceribẽ ſpe
cies ſeruitui:vt.l.titio cẽtũ.S.titio genero.j.de ↄdi.⁊ de.
?. C. de ac.⁊ ob.l.ob es. Rñ.ꝙ lIʒ ſtet in carcerib nõ tñ ẽ
Fuus creditoꝛis ſui. Rich.maltʒ ꝙ pactũ nõ valʒ.ꝓ hoc
allego glo.qᷓẽ in auẽ ĩmo.C. de act.⁊ ob.⁊ iſtud puto ve/
rũ. HDo duas limitatiões : q; hoc fallit ſi iſte q vult cedere
bonis diſſipauit oĩa bona in fraudẽ creditoꝛis: vt.l.ſ.in
fi.j.de his ꝗᷓ iĩ frau.cre.qð tʒ Di.iſti.de ac.S. itẽ ſiqs ĩ frau
dem. Fallit etiã ſi debitoꝛ tempoꝛe quo ↄ xit ſciebat ſe nõ
ſoluendo:vt..de iure do.lepe.quia iſtis duobus calibus

valet tale pactum. 2 .
„ ¶Op. ꝙ inſpiciaĩ tẽpus
1 8 El iudicate. ſt el. dr..lih. . de neg.
Agel. Glo.ſubaudit etiã:q̃ſi dicat vtrunq; tpᷣs ſpe
ctaĩ.qð Hu.nõ placet nõ tñ rũñdet ad õ.vñ gl.cõit tenet.
Ego vero teneo me cũ Hu. C Zld ↄꝛiũ rũdeo qñũq; queʒ
eẽ locupletioꝛẽ ẽ cauſa dãde vel denegãde ach. ⁊ tũc inſpi
cit tps lit. ↄtel.qͥ tpe act.in iudiciũ deducii vñ tũc dʒ vide
ri an acꝭ habeat:vt.l.in pupillo.j..de excep.⁊ de ſolu.l.in
pupillo j. de dona.int᷑ vi.⁊ vx.l.qdð aũt.⁊.llitis..de neg.
geſ. Qñq; aliquẽ eẽ locupletioꝛẽ eſt cauſa moderande cõ
dẽnationis:⁊ tũc tempus rei iudicate inſpicit. Ita loquii
hic ⁊.l.verum.. tempus.. pꝛo ſo.⁊.ð.de pe.here.l.ſia pa
tre. 5§. quo tempoꝛe.
B 2

Solu.matrimo.

I ee HMeres mariti põt obijcere
Veredi mar lti· compẽſationẽ res vong
tas ⁊ amotas nõ ob moꝛes.h.d. ¶ Op.C.de rei vx. act.
§. taceat. Dicit gl.ibi erat ſpẽs debita ab altera parte tm̃
hic vtraq; quãtitas.vel hec coꝛigit ꝑ illã vel hic in here
dibus ibiin viro.Gl.tʒ hic pᷣmã ſo.s.e.in.l.i.glo.magna
tʒ ꝙ h̊ coꝛꝛigat᷑ ⁊ ſic ĩ actiõe de dote nõ obijciat cõpẽſatio
pᷣuilegio eius: ſʒ veritas ẽ qð ponit᷑ hic.ſ.ꝙ vtriq; debeaĩ
qualitas:merito cõpẽſatio ſit vt pʒ extex.qꝗ dicit cõpenſa
tio q̃ eſt ad pecuniariã cauſã ⁊cc. Ideʒ no.in pᷣallegato..
taceat.C.de cõpẽſa.l.neq;.⁊.S.e.l.diuoꝛtio.S.ob donatio
nes.⁊.j.e.l.ſed ſi ideo. S.fi.⁊.l.ſi cũ dotẽ.s.ſi pat᷑.⁊.l.ſi con
ſtante.⁊.l.ſi vxoꝛ.⁊.l.in his. .j.j.e.ti.in.l.vero cõtraria/p
hibetur retentio nõ cõpẽſatio quod no. G
Woꝛũ Blo. ponit hiccaſũ:ſz nõ clare. tu pone ſic.
. 20 M. Mulier cõmiſit adulteriũ ꝓpt᷑ qð vir põt
eã expellere ⁊ dotẽ lucrari ⁊ nõ fecit:q̃ri an heres poſſet
hoc opponẽ ⁊ dotẽ retinere:Et rñdeo ꝙ nõ ſi ipe marit᷑
nõ accuſat.h.d.ita legit hi. C Op.C. de diuoꝛ.l.ↄſẽſu.
So.vir põt opponẽ:ſj ſi ip̃e nõ oppoſuit vꝛ remittẽ ⁊ hẽs
eius nõ poterit cõqueri:vt.l.ſi. C.de reuo.do. ¶ Op.q;
vir poſſit retinere doteʒ ob moꝛes mulieris: vt.C. de rei
vx.act.S.taceat.Glo.dicit ꝙ iſte v.hodie coꝛigitur.Iſta
glo. dicit verũ ſi ĩtelligimus in minoꝛib' pudoꝛẽ matrimo
nij nõ ledẽtib qꝛ tũc de iure antiq licebat viro eã expelle
re hodie nõ ſʒ ſiloqmur de moꝛibus pudoꝛem mr̃imonij
ledentibus vt adulteriũ:Fm caſũ Di.tũc nõ coꝝꝛigit hoc
Ita ſentit gl. iĩ palle.S.taceat.⁊ Qi.ibid᷑ ⁊ habes tria di/
cta ꝙ ppt moꝛes nõ ledẽtes pudoꝛẽ mr̃imonii nec vir nec
hẽs põt retinere dotẽ hodie:ſʒ ſi ledũt pudoꝛẽ mrimonij
põt retinere vir nõ aũt heres.caſus ẽ no.h̊ lʒ Spe.de hꝰ
dubitat in ti.de dona.int᷑ vi.⁊ vx. .ij.v.ſʒ qd ſi mulier.⁊ ĩ
ti. de excep.S.dicto.v.itẽ q̃rii. Quero an moꝛtua mu/⸗
liere poſſit obijcere vir heredi eius de adulterio?tex. eſt
de hoc in.l.fi. C.de adul.
Socero. S ocero ex vtraq; parte ⁊ etiaʒ ipi mulie
2 SOCeTO. ri dat᷑ hoc beneſiciuʒ.h.d.cum.l.ſequenti.
¶Op. dꝛ hic ꝙ parentis locũ obtinet.Cõtra nurus nõ
ẽ in ptãte ſocerũ:ſʒ patris ſui:vt.C. de ↄdi. inſer.l. ſi vxo/
rẽ.⁊.j.de iniurijs.l.j.in ſi.⁊.l.ij. So.dicit gl.in ptãte ſoce
ri vx eẽ:q̃ſ dicat q̃dã fictiõe in ptãte tñ patris ſui ⁊ viri eſt
vere. qdam habẽt in glo. In ſui patris ⁊ viri ptãte ⁊ ſic
recitaui.Alij hñt in ſui patris ⁊ vere ẽ ĩ ptãte.q̃libet põt
eẽ bona.nã in ptãte ſui patris eſt vere vt dictũ eſt.in ptã
te patris ⁊ mariti eſt. naʒ in ptãte patris eſt q ad reuerẽ
tiã tm vt hic.in ptãte mariti ẽ qͥ ad opas.⁊ debitũ carnis
yvt no.gl.inſti. ad hrc. Fi:e ſvrorc' de ↄdi.inſer.
— p.de. l. ſicut in fi. j.de re iu
G X diuerſo.¶ lo ſoluit bic cum agi
dZſtãte mr̃imonio ſecꝰſi eo ſoluto.qͥ caſu diſtigue
vt. S.de iure do.l.pe.Cõtra ſo.ma.dʒ dos reddia viro.
vñ pꝑ viꝝ nõ põt peti a ſocero. Sol.gl. qꝛ foꝛte põt peti ex
pacto de lucrãdo vł ex.l.ſʒ ſtatuta italie. Nenio ad e.

¶ Nẽſi. Op. aut mulier zuenit ↄſtãte mr̃imonio: ⁊
4nõ hʒ beneficiũ. cum enĩ debeat ali a viro nõ
põt peti niſi deducat᷑ ne egeat:vt.l.ſi cum dotẽ. . ſinaũt ĩ
ſeuiſſimo.j.e.aut ſo.ma.⁊ tũc põt ↄueniri ex pacto de lu⸗/
crãdo:qꝛ nõ hꝛet locũ ea ſuperuiuente.vt.l.ij.de pac.do.
So.põt intelligi matrimonio ↄſtãte ⁊ mulier volebat
dare qeqd habebat:ſʒ qꝛ illud nõ ſufficiebat vir volebat
eã incarcerare ꝓpt᷑ dotẽ vel eã repellere.certe hʒ beneſi
ciũ ne ↄueniat᷑ niſi inquãtuʒ facere põt. Itẽ põt intelligi
matrimonio ſoluto viro agente ex pacto de lucrãdo qð
põt hẽe locũ matrimonio ſoluto:ſecus ſi moꝛte: vt.d.l.ij.
de pac.do.ita loquii.l.j.j.de do.pꝛele.

Si in . Evxceptio que nõ impugnat ſen
Si in iudicio. tentiam põt opponi poſt ſnĩaʒ.

–

h. d. & Op. C. ſen. feſcin. nõ poſ.l.pemptoꝛias. Gl. dicit
B ſpeciale.veritas ẽ ꝙ nulla ẽ ſpãlitas.na ille perẽptoꝛie
opponi nõ pñt poſt ſniam q̃ ſi opponunt᷑ impugnãt ſen
tentiã:ſʒ iſta nõ eſt huiuſmõi.fſateoꝛ enĩ mõ cõdẽnatum ⁊
bñ:ſp peto executionẽ ſieri inquãtũ ſieri põt.j.de re iu.l.
nẽſẽnius in ſi.⁊.l.fideiuſſoꝛee..idẽ rñdit.j.de ſideiuſ.per
Ci. C. de iur. ⁊ fac.igno.i:.j.⁊ ꝑ hoc dicebat Mar.ſyll ꝙ
exceptio cõpetẽs hẽdi ex ↄfectiõe inuẽtarij ne ↄueniatur
vltra vires hẽditarias põt opponi poſt ſniam:arg.ad.l.
nẽſenius in ſi.j.de re iudi.qð no. ¶ Op.C.qñ ꝓuo.nõẽ
ne.l.ij. So. dicit gl. h nõ fuit expᷣſſus erroꝛ in ſnĩa als ſen
tentia eẽt nulla.Ex hoc habes ꝙ nõ ẽ neceſſe poni libel
lo peto virũ ↄdẽnari inquãtũ facere põt.ſi enĩ hoc eẽt po
ſitũ nõ poſſet iudex pᷣtendere erroꝛẽ. ¶ Op..de cõpen.
l. qð in diẽ.S.ſi rõnẽ.⁊ de neg.geſ.l.ſinaũt.S.fi. Dicit Di.
h dʒ intelligiqñ exceptio nõ fuerit oppoſita ĩ iudicio:als
ſecus:vt.l.fi.C.de ſide inſtru.⁊ bene hoc etiã dicit gl.in.l.
nẽſẽnius.j.de re iudi.⁊ ꝓbat ꝑ rõnẽ ꝙ ſi opponeret᷑ poſt
ſniam ĩpugnaret ſniam q̃ emanauit cognito ſuꝑ ila exce
ptiõe.Et ex hoc etiã apparet ꝙ nõ ẽ neceſſe ꝙ de hoc in
libello fiat mẽtio.ꝓbat᷑ ĩ.l.pe.S.qð cũ eo.dixi in.l.marito
8.e.puto tñ ꝙ etia hoc caſu qñ opponeret poſt ſniam dʒ
opponi ꝙ; nõ ↄueniat᷑ vltra q; facẽ põt tꝑe ſnie:vt.l.rei iu
dicate.S.e.ti.in pᷣn. C Quero qꝗd ſi tutus hac exceptiõe
ſoluit totũ an repetere poſſit: Gl.diſtinguit hic aut ante
ſniam ⁊ põt repetere:aut poſt ⁊ tũc ſecus:qꝛ ẽ tutus exce
ptiõe doli que eſt odioſa vt hic. Cõtra hoc facit:q; iſta ex

ceptio ẽ dubia foꝛte:qꝛ maritus ꝑuenit ad pinguioꝛẽ foꝛ

tunã ⁊ foꝛte nõ:ergo intim põt repetere:vt.l. ſufficit.S.de
ↄdi.inde. In ↄꝛium vẽ caſus in.l.naʒ ⁊ ſi maritus.s.de cõ
di.inde.Di.dicit ꝙ qdã eſt exceptio dubia qꝗᷓ tollit nãlem
oblonem vt exceptio pacti:⁊ tũc q cũq; erroꝛe ſoluat᷑ repe
titur:vt pᷣalle.l.ſufficit. Quedã eſt exceptio dubia q̃ non
tollit nãlem obligationẽ:vt hic ⁊ ꝓbat᷑ in.l vbicunq; jĩ.de
ſideiuſ.⁊ ꝓbat᷑.S.ꝓxi.S. Et tũc ſi ſoluit erroꝛe facti repeti
tur:vt hac glo.ſecus ſi erroꝛe iuris:vt.l.cũ qs.s.de iur.?ꝰ
ſac.ig.Ita dicit Di. Certe illud quod dicit gl.ꝙ iſta exce
ptio poſt ſnĩam eſt odioſa nõ dicit verũ.Eſt eni illa eadeʒ
qᷓ̃ cõpetebat ante:vt.l.nẽſẽnius.in ſi.j.de re iudi.· Et ꝙ h
dẽ ꝙ eſt exceptio doli:intellige de illa qᷓ cõpetit loco cuiuſ
libet exceptiõis qᷓ̃ dĩ odioſa nec ipedit repetitiõeʒ:vt no.
in.l.ꝗ excep.de ↄdi.inde.⁊.l.q ſe debere.de ↄdi.ob cau/
ſam. Itẽ illud qdð dicit Ni.ꝙ iſta exceptio eſt dubia nõ di
cit verũ imo eſt tpalis:qꝛ lex pᷣſumit quẽ venire ad pigui/
oꝛem foꝛtunꝗ:vt.l.cura.S.deſiciẽtiuʒ.ĩ.de mu.⁊ ho. ⁊.l.ſi
defunctus.C. arbi. tutele.⁊ h̊ tenet Qi.in.l cuʒ quis.C. de
iur.⁊ fac.igno.Guil.⁊ Ja.bu.in.l.nam ⁊ ſi maritus.õ.de
ↄdi.inde.vñ ſoluens indiſticte nõ repetit ⁊ h placet.Cõ
ſtat enĩ ꝙ ẽ tpalis etiã alio reſpectu:qꝛ ſinitur in vita viri
⁊ ad heredẽ nõ tranſit:vt. lnarie E Ee⸗ ti. .
„ EI xceptio iſta ne conuenia
Tia ſilios. niſi ünati facere poſſint
. nſit ad ſilios eiuſdẽ matrimonij.h.d. ¶C Op.
ʒ.e.l.maritum. So.dicit gl.ſpale eſt h̊ in ſilis ⁊ idẽ in re
eccleſie data in dotẽ ⁊ in emphiteoſi data in ſeudum qᷓ nõ
tranſit ad heredes exneos niſi ſit actũ vt ĩ gl. ¶ Sʒ qd
ſi vir relinq̃t vxoꝛi dotẽ nũꝗd ſilij habebũt pᷣuilegiũ: vi ꝙ
nõ:inſti.de le.s.ſi vxoꝛ.⁊ qdð ibi nõ.in ↄꝛium facit.l.in con
dẽnatiõe ⁊ qð ibi nõ.i gl.j.de re iudi.cogitabit. ¶ Que
ro ꝗd de ſilijs mariti altius mrimonij:an ad eos traſit hꝰ
beneniciũ: Glo.dicit ꝙ ſic quã vide. Cõtrariũ nota.in.l.ſi

cũ ꝓcuratoꝛis.⁊.l.ſciendũ.j.de re iudi.⁊ iſti.de aci.. iteʒ

ſi de dote. S. p ſo.l.verũ circa pᷣn.in gl.ſuꝑ vbo ceteroꝛuʒ.
⁊T ille ſunt verioꝛes.ꝓbat᷑ per tex.C. qui po.in pig.ha.l.aſ
ſiduis.S.excep.⁊ hoc tenet Ci.ibi.

¶ Licea „VBolus a marito cõmiſſus in rebus ꝓpꝛijs ꝑ
ECet: gendis eum facit perdcre beneſñiciũ ſi contra

mulierem.

Solu. matrimo.

mulierem cõmittat᷑ in rebus dotalibus aduerſus quoſcũ

q;.h.d.Et pᷣmo ponit vnũ dictũ q̃liter dolus ⁊ culpa obli
get. Secũdo ponit aliud dictũ q̃liter dolus ⁊ culpa faciũt
hbeneficiũ perdi.ſcða ibi dũ tñ. Iteʒ ſcoa ſubdiuidit᷑: qꝛ
pᷣmo loꝗtur in dolo cõmiſſo in rebus ꝓpꝛijs ipſius viri.
Secũdo in dolo cõmiſſo in rebus dotalibus ſcdða ibi offi
lius. Itẽ q̃libet iſtaꝝ diuidit in dictũ ⁊ limitationẽ dicti vt
patet ex littera:⁊ ex iſto caſu collige pꝑ te pulchꝛã diſticti/
onẽ. ¶ Op.qꝙ etiã in re ꝓpꝛia poſſit cõmitti culpa: vt.l.
ediles.S. pedius.⁊.l.cũ aũt.S.ſfi.S.de edi edic.Glo.nõ ſol.
Di. dicit ꝙ ibi res ſubiacebãt reſtitutiõi:⁊ ſic pñt dici alie
ne ſpe:⁊ bene hoc ꝓbatur hic.nã in rebus dotalibus lʒ
ſint viri ↄſtãte matrimonio:tñ põt cõmitti culpa ꝓpt᷑ ſpeʒ
reſtitutionis:in rebus vero ꝓpꝛiis viri eſt ſecus.¶ Op.
de. l. j. in fi.ð.de his ꝗ ſunt ſui vel alie iuris.Glo. nõ ſoluit
Di.ſoluit ꝙ ibi ex q̃litate ſacti pᷣlumebat᷑ doloſe agẽ qð
nõ licʒ maxime in re inanimata vt in fuo.ſacit.l.j.j.ad.l.
coꝛ.de ſic.C.de iniur.l.ſi nõ conuitij.⁊.l.j.de doli excep.
¶Op. j.que in frau.credi.l.ait pꝛetoꝛ. illud. gl.nõ ſol.
Di. dicit ꝙ ibi loquit᷑ de dolo debitoꝛis ꝗ eſt minus cul/
pabilis:qꝛ de euitandis muneribus tractat ar.l.fulciniꝰ.
§. ſed illud j. qui.ex cau.in poſ.ea.hic vero de dolo eius ĩ
quẽ eſt ſacta alienatio qui de acquiſitione cũ alterius in/
iuria ↄtendit:ar.l.fi.. licentia.C. de iure deli. ¶ Quero
ꝗd de alijs q habent benefſiciũ ne ↄueniant᷑ niſi inquãtuʒ
ſacere pñt: Rñ.idẽ vt.l.verũ.S.tẽpus.ð.p ſo.¶ Quero
quid ſi maritus perdit bona ſua ꝓpter culpã ſuã an per
dat beneſiciũ hoc: Glo.ꝙ ſic in pꝛeallegata.l.verũ.S.tpᷣs.
Cõtrariũ no.C.de rei vx.aci S.cũ aũt.⁊ iſta ẽ vera.ꝓbaĩ᷑
per iſtũ tex de culpa.n.tenet᷑ nõ tñ ꝓptea perdit beneſi/
ciuʒ. ¶ Quero quid de dolo cõmiſſo tꝑe quo mulier do
tem petit:puta ſi maritus negat poſitiões mulieris: Rñ.
qñ maritus negat illud qð ẽ cauſa beneſicij:vt ſi negat ma
trimoniũ ⁊ puto ꝙ pꝑdat beneſiciũ ſicut ſocius qui negat

ſocietatem beneſiciũ perdit:vt.l.ſi vnus S.ſi.S.ꝓ ſo.de re

indi.l.ſed hoc ita in ſi.⁊.lſʒ ſi dubitel.poſt pᷣn.j.de fide/
iuſ.ſimile ⁊ in liberto q impetrauit ius annuloꝝ aureoꝝ:
nã p it illud ſi negat ſe libertũ:vt.C.de iure aur.annulo.
l.ſi.facit q no.C. de legi.l.qð ſauoꝛe.⁊.S.de legi.l.nulla.ſj
ſi nõ negat matrimoniũ:ſed negat dotẽ datã vel ↄctuʒ ce
lebꝛatũ:tũc nõ ꝑdit beneſiciũ:vt.l.pe. cũ ſua gl.j.qui bo.
ce.poſ.dixi in.lł.ſi dubitetur.j.de ſideiuſ. ¶ Altimo hec
l. facit ad.q q̃ magis ꝑtinet ad theologos qᷓ; ad nos.vſu/
ſarius diſſipauit omnia bona ſua an teneatur ad reſtitu/
tionẽ in ſoꝛo ↄſcientie:hic eſt argumẽtuʒ ꝙ ſic:ſtandũ eſt
tamen in hoc theologis. Gipendete iud
S=Hõ i pendẽte iudicio deſiciat id
J mulier. . eſt cauſa ↄcedende acꝶ.
expirat iudiciũ.h.d. Supꝛa ꝓxi.vidiſtis de vna
exceptiõe qᷓ cõpetit marito.ſ.ne ↄueniat᷑ vltra qᷓ; facẽ põt
B de alia q ſibi cõpetit ſi mrimoniũ fuit reintegratũ:⁊ iſta
l.ẽ Pe. qui dicebat ꝙ exceptio ſupueniẽs pendente iu
dicio nõ ꝓdeſt reo.Ad ideʒ.j.e.l.ſi cũ dotẽ.. eo aũt tpe.
⁊ dixi plene in.l.j.j.de excep.¶ Op.C.de nup.il.ſi vt ꝓ/
ponis.So.yvt in glo. C Op. de.l. pleriq;.S.de ritu nup.
So. vt in glo.
A Si mulieri ex iuſtis cauſis ſol/
(QO InnIS. uatur vel ipſe maritus ĩ iuſtas
cauſas expedit eatenus actio dotis tollit.h.d.cũ
l.ſe.⁊ ſũt ſingulares.ll.⁊.s.dictũ eſt de duabus exceptiõi/
bus cõpetentibus marito:hic ponit vnã exceptionẽ.ſ.ſo
lutiõis facte ↄſtante matrimonio. Nota bmo ꝙ mulie
ri põt ſolui dos vt es alienum ſoluat.vt.l.fi.S.de iure do.
¶BSecũdo no.ꝙ mulieripõt ſolui vt pᷣdia emat: ⁊ hocẽ
regularit᷑:qñcunq; ex ſolone q̃ ſit mulieri cauſa dotis mu

lieris ↄditio ſit melioꝛ ⁊ maritus inde nõ efficiatur paupe
rioꝛ:qꝛ põt maritus ſoluere vxoꝛi ↄſtãte matrimonio:vt

l. ita ↄſtante. S de iure do. C Tertio no ꝙ põt ſoluimu/
lieri vt redimat ſuos ↄſanguineos ab hoſtibus vel vt eos
egentes alat.Ex quo no.qꝙ mulieri ſoluit᷑ pecunia vt iple
at votũ ſactũ a ſe vel vt vadat in aliquã peregrinationẽ ꝓ
aĩa ſua vel alteri ſibi ↄiũcti qð iuſte ſoluũ:⁊ dotẽ minuit.
Si.n.hꝰ pmittit᷑ ad liberãduʒ coꝛpoꝛa multo magis ad li
berandũ aias:vt. l.ſãcimꝰ.C. de ſa.ſan.ec.⁊ no.in.l.j.S.de
pac.¶ Op.C.ſi dos ↄſtante matrimonio.l.j. So. ſpãle
in caſibus hic poſitis. Op.de.il.ſe.ad iſtã. nã hic dicit
ꝙ tollit ipſo iure.ibi ope excep.So.hic ſoluit ipᷣi mulieri
j.l.ꝓxi.alteri ſolui. ¶ Op.Di.actio de dote nõ naſcitur
ↄſtante matrimonio:vt.l.ſʒ ſi alia.de bo.dã. ⁊.l.ij.in pᷣn.
j.de dote p̃le.⁊ dicã.j.e.l ſi ↄſtante.S.j.ergo nõ põt tolli.
So.Di.nõ tollitur actio ſʒ ſpes actiõis.=id idẽ.l.iij S.de
ſinere.S. vſufru.quẽad.ca. ¶ Sed ad hoc op.de.l.ſi fuꝰ
S.bone. S. de ↄdi.ſur.⁊.l.grege.s.ſi.S.de pig. So.ius futu
ruʒ nõ põt tolli per ſniam:qꝛ nõ põt in iudiciũ deduci vt
ibi:ſʒ ppter pactũ vel aliũ actũ ſic vthic. ¶ Op. dẽbic in
fine maxime ſi ex volũtate ſilie tc.⁊ ſic innuit idẽ ſi filia nõ
ↄſentit. Sed ʒ̊ qꝛ ſpẽs furti eſt de alieno largiri:vt.l. ſiliꝰ.
F. j. de dona. ⁊ de fur.l.pignoꝛi. So.timoꝛe huius ↄꝛij di/
cunt qdam ꝙ bic abundat maxime. Alij dicũt ꝙ mulier
habuit ratũ.Alij ꝙ mulier v habere ratũ tanq; vtilit᷑ ge
ſtu:vt.l.pomponius ſcribit.S.de ne:gel.ego dico ꝙ maxi
me nõ ſupabundat:ſed debemus diſtinguere tres calus.
Aut maritus expẽdit de volũtate mulieris ⁊ bʒ exceptio
nem. Aut abſq; volũtate nõ tñ õᷣ volũtatẽ: ⁊ ideʒ vt h col
ligii ex dictione maxime.Aut ↄ volũtateʒ:⁊ nõ hʒ locum
hec.l.vt.l.ſi. C. de ne.geſ. cũ ſi. ¶ Et ſi dicis quõ mulier
cogit hẽe ratũ cũ iſtud negociũ nõ ſit ſuũ nec re ipᷣa ipᷣo ge
ſtu: nec cura ⁊ ſollicitudine: Rñ poſſum dicere ꝙ nego⸗
ciũ ſit ſuũ re ipᷣa ſi ale redẽptus erat talis cui ip̃a ſuccede/
bat.nã hoc nõ ſacto ꝑdebat ius ſucceſſiõis:vt in auc.ſi ca
ptiui. C. de epi.⁊ cle.facit.l.ſi pupilli..itẽ qritur. ⁊. .ſi ti/⸗
tij fuũ.de neg.gel.ſᷣ ſi erat talis cui mulier nõ ſuccederet:
tũc opoꝛtet nos dicere ꝙ iſtud ẽ q̃rtũ genꝰ negocioꝝ.ſ.qꝙ;
eſt nrjm nãli rõne:⁊ ſic cogit᷑ qs hꝛe ratũ ſicut ſi eẽt ſuuʒ re/
ipa. di xi in.l.ſi pupilli.S.iteʒ qrit.S.de ne.gel. ¶ Quero
an actio de dote ſit boneſidei? hic eſt calus ꝙ ſic ex parte
mulieris. Idẽ ex parte viri vt habuiſtis no.i.l.de diuiſio
ne. S.e.ſecus ſi cõpeteret extraneo:vt habuiſtis no.in.lij.
circa pꝛin.S.e.
Qui ſibi pꝛouidit in

cum dotem. enã caſum alij renun

ciare vẽ. b. d. m vnꝗ lec. Vel aliter ſᷣm aliã. Ca

ſus omiſſus remanet in diſpõne iuris coĩs:⁊ in hac.l.inci

pit iuriſcõſultus reaſſumere materiã coĩonis ꝗ eſt int᷑ pa
trẽ ⁊ ſiliã in actiõe de dote ⁊ eã ꝓlequit vſq; ad.S.trãſgre
diamur.⁊ẽ no.pᷣn. ¶ Opchic tex.innuit patrẽ dantẽ do
teʒ appꝛopᷣare ſibi ach.pꝑ pactũ dũ dicit pepigit. de lure
do. l. auia j. e.l. quo. ¶ MHuius timoꝛe legit hec.l.duob
modis.bmo mõ ꝙ lʒ in narratiõe ↄiungat patrẽ ⁊ exne/
um:in rñſione loꝗt᷑ tm de extraneo.q.d. pactum patris
nihil opatur. Hec lec.ponit᷑ in pᷣma gl.quãa vide. Alij di/
cũt ꝙ verbũ pepigit ꝓut refert ad patrẽe intelligit ꝑ ſtipu.
⁊ ceſſat ↄꝛiũ/ ꝓut reſert ad exneũ intelligit ſiue ꝑ pactũ ſi/
ue ꝑ ſtipulationẽ:⁊ hec lec.ponit᷑ in pᷣn.gl.magne quaʒ vi
de ⁊ hoc ſatis placet.vel dic tertio ꝙ lʒ pater pactus ſit ꝑ
pactũ nudũ q; nõ valeat ad acqrendã ſibi ſolidã actionẽ
valet tũ quãtũ ad inducendã p̃lumptionẽ: vt in caſu omiſ
ſo vr dare velle ſilie:ar.de le.j.l.plane in pᷣn.⁊ ſic de pacto
nudo põt intelligi in pſona vtriuſq;. Op.S. de diuoꝛ.
l.ſi filia. Ol. ſol. in caſu omiſſo remanet actio ſilie niſi frau
dẽ cõmittat vt ibi:⁊.C. de diuoꝛ.auẽ. ſi filij.⁊.T.eo.l. ſilie.
Op.⁊ v ꝙ q ſibi puidet in vnũ caſũ videat᷑ ſibi ꝓuide
re in ali:vt. S. de ↄdi.ob cauſã.l.ſi eẽneus. Gl. dicit ꝙ vẽ
pꝓuidere in aliu.i.ſibi ſileʒ vt ibi:nõ diſſimilẽ vt hic: gl.
3

α

Solu.matrimo.

repꝛehendit ⁊ bene.dic ergo ꝙ ibi loquii de ↄdi.ab cau⸗
ſam. nõ de actiõe de dote.ita tʒ Di hic.⁊ Ja.bu.i.l.con
traria.⁊ etiã Guil.quod eſt ipᷣa veritas:vt.j.dicã ſtatim.
COQp. C. de poſth. here.in ſi.l.ñ. Glo.nõ ſoluit h.ĩ ↄꝛio
ponit ples ſo.vna ẽ ꝙ ibi ſunt vba ambigua apta referri
ad vtrũq; caſũ h̊ ſecꝰ.Circa hoc dic vt dicà in.l.cõmodiſ/
ſime.j.de li.⁊ poſth. ¶ Op.caſus omiſſus remanet in di
ſpõne iuris cõis:vt.l.ſi vo.S.de viro.j.eo.⁊.l.ſi exneus.j.
de ↄdi.ob cauſã. ĩ caſu omiſſo actio erat cõis pꝛis.⁊ ſi/
lie nõ ſolũ ſilie:vt.l.ij.S.qdð ſi in pꝛis.õ.e. IHDuius timoꝛe va
riat᷑ lec.puł.l.qdã.n.ſatẽtur ↄꝛiũ: ⁊ ita intelligũ h̊ qð nõ
placet.nã qñ vna detrminatio refert ad duo dʒ ĩitelligi vt
ea vnioꝛmit᷑ detminet:vt.l.iã hoc iure in pᷣn.⁊.l.lutiꝰq de
vul.⁊ pu.ſʒ hec vᷣba cõeʒ eẽ mulieri ⁊c. referunt ad patrẽ
⁊ exneũ dotantẽ:ſʒ in ex’neo nõ ẽ dubiũ ꝙ mulieris eſt to⸗
ta dos vt in.S.accedit.C. de rei vx.ac.ſic g dʒ intelligi in
patre. ⁊ iſta lec.repꝛobata ponit᷑ hic in ſi gl. Reperit tñ ĩ
qduſda additionib q; Di.tenuit eã.⁊ in additiõibus ſu/
is reꝑitur ꝙ tʒ aliã ⁊ ſic in hoc vr ſibi ↄdixiſſe:⁊ tñ iſta nõ
eſt va. vñ alij legũt vt gl.dicit ꝙ hic filia erat emancipata:
qð nõ placet qꝛ ẽ diuinare. ¶ Itẽ qꝛ ʒ hoc int᷑ pꝛeʒ ⁊ ex
neũ nulla ẽ dꝛia cũ qlibet diceret᷑ ex̃neꝰ:vt.C.de rei vxo.
ac.S exneũ.Dicẽdũ ẽ gꝰ ꝙ in caſu omiſſo eſt actio ſilie in
tegra:⁊ hoc ꝑ rõcʒ:qꝛ eligẽdo vnũ caſũ vẽ renũciare alti:
vt. C.de ꝓcu.l.marit.ita dicit gl.ꝓ hꝰſacit qꝛ ꝓuiſio hoĩs
tollit ꝓuiſionẽ legalẽ:vt.l.⁊ hʒ.S.cũ qs.j.de pᷣcar.⁊.C. de
pac. ↄuẽ.l.fi. Iſta rõ nõ placet.na ꝓuiſio hois tollit uiſi
onẽ legalẽ exoꝛdiariã:ita loquunt᷑ iura pᷣallegata:nõ aũt
ꝓuiſionẽ oꝛdinariã. Ita no.i.l.ij. C.de iure emphi. ſed qꝙ
actio pꝛis ⁊ ſilie ſit cõis ẽ oꝛdinaria ꝓuiſio legis ergo ⁊c̃.

Mꝛetea per ꝓuiſionẽ hõis recedit᷑ a ꝓuiſione legis circa

idẽ qð eſt ꝓuiſũ:vt in.l.S.allegata:nõ aũt reperit ꝙ ꝑ pꝛo
uiſionẽ ſactã ĩ vno caſu recedat᷑ a ꝓuiſiõe facta in alio ca
ſu. vñ iſta rõ hic nõ ↄcludit. Teneo tamẽ quod.S.dixi ꝙ;

actio ſit ꝓpꝛia filie:⁊ ꝙ pat᷑ eligẽdo vnũ caſũ vi alteri renũ

ciare:⁊ h̊ ꝑ rõnẽ vt iſtos duos caſus vniſoꝛmit᷑ detminet:
⁊ ꝑ caſu.l int᷑ ſoceꝝ..cũ int.S.de pac.do.qð tʒ NHi.ĩ.c.qð
ob gr̃am ex de re.iu.li.v.⁊ Ci.in.l quod ſauoꝛe.C.de le.
CAid vↄꝛia rñdeo ⁊ maxime ad.l.ſi exneus.ð.de cõdi.ob
cauſã.qꝙ qñ dos dat᷑ ꝓ muliere:⁊ matrimoniũ ſeqt lex mi

tũ ſauet mulieri ⁊ pᷣumit donationẽ ⁊ ſtipulationẽ mulie

ris:vt in.S accedit.C. de rei vx.aci.ſj qũ mr̃imoniũ nõ ſe
quit lex nunq; ſingit donationẽ ĩ mulierẽ:vt.l.ſi ego.ĩ pᷣn.
8.de iure do. Vñ ad ↄꝛiũ caſus omiſſus remanet ĩ di⸗
ſpõne iuris cõis verũ eſt ſi ille caſus reſpicit illũ euẽtũ cuʒ
mr̃imoniũ nõ ghiũ vt pᷣalle.l.ſi exneus.ſʒ ſi reſpicit euẽtũ
q mrimoniũ ᷣhit pᷣſumit᷑ donatio ĩ muliere fauoꝛe mr̃imo
nij:ita loqtur h̊ in pᷣalle.l.int᷑ ſocerũ.S.cum int. ¶ Op.ex
gl. ⁊ vĩ ꝙ in caſu omiſſo vir lucret᷑ dotẽ nec q̃rat᷑ mulieri:
vt.l.ſi filius.s.de diuoꝛ.⁊ p̃allegata.l.int᷑ ſocerũ.s.cũ int᷑.
ʒ.de pac.do.qdð ẽ vtile ſcire:qm cõit᷑ in oibus ↄctibꝰ pat
vel exneus ſtiplłat᷑ dotẽ ſi matrimoniũ ſoluat᷑ moꝛte mulie
ris ſine liberis.ſi ergo moꝛit cũ liberis:ẽ dubiũ vtrũ rema
net apud maritũ q̃ſi vir eã lucret ex tacito pacto an rema
neat apud eũ tanqᷓ; ꝓ filis heredibus mulieris:⁊ ſic muli
eri videat᷑ q̃ſita in caſu omiſſo.Di.in pᷣalle.c.qð ob gr̃aʒ.

⁊ Li. in pᷣalle.l.qð fauoꝛe.C.de legi.innuũt q̃rit᷑ marito

ex tacito pacto ꝑ tex.in pᷣalle.s.cũ int᷑ in ↄꝛiũ ẽ hec.l.que
dicit q̃ri mulieri. Ja.de bel.diſputauit ⁊ detminauit ꝙ in
caſu omiſſo q̃rit mulieri ꝑ hãc.l.⁊ p.l.beblius.ð.de pac.
do. vbi dicit eẽ caſũ ꝓ hoc ꝙ tacita pᷣſumptio donationis
eſt in ip̃am mulierẽ:vt ĩ pᷣallega.s.accedit. facit.j.de le.j.
l. Fuo legato.S.ſi teſtatoꝛ. ¶ Zid.l.ſi filia.S.de diuoꝛ.rñ⸗
deo ĩ eo qð tex.dicit ꝙ diuertit vt viꝝ lucro afficiat:ĩtelli
ge ꝙ fuit expᷣſſe actũ ꝙ viro q̃reret᷑ muliere diuertẽte:vt.l.

int᷑ ſoceꝝ in pᷣn.⁊ l.ſi pꝛ.in pᷣn õ.de pa.do. ¶ Ad.l.int᷑ ſo

cerũ.S.cũ int᷑.de pa.do. Rñ.ꝙ dos retinebaĩ ꝑ maritũ

ture. qð puto verũ qñ ſoluit ex iuſtis cauſis volutarijs ꝗᷓ

pꝛo ſilijs eius ꝗ ſũt heredes mr̃is eoꝝ nõ ꝙ vir iſte lucrct.
Et iſta opi.placet.ꝓ hoc induco.j.de hẽ.inſti.l.lutiꝰ.cuʒ
gl ſua:vbi ſi pꝛ grauat ſiliũ ſi deceſſerit ſine liberis:in ca/
ſu q hꝛet liberos nõ vẽ nec ĩtelligi ꝑ hoc ipᷣis liberis ꝓui
dere ſʒ ſolũ ſilio ſuo ꝙ ſaciat qcqd vult:ita in ꝓpoſito vꝛp
uidere ſilijs nõ liberis.ꝓ hꝰ qꝛ pᷣſũptio ẽ ꝙ pꝛ diligit plus
ſiliã quã tunc hʒ q; filios ex ea naſcituros in qͥs nulla ca
debat affectio:vt no.in.l.ꝗ filiabus.j.de leg.j.in bᷣn. ZFd
ideʒ.j.de ↄdi.⁊ de.l.publius.S.ſi. Et ꝑ hoc ſi ſilia erat ſui
iuris potit de illa dote teſtari ⁊ facẽ qð vult. Cõtra dices
tu quõ m iſta tꝑa potit marit retinẽ dotẽ ꝓ liberis tan/

W; ꝓ heredibus mulieris cũ ſiliafa.iſto iure nõ hẽbat hẽ/

des. Dicã in.l.poſt dotẽ.j.e. ¶ Querit gl qd ſi ſilia ĩgre
diat᷑ monaſteriũ? Rñ.dicit gl.ꝙ tũc cõmittit᷑ ſtipulatio q̃
tollit᷑ in caſu moꝛt:vt.l.deo nobis.C. de epi.⁊ cle.ſecꝰſi de
poꝛtet:vt.l.ex ea parte.s.inſulã.j.de v.ob. ¶ In Zꝛiũ ſac
ᷓ./p ſocio.l.actiõe..publicatiõe.⁊ j..de ↄtab.l.j.in fi. Gl.
non ſoluit.dic ꝙ in illis factum ciuiliter repñtat eundem
effectũ quod factuʒ naturalit᷑ im Di.⁊ Pe.in pᷣalle.l.deo
nobis. Et plene examinabo ĩ.l.gallus.S.⁊ qd ſi tãtũ.j.de
liber. ⁊ poſthu.

Si p . Per ſolutionẽ factã ſilie pꝛi
1 poſt ſo lu tu Ie actio non tollit niſi ex iuſtis

cauſis ſoluat᷑ ſilie nõ ꝑditure.h.d. ¶ Op.ꝙ ſemꝑ pat᷑ vt
velle ſi nõ gdicat:vt.l.ij.S.volũtatẽ.o.e.Glo.ſol.nõ. iſtud
verũ in filia.q̊ in patre reqrit᷑ expᷣſſus ↄſenſus:vt.l. filiuſ⸗
fa.S.iĩuitus..de /pcu.dixi in.l.nõ ſolũ.s.e.¶ Op. ꝙ ſine
patre nõ põt cxigi:vt.l.ij.S.q ſi in pꝛis.S.e. So. hic exe/
git a ſponte ſoluẽte.dic vt in glo. Op.S.e.l.iij.in fi. Di
cit gl. ꝙ hic nõ cõſumpſit ĩ rẽ pꝛis ⁊ bñ diẽ. Quero an
pat᷑ poſſit agẽ adiũcta ꝑſona ſilie:Oèlo.dicit ꝙ ſic: vt.l.ij.
F. ſʒ vtrũ..e.alij p.l.cũ dos.S.ſi vero.s.de pac.do. Nec
ob. ..ſ̊ vtrũ.qꝛ ibi in ꝓuiſione:ibiin ſolutiõe: ⁊ hoc tene
bat Ja.de are.Tu dic ꝙ patrẽ agere adiũcta ꝑſona ſilie
põt intelligi duobus modis.vno mõ põt:alio mõ non:vt
dixi in pᷣalle..ſj vtrũ. ¶ Quero qd ſi filia ↄſũpſit doteʒ
an iterũ pat᷑ teneat᷑ eꝗ dotare: Gl.dicit ꝙ ſic. C. de do. p/
mil.l.fi.ʒ qdã S. In ꝗbuſdã additiõibns reꝑi Di.tenuiſ
ſe.ðꝛiũ p.l.ſideicõmiſſa.S.ſigs decẽ.j.de le iij ꝓ hoc addu
co q̃ſi expᷣſſuʒ caſũ.in.l.ſi ſocius. .ſiliũ.ð.ꝓ ſocio.puto ſic
dicẽduʒ ꝙ ſi filia ꝑdit dotẽ ſine culpa ⁊ dolo pꝛ tenei eam
iterũ dotare:als ſecus:vt.l.etiã.s.lʒ.Sð.e.ꝓ hoc eſt caſus
C. de colla.auẽ.qdð locũ.ibi niſi ſilie poſſit iputari ⁊cc. Ad
l.ſi ſocius.S. filiũ.S. ꝓ ſocio.rñ.ꝙ ſocius nõ tenet᷑ iteꝝ do/
tare vt ibi ſʒ pat᷑ ſic vt hic. Quero qd ſi ſolutũ fuit ſilie
ex iuſta cauſa ⁊ ip̃a amittat vel amiſerat nunqd maritus
liberabũ: Ol rñdit ꝙ nõ:qꝛ nec tũc vẽ ſolutu: qꝛ ꝑditure
eſt ſolutũ.allegat glo.l.iij..ſʒ ſi mutua.õ.de in rẽ verſo.⁊
H exigit tex.ꝙ iuſta cauſa ſit ſolutũ ⁊ nõ ꝑditure: ⁊ tñ pdi
dit. Glo.arguit ꝓ ⁊ 5:qꝛ exquo ꝑdidit vꝛ ſolutũ ſilie ꝑdi
ponun:.sS.l.ꝓxi.⁊.l. q;uis.ſʒ ſi ſoluiſſet ex cauſis neceſſa
rijs:tunc diſtingue.Aut mulier ꝑdidit iſta pecunta data
oꝑa:⁊ ſilr ꝓcedit iſta glo.vt.l.iij..ſʒ ſi ſic acceperit.s.de ĩ
rem verſo.niſi pat᷑ in pꝑdendo dolũ cõmilerit:vt.l. ꝓpar
te. 5. Fſu. e. ti. Aut fuit ꝑdita caſu:⁊ tũc pat᷑ nõ põt agere:
vt.l.puũ.ĩ pᷣn.de ĩ rẽ vſo.⁊.l iij.S.ſi mutuat᷑.eo.ti.¶ Que
ro ꝗs dʒ ꝓbare an marit ꝙ mulier ĩ iuſtis cauſis expẽdit
an pẽ ꝙ ĩ cauſis nõ iuſtis:Et vi ꝙ pat᷑:vt.l.pe.sõ. de exer.
7.l. ſi pdium. C. de pꝛedi.mi. ¶ In vꝛiũ vi. l iij. . ſi mutua
tus.õ de in rẽ verſo. Nõ ob.õꝛiũ qꝛ ſibi ſoluebat᷑ auctoꝛita
te iudicis vel mãdatũ pᷣceſſit. ¶ Altimo no. ꝙ id qð ſu
pꝛa dixi ꝙ ſilia que ꝑdit dotẽ ſua culpa nõ dꝛ iterũ dotari
a ſuo patre.facit ꝙ ſi pat dat ſilio legitimã pꝛo ſoluenda
ↄdẽnatione ex fſoꝛma ſtatuti ꝙ pater nõ tenetur ampli
legare vel relinquere legitimã.Ad idem.j.de pecu.le.l.ſi
noxali.⁊ auẽ.quod locum.C.de colla.
. Si mulier.

Solu. matrimo.

(Si muli er Delegatio pauperis debitoꝛis igno
1Inmel:rante muliere dotis actionem non ꝑi
mit ſm glo. ¶ Oppo.õ.mã.l.int᷑ cauſas.s.abeſſe. So.
dicit glo.ſpale ẽ hic fauoꝛe dotis. Tu dic ꝙ ibi recipit ſci
enter hic ignoꝛãter vt ibi no.q̃ ſolutio eſt vera:vt.l. ſi ita
ſtipulatus ſũ.S.ſfi de v.ob.lXʒ glo.alit᷑ dicat in.l.qꝗ ſatiſdare
j.de ſideiuſ.⁊ ibi dixi. Op.nouatio tollit pᷣcedẽtẽ obli
gationẽ ipſo iure ⁊ etiã delegatio:vt.l.j.⁊.l.ſi rẽ.in fi.j de
noua.vñ cũ hic ſit ſacta delegatio nõ põt agi actione de
dote:ſed dʒ agi de dolo: vt.C. de traſac.l.ſi pᷣtextu. Glo.
ponit plures ſo.vna ꝙ hic reſtituit vel a lege vel a iudice
qð ẽ ↄ hũc tex.q dicit ꝙ acij doꝶj.ei manebit. dic ergo vt
glo. dicit ꝙ eſt ſpale fauoꝛe dotis. ſimile in.l.ſi mulier. .ſi
dos. S. qð me.cau. ¶ Querit glo.qd ſi delegatio eſt ſcã
ↄſtante matrimonio:dic vt in gl. C Quero ecõtra quid
ſi maritus accipit ꝓ dote a muliere debitoꝛẽ nõ locuple/
tem? Rñ.aut accipit ignoꝛãter ⁊ nõ imputatĩ ſibi:vt l. p/
mittendo.S.ſi debitoꝛ.ð.de iure dot. Aut accipit ſcient᷑ ⁊
nõ valet ipſo iure:qꝛ vĩ donare:vt.l.cũ vir. de iure.doʒ.
S Hat Legatũ relictũ vꝛ relictũ animo cõpẽſã/
S 1 pater. di in debitũ neceſſarium.h.d.⁊ eſt no S.
CNota ex q̃ pſona gꝗs lucrũ ſentit factũ eius nõ dʒ ĩpꝛo
bare:vt in regula iuris ex qua ꝑſona. C Secũdo no. ꝙ;
legatũ in dubio vẽ relictũ animo cõpẽſandi cũ debito:qð
intellige vt.j.dicã.¶ Op.j.ad.l.fal.l.pat᷑ filiũ in pᷣn. Ol.
dicit ⁊ ſoluit ꝙ hic ſilia habebat vltra fal.tãtũ qð ſufficie
bat ſibi ad potẽ.qð placet eo caſu quo ſilia ſit inſtituta a
patre:ſᷣ vbi fuit ei legatũ tm:tũc nõ ẽ curãdũ de falcidia.
¶Op. C de reivx. ach..ſciendũ.So. h̊ pat᷑ expᷣſſit ꝙ eſ
ſet ↄtenta altero tm qð eſt diuinare.vel dic ibi in viro re
linquente hic in patre:⁊ iſta eſt vera rõ:qꝛ vir eſt debitoꝛ
vxoꝛis ſpontaneus qꝗ in dubio nõ vẽ animo cõpẽſandi re
linqre:vt pᷣalle.S.ſciendũ.⁊.l.creditoꝛẽc.j.de le.ij.ſed h̊ pa
ter erat debitoꝛ ex neceſſitate:qꝛ cogit᷑ ſiliã dotare:vt.l.q
liberos de ritu nup.⁊.C.de do.ꝓmil.l.fi. In quo debito
neceſſario legatũ in dubio cõputat᷑ vt hᷣ ⁊.j.ve bo.li.l.eti/
am §F. ſi debita. de inof. tel. l.qm nouella.vbi legatũ cõpu
tatur in legitimã. Ad idem.C. vnde vir ⁊ vx. auc. pꝛet᷑ea.
Fſm Ja.de are.⁊ bene.⁊ ꝑ hoc pluries dixi ꝙ legatũ factũ
ab vxoꝛe viro computat᷑ in poꝛtionẽ qua dʒ lucrari vir ex
foꝛma ſtatuti de dote:vt pᷣalle.auẽ.pᷣterea.qð multuʒ no.
¶CSed p hoc ſacit.j.ad.l.fal.l.in q̃rtã.⁊.l.id aũt.⁊.l.qð
aũt.So.teſtatoꝛ inſtituẽ do vꝛ volũtarie incidere in illam
obligationẽ.vel verius cũ fal.dʒ hẽe iure hẽditario relin
quendo iure legati vĩ habuiſſe animũ qð in fal.nõ cõpute
tet᷑ niſi hoc expꝛimat᷑:ſecus in alijs qrtis in ꝗbus nõẽ ne/
ceſſe ꝙ iure legati habeani vt in tre.vt pᷣallegata.l. in q̃r
tam. ¶ Op. de l. huiuſmodi. S. ꝗ Fuũ de le.j. Gl. dat du
as ſo. Di.tʒ vltimã ꝙ ibi cepit eẽ debitũ poſt moꝛtẽ deqͥ
nõ potuit cogitare. C Op.ꝙ nõ ſit lucrũ: qꝛ ſi mulier eẽt
rogata de reſtitnẽdo alteri ſibi nõ imputaret᷑:vt.l.mulier
§. cũ ꝓponeret᷑.j.ad tre. So.dicas hic impꝛopꝛie ponitur
vt in glo. no. Paopi ſeneig nereſſ
RPaꝛopter patris abſentiã neceſſariã po
(Si patr 1. teſt olut mnlert cauenti patrẽ ratũ be,
biturũ. h.d. ¶ Quero que ⁊ quot ſũt cauſe ppter q̃̊s ro
me habitare nõ licet: Dic vt in glo. C Quero qd ſi pat
exiſtẽs abſens dicit ſilie per nũciũ vel epiſtolã ꝙ nõ ſol/
uatur? In glo ſunt opi.Tu dic aut pat᷑ hʒ legitimaʒ cau
ſam contradicendi ⁊ pꝛocedit pꝛima opi.aut nõ ⁊ ꝓcedit
ſecunda vt pꝛobatur.j.pꝛoximo.S. L

Aut lit. cõteſ. põt filia
Eo autez temp Orc. mutare volũtateʒ. Itez
ex cauſa qñq; dat᷑ actio ſilie ⁊ patri denegat᷑ vel ecõtra.h.
d. ¶ Op. de. l.huiuſmõi...ſi ſtichũ.j. de le.i.⁊ de op.leg.
l.apud auſidiũ.Glo.ſoluit duobus modis ⁊ bene quas
ſo. no. COp. per abſentiã nõ vĩ pater odicere: vt. l ij in

fi. ð.e.ti. Di.ꝙ bic erat abſens ⁊ exp̃ſſe ↄdicebat. ¶ Que

ro q̃liter filie ↄſuli::Dicũt qdam ꝙ dat᷑ cura patri vel q;

nilia aget. Iſta eſt vera ꝙ iſtis caſibus ſilia agit:vt.l.filius
§. ſʒ ⁊ filia S̊ de ꝓcu.facit auc.qð locũ.C.de colla. ¶ Que
ro pꝛacticã huius materie: Rũ. aut pater agit ⁊ ſufficit
ꝓbare fſiliã ſcire:vt.l.ij.in fi.õ.e.aut nihil ꝓbat ⁊ admittit:᷑
cũ cautione de rato vt ibi dicit gl.ſed ſi filia ödicit expᷣſſe
dz examinari cauſa ↄtradictiõis:⁊ſi iuſtã cauſã allegat pa
ter nõ audiet᷑ vt hic als ſecus:vt.j.e.l.dotẽ. dico etiã ꝙ ſi
iudici liqueret patrẽ eẽ vilẽ ꝑſonã põt iudex ex ſuo officio
nõ adqmittere eũ vt hic.⁊ ꝑ hoc dicebã in quibuſdã ciuita
tibus eſt ſtatutũ ꝙ mulier nõ poſſit ↄhere vł teſtari ſine cõ
ſenſu ↄſanguineoꝝ ꝙ ſi ↄſanguinei requiſiti nolũt ↄſenti/
re ꝙ ad iudicis officiũ ſpectat examinare cauſã odictio/
nis: ⁊ ſiquidẽ eſt iuſta bene qdẽ:als iudex ꝑmittet mulie/
ri here aut teſtari vt h.aut agit ſine patris ↄſenſu: ⁊ tũc
ſi pat᷑ eſt pñs ⁊ dʒ docere de expᷣſſa voluntate patris:vt.&.
e.l. F. j. aut pater nõ põt eẽ pñs ⁊ admittet᷑ ſilia cũ cautiõe
de rato:vt.S.S.ꝓxi.aut pater pñs ſiue abſens ↄdicit expᷣſ
ſe:⁊ tũc examinat᷑ cauſa gᷣdictiõis vt hoc.s.dic latius pꝛa⸗
cticã.aut ſilia ſcit ⁊ tacet:aut ſcit ⁊ ↄdicit:aut ſcit ⁊ ↄſentit
aut dubitat᷑ vtrũ ſciat vel nõ. Pꝛimo caſu aut ſilia ẽ pñs
aut abſens:ſi pñs aut hʒ cauſà gdicendi ⁊ pꝑ offm iudicis
ſupplet᷑ ⁊ hẽtur pꝛo odicente vt hoc.S.v. ne aũt. aut non

hʒ cauſa gdicendi ⁊ hĩ pꝛo ↄſentiẽte:vt.d..ſi voluntate.

Sed ſi filia eſt abſens:⁊ tũc aut ſilia ſe abſentauerit: qꝛ ve
recũdabat ↄdicere patri in pñtia:⁊ tũc ꝓ ↄdicente habe
tur. Ideo eraminat᷑ cauſa odictionis an ſit iuſta vel inin/
ſta: vt hoc S.v.ſicut.ſʒ ſi latitet aut iõ ſe nõ abſentauit ⁊ ha
beĩ pꝛo ↄſentiente:vt.d. .ſi volũtate in fi.qʒ intellige niſi
habeat luſtã cauſa dicendi:qͥ caſu ſi filia taceat ⁊ cauſa
iudici apparet dʒ iudex filie ſubuenire: vt h. F. v. necnõ.

qð põt in abſente intelligi ſi ſe nõ abſentauerit ad iſtum ſi
nem. Secundo caſu pꝛincipali qñ expᷣſſe ↄdicit:⁊ tũc ſiue

pñs ſiue abſens dʒ iudex cauſã odictionis examinare: vt
hic in vltimo rñ.Tertio caſu pꝛincipali qñ ↄſentit: ⁊ tunc
nõ eſt dubiũ ꝙ patri datur actio niſi ſilia reuocet ante li/

tis ↄtel. vt in pᷣn. huius.S. Quarto caſu quãdo dubitatur

an ſciat an nõ:tũc ẽ locus cautioni de rato. ita intelligũᷣ
§. iſte. vt in. l ij. in fi.S.e. Ex hac diſtinctiõe collige plene q̃

ʒ.dixi. ¶ Querit glo.hic dẽ nõ audiendã muliereʒ q̃ mi

nus virũ diligit:an hoc ſit diſtinguendũ ſi vir meruit vel
nõ: In gl.ſũt opi.HDi.vẽ tenere vltimã.ſ.ꝙ nõ curatur de

meritis mariti:vt.l. iubemus.S.j.C. de ſa.ſan. eccle. Alij

dicũt ðꝛiũ.puto hꝰrelinquẽdũ arbitrio iudicis:vt hoc.S.

—

ri niſi furoꝛ ſit itolerabilis.h.d. Op.S. de dona.int᷑ vi.

— Fuyurioſus nõ põt piugẽ repudiare
Si maritus. nec ipe põt ex hac cauſa repudia/

⁊ vxo.l.res.Glo.nõ ſoluit.dic ꝙ hoc nõ eſt delictũ: ſed in

foꝛtuniũ:vnde allegat᷑ ꝙ ↄiũx dʒ eẽ particeps pene inſoꝛ
tunij nõ pene delicti im DHDi. ¶ Altimo no.tex.q diẽ nul
la ſpes ſanita ſuꝑſit ꝙ ſi ſemel ꝗs eſt excuſatus a mune

ribus ꝓpter moꝛbũ cuius ſanitatis nulla eſt ſpes ꝙ hoc ꝓ
deſt ſemꝑ vt hiccſacit.j.de vaca.mu.l.pe.in pᷣn.ſecus ſi ſit
excuſatus ꝓpter moꝛbũ ſimplir: qꝛ põt eẽ vno tꝑe ſanus
alio tpe moꝛboſus.C. qui moꝛbo.l. podagre.li.x. ſacit.l.

ſpadonem.S qui abſolutus.j.de excu.tu.

— 40, ieue
Sinaũt in ſeuiſſimo. οαρà

mentare ⁊ ſi dotẽ diſſipat dos ſequeſtrabii.h.d. ¶ Nota
ꝙ ad petitionẽ ↄſenguineoꝝ cogii marit alimẽtare vxo

rem: ar.j.de libe.ca.l.ij.⁊.iij.⁊ de appel.l.nõ tm.⁊.j.q pe.
tu.l.ij. Nõ dotẽ ſequeſtrari ſi vir ea abutü. ¶ Op. ꝙ

vir ðʒ vxoꝛẽ alere etiã ſi nulla dos eſt: vt.l.qdð ſi nulla.S.
de religi. So.gl.ſubaudit maxime.Di. hic an vir cogat᷑
— . . — .
vxoꝛẽ alere ponit aliqua verba. Ja. de are.pleni Ci.

relert. C. de neg. gel.l. quod in vxoꝛẽ.dic vtibi. C b.

B 4

Solu. matrimo.

dos nõ dʒ ſeqſtrari: vt. C. de phi.ſeqſtra.l.j. Glo. dicit ꝙ

iſtud ẽ ſpãle. ¶ Sʒ ad hoc op.ꝙ marito diſſipante non
dʒ dos ſeꝗſtrari:ſʒ vxoꝛi aſſignari:vt.j.e.l.ſi ↄſtãte ĩ pᷣn.⁊
l.vbi.S.de iure dot. So. ꝛia loquuni qñ vir diſſipat bõa
ſua.h̊ aũt erat diligẽs circa bõa ſua:ſʒ diſſipabat dotẽ. di
xi plene ĩ.l.ſi ↄſtãte.j.e.dic vt ibi. ¶ Quero dẽ h̊ ſʒ doꝶjj.
qtitatẽ quõ intelligit:Dicit Ja.de are.i.ſᷣm redditus qui
pcipiuni ex dote:vt.j.de ali.⁊ ci.le.l.cũ vm.S.pe. Que
ro an vxoꝛ diuee cogat᷑ alẽ maritũ inopẽ: Boc.dicũt ꝙ;
ſic: ar.hui.l.C.vñ vir ⁊ vxoꝛ.auẽ.pᷣterea.qð tʒ Spe.itiq
fi. ſint le. .j.v. q qd ſi mlier diues. ¶ Quero nũqd bona
mariti ſint obligata ꝓ aliment: Ja. de are. detminat qꝙ;
ſic: vt. C.de rei vx.ach.S.ſʒ vt plenl.nã ex dote debeniĩ ali⸗
mẽta vt hic ſicut vſure qñũq; debent᷑ ex pecunia ad idẽ.C.
de iure doß l. ꝓ oneridꝰ.ſʒ res obligate ꝓ ſoꝛte ſũt ꝓ vſu/
ris obligate:vt.S.ꝗ po.in pi.ha.l.luti.gꝰres obligate ꝓ
dote ſũt obligate ꝓ alimẽtis.faẽ de ali.⁊ ci.le.l.luth.⁊ de
ãnu.le.l.gai.cũ ſua gl.fert tñ ꝙ Guil.de ſuʒa dixit ↄꝛiuʒ.
⁊ idẽ detmiauit qdã qvocat᷑ Jo.ruffi.de parma: qꝛ nulla
l.cautũ reꝑii ꝙ res ſũt obligate ꝓ aliment.Sʒ vt vidiſtis.
Ja.de are.dic ꝙ ĩmo reꝑii obligata ſic p vſuris. ¶ Que
ro an dñs teneat ſacẽ expẽſas ſamulo ĩſirmo? Rñ.ſi expẽ
ſa ẽ modica dʒ ſacẽ.ſi magna tẽ ſecꝰ vt colligit᷑.ð.e.l.diuoꝛ
tio..ipẽdia.⁊ qð ibi dixi ↄiũcta.l.j.j.ti.j.⁊ qʒ ibi dicã.ſac̃
l.in rebꝰ.S.pñit.S.cõ.⁊..de edi.edic.l.item ſi uũ. .j.⁊ ita
dekminauit Ja. de are. Altimo ex iſto. S.no. ꝙ illi cui
debent alimẽta ſũt pᷣſtãde medicine.ſile.j.de vᷣ ſi.l.vbo vi
ctꝰ.adde.l.ſicut ĩpẽdia.sð.de vſuſ.quã nullus allegat.

B Pat põt agẽ ꝓ ſe ⁊ ꝓ ſilia furioſa ⁊
¶ Itẽ pa ter. ea repudiũ mittẽ.h.d. ¶ Et oS,pri
. So. ibi in femina ſui iuris:h in ea q eſt in ptãte pꝛis p
qua põt pat᷑ mittere libellũ repudi. Op.ſurioſo non
põt ſolui:vt.l.q ſi fſoꝛte.S.pe.⁊.l.ſi ſuus dare.x.iuſſus eẽt
j.de ſo.male ergo dicit hic ꝙ pater petit dotẽ ſilie ſibi red
di vt furioſe. So.dic ſilie ve: hoc eſt ſibi noĩe ſilie.

—5 Pie ſurẽte ei curatoꝛ vl filia de dote
(Si! ſoluto. git ide ĩ pꝛe capto.h.d. ¶ Nõ ꝙꝙ pꝛe

non valente agere agit filia:vt.l. ſiliuſfa. .ſed ſi filia.õ.de
ꝓcuratoꝛibus. H

ecactio dal 5 maritu
ranlgredtamur. ſie doteʒ recepit ꝑ ſe

vel ꝑ aliũ. Itẽ ↄ ſocerũ ſi ſibi vł enoĩe vlł iuſſu ſoluta ẽ als
de peculio tm̃ tenebit᷑ ſili iſolidũ.h.d. MPꝛĩo loqꝗt de viro
ſui iuris. Secũdo in eo qꝗ ẽ ĩ pꝛis ptãte.ptãte.ſcdᷣa ibi ſed
ſi filiꝰ. Itẽ iſte.S.ſeipſũ ↄtinuat. ¶ No.qꝙ nõ reſert an mi
hi vel alti de mea volũtate ſoluat᷑.Aduerte hic. ⁊ op.glo.
de ſo. l. ſugitiuꝰ. Dicit gl.fallit ibi ⁊ bñ.rõ pʒ ibi in textu.

CAld idẽ op.C. de theſau.l.j.S.in alienis.li.x.So. ſimili

ter fallit ibi.rõnẽ dic vt ibi. C Itẽ op.de.l.cũ fũdus.S.q̃
ſitũ. j. de vi ⁊ vi ar. Dicit glo.ſallit ibi. Tu dic vt ibi: ⁊ ꝑ
Di.in.c.põt ꝗs.ex de re.iur.li.vj. ¶ Op. ⁊ vi.ꝙ lʒ pi ac
cipiat ſili tñ tenet:vt.l.ſi pupilli..j.S.de neg.geſ.per qð
gl. hic diſtinguit an ꝗqs dederit otẽplatiõe pꝛis tm̃: an ſi/⸗
lij tm:vel vtriuſq;: Tu tñ clari diſtingue ſic. Qñq; pat᷑ ſo
lus recepit noĩe ſuo ⁊ ſolus tenet᷑ vt h̊ filiꝰ non niſi ſit res
patris vt hic in fi. Qñq; pat recepit noĩe ſilij tm: hꝰ acto
vt ipᷣe nõ teneat᷑:⁊ tũc ſolus filius tenet ſi bʒ ratũ ſicut ſi ſo
lus recepiſſet vt hic:recepit enĩ ꝑ aliuʒ. Qñq; pat᷑ recipit
noie ſuo ⁊ filij ratũ ha benij:⁊ tũc vterq; tenei:ot.l.fi.C. de
do. cau.Qñq; ſolus ſilius recipit ⁊ ſine patris iuſſu:⁊ tũe
ſolus tenet᷑ nõ pat᷑ niſi de peculio vel de in rẽ verſo vt hic.
Ant recipit pꝛis iuſſu:⁊ tũc diſtingue vt glo. aut habuit
animũ obligãdi alterũ tm̃:aut vtrũq;: ſʒ ſi dubitet᷑ cui cõ

tẽplatiõe dederit:ĩtellige ꝙ dederat ↄtẽplatiõe vtriuſq;:

ar. l.in ambiguis.. de iure do.Fſʒ Ja. de are. Op.õ.
de. pec.le.l.in boneſidei.⁊.l.depoſiti. So.illð qð dicit pa
treʒ teneri de peculio tm̃ intelligo niſi res extẽt dotales:

tũc.n.ad uüᷣlas teneret᷑ ĩſolidũ:dt ꝓbat᷑ ĩ ↄꝛio ⁊ etia.j. ꝓxi.
S. C Quũo cui icũbit on ꝓbãdi an creditoꝛi ꝙ ſiliꝰ ſit hbe
res:an ipi filio:qꝛ abſtinuerat:Gl.diẽ ꝙ creditoꝛ dʒ ꝓba
re:vt.Cſi vt ſe ab hẽ.abſti.l.j.de h̊ dixi plene in.l.neceſſa
rijs.de acꝗ.hẽ. ¶ Quero an pꝛ cogi ↄſetire filio obligã
tiſe ⁊ bona ſuaꝓ reſtõne do᷑ quã filaccipit?: Vr ꝙ nõ:vt
l.honoꝛes.i fi.de decur.⁊.j.ad municip.l.ij. In ↄꝛiũ vʒ
l. ꝗ liᷣos.ð.de ritu nup.⁊.C. de do.ꝓmiſ.l.ſi.Di.detmiat
ꝙ cogit ꝑ.l.fi.de ſuſpe.tu.⁊.l.ſiqs int᷑.S.imꝑatoꝛ.j.de ex/
cu.tu. Alij ᷓ q; nõ reꝑimꝰ ꝙ cogat ſe obligare ꝓ dote ſi⸗
lii: ſj bñ cogit ſilio aſſignare donationẽ ꝓpt᷑ nup.vt.l. ſi.
C.de doꝶ. ꝓmiſ.ſʒ ſi ad vtrũq; tenereiĩ eẽt icõueniẽs. Et h̊

puto veꝝ ĩ his partib ĩ ꝗbꝰ fiũt donationes ꝓpt᷑ nup.dʒ

eni eẽ eq̃litas vt ſit täta donatio quãta dos:vt.C. de do.
añ nup auc̃.dos data.⁊ ĩ auẽ.eq̃litas.C.de pac.ↄuẽ.ſʒ in
partib ĩ ꝗbnõ ẽ hec ↄſuetudo an pẽ cogaĩ ꝓmittẽ dotẽ
vẽ mihi ſic diſtinguendũ:aut ſiliꝰnõ accepit ſibi ꝑſonã con
gruã:ſʒ vilẽ q̃ ſibi nõ ↄgruit:⁊ tũc pꝛ nõ cogat᷑ ꝓmittẽ:im
mo ſʒ iſta tpa erat iuſta cauſa exhẽdatiõis: vt.l.nõ tm.S.
ſi emãcipa j.de ↄtabu.ſʒ ſi filᷣ acciꝑet honeſtã ꝑſonã: tẽ
cogit᷑ pꝛ ꝓmittẽ dotẽ ne mr̃imoniũ ipediat᷑: arg l.ꝗ libᷣos.
de ritu nup.⁊.l.fi.de ſuſpec.tu.in ſi.⁊.l.ſiqs int᷑ tres.s.ĩpe
ratoꝛ ..de excu.tu.maxime ſi pꝛ? ↄſenſiſſet mrimonio:ar.l.
honoꝛes ĩ ſi.de decurionibꝰ.⁊ l.ij.j.ad municipᷣ. C Sed
q̃ro an ſufficiat ꝙ pꝛ ↄſentiat ſilio recipiẽti dotem? Vr ꝙ
nõ qꝛ ꝑ ſimplicẽ ↄſeſũ pꝛ nõ obligat᷑ niſi de peculio:vt.l.lu
ti titiꝰ. S. gaio.j.de admi.tu.⁊.l.j..j.s.qð iuſſu. Rñ.⁊ di
co ꝙ ſufficit ꝙ pꝛ ſimplr ↄſẽtiat:⁊ ꝑ hꝰ obligat ipᷣe ⁊ e bo
na./ꝓ hbdo reglaʒ ꝙ vbicũq; cogit pꝛ ↄſetire ⁊ ſe obligare
ſimpkr ↄſentiẽdo ſe obligat: vt.l.ſi ſil.j.de tute.⁊ pᷣalle.l.
ſigs int᷑ tres.S.ĩperatoꝛ.j.de excu.tu.dic gꝰ qũq; pꝛ cogit
ↄſẽtire nõ tñ ſeobligare:⁊ tunc ↄſen us eũ nõ obligativt
I.cũ nõ ſolũ. .neceſſtatẽ.C.de bo.q li. Qñq; cogit᷑ ↄlenti/
re ⁊ ſe obligare:⁊ tũc ſimplex ↄſenſus euʒ obligat vt dixi.
Qnñq; nõ cogii oſẽtire nec ſe obligare:⁊ tẽ ſimplex ↄſẽſus
nõ obligat eũ niſi de peculio:vt no.in.l.lutũtitiS. gaio.
ſ.de admi. tu. ⁊ no.in.l.j.j.sõ.qð iuſſu. Quero pone
ꝙ ſilius lucrat dotẽ an cogat᷑ eã frib cõicare: Di. dic aut
lucrat eã pꝛe viuo:⁊ tũc tenei eã cõicare ſrib: aut eo moꝛ
tuo ⁊ tũc ſecus:vt.l.ij.C.fa.her.⁊ ibi Ci. Itẽ ad lr̃aʒ p hoc
vẽ caſus in.l.dotẽ.j.de caſtrẽ.pecu.Fʒ vnã lec.⁊.l.actionẽ.
F. fl. .l. ſe.ð. ꝓ ſo.qð mihi placet ſʒ iſta tpa.hodie puto ᷓ
riũ.nã ꝙ fili lucrat᷑ ex dote ẽ aduẽticiũ.C. de bo.qli.l.j.
gynõ venit in colla.vt.l.fi.C.de colla.⁊ iſtud ẽ veriſſimuʒ.

AVroꝛ putatiua hʒ q̃ſi puilegiũ ĩ actio
ESi mulier.. de peculio g̊ oẽs pᷣterqᷓ; ð dũm ma

riti putatiui:⁊ 5 eũ in rebus extãtib q̃ppt᷑ impẽſas potu
erũt retineri.h.d.cũ.l.ſe.Et eſt no.ad materiã putatiuã.
Op. H̊ dẽ ꝙ res empta de pecunia dotali eſt q̃ſi dota/
lis.Cõtra.S.de iure do.l.ita ↄſtãte.So.ſi mr̃imoniũ eſſet

verũ res vere eẽnt dotales:ſj qꝛ hoc nõ ẽ iõ dicunt᷑ q̃ſi do

tales ſʒ glo. C Op.qꝙ nõ poſſit retineri ꝓpt᷑ ipenſas.C.
de rei vx. act.l.j.S.ſ nec ob impẽſas. Quidam dicũt ꝙ hᷣ
coꝛiigit.tu dic ꝙ hic in dote putatiua in q̃ nihil coꝛꝛigitt
ibi in vera. C Quero qre dicat q̃ſi pᷣuilegiũ:Dicit glqa
nõ ẽ vᷣe mr̃imoniũ.qꝛ ſi eẽt verũ matrimoniũ:tũc.n.eẽt ve-
rũ pꝛiuilegiũ. ¶C Quero q̃ actiõe repetit iſta dos: Rñ.cõ
ditione ſine cauſa:vt.l.adminiculo.de condi. ſine cauſa.

¶ QAuero q̃ rõ ꝙ in reb extãtibꝰ mulier pᷣfer dño: Rñ.

ꝙ ille nõ ſũt peculij:iõ dñs de his nõ põt deducẽ:vt.l.de/
poſiti.in bᷣn.S.de pecu. ¶ Quero an mulier iſta ꝓ iſta q̃ſi
dote hẽat bypothecã ⁊ pᷣuilegiatã? Glo. dicit ꝙ ſic:vt in
l. ij. in fi.j.de pᷣui.cre. Iſta glo.dicit verũ qũ liber homo õ
heret matrimoniũ nõ verũ ignoꝛanter:tũc enĩ o bligãtur
bona ſua ⁊ mulier in hoc hʒ pᷣuilegiũ:vt.l. aſſiduis.C.qui
po.in pig.ha.⁊ quod ibi no. Sed quãdo ſeruus accepit
vxoꝛẽ putatiuã:vt.l.noſtra.dicit nõ poſſum tractare de
obligatione

Solu. matri.

obligatiõe bonoꝝ ipſius:qꝛ nihil habet nec bona dñi po

teſt obligare: nec etiam bona peculij niſi habeat liberam

adminiſtrationem: vt.l.ſi cõuenerit. .fi.sv.de pig.ac.⁊ ſic

no.ꝙ dos putatiua habʒ pꝛiuilegiũ in perſonali quaſi do

talis: qdð eſt ſinglare vt hic. Itẽ ꝙ res empta ex pecunia

doꝶ putatiue ẽ q̃ſi dotał:qð ẽ ſpãle vt h̊. Itẽ hʒ pᷣuilegiuʒ
de tacita hypotheca. Itẽ qñq; hʒ illã hypothecã pᷣuilegi

atã vt dictũ ẽ. Quũo tex.hĩ fi.diẽ ĩ reb q̃ in doteʒ date

ſũt.⁊ gl.expõit.i.exiſtũt: vt ſit ttiũ adiacẽs.i.nomẽ t᷑tie ꝑ/

ſone nullłactꝰ:qd ẽ hoc dictũ: Pe.i.l.j.C.vbi fideicõ.pe

ti. opoꝛtet.vbi gl.diẽ idẽ neſcio ꝗd vult dicẽ.⁊ Ci.ibi re/

fert. Di.h expõit ttiũ adiacẽs.i.nomẽ t᷑tie perſone nulliꝰ

certi act termĩationẽ ↄtinẽs:⁊ iſtud ẽ obſcuriqᷓ; dictũ gl.

Tu dic clari aſſume iſtã oꝛonẽ res date ſũt q oꝛo cõſiſtit
ĩ trib vbis.& vult dicẽ glo.ꝙ iſtud vbũ ſũt ẽ tertiũ ᷣpbũpo

ſitũ ĩ oꝛone:q̃ſi dicat totũ illud regit ex parte añ ⁊ ſic ĩnuit

ſũt.i.exiſtũt: ſʒ ſi aliqd regiũ ex parte poſt aliud ĩpoꝛtaret
¶AQuũo pone ꝙ vbũ fuit mrimoniũ an mlier pᷣferat oĩbꝰ

ĩ actiõe de peculio:? Glo.diẽ ꝙ ſic.⁊ ĩtelligit verũ eẽ pᷣterqᷓ
ĩ pꝛe ⁊ dño vt pʒ ex tex. C Altio Di.ĩducit ad.q.ſi vẽdi
di hoĩ tuo duos boues et ago ad pᷣciũ ꝙ tu potes detra
here qð tibi debei:ſʒ ſi peto ſalteʒ boues:h ẽ ar.ꝙ audiar

q̃ſi ſpẽs exiſtat. Itẽ ſi mutuaui pecuniaʒ et ex ea ſũt empti

boues:ẽ h̊ ar. ꝙ admittar ad boues. facde le.ij.l.ĩꝑatoꝛ.
F. fi.⁊ de pᷣuile.credi.l.vẽtri.S.ĩ bonis.ſʒ ẽ ar. ĩ.l.plane.
F. ſʒ ſi dedi.S.de tribu.⁊.S.qð iterdũ.nõ diẽ plus Di.hic.
ego dico ꝙ ꝓ iſta vltia parte ẽ caſus ĩ.l.ꝗ füduʒ.õ.deĩ rẽ

vſo. Ad ↄꝛiũ rñdeo. nã ĩ.l.imperatoꝛ.iĩ ſi.loqtur ĩ vlibꝰ:hᷣ

in ſingularibꝰ:vt no.ĩ.l.ſi rẽ ⁊ pciũ.S.de peti.hẽ. Rñdeo

q; dos ⁊ q̃ſi dos ẽ qd vle:vt.l.qð dẽ j.ti.j.dixi.S.eo.ĩ rubꝛi
:merito vna res ſuccedit loco alteri.vł potes dicẽ ꝙ ẽ

pᷣuilegiũ doꝶ vel q̃ſi doſ:vt ibi dixi.Ad.l.vẽtri.S.ĩ bonis.
dico ꝙ ibi loꝗtur ĩ pᷣuilegio ꝑſonali:ſed dñs pᷣſert oĩbus

hñitibus pꝛiuilegiuʒ perſonale vt h ⁊.S.de pecul.l.ſi ex ſa

co. in pꝛin. Repetitio.
Pꝛincipiũ hui.l.qð repeti
Ycõſtante.ioſi bꝛeuit. b. d. Si bona

mariti nõ ſufficiũt ad dotẽ cõſtãte mrimonio doꝶ exactio
cõpetit mlieri.h.d. Diuide ĩ duas partes. Pꝛimo q̃rit.
Scðo reſpõdet.⁊ibi cõſtat ⁊c̃.Caſuʒ ĩ termis pone:per
te nõbilia collige. Op.⁊ vã pᷣ ꝙ mulier nõ debet tãtuʒ
expectare:ſʒ poſſit agẽ ⁊ vir põt ſibi ſatiſſacẽ plene:vt.C.
de iu.doß.l.vbi.Soluit gl.ꝙ h̊ facultas mariti nõ ſufficie
bat creditoꝛib ⁊ mlieri:ſʒ mlieri bñ põt ſatiſſieri:vt h̊ ⁊ibi
no.Et ꝙ h̊ ſit verũ ꝓbat ꝑ rõnẽ:qꝛ alias mlieri nullũ eẽt
legis cõſiliũ cũ inanis ẽ actio ⁊c̃.vt.S.de dolo.l.nã his.et
ex de reſti.ſpo.c.oli.Et h̊ plʒ hec.l.ſic ĩtelligat:qꝛ als eſ
ſet inane cõſiliũ:tñ nõ credo ꝙ.l.vbi.debeat reſtringi ad

hãc ĩopiã: vt.j.dicã. C Scðo oppo.ꝙ ſacultates hoĩuʒ

debẽt ĩtelligi nulla ſcã deductiõe eris alieni:vt..de iure
do.l.ſiue gnãlis.⁊ ibi no.⁊.j.de admi.tu.l.cũ põt..j. Sʒ
iſte tex. reqrit facultates nõ ſufficẽ. Et ſic vð ꝙ reqratur ꝙ
bona nõ ſufficiãt etiã nõ deducto ere alieno:⁊ ſic pᷣdicta

ſo.nõ ẽ va.C Hui timoꝛe gl.exponit ſacultates.i.bona.

⁊ ſic ĩtelliganĩ bona ere alieno deducto: vt ..de vᷣbo. ſig.
l.ſſignatũ.S.bona.⁊ ſicẽ bona ſolutio. Qñ aũt ĩtelligun
tur bona ere alieno deducto vł nõ: dic vtq.de vᷣbo. ſig.l.
pᷣnceps bona.dicã.j.de bo.poſſ.l.i.¶ Tertio op.⁊ vẽ q;
mlier nõ expectat ĩopiã:ĩmo agat ſtatĩ cũ vir ĩcipiat ma/
le vti ſuba ſua:vt ĩ auẽ.de eq̃.do.S.illð.coll.vij. Gl.h̊ ⁊.C.
de iu. dot.l. vbi.dic ꝙ h̊ iura coꝝiganl ꝑ illã auẽ.ſʒ ĩ.d.S.
illud.vẽ dicẽ ꝙ hᷣ ĩtelligat ʒ illã.⁊ hanc ſeqi Di.lʒ Ja.de
are.ſeq̃tur pᷣmã:vt refert Ci.i.l.vbi.ĩ pᷣma op.Mihi aũt

vã ꝙ circa h̊ ſũt tria iura.ſ.ius digeſtoꝝ:⁊ ̊ ꝓuidet mulie

ri plene. Jus codicis:⁊ h̊ ꝓuidet plen.Et ius auctenti ⸗
coꝛũ:⁊ h̊ pꝛouidet pleniſſime.⁊ nulluʒ alteri derogat ĩmo
diuerſis caſib loquũtur.nã ſm hec iura digeſtoꝛũ mulier

tũc poterat agẽ cũ vir etat ĩ la extrema miſeria et bona

ſua nõ ſufficiebãt ad exactioneʒ doꝶ deducto ere alieno:

nec añ potat agẽ: ⁊ iſtud ẽ ſolũ i dote.Sʒ ꝑ ius codicis ꝓ
uiſuʒ ẽ pleni: ꝙ lʒ bona mariti ſufficiãt ad exactionẽ doß
tñ ſi marit laboꝛat ĩopia: puta ꝙ ſit nobilis hõ ⁊ habetĩ
bonis parũ:tñ habʒ ĩ bonis tãtũ ꝙ ſufficit creditoꝛibus ⁊
doti:tñ qꝛ oʒ eũ viuẽ honoꝛifice oĩa expẽdit ⁊ mlier patẽ/
tur neceſſitatẽ.Fʒ iſta tpa mulier nõ potat agẽ: ſed hodie
põt ꝑ.d.l.vbi.⁊.l.ĩ reb..oẽs.e.ti.Et ꝙ de haciopia de/
beat itelligi dicã.j.in q̃ſtiõibꝰ. Itẽ ꝑ ius auẽ.ẽ ꝓuiſũ ple/
niſſime.Ecce vir habet tãtũ ꝙ ſuffic creditoꝛib ⁊ doti:et ẽ
diues ⁊ hʒ tãtũ ꝙ põt bñ viuẽ: tñ eſt dubiũ ꝙ vᷣgat ad ino
piã qꝛ male vtit ſuba ſua:⁊ ſʒ iſta iura mlłier nõ potat age
re:ſj hodie ẽ ſibi ꝓuiſũ plenivt etiã tũc poſſit agẽ:vnuʒ g
ius nõ coꝛigit aliud:ſʒ addit alti iuri pleniꝰ pꝛouidendo.
¶ QAuarto op.ex gl.⁊ v ꝙ mlier nõ poſſit agẽ ad doteʒ
vt h̊ dẽ:ſp petẽ dotẽ ſeq̃ſtrari:vt.S.e.l.ſi cũ dotẽ..ſi vo do
tẽ. So.dicũt qdã ſateoꝛ ꝙ hʒ vtrũq; remediũ:⁊ ill ⁊ iſtð
Ego dico alit aut vir diſſipauit et diſſipat bona ſua: ꝓpt᷑
qð dubitat᷑ de exac.doſ:⁊ tũc ꝓcedit iſtud pᷣncipiũ. Aut
diſſipat ⁊ cõſumit dotẽ ⁊ res dotales:⁊ tunc loqꝗt᷑ lex ↄꝛia.
nec potes dicẽ ꝙ idẽ ſit iur ſiue diſſipat res ſuas ſiue res
dotales:q; ẽ ʒ.l.etiã.S.lʒ.S.e.qð credo verũ. NPoſſz etiã
alit itelligi:q;ꝛ ibi loqt qñ mlier ẽ furioſa: vel ẽ talis ↄditio
nis ꝙ ipſa diſſiparet: tũc enĩ officiũ iudiclĩ hac actiõe de
dote q ẽ boneſidei de eꝗtate nõ fac dotẽ reſtitui mlłieri:ſʒ
ſac̃ ipſaʒ ſeq̃ſtrari apud ttiũ: vt ſic viro ⁊ vxoꝛi cõſulatur.
¶AQuito op.⁊ v ꝙ h.l.ſit ſupflua:qꝛ potat mlieri eẽ cõ
ſultũ ꝑ remediũ.l.ĩ oĩbꝰ.s.de iudi.ſ̊ i iure nr̃o nihil dʒ eẽ
ſuꝑfluũ:vt ĩ pᷣma cõſtit.C. S.qbꝰg ⁊c. So.dic Qi.in.l.vbi.
C.de iu.dot.ĩ ſcdᷣa op.meli ẽ hẽe res qᷓ; cau.vt.l.q ita.x.
j.ad trebel.et iſti.de obli.q̃ ex delic.S.ſurti. Cõſitet tñ ip
ſe remediũ.l.ĩ oĩbꝰ.poſſe hꝛe locũ ſi mlier vellet ĩtẽtare:h̊
nõ puto verũ: nꝗ.d.l.ĩ oĩbꝰ:loqꝗt de cautiõe cũ fideiuſſo/
re:qcqd dicat ibi gl.vt ipſe idẽ Ci.nõ.l.ſãcimꝰ.C. de vb.
ſig.⁊ bñ ꝓbat᷑ ꝑ.l.ſi creditoꝛes.j.de pᷣuile.cre.aut g̊ dices
ꝙ dabit ſideiuſſoꝛes de dote cõſeruãda:⁊ hoc ẽ falſũ per
ti.ne ſideiuſ.do.den.l.j.aut ſideiuſſoꝛes de dote reſtituen
da:⁊ h̊ poſſʒ ꝓcedẽſʒ opi.Di.poſitã.j.e.l.qtiẽs.quã ideʒ
Qi.ſeqt?᷑ i.d.l.j.ſʒ gl.ibi ↄ.⁊ idẽ ſeq Inno.ex de dona.in
ter vi.⁊ vx.c. ꝑ vꝛas.qd etiã tʒ.d. Rai.Et bᷣ etiã puto veꝝ
⁊ latiſſime dicã.j.e.l.S.qtiẽs. Cũ & nillo caſu ſideiuſſio va
leat:pʒ ꝓ remediũ ill.l.nõ põt hꝛe locũ. ¶ Sexto op.⁊
vĩ ꝙ dos põt tm̃ peti ſolu.ma.vt..e.l.ij.in pᷣn. So.ſpãle
ẽ hic.ſũt alij caſus ſpãles qͥs dic vt ibi. Veniamus ad

mãz. l.nr̃e examinãdã ꝑ.q.⁊ vt etiã facilius habeat᷑ ꝓ do

ctrina hoc oꝛdine ꝓcedã.pᷣ q̃rã circa pſonam eſ a qͥ dos
repetit ꝓpt᷑ inopia.ſcðo circa ꝑſonã ei q repetit.ttio cir
ca modũ repetẽdi.q̃rto de repetitiõis effectu. ¶ Circa pᷣ⸗
mũ q̃ro q̃lit᷑ pbabit᷑ viri ſacultates ad do exactionẽ non
ſufficẽ: Di. diẽ ꝙ ꝓbabit ſʒ vulgi opi.ſicẽ no.i.d.l.vbi.et ĩ
d. F. illud. de eq̃.do. Iſta vba vident᷑ inuẽ ideʒ eſſe bo/
na ad doꝶ quãtitatẽ nõ ſufficẽ:⁊ virũ eſſe inopẽ ⁊ male vti
ſuba ſua:cũ eodẽ mõ videt᷑ ꝓbari.ſed ego pᷣdicta poſui..
vt diuerſa:iõ ſingularit᷑ examĩemꝰ. Et pᷣ diſcutiam qualit
viri facultates ad doꝶ q;titatẽ nõ ſufficiũt. Nõ ꝓbatur ꝑ

vulgi opi.imo ꝓbat᷑ h̊ mõ ꝓbãdo plene ꝑ ĩſtr̃a et ꝑ teſtes
viꝝ hĩe tot debita: ⁊ aſſerẽdo hẽe viꝝ tot bona q̃ ad debi

ta nõ ſufficiũt:tñ ſi maritꝰ vult ꝓbare eẽ płra bona põt h̊
facere:vt.S.de ꝓba.l.cũ de lege.⁊ ibi no.Iſta enĩ cũ ſit ne
gatiua alit᷑ pbari nõ põt.So.ſuſtinẽdo gl.Di.dico ꝙ q̃
dã ſũt cauſe ĩ ꝗbꝰſnĩa lata facit magnũ pᷣiudiciũ: ⁊ in illis
reqrit plena cognitio ⁊ plena ꝓbatio:vt.C. de iudi.l.iudi
ces.⁊ ĩ illis ſi debẽt ꝓbare ꝙ bona ad debita nõ ſufficerẽt
ꝓbabit eodẽ mõ ꝗd i.d.l.cũ de lege.nã ꝓbabit plene tot
eſſe debita. et aſſerit tot eẽ bona.Et ꝓ hoc optie facit ex

de pſũp.c.R. Quedã ſũt cauſe ĩ gbus ſetẽtia lata ſacit mo

Solu. matri.

dicũ piudiciũ:⁊ ĩ illis ſuffiẽ ſemiplena ꝓbatio:vt .dðe car.

edic.l.iij S.cauſe.⁊..ad exhi.l.iij.S.ſciẽdũ.⁊ qð no.j.de
li.ag.l.ſiqs a liber.S.ſi vl parẽs. Qũ g ex hac ſẽtẽtia que
ſert ĩ hoc iudicio ipᷣi marito ſiat modicũ pᷣiudiciũ. Jõ do
tẽ eẽ tãtã mlier ꝓbat plene: qꝛ ſi de ̊ dubitaret᷑ ſieret ple
nũ pᷣiudiciũ alijs creditoꝛibꝰ: ſʒ nõ eſſe tot bona q̃ ſuffici/
ant eis cõputa ad exactionẽ doſj ꝓbat ꝑ vulgi opi.qꝛ ſũ

maria ⁊ ſemiplena ꝓbatio ꝑ fſamaʒ vẽ haberi: vt no..de

teſti.l.ii.S.eiuſdẽ qq; pᷣncipis.naʒ h̊ ſnĩa paꝝ pᷣiudicat vi/
ro:cũ fruct deſerniãt onerib mr̃imonij:vt.d.l.vbi.⁊.j.di
cã.qð puto veꝝ qñ agii ð ipſũ virũ: ſʒ ſi agere: ↄ exneũ tẽ
credo ꝙ debẽt ꝓbare plene ſʒ gl.d.l.cũ de lege.⁊.j.dicã.
⁊ ad pᷣdicta ſac qdð habem in Spe. de iudi.S.fi.v.v.⁊.vj.
¶ Erxr pᷣdici no.ꝙ ĩ oĩb caſib in qbidẽ dʒ ꝓbari ſufficẽt
aſſerẽ tot eẽ bona.q vult dicẽ eẽ plura ꝓbat.ſed ſi debita
vł credita eſſet tot ĩ cauſis in qbꝰparaĩ plenũ pᷣiudiciũ de
bet ꝓbari.i alijs ꝑ vulgi opi.vt h ẽ. Sʒ ʒ pᷣdicta inſtat᷑
de lr̃a iſta ibi enĩ euidẽtiſſime ⁊c.vbi vĩ ꝙ reꝗrat᷑ id eẽ no
toꝛiũ qð ẽ plus q; plena ꝓbatio.nã vbũ euidẽtiſſime no/
toꝛiũ denõt.vt.S.qꝗ ſatiſda.cog.l.ſi vo.S.q ꝓ rei q̃litate.et
ibi no. So.aduer biũ euidẽtiſſime qñq; ponit ꝓ eo qð af/
ſirmatiue aſſerii:vt aliquẽ eẽ diuitẽ ⁊ ſic eũ hẽe tot:⁊ tẽ bñ
ſumit᷑ ꝓ notoꝛio:vt ĩ ↄꝛio. Iſta enĩ pñt trãſire ĩ notoꝛiũ:vt
l. ea qdẽ. C. de accu.⁊.l.emptoꝛẽ.ĩ pᷣn.de ac.emp.⁊ ibi no.
Spe.de noto.cri.s.ſeqt.de maniteſto v.j.⁊.S.iaʒ de noto
rio ꝑ totũ.Qñq; ponit iux id qð negatiue aſſerit᷑:nec cer
to tpe vel loco coartat᷑:vt ĩ caſu nr̃o:et tũc cũ nõ cadat in
plenã ꝓbationẽ:vt.l.actoꝛ.ĩ fi. C. de ꝓba.młto magl nõ
cadit i notoꝛũ.Aſſumimꝰ& euidẽtiſſime ſʒ mãz ſbiectã:vt
i.l.ſi vno.ff.locati.⁊ ĩ his ĩ qbꝰſit plenũ pᷣiudiciũ ꝓ plena
ꝓbatiõe.als ſemiplena ⁊ vulgiopi.vt h. Expone g'euidẽ
tiſſime ſʒ vulgi opi ¶ Scdo q̃ro iux pꝛedicta quõ ꝓbat᷑
pauptas ſeu ſĩopia alicuiꝰ:Glo.i.d.l.vbi.dicit eodẽ mõ ꝑ
vulgiopi. Iſtud Di.⁊ Qi.tenẽt.Plus dic̃ Ja.de are.ĩdi/
ſticte eẽ veꝝ ĩ qlibʒ caſu:vt no.ꝑ ipſũ ĩ.l.pauꝑtas.j.de ex
cu.tu. Coõtra h̊ op.nos habeni ꝙ paupꝑ dẽ q nõ hʒ ĩ bo
nis qnq̃gĩta aureos:vt.j.de accu.l.nõnulli.Alibivi pau
per q nõ hʒ cẽtũ aureos ĩ bonis:vt iſti.de ſucceſęli.S.ſʒ no
ſtra.⁊ ĩ h̊ reſidet gl.ĩ auẽ.de exhi.⁊ ĩtrodu.re.S.fi.ĩ gl.qs
dẽ pauꝑ.coll.vj.Alio mõ vẽ accipi paupꝑ: vt iſti.de excu.
tu.S. ſʒ ⁊ ſi ꝓpt᷑ panꝑtatẽ:qd dicemꝰ:dic ꝙ qñq; i aliqbus
caſibꝰ.l.limitat q̃lit debeat ĩtelligi pauꝑ:⁊ tẽ ſtabo diſpõ
ni.l. vt.d.l.nõnulli.⁊.d.S.ſʒ nr̃a.qũq; lex nõ limitat:⁊ tũc ĩ
caſibꝰin ꝗbꝰ ex pauptate parat᷑ paruũ pᷣiudiciũ ſtabo gl.
l.vbi.vt ſufficiat ꝓbari p vulgi opi.p ia dicta.in caſibꝰ vo
i qb parat᷑ magnũ pᷣiudiciũ: tũc reliquẽdũ ẽ arbitrio indi
cis:gl.h̊ tʒ.C. vñ vir ⁊ vx.auẽ.pᷣterea.arbitrabit᷑ aũt h̊ iu/

dex diuerſimode ſʒ diuerſitatẽ pſonaꝝ ⁊ factoꝝ vñ vnꝰmi

les vl nobilis hõ habẽs mille ĩ bonis ẽ pauꝑ:vnꝰruſticus
hñs minẽ diues:ar.j.de vᷣbo.ſig.l.nepos ꝓculo.⁊ qð no.
de re.iu.l.ĩ cõdẽnatiõe.de iudi.l.ſʒ ⁊ ſi ſuſcepit.S.j. Itẽ ex
q́litate factoꝛũ. cõſiderat᷑ enĩ onꝰiniũctũ: ⁊ vtrũ ſit ille ſuffi
ciẽs vł nõ.⁊ ſʒ h̊ d diues vłpaup:vt.d.l.paupꝑ.⁊ no.in.d.
§. ſi ꝓpt᷑ pauptatẽ. Circũſtãtijs g ꝓpbat̃ remanebit ĩ iudi
cis ar bitrio. Iſta ſcire ꝓſũt ad młta vbi expedit ſcire de
pauꝑtate ⁊ diuitijs ⁊ ĩ teſtibꝰ⁊ alijs. Ex pᷣdict᷑ g dico ꝙ ſi

mlier vult agẽ ĩ caſu inopie ex᷑neũ pignoꝝ poſſeſſoꝛẽ hy

pothecaria qð põt:vt.d.l.vbi.qꝛ tũc fieret ibi eẽ̃᷑neo ma/
gnũ pᷣiudiciũ:q;ꝛ ĩopia debẽet ꝓbari plene eo mõ qͥ põt: vt

ar bitriũ indicis ad h̊ moueat:⁊ ĩ H̊ nõ puto glo.illã bñ di

cere. ¶ Tertio q̃ro quõ ꝓbabũ virũ ichoare male vti ſbᷣ
ſtãtia ſua? Gl.i pᷣalle.auẽ.de eq̃.do.S.illð.v dicẽ idẽ vide
licet ꝙ ꝓbeĩ ꝑ vulgi opi.vł loquẽdi ↄſuetudinẽ.alibi vide
tur no. ꝙ debeat ꝓbari ꝑ act'extriſecos qꝛ vẽdidit ⁊ dila
pidauit ⁊c̃.nõ.j.de tu.⁊ cu.da.ab his ꝗ..ſi.⁊ vʒ ꝓbari.j.
de cu. ſur.l.j.dico idẽ qð.s.ꝙ cũ agit ↄ maritũ vbi ſit par/
uum pᷣiudiciũ ſufficit vulgi opi.in alijs caſibus vbi ſit ma/-

BR

gnũ pꝛeiudiciũ:vt in caſibus.l.is qui.S.ſi.j.de tu.⁊ cu.da.
ab his. ⁊.l.j.de cur.ſur.et in caſu noſtro cõtra extraneũ
dico ex geſtis ⁊ alijs cauſis extriſecis dʒ ꝓbari. ¶ Quar
quero pone ꝙ maritus ẽ diues homo incipit ſacere mer/
cãtiã ⁊ ire ꝑ mare Fʒ ꝙ alij ĩ arte illa periti faciũt ĩcipit ni
mis ꝑdẽ ⁊ depauꝑari ita ꝙ vulgi opi.ẽ q vgat ad ĩopiaʒ:
an miier potit dotẽ petẽ:⁊ vĩ ꝙ nõ.nã.l.iſta nõ hʒ locuʒ:
qꝛ e?bona ad huc doti ⁊ creditoꝛibꝰſufficiunt. Itẽ nec.l.
vbi. hʒ locũ:qꝛ oĩb oſideraꝶ᷑ ⁊c.Fʒ vlłgi opi.adhuc ẽ diues:
lIʒ tẽdat ad iopiã. Itẽ nec ius auẽ.na ills.reqrit virũ ma/
le vti ſuba ſua: ſed h̊ nõ ichoauit male vti cũ vtilit᷑ cepit:lʒ
negociũ malũ exitũ habuit:vt.S.de neg.gel.l.ſj̊ an vltro.
F. fi. C.l.ſucceſſoꝛi.ĩ fi. Rñdeo qñq; dẽ res male geri reſpe
ctu initij:vt.d.ll qñq; reſpcũ finis:vt.j.de iĩpen.l.an ĩ to/
tũ. In ꝓpoſito g& ſauoꝛe doꝶ ne mlier poſſit ꝑdẽ dotem ſi
vir puenerit ad ꝑſectã pauꝑtatẽ vtroq; mõ ĩtelligã:vt ſi⸗
ue vir male ichoet reſpcũ initij:ſiue malũ exitũ hẽat cõſu/
let᷑ mulieri.ar.S.e.l.j.⁊ de re.iu.l.iĩ ãbiguis. ⁊ h̊ vꝛ h ſetire
glo.ĩ.d.S.illud.⁊ ĩ auc.de eq̃ do.ĩ gl.i.q.q̃ qrit᷑ qꝗd ſi mari
tus ⁊ ſocer teneant: ¶ Quito qꝗro.pone q marit eſt bã
nitus ꝓpt᷑ maleſiciũ de ciuitate ſua: vtrũ tũc mulier potit
petẽ dotẽ:ar.iſtoꝝ iuriũ.qdã dicũt ꝙ ſic:qꝛ banitus eqpa
rat᷑ depoꝛtato: vt inſti.q.mo.ius pa.po.ſol.S.relegari.et
x.collł.i ti finii.l.cõꝛadi.circa pᷣn.ſ̊ ĩ depoꝛtat ẽ locꝰ re/
petitioni:vt.C. de repu.l.j.⁊ no.S.e.l.ij.ĩ pᷣn.g ⁊ ĩ banito.
Iſta.q.an bãnit eqparei depoꝛtato ẽ multũ maẽ ⁊ vulga
ta ſa.quã tãgit Ci.C. de hẽ iſti.l.j.et ſpe.iĩ ti.de iſtru.edi.
S.cõpẽdioſe..qᷓro ꝗd de bãnito. h̊ ̊ nõ examĩo: tñ qtũ
ad pᷣſes ſpectat: aut iſte bãnit pdit oĩa bona ſua q; publi
cant᷑:⁊ tũc nõ ẽ dubiũ ꝙ bʒ remediũ hul.l.qꝛ tũc c imꝑfe
cta ĩopia. Idẽ credo de parte bonoꝝ publicata:vt.S. e.l.
ſi maritoĩ pᷣn. Si vo nihil de bõis publicatũ ẽ e̊ ſolũ exu
lare iuſſus ẽ: tũc eſt dubiũ. Finalit credo idẽ ꝑ remediuʒ
d. anc̃.de eqᷓ.do.vbi viro ĩchoãte male vti ſuba ſua hʒ lo-
cum repetitio.ſʒ ille quẽ opʒ ꝑpegrinari male vtũ q; ꝑegri

natio ꝑducit eũ ad pauptatẽ ⁊ ad moꝛtẽ: vt ĩ auẽ.de exhi.
re.ĩ hn.⁊ ĩ auẽ.vt oĩs obe.iudi.ꝓui.S.hoc ↄſiderãtes.ĩ ſi.
S.⁊ idẽ vĩ tenẽ Spe.i ti.de do.iĩter vi.⁊ vx.s.fi.v.qd ſi vir
plus etiã ibi diẽ qꝛ marito abñte debẽt mitti alimẽta:qð te

nemẽti.Ad qð ſac.S.de iu.dos.l.mut᷑.ꝭ.manẽte.ĩ auc.de
iĩce.nup.S.ſi vo ↄtigerit.coll.ij. ¶ Sexto qro iux pᷣdicta
ꝗd ſiqñ ab initio qñ mulier dedit dotẽ marit᷑ in iopia cõ/
ſtitut erat:vł ĩ aliqᷓ ex pᷣdici caſibꝰ ꝗ faciũt locũ repetitiõi
dotʒ cõſtãte mr̃imonio:an potit vti bñſicio iſtaꝝ.ll. Di.di
cit ꝙ nõ pꝑ.l.ſi is a ꝗᷣS.fi..j.vt ĩ po.le.do.i.i.d.l.vbiiĩ
qrta.q.diſtiguit:aut mlier ſciuit ⁊ pᷣiudicat:aut nõ:⁊ tunc

nõ pᷣiudicat: vt. d.l.ſi is a qͥ. f. et. C. de ſpõ.l.ſi..is qᷣq;.
Ego credo ꝙ ſempꝑ mlier hʒ tale bñſiciũ. Pꝛio qꝛ añ cõ/

tractas nuptias mulier nõ põt aliqð pactũ ſacẽ expᷣſſe ꝑ
qð lõgio:i die repetat dos ne conditio ſiat detioꝛ:vt.S.de
pac.l. de die. ⁊.l.ſe.z.l.attilianꝰ. Multomag nõ põt ſibi
pᷣiudicare ꝑ tacitũ ſpaciũ:qdð vi reſultare ex eo ꝙ dat do/
tẽ viro iopi. Pꝛetea ſentẽtia pᷣdicta eẽt nuptijs iĩpedimẽ/
to.nã pauꝑ ꝗ male ſac ſcã ſua nõ iueniret vxoꝛẽ cũ dote
eo ꝙ mlieres vid erẽt ſe auxilio iſtaꝝ legũ deſtitutas. Iſta

dauũt nr̃a ſentẽtia nuptijs ẽ fauoꝛabilis: ⁊ iõ ẽ tenẽda ⁊ ad/
mittenda: vt·j.de ↄdi.⁊ de.l.G̊ mõ.⁊ de iu.pa.l.adigẽ.s.ſi
pꝛĩon'. ꝓ h̊ vr caſus.j.de do.iter vi.⁊ vx.c.ꝑ vias. ¶ Se/

ptimo qro qꝗd ĩ ſocero ſi ipſe recepit dotẽ ⁊ ᷣgat ad iopiã
vel male vtit᷑ ſuᷣa ſua: Videt᷑ ꝙ q̊ eũ non poſſit agi:nã re
gula ẽ exactionẽ de dote nõ dari niſi ſoluto mrionio:vt.C
de pᷣſcrip.xxx.an.l.cũ notiſſimi.S.illud. ⁊.C.de iure do.
l.ĩ rebꝰ.S.oẽs.de do.ple.l.ij.ĩ pᷣn. Et hec regula fallit ĩ vi

ro vergẽte ad inopiam: vt hic cũ ſi. de ſocero non habe/

mus expꝛeſſuʒ: ergo ſtabimus regule.et leges que loquũ/
tur in viro nõ extendũtur ad ſoceruʒ: vt.ĩ eo.l.ſi vero.S.
de viro.⁊ ita poſſumarguere.glo.tamen hic ct in.l.vybi.

determĩat Zeiũ: q; eadeʒ ratio eſt equitatis in ſocero que
eſt ĩ viro. cc.vt.l.ſi.C.ad.l.fſal.cũ ſi. Pꝛet᷑ea Di.h̊ ꝓbat
alia rõne.licitũ ẽ arguẽ de re ad tpᷣs:vt.j.de re mili.l ita.
§. ⁊ q;ꝛ diximꝰ.ſ̊ ĩ re ſeu ĩ qᷓtitate ita dat ↄ ſoceꝝ ſiẽ virũ:
vt. .e.l.rei.S.ſi gꝰ.⁊ ita ĩ tpe.Di.iĩducit ꝓ gl.õ.eo.ldiuoꝛ
tio.S. iterdũ.ĩ ſi.q ſac ad rõnẽ factã in ↄꝛiũ.Et ad.S.de vi
ro.ꝗ vr calus in ↄꝛiũ nõ rñdet.Sʒ ex vbis gl.h̊ᷣ ibi poteri
tis colligẽ talẽ ſo h̊ extẽdit᷑ ad ſoceꝝ:q;ꝛ ẽ eadẽ rõ.et ibi nõ
extẽdu ad ſocerũ qꝛ nõ ẽ eadẽ rõ. ¶ Aduerte q; ̊ vĩ ſal
ſu nã i.l.ſi vo.ĩpᷣn.no.q marit de volũtate vxoꝛis manu
mittẽs tenet madati vl neg.ge.ad id qð ad eũ ꝑuenit:ea/-
dẽ rõne ĩ ſocero.nã.l.vult ꝙ qdðcũq; ad aliũ puenit ex mã
dato meo dʒ mihi reſtituere: vt.S. mã.l.ex mãdato.iĩ pᷣn.
Aſta ratio ẽ cõis ad virũ ⁊ ad ſocex.g iſta ſo.nõ ẽ bona.
Quid dicem ꝛdico ꝙ gl.l.ſi vo.ĩ pᷣn.q̃ diẽ dari act.mã.vł
nego.ge.nõ ẽ va:nã ille ꝗ ẽ pꝛon de volũtate altłnõ vꝛ ex
eo eẽ locupletioꝛ. nec ꝓpt᷑ id aliq̃ actiõe tenebi reglarit᷑:
vt.S.de pᷣſcri.v.l.nãlis. .ſi.⁊ ibi no.⁊.j.de le.ij.l.plane. .
fi.j.de re.iu.l.nemo põt.S.j.ſʒ.l.iul.de ma.oꝛdi.ſtatuit cõ
tra viꝝ dari h̊ caſu ſpãlẽ actionẽ:h̊ ẽ ↄdi.ex.l.illa:cũ de no
mie actiois nõ conſtet i.d.l.ſi vo.S. dabit.⁊ ſ. ad.l.coꝛ.de
fal.l.liꝰ. S. marit᷑.⁊ de ſocero nihil dĩ gꝰremanet ĩ diſpõ
ne iur cõis:vt ĩ ↄio: ꝗ caſu nõ nr̃aʒ.l.ad caſũ non ſpeciñ
catũ extẽdi:vt ibi.ſj h loꝗt de viro ⁊ de ſocero nihil dẽ. re
manet g ſᷣ diſpõne iurſcõis:qᷓẽ vt eodẽ mõ deĩ᷑ actio de
dote ĩ re ⁊ tꝑeĩ ſoceꝝ q̃ dat ĩ virũ:vt.ð.e.l. rei iudicate.S.
ſi.x.l.diuoꝛtio.ꝭ.ĩterduũ.nõ gꝰſum nos ꝗ haãc.l.extẽdim:
ſz alie ll. eã extẽdũt.ſ.ll. pꝛecedẽtes. ſile vi ĩ iudicijs .l.ſi
ꝗs Fuo.C. de fur.q̃ ĩ ſuo loꝗt ĩ caſu ſpali ⁊ odioſo ꝑ.l.an
tiquã extẽdit ad ſiliũ.ſ.p.l.tm.S.ñi.S.de ſer.coꝛꝛup.h̊ nõbi
lit dic gl. ĩ. l. q; vo. S.de legi.lex g legẽ extẽdit. ¶ Itẽ ex/
tẽdit qũq; ꝑ rõnẽ ſuã:vt dicã.j.ꝓxi.i.ix.q. fac etiã ꝓ hac
opi.d.l.vbi adhuc.nã ibi dat᷑ iſtud bñſiciũ nõ tmõ mari/
tũ ſʒ etiã exneos poſſeſſoꝛes.g multomaglↄtra ſocexꝝ.
Octauo qro qd ſi ſocer ⁊ marit teneani ⁊ alt᷑ tm̃ ᷣgat
ad iopiã:an locũ hẽant iſta remedia: Diẽ gl.ꝙ nõ ſʒ iſta
tꝑa:ſed hodie potit agi:quia negari põt cepiſſe male agi
res ꝓ dote aſtrictas.do.Qi.i.l.vbi.i.ij.q.v dicere ꝙ tꝑe
haꝝ legũ potat agẽ:qꝛ mlier lĩtereſt ples res hae:vt.l.iiij.
j. de li.le.hᷣ̊ qð dicẽ Ci.nõ credo bñ dictũ: nã tale ĩtereẽ nõ
daret mlieri act.cũ.l.reqrat bona mariti euidẽtiſſime ad
dotẽ nõ ſufficẽ.ar.ꝓ gl.ĩ.de vbo.ob.l.ſiqs ſtiplatus ſit ſti
chũ. .hi.cũ ſi.Iſtud dictũ gl.vẽ mihi dubiũ. nã aut tu itel

ligis vtrũ ᷣ eũ poſſit agi ꝗ vᷣgit ad ĩopiã:⁊ tũc de h̊ nõ eſt

dubiũ. Aut aliũ ꝓpt᷑ iopiã alteri:⁊ tũc ſi gl.habuit hũc
reſpectũ vꝛ dubiũ:nã factũ vni coꝛꝛeoꝝ nõ nocet alti niſi
ſint ſocij:vt.S.de vſurl.l.moꝛa.S.fi.⁊ no.p Ri.in.c.moꝛa.
ex de re.iu.li.vi iniſ. ¶ Aduerte aut vir ⁊ ſocer ſũt obli
gati tanq; duo rei:puta ſi h̊ ẽ actũ tacite vł expᷣſſe:vt.j.de
duo.re.l.ij.pᷣ rñſo.⁊.l.reos.s.cũ ĩ tabul.⁊ tũc ſi ſũt ſocij tẽ
v? dubiũ ꝙ ꝓpt᷑ pauꝑtatẽ vni põt agi õ aliũ.ar.j.de duo.
re.l.pe.ſi nõ ſũt ſocij dico idẽ qᷓtũ ad hũc caſũ.nã l regu
larit᷑ factũ vniꝰnõ noceat alti:tñ fallit ad ꝑpetuãdã actio
nẽ: vt.l.fi. C.de duo.re.⁊ ĩ auẽ.h ita.e.ti. Itẽ pauptas vni
us nocet alti:qꝛ aufert ſibi bñſiciũ diuiſionis: vt.d.l.fi.de
duo.re.⁊ auẽ.hoc ita.C.de duo.re.ita ĩ ꝓpoſito pauper
tas vni nocet alteri. Pꝛetea nõ eſt dubiũ:qꝛ caſus moꝛij
cõtigẽs ĩ ꝑſona viri ſacit dari act. ſoceꝑꝝ: q̃re nõ ẽ idẽ in
caſu pauꝑtas ĩ pſona alterius iminẽte. Pꝛet᷑ ea hoc vide
mus ĩ plurib hẽdib vni debitoꝛis fcĩ q cõditiõalit᷑ ꝓmi/
ſit penã vbi factũ vnᷣnocet alteri:⁊ ſac actionẽ dari ↄtra
alios:vtꝗ.de v.ob.il.iij.S.ſiin ſcõ.cũ.l.ſe.Et h̊ mõ ſuſtineo
glo. Aut ſũt obligati ãbo nõ tanq; duo rei: vt ĩ caſu nr̃o
ỹ.eo.l.ſi cũ doteʒ.S.trãſgrediamur.puta qũ mulier dedit
vni dotẽ cõtẽplatiõe vtriuſq; niſi vbi obligati ſũt ãbo:nõ
tñ tanq; duo rei:qꝛ vnknõ cogitauit de obligatiõe alteri:

⁊ ſic nõ ẽ actũ tacite vl expᷣſſe ꝙ ſint duo rei:⁊ tẽ nõ credo

Solu. matri.

ꝙ ꝓpt᷑ ĩopiã alte i poſſit agi ð aliũ:qꝛ ẽ ↄ̊ oĩa iura.nã ſa

ctũ cuiq; ſuũ ⁊c.vt ĩ re.iu.nõ dʒ ꝗs alteri odio p̃ᷣgrauari.
vt ĩ.c.nõ dʒ ex de re iu.li.vj. Rõ diuerſitat᷑ ẽ qñ ſũt duo
rei:et q nõ ẽ:qꝛ pB caſu nõ debʒ ĩputari ſibi ꝙ alteri obli/⸗
gationẽ participauit:vñ edinopia ſibi noceat.Scdo caſu
nil põt ſibi iĩputari:vñ alteriinopia nil debet nocẽ ſibi:vt
no. Di.in. c.moꝛa. ex de re.iu.li.vj. ¶ Aduerte tñ qꝛ dixi
duos reos poſſe cõſtitui ĩ vote:itelligo patreʒ et ſiliuʒ vel
ples ſres patruos vl nepc tes ſoꝛte ſiml habitãtes quoꝛũ
ꝓmiſſio nõ ẽ cauſa generãde ꝑſñdie ĩ viro ſeu mrimonio.
⁊ ſic ĩtelligo.l.ñ.C.de do.cau.ſi aüt ponẽs ĩ exneis ꝓꝛſus:
⁊z tũc inq;tũ ad ĩuicẽ vident ſideiubẽ ſʒ cõeʒ opi.Aʒo.nõ.

i.l. vir vxoꝛi.S.ſ. ad vel. ¶ Et poſſet dubitari vtu teneatĩ᷑

Eti. C.ne ſideiuſ.do.de.qd relinqͥ ſᷣ dubio. ¶ Nono q/
ro qd ſi ẽne recepit doteʒ ⁊ ſe obligauit qð ſieri põt: vt
d. l. f. C. de do.cau.an eo vgente ad ĩopiã habeat locũ re
mediũ haꝝ legũ: Gl.h ĩ ſi.diẽ ꝙ ſic:qꝛ eadẽ ẽ rõ. ⁊c.Ad
uerte q;ꝛ diẽ ꝙ er̃ne recepit dotẽ cẽ.⁊ ſic nõ vẽ ſideiubere
Si aũt nõ recepiſſet ⁊ obligaret᷑ coꝛeꝰ: tüc eẽt dubiũ.te⸗
net g iſta gl. ꝙ lex ꝓlata ĩ vno caſu extẽdat᷑ ad aliũ caſuʒ
babẽtẽ eãdẽ rõnẽ. Itẽ tʒ Diꝗ de re.iu.l.qᷓ ꝓpft neceſſita/⸗
tẽ. Cõtrariũ vẽ. C. de pa.q ſi.diſtra.l.ij. Di.i.c.moꝛa.et in
c.ĩ argumẽtũ.cx de re.iu.li.vj.tʒ iſtã gl.q lex ſimpłr loq
tur.ſʒ ſi i.l.eẽt voũ taxatiuũ ſic ẽ ĩi.l.ij.diẽ q̊ tmmõ caſu vł
vbi ꝑ aliã.l.nõ ꝓhibet᷑ extẽdi:⁊ tũc nõ extẽdit᷑ iſtud dictũ
Di.ĩ vtroq; caſu non v bonũ. In pᷣ v auẽ q́s act.⁊ qð
ibi no.C.de ſa.ſan.ec. vbi lex ſimplłr loquẽs nõ extẽdit ad
caſus eãdẽ rõnẽ habẽtes vl maioꝛẽ:vt ad ciuitates. Rñ/
deo ſi tenes opi.lac.ibino.quã tʒ Pe.nõ ob.ĩmo ↄcoꝛ
dat. ſʒ ſi tenes opi.Jo.q ibi no. q cõiter tenet᷑ tũc obſtat.
dicẽdũ ẽ g ꝙ ibi tractat᷑ de coꝛꝛectiõe.l.⁊ iõ nõ extẽdit: qʒ
qð nõ mutat ⁊c.vt.l.pᷣcipim.in ſi.C.de app. In caſu nr̃o
nõ tractamꝰ de coꝝectiõe ſʒ de declaratiõe ſeu diſtictiõe:
nã.l.qᷓ ſimpłr loqꝗt᷑ qͥ dicit actionẽ nõ dare cõſtãte mr̃imo

nio itelligit niſi ꝓpt᷑ iopiã viri:vt h. vel exnei q dotẽ acce

pit ꝑ eãdẽ rõnẽ. ⁊ ius facilius diſtinguit᷑ q; tollat ĩ totũ:vt
dicim de iure diuio ꝙ diſtiguat᷑ nõ at tollai p humanũ:

vt. S.de ↄſti.bn.l.j.in ſi.et.C.ſi cõ.ius vel vti.pu.et ibi no.

CLoõtra ⁊ mẽbꝛũ Hi.op.ꝙ etiã vbi eẽt dictio tm̃ vł dũ
taxat ſiat extẽſio ad caſũ habẽtẽ eãdẽ rõnẽ: vt.C. de pdi.
mi.l.ob es.⁊ qð ibi no.⁊.j.de vſuca.l.ſᷣui nomie.⁊ ..de re.

iu.l.cõtract.ĩ pᷣn. Rũñdeo dictio taxatiua ĩpedit.l. exten

di ꝑ hoĩeʒ. ita loqꝗ?ł Di.ſʒ ꝑ aliã.l.bñ põt extẽdi nõ obſtã
te dictiõe taxatiua.ita loquuni gia.Cõtra hᷣ iteꝝ ĩſtat:et
vꝛ ꝙ ꝑ hoĩeʒ põt extẽdi:nõ ob.dictiõe taxatia.C. de ſa.ſã.
ec.l.ilo.⁊ q; ibino. So.aliqñ dictio taxatiua ponit ĩ.l.q
ꝑmittit aliqd fauoꝛabile ⁊ piũ:⁊ tunc põt extẽdi ad caſus
ſiles.Et dictio taxatiua ſolũ caſus diſſilem rõnẽ hñtes vẽ
excludẽ.ita loꝗt.l.illud cũ ſua gl.qñq; ponit i.l.q ꝑmittit
aliqð odioſũ: tñ ppt aliquã neceſſitateʒ toleral: vt. d.l.ij.
C. de pa.qꝗ ſi.diſtr. ⁊ tũc nõ extẽditur ad ſiles caſus.ar. qꝛ
odioſa reſtringunt᷑ ccẽ. Ex his g̊ apparet dictũ Hi.nõ eẽ
ꝑlſectuʒ.diſtigue & cũ querit᷑ vtrũ.l.extẽdat᷑ ad caſũ ſikem
rõnẽ habẽtẽ: aut.l.eſt ꝓlata ſimpłr: aut ĩ ea ſũt ba taxa
tina. Pꝛio caſu aut ꝑ extẽſionẽ induceret᷑ coꝛectio: ⁊ nõ
põt: vt.d.quẽ.quas actiões ⁊. C. de ap.l.pcipimus ad ſi.
aut legũ declaratio ſiue diſtictio: ⁊ tũc põt vt h ⁊ in regla
qᷓ ꝓpt᷑ neceſſitatẽ: vt ibi no. Aut ĩ ea ſũt vba taxatiua:⁊ tẽ
p aliã legẽ apparet de extẽſiõe t extẽdim:vt.l.ob es.⁊.l.
Fui noĩe.⁊.l.õctꝰ.palle.aut ꝑ aliaʒ.l.nõ apparet:⁊ tẽ aut
lex ẽ ꝓlata ĩ caſu fauoꝛabili ⁊ extendit: vt.lillud. C. de ſa.
ſa.ec.aut ĩ caſu odioſo:⁊ tẽ ſec:vt.l.ij. C.de pa.q ſi.diſtra.
7 qð no. DHi. in.c.in argumẽtis. ¶ Ex pꝛedici & patʒ gl.
bñ dicere ĩ.q.ppoſita: q; iſta.l loqt᷑ ſimpłr nec ẽ dictio ta
xatiua: ⁊ ſi eſſet loqtur ĩ caſu ſauoꝛabili ⁊ pio:ergo exten
diũ m pdicta. vel poſſum dicere ſi volum laqueos pꝛedi
ctos effugere:ꝙ idẽ ſit in extraneo qð iĩ viro.nã hoc ſit ex

Solu.matri.

extẽſione homis ꝓpt᷑ idẽtitatẽ rõnis:ſed ĩ extenſione.l.q̃

vult acti.ex ſtipulatu pꝛo dote pariter et eodeʒ mõ dare:
ſiue vir ſiue alius dotẽ recepꝑit:vt.C. de rei vxo.act.S.⁊ vt
pleni.h̊ᷣ etiã vꝛ expᷣſſũ ĩ.d.l.vbi.naʒ exneos poſſeſſoꝛes
ibi dat᷑ hypothecaria. Decio ⁊ vltio circa hãc partẽ q̃

ro qd ſi marit vl ſocer vult dare mlieri agẽti ſideiuſſoꝛes

an euitabit actionẽ: Glo.iĩ.l.vbi.dic ꝙ; nõ.⁊ idẽ Ci.ibi in
iij. q.⁊ bñ diẽ vt ibi. Veniam ad ſcaʒ.ſ.ad ꝑſonã el

ꝗ recepit dotẽ ꝓpt᷑ iopiã: vł ꝗ male vtit᷑ ſuba ſua.Et pᷣ qro

circa h̊ qd in caſu vbi ẽ cõis dos pꝛis ⁊ filie: an ſilia poſſit
agẽ pꝛe iĩuito:⁊ de h ẽ caſus.d.S.illud.iĩ auẽ.de eq̃.do.poſi

ta. C. de coll.auẽ.qð locũ.q̃ ĩ dote ꝓſecticia diſtinguit.aut

dos ẽ parua aut magna.dic vt ibi. Adde aliũ caſũ ꝙ eti

aʒ dos vbi ẽ parua ⁊ pꝛ vxoꝛis ẽ ita pauper ꝙ ſi dotẽ ꝑdẽt

nõ poſſet eaʒ de nouo dotare:tũc ſilie eo ĩuito ꝑmittitur
agẽ:vt ĩ gl.l. i. S. ceten.ð.e. Intelligas ꝙ ĩ illis caſibus ĩ ꝗ

beſilia põt agẽ ex ſoꝛma illi auẽ.nõ reqrit cõſẽſus pꝛis.de

q loqꝗĩ.l.cũ nõ ſolũ..neceſſitateʒ.⁊ ibi no.ĩ gl.mag. ¶ 2·
q̃ro tu dicis ꝙ qñ dos eſt magna ⁊ ꝓfecticia filia põt agẽ
luito pꝛe:quõ ĩtelligat magna vel parua: Rñdeo ?ʒ q̃lita
tẽ pſonaꝝ: vt.S.de iu.do.l.qᷓro.⁊.l.ſiue gnãlis.ita no.i.d.
F. illð. 7.d. auẽ. qð locũ. ¶ Tertio q̃ro qd ſi pꝛ? eſt abſens
eo caſu qͥ nlia nõ põt agẽ ſine cõſenſu ſuo?: Rñ.ꝙ tũc ſilia
potit age: vt. S. de iudi.l.ſi lõgiꝰ.S.j.⁊ ¶.de iureiu.l.ſʒ ſi vnꝰ
§. nlio. . S. ſe. qð tʒ Pe.i.d.auẽ.qð locũ.qð ĩtelligo cũ cau

tiõe rẽ ra.ha.vt.S.e.l.in fi. ¶ Quarto q̃ro qꝗd ſi filia non

vult agẽ ſj pꝛ el: vtꝝ poſſit: Gl.dic h ꝙ ſic qꝛ ad pꝛeʒ ꝑtiet
piculũ vt tencaĩ de nouo dotare eam:vt.C. de rei vx. ach.
auẽ. ſʒ q;uis.Aduerte h̊ dictũ ĩtelligo ſi filia ſibi cõſẽſit:vl
cauſã dicẽdi nõ hʒ:vt.S.e.l.ſi cũ dotẽ. S.eo aũt tꝑe.⁊.j.e.
l.dotẽ.tũc enĩ potit pꝛ agẽ:nã cũ vna ſit actio nũo ⁊c̃.q cõ
petit pꝛi ⁊ filie.⁊ ita det᷑miĩatũ ẽ.j.e.l.ij.S.ſi volũtate. Itẽ
mlieri cõmittil actio:vt h.⁊ pꝛi.h̊ tñ itelligo ꝙ dos exa/
cta nõ ꝑueniat ad manpꝛis ſ onerib mr̃imonij defuiat.
Atẽ lʒ alias ꝑ actionẽ pꝛis filia amittebat ius ↄſolidatiõis
ĩ ea parte pꝛe moꝛtuo vł emãcipata:vt ar.j.e.l.ſi marito.
S. ſi volũtate.⁊ no/ꝗj..e.l.ĩſulã.ĩ pᷣn.tñ hoc caſu ſfilia tale ius
nõ amittit:iĩmo ĩ ea ↄſolidat᷑ ⁊ fratrib cõfert.hᷣ ſat ĩnuii in
d.S. illud. ⁊.d.auẽ.qð locũ. ¶ Quito q̃ro ꝗd ſi mlier de/
dit dotẽ ⁊ ſtiplata ſit ſibi reddi qñcũq; ſoluto mr̃imonio:
an adueniẽte die potit agẽ: Gl.h̊ nõ tãgit.vĩ ꝙ nõ:q; hu/
ic caſui qñ agit᷑ cõſtãte mrimonio vꝛ renũciaſſe: vt..e.l.ſi
cũ dotẽ.ipᷣn.x.C. de pac. ↄuẽ.l.ſi.cũ ſi. Contrariũ vꝛ.s.de
eo qð cer.lo.l.j.⁊.S.ꝓ ſo.l.ſigs a ſocio.Hi.dimittit hãcq
inſolutã. Ja.de are.dicit vxoꝛẽ admittiꝑ iura pᷣallegata.
Qi. i.l.vbi ĩ.v.q.tʒ ↄꝛiũ.l.q młier admittat᷑ maxie hac rõ
ne:qꝛ nõ ẽ va reſtitutio cũ adhuc defuiat onerib mrionij
Teneo me cũ Ci.qꝛ ſi mlier ab initio voluit expꝛeſſe huic
poꝛtiõi renũciare nõ potuiſſʒ:vt iã dixi. nec tacite. Pꝛe
terea.ll.ĩ ↄꝛiũ allegate nõ vꝛgẽt:na.l.ſi cũ dotẽ. Fʒ vnã opi.
q̃ ẽ va tʒ ꝙ filia abſẽte tꝑe qͥ pꝛẽ ſtiplat᷑: dʒ ĩtelligi ꝙ caſus
omiſſus remãet ĩ diſpõne iur cõis:vt.l.ſi ex̃ne.s.de ↄdi.
ob cau.⁊ ita dot᷑ actio ẽ ibi ĩ caſu omiſſo cõis pꝛi ⁊ filie.aut
ĩtelligit ꝙ pꝛ ĩ caſu omiſſo videat᷑ filie ſolidã actionẽ ↄceſ
ſiſſe qʒ põt ꝓcedẽ ſi ponẽs eã pᷣſentẽ:ar.S.de pac.do.l.in
ter. S.cũ ĩter.⁊ tũcẽ ſpãlis ſauoꝛe doꝶ tal pᷣſũptio.h̊ aũt eſ
ſet ð dotẽ. Ideo huic ĩtellectui feci dꝛiaʒ ĩter pñtẽ ⁊ abſen
tẽ:qꝛ ea pᷣſete põt cadẽ in pactũ qð põt poꝛꝛigi ad futura:
ea abñte cadẽt ĩ ſimplicẽ renũciationẽ q̃ ad futura nõ poꝛ
rigit vt no.C.de pac.l.j. Itẽ nõ ob.l.pe.C. de pac.ↄuẽ.qꝛ
fateoꝛ ꝙ ꝓuiſio homiĩs tollit ꝓuiſionẽ legis de iure ſpãli.
qð ẽ veꝝ ĩ eodẽ caſu:vt ibi.ſʒ ĩ diuerſo caſu ſecus. ſʒ iſte ca
ſus ĩopie ↄſtãte mr̃imonio fuit ĩ ſtipulatiõe omiſſus.& ⁊c̃.
NQñ aũt ꝓuiſio hoĩs tollit ꝓuiſionẽ legis:dic plene ꝑ Ci.
C. de iu.ẽphi.l.ij.in.vj.q.¶ Sexto q̃ro qd ſi ex̃ne dedit
dotẽ ꝓ mliere:⁊ pacteſt ſibi reddi dotẽ an ĩ hũc caſũ ino
pie agẽ poterit:Diẽ h̊ gl.⁊ bñ ꝙ nõ: qꝛĩ caſu ſoluti mrio

nij vꝛ ſtiplat h. caſus ĩopie remanet ĩ iure cõi:⁊ ſic mu/⸗
lier agit. ¶ NPꝛetea hᷣ fit reſtitutio ĩpꝛope.ſ.vt mlier ſe ſu
oſqʒ alat: qdð nõ põt ſieri ſi exneo reſtitueret: vt gl.dicit ⁊
bñ. ¶ Sʒ circa h̊ ĩſurgit dubiũ qlit᷑ cõſulit exneo: nũqd
habebit remediũ.l.ĩ oĩbꝰ.S.de iudi. Gl.i.l.ij.2 rñſo.S.e.
v tenẽ ꝙ nõ:qꝛ actio cõpetẽs exneo ðẽ ſtricti iurl:quo caſu
nõ hʒ locũ cautio d.l.ĩ oĩbꝰ.ar.S.de ↄdi.ob cau.l.dedi il
lã gl.ibi ĩ qlibʒ repꝛobaui ⁊c. ¶ Pꝛio ĩ eo ꝙ diẽ actiõeʒ
cõpetẽtẽ exnco eẽ ſtricti iuris nõ bñ dic: ĩmo ẽ boneſidei:
vt pʒ. C. de rei vx.act.l.j.S.vt pleni. ibi dat actionẽ ex ſti
pulatu ſiue ipa mulier dedit dotẽ ſiue exne ꝓ ea.poſtea
eadẽ.l.ſʒ nõ ignoꝛam.dẽ dictã actioneʒ ex ſtiplłatu de q̃

l. dixerat eẽ boneſidei. qð ibi vĩ tenẽ NPe. pᷣdicta vidẽtur

ꝓbari iſti.de act.S. fuerat.vbi dic actionẽ ex ſtiplłatu eſſe
boneſidei: qdð ĩtelligo qñcũq; ⁊ apð quẽcũq; ſit. Nec ob.

qð ĩ eodẽ.S.ſeꝗt:pᷣferri aũt ⁊c.imo fac ꝓ.nã aduerſatiua

aũt vi inuẽ ↄꝛiũ eſſe ĩ pcedẽtibꝰ:vt.j.de da.ife.l.hoc ãplſ.
§. de his aũt. i. i.. gl. ⁊ ibi no. qcqd g' ĩ.d.S.dixerat ẽ cõe oĩ
bus.qdð vo poſtea ſeqꝗꝛt:pᷣferri aũt ⁊c̃.illð cõpetit mlieri et
tm̃ h vĩ alia gl.S.e.l.de diuiſiõe.ꝓ h̊ fac qð no.doc.C.de
pᷣuile. dot.l.j.⁊. C. q po.ĩpig.ha.l.aſſiduis.in vltiq. ¶ 2
ĩ eo ꝙ diẽ ꝙ ĩ actiõib ſtricti iuris nõ ẽ locꝰ cautiõi.d.l.in
oĩbꝰ.ibi gl.nõ ſirmat. ſʒ i.l.dedi de ↄdi.ob cau.dic ꝙ ha/
bet locũ ĩ actiõe ſtricti iurl.idẽ tʒ.j.ex q.ca.iĩ poſſeſ.ea.l.ĩ
poſſeſſiõe.⁊ bñ ꝓ h.j.de pᷣui.credi.l.ſi creditoꝛes.vbi ẽ ca
ſus. ⁊ ̊ͥ tenẽt oẽs doc. Cõclude gꝰ ꝙ ex̃ᷣneo ſuccurrũ per
remediũ.d.l.ĩ oibꝰ.ſac̃ ad h.C. de pᷣci.ĩpa offe.l.vniuerſa.
2 qð ibi no. ꝑ Ci.⁊ p eũdẽ. C. vt ĩ poſſel.lega.l.. ¶ Septi
mo q̃ro qd ſi pꝛ? ẽ ſtiplat dotẽ ſibi reddi ſolu.ma.Dico ꝙ;
Fʒ opi.gl.poſite ĩ.l.ſi cũ dotex.iĩ pᷣn.ĩ caſu nõ expᷣſſo vꝛ pat

renũciare.iõ h̊ caſu filia ſola agẽt.ſʒ illã glo..ꝓxi in.v.q.

ego tenui ſi ponis ſiliã ſuiſſe pñtẽ:als caſus omiſſus rema
neret diſpõni iur cõis ⁊ ſic eſt cõis actio pꝛis ⁊ ſilie.⁊ erit
idẽ qdð dictũ ẽ..i.iiij.q.¶ Et pᷣdicta va ĩtelligo ſi pꝛ ſtipła

tus ſit dotẽ ſibi reddi ĩ oẽm caſũ reſtituẽde dot:cũ caſus ĩ

opie nõ ſit caſus doꝶ reſtituẽde niſi ĩ vxoꝛe: vł ĩ eo ꝗ cũ ea
habet actionẽ cõmunẽ:vt ex pᷣdici pʒ.qð ẽ notandũ ⁊ qͥti
die accidit. Octauo q̃ro pꝛ viri vł exne dotẽ recipit ⁊
vgit ad ĩopiã:certũ ẽ ꝙ vxoꝛ põt agẽ:vt.S.ẽ dictũ:ſʒ nũqd

iße vir ſuo noĩe põt agẽ ð exneũ vłↄ pꝛem ſi ponam eum

emacipatũ: Videt᷑ ꝙ ſic.nã pꝛe moꝛtuo exhẽdat᷑ hʒ actio
nẽ vtilẽ fa. her.vt.j.de do.pᷣle.l.ij..ſi tñ.⁊ no.j.ꝓxi.S.ĩ gl.
Pꝛetea vr caſus.j.de ↄdi.⁊ de.l.titio cẽtũ.S.titio. Pꝛet/
ea h̊ vi ſibi ꝑmittẽ regla gnãlis q̃ ẽ: ꝙ vbi ẽ on mrionij ibi
debeat eẽ dos:vt. S. ð iu.do.l.ſiis.S.j. ¶ In ↄꝛiũ vꝛ:qꝛ cũ
iſta actio ſit ĩducta ↄᷣ virũ vt hᷣ cũ ſi.iõ nõ vꝛ ei cõpetẽ: vt.j.
de le.j.l. legata ĩutilit. Gꝛeuit dico ꝙ actio ꝑſonal ꝓ do/⸗
te qͥ cõpetit h̊ caſu vl hypothecaria cõpetit ipi mulieri:vt
hac.l.⁊.l.vbi.nõ & potit eã ĩtẽtare vir ſuo noĩe.ꝓ h̊ vꝛ ca
ſus.j.de le.iij.l.ſideicõmiſſa.S.iterdũ.⁊ de le.j.l.Fuo lega/
to. S.ſi teſtõꝛ. Nec ob.S.titio q; illð de eqtate:q;ꝛ ꝑpſona vi
ri ſuit noĩata ĩ legãdo:als ſecꝰ:vt.l.cũ pꝛ.S.de iu.dot᷑. ſa/⸗
teoꝛ tñ ꝙ ex regla poſita in.d.l. ſi is.S.j.C.de iu.dot.reſul
tat q̃dã cõdi.ex.l.vł officiũ iudic qð cõpetit ipſi ſilio q ſu/
ſtinet onera mr̃imonij vt dos debeat eẽ apud eũ:quã po
terit intẽtare qũq; etiã ex caſũ ĩopie niſi aliqð ipedimen⸗/
tũ obſtet.ꝓ iſto dicto do glo.no.j.de do.pᷣle.lij.S.ſi tñ.in
gl. ſuꝑ vbo iudicio. C Nono q̃ro vxoꝛ deceſſit extãtibꝰ
liberis dos remãſit apud patrẽ:pꝛ nũc ſolu ma.vgit ad i
opiã:vtrũ ſilij poterũt agẽ patrẽ ad dotẽ ꝑ remediũ ha
rũ legũ:Et vẽ ꝙ ſic:qꝛ pᷣuilegiũ dotᷣ trãſit ad ſilios eiuſdeʒ
mrĩonij:vt.l.aſſiduis.S.exceptʒ.⁊.s.e.l.etiã.ĩ pᷣCᷣn. C In
ↄꝛiũ videt.S.de iudi.l.lis nulla.⁊ de his reb põt pat᷑ ſacẽ
ꝗcqd vult:vt.C. de bo. ma.l.j. ¶ Eid h̊ dico ꝙq remedia
iſtarũ legũ nõ habẽt locuʒ q̃ tm ſuccurrũt mulieri cõſtaãte
matrimonio:ſʒ ea moꝛtua ẽ ſolutũ.ſʒ ſi pꝛ male vtit ſubſtã
tia ſua ſiquidẽ eſt talis abuſus qui cadit in ꝓdigalitatem

=ẽ — — — — —

—— — — — — —

cõſtituat᷑ ei curatoꝛ: ⁊ de h̊ nõ ẽ dubiũ. aut nõ cadit ĩ ꝓdi
galitatẽ: ⁊ tũc aut male vtiĩ dote foꝛte quia fundũ totaleʒ
vẽdidit: ⁊ tũc ſilij nõ poſſũt aliqd dicẽ:ſʒ pꝛe moꝛtuo pote
rũt vẽdicare:vt.d.l.j.C.de bo.ma.⁊ ĩ auc.de nup.S.⁊ ita.
collł.iiij. erubeſcit.n.⁊c. vt ibi.ſʒ ſi dotẽ alio mõ diſſipat ⁊ ſſ
uertit: vt cũ dos ſit ĩ qᷓtitate ⁊ pꝛimoniũ ſuũ talit᷑ deſtruit
ꝙ dos filijs nõ ſit ſalua puto eis eẽ cõſulẽdũ ꝑ officiũ iudi⸗
cis vt ſuũ ſaluũ habeãt:vt.j.ad treb.l.ĩperatoꝛ.⁊.C. de ſẽ.
paſ.l.fi. S. qbꝰ.vbi caſus ẽ. h̊ ctiã optie ꝓbai. vt le.no.ca.
l.f. circa pᷣn.⁊ ibi vĩ caſus. C Decio ⁊ vltio q̃ro circa hoc
vxoꝛ habẽs dotẽ ⁊ filios ⁊ maritũ vᷣgẽtẽ ad iopiã ẽ excõi/
cata vl exbãnita ita ꝙ ꝓpt᷑ ſuũ delictũ nõ põt agẽ ꝗn ex/
ceptiõe repellat᷑:filij ſui volũt agẽ tã q̊ patrẽ iſta actiõe qᷓ
bypothecaria g erneos poſſeſſoꝛes bonoꝝ cuʒ iſta actio
ſit ſauoꝛe mr̃is ⁊ ſilioꝛũ vt ex dote ſuſtẽtẽt. Qũo vtrũ poſ⸗
ſit noĩe eoꝝ vł noĩe mr̃is vł aliq alio iure?: Nõ iſiſto ĩ alle/⸗
gatiõib pꝛo ⁊ ↄ:mlte poſſet ſieri q; qſtio ẽ dubitabil. Cre
do ꝙ ſilij poſſẽt agẽ õ quẽcũq; tanq; ↄiũcte ꝑſone nomĩe
mr̃is: nec repellent exceptiõe ex pſona ſua cũ agũt ad eo
rũ vtilitateʒ.h̊ pʒ p:qꝛ ʒ als ↄiũcta ꝑſona nõ poſſet agẽõ
volũtatẽ piũcte:vt.l.põponi.in fi.de ꝓcu.tñ vbi ↄiũcta ꝑ
ſona ꝓſeqt ꝓpꝛiũ ĩtereſſe:⁊ agit ꝓ ↄiũcta et nõ repellii:vt
ibi. ⁊.l.j.ij.⁊.iij.de li.cau fac de app.l.non tm. ¶ Pꝛetea
ego video ꝙ pẽ agit actiõe de dote noĩe ſuo ⁊ noĩe ſilie:qꝛ
agit ad ſuã vtilitatẽ:⁊ nõ ob.ſibi exceptio ex pſona filij:vt
ð.e.l.ij.F. itẽ ſi volũtate.etiã ſi exceptio ꝓcedat ex delicto
ſnilie:vt ibino. Di.⁊ ꝓbat᷑ ĩ auẽ.de nup.S.ẽ qq;. Mꝛet
ea ꝓcuratoꝛi ĩ rẽ ſuã ex ꝑſona actoꝛis a qͥ nõ hʒ cauſã lu
cratiuã nõ opponit᷑ exceptio doli excõicatiõis vlł bãni:vt
j.de doli exce.l.doli exceptio.⁊.l.apud celſũ.S.de aucto/
re.cũ ſi.et no.ꝑ Hi.i.c.ſiqs.ĩ ius.iĩ pe.q.ex de re.iu.li.vj.
Et hʒ ↄiũcta ꝑſona nõ dicat᷑ ppᷣe ꝓcur.vt .iudi.ſol.l.iij. S.
j.i fi.ĩpꝛopᷣe tñ dẽ:vt.S.de ꝓcur.l.ſ̊ he.ĩ pᷣn.l.⁊ ibi no.cũ ꝙ
h agũt ad ſuũ cõmodũ ⁊ ſũt q̃ſi ꝓcuratoꝛes ĩ rẽ ſuã:vt.S.iĩ
pꝛopᷣa.j.qũ ap.ſit. ¶ Itẽ nõ hñt cauſã lucratiuã: q; titu
lus dop ex parte viri ⁊ ſilioꝝ nõ ẽ lucratiu: vtꝗj.de act.et
ob.l.ex pmiſſiõe.cũ ſi.ᷓ eis nõ ob.exceptio. Cõclude
, ꝙ einoĩe pñt agẽ:nec exceptione repellunt᷑. Cõſulo tñ
ꝙ ĩ libello dicãt ſe agẽ ad eoꝝ vtilitatẽ. Itẽ dico ꝙ poſſũt
agẽ ſuo ꝓbo noiĩe ſaltẽ vtilib actiõibq mlieri cõpetebant
directo.⁊ h ꝓbo.video.n.qꝙ q ius dat alicui actionẽ ad
meã vtilitatẽ illo ĩpedito agẽ mihi cõpetit actio vtil: vt. l.
j.⁊.ij.S.de ĩſti.ſʒ h̊ cũ actio det᷑ mulieri ad vtilitatẽ ſilioꝛũ
& ⁊c̃. Pꝛetea video ꝙ ſi teſtõꝛ legat alteri ad meã vtilita⸗
tẽ mihi cõpetit actio:vt.j.de le.j.l.ſuo legato.S.ſi teſtõꝛ.⁊
de le.iij.l.ideicõmiſſa.S.iterdũ.⁊ de li.le.l.nõ ſolũ.S.j.cuʒ
ſi. ſit g ĩ iure ꝙ ꝓuidẽt vxoꝛi ꝓ ſe et ſilijs vxoꝛe ĩpedita ſal
tẽ filij agẽt. Pꝛetea ꝓ h̊ bñ fac.v.de iudi.l.ſi lõgi.s.j.cum
ſua mã:iõ delictũ perẽptũ nõ nocet ſilijs ĩ his q ꝑ ipſos ſi
lios nõ acqrunt᷑:vt.l.diui fres.j.de iurepa.⁊.ð.de ſenato.
lI.⁊ emãcipatũ.⁊ ꝑ Bi.i.c.nõ dʒ aliqs.ex de re.iu.li.vj.ſic
ꝓpoſito cũ ſilij agãt ad eoꝝ ꝓpꝛiã ſuſtẽtationẽ et nõ ma
tris.poſſeẽt etiã iſti filij he ttiuʒ remediũ.ſ.ꝙ ꝑ officiũ iu/
dicis peterẽt dotẽ ſeq̃ſtrari:ar.S.e.l.ſi cũ dotẽ.s. ſinaũt in
ſeuiſſimo.cõiũcto.S.ſi vo dotẽ. Si opponis mihi qmõ po
terũt agẽ õᷣ pꝛecʒ:cũ nõ ſit de caſibꝰꝗ ponunt᷑ i.l.lis nulla.
de iudi.⁊ ſic nõ pñt agẽ ̊ pꝛeʒ.g neco alios er̃neos poſ⸗/
ſeſſoꝛes:cũ debeat ſieri diſcuſſio bonoꝝ pais: vt.j.dicam.
NRũ.ĩmo ẽ de caſibꝰ cũ h̊ caſus ptineat ad alimẽta ꝓ ꝗbꝰ
põt eẽ lis.⁊ ſic ſuus etiã ꝓ relicto ĩ cauſa alimẽtoꝝ poteſt
agẽ õ dñm ſuũ qð als nõ poſſet: vt.j.de le.j.l.ſuo alieno.
cũ ſi. Pꝛedicta va ſi filij ſũt maioꝛes:ſi vo eſſẽt mioꝛes cõ⸗
ſtitueret᷑ cnratoꝛ liti:vt no.i.d.l.ſi lõgi.S.j.et pᷣdicta tene
mẽti. ¶ Expedit de ⁊ venio ad ʒſ.ad modũ repetẽdi.
Pꝛĩo g q̃ro q̃ actiõe aget mlier ad illã dotẽ: Rñ.aut mu
lier dedit ĩ dotẽ res qᷓ põdẽ nũo vłmẽſura ↄtinen:: et tũc
mlier potit agẽ actiõe ꝑſonali de dote:vt h ibi do ach.ẽ,
1 2

*

Solu.matri.

de mãumi .l.fuũ dotalẽ de do.ple.l pactũ. ⁊ ibi no. Item

potit agẽ hypothecaria:vt.C. e.l.vbi.⁊ ̊ diẽ 2 gl.hui.l.

ꝓbaĩ ꝑ rõnẽ.eo tꝑe deſeri bypothecaria qͥ pſonal: vt.ẽ.
de diſtrac.pig.l.cũ ſoluẽde.⁊ q.mo.pig.vłhy.ſol.l.ſoluit᷑.
F. ſi paciſcat.ſʒ h defertur ꝑſonalis. ⁊ẽ. Itẽ ſi ponis res
euictas ex dotali pecunia vł dotẽ eẽ datã ĩ rebꝰeſtima ta
li eſtimatiõe q̃ ſac ẽptioneʒ eo caſu ꝗᷣ vir nõ eẽt ſoluẽdo ſa
tis puto mlierẽ hꝛe vtilẽ ĩ rẽ q̃ ſibi cõpetit ſoluto mrionio
ꝓbat ĩ.l.vbi.⁊.l.i rebꝰ.ĩpᷣn.S.ſfi. fac.S.de do.iter vi⁊ vx.
l.vxoꝛ marito.Si vo mulier dedit marito ĩ dotẽ res eſti/
matas:tũc ſiqdẽ vir ipᷣas res dotales diſſipat:hʒ locũ re/⸗
mediũ ſeq̃ſtratiõis:vt.s.e.l.ſi cũ dotẽ. Si vo ſuba ſua ma
le vtit tũc credo ꝙ potit vẽdicare ab ex᷑ᷣneo poſſeſſoꝛe: et
a viro ſiẽ poſſʒ ab exneo poſſeſſoꝛe:vt.d.l.vbi.⁊.l.ĩ rebꝰ.
lʒ glo.ĩ h dubitauerit.C. de rei vẽ.l.dote.Quidã tñ dixe⸗
rũt ꝙ ſola hypothecaria ſibi cõpetit qð ẽ falſũ:vt no. Ci.
ĩ. d. l.vbi.i.ix.q.¶ Scðo q̃ro vtrũ cũ vult agẽ actiõe by/
pothecaria ð exneos debeat pᷣus pᷣcedẽ diſcuſſio ĩ bonis
viri: Gl.i.l.vbi.diẽ ꝙ ſic. Idẽ Ci.ibi.i xj.q. Ideʒ Spe.iĩ ti.
de do. ĩter vi.⁊ vx.s.fi.v.ſʒ qᷓ iure.qð credo veꝝ łlʒ qdã õ.
¶ Lertio qro ad q̃s res potit mlłier agẽ bypothecaria:
NRñ.aut qri de reb ĩmobilibꝗᷓ füt ꝓpᷣe viri:⁊ tẽ nõ ẽ du⸗
biũ ꝙ potit agẽ virũ et er̃neos:vt.d.l.vbi.aut nõ erãt
ꝓpꝛie viri ſ emphiteoticarie vł feudatarie ⁊ tẽ idẽ donec
ius viri durat:als ſec. vt. C. de pig.acxt.l.lex vectigal. Si
vo q̃ri de reb mobilibꝰ: tũc aut ſũt merces aut res cau/
ſa mercãdi habite:⁊ tũc aut hʒ eas marit ⁊ põt agẽ: aut
iã ſũt vẽdite:⁊ nõ põt agẽ:vt.õ de pig l.cũ tabnaʒ.ĩ ᷣn. ſʒ
ſi nõ ſũt merces:tẽ potit agẽ p.d.l.vbi.cũ nõ reperiat p/
hibitũ. ¶ Quarto qro pone ꝙ mĩoꝛ accepit vxoꝛẽ ⁊ do
tẽ nũꝗd erũt bona ei tacite obligata:ita ꝙ vxoꝛ poſſit in

cauſa ĩopie mariti agẽ hypothecaria:vi ꝙ nõ:q;ꝛ ꝓhiben

tur res mior lobligari: vt.l.j.de re.eo.⁊.C. de admi.tu.l.
lex q tutoꝛes.cũ ſi. Ecõtra vr ꝙ ſic:qꝛ lex pmittit eis ſa
cẽ mr̃imoniũ:vt iſti.de nup.ĩ ᷣn. ⁊ acceſſoꝛia.ſ.dotẽ reci
pere: ar.l.mut᷑.ĩ bᷣn.S.de iu.dot.Aſta.q.ſoꝛmaĩi ĩ gl.C.de
legi.tu.l.ſfi.⁊ ibi ſe nõ firmat.do.Ci.ibi tʒ ꝙ obligel:qꝛ eſt
obligatio legal:⁊ h̊ ꝑ rõnẽ pᷣdictã:⁊ ꝑ.l.ij.⁊.iij.J.de re.eo
rũ.vbi glo.ĩ ſili.q ſ.vtꝑ iuecta ⁊ illata x minoꝛeʒ ſũt tacite
obligata:dicit ꝙ non:vt no.S.de pac.l.itẽ qꝛ.qð ſeq Di.
iſti. de ach.S. itẽ fuiana. Guil. de cu.ĩ d.l.itẽ qꝛ.dic ſic.aut
lex ĩducit oblłonẽ:aut hypothecã reꝝ pᷣcedẽtiũ ↄᷣctu nullo
alio ſbſecuto:⁊ tũc bona mioꝛis pñt tacite obligari:vt.d.
l.fi. de legit.tu. ⁊.l.ij.?.iij.de re.eoꝝ. Aut reqrit᷑ ꝙ ſbſeqᷓ/
tur aliud factũ:⁊ tũc ſecꝰ.ita loqt gl.i.d.l.itẽ qꝛ.nã ex ſolo
Ictu bona tacite nõ obligant᷑ niſi ſeq̃tur iductio:vt.l.j.S.
ſi vo ĩducta.C.ĩ q.ca.pig.ta. .q̃ pba recitant᷑ ꝑ Ci.C.loca.
l. certi iurl.ĩ.v.q. In caſu g“ nro erãt tacite bona obliga
ta cũ aliud factũ nõ reqrat᷑: ʒ iſta vba ſũt pulchꝛa ⁊ ſubti
lia tñ nõ vident᷑ va.nã ſtati cũ vir recepit dotẽ ipo iure vr
donatio ꝓpt᷑ nuptias cõſtituta: vt.C. de do.añ nup.auẽ.
dos data Fʒ opi.Aʒo.ibi nõtã quã ſeqt᷑ Ci.⁊ Ja.de are.
Ecce gy ſi mioꝛ accepit dotẽ erit ne ſtati ſcã donatio ꝓpt᷑
nuptias eq̃lis? Certe nõ ſi interueniẽte tutoꝛe ⁊ decreto:
vt. l. lex qᷓ tutoꝛes.iĩ pᷣn.⁊ de pᷣdi.mi.l.pᷣdia. Pꝛetea qd
plura ſic ex parte viriohit tacite hypotheca ꝓ dote reſti
tuẽda:ita ex parte vxoꝛis ꝓ dote dãda.vt.l.j.S et vt ple/
ni. C.de rei vx.act. ¶ Sed pone ꝙ vxoꝛ mĩoꝛẽ ꝓmittit
dotẽ:erũt ne bona eitacite obligata:Certe non ſine de/
creto:vt.S.de iu.do.il.titia.⁊ ibi no.⁊.C.ſi aduerſus do.l.
j. Apparẽt gꝰ vba Guil.nõ eẽ va:tñ ſateoꝛ ꝙ ſi mioꝛi tra
dant᷑ res eſtimate ĩ dotẽ vł ex dote cõparate ꝙ tẽ res cuʒ
ſua oblone trãſiret:vt:d.l.ij.⁊.iij de re.eoꝝ.nõ aũt res q̃
pᷣ mĩoꝛi eſſẽt q̃ſte.Ad.l.mut᷑.dicas ꝙ põt reciꝑe dũ tñ re
cipiat mõ legitio. Pꝛetea ̊ alia rõne ꝓbat᷑. mulier eo
ipo ꝙ nubit vẽ dare oĩa bona ſua ĩ dotẽ tacite:lʒ nil dica
tur: vt no.s.de iure doꝶj.l.mulier.S.bona. Ita tenet Ja.

bu. ĩdiſticte.ſjᷣ Mar.de ſano tʒ cũ diſtictiõe.ſ.ꝓut digni
tates et facultates viri patiunt᷑:vt.l.q̃ro.ð.de iu.do. Iſta
& tacita dot datio ꝗᷓ nullũ ſactũ reqrit ſiue ꝑ mioꝛẽ ĩ rebꝰ
ĩmobilib põt capi ſine decreto:? Certe nõ ꝑ iura pᷣallega
ta. Cõſulo ꝙ ille ꝗ dat dotẽ mĩoꝛi obligationẽ bonoꝛũ
expᷣſſ recipiat cũ iuramẽto ꝑ auẽ. ſacrã.pubeꝝ. ¶ Qui
to ꝗᷓro qd ĩ fructibꝰãni ei quo dos repetit vtꝝ diuidereĩ
ſʒ foꝛmã.l.de diuiſiõe..e.Et vi ꝙ ſic in. d.l.vbi. Na dai
actio ſiẽ mr̃imonio ſoluto. Credo ꝙ oẽs fruct'extãtes q
debẽt cõuertiĩ onera mr̃imonij debẽt reddi mulieri nõ cõ
ſũpti nec dʒ fieri pdicta diuiſio.hoc ꝓbo ex identitate rõ
nis ꝗᷓ iſur git ex ſili effectu repetitionis. nã ſic repetit dos
vt ſit penes vxoꝛẽ vt ea vtat vt dñs re ſua: ſic ſibi ſiet reſti
tutio fructuũ ꝗ ſpectãt ad eã ꝗqbpõt vti ĩ re ſua ſiẽ ex di/
uiſiõe pᷣdicto mõ ſcã. Ita ĩ caſu nro cũ dos reſtituatur vt
mulier ĩ cauſa mr̃imonij expẽdat:dico oẽs fruciq ĩ cauſa
mr̃imonij ſũt expẽdẽdi debẽ reſtitui mulieri eadẽ ratiõe.
Sexto q̃ro vtrũ ĩ hoc iudicio reqrũ libellus lit.ↄteſ.
⁊ plenaria cognitio ſiẽ ĩ alijs: Videĩ᷑ ꝙ ſicĩ auẽ.offerat.⁊
l. iudices. C. de iudi. In ↄꝛiũ qꝛ cũ h̊ vᷣſei q̃ſ cauſa ali/
mẽtoꝝ adhibeai ſũmaria cognitio:vt.jde libe.ag.l.ſiqs
a liberis.S.ſi vł parẽs.ꝓ h̊ ĩ clemẽ.de iudi.c.diſpẽdioſaʒ.
vbiĩ mr̃imonijs t ea quoqͥ mõ tãgẽtib pcedit ſũmarie et
ſine ſtrepitu ⁊ figura iudicij qdð ẽ ſine libello ⁊ alijs in cle.
ſepe. de vbo. ſig. ⁊ H v ſeſiſſe Roff.gloſatoꝛ atiqu. S.e.l.
j.ſupvbo cauſa.ĩ ſ. ¶ Sʒ Di.hoc ibi repꝛobat qd dice
mus? dic ſʒ ꝙ dixi.S. q illa cauſa agi ↄ exneos ⁊ facẽ ple
nũ pᷣiudiciũ.qñ qᷣ virũ ĩ eo ꝙ q̃ri᷑ vtrũ dos ſit data ⁊ qta
facit plenũ pᷣiudiciũ ĩ alio. ⁊ vtrũ ſi vᷣgat ad ĩopiã vł male
vtat᷑ ſupᷣa ſua ſaẽ ſemiplene pᷣiudiciũ vt dixi.qñ aliquid g
ſat pleni pᷣiudicij dicas ſẽꝑ libellũ ⁊ litj ↄteſ.reqri:vFʒ auẽ.
offerat᷑.⁊ H tʒ Spe.iĩ d.ti.de do.iter vi.⁊ vx.S. fi.v.ſʒ q iu⸗
re.⁊ ibi vide libell. ꝓbatio aũt ĩ his q plene pᷣiudicãt req/
rit᷑ plena.iĩ alijs nõ: vt iã.v.dictũ ẽ. accedit ad hoc qð no.
Spe.de of.iuS.ñ..qnto dicamꝰ.et v.ſe. Credo tñ ꝙ iu⸗
dex ĩ hac cauſa qꝛ fauoꝛabil poterit dilatiões abbꝛeuia/
re ⁊ erit ſauoꝛ ipſius cauſe:vt ar.l.ij...de re iudi.⁊ ſic vo
luit ĩtelligẽ Ro. S. e.l.j.⁊ bñ.Ad.c.diſpẽdioſã.rñdet vt ibi
no. C Septimo qͥro q̊s exceptiões admittit iudex ĩ h iu
dicio:Ad qð dico ꝙ oẽs exceptiões iuridicas ↄᷣ libellũ ⁊
ʒ pſonas vt q;ꝛ mĩoꝛ vel qꝛ agit ſine cõſenſu pꝛis eo caſu qͥ
ius ſibi ꝑmittit poterũt opponi: vt ĩ auẽ. qd locum.nec vi
deo rõnes repugnãtes ſibi. Itẽ ſi ſibi opponat᷑ ꝙ etiã ip
ſa male vtit᷑ ſuba ſua qd tũc iudex habeat facẽ pʒ ex nõtis
Ihac.l.i.iij.op.Si vo q̃ri᷑ de exceptiõibꝰtãgẽtib nego/
ciũ pᷣncipale: Ad h̊ do tales reglas. Pꝛĩa regla ẽ. oĩs ex
ceptio q̃ ↄſtãte mr̃imonio ipſo iure minuit dotẽ:hoc caſu
poterit opponi.⁊ h̊ ꝓbat᷑.s.e.l.quis. et.l.ſe.vbi vt caſus
ad h.jĩ.ti.j.l.qð dẽ.⁊.S.de iu do.l. ſi is.S.qð dẽ. Scða re/
gula ẽ ꝙ oĩs exceptio q̃ omiſſa marito ſoluto mrionio nõ
eẽt ↄſultũ illa põt opponi.hᷣ pʒ ĩ exceptiõe ne ꝗs cõueniat᷑
niſi iquãtũ facẽ põt.⁊ h̊ declarat in tractatu de effectu re
petitiõis ĩ.q.viij. Tertia regla negatiua ẽ tal.nulla ex
ceptio pᷣcedẽs ex cauſa q̃ dotẽ cõſtãte mr̃imonio nõ minu
it ⁊ q̃ nõ oppoſita marito ſoluto mr̃imonio poterit eẽ cõ
ſultũ põt ĩ h̊ iudicio opponi.hᷣ ꝓbat᷑ ĩ.l.vbi.in fi.¶ Qũo
pone maritũ eẽ pactuʒ de dote lucrãda ſoluto mr̃imonio
ꝑ diuoꝛtiũ liber extãtibꝰqð pactũ vʒ:vt.S.de pac.do.il.ij.
ſi mulier mõ repetit dotẽ ꝑinde:ac ſi mr̃imoniũ eẽt ſolutũ:
vt.d.l.vbi.potit ne vir opponẽ exceptionẽ ex illo pacto:
erte nõ:q; tal cauſa cõſtãte mr̃imonio dotẽ ipᷣo iure nõ
minuit ⁊ viro ſoluto mr̃imonio põt eẽ ↄſultũ vt ibi. h̊ etiã
ĩiducit rõ hui.l.⁊ ſi. ſũt enĩ ĩducte vt mlieri ↄſulat᷑ et viro
nõ noceat:vt pʒ ex.l.vbi.ſʒ ſi mlieri poſſẽt opponi excep⸗
tiões q̃ als ipo iure dotẽ minuũt exceptio mulieri nocẽt.
Itẽ ſi vir nõ poſſʒ opponẽ exceptiões qbꝰ nõ oppoſis ſo
luto mr̃imonio ſibi nõ eẽt ↄſultũ viro nocẽt:qdð eẽt õ.l.p/⸗

poſitã qð eẽ nõ dʒ:vt.l. ſcire. . ſuffiẽ. . de exc.tu. fac:j. de

le.j.l. legata iutilit.⁊ de ↄdi.⁊ de.l.cũ tale..falſũ. E Ex
his & rñdet ad.q.mlier ĩ caſu ĩopie repetit dotẽ ↄſiſtẽteʒ ĩ
titate vir vult opponẽ exceptionẽ cõpẽſatiõis alti qᷓti
tatʒ ſibi debite an potit: Et certe lʒ poſſʒ idiſticte ſi agẽt ſo
luto mr̃imonio:vt no.C.de rei vx.ac.l.j.O. taceat. ⁊..e.l.
diuoꝛtio. S. ob donatiões.⁊.l.rei iudicate.S.j.ð.eo. tñ ĩ ca
ſu ꝓpoſito cõpẽſatio nõ pot᷑it oppõi:qꝛ ↄſtãte mr̃imonio
dotẽ nõ minuit ⁊ eo ſoluto ⁊ etiã ↄſtãte põt viro alio mõ
eẽ cõſultũ.ad qð fac cuʒ h̊ caſu dos repetit qſi ĩ caſu alimẽ
toxꝝ:& nõ ẽ opponẽda cõpẽſatio: vt.C. de cõpẽſa.l.ĩ ea.hᷣ
ꝓbat᷑ als ius offerẽdi qð cõpetit ſcðᷣis creditoꝛib ð pᷣmos
agẽtẽs hypothecaria cõpetit etiã ↄ mulierẽ ſoluto matri
monio:vt.C.q po.iĩ pig.ha.l.cũ tibi.ſʒ eo caſu qͥ agit ↄſtã
te mrionio ꝓpt ĩopiã ↄ eã talexceptio nõ operat:vt no.
Qi.i.l.cũ tibi.pᷣalle. Iſta.n.repetitio nõ ẽ ſimplex q̊ ẽ limi⸗
tata ſʒ ſuũ effectũ.⁊ iõ cũ oĩs exceptio nitat᷑ ſua eqtate:vt
j. de doli exce.l.q etate.Cõtra iſtã nõ opponũtur oẽs ex/
ceptiões qᷓ opponũtur ſoluto mr̃imonio:q; eqtas h̊ nõ di
ctat. ¶ Octauo q̃ro nũqd poſſit ↄſulẽ ꝑ viã retẽtionis:
erte ſic tã ð eẽ̃neos hypothecaria agẽtes:vt.d.l.vbi.qᷓ;
etiã ↄ ipſũ viꝝ ſi ſibi dotẽ nõ ſoluit ⁊ petit vir q vᷣgit ad in
opiã: vt i.c.ꝑ tuas.ex de do.int᷑ vi.⁊ vxo. C Nono q̃ro
qd ſi vir ẽ ↄtumax vtrũ ꝓcedat᷑ ad diffinitiuã ʒ eü? Lerte
nõ ſʒ mittit miier i poſſeſſionẽ ſiẽ reglarit᷑ ſit: vt.l.cũ ppo
nas. C. de bo.auc.iudi. poſ.de ꝗ ĩ Spe.i ti.de do.int᷑ vi ⁊

vxo. S. f. . qd ſi vir vocat?. ¶ Decio ⁊ vltio qᷓri poſſz cir

ca h̊ vtrũ vir ſpõtanea volũtate poſſit ꝓpt᷑ iopiaʒ reſtituẽ
mlieri:q qſtio ʒ hͥ cadẽt tñ q; nõ poſſet bñ hᷣ tractariniſi
vidẽni repetitiõis effectũ:iõ reruo eã tractandã ꝗ. ꝓxime.
¶Expedide ʒveniam ad q̃rtũ.ſ.ad repetitiõis effectũ
Lirca qð pᷣ q̃ro qd ſit repetitiõis effectꝰꝰ Rñ.magnꝰ.naʒ
mlier nõ potit amodo ꝑdẽ dotes ſuas ꝑ viri dilapidatio
nẽ. Itẽ vxoꝛ nõ potit alienare. Iteʒ viri ↄditio ex h nõ ſit
detioꝛ qꝛ ſimł ex ea alimẽtant᷑. Itẽ pᷣdia dotalia remanẽt
ſibiſalua ſolũ ĩ caſu ſoluti mr̃imonij:vt.d.l.vbi.⁊.S.eo.l.ſi.
cũ dotẽ. S.ſi vo doteʒ.⁊ h̊ ẽ laꝝ.¶ Scðo q̃ro an mlier h
caſu ↄſeq̃tur dñiũ reꝝ ſibi aſſiãtaꝝ ꝓ dote: Quidaʒ ꝙ ſic
qñ agii pſonali:nã tẽ res dant᷑ ĩ ſolutũ ⁊ mlier oſeqi dñiũ.
Ita vr dicẽ gl.ĩ.d.l.vbi.ĩ glo.parua q̃ ĩcipit idẽ dicas ⁊c.
Zilij vt Aber.de bobio.tenent ↄꝛiũ:qð ꝓbat ex.d.l.vbi.
nã ibi ꝓhibet᷑ alienari.diẽ ipᷣe nõ datur ſibiĩ ſolutũ nec
trãſſeri dñiũ. Ita no.ĩ Spe.iĩ ti.de do.int᷑ viꝝ et vx.s.fi..
ſz nũqd potit. Credo gl.bñ dicẽ ⁊ vi caſus ĩ.d.auc.de eqᷓ
do. Fillð. ibi ſic enĩ habitura erat ĩ collatiõe ꝓpᷣas res ⁊cc.
Tñ vt iſta mã clarbliqat diſtigue:aut mlier agit hypothe
caria ⁊ tũc certũ ẽ ꝙ nõ ↄſeq̃tur dñiuʒ ſʒ pigntm̃: vt.d.l.

ovbi. Zut actiõe ĩ rẽ ⁊ tẽ dñiũ nõ ↄſeqꝗĩ ꝑ traditioneʒ ſj ſuũ

eẽ ex.l. rõne declaraĩ:vt.d.l.ĩ rebꝰ.C. de iu.do. Aut agii
pſonali ⁊ dai ſibi res ĩ ſolutũ et ↄſeqĩ dñiũ vt dictũ eſt.aut
dubitat:vbi gr̃a mlier petijt de reb viri ſibi aſſiãri vſq; ad
dots qtitatẽ t iudex ĩ ſẽtẽtia aſſiẽuit:mõ iſtud vbũ aſſiꝗre
ẽ dubiũ.põt eni itelligi ꝑ trãſlationẽ dñij ſẽ.S.de rei vẽ.l.
itẽ ſi vberatũ. S. pterea. ⁊ de euic.l.luti. ad hj de afſig.li.
p totũ. Itẽ potit ſe hẽe loco pignoꝛis vł loco cuſtodie: vt
ſ. de vẽ. ĩ poſ. mit.l.j S. añpe.⁊ de le.iij.l.ĩ legato.S.ĩtereſt.
ᷣ caſu dicit Guil. de cu.ẽ.de pecu.l.ſi nõ obtulit·S.j.ꝙ bo
na videni data cauſa cuſtodie ⁊ ſic loco pignoꝛis nõ dñij
cauſa:vt.C.ne ꝓ do.muli.bo.ma.adiici.l.j.et de iu.do.i⸗
pe.l.j.ĩ fi. In h̊ nõ ſto cũ Guil.iĩmo dico ꝙ vi trãſlatũ do
miniũ ĩ dubio cũ p̃cedat cauſa habil.caſus vꝛ.S.de iu.do.
l.doꝶ fruct. F. fi. et. l. ſe. ⁊. .ꝓ dote.l.j.circa mediũ. Non
obſtãt iura allegata ĩ ↄꝛiũ:q; loquũtur de quadã adiecti-
one que fit moꝛtuo viro ⁊ qᷓ habei loco vniuerſal ſucceſſi/
onis que ibi non poteſt ſieri ſed ſit in caſu ſpeciali fauoꝛe
libertat:vt iſti.de eo cui libera ca. bo.adi.p totũ.⁊.ſ.de ſi
deicõmiſ.li.l.cũ vo.S.ſubuẽtũ. Itẽ fac̃ ꝓ guil.l.cũ pꝛ.S.pĩ

SAE

ſde

it
iht
etſo
ſi
onlo
om
lims
eg.
mos
natri
i
tno.
lini
tept
ger⸗
hödi
Nis:

pluribꝰ.j.de le.ij.vbi vẽ dicẽ ꝙ ĩ ðubio traditio vĩ ſcã cau
ſa cuſtodie:vt ibi no.glo.So.ibi nõ pᷣcedebat aliq̃ cauſa.
vñ ĩ dubio nõ pᷣſumit cauſa donatiõis ſʒ cauſa cuſtodie:hᷣ
ſecꝰ. ¶ Tertio q̃ro alig agẽtes hypothecaria ↄſequuni
omĩa bona ſibi obligata vt pignoꝛi ĩcũbãt:vt no.de bo.
auc iudi.poſ.auc.ei q.nũqd g hypothecaria intẽtãda ꝑ
mulierẽ erit huiuſmodi effect: Rñdeo nõ credo. nã mu
lier agit cõſtãte mrimonio vt ex ſpdli iure ⁊ agit reſpectu
certe cauſe vt ſe ſuoſq; alat ex dote: g ꝓ quãtitate dotis
agat hypothecaria:vt. C. cõia dele.l.j.ĩ fi. Adẽ no.Ci.ĩ.d.
l. vbiĩ xiiij.q. Quarto pone ꝙ vir ↄſtãte mr̃imonio e
iudiciũ vxoꝛi reſtituit certa bona ꝓ ſua dote et cõfeſſus ẽ
ſe vᷣgere ad ĩopiã vel iurauit coꝛã iudice ⁊ ſic de plano cõ
feſſus ẽ vir:vtrũ valeat iſta reſtitutio ſic ꝙ pᷣiudicet viro ⁊
etiã alijs creditoꝛibP ne poſſint h̊ reuocare:hᷣ q̃ſtio eſt du/
bia. Di.etiã tãgit ⁊ Ci.recitat ĩ.lvbi.i.xij.q.et videt tenẽ
ꝙ nõ valeat tał octus q; donationis ẽ iſtar vt ipſe ibi po
nit. Ego arbitroꝛ iſtã. q.reqꝗrẽ altioꝛẽ ĩdaginẽ.dico g ſic:
aut erat verũ qdð cõfeſſio cõtinet.ſ.ꝙ vgebat ad ĩopiã.⁊ hᷣ
cõſtat:⁊ tũc non ẽ dubiũ talẽ reſtitutionẽ valere:qꝛ cogũ
bonã ſidẽ agnoſcẽ:vt.l.qᷣtiẽs.S.ſic.j.de admi.tu.⁊ maxĩe

ſi hoc ẽ manifeſtũ qð q̃ſi habeĩ ꝓ ſeẽtẽtia: vt.l. emptoꝛẽ.S.

de act. emp.⁊ illo caſu ipſe nõ poterit reuocare niſi q̃tenꝰ
dediſſet res maioꝛis pᷣcij q̃ caderẽt ĩ donationẽ. redito
res vᷣo nõ poterũt dicẽ ↄ niſi vt poſſẽt ſcã reſtitutiõe ꝑ iu/
diciũ cõtẽtioſũ.aut ẽ falſũ ꝙ vir nõ vergit ad ĩopiã ⁊ h̊ cõ
ſtat:vlł nõ põt ꝓbari ipſũ vᷣgere ad ĩopiã:tũc ſcias ꝙ iſta
ſalſa cauſa adiecta a ſciẽte nõ vitiat ↄtractũ:vt.j.de v.ob.
l.ſi diuoꝛtio. Aidẽdũ ẽ ergo vtrũ ↄtractꝰille valeat:⁊ ad
h examinãdũ do talẽ regulã.oĩs ↄct ex qͥ doꝶ cõditio ſit
melioꝛ ⁊ vir nõ efficit pauperioꝛẽ licit int᷑ virũ ⁊ vxoꝛẽ.⁊
H ꝓbat.S.de iu.dot.l.ita ↄſtãte.clarieo.ti.l.ſ. Vn ꝓpoſi
to g ſi vir aſſignauit dotẽ vxoꝛi vt habeat loco pignoꝛis:
tũc doꝶ cõditio ſit melioꝛ ⁊ ſecurioꝛ eſſe vꝛ ex eo ꝙ res eſt
pignoꝛata ⁊ vir nõ efficit pauperioꝛ cuʒ de iure eẽt tacite
obligata ſz tãtũ minꝰhabet ipſe marit' ꝙ añ iſtas res ad
miſtrabat ipſe mõ nõ admiſtrat ſʒ mulier: vtrũ ꝓpt᷑ hoc
videat᷑ ↄditio viri facta deterioꝛ ita ꝙ poſſit reuocare:di
co ꝙ vſq; ad qᷓ;titatẽ dot᷑ iſta donatio vł admiſtratio iſto

rũ fructuũ ſcã mulieri vltra dotʒ q;titatẽ potit reuocari⸗

Caſus ẽ.õ.de do.ĩter vi.⁊ vxo.l.ex ãnuo. Creditoꝛes er
go id qð ẽ vltra do qtitatẽ poterũt reuocare: qð ẽ ĩſfra
nõ poterũt niſi vt poſſẽt reſtitutiõe ſcã ex va cauſa ĩ ↄtẽtio
ſo iudicio. Si aũt vir aſſignauit volẽs ĩ eã trãſſerre dñiũ
tẽ ẽ dubiũ.nã vẽ ꝙ nõ poſſit fieri ꝑ tex.C.ſi dos ↄſtã.ma.
Lj.⁊ ĩ auẽ.de nup.S.doꝶʒ.⁊.S.de reli.⁊ ſũp.ſu.l.ſj ſi ꝓ rata.
F. j. C Cõtrariũ dico ꝙ valeat ⁊ ĩ vxoꝛẽ trãſeat dñiuʒ qꝛ
iſta reſtitutio nõ fit ad aliud niſi vt vxoꝛ ſe ſuoſq; alat: vt
d. l. vbi.ſ ĩ hac cauſa dos põt reſtitui: vt.l.mutꝰ..manẽ
te.ð.iu.do.ergo ⁊c.hoc mõ itelligo dotẽ fuiſſe reſtitutaʒ:
vt. S. ad vellei.l.vir vxoꝛi.S.j. Pꝛetea regla pᷣcedẽs hʒ lo/
cũ qñ cauſa dotis ſit melioꝛ ⁊ vir nõ efficii pauperioꝛ quia
fruct deſerniũt onerib mr̃imonij ne ꝙ res poterit aliena
ri. Nõ ob. C. ſi dos cõſtã.ma.cũ ſilibꝰ.qꝛ iſtud verũ qñ tal
reſtitutio cadit ĩ donationẽ: puta qꝛ reſtituit ſimplicit᷑ vt

mulier habeat ſibi fruct nec ↄuertat ĩ onerib mr̃imonij:

vñ ĩ fructibꝰeſt donatio:h̊ nõ.vel ctiã ibi reſtituit vir q ex
pacto dotẽ debeat lucrari.h̊ caſu ĩ hac reſtitutiõe agit eti
aʒ tacite vt pacta dotalia ĩ ſuo ſtatu ꝑmaneãt.gꝗvir nõ eſ
ſicii paupioꝛ ⁊ doꝶ cõditio ſit melioꝛ.gꝰvalʒ.nõ g reuoca
nit vir niſi res vltra valẽt ita ꝙ cadẽt ĩ donationẽ:nec cre
ditoꝛes poterũt reuocare niſi ſic vt poſſet reſtitutiõe ſcã
ex va cauſa ⁊ ĩ ↄtẽtioſo iudicio. ¶ Aduerte tñ ꝙ ĩter illã
reſtitutionẽ q̃ ſit ab eo ꝗ vᷣgit ad iopiã ⁊ eaʒ q̃ ſit ab eo ꝗ
nõ vᷣgit ẽ dꝛia ĩ periclo deterioꝛatiõis reꝝ:vt dicã.ꝓxi.q.
CItẽ aduerte ꝙ in oĩb pᷣdici caſib reqrit ꝙ appareat
iſtrm doꝶ ↄfectũ añ pᷣctũ mr̃imoniũ.nã ſi ↄſtãte mrimonio

Solu.matri.

ↄfitereĩ ſe dotẽ recepiſſe ⁊ ꝓ illa dote ↄfeſſata reſtituẽt ſua
bona ſiqdẽ dos ſuiſſet ĩ reb mobilib pᷣſũptio ẽ iur ⁊ etiã
de iure ꝙ fuit fraus ⁊ nullo mõ pᷣiudicat creditoꝛibꝰ:vt.C
de do.añ nup.auẽc.ſed etiã.⁊ vide ibi ꝑ Ci.An aũt ipᷣe vir
poſſʒ reuocare:vide ꝑ Ci.de ðo.cau.l.qð de ſuo.¶ Qui
to q̃ro tales res młieri reſtitute fierẽt deterioꝛes ad queʒ
icõmodũ ꝑtinet: Rñ.aut fuerũt reſtitute ĩ pignꝰ⁊ hypo/
the.⁊ periculũ ẽ viri:vt.C. de pig.act.l.pign.aut ſuerunt
ei reſtitute vt dñiuzʒ:⁊ tũc ſiqdẽ ẽ va vt cauſa ĩopie ⁊ tẽ pe/
riculũ erit mulier:qꝛ illi res perijt cuieſt: vt.d.l.pignꝰ.⁊
erit cõmodũ ⁊ ĩicõmodũ ſiẽ ĩ alis reb dotalibꝰ:vt.S.de iu
re do.l.iiij.⁊ de vtroq; ꝓbaiĩ.s.de iu.do.l.plerũq; ĩ pn.Et
B vi ſeq Guil.de cu.iĩ.d.l.ſi noxali..j. Si vo fucrũt res re
ſtitute ex falſa cauſa ĩopie tũc dẽ ꝙ periculũ ſeꝑ ẽ viri. nã
ad dictã reſtitutionẽ lex duo regqrit.ſ.cauſã iuſtaʒ et vt ſe
ſuoſq; alat.h̊ vĩ inuẽ: vt.S.ꝓ xi.dixi. Itẽ vt ſoluat᷑ mulieri
nõ ꝑditure: vt pʒ ĩ.d.l.mutus.s.manẽte.ſʒ poſtqᷓ; ꝑdidit
mulier qꝛ deterioꝛata ẽ dos mlieri ꝑditure:data g'reſti/
tutio nõ vĩ tenuiſſe ĩ ipſius mulier pᷣiudiciũ. h vĩ tenẽ gl.i
ſili.ð.e.l.ſi cũ dotẽ.iĩ gl.ſuꝑ vbo iuſtus.cõmodũ vo ꝑtinet
ad muliereʒ:tñ ſi res efficii melioꝛ nõ ẽ ꝑditura mlier.Et
ſic erit caſus ĩ qͥ fallit regla iur ſʒ nãʒ.nec miꝝ qꝛ iõ eſt qᷣ
nõ ẽ par rõ lucri ⁊ dãni vt no. DPi.ĩ.c.qꝗ ſetit. ex de re.iu.
li.vj. ¶ Serxto q̃ro qꝗd ſi fruct doꝶ reſtitute nõ ſufficiunt
vxoꝛi ad alimenta:vtrũ vir teneat᷑ dare vltra:Certe ſic ſi
bʒ vñ det qꝛ etiã nulla dote ↄſtituta teneĩ eã alere:vt.l.qꝙ
ſi nulla.5.de reli.⁊ ſũp.ſu.⁊ no.õ.eo.l.ſi cũ dotẽ.S.ſinaũt.
ĩf.plene ꝑ Ci.de neg.geſ.l.qð i vxoꝛẽ.⁊ in Spe.ꝗ fi.ſint
legi.S.j.v.nũc dicamꝰ de vxoꝛis aliment. C Septio q̃ro
qd ſi fructꝰſũt tot qͥt ſuꝑſũt ꝓ oĩb onerib mrimonij: Rñ.
viro reſtituũtur: nã dotꝶꝝ fruct' debẽt eſſe viri: vt.S.de iure
de.l.do fructꝰ.ſi gꝰlucraret᷑ vxoꝛ viri ↄditio ſieret dete/
rioꝛ qð noluerũt h̊ inra vt dictũ ẽ. Pꝛetea eẽt donatio q̃
ẽ ꝓhibita ĩter virũ ⁊ vxoꝛẽ.ſac̃ ad h̊ optĩe.C. de epi.⁊ cle.
l.ij. Octauo q̃ro vtrũ illa petitio quã vxoꝛ ſac̃ hẽat ef
ſectũ ſolide exactiõis:an ſolũ ĩquãtũ vir facẽ põt: Gl.vlti.
hui pᷣn.ibi ⁊ cũ certi tẽperamẽto ⁊c̃.tʒ ꝙ vir exigat iquaã/
tũ facẽ põt.ſʒ ĩ.l.vbi.tʒ ↄꝛiũ ꝙ exigat᷑ iſolidũ.aſſiãt rõnẽ:qꝛ
nõ põt agẽ cũ alat᷑ a mliere.Ci.tʒ ibi illã gl idẽ Rai.h.in
telligo g vltimã glo.h̊ bñ dicẽ ⁊ diuerſ caſibPꝰloq.C¶ Ad
cui declarationẽ pmitte ꝙ qñ agit actiõe ĩ rẽõ viꝑ vl aliũ
ꝗ hẽat bñſiciũ ne ↄueniat᷑ niſi ĩiquãtũ ſacẽ põt illð bñſñciũ
nõ hʒ locũ:qꝛ tẽ agit᷑ ↄ eũ tanq; quẽlibʒ poſſeſſoꝛẽ.caſus ẽ
j.de iudi.l.nẽſẽni.S.fũdũ.ita tʒ Ouil.de cu.ð.de ↄdi.ide.
l.qd noĩe. Nec obꝗ.e.l.ſi filio.la.ij.⁊ qð ibi no. ꝑ Di.qdð ĩ
telligo ibi qũ agii ꝑſonali.⁊ ita ĩtelligebat Rai. Nũc g
dico ꝙ qñ mlier agit hypothecaria ſic loqt lex vbi.tẽ vir
dz ↄdẽnari ĩſolidũ qꝛ ↄ eũ agit reali tanqᷓ; g quẽlibʒ poſſeſ
ſoꝛẽ. Itẽ nõ põt agẽ vt diẽ gl. Itẽ nullũ parat ſibi pᷣiudici
uʒ ſoluto mrimonio.nã offerẽdo vxoꝛi qð ſibi dʒ cũ effcũ
hita rõne ne egeat recuꝑabit hypothecariã ſuã ⁊ iõ nõ/
bilit diẽ gl. ibi H caſu ⁊c.q̃ſ dicat qũ agit hypothecaria.ſʒ
T caſu.l.nr̃e agit pſonali tanq; ↄ viꝑ merito hẽbit bñſiciũ.
Nec ob. ſi dicas ꝙ nõ põt agẽ cũ alat a viro: q;ꝛ dico ꝙ ſi
iſtud ſuũ bñſiciũ nõ admitteret᷑ ne poſſet opponẽ excepti
onẽ iſtã ſieret ſibi pᷣindiciũ ĩ futuꝝ ſoluto mrimonio.nam
cũ mlier aget ꝑſonali ſi darei ſibi res ĩ ſolutũ ⁊ ſic trãſiret
in eũ dñiuʒ ſoluto mr̃imonio agẽt rei vẽdica.ꝑ q̃ iura vir
excuteret᷑ inſolidũ vt dixi.potit g iſta exceptio opponiin
illo iudicio qᷓ omiſſa ſoluto mr̃imonio viro nõ eẽt pſultũ:
vt dixi ĩ pcedẽti arti.i.vij.q.⁊ ̊ credo veꝝ. ¶ Nono q̃ro
ſi vir poſt reſtitutionẽ effect᷑ ẽ diues nũqd dos ſibi reſtitu
etur? Gl.i.l.vbi.tʒ ꝙ nõ ſ remanet penes vxoꝛẽ.quã gꝗl.
ibi appꝛobat Ci.potiſſime ꝑ ſi.illiꝰ.l. Ybi ſiqd ſoꝛte qᷣſie
rit ẽ. vbi vĩ tex. alij ſũt ĩ ↄia opi.qð vĩ tenẽ Spe.ĩ.d. S.
fi. . qd ſi vir.ĩ fi. Et hanc vidi tenere quoſdã modernos
doc· allegantes ꝓ caſu.l.dicentes ꝙ illud qð ſit pꝛopter

Solu. matri.

inopiã ẽ tẽpoꝛale donec ſuꝑueniãt diuitie: vt.S.de mu. et
ho.l.cura.S. deſicientiũ.⁊ de vaca.mu.l.his oneribꝰ.S.qð
autẽ. de iu.ĩmu.l.ſꝑ.S.qð negociatio.Ego ſuſtineo gl.hᷣ ⁊
ſic ꝓbo.qñcũq; caſus ſuꝑueniẽs ꝗ ab initio ipediret actũ
geri tẽdit ad eũdẽ effectũ cũ actu geſto ex ſuꝑueniẽti caſu
nõ tollit qð ẽ geſtũ:vt.j.ad.l.fal.l.sbis. ⁊ iſti de le.S.exõ
rio.Di.i.c.ſactũ legitime.i fi.ex de re.iu.li.vj.ſʒ h̊ reſtitu/
tio ſcã ẽ ad ſecuritatẽ mulier: ⁊ diuitie ſuꝑueniẽtes tẽdũt
ad eũdẽ effectũ.ſ.ad ſecuritatẽ mulieris. nõ tollit reſtitu
tio iã ſcã.ꝓ hoc vẽ caſus.s.qꝗ ſatiſda.co.l.ſciẽdũ.S.ſi.vbi
cautio ĩterpoſita ꝓ ſecuritate a paupꝑe vł a nõ poſſidente
imobilia nõ tollii ſupueniẽte poſſeſſiõe vl diuitijs. Rõ:qꝛ
qcꝗd ſuꝑuenit tẽdit ad eũdẽ effectũ.ſ.ſecuritatẽ.⁊ ꝑ h pa
tet rñſio ad ↄꝛiũ.ſ.ad.S.deſiciẽtiũ.cũ ſilibꝰ.qꝛ ibi diuitie q̃
ſuꝑueniunt tendũt ad ↄꝛiũ effectũ cũ actu iam celebꝛato.
BDecimo et vltimo q̃ro nũqd ex iſtis bonis mlier tene
bit alere nõ ſolũ virũ ſʒ etiã ſoceꝝ ⁊ ſilios viri ex alio mri/
monio:Credo ꝙ ſic ſi ſũt bona oibſufficiẽtia: als ſecꝰ.de
quo dic vt no.ꝑ Ci.in.d.l.vbi.in.x. d hec de iſta repe
titione ſufficiant.
(Si exh eredato- Jne S legitur qᷓtuoꝛ modis.
duob modis ĩ gl.iſta: aliis duob modis ĩ gl.l.ſi pꝛ.in pᷣn.
de do. pᷣle. Et bꝛeuit᷑ hoc ĩtẽdit ſʒ lec.quã tenebo. Inopia
ↄtigẽs ꝑ exheredationẽ ĩcipit eſſe euidens a die adite hẽ
dita.h.d. C Op. actio de dote naſcii ſoluto mnr̃imonio
vt. l.ĩ reb S.oĩs.C. de iu.do.⁊.l.cuʒ notiſſimi.S.illð.C.de
pᷣſcri.xxx.an.ſ̊ h durabat mr̃imoniũ.g actio de dote nõ
eſt nata. ¶ Huitimoꝛe gl.legit pᷣ mõ qꝛ poſt moꝛtẽ ſoceri
ſolutũ ẽ mr̃imoniũ moꝛte vel diuoꝛtio.q̃ lec.va ẽ in ſe ſʒ nõ
cõgruit lr̃eq̃ diẽ ex die adite hẽditat.tũc enĩ ĩcipet actio
de dote a die ſoluti mr̃imonij nec aditionẽ heredita de/
bemꝰ iſpicẽ. ¶ Scdo mõ legit fʒ Ro.ꝙ mr̃imoniũ dura
bat ſed vir vergebat ad inopiã. ⁊ ſicactio naſcii cõſtante
mr̃imonio:vt.S.ꝓxi.hãc repᷣhẽdit gl.ꝑ rõnẽ ĩ eo poſitã.ſʒ
mihi v hãc lec.nõ eẽ bonã:vt j..dicã.¶ Tertio mõ legit
i.l.pꝛ.ĩ pᷣn.de do.pᷣ.ꝙ dos petat᷑ actiõe ex teſtõ nõ acꝶʒ.de
dote. qð nõ plʒ qꝛ illð ẽ ʒ iſtũ tex.qꝗ dic̃ mlier agit de dote
Pꝛetea ſumus in mã actionis de dote nõ ĩ mã actiõis ex
teſtõ.vñ ĩ dubio de actiõe de dote ĩtelligit᷑:vt.l.imperato
res.de in di.adiec. ¶ Vñ alij legunt q̃rto mõ ꝙ h̊ matri
moniũ cõſtabat et actio de dote naſcit᷑ cõſtãte mrimonio
qñ ſocer moꝛtueſt. ⁊ h tenebat Yo. i.l.pꝛ.ĩ pᷣn.de do.pꝛe
le.h̊ etiã tenebat Ja.de are.qð mihi nõ plʒ:vt ſtatĩ dicã.
Pꝛo huũ gl.declaratiõe q̃ro qñ naſcit actio de dote:
BGBl. diẽ ꝙ Hᷣ nõ dẽ ſʒ dicet ĩ. l.v.in ſi.j.de bo.dã. Certe cir
ca h̊ gl.variat.nã gl.S.de pac.l.iuregẽtiũ S quinĩmo.v.vt
puta poſt diuoꝛtiũ. et v.idẽ celſus.õ̊.de pac.tʒ ꝙ actio de
dote naſcitur ↄſtãte mrimonio. ꝓqͥ vi caſus.C. de iu.do.
l.auia. et.j..e.l.quotiẽs.⁊.l.v.iĩ ſi.j.de bo.dã.ꝓbat᷑ ꝑ rõnẽ
qꝛ ↄditio q̃ẽ oĩo extitura nõ ſuſpẽdit natitatẽ actiõis: vt
l.ſi pupillłs.S.ſhᷣ ↄditiõe.j.de noua.ſʒ actio de dote pẽdet
ex iſta ↄditiõe ſi mrimoniũ ſoluat᷑: ſʒ certũ ẽ mr̃imoniũ de
bẽ ſolui:vt ĩ auẽ.de nup.ꝭ.nuptie. ⁊c. Aliaẽ opi.Jo.
i.d.l.pẽ quã tʒ Ja.de are.ſ.ꝙ actio de dote naſcai ↄſtãte
mr̃imonio g̊ hẽdẽ ſoceri nõ õ maritũ niſi cauſa ĩopie.et h̊
ꝓbo pᷣ ꝑ iſtã.l.⁊ p.d.l.pꝛ.ĩ pᷣn.de do.pᷣle.qqꝛ reſpcũ ſoce
ri moꝛtui ſolutũ ẽ mr̃imoniũ:vt.l.cũ h̊ ſtatꝰ.ꝭ.ſi ſocer.S.de
do. int vi.⁊ vx.ergo ↄ hẽdes ſoceri cõpetit actio. Pꝛetea
vẽ caſus ĩ.l.ſ ⁊ ſi ꝓ dote.S.j.de le.pᷣſtã. ¶ Tertia ẽ opi.
nr̃oꝝ gl.q ĩdiſticte dicũt q actio nõ naſci᷑ ↄſtãte mr̃imo⸗
nio:vt.l.cuʒ notiſſimi.S.illð.C. de pᷣſcrip.xxx.an.⁊ ibi gl.
T.l.ĩ rebꝰ S.oẽs. C. de iu.do.⁊ ibi tex.⁊ gl.idẽ tʒ gl.ĩ.l.ania
eo.ti.⁊.S.de pig.act.l.ſi rẽ.S.oẽs.S.e.l.ſi cuʒ doteʒ. S. et ſi
mulier.⁊ ¶. de bo.dã.l.v.⁊ vẽ tex.ĩ.l cã tale.j.de mãumilſ.
⁊ h̊ tʒ gl.⁊ Di. Ego dico h̊ eẽ veriſſimũ q; etiã ð hẽdes ſo
ceri moꝛtui nõ naſcit᷑ actio ↄſtãte mr̃imonio. tex.ẽ i.l.ij.ĩ
pᷣn.j.de do.pᷣle.C Ad ↄꝛiũ rñ.ad.l.auia.C. de iu.do. dic

vt ibi. Ad.l.qtiẽs .e.dic vt ibi.Ad.l.v.j.de bo.dã.dic vt
ibi ĩ gl. C Ad rõnẽ ꝙ ↄditio ẽ oĩno extitura.dic ſʒ Di.i
l pꝛ j.de do.pᷣle.qꝛ põt eẽ ꝙ ſoluet᷑ mrioniũ culpa mlieris
⁊ ſic nõ naſcit actio de dote ⁊ ſic nõ ẽ oĩno extitura. vlł dic
ↄditio extitura oĩno ĩpedit natĩtatẽ actiõis: veꝝ ẽ ſiẽ cer
tũ an ⁊ qñ exiſtat:vt ipe Di.dic ĩ.l.ſipupillus.j.de noua.
ſz pᷣ nõ ẽ certũ an ⁊ qñ ergo ⁊c̃.Ex his ↄcludi ꝙ gl allate
i.l.iur.gẽtiũ.s.de pac.nõ ſũt ve. C Ad rõnes SZo.⁊ Ja.
de are.rñ. Et pᷣ ad iſtũ tex. ꝙ h̊ teneo opi. Rog..poſitã

vir accepit dotẽ ⁊ ẽ exhẽdat᷑ a pꝛe. Certe,/ppt᷑ hãc exhẽ

dationẽ ĩcepit eẽ nõ ſoluẽdo.vñ mulieri actio de dote ĩce-/
pit cõpetẽ.ſʒ qꝛ nõ ẽ certũ exhẽdationẽ nociturã niſi adi/
ta heditate tũc ſumat effectũ:vt.l.ñliũ.s.ſi cuʒ exhẽdatio.
j. de ↄtab.et.j.de le.pſtã.l.j.⁊.l.ſiqs filiũ.C.de ĩoffi.te. õ
tpᷣs aditiõis ĩſpicii qꝛ tũc euidentiſſime apparebit mariti
facultates ad doꝶ exactionẽ nõ ſufficẽ vt reqrit ĩ pn. bꝰ.l.
¶ QAd.l.pꝛ.j.de do.pᷣ.dico ꝙ ibi exegit de ſcõ. Ad rõnẽ
cũ dẽ ꝙ q ad ſoceꝝ ẽ ſolutũ mr̃imoniũ dico ꝙ nõ ſuffic:vt ĩ
l.ij.ĩ p̃n. de do.pᷣ. ¶ Ad.l.ſ̊ ⁊ ſi ꝓ dote.dico ꝙ ille caſus
nõ ẽ ↄ.dic enĩ ille tex.ibi ſʒ cũ ↄſtãte mrimonio aduerſus
hẽdes ſoceri ⁊cẽ.expone ſʒ cũ.i.qũ.qdð ẽ viro vᷣgẽte ad iopi
am poſt moꝛtẽ ſoceri:vt ĩ caſu h S. Qũo an marit᷑ ipᷣe
poſſit dotẽ repetẽ: Gl.dic ꝙ ſic et bñ. ¶ Querit DHi. qd
ſi hẽs ĩſtitut maliciaʒ differt adire hẽditatẽ: Rñ.ꝙ ſta.
tuet certũ tpᷣs ad adeüdũ vel dabit᷑ curatoꝛ bonis: vt.l. ſi
gs ĩſtituatur.j.de hẽ.iſti.⁊.l.j.ĩ pᷣn.de ſuc.edic.de cu.bo.
dan. l. .

——. .twGbn˙ ‧kzz 4

Quo tiens. Siꝑ maritũ nõ ſatiſdet᷑ cũ poffit: ſta

ti iſolidũ cõdẽnat᷑:ſj ſi nõ põt medij tpis iteruſuriũ dedu/⸗
ceł:nec mulier poſſit volũtatẽ ſuẽ mutare.h.d. In glo. le
git duobꝰ modis.pᷣmã Rog.repꝛobat. vñ pone caſũ ſᷣm
ſcðᷣaʒ lec. C Et no.ꝙ marit debʒ ſatiſdare de dote ſoluẽ
da aãnua bina trina die.dic vt i.l.ĩ oĩbꝰ.de iudi.⁊.l.vniuer
ſa.C.de pci.imꝑa.offe. ¶ Op.ꝙ nõ dʒ ſatiſdare ſ̊ cauẽ:
vt.l.diuoꝛtio.S.int᷑dũ.s.e.So.ibiĩ mliere:h ĩ viro fʒ DLi.
qð dic vtĩ ↄꝛio. Op.C.ne ſideiuſ.do.den.l.j. So.glo.
ꝙ ibi ꝓhibet ſatiſdari ↄſtãte mrimonio: h̊ ꝑmittit eo ſolu
to. In ↄꝛio recitat᷑ qdã opi.Fʒ quã ſoluũ ꝙ ibi ꝓhibet ſa⸗
tiſdatio de dote coſernãda: nõ aũt de dote reſtituẽda: de
q̃ loꝗt h.⁊ illã opi.tʒ Hi.⁊ita diẽ ſe cõſuluiſſe. Que & illa
rũ opi ſit vioꝛ videamꝰ.Et ꝓ Di.ſac: q; ĩ dote poſſũt ↄſti
tui duo rei:vt.l.ſi.C. de do.cau. ſʒ duo rei vident᷑ ad iuicẽ
ſideiubẽ vt.l.vir vxoꝛiĩ ſi..ad velle. Nꝛetea paria ſũt
aliqd ſieri vno tpe vlł ſeri alio ⁊ cõferri ĩ illud ⁊c. vt.l.ĩ tẽ
pus.j.de hẽ.iſti.⁊.l.qdð ſpõſe.C.de do.añ nup.ſͥ mrimo/⸗
nio ſoluto põt ſatiſdaride do.reſtituenda: g eodẽ mõ eo
cõſtãte:cũ ↄferat᷑ ĩ tẽp ſoluti mrimonij. ¶ Pꝛerea pbat᷑ ꝑ
l. cũ opoꝛtʒ. S.nõ aũt.ↄiũcto.S.ſfi.eiuſdẽ.l.Fʒ ſo.quã fac ibi
glo. C.de bo.q̃lib. Pꝛeterea piòra poſſũt cõſtitui pꝛo
dote reſtituẽda:vt.l.qᷓ;uis. als ĩcipit calipodi.j.de ſo.fʒ
Di. ¶ Pꝛetea pꝛ vẽ ſideiuſſoꝛ ſilij:vt.l.cũ ſiliꝰ.in pᷣn.⁊.l ſi
Fuũ.ĩ pᷣn.de vᷣbo.obli.⁊.S.pe. ſʒ pꝛ põt obligari ꝓ dote ſi/
lij vt.l.ſi cũ dotẽ.S.trãſgrediamur.S.e.⁊.j.l. ꝓx.i pᷣn. ⁊c̃.
¶Pꝛertea v tex.iĩ.l.ſʒ ⁊ ſi fideiuſſoꝛ.ĩ pᷣn.j.de re iudi.⁊.l.
alia.ĩ p̃n. S.e.⁊ qð ibi no. In ↄꝛiũ ẽ opi.Aʒo.ĩ.d.l.j.C.ne
fideiuſ.do.den.⁊ hoc tʒ Inno.iĩ.c.p vias.ex.de do.int vi.
⁊ vx.qdð mihi nõ plʒ.pᷣ p.l.j.⁊.ij. C.ne fideiu.do.den.qꝛ. lj.
ꝓhibet fideiuſſoꝛẽ dari ꝓ dote ↄſeruãda.l.ij.dicit ꝙ ãpli
gt. l.j. g&ͤ phibet oẽm ſatiſdationẽ cõſtãte mr̃imonio:alias
nulla ampliatio eẽt. Pꝛeterea vide tex.ibi dũ diẽ nul
lã ampliationẽ ſieri ⁊ ſic vtii ſigno vłi:qð de ſui nã reqrit
plura:vt no.in.l.ĩ re mãdata.C.mã./phibet nõ ſolũ ſa/⸗
tiſdatiõeʒ de re ↄſeruãda ſʒ etiã de reſtitnẽda. ¶ Pꝛetea
rõ q̃ ponit᷑ in.d.l.fi. eſt ne vlla cauſa ꝑſidie oꝛiat ĩter virũ
⁊ vxo.ſʒ illa rõ habet locũ ſiue dei ſideiuſſoꝛ de dote ↄſer
uãda ſiue de dote reſtituẽda vniſoꝛmit᷑. ſemꝑ eni põt ma/
rit' dicẽ mulieri ꝙ eẽt ꝑñda aduerſus cũ cũ ab eo ſideiuſ/
. ſoꝛes exigat

ſoꝛes exigat ppter qð ipᷣe marit eſt fideiuſſoꝛibꝰobligatꝰ:
⁊ eſt q̃ſi ßuus eoꝝ:qꝛ debitoꝛ dicit quodamodo Fᷣuus credi
toꝛis:vt.l.fdeicõmiſſa.S.ſi rẽj.de le.iij.⁊.C.de noua.l.iij.
CPꝛeterea ð Di.ẽ: q; ſideiuſſio de dote ↄſeruãda ⁊ de
dote reſtituẽda eſt idẽ.nõ eni põt reſtitui ſi nõ conſeruel:vt
patet ĩ depoſito qð dat᷑ ad ↄſeruãduʒ ꝑ qð ille obligat᷑ ad
reſtituendũ:vt.l.j.S.depo.Sic g phibet dari cautio de do
te reſtituẽda:ita ⁊ de ea ↄſeruanda cõſtante mr̃imonio: ſj
eo ſoluto põt int᷑poni vt h̊. Ad rõnẽ Di.dũ dicit ꝙ in do⸗
te pñt ↄſtitui duo rei.dico ꝙ in.d.l.ſi.nõ dẽ hoc:ſʒ dicit
duo rei pñt reciꝑe dotẽ:nec adijcit inſolidũ.ſʒ ſi ſic ĩtelligẽs
ꝙ eẽnt ꝑſone inuicẽ ↄiũcte:vt pat᷑ ⁊ filius:vel duo fratres
⁊ ſic ex hoc nõ oꝛit᷑ cauſa ꝑfidie ↄſtãte mrimonio:vt.j.dicã
Ald aliud qð dicit gl.p.l.ſi in tᷣs.rñdeo ꝑ.l.cũ minoꝛ..
de ſer. expoꝛ.qꝛ hec.l.reſiſtit in initio.Ad.l.cũ opʒ.S.cuʒ
aũt.rñdeo ꝙ ibi loꝗtur in pignoꝛibin ꝗbus nõ eſt eadem
rõ que in ſideiuſſoꝛe: vt.j.dicã.ſed ſi obligaret bona alteri
fateoꝛ ꝙ eſſet ideʒ.Ad aliud quod dicitde pignoꝛibſi vir
obligat bona ſua nõ eſt eadẽ rõ:⁊ non valeret.Ad id qð
dixit de patre ⁊ ſilio recipiẽtibꝰ dotẽ rñdeo ꝙ ſũt ↄiuncte
pſone:ita ꝙ ꝓpter hoc nõ põt oꝛiri cauſa ꝑſidie.Ad.l.etſi
ſideiuſſoꝛ.j.de re iudi.cũ ſi.rñdeo ꝙ loꝗt in ſideiuſſoꝛe da
to a marito ſoluto mr̃imonio:als ille leges non ꝓcedent.
hoc aũt ꝙ dixi ſideiuſſoꝛẽ nõ poſſe dari cõſtãte mr̃imonio
intelligo:niſi in caſu inopie:qꝛ tũc ſecus:vt in.c.ꝑ vias ex/
tra de dona.int vix t vxo.¶ Op. ꝙ nullũ ſit interuſuriũ
medij tꝑis: vt.C. de rei vxo.ac.l.j.S.exactio.vbi vꝛ ꝙ vir
oẽs fructus dʒ reſtituere mulieri. Iſtò eſt foꝛte ↄꝛiũ.⁊ ¶i.
tangit in.l.cõtraria ⁊t neſcit qd dicat. Dico ꝙ oẽs fructus
ꝗ pꝑcipiunt ex re vel ꝓpter rẽ mulieris debẽt ei reſtitui poſt
annũ:vt.d.S.exactio.⁊.S.ſeq̃n.⁊.S.eo.l.diuoꝛtio.S.nõ ſolũ.
AIAſto caſu cõmodã medioꝝ tempoꝝ ẽ ꝙ illo medio tꝑe hʒ
cõmoditatẽ iſtoꝝ fructuũ.facit.l.iij.S.de pac.dota. Si vo
fruct pcipiunt᷑ ex dote:nõ tñ ex re mulieris:vtputa ſi dos
erat ĩ pecunia:⁊ ſic erat debitũ ĩ genẽ:tũc noĩe vſuraꝝ poſt
annũ marit nõ dʒ aliqd reſtituere: merito comodũ medij
tpis eſtimat᷑.ita loqtur hic. facit.l.ſi nauis.S.de rei uendi.
¶ Venio ad gl.ſi.⁊ op.⁊ videt᷑ ꝙ ipſa mulier inuita ipᷣa
nõ patiat hanc deductionẽ:vt.l.ſi tibi ma dauero in pᷣn.⁊

F. j.S.man. Solu.glo.hic ſpãle in dote.vel ſolue vt in ↄꝛio.

¶QAuero qd ſi vir vult ſoluere ab initio deducto cõmo/
do medij tꝑis:⁊ mulier ↄdicit:an debeat audiri vir: Qui/
dã dicũt ꝙ ſic ⁊ ita ponũt caſũ hic in v.ſʒ nec.⁊ hec eſt vna
lec. Iſta nõ eſt vera lec.q; hoc ſit nõ tm̃ gratia mulieris:
ſʒ etiã viri.q̃ lec.põt eẽ vera ſi intelligas virũ ſatiſdare non
poſſe:⁊ ꝙ mulier in pᷣn.ſatiſdationẽ petijſſet:als ſecus.nõ
eniʒ h̊ dʒ fieri ad petitionẽ viri:ar.d.l.ſi tibi mãdauero.S.
j.S.man.Alij dicũt ꝙ loquit h̊ q iaʒ eſt lata ſnĩia ↄtra ma

ritũ: ⁊ facta ẽ deductio hᷣ mulierẽ: qꝛ tũc nõ poſſet mutare

volũtatẽ:q̃ſi dicat: ſi deductio nõ eẽt facta nõ poſſit vir in
muliere ↄſequi:vt fiat deductio:ar.l.ſi iudex circũuent .S.
de minoꝛi.⁊.l.itẽ illð in ſi.sS.de edil edic. Sʒ puto ꝙ eoip/
ſo ꝙ mulier petijt a viro ſibi pᷣſtari ſatiſdationẽ marito de
feret ꝑ.l.hec facultas.vel ꝙ ſatiſdet:vel ſi nõ põt ſoluat de
ducto intuſurio medij tꝑis:nec mulier põt mutare volũta
tẽ vt ̊ d. Nõ ob.ll.allegate in ↄꝛiũ:q;ꝛ loquunt᷑ in bñſicio
qd dat᷑ alicui de iure ſpã i:qd facilius tollit:vt.l.in onera
rijs.v.ſʒ ſi reſciſſa de aci.⁊ obli. Sʒ pᷣdicta videt᷑ ꝙ ſi⸗
ne mulier velit ſiue nolit maritus poſſit ſoluere añ diẽ.j.de
ſol.l. q; in diẽ. S.j. Rñ.ſi marit vellet ſtatiʒ inſolidũ nulla
ſacta deductiõe poſſet:vt.l. ia.ſʒ ſi vult deducere nõ põt
niſi pus mulier ab eo petat ꝓpter qd eideſeri ↄditio. Nec
ob. S.e.l.diuoꝛtio.S.interduʒ.⁊ qð ibi no.⁊ quod ibi dixi.
¶Quero qͥ iure petat᷑ hec ſatiſdatio?: Rñ.officio iudicis
vt h̊ ⁊.l.in oĩbus.S.de iudi. Quero:q̃liter foꝛmabit᷑ hᷣ li
bellus: Rñ.põt mulier petere ſibi ſatiſdare ⁊ adijcere ꝙ ſi
ꝑ ↄtumaciã recuſauerit ſtatiʒ ↄdẽnet᷑ inſolidũ:ar. C. vnde

Solu.matrimo.

pir ⁊ vxoꝛ.l.nõ ob rẽ.⁊.l.oditiões.C. loea. Puto etiã ꝙꝙ ſi
ſimplicit᷑ petat ſibi ſatiſdari ſuccedit offi. iudicis ad illð fa/
ciẽdũ ſʒ ſoꝛmã illi. S.¶ Altio.gl.aſſignat ar. S de.l.ſi. C.
ꝗ bo.ce.poſ. Dicit Ri.ſol.vt ibi.vel ſol.vt colligitur.S.ea.
glo. ibi vel dic verius ⁊c̃. 8
T— QAuero qñ eſt periculũ mariti:
Sine autem. Ki regnlart eẽ Pertcuib mulieris
q; res perijt ei cuius eſt:vt.l.pignus.C. de pig.act. Fallit ĩ
caſibus h̊ notatis in d ireſt ahe del
— Vir tenetĩ reſtituere quicqd hʒ ve
Si uir uxol. bie ſperat a liberto talt nif aĩo
donãdi vel cõpenſandi ſibi pꝑmiſſũ fuerit manumittere.h.
d. Op. ꝙ iſta ↄditio nõ valeat cũ ſit pactũ de futura ſuc
ceſſione:vt.l.fi. C.de pac qð glo.ſoluit notabiliter.qð dic
vt plene ſcripſi i.l. lnpe⸗ de d dli⸗
—— n bonis ſufficit maritũ eẽ taleʒ in
(Si ma ritus. reb dotalib'qualẽ in ſuis eſt: ſeans
in malo.h.d.notabilit. C No.ꝙ in rebꝰ ꝓpꝛijs culpa nõ
punit᷑:ſic.S.e.l.etiã.S.lʒ ⁊ de peti.here.l.ſiqd poſſeſſoꝛ.S.ſi
cut.⁊ C.mã.l.in re mandata. ¶ QOp. S. de his qꝗ ſũt ſui vel
alie. iu. l. ij. S. j. Sol.ibi ex q̃litate ſacti apparebat dolus.
Op. ꝙ res dotales nõ ſũt aliene ſ̊ ꝓpꝛae: vt.l.dote.C.
de rei ven. So.itellige aliena.ſ.ſpe tã in faciẽdo q; in negli
gẽdo.¶ Quero vtꝝ marit teneat᷑ in reb dotalib de leui
culpa Quida diſtinguũt.finalit᷑ gl.tʒ ꝙ teneat᷑ de leui cul
pa.quod eſt verũ ſiue in faciendo ſiue in omittendo.quod
dixi in.l.ſi moꝛa..e.

—.,————

02. ſequit᷑ dilationẽ ad eã ꝑquirẽdã:als ſecus

*
— —

RMNMui ppter dolũ tenet᷑ reſtituere rẽ nõ cõ
EGinuxe

h. d. Op. Cde rei vx. ach.S. taceat. ⁊. S. ſ nec ob ĩpẽſas
Quidã dicũt ꝙ h̊ coꝛꝛigit.ſʒ veritas ẽ iſta ꝙ ſit cõpenſatio
qñ q;titas debet᷑ vtriq;.dixi ĩ.l.rei iudicate.S.j.S.e. ¶ Dꝛ
h ꝙ cõpẽſabit q̃ro qd: In glo.ſũt opi nã glo.tʒ ꝙ mulier
teneat᷑ ad duplũ velad quadruplũ: q; furtuʒ cõmiſit.Hu.
ꝙ ad ſimplũ tm̃.⁊ hãctʒ Si.naʒ ↄſtante mr̃imonio nõ na
ſciit actio penah nõ naſcit eo ſoluto niſi de nouo gctat: ꝙ
vt. l.iij . re.amo. ¶ Quero qð tps eſt iſtð qð dat᷑ mulieri?:
In gl. ſat opi.tene ꝙ erit ĩ arbitrio iudicis:ar.l.j.in ſi.j.de
iure delibe. ¶ Quero.an eoipſo ꝙ vir nõ ꝓhibuit videat᷑
pmittere: Glo vĩ dicere ꝙ ſic. qð intelligo ſi vir ſciuit ⁊ nõ
ꝓhibuit:als ſecus:vt.l.q vas.S.vetare.ĩ.de ſurt. Idem ſi
res erat quã veriſimilit᷑ mulier credebat virũ pmiſſurũ cõ
modare:ar.in.l.inter oẽs.S.recte .de fur.⁊ inſti.de obli.
q̃ ex dilec.naſ.S.placuit.⁊ ibi notai. AVltio nõ ꝙ i obli
gatiõe rẽ reſtitui ſicut deuenit᷑ ad eſtimationẽ re nõ extãte
vt.l. in re ſur iua cũ ſimilib de ↄdi.fur.ita re nõ apparen⸗/
te:vt h̊ in tex expᷣſſius in.l.cum res.vſi.item ſi res.j.de le.f.
¶Auerit glo.de quo cauebit: Dic vt in glo.q icipit vt ĩ
ueniat ſi poſſit tenet.ſʒ ilud qð dicit:vel actionẽ cedat nõ
eſt verũ:qꝛ nõ liberat᷑ cedẽdo actionẽ:qꝛ nõ tenet eo ꝙ ha
beat actionẽ:ſʒ ex ſua culpa tenet᷑.
(S bor Si iudiciũ tenet ꝓ parte ſufficit pꝛo par
S1 bohg. te ſerri ſnĩam. Itẽ in fiſcũ nõ trã ſit inſtã/
tia iudicij.h.d.¶ Op.qꝙ iudiciũ nõ expiret:ſʒ inſtãtia trãa
ſeat in fiſcũ:vt.l.ſi cũhomiĩeʒ :j.de ſideiuſ.⁊.l.ſi Fuꝰ.s.de his
qui no.infa.⁊.l.j.C.ſi pen.app.moꝛs ĩterue. ⁊.l.ſi petitoꝛ.
de iudi. So.dicit Ja. de are.ꝙ vꝛia loquunt᷑ in herede:
ſy fiſcus nõ eſt heres vt h̊ ¶ ꝓbat᷑ in.l.inter eos ſideiuſſoꝛes
§. fi.j. de ſideiuſſo.⁊.l.quot.jĩ.de noua.hec ſolu.nõ placet.
ſufficit eniʒ ꝙ in aliquẽ trãſeaàt bona vłr:vt pʒ in pꝛe q oc/
cupat bona filij iure peculij:⁊ in eũ traſit ⁊ trãſſeri inſtan/
tia:vt.l.taʒ ex gᷣctibus..de iudi.⁊.l.ſʒ ſi vnꝰ.S.ſi filio.j.de
iniur. Dic ſpale eſt in ſiſco vt in eũ inſtãtia nõ trãſeat:
q; ſuos indices hʒ. ¶C Op.ꝙ nõ ſufficiat iudicẽ ↄdẽnare/
parte:cũ debea ſniare ſuꝑ toto: vt.l.in hoc iudicio.S.ſa⸗
mi.her.l.j.C.ſi aduer.rẽ iudi.⁊ ibi ꝑ Ne.So qñ iudiciuʒ
ſuꝑ toto tʒ ſuꝑ toto dʒ ꝓnũciari yt in ↄꝛijs.ſj qñ tʒ p Par.

—

Solu. matrimo.

te tm̃:ſufficit ꝓ parte ꝓnũciari vt h. Per hoc dicebãĩ q.
de fcõ petitoꝛ petijt rem:in ſine apparet cõuentũ nõ poſſi/
dere niſi ꝓ parte:iudex ꝓ illa parte eũ cõdẽnauit:de alia
nihil dixit:puto ſniam valere: q;ꝛ ꝓ parte quã nõ poſſide/
bat nõ valet iudiciũ:vt.l.fi.de rei vẽdi.⁊ ibi Ci.⁊.C. de ali.
iudi.mu.cauſa fac.l.j.Quid ꝗ& dices ſi ille q hẽbat actionẽ
ad quinq̃ginta petijt centũ an ſufficit iudicẽ ꝓnunciare de
quiquaginta:? Rñ.nõ:vt dicã in.l.j.C. ſi aduer.rẽ iudi.qꝛ ĩ
totũ tʒ iudiciũ:lʒ nõ totũ debeat.tex.eſt i.c.abbate ſane ex
de re iudi.li.vj.⁊.l.cũ putarẽ.s.ſamil.herciſ. ¶ Quero:dẽ
hG ꝙ dos ſuit publicata ꝓ parte.q̃ro exẽpluʒ. Glo.dicit in
l.iulia.de vi pᷣua. C Ex hoc no. ꝙ dos fuit publicata ſo.
ma.qꝛ.l.iul.de vi pᷣua.nõ eſt in illis caſib in ꝗbus põt fieri
publicatio doꝶj ↄſtãte mr̃imonio ꝗ ponunt᷑ ĩ.l.iijj.j.ðe bo.
dã. Quero q̃ lege fuerũt publicata oĩia bona:Diẽ glo.
i qnq; caſibP ꝗ ponuni i.l.v.j.de bonis dã.Glo. nõ hʒ ne
ceſſe ſe reſtringẽ ad illos caſus:q illa.l.loqꝗt ↄſtãte mrimo
nio:iſta aũt de publicatiõe q̃ ſit ſolu.mr̃imonio.qͥ caſu hñt
locũ oẽs.llq̃ loquunt de publicatiõe bnor a ẽ nõndũ.
T AT n peculio filij vẽ eẽ
J filiofam ilias. ea mlier dʒ filio:⁊
iõ illud mlier potit compẽſare.h.d.Adde tex.ibi
vxoꝛi debet.q.d.ĩpẽſe res dõate ⁊ admote nõ valebàt tãtũ
qᷓ;tũ erat dos.⁊ ſic pꝛ hẽet totũ ꝑ cõpẽſatiõeʒ:⁊ reſiduũ ad
huc debebü ſʒ Ja. de are. Op. C. de rei vxo.ac.l.j.S. ſʒ
nec ob ĩpẽſas.Diẽ gl.ꝙ iſta.l.coꝛiigit᷑ hodie:qꝛ ꝓhibita ẽ
cõpẽſatio ĩ actiõe de dote. Idẽ nõ.S.e.l.j.ĩ gl.maã.i.ꝙ cõ
pẽſatio hodie ſit ꝓhibita. ꝛiũ nõ.ĩ muli locis:⁊ veri vt di
xi.S.e.l.rei iudicate.S.j.qꝛ etiã ĩ actiõe de dote obijcit cõ/
pẽſatio ſʒ qcqd ſit poſito ꝙ cõpẽſatio eẽt phibita iſta.l.nõ
coꝛꝛigit nã cõpẽſatio ẽ ꝓhibita oppõiõ mlierẽ agẽtẽ actio
ne de dote. H vo pmittit mlieri ↄuẽte de dote ob res dona
tas vł admotas vl ipẽſas vt cõpẽſatiõeʒ opponat.Qũ & ſi

ĩ fanoꝛẽ mlieris nõ dʒ ĩtelligi coꝛectũ ꝑ.S.ſʒ nec ob ĩpẽſas

ð. alle.cũ ſit ĩ fauoꝛẽ mlieris.⁊ h̊ veꝝ ſi res donate vł admo
te ſũt cõſũpte a viro ita ꝙ vtriq; debet᷑ qtitas. ſʒ ſi res ex/
tarẽt:adhuc mlier hůet retẽtionẽ illaꝝ rex ꝓ dote ꝑ hãc.l.
q̃ ĩdiſtincte loꝗt᷑.⁊ eẽt ſpãle fauoꝛe mlieris j reglaʒ poſitã
ĩ.l.ſub pᷣtextu.C. cõmo.¶ No.g ex hac.l.ꝙ mlier ʒ virũ
retinet ⁊t cõpẽſat:⁊ i boc nulla hodie ſcã ẽ cõpẽſatiõis mu/
tatio.⁊ hoc tʒ h̊ Ja.de are.C Quero an pꝛ cedẽdo actio
nẽ liberet᷑: Rñ.ꝙ nõ:qꝛ hẽet cedẽ eãdẽ ſeip̃m:qð cum nõ
poſſet ſieri de neceſſitate ſit cõpẽſatio ſm Bi. ¶ Op. ꝙ il

le q hʒ actiõeʒ de peculio nõ põt de ea cõpẽſatiõeʒ oppo/

nere: vt.l.cũ fudus.S.Fuũ..ſi cer.pe. So.illð ẽ veꝝ qñ pat
vlł dñs agẽt actiõe ꝓpꝛia:ſecꝰſi de peculiari vt h̊.vel dic ꝙ

5 oſtabat peculiũ eẽ ſoluendo. L
¶MWaritum. Marit ꝗ dotẽ reſtituit tenet᷑ cauere

—, .

de dolo ⁊ culpa ⁊ nõ reſtituẽtẽ iurat᷑ in litẽ h.d.Quidaʒ

dicũt ꝑ iſtũ. S.actiõeʒ de dote eẽ arbitrariã.ſʒ nõ ẽ verũ.iõ

enĩ ĩ ea iurat᷑i litẽ:qꝛ ẽ boneſidei vt h̊ d ĩ gl. Quero de
q̃ culpa teneat marit: Gl. ponit opi.veritas ẽ ꝙ tenet᷑ de
dolo lata clpa ⁊ leui:vt dixi ple ĩ.l.ſi moꝛa.s.e.¶ Quero
exẽplũ ĩ q vir potuit cõmittẽ culpã ↄſtãte mrimonio: Gl.
diẽ ſi foꝛte ceſſauit vti fuitutib:⁊ ſic ſũt amiſſe. Hoc nõ pla
cet Ja.de are.qꝛ vir nõ põt aliẽare ſuitutes fũdo dotali de
bitas:vt.l.lex iulia.ð.de fũ, do.ſʒ põt ſuſtineri glꝙ nõ põt
alienare patiẽdo vt ibi:ſj nõ vtẽdo ſic: vt hac gl.no. ⁊.l.ſi
marit.S.de fũ.do.arjde diuer.⁊x tẽp.pſcrip.l.longe.⁊ qd
ibi no. ¶ Altĩo h̊ vx tex. ꝙ ſʒ iura ffoꝝ.ſoluto mrimonio
res dotales ſiũt mlieris ibi dũ tex.diẽ res nr̃as ⁊c.ſʒ expo
nit gl. res nr̃as ſcilʒ ſpe nõ re. ⁊ ſic detmĩat gl. ꝙ etiã ſoluto

mjrimonio nõ ſũt res dotales mlieris ve. Ja. de are.ð p.l.

T rebꝰ.C. de iure do.ſʒ illð ẽ veꝝ tꝑe illarũ legũ hodie ſecꝰ:

Si poſt dinoꝛtium. on moii beneio⸗

rerũ dotaliũ ſpectat ad virũ.b. d. C Querit gl. an debeat

obtulit ⁊ mlier accipe voluit:vt.l.moꝛa.ð. de vſur. Rñ.qꝙ;

. excepi.Cq po.in pi.ha.
AX Acere.as vir ab eiö vxoꝛe põt exigẽ in eius

adhiberidiſtictio:an res dotales eẽnt eodẽ mõ piture pe
nes vxoꝛẽ vłnõ:Et iſte tex.fac ꝙ nõ ibi dũ dicẽ oĩmodã ⁊c.
In actiõib realibꝰ dic vt plene no.in.l.itẽ ſi vperatũ.S.ſi.
de rei vẽ.ĩ ꝑſonali dic:vt no.i.l.q te.s.ſi cer.pe.dixi.in.l.
= nemo rẽ ſuã.S.jꝗ.de v.obli.

(Sigꝗ d0 taliũ.æi tenet᷑ ꝓſequi ſeruos fugitiuos
Si ni ſui culpa ſuis expenſis.hoc dicit.

S UIr. Axoꝛ tenei ſtare colono: ? pẽſiones ſeqᷓntiũ
annoꝝ ſpectãt ad eã: pᷣcedẽtiũ ad viꝝ.h.d. Adde ad tex.
ibi marit cõdẽnatPſit de colono:eo ꝙ mlier colonũ expu/
lit. Ja.de are. ¶ Op.C. loca.l.ẽptoꝛ?. ⁊.l.nihil inteſt.S.j.
de le. j. So. H ĩ ſucceſſoꝛe ad quẽ ꝗs cogit ex neceſſitate trãſ
ferre: in ↄꝛijs vo trãſſerbat᷑ ex volũtate.Hãc ſo.ponit gl.iĩ
l.diuoꝛtio ĩ gl.magᷓ. ¶ Cõtra iſtã ſo.op..loca.l.ſiqs do
mũ.s.j.So.ibi fructuarinõ hẽbat plenã admiſtratiõeʒ re
ſpectuiur dñij:hᷣ marit plenã adminiſtratiõeʒ hẽbat.Cir
ca hãc mãʒ Ja.de are.ponit h̊ vnã icriez⸗ LCi. aliã .Z
emptoꝛẽ.C.locati.⁊ neut᷑ eoꝝ ple die⸗ ic lath ſic:cũ q̃ri

an ſucceſſoꝛ cogat᷑ ſtare colono:aut loqꝗt᷑ ĩ ſucceſſoꝛe vli: ⁊

tũc nõ ẽ dubiũ ꝙ teneĩ ⁊ cogit᷑ ſic deſũctꝰ: vt.l.hẽs.S.nõ de
beo.⁊.l.hẽdẽ.ĩ de re.iurl. Aut de ſucceſſoꝛe ſinglari: ⁊ tũc
Aut ↄductoꝛi ẽ ↄſtitutũ ius ĩ re:⁊ qlibʒ ſucceſſoꝛ cogit᷑ ſtare
colono vt.l.j.S.(X¶.de ſuꝑfi.⁊.l.j.⁊.ij.ð.ſi ager vec.vl emphi.
pe Aut ei nõ ẽ ↄſtitutũ ius ĩ re:⁊ tũc aut ſucceſſoꝛ nõ ſucceſ
ſit ĩ plenũ ius:vt miſſus ĩ poſſeſſiõeʒ cauſa rei ſeruãde ⁊ co⸗
git ſtare colono:vt.l.in vẽditiõe.S.i.de bo.auc.iudi.poſſi.
Aut ſuccedit ĩ ius plenũ ⁊ tũc aut ex volũtate: ⁊ nõ cogit
ſtare colono: vt.l.emptoꝛeʒ.C.loca.⁊.l.nihil.S.j.j.de le.j.
Fallit fanoꝛe fiſci:vt.l.fi.S.fi.ĩ.de iu.ſiſ: Aut ſucceſſoꝛ fuit
ex neceſſitate:⁊ tũc ꝗut ille q locauit nõ hẽbat plenã admi/
ſtratiõeʒ:vt fructuari reſpectu iuris dñij: ⁊ ſucceſſoꝛ nõ te
neĩ ſtare colono:vt.l.ſigs domuʒ.S.j.S.locati. Aut hẽbat
plenã admiſtratiõeʒ reſpectu ei cui reſtituit poſtea: ⁊ ſuc/
ceſſoꝛ tenet᷑ ſtare colono:vt.l.ſi tutele j.de admini.tu. Aut
hẽbat plenã admiſtratiõeʒ noĩe ſuo: ⁊ tũc ſiliter ſucceſſoꝛĩ
quẽ trãſſert᷑ ex neceſſitate tenet᷑ ſtare colono vt h̊ ĩnuit iſte
S. ꝙ mlier hʒ neceſſe ſtare colono viri.qdð ſane ĩtelligo ſcili
cet qñ ex neceſſitate q̃dã ꝗs cauit marito de ĩdẽnitate: ⁊ ꝑ
ↄſeq̃ns de patiẽtia pᷣſtãda colono dat᷑ exceptio vel retẽtio
Nã h̊ nõẽ iure cautũ:nec iſta.l.diẽ hᷣ ſi ĩſpicias eã in mille
ãnis. ¶ Altio ex pᷣdicihẽtis notare ꝙ qñ aliqs locat do
mũ vł fũdũ:⁊ ꝓ obſuatiõe obligat oĩa bõa ſua:ꝙ colonꝰvl
inqlinꝰ põt dicẽ ſe remanẽ ĩ re ↄducta.ſ.vigoꝛe pignoꝛis: ⁊
ſic ſucceſſoꝛ nõ potit eũ expellẽ:qꝛ hʒ ius ĩ re ſʒ diſtinctiõeʒ
p̃dictã.idẽ no.ĩ.de ſuperſici.l. S autem.
—— A blatio ſeq̃ns purgat mo
Emel moꝛa. r cedẽtẽ . el echi tol⸗
¶it b. d. & Op. 1v ꝙ nõ ſit moꝛa ibi poſtqᷓ vir

ab initio fuit moꝛa:ſʒ poſtea ꝑ oblationẽ ſeqnteʒ purgat᷑.
¶QQuero vtꝝ liberet᷑ marit intitu ei rei intueniẽte culpa
ſua? Gl.vẽ dicẽ ꝙ nõ.⁊ ĩtelligit h̊ Fuũ deceſſiſſe ſine d olo ⁊
culpa mariti.qð ĩtellige de lata culpa.de leui enin nõ tenet᷑
poſt oblationẽ: vt.l.ſi moꝛa..e.⁊ ibi dixi. Quero vtrũ
alijs modis moꝛa purget: Dic vt in gl.
Lʒ ꝑſona actoꝛis

. .ℳ
Y poſt dinoꝛtiũ. mutet?᷑:nõ tñ mutat

q́litas actiõis.ſ.reſpectu ↄuẽti.h.d.¶ Op.õ.e.l.
imarit᷑. So.ſi mutat᷑ pſona ex parte rei:mutat etiã ↄditio
actiõis ex parte actoꝛis vt ibi.ſed ſi mutat᷑ pſona ex parte
actoꝛis nõ ptiĩgit mutatio ex parte rei vt h:ſj bñ ptingeret
mutatio ex parte ipſi actoꝛis: qꝛ hẽs ex̃ne agẽs nõ hʒ ea⸗
dẽ pᷣuilegia q̃ mulier: vt.C. de pꝛiui.doꝶ.l.j.⁊.l.aſſiduis.S.

bonis cõputat:⁊v illð dicet᷑ poſſe facẽ qð dẽ h i tex

7
Vibi poſſe facẽ.⁊ iõ ĩ Hͥ compẽſatio nulla obijci mlieri.h.d.

CQAuero

Solu ·matrimo.

QAuero vtꝑ ĩdiſtincte marit dicat᷑ poſſe facẽ totũ id ad
qdð hʒ actiõeʒ:Gl.dic ꝙ ſic:ſi debitoꝛ ẽ ſoluẽdo. vñ reqrü
ꝙ vir poſſit facẽ de iure ⁊ de fcõ.nã als eſt ianis actio quã ĩ
opia debitorlexcludit:vt.l.nã is.s.de dolo.ſʒ Di.diẽ ꝙ q;
tũ ad caſũ hꝰ.l.eo caſu qͥ ↄ viꝝ hʒ actionẽ ſuffiẽ ꝙ vir ſibip
ſi ſemꝑ ẽ ſoluẽdo:vt.l.nẽſẽni.S.ſi.de re.iuris.⁊.l.cũ q̃reba
tur .ad.l.ſal. ¶ Querit gl.qd ſi marit ẽ obligatꝰ p vxo/

re pure an anteq; ſoluat potit mlieri cõpẽſare: GOlo.diẽ q;

ſici.l.ſiqs mãdato de neg.geſ. In ↄꝛiũ fac:qꝛ fid eiuſſoꝛ nõ
repetit anteq; ſoluat:vt.l.lutb.S.mã.Sʒ rõ diuerſitat᷑ pʒ ĩ
l. idebitũ.S. de ↄdi.inde.⁊ no.i.d.l.ſiqs mãdato.¶ Vlti/

mo Ja.de are.ĩducit hũc finẽ ĩ arg.ꝙ ſideiuſſoꝛ de euictio

ne anteq; res euicat:etiã ſi ſtetit p magnũ tp̃s nõ põt agẽ
vt liberet᷑:qꝛ adduc obligatꝰ nõ ẽ:vt h̊ in fi.hui.l.⁊ qð te/

— rnnet Qi. in. l. ſi ꝓ ea. C. man.
( Mo tiẽs. Par appꝛopᷣat ſibi actioneʒ de

dote ſi añ mr̃imoniũ ſtipulet᷑ vl poſt tꝑe traditio/
nis:als ſec niſi ilia ei ↄſẽtiat.h.d. ¶ Op. ꝙ actio de do
te nõ ẽ nata añ mr̃imoniũ ſolutũ:vt.l.in rebꝰ. S.j.s.de iure
do. dixi in.l.ſi cõſtate.S.j.S.eo.ſi nõ ẽ: & nõ põt ſtipulãdo ĩ
ſe trãſterre dotẽ.dico ꝙ trãſfert ĩ ſe ſtipulã do.ſ.ſpeʒ actio
nis de dote. C Op. C. de iur. do.l.auia. So. pꝛ ſtipulãdo
appꝛopᷣat ſibi actionẽ de dote vt h:ſeckſi paciſcẽdo qqᷓᷓ ĩ
cõtinẽtivt rõ ibi pʒ:lʒ ĩ exneo ſit ſec. Quero h̊ d pꝛeʒ
debere ſtipulari ĩcõtinẽti:q̃liter dʒ ĩtelligi: Hꝛeuit᷑ aut dat
dotẽ pat᷑ aut exneꝰ.pᷣ caſu aut añ mr̃imoniũ ↄctũ:⁊ tũc ſem
per dʒ ĩcõtinẽti ſiue pceſſerit pꝓmiſſio de dote dãda ſiue nõ
vt h in v.plane.Si poſt mr̃imoniũ ↄctũ: ⁊ tũc aut nulla/p
miſſio pᷣceſſit de dote dãda:⁊ tũc dẽ incõtinẽti tꝑe traditio
nis:vt hac.l.in pᷣn. Aut pceſſit de dote dãda:⁊ tũc dʒ intel
ligi incõtinẽti tꝑe ꝓmiſſiõis als aũt q̃ret ius filio: vt.C. de
rei vxo.ach.S. accedit.⁊. C. de pac.ↄuen.l.ex moꝛte.ſʒ Di.
qð intellige ven ſi ꝓmiſſio fuit fcã tpe mr̃imonij vel poſt.
nã ſi añ tpᷣs totũ:añ mr̃imoniũ dẽ incõtinẽti:vt.s.dixi. Si
vo dicat exne ſi nulla pceſſit ꝓmiſſio dẽ ĩcõtinẽti tꝑe tradi
tiõis:vt.C. de rei vx.ac.S.accedit.ſi vo pceſſcrit ꝓmiſſio dã ĩ
cõtinẽti tꝑe ꝓmiſſiõis:ſiue fuerit ſcã añ mr̃imoniũ vł poſt:
vt.l.ex moꝛte.C. de pac.ↄuẽ.⁊ no.in.d.S.accedit. AIdẽ di⸗
co ſi tꝑe ꝓmiſſiõis opponat᷑ pactuʒ de /puiſiõe ſibi faciẽda
de dote reſtituẽda:ar.l.modeſtin.de ſo. Quero q̃ eſt
rõ ꝙ pꝛ añ mr̃imoniũ põtquandocũqʒ ſtipular i ʒ pmile/
rit añ: exneus vo nõ: Gl. dicit:qꝛ añ mr̃imoniũ ſilia nullũ
ius hʒ ĩ dote:vt h̊ in vltia glo.ſʒ certe illa eadẽ rõ vẽ in ex/
neo:vt.l.ſi exn᷑.s.de ↄdi.ob cau. Sʒ rõ ẽ: q; pat᷑ añ mr̃i/
moniũ ↄctũ põt ſponſalia a muliere ↄcta diſſoluere.qð ſie
ri põt:vt.l.j. C. de ſpon.⁊ ſic ẽ in ei poteſtate ne mr̃imoniũ
ghat᷑:merito ẽ in ei ptãte ſtiplari dotẽ. ſʒ ĩ ptate ex̃nei nõ ẽ
dirimere ſpõſalia:eodẽ mõ ſtipulari dotẽ. ſʒ poſt ↄctũ mr̃i
moniũ ĩ neutriꝰ ptãte ẽ illð diſſoluere ĩuita mliere.C.de re
pu.l.diſſẽtiẽt.cũ.l.ſe.Et hãc rõnẽ ponit tex.i.l.adoptiuũ.
F.j.. de iure do.Et ꝑ hoc dico ꝙ ſi de iure canonico pater
nõ põt dirimere ſpõſalia ꝙ nec etiã põt dotẽ ſtipłari ĩuita
ſfilia ſua. Op/je.l.poſt dotẽ. So.illð ↄꝛiũ ẽ qð illaʒ.l.
reddit difficilẽ. dic vt ibi. Altio ſcias ꝙ h̊ nõ cadit illa
expoſitio quã qdã faciũt ꝙ incõtinẽti dẽ fieri qeqd ſt cõ/
ſtãte mr̃imonio:vt gl.dicit.qð plene examiĩaui ĩ.l.iuregen/
tiũ.v.vtputa ſi poſt diuoꝛtiũ.S.de pac.
Si exneus ſtipulatur dotem ſolutio facta

QuIS vxoꝛi maritũ nõ liberat.h.d.

—

Op. Cde diuoꝛ.l.ↄſenſu. So.ĩ

1 n . pta. tellige ꝙ h diuertit ſine culpa ſua.

MQuero an iſta mlier hẽat pᷣuilegiũ actiõis de
dote: Ja.de are.diẽ ſimplr ꝙ ſic. In Zꝛiũ facit.S.e.l.j.nazʒ
poſtqᷓ; ẽ nupta ceſſat rõ ↄcedẽdoꝝ pᷣuilegioꝝ mulieri.ↄce/⸗
debant ei ꝓpt᷑ eã maritãdã.Sʒ Ja.de are.dicit ⁊ bene:
dos nõ ſolũ ẽ neceſſaria ad maritãdã mulierẽ:lʒ etiã ad ſu
ſtinẽda onera mr̃imonij· ꝓ h ẽ caſus ĩ.l.aſſiduis.S.excep.

¶ Si pater.

C.ꝗ po.iĩ pig.ha.⁊.l.etiã.vbi filij pᷣmi mr̃imonij hñt pᷣuile/⸗

gliuz: g multomagis ipᷣa mulier. qð nõ.
Quo tiẽs. giuz: g mu g

Ahe Mõ põt ꝗs petere qð exactũ coget᷑ red
dere:ſ ſat ẽ debitoꝛẽ liberare.h.d.¶ Quero vtꝝ maritꝰ
poſſit ſoluto mr̃imonio dotẽ exigẽ vt lucret intuſuriũ me/
dij tꝑis qdð oliʒ tenebat reſtituẽ annua bina trina die:ho/
die poſt annũ: Rũ.vt dicä ee ſocer.S.lutius. HW
20 qᷓ parte bona mariti pu
Ymarito Aan ea parte ad dotẽ fi
ſotenet.h.d. ¶ Op.ille ad quẽ bõa puenerũt nõ
tenet᷑ creditoꝛibꝰ:vt.l.mlier bona.S.de iur.do.⁊.C. de hẽ.
vł ac.vẽ.l.j.⁊.ij. So.h̊ bona mlieris ꝑpuenerũt ad ſiſcũ iure
cuiuſdã ſucceſſiõis:ĩ ↄꝛijs puenerũt ex ↄctu Fʒ Di.vt.l.iij.

S. cũ ex cauſa de iure ſiſ. Vel dic ꝙ ̊ bona puenerunt ad

aliquẽ ex diſpoſitiõe legis:in ↄꝛijs aũt ex diſpoſitione hoĩs
ſacit.l...de bo.poſ.⁊.l.pᷣnceps bona.j..de .ſig. ¶ Op. de
l.ſi debitoꝛ. C. de ſen.paſ. So.ibi fuit publicata certa res:
h qrta pars bonox.vl meliꝰibi fuit reſtitut' ad certas res:
h ĩ q̃rta parte bonoꝝ fuit ſcã publicatio. Quero an vir
ſit ipo iure libat ꝓ ea parte q̃ ꝑuenit ad ſiſcũ: vitas ẽ q ſic
yt.l.ſi debitoꝛi depoꝛtato.j.de ſideiuſ.lʒ q̃dã gl.dicat ↄꝛiũ.
qð examiĩaui plene ĩ.l.vbicũq;.j.de ſideiul.vbidiẽ ꝙ nõ te
net᷑ ciuilit᷑ ſʒ remanet nãlis.ſʒ ĩ.l.fi..de duo. reis.dubitat.
Dotẽ ſibi pacto remiſſa pꝛ nõ exigit ſolu
to mr̃imonio.h.d. ¶ Op. q; ſolutiõe eiꝰ
qð debet᷑ ollit᷑ oiĩs oblo:vt.j e.l.fi.S.ſi vir.⁊.v.de iu.do.l.vir
ab eo.So.̊ dos ſuit remiſſa pacto: ibi acceptilatiõe que
vicẽ ſolonis obtinet ſʒ SDi.⁊ Ja.de are.q̃ ſolutio an va ſit
dicã ĩ.l.ſi.S.ſi vir.j.e.¶ Op.pactũ fcm̃ vni trãſit ad hẽdẽ
ei vt.l.pactũ.de pba.So. h̊ ſactũ fuit ꝑſõale.dic enĩ ne a
ſe tm̃ peterei. Op.ꝙ ſoluto mrimonio vir nõ põt pete/
re dotẽ:vt.S.l.ꝓxi.ĩ fi. So.ĩtellige ꝙ h mr̃imoniũ ↄſtabat
moꝛtuo ſocero.yl ſi erat ſolutũ fuit int᷑poſitũ pactũ de do⸗
te lucrãda Fʒ gl.ſʒ illa ſolutio vltia nõ ↄgruit lr̃e q̃ dic iſta
qq; pecunia ĩ dotẽ erit:cũ nõ poſſet eſſe dos ſine mr̃imo/
nio:niſi ſuſtinẽdo dicas ſine mrimonio.ſ.inſtãti vłpᷣterito.
ſic & bẽs ꝙ ſi poſt mr̃imoniũ ſoluat᷑ viro ꝗ dʒ dotẽ lucra/
ri dẽ illa pecunia dotis ſieri:⁊ vt dotẽ eã lucrari.

=è Actio iudicati poſt moꝛtẽ pꝛis cõ
Si unolütate. ſolidaii ꝑſona ſilie ſic actio de do

—

te.h.d. ¶ Op.qꝙ pꝑ ſniaʒ actio efficit trãſitoꝛia ad hẽdes:
vt. l. ꝗ libertinꝰ.S.ſʒ ſi iã .de oꝑ.lib. So. alið ĩ opꝑis libᷣto⸗
rũ vt ibi:aliud ĩ dote vt h. Di.aſſignat rõnẽ qꝛ ibi viuo pꝛe
nulla actio ſilie cõpetebat ⁊ ſic ꝑ ſniam nihil ſibi aufert᷑: H
viuo pꝛe actio q̃ cõpetebat de dote erat cõis cum ſilia:⁊ ſic
nec ipᷣa ſnia:nec actio: nec litj cõteſtatio ipedit in filiã cõ/
ſolidari pꝛe moꝛtuo. Op.ad hjde duo.reis.l.ex duo/
bus.So.mã duoꝝ reoꝝ nihil hʒ cõe cũ iſta. nã pat᷑ ⁊ ſilia
nõ hñtur vt duo rei:vt.l.ij.S.itẽ ſi volũtate.s.eo.⁊.l.nõ ſo
lũ. ¶ Op. de.l.ſicut.S.ſi debitoꝛi.S.q.mo.pig.vl hyp.ſol.
vbi ꝗ ↄſentit debitoꝛi vꝛ oſetire hẽdi ei. & h filia qᷓ ↄſentit
pꝛi vẽ ↄſentire hẽdi pꝛis.Glo.nõ ſoluit.Di.dicit ꝙ ĩ eodeʒ
ſtatu eſt ibi a qcunq; res vendat᷑:⁊ ex ꝑſona hẽdis nõ va/
riat᷑ ſecus:qꝛ pꝛ tenet᷑ ſiliã dotare vt hes eiꝰ.ita dicit Di.
Tenet ergo Di.ꝙ hẽs pꝛis nõ cogit dotare ſiliaʒ.qð no.
Cõtrariũ vo ipᷣe idẽ in.l.in inſulã.in pᷣn.j.e.qdð eſt verius:
vt dicã.j.e.l.poſt dotẽ.Cõtrariũ ergo ſolue qñ qꝗs vꝛ alte/
ri ↄſentire ex volũtate vꝛ ↄſentire hẽdi eiꝰ:vt in Sꝛio.ſecꝰ ſi
Oſentit ex neceſſitate:qꝛ tũc nõ vꝛ ↄſentire hẽdi.ſic ceſſat rõ
inferẽde neceſſitasᷣ i hedẽ:q̃ tũ erat ĩ defũcto vth. ¶ Que
ro:cũ nec ꝑ ↄteſtationẽ: nec ꝑ ſnĩaʒ ꝑimat᷑ ſilie ius ↄſolida
tiõis:an ſaltem pimat᷑ ꝑ exactionẽ a pꝛe factã ? Di.tãgit ĩ
d.l.in inſulã. ⁊ nil allegat. Lex.eſt in.d.l.ij. C. de bo.q lib.
7.l.fi. C. cõila vtriuſq; iudi.⁊ dicvt ibi ꝑ Ci.¶ Vltio ſcias
ꝙ eſt qdaʒ glo..ad.l.fal.l.pater filiã.in bᷣn.q vĩ huic tex.

contradicere.ſed dic vt ibi diceom.
Eu P Ater. Quatenus ſolutũ eſt mlieri eater vir a

. 2

4

— —

Solu. matrimo.

coheredibus ſuis nõ repetit. h.d. ¶ Oppo.ij.de here. in
ſti.l. fuus quoq;. So. intelligas iſtam ſᷣm diſtinctionẽ illi
l. & Op. de.l.ſi ma i us.S.fſami.herciſ. So.intelligas ꝙ
H mrimoniũ erat ſolutũ:ibi nõ. ¶ Altio iſte.S. facit ad.q.
no. in.l.ij.S.ſi pars hẽdi.pe.videlʒ an pẽdente ↄditiõe vni
ex inſtitu p parte alij poſſint int᷑iʒ iſoliduʒ agẽ vel ↄueni/
ri.⁊ vĩ caſus ꝙ nõ niſi ꝓ parteꝓ qᷓ inſtitutP ẽ pure.qð di
xi in.l.plane.S.ſi ↄiũcti.j.de le j. Sʒ qro tenẽdo hoc q̃liter
ↄſulet᷑ vxoꝛi ad dotẽ pendente cõditiõe:Hi.tãgit ĩ.l.ſi cõ/
ſtãte. S.e. S.j. ꝙ faciet dari curatoꝛẽ bonis ꝑ.l.ſidiu.j qui.
ex cau in poſ.ea.⁊.l.j.de cur.bo.da.⁊.l.ſiquis inſt ituatur

(Sif de heredi.inſti.
Si fundũ. F5ruct augẽt dotẽ:⁊ iõ qð iuris ẽ ĩ do/

te erit ⁊ in fructibꝰ.h.d.Et ꝑ iſtũ.S.dixi.S.e.ſuꝑ rubꝛica ꝙ;
dos ẽ qd vle:q; auget᷑ fructibꝰ ſicut hẽditas:vt ̊ ꝓbat i.l.
qð dẽ.j.ti.pximo.¶ Op.C. depo.l.iij. So. ibi qñ fructꝰ
debẽt peti officio iudicis.h̊ aũt pᷣncipalit᷑ petũtur actiõe de
dote:lʒ fructnõ ſint dos.ita dicit glo.qdð iĩtelligo ſicut res
hẽditarie nõ ſũt hẽditas:vt.l.ij.S.de re.diui.ita ſr uct non
ſũt dos:nec aliq̃ res dotalis ẽ dos:cũ dos ſit qꝗd vlłe: vt.&.
dixi.ſʒ fruct ſũt dotis ſeu dotales. ¶ Op.j.de v.obli.l.iu
lianꝰ.S.j Dicit glo.tu dic vt ibi.̊ illa nil hʒ facẽ cũ iſta: qꝛ

ibi loqt qñ dos ẽ ſoluta ꝑfecte:ſʒ in rẽ deſicit aliqᷣ ius:bic

qñ dos nõ ẽ ꝑfecte ſoluta. Et de iſta mã hẽs in.l.nõ ſoluʒ.
§. elegãter. S.de dolo.⁊ ꝑ Ci. C. de exhibẽ.re.l.exhibitiõis.
Quero:nungd legata facta puis dotalib debeant᷑ mu
lieri:Olo.⁊ Di.dicũt ꝙ dʒ inſpici cuius ↄtemplatiõe ſit re
lictũ ⁊ bene.ſʒ qd in dubio dixi i.l.additio.de acqren. hẽ.
. Fim Di quod nõ.
₰ 402 Maruus. Qui pꝛoimiitt qð
dz intelligi de debito cuʒ effectu. h.d. ¶ Op j.
de re iudi l.nẽſẽnius.⁊ de excep.do.l.pure.S.ſi eũ Gl.ſol/
uit mirabilit᷑. aut marit᷑ ꝓmittit ſimpłr qð dʒ: ⁊ itelligit cũ
effectu deducto ne egeat vt B. Aut ꝓmiſit centũ qᷓ dʒ: ⁊ ſic
quã titatẽ expᷣſſaʒ:⁊ tũc cõueniet᷑ inſolidũ:vt in ↄꝛio:ar.l.eũ
9 S.ſi młier..de iureiurã.idẽ no.i.d.l nẽſenniꝰ. Idẽ Zʒo
ĩ ſũma ſo.ma.⁊ vx tex.i.l.meuio.S.a me.j.de le.ij. ¶ Que
rit gl.qd ſi poſt hãc ꝓmiſſionẽ vir efficiat nõ ſoluẽdo: Rñ
deo ꝑiculũ eſt mariti m diſtinctionẽ que ponitur in.l.ſi ex
5 neus. 5. de iur . do.
(ODAe DotI. Ina eſt pulchꝛa l. ? bʒ mate
Wriã qtidi mã ⁊ ſubtilẽ ⁊ peſſime examĩatã. ⁊.h.d.
Fm lec.quã teneo. Adhibit ad ſtipulãdũ partẽ dotis aĩo
donãdi vẽ adhibit.⁊ ſi maritꝰ mlieris ẽ hẽs ei cauebit᷑ etiã
ſi hereditas ſoluẽdo non ſuerit.h.d. Pꝛimo ponit thema
2* rñdet ad.q.qꝭ* rñdet cuidã tacite obiectiõi:ſcða ibi nihil
ominꝰ.tertia ibi nec ad reʒ ꝑtinere. ¶ In tex.ibi cõpẽſaſ/
ſe.i.actionẽ ↄfudiſſe.¶ Op. iſti.adhibiti vident᷑ adhibiti
vt ꝓcuratoꝛes:vt.l.mlier.S.ſi.S.de iure do. nõ pñt ilum
hẽdẽ ↄuenire:qꝛ ſi eẽt exactũ ei reſtitueret:vt.l.id emq;S.ſi
cui.S.mã.dʒ &̊ hẽs tueri ſe exceptiõe dolo fac̃.Glo.rñdet
ꝙ aĩo donãdi facit ⁊ ↄſtat:als pᷣſumeret᷑ vt ꝓcuratoꝛ: cuʒ
auariſſimũ ſit genꝰ mulieꝝ.⁊ ita dicit glo.quã vide: ⁊ inci/
pit aĩo donãdi ⁊c̃.vſq; ibi niſi.⁊ ibi dimitte.Et aſſume ibi:⁊
ibi hr̃et locũ ⁊c.⁊ illa cõit᷑ tenet᷑: ⁊ diuinare ẽ qð mibi diſ/⸗
plicet. qꝛ nõ ẽ vera lec.dic g& ꝙ H̊ iſti fuerũt ad ſtipulanduʒ
partẽ dotis adhibiti: iõ vident᷑ donare: in ↄꝛio pᷣo ad to/
tã dotẽ ſtipulãdã fuerũt adhibiti:iõ nõ pᷣſumi donatio:ſʒ
põt etiã eẽ alia pᷣſũptio. mõ qũ mulier vult aliuʒ adhiberi
ad totã dotem ſtipulandam:tunc ẽ ppt honeſtatẽ:qꝛ mu/
lier nõ vult aſcribi in inſtr̃o: vt.l.ſi pupillus.S.pupillus de
auc.tuto.⁊.l.optimã.C. de hẽ.⁊ cõmit.ſtip. Sʒ qñ partẽ
ſtipulat:⁊ ad partes alias adhibet alios ceſſat illa pᷣſũptio
honeſtaꝶ: cũ voluerit ſtipulari:qꝛ ſicut partẽ ſtipulat ĩ ſua
pſona:ita ⁊ ĩ totũ potuiſſet reiecta cauſa honeſtat. Idẽ di
co ſi partẽ nõ ſtipulat ſʒ aliũ adhibet ad partẽ ſtipulãdaʒ.

C¶Nꝛeterea /ꝓut potuit ſine ſtipulatiõe ĩ parte ſtare:ita ?⁊

Ttoto.⁊ G ꝓbat.l.ij. C. de iute do⁊.l.cuʒ ꝓponas.C. ſiqs
alteri vł ſibi. Op. de.l.cũ marit S.ſf.S.de pac.do. Gl.
dicit ꝙ ibi aĩio donãdi ↄſtabat dño. Iſto ẽ diuinare: ⁊ mi
hi diſplicet. Sʒ rñdeo ꝙ ibi fuerũt adhibiti ad ſtipulandũ
in dotẽ in vno caſu:in alio nõ: iõ pᷣſumii donatio vt ibi.ſec
ſi fuiſſẽt adhibiti ad ſtipulãdũ in oẽʒ caſũ:vt.l.mulier.S.ſi.
5. de iur. do.⁊?.l.cũ ꝗs decedẽs.S.nuptura.jĩ.de le.iij. Te/⸗
ne g ſi ↄſtat ꝙ aio donãdieẽt adhibit:ſtam certo.ſi non
apparet:tũc aut ẽ adhibit ad ſtipulãdũ partẽ dot:aut to
tũ vt vidiſtis ⁊ rõnẽ aſſignaui. Alteriꝰop.poſito ꝙ ad
hibit videat᷑ aio donãdi:ipᷣa tũ mulier põt donationẽ ipᷣaʒ⸗
reuocare:vt.l.ſeia ĩ fi.de dote pᷣle.Hui ↄꝛij timoꝛe glo.di
cit ꝙ põt intelligi iſta.l.ꝙ fuit adhibitꝰ cauſa moꝛt: qð in
dubio pꝛeſumii. Non ob.l.ſeia.qꝛ fateoꝛ ꝙ põt reuocare
expᷣſſe:vt ibi ſuit:hᷣ nõ expᷣſſe reuocauit.⁊ ſic glo.dicit h̊ ex
pꝛeſſiꝰ. Olo.ponit iſtã opi.q̃ fuit Aʒo.i.l.marit.in fi.S.de
pac.do. Dicit ne bñ iſta glo. Et certe nec ad iſtd.l.nec ad
l.ↄꝛiã bñ dicit: qꝛ donatio cauſa moꝛꝶ defalcat᷑:vt.l.in do/
natiõe. C. ad.l.fal. ⁊.l.i.S.qᷓ ⁊ moꝛi.j.quoꝝ leg. Si defalca
tur: apparet ꝙ hẽs nõ tenet vltra vires hẽditarias. ſʒ h
tex.dicit ꝙ vltra res hẽditarias: iſta lec.nõ ẽ bona qtũ
ad hãc.l.ꝙ pᷣſumat᷑ donatio cauſa moꝛj.Ad.l.ſeia.de do.
pᷣle rñ. q; fuit ſcã mẽtio moꝛt:iõ pᷣumit cauſa moꝛi.¶ Sʒ
ʒ iſtꝭ op.⁊ ẽ difficile ↄꝛiũ de.l.cuʒ marit.i fi..de pac.do.
vbi fuit facta mẽtio moꝛ ⁊ tñ ẽ int᷑ viuos neſcio ꝗd dicaʒ.
dic ꝙ ibi fuit actũ:vł ibi pᷣſumũ ꝓpt᷑ duos act᷑.vnẽ:q; fuit
pacta mulier fri ſuo.deĩde alifuit ſtipulat:ſec ĩ vno actu
d.l. ſeia. de do. ple. Sʒ iſið dubitãdo dico.nã hẽs ꝙ ſi ap/
paret aio donãdi:ſtam certo. ſi cauſa moꝛ vel int᷑ viuos

etiã ſtamus certo. Aut dubitat:⁊ tũc ſi ẽ facta mẽtio moꝛi

pᷣſumit᷑ ꝙ cauſa moꝛtis vt hic:niſi duo act infueniat vt di⸗
xi.lut nõ ẽ facta mẽtio moꝛtis:⁊ tũc pᷣſumit int᷑ viuos: vt
l..S. alle. Op. de. I. ꝓcula. S. de pba. Glo.dicit ꝙ ẽ verũ
niſi rõ tꝑis aliund ĩducat.⁊ vide glo.ibi niſi aliud ⁊c.⁊ ſic gl.
tʒ ꝙ ſola rõ tpis ſacit pſumi donationẽ. dicit ne bñ: Certe
nõ:qꝛ nõ ſufficit ſolus curſus tꝑis.⁊ illud ẽ iõ qñqʒ ꝗs alle
gat titulũ ⁊ curſũ tpis ad illud:an ſufficit:dic vt dixi in.l.ſi
certis annis.C. de pac.⁊.l.cũ de in rẽ verſo..de vſur.vbi te
tetigi de dote ⁊ in qõne quã diſputauide illa ꝗᷓ init ad ma/
ritũ cũ magna dote.Zlliqñ allegai curſus tpis tm̃: ⁊ tũc ſi
eẽt tãtus curſus q ſufficeret ad pᷣſcriptionẽ:tũc nõ ẽ dubiũ.
Si nõ eſt ſufficiẽs:tũc ſolus curſus tꝑis nõ inducit pᷣſum/
ptionẽ liberationis:vt.l.libert.la ij.S.j...de alimẽ le. Fal
lt ĩ debito odioſi lucri:vt.l.cũ poſt.in pꝛin.S.de iure do.⁊
l. cũ qdã.S.j.v.de vſur. ?. C. de vſur.l.vſuras.Et ita debes
intelligere illã expoſitionẽ. Et aduerte:qꝛ nõ cadit ad.l.ſʒ
ad regulã generalit᷑ fomatã ꝙ ĩ dubio nõ pᷣſumiĩ aio do
nãdi.¶ Op. de.l.ſi fu cõis.S.j.de do.int᷑ vi.⁊ vxo.So.il
lud eſt verũ niſi rõ ſanguinis aliud inducat.⁊ vide gl.ibi ſã
guinis. Similẽ glo hẽs in.l.vtꝝ ſ.de do.int᷑ vi.⁊ vxo. dicit
ne bene iſta glo? Certe.nõ:qꝛ.l.ſi fuus cõis.S.j. nõ dicit ꝙ
rõ ſanguinis facit pᷣumi donationẽ: ſʒ dicit ꝙ facit pᷣſumi
ↄſenſũ ꝗ inducit donationẽ:⁊ hoc dicit glo.in.l.q patit.S.
mã.ſʒ in caſu legis ↄꝛie ille ↄſenſus in quocũq; exneo ſacit
pꝛeſumi donationem:vt.l.in edibus.in ſi.j.de dona. vnde
ibi fecit rõ ſanguinis pᷣſumi ↄſenſũ iſtũ.⁊ illa glo. quãtũ ad
l. illã nõ bñ dicit ſʒ ad.l.iſtã peius dicit ſ.ꝙ rõne ſanguinis
pᷣſumat᷑ donatio:vt.l.mulier.i ſi.v.de iure do. Itẽ in patre
nõ pᷣſumit:vt.l.poſt dotẽ.Fm lec.Di. Itẽ in fratre non pᷣſu
mit:vt.l.cũ qs.S.nupturã.j.de le.iij.eti ſᷣm opi glo.⁊ ẽ ca
ſus qᷓ illã glo.in.l.cũ marit.in fi.S.de pac.do.fʒ ꝙ glo.in
telligit ⁊ ſic glo.male dicit in vno tñ reperio ꝙ bñ dicit qñ
aſcẽd ens ad hibet aliquẽ ex deſcẽdentibus:vt int᷑ ſiliũ ⁊ fi/
liã:vt mat ſiliã ⁊ pat᷑ filiũ:⁊ ꝓ hoc.l.donationes.S.ſpẽs.j.
de dona. .l. fi.e.ti. Op.de.l.ſi vero nõ remunerãdi.S.
deinde papᷣ.sð.man.Glo.ſoluit ꝑ rõnẽ ꝙ viciſſiʒ pſlumũ do
natio.dicit ne bñ iſta glo: Et dico ꝙ bene dicit in vuobus
calibus

. —☛

Solu. matrimo.

caſibus ex ius legis:qꝛ ĩ dote ẽ ſpãle:vt ſi mihi mulieri do/

naſti ⁊ adhibeo vt ſtipuleris:vt.l.idẽq;.S.ſicui.ð.man.⁊ q;

hoc ſit veꝝ eſt caſus in.l.poſt dotẽ.j.eo.Fm lec. Di.Sʒ ad

illã põt rñderi ꝙ pater nõ v donare.ſ̊ ad.l.idẽq;.S.ſicui

nõ vr dare rũſuʒ. ¶ Op. de. l. rem in pñti.S. accedit. C. de
rei vx.ach.So.ibi ſauoꝛ dotis eſt:qꝛ illa cauſa reſpicit pie

tateʒ:vt.l.cũ his.S.pe.s.de ↄdi.inde.¶ Op. de.l.oĩmo/

do.j.ti.j. So.illud eſt verũ in modicis: ⁊ iõ do vnã regulã

quã dat iuriſcõſultus in.l.vtrũ.S.de dona.int᷑ vi.⁊ vxo.ꝙ
in dubio nõ pᷣſumit᷑ donatio niſi ex mõ vel genere aliud in
ducat᷑ vł pᷣumat᷑declarabo ex mõ intelligo.i.ex curſu tꝑis
⁊ ex geſtu negocij:vt.l.ꝓcula.S.de ꝓba ⁊ hac.l.cũ ſi.Fʒ lec.
quã teneo in.l.falſus.S.ſi iactũ.j.de fur.⁊ qð no.in.l.q̃ rõ/

ne.S. fi. de acꝗ.re.do.⁊ qð no.i.l.ij.ĩ fi.ð.ad.l.rho.de iac.

CSegt᷑ vl ex genere.põt duobꝰ modis intelligi ex genẽ
ſ.rei vt modica vl parua:vt.l.oĩmodo.⁊.l.qð dꝛ.j.ti.j. Itẽ
ex genere ſ. cauſe ppter quã dat᷑ yl remittũ: vt ſi cauſa ẽ q̃
reſpiciat pietatẽ vł reſpiciat lucrũ odioſũ vel in alijs cauſis

in glo.ſpeciſicatis: vt.l.ſi ego.in fi. S.ad velle.⁊ ſic põt intel

ligi oĩs caſus ꝗ ponit᷑ in.d.l.ſi vo nõ remunerandi.S.inde
papᷣ.ð.mã. ¶enio ad alias glo.dẽ h̊ ꝙ adeũdo v ↄſen
tire. ð aditio nõ hẽtur ꝓ ſoluti.in dãnũ hẽdis:vt.l.vꝛãniꝰ.

f. de ſideiuſ.⁊ qð no.in.l.ſi ſocer.ĩ pᷣn.j.eo. Rũñ.qꝙ h iſta ſuc
ceſſio nõ hʒ viʒ ſolutiõis:ſʒ actio hẽtur ꝓ cõfuſa:⁊ iõ heres

tenet᷑ iſtis ſtipulationibꝰ:ſicut qlibet exneus:⁊ ꝓpter boc
do melioꝛẽ expoſitionẽ ſʒ Ja.de are.ĩ tex.qð gl.tʒ ꝑ.ll.q̃s
allegat vi dicere ꝙ hẽat vim ſolutiõis qð nõ ẽ verũ. C Dꝛ
H ꝙ tenet inſolidũ creditoꝛib. de.l.j.S.is q.ad trebel.⁊

l.in rõne. S. qð vlłgo.j.ad.l.fal. So.gl.qꝙ vſq; ad vires he

reditarias tenet᷑ legatarijs ⁊ creditoꝛib ĩſolidũ.ſʒ iſta tꝑa
hodie diſtinguit᷑ aut fecit ĩuentariũ vel nõ: qꝛ tũc hodie te
net᷑ legatarijs inſolidũ ꝑ auc.ſʒ cũ teſtõꝛ. ¶ Quero an ma
rit hẽat bñſiciũ ne ↄueniat᷑ niſi inquãtũ facẽ põt:Gl.diẽ ꝙ
ſic. diẽ ne bñ gl? Certe ſic itelligendo ꝙ fuerũt adhibiti ad
ſtipulãdũ partẽ dot ſimpłr:ſec ſi ad certã partẽ ſpeciñcatã
vt no.glo.in vbo ſuſpectũ.ð.e.l.⁊.S.l.ꝓxi.in gl.iſta.l.dicit
qñ aliqꝗs fuit adhibitus ad ſtipulandũ.pone ꝙ ſtipuloꝛða
ri ſibi ⁊ nõ adhibeo qð ſtipulei an pᷣſumei aio donandi vel
nõ.qñq; ſtipuloꝛ dari tertio qð nõ ẽ meũ nec ẽ mipidebitũ
tũc talis ↄuẽtio nõ valet nec mihi nec ſibi acqrii.vt.S.alte
ri.inſti.de inuti.ſtip.⁊.l.ſtipulatio iſta..alteri.j.de v.obli⸗
nec põt intelligi ꝙ ſtipulet vt negocioꝝ geſtoꝛ:qꝛ nõ ẽ meũ
negociũ nec tanq; ꝓcuratoꝛ. Qñq; ſtipuloꝛ alteri qð eſt
meũ vel mihi debitũ:⁊ tũc in ẽneis nunq; pᷣumi donatio
ſz tanq; ꝓcuratoꝛi adiectio:vt.l.iulian. j.de v.obli.⁊.S.
ſiqs alij.inſti.de ĩuti.ſtip.⁊ hoc apparet: vt.l.donationũ.
K.penulti. de dona.cũ gl.Fallit rõne ſãguinis intelligẽdo
ꝓut dixi qũ vnus ex aſcẽdentibſtipulat᷑ deſcendẽti in caſu

in ꝗᷣ põt ſibi queri:vt.l.publia in pᷣn.s.depo.⁊ qð no.in.l.

donatiões.S.j.j.de dona.Et nõ eſt multũ tpᷣs ꝙ ego alle/
gaui in q̃dã pulchꝛa ⁊ magna qõne de quadã ſtipulatiõe.
¶QAuero vlteri pone ꝙ ego ſtipuloꝛ emo ⁊ ↄho tũ noĩe
tertij an ĩ dubio videoꝛ donare ipſi tertio?: Videte dñi iſte
ẽ pulcher pũctus qꝛ in ex̃neo nõ pᷣſumi donatio:vt.l.ij.S.
de neg.geſ.⁊ ꝑ totũ titu. niſi eẽt cauſa pietatis illud eſt du
biũ:vt.S.dixi inter aſcendẽtes ⁊ deſcendẽtes.⁊ glo.iĩ.l.ſilie.
C. fami.her.dicit ꝙ donatio pᷣſumit᷑ in patre ꝗ hʒ ſiliuʒ in
ptãte.ex ſolo ↄctu nõ pᷣſumii anim donãdi ſʒ cõcedẽdi in
peculiũ ſic:vt.l.ij. C.de caſtrẽ.pe.⁊.j.de pec.leg.l.ſi.ſʒ ſi no
mie filij emeret ⁊ pateret᷑ ſibi tradi:tũc pᷣſumii donatio:vt
l.ij. .iij. C.ſiqs alteri vel ſibi.ita dʒ intelligi l.filie. C. fami.
her. Mec ob.il.j.C.de caſtrẽ.pec. In mre vo q̃ talẽ filiũ nõ
bʒ ĩ ptãte aduerte.ſiqdeʒ eſt talis ↄctus ꝗ geritur ex quo
poſſet ꝗᷓri actio ſtatim pᷣſumit᷑ ꝑfecta donatio als ſecus: vt
l.fi. j.de dona.nos habuimin.l.fũdũ ꝑ ſideicõmiſſũ.j.de
le.j.an cõſenſus ſit aĩo donãdi vel non: Et pone ego ↄſen
tio ꝙ obliges rẽ meã ⁊ bñ:an inducat pignus cõſenſus: ſʒ

quero aĩo donãdi vel nõ v adhibit: Rũ.nõ:ſʒ poto agẽ
vt luas: vt.l.ſi vt certo.S.qð ſine.ð.cõmo.⁊ dic plene ĩ.l.fi.

C. cõmo. ⁊.l.luti.S.mã. Pꝛocedo vlteri cõſenſi tibi vẽdẽ
ti rem med an videoꝛ ↄſentire aio donandi ꝑ illa que dixi

in.l.ſi fundũ per fideicõmiſſum.j.de leg.j. Reaſſumo vnã

Ddiſtinctionẽ ⁊ videbis.ll.quas allegabo: quãdoq; conſen

tio vẽditiõi rei mee ⁊ a te mihi donate:qñq; de alio.ſi de re

mihi donata a te pᷣumũ donatio:vt.l.ſi vo.S.inde pa¶pᷣ.s.

mãda. Si vo nõ fuit a te mibi donata nec ab auctoꝛe tuo
vel ab eo cuieſt he es vel alio ep̃cepto ⁊ tũc ille q vende/
bat erat patronus me vel hẽs pꝛoni ⁊ pᷣſumi donatio ni/
ſi alið appareat:vt.l.codicillis.S.j.de le.ij.aut nõ erat pa/

tron nec hẽs pꝛoni:⁊ tũc aut res ipᷣa erat mea res: ⁊ tunc
nõ pᷣſumit᷑ aio donãdi:vt.l.ſi füdũ ꝑ ſideicõmiſſũ.S.j.de le.

j. Si vo erat in ea ſpe:⁊ tũc aut ille act cui ↄſentio erat ta⸗
lis actus ex qͥ res ad me puenire debeat ⁊ mihi eſt ĩ piudi⸗/
cio:vt.l.cũ pat᷑S.libertꝰ.j.de le.ij.⁊.l.nihil.S.jj.de le.j.⁊.l.
quotiẽs.C. de fideicõ.aut ille actPꝰnõ erat talis ach:qꝛ erat
in re mea moi legata ſub aliq̃ ↄditione:iſto caſu cõſentiẽ
do nõ videoꝛ remittere ſideicõmiſſũ:vt.l.ſi fũdũ..ad.l.fal.
⁊ no.p Di in.l.qui rome.S.duo fratres.j.de v.obli.⁊ hũi/
ſtis glo in.l.ſi a ſubſtituto.ĩ pᷣn.j.de le.j. Si vo nõ erat do/
nata nec a te nec ab auctoꝛe tuo tũc indiſtincte ↄſẽſus nõ
inducit donationẽ: vt.l.cũ a matre.C. de rei vendi.⁊ qð di

xi in.l.ſi füduʒ p fideicõmiſſu.j.de le.j.Tertio pone ꝙ ↄſẽ/

tio tibi donãti rẽ meã videoꝛ donare:vt.l.ſi ſeruꝰ. S.j.S.de
dona.int᷑ vi.⁊ vx.⁊.l.ij. C.ſi aduer.do.⁊.l.in edibꝰ.ĩ fi. .de
dona. Quid ſi ↄſentio alienãti rẽ meã:Dic vt dixi ĩ.l.ſi fũ
dũ ꝑ ſideicõmiſſuʒ pᷣalle. Quid ſi ↄſetio alienatiõi rei mihi
obligate pᷣſumit remiſſio pignoꝛis nõ tñ de debito pᷣſumii
donatio: vt.l.ſi ꝓbaueris.C.de remiſ.pig.⁊.l.ſic.S.q.mo.
pig.vł hy. ſol. C Habeni videre qñ ꝗs dicat᷑ ↄſentire ⁊ in
iſto hẽmus videre de pñte de abſente ⁊ de tacẽte. Iteʒ de
ſubſcribẽte ⁊ ſigillãte. ¶ Et pᷣ q̃ro an abſens ⁊ ignoꝛãs v‚
ↄſentire: Et bꝛeuit᷑ nõ ĩ hoĩe ſane mẽtis loquoꝛ. de furioſo
dixi.ð.eo.l.ij.S.volũtate.⁊ ꝙ nõ videat᷑ cõſentire abſens ⁊
ignoꝛãs no.in.l.qd in eo.S.ſi.S.de ritu nup.cã.l.ſe.⁊.l.ij.
fi.S.eo.⁊.l.ſi debitoꝛẽ C. de pig.⁊.l.qui vas.S.vetare.j.de
fur. C Quero qd de ſciẽte nõ tñ pñte: Rñ.abſens in caſu
in q cogit᷑ ↄſentire pᷣumit᷑ ↄſentire:vt.l.ij.S.volũtate.s.eo.
als conſenſus nõ pᷣſumit᷑:vt.l.in delictis in pᷣn.S.de noxa.
QAuero qd de pñ̃te ſciente ⁊ intelligẽte cũ ĩ ignoꝛãtẽ nõ
cadit ↄſenſus:vt.l.labeo.j.de aqua plu.ar.an ĩ pñte ⁊ ſci⸗
ente ergo ⁊ in tacẽte:Et bꝛeuit᷑ ̊ ſum in mã·c.is qui tacet.
ex de reg iur.li.vj.⁊ ibi ꝑ Bi.in glo.ĩ.l.gaius.s.de pig.ac.

⁊.l.quidã,de euic.⁊.l.inuitꝰ.C. de ꝓcur.⁊ glo.l. titia.S.lu/

tia ſ de le.ij.Et vere loquẽdo tacere eſt quoddã mediũ in
ter ↄſentire ⁊ diſſentire:qꝛ ꝗ tacuit nõ vere cõſentit nec ve/
re negat:vt in.c is ꝗ tacet ex de reg.iur.li.vj.ſʒ ſi ſun in ta
li caſu in quo nõ requiri nec ſcia nec ignoꝛãtia ⁊ nulli ap/
plicabit:vt.l.j.S.ſciẽtiã. S.de tribu.Si vo eſt neceſſe ꝙ ap/⸗

plicet᷑ alicui extremoꝝ:⁊ tũcqũq; ꝗs tacet ꝑ ↄtumaciã ⁊ tẽ

pᷣſumit ↄſentire vel negare in dãnũ ſui:vt.l.de etate.S.q ta
cuit..de interro.acſjqñq; tacet nõ ꝑ ↄtumaciã:⁊ tẽ qñq;
actus qui gerit᷑ eſt aliqs actus vniſoꝛmis vt ↄctus vel q̃ſi:

⁊ tũc ſiqdẽ ille actus q gerii reſpicit meũ fauoꝛẽ ⁊ videoꝛ cõ

ſentire.qñq; reſpicit meũ pᷣiudiciũ circa ius reale.qñq; reſ
picit meũ pᷣiudiciũ circa actionẽ ꝑſonalẽ.qñq; reſpicit pᷣiu
diciũ tertij cuius bona ad me pñteʒ ⁊ tacẽteʒ ptinẽt cura ⁊
ſollicitudine. In pᷣmo caſu pᷣſumit᷑ ↄſentire:vt.l.ſi vo nõ re
munerãdi.S.ſi paſſus.⁊.l.q patit᷑..mã. Secundo caſu qñ
reſpicit meũ pᷣiudiciũ circa ius reale ⁊ tẽ aut circa ius meũ

qð hẽo in re tertij: vt q; vẽdit᷑ res mihi obligata vel aliqs

cõtrahit ſuꝑ re obligata ⁊ tũc dic vt dixiplene in.l.vlti.C.
de remilſ.pig.ſi circa ius mei dñij vel vſufructꝰ: ⁊ tũc gl.di⸗
ſtinguit.aut erat talis actus quẽ nõ poterã impedire ↄtra
dicẽdo ⁊ nõ pᷣiumitoſenſus:vt.l.gaius.ð.de pig.ac. ⁊.l.ti/
3

Solu. matrimo.

tia S. lutiaꝗ. de le.ij.x.l.ſepe de re iudi. fallit rõne ↄiun/
tiõis:qꝛ tũc pᷣſumii ↄſentire:vt.l.ſi ſeruꝰ. de dona.int᷑ vi.
7 vx.⁊ hec glo.fallit etiã in.l.q patit.S.mã Et iſtud qð fal
lit rõne hiũctiõis ĩtellige niſi ſit talis ↄiũctio q̃ hẽat ĩ ſe re
uerentià qꝛ tũc faceret pᷣſumi diſſenſũ:vt.l.j.S.q̃ onerãde.
ſ.quaruʒ re.ac.nõ da.⁊.l. penul.j.de fur. Si vo Zdicendo
poterat impedire tũc tacẽs pᷣſumitur ↄſentire.ita dicit gl.
⁊ allegat.l.ſideiuſſoꝛ.S.pat᷑.S.de pig.⁊ ibi glo.in.d.l.ſepe
j.de re iudi.ſʒ an requirat ꝙ ipᷣe taceat dolo vel nõ:t vnꝰ
tex.videl requirere ꝙ taceat dolo:vt.l.iij.C.ſi ali.res pig.
da.ſit.⁊ facit.l.⁊ ſi ſine.C. ad vellei.dñs Ja.bu dicit cõtra
riũ ⁊ iſtud tenui maxime ꝑ rõnẽ.l.ſepe.⁊.l.ſi ſine.ad vellei.
quã glo.inducit ꝓ ſe ⁊ eſt ↄtra ſe:qꝛ.l.ſi ſine.reqrit mu/
lier dolo taceat vt excludat a vellei.a lłs in oblone reꝝ nõ
excludit ſed hʒ vellei.niſi habeat dolũ qꝛ tũc a vellei.exclu
ditur. In tertio caſu qñ reſpicit meũ p̃iudiciũ circa ius ꝑſo
nale:⁊ tũc in dubio tacẽs nõ vrẽ oſentire:vt.l.flius.S.ĩuitꝰ
5.de ꝓcura. Fallit ſauoꝛe pupilloꝑꝝ: vt.l.filius ..de tute.⁊
l.ij..ad municipa. In q̃rto caſu qñ reſpicit pᷣiudiciũ tertij
cui bona te reſpiciũt cura ⁊ ſollicitudine ⁊ tũc nõ pᷣſumitur
ↄſentire:vt.l.iij.de auc.tu.⁊ibi tex.⁊ glo. ¶ Quero qd
ſi ſü pᷣſens ⁊ tacens ĩ caſu diffoꝛmi ⁊ cũ intras in poſſeſſio/
nẽ meam vl accipis de rebus meis ⁊ taceo ⁊ iſto caſu ſiqui
dẽ pᷣceſſit ↄtractus ex cuius nã teneboꝛ illð pati ⁊ pſumoꝛ
ↄſentire:vt.l.ij.⁊ ibi no.C. de acq. poſſeſ.ſi talis cõtractus
nõ pceſſit:⁊ tũc ſiquidẽ tractat de magno pᷣiudicio ⁊ tũc vi
deoꝛ diſſentire:vt.l.penul.j.de furi.⁊ no.in.l.ij. C. de acq
ren.poſſeſ.Si de modico piudicio pᷣſumoꝛ ↄſentire: vt.l.

qua tuberonis.S.ſũt qdã.S. de pecu. ⁊.l.ſabinꝰ.s.cõi diui.
⁊.l. labeo.cũ ſua gl.j.de aqua plu.ar.⁊.l.q bona.S.ſiqnnis

iuſſus.j.de dã.infec.pᷣdicta vera in ſcia que eſt tꝑe negocij
geſti ſʒ ſi ſupueniat ſcia ex poſtfacto dic vt dixi anno ĩ.l.qͥ
eniĩ.S.ij.j.rem ra.ha.tãgit i.l.ſi abſente.C.ſi cer.peta.⁊ ibi
dixi.tetigi hoc in.l.j..pena.j.de lib.agno. ¶ Quero qd
de ſubſcribẽte ⁊ ſi ſe ſubſcribat:vt teſtis nõ dẽ ↄoſentire:als
vi ↄſentire ſubſcribẽdo niſi erraret:vt.l.ſideiuſſoꝛ. S.ſi tibi
ʒ.de pig.⁊.l.ſicut.S.nõ vã.s.q.mo.pig.vel hypo ſol.⁊.l.vl
ti. C. plus vale.qð agit:.⁊.l.ſticho.S.ſtichus Fᷣu.j.de ſta.li.
2.l.j.S.int᷑ filiũ.j.de ſal.⁊.l.gaius.S.de pig.acꝭ. ¶ Quero
gd de ſigillãte an videat᷑ ↄſentire:Et vꝛ ꝙ ſic: vt.l.ij. C. de
re.ali.nõ ali.⁊.d.l.ſideiuſſoꝛ.S.j.vᷣm vnã lec.s.de pigno. ſʒ
in qbuſdam caſibus ſigillare hʒ vim ademptiõis poſſeſſio
nis:vt.l.ſi neq;.S.de pe.⁊ cõ.rei ven.qð dic vt ibi.fallit in
Ati vno caſu:vt.l.jF.ſi dolium.
1a. Exceptio oppoſita in tertia ꝑſona cuiꝰ
inteſt obſtat ⁊ venit examinãda ĩ indicio ⁊ ĩpedit
ꝓceſſũ.h:O. Et ẽ no.⁊ plus ſubtił q; credat:Gl. legit hãc
l.ꝙ pat᷑ imploꝛauit pᷣ officiũ iudicis cõtra ſiliã petẽs ꝓnũ/
ciari eã in ſua ptãte eẽ. Secũdo ĩtentauerat actionẽ de do
te cõtra maritũ.ſʒ iſta lec.nõ cõgruit bene littere.nã oꝛdia

ta cauſa illa pᷣncipali ſequẽtes cauſe debẽt ſileri cũ ſit piudi

cialis:vt.C. de lib. cau.l.lite oꝛdinata.⁊ inſti.de actio.S.pᷣ/
iudiciales.vñ ſuꝑ actiõe de dote nõ ꝓcederet ſʒ eẽt officiũ
iudicis ꝓnũciare donec pendet cauſa pᷣncipalis ſuper alia
nõ eẽ pcedendũ:⁊ iõ poſui caſũ ꝙ pater dictauerat libel⸗
lũ cõtra maritũ ⁊ in eo dicebat ſiliã in ſua ptãte eẽ:⁊ doteʒ
ſibireddi debere:in quo iudicio cõparuit ſilia dicens ſe ſui
iuris eẽ ⁊ ſe velle agere cũ actio ſibi cõpetit:certe iſta exce/
ptio examĩabitur cũ ipſius ſilie opponẽtis interſit. facit.l.
ſi ſuſpecta.in pn.S.de inoffi teſt.⁊. C. de litig.auẽ. nũc ſi he
res.ſacit.j.de re iudi.l.ſepe.⁊.j.ad trebel.l.ita tñ.S.quo/
tiẽs. ⁊ ibi dixi:⁊.l.ſi is a quo de rei vẽ.depeti.hẽ.l.pe.⁊ĩ q̃
libet earũ dixi. ¶ Op.qꝙ ſilie ineumbat on pbandi ſe ſui
iuris eẽ: vt.l.certum.s.de ꝓba. So hic erat ĩ quaſi poſſeſ
ſiõe exiſtentie ſui iuris ſm glo. ¶ Quero de qua dote lo/
quatur hec lex: Rñdeo de dote ꝓfſecticia ſm iura allega
ta ⁊ Em veram opi.nã aduenticiã nõ põt petere pater:etiã

ſi ſilia eẽt in poteſtate:vt. C. de colla.auẽ.qð locũ. ¶ Que
ro quõ pater ꝓbabit ſe habere ſiliã in poteſtate: Rñdet

glo. nõbiliter eoip̃o ꝙ ꝓbat ſiliã eẽ legitimã.vt.l.nã ⁊ ci⸗/

uiũ.de his qui ſũt ſui vel alieni iuris.⁊ inſti.de pa.poteſta.
in pᷣn. C Sed tũc quero quõ ꝓbabit᷑ hoc ꝙ ſit legitima:
Rñ. ꝓbando ꝙ ſit nata ex le gitimo mr̃imonio:vt d.l.nã
⁊ ciuiũ.⁊.l.ſi vicinis eo.ti.Sʒ dubitai tũc vtrũ iſte articlus
poſſit ꝓbari coꝛã alio niſi coꝛã ep ſcopo qð videt.nã que
ſtio ẽ ſpiritualis:ergo dʒ determiari coꝛã epiſcopo: vt.C.
de ſacroſan.ec.l.oĩ nouatiõe.⁊ ex ꝗ ſi.ſint legi.c.cauſam.
⁊ de oꝛdi.cog.c.tuaʒ. In cõtrariũ qꝛ quodlibet incidẽs dʒ
examĩari ⁊ determinari coꝛã iudice cauſe pᷣncipalis:vt.C.
de iudi.l.quotiẽs. Rñ.qñq; eſt dubiũ vtrũ int᷑ patrẽ ⁊ ma
trẽ fuit matrimoniũ:⁊ iſtð dʒ examĩari coꝛã iudice eccleſia/⸗
ſtico:qꝛ eſt cauſa ſpiritualis:vt dictis.ll.ſʒ foꝛte hoc nõ ẽ ve
rũ ĩ caſu pᷣdicto:q;ꝛ de mr̃imonio nõ eſt queſtio int᷑ cõiuges
ſed inter alios vł inter ↄiugem ⁊ aliũ:vñ q̃ſtio matrimonij
nõ tractatur ad illũ finẽ:vt inter tales pſonas quicqd iudi
cetur decideret cauſã mr̃imonij vel aliqd faceret ad eẽ vel
nõ ad eſſe matrimonij.vñ cũ eſſentia matrimonij ĩ aliquo
ꝑ boc nõ ledatur nõ põt dici q̃ſtio de re ſpirituali: als ſi ſe
cus diceremꝰ ſequeret᷑ ꝙ iudex ſecularis poſſit cognoſcere
de exceptione excõicatiõis. Itẽ ꝙ nõ poſſet punire ſacrile
gũ vel hẽticũ qũ ĩcidẽter de re ſpirituali querit tũc: qñq; de
mr̃imonio nõ dubitaĩ ſʒ dubitat᷑ an ille ſilius fuerit natus
ex illo mr̃imonio ⁊ iſtud nõ ẽ ſpirituale:ſʒ poterit examia/
ri coꝛã iudice ſeculari vt hic:⁊.d.l.quotiẽs.Et ita tenẽt de
cretiſte in.c.cauſã pᷣallegato.⁊ eodẽ mõ ſi ẽ q̃ſtio ſuꝑ ↄctu
quidẽ vſurarius põt hoc eẽ duobus modis.vno mõ quia
partes ↄfiteni factũ tñ dubitat᷑ an ↄct deſcẽdẽs ex tali ſa
cto ↄfeſſato ſit oſurarius an nõ:tũc qꝛ illð ẽ ſpirituale exa
minabi coꝛã epiſcopo:qꝛ tũc eſt qõ i ter ꝓhibitũ ⁊ ↄceſſũ:
ſz ſi de ſacto dubitat᷑ qꝛ vn dicit factũ ꝓceſſiſſe ꝑ vnũ mo/
dũ ⁊ alter ꝑ alterũ: puta qꝛ creditoꝛ dicit ſe numeraſſe to
tã ſũmã in inſtr̃o cõpꝛehenſã.debitoꝛ dicit ſe non recepiſſe
niſi dimidiã ⁊ aliã dimidiã eſſe adiectã in fraudẽ vſurarũ.
Itẽ dicit vẽditoꝛ ꝙ ↄctus fuit excogitatus in fraudẽ vſu⸗
rarũ: qð emptoꝛ negat tũc iſtis caſib ẽ ↄtẽtio de facto nõ
de vſura ſiue aliqͥ ſpũali negocio:qꝛ qlibet conſitet᷑ ꝙ vſura
eẽt ſi ſic eẽt:⁊ tũc dʒ examiĩari coꝛã iudice laico: ⁊ ita vĩ mi/
hi ꝙ ponat dñs NHaulus de leaʒa.in.c.vlti ex de vſur.in
cle. ¶ Altimo v in caſu ꝙ tertia ꝑſona admittat in iudi/
cio ad ꝓbandũ:lʒ nõ ꝓſequat᷑ ꝓpꝛiũ inteſſe:vt.l.ij. in fi.C.
de neg. ge. Quero quõ /ꝓbabit pater ſiliã ſibi oſentire?
NRñ.eoipſo ꝙ nõ hʒ cauſã dicẽdi: vt.l.dotem.j.eo.exa/
minaui latius in.l.ſi cũ dotẽ.S.eo aũt tpe.s.eo.
IJb Liberta q̃ legitime recedit a pꝛo⸗

Bbertano ab eo põt petere dotẽ. h. d.

⸗ Etiã ſi fiſcus ſuccedat vxoꝛi
JYmaritus. nõ perditur pꝛiuilegiũ ma/

riti.hoc dicit cum.il.ſe.

— Nõ vꝛ ſilia dicere q̃ iuſtã cauſã õdi
(S Otem. b. de Fül

() cẽdi nõ hʒ.h.d. ſʒ ſilia cõparẽte ⁊3/
M gicẽte cauſa pꝛius examinabil:vt.l.ſi cuʒ dotẽ. S.
eo aũt tꝑe.s.eo. Op.j.de no oper.nun.l.j.ĩ ᷣn. Gl.nõ
ſoluit. So. eoipᷣo ꝙ ꝗs vdicit hʒ iuſtã cauſã ↄdicẽdi iuris
ꝑmiſſione. Scdo op.C. de pac. conuẽ.l.hac lege· Glo.
nõ ſoluit dicꝙ ibi mulier ſuũ defendit: ⁊ in re ꝓpꝛia eſt/p
rõne volũtas:h̊ mlier volebat patrẽ grauare i iure ꝓpꝛio
ipſius pꝛis.vł dic ꝙ nõ eſt p rõne volũtas in reb cõib vel
in his ꝗᷓ aliũ ledũt. ¶ Op.j. ad trebel.l.qꝛ poterat. So.
ꝙ ibi hẽs repudiãdo ſe exonerat ⁊ iuri ſuo renũciat: h̊ mu
lier auũ grauare volebat. ¶ Altio gl ĩducit hãc.l.ĩ ar.
eos ꝗ ↄᷣdicũt electionibꝰ:de qᷣ.j.de decur.l.ĩꝑatoꝛ. S.ſi. de
mu.⁊ ho.l.reus.S.j.⁊ ꝑ Diĩ.c.qð ſemel ex de reg iur..li.

. Vj.ibi item põt poni exemplůũ.
tius. Sponſalia ↄcta ꝑ ꝑatrẽ nõ extin⸗

guüt ius

— —⏑- —

—— — — ——

— — —„. —

guũt ius petẽdi dotẽ vel retinẽdi ſilio cõpetẽs culpa mlie
ris.h.d. ¶ Op.qꝙ eoipᷣo ꝙ ſilnõ ↄdicit v pſentire ſpõſa
libus:vt.l.ea q̃.⁊.l.ſilio.s.de ſpõſa.So.gl.ibi in ſilia q̃ v
tacite ↄſentire ſed in ſilio ſecꝰ:vt hic ĩ.l. ꝛia.Glo.hoc non
appꝛobat. ⁊ idem Pe. ⁊ Ja.de are.⁊ Ja.de rauẽ.dic g
ꝙ; h̊ loquit in filio ꝗ ignoꝛauit ſponſalia ↄᷣcta. C Op. ex
gl. ꝙ pater põt remittere iniuriã filij:vt.l.ſʒ ſi vnus.S.ſi fi/
lioj.de iniur.potes dicẽ ꝙ hoc iõ qꝛ ſponſalia nõ duraue
runt qð nõ placet: qꝛ iniuria ſemel remiſſa nõ reſuſcitat᷑:
vt. l. ſi vnꝰ. S. pactus ne peteret.S.de pac.nec potes dicere
ꝙ mulier imputat ſi diſſoluit ſponſalia quia hoc licʒ.C. de
ſpon.l.j.⁊ tex.hic expᷣſſe dicit ꝙ mulieri imputaĩ culpa in
diſſoluẽdo p̊ matrimonio.Dic ergo ꝙ hic pater erat tur/
pis ꝑſona q̃ iniuriam ſilij nõ põt remittere:vt.d.S. ſi filio.
vel dic ꝙ ſpãle eſt in iſtis iniurijs q̃ tanqᷓ; a ↄiuncta ꝑſona
inferuni:ſicut eſt vxoꝛ vt a pꝛe remitti nõ poſſit vt hic. ſile
in iniuria pᷣteritiõis yel exheredatiõis facte a matre: vt.l.
papi.in pꝛin.S.de inofſiteſta. Op.qꝛ eo ꝙ ſilius ẽ hẽs
patris cogi habere ratũ ſactũ per patrẽ:vt.l.ex q̃ ꝑſona.
j.de reg.iur.⁊.C. de rei vẽ.l.cũ a matre.Glo.ſoluit nõbilit
ꝙ tũc heres cogit hĩe ratũ ſcm defũcti q illud factũ ẽ obli
gatoꝛiũ ex quo ↄ defuũctuʒ cõpeteret actio vel exceptio: ſed
hoc nõ erat huiuſmodi. ergo ⁊cc. Iſtò examiĩaui plene in.l.
cũ vir.j.de vſur.⁊.l.cũ rem alienã.S.de pig.ac.vł aliter ſol
unit glo.factũ deſũcti cogit᷑ quis hꝛe ratũ ſicut ſi ipſe feciſſet:

ſʒ ſi ipſemet ſilius ↄſenſiſſet nõ pᷣiudicaret ſibi qꝛ ſponſalia

tm̃ fuerũt cõtracta nõ matrimoniũ ergo cc.hoc vltimũ nõ

placet Pe.qꝛ eadẽ eſt ratio in ſponſalib que ĩ mrfimonio.

naʒ ↄtrahẽdo ſponſalia vĩ appꝛobare moꝛes ſuos ſicut cõ

trabẽdo mr̃imoniũ.Tene g pcedentẽ ſolutionẽ.C Op.

S.e.l.rei iudicate.S.hẽdi.ver.moꝝ: So.heres mariti non
põt opponere de moꝛib vxoꝛis ſi maritus nõ oppoſuit vt
in ↄꝛio:ſed hẽs ſoceri idẽq; marit᷑ bñ põt opponere:vt hic
AUEltimo no.ꝙ lʒ ꝗqs cõueniat᷑ vt heres põt vti defenſio
nibus cõpetẽtibus ſibi etiã nõ vt heredi:vt hic in ſi.
Paria delicta mu

lunt.h.d. Glo.ponit caſuʒ ꝙ vxoꝛ repetebat do

tẽ vir excpiebat de adulterio:mulier replicabat de lenoci

nio vel ecõuerſo:maritus repetebat donationẽ ꝓpter nu
ptias: mulier excipiebat de lenocinio:maritus replicabat

de adult᷑io vxoꝛis. C Sʒ tũc op.exceptio lenocinij nõ tol

lit cauſã adulterij:vt.l.ij.S.ſi publice j.de adulte. So.non
tollit cauſã crimĩaleʒ vt ibi ſʒ ciuilẽ ſic vt hic. Op.ↄtra
exceptionẽ doli nõ dat᷑ replicatio doli:vt.l.apud celſuʒ.S.
marcellus.j.de doli excep.Sol.qũ aliqs agit ⁊ repetit qð
dederat ⁊ ſic certat de dano vitãdo cõtra exceptionẽ doli
dat᷑ replicatio doli vt hic:ſed qñ ille ꝗ agit certat de lucro
captãdo vt ſi petat qð ſibi ꝓmiſſũ eſt ꝑ dolũ:ↄtra exceptio
nẽ doli nõ dat᷑ replicatio doli: vt in ↄꝛijs.Iſta ẽ vera ſolu⸗

tio. Inno.tñ aliter ſoluit ex de re.eccle.nõ alie.c.ſigs.?⁊ de

adulte.c.intelleximꝰ. ¶ Op.ᷣm hũc caſũ hic ſuit ꝓnũcia
tũ ſuꝑ incidenti qð fieri nõ dʒ cc. vt.l.j.C. de oꝛ.iudi.So.

fateoꝛ ꝙ nõ erat neceſſe ꝓnũciare: tñ ſi fit ꝓnũciatio valʒ:

vt.l.intra vtile.S.de minoꝛi. Mihi tñ vẽ ꝙ iſta.l.ver ⁊ p
pꝛius poſſet legi ꝙ vir pᷣncipaliter agebat ↄtra mulierẽ pe
tẽs ꝓnũciare ſua culpa diuoꝛtiũ eſſe factũ ⁊ eã pdere dotẽ:
⁊ ecõuerſo vxoꝛ ↄtra maritũ dicẽs eũ debere pderedona/⸗

tionẽ ꝓpt᷑ nuptias:⁊ ſic recõueniebat.iudex ergo ex nã cõ

uentionis ⁊ recõuẽtionis vna ſnia ꝓnũciauit cauſã repu/
dij dediſſe vtrũq; dubitat᷑ an ſnia valet qꝛ nõ vi ꝓnũciatuʒ
ſuꝑ eo qð pᷣncipalit᷑ petit᷑.ſ.an vxoꝛ ꝑdat dotẽ vł nõ ⁊ idẽ ĩ
viro. Ad qð r ñdet iuriſcõſultus ꝙ valet ſnĩa ⁊ idẽ ĩpoꝛ
tat ſicut ſi iudex ꝓnũciaret abſoluẽdo vtrũq; cũ nullus de
beat inuari ea lege quã ipſe cõtempſit: cũ paria delicta ⁊c̃.

No. qꝙ ſicut in crimĩalibꝰſufficit ꝓnũciari ſuꝑ ſacto: vt

l.IS.ji.j. ad turpil ita cũ agi de crimie ciuilit: vt h:ita etiaʒ

Jro atq; Uxoꝛe. tua cõpẽſatiõe tol/

Solu. matrimo.

9 aA.

qñq; ſufficit ĩ actiõe deſcẽdente ex Zctu: vt. l. q tñ. F. . ð. de

ar bi. ⁊.l. ſi ptoꝛ.in pᷣn.S.de iudi.¶ Quero qñ de crimine
agit᷑ ciuiliter an debeat inſeri locus ⁊ tp̃s m foꝛmã.l.libel
loꝝ: Rñ.ſic:vt.l.idẽ exigit..de dolo.⁊.l.pᷣtoꝛ edixit.ĩ pᷣn.
j.dðe iniur.tex.eſt in caſu.l.nr̃e.⁊ ex de ꝓcu.c.tue.⁊ idem ſi
opponat᷑ exceptio criminis.qð dic vt dixi in.l.j.de excep.
¶QAuerit gl.nũquid hoc ſit veꝝ: ꝙ paria delicta mutua
cõpenſatione tollunt᷑ ſiue circa idẽ factũ verſet᷑ turpitudo
vtriuſq; ſiue circa diuerſa:? Glo.dicit idẽ vbiq;: qð ẽ verũ ĩ
termĩs.l.noſtre: qꝛ vtrũq; tendit ad eundẽ ſinẽ.ſ.ad diſſol
nendũ matrimoniũ:vt in.c.intelleximus ex de adul.⁊x.j.de
adul.l.vxoꝛ.S.iudex.an aũt hoc als ꝓcedat tangii in.l.cũ
mulier.j.eo.¶ Quero nũquid exbãnit põt opponere ex
bãnito ipᷣm audienduʒ nõ eẽ qꝛ exbãnitus:Et tex.facit ꝙ
nõ q; paria delicta ⁊c.dicã in.l.cũ mlier.j.eo. ¶ Vltimo
Di ponit h̊ vnã diſtinctionẽ qũ dolus cũ dolo ⁊ culpa cũ
culpa cõpenſat:quã poſuit in.c.impari extra de regaurl.

li.vj.ideo h̊ nõ recito. 1„
ꝛimo ponit dictuʒ vſq;
p Oſt dotem: &i ſi conditio.ibi ponitur
Brfſiſio bimembs: ?ppter diuerſitatẽ lecturaꝝ nõ
recipit cõgruũ ſũmariũ.Et iõ pono ĩ nube ᷣm ꝙ littera ſo
nat caſũ in terminis. Op.⁊ vꝛ qñ pꝛ ſtipulat᷑ filie volun
tate poſſit agere etiã inuita ſilia ſicut ſi ab initio ſtipulatꝰ
fuiſſet: vt. ð. e.l.quotiẽs.S.ceteꝝ.Hui ↄꝛij timoꝛe ſũt in gl.
qnq; lec.ex glo.ſũt tres.pᷣma ꝙ h̊ in ſtipulatione fuit adie
cta duplex oditio vt in bᷣn.glo.C Cõtra iſtã opi.videt᷑ ꝙ
Fʒ hoc viua ſilia nõ poſſet agere ipᷣo iure:q; ſtipulatio nõ
eſt cõmiſſa:cũ ſolũ vna cõditio extiterit: vt.l.ſiqs ſtipulet᷑.
j.de ver.ob. So. intellige veꝝ viua ſilia: qꝛ hic pater vole/
bat agere actiõe de dote pᷣmeua nõ ex ſtipulatione: niſi ſi/
lia oↄſentiat vel caueat eã ratã habituraʒ in cauſa cognita
⁊c.vt glo.dicit.Ex quo apparet ꝙ boc dʒ intelligi qñ agit
actiõe pᷣmeua:qꝛ ſi ageret ex ſtipulatiõe ſcdᷣa etiã cũ cautio
ne nõ admittel:qꝛ ſtipulatio nõ eſt cõmiſſa.¶ Iteʒ op.qꝛ
nõ videt᷑ poſſe agi donec pẽdet cõditio ſequẽtis ſtipulan⸗
nonani ⁊ piment pᷣmã:vt.l.pecuniã.S.ſi cer.peta. So.il/
lud veꝝ qũ nõ põt agi niſi ↄſentiẽte illo cui dʒ queri in euẽ/
tu ↄditionis:⁊ ita loqui᷑ hic qð eſt notandũ:qꝛ eſt notabi
lis limitatio.ratio patet qꝛ debitoꝛi ſoluẽti eſt plene ↄſultũ
ar. ꝓ hoc.l.pure.ĩpᷣn.·j.de doli.excep.⁊ qð no.in.d.l.pe⸗
cuniã.in ſolutione ↄꝛij ad.d.l.pure. Sʒ cõtra pᷣdicta ſacit
qð no.de cõdi.indebi.l.iulianus.in glo.in fi.in ver.ſimilẽ⸗/
q; eẽ. Quero vbi dici ꝙ qñ idẽ eſt ſtipulatus ſub ↄꝛijs
cõditionibus nõ põt ſtatim agere ergo ⁊c. So.qdam glo.
illam nõ tenẽt:ſʒ poſito ꝙ eſſet vera ibi nunqᷓ; ſceſſit ſtipu
latio pura:ſʒ vtraq; fuit cõditionalis ⁊ neutrius extiterat
conditio: H̊ vero iam pᷣma obligatio eſt cõmiſſa ſacto di⸗
uoꝛtio.Eſt ergo vera h lec.in ſe:ſʒ quãtuʒ ad hãc legẽ hec
lec.nõ placet:qꝛ hic nõ fuit niſi vna ↄditio.ſ.diuoꝛtij quod
apparet ex tex.qui dicit ſi cõditio ⁊c̃.⁊ ſic loquit᷑ in ſingula/
ri numero.Itẽ de eo qð dicit ſi deceſſerit ſine liberis fit mẽ
tio in rñũſione nõ ĩ themate.C Secũdo mõ legũ hec.l.q;
tm fuit vna cõditio ſcilicʒ diuoꝛtij:vt hic in fi.⁊ ſi cõtra pa/
trẽ excipiat᷑ tñ iple replicat: ⁊ ſic nõ ob.v.ceteꝝ. ¶ Et ad
uerte quia iſta glo.eſt coꝛupta.Dicit eniʒ pꝛimo:⁊ ſecun/⸗
do caſu replicat. Certe in pꝛimo caſu nõ eſt dubiũ ꝙ non
ob.exceptio nec eſt opus replicatiõe:ergo vult dicere gl.
ꝙ iſto caſu tc.ſed certe hec lec.nõ placet: q; hic in ſi. dici᷑
ſubmouendus erit: ſed ſi replicatiõe iunaret᷑ nõ ſubmoue
ret᷑. C Pꝛeterea ſtipulatio pẽis facta ſilie volũtate debet
tollere omne obſtaculũ ipſo iure:lʒ pactnʒ tollit ope repli
cationis: vt in. S. pactus ne peteret. Tertio modo legit
ꝙ pater ſuit ſtipulatus ſimplicit᷑ nõ expꝛimẽdo ſibi vel alij
vnde videt᷑ ſtipulatus ſibi ⁊ filie:ſed in.l.cõtraria fuit ſtibun
latus fimplicit᷑ ſibi. ¶ Contra hoc op.de.l.ſi ita ſtipulatꝰ
§. griſogonus.j.de verbo.obliga.Glo.nõ ſoluit. vnde q⸗
2 4A.

Solu. matrimo⸗

dam perillam.l. dãnantiſtã lec. Tu ſolue qꝛ ibi nõ ĩtelligil
ꝑſona extrinſecus:in qua verba ſtipulatiomis cõferant᷑: ſʒ
pſona cuius noĩe ſtipulatio facta intelligi bene põt ſubin
telligi vt hic:⁊ etiã ibi ꝓbatur:qð patet:qꝛ libertꝰ tenet᷑ ce⸗
dere ſicut ꝓcur. alieno noĩe ſtipulatus ⁊ hoc tenet Di.vel
dic ꝙ ibi loquit qñ nullus pᷣceſſit cõtractus de cuius nã de
bet᷑ alteri:hic ſecus ⁊ ideo hic limitatur ſtipulatio ſimplex
Fſim naturã cõtractus pᷣcedentis: ar.S.de vſur.l. ſi ſtipula
tus.⁊.j.de leg.j.l.ſi legatũ ſᷣuinoĩe.⁊.j.de ver.obli.l inter
ſtipulantẽ.in pᷣn.⁊ qð ibi no.dic ergo ꝙ iſta lec.eſt in ſe va
⁊ notabilis ⁊ menti tenẽda:tamẽ reſpectu huius.l.nõ pla
cet:qꝛ tex.expᷣſſe dicit ꝙ fuit ſtipulat᷑ ſibi dari nõ ſimplicit᷑
⁊ m dictas tres lec. illa verba ſilie volũtate determinant
participiũ ſtipulatus. ¶ Quarto mõ legit ꝙ pater ſtipula
tus eſt ſine filie volũtate dotẽ dari ſibi.ſ.facto diuoꝛtio vo
lũtate ſilie:⁊ ſic illa verba ſilie volũtate determĩant partici
piũ facto ⁊ nõ ob.ver.ceterũ.qꝛ hic filia nõ ↄſenſit patri ſti
pulanti. Iſtã lec.tenet alo.ð.de minoꝛi.l.iij.S.ſed vtrũ.ĩ pe
nulti.gl. ⁊ eſt vera in ſe iſta lectu.ſi ille ꝓmiſit ꝑ erroꝛẽ cre/
dens ſe teneri:⁊ iſta eſt exceptio q̃ cõpeteret marito cõuen
to ex tali ſtipulatiõe.ſ.qꝛ per erroꝛẽ ꝓmiſit:ſʒ ſi ſciẽter pꝓmi/
ſiſſet tũc ip̃e teneret᷑ nec hẽet exceptiõeʒ:vt.l.ſ̊ ⁊ ſiq;. S.ſi.S.
ſiqs cau.⁊ de cõdi indebi.l.j.cũ ſi tũ hoc mulieri nõ pᷣiu/
dicaret:vt h: ⁊.S.e.l.qtiens.⁊.l.ij.S.qd ſi ĩ pꝛis.s.e.¶Zd
uerte tñ qꝛ iam vidi quoſdã qui neſciuerũt opponere iſtaʒ
exceptionẽ:⁊ ꝑ hoc pdiderũt cauſã:tñ hec lec.nõ placʒ:qꝛ
nõ ↄtinet dubitationẽ contra.l.qð labeo.j.de carbo.edic.
¶Quinto mõ legit᷑ ꝙ pat᷑ ſtipulat eſt dotẽ facto diuoꝛ/
tio ſibi dari ſilie volũtate ⁊ hocẽ qdð ſilia tũc voluerit:⁊ iſta
verba ſilie volũtate determinãt verbũ dari. iſtã lec. tʒ etiã
glo. in. d.l.iij. .q̊ vtꝝ de mio.hãc etiã tenet Pe. Con/
tra hoc op.qꝛ filia moꝛtua anteq; declaret euanefſcit ſtipu
latio.⁊/.de ver.obli.l.ſiqs ſtipulatus. ⁊.l.centeſimis.S.ſi.
⁊. C. de ↄhẽ. emp.l.ſi.ſed hic dicit ꝙ põt agi ex ſtipulatiõe.
So. ſpÄle eſt in dote qꝛ moꝛiẽdo videi velle ſicut ĩ vltimis

voluntatib: vt j. de le.iij.l.ſideicõmiſſa.S.ſic ſidei.C.l.vxxo

rẽ. S.penulti.ar.ep hac ſpãlitate.C. de do.mi.l.j.⁊ de iure
do.l. cñ poſt. S. gener. ⁊ ſicille caſus ẽ notabil ⁊ ſingularis.
nec põt dici ꝙ hic agit᷑ actione pᷣma nõ ex ſtipulatione qꝛ
hoc eſt ᷣ tex. ¶ Itẽ op.qꝙ ſʒ hoc ſfilia viua ipᷣo iure nõ po
teſt agere pat᷑ ea inuita q;ꝛ nõ extat cõditio ſtipulatiõis:ſed
h dicit ꝙ remouel exceptiõe.So.dic ꝙ ĩ vltimo ver.h̊ pat᷑
agebat actiõe bᷣma.vel dic ꝙ loquit᷑ de exceptiõe ſcĩ vł intẽ
tiõis. AIſta lec.lʒ in ſe põt ſuſtineri:tũ huic.l.nõ cõ gruit: qꝛ
Fm hoc fuerãt due ↄditiões:⁊ tex.dicit de vna. Nꝛeterea
littera violenter trãſponit᷑ ex quibꝰ vi ꝙ gltua remaneat
ↄſuſa dicẽs ꝙ ſine iſtis violentijs iſta.l.nõ videt poſſe ꝓce
dere. ¶ Sexto mõ legit ſm Ni vt littera ſonat: ꝙ pꝛ pꝛi
mo dedit dotem: deinde ex interuallo poſt ↄctas nupti/
as filia voluit ꝙ pẽ ſtipularet᷑ doteʒ ſibi reddi facto diuoꝛ/
tio hoc eſt thema. Rñſio eſt vt iacet littera. Necob.v. ce⸗
teꝝ.q; pater ibi ſtipulatus ẽ noĩe ſuo h̊ pcuratoꝛio noĩe ſi
lie.hoc facere v in dubio ſtipulãdo ſimpłr: vt.l.que doꝶ.
ʒ.eo.⁊ ꝙ dicit filie volũtate dic.i mãdãte ⁊ hac tʒ Ci.C. de
rei vx.act.l.rẽ in pᷣſenti.S.videam.Et /p hac lec.do tibi ca
ſũ notabilẽ.S.mã.l.idemq;.S.ſicui mãdauero.iſta eſt nõbi
lis lec.ex quo habes duo. Pꝛimo ꝙ idẽ eſt ſacere ex volũ
tate alicuius ⁊ de mãdato alicuius.ſcðo ꝙ ꝓcuratoꝛ videt᷑
facere ꝓcuratoꝛio noĩe dñi: H nõ expꝛimat ⁊ hoc ſimplicit᷑
ſtipulãdo vt Di.dicit ⁊ ſʒ hoc lec.Di. ↄcoꝛdat cũ tertia in
hoc ꝙ Ripulatio fuit ſimplicit᷑ ↄcepta: ſʒ in alio diſcoꝛdat:
cꝛ bec actio eſt tota ſilie cũ pat᷑ ꝓcuratoꝛio noĩe ſtipulatus
videal:ibi vero cõis:q; cõi noĩe videi ſtipulatus: ⁊ ſic lect.
iſte vident᷑ ↄꝛie:ſed.j.apparebit ſo. ¶ Op.⁊ vi ꝙ volũtas
nõ ſit idẽ cũ mãdato: vt.S.de exerci.l.jS.ſi is qui nauẽ.de
tribu.l.j.S.ſciẽtiã.⁊ de admi.tu.l.lut. S.gaio ſeio. So.dic

aur negociũ ſpectat pᷣncipaliter ad eũ cuius voluntate ge/

En

rii:aut pᷣncipalit᷑ ad gerentẽ:aut põt ad vtrũq; parit᷑ ꝑtinẽ
Pꝛimo caſu illa volũtas iducit mãdatũ:vt.l.ꝗ patit᷑.⁊ qð
ibi no. qð ĩtellige ſi intueniat alia neceſſaria cauſa ad ĩdu
cẽdũ mãdatũ.ſ.ꝙ partes ſint vel nũciꝰvł epiſtola intueniat
vt no.ĩ.l.cõſenſu.j.de act.⁊ obli.⁊ ita dicũt dicta iura. Se
cũdo caſu volũtas nõ iducit mãdatũ:vt.l.ij.ð.mã.lʒ qũq;
piudiciũ generaret vt dixi.S.eo.l.ij.S.volũtate.Terti⸗ ca
ſu diſtingue aut volũtas eſt cauſa negocij:vt q; pcedit volũ
tas mea ꝓpt᷑ quã tu aliqd facis:aut ecõtra negociũ ẽ cau-
ſa volũtat vt te faciẽte aliqd ex tuo motu ego volui ⁊ oſen
ſi. Pꝛimo caſu volũtas ĩducit mãdatũ:vt..mã.l.j.ibi cuʒ

dẽ ſiue dolo.⁊ hãc.l.vide ſᷣm iſtã lec.⁊ ita dᷣiſimile ẽ Si. ĩtel

lexiſſe qð pʒ ex vbis ſuis.nã ponẽdo caſũ dicit deinde vo/
luit ꝙ pꝛ ſtipularel. innuit ; ꝙ volũtas pᷣc ſſit Scðdo caſu
talis volũtas nõ ĩducit mãdatũ:vt.l.alið ẽ vẽdere de re.
iurl.⁊ ſic loqꝗt ʒꝰ lec.hui.l.qʒ aũt nõ inducat mãdatũ parat
tñ alið pᷣiudiciũ ſʒ ea q.S.dixi ĩ.l.ij.S. volũtate.s.e. Indu⸗
cit etiã ratihabitionẽ ſi einoĩe gereret.dices tu ꝑ totã iſtã
diſtinctionẽ nõ rñdet᷑ ad.l.pecuniã..ſi cer.pe.⁊ ad.l.i.S.ſi
is ꝗ nauẽ.⁊ ad alias.ll.q̃ allegant᷑ ĩ Zꝛiuʒ.nã ibi ſcedebat
volũtas ⁊ tñ nõ iducit mãdatũ. So. ibi ſcedit volũtas.ſ.li
mitata ꝙ ſilohit ĩ peclio qð ſibi ſeparatĩ ↄſeſerat:⁊ iõ ſolũ
tributoꝛia obligat᷑. Yallit ĩ mercede nauali vbi obligat᷑ ĩſo
lidũ:vt.d.S.ſiis q nauẽ.⁊ de tribu.l.j.ĩ pᷣn.⁊.S.ſcĩaʒ. fnit
limitata volũtas reſpectu peculij:ſʒ nõ fuit detmĩata reſpe
ctu octꝰ.nõ eni retulit ſe ad certũ ↄctũ faciẽdũ cũ titio vel ſẽ
pꝛonio:ſ̊ ſi h poneres ꝙ volũtas pꝛis ſcidẽs fuit cauſa cer
ti ⁊ defmĩatioct tũc bene ĩiduceret mãdatũ ꝑ dicta iura:vt
qð iuſſu.l.j.Ad.l.luti.de admi.tu.iã ẽrñſũ:q; ibi volũ/
tas nõ fuit cauſa illtutele ſʒ ecõtra.illo enĩ caſu qᷣ pꝛ v mã
dare an ipᷣe obliget volẽdo ⁊ ↄſentiẽdo dixi.S.eo.l.ſi cuam
dotẽ. S. trãſgre iamur. ⁊ iſta tene mẽti:qꝛ iã vidi examiari
ĩ qõne de ſcõ ⁊ nullus ſcinit allegare aliqd boni.Ecce accu
ſo titiũ de publico crimĩe ⁊ dico me hoc ſacẽ de volũtate ſẽ
pꝛonij ibidẽ pñtis ⁊t volẽtis an videoꝛ accuſare pcuratoꝛio
noĩe:⁊ fuit det᷑miatũ ꝙ nõ:qꝛ fʒ h̊ͥ apparet accuſationẽ nõ
ꝓcedere iõ cẽ. vt.l.qtiẽs.de re.du.⁊ detmĩatio fuit ĩ ſe bo
na ⁊ apparet ex dicta doctrina: q; negociũ põt ad vtrũq;
eq̃lit᷑ ptinẽ. ¶ Itẽ op.ad ſcʒ ⁊ vi ĩ dubio ſuo noĩe ſtipu/
lari:vt.d.S.griſogonꝰ.⁊ deĩ rẽ vſo.l.ſi filiꝰ. ⁊.j.mã.l.papᷣ.
⁊ de ſol.l.⁊ magis cũ ſi. So.vt dixi.s.ĩ ʒ. lec.⁊ ita ſctit Di.
videte hoc ĩtelligo ſi ĩ ſtipulatiõe dotali volũtatis vel mã/
dati fuit hĩta mẽtio:vt.&.de inſti.l.fi.⁊.j.de admi.tu.l.cum
poſt. S.j.Et ſic ĩtelligit qdð no.i.l.poſt moꝛtẽ.j.qñ ex fcõ tu.
ſʒ ſi nil fuiſſet dictũ tũc ſecꝰ:vt .iud.ſol.l.iij.S.ſʒ qð de tuto
re.v.ſʒ ⁊ ſiqdẽ. ¶ Itẽ op.⁊ nũc reintro dicta Di. naʒ ſilia
erat ĩ ptãte:⁊ tũc pꝛ ſtipulãdo ſilie vʒ ſtipulari ſibip̃i: vt.l.
dñs Fuo.j.de v.ob..l.eũ q ita.S.ſibi.eo.ti.aut erat emãci
pata:⁊ tũc ꝑ pꝛeʒ nõ potuit q̃ri ſilie:vt.C.de iur.do.il.ſi ge
ner. So.ſi ponis ĩ ptãte:tũc dico ꝙ h̊ caſu ipi filie põt q̃ri:
vt.l.põp.philadelphꝰ.S.fami.her.⁊ qð no.C. de inoffi.do.
l.ij.ſi ponis ĩ emãcipata idẽ dico: qꝛ qrit᷑ filie vtił ĩ caſu iſto
ſine dubio ⁊ j.e.l.gaius.In alijs caſibꝰqd iuris ſit.j.dicã.
plus dico ꝙ etiã ſilie emãcipate nil q̃ri: tñ qꝛ pꝛ tenet ſibi
cedẽ iõ nõ poſſet agẽ iuita ſilia etiã añ ceſſionẽ: vt.l.apud
celſũ.S.madati.j.de doli excep.iĩ gl.ibi vł dic ꝙ feci pactuʒ
⁊c.vt..de pac.l.cũ enĩ.S.ſi.Expᷣſſi vide.S.de /pcu.l.ſi pcu
ratoꝛ me.qð tene mẽti. ¶ Altio op.de.l.dos a pꝛe.C. e.
vbi viꝙ ad patrẽ idiſtincte reuertat᷑. Sol.intelligeĩdote
aduẽticia.aut ſi tu ĩtelligas iſtã.l.iĩ dote pfecticia: ⁊ tũc œ
h d ſine libis ſᷣaudi maxime. vl dic ꝙ ibi loqꝗt᷑ qñ ſilia nõ
ẽ ſtipulata ſibi ꝑ ſe vłꝑ pcuratoꝛẽ:vt ibi.vłillud qñ mulier
pᷣdeceſſit in mrimonio vel añ:ſi aũt poſtea repetit vt bẽs ſi
lie:vt h. Et iſta ſt ba Di.miltũ dubia h̊ vł alibi male exa
minata : ego examĩabo ĩ.iij.q.¶ Tu aduerte ꝙ iſta lec.
nõ vꝛ vera:qꝛ de iure iſto filiuſſa.nõ habebat heredẽ:vi.t.
i.⁊.ij j.de caſtrẽ.pecu.ꝓpter qð gdam recedũt ab iſta lec.
CSepamo

10,

rat

Solu. matrimo⸗

¶ Septimo iſti legut ꝙ tota hec. l. loqtur in filia emãci⸗/

pata ⁊ ſic põt hẽre hẽdẽ. In alijs tenẽtes opi. Di ·iſti re/
ſtrigũt nimis iſtã.l.⁊ ẽ qᷓdã diuinatio.⁊ lec.Di.q̃lit᷑ poſſet
ſuſtineri ifra dicã. Octauo põt legi lex iſta vt ponamꝰ
caſũ ſimpłr ſᷣm ꝙ littera iacet:⁊ glo.tãgit in glo.magna ĩ
ſi. C Ad x.ceterũ rñdet᷑ ꝙ talis cõſeſus pᷣiudicet ſilie poſt
moꝛtẽ eiꝰ nõ in vita:ar.S.de pac.do.l.ij. qd non placet:qꝛ
poſt moꝛtẽ filie pꝛ poſſet agẽ ſine ſtipulatione ſʒ illa ſtipu/

latio nihil oꝑaret.dicit er go ꝙ etiã viua ſilia pẽ põt age/

re:vt in v. ceterũ.⁊ hᷣ eſt verũ niſi filia ↄᷣdicat ⁊ hẽat iuſtam
cauſa ↄdicẽdi ⁊ ita dʒ intelligi.S.e.l.dotẽ.⁊.l.ſi cũ doteʒ.S.
eo aũt tẽpoꝛe.⁊ ſic qdã tenẽt iſtã lec.qð mihi ſatis placet.
QAuid eniqʒ ſi filia ſacto diuoꝛtio vult nubere ⁊ pꝛ ↄtra
dicit q; foꝛte eſt ꝑſona vilis: Certe ipſe coget per iudicem
filiã dotare:vt.l.ꝗ liberos.s.de ritu nup. Eadem egtate
impediret᷑ repetere ne eam ↄſumeret.qʒ ergo per ſtipula/
tionẽ actio ſit integra pꝛis:tñ ſilia hʒ ius impediẽdi ex cau
ſa:vt hic.pᷣiudicat ergo ſibi filia ↄſentiẽdo pꝛi ſtipulanti in
hoc ꝙ actio que erat pᷣmo cõis nũc eſt ꝓpꝛia pꝛis ⁊ ꝑ hoc
pᷣiudicat ſibi:qꝛ ꝑdidit ius cõſolidationis:vt.j.e.l.in his.
5§. filia.⁊. J.dicaʒ. ¶ Itẽ in alio qꝛ qñ actio eſt cõis opʒ pa
trẽ ꝓbare ſiliã ſcire vel de rato cauere:vt.l.ij.in fi.S.e.ſed
hoc nõ eſt neceſſe. nã admitteret᷑ etiã filia ignoꝛãte niſi cõ
tradicat iuſta cauſa vt hͥ qð eſt ſatis notabile.⁊ hoc ꝓce/
dit hodie ſine dubio cum ius ſilie ſit ſoꝛtiñicatũ etiã pꝛe ſti/
pulãte:vt. C. de rei vxo.acꝑ.S.ſʒ q;uis.⁊ ibi dicã.¶ Expe
ditis lec. veniamus ad.q.⁊ pᷣmo qro pone ꝙ cõtinet᷑ in in
ſtrumẽto ꝙ vir fuit ↄfeſſus ſe habuiſſe ⁊ recepiſſe mille in
dotẽ pꝛo mr̃imonio cõtracto a tali patre vxoꝛis:qui/pmi/
ſit ſibi reddere per ſtipulationẽ ⁊c.nũc dicit filia ſoluto ma
trimonio actio ẽ mea:qꝛ vir fuit cõſeſſus ſe habuiſſe ⁊ rece

piſſe.iſta fũt verba pᷣteriti tẽpoꝛis: ⁊ ſic numeratio pᷣceſſit

ſtipulationẽ vnde dicit ſibi nõ eẽ pᷣiudicatũ. Pater auteʒ
vel pꝛis hẽdes dicũt ꝙ ſolutio ⁊ numeratio fuit tẽpoꝛe ſti
pulationis facta:querit qd iuris? In dubio intelligo iſtaã
q.ꝙ partes nõ negãt pecuniã numeratã eſſe q; nolũt vel
q;ꝛ nõ pñt. Ja.bu.ↄſuluit in ſili.q.⁊ dixit ꝙ vba pᷣteriti tẽ/
poꝛis appoſita in inſtrumẽto circa id qdð poſſibile fuit in/
terueniſſe tẽpoꝛe cõfecti inſtrumẽti illo tũc pᷣſumit᷑ actuʒ al/
legabat. C. de ſi.inſtru.⁊ iur.haſte.ſi.l.j.li.x.⁊ qð ibi nõ.in
glo.pꝛo hoc facit qdð cõiter fu:nã notarius ſcribit in iſtru/
mẽto titius dedit vẽdidit ⁊ tradidit oĩa iſta ſũt pᷣteriti tem
poꝛis ⁊ tñ oſtat ꝙ intelligunt᷑ de illo tꝑe quo inſtrumẽtuʒ
fuit ↄſectũ:⁊ ſic debet intelligi pᷣteritũ in modica pᷣteritio/
ne:ita ꝙ incõtinẽti nõ ex interuallo dicat᷑ geſtũ.Ego hoc
credo verũ ⁊ ꝓbat᷑.C. de apoc.pub.il.ſi.ibi ſubſcribi pe/
cuniã ſolutã eẽ:⁊ ſic per vba pᷣteriti tẽpoꝛis:⁊ tñ de eodeʒ
tẽpoꝛe loꝗtur:vt.l.penul.C. de col.fun.ad idẽ qð nõ.in.l.

ſi ex cautione.C. de nõ nume.pecu.vbi notarius ſcribit ꝓ

accepit:⁊ intelligit in pñti.pꝛo hoc expꝛeſſius de ver.obli.
l.ſi ita ſtipulatus. S. griſogonus.vbi ꝗs ſcribit ſe accepiſſe
⁊ per ſtipulationẽ ꝓmittit:⁊ intelligit ſtipulatio incõtinẽti
ſubſecuta:vt ex illo tex.intelligii clare colligi ſi bene aduer
tat:⁊ glo.ibi ita intelligit ⁊ eſt expꝛeſſu.s.ſi certũ peta.l.le
cta.in pᷣn.ad idẽ ꝙ in inſtrumẽtis ↄtinet᷑ teſtimoniũ rei ge
ſte. No.ꝙ dicit geſte tꝑis pᷣteriti. ¶ Itẽ ſcðᷣo q̃ro pone ꝙ
pater ſtipulatus eſt incõtinẽti vtꝝ ex hoc ſilia ꝑdat ius cõ
ſolidationis moꝛtuo pꝛe vel ipſa emancipata? Iſta.q.eſt
multũ difficilis ⁊ in ea variãt glo.⁊ doc.antiq ⁊ moderni.
Nos aũt examinabimus eã triplici modo. Pꝛimo qꝗd iu
ris ſit de iure antiquo ante iuſtinianũ.ſcðo qꝗd iuris ſit de
iure.C. poſt iuſtinianũ.tertio ꝗd iuris ſit de iure auctenti
coꝝ.QCirca pᷣmũ tẽpus dicũt ꝗqdã ꝙ filia nõ ꝑdit illud
ius qꝛ offm̃ parẽtũ eſt dotare filiã: vt.l.ꝗ liberos.S.de ri/
tu nup.Cũ ergo faciat ex neceſſitate videt᷑ ꝙ nõ poſſit au
ferre bñſiciũ cõionis:vt.l.vnũ ex familia in pᷣn.de le.ij.⁊ de
here.iſti.l.ſi fuo. ¶ Pꝛeterea leges dicunt gnãliter moꝛ

tuo pre vel ſlia emãcipata actionẽ ſibi filie cõpetẽ: vt. ð.e.

l..ij. v. ꝙ ſi in pꝛis.⁊.j.e.l.ſocer ĩ pᷣn.ergo ⁊c.⁊.l.jS.⁊ gnalit᷑.

de leg. p̃ᷣſtãa. C Pꝛeterea ꝑ nouationẽ q̃ fit ꝑ ſniam non

tollii filie tale ius:vt.l.marito.S.ſi volũtate.S.e.Ita etiã ꝑ
nouationẽ q̃ ſit ꝑ ſtiplonẽ nõ tollit. ¶ Pꝛetea vꝛ caſus in

l.vxoꝛẽ. S. teſtõ.j.de le.iij.videt᷑ etiã caſus in hac.l.in ſi.vbi
H̊; pꝛ ſtipulatus ſit filie volũtate non tñ põt agere inuita ⁊

ſic durat ius cõionis.facit.j.e.l.gaus. Nec ob.j.e.l.penl.
§F. filia. q; ibi iteruenit factũ ſilie que oſẽtit delegationi vel
nouationi iõ dʒ ſibi piudicari.q.nr̃a loqtur qñ eſt ſtipula⸗
tus pater ab initio ſine volũtate ſilie:ar.j.ad trebel.l.qdã
S. hoc amplius.de reg.iur.l.factũ cuiq; ſuũ.⁊ in hac opi.
fuit Ja.de bel. Alij ſũt in ↄtraria opi.nam pꝛ debet eẽ de
terioꝛis ↄditionis qᷓ; extraneus imo melioꝛis:qꝛ nulla fa/
cta ſtipulatione actio eſt cõis:vt.S.e.l.ij.S.qdð ſi in patris.
ſed ſtipulate extraneo ipſius ſolius eſt actio: vt in.S.acce
dit.⁊.S.de cõdi.ob cau.l.ſi extraneus.⁊.C. de pac.ↄuẽt᷑.l.j
ergo ⁊c. Pꝛeterea illud qð eſt acꝗqrendũ duobus põt
per ꝓmiſſionẽ agẽtis vni tm̃ acꝗri:vt.l.ſi ſeruus cõmunis
j.de ſtipu.ſer.⁊.C.per quas ꝑſo.no.acq.l.fi.ita in ꝓpoſi/
to. ¶C Pꝛeterea ratio cõmunionis facit ſilie cõpetere il⸗
lud ius ↄſolidationis:vt in.l.ij.S.qð ſi in pꝛis.s.e.ſʒ patre

ſtipulãte ceſſat cõmunio:vt..e.l.quotiẽs ergo ⁊c.¶ Pꝛe

terea caſus eſt exp̃ſſus in.d.l.quotiens.⁊.C. de iure do.l.

guia. ?.l.cũ a ſocero.que loquunt᷑ etiã vbi nullũ factũ ſilie

interuenerit:⁊ ſic nõ eſt bona reſpõſio pᷣdicta ad.l.pe.S.ſi
lia.j.e.vbi etiã eſt caſus ⁊ iſta opi.eſt ipſa vitas qua tenet
glo. in.l.ij.S.qð ſi in pꝛis.S.e in glo.ſuꝑ vbo ſtlie.⁊.S.e.l.ſi
cũ dotẽ.in pᷣn.⁊. C.de iur.do.il.ſi dotẽ.⁊ Aʒo in fũma.C.
de rei vx.ach.S.i.? Rof.in ti.de acꝭ.⁊ ſtipu.pꝛo do.S.pꝛo
dote. Ja. de bel. Hi.⁊ Ci.in.d.S.videamus.⁊ oẽs. Ego
do caſũ expꝛeſſũ in.l.j.S.j.j.de col.do.ibi ſi vo alij ⁊c.tunc
enim nõ cogit ↄſerre q; ad eã nõ ꝑtinet. Et nõ ob.ꝙ offi
ciũ pꝛnũ eſt dotare ſiliã:qꝛ nõ cogũ actionẽ dotis cõicare
ĩmo ius pꝑmittit ſibi eam appꝛopꝛiare vt dictis.ll. Nõ ob.
ſcdᷣm qꝛ ule.ll.debẽt determinari per alias. Nec ob.tertiũ
qꝛ alius eſt effectꝰ*nouationis que ſit ꝑ ſniam: vt.l.ſi.C. de
vſu.rei iudi.⁊.l.j.C. de iudi.⁊ ibi nõ. Necob.l.vxoꝛẽ.S.te/
ſtamẽto.q ibi pꝛ fuit ſtipulatus ſibi aut ſilie:⁊ hoc caſu fa
uoꝛe dotis filia vidett adiecta ad obligationẽ:vt.l.gaius.j.
eo. Nec ob.hec lex q; ſᷣim diuerſas lectu.diuerſa eſt rñſio.
WCirca ſcõm qd iuris ſit ſm iura.C.poſt iuſtinianum:
Vr ꝓꝙ ſilie cõpetat illud illius cõſolidationis lʒ pꝛ fuit ſti/
pulatus:vt.l.rẽ in pñti.S.videamus.vbi loqtur de actio/
ne exſtipulatu. Pꝛeterea in eadeʒ.l.in.S.iᷣllo pculdu/
bio videt᷑ eſſe idẽ in actione ex ſtipulatu tacita vel expꝛel/
ſa ĩtelligat᷑ ⁊ tex.videi expᷣmere.e.l.S.⁊ hoc ex rei.⁊ hoc te/
net glo.in.d.S.videamus.⁊ hoc tenet Ja.de are.Et ſic cõ
ſuluit dñs Abaldinus de malauol.doctoꝛ ⁊ aduocatus

bonoñ.vt refert Ci.in.S.videamꝰ. Certe lʒ ille rõnes vꝛ/

gent tñ hoc nõ teneo ꝑ illas.ll.q;ꝛ actio ex ſtipulatu antiqᷓ
de q̃ fit mẽtio ĩ illa.l.rẽ in pñti.nõ ẽ illa que deſcẽdit ex ſti
pulatione expꝛeſſa de qua hic loꝗtur: ſʒ eſt queda q erat
in antiq̃ iuris pꝛudẽtia:vt dixi.S.e.l.ij.⁊ Ci no.in.d.l.j.G.
cũ aũt. Pꝛeterea qñ ceſſat ratio cõmunionis per ſtipula
tionẽ ceſſabit ius ↄſolidationis vt dictũ eſt. C Pꝛeterea
ego video ſm iura noua ⁊ nouiſſima ꝙ emãcipatio nõ ĩ/
pedit pꝛeʒ actiõeʒ q̃rẽ ꝑ ſtipłonẽ:vt.S.exneũ.⁊ auẽ. ſj q;uis
⁊ ĩ coꝛpoꝛe vñ ſumit᷑ ibi expᷣſſio ⁊c.multomagis actionẽ ſibi
q̃ſitã nõ extiguit.ſi g illũ.S.itelligis ĩ ſtiplone expᷣſſa dic ꝙ
fuit ſtipulat ſimpłr:vt h ſʒ vnã lec.vel ſibi ⁊ ſilie ⁊ ſic ẽ ideʒ
qð de iure cõi ⁊ hoc tʒ ibi Qi.⁊ ſic tʒ ꝙ ſit idẽ de iure ffoꝝ.⁊
C. Ego aũt dico h̊ eẽ verũ niſi in duobꝰcaſibꝰ.ſ.ſi pꝛ hẽ
at alios filios ꝓ ꝗb'dederat dotẽ vl donationẽ ꝓpt᷑ nupti
as nec ſuerit ſtiplaſ⁊ illi ex aliq caſu nõ teneni ↄferre tũc
ne emergat ĩeq̃litas iſta ſilia hẽret ius ↄſolidatiõis vſq; ad
ↄcurrẽtẽ qᷓ;titatẽ. ¶ Scðs caſus? ſi exnei ſt a pꝛe bẽdes

“

Solu.matrimo.

inſtituti.caſus ẽ in.l.ſfi. C. cõia vtriuſq; iudi.nã ſi dos exa
cta a pꝛe filie reddit᷑ multomagis habita retinet᷑.⁊ lʒ glo.
in ẽneo ibi vx aliter ĩtelligẽ tñ hec ẽ vitas vt tex.ibi ſonat
⁊ ita ĩtelligit Aʒo in fũma de rei vx.acq.circa ſi.bᷣme col.⁊
glo.ibi ſuꝑ auẽ.ſʒ q;uis.qð tene mẽti. ¶ Circa tertiũ ſcili
cet qd iuris ſit de iure auctẽticoꝝ:Dicũt qdam ꝙ hodie
nõ obſtãte ſtipulatione ius ↄſolidationis ẽ apud ſiliã per
auẽ. ſʒ q;uis.C. de rei vx.acꝑ.⁊ in coꝛpoꝛe vñ ſumi:᷑.naʒ ibi
dẽ ꝙ pꝛ tenet᷑ ↄſeruare etiã ſcdo nubẽti:ſʒ quõ pſeruarent
ſi eẽnt hẽdes pais ⁊ hoc tenebat Ri. mal.ꝑ illaʒ auẽ. Alij
dicũt ꝙ illa auc.nil facit.nã dos trãſibit ad hẽdes pꝛis cũ
onẽ ſuo vt ipſi cogani dotare.⁊ ita ibi ſẽtit Ci.in.j.q. ſuꝑ
illa auẽ. Alij vt dñs Rai.de foꝛ.dicũt ꝙ pᷣmo dat actio hẽ
dib illis ceſſãtibꝰ daret᷑ ſilie actio cauſa euitãdi circuitũ:
ar. l. dñs teſtõ.de cõdi.ĩde.¶ Nos ꝗd dicemꝰ: certe vẽ
ꝙ iſta opi.pẽdet ex hoc an trãſeat ad hẽdes pꝛis etiã ex̃ne
os dos cũ onere ſuo: Ri.ꝙ nõ.Ci.õ vt vidiſtis.Di.bꝛeui
ter in hoc variat.nã.S.e.l.ſi marit᷑.S.volũtate.tenet ꝙ nõ
licet .e.l.iĩſulã.in pᷣn. dicit ↄꝛiũ:vt habet᷑ ĩ ſuis additionib
2 miroꝛ de opi.tantoꝝ.nã ad quẽcũq; dos reuertat᷑ vadit
cũ ſuo onẽ:vt ex ea iterũ dotet᷑ ſilia:vt.l.ſi ſociꝰ ꝓ ſilia.S.
ſocio.vbi ẽ caſus rotũdus.⁊ miroꝛ ꝙ nullus allegauit. Ai
dẽdũ ẽ ergo ꝗd addit auẽ.ſʒ q;uis.dico ꝙ; ꝑ.d.l.ſi ſocius
dos reuertebaĩt᷑ ad pꝛeʒ cũ onere ſuo:vt eã dotẽ ſcðo viro
dare poſſet. NHo.ꝙ dicit poſſit.nõ enĩ ĩponit neceſſita
tẽ:ſʒ ſi eã cũ minoꝛi dote poterat cõmode nubẽ pꝛ poterat
minuẽ dotẽ.hodie vᷣo redactũ ẽ ad neceſſitatẽ:vt cogat᷑ da
re tãtũ ꝓut pᷣmo viro dedit:nec poſſit diminuẽ. Et iõ dico
ꝙ qñ pꝛ dat dotẽ pᷣmo viro põt ea ſibi ſtipulari:⁊ in hoc ẽ
nil inouatũ ꝑ auẽ ſp ſi poneres dotẽ ſemel datã pᷣmo viro
ſimplr poſtea dote ad pꝛem reuerlſa ipſe daret eã ſcdᷣo vi/
ro ⁊ ſibi expᷣſſe ſtipularet᷑ ſine filie volũtate hoc ſibi nõ pᷣiu
dicaret:ĩmo haberet ius ↄſolidationis ſicut ᷣmo:ſicut enĩ
exiuerat pꝛis bona ab initio ita ⁊ nüc dʒ eẽ vt dicit tex.in
coꝛpoꝛe vñ ſumit᷑. Pꝛeterea ꝑ hac ſtipulationẽ minueret᷑
dos filie vel ſaltẽ cauſa qð eẽ nõ dʒ ⁊ hoc ſẽtit gl.i.d.auẽ.
ſʒ quis.ſi bñ iſpiciat:cũ hoc ſolũ ẽ inouatũ ꝑ auẽ. C Ex
pdictis ergo collige aut pꝛ ẽ ſtipulatꝰ ſimplłr aut ſibi ⁊ filie
aut ſibi aut filie ⁊ tũc de iure antiquo ſilia hʒ ius cõſolida
tionis:vt hac.l.ſm vnꝗ lec.⁊.l.vxoꝛeʒ.S.teſtõ.de le.iij.aut
fuit ſibi ſtipulat expᷣſſo tm̃ ꝓpꝛio noiĩe:⁊ tũc ſiqdẽ hoc ſu
it in pᷣmo mr̃imonio fſilia ꝑdidit ius ↄſolidationis:niſi in
duob caſib: vt. l.fi. C. cõia vtriuſq; iudi.Aut fuit dos ſe/

cũdi mr̃imonij:⁊ tũc aut pꝛ in pᷣmo mr̃imonio fuit ſtipula/

tus codẽ mõ quo in ſcdo ⁊ idẽ qð.S.ꝓxi.aut pᷣmo fuit da/
ta dos ſimpłr:⁊ tũc ꝑ ſtiplonẽ pꝛis ipſa nõ ꝑdit ius ↄſoli/
dationis:vt ĩ auc.ſʒ q;uis.⁊ ĩ coꝛpoꝛe vñ ſumit.¶ Tertio
q̃ro de dote aduẽticia.Et in hoc non eſt dubiũ ꝙ ipſi ſilie
ea viua cõpetit actio etiã pꝛe ĩuito:vt.l.ij.S.qdð ſi in patris
8.e.⁊ ibi no.⁊.C. de col.auc̃.qdð locũ.lʒ glo.iĩnuit ↄꝛiũ.s.e.
l.titia.⁊ male:ſʒ ea filia moꝛtua tũc ẽ dubiũ.nã glo.huius

l.v? dicẽ ꝙ trãſeat ad ſilios tanq; ad hẽdẽ in eo ꝙ dicit ꝙ

regri volũtas eoꝝ ⁊ ita etiã v h ſẽtire Di. Sʒ tũc vꝛ ob ⸗
ſtare ꝙ 'm iſta tꝑa ſiliuſfa.nõ hẽbat hẽdẽ ab ĩteſtato etiã
ĩ caſtrẽſib:vt.l.j.⁊.ij.cũ ſilibꝰ.j.de caſtrẽ pecu.⁊ hoc v ſẽ
tire gl. S. e.l.nupta.S.j. ¶ Quid dicemꝰFm ius auctẽtico
rũ:illa.q.nõ hʒ dubiũ:qꝛ filij fũt hẽdes ꝑ auẽ.de hẽ.ab ĩte.
§.j. C. de ſuis ⁊ legit.auc.ſucceſſione. Iteʒ ſiliter de iure.C.
dico ꝙ in aduẽticijs ſil hʒ hẽdẽ:vt.C. de bo.q lib.l.ꝙ ſa⸗
tis.vbi no.tex.de h.⁊.l.quẽcũq;.e.ti.lʒ glo.ibi male intel.
l gat.vt. C. cõi.de ſuc.l.f.⁊ ad treb.l.ſi.Itẽ de iure ffoxꝝ.di
co idẽ h̊ caſu tm̃ ꝙ ſilia in dote aduẽticia bhʒ hẽdeʒ:vt hac
l. G̊ glo.⁊ Di.⁊ ẽ expᷣſſũ in.l.auus.in pn.de iur.do.ſi bñ ĩ

ſpiciat. Nec ob.qð diẽiĩ caſtrẽ.pec.q filiuſſa.nõ põt deſcẽ

dẽtes hẽre hẽdes legitimos ꝗ nõ ſũt ĩ ptãte pꝛis vł ab ipſo
pꝛe emã cipati. Et ſic ipſe pꝛ ipſis deſcẽdẽtibꝰ pᷣſer::vt.j.ſi⸗
ꝗs a pa.fu.ma.l.j. S.nepos.ſj ſilia põt habẽ poſterioꝛita/

tẽ q̃nõ ẽ neqʒ fuit in ptãte pꝛis ipſi ſilie: vt ĩſti.de pa.po.i
fi. Mec ob.qd nõ..e.l.nupta.S.j.q; illud refert ad.l.ꝓut
loꝗtur de dote ꝓſecticia:ſec' in aduẽticia vt dixi als male

diceret. Quarto qᷓro ꝗd de dote ꝓfecticia qñ ipſa ſilia
cẽ ſtipulata ipſo iure volẽte vel pꝛẽ eius noĩe:vt in caſu hu/

ius.l.bᷣm Di.vel alio mõ pꝛ donauit ipſi filie ĩtegrã actio

nẽ de do:e cui erit actio ſoluto mrfimonio? Rñ.viua filia

nõ ẽ dubiũ ꝙ ẽ ipſi ſilie:vt h̊ im Hi.⁊.S.e.l.ſi cũ doteʒ.in
pᷣn. x.S.fam.her.l.põpo.philadelphus.⁊ nõ.C.de inoffi.
do. l. ij. filia moꝛtua vẽ ꝙ trãſeat ad filios ſilie tanq; ad

hẽdes: vt hͥ m lec. Di.⁊ exp̃ſſe ipſe Di.dicit rñdẽdo ad.l.

dos a pꝛe ꝓfecta.vt.S.vidiſtis. In ↄꝛiuʒ vĩ ꝙ pꝛ occupat

ius ſilie: vt nõ.S. e.l.nupta.S.j.etiaʒ 'm iura hodierna:vt
nõ.in auẽ de here.q̃ ab ĩteſta.S.j. Et Aʒo dicit exp̃ſſe ĩſũ

ma ſo.ma.circa fi.vitas ẽ ꝙ filia trãſmittit ad filios tanq;
ad hẽdes vt hic fm hãc lec.⁊.S.de pac.do.l.ĩter ſocerũ..
cũ iter. vbi ẽ caſus no.nã ibi in caſu omiſſo pꝛ videt dona
re milie:⁊ ipſius ſolius ẽ actio:vt.S.e.l.ſi cũ dotẽ.in pᷣn.⁊ iõ
ibi tenet ꝓpter filios tanq; hẽdes ſilie:⁊ ita iĩtelligit illum
S. Odof. ⁊ Ja.de bel.in q̃dã diſputatione: vt dixi.S.e.l.ſi
cũ dotẽ in pᷣn.de iure vo auctẽticoꝝ hoc eſt expeditum q;
tex. dicit oĩa que per filiũ pꝛi nõ querunĩ trãſeunt ad eius
heredes deſcẽdentes:vt in.d.S.j.in auẽ.de heredi.que ab
inteſta. m doc.ſʒ dos ex donatione tacita vel expꝛeſſa ac
quirit ipſi filie:ita ꝙ pater in ea nil habet facere:vt dictuʒ
eſt: ergo trãſit ad filios vt heredes. Non ob.qð nõ.in.l.
nupta. ⁊ per Aʒo.in ſũma. qꝛ illud qñ pater nõ donauit
filie tacite vł expꝛeſſe in.q.nr̃a eſt ſecus. Nõ ob.qdð nõ.in
S. j. de here.que ab inteſta.q; verũ eſt ꝙ etiã filius hodie
nõ habet heredẽ in ꝓfecticijs.ſ.peculijs que ipſi filio nõ
querunt᷑:ſʒ ipſoꝝ dñiuʒ in bonis pꝛis remanet:vt.C.fami.
her.l. certum. ¶ Quinto quero ꝗd in dote ꝓfecticia vbi
nulla ſtipulatio interuenit 'm ius cõmune ⁊ filia in pote/
ſtate moꝛtua eſt in mr̃imonio ſuꝑſtitib liberis:an dos de

beat ad pꝛeʒ reuerti: Iſta queſtio ẽ antiqua ⁊ difficilis ⁊ fu

it opi.olim ⁊ hodie liberis nõ extãtibus.naʒ Martinus
antiquus gloſatoꝛ dicebat dotẽ nõ remanere apud pꝛem

pᷣmo per caſũ.l.illã.C. de col.ſcdᷣo per rõnem qꝛ in ſuccel/

ſione pᷣma canſa eſt filioꝝ:⁊ ſic ſilij pferunt᷑ pꝛi ⁊ iſtam ra/⸗

tionẽ ponit. C. e.l.dos a pꝛe. Item pꝛo eo videt᷑ caſus..

de pac.dot᷑.l.j.⁊.l.inter ſocerũ in pᷣnci.⁊. S.cum inter.j.de
le.iij.l.ꝰxoꝛẽ. S.teſtamẽto.s.de mino.l.iij .ſʒ vtrũ.vbi di/
cit ꝙ dos eſt ꝓpꝛiũ pꝛimoniũ ipſiꝰ filie:ergo trãſmittit ad
filios:vt.S.e.l.ſi ab hoſtibꝰ.Et in hac.l.v caſus a ↄꝛio ſen
ſu.⁊ iſta iura ĩiducunt᷑ hic per gl.pꝛo Mar. Itẽ pꝛo ſe in
ducit caſũ vt le.no.ca.l.fi.S.j.⁊ ibi glo.hoc tãgit. Pe. de
bel.⁊ qdam alij moderni tenẽt iſtam opinio.⁊ de iure ad/
dũt rõnem.dos datur ꝓpter onera mr̃imonij:vt.l.ꝓ one
ribus.C. de iure do.⁊ mr̃imoniũ eſt fauoꝛabile ꝓpter libe
roꝝ ꝓcreationẽ: vt.S.e.l.j.ſʒ onus liberoꝝ remanet apud
pꝛem.ergo ⁊c̃.vt.l.ſi maritus.fami.her.⁊.S.de iure do.l.ſi
is. S.j.Alij vt Bul. Jo.⁊ Aʒo ſũt in ꝛia opi.ꝙ indiſtin/
cte reuertat᷑ ad pꝛem niſi ſit factũ pactũ in ↄꝛiuʒ:vt.l.dos
a pꝛe.C. e.⁊. C. de pac.do.l.ſi pꝛ.in pn.C.de bo.q li.l.ij.⁊.
rẽ ra.ha.l.fi.⁊ ..de ſol.l.pater.S.eo.l.ſi ab hoſtibus.C.de
neg.ge.l.ſi ꝙ in vxoꝛem.⁊.S.ad macedo.l.ſiliuſſa.cũ ſimi/⸗
libus notatis.l.dos a patre.Sʒ ad oẽs iſtas.ll.reſpõdet
Mar. ꝙ debet diſtingui fm pꝛedictas.ll.ſed illa non eſt
bona rũſio:vt.j.patebit. Itẽ H̊/ ꝓbat᷑ per rõnẽ ſicut in ex/
neo:vt nõ.in.d.l.dos a pꝛe. Itẽ per aliã rõneʒ q̃ten duo

participãt circa idẽ illud dʒ ſeruari de vno qð dʒ ſeruari

de altero:vt.l.ſi de meis.S.de arbi.⁊.l.ſi.C. de duo.re.⁊.C.
de fruc. ⁊ li.expẽ.l.fi.cũ ſi.ſed moꝛtuo patre ↄſolidat actio
in filiã ſine diſtinctione.ergo idẽ moꝛtua ſilia: ⁊ hãc rõneʒ
ponit etiã glo.in.ð.l.dos a pꝛe.per quã rõneʒ Di.tenuit
illã opi.de iure. Sʒ qui tenẽt ↄꝛium rũdent ꝙ hoc verum
qñ in vtroq; eſt eadem ratio hic ſecus. Item inducit glo.

ut
le
l

Solu.mair noꝛ

C.de rei vx.acꝭ.l.vna.S.ſileãt.vbidẽ expᷣſſe.Sʒ Mar.rſi
det ꝙ ibi fuit mrimoniũ ſolutũ diuoꝛtio ⁊c̃.⁊ ſic innuit tex.
ibi dũ ſeqtur ̊ vxoꝛẽ ⁊c.⁊ ſic ĩnuit vxoꝛẽ ſuꝑuiuẽ. Pꝛetea
iſtud pᷣuilegiũ ne iſte retẽtiones ſiãt nõ trãſire ad alios hẽ
des:nec ad pꝛem:vt.j.dicã. Itẽtiducũt.j.e.l.ſi dotali.ſed
dic vt ibi. Itẽ facit.j.de do.pᷣle.l.j.in pᷣn.ſʒ rũde eodẽ mõ.
Itẽ facit ð Mar.q; ᷣm iſta tꝑa filiuſfa.nõ hẽbat hẽdem:
vt.l.ij.j.de caſtrẽ.pecu.ergo nõ trãſmittit ad ſilios tanqᷓ;
ad hẽdes.iſtã rõneʒ facit Aʒo in ſũma ſo.ma.circa fi.ſed
põt rñderi ꝙ imo hʒ in dote:vt.ð.dixi. Itẽ ↄ; Mar.indu
cit Ja.de ra.ſiliꝰ nõ põt plus iuris trãſſerre in heredes qᷓ;
hẽat:vt de re.iur.l.nemo plus iuris.⁊.l.nõ his.S.non de
beo. C.l.hẽdẽ.e.ti.ſʒ ipſa ſilia erat hui ↄditionis ꝙ ſoluto
mr̃imonio dos reuertebat᷑ ad pꝛem.ergo idẽ in ſilijs ipſiꝰ
ꝓpter quã rõnẽ Ja.de ra.⁊ Ci.tenẽt ſequẽdo eũ iſtã opi.iĩ
l.dos a pꝛe.ſʒ certe hec rõ nõ ↄcludit:qꝛ ſilia habebit hoc
ius qꝛ nõ exiſtẽte in pꝛia ptãte dos erit itegra ſua:vt in.S.
videam. C.j.e.l.ſi ſocer.ita ergo in ꝓpoſito cũ ſilij ipſi mu

lieris nõ ſint ĩ ptãte pꝛis mr̃ni.ſ.aui eoꝝ ↄſolidei totũ ius

dotis in eos ſiẽ ſieret i mr̃e eoꝝ. Quid ergo dicem:certe
multũ ẽ dubia.q.intm. Rof.in ti.de act.⁊ ſtipu.ꝓ dote
voluit eligẽ verioꝛẽ:⁊ nii gloſatoꝛes qũ volũt ponẽ exẽplũ
de.l. de cui itellectu dubitet ponũt exẽplũ de hac.l.vt nõ.
in.l.nõ pñt.s.de legi.ſinalr tñ teneo cõem opi.nr̃oꝝ ma/
ioꝝ ꝙ de iure debeat ad pꝛem reuerti ſimplxr ſiue exiſtãt li
beri ſiue nõ ꝑ.ll.alle.ꝑ nr̃os glo.ꝗ dicũt ſimpłr ad pꝛeʒ re
uerti qᷓ ꝑ nullã aliã.l.diſtinguii.debẽt ergo ĩtelligi ꝙ nul
lo caſu dos remaneat apud mar itũ:vt.j.de v.ſi.l.cũ q̃re/
bat. Scdo ꝑ.S.ſileat.⁊ ꝑ rõnẽ ibi poſitã qꝛ nãli rõne pꝛ te
net alere ſilios nõ ꝓpter dotẽ ⁊ ꝑ hoc pʒ rñſio ad rõnem
Pe. Tertio ꝑ.l.ĩter ſocerũ.S.cũ iter.nam ex vigoꝛe tacite
renũciationis dos ſibi retinct᷑:als iſta lex eẽt facta fruſtra
⁊ in caſu nõ dubio õ.l.ꝙ labeo.ad carbo. Quarto qñ ſi/
lia paſcit in dote nocet ſibi ita demum ac ſi fuiſſet ſui iuris
effecta:vt.S.e.I ij.S.itẽ ſi volũtate.ſ̊ ſi opi. Mar.eẽt vera
noceret ſibi in alio caſu.ſ.ſi ſilia decederet cũ ſilijs:⁊ ſic iu/⸗
riſcõ.iſumiciẽter rñdiſſet qð nõ ẽ dicẽdũ. Nõ ob.l.illaʒ.C.
de col.qꝛ loꝗtur ibi in ſilia ſui iuris:qð pʒ qꝛ ibi ↄiũgit pa
trẽ ⁊ mr̃em quã ↄſtat nõ habẽ in ptate. Nec ob.ꝙ in ſuc/
ceſſione ẽ ꝓxima cauſa ſilioꝝ ⁊c.qꝛ in hac dote ꝓfecticia
q̃ ẽ cõis ſibi ⁊ pꝛ ipſe nõ hʒ hẽdẽ:hoc ẽ qdð voluit dicẽ.l.ij.
de bo. q̃ li.ſvt ea ꝗ dicunt᷑ de aduẽticijs alijs nõ hñt locũ
in dote a pꝛe data. Nõ ob.l.iter ſocerũ.in pn.⁊.S.cũ inter
imo ſacit/put dixi. Nec ob.l.vxoꝛẽ. S.teſtõ.de le.iij.qꝛ ibi
pꝛ deceſſerat:in.q.nr̃a viuebat. Nec ob.l.ijj.ſʒ vtruʒ.qa
nõ ẽ vere ꝓpꝛiũ:ſʒ q̃ſi rõne cõionis. Nec ob.l.ſi ab hoſti⸗
bus.q facit ꝓ. Nec ob.j.vt le.no.ca.l.ſi.S.j.⁊ ibi nõ.Cõ
cludo ergo de iure dotẽ reuerti ad pꝛem lʒ de ↄſuetudine
obſeruet᷑ opi. Mar.⁊ iſta diſputatio an de iure an de cõ
ſuetudine dos reuertat᷑ ẽ vtilis ꝓpter multa.pᷣmo ecce ſtli/
uſfa.hũñs ſilios ex pᷣmo mr̃imonio nupſit ſcᷣo viro:⁊ habʒ
dotẽ ꝓfecticiã ⁊ moꝛit in ſcdo mr̃imonio ſine ſilijs: Certe
ſi de iure ẽ vera opi. Mar. ſuccederẽt ĩ dotẽ ſilij pᷣmi mr̃i
monii qꝛ pᷣma cauſa ẽ liberoꝝ.ſi de iure nõ ẽ vera tũc ſecꝰ.
nã cũ ↄſuetudo dictet ꝙ dos remaneat apud virũ ꝓpter
ſilios eiuſdẽ mr̃imonij nõ extẽdat᷑ ad aliũ caſũ:vt.l.ſi vo.S.
de viro.j.e.⁊.l.qð vo.j.de legi. Et hoc tenuit Ja.bu.i.l.
i. C. cõia vtriuſq; iudi. ⁊ ibi reꝑit in repoꝛtationibꝰ ſuis: =-
hoc puto verũ:q; de eodẽ opʒ ſilios ↄſiſtẽ.caſus ẽ in.l.ſiĩ/
ter virũ.s.de pac.oↄuẽ.⁊.j.de ↄdi.⁊ de.l.cũ vir. Itẽ facẽ ad
aliud. pone ꝙ marit deceſſit pᷣmo poſtea deceſſit vxoꝛ ex
tãtib liberis: an pẽ poterit repetẽ dotẽ ab illis ſilijs: Di.
H v dicẽ ꝙ nõ q̃ſi ſilij hẽani vt hẽdes ſilie ibi dũ dicit rñ/⸗

dẽdo ad.l.dos a pꝛe.vel illud qñ mulier deceſſit in matri /

monio. Si aũt poſt repetit vt hẽs ſilie vt hic.Et iſta ſũt v
ba ſua vt vidiſtis:q̃ſi dicat ſi ſilij extãt ipſi ſũt hẽdes als pꝛ.
Vel foꝛte fuit mot Di.ad h dicẽdũ:q;ꝛ añ mrimoniũ nõ ẽ

nata actio:⁊ ſic filia nõ hʒ qd trãſmittit:⁊ iõ tota actio eſt
pꝛis:ſecꝰ ſoluto mr̃imonio.iſtã reputo falſã de iure.nã illiꝰ
ↄſolidationis iter pꝛem ⁊ ſiliã eodẽ mõ hʒ locũ ſoluto mr̃i⸗
monio añ dotis exactionẽ ſicut eo ↄſtãte:vt.S.e.l.ſi mari
to.S.ſi volũtate.⁊.j.e.l.iſulã.in pᷣn.⁊ ſic mrimoniũ eẽ ſolu
tũ nõ facit illð ius magis eẽ trãſmiſſibile ad hẽdes qᷓ; pᷣmo
vñ hoc nõ ẽ verũ de iure.nec etiã puto veꝝ de ↄſuetudine:
qꝛ iſta ↄſuetudo hʒ locũ in muliẽ decedẽte in mrimonio:vt
l. dos a pꝛe.⁊ ſic nõ poꝛigit ad caſum quo vir pᷣdecedit ⁊
mulier ſuꝑuiuit:ar. d.l.ſi vo.S.de viro.⁊ qð nõ.j.e.l.ſi do

talis.⁊ de do.p̃le.l.j.in pᷣn.⁊.C. de pac.ↄuẽ.l.ij.Et cũ erã

bononie eã audiui ſic determinataʒ fuiſſe bñ ꝑ.viij.doc.tñ
de dicto Di. H nullã fecerũt mẽtionẽ.credo hoc eẽ veꝝ de
iure:⁊ vẽ caſus.S.de pac.do.l.bebliꝰ. Pꝛedicta vera niſi
pꝓbaret᷑ de ↄſuetudine idẽ eẽ etiã ſi mulier decedẽt in vidui
tate exñtib liberis ⁊ hoc ſᷣm opi.quã tenemus.ſed ſi opi.
Mar. eẽt vera de iure:tũc iſti filij ſuccederẽt mr̃i:vt here
des. Itẽ ad aliud an ſilij filie cõputẽt ſibi dotẽ mr̃is eoꝝ in
ſupplemẽtũ legitime eis debite in bonis aui an nõ:nam ſi
vera eẽt opi. Mar. de iure ipſi hñt vt hẽdes mr̃is:⁊ ſic nõ
cõputani in legitimã cũ tractaret᷑ de ſucceſſione aui: vt.l.
ſcimꝰ.S.repletionẽ.Si vo alia opi.eẽt verioꝛ iſti filij nõ ha
bẽt hoc a mr̃e eoꝝ:ſj a pꝛe mr̃is a q̃ ↄſuetudo aufert: ⁊ ſic
videret᷑ ꝛiuũ.hoc nõ examino mõ: q; vtilis ⁊ ſõtilis paſſus
ẽ. ¶ Sexto q̃ro vtrũ cũ pꝛ agit de dote ſit pᷣuilegiabᷣſicut
filia: Et dicit Di.ꝙ vẽ ꝙ ſic:qꝛ pꝛi cõpetit actio ex ſtiplo/
ne tacita:vt.S.exneũ.⁊.S.ſe.C. de rei vxo.ac. Pꝛeterea vẽ
caſus/j.e.l.iſulã.S.vſuras. In ↄꝛiũ qñ pſona facit locũ pᷣui
legio ceſſãte ꝑſona ceſſat pᷣuilegiũ:vt.l.in oĩbꝰ.⁊.l.pᷣuile/
giũ.j.de reg.iur.ſʒ puilegiũ ↄcedũ mulieri ergo ⁊c̃.vñ ip⸗
ſe diſtinguit:aut pꝛ agit ſilia viuẽte:⁊ ẽ actio pᷣuilegiata:qꝛ
agit ad vtilitatẽ ſilie.aut agit ſilia moꝛtua:⁊ tũc ẽ ſecꝰ. Nõ
ob.l.iſulã.S.vſuras.j.e.q; ibi pꝛ fuit ſtipulat vſuras:iõ hʒ
eas nõ ꝙ ſit actio boneſidei in pꝛe.acceſſiones aũt nãles
bñ haberet etiã ſine ſtipulatione:vt.l.ſi maritus in fi.S.e.
ita dz ĩtelligi qð nõ.in.S.iteʒ ſi de dote.als in.S.fuerat.iĩſti.
de acti. Et quatũ ad ſcᷣm credo ꝙ ſit veꝝ qð Di.dicit ꝙ
actio q̃ trãſit ad pꝛem nõ ſit bonendei.¶ Ego credo ꝙ ſi
ad diabolũ ĩfernalẽ traſiret hẽret pᷣuilegiũ dotis:q;ꝛ oẽ b/
uilegiũ datũ doti meret᷑ executionẽ a lege vel ab hoie viua

muliẽ trãſit ad quẽcũq; vadit dos:vt dixiiin.l.ſimaritũ.S.

e.nã vſufruct ẽ ꝑſonalis:⁊ in eo ꝙ ẽ facta executio trãſit
ad hẽdẽ.in eo ꝙ nõ ẽ facta executio nõ trãſit:mõ actio de
dote incõtinẽti ꝙ ẽ dos ẽ pᷣuilegiata:⁊ ſic ẽ ſacta executio.
Itẽ pᷣuilegiũ hypothece ſtatim cum dos ẽ facta ẽ executio
ad quẽcũq; trãſit.ſũt tñ q̃da pᷣuilegia q̃ nõ mereni execu/
tionẽ:nec a lege nec ab hoĩe:vt pᷣuilegiũ ꝑſonale qð nõ hʒ
niſi venerit ad cõflictũ.Et qd eſt puilegiu:tex.dicit. C. qui
bo.ce.poſ.l.ſi S.ſi.circa fi.vbi dẽ ꝙ ẽ qðdam offm iudicis
qð reſultat ex illo pᷣuilegio:qꝛ nõ eſt pᷣuilegiatus ꝑ ius: ſʒ
iudex ex officio ſuo p̃ᷣfert:iõ nõ trãſit ad alios moꝛtua mu
liere im hãc glo.ꝗcqd dixi tibiin.l.j.S.e. Pꝛiuilegiũ ergo
boneſidei trãſit ad quẽcũq;:vt.S.exneũ.⁊.S.ſe.C. de rei vx.
aci.ſʒ in iſto pᷣuilegio q; non meret᷑ executionẽ in muliere
nõ trãſit ad pꝛeʒ viua ſilia. Pone ergo in ſili ꝙ mulier ce
dit actionẽ de dote alteri trãſibit ne in ceſſionarium viua
muliere cũ pᷣuilegijs ſuis? Pe.⁊ Ci in.l.j.C. de puile.do.
dicũt ꝙ ſic:qꝛ ꝑtinet ad vtilitateʒ mulieris:⁊ alle.l.vlti.de
pᷣuile.ſñiſ.⁊ eodẽ modo trãſit ad pꝛem. Dñi ego cogitaui g
anno tenui opi. Pe.ibi vbi ponit:ſʒ reperij vnã.l.q̃ tur/
bauit ſpũm meũ in h in auc.vt exac.inſtru.do.circa pꝛin.
colla.vij. Neſcio ꝗd dicã.ſinaliter ẽ ſic dicẽdũ q̃dã eſt ceſ/
ſio qᷓ fit ex neceſſitate ex vtraq; parte: q ille ꝗ cedit cogit

cedẽ:⁊ ille q emit cogit᷑ emẽ:iſto caſu traſit cũ onẽ ſuo:vt.l.

ſi. C. de pᷣui.fiſ.⁊ ſi neſcires extrahere tunc venias ad me.
Quedaã ẽ ceſſio q̃ ſt ex volũtate:⁊ iſto caſu nõ trãſit pᷣuile
gii:yt in auẽ.vt exac.iſtru.do.circa pᷣn.ſʒ geꝗd dixi in.l.

ð

ita ꝙ nõ eſt alibi.

Solu. matrimo.

vnica. C. de pᷣui.do.qꝙ trãſit pᷣuilegiũ in ceſſionariũ :intelli/⸗

go ſi agit iure directo noĩe cedẽtis:vt glo.ꝓpbat in.S.fue/

rat.ĩſti.de act.ſecꝰ ſi agẽt noĩe ſuo vtili quo ad pꝛem: pat᷑

põt agẽ ſuo noĩe tanq; adminiſtratoꝛ ſilie: vt.l.cũ dos..
de pac.do.dixi in.l.ſi cũ dotẽ. S.itẽ cũ pꝛ.S.e. Et.l.ij.S.iteʒ
ſi volũtate..e.Et iſto caſu ſi agit dico ꝙ hʒ pᷣuilegiũ.ſed ſi
agẽt noĩe ſuo ⁊ ad ſuã vtilitatẽ:lʒ veniat ꝑ obliquũ ad ſiliã
tũc nõ bʒ pᷣuilegiũ:⁊ ſic ſum expediti. ¶ Sʒ q̃ro pꝛ dedit
dotẽ ſilie ⁊ ſtipulatꝰẽ ꝓ ſilia ⁊ ẽ moꝛtua ſine liberis: ſucce/
dit ne pẽ ſolus ꝗ dedit dotẽ vel pꝛ ⁊ mr̃ cũ fribꝰ ⁊ ſoꝛoꝛib:
Et fui nuꝑ ĩiterrogat᷑ de hoc:⁊ caſus ẽ in.l.qð ſcitis.ſcðo
rñſo.C. de bo.q̃ li.dixi ꝙ pꝛ ſolus:⁊ eſt ibi caſus ſingularis

BDos ſoluto mr̃imonio ꝑ actio/
Jpater. n de dote repetü. h.d. ¶ Op.
α ꝙ agit ↄditione idebiti:vt.l.ſiqs fũdũ.S.j.S.loca.
dicit ſo. vt ibi Pe. dicit ꝙ hic ẽ ſpãle ſauoꝛe dotis.rõ
qꝛ actio de dote eſt cõis pꝛi ⁊ filie: ſʒ ↄditio ĩdebiti ẽ ꝓpꝛie
pꝛis ſoliꝰ ſoluẽtis ĩidebitũ. ¶ Ex quo no.ꝙ actio de dote
etiã ſoluto mr̃imonio efficũ ꝓpꝛia pꝛis ⁊ ſilie.vel dic aliter
Fſm Ja.-de ra.nã lʒ mr̃imoniũ ſit ſolutũ:tñ dos adhucẽ de

bita viro: vt.l.ſi ſocer.S.lutiꝰꝗ. e.⁊.l.titio.S.titio.de cõdi.⁊

de. ⁊ iõ etiã ſi ſoluat᷑ ſoluto mr̃imonio in dotẽ ↄuertü.facit
qð dixi.s.e.l.ſi marito.S.j.⁊ qð nõ.in glo.bi.
Moꝛs ciuilis pꝛis ſacit

M inſulam. ction de dote ſilio eẽ ꝓ

- lido.h.d. ¶ Op.S.e.l.ſi marito.S.ſi volũtate.

Blo. ſubaudit hic maxime.vel dic ꝙ nõ petierat cum effe
ctu.i.nõ exegerat.nã tũc ſecꝰ:q̃ſi dicat ꝑx exactionẽ ipedit

ↄſolidatio ſieri in filiã nõ ꝑ petitionẽ vel ſnĩiam:vt in.l.cõ/⸗
traria.⁊ verũ dicit.C. cõia vtriuſq; iudi.l.ſfi.⁊.C. de bo.q̃ li
be.l.ij. Addit Di.rõnẽ ꝙ ſi pꝛi eẽt ſoluta actio de dote eſ

ſet extincta ⁊ bona trãſirẽt ad fiſcũ cũ onẽ ſuo: ar.l.ſi ma

rito.in pᷣn.S.e.⁊.l.marit.⁊ ad.l.fal.l.cũ ſiſco.⁊ ad treb.l.
marcellus.ita dicit Di.tenet ergo ꝙ onus dotãdi ſiliã trã
ſit ad hẽdẽ exneũ. ↄꝛiũ dixi in.l.ſi marito.S.ſi volũtate.ð.e.
⁊ dixi in.l.ſi dotem.S.eo.

=⸗-2-— Vir nõ lucrat᷑ fruct dotis putatiue:
Eructus. retinet tñ q̃tenꝰ in vxoꝛẽ ↄſũpſit ⁊ q̃te/

nus neceſſario vel vtiliter ĩpẽdit.h.d. ¶ Op.dã hic ante
cauſã liberalẽ. j qꝛ pẽdẽte cauſa liberali vir dʒ etiaʒ alere

ipſã vxoꝛẽ: vt.l.ſfi. C. de oꝛdi.iudi.So.exponit hic añ cau

ſã liber alẽ.ſ.ſfinitã. ⁊ ceſſãt ↄꝛia.qñq; exponit᷑ ecõtra:vt.j.
de ↄꝛio iudi.tu.l.ijS.pe.Et hoc inducit Ja.de are.ad.q.
de teſtib quoꝝ vn dicit aliqd fuiſſe añ guerrã:alius dicit
ſfuiſſe poſt guerrã:nõ enĩ ↄdicũt ſibi.dʒ eni ĩtelligi añ guer
rã.ſ.ſinitã: ⁊ poſt guerrã.iſ.ĩchoatã:⁊ ſic ad idẽ tpᷣs ſe refe
rũt.de quo hẽs tex.ex de teſti.c.cũ tu ſacit.s.ſi cer.pe.l.ij:
S. pe. in eo ꝙ exponit᷑ añ nuptias ⁊ poſt nuptias:⁊ ibi pla

ne hüũc articulũ examinaui. ¶ Op.S. e.l. diuoꝛtio.S.ĩ pen

dia. So.ibi in vera dote hic in putatiua: ⁊ ̃in hoc hic v‚
tex.ʒ glo.⁊ Di.in eo qð nõ.S.e.l.ſi añ nuptias.vt in mr̃i⸗
monio putatiuo gꝗs tenet᷑ reſtituẽ fruct niſi q̃tenꝰ ↄſũpſit

in muliẽ vel in reb e. ¶ Op. C. de rei vẽ.l.certũ. So.ibi
logtur in boneſidei poſſeſſoꝛe ꝗ putabat ſe dñm ⁊ ſui ↄtẽ/

platione tm̃ fruct recipiebat nullo alio reſpectu: hͥ vo ꝑci
piebat fructꝰ rõne oneris mr̃imonij. Quero quo iure
marit illos fructꝰ ſibi cõpẽſat:vel iure cõpẽſationis vel iu
re exceptionis doli: Quidaã dicũt ꝙ iure compẽſationis.
Mec ob.S.ſʒ nec ob ĩpẽſas.C. de rei vx.acſ.qꝛ ibi nõ ꝓhi⸗
beĩ cõpẽſatio vt ibi dixi in.l.reiiudicate.S.j.S.eo.⁊ poſito
ꝙ ꝓhiberet᷑ nõ hʒ locũ in mr̃imonio putatiuo:ſʒ in vero:
vt.l.ſi cũ dotẽ.S.ſi.cũ.l.ſequẽ.ð.eo.

* Debitũ hincinde ex cauſa vſuraria cõ⸗
Mſuras. pẽſat. Itẽ marito nõ debent᷑ vſure ꝗ nõ

alit vxoꝛẽ.h.d. Quero an in actione de dote currant
vlure ex moꝛa: Qerte ſic qꝛ ẽ actio boneſidei:vt hẽs in gl.

p. d.
ſua opa poſſit ſibi qᷓrere victũ qð tene mẽti.oẽs glo.tẽdũt

bẽs ergo ꝙ actio de dote eſt pᷣuilegiata etiã moꝛtua filia.
¶ QAuero ꝗd de iure canonico an iſta vſura debeat: Rñ
deo marito poſt moꝛã in dãdo ſibi dotẽ debeni vſure:ma
gis enĩ petit tanq; ꝓpꝛiũ ĩtereſſe q; ſuſtinuit onera mr̃imo
nij q vt vſura ꝓpꝛia:vt in.c.ſalubꝛiter. ex de vſuris.ſʒ mu
lieri paſſe moꝛã in dote reſtituenda ſibi ſoluto mr̃imonio

vſure nõ debent᷑: qꝛ tũc ꝓpꝛie eẽnt vſure ſm Inno.⁊ Jo.

an. in. d. c. ſalubꝛiter. lʒ Li. aliter dicat in.l.j.S.exactio.C.
de rei vx. ach.facit qð tenet Aʒo in ſũma de vſuris ꝙ oẽs
vſure etiam legales ſunt hodie pꝛohibite ⁊ coꝛecte de iu/⸗/
re canonico.

(A d Reintegrato matrimonio iudicium
Ad ulrum. de dote inceptum per extraneum nõ

diſſoluitur. h. d. ir⸗
arit nõ tene? ꝑ reſtitu
S .
J mart tus. tionẽ dotis actionẽ de do/
te cedẽ ſi aliud adiũctũ ſufficiẽs ſibi nõ remanet.
lo. dicit notabiliter niſi pſona mariti ſit talis ꝙ ex

ad expoſitionẽ littere. ¶ Querit hic Ja. de are.qd ſi eti
am mulier nõ hʒ vñ viuat: Certe ipſa pᷣſert viro . Dixi in

l.maritũ. S. e. Di. ĩducit ad.q.teneoꝛ tibi ad cẽtũ volo ſol/

uere noĩe debitoꝝ an cogaris recipe? Er ꝙ ſic:vt hac.l.
2.l.cũ qᷓrũ j.de admi.tu. In pꝛium ceſſio vꝛ emptio vt.l.ſi
dubitet. S. j. .l.cũ is q.j.de ſideiuſ.ſʒ nemo ĩuit cogit᷑ emẽ
ergo ⁊c̃.Di.dic ꝙ nõ cogit᷑ recipe:vt.l.aduerſus.C.ſi cer.
pe.⁊.l.nã ⁊ fuus.s.de neg.ge. Mihi vẽ ꝙ hec.q.nõ ſuit
neceſſaria.nã aut ꝗs tenet᷑ iõ qꝛ hʒ actionẽ ⁊ eã cedẽdo li
berat᷑:vt.l.qdð debei.s.de peculł.Aut tenet᷑ als ⁊ tũc nõ co
get ꝗs recipe actiones niſi cũ debitoꝛ aliud non hẽret:vt
l.ei ꝗ.⁊ auẽ.ibi poſita.C. de ſolu.

e * Succeſſio ſoceri quã facit gene/
— locer. ro nõ ꝑimit filie ius cõſolidatio/
nis.h.d. ¶ Op.ſucceſſio hʒ vim ſolutionis:vt.j.

de ſideiuſ.l.ſi debitoꝛi.ergo pꝑimit ſilie ius ↄſolidatiõis:vt

nõ. in.l. in iſulã ĩ pn.S.e. So.ſucceſſio hʒ viʒ ſolonis reſpe
ctu ſuccedẽtis tm nõ alteri Fʒ Aʒo.hoc nõ ẽ verũ ꝑ.l.ſi ei
S. j.S.de euic.vñ gl.dic ꝙ hʒ viʒ ſolonis q;tũ ad ſuccedẽtẽ ⁊
ſideiuſſoꝛes ⁊ ad ceteras acceſſoꝛias obligatiões:q̃ſi dicat
nõ q;tũ ad ſiliã q̃ quo ad pꝛeʒ nõ ẽ acceſſoꝛia ĩmo eque pᷣn
cipalr debet᷑ ſibi ſiẽ pꝛi:lx hoc dic gl.ij.q eꝗparat pꝛeʒ ad ſi
liã duob reis:lʒ nõ ſit ꝓpꝛia eqparatio:vt.l.nõ ſolũ.s.e.
⁊ ibi dixi.Di vᷣo diẽ ꝙ ſucceſſio hʒ viʒ ſolonis qᷓ;tũ ad oẽs
ꝗqb põt ſolui:ſʒ pꝛi nõ põt ſolui ĩuita ſilia:vt.l.q boiem.S.
ſi gener. de ſolu.iõ e ſucceſſio nõ bʒ viʒ ſolonis.qð nõ pla
cet.ꝗd eniĩ ſi filia nõ hẽret cauſã ↄdicẽdi:certe tũc ſucceſſio
pꝛis hẽret viʒ ſolonis ſʒ eũ.qð ẽ ↄ iſtũ tex.dico ergo ꝙ ſuc

ceſſio hʒ viʒ ſolonis ex q̃dã fictione q̃ tũc demũ ĩducit qñ il

le q ſuccedit vult ex hoc euitare dãnũ:vt.d.l.ſi ei de euic:⁊
l.ſi debitoꝛi de fideiuſ.ſecꝰ ſi ex hͥ vellet lucrũ ↄſeq:vt.l.he
res a debitoꝛe.S.ſfi.j.de fideiuſ.⁊ ita ̊ nõ habet ꝓ ſol.⁊ ꝑ
hoc pꝛ pᷣuet filiã iuris ↄſolidationis:⁊ de hᷣ dixi in.l.ſi is ꝗ
ꝓ emptoꝛe.j.de vſuca.in illa.q.q̃ q̃ro q̃ſit cauſa ĩducẽde ſi

¶ Lutin ctiõis.dixi etiã in.l.vꝛãnius.jĩ.de fideiuſ.
utius. Qui petit illud qð reſtituturꝰ ẽ alti qᷓ; ei.

a quo petit dolo facẽ nõ vi.h.d. Pꝛimo ponit thema ⁊.q.
ſcdðo rñſionẽ.tertio rñdet cuidam obiectioni in Zaiũ.q̃rto
ꝓbat illud ꝑ reductionẽ ad ĩcõueniẽs.ꝗnto iuxta pᷣdicta
foꝛmat vnã.q.ſcða ibi rñdet.ttia ibi nec vlla.q̃rta ibi alio/
quin ꝗnta ibi ſʒ ⁊ ſi ex parte. No.ꝙ ſoluto mrimonio
moꝛtuo pꝛe actio de dote pſolidat᷑ in filiã.ſile.s.e.l.ſi mari
to.S.ſi volũtate. No.ſcdðo ꝙ etiã ſoluto mr̃imonio dicii
dos deberi marito.dixi.S.e.l.ſi pꝛ.C Itẽ no.ꝙ regla do
lo fac̃.hʒ locũ qñ illud petit ꝗs qð reſtituturus eſt eidẽ a q
petit:ſecſi ali. ¶ Op. genero nõ põt iĩputari cur pꝛeʒ nõ
ↄuenit:vt.l.ſi exne.S.de iur.do.ergo vĩ ꝙ a ſilia nõ poſſit
ↄueniri.Sol.gl.ꝙ h̊ pĩ exhẽdauit ſiliã ↄtẽplatione dotis

Solu. mal? noꝛ

x iõ ſilie legare vi:⁊ ſic ꝓpter volũtatẽ pꝛis iputat᷑ marito

qð als nõ ĩputaret᷑.Ex hac gl.no.ꝙ vba enũciatiua ꝑ mo
dũ cauſe ꝓlata ĩducũt diſpõnẽ etiã quo ad actionẽ. ¶ Sʒ
3 vꝛ.l.emptoꝛ.S.ſi ancilla.allegata in glo.⁊.j.de doli ex
cep.l.ñ.ĩ pᷣn. Rndeo ꝙ nõ ĩducit diſpõnẽ quo ad actionẽ
realẽ:vt in Sijs.rõ qꝛ nõ ẽ legatũ expᷣſſũ ſʒ tacitũ:ar.l.ſer/
uum fſilij.in ſi.j.de lega.j.ſʒ quo ad actionẽ ꝑſonalẽ iducit
diſpoſitionẽ: vt.l. pe.j.de col.bo.⁊ hac gl.lʒ tñ hec ĩſe ſint
vera:tñ in ꝓpoſito iſta ſo.nõ placet:qꝛ ꝑ illã cauſaʒ teſtõꝛ
vꝛ voluiſſe ſilie ꝓuidere ⁊ nõ marito:vt.l.ſeruo legato.S.ſi
teſtõꝛ.j.de lega.j.ſi ergo nõ puidit marito in aliquo non
potuit eũ grauare teſtõꝛ vt faceret eũ teneri: vbi als nõ te
neret:vt.l.ab eo.C. de ſideicõ.⁊.l.plane.la.ij.S.jj..de le.j.
vñ glo.ſoluit aliter ꝙ marito nõ ĩputaret᷑ cur pꝛem nõ cõ

uenit vt in ↄꝛio:ſʒ cur nõ ↄuenit hẽdes pꝛis:quos ↄuenire

põt:vt h̊. Op.ex glo.hic hẽtis duo.pᷣ ꝙ regula dolo fa

cit. hʒ locũ in eo ꝗ dʒ reſtituẽ.ſcdðo ꝙ nõ hʒ locũ in eo ꝗq dʒ

reſtituẽ alij ĩcõtinẽti. ¶ Ad pᷣmã op.j.vt le.no.ca.l.ſi.S.j
Rñdeo ꝙ regla dʒ itelligi qñ reſtituturꝰẽ eidẽ ĩcõtinẽti:ſe
cus ex iteruallo:vt in ↄtio.¶ Op.ad iſtud de.l.iſta in ſi.
nã mulieri dʒ dos reſtitui ex iteruallo:tñ ꝓ parte ſua nõ
dz ↄueniri.ſile.S.de cõdi.ob cau.l.ſi donaturꝰ.in ſi. Rñ/
deo qñũq; pars hʒ dilationẽ qᷓ miſerationis cauſa idulget᷑
ſolutioni:⁊ iſta dilatio nõ ipedit qn hẽat locũ regula vt ĩ
ↄꝛijs. Qñq; ꝗs hʒ dilationẽ q̃ reſpicit ipſã obligationẽ:⁊
tũc ĩpedit locũ habẽ regulã:vt.d.l.ſi.S.j.in fi.vt le.no.ca.
ꝓbat hec ſo.in.l.ſi cũ mulier in fi.s.de cõpen.¶ Op.qꝙ
dos poſſit ĩterim peti ꝓpter cõmodũ ĩteruſurij medij tem
poꝛis.nec ob.petẽti regula dolo facit.vt.l.j.C.ſi dos ↄſtã
te ma.⁊.j.re.amo.l.ſi mulier.S.rerũ.So.ea q̃ dixi hñt lo/
cũ in petitione nõ in repetitione.rõ qꝛ ille ꝗ repetit ex ali
qua iuſta cauſa vĩ quodãmodo dicẽ.vt tanq; ſpoliatꝰ re/
ſtituat᷑:vt.l.ĩterdũ.⁊ qð ibi nõ.in glo.de cõdi.indebi.⁊ in
regula iuris.q̃ dicit ꝙ fauẽdũ ẽ magis repetitioni q; aduẽ
ticio lucro.vñ cũ.l.j.C.ſi ↄſtã.ma.dos ſolu.ſu.⁊.l.ſi muli/
erꝗre.amo.loquani in repetitione fauel ei ꝓpter ĩteruſu
riũ medij tꝑis Iʒ hẽret dilationẽ mileratiõis cauſa:qð nõ
fieret ſi pncipalr peteret᷑:vt hac.l.in ſi.⁊.d.l.ſi donaturꝰ.
COp. ad regulã de.l.jS. redigũt.j.quoꝝ le. So. qdam
dicũt ibi in poſſeſſoꝛe h in petitoꝛe. Tu dic ꝙ ibi non erat
liqdũ an deberet reſtitui:⁊ iõ nõ hẽret locuʒ regula:ar.l.
fi. C.de cõpẽ.⁊ nõ.de doli excep.l.dolo.⁊.l.dolo de re.iu.
COp.ad ſcðam regulã ꝙ qñ ẽ reſtitutur alteri habeat
locũ regula dolo facit.vt.l.ſi donaturꝰin fi.de ↄdi.ob ca.
So.aut ille ꝗ petit reſtituturẽ alteri ꝗ reſtitutur ẽ ei a
quo petit᷑ ⁊ hʒ locũ regula:vt in ↄꝛijs: aut ille alius nõ ẽ re
ſtitutureia q petit᷑ ⁊ nõ hʒ locũ regula:vt h. Ex pᷣdictis
diſtingue bꝛeuiter aut opponii exceptio dolo facit qð pe/
tis qð reſtitutur es eidẽ:aut qdð reſtitutures alij. ꝛio ca
ſu aut nõ ẽ liqdũ:aut ẽ liqdũ.ſi nõ ẽ liqdũ aut ẽ reſtituturꝰ
eidẽ incõtinẽti:aut ex interuallo:aut erat dilatio q̃ reſpicit
obligationẽ:aut illa qᷓ miſerationis cauſa ĩdulget ſoloni.
⁊ hoc ſcdᷣo caſu aut loqꝗtur in petẽte aut repetẽte:vt ex p/
dictis pʒ. Scðdᷣo caſu pᷣncipali qñ reſtitutureſt alij:⁊ tunc
ant ille alius ẽ reſtituturꝰſibi a quo peti aut nõ:vt dixiĩ pᷣ
cedẽtibꝰ. Pꝛedicta vera in petitoꝛijs:ſʒ ĩ poſſeſſoꝛijs dic
vt no.ꝑ Di.in.c.dolo.⁊ in.c.ꝗ ad agẽdũ.ex de reg.iur.li.
vj. ⁊.l. q. C. de edic.di.hadri.tol.dixi plene in.l. nãaliter.S.
nihil cõe de acqui.poſ.

NXAX . Ex pacto aui materni dotem dãtis
() MUIS.: ſo. ma. actio qrit᷑ mulieri.h.d.¶ Nõ

ꝙ; ꝑ aſcẽdẽtes ex linea mr̃na nõ põt nobis queri
actio regulariter. ſile in.l.debitoꝛ in ſi q ad tre. ¶ Scðo
no.ꝙ ſiue ꝗs ſtipulet᷑ ſibi aut exneo ſiue exneo aut ſibi ſem
per ſtipulatoꝛ v adiectꝰ ad obligationẽ: eneus ad ſolu/
tionẽ: vt hic ⁊ in v.ſʒ dicẽdũ.ꝓbat in.l.j.S.ſᷣuus fructuari

us.j. de ſtip.ſer. ¶ Lertio nõ ꝙ fauoꝛe nuptiarũ ꝑ liberã

pſonã exv᷑neã qri actio mulieri vtilis ex ſtipulatione vt h ĩ

f. C Et aduerte diligẽter ad tex.ꝗ dicit maxime ꝓpter
affectionẽ ꝑſonarũ:q̃ſi dicat ſolus fauoꝛ nuptiarũ: ſufficit
etiã ſi affectio ꝑſonarũ nõ eſſet. Altimo no.ꝙ fauoꝛe
dotis ſi aligs ſtipulet᷑ ſibi aut mulieri:⁊ ſic alternatiue mu/
lieris ẽ ĩtegra actio vt hic.facit.l.vxoꝛẽ. S.teſtõ.jĩ.de leg.iij.
COp. ad pᷣmũ.ð.depoſi.l.publia. in pᷣn.vbi ꝑ pactũ ma
tris q̃rit᷑ filie. So.ibi nõ iõ qrũ ſilie qꝛ mi ei ceſſit:ſ̊ qꝛ pa
ctũ fuit ĩterpoſitũ ſuꝑ re ꝓpꝛia ⁊ ſic q̃rit cuilibet erneo:vt
l.pe.C. ad exhi.dixi in.l.ſtipulatio iſta.S.ſiqs ĩſulã.j.de v.
ob. C Op.ad idẽ de.l.ſi genero.C.de iure do.So.h̊ diẽ
gl. ꝙ ibi ꝑ aſcẽdẽtẽ ex linea pĩna q̃rit vtilis aſcẽdẽti etiaʒ ſi
nõ ſit in ptãte.ſile in.l.iureiur.S.ſi liberi.jĩ.de oꝑ.libe.dixi
plene in.l.qð dꝛ.j.de vb.obli. Ad ſcõm vo op.pᷣ qʒꝛ ſti
pulãti nõ q̃rit actio qꝛ ſi ꝑmittit ꝑſonã erneã ꝑſona ſua vi
det᷑ adijci ad ſolutionẽ:ergo ei nõ q̃rit᷑ actio:vt.l.ei ꝗ ita.
F. q ſibi. j. de v. ob. So.illud qñ ei ꝗ bmo adijcii ſtipulatio
poſſet q̃ri:ſʒ hᷣ filie q̃ri nõ poterat de rigoꝛe merito qꝛ ipſe
ſtipulatoꝛ videbat᷑ adiect' ad obligationẽ mulier ad ſolu
tionẽ:⁊ iõ q; de eqtate mulieri q̃ri põt vt in ſi.l.illa eadem

egtate mulier videbat᷑ adiecta ad obligationeʒ ſtipulatoꝛ

ad ſolutionẽ. Op.ad tertiũ no.de.l.debitoꝛ in ſi ad
treb. So. gl.ꝙ ꝑ exncuʒ ſtipulãtẽ põt q̃ri nobis actio eo
caſu quo nobis qꝗᷓrereĩ᷑ ſtiplłlone nõ iterpoſita: ſʒ hic ſi auꝰ
dediſſet dotẽ nulla ſtipłone iterpoſita qrereĩ actio mulie
ri:vt in.S.accedit.C.de re.vx.aci.ergo ſtipłlone ĩterpoſita
⁊c.no.hãc ſo. Cõtra hoc vꝛ caſus in.l.ſi ita ſtipulatus
S. griſogon.j. de v.obl.vbi lʒ ex numeratione põt nobis
ꝗ̃ri actio ꝑ aliũ nulla iterpoſita ſtipłone tũ ſi ſtipulatio in
terponit᷑ nobis nõ ꝗrit᷑. Itẽ hoc vẽ ð tex.hui.l.qꝗ diẽ hoc

eẽ fauoꝛe nuptiarũ: ⁊ iõ fm illa iura nõ vẽ verũ dictũ gl.ho

die aũt hoc vĩ determinatuʒ ꝑ.l.ij. C.ꝑ qs ꝑſo.no.acqui.

CAd eltimũ no. op. alternatiua poſita iter ꝑlonas ꝗbꝰ

acgrit᷑ reſoluit᷑ in oiũctã etià in pctibꝰ:vt.l.cũ qdã.C. de v.
ſig. Cũ ergo auus ſtipulet᷑ ſibi aut ſilie dʒ ĩtelligi i.ſilie ⁊ ſi/
bi. So. Fᷣm iülla iura nõ ꝓcedit ↄꝛiũ:vt.l.ꝓinde ĩ ſi.cũ.l.ſe.
de ſtip.ſer. hodie ꝓcedit.ſʒ rũde hoc ſpãle fauoꝛe nuptia
rũ.ſile in.d.l.vxoꝛẽ. S.teſtõ.j.de le.iij.Et ꝑ hoc dicebã ſe/
mel in.q.de ſacto eẽ᷑neus dedit dotẽ ⁊ ſtipulatꝰ eſt eã ſibi
reddiaut cui de iure debebit. Certe ex hac ſtiplone inte/
gra ẽ actio mulieris:qꝛ ꝑinde ẽ ac ſi dicat ſibi aut mulieri:
q; mulier ẽ illa cui de iure dʒ reddi:vt ĩ.S.accedit. ¶ Sʒ
qd ſi exneus eẽt ſtipulat ſibi ⁊ mulieri- Rñdeo crederem
tũc actionẽ q̃ri ꝓ parte ſibi ⁊ ꝓ parte mulieri:vt.l.ſi mihi
T titio.j.de v.ob. ¶ Quero qd ſi exneꝰ ſtipulat ẽ dotem
reddi ⁊ nõ dicit ſibi vel mulieri: Ar᷑ ꝙ ſit ſtipulat ſibi: vt
l.ſtipło S. ſiqs. . de v. ob. ¶ In pꝛiũ facit ꝙ fauoꝛe doſj.in
telligit᷑ ſtipulat dotẽ reddi cui de iure debuit.caſus ẽ.S.e.
l.poſt dotẽ.ſᷣm tertiã lec.gl.⁊ ſic ipſi mulieri qᷓrit᷑.dic ergo
aut eneus dedit dotẽ ⁊ non ſtipulat:vel paciſcit᷑ aliqd de
reſtitutione:aut ſuꝑ ea paciſcit.⁊ hoc ſcdᷣo caſu:aut paci/
ſcit᷑ ſimplłr reddi ſibi:aut ſimpłr mulieri:aut ſibi ⁊ mulieri
coplatiue:aut ſibi ant mulieri alternatiue:vt ex pᷣdictis pʒ
⁊T hoc in exneo:in pꝛe dixi plenei pon dotẽ. S. eo.
ð egatum qð nõ põt capi
Ai dotem. nõ ot in dotemn ombeia
ri.h.d. Quero exẽpluʒ quõ vxoꝛ cape nõ po
terit:Glo.ponit qñũ legauit mater ea que fũt affixa edi/
bus:vt.l.cetera.j.de le.j.qð non placet qꝛ tũc ſaltem eſti/
matio debeĩ:vt.e.l.S.ſi duobus.vñ pone exẽplum per.l.
apud iul.S.ſi.j.de le.j.

Abppellatione liberoꝛum con/
dotali. tinentur nepotes.hoc dicit.in
L nuit ꝙ ſi pactũ nõ fuiſſet interpoſitum non potu
iſſet retineri pꝛopter liberos. Et ſic facit ad.q.no. in.l.
dos a patre.C.eo.examinaui plene in.l.poſt dotem..e.
Itẽ no.ꝙ appellatione liberoꝛum contineni nepotes

Solu. matrimo.

qd aũt appellatione ſilioꝝ:dixi plene in.l.liberoꝝ. ðe v.ſi

gni. ¶ Itẽ no.glo.q̃ dicit ꝙ hoc pactũ valeat ſi mulier p/

decedat: ſec' ſi pdecedat vir. Et ꝑ boc v ꝙ opi. Mar. ſit

vera de ↄſuetudine nõ de iure.ſꝙ ſilia moꝛtua in mr̃imo
nio cũ liberis dos retineat᷑:ꝙ ſi ↄtingat virũ pᷣmo decedẽ
poſtea vxoꝛẽ viduã cũ ſilijs relictis ꝙ pꝛ ſilie vidue põt ab

illis liberis dotẽ repetẽ:qꝛ ↄſuetudo loꝗtur muliere dece

dẽte cõſtãte mr̃imonio.ſi ergo decedit eo ſoluto remanet
diſpoſitio iuris cõis:qð plene cram manl Cell pon dotẽ.
—e iue maritus excipiat
( c Mm mulier. de adulterio otvol lu
Lcret: ſiue criminaliter accuſet lenocinij exceptiõe
repellii.h.d. ¶ Nõ ex ſi.ꝙ rõ.l.⁊ mẽs.l.eſt ideʒ:vt no.ꝑ
Di. ex de re.iur.c.ſi.li.vj. ¶ Op.j.de adulte.l.ij.S.ſi pu/
blico.So.poſt nomẽ rei receptũ ĩter reos nõ repellit vir
exceptione lenocinij:vt ibi:añ ſic vt hic. C Op.replica/
tio turpitudinis nõ tollit exceptionẽ turpitudinis:vt.l.ij.
C.de ↄdi.ob cau.vbi in pꝛi turpitudinis cauſa melioꝛ eſt
cõditio poſſidẽtis. So.ibi agẽs illa ↄditione in ipſo libel/
lo obijcit reo turpitudinẽ reus excipit de pari cauſa tur⸗
pitudinis nec audit. actoꝛ replicat de pari cauſa turpitu/
dinis:qꝛ ſic replicaret illud idẽ qð poſuit in actione:ʒ hic
mulier füd auit itẽtionẽ ſuã ex ↄctu dotis:nõ ex turpi cau
ſa.vir excipiebat de turpitudine mulieris:mulier replica/
bat de turpitudine viri de quo in actione nihil erat dictũ.
Op. de doli exceptione.l.apud celſum.S. marcellus.
So.qñ ille ꝗ excipit certat de lucro tũc exceptio doli tol/
lii ꝑ replicationẽ doli:vt hic ⁊.l.viro.S.e.ſecꝰ ſi de damno
certaret vel vterq; eſſet in pari cauſa vt in ↄꝛio ſm Ja.de
are.⁊ alios doctoꝛes. Cõtra hoc vi.C.ſi mi.ſe ma.dix.l.ſi.
in pᷣn.vbiminoꝛ petit reſtitui ſe:qð põt eẽ etiã ꝓpter lucrũ
ſi ei obijciat ꝙ ſe aſſeruit maioꝛẽ:⁊ ſi dolo fecit põt replica
ri p eũ: qꝛ ad hoc fuit ĩiduct dolo aduerſarij. Rñdeo cõ
tra exceptionẽ doli nõ obijcit replicatio doli:ſʒ oſtẽdit do
lũ nõ fuiſſe.ſi enĩ dolo me ĩduxiſti:vt me maioꝛẽ dicerẽ ad
uerſus te nullus dolus ẽ cõmiſſus.Et pᷣdicta iducunt᷑ ad
q.exbãnit offedit exbãnitũ offeſus accuſat accuſaſ exci/
pit ꝙ nõ dʒ audirũqꝛ eſt exbãnitꝰ:vñ non põt hoc oppo
nere an admittat᷑ hec replicatio:? Aa.de are.dicit ꝙ nõ qꝛ
exbãnito dat᷑ deſeſio:nõ aũt alteri ĩpugnatio:vt.l.ſeruus
de accuſa. Pꝛo quo videt᷑ caſus ex de excep.c.dilecti.vbi
dicit tex.magis ꝓpꝛie.Sʒ pꝛo euidẽtioꝛ ĩtellectu hui.q.

op. ſic ↄtra Ja.de are.exbãniti ꝗ pñt ipune offẽdi pdunt

oĩa iura ciuitatis ſue:vt.l.amiſſiõe.S.de capi.di.⁊ no.per
Ja.de are.in.l.ex facto.S.ex facto.j.ad trebel.⁊ ſic cũ qli⸗
bet eẽt exbãnit ſtatuta ciuitatis ſue nõ vẽdicabũt ſibi lo/
cũ in eis. Rñdeo qꝛ iſtud ſtatutũ ꝙ poſſit ĩpune offendi
nõ eſt in bñſiciũ offẽdẽtis ſʒ fauoꝛe reipublicein odium ex
bãniti: vt.l.j.C.qñ lice.ſine iudi.vin.merito exbãnit vtii
aliquo bñſicio ex foꝛma ſtatuti:ſʒ dicit ꝙ talis act᷑ in taleʒ
cõmiſſus nõ ẽ delictũ. Op.ad idẽ foꝛtius nõne deter/
minatio Ja.de are.ẽ ↄtra ſolutionẽ quã mõ dedi:ꝙ qũ il
le qui excipit certat de lucro exceptio doli tollit᷑ replicatio
ne doli vt hic:ſʒ exbã nitus accipiẽs excipit vt ipſe non te⸗
neat᷑:⁊ ſic vt lucraĩ ipunitatẽ delicti: ⁊ ſic ꝑ replicationeʒ
doli dz repelli. Pone clari in ciuili exbãnito ꝗ agit exci
pit᷑ ꝙ nõ põt:qꝛ exbãnitus:⁊ ſic excipiens certat de lucro
an poterit replicari ꝙ ipſe ẽ exbãnitꝰ: Puto ꝙ nõ: ⁊ ſic
credo verũ eẽ dictũ Ja.de are. n illud qð dĩ ꝙ exceptio
doli:qñ certat de lucro repellii doli replicatione eſt veruʒ
ad merita cauſe qñ opponit᷑ exceptio doli:vt poſt lit.ↄte.
tũc tolleret replicatione iſta exceptio:vt in.c.iij. ex de ex/⸗
cep.⁊ ꝑ hãc.l.⁊.l.viro.S.e.ſʒ qñ circa ꝑſonã certat:tũc nõ
eſt qrẽdum de lucro. ¶ Pꝛeterea qñ opponit ad ꝑſonã
nõ põt replicari.rõ eſt qꝛ qñ cito te vt reũ ſtatim facio te
babilẽ reũ q;cito ad iudiciũ veneris ꝑ te vel ꝑ aliũ:ſed tu
nõ appꝛobas me vt actoꝛẽ.⁊ iſta ſũt yba Inno.in.c.cum

inter e de excep.pᷣdicta vera niſi actoꝛ eẽt familiaris vel

domeſticꝰ rei:vt ex de accuſa.c.nulli.⁊ ibi ꝑ glo.⁊ Inno.
¶QAQuero de vna.q.quã diſputauit dñs Ja.bu.pone q;
ſtatuto cauet᷑ ꝙ exbãnit nõ audiat᷑ nec in agẽdo nec ĩ de
fẽdẽdo.Exbãnit agit ↄ exbãnitum. icit ille tu nõ potes
agẽ dico ego:nec tu potes exciꝑe ꝗd erit dicẽdũ: Ja.bu.
in ſua diſputatione determinauit finalr ꝙ non põt excipe
vetãte ſtatuto ⁊ iudex de facto nõ põt ſupplẽ ⁊ ſic iudiciuʒ
ꝓcedit.Sʒ vidẽdũ ẽ an dictũ ſtatutũ valeat.ſ.ꝙ nõ audia
tur nec in agẽdo nec in defẽdẽdo: Certe non q; leges de
bẽt eẽ iuſte: vt. l. iij.S.de legi.⁊ deſẽſio ẽ iuris nãlis qð non
põt tolli:vt.l.vt vim..de iuſti.⁊ iur.⁊ nõ.s.ðe pac.l.pactũ
in glo.magna.⁊ ẽ tex.in.c.paſtoꝛalis de re iudi.ĩ cle. nec
põt facẽ vt iudex te iniuſte cõdẽnet.iõ dic ꝙ q̃dã ẽ defẽſio
volũtaria:vt qñ fit ꝓclama.ſiqs vult talẽ deſẽdere vel ſu/
ſcipe iudiciũ in ſe ⁊c.tũc iſta põt tolli ꝑ ſtatutũ.ſʒ deſẽſio ne
ceſſaria ꝑ ſtatutũ nõ vr poſſe tolli:vt ̊ tʒ Inno.in.d.c.cũ
ĩter. Mõ ad ꝓpoſitũ exbãnit excipiẽs ↄ̊ exbãnitũ põt ſa
cere cũ ſit neceſſaria defẽſio:⁊ ſic ꝓcedit iudiciũ:ſed dic qa
foꝛte hoc nõ vꝛ verũ.ſicut eniʒ reo denegatũ eſt exciꝑe:ita
denegatũ ẽ actoꝛi replicare.vñ ſicut vꝛ denegatũ reo ne ex
cludat actionẽ:ita vꝛ denegatum actoꝛi ne excludat exce/
ptionẽ:ergo q̃ rõne tu dicis ꝙ ꝓcedit actio:qꝛ deſicit ex/
ceptio:eadẽ rõne dicas ꝙ ꝓcedit exceptio: q;ꝛ replicatio
deficit. Rñdeo ꝙ nõ deficit replicatio:qꝛ nõ venit ad ex/
cludẽdũ:ſʒ ad detegẽdũ:qꝛ exceptio ẽ nulla feu excipiẽs ĩ
habilis:ſʒ certe idẽ dicet reus.nã exceptio venit ad decla
rãdã ihabilitatẽ actoꝛis.vñ vẽ ꝙ iudex ſimul reꝑiat q; nec
reus põt excipe nec actoꝛ agẽ:cũ nõ debeat plus ↄcedere
actoꝛi qᷓ; reo:⁊ ſic nõ ꝓcedit indiciũ. Quero de vna.q.
quã diſputauit Ja.bu.ſtatutũ ẽ ꝙ ſoluat᷑ certa gabella de
quolibet ↄctu:als ipſo iure nõ valeat ↄctꝰ.emi vnũ fuduʒ
ꝓ cẽtũ ⁊ tu vẽdidiſti nõ fuit ſoluta gabella ab aliqᷓ partiũ:
tu vẽdicabas a me dicẽs ꝙ ego nõ lolui gabellam ⁊ ego
te excipio:qꝛ tu nõ ſoluiſti põt ne hoc ſieri? Bꝛeuiter ille
doc.determinauit ꝙ exceptio doli nõ ſolũ tollit replicatio
ne doli qñ gꝗlibet ẽ in pari cauſa:vt hic ⁊ in.S.marcellus.
ſʒ qñ excipiẽs certat de lucro replicãs de dãno tũc ſec' :vt
hic ⁊ vt ſupꝛa dictũ ẽ. Et ex hoc ſeqꝗt᷑ ſi repeto a te füdũ
quẽ poſſides ego certo de lucro ⁊ tu excipiens de gabella
nõ ſoluta certas de dãno vitãdo:⁊ ſic nõ poſſũ replicare:
qꝛ nec tu ſoluiſti. Sʒ vĩ ĩ paũ caſus ĩ.l.fi.circa pᷣn.C.de
litig. ſj tenebã opi.quã tenuit ille. Nec ob.l.vl. C. de litig.
q; ibi rõ ẽ:qꝛ ille ꝗ agit nõ agit ad cõmodũ ſuũ ſ ad com/
modũ alteri.ſ..illiꝰ in cuiꝰ fraudẽ res ẽ alienata.pᷣdicta ſũt
vera qñ obiicit ĩter actoꝛẽ ⁊ reũ. Quero qd ſi obijciat᷑
iĩter partẽ ⁊ teſtẽ an exceptio ĩſamie õ teſteʒ ꝓpoſita tollii
replicatione:vt dico tu ꝗ excipis es ſiliter iſamis: Et glo.
dicit in. liij.S. lege iub..de teſti.ꝙ ſic.ſ̊ ſoꝛte Zꝛiũ eſt verũ.
nã ĩfamis nõ põt obijcẽ iſamiã alti ifami etiã his ꝗ ĩuiceʒ
hñt facẽ:vt.l.ĩ harenã.C. de ĩoſ.teſ.ſʒ teſtis nõ facit aliqd
pᷣncipalr parti:ſʒ adhibet᷑ vt facit ſidẽ iudici:ſʒ iudex ꝓpt᷑
ĩfamiã partis nõ hʒ maioꝛẽ ſidẽ teſte vili ⁊ ifſami.⁊ ita dicit
Inn.i ſili . c itellexim ex de adul.Sʒ otra hoc facit.C.de
heret.l.qm.Sʒ rñdeo iudei ⁊ hẽtici ſũt inimici ⁊ odioſi rõ
ne ſecte qð odiũ ceſſat iter eos.ſj iſames de qbꝰp̊ loquit ſe
tales ꝙ eis nõ dʒ ad hiberi ſides rõne ꝓpꝛij delicti ⁊ ppꝛie
malicie q̃ ita reſpicit aliũ ĩfamẽ etia eiuſdẽ iſamie ſicut nõ ĩ
. E ſamẽ:iõ eis nõ debet adhiberi ſides.
4 Eula. Marit nõ tenei de piculo nois ſi ſi/
piculpa iputari nõ põt. h.d. Op. j. de le. ij. l.
gai. So.ſʒ Pe.h̊ tradidit iſtr̃a ſingularit᷑ ⁊ expᷣſſe als in
gnãli ↄceſſiõe nõ venirẽt ĩſtra vt ibi. ¶ Op. de.l.ſi nomẽ
de hẽ vẽ. So.itelligas ꝙ h̊ nomẽ ſuit datũ ſimplr ĩdotẽ
ſecſi eſtimatũ q; tẽ ſacẽt emptionẽ ⁊ ꝑiculũ eẽt viri:vt.l. ꝛia
¶Op de. l. pꝓmittẽdo.S.ſi a debitoꝛe. C. de iu.do.ſo.aut
nomẽ dai ĩ dotẽ ⁊ hʒ locũ diſtictio pcedẽs.ſ.aut dal eſtiatũ

ö‚—

Solu. matrimo.

aut dat᷑ ſimpłr. Si vo nomẽ nõ dat in dotẽ ſed delegatut
viro:⁊ tũc aut loꝗtur de ꝑiculo ſubſiſtẽtis inopie tempoꝛe
delegationis:⁊ diſtinguit᷑ vtrũ vir fuerit ſciẽs vel ignoꝛãs
vt ĩ.d. S.ſi a debitoꝛe.aut loꝗtur de ꝑiculo ſubſequẽtis ĩo
pie ⁊ ꝑiculũ ẽ viri ſinpirzer. pupilliGiif de ſolutionib.
D i pᷣdiũ eſtimatum in dotẽ datũ ſine
Gundus. alpn euincat᷑ nõ debet᷑ eſtimatio mu/
lieri.h.d.⁊ ſubtilis.S.ẽ. ¶ Op.ꝙ dolus pãais nõ noceat ſt
lie:vt.l.apud celſũ.S.de auctoꝛe de doli excep.So.glo.qꝙ
hoc iõ q; hʒ cauſã lucratiuã ſilia nõ ibi ⁊ nõ hoc.nã łʒ ti/
tulus dotis dicat᷑ ex cauſa oneroſa:vt de ac.⁊ ob.l.ex ꝓ
miſſione.tñ illud ĩtelligii ex parte viri:ſʒ ex parte mulieris
ꝓ qua dos dat ⁊ ſic dotẽ lucrat᷑ dicii titulus lucratiuus:vt
l.fi. S. jj de his qᷓ ĩ frau.cre.⁊ ita ĩtelligii iſta gl. Op. C.
de iure do.l.auia.⁊..de pac.l.reſcriptũ.S.ſi pactũ.⁊.ð.de
euic. lI. vẽdicãtẽ. Glo.dicit intelligo iſtã ſm illas.ſ.ꝙ ſit in
electione viri vel agẽ de euictione ↄtra hẽdes ſoceri vłex
cipere ptra mulierẽ vt hic:qð nõ placet nr̃is doc.nã ↄſtã
te mr̃imonio poſſet agẽ vir de euictiõe:ſʒ eo ſoluto nõ age
ret enĩ ad cõmodũ mulieris:ſʒ ipſa nõ poſſet agẽ cũ cauſã
lucratiuã hẽat vt dictũ ẽ ergo nõ põt cõqueri:vt.l.ariſto.
de dona.nec aliꝰꝓ ea facit.s.de cõdi.ob cau.l.ſi donata/
rius in fi.⁊ ſic tenebat Ja.de are.⁊ ſic ſubauditio glo.nõ ẽ
bona. Op.dolus pꝛis nõ dʒ nocere ſilie:vt .de carbo.
edic.l.ij.S.ij. So.vt nõ.in.l.diui ſres.j.de iure patro.⁊ ꝑ
Di.in.c.nõ dʒ aliqs ex᷑ dere.iur.li.vj.ſʒ q;tũ ad ꝓpoſituʒ
hic dolus pꝛis nocet ſilie ſicut dolus cuiuſlibʒ exnei a quo
ꝗs cauſã lucratiuã haberet:vt.l.apud celſũ.S.de auctoꝛe
de doli excep. Querit Di.ꝗd ſi ↄſtãte mr̃imonio vir
egit de euictiõe ⁊ obtinuit an tenet᷑ reſtituẽ mulieri:Et di/
cit ꝙ ſic:vt.S.de iure do.l.nõ ſolũ.⁊.l.quotiẽs.diſtinxi ple
ne in.l. pꝛetoꝛ.S.j.de bo.auc.iudi.poſ. ¶ Vltimo Ja.de
are.no.iſtũ tex.qꝗ dicit ait eniʒ ꝓpterea ſe non teneri ⁊ ex/
ponit glo.ſ.de euictione.vel dic.i.nõ repelli exceptione.
Et ſic no.ꝙ ille q exceptione repellit dicit teneri ad nõ pe
tẽdũ.⁊ facit.l.ſi vnꝰ S.pact ne petẽt..de pac.⁊.l.vbi pa/⸗
cti. C. de trãſac.Et ꝑ hoc ipſe ĩducit ad.q.mulier põtre
nũciare ſm iura ffoꝝ.⁊.C.iuri hypothecarũ.vt.l.iubemꝰ.
⁊.l.etiã.C.ad velle.ſʒ im iura auẽ.mulier nõ põt obligari
ꝓ viro:in auẽ.ſi mulier.C. ad velle.ſʒſi renunciat obligaĩ᷑
ad nõ petẽdũ ꝓ viro:ergo vʒ ꝙ hoc nõ valeat ⁊ hoc cõce
dit Ja.de are.ꝙ qñ vir nõ hʒ bona ꝙ talis renũciatio ſi
bi nõ p̃iudicet qꝛ ꝑ hoc ĩpedit᷑ petẽ:ſed ſi illa bona habẽt:
qð tene mẽti.Idẽ tenet Di.in.l.ſi pig.j.de his qĩ frau.
cre.? Ja.de bel.in auẽ.vt ĩmobilia añ nup.S.ſi als pᷣmo.⁊
hec ſufficiãt in iſto.S.
Fundus eſti

eſtimatis reb us. mat tali eſti
matione q̃ nõ facit emptionẽ põt alienari mulie
re volẽte.h.d. ¶ Op.hec.l.videt᷑ etiã loꝗ in rebus mobi
libus:qdð apparet dũ dicit᷑ que vo nõ extarẽt.nã ĩmobilia
nõ pñt de facili nõ extare ſʒ mobilia ĩdiſticte poterãt alie
nari iſto caſu:vt.S.e.l.j. So.fateoꝛ ꝙ poterũt alienari: ſʒ
ſoluto mr̃imonio pñt ꝑ mulierẽ reuocari:vt.l.in rebꝰ.C.

de iure do. Op.h̊ inuit ꝙ res dotales pñt alienari vo

lẽte muliere:nã talis eſtimatio nõ facit deſinere rẽ eẽ do/
talẽ:vt.l.ꝙ ſi fũdus..de fũ.do.⁊.l.ſi ĩter.⁊.l.dotalẽ.C. de
iure do.⁊ ſic eſt ↄtra.C. de rei vxo.act.l.jS.ſʒ cum lex.⁊ ĩ
ſti. qui.alie.non licet in pᷣn. Sol.qdam ex tex.qui hic dicit
neq; volẽtis ⁊c.ſubaudiũt maxime.⁊ iſtam tenet Di.Alij
dicũt ꝙ iſta eſtimatio lʒ nõ facit emptionẽ ſacit tñ vt poſſit
alienari volẽte muliere:vt.l.ñi.ð.de pac.ðo.⁊ iſtã tʒ Pe.
qð eſt notãdũ. ¶ Op.in auẽ.vt imobi.añ nup.do.S.j.po
ſita.C. ad velle.auẽ.ſiue a me.Glo.dicit ꝙ ibi dos eqpara
tur donationi ꝓpter nuptias quo ad cetera:non aũt quo
ad ꝑmittẽdũ alienationẽ:nõ eni hodie ꝑmittit pluſq;ᷓ oli.
CAuero dixim.S.an vir poſſit alienare volẽte muliere:

¶ Quero an mulier poſſit alienare fũdũ dotalẽ volẽte vi
ro: Ja.de are.dicit ꝙ ſic ꝑ.l.pᷣdiũ.C. de iure do.a ↄꝛio ſen
ſu ⁊ ibi ꝑ Ci.iõ q; ipſe tʒ ꝙ dos põt ſolui mulieri cõſtante
mr̃imonio:vt dixi in.l.ij.in pᷣn.S.e.vñ eoipſo ꝙ vir ꝑmittit

mulieri ꝙ vẽdit videt᷑ ſibi ſolutũ.Sʒ certe illã opi.repᷣhen
di in. l.ij.S.e.Ad.l.ſi mulieri.qð vẽdit videt ſibi ſolutum.
Szʒ certe illã opi.repᷣhẽdi in.l.ij..e.Ad.l.ſi pdiũ.reſpon
deo ꝙ ibi nõ debet ſumi ar.a cõtrario ſenſu: qꝛ reſultaret

pꝛauus intellectus.
Stimat Seipſaʒ ſũmat. ¶ Quero ꝗd
Slmate. ſi añ mr̃imoniũ res eſtimate in
dotẽ date deterioꝛent cu piculo deterioꝛani: Rñ
eo: vt. l. plerũq;.S.ſi añ.S.de iure doʒ.
BDos indebite reddita condicit᷑.
itus b.d. pſequere hanc.l. vt in glo.
què bene dicit.
fili Pꝛimo ponit vnum dictũ cõmuni
— IO. ter in pꝛe ⁊ filio. Scðo in fſilijs im̃

— . . . . , „ „— — . — .
tollit tres dubitationes.Tertio in pꝛe tm̃ tollit vnũ dubi/

um.Quarto in ſilio tm̃ tollit aliud dubiũ.ſcða ibi nec in
tereſt.tertia ibi at ꝗn.q̃rta ibi ac ſi cũ ſilio. ¶ Ex pᷣma par
te no.ꝙ ſi ſiliꝰ recipiẽs dotẽ tenet᷑ ĩſolidũ:pꝛ vo de peculio
vt. l.ſi cũ dotẽ. S. trãſgrediamur.S.e. ¶ Op.de hac eadeʒ
l.vbi filiꝰ nõ exigit ĩſolidũ. So.tenet᷑ iſolidũ reſpectu ſub
ſtatie obligationis vt hic in pᷣn.ſʒ ↄſiderata efficacia exa/
ctionis nõ exigit:niſi q̃tenꝰ facẽ põt vt in ſequẽti reſpõſo.
Venio ad ſcdðᷣam partẽ.Ex q nota pᷣmo ꝙ nõ ĩtereſt ſi
ue res extet ſiue nõ.Cõtra.S.de peculł.l.in boneſidei⁊ cõ
mo.l.iij.S.ſi ſlio. So.qñ cõuenit᷑ ſilius nõ intereſt vt hic:
ſec' qñ ↄuenit᷑ pꝛ vt in ↄꝛio.ꝓbat in.l.ſi cũ dotẽ.S.ſi.S.eo.
Et iſtud facit in ar.ad.q.maritꝰ habuit in dotẽ domũ:q/
rit᷑ an ſoluto mr̃imonio dʒ eã reſtituẽ:ſi nil aliud hẽat:vel
debeat ↄdẽnari q̃tenꝰ facẽ põt:Di.dicit ꝙ hic vꝛ caſus ꝙ
debeat ↄdẽnari q̃tenꝰ facẽ põt dũ dicit:ſiue res extẽt ſiue
nõ: qð ẽ verũ ſine dubio ſi maritꝰ ↄueniret᷑ actione ꝑſona
li:ſʒ ſi actione in rẽ:tũc eſt dubiũ ꝑ.l.nẽſẽnius.S.pe.de re
iudi.⁊ GOuil.tenet q; qũñ vir ↄuenü reali nõ habeat bñſici
um vt nõ exigai:niſi q̃tenꝰ facẽ põt:q;ꝛ ↄuenit vt glibet ex/
neus poſſeſſoꝛ ꝑ illã.l.nẽſẽnius.S.pe. Ita no.ipſe in.l.ꝙ;
noĩe.S.de cõdi.ĩde.dixi in.l.maritũ..e.ꝓ hoc vꝛ calus in
l. etiã. S.Iʒ.ver.ſiliꝰ.S.e.vbi ſi dolo mariti res dotalis ĩteri

it tenet᷑ iſolidũ ſ paria ſũt quẽ poſſidẽ vel dolo deſijſſe poſ

ſidere ergo ⁊cc. Quid dicemPꝰ: Rñ.ꝙ ſi logmur de alia
re vxoꝛis:q ad virũ ꝑuenit ſi ↄueniat᷑ vir rei vẽdicatione ꝓ
cedit opi.Guil.ſine dubio. Si vo loqmur in re dotali:tũc
Fm iſta tꝑa mulier nõ poterat vẽdicare:qꝛ in eã nõ tranſi
bat dñiũ:vt.l.ſi cũ dotẽ. C. de iure doſ.dixi in.l.ſi moꝛa..
e. Gl. tenet in. l.ſi a filia. S.e.in.S.j. Hodie vo mulier põt
vẽdicare:⁊ ꝑ.l.in rebꝰ.C. de iur.dot.Sʒ aduertẽdũ eſt ꝙ
tũc opʒ agẽ vt vxoꝛ de neceſſitate hoc habeat in iudicium
deducẽ ꝙ vxoꝛ fuerit:⁊ ſic nõ agit vt qlibet exneꝰ.Et ſic ſu
ſtinẽdo Di.hoc caſu poſſet vir habẽ bñſiciũ ne exigaĩ᷑ vl/
tra qᷓ; facẽ poſſit.ꝓ quo eſt hec lex.Nõ ob.l.etiã.S.lʒ.qa

ibi /ꝓpter dolũ graui punũ q; ſi poſſideret. Nota etiã ex
P G puni ꝙ; n p

hac ſcdᷣa parte ꝙ filiuſta.tenet᷑ inq;tũ facẽ põt de peculio.
Op. S. de pecul.l.ſiqs cũ filio. So.ibi cõueniebat᷑ alia
actione q; de dote ᷣm glo. Venio ad tertiã ⁊ ad q̃rtaʒx
partẽ ſimul.Ex ꝗbꝰ no.ꝙ qñ pẽ ↄuenit de peculio deduci
tur es alienũ:⁊ qð ſibi ⁊ ſuis debet᷑.ſʒ qñ ipſe ſiliꝰ ↄuenitur
nil deducit᷑. Cõtra hoc op.qꝛ hoc nullius effectẽ.naʒ
pꝛ ſtatim cũ videbit ſiliũ ↄdẽnari adimet ſibi peculiũ:⁊ ſic
mulier nil ↄſeqtur:vt.l.q; tuberonis.S.fi.cũ.l.ſe.s.de pe/
cu. Rñdet gꝗl.ꝙ imo ꝓfſiciet ad tria. Pꝛimo q; põt pꝛ cõ
ueniri actione in factũ qð pᷣus nõ poterat.Scðo ꝙ ſilius
faci ſui iuris poterit ex hac ſnia ↄueniri: nec exigent alie
ꝓbationes qð nõ.qꝛ ſentẽtia ↄtra ſiliũſa.habet executio/
nem paratam cõtra eüdem ſactũ ſui iuris. Tertio ꝓdeſt

Solu.matrimo.

dicit glo.qꝛ currũt vſure centeſime poſt q̃drimeſtre tpᷣs ⁊
hoc verũ ſi pꝛ adimat.ſinaũt nõ adimeret:tũc fieret execu
tio in peculio vt hic dicit glo. Ex hoc vltimo hẽs ꝙ ſilius
ↄdẽnat.Itẽ ꝙ exxecutio ſit ⁊ ſit in peculio.¶ Cõtra hoc
op.ꝙ ſiliꝰ ↄdẽneĩ ⁊ exigai ĩſolidũ:vt.l.ſi dubitet..ſilius.
j.de ſideiuſ. So.ſpãlis caſus ẽ hic q; filꝰ nõ tenet᷑ vltra vi
res peculij.ſile in.l.ſ filꝰ de iudi. ¶ Op.ꝙ executio dit/
ferri dʒ in ts exñtie ſui iuris: vt.l.ſi minoꝛ.S.ſi ſeruꝰ. ⁊.l.
iij. S. ̊ vtrũ. ibi ẽ qdã ⁊cc. ⁊ ibi nõ.S.de minoꝛi.So.dico ſu
ſtinẽdo glo.qꝙ exccutio nõ ſit in ꝑſonã ſilij durãte pꝛia po
teſtate vt ibi:ſʒ in peculiũ ſic vt hic.vitas ẽ ꝙ etiã ĩ ꝑſona
filij ſit executio. qð apparet:qꝛ põt cedẽ bonis:vt.l.pe.C.
q bo.ce.poſ.nõ eniʒ ẽ neceſſaria ſilio ceſſio bonoꝝ:niſi poſ
ſit capi in ꝑſonã.vñ pᷣallegate glo.nõ ſũt vere:⁊ eã repᷣhẽ
dit Ri.mal.põt ergo ſieri executio durãte pꝛia ptãte in ꝑ
ſonã ⁊ in peculiũ vt dictũ ẽ. ¶ Op.ꝙ pꝛ ꝗ tenet᷑ de pecu
lio tenet᷑ vt fideiuſ.jctꝰ:vt.l.cũ ſili in pᷣn.j.de vobli. ſʒ ĩ ſ
deiuſſoꝛe ↄctꝰ nõ ſit executio:vt plene dixi in.l.j.iudi.ſol.
ergo in pꝛem nõ poterit ſieri executio qdð ſieri põt capien
do peculiũ. q̃re Pe. dicit ꝙ nõ ſiet p modũ executionis:ſʒ
agẽdo ↄtra pꝛem de peculio qdð ẽ ↄtra iſtũ tex.nꝗ tũc pat᷑
deducẽt qð ſibi ⁊ ſuis debet᷑. Dico ergo ꝙ pꝛ nõẽ ſolũ ſide
iuſſoꝛ ctus:ĩmo ẽ vt ſideiuſſoꝛ iudicij:vt.l.iij..idẽ ſcribit
de peculio. Jõ poterit in eũ ſfieri executio: vt.l.j.iudi.ſol.
Pꝛeterea pꝛ ⁊ ſili tenent eadẽ actione:vt.l.iij.S.cui eon
gruit. S. de pecul. C Itẽ op.ad glo ꝙ pꝛ nõ poſſit adimẽ
peculiũ:vt.l.fſũma cũ rõne.s.de pecul.So.itellige ꝙ hic
bona ſide ademit. ⁊ ita ſẽtit Ja.de are. Ad pᷣdicta de exe
cutione fida ĩ peculio facit.S. de noxa.l.⁊ ſi ↄdẽnat.q̃ lex
hʒ glo.no.q̃liter in peculio aduẽticio ſiet executio ↄᷣ pꝛeʒ.
CAltimo Bi.ĩducit ad qõnẽ marit habuit in dotẽ vnã
domũ ⁊ ſoluto mr̃imonio nihil hẽbat an debeat reſtituere
domũ vel ſit ↄdẽnãdus inqtũ facẽ põt:DOe qua.q.dic vt
S.dixi in eadem.l.cc. 3
3. In exactione inq;tũ ꝗs facẽ põt
Aritus. nõ ſit deductio eris * nl in
— dongto.

7

„₰ HBiro reſtituẽte dotem
GS WUMm mulier. debet a muliere caueri
.Stipulatio ge
Igs ſic ſtipuletur. cralo reſei
ad oẽm caſũ ſoluti mrimonij.h.d. ¶ Op.ĩ auẽ.

de nup. S.qſᷓ̊ ⁊ captiuitates. So.hodie ꝑ captiuitateʒ nu/
ptie nõ diſſoluunt.¶Op.qꝙ moꝛs ciuilis nõ eqparet᷑ nã
li:vt.l.ex ea parte·S.in iſulã.j.de vb.obli.So.vt ꝑ Di.in
l.ſi cũ dotẽ in pn..e.dixi ĩ.l.gallus.S.⁊ qd ſi tãtũ.de lih.⁊
poſthu. C Quero aligs ẽ ſtipulat ſibi dotẽ reddi in oẽʒ
caſũ reſtituẽde dotis. Iſta ſtipulatio ẽ gnãlioꝛ qᷓᷓ illa de qᷓ
hic dã: qꝛ põt etiã euenire caſus reſtitutionis dotis ↄſtãte
mr̃imonio vt ꝓpter iopiã an tũc poterit repetẽ: Puto ꝙ
nõ:q; ꝓpter inopiã nõ dẽ dos vere reſtitui cũ remanet vt
deſeruiat oneribꝰ mr̃imonii:vt.l.vbi.C. de iure do.ſ̊ ſi eſ
ſet ali caſus reſtituẽde dotis vere:vt ſi vxoꝛ debẽt ſepara
ri a viro ꝓpter foꝛnicationẽ viri in ꝙ dicũt iura canoni/
ca tũc foꝛte illi ſtipulatoꝛi cõpeteret actio ex ſtipulatu.
4 VAſufruct in dotẽ dat ĩ re/p

C Sufructu. pꝛia mulieris ſibi ⁊ heredi re⸗

AAſtituit facto diuoꝛtio:in re vo mariti ſibi dũtaxat
in aliena vo cõmoditas ꝑcipiẽdi fruct ſibi ⁊ hẽdi dʒ reſti
tui.h.d. Diuidit᷑ in partes qnq;. Pꝛimo ponũt vnũ dictũ
in quo ſimpłr dẽ vſufructũ mulieri ⁊ hẽdi eiꝰ debẽ reſtitui
vſq; ibi:qð an ſit verũ. Ibi ſcðᷣa in q̃ qð eſt dictũ de here/⸗
de reuocat in dubiũ vſq; ibi:ſi cũ hẽdẽ. AIbi tertia in q̃ de/
clarat qñ mulier dedit in dotẽ vſufructũ ſũdiꝗ erat mari/
ti vſq; ibi:ꝙ ſi fũdi.ꝗbiq̃rta in q̃ ponit aliud dictũ quãdo
mulier dedit ĩ dotẽ vſufructũ fũdi ꝗ erat mulieris ⁊ durat

—

eius neq; alienauit vſq; ibi:ſi vo alienata. Ibi ꝗnta in q̃ p

ſegꝗtur duo cõitcr.ſ. qñ dedit in dotẽ vſuſructũ fudi mulie/
ris ꝗ nõ durauit ei ſʒ alienauit.vel ſi dedit in dotẽ vſuſru
ctũ fũdi alieni vſq; ad finẽ. Et iſta vltima pars diuidit in

duas: qꝛ ᷣmo loqtur de reſtitutione qᷓ ſit mulieri. Secũdo
de reſtitutione q̃ fit hẽdi eiꝰ.ſcda ibi nã ⁊ ſinge.⁊ dubietas
huũ.l.ẽ ſpãliter in hac vltima parte:q; vſufruct nõ põt
cedi ⁊ ſi cedat ſinit:vt.l.ſi vſufruct..de vſufr.⁊ ĩſti.de vſu

fruc. S.ſini. C Et ex hac diuiſione hẽs caſũ in terminis
clarũ. Olo.pᷣma fuit additio ⁊ ponit caſũ ⁊ in qabuſdã nõ

bñ dicit:vt . dicã.recito ergo pᷣmo aliã glo.¶ Opp.ego

dixi diuidẽdo ꝙ pᷣmo ponit᷑ vnũ dictũ ſimpłr. Cõtra ĩmo
loqtur limitatiue in füdo ꝗ nõ erat viri neq; vxoꝛis. So.
glo. ꝙ nõ apparet cui erat fũdus tꝑe dationis in doteʒ:

⁊ iõ illud diuidit poſtea in qᷓ̃tuoꝛ caſus.Scda pars nõ hʒ
ʒↄꝛia. ¶ Venio ad tertiã partẽ ⁊ op.ei ꝗ eſt dñs non põt
ocedi vſufruct cũ res ſua nemini ſeruiat:vt.l.vti frui.ĩpᷣn.
ʒ.ſi vſufruc. pe. Rñdeo apud mulierẽ erat vſufructus foꝛ/
malis.cũ ↄcedit viro dño ꝓpꝛietatis dẽ eẽ cauſalis:⁊ cum
reſtituit mulieri ĩcipit de nouo eẽ vſufructꝰ foꝛmalis.⁊ vi/

de glo. qᷓ ĩcipit ſi ſoꝛmalis ⁊c.q̃ bñ dicit ꝙ ſtati qũ eſt apud

mulierẽ mutat᷑ de foꝛmali i cauſalẽ. C Et hoc ſacit ad.q.

ſi hñs actionẽ directã ꝓſeqᷓtur vtilẽ:an poſſit illã vtilẽ itẽ⸗

tare: Et dic ꝙ nõ:ar.huł.l.⁊ qð dixi in.l.ij de ach.⁊ obli.
AUAenio ad q̃rtã partẽ ⁊ op.ſi mulier ẽ dña ſibi nõ põt
reſtitui vſufructꝰ:vt pᷣalle.l.vti frui. Rñdeo ꝙ ĩ eã nõ trãſ
fert᷑ ſoꝛmalis:ſʒ ĩcipit eẽ cauſalis ¶ Venio ad ꝗqntã par
tẽ ⁊ op.⁊ v ꝙ vſufruct nõ poſſit cedi:vt ĩſti.de vſufruc.S.
finii. So.dico ꝙ hic nõ cedit᷑ ei vſufructus ſʒ cõmoditas
vtẽdi ⁊ fruẽdi.ad qð facit.l.neceſſario.S.ſi.de ꝑi.⁊ cõ.rei
ven.⁊ boc hẽs.s.de pac.l.ſi tibi.S.pactũ. ¶ Op.qꝙ ſit aliꝰ
modus reſtituẽdi.ſ.ꝙ locet vel vẽdat mulieri vno nũmo:
vt.l.ſi vſuſfruc.S.de iure do. So.ſateoꝛ ꝙ illud remedium
qð hic deſicit ſupplet᷑ ꝑ illã.l.¶ Op.ad ſi.ꝙ nõ debeat re
ſtitui hẽdi:qꝛ vſufructꝰ moꝛte ſinit:vt.l.coꝛꝛuptionẽ.C.de
vſufruc. So ſi mulier fuiſſet vyſufructuaria fateoꝛ ꝙ ad hẽ
dẽ no trãſiret:qʒ hic marit erat vſufructuari :tñ qꝛ hoc
erat cõtẽplatione mulieris cõmodũ qð ꝑcipit dʒ reſtitui
mulieri ⁊ hẽdi e. ¶ Quero qd ſi mulier dedit in dotem
vſufructũ fũdi ꝗ erat viri ſ nõ durauit q; alienauit:Glo.
j.magna dicit iſtũ caſũ eẽ in tex.⁊ eẽ idẽ ſicut qũ mulier de
dit in dotẽ vſufructũ fũdi ſui quẽ alienauit qð non placet.
Iſte enĩ caſus nec in tex.ẽ nec eẽt vera deciſio qꝛ ſi mulier
dedit in dotẽ vſufructũ fũdi ꝗ erat viri ⁊ ipſa mulier erat
vſufructuaria nõ fecit fructuariũ virũ.vñ ad hẽdẽ mulie/⸗
ris nihil trãſit vt hic in tertia parte.l. ¶ Quero an vale
at vẽdito vel locatio vno nümo: Ci ponit in.l.maritꝰ. C.
de ꝓcu. ⁊ Pe. hic glo. tãgit in.l.ſiqs añ.j.de acq.poſſ.⁊
ibi plene dixi. ¶ Altimo ex hac.l.collige diſtinctionẽ ꝑ
te. C Quero ex glo.res emphiteotice ſuerunt date viro

in dotẽ ⁊ ei reſoꝛmate ꝑ dñm q̃ro q̃liter reſtituani ſo.ma.

cũ nõ poſſit ſieri alienatio niſi ↄſentiẽte dño? Rñ.ꝑ reme/
dia hui.l.patiet᷑ vti frui re illa. Idẽ foꝛte in rebꝰ occaſio
ne dotis marito cõceſſis in ſeudũ.
In reb q̃ in alienũ

¾ Eruus dotalis. cõmodũ gerunt cõ

ulliü eſt illiꝰ volũtatẽ exqrere vt geſtoꝛ ſe a piculo
geſtionis exoneret. h. d. ¶ Op.qꝙ iſtud remediũ nõ ſit ne

ceſſariũ cũ ꝓpter hẽditatẽ marit nõ teneat᷑ vxoꝛi:vt.l.hiĩc
q̃rii. S. põt.S. de pecuł So.iĩtelligas hic qñ fuit ↄſecut cõ
tẽplatione vxoꝛis ⁊ colligit ex q̃litate pſone relinquentis:
vt. l. ̊ ⁊ ſi plures.S. in arrogato.de vul. ⁊ pupil.ſub. ⁊.C.
de iure delibe. l. cũ aliqs.vbi ex vbis colligit. Itẽ in dubio
p̃ſumit fm nõ.in.l.aditio.de acq.here.¶ Op.ex gl.dos
nõ põt reſtitui ↄſtãte mr̃imonio:vt. C. ſi ↄſtã.ma.l.j. So.
hic caſus ẽ ſpalis:qꝛ p hoc ↄditio mulieris efſicit melioꝛ⁊
mariti efficii deterioꝛ:vt. l.ſi ↄſtate.s.de iure do. dixi in.l.
quis.

1 — —

,

— ——

.

Solu. matrimo.

qᷓ;nis.ð.e. ¶ Op.ex᷑ glo.de.l.q ſic.j.de ſolu. So.vbi ꝗqs
ſic ſoluit vt ſtatĩ reciꝑet nõ trãſſert dñiuʒ ſi cõomodũ aliqð
apud recipiẽtẽ nõ remanet:ſecſi apud recipiẽtẽ remanet
cõmodũ vt h. Quo qd ſi mulier iterrogata tacet: Re
ſpondeo marit nõ cogit adire:vt.l.ſi ꝓcur atoꝛ.S.ſi hi.S.
mã.qꝛ taciturnitas ſemꝑ ĩterpᷣtat õ tacentẽ:vt.l.de etate.
S. ꝗ tacuit.S.de ĩterro.acti. ¶ Qũo qd ſi mlier ẽ abſens
adeo ꝙ nõ põt ſibi denũciari Rñdeo videt᷑ ꝙ ꝑinde ẽ ac
ſi denũciatũ eẽt:vt.l.ſi ãcillã.j.ꝓ ſuo.⁊.l.ſi ſideiuſſoꝛ.S.j.ẽ
man.verpẽ ꝙ nõ videi denũciatũ.naʒ dicta iura loquuni
ꝙ habeat᷑ ꝓ denũciato qᷓ;tũ ad exonerãdũ ſe ne ĩcidat in
obligationẽ aliquã ꝓpt᷑ denũciationẽ nõ factã:ſed nõ ha
bet᷑ ꝓ denũciato vt liberet᷑ ab obligatiõe q̃ iã incipit:vt.l.
ſi tibi mãdauero.S.j.S.mã. Ita ĩ ꝓpoſito marit'iam erat

cõſtrict᷑ vtilit gerẽ negocia dotalia:vt.l.pe.ĩ pn.⁊.l.fi.j.e.

⁊.l.ſi cõſtãte.S.ſi maritꝰ.sõ.eo.⁊ ita abſenti nõ pᷣiudicabit.

idẽ in ſocietate.
Ilic. Reyudi fraudulẽtũ pꝛinõ pꝛeiudicat.

4 QAh. d. Pone caſũ ĩ termĩs ſʒ glo.⁊ Diꝙ pat de
dit dotẽ ꝓ ſilia emãcipata ⁊ ſtipulat eſt ĩ caſu moꝛtis tmÿ.
Op.ꝙ pꝛi nullo mõ cõpetat actio cũ ſilia eſt emãcipa
ta:vt.C. de rei vxo.act.S.ex᷑neũ. So.hᷣ̊ ſtipulat eſt ĩ vnuzʒ

caſũ.ſ.moꝛi. Op.S.de iu.do.l.ꝓſecticia. So.iĩtelligas
eodẽ mõ ꝙ hic pꝛ ĩ vnũ caſu tm̃ ſtipulat᷑ erat.vñ ĩ alio cõ/
petebat actio ſilie ⁊ hẽdibeius: vt.l.ſi cũ dotẽ.iĩ pᷣn.S.eo.
ſac.S.eo.l.ij.S.ſq̊ q; in pꝛis. ¶ Op.dolus tertij.ſ.viri non
debet pᷣiudicare mlieri vel eheredib:vt.l.elegant.iĩ pᷣn.
ʒ.de dolo.cuiPꝰcõtrariũ h̊ dicit. So.potes dicẽ ꝙ h̊ muli/
er participauit dolũ:ſʒ diuĩare eſt.videt᷑ enĩ ꝙ de iure cõi
actio det heredi młierl:tñ qꝛ viri dolo factũ eſt pat᷑ ↄ eum
põt hꝛe regreſſũ ꝑ vtilẽ actionẽ:⁊ ſi vir nõ eſſet ſoluẽdo pꝛ
agẽt ↄ hẽdes mulierl ad qͥs ꝑuenit ĩ ſubſidiũ: vt.l.plane.
la.ij. S.q rogat.de le.j.⁊.l.ſi.de eo ꝑ quẽ fac.eſt. ¶ Que

rit glo.qd ſi ſilia eẽt ĩ poteſtate:tũc glo.dic ſecꝰ: qꝛ filia nõ

haberet heredẽ ĩ pꝛoſecticijs. Idẽ no.S.e.l.nupta.S.j.⁊ ꝑ
Aʒo.in ſũma de iure do. Cõtrariũ vr tenẽ gl.ĩ.l.ſi cũ do
tẽ.ĩ pn.S.eo.qꝙ ĩ dote ſiliaſa.poterat hẽe heredẽ ʒ iſta tpa
qñ actio eſſet ſua tota.⁊ ibi examiaui.¶ Quũo quõ ꝓbat᷑

ꝙ vir ad hoc miſiſſet repudiũ vt patreʒ fraudaret: Rñ/

deo eoipſo ꝙ iſirmã repudiauit.nã h̊ videtur miſſũ repu
diũ vt pat᷑ fraudet᷑.tex.ẽ ex de renũ.c.ſi.li.vj.⁊ hoc videĩ᷑
etiã de mẽte huiꝰ.l.C Altimo iſta lex ĩducit in ar. ad.q.
s q̃ſiui.S.eo.l.ij.S.itẽ ſi voluntate.

J gI Expẽſa ſuneris ſtatiĩ repetitur non
—à filia. ecpectata dilatiõe legali. hoc dicit.

e

¶ No.g ꝙ mlier dʒ ſepeliri de dote. Cõcoꝛdãatie ſũt ĩgl.

O talé Juriſcõſult tractat hic vnã materiã

Min bis. Et pᷣ loꝗtur qñ vir maumiſit vxoꝛe gdicẽ-
te: vt hac.l.dotalẽ. Scðo qñ vir manumiſit vxoꝛe volẽte
aĩo donandi:vt.l.qdð ſi vir.⁊.l.ſe. Tertio qñ vir manumi
ſit vxoꝛe volente non aĩo donãdi:vt.l.ſi vo negociũ.vſq;
ad ſi.⁊ bꝛeuit᷑ hoc ĩtẽdit. Si vir manumittit vxoꝛe pdicen
te re tituit oĩa.h.d. ¶ MHo.ꝙ vir põt manumittẽ ſuũ do
talẽ ĩuita młliere:vt h t.l.ſeruũ.j.de manumiſ.¶ Op.ſer
nus dotalis ſbiacet reſtitutiõi: g'nõ valet manumiſſio: vt
l. ſeruũ ſᷣ cõdi.j.de manumil.⁊.C. cõia dele.l.fi.S.pe.Sol
uit Ja de are.ꝙ pꝛiũ loꝗtur qñ ſbiacet reſtitutioni: ita ꝙ
ipſo iure trãſferai dñiuʒ qð h̊ nõ eſt. iſta ẽ bona ſo.Fᷣm iſta
tꝑa:vt dixi ĩ.l.ſi moꝛa.S.co.hodie nõ ꝓcedẽt ꝑ.l.in rebꝰ.
C. de iu.do.niſi dicẽs vt j.dicã. Ael alit ʒ Ja.de are.qꝙ ʒ
ria loquũtur qũ res ſubiacẽt reſtitutiõi: ita ꝙ adueniente
cõditiõe retro actũ ſingat᷑ qð hic nõ ẽ qð nõ placet:qꝛ ĩ le
gatis oditionalibꝰnon ſingit retro:vt.l.j.S.j.ad ſyll.⁊.l.ſi
mat᷑ S. eandẽ j.de excep.reiiudi. Tene g̊ pᷣmã.necob.ho
die. l.ĩ reb.nã cũ dos det᷑ eo ꝓpoſito vt ꝑpetuo ſit penes

virũ:vt.l.ij.S.de iu.do.ſauoꝛ libertat ſacit ꝙ valeat ꝑinde

Cede ſeruo dotali mãumiſſo vſq; ad. I.

ac ſi maritus eſſet dũs irreuocabilit. ¶ Op.res dotales
alienate poſſũt reuocari ĩ dotẽ: vt.l.ſi eſtimat.S.eo. So.
ſpale eſt h ĩ libertate q̃ reuocari nõ põt. ¶ Op.de his q
a nõ do.ma.l.j. So.h̊ marit erat dñs: ibi manumittens
nõ erat dñs. ¶ Oppo.qꝙ etiaʒ qñ a nõ dũo manumittit
debeat reſtitui:vt.l.ĩ ſũma.S.pe.de ↄdi.ĩde. So.ibi dñiũ
ſfuit traſlatũ ign oꝛant᷑:h̊ ſcient. Sʒ õ hoc videt ꝙ plus
debet fʒ hoc guari vir ꝗ ſciebat ſe teneri qᷓ ille q ignoꝛa/
bat. So.vt dixi.sS.hoc faciũt duo.ſ.ſauoꝛ libertat᷑: ⁊ votũ
dotßʒ qð eſt vt ꝑpetuo ſit penes virũ. ¶ Qũo q̃ actiõe iſta
mlier repetit:? Glo.diẽ cõditiõe ſine cauſa vl ex cautiõe ſi
pſtita ẽ. Ja.de are.dicit ⁊ meli qꝛ iſtud iuſpꝛonat᷑ ſuccedit
in locũ ſerui dotalis:vt.l.talẽ.i fi.j.de hẽ.iſti.⁊ iõ ſic ſeruũ
tenebai reſtituẽ actiõe de dote: ita illud qð cõſequit ex iu
repꝛonat. Illud vo qð cõſeꝗt᷑ nõ vt pꝛonreſtituet officio
iudicis deſeruiẽti actioni q̃ deſcẽdit ex illa eqtate: q; ſi ſer
uus nõ fuiſſet manumiſſus totũ acqrerei mulieri: ⁊ expo
nit ſic iſtũ tex.reſtituẽ debet mero iure ꝑ actionẽ de dote:
cũ iſtud iuſpꝛonat ſuccedat ĩ locũ dñij ſui ſerui.⁊ qð ſequi
tur alterã vo poꝛtionẽ doꝶ iudicio exponit.i. ꝓpt᷑ equita
tẽ iudicij dotʒ qð ẽ boneſidei qð ſat᷑ placet. ¶ Alteri poſ
ſum icẽ ꝙ iſta mulier agit cõditiõe ex lege iulia.de mari
tan.oꝛdi.de q̃ ſit mẽtio.j.e.l.ſi vo. .dabit.⁊ ĩ.l.ſiliꝰemã ci/
patus. .fi.j.ad.l.coꝛ.de fal. ⁊ iſto mõ põt etiã ĩtelligi.
. cAP SBSi vir volũtate mulieris
(0 Mo d ſi uir. onãtis Fuos dotales ma
NNmumitttit de ĩpoſit operibnil reſtituit. hoc dicit.
COppo.j.quarũ re.ac nõ da.l.j.S.q̃ᷓ onerãde.So.itel
ligas ꝙ nõ fuerũt opere ĩpoſite cauſa onerãde libertaʒ.
¶Op. ꝙ ſeru dotalis ẽ viri: vt.S.eo.l.ſeruus dotalis.&
nõ põt ei donari: vt.l.ꝓpꝛias.C. de le. So.potes dicẽ ꝙ
cõſiſtit donatio rei mee q ẽ futura nõ mea:vt.l.ſi r meaʒ.
de vbo. ob. ⁊ de le.j.l.ceta.S.j.ſʒ hoc nõ placet: qꝛ ibi ↄfer
tur ĩ tp̃s ꝗ ſutura nõ mea:h̊ aũt donat᷑ cũ mea eſt.Et iõ
iuriſcõſult volens tollẽ h̊ ꝛiũ dic ꝙ nõ eſt ꝓpꝛie donatio:
ſed quodã mõ vꝛ donare ĩ hocꝙ ꝑmittit᷑ manumitti. Hec
enĩ dictio quodãmõ iĩpꝛopᷣetatẽ denotat:vt.l.ſi me ĩ vacu
amj.de acꝗ.poſ.⁊.l.ij..re.amo.⁊...de li.⁊ poſth.l.ĩ ſuis.
Si marit manumittit vxoꝛe volẽ/
erO. te eo aĩo vt eius negocium gerat:
reſtituit oĩa q̃ vt pion cõſeꝗtur mulieri ⁊ ei he/
redi:ſec in eo qð cõſeqꝗt᷑ vt quilibʒ.h.d.vſq; ad.S.de viro.
¶Auerit glo.qd ſi marit manumittit vxoꝛe ignoꝛãte:⁊
dicit ꝙ vxoꝛ vi ↄdicẽ? Ja.de are.dicit ꝙ ꝓpt᷑ cõiũctioneʒ
ꝑſonaꝝ pᷣſumit᷑ cõſentire: vt ĩ.l.ſi ſeruꝰ.de dona.iter vi.et
vx.ſʒ certe illa loꝗt ĩ pᷣſente ⁊ ſciẽte:ſj ignoꝛãs videt cõtra
gicere etiã ſi ſit cõiũcta pſona:vt.l.ij.S.fi. S. eo.⁊.l.in eo.S.
deinde..de ritu nup.ſ»ſi eſſet pꝛeſẽs ⁊ tacẽs: an ꝓpt᷑ con
iũctionẽ perſonaꝝ inducat᷑ cõſenſus: Dixi plene ĩ.l.q do
tis.ð.eo.¶ Querit glo.q̃ actiõe repetet vxoꝛ illud a ma
rito? Rñdet ꝙ act.mãdati vel neg geſ. Itẽ no.i.l.ꝓxima
⁊ ſic ꝑtrãſeũt doc.mihi hoc diſplicuit:qꝛ ſi hoc eẽt verũ:di
ctũ iuriſcõſul.j.e.l.S.de viro.nõ ꝓcedẽt:vt ibi dicã. Pꝛe/⸗
terea ſi mãumitto ſuũ tua volũtate ex eo ꝙ ſim pꝛonꝰ nõ
teneoꝛ tibi ad aliqd nec ex eo videoꝛ locupletioꝛ: vt.l.nã
lis.S.ñi.de pᷣſcrip.ver.⁊ ibi no. ⁊.l.plane.la.ij.S.j.j.de le.j.
q; g̊ marit᷑ nõ tenebai mandati vel neg. gel.de iure cõi:iõ
ꝓuidebat l.iulia.de ma.oꝛ.q marit teneat:vt.j.e.l.S.da/⸗
bit aũt.cõpetit & ð virũ cõditio ex illa.l.iulł. vt.d. S.dabit.
⁊.l.ſi ſil.in fi.j.de fal. ꝓbatur ĩ.l.ſi poſtulauerit.S.ſi.j.de
adulte.poſſes dicẽ ꝙ iſtud ẽ ꝗ.l.dotalẽ.S.e.vbi ad hoc cõ
petit actio de dote. Rñdeo ibi manumiſit vxoꝛe ↄdicente
ideo de iure cõi teneĩ᷑ reſtituẽ qcqd cõſeꝗt᷑: vt.l.titiꝰ.cũ.l.
ſe.ð.de act.emp.⁊ no.iĩ.d.l.nãlis..ſi.de pᷣſcri.ver.

IN SBHSüm aui cu pcedẽti. No.ar. de tan
(Ité qgeqnid. qᷓ; ⁊ inducit᷑ in ar.p gl.ad.q.de am

baſitoaib mediolañ ꝗbus fut facti enceniũ ab perato
D

Solu. matrimo.

re:vtrũ debeãt reſtituere cõi:: vide glo.h̊ t..de ꝓcu.l.q
ꝓpꝛio.S.ꝓcura.vt ĩ ceteris. et.l.ſi plłres..ĩ arrogato.de
vul. ⁊ pu.⁊ ꝑ Ci.i.l.maniſeſtiſſimi.C.de furt.et ꝑ Guil.de
cu.in.d.S.pcura.vt ĩ cete.⁊ ibi diẽ ꝙ ambaſiatoꝛes nullo
mõ debẽt reſtituere cõi niſi expᷣſſe id fuerit eis datũ vt cõi
redderẽt. ⁊ ꝓbat:qꝛ donatiões q̃ ft ab iperatoꝛe viden
tur ſieri cõtẽplatiõe ei cui dani:vt i.l.cũ multa.C. de bo.
q̃ li. ego ꝓ h̊ ĩduco.l.diuus.j.de bo.dã.vbi pʒ ꝙ tales am
baſiatoꝛes cõſueuerũt remunerari.Ad idẽ: vt.C. ꝓu.le.l.
j.li.xij. Et pꝛo hoc eſt caſus ſi bene ĩſpiciatur.S.pꝛo ſocio.

ð 2z l.ſociũ ꝗ in eo.in ſi.
(Dabit aute ; Sũmaui cuʒ pᷣcedẽti. No.ex B.S.

ꝙ ad petẽda iſta qᷓ marit' cõſeꝗtur vt patroninducta eſt
ꝓuiſio.l.iuł.⁊ ſic cõpetit cõditio ex iſta.l.non actio mãda

— t vel neg. gel. vt. 5. dixi ⁊ bñ.
Derᷓ ulro. Pꝛouiſio.l. ius cõe nõ extẽdit᷑ vltra

illð qð lex expᷣmit: z eadẽ ſit rõ. h.d. ¶ Op.ꝙ de viro dz
extẽdi ad ſoceꝝ:vt.l.diuoꝛtio.S.ĩterdũ.ð. e.cũ eadẽ ſit rõ:
Gidẽ ius.Hui timoꝛe h̊ ſũt due lec.ĩ glo.ſʒ pꝛimã ob.cõ/
trariũ. ſ reſpõdet ꝙ nõ ẽ eadẽ eqtas ĩ ſocero q̃ ẽ in viro:
ſz quare nõ eſt eadẽ h̊ nõ dicit. vnde alij legũt ꝙ hᷣ dei vti
lis actio cõtra ſoceꝝ ⁊ eius hẽdes:et ſic due negatiões hic
poſite ſaciũt vnã affirmationẽ: qð eſt expꝛeſſe ↄ mẽtẽ bhi
l. dic g vt ĩtelligas. Qñ.l.ꝓuidet aliqd ʒ ius cõmuneilla
lex nõ extẽdit᷑ niſi qᷓ̃tenin ipſa expꝛimat:vt tex.dic̃ expꝛeſ
ſe: vt. l. pꝛecipim.ĩ ſi. C. de appellatio..S. de legi.l.qdð vo.
æ.l.ius ſinglare.Sʒ iure cõi cõtra eũ ꝗ manumittit de vo
lũtate alteri'nulla actio dat᷑:vt.l.nãlis.ĩ fi.de pᷣſcri.ver.ſʒ
p.l.iul.fuit ꝓuiſũ ʒ viruʒ ⁊ ↄ hẽdes viri.de ſocero nil ſuit
additũ:iõ ad eũ nõ extẽdii:vt h. Sʒ ſi itelligẽs vt glo.diẽ
ĩ ᷣn iſtius.l.et.j.l.ꝓxima.ſ.ꝙ vir teneat actiõe mãdati vel
nego.gel.⁊ ſic deiure cõi eadẽ rõne teneret᷑ ſocer ⁊ hẽs ſo
ceri:cũ ſcriptũ ſit ꝙ qlibet ad quẽ aliqd ꝑuenit ex manda
to teneat mãdati:vt.l.ex mãdato.S.man. et.l.q ꝓpꝛio.S.
ꝓcur.vt ĩ ceterl.s.de ꝓcur. Cõtra pᷣdicta lac qð no.i
l. ſi cõſtãte.ĩ pᷣn.Sð.e.Bic vt ibi dixi.⁊ ĩ hoc apparet ĩtelle/
ctus ei cũ dicit᷑ ꝙ ſtatuta nõ recipiũt ĩterpᷣtationẽ extẽſi/
uã:qꝛ hoc veriſſimũ ẽ ĩ ſtatus qᷓ diſponũt õ ius cõe vt h.ſʒ
ſi ſtatutum eſſet ꝙ g ius cõe nõ diſponeret traherei ad ſi-
miles caſus:vt.l.de ꝗbꝰ.S.de legi. Querit DNi.an veni
ens ad allegãdũ cauſas abſẽtie debeat cauẽ de rato? Et
diẽ ꝙ nõ: qꝛ.l.nõ cauel:⁊ ẽ gl.i.l.ĩ eo. S. nemo.j.de re.iur.

Mnñ gꝗs tenet᷑ ad quãtitatẽ reſpcũ cer
¶Quod ait. te ſpeciei ſoluendo ſpeciẽ liberat.h.d.

CNo.ꝙ ex iſtis vᷣbis quãta pecunia erit vꝛ ꝗs obligari
ad quãtitatẽ nõ ad ſpeciẽ. Scðo no.qð dixi in ſũma/
rio.ſac j.de le.j.l.ſi füdũ ꝑ fideicõmiſſũ. .j.l.nemo.S.ſi.et
l.qdã teſtõ.S.ſi tibi.j.de le.j.⁊.j.de doli excep.l.ſideiuſſoꝛ
euictiõis.⁊ ſic habes caſũ in qͥ aliud ꝓ alio põt ſolui credi
. toꝛe iuito.
Ec agctio. Quero de q̃ actiõe loqt: Gl.di

Acit mã. vel neg.geſ.qð repꝛobaui.s.l.ꝓxi.ĩ p̃n. et

one:vt.S.e.l.dotaleʒ qð nõ plʒ:qꝛ ibi loꝗtur de actiõe de
dote q̃ daĩ demũ ſo.ma. Vñ gl.dic ttio ꝙ loqtur de acti/
one de dote:⁊ ꝙ vir vgebat ad ĩopiã:qð łʒ in ſe ſit veꝝ: tñ
nõ ẽ de mẽte.l.dic & ꝙ loꝗt᷑ de cõditiõe.l.iulł.q̃ dat ↄ mari
tũ ad id qdð cõſeq̃tur a liberto:vt õ
. Bãanũ datũ ab inimich
11 his rebus. mariti culpa mariti da
ividet:⁊ iõ marit tenei.h.d. ¶ Op.de.l.incẽ/
diũ S.ſi cer. pe. So.h̊ excipit pecuniã:q; ĩ ea marit teneĩ᷑
de caſu ſoꝛtuito vt ibi. Qũo qꝗd ſi aliqs habebat inimi
cos ſine culpa ſua:an teneat᷑ de dãno ab eis illato:⁊ viq;
ſic: vt. l.ſi merces.S.culpe.S.loca.qdð tene mẽti. ¶ Cõtra
hoc op.õ.cõmodati.l.ad eos.⁊.l.iĩ rebꝰ.⁊.ð.loca.l.ſed de

dãno.⁊.j.de re.iu.l.cõtract.vbi violẽtia numeratur ĩter

§. de viro. Ael dic glo. diẽ cõditiõe ſine cauſa vel ex cauti

caſus ſoꝛtuitos. So.dic ꝙ qſ violẽtia adhibel z te ſingu
larit᷑ ꝓpter aliquã ĩdignationẽ pᷣ te habitã culpa tua vlłſi
ne:tũc dẽ dãnũ datũ tui culpa:vt h̊ ⁊ in.d.S.culpe. Si vo
nõ cõtẽplatiõe tui qꝛ ſic ſeciſſet cuicũq; quẽ iueniſſet:vt in

depdationibque ſiunt in ſtrata vel captura ciuitat: tunc

eſſet caſus ſoꝛtuitus:vt in cõtrarijs.
— Facto diuoꝛtio marit veſti

(Sernns uxoꝛis. meta data ſeruis dotalibus

recuperat q̃lia ſũt: als cõpẽſat ĩ doteʒ.h.d. ¶ Op.õ.de ĩ
rẽ verſo.l.iij.S.pinde.⁊.l.ſi res.ĩ pᷣn. Glo.ſoluit ꝙ h̊ ma/⸗
rit dedit veſtimẽta vltra qᷓ; eſſet neceſſe: ⁊ im hoc loqtur
h:ſiue erãt dotales ſiue nõ ſerui. Ja.de are.legit ꝙ loqui
tur ĩ ſeruis ꝗ erãt ꝓpꝛie mulieris. ¶ Ad vↄꝛiũ diẽ ꝙ mari
tus vtebaĩ iſtis ſeruis: ⁊ iõ cõpẽſat veſtimẽta cũ ſeruitio.
COp. C.de rei vx.act.S.ſʒ nec ob ipẽſas.gl.ſoluit.dixi ĩ
l. etiã. S.j.ð.eo. ¶ Sʒ op.ꝙ h̊ cõpẽſatio nõ habeat locuʒ
cũ ex altera parte debeant᷑ ſpẽs.ſ.veſtimẽta. So.qũ veſti

mẽta dant᷑ qᷓ cõſumũtur vſu ꝑinde eſt ac ſi daret pecunia:

vt h̊ ⁊.S.de vſuſru.ea.re q̃ vſu cõſu.per totũ. ¶ Qũo qñ

veſtimẽta nõ reſtituunt᷑:vtrũ cõpenſat᷑ pꝛeciũ qʒð eſt tunc:

an quãtũ cõſiſtit ab initio. Tex.h̊ nõ aperit. puto ꝙ tan/
tũ pꝛeciũ quãtũ ẽ tunc:nec põt ei ĩputari cur veſtimẽta nõ
reſtituit. Eſt eni iuſta canſa nõ reſtituẽdi ne nudus rema
neat.ar.l.ſi domꝰ. S.ſi cõſitet.j.de le.j.⁊.l.ſi. ſi feneratoꝛ.
ʒ.qð me.cau. ¶ Itẽ qro ex glo.qd de veſtimẽtis que vir
dat vxoꝛi et poſtea moꝛit᷑: an debeãt eſſe vxoꝛis an hẽdis
mariti: In ̊ reperio tres opi.· Pꝛĩa ꝙ vxoꝛ lucrat quaſi
vir videatur donaſſe ⁊ donatio moꝛte cõſirmat᷑:vt.l.cũ h
ſtatꝰ.S.j.de dona.iter vi.⁊ vx.l.ſi filij. C.de do.int᷑ vi.⁊ vx.
⁊.C. famili. hercil.l.filie. Scða opi.fuit Di.qui diẽ ꝙ iſte
veſtes nõ vidẽtur donari:qꝛ marit tenet᷑ alere vxoꝛeʒ: vt
l.ſi cũ dotẽ. S.ſinaũt ĩ ſeuiſſimo.S.eo.⁊.l.qdð ſi nulla.de re⸗
li.⁊ ſũp.ſu.ſʒ appellatiõe vict cõtinent veſtimẽta:vt.l.ver
bo vict.de vᷣbo.ſig.⁊.l.legat.de ali.⁊ ci.le. Cuʒ &̊ neceſſe
habeat dare veſtimẽta nõ videnĩ donate: qꝛ nemo ĩ neceſ
ſitatibliberalis exiſtit:vt.l.rẽ legataʒx.j.de adimẽ.le. ꝓ h
videi caſus ĩ.l.moꝛ ſue cauſa.ð.de do.int᷑ vi.⁊ vx. Certe
ex hoc dicto Di.ſeqtur ꝙ veſtes q̃ ſũt ad vſũ quotidianũ
nõ vident᷑ donate ſʒ debẽt eẽ heredis viri. Sʒ veſtes feſti
ne ⁊ pcioſe videni donate:qꝛ eas ſpõte marit ſibidedit:ct
ſic ſũt mulier..q̃ opi.maniteſte cõtinet iniquitatẽ. Tertia
opi ẽ ꝙ veſtes qtidiane quas marit tenet᷑ dare vxoꝛi ſta/
tim efficiant vxoꝛis:vt.l.ex ãnuo.ĩ pᷣn.de do.int᷑ vi.⁊ vxo.
⁊ ſic ſine dubio ꝑtinẽt ad heredes mulier..veſtes vo pᷣcio⸗
ſe nõ efficiunt᷑ mulieris:nec vir videĩ dare aĩo donandi:ſʒ
ꝓpter ſeipſum ſacit vt vxoꝛ ſua magis oꝛnate vadat:vt.l.
moꝛ ſue cauſa. in pᷣn.de dona.inter vi.⁊ vxo.⁊ hoc dicit
gloꝗj.ad.l.ſal.l.ſi vſuſructꝰ.⁊ hoc videt velle.l.ꝙ talia oꝛ/
namẽta nõ ſint vxoꝛis niſi expꝛeſſe legareni: vt.l.oꝛnamẽ
toꝛũ.de ali.⁊ ci.le.⁊.l.hoc legatũ.cuʒ l.ſeij.de le.iij. ⁊ hoc
mihi placet ⁊ pluries conſului.ſ.vt veſtes quotidiane ſint
vxoꝛis:pꝛecioſe ⁊ feſtiue ſũt hẽdis viri. Nõ ob.l.cũ hᷣ ſta⸗
tus.S.j.qꝛ ibi cõſtat ꝙ dedit aio donãdi:hᷣ nõ vt dixi. Nõ
ob.,l.ſilia.C.ſami.herciſ.qꝛ aliud ĩ ſilia q; in vxoꝛe:qꝛ in ea
nõ eſt illa ratio q̃ ẽ in vxoꝛe:vt.s.dixi. HNõ ob.i. filij.C.de
do. int᷑ vi.⁊ vxo.q; rũdet᷑ vt ibi no. Altimo glo.iĩducit
hũc.S.in ar. õ ſeruiẽtes ⁊ pediſſequas q̃ recedũt:vt tũc do
min poſſit eis reciꝑe veſtes.dic vt ĩ glo.q icipit hoc videl
coꝛigi qð no.vnde dic ꝙ q̃dã ſũt veſtimẽta qᷣ dantur ſer/
uis nõ vt ſint ſua ſed vt his vtantur certo tpꝑe:vt cũ ſeruit
dño ĩ mẽſa ⁊ nõ aliter:alia ẽ veſtis qᷓ datur ſeruitoꝛi vt ea
vtatur t ad ſuũ vſuʒ cõſumat. Iſtã diſtictionẽ ponit tex.iĩ
l.illud veſtimẽtũ.S. de pecul. vñ pꝛĩo caſu veſtis videt dari.
vt ſpecies Scðᷣo caſu veſtis videt᷑ dari vt quãtitas:vt.l. ſʒ
et ſiqd.S/⁊ ſi veſtimẽtoꝛũ.S.de vſuſfru.et de vſufru.ea.re.q
vſu conſu.l.ſi vini. Iſto caſu q veſtis datur vt pecunia
ſic dicas:aut ſamulus recedit ex tali cauſa ex qua ſibi ĩſo/
lidũ ſatiſſieri

ngr
i
ito
Nin
tune⸗

eſt
lbis
de
n,
tor
ſogi
marl
ito.
dirii
ban
eſi

nig

voi
tune
lan/
nno
fon
gor.
egr
ids
ul
r.
lte
N
re/
er
ceſe
eecl
pb
erte
Unii
ſeſti
ſtet
rti
ſo-

De impen.in re.do.a.

lidũ ſatiſſeri debet:quia abſq; culpa ſui ⁊ culpa dñi:⁊ tũc
abſq; dubio nõ põt retineri veſtis:ſʒ ſi nõ debet ſibi ſieri
itegra ſolutio ʒ diſtictionẽ poſitã in.l.ſi vno.S.itẽ cũ qui
dã.S.loca.tũc nõ debẽt ei auferri veſtimẽta ſi vult dño re
ſtituere quãtitatẽ:vt hoc.S..S.dixi.ſj ſi quãtitatẽ nõ vult
reſtituẽ ↄſuetudo ĩducit vt poſſint eis veſtimẽta reaccipi.
ratio eſt: qꝛ cõiter iſti ſeruitoꝛes ſũt ſuſpecti ⁊ ſugitiui: ar.
l. ait p̃toꝛ.S ſi debitoꝛẽ.j.de his q̃ ĩ frau.cre.ſʒ ſi nõ eſſet ſu
ſpecti nõ video de iure ꝙ poſſint eis auſerri veſtimẽta. et
q; ꝓpter debitũ pecunie qs poſſit ſpoliare reuʒ ⁊ ſibiipſi
ius dicẽ: lʒ cõtrariũ de cõſuetudine obſeruet. Nec ob.iſte
§. qꝛ h iſti ꝗbus veſtes erãt date erãt ſerui:et ſic veſtimẽta
nõ erãt ſua effecta. Nos loqmur ĩ ſuitoꝛib liberis. Pꝛe/
terea nec h̊ dicitur ꝙ dñs ſpoliet eos ſua auctoꝛitate: im
mo magis inuit contrariũ.
EEill li Volütas de ſoluẽdo patri nõ ĩpedit ſilie ius
G! ia. vſolidatiõis moꝛtuo pĩe in ea parte q̃ ſoluta
nõ eſt. b. d. Cõcoꝛ. S. eo.l.ſi marito.S. ſi volũtate. Eſte S.
allegatur ꝓ caſu ꝙ qñ pꝛ ſtipulat᷑ dotẽ reddi ſibiius cõſo⸗
lidatiõis iĩ ſilia extiguit᷑ ꝑ hoc qð dicit nec ꝓmiſſa nouadi
aĩo ⁊c̃.qð plene examiaui 11 poſt dotez. S. eo.
Si ad maritũ ſpectat periculuʒ an
Wancip cipia. alar ad eü ideetat darins earuz.
hoc dicit.faẽ ad.q.dediſti mihi centũ libꝛas in floꝛenis B
pacto vt tibi reddantur ĩ floꝛenis ſub eadem eſtimatiõe.
Auero qd ipoꝛtat ill pactũ: Et iſta.l. eſt ĩ ar. ꝙ ipoꝛ
tat ꝙ ſi floꝛen eſt fact᷑ deterioꝛ ꝙ debeꝗ tibi ſupplere:ſʒ h̊
loqtur ĩ mãcipijs q̃ poſſũt creſcere et deſcreſcẽ ĩ bonitate
itrinſeca. plus enĩ valet ſeru iuuenis qᷓ; antiquus: et ſanꝰ
qᷓ; infirmꝰ:qð in floꝛenis nõ cadit.nã eiuſdẽ bonitat itrin
ſece ẽ ſẽper:lʒ eoꝝ eſtimatio variet᷑:ect ideo ĩpoꝛtat vt ſem/
per floꝛeni ſic eſtiment pꝛout eſtimati ſũt tẽpoꝛe traditio
nis:vt dixiĩ.l. paulus. . de ſolutio.
(O uli ier Si marit per erroꝛẽ ꝓmiſit plus debito
enõ põt exigi vltra debitum. h. d. C Op.
de.l. ſi diuoꝛtio j.de vᷣbo.obli.So.ibi marit pꝛomiſit ſciẽ
ter:̊ ignoꝛant.¶ Quero qd ſi ducẽta ꝓmiſſa eſſẽt in do
tẽ:an poſt ꝓmiſſionẽ tenerei inſolidũ: an inquãtũ ſacere
poteſt qð videtur ĩ.l.iij.S.de cõſti.pecu. In ↄꝛiũ ꝙ iſolidũ
vt.l. eum qui.S.ſi mulier.õ.de iureiur. Glo. non ſoluit. tu
dic cõſiderãda eſſe vᷣba pꝛomiſſiõis:vt no.iliſi boꝛ.S.eo.
Bos pꝛimi mr̃imonij videt in ſequenti mri/
¶ Mro:ꝛ monio repetita:lʒ mrimoniũ tertij ĩ medio ĩ
teruenerit. h. d. C Facit ad.q.qu diſputaui de muliere
habẽte magnũ pꝛimoniũ q̃ aſſumpſit virũ ⁊ paſſa eſt eum
poſſidere illa bona nulla facta cõſtitu. doß: an videantur
bona in dotẽ data:Et h̊ facit argu.qꝙ ſic.qð dic vt ĩ illa 4

ſtio.ꝗ icipit:mulier dedit.Tertio facit ad qſtionẽ quã di

ſpntauit Ri. mal.videlʒ per mr̃imoniũ vltimo ↄtractũ
cũ cõcubina ſilij ante nati legitimank: lʒ matrimoniũ alte
rius medio tẽpoꝛe iteruenerit: qd tangit Ja. de are. in. l.
cũ mihi.x.S.ij.j.de ſolu.⁊ ibi dixi de hoc.nota bñ iſtuʒ.S.
(Sin Bos acceptilata põt repeti: ſi ſicut dos data.
Ulr. boc dicit. C Oppo. ð. e. l. maritus.S. j.S. de
pac. dota. l. f.ĩ ſi. Solu. ibi in pacto:h̊ ĩ acceptilatione q̃
vim ſolutionis habet. Et hoc ẽ vtile ad queſtionẽ occur/
rentẽ ſe epe de lacto. Marit᷑ ſuit cõſeſſus ſe habuiſſe dotẽ
integrã quã pꝛomiſit reſtituere: et ſtatĩ nõ obſtante dicta
cõſeſſione pater vel ex̃ne dans dotẽ pꝛomiſit tm marito
illaʒ dotẽ ſoluere.queritur an ſoluto mrimonio heredes
viri debeãt reſtituere dotẽ:an liberẽtur cedẽdo actioneʒ
cõtra heredes ſoceri vel alteri pꝛomittent. qð videtur:
vt.l.ſi ſocer. .lutius.õ.eo.In cõtrariũ ꝙ poſtq; fuit con

feſſus ſe habuiſſ. e vꝛ ſibi ſolutũ:vt h̊ t.S.de iur.do.l.vir ab

eo. ⁊.l.dotẽ.· qdð ſine dubio verũ eſſet in extraneo pꝛomit
tẽte. ſʒ in patre ẽ dubiũ ppter glo. que eſt in. l. doteʒ. ð. de
iure doꝶ.que ĩ patre hoc nõ tenet. nã illa verba quib cõ

ſeſſus eſt ſe habniſſe ⁊ recepiſſe vidẽtur emanare ſpe ſutu
re numerationis:vt pʒ ex ſequenti pꝛomiſſione.vnde illa
verba ab initio nõ iducũt obligationẽ efficacẽ.vel poſſu/
mus dicere ꝙ nõ fuit facta pꝛima pꝛomiſſio ſpe ſuture nu
merationis:ſed ſpe future pꝛomiſſionis.pꝛo illa eni futu/
ra pꝛomiſſiõe fuit iſte ofeſſus ſe habuiſſe dotẽ.vñ illud no
mẽ tm eſtimaſſe videt.facit.C. de reſcin.ven.l.pꝛecij cauſa
videtur eniĩ inſolutũ accepiſſe illud nomẽ:⁊ ſic periculuʒ ẽ
ipſius viri:vt dixi in.l.meuia.in pᷣn.s.eo.Et hoc videlĩ te/
nere Ja. de are.

Siqu nis. Nꝛo qua parte muliet tenetur ſoluere: p

ea ea parte ad virũ nõ ſpectat periculü. h. d.
Vir tenei de dolo et culpa
pPartem.i querendo et colenano
eculiũ t fructus peculij ſpectant ad viruʒ.h.d.
C Quero mulier dedit in dotẽ vnũ caſtrũ cuʒ iuriſditiõe
durãte mr̃imonio:cõtingit ꝙ ſunt cõmiſſa delicta ꝑ ſubdi
tos ex quibus bona ſũt publicata ⁊ alie cõdẽnationes et
mulcte impoſite:querit an iſte debeãt reſtitui mlieri: AVi
detur ꝙ ſic:vt.l.iijj.⁊.l.cũ ĩ fundo.S.de iu.do.⁊..e.l.di/⸗
uoꝛtio.ꝭ.ſi vir.vbi ea q̃ nõ renaſcuntur debẽt reſtitui. In
cõtrariũ videt᷑.l.iſta: quia qũ aliquid vniuerſale datur in
dotẽ vt peculiũ: fructus illius ꝑtinent ad maritũ.quidaʒ
dicũt ꝙ pecunia et res mobiles percepte ex cõdẽnatione
ſunt mariti:imobilia reſtituũtur vxoꝛi.Alij dicunt ꝙ oĩa
debẽt eſſe mariti tanq; fructillius iuriſditionis: ⁊ hoc ve
rũ puto per hanc.l..l.itẽ ſi fundi.S.ij.⁊.S. aucupioꝝ.s.de
vſufruc.⁊.l.vſufructu.S.eo.oĩa enĩ ſunt fructus iuriſditio
nis: vt.x.coll.que ſint regalia. c.j. C. de mõ mulct.l.młcta
rũ.⁊ ibi per Ei.Ad cõtraria reſpõdeo ꝙ illud qð acere⸗
ſcit debet vxoꝛi reſtitui:ſi tamẽ nõ eſt in fructu vt h. Non
ob.qð diciĩ ꝙ ea que nõ renaſcuntur nõ ſũt in fructu: qꝛ
nunqᷓ; ex aliena re illud ideʒ nũo quod ſemel naſcitur po/
ſtea renaſcii:ſed aliud eiuſdẽ generis:ita in iuriſditiõe ſe/⸗
pe ⁊ ſepius contingit cõmitti delicta pꝛopter q̃ condẽna/
tiones mulcte ⁊ bonoꝝ publicationes dicuntur renaſci:lʒ
nõ eoꝛũdẽ bonoꝝ numero. ¶ Quero pone ꝙ dai in do
tẽ grex ouiũ:quid pertinebit ad viruʒ?: Sico ꝙ omĩa que
naſcunt᷑:ſed ex renatis debet in loco moꝛtuoꝛũ ponere et
gregẽ ſupplere:vt.l.vetus fuit.q.cũ.l.ſe.S.de vſufruc. fa
cit.l.diuoꝛtio.S.nõ ſolũ.S.eo.¶ Vltimo no.tex.qui dicit
ꝙ vir tenet᷑ acquirere: qð intelligo.i.lucra obueniẽtia nõ
repudiare Fim foꝛmã.l.ſeruus dotalis..eo.als ſeqretur
ꝙ vir teneretur ad vtiles impẽſas quod nõ eſt verũ: vt di
cam /J.ti.j.l.j.circa pꝛinci. H

Wrimpaſe in rebus dotalib lact. Rubꝛica.
6 In e

pꝛocedit turiſconſultus: : ua hmno
ponit vnam diuiſionẽ generalẽ im⸗
penſarũ vſq; ibi neceſſe.vbi tractat
de neceſſarijs vſq; ad.l.quod dicit.
§. vtiles.vbi incipit tractare de vti/

Ubus vſq; ad.l.volũtarie.vbi de volũtarijs vſq; ad.l.vtili

um.vbi incipit tractare cõmuniter ⁊ permixtĩ de omnib
vſq; ad ſi. legã totũ ſimul ponẽdo caſuʒ vſq; ad.l.quod di
citur. Aſſume.S.neceſſarie.
Mota hic ⁊ in.l.totũ.in bnec, neceſ

¶ Meceſſarie.ri ſarie impẽſe ſũt quas marit habet

neceſſe facere als teneret. ¶ Cõtra maritus tenet᷑ ſacere
impẽſas vtiles:vt.j.e.l.pe.⁊.S.ti.j.l.ſi. ergo vtiles ſũt ne/⸗
ceſſarie. Hui timoꝛe glo.hic poſite ſe iuoluũt. Hicit eniʒ
bᷣma gl. ꝙ debet ltelligi hic de neceſſitate ex parte rei: 2
als ſi nõ neret res periret: vt. l. impẽſe eo. Sʒ hoc eſt cõ
tra tex.in.l.⁊ in totũ.vbi inſpicit neceſſitas ex parte pſo/
D 2

Mos a

Be impen. in re.do.ſa.

ne. Eſt enĩ neceſſitas ex parte rei:vt qũ domus periret oʒ
ꝙ renñciat. E ſt etiã neceſſitas ex parte perſone:vt qñ.l.i⸗
ponit perſone neceſſitatẽ quod facit. ⁊ de qua neceſſitate
loqtur glo.inuicẽ variant hic ⁊ in.l.⁊ in totũ.Et vide gl.
q incipit ſcilʒ a.l.iĩpoſita ⁊cc. ¶ NPꝛo cuideclaratiõe q̃ro

an vir teneatur facere vtiles ipenſas ex neceſſitate ↄðctuus
qꝛ nõ venit in actione mãdati vel neg. gel.ſed ĩ actiõe ex

eo vctu:vt.l.heredes.S.ſʒ ſi vnꝰ.ð.ſami.hercil.⁊.l.ſi cões.
de neg. gel. ſʒ ipẽſe vtiles repetunt a viro ꝑ actioneʒ mã/
dati vł act.neg.gel.vt.l.j.S.ſed nec ob ĩpẽſas.C. de rei vx.
acti. ̊ non debet vir eas ſacere ex neceſſitate cõtractꝰ:et
hoc eſt verũ. Non ob.l.penul.j.eo.q; ibidicit ꝙ debeat

res tueri:nõ ꝙ debeat augeri. Nõ ob..ti.j.l.fi. quia ĩtel/⸗

ligit ꝙ debeat acquirere nõ faciẽdo expẽſas de nouo ſed
lucra ſibi obueniẽtia agnoſcere ⁊ nõ repudiare ſᷣm foꝛmã

l. ſeruus dotalis.S.ti.j.⁊.l.ſi omnes.ð.de neg.geſ.nũc ad
pꝛopoſitũ dico ꝙ impẽſe neceſſarie dicũtur q̃ habẽt neceſ

ſitatẽ ex parte rei ⁊ ex parte pſone ſimul. nunqᷓ; eni eſt ne
ceſſitas perſone mariti niſi ſſiſtat neceſſitas rei.⁊ ita ſeẽtit
Hug.in.l.⁊ in totũ.in pᷣn.quod eſt veriſſimũ. Pꝛedicta vᷣa
cũ tractat᷑ de impenſis in rebus dotalib factis:ſed ĩ peti/
tione hereditat vel in rei vẽditiõe in qbus boneſidei poſ
ſeſſoꝛ nõ tenetur ad aliquid ſolũ inſpicit neceſſitas ex par
te rei vt dicantur ipenſe neceſſarie:vt dicit glo.in.l.⁊ in to
tũ.⁊ bene.Qna obiectio reſtat de curatoꝛe ꝗ repetit act.
nego.geſ.⁊ iſtud teneo ⁊ ſempꝑ tenui nec vnqᷓ; repperi con
trariũ. Oppo.ſj.eo.l.ĩpenſe.Solu.vt in glo. ¶ Ve/
nio ad vᷣſi.in neceſſarijs. Quũo mulier dedit in dotẽ no
mina debitoꝛũ:marit ſecit expenſas in exigendis debito⸗
ribus:an ille expenſe cõputentur mulieri: Glo. vero h di
cit ꝙ nõ:qꝛ illud nõ eſt impẽſuʒ in rem mulieris.⁊ ita dicit

eſſe caſũ hic. Et vide glo.que incipit res dotales.ibi con
uenire videi. vel ſigna eaʒ et no.quia ſingular eſt. Spe.

tractat hãc q̃ſtionẽ in ti.de dona int᷑ vi.et vxo..fi.v.illð
querit᷑. ⁊ ibi recitat opi.antiquoꝝ.ſcilʒ Jo.⁊ GOuarnerij.ꝗ
Guarnerifuit in ↄꝛia opi.¶ Et pꝛo iſta gl.fac̃.C.de bo.
ma.l.j.⁊ de bo.q libe.l.fi.S.vbi autẽ.vbi videt᷑ caſus ĩ cõ/
trariũ:q; ſi impẽſe fiãt gratia rex deducunĩ de fructib: vt
l.ſi a dño.S.fi.ð. de peti.here.⁊.S.ti j.l.fruct᷑.⁊.l.diuoꝛtio.
§. impẽdia. ¶ Pꝛerea iſte ipẽſe in exigẽdis vel ↄueniẽdis

debitoꝛib videni neceſſarie:qꝛeis nõ ſactis marit tenel ?

ſuũ eſſet periculũ:vt dixi.s.ti.j.l.meuia.in pᷣn.⁊ in hac opi.
eſt Guar. Mõ ob.l.j.de bo.ma. ⁊ de bo.q̃ li.l.fi.S vbi au
tẽ qꝛ ibi pater ꝑcipit fruct pꝛopt᷑ patriã poteſtatẽ nõ pꝛo
pter aliqð onus qð ipſe ſuſtineat:qꝛ etiã ſi nullũ onus ſu/

ſtineret ⁊ ipſe ꝑciperet merito de illis fructib' debʒ ſacere

impẽſas: ſʒ hic vir pcipit fruct ppter onera matrimonij.
ſi ergo de illis debet ſacẽ impẽſas in cõueniẽdo debitoꝛes
iã in duplicẽ caſũ cõputarent Z̊.l.qdð ſepe..de cõpẽſatio.
¶Auid dicem:mõ dico ſic.qũq; dat ĩ dotẽ nomẽ eſtima
tũ ⁊ ſic periculũ eſt mariti: tũc ſine dubio nõ repetet impẽ
ſas:vt.l.ſi nomẽ..de here.vł act.vẽ.dixii.l.meuia.i pᷣn.ð.

ti j.Qnq; vir accepit nomẽ debitoꝛis ĩ dotẽ ſimplicit:⁊ tẽ

dico ꝙ oẽs ĩpẽſe legitime facte in exigẽdis noĩbus debito

rũ debẽt deduci de dote.ꝓ hoc do glo.q̃ hoc dicit ĩ ſili.C.

mã.l.ꝑ diuerſas.ĩ glo.magna.vbi dicit ꝙ qñ nomẽ datur
tãtũ videt dari quãtũ põt cõſeq deducta ipẽſa. ¶ Venio
ad v.pꝛoinde.et in eo ꝙ dicit ꝙ pᷣſtitit ex ſtipulatiõe dãni
ſfecti intereſſe: ĩtellige ſi vir vxoꝛi erat vtile magis pᷣſtare
; domũ ꝓ derelicto relinqre: vt.l.ſiꝗs Nuri⸗ cõi diui.
. 1,, J. o. ð. ti.j.l. di
El in nalitudine.onlo mrdin
So.h̊ ĩ impẽſa magna: ibi ĩ parua. qdð facit ad q̃
2= ſtionẽ quã ibi dixi.
ute. Nota leguli aut ĩpẽſa ſit ad ꝑpetu/
am rei vtilitatẽ: aut ad vtilitatẽ illi anni. C Sʒ circa boe
ꝗrit gl.ꝗd ſi ſit expenſa ad vtilitatẽ.x.annoꝝ:Et rñũdet ꝙ

dicit expẽſa neceſſaria ⁊ venit deducẽda qð no. hoc ĩtelli
ge verũ ſi poſt ĩpẽſas ſactas mr̃imoniũ ſtati eſt ſolutũ. Sʒ
ſi matrimoniũ nõ eſſet ſolutũ:tũc per totũ decẽniũ ꝑderet
expẽſas cũ fructib.ar.l.diuoꝛtio.S.qð in ãno.õ.ti.j. Iteʒ
ſi mrimoniũ durauit ꝑ mediã partẽ tẽpoꝛis medietas tĩ
que reſpicit vtilitatẽ futuri tẽpoꝛis veniet repetẽda.ar.d.

S. quod ĩ anno.
T tur Ex bpᷣn. ſume regulã q̃ im/
AXMN n totum pee dicant neceſſarie. qð
dedlaraut.S.e.l.j.in pᷣn. ¶ Ex ſine no.ꝙ ſufficit ab initio ĩ
tereſſe:lʒ ex poſtſacto deſierit qð tractat Di.hic:⁊ pleniꝰ
per Qi in.l.ad cõparãdas.C. man. dixii.l.qui auteʒ.S.j.
⸗ — ð.ſiqs cautꝶʒ.
q Mod Dicitur. Expeſe neceſſarie ĩ do
tẽ facte minuũt dotẽ et quãtitatẽ in dote ↄtentaʒ
nõ coꝛpoꝛa dotalia:ſecꝰſi ex doteʒ ſint facte. Item mliere
ſoluẽte eas dos creſcit.h.d.Et e ſubtilis ⁊ difficilis mltũ.
Et diuidit in quatuoꝛ partes vſq; ad.S.ſi dos.pꝛĩo decla-
rat regulã de dote minuẽda ꝓpter iĩpenſas nõ poꝛigi ad
coꝛpoꝛa.⁊ hoc ꝓbat ꝑ abſurdũ ⁊ marito ↄſulit. Scoo de
clarat regulã ptinere ad quãtitates. Tertio declarat re⸗
gulã nõ pertinẽ ad expẽſas ſcãs ex dotẽ.Quarto detmi/
nat vnã ꝗſtionẽ circa pᷣdicta vſq; ad.S.ſidos.ſcda ibi igit᷑
tertia ibi de his q̃rta ibi ſed ſi ĩpenſis. Op.h̊ dẽ ꝙ coꝛ
poꝛa nõ minuũtur ꝓpt ipẽſas.Cõtra de.l.ſi is.S.qdð dici
tur.ð.de iu.do.Nubtimoꝛe ſũt hic ĩ gl.magna q̃tuoꝛ opi.
pᷣma ꝙ nõ minuit᷑ coꝛp pꝛopt᷑ impẽſas.ſ.ab initio vt h.ſj
ſi mulier ceſſat ſoluẽ ꝑ ãnũ:tũc minuit: vt ĩ cõtraria.vide
glo.·q̃ ĩcipit vniuerſitas ibi:ſj ſi poſtea mulier. et ibi:ſed ſi
marit. Iſta opi.nõ placet glo.nec docto. qꝛ ibi vĩ tex.ꝙ
ab initio minuat᷑. vñ alij dicũt ꝙ ſtatĩ minuit᷑ coꝛpꝰ:ſʒ muli
ere ſoluẽte infra annũ ſingit nõ eſſe minutũ: qᷓ opi.nõ ẽ ve
ra.nã in ↄꝛio ſceuola dicit aut ĩpẽſe equalẽt toti fundo: et
totꝰſundus deſinit eſſe dotalis vt ibi ſed qñ equalẽt parti
nil dicit.vnde alij dicũt ꝙ aut equalẽt toti fundo:⁊ tũc to
tus füdus deſinit eſſe dotalis vt ibi.Aut equalẽt parti fũ
di ⁊ pꝛo parte nõ minuit coꝛpus:vt hic. Iſta ſo.eſt õ tex.
hui.l.vbi reputat abſurdũ diminutionẽ fieri ĩ totũ vel in
partẽ:ibi ceteꝝ hec res ⁊cc. Ande alij dicũt ꝙ ibi ponitur
opi. Sceuole:h̊ Vulpiani ꝗ eũ maniteſtiſſime repꝛehen/
dit.⁊ iſta eſt va.Et vide glo.ibi vł illud qð dicit ccẽ. ¶ Vt
ergo hoc examiem arguo pᷣ pꝛo Sceuola. q facit ꝙ de
bemus leges legibP cõcoꝛdare:vt.l.j.C. de inoffi.do.Se/

*

cũdo qꝛ ibi in tex.dicũ deſinit. Itẽ ibi in tex. dicit reuerta

tur.ergo deſinit eſſe. Itẽ dicit ꝙ ẽ ratio: qꝛ pars ſundi de
ſinit eſſe dotalis ne ĩducat cõmunio:q̃ ratio ceſſat qñ ipẽ/
ſe equalẽt toti fundo.⁊ iſtã rõnẽ ponit Jo.i ↄꝛio.Et hãc
opi. Sceuole vt diſtiguam an expẽſe equiualẽt toti ſũdo
vel parti tenet gl.C. de rei vxo.act.S.ſʒ nec ob ipenſas.vt
ibitʒ Ja. de ra.⁊ Ci.⁊ glo.iſti.de act..fi.⁊ etiã Di. C In
ↄtrariũ cõtra Sceuolã pꝛobal: q; ĩ.l. via dicit᷑ maniſeſta
iniqtas ⁊c. Itẽ qꝛ ibi dicit᷑ ipleatur.Tertio ꝑ rõnẽ.nõ de
bet eſſe deterioꝛ cõditio mnlieris qᷓ; alteri imo melioꝛ:vt
l.j.S. ti.j. Sʒ ſi aliꝰ expẽdit in rẽ meã neceſſario pluſq; va/
leat nõ deſinit res eſſe mea:vt.l.ſi ßuos..de pig.act.& ⁊c̃.
Pꝛetea videt tex. pone ſi ſeru dare debẽt dño pluſq;; ha
beat ĩ peculio:an coꝛpoꝛa deſinãt eẽ peculiaria: Caſus ẽ
ꝙ nõ ĩ.l.peculiũ.S.ſi ere.s.de pecu. MPꝛetea ʒ Sceuolã ẽ
tex.ĩ v.ceteꝝ. ꝙ iniquũ eſt minui ĩ totũ vel ĩ partẽ. Sʒ ad
hoc vidi reſpõderi hoc mõ exponẽdo ſic v.ceteꝝ.hec res
facit deſinere eſſe fũdũ dotalẽ:ſbaudi.ſ.totũ:eo caſu qͥ im/
pẽſa equalet toti fũdo.qð ẽ vex.Sequit᷑ vel ei parti:ſub/
audi.ſ.eo caſu q equalet parti fundi:qð eſt abſurduʒ. ſed
bec expoſitio ẽ manifeſte cõtra tex.qui dicit vtrũq; abſur
dũ. Itẽ ỹ tex.qꝛ ratio tex.eſt quare nõ ſit diminnutio: quia
nõ fit cõpẽſatio ſpeciei ad quãtitatẽ vt patet in ver.igii.te
neo ergo opi. Aulpiani repꝛobata opi. Sceuole.¶ Ad
veia reſpõdeo

i

De impen. in re. do. ſa.

gꝛia reſpõdeo:⁊ dic ꝙ nos debem leges legib cõcoꝛda/
re ſi poſſumꝰ: ſʒ hic nõ poſſumꝰ: qꝛ directe cõtradicunt.

Nõ ob. ꝙ ibi dicü deſinit: qꝛ ibi loquit᷑ im opi.Sceuole

repꝛobatã per Aulpianũ. Mõ ob.qð dicit᷑ reuertat:qꝛ ẽ
ĩpꝛopꝛia locutio:ſiẽ verbũ reddẽ ponit᷑ ꝓ dare: vt.l.cuʒ ꝗ
dã.de le.ij.⁊.l.verbũ reddẽdi.de vᷣbo.ſig. Nõ ob.rõ Jo.
qꝛ nõ eſt illa rõ ne inducat᷑ cõmunio:ſed illa:qꝛ ſpeciei ad

ᷓtitatẽ nõ ſit cõpẽſatio:vt h. Op.dẽ h ꝙ diminutio ſit

ꝓpt᷑ iĩpenſas neceſſarias qñ pecunia ẽ in dote.Coõtra ĩ pe
cunia nõ põt ſieri ĩpẽſa neceſſaria.So.gl.itelligit ꝙĩ do
te erat coꝛpꝰ⁊ pecunia:ſecPſi pecunia tm. ⁊ vide glo.q̃ diẽ
qñ coꝛpus ineſtimatũ ⁊c. Et ſic habes ꝙ qñq; eſt pecunia
ſeu quãtitas tm ĩ dote: et nõ ſit doſ diminutio ꝓpt᷑ ipẽſas
neq; rei ĩ dotẽ cõpꝛehẽſe.qũq; eſt coꝛp tm ĩ dote:et tũc ſit
diminutio dotʒ ⁊ iuris.qñq; ẽ coꝛpPꝰ quãtitas ſeu pecunia
ĩ dote: et tũc ꝓpter ipẽſas neceſſarias diminuit pecunia.
COp. h dẽ ꝙ vir remanet in detẽtatiõe rerũ.Cõtra.C.
de rei vx.act.S.ſed nec ob ĩpẽſas. Sol.quidã dicũt ꝙ vir
h remanebit ⁊c̃.coꝝꝛigit.dic veri ꝙ. S.ſʒ nec ob ĩpẽſas.lo
quit᷑ de ĩpẽſis vtilib vel volũtarijs:ſj ꝓ neceſſarijs cõpetit
retẽtio vt h::õ nõ coꝛigit. ¶ Quũo dẽ h:nec eniʒ ipſo iure
coꝛpoꝝ ſed doꝶ ſit diminutio:qd vult dicẽ: Glo.mirabilit
declarat ꝙ dos ẽ quoddã nomẽ iuris: ſiẽ hẽditas peculi
um ⁊ ſimilia qð no.⁊ declaraui.S.ti.j.in rubꝛica.¶ Qũo
qd eſt dicẽ nomẽ iurł: Rñdeo.i.nomẽ ei qð eſt ius.vl dic
ideſt nomẽ a iure ĩiductũ.pᷣmũ plus plʒ. Iſta aũt noĩa iurl
q̃dã ſũt particularia:vt obligatio Ffuitꝰ⁊ ſilia:⁊ de iſtis lo
qtur iĩſti.de re.coꝛ.⁊ icoꝛ.⁊.l.j.S.ñi.ð.de re.diui. Quedaʒ
ſũt noĩa iuris vlia:⁊ iſta qᷓda cõtinẽt vniuerſitatẽ ꝑſonarũ
vt populus collegiũ ⁊ ſilia:vt.l.ꝓponebat.S.de iudi. ⁊.l.
moꝛtuo/j..de fideiuſſo. Queda ſũt noĩa iurl vniuerſitatis
rerũ tm:vt grex. Quedã ſũt noia vniuerſitat iuriũ ⁊ reꝝ:
vt hẽditas peculiuʒ dos patrimoniũ ⁊ ſilia:ect de hoc non
mitã curo. Quero qd ſivir vult potp repetẽ ĩpẽſas qᷓ
hie ſunduʒ: Glo.magna h dicit ꝙ põt ibi:ſed ſi marit⁊c̃.
Mihi vꝛ ꝙ iſta.q.ſit ſundata ſuꝑ illa opi.quã.ð.repꝛoba
ni.ſʒ tenẽdo ꝙ ꝓpt᷑ ipenſas equalẽtes toti fũdo fũdus de
ſinit eſſe dotalis:tũc enĩ ẽ.q.¶ Quũo qd ſi vir velit reſtitu
ere fũduʒ et repetẽ expẽſas:ſʒ vt dixi nunq; füdus deſinit
eſſe dotalis nec vir põt retinere mliere nolẽte ſoluere ſᷣm
opi. Aulpi.dʒ & ſic ſoꝛmari qõ. Quid ſi vxoꝛ vult apð
virũ dimittẽ füdũ ⁊ impẽſas nõ ſoluẽ:an vir poſſit ↄdicẽ:⁊
tũc bñ ꝓcedũt.ll.allegate ĩ gl.ꝓp qͥ videt᷑ caſus .pxi.S. In
ↄꝛiũ arguit᷑ ꝑ Di.j.de aq̃ plu.ar.l.j.S.cũ q.eti.de dã.iĩfec.
l.p̃toꝛ. S. hoc edictũ.⁊.l.⁊ ſi foꝛte.S.etiã..ſi ſer.vẽ.x.l.cum
fructuari.õ.de vſufru. Di.detmĩat ꝙ ſit ĩ electiõe viri ꝑ
l.j. C. de his ꝗ ve.eta.ĩpe.ne vir legis auctoꝛitate decipiat
vt.l.oĩmodo.j.e.⁊ ibi dicã. ¶ Quero vtrũ aliq caſu dos
videat᷑ de nouo dari ꝓpt᷑ ĩpẽſas: Bꝛeuit᷑ ſm opi.iſtoꝝ vi/⸗
det᷑ ꝙ ſic ſi ſolus füdus eẽt dat' in dotẽ ⁊ ipẽſe equalerent
toti fũdo ⁊ ſic dos eſſet exticta. Soluẽdo g̊ impẽſas vide
tur de nouo dari.ſʒ ᷣm opi.quã teneo nõ põt videri dos
de nouo cõſtitui:ſʒ cõſtituta auget.Aut eni ſola quãtitas
ẽ in dote ⁊ ĩpẽſe neceſſarie nõ poſſũt cõſtitui.aut ẽ in dote
qᷓ;titas ⁊ coꝛpꝰ:⁊ tũc dos nõ põt extigui ꝓpt᷑ impenſas vt
dixi:niſi foꝛte poneres ꝙ illud coꝛp naturalit᷑ perimeret᷑.
augeretł᷑ ergo dos qñ ĩpẽſe reddunt. Aenio ad vnũ du
biũ:dos creſcit qñ ipẽſe reddunt᷑:an tũc habeat locũ auẽ.
ſʒ iã neceſſe.C.de dona.añ nup.ꝙ debeat reddi ĩ rebus
imobilibꝰ ſᷣm ſoꝛmã dicte auẽ.cogitabit. ¶ Altimo q̃rit
Di. qd de ĩpenſis vtilibꝰ: Aidet᷑ idẽ ꝙ vir habeat neceſſe
eas ſacẽ:vt no.S.eo.l.j.ĩ pᷣn.ſʒ illud ibi repꝛobat᷑ ĩ expẽſis
vtilib.tene qdð dixi ĩ.l.vtiliũ.j.eo.Hec.l.inducit ad q̃
ſtionẽ de ſeudo. Et pᷣmitte ꝙ plures fratres habẽtes ſeu
dũ auitũ vno decedẽte tranſit ad alios fratres:ſecꝰſi erat
feudũ ipſi fratri decedẽti cõceſſũ. Et ꝓbatĩ.x.coll.de ſuc.
feu.c.j. Pone g ꝙ v fratrũ cõmiſit ſelloniã et amiſit feu/⸗

dũ dñs remiſit ſibi felloniã:an videat᷑ de nouo datũ vt ſic
nõ ſit auitũ:an videaĩ eſſe illud fendũ qð pꝛio erat:Et h ẽ
in ar.ꝙ antiquũ ſeudũ durat ſiẽ antiq̃ dos dicit᷑ durare et
creſcẽ:⁊ G̊ ꝓbatĩ.x.coll.de vaſallo decrepite etatʒ..j.no.de
pꝓhi.feu.alie.ꝑ fe.l.ĩperialẽ.s.inſup.⁊ ibi gl.det᷑miat ꝙ ibi
videt᷑ auitũ. ¶ Altio.l.nr̃a detmĩat opi.qᷓ ſuit iter gloſa
toꝛes nr̃os:an cõpẽſatio ſiat ipſo iure vel ſit neceſſe ꝙ op
ponat᷑ ab hoĩe:de qᷣ.s.de cõpẽſa.l.ſiqd a ſideiuſſoꝛe.et.l.
ſi cõſtat. C. de cõpẽſa.⁊ iſti.de act.S.i boneſidei.ſj h habes
caſũ ĩ ver.hoc de his ⁊c̃. Nã ſpãle ẽ in ĩpẽſis neceſſarijs
ĩ doteʒ fachᷣ vt ſiat cõpẽſatio ipſo iure ſi ĩ dote ẽ quãtitas.
Sʒ gd de ipẽſis faci ex dotẽ: Certe ipſo iure nõ cõpẽſare
tur niſi opponereĩ ab hoiĩe:⁊ ꝓ hoc ẽ caſusq ꝓxi..

Si do g. Tota dos ſoluta ſine deductiõe ĩpẽſaꝝ ne

ceſſariaꝝ iĩdebiti cõditione cõdicitur.h.d.
¶Op. de. l. ſi ĩ area.S. de cõdi.ide. So.gl.dicit ſol.vt..
de ↄdi.ide.l.qꝗ excep.s.ſi pars.q̃ſi dicat ĩ.l.ſi ĩ area.reſtitu
ebai res q̃ erat illiꝰ cui reſtituebat ⁊ ſic nullũ negociũ ĩter
eos gerebat vt ibi:ſʒ h̊ trãſſert dñiũ a reſtituẽte ĩ eũ cui re
ſtituit ⁊ ſic iter eos negociũ gerü:⁊ ſic põt oꝛiri cõditio in/
debiti: vt.d.S.ſi pars. ¶ Sʒ õ hoc vẽ ꝙ dos q reſtituit ẽ
debita ⁊ ꝓ ipẽſis vir hʒ actionẽ de dote:vt.l.oĩmodoꝗe.
& vir nõ habet cõditionẽ ĩdebiti.vt.s.de ↄdi.ĩde.l.q ĩui/
cẽ.⁊.j.ti.j.l.ſi cũ dos.ĩ pᷣn.q̃ allegat ĩ glo.ꝓ ↄcoꝛ.⁊ tñ ſunt
ↄꝛie:ſʒ ꝛia loquũtur qñ cõpẽſatio non ſit ipſo iure:ſʒ h̊ fit
ipſo iure:ĩ neceſſarijs ĩpẽſis merito tanqᷓ; idebitũ repetit᷑
vt no.d.l.ꝗ iuicẽ. ¶ Sʒ tertio inſtat᷑ q̃re de hoc ſuit.q.ĩ/
ter iuriſcõſultos:ſi eni ẽ ipſo iure idebitũ ſine dubio ↄdi/
tio ĩdebiti cõpetit de rigoꝛe. Rñdeo.iĩ dote ſũt cõſideran
da duo. bᷣmo ipſũ ius doſ:pꝛout nomẽ iuris ⁊ cuiuſdã vni
uerſitaſ:⁊ iſtud ipſo iure minuũ ꝓpr impẽſas: vt ĩ pᷣn.huiꝰ
l. Iteʒ ſũt coꝛpoꝛa dotalia ⁊ illa nõ diminuũtur vt.S.dixi
ſʒ quãtitas ſic.Aut & ſoluit᷑ plus vebe⸗ quãtitas:⁊ tẽ re/
petit᷑ ꝑx cõditionẽ ĩdebiti ſʒ oẽs.Autſe luii plus debito ip
ſũ coꝛpꝰqð ſolũ erat ĩ dote:et tũc ſi ipſũ coꝛp inſpiciat nõ
habẽt locũ cõditio ĩdebiti: qꝛ debebaĩ ſʒ debet vir repetẽ
p actionẽ de dote:vt.l.oĩmodo.j.e.⁊.d.l.qꝗ. ⁊.l.ſi cũ dos.
aut ↄſideramipſũ ius dotis qð erat diminutũ:⁊ illo reſpe
ctu vẽ ſolutũ plus debito:⁊ ſic hʒ locũ ↄditio ĩidebiti qꝛ de
bebat ſʒ debet vir repetẽ ⁊ ita loqtur h: ⁊ ſic ĩ libello dicã
totã dotẽ ſoluiĩdebite.vel agit᷑ alit᷑ ↄdi.iĩdebi.ſʒ ꝙ dicit in
l. qui excep.S.ſiquis.S.de condi.ĩde. tamẽ pꝛimũ plus mi

ESEE hi placet.
6 tiles. Iſtũ. S. cũ.l.ſequẽ. ꝓſeqͥre:vt in glo.

S⸗ D0Nyp. ꝙ pictura ſit vtilis ĩpẽ
y N O luntarie ſrt ſell .qð ſi hec. So. K⸗
rũ eſt ĩ re quã ꝗs venalẽ habet q; meli vẽdit: ſec
in re quꝗ ꝗs habẽt ad vſũ ſuũ:q;ꝛ eodẽ mõ vti ſine pictu/
ra ſic cuʒ pictura. ¶ Quero qua actione iſte ipẽſe vtiles
repetani:Dic „ in glo.
V T. uriſcõſultus hic ĩcipit tractare
Tilium. oĩbꝰ impẽſis comuni vſq; ad
ſi. Mulier tenet ad ĩpenſas vtiles ſi eius voluntate facte
ſũt vel aliunde ſoluẽ põt:als ſec.h.d.¶ Op. C. de rei vx.
act. l.j.S.ſed nec ob lpẽſas. Soluũt ꝗqdã ꝙ hodie ĩdiſtin
cte cogit᷑ mulier iſtas ĩpẽſas reſtituẽ.⁊ ĩ hoc iſta iura anti/
qua vidẽtur conigi ꝑ noua. vel dic ꝙ illa ĩtelligat Fʒ iſtaʒ.
aut ſũt ſacte ĩpẽſe volũtate mulieris ⁊ tenet᷑:aut ſine ⁊ tũc
aut põt aliũde ſoluere ⁊ idẽ vt ĩ ↄꝛio:aut nõ poteſt aliũde
ſoluẽ ⁊ nõ tenet᷑ vt hic.nõ eniĩ tũc vident᷑ vtiles cũ nõ expe
diebat mulieri.⁊ hãc tenet.Di.

¶ Mo nolũtariis. Mlie ſebet a

voluũtarie ĩpẽdit ſi ablatũ viri cõmodo cedat:als ſecꝰ: et ſi

nõ patit debet ſoluẽ. h. d. Glo.ſignat argumẽta ia.S.de
iure do.l.cũ ĩ ſundo.S.diuoꝛtio.in ſi.ſʒ ibi ex detractione
vſufructus põt vtilitas ꝑcipi: vt..ti.j.l.vſuſructu. hic ex
D 3

Rerũ amotaꝝ.

detractione ĩpenſaꝝ voluntariarũ nõ ßm Di. Item petit
ibi quod ſuũ eſt ideo ſibi reſtituitur.

MNo. iſtũ caſũ.nã ꝗ
4 nolun S. nõ recoꝛdaretur de
ciperei cũ glo. dicit cõtra iſtã. l. inſti.de act. F. pe
nul.⁊ Di. eam repꝛehẽdit.

3 In actiõe de dote de im
() Mnim .. udics ns cural:ſe
cus ĩ act.neg. ge.h.d. C Quero ꝓ declaratione
littere qd vult dicẽ vli.alioqn negocioꝝ ⁊c̃. Gl.exponit pᷣ
ĩpẽſa modica nõ repetitur iĩpenſa magna venit i act.neg.
geſ. qð nõ placet.pᷣmo qꝛ nõ cõgruit littere.ſcðo ꝑ rõneʒ:
ĩpẽſa neceſſaria ſit ex neceſſitate ↄᷣctus dotalis:vt.s.e.l.⁊
ĩ totũ. nõ ĩ act.neg.geſ. vt.l.hẽdes.S.ſi vnꝰ..ſa.herciſ.
et. l. ſi cões.S.de nego.geſl.⁊ hoc pꝛout intelligitur de ne/
ceſſarijs ĩpẽſis.ſj ſi hãc.l.velles itelligere ĩ volũtarijs ꝓ/

cedẽt dicta expoſitio. Exponũt g alij ſcðo mõ ⁊ dicũt ex-/

pẽſe neceſſarie modice nõ curãtur ĩ actiõe de dote. ſi aũt
dicẽs alit᷑ ſeq̃rei ꝙ nulla eſſet dꝛia inter act.de dote ⁊ act.
neg.ge.iĩ q̃ curat de mimis. Iſta ẽ bona ratio fʒ Pe.qꝛ ne
gocioꝝ geſtoꝛ nil lucrat:iõ modicã ĩpenſã repetit:ſʒ vir lu
crat fructꝰ:iõ modicas ĩpẽſas nõ repetit.hoc etiaʒ iducit
ſocietas vite ĩter eos vt ſic ĩuicẽ ĩfeſti eẽ nõ debeãt. ¶ Sʒ
ad hoc op. Indiciũ de dote nõ videi poſſe adaptari ad ĩ
pẽſas: cũ illa actio cõpetit mulieri ⁊ nõ viro.Et hui timo
re quidã dicũt ꝙ loqtur de ipeſa ſcã a muliere ĩ reb viri:
qð ẽ ↄ mẽtẽ l̃e. Sum eni ĩ mã de ĩpẽſis ĩ reb dotalibfa/
ctis:nõ in reb viri. Ande Rog.dicit ꝙ actio de dote eſt
duplex.ſ.directa ⁊ ↄia.Fʒ Rog.directa dat vxoꝛi: ꝛia da
tur viro ꝓ ĩpẽſis:ſiẽ ĩ actiõe pignoꝛaticia depoſiti ⁊ ſimili.
Sʒ glo. diẽ ꝙ de hoc Zꝛio nõ meminerit ſe legiſſe.vñ ĩitelli
ge iudiciũ doꝶ cõpetẽ viro ꝓ ipẽſis:hoc eſt deductionẽ ex
dote. nã vxoꝛe agẽte vir excipiet. Mihi placet opi. Ro/
gerij ꝙ ſit actio de dote ↄia.pᷣmo ꝑ caſũ hui .ſcðo ꝑ rati
onẽ: qꝛ ea qͥ fit ex neceſſitate ↄctus veniũt in actiõe ex co
Zctu:vt.l.hẽdes.S.ſi vn.õ.fa.her.ſʒ ipẽſe neceſſarie fiunt
ex neceſſitate ↄᷣct dot:vt.l.⁊ ĩ totũ.S.eo.ergo ea actiõe re
petunt᷑. Pꝛetea actio de dote ẽ boneſidei ex parte viri ⁊
vxoꝛis:vt dixi..ti.j.l.de diuiſiõe. ĩ ea dʒ venire qcꝗd eſt
equũ:vt iſti.de act.S.iĩ boneſidei. Pꝛetea non video eꝗta
tẽ q̃re ĩ hocõctu nõ cõpetat viro ↄꝛia de dote ſicut ĩ alijs
de quibus..dixi. Tene ̊ ꝙ actio de dote ẽ directa ⁊3
ria: vt h̊ i textu. C Rñdeo ad pᷣmã gl.oppo.ꝙ ipẽſe etiã
modice repetant᷑:vt.l.ſed ſi moꝛs.S.ſi.S.de do.int᷑ vi.⁊ vx.
So.ibi nõ erãt modice.¶ Op.de.il.qdð ſi vir.de dona.in
ter vi.⁊ vx.Gl.aliquãtulũ ſe ĩuoluit.dic clari ꝙ ſi vir vult
donare põt vt ĩ io:ſʒ ĩ dubio ſi ẽ impẽſa magna nõ pᷣſu
mitur donare:ſecPſi modica vt h. Quũo q̃liter dicatur
modica: Sic ꝙ eſt arbitrio uudicle ẽ bona. ,
. . MQui ꝑcipit fruct de
Eq; ſtipendiũ. er tnburi cr oole⸗
ctas ſoluere. h. d. No. hanc.l. C Op.j. ad mu/
nici.l.lut.S.idẽ reſpõdit ↄſtãte.So.illud veꝝ qͥ ad on ꝑ.
ſonale res dotales nõ dicuni in bonis viri:ſecqᷓ ad onus
reale vt h̊ ⁊.l.hactenꝰ.S.de vſufruc.cũ ſilibꝰ. Idẽ ĩ eo qð ĩ
ponit ꝑſonis ꝓ rebꝰ:vt collecta.ſpectat enĩ ad viꝝ:vt ĩ gl.
C.de mu.⁊ hono.⁊ ĩ quo loco.l.j.et hoc tenet Spe.in ti.
de cẽſi...nũc videndũ.
O ſe BDeclarat ꝑ exẽpla qᷓ dicant im
— — Penle. pẽſe neceſſarie. ¶ No.qꝙ ſace
re aggeres ⁊ ſoſſata ẽ impẽſa neceſſaria. Habui ãno ↄſu
lere ꝙ ꝗdã cõduxerat multũ terrenũ a cõi:q̃rebaĩ an cõ/
ductoꝛ tenet᷑ ſcarꝑe ⁊ purgare aggeres ⁊ ſoſſata:Et vi ꝙ
nõ debeat ſacẽ nec mũdare niſi ſit actũ: vt.l.ſi ĩ lege.et.l.ſi
domꝰ.ð.loca.cũ q̃dã gl.q eſt ibi. In ↄꝛiũ v qꝛ aggẽs ⁊ foſ
ſata veniũt in vẽditiõe:vt.l.pᷣdia maritima.S.ita legatũ.j.
de ſun. iſtruc.ergo ⁊ ĩlocatiõe cũ eiſdem regulis vẽditio ⁊

locatio exiſtũt:vt.l.ij.v.loca. Hꝛeuit dico ſic:ꝙ pᷣmo iſpici
atur cõſuetudo regiõis: qꝛ ea q ĩ cõſuetudine regiõis ſũt
veniũt ĩ cõtractu: vt.l.circa.C. loca.C. de agri.et cẽſi.l.do
mini pꝛedioꝝ.⁊.l.ſi pꝛiꝰ S.j.ĩ.de aq̃ plu. arcẽ. ⁊.l.ſempꝑĩ ſti
pulatiõibꝰ. j. de re.iu.⁊.l.qd ſi nolit.S.q aſſidua.S.de edi.
edic. Et iõ cõſulo tibi ꝙ facias poſitioneʒ de cõſuetudine
vt ĩ actione appareat.ſi vo nõ apparet de cõſuetudine:et
tũc qũq; debẽt mũdari ad vtilitatẽ ꝑpetuã vel lõgioꝛis tẽ
poꝛis q ſit ts ↄductiõis: ⁊ iſtud nõ debet ſacẽ colonꝰ:vt
hac.l.ponit.n.iĩter iſtas expẽſas neceſſarias q̃s vir repe⸗
tit ⁊ nõ cõpenſat᷑ cũ fructib:⁊ ſic nõ tenet᷑ facẽ colon:xt h
cõiũcta.l.iij.S.nos gnãlit᷑.S.eo. Pꝛedicta vᷣa niſi pductoꝛ
cõduxiſſet ꝓ illo tẽpoꝛe q debet durare vtilitas ſeu ipẽſa:
yt dixi.S.eo.l.iij.F.nos aũt.Si vo ſũt foſſata q̃ ãnuati de
bẽt reſici:x⁊ tũc ad colonũ ꝑtinet:vt hĩ.l.j S.de eojj.de aqᷓ
plu. arcẽ. ꝓbo hoc nõ eẽ dubiũ ꝙ colon debet colere fũ⸗
dũ:vt.l.ex cõducto.S.j.S.loca.Sed iſtos aggẽs ⁊ ſoſſata
ſacere ẽ de cultura fũdi:vt.d.l.j.S.de eo. cũ reſpiciãt pꝛeſẽ
tẽ vtilitatẽ:vt.S.nos gñalit᷑ &̊ colon debʒ ſacẽ. ⁊ hoc ẽ ve/
rũ ſiue fuerĩit aggẽs fũdi ꝓpꝛij ↄducti: ſiue cõmunes cũ vi
cinis. Itẽ ſi ꝓpꝛij alter et dñs fundi ↄducti teneat purga
re:⁊ qñq; tenet?᷑ aliꝰ:vt.l.j.S.j.⁊.ij.de aq̃ plu.arcẽ.⁊ ibi di/
xi.puto etiã ꝙ ſi colonꝰ cõduxiſſet ad tẽpus ꝙ tenereiĩ ſa⸗
cere aggeres ⁊ foſſata qᷓ reſpiciũt vtilitatẽ totiillitẽpoꝛis
Hʒ nõ pꝛeſẽtis tm̃:ꝑ cea q̃ dixi i.l.iijj. S.nos.s.eo.
Expenſe neceſſarie mi

(¹ Mod dicitur. mũt dotẽ ſi ĩ dote ſunt

VV facte ad perpetuaʒ vtilitatẽ: ſec' ſi cauſa qrẽdoꝝ
fructuu vel ad tẽpoꝛalẽ rei cuſtodiaʒ.h.d.cũ.l.ſe. NHo.
ꝙ expẽſe q̃ funt ad tẽpoꝛalẽ cuſtodiã rei nõ repetunt.Et
ideo ſi vxoꝛ dedit ĩ dotẽ caſtrũ expẽſe facte ĩ cuſtodia ca/
ſtri nõ repetunt᷑. Itẽ facit ꝙ ſi aliqs detinet caſtrũ alteri
ꝙ impẽſe facte in cuſtodia caſtri cõpẽſent cũ fructibꝰinde
cept.ᷣſunt eni ſicut ipẽſe facte cauſa q̃rẽdoꝝ fructuũ vt h
q̃ ĩ oẽm caſũ ab oĩ poſſeſſoꝛe debẽt deduci. ¶ Mota ctiã
ꝙ ſi iſte ĩpẽſe ſacteĩ cuſtodiã eſſent maioꝛes ꝙᷓ; fructꝰ ꝙ nõ
debẽt repeti.debẽt enĩ cũ fructibP cõpẽſari vt hic vides.ſa
cit qdð dixi.S.ti.j.l.diuoꝛtio..qdð in anno.

¶ Rerum amotarum. Rubꝛica.

b Erum amotarum.

Lʒ vxoꝛ cõſtãte mr̃imonio furtuʒ
ſaciat ſurti non tenei ſed act.reruʒ
amotarũ diuoꝛtio facto cõuenit niſi
pvpſt diuoꝛtiuʒ contractauerit.h. d.
¶ LOppo. dicii hic ꝙ mulier ꝗᷓ fa/
cit furtũ nõ tenet᷑ actione ſurti.cõtra.l.ſi.C.de furt. Sol.
vt ibi. Oppo.q ẽ dñs nõ facit furtũ: vt.l.j.j.de furtis.
Solu.nõ ẽ dña niſi quodãmõ vt h̊ dicit tex.q; dictio quo
dãmodo denotat ipꝛopetatẽ: vt dixi ĩ.l.ſi vir.S.ti.ij.et.l.
ſi me ĩ vacuã.j.de acqren.poſſeſſio.⁊.l.in ſuis.ĩ.de libe. et
poſthu. Oppo. de.l. ſigs vxoꝛi.j.de fſur. So.vt ĩ glo.
QAuero an mulier teneat᷑ cõditiõe furtiua:? Et glo.ar.
pꝛo ⁊ cõtra.⁊ vide glo.q ĩcipit vt ĩſti.de ob.q̃ ex de. ibi ſʒ
cõdi. ⁊cc. ſed ĩ. l.pꝛoxi.det᷑mĩat ⁊ ponit ꝓ cõſtãti ꝙ nõ datĩ
cõditio furtiua.Ad iſtã.l.reſpõdet q ibi ſũt caſus ſpecia⸗
les.ad.l.rerũ.reſpõdeo vt ibi videbitis.Sed contra iſtas
glo. habeo gl. ↄtrariã ĩi.l.cũ his.S.ij j.de ſolu.Ja:de are.
dicit ꝙ illa glo. ẽ falſa t iſta ẽ vpa. Mõt alit dici ꝙ conditio
furtiua nõ dat᷑ marito ↄtra vxoꝛẽ: ſ pꝛo ſurto facto extra
neo põt dari cõditio furtiua: ⁊ illa marito põt cedi. et ita
loquitur ibi ⁊ videbit/j.ꝓxi.SF. Quero quomõ cogno
ſcã actionẽ ſurti ab actiõe rex amotaꝝ: Rñdeo in actiõe
rerũ amotarũ nõ ſiet mẽtio ſurti in libello:vt.j.l.ꝓxi.dicã
enĩ ꝙ amouit yvel expoꝛtauit:nõ autẽ ꝙ furata ẽ. Item in
ↄduſione

ga
di⸗
iſa⸗
is

ſen
t
er

6
c
tets
nde

ctii
no

A

—

SS – — ⸗

geg e §F. j. So. vt in glo.
tẽ ueru.ec actio dai etiã ꝓ rebus ↄſũpi.h.d.

Rerũu amotan.

ↄcluſiõe potero cõcludere ſic: ⁊ qꝛ nõ congruit boneſñidei
aliquẽ locupletari cũ aliena iactura iõ peto ⁊c̃.vt dicit ĩ ſi
mili ĩ.l.nõ debet.S.de dolo.vbi ponit᷑ qualit᷑ cognoſcatur
actio de dolo ab actiõe ĩ factũ qð no.Qi.in.l.ſi ſuꝑſtite.C.
de dolo. ⁊ hoc fʒ quoſdã. ¶ Altio q̃ro an poteſtas poſ-
ſet mulierẽ punire:lʒ vir nõ poſſet agẽ: Certe als dixi vo
bis.Aut ẽ furtũ modicũ ⁊ tũc nõ põt puniri criminalit᷑: ſʒ
magnũ ſic ĩ.l.reſpiciẽdũ.S.ſurta domeſtica.j.de penis. et
l.fi.j.de furij.⁊.l.ſilibert.eo.ti. Qũo an mlier poſſit ſa
cere elemoſynã de bonis mariti:Et iſte tex.facit ꝙ ſic: qꝛ
ſocietas vite quodãmõ ſacit eã dñam. Et ego puto ꝙ fᷣm
ꝙ marit cõſueuit facere ⁊ ipſa poſſit: vt.l.vel vniuerſoꝛũ.
8.de pig.act.⁊ ꝓ hoc.l.ſi.v.qð cũ eo.ſʒ iſta.l.concludit ꝙ
põt ſacere elemoſynã ꝓ dño ſeu ꝓ aĩa dñi.ſed vtrum ipſa
etiã poſſet ſacere ꝓ aĩa ſua: bꝛeuit᷑ concludo ꝙ vxoꝛ ꝓ ſe
elemoſynã poſſet facere de bonis mariti ipſo ꝑmittẽte: qꝛ
ipſo caſu ꝑmittiẽ donatio:vt.l.ſi ſpõſus.S.cõceſſa.circa ſi.
C. de do. inter vi.⁊ vxo.

— - 4
Tiõ ſi poſt. Itẽ ſi ſeruus.
Ex perſona alteri inter virũ ⁊ vxoꝛẽ datur cõdi
tio furtiua.h.d. ¶ Op.ꝙ ĩ pᷣn.ĩnuit ꝙ non dei actio fur/
ti. Cõtra.l.de his.C. de furi. Hui'timoꝛe ↄtrarij nõ ſigna
ti ĩ glo.ẽ facta gl.q̃ icipit ĩ vtroq; caſu ⁊c̃. q̃ dicit ꝙ hic dicẽ
de vtroq; ĩtelligas.ſ.de ſcdᷣo de tertio et q̃rto rñſo nõ in
pᷣmo hoc ẽ in pᷣn. hui.l. Sʒ ↄ hoc oppo.vterq; eſt di/
ſtributiuũ duoꝝ tm̃:ergo nõ põt referri ad tria:vt no.i.l.
ancille. C. de furi. Huitimoꝛe dicũt qdã ꝙ nec etiã ĩ ſcðo
caſu det cõditio ſurtiua ꝑ.l.ſi mulier.S.j.j.eo.ſʒ ille.S.nil
facit vt ibi patʒ.dic ꝙ dictio vterq; referi ad iſtos tres
caſus.ſile ĩ.d.l.ancille.vel dic duo vltimi caſus habent ꝓ
vno: q; ĩ vna oꝛone ponũtur: als eſſet õ.l.ſiqs vxoꝛi:j.de

ſurij. Op.qꝙ cõditio furtiua ẽ turpis:vt.l.honoꝛi.et.l.

parẽs.j.de obſeq.ſʒ turpes actiões nõ dãtur: vt..l.ꝓxi.

—

Filia amouẽs tenet inſolidũ ⁊ pater de pe

(Si filia. culio ⁊ pat᷑ adiũcta ſilia dotẽ repetẽs ipſaʒ

teneĩ deſẽdere iſolidũ ⁊ ea viua et moꝛtua tenei ad id qð
ad eũ pꝑuenit.h.d.cũ duabus ſeq̃n. Op.de.l.iij.S.ſi ex
cauſa.S.de pecuł.Glo.ſoluit ⁊ bñ dic vt ĩ ea. C Op.⁊ vr
ꝙ del actio noxalis:vt.l.j.S.ſi ſeruus.ð.de his ꝗ deie.vel
effu. Glo.nõ ſoluit.ſʒ iſtud ẽ verũ ĩ ſeruo: ſʒ ĩ filio delinq̃n
te ceſſat actio noxalis. Alt imo op.dicit hic ꝙ ſi pꝛ ad
iũcta ſilia ⁊cc. Cõtra delictuʒ ſilie nõ põt nocere pꝛi:vt.l.ſi
ſilia.S.de diuoꝛ.⁊.l.ſfilie.S.ti.ij ⁊ ĩ auẽ.de nup.q̃ ẽ poſita.C
de repu.auẽ.contra ſi filij. Glo.ſoluit.pᷣ qꝛ ibi ſilia delinq̃/

bat ĩ fraudẽ pꝛis.hec nõ ẽ bona:q; ſiue ↄtra patrẽ ſiue cõ

tra virũ ſilia deliq̃rit nõ debet nocere pꝛi: vt.l.ij.v.ceteꝝ.
ã.ti.ij. Et fuit detmĩatũ ꝑ Di.i.l.ↄſẽſu.C. de repu.⁊.l.do
teʒ. ð.de iure do.vñ ſoluit glo.ꝙ h̊ pat adiũcta ꝑſona ſilie
agebat:⁊ iõ eã teneret᷑ defẽdẽ:et iſta ẽ vera. ¶ Sʒ qro cũ
ageret adiũcta ꝑſona ſilie poſſet intelligi duob modis:vt
dixi ĩ.l.ij S.itẽ ſi volũtate.ð.ti.ij.quõ hoc ĩtelligatur? Rñ/
deo ſi agit adiuncta ſilia ĩtellige hoc ẽ ad vtilitatẽ ſuã ⁊ ſi
lie:ſecPſi ageret noĩe ſuo tm̃:lʒ de volũtate ſilie:qꝛ tũc non
tenerei eã deſẽdere:vt.l.ſeruũ quoq;. S.ait p̃toꝛ.⁊.l.ſiqs ĩ
rẽ.ð.de ꝓcur. Op..deĩ ius vo.l.neq;. So.ibi loqtur

in ſilia ipubere:h̊ in maioꝛe. C Oppo.qꝙ pꝛ nõ debeat ſa

tiſdare:vt.l.fi.S.defẽſionẽ.C.de admi.tu.So.vt.l.fi..vbi
aũt.de bo.q̃ li.⁊.l.ſil.ꝗ ſatiſda.cogan.dixiĩ.l.ij.S.ñ..ti.
ij.⁊ no.i.l.iij. eo.ti. ¶ Quero quã ſatiſdationẽ pᷣſtabit hᷣ
pat᷑: Glo.h̊ videi variare ĩ hoc ⁊ videi iĩtelligẽ qñq; de ſa⸗
tiſda.de iudicato ſoluẽdo.⁊ hoc ꝓpt.ll.quas allegat.⁊ vi
de glo.q ĩicipit vñ ex delicto.ihi ⁊ facit tẽ.et gl.il.l.ſeruũ qͥ
q;. S.ait pᷣtoꝛ.s.de ꝓcura.itellexit.l.nr̃aʒ ꝙ ſlatiſdet de de/
ſendẽdo.Ne.diẽ ꝙ nõ reperii lege cautũ.ꝙ ſatiſdetur de

deſeẽdendo:niſi loqᷓmur de eo ꝗ deſeẽdere debet.Et Ci in
tellexit ibi ĩ.l.actiõe.C.de ꝓcu.ſʒ qcꝗd dicat vitas ẽ ꝙ po
teſt ĩtelligi de cautiõe de deſẽdẽdo ꝑ tex.i.l.j.C. de ſatiſda.
⁊ ita cõiter tenet.hoc enĩ dictat eqtas.nã iſte exceptiões
pꝛo ꝗbus ſatiſdat debẽt opponi añ litẽ ↄteſ.vt.l.põpo..
rati.S.de ꝓcura. Mõ cũ agis ſoꝛte nõ ſũ parat te recõue
nire ĩcõtinẽti:ſj volo ꝙ pꝛeſtas cautionẽ de deſendẽdo in
cauſa recõuẽtionis:q; ſatſj cõuenit. Quũo an hoc ſit ve⸗
rũ quocũq; mõ agat pꝛ vt teneat᷑ defẽdere ĩ cauſa recõuẽ
tionis q; ſatiſdat: Rñdeo vt.S.tetigi ꝙ modus agẽdi eſt
duplex:vno mõ vt agaʒ de volũtate ſilie mee:vt.l.ſiliuſſa.
§. ſ T filia. ð.de ꝓcu.Aliꝰmodus ẽ ĩ.l.ſi cũ dotẽ.S.itẽ pat᷑.
ỹ.ti.ij.ibi noĩe ſuo ⁊ filie agit. Et glo.tãgit i.l.ij.v.ceterũ.
ʒ.ti.ij.ʒ ibi male ĩtelligat. Mõ qro ſi debet ĩtelligi ꝙ pa
ter ſimplicit᷑ agat:⁊ certe non niſi qñ ſilie noĩe: qꝛ qñ quis
agit noĩe ſuo ⁊ volũtate ſilie tẽ tenet᷑ ſatiſdare: vt.l.ſiquis
rẽ.S.de pꝛocu.⁊.l.ſeruũ quoq;. S.ait pꝛetoꝛ. et ſic agit pat
ad ſuam vtilitatẽ.ſecus ſi non ad vtilitatẽ ſuã:ſed nomine

ſuo ⁊ ſilie:vt.S.dixi.

2 ꝛo rebusq̃
¶Ontra. Qnotiẽs. eutalas
nõ cõpetit ſocero hec actio.h. d. ¶ QOpꝗj.e.l.ni
hil.S. vxoꝛ. So. dicit glo.Aut erat ſiliꝰemãcipatus: ⁊ tũc
põt pat agere:aut nõ erat:⁊ tũc vide gl.q ĩcipit reꝝʒ amo/
taꝝ ⁊c̃. ¶ No.caſũ.l.cũ gl. ꝙ ſi filius recepit dotẽ pꝛe nõ
cõſẽtiẽte nec ſe obligãte patri nil q̃ritur: nec vſuſructꝰ nec
aliqꝗd aliud.⁊ ex hoc ſequit᷑ ꝙ ſi dos ẽ ſilio data ⁊ ex ea lu/
crat᷑ patri nil acquirit. ſi res eſt data ĩ dotẽ ĩ ſpecie vel eſt
ſpecies empta ex pecunia dotali:tũc credo ꝙ gl.dicat ve
rũ.dicã ideo qð mihi videt.ſ.ꝙ ſi eſt pecunia dotalis cõſũ
pta:quia cũ ea emit ⁊ vendidit ⁊ mercaret᷑ filius:⁊ tũc cre
do ꝙ patris ſit vſufruci:vt.l.depoſui.in pᷣn.⁊.S.j.s.de pe
cul.qꝛ qñ ſpecies dat᷑ in dote nõ efficitur peculij ꝓfecticij:
vt.l.ex facto.S.de pecul.⁊.d.l.depoſui.et.l.ſi cũ dotẽ.S.ſi.
6.ti.ij. Sed ſi datur pecunia m iſta tẽpoꝛa efficiũ peculij
ꝓfecticij:vt.d.l.ex ſacto.⁊ ꝓ G.l.dotẽ.j.de caſtrẽ.pecul.⁊
hodie efficitur peculij aduẽticij:vt.l.j.C. de bo.q̃ libe.⁊ ſie
acquiritur vſufruct patri. C Sed quid ſi emit rẽ ex pe/
cunia dotali mercãdoꝛde hoc vobis alibi dicã:ſed intelli
go de ſpecie empta ex re dotali.
. Hec actio datur cõtra virum

tem cu reruʒz. etiã ſi ſuerit ſiliuſſa.⁊ in patrẽ

de peculio.h.d.

Ei pᷣo ſt dinoꝛtinz. Hec actio datur contra

heredẽ et tranſit ad heredes. Itẽ heres viri poteſt cõdu
cere res amotas eo moꝛtuo: lʒ iacente hereditate nõ ſiat
ſurtũ.hb.d.¶ Oppo.C. eo.de.l.vlti.So.vt ĩ gl.tene mẽ/
ti ad id quod dixi in.l.j.s.eo.ꝙ cõditio furtiua nõ datur
cõtra mulierẽ:quia ſi daretur:tũc tranſiret cõtra heredẽ
inſolidum cõtra.l.vlti.C.eo.ti.
(D Vli er Si maritus ⁊ vxoꝛ ĩuicẽ agãt rerũ
EIe amotarũ actione poterunt compẽ

lgre. hoc dicit.

Qui ſoluit quod debʒ noõ
— J cum dos.p:obibetur petere quod

. ſibi debetur.h.d. Oppo.in auẽ.ſed cũ teſtõꝛ.
C.ad.l.ſal.vide glo.q̃ icipit nihilomin poterat ⁊c.Et iſta
ſuit ratio dubitãdi:ſed hic ꝙ ibiheres habebat ſolaʒ ex/
ceptionẽ ſeu retẽtionẽ quã perdidit ſoluẽdo: ſed hic etiã
babebat actionẽ. ſed ꝑ hoc nõ videtur reſponderi ad id
quod ibi dicit ꝙ heres ſoluẽdo p̃iudicat ſibi quo ad nõ ſo

luta. dic ergo ꝙ ibi ẽ ſpeciale. ¶ Alteri oppo.⁊ videtur

ꝙ nõ põt agere per act.rerũ amotaꝝ ſed cõditioõe indebi
ti. vt l.qdð dicii.S.ſi dos.s.ti.j.⁊ vide glo.ibi et videt ꝛc.Et
dic qũq; ſit cõpẽſatio ipſo iure: et loquii.l.qdð dꝛ. S.ſi dos.
aut nõ ipſo iure:⁊ loꝗtur hic: et no.in.l.qui ĩuicẽ.s.de cõ
di.ĩde. ¶ Oppo.tut exceptiõe ſauoꝛabili olues epett

4

Rerũ amotaꝝ.

per cõditionẽ indebiti:vt.l.qui exceptionẽ. S.de cõdi.iĩde.
ſz hic erat tut exceptiõe cõpẽſationis q̃ eſt ſauoꝛabilis.er
go ⁊c̃. So.exceptio cõpẽſatiõis nõ reſpicit actionẽ ſʒ ma/
gis cõpẽſationis executionẽ: ſed.l.qui exceptionẽ.loqꝗĩ de
ea ꝗᷓ actionẽ elidit: hic de ea qᷓ executioneʒ elidit. Et nota
illã pꝛeſumptionẽ hic ꝙ lʒ tibi ſoluã aliquid: nõ tñ pꝛeſu/⸗
moꝛ ꝙ ate nõ debeam aliquid ꝑcipere. Sʒ pone dico
ꝙ debeo a te cẽtũ habere ⁊ debes ducẽta:an videarllibe
ratus ab eo qð ẽ vltra cẽtũ: Et dico ꝙ ẽ tex.i.l.rationes.
C. de pꝛoba.aut apponũ dictio taxatiua ti: vt qꝛ debes
mihi cẽtuʒ tm̃ ⁊ videoꝛ cõſiteri ꝙ vltra nõ debes: ſʒ ſec ſi
nõ apponat᷑ dictio taxatiua: vt ibi no.Fʒ opi.Aʒo.q ẽ ve
ra. ꝓbat . de adi.le.l.iij. S.cũ titio. Sed pone ꝙ debi⸗/
toꝛ dixit creditoꝛi ecce cẽtũ q̃ cẽtuʒ tibi debeo et creditoꝛ
accipit ⁊ nibil dixit:vtrũ ex hoc ſit füdata intentio rei:Et
videt᷑ ꝙ nõ niſi appareat ꝙ illud reciperet animo trãſigẽ
di. Caſus ẽ in.l.ſiqdẽ aũt trãſaci.C. de trãſacꝶ.
Cõtinuaĩ᷑ vſq; ad.l.marcellus. In hac

Sab II US. actione cõtra nõ reſtituẽtẽ iuratur ĩ li⸗

tẽ et ſoluẽti eſtimationẽ nõ caueĩ de euictiõe.h.d.¶ No

ta ꝙ ĩ hac actiõe iurat᷑ in litẽ ſicut ĩ arbitrarijs:lIʒ nõ ſit ar

bitraria vere ſʒ gl. Itẽ no.i.l.in actiõibꝰ. S.ſi.de in lit..iu/
ran. Ego dico ꝙ in oĩ actiõe ĩ qua quis cõtẽnit reſtituere
ad pꝛeceptũ iudicis iuratur in litẽ. tex.eſt in.l.qui reſtitue

re.in fi.ð.de rei ven. 2
n (Op. C. de i litẽ dã.tu.l.an
A On enim.iibi. So. diẽ gl. ꝙ ibi babebat

rẽ venalẽ. C MHo.illã ſo.ꝙ ille ꝗ denegat reſtituẽ rẽ meã

quã habebã venalẽ liberat dãdo rẽ vel verũ pᷣciũ ſᷣm gl·⁊
Di. illud ibi ↄtigit ex neceſſitate officij. Nꝛetea nec ibi co
git᷑ i põt vendicare:vt.e.l.diẽ Di.¶ Op.ad.l.ideoq;.de
l.ſi donate.C. de do.int vi.⁊ vx. So.ibi poſſidẽs habebat
cauſã a vẽdicãte Fʒ glo.⁊ Di.i.c.ꝓ poſſeſſoꝛe.ex de re.iu.
li. vj.dixi in.l.lisj eſtima.jĩ.ꝓ emp.⁊.l.ĩ depoſiti.de re iudi.
CAltimo Di.tractat h̊ iſtã mãʒ:an ꝗs cogaĩ iuit vẽde
re res ſuas:quã ponit Ci.ĩ.l.j.C. de epi.audi.dixi ĩ.l.an/
nona.j.ad.l.iuł.de anno.⁊ in.l.j.S.cura carnis.C.de of.
pꝛefec.vꝛ.

( 4 3 Arcellus· Tan viro qᷓ; vxoꝛi cõpetit hec

lo. hoc dicit.

õ Cõuẽto hac.l.põt deferri iuſiuran.niſi
̃Qni rer

UI IeEW:alieno noie cõueniat ⁊ his cui defertur
nõ põt referre.h.d.cũ duab.ll.ſe.¶ Pꝛo declaratiõe hꝰ

i. debem pᷣmo examiare:vtrũ ĩ crimialibꝰſit rñũdẽdũ poſi⸗

tionibꝰ: Et h̊ vx tex.ꝙ ſic ĩquãtũ fiãt de ſacto ꝓpꝛio. Dñi
volo vobis dicẽ clariiſtã.q.ꝙ in crimialibꝰnõ debeat rñ
deri ꝑ credit vel nõ credit.rõ:q;ꝛ meuʒ credẽ nõ facit eſſe

delictũ illud qdð nõ eſſet:vt.l.ĩter oẽs.S.recte.j.de furꝶ.iſti.

de obl que ex delic.S.placuit.⁊.j.de crimi.expil.here.l.ſi.
ſz de veritate debz reſpõderi vt h̊ ⁊.j.de q̃ſti.l.repeti.et ꝑ
totũ ti.⁊.j.de iniur.l.lex coꝛneł. S.hac lege.⁊.S.de iureiu.l.
iij. circa pᷣn.qdð ĩtellige ſi poſitio ſiat de ſcõ ꝓpꝛio delinq̃n

tis:als ſec vt h: ſiue de crimĩe agat᷑ ciuilit ſiue crimialit᷑:vt

ꝓbãt dicta iura. ¶ An aũt ĩ negocio ciuili nõ ex delicto

debeat rñderi poſitiõib de fcõ alieno: Glo.C. de iura.ca

lũ.l. ij F. qð obſeruari.iĩ fi.dicit ꝙ nõ ꝑ iſũ tex. ſʒ nõ ſac qꝛ
hic loꝗt de rñſionib qͥ debẽt ſieri de veritate: ibi de cre/

dulitate.ꝓ ꝗb'rñdei etiã ſi iterrogatꝰ nõ põt hẽe noticiã

niſi ꝑ credulitatẽ.qð pʒ:q; ĩterrogat᷑ ꝗs de etate ſua:vt.l.
de etate.ĩ pᷣn. S.de ĩterro.acꝭ.dic de hoc vt no.ꝑ Ci.i.d.
qð ollugri vlti.q.⁊ in Spe.depoſiti.S.ꝗnto.v.⁊ nõ.qð
aũt dixi ĩ crimialib an ſit reſpõdẽdũ poſitiõibꝰ tãgitur in
Spe.de poſi.S.vij.v.xix. ¶ Scðo ẽ vidẽdũ an põniↄti
nẽti turpitudinẽ rñden debeat rñderi:Et vã ꝙ ſic vt h.in
pꝛiũ videt.s.de iureiur.l.qꝗ iuraſſe.S.ſi pꝛ.et qdð ibi no.j.de
excep.rei.iudi.l.ſi a te.iĩ pᷣn.et ꝑ canoniſtas i.c.inqſitiõis.
eẽ de accuſa.⁊.c.dudũ.el.ij.ex de elec.ꝑ glo.⁊ Iuno.et ꝑ

—

Spe.depoſi.S.vij.vᷣſi.xix.quẽ.S.allegaui. Reſpõdeo aut
crimẽ de quo ponit᷑ ſi celaret᷑ faceret criminoſũ locupleta
ri cũ aliena iactura:⁊ debet rñderi poſitiõi crimioſe:vt h
⁊. I. quotiẽs. S.pᷣtoꝛ de noxa. vbi cogit ꝗs rñdere an poſſi
deat vel dolo fecerit quomin poſſideret.ſile in.l.nõ ĩtelli
gi. S. tacita.j.de iure ſiſ.vbi dicit glo.parua ꝙ ꝑ cõfeſſio/
nẽpari deteguni tacita ſideicõmiſſa: ⁊ hoc ẽ qð dicũt ca/
noniſte: ꝙ qñ eſt tale crimẽ per qð ꝗqs remouct a bñſicio:
tũc cogit ꝗs rñdẽ poſitioni crimiĩoſe ne ĩdebite bñſiciũ de/
tineat:vt in.c.S.alle.hoc tñ ĩtelligo verũ niſi tractaret᷑ qð
ſemel deciſũ ẽ ſẽtẽtia vł ꝑ iuſiurãdũ:vt.d.l.q iuraſſe.S.ſi pꝛ
⁊ qð ibi no.⁊ ĩ.l.ſi a te.in pᷣn.de excep.rei iudi.qñq; ſi illð
crimẽ de q opponit᷑ occultaret᷑ nõ facẽt quẽ lucrari cũ alie
na iactura:vt qꝛ dico ꝙ nõ potes agere:qꝛ es infamis vel
excõicat poſito ꝙ illud crimẽ occultaret nõ ꝓptea lucra/
ret᷑ cũ aliena iactura:qꝛ ſoluẽt qð deberet.⁊ iſtis caſibꝰnõ
debet rñderi poſitionib crimioſis:⁊ hoc mõ loquũtur iu/
ra ſupꝛa allegata.⁊ pꝛo hoc.l.idẽq;. S.generalit᷑.S.mã. et
C.de trãſac.l.trãſactiõis. Pꝛedicta va niſi iã illa ſint no/
ta ⁊ crimẽ ẽ detectũ ab alijs per ſentẽtiã: ⁊ tũc cogitur ꝗs
reſpõdere:vt.l.al.S.de iureiu.⁊ ibi dixi plene.⁊ ſic debet ĩ
telligi glo.q̃ eſt i.l.j.S.de offi.aſſe.ĩ glo.ſuꝑ vᷣbo poſtulati
onibus.vbi interrogat᷑ aduocat ⁊ reſpõdere cogit᷑ an ſit
infamis.ſ.per ſentẽtiã.pꝛo hoc in.l.decretojjʒ.de ſuſpe.tu.
7.l.ſed ſi milites.S.ignominia.j.de excu.tu.

Gurar . Iſte ver. iurare allegat᷑ ꝙ poſitioni de ſcõ

glieno in criminalibꝰnõ debet reſponderi:

vt. S.dixi.C Op. glo. C. de adul.l.in adulterij.⁊. C.de ſi/

ca.l.ſi. So.dicit glo.ꝙ ibi deponit vt teſtis:ĩmo nõ eſt ve
rũ ꝙ deponit vt teſtis de ſcõ alieno:ſed de ſuo ſiẽ de eo qð

vigit vel alio mõ ſenſu ꝑcipit: vt.l.qui teſtamento.i fi.j.de

teſ..l.teſtiũ.C. de teſti.

Siquis delatũ. Op. C. de iureiurã.l.delata.

Dicit glo. ſpãle ẽ odio delinquẽtis ꝙ nõ poſſit iuramẽ᷑tũ
deferre:ſʒ eſt Z. l. j. de iniur.l.lex coꝛneł..hac lege.Dic g
Fm Pe.ꝙ iõ hic nõ eſt locꝰ relatiõi alłs qꝛ delictũ de ᷣ q̃ri
tur nõ cadit ĩ ſciẽtiã ecui refert ſiẽ ĩ ſciẽtiaʒ eius cui ab ini
tio defert.ſʒ qũ eq̃liter cadẽt ĩ ſciẽtiã vtriuſq;:vt cũ aliqs ẽ
berat ab aliquo:tũc eſt loc'relationi:vt.d.l.delata.⁊.l.
e lex coꝛnel.S. hac lege.
. D em la beo Induci ĩ an ſit argu
. lũ de oꝛdine tituloꝝ:⁊ v ꝙ ſic. vt hic ꝑ hoc qð
no.ĩ.l.j.S.ſi cer.pe.⁊ ibi ꝑ Guil.de hoc glo.tua dicit.C.ne
ſideiuſ.do.den.il.j.circa fi.magne gl. fac qð no.doc.C.de

cõſir.tu.l.j.⁊.ij.⁊ dicã in.l.j.de cõſir.tuto.

Lirca diuerſas res admittitur

tio admittii dicit goo. Op.s. de ꝓcu. l. ĩ cauſe
o.nõ ſoluit. Di.dicẽ ꝙ h̊ nõ ẽ variatio circa idẽ nec circa
diuerſa q̃ habent᷑ loco eiuſdem iõ admittit variatio:vt.l.
aurel.S. pe.j.de libe.le.⁊.l.ſi ſterilis.S.ſ.de act.emp. Sʒ
ſi eẽt circa idẽ vł circa diuerſa q̃ rõne ↄnexitat᷑ hẽeni loco
eiuſdẽ nõ admitteret᷑ varietas: vt.l.celſus.S.idẽ celſus ad
exhi.⁊.l.legatari.j.de le.j.⁊.l.pᷣtoꝛ.S.vñ qrit.de dã.iſec.
et.d.l.ĩ cauſe.de ꝓcu.Fallit in.l.nõnunqꝗᷓ.j.de colł.bo.⁊
ſ.ad treb.l.ſilij.⁊ ĩ eis reddit᷑ rõ ſʒ Di.de h̊ plene ꝑ eũ ĩ.c.
mutare ↄſiliũ.⁊ ĩ.c.qð ſemel.ex de re.iu.li.vj. Sʒ Ol.cir
ca h̊ diſtiguit lati et clariꝰ. Aut variatio ĩducit ↄꝛietatẽ:
aut ſimplicẽ diuerſitateʒ.pᷣ̊ caſu nõ admittit variatio:vt.l.
ſi ita ſtipulat.ĩ fi.].de opꝑ.li ⁊.l.nõ admittit.e.ti.Ad h̊ fa⸗/
ciũt oẽs.ll.q̃ dicũt ꝙ allegãs ↄꝛia nõ audit᷑. Scðo caſu qñ
ĩducit ſimplicẽ diuerſitatẽ tũc aut variatio ẽ ĩ H ꝙ plures
res ad ĩuicẽ ſeparant᷑:aut ĩ hͥ ꝙ volũtas mutat.p caſu lici/
ta ẽ variatio:vt.l.cũ hi.S.q trãſigit..de trãſac.⁊.‚Cõmo
da.l.ĩ cõmodato.S.duob.⁊ de aci.emp.l.⁊ ſivno.⁊hac.l.
Scðdo caſu aut ꝓpꝛietas rei ſeu vocabuli ſe hʒ ad varie/
tatẽ ipediẽdã: aut ad varietatẽ inducẽdã:aut ad neutrũ.
bᷣmo caſu

E reb US: ariatio.b.d. ¶ No. ꝙ varia
8

boin
Pen
Epth
lpoſ
itl
lllo,
ſtaa,
ſci⸗
üde⸗
feic
ſini
li
digte
isſe
ucn,
ſon
turig
mic
ntno,
ncs
ebeti
lag
anſt
her⸗

deſe
nder
deſ,
te
cocd
ſiſce

chtn
ntei
Ns
Pin

pᷣmo caſu varietas ĩpꝛobal ipediẽte nã rei vel vocabuli:
vt ĩ electiõe reꝝ legataꝝ cũ ſtatĩ rei acceptãde acꝗrat dñi
um:vt.l.apð auſidiũ.de opꝑ.li.⁊.l.ſtatuliberũ.S.ſtichũ.j.
de le.ij..l.huiuſmodi.5.ſtichũ.j.de le.j.Idem ſi ꝓpꝛietas
vocabuli ĩpediret:vt ſi ſtipuloꝛ quẽ voluero:vt.l.ſiqs ſti/
pulat᷑ fuit ſtichũ.pᷣ rñũſo.j.de v.ob. Scdðo caſu admittii va
riatio ſiue rei ꝓpꝛietas hoc ſuadet vt ĩ electione legali: vt
l.eũ ꝗ certaꝝ in ſi.de .ob.⁊ de acſ.emp.il.ſi ſterilis. .fi.ſi
ue hoc inducat nã vocabuli: vt ſi ſtipuloꝛ illũ aut illũ quẽ
volã:vt.j.de v.ob.l.ſiqs ſtipulatus ſuerit.2⁊vrñſo.Tertio
caſu tene diſtinctionẽ Di.bᷣm dñm Oldra.
hil Ad hãc actionẽ nõ curatl an ſimul
Hu. hitauerint ↄiuges.h.d. Facit ad.q.
ꝙ ſtatutũ loquẽs ꝙ vir lucrat᷑ certã partẽ doꝶ᷑ vxoꝛis pꝛe
defũcte hẽat locũ etiã ſi cũ ea nõ hitauerit ſi ꝑ vba de pñ/
ti mrĩoniũ ↄctũ ſuerit:vt hᷣ ⁊.l.cũ h̊ ſtatꝰ.S.ſi marit de do.
int᷑ vi.⁊ vxo.⁊.l.res.C. de dona.int᷑ vi.⁊ vxo.cũ ſi.
A.Votra ↄiugẽ eius quẽ ꝗs hʒ in ptãtẽ nõ dat᷑
Mxo eactio ſurti. kens ſi emãcipatꝰ ſhen.
D .τ0— Dec. l. legit pluribꝰ modis tã in
4 O D fiſcü. p qᷓ in ſb. loꝗt in viro dã
. N nato in metalluʒ ⁊c eius occaſione vxoꝛ amouet:
certe tenei ſiſco rõne rex amotap ĩ ſimplũ quod nõ.qꝛ fm
doc.ẽ caſus ꝙ hec actio locũ hẽat ſiqs amoueat ꝓpt ſpeʒ
matrimonij ſoluẽdi alr qᷓ; ꝑ diuoꝛtiũ.dicã.j.e.l.rex amo/
taꝑ quidaʒ. Scðo mõ põt legi ꝙ mulier amoueat cauſa
diuoꝛtij:poſtea maritus fuit dãnatus in metalluʒ als de
poꝛtatus ⁊ mulier diuertit.nõ enĩ per depoꝛtationẽ ſolui
tur niſi diuoꝛtiũ ſequat᷑:vt.l.j.C.de diuoꝛ.
AIſte v. legu duob modis in gl.tñ circa pᷣ
udanuis. mã lec.vide gl.⁊ ſupple dicit gl.i.ĩ fiſci pa
trimonio ĩcoꝛpoꝛat.als nõ tenel in quadrupluʒ:vt.C. de
lure, fiſ. l. defenſionis facultas.li.x.
. nt᷑ eos int᷑ qͥs nõ fuit ma
J cõcubina Aeena vere nõ hʒ locũ
ec actio.h.d. ¶ Nõ ꝙ hʒ mrioniũ putatiuũ hẽat q̃dã pᷣ
uile gia circa dotẽ putatiud vtill cũ voeki. ſo. ma.
„ nõ tñ hʒ circa alia vt hic.
KRes motas. Cauſa diuoꝛtij põt amoueri tẽ
cũ ſit diuoꝛtiũ vł etiã añ ſi poſtea celei.h.d.¶ Mõ tex. ꝙ
ex euẽtu apparet anim pcedẽs.ex eo.n.ꝙ ſacto diuoꝛtio
celat pᷣſumit᷑ cauſa diuoꝛtij amouiſſe.fac.S.ad macedo.l.
ſʒ iulian. S. ꝓinde.⁊.l.ſi vẽtri. .ſi.de pᷣui.cre.⁊ ſolitꝰ ſum
allegare.l.iul.S. amplũ.S. ad mace. ¶ Qualit᷑ põt appa/
rẽ ꝙ fili accepit vt ĩ rẽ pꝛis verterei: Et dic ibiꝙ ex eo ꝙ
ẽ poſtea ſolutũ:⁊ ſic ̊ qð retiet poſt diuoꝛtiũ vꝛ amouiſſe.
AHN HMec actio cõpetit ꝓ reb extantib ⁊ ꝑ
Mõ ſolũ.enpt.b. d. C Nõ ꝙ ĩ oblone rẽ reſti⸗
tui re ꝑempta põt ipᷣa res pᷣncipalit᷑ peti:vt h̊ ⁊ in.l. int᷑ ſti
pulãtẽ. S. pe.j.de v.ob.⁊.S.de ↄdi.fur.l.ij.⁊.l.ſi kuus.S.bo
ue. e. ti. ʒ gl.i.l.ĩ re furtiua ĩ pᷣn.e.ti.dicat ↄꝛiũ.l.ꝙ debeat
peti eſtiatio.⁊ plene dicã i.l.ſtipu.nõ diui.j.de v.ob.

N¶ ¶Q Hoc dicit vt declarabo.j.eo.l. an
ue nirOιWι nn..

Amouẽ dẽ ꝗ dolo

Ed 7 ſi diuoꝛtü. auſi dat vt alius

—

amoueat.h. d. C Op.j. de furꝶ.l.vulgaris.in ſi.

S.de ↄdi.ſur.l.ex cauſa.⁊.l.ſe. So.aliud ĩ ↄditiõe furtiua
vt ibi: aliud ĩ hac actiõe ⁊ h ſʒ gl.⁊ põt eẽ rõ dĩie qꝛ aligs
teneĩ furti lʒ nõ ↄditiõe ſurtiua:ſed vxoꝛ nõ tenet furtuiõ
equũ eſt hoc hac actiõe q̃ ẽ rei ꝑſecutoꝛia teneatur.
J hEec actio cõpetit coniugi pꝛo re
rem. aſe bonaſide poſſeſſa.h·d. Iſta.l.

quam nota ⁊ menti tene.
EIn eã q̃ cauſa moꝛtis ſperate

b. d. Fʒ ᷣmã lec. ¶ Quero q̃re dai reꝑ amotaꝑꝝ

J mulier. aouet vtilis hec actio datur

Reꝑ amotaꝝ.

directa: Gl.dicit ꝙ h̊ diuoꝛtiũ nõ fuit ſecutũ qð reqrit᷑ ad
directã:vt.l. reꝝ amotaꝝ qdã.j.e.Et ſᷣm hãc lec expone
tex.ibi dum dicit diuerterit.i.de domo receſſerit:als iſta
lec.eẽt ʒ tex. ¶ Legũ alio mõ ꝗ amouit cauſa moꝛꝶ ſpe⸗
rate tenet᷑ hac actione ſi poſtea diuoꝛtiũ eſt ſecutum.h.d.
Et tũc ẽ ratio q̃re nõ dat directa ſed vtilis: qꝛ amotio nõ
fuit facta pᷣncipalit᷑ cauſa diuoꝛtij ſj cauſa moꝛt. C Sed
op.ꝙ det᷑ directa ſi poſt diuoꝛtiũ celat:vt.l.ſi ↄcubina.S.
res amota.S.e. Dicit Ja.de are.ꝙ ibi dat᷑ vtilł vł ibires
extabãt q̃ celebꝛant᷑ hic iã erãt ↄſũpte ſʒ eũ.Lu dic qũq;
ẽ certũ ꝙ nõ amouit cauſa diuoꝛtij tũc lʒ celat poſt diuoꝛ⸗
tiũ nõ tñ dat᷑ directa ſʒ vtil. ſʒ qũq; ẽ certũ ꝙ cauſa diuoꝛ
tij amouit ⁊ tũc dat᷑ directa:vt i.d..res amotas. ſi diuoꝛ
tiũ intuenerit:vt.l.rex amotaꝝ qdãꝗj.e.qũq; ẽ dubiũ q̃ cõ/
tẽplatiõe amouerit ⁊ tũc ſi poſt diuoꝛtiũ celet pᷣſumit᷑ gra/
tia diuoꝛtij amouiſſe ⁊ dat᷑ directa: vt.l.ſiↄcubina.S.res.
Sʒ qd ſi diuoꝛtiũ nõ ĩteruenerit ⁊ vxoꝛ amouit cauſa
diuoꝛtij vel cauſa moꝛtis ſperate: Rñ.tenet᷑ vtili vel in fa
ctũ:vt.j.e.l.rerum olarmn quidaã.⁊.C. e.l.ij.
☚.úũ tiã ſi ĩ amouẽdo furtũ nõ fiat mlier
Si ſeruus.aolo fit amotio tenet᷑ reꝝꝑ amota/
rũ actiõe.h.d. ¶ Op.S.e.l.iij.itẽ ſi fuus.⁊.j.de fur.l.
ſigs vxoꝛi ĩ pᷣn. So.h̊ fuus nõ ſuit ĩ dolo:iõ furtũ h̊ nõ cõ
mittit:vt.l.ſi is.S.ſi tu titiũ.j.de furt. ¶ Sʒ tũc op.& vxoꝛ
nõ tenet᷑ ſi ſu fuit ĩdolo:vt.d.S. ſi tu titiũ.Gl.nõ ſoluit h̊.
ſy ĩ. l. ſigs id qð.S.pe.s.de iuriſdi.om.iudi.vã ſoluẽ.nã fur
tũ ẽ nomẽ iuris.⁊ hoc etiã vocabulo ſignificat᷑ totuʒ illud
q poni ĩ diffinitiõe furti.ſi gnõ intuenerit dolus facien
tis nõ fit furtũ.nec põt teneri tanq; ꝗqs mã dãs ſieri furtũ
ſi furtũ nõ ẽ factũ:vt.d.S.ſi tu titii.ſʒ vᷣbũ amouẽ ẽ nomen
facti ⁊ veriñcat᷑ ĩ ſola amotiõe de facto. ſufficit enĩ ꝙ fᷣuus
ĩ vitate amouerit:⁊ lʒ dolus ceſſet tũ amouit:merito muli
er põt teneri reꝝ amotaꝝ actiõe:vt.d.l.ſiqs id qð. S.penł.
CSt h̊ faciũt ad ea q̃ dixi.j.de fal.l.ſiqs obꝛepſerit. Et
hoc ↄſului de facto ĩ ciuitate tudertiqꝛ vnus dixit nõꝛio
ſcribe citationẽ ſactã de iſtis ⁊ baiulus dixit ven ẽ:⁊ ille ſe
cit cribi de plib pſonis qᷓ ille citauerat.dicebat ꝙ ille ſie
ri fec falſũ.certe ſuit dem̃ ꝙ nõ ẽ veꝝ: qꝛ falſũ fit cũ dolo:
vt.l.qd ſi falſũ.j.de fal.⁊.C. de fal.l.j.ſʒ nõꝛonõ cõmiſit do
lũ ĩ ſcribẽdo falſũ:gꝰnõ eſt cõmiſſũ falſũ:⁊ ſic nõ potat pu/
niri tanq; faciẽs falſũ iſtrʒ ⁊ ſic ↄſului ⁊ idẽ do. Frã.tigri/
ni:ſed dixit ꝙ poterat puniri ex alio falſo m.l.ſiquis ob
repſerit.j.de ſal. E .
Te. z Ex facto fui dotalie mlier tenetĩ ſi
¶At ſi in dotẽ. fuerit ſciẽs als liberat᷑ dimittẽdop
noxa.h. d. C Querit Ja. de are. q̃ actiõe ↄuenii mlier⸗
NRñ. aut fuit ſciẽs ⁊ tẽ ↄueniĩ actiõeĩ ſcm̃:vt.l.j.in.fi. C.de
iureiu. Si vo ſuit ignoꝛãs tẽ vir ꝓbabilit᷑ nullã actionẽ hʒ
ʒ eà ſʒ ſolã retẽtionẽ:ar..de edi.edic.l.cũ aũt.s.iul.Et pᷣ
dicta vᷣa qñ fufuit dat᷑ ieſtimat als ſi eſtimat ⁊ mlier fſuiſ
ſet ignoꝛãs ĩ nihilo tenet᷑:vt.S.de ac.emp.l.iuł.S.j. Certe
ſaß vĩ ꝙ mlier tenet᷑ actiõe de dote ↄꝛia de q̃ dixi ĩ.l.oĩmõ
S.ti.j.Si.n.hꝰvenit ĩ actiõe depoſiti mãdati ⁊ ſilib eadeʒ
rõne ĩ actiõe de dote:vt ĩ.l.iułĩ pᷣn.S.de ac. emp.⁊.l.ſi uꝰ.
j.de fur.⁊ ĩtellige ĩ actiõe ↄꝛia ſʒ opi.quã poſuiin.l.oĩmõ
g̊. ti.j. Huic tñ młtũ odicit. C. de iure do.l.j.ſʒ dico ꝙ ĩquã
tũ dic̃ tenet ĩ fem:ĩtelligo.i.de dote ppt tale fem̃ ꝓbat᷑.C.

—

—, — de rei.vx.ac.l.i.S.⁊ vt plenius.
4 Re amo tau. Iſte ẽ foꝛt. S. ⁊ legit duob mo/
dis.ᷣ qñ fuit amota res dotalis. 2 *qñ ſuit amota res vi/
ri: ⁊ hec lec.colligit ex gl.ibi nõ gꝰẽ ⁊c̃. Sequẽs glo.ꝓſeqĩ
vtrãq; lec.pmixtiʒ. Si res dotalis amoueat᷑ bʒ locũ hec
actio ꝓpter ĩteruſuriuʒ medij tꝑis.h.d. ¶ Opꝗ. de doli
excep.l.dolo ſacit.⁊.l.dolo de rei ven.So.hic vir petẽs
reſtituturus eſt nõ incontinenti ſed ex interuallo. C Sʒ
oppo..de ↄdi.ob.cau.l.ſi donaturus.in.ſi. So.ibi loqĩ
in viro petẽte ab initio hᷣ in repetẽte.qð plene dixiĩ.l.ſi ſo

Z

cer. F. lutü. . ſo. ma.ſʒ ʒ alià lec.hꝰitẽdit. Agẽtihac actio
ne nõ põt obijci cõpẽſatio ⁊ hĩ rõ lucri ⁊ dãni.h.d.Et in/
cipit hec lec.iĩ gl.ibi nõ gintiʒ.Cũ gꝰ loquat᷑ de cõpẽſatio
ne neceſſario dʒ ĩtelligi de re viri amota. ſi enĩ amouiſſet
rẽ vxoꝛis nõ tractaret de cõpẽſatione. Quero exẽpla
quõ hꝛ rõ lucri amiſſi? Gèl.ponit mita exẽpla ⁊ q̃dã ↄgru
unt pᷣme lec.⁊ q̃dã ſcdᷣe. Pꝛimũ exꝰẽ qꝛ eſtimationẽ vlł pe
nã opoꝛtuit eũ ſoluẽ:qꝛ rẽ amotã pᷣſtare neꝗt.h̊ exꝰↄgru
it pme ⁊ ſcðe lec. Scõʒ ex ẽ qũ creditã pecuniã cyrogra
pho a ſe ſubtracto ꝓbare nõ potuit.illð exꝰogruit tm̃ ſe
cũde lec.qñ res viri ẽ amota.Tertiũ exẽ qñ vir nõ lucra
tur ſui opas. Iſtð exꝰogruit pᷣme lec.qñ res dotal ẽ ſub
tracta.Quartũ exꝰ ẽ qũ nõ eſt lucrat᷑ hẽditatẽ in q̃ fuus
amot erat ĩſtitutꝰ.h̊ ex magis ↄgruit ĩ re ꝓpꝛia viri.rõ
qꝛ ſi ßuu eẽt dotal acꝗrerei mlieri ĩ dubio:vt.l.ſi dotalẽ.
6.ti. ij. .l.aditio.S.de acqhẽ. ¶ Querit gl.an mlier inci
dat ĩ.l.ſiqs ĩ tantã.vel ĩ edictũ diuimar.Odofſ.diẽ ꝙ ſic.
Di.ꝙ nõ:qꝛ ille.ll.ſũt penales ergo ⁊c̃.vt.l.ij. .eo.
Hec a ti Hec actio ẽ ꝑſecutoꝛia iõ ꝑpetua h.
Zec 9 10. b. C Nõ ꝙ ↄditio furtiua oꝛit ex de

licto.ſile in.l.ſi ambo.S.quoꝶ.de cõpen.ꝑ quas.ll.?⁊ Di.⁊
BGuil.repᷣhẽdũt gl.nr̃as q̃ dicũt ↄditionẽ furtiuã oꝛiri ex
varijs ſiguris eanlegil ꝓ ſure ĩ pᷣn.de actio.⁊ obli.
—. n actione ex maleſicio nõ eſt locus
Hec uiro · beneſicio neꝗs ↄdẽneĩ᷑ niſi inquãtum
acere poteſt. dixi in.l.maritũ.S.ſo.ma.
J Litis eſtimatio ſacit
4 pꝛopter res· emptionẽ:iõ ſoluens
pß exceptionẽ ⁊ retẽtionẽ.h.d.iſtã mãʒ ponit Di.i.c.pꝛo
poſſeſſoꝛe ex de re.iur.li.vj.⁊ gl.i.l.ſi culpa.e.ti.C Op.
de rei vẽ.l.̊ ſi res. So.itelligo qñũ fuit data eſtimatio res
crat pñs.⁊ circa h̊ an ſoluẽs eſtimatiõeʒ q̃rat dñiuʒ:vide ꝑ
Dii.c.ꝓ poſſeſſoꝛe i.iiij.⁊.vij.q. de re.iur.li.vj. C Qũo
an mlieri ſoluẽti eſtimationẽ ſit cedẽda actio? Gl.ꝙ ſic ni
ſi dolo deſierit poſſidẽ.de qͥ vide hi.in.d.c.ꝓ poſſeſſoꝛe.
in.iiij.q. Quero an vxoꝛi ſoluẽti eſtimationẽ vir debe
at cauẽ de euictiõe: Vide h̊ ꝑ Di.i.d.c.ꝓ poſſeſſoꝛe in.j.
q. de hdixi vobis in emp. f⸗ ex g. cevi poſ.
eag. 7.l.in depoſiti.j.de re iudi.
Si mulier.s i mlier amouit cauſa moꝛ q̃ ſecuta

ẽtenet᷑ aci peꝶʒ hẽ.⁊ ad exhibẽdũ.h.d.gl.dicit tenet᷑ foꝛte

vtili reꝝ amotaꝝ qð an ſit veꝝ dicã ſtati in.l. reꝝ amo.j.e.

. Seipſam ſũmat.¶ Op.
ſMR Linte TatO. mr̃imoniũ ſit ſub
17 lata actio reꝝ amotaꝑꝝ:vt.j.e.l.fi. So. glo.nõ fu
ſublata in totũ: ſʒ interim ceſſauit.

Ob res amotas mu

res amota S.lier tenet plib actiõi
bus:lʒ alta dʒ eligi.h.d. ¶ Op.qꝙ ĩ re dotali marito nõ
cõpetit rei vẽdicatio cũ ſit mlieris:vt.C.de iure do.l.ĩ re
bus. C Hui ↄꝛij timoꝛe diẽ gl. ꝙ res erãt eſtimate ⁊ ſunt
ꝓpe viri.vl dic ꝙ intuenit pactũ de lucrãdo:ſj h ẽ diuina
re.Dat gl.alias duas ſo.⁊ pᷣ ſo.nõ tollit ↄꝛiũ nec 2. q̃lit
ſoluen :dicũt qdã ꝙ.l.ĩ reb loꝗt᷑ de reb ĩmobilib:ſʒ ſecꝰ
ĩ alijs. Sʒ iſta ſo.nõ placet:qꝛ illa.l.loqꝗ: gnãlit:ſʒ ſo.eſt qꝛ
Fʒ iſta tpa nõ trãſferebaĩ dñiũ ſtatĩ in vxoꝛẽ ⁊ iõ viro daĩ
rei vẽdicatio:vt.l.etiã.S.de fur.do.⁊.li reb.loꝗĩ fʒ noua
tẽpoꝛa ⁊ dixiĩi.l.ſi filio.s.ſo.ma. ¶ Quero q̃ ↄditio cõpe
tit viro: Niẽ gl.ↄditio furtiua.h̊ nõ ẽ veꝝ niſi poneres ʒ/⸗
Ttionẽ ſecutã eẽ fcõ diuoꝛtio vt dixi ĩ.liij.S.j.ẽ.e.diẽ gꝰ
WwHwv de certi oditiõe generali vel ſine cauſa loquit.
Pꝛo rebꝰ amotis ſecuto diuoꝛ

v — 2
C1 Erũ dc.i cõpetit h̊ actio.ſi diuoꝛtium

nõ ẽ ſecutũ cõpetit ↄditio.h.d. Ibi ĩ tex.iuregẽtiũ.i.iure a
ſũpſit oꝛiginẽ. ¶ Op.hodie nõ põt fieri diuoꝛtiũ de iu/
re canonico niſi ex cauſa foꝛnicatiõis nõ tñ tollii ſʒ ſepa-
ralł: ⁊ ſiciſta actio nõ põt hodie hĩe locũ. Sed ſi dicas ꝙ

„*

Rex amotay.

cauſa ↄſãguinitaꝶ diuidil.nõ ẽ verũ imo tũc iudicalł:qꝛ de
clarat᷑ mrĩoniũ nõ fuiſſe: vt.l.ſi ↄcubina.s.e.dic gl.ꝙ ho/⸗
die põt hĩe locũ ſolũ vtil qñ cauſa ſperate moꝛtis amouit
⁊ vide gl.q̃ icipit ſũt gcc̃.vſq; ad ſi. Idẽ diẽ gl.ð.e.ſuꝑ ru
bꝛica:ſʒ h̊ nõ vꝛ veꝝ ꝑ dictã.l.ſi mulieri.quã gl.allegat: qꝛ
ibi fuit ſecutũ diuoꝛtiũ. Di.diẽ ſateoꝛ ꝙ vᷣba.l. deſiciũt:tñ
poſſum dicẽ ꝙ ex mẽte det᷑ vtil.⁊ ̊ tenẽt oẽs.⁊ ¶..i.l.ij.C.
e.⁊ ꝓbat᷑ ꝑ.l.ob res ſᷣm vnã lec.s.e.h̊ hẽo ꝓ veriſſimo ⁊ ꝓ
bo ꝑ rõnẽ.Sʒ pᷣus vↄ iſtð vĩ.ð.e.l.õ virũ. .ſj ſi moꝛte. ⁊.l.
ſi ꝓpt res. .fi. Itẽ cũ iſta actio nunq; cõpetit marito: nõ
trãſit ad bẽdes eb. Bi rñdeo ꝙ hẽs hʒ alias actiões cũ
iſta vna ſi dicẽ nunqᷓ; cõpetit. nego qꝛ ↄſtante mrionio pĩ
vẽ hẽe actionẽ ĩ factũ:vt.l.ij.C.e. Nã ipᷣa ⁊ actio rex amo
tarũ nõ differũt: vt nõ.gl.i ſili.S.ad..aqꝗl.l. quẽadmodũ.
S. magr̃at.⁊.l.de pecoꝛibꝰ.C.ad.l.aꝗł.¶ Nꝛocedo vlte
ri.nã dã h̊ iuregẽtiũ ⁊c̃.vã ꝙ actio ſit de iuregẽtiũ.ð.l.ij.
deĩde.ð.de oꝛi.iur. Pꝛopt᷑ hãc.l.vltramõ.dicũt ꝙ ẽ veꝝ
qꝙ actio ẽ de iuregẽtiũ:ſʒ iſta ẽ mã.l. ex h iure.ð.de iuſti.⁊
iure.dicũt etiã ipi vt Ja.de are.ꝙ ſi fuiſſet illo tꝑe qͥ actio
nõ fuit accepiſſʒ multã pecuniã mutuo. Tex.rñdet ꝙ nõ
erat actio:ſʒ manu regia ſiebat:vt.l.ij.ĩ ᷣn.ð.de oꝛ. iur.
vt ſit venetijs ⁊ apð tartaros. ſʒ iuriſcõſulti ⁊ imꝑatoꝛes
itroduxerũt poſtea actiões ſubtilit ĩtuẽtes.⁊.h.d.l.fi.C.
de pᷣſcrip.lon. tẽp.Ad illã.l.reſpõdeo ꝙ actiões ſũt de iu
re ciuili:⁊ iuriſcõſult᷑ arguit ꝙ de iuregentiũ quo nõ erat
actio fiebat exactio młto magis hodie cum ſit actio.vide
gl. qᷓ icipit qꝛ iuris ⁊c. Sʒ q̃re dic iuregẽ.i.nãli cũ ſint ſpẽs
oppoſite ⁊ ſeparate:vt.l.j.ĩ f.ẽ.de iuſti.⁊ iure. Gl.rñdet ⁊
vide ĩgl.ibi ſʒ certe ⁊c̃. hẽs ſileʒ gl.ĩ.l.ſtichũ.S.nãlis.j.de
ſo.⁊ tex.i.l.cũ amplicirca ſi.de re.iu.Cõtrariũ vẽ tenẽ gl.
ꝙ ex nãli oblone oꝛiat᷑ actio ĩ.l.ſi fideiuſſoꝛ.ĩ.de fideiuſ.ſʒ
illa gl.nõ dic veꝝ:⁊ ĩtellige eã ꝓut gl.loquii ĩ.l.nãlis.j.de
ac.⁊ ob. Vł alr põt rñderi ad ↄꝛiũ.ſ.de iuregẽtiũ põt cõ
dici addita tñ actiõe de iure ciuili. C Altio dic ꝙ ius gẽ
tiũ vocat ius ciuile.vlł expone vt dixi ſuꝑ tex.i.iuris a ꝗᷣ ſũ
pſit oꝛiginẽ ius ciuile:nõ curo expone put vis. Iſtã.l.ĩdu
co ĩ ar.ad.q.⁊ ↄſueui foꝛmare ĩ.l.de ꝗb.ago ⁊ peto in li/
bello eũ ↄdẽnari ſʒ ſoꝛmã iuris ⁊ ſtatutoꝝ an iſte libellus
ꝓcedat? Et dicũt qdã ꝙ nõ qꝛ ꝓpõit actionẽ de iure cõi⁊
ↄditionẽ de iure ſtatutoꝝ õ. .eligẽ. Sed ↄꝛiũ dico ꝙ vba
debẽt ĩterpᷣtariſʒ ꝓferẽtẽ ĩ iudicio:vt.l. ſiqs itẽtiõe.s.de
iudicijs. Et mõ dico fʒ ius ⁊ foꝛmã ſtatutoꝑ.i.Fm ſtatuta
a iure appꝛobata fʒ hãc.l.Fʒ quã gl.expõit.i.de iure ciui
li appꝛobato ⁊ẽ. Et ꝑ h̊ vi caſus ĩ iure canõico ex de eo ꝗ
mit.ĩ poſ. cau. rei ſer. c. cũ veniſſet. Al ĩterp̃tabit.i.odẽne
tur ſʒ ius ⁊ pcedat᷑ ſʒ foꝛmã ſtatutox.vel itelligetl.i.ſʒ iura
nõ repꝛobata ꝑ ſtatuta fʒ ꝙ actoꝛi vtilius viſũ ſuerit.
ES ZJſta actio eſt in pſon.h. d. C Querü
ru. vtrũ iſta ↄditio ĩſamet: Gl. diẽ ꝙ nõ vt

¶i. de ac. ⁊ ob.l.ceſſat. qʒ itellige de ĩure ſed de ſa
cto inſamat: vt.j.de iurepa.l.pꝛeciũ.⁊.l.ſi patronus.⁊.l.ſi
parens.j.de obſequijs.
e Legi duob modis ⁊

1 R Erũ amotaꝝ.:s; pᷣmã lec.h.d. Actio

ciuilis ꝓpoſita ab vno nõ differꝭ ꝓpt᷑ accuſationẽ crimia

lẽ ꝓpoſitã ab alio.h.d. Op.C. de adul.l.adultij.glo.

Ddat duplicẽ ſo.vnã ꝙ ibi crĩalis ⁊ ciuilis ꝓponebani int

eoſdqẽ h iter diuerſos ⁊ iſta ẽ vera in ſe. Ael alr ⁊ iſta ẽ 2
lec. Accuſans criminalit᷑ nõ põt recõueniri ciuilit vt ĩ ↄꝛio

ſʒ vnus ⁊ idẽ põt agẽ ciuilit᷑ ⁊ criminalit᷑ vt h.Et rõ ſoluti

onis põt eẽ iſta qñ accuſat vir ⁊ agit mulier ciuilit: iſta ſũt

piudicialia:qꝛ ſi mulier ↄuincit ꝑdit dotẽ: vt.l.ↄſenſu. C.

de repu.Jõ vna ĩpedit aliã:ſʒ actio reꝝx amotaꝝ ⁊ acccu/
ſatio adulterij nõ ſũt pᷣiudiciales. Sʒ op.de.l.int᷑dũ.

ſj. de pub. iudi. Di.rñdet ⁊ bñ q ciuil ⁊ crimĩalis oꝛiuni
ex eodẽ facto nõ pñt ſimul ꝓponi qꝛ ſũtiuicẽ pᷣiudiciales
ſed ſi ex diuerſis:vt dixi i.l.ij.j.vi bo.rap.⁊ ſolit ſũ dicẽ in

Ede
pho,
nonit
lpnu
lig
Uttſi
1c.
07
1l
eno
lopi
mo
oi⸗
le
6
per
ſir
ctio
pno
iur.
ones
c.
dein
eret
nie
ſis
cat
ſde
ig
ulg
de
g
ſi
d

l.ij.C.qũ ciui.acti.cri.pᷣiudi. Sʒ ʒᷣ illud ẽ.C.ðe oꝛdi.iu
di.l.fi.qꝛ nõ pñt ↄcurrẽ ciuiles ⁊ crimiales.nõ ob.h̊ qꝛ ſũt
piudiciales ſʒ qꝛ vna ẽ maioꝛ alta vt.l.ꝑ mĩoꝛẽ.õ.de iudi.
7.l.fi.⁊ ibi gl.tʒ de oꝛdi.iudi.ſʒ iſta rõ hʒ locũ ſiue ab vno
ſiue a diuerſis ambe ꝓponant.⁊ vide abſurditatẽ q̃ ſeq̃
ret ſi poſſet fieri ꝙ actoꝛ ciuilẽ ⁊ crimialẽ ſimł itẽtaret ſed
renõ poſſʒ opponẽ ⁊ ſic liceret actoꝛi qdð nõ liceret reo
l.nõ dʒ actoꝛi.j.de re. irele g pᷣmã ſolonẽ ⁊ pᷣmã lec.
ꝛ20 re viri ſbtracta cõpetit actio
JYuxoꝛ. furti ẽneo cuiĩtereſt lʒ nõ viro.
— b. d. C Op. C. de fur. lI.ſ. So. qñq; mlier ſurri
pit rẽ viri q̃ ẽ apð viꝝ ⁊ tũc hʒ locũ actio rex amotaꝝ ſolu
to mrionio ꝑ totũ iſtũ titulũ:eo ↄſtãte actio ĩ fcm̃:vt.l.ij.
ʒ.e.Qñq; ſurripit rẽ viri q̃ẽ apð er̃neũ: vt loqꝗt iſta.l.qũ
qᷓ; ſurripit rẽ exnei q̃ ẽ apð virũ:⁊ tũc hʒ locũ.l.fi.ĩ.ſf.C.
b de fur.⁊.l.ſi concubina in fi.s.eo. H

— Inſpiciĩ quãtũ res va
4 Wrũu amotax. luit tpe amotiõis ⁊ po

ſtea iti plimi fuerit.h.d. ¶ MNõ caſũ ĩ qͥᷣ fit furtũ ⁊ efficũ
res furtiua nõ tñ cõpetit actio furti qð ꝓſeꝗt᷑ gl.i.l.ſequũ
§. ſi rẽ.j.de vſuca.⁊ ibi plene dixi.⁊ ꝑ Ci.C.de ſer.fugi.l.j.
⁊ Di.ſũmauit iſtũ ti.in.l.ſed ⁊ ſi diuoꝛtij.s.e.ꝑ diſtinctiõeʒ
quã poſuit Ci.C.e.l.ſi. *
Ar, er matrimoniũ reinte
S in ſoluto. gratũ ſoluitur hoc iudici

um. h. d. ſed intellige: vt. l. reintegrato. S. e.

Beliberis agnoſcendis vl alendis parentibus vl pa

tronis vel libertis. Rubꝛica.

Bictũ ẽ ſupꝛa ꝙ ſoluto mrionio qũq; oꝛii ↄtentio ſuꝑ
repetitiõe dot.⁊ de h̊ dixiĩ ti.S.ſo.ma.⁊ quẽadmodũ dos
petat᷑.qñq; oꝛii ↄtẽtio ſuꝑ ĩpẽſis ĩ reb dotalibfact:iõ po
ſuit ti.de iĩpẽſis.qñq; oꝛit᷑ ↄtẽtio ꝓpt᷑ res amotas:iõ poſu

it ti.ren amotaꝝ.qñq; oꝛit ↄtẽtio de libis ⁊ ̊ duob mõis:

vlł q;ꝛ marit᷑ nõ vlt cosſcẽ illos ĩ ſuos ſilios: iõ ponit᷑ h̊ ru
buca de libᷣis agſcẽdis.Et iſtã partẽ ꝓſeqꝗĩ iuriſcõſultus
vſq; ad.l.ſiqs a libis.qñq; oꝛit ↄtẽtio de alẽdię liberis: iõ
annectit ĩ rubꝛica vł alẽdis ⁊ iſtã partẽ ꝓſeꝗt a pᷣncipio.l.
ſiꝗs a liberis vſq; ad.S.ſolẽt. Et qꝛ ĩcepit tractare de ali
mẽtis ⁊ ↄtigit ĩterdũ vt parẽtes ſe petãt ali a ſilijs:iõ ſſᷣne
ctit in rubꝛica parẽtib de ꝗbetiã dixi a pᷣncipio.l.ſiqs li
beris.vſq; ad.S.ſolẽt ꝑmixtim.Itẽ qꝛ ↄtigit ĩiterdũ vt pꝛo
ni petãt alimẽta a liberiſ ſiue fuis vł ecõuerſo: iõ ãnectit ĩ
rubꝛica vł pꝛonis vłlibis:de qͥ dẽ i.d.s.ſolẽt.vſq; ad ſipo
ſtea foꝛmat q̃ſdã qõnes ad materli vſq; ĩ rotins ti. l .
Diuiſionẽ ti.hũiſtis ĩ rubꝛi
H — Enatus.“ ca. Pꝛima pars qᷓ tractat
de liberis agnoſcẽdis diuidit:qꝛ pᷣ iuriſcõſul
tus põit ĩ ſũma q̃ fuit mẽs ſenatuſcõſulti cir/⸗
ca hoc vſq; ibi ꝑmittit igii. IObi ponit᷑ q̃ ſuit
mẽes ſenatuſcõſulti ĩquãtũ ſpectat ad mlierẽ cũ ꝗbuſdã de
claratiõib vſq; ibi mariti. Ibi ttia ĩ q̃ poni mẽs ſenatuſ/
cõſulti inquãtũ ad maritũ ſpectat vſq; ibi ſʒ ſimarit. Ibi
qrta ĩ q̃ tractat ꝑmixtĩ de marito ⁊ vxoꝛe ↄtẽnẽtibꝰ ſena
tuſcõſultũ vł obediẽtibusvſq; ad.l.ſiueõ.S.q; plautianũ
Ibi gnta in q̃ circa dcã foꝛmat aliq̃s.q.vſq; ad.l.ſiqs a li
his. C Aenio ad pᷣmã partẽ ⁊ iſta ẽ clara in tex. ¶ Op.
ad.pᷣn.qꝛ de partu falſo ſuppoſito nõ tractat h. So.lʒ nõ
ponat᷑ h ponebat tñ ĩ vbis ſenatuſcõſulti.vłalr lʒ nõ tra
cteĩ pᷣncipalit tñ tractaĩ ꝑ ↄñtiã cũ dani remedia ne partꝰ
poſſit ſupponi.¶ Quero q̃ lege tenet᷑ ꝗ partũ falſo ſup
ponit:Dic plene: vt.l.j.C. de fal.⁊ ibi plene per glo.

r= Op.j.q̃ ſen. ſine ap.re.l.j..
ermittitur. eb So. vrii. C Mõ bic

denũciatio põt ſieri ꝑ ꝓcuratoꝛẽ.Sʒ h̊ q̃ri᷑ an reqratur

ſpãle mãdatũ:Et gl,diẽ ꝙ ſic qᷓ icipit ſpãle yt dicũt ⁊c. Et

De libe. agno.

ſic no.ꝙ vt ꝓcuratoꝛ poſſit denũciare reqrit᷑ ſpale mãda
tũ.ſileʒ gl.hẽs ĩ.l.de pupillo.S.q ꝓcur.j.de oꝑ.no.nũ.gl.
q̃dã ĩ hac ea.l.videnĩ dicẽ. ꝛiũ.j.ꝓxi.s.j.ſuꝑ vᷣbo noĩe.iĩ s.
mariti.⁊ allegat.l.actiõe. S.renũciare.S.ꝓ ſo. Poſſum di
cẽ ꝙ hec gl.loꝗt i denũciatiõe ſcã ex parte młieris:alie in
denũciatiõe ex parte viri.⁊ łʒ iſte gl.poſſet fuſtineri:tñ cre
do ꝙ ꝓcuratoꝛ hñs gnale mãdatũ poſſit denũciare:vt.l.
ach. . de renũ.S. ꝓ ſo.⁊.l.j.i fi.cũ.l.ſe.de oꝑ.no.nũ.fac.l.ſi
ꝗs. .j.de vſuris.pᷣdcã intelligo q denũciatio fit circa id

qð ſpectat ad admiſtrationẽ bonoꝝ.nõ.n.ẽ de calibꝰĩ qʒ

bus reꝗrũ ſpãle mãdatũ ꝗ ponunt i.l.põp.s.de ꝓcura.
Qñq; denũciatio nõ ſit circa ea qᷓ reſpiciũt admiſtrationẽ
bonoꝝ ⁊ tũc q̃dã ſũt q̃ nõ pñt eẽ nõ ſi q̃ten a ꝑſona pᷣnci⸗
pali ꝓcedat vt mlierẽ eẽ pᷣgnãtẽ ⁊ reqrit eẽ ſpale mãdatũ
vt h:als ſec vt ĩ gl.ðꝛia ĩ hac.l.poſita.¶ Quo iuxta ideʒ
an hꝰmãdatũ debeat ſieri a pꝛe ⁊ ſilia an ſuffciat fieri a ſi
lia tm? Di.diẽ ꝙ ab vtroq; ꝑ h̊ ꝙ diẽ mãdatũ ab eis ẽ pu
to ꝙ ſilia ſola poſſʒ facẽ pcuratoꝛẽ:qꝛ ĩ eo ꝙ ſolus ſil poſ
ſet facẽ ſine pꝛe ĩ eo ſolus poſſʒ ↄſtituẽ ꝓcuratoꝛẽ:vt.l. ſili
uſta.S.ſʒ ⁊ filia.S.de ꝓcur. ¶ Ad tex.q diẽ ab eis.rñdeo
dz itelligi diſiũctie hʒ ꝙ diſiũctiua oꝛo p̃ceſſerat. ¶ Se
cũdo no.ꝙ denũciatio dʒ fieri ĩ ꝑſonã vład domũ ſi ꝑſõe
copia hẽi nõ põt.ꝑ hꝰdicũt qdã ꝙ citatio ita demũ tʒ ad
domũ ſi ꝑſona reꝑiri nõ põt.Contrartũ tʒ Hi.h ꝑ.l.ſcire
oʒ. .oʒ.de excu.tu.vbi diẽ citationẽ ſieri pſonalit᷑ vel ad
domũ ⁊ ſic ſufficit alteꝝ eoꝝ.Sʒ ipᷣe idẽ hDi.ĩ.l.iiij S.pᷣtoꝛ.

ſ.de dãno ĩſec.tʒ ꝙ tũc põt fieri ad domũ ſi nõ põt hꝛico⸗

pia ꝑſone.Idẽ glo.ex de dolo ⁊ ↄtu.c.cauſã.⁊ Inno.de
eo ꝗ mit.ĩ poſ. ca. rei ſer.c.vlti.qdð ĩtelligo ĩ eo q nunqᷓ; fu
it ĩ iudicio:ſecſi ſemel icepit litigare.tũc.n. ſi nõ cõparet ĩ
iudicio ſufficit ꝙ citet ad domũ:vt.l.ab eo.C.quõ ⁊ qñ iu.⁊
qð ibi nõ.⁊ ĩ auẽ.ꝗ ſemel ibi poſita.Cõſulo & ꝙ relatio nũ
cij ſcribat᷑ ſic dic ſe eũ ſolẽnit᷑ ꝑquiſiuiſſe ⁊ qꝛ eũ pſonalit᷑ re
pire nõ potuit iõ citauit ad domũ.pᷣdca examio miltũ late
.d.l.iiij.S.pᷣtoꝛ de dam.ĩfec. Tertio ex v.domũ.nõ ꝙ;
denũciatio ſeu citatio dʒ ſieri ad domũ hitationis nõ ad
apothecã vłſtationẽ Iʒ ĩ ↄꝛiũ faciat.l.itẽ apð labeoneʒ.S.
ↄuitiũ.j.de iniuri.¶Sed q̃ro qd ſi hẽat ples domos in
gbehitet? Rñ. de hẽ gl.ex de elec.c.cauſã.ĩ cle.dixi in.d.
§. pᷣtoꝛ.¶ Quero nunqd ſuffiẽ citari ad hoſpitiũ ĩ q ho/
ſpitat: Tex. h̊ vꝛ dicẽ ꝙ ſic ſi ĩ ciuitate maneat.hꝰintelligo
de hoſpitio ĩ q hĩtat nõ de eo ĩ q pauliſꝑ hoſpitat. illð.n.
nõ ẽ hitare:vt.l.ji.S. hitatoꝛes.S.de his ꝗ deie.vł effu.⁊ hꝰĩ
nuit hᷣ tex. dũ diẽ ĩ ciuitate maneat hꝰẽ ĩ ciuitate hitationẽ
hẽat. C Ex h̊ no.gl.q̃ ẽ ̊ ꝙ ĩ ciuitate dĩ manẽ Iʒ ibi nõ ſit
pñs ſi tñ ibi retinet familiã ſuã vt dixit h̊ gl.ſup vbo mane
re.fac̃ de vſu ⁊ ha.l.ſi marit᷑.⁊.j.de le.iij.l.q̃ſituũ..j.qdð alle

gabã ĩ.q.de ſcõ.ſcm̃ fuit h̊ ſtatutũ ꝙ oẽs hitãtes in ciuita

te a die dicti ſtatuti ↄfecti hẽant p ciuibꝰ.ↄtingit ꝙ illa die
qdã erat ex territoꝛiũ ciuitatis tñ domũ ⁊ familiã ſuã re/
tinebat ĩ ciuitate certe illa die hitare videbat vt ex pᷣdici
pʒ. ¶C Quũo quã dðꝛiaʒ fac̃ h iuriſcõſult᷑ int᷑ ciuitatẽ villã ⁊
municipiũ: Rñ.i ciuitate cõit᷑ nõ hẽ? dom niſi cauſa hĩtan

di.i ĩ ciuitate hoſpitiũ ſimpłr p domo accipit. In villa ve

ro vł mũicipio hñtur domꝰqñq; cauſa hĩtatiõis qũq; cau
ſa fructuũ q̃rẽdoꝝ:⁊ iõ expᷣſſit ꝙ dʒ ĩtelligi de domoĩ q̃ la
rẽ mrĩonio collocauit.i.ĩ q̃ ſamiliarit᷑ hĩtauit.dicã ĩi.l.j.S.
q op.j.de oꝑ.no.nũ.⁊ Jo.an.põit ĩ nouella ĩ.c.ſi ciuitas

de ſeẽ. excõ.li.vj. ¶ Venio ad v.denũciare.ex q no. ſoꝛmã
denũciatiõis quã mlier ðʒ facẽ qꝛ ſolũ dʒ notiſicare ſe pꝛe

gnãtẽ nec dʒ vlti iſtigare viꝝ vt mittat cuſtodes.ex qͥ diẽ
Ja.de are.ꝙ nõ tenet᷑ ꝗs inſtruẽ aduerſariũ ſuũ.ſilłe.j.de
publica.l.fi. F. diui. ¶ Sʒ q̃ro an in denũciatiõe debeat
dicẽ ſe p̃gnãteʒ ex eoꝛtex.h̊ dicit pᷣ ꝙ ſic. Scðo ĩnuit ꝙ ſuſ
ſicit ꝙ ſimplicit᷑ dicat ſe p̃ᷣgnãtẽ:⁊ ſic nõ facit dꝛiazʒ.dicũt q
gaʒ vt dicit gl. ꝙ denüciatio ꝙ ẽ p̃ᷣgnãs ſubitelligit ex eo.
Iſtud nõ ẽ verũ q; denũciatio eẽt ĩcerta vt.l.denũciaſſe.j.

De libe. agno.

de adul.⁊ vide gl.q̃ ĩcipit denũciare.⁊ ſic ʒ ĩ ſtipłatiõe ꝑſo
na extrinſec nõ intelligat:vt.l.ſi ita ſtipłatꝰ..griſogonꝰ.

j.de v.ob.tñ ĩ nũciatiõibꝰ ſemꝑ ĩtelligũ ꝑſona cui nũciat ⁊
pꝓ hoc glo.ẽ in.l.ſtipulatio iſta.ꝭ.q ita de v.ob.ſʒ puto

talis nüciatio nõ valeat ꝑ hũc tex.⁊ qꝛ nũciatio dʒ eẽ cer/
ta vt dixi in.d.l.denũciaſſe.j.de adul.⁊ iõ puto pᷣmã opi/
nionẽ eẽ verã.ſ.ꝙ debeat dicere ſe eẽ ex eo pᷣgnãteʒ.
(Odar Op. C. de nupp.l.patrẽ. So. vt in gl. i
Mariti. pena aũt. ibi ꝙ maritꝰ dʒ denũciare ⁊c̃.
Et ſic collige nõ.Fm gl.ꝙ ꝗ nõ ipꝛobat ꝓbat.⁊ vide gl.q̃
iĩcipit ꝗ nõ ꝓbat ⁊c̃. Sʒ ʒ illud op.de.l.quoꝶ..ij.j.rẽ ra.
ha.So.iſtud ĩ odiũ eiꝰ ꝗ ↄtẽpſit ſenatuſcõ.qũ aũt ꝗs di/⸗
cat᷑ impꝛobare ſi non pꝛobat dixi in.l.ſi abſenti. S. fi. C. ſi
cer.pe.⁊ ibi tãgit Ci.nõ.ꝙ denũciatio poſſet fieri ꝑ ꝓcu/
ratoꝛẽ. ¶ Quero an reqrat᷑ ſpale mãdatũ:⁊ dic vt in gl.
QAuero de q̃ pena h̊ loq::ſũt opi.in gl.Sʒ puto veꝝnqꝙ;
arbitrio iudicis:vt.l.j.S.expilatoꝛes.j.de effra.⁊.l.ſãctio.
j.de pe. Quero an hẽat neceſſe ſe ꝓbare ſiliũ plene vł
ſũümarie: Et gl.eſt h Sꝛiaꝗj.e.l.S.ex his. ⁊ ibi examinabo.
Ex gl.q̃ro an h̊ ſit veꝝ ĩdiſtincte ꝙ q̃libʒ ꝓteſtatio tol
lat ꝓteſtationẽ pmã?⁊ h vꝛ ꝙ ſic.⁊.j.qð vi aut clã.l. aut q
alr. S.ſiqs cũ denũciaſſet.· ¶ In ↄꝛiũ vꝛ ꝙnõ tollat ſʒ ↄfir
mat vt ĩ citato ꝗ rñdet ſe nolle venire ⁊ tũc ẽ ↄtumax ve:
vt.l.fulcini.S.ſi.j.ex q.ca.ĩ poſ.ea.⁊ no..l.fi.s.de ĩ ite.re
ſti. Qñq; denũciatio ſit ad ĩiducẽdũ oſenſũ tuũ tacitũ vlł ſi
ctũ ⁊ tũc ↄꝛia ꝓteſtatio tollit pᷣm.⁊ ẽ caſus h̊ ⁊ i.l.aut q ali
ter. S.ſiqs cũ denũciaſſet.j.qð vi aut clã. Qñq; denũcia⸗
tio ſit ad aliũ finẽ vtputa ad declarãdũ volũtatẽ meaʒ vel
ad ↄſtituẽdũ quẽ in moꝛa:⁊ tũc ᷣma ꝑ ↄꝛi ꝓteſtationẽ nõ

tolliũ ĩmo eẽt magis ↄtumax:vt no.S.de in ĩte. reſti.l.f.?·

de h ꝑ Qi.i.l.j.i v.q.C. de lit.oſj. ¶ Quero an denũciatio
ꝓcuratoꝛi ſcã ↄſtituat dñʒ ĩ moꝛa? Pe.tãgit h:cubdcã ref
ſert Ci.C.ĩ q.cau.iĩ ĩte.reſti.nõ ẽ ne.l.ĩ minoꝝ.ĩ.ij.q. Di.
foꝛmat illa.q.ĩ.l.de pupillo.S. nüciationẽ.j.de oꝑ.no.nũ.
⁊ ibi diſtinguit ꝓut diẽ gl.ĩ.l.ꝓcur.iĩ pᷣn s.de ꝓcur. So.
And.de pif.poſuit iſtã qõnẽ ĩ repetitiõe quã fecẽ de l.ſiqs
in pᷣn.j.de le.iij.⁊ do. Jo.an.poſuit ĩ mercu.i.c.ĩ.gnali ex
de re.iu.li.vj.ĩ.d. .nũciationẽ.⁊ plene ĩ.l.nõ ſolũ. .fi.de
opꝑ.no.nũ.ĩ mã ꝓteſtationũ. ¶ Altio gl.tua q̃ eſt h̊ dicit
nõ.iĩ v.illð.q; nũciatio ĩcipit a muliẽ qꝛ melũſcit fem̃ ⁊ tene
mẽti Et dic Di.ꝙ valet qñ deſert᷑ iuramẽtũ qꝛ dʒ deferri

ei ꝗ meliſcit veritatẽ.⁊ dic vt ĩ.l.ĩ boneñdei.C.de iureiu.

7. c. ti. l. gnãlit᷑.⁊.S.ti. Fl. marcellue Degaraui plene ĩ.l.ad
monendi. S. de iureiur.
Sʒ ſi maritus. Si mulier ↄtẽnit ſenatuſcõſul/
tũ plautianũ pᷣiudicat ſilio niſi vᷣe ꝓbet ſe filiũ. Fallit ſi er
raret vł ex neceſſitate młieris denũciationẽ omiſiſſet.h.
d.vſq; ad.S.quẽadmodũ.Et dinidit᷑ vſq; ad.l.ſiqs a libe/
ris. Pꝛio loqꝗĩ qñ mlier otẽnit ſenatuſcõſultũ vſq; ibi quẽ
admodũ.ibi qũ nõ ↄtẽpſit mlier nec vir vſq; ad.l.qð ſena
tuſ.als ẽ.S.ibi loqĩ qũ marit ↄtẽpſit ⁊ nõ mlier nec vir vſ
q; ad. S plane ibi redit ad caſũ qñ nec vir nec mlier ↄtem
pſit ſenatuſconſultũ vſq; ad.l.ſiue.S.qꝛ plau.ibi foꝛmat
aliq̃ dubia circa mãz vſq; ad finẽ hui part. ¶ Qũuo pᷣ qᷣt
7 ſũt hi cuſtodes: Gl.ponit ⁊ ĩcipit foꝛte liberos ⁊c.die
vt ĩ gl. C Quero qꝗd ſi marit nõ ẽ ↄtẽtus iſta pena ſʒ vlt
oĩno mittẽ cuſtodes:DNic vt ĩ gl. Quero qᷓ̃ põt eẽ iuſta
cauſa ꝓpt᷑ quã mlier excuſat᷑ ſi nõ denũciauit: Rñ.glo.q;
ignoꝛabat ſe pᷣgnãtẽ ⁊ h̊ ↄtigit vt dicũt phyſici. Et Roſ.

——

reffert ſuꝑ h̊ titulo ex muls ſignis q debẽt eẽ ĩ mulierib p

0

gxnãtib q̃ qñqʒ nõ ſũt. Itẽ addit gl.ꝙ excuſat᷑ rõne mino⸗
ris etaſ.qð nõ. fac.C.ſi aduer.delic.l.fi. ¶ Quero ꝗs dʒ
alẽ iſtũ ſiliũ ĩteriʒ: Certe mr̃ vt diẽ gl.q̃ icipit cũ ꝓbat ⁊c̃.
¶ Auũo dã h̊ dies.xxx.cõputant᷑ a die diuoꝛrij ĩ S. ꝑmit/
til.diẽ ꝙ trigita dies cõputant᷑ poſt diuoꝛtiũ vtrũ gꝗꝰ dies
diuoꝛtij ↄnumerel:⸗DPiẽc Ja.de are ꝙ ſic ⁊ itelliget de mo
mento ad momẽtũ:vt.l.j..biduũ.⁊ S.dies.⁊ qð ibi no.j.

qñ ap.ſit. In alijs aũt dilatiõibꝰ nũqd dies date dilatio⸗
nis cõputei ĩ dilatiõe? Solet dici ĩ.lj.ſigs caut. ⁊c. ex de
dila. co. ſuꝑ eo.tãgit ꝑ Jo.an.i.c.frequẽs ex de reſti.ſpo.

— 2 Ii. vi. 1 in. c. pia. ex de excep.li.vj.
(Ele gater. CNõ iſtũ tex. ꝙ ex eo ꝙ. xxx. dies ſta

tuunt᷑ nõ hʒ locũ ſenatuſcõſultũ ĩ ea q̃ parit ifra.xxx.dies
ſac ꝙ ſi mlier nõ petijt curatoꝛẽ vẽtri nõ iputel ſibi ſi ĩfra
xxx dies pepit ⁊ ſic dʒ detminari.iĩ.ad tertul.l.iij.S.ſi mr̃.
S. qð ſi cũ pgnãs.Itẽ Ja.de are.induc hũc tex.ad.qꝙ ſi
ſtatutũ ẽ ĩ ciuitate ꝙ villa dʒ denũciare maleficiũ ifra cer/
tos dies ꝙ ſi aliꝰintiʒ accuſauerit vył iudex inqſierit villa
excuſet᷑.ꝓ hꝰẽ.l.editio.S.ij.j.de iu.ſil.⁊.j.ad tertu.l.iij.S.ſi
mr.v.ſ̊ ſi ſoꝛte abſẽs. ¶ Altimo dẽ h̊ ꝙ ſi mr ↄtẽnit ſena
tuſcõſultũ nõ pᷣiudicat partui ſi ꝓbat ſe ſiliũ ⁊c. ¶ Qũo
an h̊ dẽat ꝓbari:.O⁊ gl.s.S.ꝓxi.quã recitare omiſi tʒ ꝙ
dz ve ꝓbari.Cõtrariũ no.j.l. ꝓxi.S.ex his.⁊ ibi dicã.

= Vrxoꝛ ⁊ marit obfuat ſenatuſ
(QMucad modũ *cõſultũ lʒ marit partũ nõ ag/

ſceret h. d. ¶ Quero ꝗd ſi marit᷑ mittit cuſtodire ſimpli
cit᷑: Gl.h̊ nõ bñ declarat ⁊ vide eã q icipit repente neget
⁊c̃.ibi ⁊ cuſtodes miſit. Rñ.ſuffic ꝑ tex.ꝗ h̊ dic maxime.⁊
S. e.l.S.pmittit.⁊ inuit.S.e..pena aũt.¶ Induco ad.q.
ↄduxiſti roncinũ ad vecturã ⁊ ille ꝗ locat rõcinũ tibi mit
tit famulũ an excuſei a cuſtodia?: Olo.foꝛmat iſtaʒ qõneʒ
ʒ.vſufru.quẽadmo.ca.l pe.Ego ſũ ſolit dicẽ ꝙ ſi do tibi
ſamulũ vt rõcinũ reducat ꝙ tẽ negligẽtia famuli nõ excu
ſet te. ſ dolus ſu te excuſaret:vt.l.ſi vt certo.S.ſi me roga
ueris.ð.cõmo.ſʒ ſi do ſamulũ vt eũ cuſtodiat tũc diſtigue
vt. l.ſi vt certo.S.ſi me petiſſes.s.cõmodati.

Si maritntẽ
Muod ſenatuſcõ enit ſenatuſcõſul
tũ plautianũ cogit partũ agnoſcẽ niſi vere pbet nõ fſiliũ.
Sʒ ſi mlier ↄtẽnit maritꝰnõ cogit᷑ niſi ille ꝓbeĩ ſilius.h.d.
—— Si marit otẽnit plau/

¶aé per cõtrariũ- tianũ cogit partũ agno

ſcere niſi ꝓbet illũ nõ ſiliũ.h.d. ¶ Nõ.ex pᷣn. hꝰ. S. ꝙ nõ
facẽ ꝓteſtationẽ ſeu denũciationẽ iã vł nõ mittẽ cuſto/
des ẽ q̃dã ↄſeſſio vt ibi ↄfeſſio pꝛs ⁊c. ¶ Ex ꝗ no.ꝙ ↄſfeſ
ſio pꝛis nõ ſac̃ plenã:ſed aliqualẽ ꝓbationẽ de ſiliatione.
¶Op. S. de ꝓba.il.fi..fi. Gl.diẽ ibi ĩ ↄfeſſiõe miis h̊ in
pꝛis.tu dic ꝙ nec ibi fac plenã ꝓbationẽ ſʒ q̃lemq̃lẽ ſic vt
B. C Op.C. de ↄfeſ.l.j. So.ibiiĩ ↄfeſſiõe q̃ it i indicio hᷣ
ex iudiciũ.⁊ vide iſtã gl.q̃ icipit magna ꝓbatio.¶ Exa⸗
minem an ↄfeſſio ſiliatiõis fcã ex iudiciũ piudicet: Bꝛe⸗
uit᷑ tu hẽs tenẽ ꝓ veritate ĩ ↄfeſſiõe ex ius de ſiliatiõe qñ/
q; ꝗs ↄſitet pᷣncipalit ppt ſe ⁊ tũc reſtituit eũ ĩ q̃ſi poſſeſſio
ne filiationis donec ꝓbet᷑ ↄꝛium:vt hic ⁊.l.fi.S.de pꝛoba.
Qñq; ex iudiciũ aſſerit ſuũ ſiliũ ĩcident᷑ ꝓpt᷑ alið ⁊ tũc idi
ſtincte dicunt doc.ꝙ nil pᷣiudicat:vt.l.ex his.C. de teſta.
melius ꝓbat.l.epla ĩ pᷣn.s.de pac.doc.ponũt ĩ.l.nõ nu/
dis.C.de ꝓba. In iudicio vᷣo ſaceret fidẽ:vt.d.l.j.C.de cõ
feſ. Anũ ego addo ꝙ ſi aliꝗs icidẽter ꝓpt᷑ alið appellat
aliquẽ ſiliũ ſiqdẽ ẽ talis actꝗ nõ ↄgruit niſi filio vt exhe/
redatio vel emancipatio:vt.l.qdã cũ ſilium.i.de ver. ob.

tunc cõſtituetur in q̃ſi poſſeſſione ſiliationis.⁊ vltra doc.

fateoꝛ ꝙ iſta nuda enũciatio nõ p̃iudicat niſi illud quod
vltra ponit᷑ ꝓpt᷑ qð noĩo filiũ ↄuenit magis ſilio qᷓ; exneo
⁊ tũc oſtituit eũ ĩ q̃ſi poſſeſſiõe ſiliatiõis:vt ſi dico bñ veni
at fili mequẽ volo vt res meas tractet:vt.l qdã in pᷣn.s.
de ꝓba. dico aliud ꝙ qñũ quis tractat eũ vt ſuũ filiũ etiaʒ
ſi nulla vba intuenerũt ponit eũ ĩ q̃ſ poſſeſſione ſiliatiõis
niſi Zꝛiũ ꝓbet᷑: vt.l.j.S.j.j.de q̃ſti ⁊ iſtud feci tibinõꝛe ad h̊
vt facias qñũ vis ꝓbare ſiliũ vt fiãt duo articuli vn ꝙ tal
eſt vel fuit talis filius.ſcdus ꝙ ille ꝗ dẽ pꝛ euʒ habuit tenu

it ⁊ tractauit eũ vt ſiliũ.ex hoc eni pᷣſumeretl ſilius niſi ꝓ/

baret᷑ Zꝛiũ vt dixi.ð.⁊c.

¶ Idẽ iulianus. ¶Op. ad v.ſiqs ex lõgo.ð. de

luto⸗

eide
lho.

ſes ſ
1dies
in
nf,
91
Acer/
il
tſeng
. 5
.
natul
mol
leget
me.
dg⸗
bimnit

„

onq
otbi
enan
fogn
figne
coll
fli,
bo.
o,
go
pi
lo,
ne⸗
hin

his ꝗ ſũt ſui vel alie.iuris.l.ſiliũ. So.Aʒo ĩ ſũma de alen

dis libe.legit ꝙ hic nõ ſit..nec.v.⁊ ſic ad pᷣcedẽtia ↄtinu

etur: ⁊ ſicõꝛiũ nõ obſtat ſʒ ↄcoꝛdat.Alij dicũt ꝙ ẽ. S. ⁊ ob.
ↄꝛiũ:ſʒ rñde vt in glo.qꝛ naſcit ei filquo ad alimẽta ⁊ quo

(Exb ag oiĩa donec ꝓbetur ↄꝛium.
X HisS. HNõ ibi ceterũ recuſare potit ſiliũ.ſigna ⁊

neſcio alibi ad ꝗd ſic dicã.j.in.S.qꝛ plautianũ.Ex q hẽs

ꝙ ſicut reꝑit actio pᷣiudicialłĩ rẽ ꝑ quã pꝛ dixit aliquẽ filiũ

ſuũ ⁊ ſili aliquẽ ſuũ pꝛeʒ:vt iſti.de acʒ.s.pᷣiudiciales.⁊ de
rei vẽ.l.j.ita reꝑit actio pᷣiudicialis ꝑ quã pẽ negat filium
ſuũ eẽ vt h aꝑte diẽ tex. ¶ Quũo qñ mlier ↄtẽnit plautia/
nũ fili petit alimẽta an oʒ ꝙꝙ ꝓbet ſe veꝝ niliũ: Et gl. diẽ h
ꝓ ſic:quã vide q̃ ĩcipit ſi plene ꝓbet ⁊c̃. Cõtraria gl.ẽ ĩ v.
penã.S.e.l.⁊ ĩcipit ſũmati ⁊c. Tu dic ꝙ mlier qũq; ↄtẽnit
plautianũ ⁊ tũc nõ dʒ ſili hꝛe alimẽta niſi pe ꝓbet ſe ſiliũ:
vt h. c. ð.e.l.. ſi marit.⁊..idẽ ꝑ ↄꝛiũ. Oñq; marit otẽnit

plautianũ ⁊ mlier obſuat: tũc ſilb dʒ hãĩe alimẽta:vt ĩ gl.

ↄꝛia huic niſi ꝓbet nõ eẽ filiũ.Añq; vterq; obfuauit ⁊ tẽ
iſto caſu cauſa alimẽtoꝝ dʒ ſũmati cognoſci.⁊ hec eſt glo.
quã ſignauip ↄꝛia ĩ pᷣncipio tex.ibi quẽadmodũ ⁊cc.ðS.e.l.
Quart᷑ caſus eſt qũ vterq; ↄtempſit plautianũ. ⁊ iſte ca

ſus nõ ẽ poſſibilis qm̃ nũciatio dʒ ĩciꝑe a muliẽ:vt.S.e.l.f.
S.illud quoq;.⁊ ſi nüciatio dʒ ĩcipe a muliẽ.⁊ ſic ↄtẽpſit im

putet ſibi:vt.S.e.S. Itẽ ꝑ ꝛiũ qñq; vterq; obſuauit ⁊ tũc
cauſa alimẽtoꝛuʒ debet ſummatiʒ cognoſci: vt.j.e.l.ſiqs
aliberis. §.ſi vel parens.
MDlane. S nia lata ĩ cauſa ſiliatiõis int᷑ pꝛeʒ ⁊ filiuʒ
facit ſidẽ q ad oẽs.h.d. ¶ Op.⁊ vẽ ꝙ hec ſnĩa nõ pᷣiudi/
cat niſi int᷑ pꝛeʒ ⁊ ſiliũ vtĩ auẽ.q mo.na.ef.le.S. ſʒ ſi filiũ.vi
de gl.qᷓ opponit ⁊ nõ ſoluit ⁊ ĩcipit ſic:vñ ⁊c̃.⁊ ibi iĩ.S.ſʒ ſi ſi
liũ.So.ibi loꝗt᷑ de illo actu ꝗ rẽ de nouo ĩ eẽ ↄſtituit.Cõ
ſtat.n.qꝙ añ nõ erat legitimſʒ ꝑ illũ actũ efficiebat᷑ legitim
h de actu ꝗ ĩ pᷣteritũ aliqd fuiſſe declarauit:vt.j.l. ꝓxi.S.
fi. facit.S.de ſta.ho.l.ĩgenuũ.in hoc quãdo ſnia facit ius
dic plene per doc.C.quibus res iudi.non nocet.il.j.dixi

in.l.j.de excepti.rei iudi.⁊ ꝑ Ci.C.ex qui.cau.in ĩte.reſti.

non eſt ne. l. j.

CIſte. S. ẽ ſolẽnis ⁊ ſubtilis ⁊ ſingularis. h.d.
i part naſci᷑ ↄſtãte mriĩonio ⁊ eo ſoluto moꝛte viri auo
ſupꝑſtite vł ſi de ̊ dubitet᷑ an ſit vxoꝛ pᷣiudiciałĩ rẽ reddit ⁊
nõ hʒ locũ cũ exneꝰi petitiõe hẽditat ĩcident᷑ exraminabit
de ſiliatiõe vylł ad carboñ.deuenit:⁊ hac iſtãtia ĩcepta cuʒ
pꝛe ad hẽdẽ nõ trãſit.h.d.Hʒ.vij.rñſa ⁊ iõ ſũmatio nõ eſt
multũ ↄgrua.ponã pᷣ caſũ ĩ tmĩs ⁊ poſtea reaſſumã decla
rãdo. In pᷣ rñũſo iuriſcõſultꝰvnũ pᷣſupponit.ſ.ꝙ ſenatuſcõ
ſultũ plautianũ de qͥ dixi ĩ pᷣn.ti.vſq; buc hʒ locũ ĩ partu
ꝗ poſt diuoꝛtiũ naſcit.deĩde dicꝙ alið ſenatuſcõſultũ ẽ ſa
ctũ tpib'hadriani qð ꝑtinet ad partus ꝗ naſcunt᷑ pſtãte

mriĩonio.C Op. ad pᷣꝰ..e.l.j.S.elegant. So.gl.ꝙ h̊ eſt

verũ ſi naſcit᷑ poſt diuoꝛtiũ ⁊ poſt.xxx.dies.q.d. ſecꝰinfra

xxx.dies vt ĩ ↄꝛio.tu dic ꝙ q;tũ ad penã iſeredã mlieri cõ

tẽnẽti plautianũ nõ hʒ locũ in partu ꝗ edit poſt.xxx. di⸗
es vt ĩ vꝛio:ſʒ qtũ ad agnitionẽ ſiẽdã ꝑ pꝛeʒ hʒ locũ vt pʒ
ĩ.d.S.elegant. C Ad ⁊ o h dẽ ꝑ alið ſenatuſcon. agit᷑ de
partu agnoſcẽdo q̃ri q̃ actiõe:- Gl.diẽ ꝙ actiõe ĩ rẽ pᷣiu/
diciali qᷓ ſe vẽdicabat ĩ filiũ nepotẽ vł ecõuerſo:vt inſti de
ach.S.pᷣudiciales. Iſtã lec.põit Roſ.ĩti.de actiõib pᷣiudi
cialibꝰ.quã poſuit ĩ mã pᷣtoꝛiaꝝ.⁊ ĩ ti.de acſ.pᷣiudi.ĩ rẽ quã

poſnit in mã ciuiliũ actionũ.Cõtra h̊ vĩ ꝙ illa actio pᷣiudi

cial ẽ pᷣtoꝛia ſʒ d ꝙ agit ex ſenatuſcõſulto: geiſta actio ẽ
ciuił.nec erat neceſſe ꝙ de hꝰſieret nouũ ſanatuſcõſultũ
qð iuriſcõſultus h̊ vꝛ velle.⁊ iõ reꝑio ꝙ Rof. legit iſtũ.S.
alr ĩ duobtitulis qͥs ip̃e ponit ĩ tractatu ſenatuſcõſultoꝝ.
poſuit.n.vnũ ti.de ſenatuſcõ.plau.aliũ de ſenatuſcõſulto

fõ tꝑe hadriani de qͥ loꝗt h ⁊ magis h placet. ¶ Vñ ꝓ

Jue cõtra. Qꝛ plantianũ.

De libe. agno.

declaratiõe mãe clarius qᷓ; põit Roſ.ẽ aduertẽdũ ꝙ ex ſe
natuſcõſulto plautiano ꝓditũ ẽ remediũ ſilio ⁊ etiã pꝛi. ſi
eni mlier obuauit plautianũ ⁊ vir ↄſẽſit part edit ppo/
nit actionẽ.i.oditionẽ ex dicto ſenatuſcõſulto ꝑ quã petit
partẽ cogi vt eũ agnoſcat ĩ iliũ qad oĩa donet pꝛ oꝛdina
rie agat ⁊ ꝓbet ve ipʒ nõ eẽ ſiliũ:vt.ð.e.l.j.S.pena.⁊.l.ij.in
pᷣn. ..j. als eſt. . iulianꝰ. Si vo mulier ↄtẽpſit plautianũ ⁊
vir obuauit tẽ oꝛit viro ↄditio ex illo ſenatuſcõſulto per
quã petit ꝓnũciariipʒʒ nõ eẽ cogẽdũ ad agnoſcẽdũ ĩ filiũ
illũ donec oꝛdiarie agat ⁊ ꝓbet ve ſe ſiliũ:vt.d.l.j.F.pena.
7.l.ij.F. idẽ ꝑ ↄꝛiũ.S.e.poſtea qꝛ illð ſenatuſcon.nõ loq̃bai
niſi de partu ꝗ naſcit poſt diuoꝛtiũ ſcm̃ eſt ſenatuſcõſultũ
hadrianũ qᷣ caueit vt ſil nat ↄſtãte mrionio ex h̊ ſolo ꝙ

natẽ ↄſtãte mr̃imonio petit ĩ ſilii ſe agnoſcidonec pꝛ oꝛ/

diarie agat ve ⁊ ꝓbet eũ ve nõ eẽ filiũ.⁊ oẽs iſte actiões qᷓ
deſcẽdũt ex dici ſenatuſcõſuli.pñt vocari pᷣiudiciales de
partu agnoſcẽdo vt h̊ dꝛ i tex.nõ ꝙ ſit illa de q̃ loqt.s.pᷣ/
iudiciales.qꝛ illa fecẽ plenũ pᷣiudiciũ:vt.S.ꝓxi.Et ſi tu dicis
ꝗre iſta actio vocat᷑ piudicialł cũ pᷣiudiciũ nõ faciat?: Ex/
põit Roſ.pᷣiudicial.i.fauoꝛabilis:qꝛ ex modica pᷣſũptione
ĩducit pſũptio ꝓ ſilio donec ve ꝓbet᷑ ↄꝛiũ:q̃ expõ ꝓbat.S.e.
l.ij.ĩ pn.ibi mag pᷣiudiciũ affert ꝓ filio: H̊ ẽ magfauoꝛẽ:

iõ dicam h̊ piudiciał.i.ſauoꝛabilis filio.Et circa iſta ſena

tuſcõſulta ſũt ſcẽ ſuppletiões iuriſcõ.ĩ oĩb'rñſis q̃ ſequunt᷑.
His viſis tenẽdo opi.gl.q itelligit ꝙ agat᷑ pᷣiudiciali ĩ reʒ
de q̃ᷓ loꝗt.. pᷣiudiciales. Quero ĩ ꝗ differt h̊ piudicialł
Trẽ a rei vẽdicatiõe de q̃ loqꝗt.S.de rei vẽ.l.j.S.ꝑ hãc.Rũñ.
q; rei vẽdicatio cõpetit tm̃ aſcẽdẽtibꝰꝗ vẽdicãt alios ĩ ſua
ptãte. Iſta pᷣiudiciał cõpetit aſcẽdẽtibꝰ⁊ deſcẽdẽtib ĩuicẽ.
Scdo illa rei vẽdicatio dat᷑ t᷑tio poſſidẽti ſiliũ.iſta pᷣiudi⸗
cialł etiã cõpetit ſi a nemie poſſidel.Tertio qꝛ iſta rei vẽdi
catio eſt ciuil.iſta piudicialis ẽ ptoꝛia:vt.d. .pᷣiudiciales.
Quarto qꝛ illa rei vẽdicatione agit᷑ pᷣncipalit᷑ de iure pꝛie
ptãtis:ĩ hac pᷣtoꝛia agit pᷣncipałr de iure ſiliatiõis:ita ſen
tit glĩ.d.S. piudiciales.⁊ oẽs doc.antiq ⁊ moderni.Et ex
hᷣ pʒ ꝙ h̊...nõ loqꝗt᷑ de actiõe pᷣiudiciali pᷣtoꝛia de q̃ loqꝗt. .
pᷣiudiciales.q; pᷣtoꝛ dat actionẽ ſilijs q nõ ſũt ĩ ptãte ſicu/
ti eis ꝗ ſũt ĩ ptate ⁊ ſolã filiationẽ nãlẽ ↄſiderat: ſʒ h vt pʒ
ex ſine.ꝭ.nõ dat᷑ eis ꝗ nõ ſũt recaſuriĩptãtẽ:de alia gꝰpᷣiu
diciali loq. Sʒ õ h̊ op.qꝛ ad hꝰvt ꝗs agnoſcat᷑ vt ſili
q ad alimẽta ⁊ ceta onera donec ve ꝓbet᷑ nõ ſilcõpetit of
ſiciũ iudicis:vt.l.ſiqs a liberis ĩ pᷣn.⁊ ꝑ totã.l.j.e.gꝰnõ eſt
neceſſaria ꝓuiſio iſtoꝝ ſenatuſcõſultoꝝ. Rñ.qꝙ qñq; ẽ cõ/
tẽtio de ſiliatiõe ⁊ alimeni tm:⁊ tũc hñt locũ remedia ſena
tuſcõ. Qñq; ẽ ↄtẽtio de alimeni tm̃:⁊ nõ de ſiliatiõe:⁊ tũc
hʒ locũ offm̃ iudicis:⁊ ita ĩtelligit.l.ſiqs a liberis. Sʒ ſi eẽt
ↄtentio de alimẽtis ⁊ ſiliatiõe ⁊ ceſſaret ꝓuiſio ſenatuſcõ.
qꝛ foꝛte nat᷑ nõ reicidit ĩ ptãte tũc agnoſceret᷑ ſũmati in il
lo offõ iudicis qͥ illa alimenta petunt᷑:vt.d.l.ſiqs a lihis. .

idẽ reſcripſerũt. Idẽ ſi alimẽta peterẽt a mr̃e quã ↄſtat ſili

os nõ hẽe in ptãte. Itẽ retẽta opi.glo.q̃ro quare illa
actio ĩ rẽ dẽ pᷣiudicialis:Diẽ gl.q; alijs qõnib pᷣiudicat:
vt.l.oꝛdinata.j.de lib.ca.qð modicũ ẽ dicẽ. Dico ergo ꝙ;
pᷣiudicialis dẽ mul reſpectibꝰ.qñq; reſpectu ↄtingẽtie:qᷣ
vna cauſa ſic ſe hʒ ad aliã ꝙ abſolutoꝛia lata ĩ vna parit
exceptionẽ rei iudicate ĩ alia:vt.l.ſũdi.⁊.l.fundũ.j.de ex/
cep.⁊.l.j.C.ꝗ ac.nõ poſ.qñq; dẽ pᷣiudicialis reſpcũ aucto
ritaj ⁊ pᷣeminẽtie lʒ ſe inuicẽ nõ ↄtingant rõne pleni pᷣiu⸗
dicij vt petitio heredita:vt.l.ſigs libertatẽ de pe. here.
l. fi. C. de pe.here.qñq; dẽ pᷣiudicialis reſpectu maioꝛitas
lʒ ſe inuicẽ nullo mõ ↄtingant:vt qñ ciuilis ⁊ criminalis
ex diuerſis factis:vt no.iĩn.l.fi.C.de oꝛdi.iudi.quod dixi
vobis.ð.ti.j.l.rerũ amotaꝝ actio ob adulterij.vᷣm vnam
lec.x.l.p minoꝛem..de iudi.quandoq; dicii pᷣiudicialis
q ĩ ea vertit᷑ res magni pᷣiudicij vt cauſa ſtat: ita loqĩ.).
pᷣiudiciales.ſʒ Pe.qñq; dẽ pᷣncipalis.i.ſfauoꝛabilis:⁊ ita
logi ſʒ intellectũ Roſ.quẽ.s.poſui.¶ Venio ad ſcoʒ rñ

De libe. agno.

ſuʒ ꝙ gl. itelligit ꝙ actiõe piudiciali agat᷑ ĩ rẽ: vt.S.tu dic
ꝙ agit᷑ actiõe pᷣiudiciali ⁊ ſenatuſcõ.extẽſo ꝑ iuriſcõſultũ
p quẽ filiꝰꝗ naſcit moꝛtuo pꝛe viuo auo petit ſe agnoſci in
ſfiliũ ꝗqᷓ ad oĩia donec auus oꝛdiarie agat ⁊ ipᷣm nõ eẽ ſiliuʒ
oñdat.⁊ hꝰqð d in tex.ſi ex ſilio nat᷑ ꝓbei.itelligo ꝙ ꝓbet᷑
eoip̃o ꝙ mlier ſtetit ĩ mrionio cũ defũcto marito ⁊ partꝰ
ẽ nat ĩfra tpᷣs a q poſſibile ẽ ſiliũ ſuũ naſci:vt.l.filiũ de his
ꝗ ſũt ſui vl alie.iur.h̊ aũt nõ hʒ locũ ĩ nepote nato ex ſilia
cũ nõ reincidat ĩ ptãtẽ aui vt gl.dicẽ. ¶ Venio ad tertiũ
rñſũ vbi dẽ ꝙ ſiẽ dubiũ quo tpe ẽ nat agii ex ſenatuſcõ.
Auero ex qᷣ ſenatuſcõ.agai:Glo. ſinalit᷑ cludit ꝓpt᷑
dubiũ ex vtroq;. Nõ ergo ꝙ qñ qs ꝓbabilit ẽ incert
põt intẽtare duplicẽ actionẽ:vt.l.j..q aũt.j.quoꝝ le.ſʒ
certe ibi loꝗt q incertitudo cauſat᷑ ex parte ↄuẽti q;ꝛ rõ hᷣ
ceſſat:⁊ ſic vĩ ꝙ deberet cogi eligẽ ex qͥ ſenatuſcõ.agat:vt

l.qð in hẽdẽ. S.eligẽ de tribu. rñde vt ſtati dicã. ¶ Que

ro ad qd agatĩ᷑ ex ſenatuſcõ.⁊ ſʒ glo.agit᷑ actiõe pᷣiudicia
li ĩ rẽ:vt in.. pᷣiudiciales. Certe tũc male diceret tex.ex ſe
natuſcõſulto ĩmo ageret᷑ tũc ex edicto pᷣtoꝛis. Iẽ cuʒ
cauſa ſit pleni p̃indicij deberet reꝰ reddi certꝰiĩ libello: vt
l.i.in pn. ð.de edẽ. dic ergo ꝙ agit ex ſenatuſcõ.extenſis ꝑ
iuriſcõſultũ ad hũc caſũ dubitabilẽ. petet ergo agii nilſic:
dico me natũ ex tali viro ⁊ ex tali dña.⁊ dubitat vtꝝ ↄſtan
te mrĩonio vł eo ſoluto ⁊ ĩ qcũq; tꝑe nat fuerim deberẽ
agnoſci vt ſili p ſenatuſcõſultũ:iõ peto vt ĩ filimi me agno
ſcas qͥ ad oĩa vſqueqͥ oꝛdiarie agas ⁊ me nõ eẽ ſiliũ ve cõ
uĩcas. erit gꝰpᷣ ſpãle ſauoꝛe ſilij. Et q; res ẽ modici piudi
cijvt admittat᷑ libellus ſic ĩcertꝰ:ſʒ qũ icertitudo cauſarei
ex facto ↄuẽti tẽ etiã libellus ĩcert admitteret᷑ ĩ re magni
piudicij qꝗ ↄcluderet ĩ diuerſis actiõib:vt.d.l.j.S.qð aũt q

rũ le. Idẽ ſi icertitudo nõ eẽt ĩ ſacto ſʒ ĩ iure ꝑ opi.doc.vł

iuriſcõ.vt.l.gallus.S.ſi ep.j.de li.⁊ poſthu.in fi. ¶ Vltio
Di.ĩducit iſtũ v.ĩ ar.ad.qde maleſicio cõmiſſo ĩ ↄfinibꝰ:
ita ꝙ nõ ↄſtat ĩ cubterritoꝛio:de q̃ dixi ĩ.l.iuriſperitosS.
cũ oĩb de excu.tu. ¶ Aenio ad q̃rtũ rñſũ:dẽ h̊ ꝙ ſi ẽ ↄtẽ
tio an vxoꝛ fuerit agũ pᷣiudiciali.hᷣ ĩtelligi duobꝰ modis.
pᷣ vt ſit q̃dã actio pᷣiudicial q̃ vxoꝛ vẽdicat aliquẽ ĩ ſuũ viꝝ
vel ecõuerſo qð gl.nr̃e nõ placet.Spe.tʒ ĩ ti.q fi.ſũt le.al/
legat hũc. S.Fm iſtã lec.qdð an ſit verũ ĩ ſe ſtati dicã:tñ ad pᷣ
ſes nõ placet:ſʒ dico ꝙ hic loqt᷑ de q̃dã actiõe pᷣiudiciali
ex ſenatucõſulto extẽſo ꝑ iuriſcõſultũ ad iſtũ caſũ ĩ ꝗͥ filius
dicit ſic:dico ꝙ ego ſũ natꝰex tali viro ⁊ ex tali vxoꝛe ↄſtã
te mrionio vlł eo ſoluto:⁊ ꝙ de hꝰẽ qõ an illa fuit vxoꝛ qð
mihi p̃ᷣiudicare nõ dʒ:q̃re peto vt me agnoſcas ĩ ſiliũ quo
ad oĩa donec cauſa mrĩonij pᷣncipalr agat ⁊ veꝝ mrĩoni
uʒ nõ eẽ doceat᷑. C Reuoco g'in dubiũ an reperiat᷑ pᷣiu⸗
dicialis ꝑ quã ꝗs vẽdicet aliquẽ in vxoꝛẽ vł vxoꝛ vendicet
aliquẽ in viꝝ: Vr ꝙ ſic qꝛ hẽm intdictũ de vxoꝛe exhiben
da:vt.C. de libe.exhi.l.ij.ſ̊ ibi loqĩ q ab aliꝗ detinet:ſed
ſi ĩa faceret ↄtrouerſiã ⁊ dicẽt ſe nõ eẽ vxoꝛẽ tũc nõ hẽm
expᷣſſuʒ iĩ iure nr̃o niſi ꝑ idẽtitatẽ rõnis.de iure vero cano
nico ẽ expᷣſſuʒ ĩ ti.de ouer. iu.ꝑ totũ.⁊ in Spe.de ſpõF.
ſeqt. ¶ Quero qͥt ſũt caſus ĩ qbus agal:Glo.hic enume
rat aliqs.ſ.eos q ꝑtinẽt ad iſtũ ti.Fᷣm ĩtellectũ ſuũ lIʒ alit᷑ in
tellexerim vt dixi. Quero qñ fil naſcii ſolu.mrĩonio
moꝛte vtꝝ vxoꝛ teneĩ denũciare ſocero ſicut qñ ſolutuʒ eſt
diuoꝛtio? Gl.h̃ ĩ fi.dicit ꝙ nõ qð no. Ja. de are.diẽ ꝙ qñ
naſcit poſt moꝛtẽ pꝛis viuo auo ꝙ ẽ locꝰ denũciatiõi ꝓpt᷑
eãdẽ rõnẽ.qdð dic vt dicã.j.ti.ꝓxi.l.j.S.de inſpiciẽdo. Ex
pᷣdictis pʒ ꝙ ſi filiꝰ naſcit ↄſtãte mrionio ⁊ ſic ẽ ĩ poſſeſſio

ne filiatiõis tñ põt intẽtare actionẽ p̃iudicialẽ ĩ rẽ tenẽdo

lec.glo.qð puto veꝝ. Iqẽ ĩ q̃libʒ actiõe q̃ cõpetitꝓ iurib
incoꝛpoꝛalibꝰ ⁊ q̃ cõpetit vt deĩ poſſeſſoꝛi:vt.l.⁊ ſi ſoꝛte. S.
ſciẽdũ ſi ſer.vẽ.⁊.l.vti frui.S.ſi.ſi vſuſ.pe. Venio ad ꝗn
tuʒ rñſũ.ſ.ad v.illud tenẽduʒ.quẽ itellige ĩ ſilio maioꝛe:in
filio vo minoꝛi ſi nõ vult vti bñficio carboñ.als poſſet ĩpe
trare carboñ.⁊ nõ agii petitione hẽditaſ:vt.j.ꝓxi.rñſo.

an aũt poſſet agẽ hcaſu actiõe iudiciali ĩ rẽ dixi..pxi.
g. Aenio ad v.adeo. C Nõ caſũ ſpãlẽ in qͥ inſtãtia iudi/
cij nõ trãſmittũ ad hẽdes ʒ.l.ſi cũ hoĩeʒ.j.de ſideiuſ.rõ qʒ
moꝛtuo illo ⁊ eo defũcto expirat actio q̃ iã intẽtata erat.
facit.l.j. C. ſi pen. ap.moꝛs intue.Et h Di.ĩducit ad.q.po
ne ꝙ icepta ĩquiſitiõe ſuꝑuenit accuſatoꝛ an ſileat ĩqſitio⸗
Et hic vẽ ar.ꝙ ſic.de hoc tãgit i.l.pe.j.de ſuſpec.tu.⁊ ad
idẽ ipe in.l.ſi marit᷑.j.de adul.Di.hoc ponit i.c.legitimi.

eʒ de re.iur.li.vj.Ci.ĩ.l.ea quidem.C. accu.⁊ ibi dixi ⁊ ple

ne in.l.ſi maritꝰ.j.de adul.in pᷣn. Itẽ inducit in ar.ad.q.
accuſauit aliqs teſtẽ de falſo accuſatoꝛ ẽ moꝛtuͤan iudex
poſſet ꝓcedẽ ſicut potat ab initio: Certe ſic ⁊ Di. nõ alle/
gat.l.deſũcto ſʒz vnã lec.vbi ẽ caſus.j.de pub.iudi.⁊ in.c.j.
2.ij. ex de collu.dete. C Venio ad vltimũ rñſuʒ ⁊ no.illð
ꝙ pᷣiudicialis ĩ rẽ nõ hʒ locũ niſi int᷑ eos ꝗ ſe inuicẽ ptin/
gunt ꝑ pᷣmã ptãtẽ.⁊ ẽ valde nõbile tenẽdo lec.glo.ʒ hoc
ego nõ poſſũ petẽ me ꝓnũciari eẽ tuũ fratrẽ vł tuũ patru
um ⁊ ſilia. Inno.o ex de oꝛ.cog.c.cũ dilect.als.c.tua.
dicit ꝙ bncipalit᷑ ⁊ incidẽter poſſũ petẽ me ꝓnunciari tibi
eſſe ↄiũctũ.idẽ in Spe.q ſi.ſũt le.circa pᷣn. Yo. de blauo/
ſco ĩ.d.S.pᷣiudiciales.Ci.ſoꝛmat h̊ in.l.nõ nudis.C. de ꝓ
ba.vbi dẽ ĩ glo.ꝙ ẽ dare iudiciuʒ q̃ſi poſſeſſoꝛiũ frnitatis:
ergo eadẽ rõne petitoꝛiũ. C Ald iſtũ.S.nõ rñdet. Rũñ.te
nẽdo opinionẽ quã dixi nil ad ꝓpoſitũ:qꝛ loꝗt h de alia pᷣ
iudiciali.ſ.fſauoꝛabili qᷓ nõ ſacit ad pᷣiudiciũ ⁊ hec va.ſʒ te⸗
nẽdo opinionẽ glo.dicas ꝙ nõ põt agi pᷣiudiciali ex intẽ
tiõe ſenatuſcõſulti:ſʒ als ſic.ꝓ hoc optime facit.j.de ven.
in poſ. mit ppieunc ⁊ ibi graminaha⸗
n ic iuriſcõſult ponit cauſã quare
Ecar EC.introductũ renediuz ſequcntlel
de alẽdis liberis:q; ille q negabat alimenta videt necare.
¶Auero q̃lit᷑ puniat᷑ ille q partũ pᷣfocat: Glo. diẽ ꝙ. l.
coꝛnelia.tã in pᷣ caſu qᷓ; ĩ ſequẽtibꝰ.Doc.dicũt ꝙ in pᷣ caſu
qũñ pᷣfocat punii.l.coꝛnelia.ſʒ qũ denegat alimenta punit
pena exoꝛdinaria:vt.l.j.S. pena.s.e. ¶ Itẽ qñ adiecit vt
qñ exponit ĩfantẽ ad hoſpitale:vt.l.ij. C.de iſan. expo. ſʒ
etiã qũ dolo exponeret in aliq loco vt moꝛerei tenerel.l.
ooꝛnel. de ſic. vt.l.j..diuus.j.ad.l.coꝛ.de ſic.
Cõtinuatio patʒ ex

Igs a liberis· bis qdiri 5 l.rl.

pxi. . q; plautianũ. ⁊ B ĩtẽdit. Alimẽta liberis a parẽtib

vł a liberis decernunt᷑ offõ iudicis cognoſcentt an ſit filius
vl pꝛ: ⁊ an de facultatib ↄuẽti poſſit ali:⁊ an ſibi petẽs ſuſ
ficit ꝓpt᷑ res ⁊ oꝑpas ſuas:vl an ſic ſbſit cauſa ꝓpt᷑ quã poſ
ſint legitime denegari.h. d. vſq; ad. S. ſolẽt. ¶ Nõ ꝙ iudi
cis offõ alimẽta petunt. ¶ Op.cũ nõ ſſit oblo niſi nãlis
vt. l.j.ĩ fi.ð.de iuſti.⁊ iure.gᷓ nõ dat᷑ actio. So.venẽ ꝙ nõ
datur actio ſʒ officiũ iudicis:vt.l.ſiquis per colluſionẽ.s.
de act. emp.qꝙ nõ pꝛeſupponit aliquã obligationeʒ ciui/
lem: vt.l.ſi res in fi.ĩ.de le.j.
COp. ſi nõ eſt ĩ ptãte nõ hʒ locũ h̊ re

¶Sed ntr U. mediũ:vt.l.ſiue 3.S. q;ꝛ plautianũ.S.eo.

So. ̊ de alio remedio loꝗt. Quero ſi pꝛ ẽ exbãnitus
an ſili cogat eũ alẽ: Rñ.qꝙ ſic:ĩ auẽ.de ĩceſ.nup. .ſi vo cõ
tigerit cũ ſua gl.coll.ij.⁊.l.mutꝰ.S. manẽte.s.de iure do.

CNõ ꝙ b̊ offm̃ iudicis deſcẽdit ex charita
MWt

TU. ten. ãguinis ⁊ ex eqtate nõ ex iure patrie ptã
tis:⁊ ſic alið ẽ qᷓ; ſenatuſcõſulto:vt dixii.l.ſiue j..qꝛ plau
tianũ.S.e. ¶ Quũo vtꝝ pr cogat ſiliã iniuſtã alẽ: Gl. dicit
ſi ẽ nata ex dãnato coitu nõ tenel eã alẽ.ſecſi ex ↄcubina.
Certe pᷣ eſt veꝑ de iure ciuili:ſj de iure canonico cogũ ꝗs
alere etiam ſpurium:vt in.c.cũ haberet ex de eo ꝗ dux.in
ma. quã pol.per adul. C Quero an quis cogai dotare
baſtardaʒ: Caſus eſt in.l.vxoꝛem.S. naturalis.j.de le.ij.
¶QAuero an iſtud officiũ iudicis poſſit iploꝛari ab alio
qᷓ; a filio? Rñ. ꝙ ſic qꝛ ↄſanguinei⁊ alij admittunt᷑ ad pe/
tendum alimenta pꝛo ſilio:vt.l.qui ſiliũ.ĩ.vbi pu.edu.de.

län
taiult
lrs 4
ggergt
dae
tigſto⸗
1 ta
gtin.
ritple
. g
1 inder
noͤgle⸗
inc,
nol
toti,
ohoe
üpann
c tu.
daritb
ebiovo,
den
Flltates:
Mite
deglu
ahte⸗
lerini
deyen

gun
enull
hecare
ig
ban
poni
cct
noß
aeil
ſ.
a
ic⸗
i⸗
4
no
15
u

ſ
eo⸗
s
6
0,
6

7

Be libe. agno.

QAuero an frat teneaĩ alẽ fratrẽ: Gl.arguit p ⁊ 37 vẽ
ĩclinare ꝙ tenet᷑ ꝑ.l.q ſiliũ vbi pu. edu.de.ſ̊ certe ibi loꝗt
in ſoꝛoꝛe qẽ vite obſeqoꝛis ⁊ ſic nõ ẽ eadẽ rõ:vt.l.cũ hi. .
perſona.S.de tranſacꝶ veritas ẽ ꝙ cogit᷑ alere fratrẽ na
turalẽ:ergo multo foꝛti legitimũ:vt.C. de nã.li.auẽ.lʒ.S.
ſo.ma.l.q;uis.de h̊ per Coe alen. li. l.j. .
LTL&£1. Dic ponit᷑ de alia cauſe cognitio
Seg ſi fllius nefun ille ꝗ petit filijs dare ali/
menta poſſet ſibi ſufficere ꝙ aliũde poſſet hꝛe q;ᷓ a patre.
CNo ꝙ ꝗ põt ſe alẽ ex oꝑis ſuis nõ põt petẽ alimẽta per
iſt offm iudicis qð ẽ veꝑ: p h̊ in auẽ. de q̃tti.in f. colł. vj.
C.de mẽdi.vali.l.j.li.xj.⁊ hꝰ itellige ſi honeſte põt exercẽ
illã artẽ als ſec: vt. rned ꝓculo.j.de v.ſichm Pe.
r 2 n cauſa alimẽtoꝝ ꝓcedit ſũma
Si nel P gresSerie ſnia lata nõ ke pᷣiudiciũ in
cauſa ſiliatiõis oꝛdiarie exercẽda.h. d. ¶ Op. ꝙ cauſa ſi
liatiõis agat ꝑ ſenatuſcõſultũ:vt.l.ſiue õ.S.qꝛ plautianũ.
5 e. So. H itellige in caſibꝰĩ ab ſenatuſcõſulta deſiciũt:qꝛ
foꝛte ſilꝰnõ ẽ in ptãte qð apparet iĩ h..q ſildenegat ali
quẽ ſuũ patrẽ.q caſu ſenatuſcõſulta nõ puiderũt.vel dic ꝙ
remediũ iſt officij iudicis ⁊ remedia ſenatuſcõſi. ultoꝝ pñt
ↄcurrẽ ⁊ ĩ electiõe ei ꝗ dicit ſe filiũ ẽ ꝙ ĩtẽtet. Quero
an ſnia q dat hᷣ ſuꝑ cauſa alimẽtoꝝ ſit diffinitiua vlł intlocu
toꝛia: Ol.hᷣ dic ꝙ ẽ intlocutoꝛia.vitas ẽ ꝙ ẽ diffinitiua:vt
dicã.j.ꝓxi. S.⁊ ibiẽ gl.¶ Quero an intiʒ donec cauſa pẽ
det debeat ali ſil:? GOl. diẽ ꝙ ſic: vt.l.ſi neget.j.e. dic vt ibi
dicã. Inducit Di.ad.q.an ſi iudex ꝓnũciet teſtẽ ſalſũ ſibi
piudicat.de qᷣ dic vt.l.lutius in ſi de bis ꝗ no.inſa.

. ¶ LQAuero an iſta ſnia ſit diffini
(Sigs ex bis. tiua an intlocutoꝛia: vitas ẽ ꝙ;
ẽ diffinitiua vt gl.diẽ Iʒ ĩ pcedẽti.S.alið dicat.nã in cauſis
ſũmarijs vbi ſperat᷑ ſnia dʒ ↄteſtarilis ⁊ dari libellus als
nõ valẽt ſnia:vt ĩ auẽ. offerat.C.de lit.coni.⁊ h̊ t Spe.in
ti·de of.iudi.S.poſtremo..qnto dicam.ſac̃ l.tigni. ſi.
5. ad exhibẽ. nã actio ad exhibẽdũ reqrit ſũmariã cogni
tionẽ ⁊ tñ dat ſnia ⁊ lis cont.vt ibi. In ↄꝛiũ ſac qʒð vĩ tenẽ
glo.i.l.dãni.S.ꝗ aliena de dã.iſec.ſʒ ibi rñdet.⁊ hbꝰ veꝝ qñ
dẽ ꝙ cauſa examineĩ ſũmarie: ſec ſi docerei ſũmarie ⁊ de
plano ſine ſtrepitu⁊ ſigura iudicij tũc fuaret oꝛdo ꝗ po/
nit i. c. ſepe ↄtingit de v.ſi.ĩ cle. Quero iĩ iſtis ſũmarijs
q ꝓbatio ſuiciat: Rñ.qdã ẽ cauſa ſũmaria ꝗ ſacit plenũ
pᷣiudiciũ ⁊ tũc reqrii plena ꝓbatio lʒ donatiões denĩ bꝛe
loꝛes:vt.C.de naufra.l.de ſpᷣmerſis.li.xj.⁊ ĩ.d.c.ſepe.qᷓ/
dã ẽ cauſa ſümaria q̃ nõ parit plenũ p̃iudiciũ ſw modicum
vl qſi nullũ: vt ĩ actioõe ad exhibẽdũ.⁊ tũc ſufficit pbatio ꝑ
iuramẽtũ:t.l.theſaurꝰ.ad exhibẽ.q̃dã ẽ cauſa q̃ nõ parit
plenũ ſʒ qleq̃le pᷣiudiciũ vt cauſa alimẽtoꝝ ⁊ tũc reqrũ q/
liſqlis ꝓbatio:vt h.⁊.j.e.l.S.ſolẽt.⁊.liij S.cauſa.j.ad car
bo. In cauſis vᷣo oꝛdinarijs ſine dubio regꝗrii plena ꝓba
tio: vt.l.iudices.C. de iudicijs. In crimĩalib reqrunt᷑ pꝛo
batiões luce clarioꝛes:vt.l.ſciant. C. de ꝓbatio.
. dẽ in der Hota ꝙ ex ꝗbus cauſis põt ſili ex/
We EL. bedari ex eiſdẽ pñt ⁊ alimẽta denega
gari vt hic cũ ſua glo.q incipit ex q̃ cauſa.⁊ tene menti.
(mz tant =CQp. . e. l. parens. So. itellige P
— U. de oneribꝰ alimẽtoꝝ ꝓ ſe ⁊ ꝓ vxoꝛe ⁊
liberis vt ĩ gl.nõ tñ ꝙ ſoluat ꝓ ſilio es alienũ vt ĩ ↄꝛio.⁊
vide gl.ꝗ dicit vt veſtimẽta. In pᷣ exẽpla ſũt va in ſe nõ tñ
ↄgruũt lr̃e qꝛ poſtq; tenet alimẽtare tenet᷑ dare ⁊ veſtimẽ/
ta ⁊ hĩtationẽ ſʒ iõ dicit ceta:vt ĩ i gl.ibi itẽ p ſe ⁊ ſuis libe

, ris cũ vxoꝛe.⁊ iſta eſt vera ⁊cc.
ESi impubes. Declara hũc S.vt in glo.⁊xẽ.
Si Mater alimenta q̃ feẽ in filiũ: q;ꝛ a pꝛe
1 mater. ali debebat a pꝛe repetit.h.d.ſʒ verazʒ
lec. Op. de.l. alimẽta. C. de ne. ge. So. glo. qᷓ eſt hic di

ſtinguit: aut expẽſa ẽ magna vel parua ⁊ aut mulier fuit
pꝓteſtata aut non. Ja.de are.Ci.⁊ Pe.in. d. l. alimenta⸗

dicũt ꝙ in caſu hui.l.nõ ẽ neceſſaria pteſtatio.tũc enĩ ẽ
neceſſaria qñ onꝰ alimẽtãdi ſpectat ad ipm ſiliũ: qꝛ pᷣum/
ptio ẽ ꝙ mat᷑ velit donare ſilio neceſſaria ẽ ꝓteſtatio: ſed
qñ onꝰ alimẽtoꝝ ſpectat ad viꝝ nõ ẽ viſile ꝙ mulier velit
viro donare. J repetit etiã ſi nõ fuit ꝓteſtata vt h ꝓbaĩ
in.l.nẽſẽni.sõ.de ne.ge.⁊ ibi dixi ifra triẽniũ tũ on alimẽ
toꝝ ſpectat ad mr̃eʒ:vt.l.fi. C.de pa.po. qð ĩitellige ſi mat
põt alẽ ſiliũ:ſec'ſi eẽt ita pauꝑ ꝙ eũ ſine auxilio ſuſtentare
nõ poſſet tũc ſpectaret ad virũ:vt.s.e.l.j.S.j.⁊.j.ea.l.S.pa
rens.⁊. ..pe.⁊ vide glo.q incipit ⁊ nõ modica.in ſi.gl. dic

S 7 yt plene per Bi.
AreS. Solet dubitari qꝛ i.l.j.ĩ fi.SO.de iuſti.⁊ iur.
dẽ ꝙ educatio liberoꝑ ẽ de iure nãli. Sʒ qd de educa
tiõe parẽtũ? Hic vx tex.ꝙ ſic ibi de iure nãli:ſ dixi vobis
ibi ꝙ educatio parẽtũ nõ ẽ de iure nãli ſ nãli rõne:q;ꝛ bñ
faciẽtib'bñſaciam: vt.l.ſᷣ ſi lege. S.ↄſuluit.S.de pe.hẽ. qð
apparet qꝛ huic vbo nãali adiũgit rõ q̃ nõ cõpetit alijs aĩa
libus iõ itelligit rõne nãli.i.de iuregẽtiũ.fac. S.de iuſti.⁊ iu
re.l.oẽs.ibi nãli rõe.i.de iuregẽ.diẽ gl.Quero an vale
at pactũ ne liceat alimẽtari? Certe nõ: vt.l. alia.S. elegan
ter. S.ſo.ma.⁊ Spe.in ti.qui ſni.ſunt legi.cc.

= = Onus alimẽtãdi in ſubſidiũ trã
te reſcriptũ: t ad bedes.b. d. Dĩ h bis filj-
Dʒ5 filiuſia.nõ hʒ hẽdẽ: vt.j.de ca. pecu.l.ij. So.intelli
gas h ĩ ſlio emãcipato vłĩ ſilio ĩ ptãte hñte caſtrẽſe pecu
liũ ꝗ fecit teſtm. Dꝛ h̊ hẽdes nõ cogi ⁊ẽ. Sʒ ð de obſe.li. l.
liberti.⁊.l.hẽdes.So.ibi ĩ hẽde liberti:h ĩ hẽde ſilij.vł alr
itelligit ibi qʒ diſtictionẽ hui.S.pꝰ plus placʒ. ¶ Quero
aliqs pꝛ egen hʒ fres ꝗ tenent eũ alẽ: vt. .e.l.S.j. Atẽ hʒ
hẽdes ſil exneos ad qs ĩcũbit ſeu ꝑtinet onꝰ alimẽtãdi⸗
Quidã dicũt ꝙ pᷣ ꝑtinet ad hẽdes ſilij vt h̊ ⁊hoc vẽ tenere
Qi. C. de ne.ge.l.alimẽta ĩ f. Sʒ bẽ puto ꝙ on alimẽtãdi
potũſpectat ad ſres vł ad mr̃eʒ ſi bʒ p iſtũ tex.ꝗ dic̃ ĩ ſma
egeſtate.vult.n.dicẽ qñ nullũ aliũ bʒ q debeat ipʒ alẽ. Illa
n.ẽ ſũma neceſſitas hᷣ ẽ vltima:vt.l.ex duobꝰi..de re.du.⁊
l.eũ ꝗ ad tre.ꝓ h̊ v tex j.e.l.pe.⁊ ibi dicã. C Quero qd
ſi pꝛ igredi᷑ monaſteriũ an monaſteriũ tenet᷑ alẽ filiũ: Hi.
dicit ꝙ ſic ꝑ hũc tex.hui.I.⁊ Spe.in ti.qui fi. ſunt le.S.j.

(Solé V. qd ſi intret.
Solelt. Hic incipit tractare de tertia parte rubꝛice.ſ.

de alimẽtis pᷣſtãdis int᷑ libertos pꝛonos.⁊ h̊ itẽdit. Libᷣti

cogunt᷑ alẽ pꝛonos ⁊ eoꝝ ſilios ⁊ parẽtes ⁊ offõ iudicis co

gnoſcet an ſit libertus ⁊ de ſacultatibliberti ⁊ pꝛoni ⁊ an
cauſã hẽat recuſãdi.h.d.ad ſi.l. Mo. ꝙ ſnia lata ĩ cau
ſa ſũmaria nõ fac̃ pᷣiudiciũ ſi agalt oꝛdinarie:vt.s.ea.l...ſi
vł parẽs.⁊.j.de re iudi.l.a diuo pio.S.ſi ſuꝑ rebꝰ. ¶ MNo.
vnã actionẽ pᷣiudicialẽ ꝑ quã ꝗs ſe negat libertũ qð vt gl.
dicit ſac vẽdicãdo ſe ĩ ingenuitatẽ: vt.l.circa.s.de ꝓbati.
¶ ¶Aũo vtrũ iſta cognitio ſit ſimaria vl ſemiplẽa: Et dic
vt glo. q ĩcipit.ſ.ſũmatiʒ.⁊ va ẽ opi.gl.p iſtũ tex.q; ſi cauſa
alimẽtoꝛũ cognoſceret᷑ plene faceret piudiciũ in alio:vt.l.
pe.⁊ ibi no.ð.de his ꝗ ſũt ſui vl alie.iu.x.l.j.C.de.oꝛ.iudi.
Op. C. de iudi.l.iudices. vbi dẽ ꝙ plena dʒ eſſe cogni⸗
tio. So. fallit h. ¶ Sʒ h q̃ro an ĩ hac ſũmaria cognitio
ne ſufficiat ꝓbare ꝑ iuramentũ ſicut dicim in.l.theſaurꝰ.
S.ad exhiben. Et Pe. dicit ꝙ nõ ⁊ bene per.l.iij.SOcauſa.
ſ.ad carboñ. ¶ Pꝛo cuius noticia nõ tria ꝙ cauſarum
ſũmariaruʒ quedã facit plenũ pꝛeiudiciũ ⁊ẽ. vt plene ſcri⸗
pſi.S.e.l. .ſiquis ex his.⁊ ibi vide.
WMtrũ. . Querit glo.vtruʒ liberi libertoꝝ teneani
2 Tru. alere patronos.⁊ vtrũ patroni teneant ale/
re filios liberti?: Dic vt in glo.⁊ bene.

SSr . Pꝛimuʒ dem̃ facit in arguꝰ
Sigꝗ 8O a liberti. vaſallus vaſalli mei nõ eſt

me vaſallus:de ꝗᷣ ẽ gl.ĩ.l.de acceſſiõib.j.de diuer.⁊ tẽp. p̃ᷣ
ſcrip.⁊ ibi dedi tibi ↄcoꝛ. ¶ Ad ſcʒʒ dictũ qro in qͥ ꝑdat
iuſpatronat' qñ ꝗs manumittit ex cauſa fideicommiſſi:

3.

De libe.agno.

Et dic vt gl. tñ intelligas ꝙ nõ cogit alere patronũ niſi ſit
filius patroni:vt.l. q ex cauſa.C. de oꝑ li. ¶ Quero ꝗd
in eo qui eſt emptus nũmis ſuis: Et dic vt in glo.

ʒ Querit JYa. de are. ꝗd ſi mu
¶ De alimẽtis. ier nõ bʒ vñ vinat: Rũ. ꝙ tunc

ↄdẽnat᷑ vir iſolidũ:ar. hui.S. ⁊ dic in.l.maritũ.s.ſo.ma.
¶QAuerit ſN i. an pbyter ecclie tenet alẽ patronũ ecclie
ſi eſtiops:Et dicit ꝙ ſic ſi ſibi ſuꝑeſt:als ſecus vt h
ℳ 7 Si pꝛonus liberto denegat
QR Dimentaaliméta pdit iuſpꝛionatꝰ. Si
Alibertus patrono rediget in fuitutem.h.d.
C Op C. de li. cau.l.ſolo. So.
4 £ 7 . „ —
Imp eratoꝛls.dicit gl. dic vt ibi ⁊ bñ. ¶ Que
rit gl.dĩ emptoꝛi adijcient qd vendit: Et gl. dicit ꝙ lib
tus factus ſuus pĩgratitudinẽ.Et iſtã tʒ Di.ſʒ iſta nõ vꝛ
vera:qꝛ tex dicit ꝙ a pᷣſide:⁊ ſic nõ ip̃e pꝛon qð nõ eẽt du

biũ ſi eẽt ſuus.alij dicũt ꝙ vendit libertꝰ vel veriꝰiuſpatro

nat vt ⁊ filꝰ vẽdit.⁊ vide glo.q icipit vel ꝑ ſalſũ ibi: ſj qui
dẽ.q̃ opi eſt a ⁊ vltima opi.nõ vẽ va q; tex.pᷣſupponit ꝙ
redigat᷑ in puitutẽ quõ vẽdii liberb. Pꝛeterea tex.vult po
nere ꝙ ſit maioꝛ pena ⁊ ſi ius liberti venderet eẽt minoꝛ.
AQualit᷑ g ſoluat᷑ iſta? dic ꝙ ſcða gl. ꝓcedit ſʒ pᷣn.dicit
tex.cõmoneanĩ ꝙ h̊ mõ nõ ſint cõmotiact ꝙ vẽdii iuſpa/
tronat.ſi aũt ĩtelligẽ ꝙ admoneant᷑.i.coꝛigant᷑: ⁊ tũc p
cedit pᷣma opi. Induci in ar. an donatarp teneat᷑ alẽ do
nãtẽ:⁊ gl.ſũt varie ſen ↄꝛie.in.l.vlti.C.de reuo.do.⁊.j.de
re.iu.l.in ↄdẽnat.dic vt no.p Ci i.d.l.fi. ¶ Querit Di.

vtꝝ vaſallus teneat᷑ alẽ dñʒ:?⁊ vĩ ꝙ ſic ar.h.l. Pꝛetea va

ſallus tenet᷑ dñʒ deſẽdẽ:vt.x.colł. q̃ ſit foꝛ.h.c.j.ſj ſi nõ pᷣ⸗
ſtat alimẽta vẽ necare:vt.l necare.S.e.g tenet eũ alẽ.gl:tã

git in. l. ſolo. C. de li. cau ſacit glo.in.d.c.j.q̃ ſit foꝛ.ſ. ⁊ H̊
no. Spe. in ti ꝗ fi. ſũt le.S.j.v.qd ſi dñs. ¶ Quero an ſili

us emãcipatus q denegat alunẽta reuocei in ptãteʒ: Et
Ja.de are.dicit ꝙ ſic:ar.huius.S.⁊.l.i C.de ingra.li.⁊.iĩ.

2 iurepatronatus.l.ingratus.
Aſta.l. hʒ tres lec. ⁊ vno mõ
J neget. legit Ja. de are.vt recitat Ci. C.

eęæ..ſi ꝙ ſil petit alimẽta a pie ⁊ pẽdente ſũmaria cogni/

tione pꝛ cogit alẽ.nũc pat᷑ agit pᷣiudiciali dicẽs illũ nõ eſſe

ſiliũ legitimũ cũ mr fuerit ſua alt᷑ius ⁊ ſic nõ vxoꝛ:an illaꝓ

nũciatio in alimẽtis pᷣiudicet ĩ ſiliatiõe: Certe nõ. ¶ In
tex.ibi intim.i.pẽdẽte cauſa ſup actiõe pᷣiudiciali in q̃ dʒ
ſieri plena ꝓbatio ſiliatiõis:qꝛ ̊ fuerat ſcã ſũmaria cau/
ſa alimẽtoꝝ.vt diẽ̃ Ja.de are.⁊ no.p Ci.C.e.l.fi.⁊ ſm iſtã
lec. Mo.iſtud qð dixi tibi in.l.iij .qꝛ plautianũ.õ.eo.
ꝙ ĩuenit᷑ piudicialłl actio negatiua.⁊ ſᷣm iſta lec.hẽs ꝙ iſta
l.nil facit ad illud ad qð alle.glo.h.⁊ in.l.ſiqs a liberis .

ſi vel parẽs.qñ diẽ tex.nec decernet niſi interĩ ⁊c.⁊ ſic ĩtel

ligit ibi glo. ꝙ pẽdẽte cauſa alimẽtoꝝ debeat ali qð nõ ẽ
veꝝ:ĩmo pẽdẽte pᷣiudiciali cauſa. Scdo mõ legit eã Hi.
ꝙ h̊ erat.q.de mrionio ⁊ ſfiliatiõe qꝛ negaba vxoꝛẽ ⁊ eẽ ex

me natũ int᷑im dʒ ali.⁊ ſic ſacp gl.q̃ ẽ in S.ſi vel parẽs.in.l.
ſiqe a liberis.S.e. Aideamiſta lec. Di.quõ erat.q.de ma

trimonio ⁊ ſiliatiõe. ? oʒ te dicẽ ꝙ erat ĩcidẽs:qꝛ petebat
ſili alimẽta ego negabã ipſũ eẽ ex me natũ ⁊ matrẽ fuiſſe

meã vxoꝛẽ ⁊ tũc ponit eũ Di.grauatũ in cauſa ſiliatiõis
q̃ ſupeſt ⁊ agitat ĩ eodẽ iudicio. Certe pẽdẽte iſto iudicio

cogit pꝛ alẽ filiũ.Eſt ne va iſta lec. Certe ſi eẽt vpa tũc ſeque
ret᷑ abſurditas q; quilibet ribaldus poſſit ire ad vnũ di/
uitẽ hoĩem ⁊ facẽ qõnẽ ſiliatiõis: qꝛ intiʒ deberet alimẽta
ri. Et idẽ tʒ gl.in.l.vlti.C.e. Vt ge ceſſet iniqtas intellige
glo.qẽ in.l.ſiqs a liberis S.ſi vel parẽs.⁊ aliã q̃ eſt i.l.vlt.
C. e.⁊ hãc.l.Fm iſtã lec qð põt eẽ verũ ĩ vno caſu qñ qs ẽ
ĩ q̃ſi poſſeſſiõe ſiliatiõis ꝙ intiʒ debeat ali als nõ:vt.l.j.S.

idẽ iuł.s.e.ſʒ ſi nõ ẽ in q̃ſi poſſeſſiõe ſiliatiõis tũc nõ dʒ ali

niſi p̃cedẽte aliqua cognitione: vt.l.j.S. ſi ea.j.de ven.in

poſ.mit.⁊.l.iij.S.cauſa.j.ad carbo.¶ Tertio mõ legit vt

Di.tãgit ꝙ ̊ erat.q.de mr̃imonio:de ſiliatiõe nõ pᷣncipa
lit: ſy an eẽt legitim intiz tenet eũ alẽ⁊ Di.nitit h ĩpugna/
re.qꝛ ſi h eẽt verũ cauſa alimẽtoꝝ nõ põt ſubeẽ q; ſi ꝓnun
ciat eẽ mfimoniũ ſeqt ꝙ ſit ſili legitin.ſi ꝓnũciat᷑ fi cogit᷑
eũ alẽ:vt ſiliũ ⁊ Fuũ ſuũ:⁊ ſic cauſa alimẽtoꝝ nõ potit ſub/
eẽ. ſʒ dico ꝙ Di. arguit ab inſufficiẽti partiũ numeratiõe:
qꝛ.l.nõ diẽ de ancilla ſua vel alti: q; ſi eẽt ancilla alt tũc
nõ cogerei pꝛ alẽ illũ Ffuulũ exnei ſʒ dñs eius:⁊ ſic põt ꝓce
dere.⁊ ſʒ iſtã lec.habem nouã pᷣiudicialẽ actionẽ.ſ.ꝙ ne/⸗
go te eẽ vxoꝛem meã.⁊ ita ponit Di.in. J. q; plautianũ.
vide ꝑ Spe.q ponit in ti.de deſpõ. ¶ Vltio Di.iſtã. l. i
ducit in ar.ad.q.alicui mouet᷑.q.de pᷣbenda:an intim dʒ
ali ex ea? Et certe ſic ſi eſt in poſſeſſione ipſius pꝛebende:
⁊ ꝓ hoc.il.fi.C.de oꝛdi.cog.⁊c᷑.
Beſcẽdentes ꝑ

( n On qucẽ̃admodũ.iiei maſculinã

—

cogunt᷑ alẽ aſcẽdẽtes ſui:ſecus ſi ꝑ ſemininã niſi
bſidiã h.d. h dico eẽ cauſã ei qð ponit i.l.ſiqꝗs a libisS.
infruptũ.ſ. an debeã alimẽtari ad hẽdibꝰ pꝛis vel ab auo
mafno: ⁊ dico ꝙ æb auo matno ita vẽ caſus h.⁊ Di.volẽs
ſugẽ õꝛiũ exponit tex.dũ dicit nõ ſũt ſuꝑſtites ⁊c. ſubaudi
vel hẽs eiꝰ. ſ iſte tex.tũc nil releuat nec ẽ de mẽte huũ lr̃e⁊
h voluit tex.i.S. ĩterruptũ.iĩ ſũma egeſtate ⁊c.credo ꝙ hꝰ
ſit verũ lʒ alit dicat Me.in.l alimetna ¶ Querit Ja.de
are.aliqs bʒ patrẽ ⁊ filiũ diuites a q petit alimẽta: alia.q.
ẽ aligs hʒ patrẽ ⁊ auũ diuites a petit alimẽta? Ja de are.
foꝛmat h̊ ⁊ in.l.j.C. de alen.li ⁊ Qi.eũ recitat lʒ ſit aliq̃lis
variatio.nã ibi tʒ ꝙ filij ſit electio:hᷣ tʒ ꝙ pᷣus dʒ petẽ a pa
tre qᷓ; ab auo vł a pꝛe pᷣus qᷓᷓ a filio.⁊ hꝰ puto verõ ⁊ ẽ rõ
q; tex.ĩ l.ſiqs a liberis.s.e.v.⁊ magis. dic ꝙ hec res deſcẽ
dit ab eꝗtate ⁊ charitate ſanguĩs:ſʒ ꝙ pꝛ alat filiũ ẽ deiu
re nãli nõ aũt vt ſil pſtet alimẽta pꝛi.vt dixi.S.e.l.ſiqs a li
beris. S.ſi vel parẽs.g'eqtas nãlis ſacit vt pᷣus petani ali
mẽta a pꝛe qᷓ; a filio:⁊ ſic cũ pꝛ ſit de ꝓpinquoꝝ ſanguine
putarẽ ꝙ pꝛius petant᷑ alimẽta a patre q;ᷓ ab auo. ⁊ hoc
dicit Ja. de are.⁊ dixi in.l.j.in ſi.ð.de iuſti.⁊ iure.
Patronꝰnõ hʒ ius ĩ bõis lið

.—— M b onlS nni ꝓ alimẽtis ĩ caſu neceſſi

— tat. h. d. & Ho ꝙ diẽ de alimẽtis mẽſtruis ⁊ te⸗/
ne mẽti:⁊ ſic vð ꝙ ꝗ dʒ alimẽta dʒ ſoluẽ de mẽſe in mẽlſez.
¶Op. C. de epi. ⁊ cle.l.ſiqs ad declinãdã.vbi dicit ꝙ an
nua. Ja.de are.ſoluit valde ſolẽnit᷑ ⁊ dicẽ ꝙ qũñq; alimẽta

debent in ppetuũ vt paupib talis hoſpitalis vł fribus ⁊

tũc debent᷑ ãnua vt in pꝛio.ſʒ qũq; debeni alimẽta ad tẽ/
pus vt alicui certo hoĩ quẽ ẽ certũ moꝛiturũ ⁊ tũc de men
ſe in mẽſeʒ debent. Sʒ dices tu noĩe alimẽtoꝝ ↄtineni ve
ſtes in oĩ mẽſe ĩduet me: MWꝛeuit h intelligit veꝝ in.l.nr̃a.
qᷓtũ ad cibũ ⁊ potũ.veſtes aũt debent dari cũ eget.⁊ h tʒ
glo.ĩ.l. firmio.j.qñ di.le.ce.ſacit.l.nec ſemel.. ſi in hĩta⸗
tionẽ.e.ti. Pꝛedicta intelligo va niſi ꝑ diſponẽteʒ eẽt alit᷑
declaratũ:q; dixit annuatĩ vel dicti vl qlibet mẽle:vt no.

in. d.l. nec ſemel. S. ſi in hitationẽ. facit.l.diarijs.j.de ali.⁊

ci.le.declaraui plene ĩ.l pecunie ſoꝛtem.j.de ali.⁊ ciba.le.
¶ Quero an filiꝰ dicaĩ hĩe aliqð ius ĩ debito bonoꝝ ſpᷣ
ſidio viuẽte pꝛe:Et qdã hñt h̊ ꝑ Di.additionẽ de hacgl.
ĩ auẽ. de hẽ. ⁊ fal.S.ſiqs aũt nõ ĩplẽs.vi dicẽ ꝙ ſic. Etp h
l.pap̃.S.ſiqs.S.de ĩoſ.teſ. In dꝛiũ vã caſus in.l.nr̃a.q; pa⸗
tronus nullũ ius hʒ in bonis liberti: ⁊ ꝓ h.l.ij.j.ſi a pa.
ꝗs fu. ma.verũ ẽ ꝙ viuo patre nõ dẽ debitũ ꝓpꝛie ſed qſi
debitũ. glo. eſt expᷣſſa. C. de iuris ⁊ ſac.igno.l.iij.ſacit.j.de
colla.bo.l.j.S.ſi impuberi.⁊ qð ibi dixi.declarabo melius
in.l.is põt.j.de acq.hẽ. ¶ Vltimo q̃ro d h ꝙ nullũ ius
bhʒ niſi ſit egenus:an ergo tũc haberet ius in bonis liber-
ti: Et dico ꝙ nõ:qꝛ ſi haberet ad quẽcunq; trãſirẽt bona
tranſiret iſtud onus qð eſt ↄ.l.hẽs liberti.j.de obſeq mi/
hi ergo videi ꝙ ſit onus perſone ꝓ rebus fm qð als diciĩ
in.l.reſcripto in.ſi.j.de mu.⁊ ho.

¶ De ventre

Neh
n,
Pnun
cogt
tſb,
rtie⸗
tüe
otpe⸗
One/
klani,
läli
kim
dende

iltes 9
D
änib
bie
b ano
.polis
lband
Ublfen
ogh'
gade
Alug,
degne.
Alaſs
ape
P
adeld
edein
nl
aniel
unr
thoe

oslb
tetl
tte/
ih⸗
en
ni
o!
,
ſe
4.
a/
alt
no⸗

De vẽ.ĩſpi.⁊c.⁊ Si vẽ.no.⁊c.

Be ventre inſpiciendo cuſtodiẽdoq; partu. Rubꝛica.

Continuatio rubꝛice huius apparet ex pꝛincipio.l.j.

. Hic dicit ꝙ ĩ no
— Em 00 Abus. uo fcõ nouo pſi

—

lio opẽ.⁊ iſta ẽ nõbił.l. Quero pᷣ an

t iſte obſtetrices qᷓ̃ adhibent᷑ hẽant iura/
re: Et gl.dicit foꝛte ꝙ nõ ⁊ vide gl.q̃ ici
pit ſic. C. de fide inſtru.⁊c. ¶ Et nõ iſtã
I. p medicis ꝗ mittunt᷑ ad videndũ vul
nꝰ:an ſit moꝛtale vł an ſit remãſura cicatrix.⁊ Ja. de are.

tʒ gl.i.l.iuriſiurã.C. de teſti.diẽ ne veꝝ iſta glo.⁊ illa:certe
nõ q; dicit ð.l.hacedictali.S.his illð.C. de ſe.nup.⁊ S.l.cõ
paratiões.C. de ſide inſtru. Quero teſtis examiat ⁊ in
terrogat qtũ petitũ fuit diẽ cẽtũ floꝛeni vt mihbi vꝛẽ: an iſte
teſtis ꝓbet:Et h vĩ caſus ꝙ ſic vbi dicit tex.videri:imo di/

cẽs tu caſus ẽ h ꝙ nõ:qꝛ videri ẽ teſtimoniũ de credulitate

nõ de vitate.⁊ h dicit glo.quã gl.allo ꝙ illð ẽ teſtioniũ cre

dulitat᷑ nõ vitaſ:tñ tex. alibi dicit ↄꝛiũ ꝙ tãtũ ẽ dicẽ pgnan

La
. De⸗ Ja n e,

tẽ videri q;tũ pᷣgnãs ẽ: vt.l.qd tñ.S.ſi arbit᷑.S.de arbi.⁊.l.
diui fres. S.j.de li.ca.⁊ ſm illas.ill.gl.h nõ bñ diẽ qꝛ fm il/⸗
las.ll.teſtioniũ ẽ de vitate.⁊ h̊ etiã põt colligi ex illo tex.q
dicit pᷣgnãteʒ videri ⁊ poſtea dic pᷣgnãteʒ nõ eẽ:⁊ ſic iuriſ⸗
cõſult vtit illis ꝓpis qſi nõ eẽt alið pᷣgnãteʒ videri ⁊ pᷣgnan
tẽ eẽ. Quero vtꝝ h̊ ſit verũ ꝙ ꝑito ĩ arte ſua ſit creden/
dũ: Certe caſus ẽ h̊ ꝙ ſic ex ꝗᷣ tex.diẽ tu ꝗq iudex es dic cõ
miñi tali ⁊ tali exper ĩ arte illa.ꝓ h̊ facit qð hẽtis ĩ ꝓemio
ff. ibi qs ampli cc. æ.l.j.S.ſi meſ fal.mo.dixe. ⁊ de acq.re.
do. l. lac.⁊.l.ſemel.C. de re mili.li.xij.⁊ ĩ auẽ de nõ alie.S.
qð aũt.col.ij. ¶ Sʒ q̃ro dʒ ne duob cõmitti vel vni vt cre
dat᷑ vni:⁊ tex.iſte reqrit ꝙ ſint duo.Et bꝛ ſi ciuitas hʒ plu
res artiſices ĩ illa arte tẽ duob'cõmittit᷑: ſʒ ſi nõ hʒ niſi vnũ
tũc illi ſoli cõmittii:vt.d.S.qð aũt.ĩ aucẽ̃.de nõ alie.C Al⸗
teriꝰhec.l.facit ĩ ar.ad.q.qtidianã duo teſtes dicũt de ali
uo negocio ꝙ ſit:vn dic ↄꝛiũ:an ſit ꝓbata intẽtio actoꝛis:
⁊ B̊ v caſus ꝙ nõ ledit dictũ vnt᷑.x iſta qõ ẽ multũ pulchꝛa
⁊ qtidiana.⁊ iſtã ponit Ci.i.l.j.circa ſinẽ C. ve iureiu.⁊ ibi
vide.¶ Ulterpnõ ꝙ iſta.l.facit ꝓ gl.quã hẽs ĩ.l.diẽ ꝓfer
re.S.ſi plures.S.de arbi.ꝙ magis ſtat᷑ dicto vni affirman
tis qᷓ; duob vel trib negãtibꝰ.h̃̊ ẽ tex.⁊ Ja.de are ponit h
2 Old. quãdam diſtinctiõeʒ quã ibi dixi vt hẽs hᷣ in libꝛo
meo.Qñ aũt teſtimoniũ credulitatis ſufficiat:vide Ja.de
bel.ĩ auẽ.de hẽ.⁊ ſal.S. huic vobis.⁊ poſuit poſt oĩa ↄꝛia ⁊
bene. Itẽ ẽ ar.ad id de peritis in arte ſua: ſʒ vide plene in
Spe.in ti.de/ꝓba.S.ſi.v.G̊ quoq;.
Iſte tex. allegat᷑ an poſi/

Ex boc reſc riv o.ꝛõib de iure iſto ſit rũdẽ

dũ:⁊ ſolet allegari.l.offidi.j.de le.iij.ſj mihi vx ꝙ ſit caſus
h:qꝛ introgat᷑ mlier:an ſit pᷣgnãs:dʒ rñdẽ ꝙ ſic:qꝛ ſi negat
tẽ mittunt᷑ obſtetrices.ſi ↄfiteat᷑ exonerat partẽ a ꝓbatiõe
ſz vos ſcit ꝙ. l.ↄſẽtaneũ.dat tria remedia ↄ ↄtumacẽ ⁊ intẽ
to vnũ ⁊ nihil mihi ꝓdeſt:an poſſũ alið remediũ intẽtare:
Et dico ꝙ caſus v h̊ ꝙ ſic ibi dũ diẽ qꝗd g ſi nõ ⁊cc. Inõ⸗
riũ facit.l.ſatiſq;. S.de ĩ ius vo.vide ĩ.l.ↄſentaneũ.vbi de h̊
dixi. CItẽ vlteri ex hac.l.nõ alis:an illeq denegat rũdẽ
hẽat᷑ ꝓ ↄfeſſo: ⁊ ſaẽ ꝙ nõ: ſʒ remedijs pᷣtoꝛijs cogit rũdẽ.
hẽs ꝑ Qi.i.l.ij.S.pe.C. de iura.calũ.⁊.j.de ↄfel.l.certũ.⁊ ex
de ↄſel.c.ij.li.vj.Itẽ hẽs h̊ de bãno.⁊ gl. fac mẽtionẽ ĩ.l.j.
circa pᷣn.j.de req.re.de iure hodierno hẽs ĩ auẽ. item nlla
cõitas.⁊iĩ ti.h̊ ſinit.l.cõꝛadi.c.j.coll.x.¶ Eltłiſta.l.fac̃ dʒ
aſſumi aliqs ſapiẽs: ꝗs dʒ eligẽ ſapientẽ vł iudex vł pars:
Et ĩ v⁊ nõndũ.vi ꝙ iudex.Di.diẽqꝙ partes ſʒ ſi diſcoꝛdãt
tunc iudex eligat: vt.l.ij.S.fi .de admi.tu.⁊.l.fi.C. de iudi.
7. l.ĩ vẽditiõe.S.fi.j.de bo.auẽ.iudi.poſ.⁊?⁊ Spe.i ti.de reꝗ.
ↄſi.S.j.v.ꝗd ſi exigi. ¶ Quero qꝗd de poſitione:vi ideʒ ꝑp
l. iuſiura.S.ſi de q̃litate.S.de iureiur. Altio reducit᷑ hec
l. cñ gl.qᷓ icipit.iſ.⁊c.ĩ argumẽtũ.aliꝗs ẽ ſcript bãnit ĩ libꝛo

cõis allintſeẽ eũ:an excuſei ꝑ foꝛmã ſtatuti: Certe ſic ꝑ iſũ
v. ceten.⁊ ꝑ Di.i.l.pe.j.de adul.⁊ idubio pᷣſumit ignoꝛare
vt H. Di.diẽ c ꝓbat᷑ ĩ .meminiſſe.j.e.l.

„ q— AIſtu. . allegaui tibi in. l. pꝛetoꝛ . vi
(Oer iniſſe. 5.rap. in.l. quẽadmoduʒ. S. fi. s.

Sicui uẽtr

. . 17

4 o , i WEL 143
„
. 7

1

„

—
—

1

ad.l.aqꝗ.qð dictũ ẽ ĩ vna lege nõ intelligũ repetitũ in alia.
. 2 Op. dꝛ; H ꝙ fem mr̃is piudicat ſi
e lio. Cõtra imo vẽ ꝙ factũ mr̃is ſilio
pᷣiudicare nõ dʒ: vt.l.j.C. de falſ. So. in petitoꝛio nõ p̃iu
dicat ĩ poſſeſſoꝛio ſic. Op.j.ad car.l.iij.S.miſſũ.So.vt
.— ibi. ?. l.penul. eo. ti.
— enn lart Facit ad.q.quã poſui ĩ repetitiõe.
.dð. cato.ĩ fi. l.ij.j.de v.obli.
Ut. Omiſſio modice ſolẽnitat nõ vitiat.

— —

h. d. facit ad.q. qñ omittit ſignũ crucis in iuẽtario qð nõ vi c.

lat qꝛ eſt leuis ſolẽnitas ſ̊ qᷓ eſt leuis ſolẽnitas?:Et Ol.diẽ

nerat vt h.illa dẽ grauis ſolẽnitas qᷓ omiſſa mitũ obſtat p⸗
ſone:vt. l. cũ hi S. ptoꝛ.S.de trãſac. ¶ Itẽ nõ ꝙ ĩ eo qð eſt

gdum teſ.aperi.
Dictü. Mulier ꝓpt᷑ impitiã excuſat᷑.h.d.
Op. f.ti.ij.l.j.⁊.l.iij S. canſe.j.ad carbo.So.
gl. Nõ ꝙ ſcm mr̃is ſilio nõ piudicat ĩ petitoꝛio ĩ poſſeſ
ſoꝛio ſic. Quero q ſit iſtð edictu ad exẽpluʒ carboñ.⁊
due expõnes ſut ĩ gl.⁊ qlibʒ bõa ⁊ dicvt ĩ ea ⁊ ſcaʒ tʒ Bi.
Ar, Sr; Legi duob'mõis. C Ad ſcʒ
IuetrI. modũ qã ſoſtitutꝰ puplllariter
Aop.qꝛ ſua nõ inteſt: vt.S.l.ꝓxima.ſ.ꝙ ei nõ inteſt
pʒ ſi nõ natcit᷑ nõ ſuccedit.g ſua nõ inteſt ꝓpt᷑ tacita vulga
rẽ.⁊ vide gl.q ĩcipit directa vſq; ad ſi. Et ſic vides ꝙ ſubſti
tutꝰſuccedit ꝑ tacitã vulgarẽ:ſj h ẽ veꝝ qñ hẽet cohẽdẽ iſti-
tutũ qꝛ ſine hẽditatis aditiõe nõ valet tacita vulgaris:vt.l.
qd ſi filbꝰ.ij.de cap.⁊ q̊ nõ examio h̊.Ol.ẽ ĩ.l.lex coꝛnelia.j.
de vul.⁊ pu.ſõ.⁊ Ci.i.l.pᷣcib.⁊ Guil.de cu.in trac.de vul.
— ⁊ pu.dicaʒ in.d.l. lex coꝛnelia.
.DA uO·. Yideicõmiſſariꝰ vlis cũ cõditio
ſcit ppt᷑ natiuitatẽ poſthumi admitti ad cu/
ſtodiẽdũ partũ.h.d.

¶Si vẽtris noĩe mulier ĩ poſſeſſionẽ miſſa ſit. Rubꝛica.

Cotinuat Di.iſtã rubꝛicã ad pᷣcedẽtẽ:qꝛ ſeruaꝶ ſolẽni/
tatibꝰqᷓ ponunt᷑.S.ti.jimlier mittit᷑ in poſſeſſionẽ cauſa ven
tris:vt.l.jS.ſi vent᷑. ⁊ ꝑ totũ.j.de vẽ.in poſ.mit.ſʒ qꝛ qũ ad
aliũ dolo malo trãſitur iõ ponit᷑ hic hec rubꝛica.

Pꝛimo commẽdat
— Oc edicto.:ta ⁊ ei rõnẽ po
b nit. Scdo põit mẽtẽ edicti. Tertio expo
nit edictũ vſq; ad ſi.2 ibiiccirco.qʒꝰ ibi
int᷑eſt aũt. ¶ Op.j.ea.l.S. inteſt. xõl. ex
ponit h̊ pde.i. iniuſte acqſitionis re ipa.
¶ E gl.op.nõne ſbᷣuenii alio mõ etiã qᷓ; ꝑ iſtò edictuʒ.ſ.
p petitionẽ hẽditat vl ꝑ rei vẽdicatiõeʒ? So. illa remedia
nõ ſufficiebãt ĩ oĩ caſu qꝛ põt eẽ ꝙ poſſeſſio ẽ penes eũ cuʒ
titulo ⁊ petitio hẽdita᷑ nõ dat᷑ ᷣ titulo poſſidẽtẽ:vt.l.regu
larit᷑.S.de peti.hẽ. Itẽ nõ ꝑ rei vẽdicatiõeʒ qꝛ nõ veniũt ea
de ꝗbꝰnõ ẽ dñs:vt.s.de peti hẽ.l.⁊ nõ tm̃.iõ p̃toꝛ iſtud edi
. ctũ de neceſſitate poſuit.
N Ccoirco Iſta ſcdᷣa pars ſubdiuidit᷑ in q̃tuoꝛ.ᷣ dicit
actionẽ dari ̊ mlierẽ.ꝛꝰi pꝛeʒ.ʒ dic ad qd deĩ ð eos. .di
cit ðari ĩ ẽneũ:⁊ h̊ ẽ mẽs edicti.⁊ꝰ ibi nõ ſolũ ttia ibi actio
nẽ. cibi neceſſario. Op.ad pᷣmũ rñſuʒ ꝙ debeat dari
ↄditio ex.l.nõ actio in fcm̃.vt.l.i.S.de ↄdi ex.l.So.ibi ex
l. ciuili h̊ ex edicto p̃toꝛis vtĩ gl. Op.⁊ vi ꝙ ꝓ poſſeſſio
ne iſta actio nõ dat ĩ mlierẽ qꝛ hẽs hʒ actionẽ ĩ eũ ĩ quẽ eſt

leuis ſolẽnitas ẽ cui omiſſio nullũ vel paruũ piudiciũ ge, A SDe n⸗,

gerẽdũ dʒ ĩſpici ↄſuetudo loci vbi ſit. ſac ad. q. teſti locꝰ A=r rn s Le Tnd.
do ſit dʒ inſpici:vt.l.ij.C.qui teſ.fſa.pol..l.ij.quẽadmo/⸗ ⸗

Si ven.no.mu.⁊c̃.

trãſlata poſſeſſio. So.vt..ꝓx.dixi.⁊.j.ĩ S.inteſt. ¶ VIl/
tio op.q;ꝛ erat puiſũ ꝑ.l.pᷣtoꝛ.ĩ pᷣn.⁊. S.eſt aũt.j.de bo.auẽ.
iu.poſ. In vᷣitate dubito:ſʒ poſſum dicẽ ꝙ illð edictũ hʒ lo
cũ ĩ creditoꝛe miſſo ĩ poſſeſſiõeʒ: h i mliere miſſa ĩ poſſeſſio
nẽ noĩe vẽtris:ſʒ iſta ſolo facit me dubitare ⁊ ill edictũ ge
neralr loqt qñ ꝗsẽ miſſus ĩ poſſeſſiõeʒ:t.l.j.ex q.ca.ĩ poſ.
ea.loqꝗt᷑ etiã de mliere miſſa noĩe vẽtris.poſſumꝰenĩ dicẽ q;
illð tanq;ᷓ gnale hẽat locũ:⁊ iſt etiã ſpalit᷑ in hoc caſu ⁊ iõ

———— vnũ pꝑ aliud non tollitur.
¶ Meceſſa lO. Aidiꝙ actio dai ↄ mlierẽ ⁊5 preʒ ĩ

eo qð inteſt. Quero qd de ex̃neo miſſo ĩ poſſeſſioneʒ:
Rñdet iuriſcõſult de h̊ pᷣtoꝛ neceſſario fec edictũ vt diẽ
ĩ l̃a. ¶ Quero ꝗd vlt dicẽ nõ p̃toꝛia ptãte vlł manu mini
ſtroꝝ: Quidã dicũt ꝙ ponit p eodẽ.Alij dicunt ꝙ pᷣtoꝛia
ptãs ẽ vna pars man:miſtroꝝ alia.iſ.ꝑ miſtros pᷣtoꝝ vł mi
ſtros ipſiuſmet agẽtis.⁊ vide iſtã glo.q̃ incipit miniſter ⁊c̃.
¶Agd hãc lec.ſic declaratã op.ꝙ h̊ diẽ tex.ꝙ nõ põt ma
nu militariõ.l.ſiqs miſſus.j.ne vis fiat ei. Glo.dat duas
ſolones.vna ẽ ꝙ manu militari del expulſo h̊ dño ſeuhẽ⸗
di deneget᷑.Et qd vlt dicẽ expulſo:dic ei ꝗq añ erat miſſus
vl mitti iuſſus auẽte iudicis:ſʒ dño vlł hẽdi q tũc miſſus nõ
erat vlł nullũ ius hĩet denegat᷑ man militar ſʒ dʒ dari libel
lus:⁊ iſta ẽ bona ſo.Scða ſolutio ẽ ꝙ ibi loꝗt᷑ ĩ poſſeſſoꝛe
maleſidei h̊ in poſſeſſoꝛe boneſidei. Eſt ne va iſta ſolutio:
Lerte ſic qʒꝛ illa hẽet locũ ĩ eo ꝗ reſiſtit bonaſide:ſʒ q;tũ ad
hãc.l.nõ hʒ locũ:qꝛ ̊ lex hʒ locũ ĩ eo ꝗ bona ſide reſiſtit vł
dolo res ſit apð eũ:vt j.eo.l.dolo.C Scðdo op.ꝙ hẽs poſ
ſit expellẽ iſtũ poſſeſſoꝛẽ ſua auẽte.nã mlier miſſa in poſſeſ
ſiõeʒ nõ poſſidet ſʒ detinet:⁊ ſic apparet ꝙ hẽs poſſidet:ex
neꝰq miſſus ĩ poſſeſſiõeʒ fac̃ violẽtiã hẽdi:g hẽs põt eũ ex/
pellẽ ſua aucte:vt.l.quẽadmodũ.ĩ pᷣn.S.ad.l.aq.⁊.l.j.S.cũ
vi. ⁊.l.iij.S.cũ &ᷓ de vi⁊ vi ar.⁊.l.ſi vicẽ.S.q ad ianuã qð vi
aut clã. male dẽ h ꝙ nõ põt ꝑ ſevł ꝑ ſuos mĩſtros ꝓput ex
ponit᷑ ꝑ miſtros agẽſ.Gl.vlt ſoluẽ ⁊ diẽ ↄcedo ꝙ verꝰhẽs
poſſidet ⁊ Iʒ ille ĩtromittit ĩ poſſeſſiõeʒ tñ ꝓpt᷑ h̊ nõ põt illũ
expellẽ. Sʒ ſi ponẽs ꝙ ille tenẽs vellet expellẽ hẽdeʒ ⁊ nõ
admittẽ tẽ hẽs poſſʒ repellẽ ꝑ viʒ.⁊ vide iſtã glo.q̃ icipit ꝙ
eodẽ ⁊c̃.ibi velut hus ⁊c.⁊ ibi dũ diẽ̃ nõ pᷣtoꝛia ⁊cibi pᷣtoꝛis
offõ. Itẽ ibi ciuili large accipe vt cõpꝛehẽdat edictũ pᷣtoꝛis
moꝛtui.⁊ ex iſtis ↄꝛijs apparet ꝙ ille q poſſidet ciuilit᷑ ⁊ nã

lit᷑ ⁊ alꝰ ſoluẽdo detinet iniuſe nõ a ſe poſſidẽte ſʒ ab alio

poſſidẽs tẽ ſua auẽte non põt expellẽ: ſʒ dʒ expellẽ intdcõ
vti poſſide vt h:⁊.l.h̊ aũt.S.ſi ĩ fi .ex q.cau.in poſ.ea.poſ
ſum etiã ĩtelligẽ h̊ hẽs nunqᷓ; fuit ĩ poſ.vt dixiĩ ſolone p/
cedẽt᷑ ↄꝛij. Aenio ad ſeq̃ntẽ gl.magna ⁊ q̃ro qd ſit iſtð
intdictũ ꝑ qð hẽs põr expellẽ poſſeſſoꝛẽ:GOlo.rñdet q̃tuoꝛ
mõis.pᷣ ꝙ ſit intdictũ vti poſſidet.ꝛ“* ꝙ ſit intdictũ vñ vi. 3
ꝙ ſit intdictũ h ẽ actio ĩ fem deſcẽdẽs ex h̊ edicto. ſit ĩ/
terdictũ ne vis fiatei.vtꝰ eoꝝ depẽdet ex pᷣcedẽtib' lec. Si
enĩ ponim ꝙ hẽs añ poſſideat põt ꝓcedẽ ſʒ ꝙ dẽ de int/
dicto vti poſſidej ⁊ vñ vi.ſi dicim ꝙ hẽs nõ poſſidebat p/
cedit ſeqᷓns expõ. ¶ Lñ vt clariſta liqant op.ad pᷣmã he
res nõ poſſidet ãteq; adipiſcat᷑ poſſeſſionẽ: vt.l.cũ hẽs de

acqꝗ· poſ ⁊c̃. Itẽ adipiſci nõ põt poſſeſſionẽ donec ẽ dubiũ:

an part naſcat:vt.l.cũ qdam.S.qdð dẽ.j.de acq.hẽ.⁊.j.ti.j.
lj.ĩ fi. Quũo & cũ nõ poſſideat añ imo ĩpoſſibile erat eũ
poſſediſſe põt hĩe intdictuʒ vti poſſidet:certe nõ video ſo.
Rof.iĩ libelł ſuis ſuꝑ h̊ edicto põit ꝙ hẽs pᷣ adiuerat hẽdi/
tatẽ ⁊ poſtea mlier dixit ſe pᷣgnãtẽ:⁊ ſicno.ꝙ dubiũ ſupueni
ens nõ tollit aditiõeʒ iã fcãʒ:Iʒ ipediat faciẽdã. Idẽtʒ glĩ.l.
cũ ſalſũ.j.de acq.hẽ. Di.ſoluit alit᷑ ꝙ h̊ intueniebãt illa tria
ꝓpt q̃ nõ ĩpedit᷑ aditio ʒ mlier dicat ſe pᷣgnãtẽ ſ.ꝙ ſic erat
opi.vulgi:⁊ ꝙ nõ erat pᷣgnãs:⁊ ĩ vitate ipe hẽs ſic credebat

vt. d. l. cũ qdã.S.qð dꝛ. ¶ Scðo op.ꝙ mlier lʒ nõ poſſide

at mittẽdo aliũ puat illũ poſfione:vt.l.ꝑegre.S.qb.⁊.l.iij.
§. ꝙ ſi ßu de acq poſ.⁊. C. de acq.poſ.l.ſi.cũ & hẽs nõ poſ

ſideat nõ hʒ locũ intdcm̃ vti poſſidet. Rof.ſatel oppoſitũ

oñ ad ̊ vt hẽat locũ intdem vti poſſidet opʒ te ponẽꝙ mu
lier exp̃ſſe egit vt nõ trãſferret niſi detẽtatiõeʒ quã ipᷣe hẽ/⸗
bat. Di. vo diẽ mel ꝙ młier ꝑ imiſſiõeʒ tertij nõ pᷣuat hẽdẽ
poſſeſſiõe: qꝛ nõ põt trãſferre plus q; hẽat.Ad ꝛia rñ.qꝙ
loquunt ĩ colono ꝑ quẽ dñs poſſidet. vñ cũ aĩus dñi geſcit
Tilla poſſeſſiõe coloni merito trãſferẽdo ĩ aliũ pᷣuat dñm.ᷣ
loqꝗt ĩ mliere ꝑ quã hẽs nõ poſſidet ⁊ nil allat Di. ⁊ dico q;
iſto ẽ veꝝ ⁊ gl. ẽ. i. l..ĩ f..vſufr.quẽadmodũ ca.⁊.j.de vi ⁊
vi ar.l.iij.S. vñ vi ⁊ iſt tene mẽti. ¶ Tertio op.ſʒ iſtã ex/
põnẽ dã ꝙ daĩ intdem̃ vñ vi.ð aut hẽs poſſidet ⁊ nõ hʒ int
dictum vñ vivt d.l.iij S.vñ vi.de vi ⁊ vi ar.aut dicis ꝙ he
res deſinat poſſidẽ ⁊ dicẽs tũcõ ea q̃ ſup dcã ſũt. Rñ.fate
oꝛ ꝙ hẽs nõ amiſit poſſeſſiõeʒ ꝑ ĩmiſſiõeʒ fcãʒ de illo: vt.S.
ſʒ poſtqᷓ; hẽs acceſſit ad poſſeſſionẽ ⁊ ille imiſſus eũ nõ ad
miſit ⁊ ĩ illo actu paſſus ẽ vĩ:vt.l.clã poſſidẽ. S.fi.cũ.l.ſe.de
acꝗ.poſ.⁊ ſic opʒ te ponẽ volẽdo tenẽ ꝙ det᷑ intdictũ vñ vi.
¶AVenio ad ʒꝰexẽplũ fʒ qð gl.dic ꝙ intdictũ iſt ĩtelligit
i. actio ĩ ſem ex h̊ edicto.iſtð exemplũ tʒ Ja.de ra qð mihi
plʒ: qꝛ. l. dz itelligi ĩ dubio ꝙ loquat᷑ de actiõe de q̃ loꝗt ti.ĩ
q ſituata ẽ: vt.l.ĩpatoꝛ..de ĩ diẽ adiec.⁊ nõ.i.l.ſi.ĩ pᷣjn.S.de
ↄdi.iĩde.⁊ iſta lec.ẽ va ⁊ neceſſaria ponẽdo ꝙ heres añ nõ
poſſidebat: vt dixi.põt etiã neceſſaria eẽ iſta opi.alio mõ.
Pone ꝙ; part ẽ nat ex vẽtre ille ꝗ p̊ adiuerat ẽ excluſus
p partũ q̃lit ſueniat᷑ huic nato ð poſſeſſoꝛẽ:Certeꝑ nullũ ĩ
terdictũ niſi ꝑ iſtð ⁊ de h̊ ſẽtit Rof ĩ ſuis libellis ſuꝑ hocti-
¶ VUVenio ad q̃rtũ ꝓut loqꝗt ĩ intdicto ne vis ſiat eũ łʒ gl.
circa h̊ mul a dicat tñ h̊ intdictũ nõ põt.hꝛe locũ.q;ꝛ cõpetit
ei ꝗ eſt miſſus vł mitti iuſſus auẽte iudicis:ſʒ heres nõ ẽ hu
iuſmõi & ⁊c̃.vt.l.ſiqs miſſus.j.ne vis ſi.ei.Alij dicũt ꝙ mu
lieri cõpetit intdictuʒ ne vis fiat ei.⁊ milier fuit iuſſa mittiĩ
poſſeſſionẽ noĩe vẽtris:ſʒ nõ placʒ:qꝛ aut ille tertiꝰigreſſus
ẽ volũtate młieris ⁊ mlier nõ põt ↄq̃ri.aut ↄ ei volũtatẽ:
⁊ tũc mlier hẽet pↄᷣ eũ auxiliũ mani militaris:vt.l.ſiqs miſ/
ſũ.j.ne vis ſi.ei.qð ̊ negaĩ.vñ iſta q̃rta expõ nõ ꝓcedit.te/
nerẽ g tertiã expõnẽ tanq; magis vtilẽ ⁊ magis ↄgruã le/
gi. ¶ Eltio ſcias do. Ci.i.l.j. C. de ali.iu.mu.cauſa fac.
tʒ ꝙ õ eũ ĩ quẽ trãſlata eſt poſſeſſio dolo põt ſieri executio
ſnĩe late ð pncipẽ.alle.C. vt ĩ poſ.lega.l.certa eſt foꝛma.qð
dictũ eſt ð iſtũ tex.facit inſti.de ac.S.itẽ ſiqs in fraudẽ.qð
plene declara vt dixi ĩ repetitiõe.l.iij. C.de pig.
. Iſtere ſt ¶ Auero an a mliere poſſit hẽs peter e
Intereſt . poſſeſſionẽ ⁊ fruct'? Et iſte tex.fſac ꝙ nõ:
qꝛ ſolũ tenet᷑ ad id qð ẽ vltra.puto ꝙ totũ poſſit peti:vt.l.pᷣ
toꝛ.S.pᷣterea.j.de bo.auc.iudi poſ.ſuccedit eni iſta actio q̃
dat ↄ mulierẽ ĩ totũ ĩ locũ actiõis q̃ daret᷑ eaʒ ſi poſſidẽt:
iõ durat ꝑpetuo: vt .ꝓxi.S.⁊ ſi alið dicẽs opʒ te dicere ꝙ
eet annaltarvt vica tla pacant eihi ꝓbabo.
—— Q LͤOp. ꝙ ſit annalis: vt. j. ti. j. l. j. S.
EE ec actio · bac air Bolue vt ibi dicã.

. C.·¶HNõ dicit glo. dꝛiaʒ int eũ qui
Olo facit. tradidit ⁊ eũ ꝗ perdidit vt.l.ſi.

C.de acq.poſ.¶ Op.⁊ v ꝙ mlieri nõ imputet ſi
ali occupat poſſeſſionẽ: vt.l.ſi finita.S.ſiqs dãni·j.de dã.
ifec.⁊.l.pᷣtoꝛ.S.pᷣſtat aũt.de bo.auc iudi.poſ.So.illð veꝝ
ſi dolo fecerat.vl ibicreditoꝛe miſſo ĩ poſſeſſionẽ h̊ i mliere
miſſa nole ventris q̃ plus cuſtodiri.pᷣma placet.
—— BNer. ẽ t iõ legi duobus modis.
(S ed ? patris. Paino vt .ter ſüpt detminet
ſeq̃ntia.ſco ꝙ det᷑mĩet pᷣcedẽtia. In tex.ibi ab eo q ĩ poſ
ſeſſiõe.Alij hñt ab ea q̃ ẽ in ptãte.⁊ iſta ẽ cõis l̃a. ¶ Op.
ad pᷣmũ.C.de euic.l.j.Glo.nõ ſoluit dic vt ibi actio de eui/
ctiõe nõ fuit nata ppt᷑pncipale iõ nõ durat ꝓ expẽſis hfuit
nata ꝓpt᷑ pᷣncipale iõ ꝓ expẽſis durat. ¶ Quero de ꝗbꝰ
ſũptibꝰloqꝗt᷑ h: Dicũt qdã ꝙ h̊ loqt ꝓ expẽſis facq ĩ litigã/
do illũ miſſu. ̊ͥ tenẽdo ꝓcedit pᷣma lec ⁊ tũc iſte expẽſe ve
niũt iure actiõis:vt.l.iij.S.ex ꝗbꝰ. S.de ali.iu.mu.cauſa ſac.
⁊.j.qdð fal.tu.auc.l.nouiſſime.⁊.j.de le.iij.l.iij.S.ſi rẽ. Ali
dicũt ꝗ;

kynn
ſebe,
athi⸗
luni⸗
ſigeel
tdin)
do
dNeyit
ſti l/
t
ſiſe
leſti⸗
noa
llede
iit.
ſlg
Pnb
oglti
nöde
gn
omo
duſns
hnuli
hoct⸗
ihg.
bpent
Gihu
Gmn
Uiti
lſis
ltte
Pn⸗
lrte⸗
mie⸗
ſtr.
lato

1

etere
pno:

„

elp
dij
.

t:

Simu.yẽ.no.⁊c. De ocu.

dicũt ꝙ h̊ loqꝗĩ de expẽſis ſcis ĩ litigãdo ↄ mlierẽ ⁊ tũc ꝓce

dit ſcda lec.ꝙ detmĩet pᷣcedẽtia:⁊ tũc iſte expẽſe veniũt offi
cio iudicis. Cũ eni expiret actio pᷣncipalł expirabit officiũ
iudicis ꝓpt᷑ expẽſas:vt.l.iiij. C.depoſi.⁊.l.t᷑mĩato de fruc.
⁊ li.expẽ. Sʒ ad pᷣmũ op.nã v ꝙ ſũpt debuerit recupe
rare a poſſeſſoꝛe victo qꝛ victPꝰvictoꝛi ↄdẽnat ĩ expenſis:vt
l. ꝓperãdũ.S. ſinaũt. C. de iudi.⁊.l.ꝗ ſolidũ.S.etiaʒ j.de le.
ij. So.gl.qꝙ ab illo nõ potuit recuꝑare vł ꝓpt ignoꝛãtiã vł
pꝓpt᷑ ↄtumaciã.tenẽdo pᷣmũ ꝙ ꝓpt᷑ ignoꝛãtiã nõ potuit re

cupari tũc pcedit pᷣma lec.ſ.ꝙ detmĩet ſequẽtia:⁊ ſic pꝓpt ex
pẽſas durat actio ſic ſi ppt᷑ pauꝑtatẽ recupare nõ põt: vt

S.l.ꝓxi.S.inteſt aũt. Si tenes ſcdaʒ.ſ.ꝙ /ppt᷑ otumaciã tẽ
nõ durat actio ⁊ nõ recuꝑat ⁊ tũc ꝓcedit alia lec. Cũ eniʒ
ex ſua culpa ꝑdiderit nõ ẽ equũ ꝙ ab alio recuꝑet:vt ĩ re/
gła iuris.dãnũ qð ꝗs ſua culpa ſẽtit ⁊c.Ex pᷣdici apparet
ꝙ diuerſitas lec.q̃ ẽ ꝓcedit ſʒ diuerſas lr̃as.nã hi ꝗ bñt
tex. ab ea q̃ ẽ ĩ ptãte.debẽt legẽ ſʒ lec.q̃ loꝗt de ĩpẽſis fcĩs
ĩ agẽdo cũ mliere illi q hñt ab eo ꝗẽ ĩ poſſeſſiõe.debẽt le/
gẽ hʒ lec.illã q loqꝗ de impẽſis factis agẽdo cũ ipſo.

Simulier ventris nomine in poſſeſſione calumnie cau
ſa fuiſſe dicei. Rubꝛica.

2=Juramẽtũ
de Po ſſeſſiõe. Puran ex⸗
cuſat eã a calũnia ⁊ partui nõ nocet nec
ꝓdeſt.h.d. Pꝛimũ dictũ fuit ꝙ iuramẽ
ũ excuſat ab expẽſis.dixi ĩ.l.q ſolidũ.S.
aä. . de le. ij. . l. j.S. j. ad turpil.
Nõ ꝙ calũnia dẽ qñcũq; ꝗs vnum
dicit ⁊ aliud ſcit vel facit.

—

= C Op. ꝙ ſit ꝑpetua. S.

¶ Hanc aũt actionẽ.cjljif. Gl.oiẽ ꝙ illa

itelligit᷑ ʒ iſtã qð ẽ violare lraʒ. Alij vt Ja.de are.dicũt ꝙ;
ibi daĩ de eo qð ad eã ꝑuenit: ſʒ certe ibi etiã dat᷑ de eo qð
nõ ꝑuenit.ſ.ad expẽſas:vt.l.fi.ĩ fi..ti.j.dic ꝙ qñq; actio
penal ſucceditĩ locũ actiõis ꝑſecutoꝛie ⁊ tẽ ẽ ꝑpetua:vt pʒ
ĩ vtili rei vẽdicatiõe q̃ dat᷑ ↄ eũ ꝗ dolo deſijt poſſidẽ:ita lo/
quii. v.ti.j.l.j.ĩ i.de tabul.exhi.l.ij .h̊ intdicto.⁊ . neqd
ilo.pu.l.ijS.fi.q actio a ſui nã ⁊ ab ipᷣo initio ẽ penal⁊ p
toꝛia tũc nõ dat᷑ niſi ifra annũ:ita loꝗt᷑ .nã ab initio dat ĩ
penã eqð calũnie cauſa moꝛs venit ĩ poſſeſſiõeʒ. hᷣ pleniꝰ
dixiĩ.l.ĩ onerarijs.j.de acſ.⁊ obli. Sʒ ↄ h̊ fac.l.itẽ.S.fi.cũ

l. ſe. de ali.iu.mu.cauſa. Rñ.actio ex iſto edicto nõ ſucce⸗
dit ĩ locũ eqð veniebat ĩ pᷣma actiõe ſʒ loco ill qd ẽ vltra:

Hy. . ti. j. actio ex illo edicto ſuccedit ĩ totũ ĩ locũ illi qð ve/
niebat ĩ actiõe pᷣma. C Itẽ opponii de.l.iij..fi.ad carb.
So.jut ibi. Iſta.l.fac̃ ĩ ar.ad.q.an iuramẽtũ excuſat ab ex
pẽſis: ⁊ vẽ ꝙ ſic qꝛ excuſat a calũnia:vt nõ.ĩ auẽ.de iudi/
cijs. S.ñ.? Ci.ĩ auẽ. generalit᷑. C. de epi.⁊ cle. Ego ſeci vos
nõꝛe ĩ.l.j.S.q̃ri potit.j.ad turpill.qꝛ alið ẽ temeritas alið

calũnia. iuramẽtuʒ excuſat a calũnia: vt h ⁊.l.ijj.·j.ð.de

iureiu.nõ aũt excuſat a temeritate ⁊ expẽſe veniũt ꝓpt te/
meritatẽ: vt. I. eũ quẽ temere.S.de iudi.⁊ ſic nõ excuſat ab
expẽſis qũ aliꝗs temere litigat.

Competi Facit ad qõnẽ ſi pẽ alimẽtauit quẽdã

vt filiũ ⁊ poſtea apparet ꝙ nõ ẽ filb:an poſſit alimẽta repe
tẽ: Et certe diſtĩguii aut filiꝰfuit ĩ calũnia aut nõ:⁊ h ſi q̃ri
np de alimẽtis repetẽdis a ſilio:ſʒ an poſſit repetẽ a pꝛe nõ
ẽ dubiũ:qꝛ ipᷣe nil fecit vt alerel.ſic gꝰhᷣ expẽſe facte ĩ mlie⸗
re pᷣgnãte nõ repetunt᷑ a pꝛe ꝗ nõ fuit ĩ calinia nec ab ipᷣa
ita ĩ ꝓpoſito nõ repetunt᷑ expẽſe a filio putatiuo nec a pꝛe
edtñ cũ ſelł de ſcõ acciderit ĩ foꝛo ↄſcĩe fres iudicauerũt ↄꝛiũ.
In hoc ĩtereẽ nõ põt venire eſti

—— —
¶ Snb pꝛetextu.matio totohẽditat ſi ꝓpt᷑ ventrẽ

aliꝰ ſucceſſui eſt ab hereditate excluſus.b.d. ¶ Op. j. ad
carbo.l.ſepᷣtũ.Gl.ſol.qð plene dixi i.l.vẽtre.j.de acꝗ·hẽ.

Cotra mlierẽ ſuccurii

* J ſubſtitutus ehẽdi ſſtituto defuncti

1leruant legata ⁊ libertas· h. d. C Op. ſi mlier

Pluit pciũ hẽditat vĩ emiſſe res hẽditarias:vt.l.edreide rei

vẽ. ⁊.l.lij eſtiatio.jĩ.ꝓ emp.Glo.fatet᷑ ↄꝛiũ ſʒ nõẽ veruʒ:qꝛ
mlier nõ dedit pᷣciũ vt emẽs ſʒ dedit vt pᷣciũ ſue culpe.Item
dedit pᷣciũ ei ꝗ nil hʒ facẽ ĩ hẽditate: ſʒ ẽ ab ea excluſus ſcõ
mlieris.ita ĩtellit Re.⁊ Ja.de are. ¶ Querit gl.ꝗd ſi nõ
vult vẽdẽ nec diẽ de qᷣ certe h̊ ĩtelligii de legitimis teſtõꝛis
apð qͥs remanẽt.rõ qꝛ cõpellit vẽdẽ fauoꝛe liᷣtat:ar.C. de
ſer. cõ.ma.l.j.Ad mlierẽ aũt põt reſerri h̊ qꝛ ſoluẽdo pᷣciũ
nihil ei qritvt.s.dixi ¶ Quero vtꝝ eoipᷣo ꝙ nõ peꝑit pᷣſu
mat᷑ calunia:⁊ Rof.diẽ ꝙ nõ niſi ꝓbet᷑ ipᷣam calũnie cauſa
feciſſe:vt.l.nõ als.S.de his ꝗ no.infa.

¶ BDe cõcubinis. Kubꝛica.

CDi. ſuꝑ rubꝛica ponit vnã diſtictionẽ ꝑ quã ſũmat iſtã
mãʒz de ↄcubinis ⁊ filijs naj ex ↄcubina:iõ nõ recito eã ſcri
J batis ꝑ vos qꝛ cõiter habetur.

MWe in concubinatu.
An lipᷣta poſſit pꝛonuʒ relinq̃re:Dic
vt ĩ glo. ⁊ illð ẽ veꝝ ꝙꝙ nõ põt relinquẽ.
In ingenua honeſte

. Mcõcubinatu.aata pᷣſumit mrimo⸗/

. niũ niſi ↄꝛiũ ꝓbet᷑:ſecꝰſi fuerit liᷣta vł vilit᷑ nata.h.

d. ¶ Mo. ex eo ꝙ ꝗs retinet liberã mlierẽ honeſte nataʒ
pᷣſumit᷑ mrimoniũ de iure ciuili⁊ de iure canõico: ⁊ q̃lit ꝓ
bei dic vt ex de pᷣſũp.c.illud qq;. ¶ Quero an ↄcubinatꝰ
ſit licit : Nic de iure ciuili ſic vt h:de iure canonico ſecꝰ: vt
xxxij.q.j.c.j.⁊.e.nemo.⁊.c.nil dicat.qð ĩtellige q;tũ ad pe
nã ſpũalẽ nõ q;tũ ad tꝑalẽ: als nati ex ↄcubina ꝑſbᷣſequẽs

mr̃imonium nõ legitimarent᷑ ſm Ricar. vt ſtatim dicam.

¶Qũo g q̃lit᷑ dʒ ĩtelligi ꝙ pcubĩat ẽ legitim coit? Do.
Ricar.mal.ĩ qᷓdã ſua diſputatiõe diẽ ꝙ de iure antiqͥ pᷣme
uo oĩs coit ſeu piũctio erat legitĩa: ⁊ ſtati cũ ꝗqs naſcebal
erat legitimꝰ: vt ĩ auẽ.q.mo.na.effi.ſui.S.ʒ. Supuenerũt
poſtea leges qꝗᷓ aliq̃s ↄiũctiões appꝛobauerũt expᷣſſe vt ma
trimoniũ:⁊ tũc fili ex eo nati dicunt᷑ legitimi. Quedã ẽ niũ
ctio exp̃ſſe repꝛobata vt coit adulterin ⁊ ĩceſtuoſus ⁊ ſiles
T tũc filij nati nõ dicunt᷑ legitimi nec ſilij noĩant ⁊ tũc ꝑ ſub
ſeq̃ns mr̃imoniũ non legitimani:vt.l.paulus..de ſta ho.
⁊ ex ꝗ ſi.ſũt le.c.tãta.⁊.C.de nup.l.⁊ ſi ð.⁊ in auẽ.q.mo.
na. effi.ſui.S. pe. C. de natu.li.auc.lʒ. Quedã ẽ ↄiũctio q̃ a
lege nõ ẽ appꝛobata necipꝛobata:vt coit cubinarius iſti
remanẽt in pᷣ iure nali:⁊ iõ ſilij nati dicunt᷑ nãles ⁊ ꝑ ſubſe/

quẽs mr̃imoniũ legitimant᷑ivt ĩ muli legib.O. de nã.li.⁊c ĩ

auẽ.q.mo.na.effi.ſui.S.pe.Et hꝰ vult dicẽ tex.ꝙ ↄcubina
taſſupſit nomẽ ꝑ legẽ.ſ.nudũ nõ ꝑ legẽ talis coitus ſit ap
pꝛobat vel repꝛobat᷑ ſʒ remanet ĩ p̊ iure nãli:⁊ ꝑ hꝰ detmi
nat ipᷣe talẽ qõnẽ.lericꝰ ĩ mioꝛib oꝛdinib oſtitutus reti/
nuit ↄcubinã ⁊ ex ea hũit filios poſtea eã duxit ĩ vxoꝛeʒ:
an filij legitiment᷑: Et detmĩat ꝙ nõ:qꝛ coit ↄcubinari in
clericis ẽ totalit᷑ repꝛobata lege: vt ĩ auẽ.de ſanc.epil.S.
clericos ⁊ ĩ auẽ.de mona.S.ſiqs aũt.⁊.C. de epi.⁊ cle.l.eũ
q ꝓbabilẽ.vñ nõ pñt dici ſilj nales nec legitimant᷑ ꝑ ſubſe/
q̃ns mr̃imoniũ.⁊ Jo.an. ponit iſtã qõnẽ ĩ mercurialibus
ſuis ſuꝑ illa regla ſine culpa niſi ſubſit cauſa ⁊c.Et ſac̃ mẽ/
tionẽ dedicto Ricar.⁊ det᷑miat ↄꝛiũ. Pꝛimo ꝙ coit con
cubinari ĩ cericis ẽ totalit᷑ repꝛobat de iure canonico vt
ẽ dem̃.Sʒ ad illð rãdet ꝙ verũ ẽ qtũ ad penã ſpũalẽ nõ qᷓ;
tũ ad tꝑalẽ. Scðo diẽ ipe nõ ẽ veꝝ ꝙ de inre nãli oĩs coitꝰ
ſit licitꝰimo ſtati cũ deꝰ feẽ maſculũ ⁊ feminã fec mr̃imoniũ
⁊ voluit ꝙ vn ihẽret vni.hoc etiã aĩalia faciũt als eẽt ĩcer
titudo totalis parẽtũ.det᷑miat gꝰ ꝙ legitiment p ſſequẽs
mr̃imoniũ.Hihi vi ꝙ iſta rõ nõ fac̃.nã ꝓcedit ßzins nale
2

pᷣmeuũ ĩ ꝗ fuit gen humanũ añ pctm̃ pᷣmi parttis:qꝛ ſʒ le⸗/
gẽ nãlẽ a deo datã ſtati fuit mrimoniũ:ſʒ poſt peccatũ nã
hũana coꝝupta ẽ: ⁊ ʒillð tp̃s poſt nãʒ humanã coꝛuptã
dicũt iura ꝙ de iure nãli oẽs liberi ⁊ legitimi naſcebantur
nec erat aliqs coit repꝛobatꝰ.Ad qõnẽ pᷣncipalẽ dico ꝙ ſi
clericnõ ẽ bñſiciat' ſi als retinebat ↄcubinã ꝙ ſilij tũc nati
p ſubſeq̃ns mr̃imoniũ legitiant:qꝛ tũc cũ eã retinebat ↄcu
binã rebſic ſe hñtib potat eẽ vxoꝛ.⁊ ita loqĩ determiatio
Jo. an.ſʒ ſi clericꝰerat bñſciatꝰ ⁊ retinebat ↄcubinã ſilij tẽ

nati ꝑ ſubſeq̃ns mr̃imoniũ nõ legitimant᷑:ꝗ cũ nati ſuerüt

rebſic ſe hñtib'nõ potat eẽ vxoꝛ.h ẽ tex.i.i.⁊ ſi ð.C. de nup.
vbi ſilij nati ex ea q̃ nõ potuit eẽ vxoꝛ ꝑ ſᷣſeq̃ns mr̃imoniũ
non legitimant᷑. ¶ Altio h.l.ſac ad qõnẽ quã tãgã de ad
mi.tu.l.titiũ ⁊ meuiũ.S.vltio.ſ.qꝙ int᷑ duos fres ſilł cõmoꝛã
tes ⁊ ponẽtes lucrũ ĩ cõi ĩidubio pᷣumat᷑ ↄcta ſocietas ſiẽ ĩ
ter virum⁊ muliereʒ indubio pᷣſumit᷑ ↄÿctum mrimoniũ qð
. 2 dic vt ibi dicã.
Oncubinã· qd ſi aliqs hʒ ali/
uam mlierẽ e domũ ſuã vtꝝ iſta dicat ↄcubina:
adeo ꝙ ſilij nati ex ea dicunt᷑ nati ex ↄcubina: Tex.ꝙ ſic
q; ↄcubĩa ſit ex ſolaĩ deſtiatiõe.Gl.diẽ pꝛiũ.ſꝙ reqrat hĩ
tatio ſil.nõ ẽ g ↄcubĩa niſi ſi! cohabitẽt. Illð etiã tʒ Di.⁊
diẽ ꝙ i ↄcubinatu reqrit i.dubitat᷑ affectſicuti ĩ vxoꝛe cu af
fecipᷣſupt iduci᷑ ꝑ cohĩtationẽ qð młtũ nõ. hi & ſilij q hẽnt᷑
ex mliere nõ retẽta ſecũ ĩ domo vł ex aliq̃ familia nõ legiti
mant᷑ ꝑ ſubſequẽs matrimoniũ.

¶Be tutelis. Rubꝛica.

¶NRubꝛicã iſtã continna vt in glo.

At . Pꝛimo ponit diffinitionẽ
. — Elg. tutele. 2 ponit diffinitiõeʒ

—

1 tutoꝛis.ʒꝰ ponit aluſionẽ ſeu deriuatiõeʒ
hui vocabuli tutoꝛ. ꝛ ibi tutoꝛes. ꝭʒ ibi
ex q̃ re ¶ Quero qd vlt dicẽ vis ac po
teſtas:Gl.dic.i.violẽta ptãs q; dat᷑ iui/
tꝰ ⁊ ĩnito:vt ĩſti.eo.ĩpᷣn.⁊ ꝑ h differt a curatoꝛe q nõ dai ĩ/
uito.Diẽ gl.iſta expõ nõ plʒ qꝛ ſi ſut duo ſpſtãtiua copula
tiue poſita reſoluunt᷑ vt vnũ ſit adiectiuũ alteri qñũ vnũ de
neceſſitate ĩeſt alti:vt.l.j.S.de pac.ibidũ dic placit ⁊ oſeſus

i placit oſeſus ſʒ vis ⁊ ptãs vnũ nõ ĩeſt alti de neceſſitate ẽᷣ

⁊c̃. Pꝛetea nã copule poſita int᷑ ſſtãtiua ẽ augẽ:vt.l.ea tñ
adicctio.j.de le.iij.ſj h ſʒ h nõ augẽt imo reſtringẽt dicen
do violẽta ptãs qð ĩ volẽte nõ fit qdð ẽ falſũ:q; repio tutoꝛẽ

q dat᷑ demũ volẽs vt ẽ mr̃:vt.C.qũ mu.off tu fun. po.l.ij.⁊

auẽ.mr̃i ⁊ auie.Itẽ mſti dant᷑ tutoꝛes ꝗ affectãt:vt.j.e.l.in
eos.⁊ de excu tu.l.tria onera.hᷣ etiã pʒ in oĩb tutoꝛibꝰq
hñt excuſatiõeʒ ⁊ eã nõ ꝓponũt.¶ ¶Itẽ ſi ̊ expõ eẽt va in
fert᷑ ꝙ ſi pupillus volẽs petierit tutoꝛẽ volẽtẽ nõ eẽt tutoꝛ
q; nõ eẽt violẽta ptãs:qð ẽ falſũ qꝛ põt dari volẽti ĩuiſ:vt
J.I.ꝓxima.⁊.j.de tu.⁊ cu.da.ab his.l.illð ⁊.l.ſe.vñ gl.iſti.

e.circa pᷣn. expõit alr.ſ.vis ad cogẽdũ ptãs ad ĩpãdũ.q.d.

ĩ tuxela ẽ ptãs ad ĩpetrãdũ ⁊ vis ad cogẽdũ:ẽ h̊ͥ ad madã/
dũ executiõi qð ĩpat vt denotet ꝙ nõ ẽ ptãs ſola ſicuti ẽĩ 4
buſdã iudicibꝰꝗ hbñt cognitiõeʒ ⁊ nõ executiõeʒ vt iudices
delegati:vt.l.a diuo pio ĩ pᷣn.j..de re iud.fac qð nõ.i.l.pᷣua
tox.C. de iu.om.iu.⁊ qdã ꝗ hñt exercitiũ ſine cognitõe:vt.l.

executoꝛẽ de exce.rei iu.ſʒ i tutoꝛe ẽ vtrũq; q; bʒ vĩ ⁊ ptãtẽ

⁊ iuriſditiõeʒ ⁊ exercitiũ. ⁊ h vlt dicẽ vis ⁊ ptãs.⁊ ꝙ alið ſit
ptãs aliud exercitiũ ptãt videbit i.l.int tu.j.de admi.tu.ſʒ
iſtð etiã nõ plʒ q; tutoꝛ añ ſcm iuẽtariũnõ põt admiſtrare
vt.l.fi. C. arbi.tu.⁊ j. de admi.tu.l.tutoꝛ q reptoꝛiũ. Itẽ tu
toꝛ ꝗ nõ ſatiſdedit nõ põt admiſtrare: vt. C. detu. ⁊ cn.ꝗ nõ
ſatiſde.ꝑ totũ.⁊ iſtide ſatiſd.tu.ꝑ totũ.⁊ ſic ſʒ iſtã expõnẽ ſe
q̃ret ꝙ tutoꝛ nõ ſit tutoꝛ ãteq; poſſit admiſtrare: q; hẽat
ptaãtẽ nõ tñ hẽat executiõem:⁊ ſic in eũ nõ cadit diffinitio q̊
nõ eẽt tutoꝛ:vt.j. ꝓxio rñſo.̊̊ aũt ẽ falſũ.nã tutoꝛ ẽ ĩcõtinẽ

Be tutelis.

ti teſtãri adita hẽditate:vt.i.ti. j.l.ſi nemo.⁊.l.fi..de ex/

cu.tu.legitini.n.ſtatĩ ẽ moꝛtuo defũcto ꝙ iſta lex eũ fac:vt
l. legitios.j.de legi.tu.ſilit᷑ ⁊ datiuꝰ ẽ tutoꝛ ſtati cũ ẽ dat vt
j.de tu. ⁊ cu.da.ab his ꝑ totũ.qð etiã apparet qꝛ tutoꝛ an
teqᷓ; fac iuẽtariũ põt q̃dã facẽ q ſũt vtilia pupipillo ⁊ alie/
nare q̃ ſũt tpe ꝑitura:vt.l.tutoꝛ ꝗ reꝑtoꝛiũ.in pᷣn.j.de ad/
mi.tu. ⁊ ꝓbat᷑ optie ĩ.l.muto.S.i.j.eo.Eodẽ mõ põt ante
qᷓ; ſatiſdet:vt. C. de ſatiſda.tu.l.ñ. Ex ꝗb ↄcludo ꝙ tutoꝛ
ẽ ãteqᷓ; ſatidet vł iuẽtariũ faciat.Et/p h̊ ↄcludo ad qõnẽ de
ſcõ ꝙ ſi ẽ hẽditas delata pupillo ⁊ tutoꝛ ſcit ⁊ pupillus ifra
ãnũ decedit ꝙ ꝓpt᷑ſciaʒ tutoꝛis q̃ nõ ſatiſdedit vł iuẽtariũ
nõ fec̃ trãſmittit pupillus ius deliberãdi cũ h̊ pupillo ꝓſit
⁊ nil noceat:vt ple dicã.j.de reb du.l.ꝗ duos.ĩ pᷣn.vñ iſta
vᷣ̈ba ſũt alit᷑ exponẽda. Pꝛo cui declaratiõe ſcias ꝙ pᷣbuʒ
vis qñq; ponit᷑ ꝓ actu illato ĩ altuʒ ⁊ tẽ idẽ ẽ qʒð violẽtia:vt
ʒ.qð me.ca.l.j.ĩ pᷣn.⁊.S.j.⁊.l.extat.⁊ j.ad.l.iul.de vipub.
⁊ de vi pua.⁊ de vi ⁊ vi ar.⁊.S.de iuſti.⁊ iu.l.vt vi.cũ ſilibꝰ.
Qñq; ponit vis ꝓ qdã potẽtia q̃ ẽ ĩ ꝑſoua ſiue ĩ aĩa ſiue in
coꝛpoꝛe ꝓut ipi ꝑſone ĩeſt nõ ꝓutĩ aliũ ĩfer::⁊ tẽ vis ⁊ ptäs
idẽ ẽ vt h: . j. ꝓxio rñſo.⁊ inſti.eo.⁊ in pᷣn.⁊ ſic dico ꝙ iſta
duo vᷣba ꝓ eodẽ ponunt᷑ Sʒ tẽ iſtabis qũ duo ſpᷣſtatiua ſic
ſe hũt ad ĩuicẽ ꝙ vnũ ĩeſt alti tũc vnũ reſolui in adiectiuuʒ

altiꝰ⁊ copula ſubducit: vt. . de pac.l.j.ibi placit ⁊ ↄſenſus

ibi exponit gl.i.placit ↄſenſus. vñ vẽ ꝙ ſit va pᷣma expoſi/
tio gl.vis ⁊ ptãs.i violẽta ptãs. Rñ.h̊ dic io vis nõ deſcẽ/
dit a vᷣbo vio o violas:h̊ ẽ violẽto vio tas:tũc enĩ põt lo
qui expõ gl ſʒ deſcẽdit a vireo vires ʒ Hug.⁊ põt exponi
vis ac ptãs.i.virẽs ptãs:̊ ẽ viridis ⁊ fructiſera nõ ſicca ⁊
uet fuũ ꝗ nõ põt hꝛe tutoꝛẽ:vt ſ. eo.l.ſi arrogati.S.j.niſi in
duob caſibꝰ:vt hac.l.⁊ ĩ gl.h. iſta expoſitio nõ plʒ. nã iſta
ptãs ꝓut refert ad ꝑſonã ĩ quã exercet᷑ illa pꝑſona ponit᷑ ĩ
accuſatiuo caſu: vt.l.ĩ eos.ſ.eo.⁊.S.de of.pſi.l.iij.⁊ oẽs.ll.
q̃ dicũt actionẽ dari in aliquẽ: ſʒ ponit ĩ ablatio vt ſigniã
cet illã ꝑſonã ĩ q̃ ẽ illa ptãs ⁊ q̃ eã hʒ nõ ĩ ꝑſonã ĩ quã exer
cet᷑.dico &̊ ꝙ ꝑ h̊ vba excludit ſuũ q nõ põt eẽ tutoꝛ:vt iſti.
q da.tu.poſ.i pᷣn. ſiliꝰ aũt familias ẽ liber hõ lʒ nõ ſit ſui iu
ris:vñ põt dari tutoꝛ vt ibi pʒ. Seqt᷑ ĩ diffinitiõe ↄſtitu/⸗
ta. Gl.nec doc.nõ exponũt iſtð vᷣbũ.Dic ꝙ ẽ q̃dã ptãs q̃
Tſe ſubſiſtit:lʒ nõ ſit pſona ĩ q̃ cõſiſtat:vt iuriſditio.⁊ iõ vno
iudice moꝛtuo vł remoto ali dẽ hĩe eãdẽ iuriſditionẽ:vt.&.
de iudic̃.l.ꝓponebaĩ.ſʒ tutela eſt q̃dã ptãs q̃ nõ ẽ:niſi ꝓut
ẽ ĩ capite libero cõſtituta. anteqᷓ; & ſit tutoꝛ nõ ẽtutela:ſʒ ſi
ſel deſinit ⁊ poſtea reaſſumatipᷣe vłalinõ eadẽ tutela:vt.j.
de ſuſpe.tu.l.iij.S.qᷓri põt. ¶ Segqꝗt᷑ ad tuẽdũ.ꝑ h̊ dicit gl.
remouet pꝛeʒ qꝗ ẽ ꝓpt alios effectꝰpꝛie ptãtis.ſ.vt pꝛi q̃rat
ex cauſa pfecticia vł aduẽticia vſufructus: qdð ſatis placet.
¶Seg:i diffinitiõe eũ.hec dictio nõ exponit a gl.vlł doc.
ſʒ dico ꝙ h̊ ponit᷑ vt excludat curatoꝛẽ ꝗ nõ dat᷑ ad tuẽduʒ
eũ.ſ.ꝑſonã ei pᷣncipalr:ſʒ ad tuẽda bona:vt.C. de nup.l.
ĩ copulãdis.cũ ſilibus. vñ gl.j.huiꝰ.l.q dixit ꝙ iõ ſuit poſi
tũ i diffinitiõe vis vt excludẽt curatoꝛẽ:nõ dixit bñ:nec ſuit
bona expõ ſua vt dixi:ſʒ h̊ dictio eũ ad h̊ poni. Seqti
diffinitiõe q ꝓpt᷑ etatẽ ſuã hꝰponit ad dꝛiaʒ curatoꝛis qui
dat furioſo ad tuẽdũ eũ:tã ĩ pſona q; ĩ rebus:vt.j.de cur.
fur.l.ſurioſo.⁊.l.viꝝ.⁊.l.mulieri.¶ Seqt ĩ diffininõe ſpõ⸗
te ſe deſẽdere.h̊ ponit᷑ ad dꝛiaʒ cuiuſdã defẽſiõis neceſſarie
q̃ ſit patiẽdo quẽ venire ĩ poſſeſſionẽ ex pᷣ decreto:vt.l.ſj ⁊
H.S.ſfi..de ꝓcur.qd põt facẽ pupillus.¶ Segg in diffini/
tiõe iuris ciuili data ac ꝑmiſſa.p hꝰ qdð dicit iuris ciuili:ex/
cludit glo.quãdã tutela:hꝰẽ quãdã deſeẽſionẽ ꝑmiſſã de iu
regẽtiũ de q̃ fit mẽtio ĩ.l.vt vim.S.de iuſti.⁊ iure.q dẽ data
ac ꝑmiſſa.gl.exponit data a lege vł a indice ꝑmiſſa a teſta
toꝛe.vł data ꝑpſone ꝑmiſſa ſecũdario rebꝰ.vel tertio data a
lege pꝑmiſſa diſpõne iudicis vł teſtõꝛis.q.d.h̊ ptãs intduʒ
dai a lege:vt.j.de legi.tu.l.legitios.⁊ ꝑ totũ titulũ.intduʒ
ꝑmiſſiõe legis dat᷑ a teſtõꝛe:vt...ti.j.l.j.ipᷣn.⁊ ꝑ totũ ine⸗
u da

dũ dat᷑ a iudice ſilr legis ꝑmiſſiõe:vt.j.de tu.⁊ cura.da.ab
his.l.i.⁊.j:e.S.muto.S.tutoꝛis datio ⁊ ita exponit Ja.de
are.quod placet.
¶ Tutoꝛes. mo glektuto quẽ cadit diffinitio tu
tele.ſ.ꝗq hʒ eã viʒ ac ptatẽ ⁊c.ſimilit᷑ ille ẽ iudex ꝗ hʒ iuriſdi
tionẽ iudicis.ille ẽ pᷣtoꝛ q hʒ iuriſditionẽ pᷣtoꝛis.⁊ ille dꝛ po
teſtas ꝗ hʒ iuriſditionẽ ptãtis.⁊ ſi.

2 Ex qua re. nõ ꝙ tutoꝛ dẽa tutela:ex ꝗᷓ hẽs ꝙ p

pꝛia ſigniſicatio vocabnli ſumit ex diffinitiõe:qꝛille ẽ tutoꝛ
cui cõpetit diffinitio tutele.ſile.j.de teſta.l.j.¶Scðo nõ
ex v.itaq;.ꝙ ſigniſicatio/ꝓpꝛij vocabuli ſumit᷑ ex deriuatio
ne ſeu alluſiõe.ſile.S.ſi cer.pe.l.ij.S.apppellata.⁊ de v. ſig.
l.tigurij.ſʒ q alluſio vocabuli ⁊ diffinitio diſcoꝛdarẽt pꝛe
naleret diffinitio: vt dixi in.l.j.de teſta.⁊ ĩ repetitiõe.l.oẽs
ppli.S.de iuſti.⁊ iur.dũ tractaui de iterpᷣtatiõe ſtatutoꝝ de
tlaratiua ſeu expoſitiua ⁊c̃.
R6.. Mutus ⁊ ſurdus tutoꝛes dari nõ pñt.
(Mutus.b. C Op.S.de/ꝓcu.l.mutꝰ.ĩpᷣn. So.
pꝓcu põt eẽ ad negocia nõ tutoꝛ: q; nõ põt auctoꝛare.Ex
h; nõ ꝙ intponẽdo auẽtẽ reqrũ ꝙ tutoꝛ loquat᷑ ſi enĩ nõ re
ꝗqreret᷑ mut poſſʒ eẽt tutoꝛ.de h.j.de auẽ.tu.l.iij.⁊ iduco
ad.q.quã tractaui ĩ.l.gerit.ĩ fi...de acq.hẽ.vtꝝ ſi pupillus
habitauit indomo defuncti tutoꝛe ſciente inducat᷑ aditio:
Op. ad ſcõʒ ꝙ ſurdus poſſit eẽ tutoꝛ:vt.j.de legi.tu.in
l.f. So.ibi nõ erat ꝑ oĩa ſurdus:lʒ male audiret.¶ Op.
j.decura.l.honoꝛes.S.j. So.ibiĩ muneribꝰ pꝛionialibꝰ h
ꝑpſonalibꝰ. ¶ Querit gl.an iſta vitia ſi ſuperueniãt extin
guãt tutelã iã ſuſceptã:? Rñ. ꝙ ſic ⁊ bñ. ¶ Querit an iſti
defect ſaciũt ipᷣm ipo iure nõ eẽ tutoꝛẽ:an ſit op excuſatio
ne? Dic vtĩ glo.ꝙ ipᷣo iure.C Itẽ qro qd de eo ꝗq nllo mõ
audit.ſj vidẽdo motũ labioꝝ ĩtellit:an poſſit eẽ tutoꝛ:Rñ
deo ꝙ nõ:qꝛ tex.h̊ diẽ audire dʒih ẽ ꝑ ſenſũ audit ꝑcipe/
re:hᷣ ille ꝗ ĩtelligit ad motũ labioꝝ nõ audit:ſ̊ ex motu la
bioꝝ diiudicat.qd tu vis dicẽ qð nõ ẽ audire.ſile .de his q̃ᷓ
Tteſta.dele.l.j.ĩ pᷣn.ſileʒ.q.facio.j.de ver.obli.l.j.in pꝛin.

illus petat ſibi tutoꝛẽ cũ poſſit dari etiã abñti vt
gl. dicẽ.⁊ bñ.ſi tñ pupillus pctẽt ſibi tutoꝛẽ nõ eẽt ĩpedimen
tũ vel ſi eẽt pñs vt.l.illð.j.de tu.⁊ cu.da.ab his. Scðo
nõ ꝙ nõẽ neceſſe ꝙ tutoꝛ habitet ĩ eadẽ domo cũ pupillo
vt h:cũ dicit vel ad tutoꝛẽ ꝓſiciſcat᷑ 'm vnã expõnẽ gl. Po
nit etiã gl.aliã expõnẽ ꝙ nõ eſt neceſſe ꝙ pupillus vadat
ad iudiciũ.ſ.tpe quo dat᷑ tutoꝛ qð etiã placet.

b NQñ cõcurrũt due cauſe vna nãlis
31 352 alia accidentalis pᷣualet nãlis.h.d.

Per hãc.l.det᷑mĩat᷑ ꝙ ſi aliqs ẽ pupillus ⁊ furioſus dʒ

ſibi ſubſtitui pupillarit᷑ vt pupillo:nõ exẽplarit᷑ vt furioſo:
⁊ h ifra pupillarẽ etatẽ.dixii.l.ex ſacto.iĩ.de vul.⁊ p upil.

Op.S.de iu.do.l.cũ pr.Gl.nõ ſoluit.dic ꝙ qñũq; cauſa
nãlis ⁊ accñtalis ſũt ĩuicẽ repugnãtes:tũc pᷣualet accñtalis

cũ nã altet: vt.l.j.S.beſtias.s.de poſtu. Qñq; cauſa nãlis

2 accidẽtal nõ repugnãt:ſʒ repugnat effect eaꝝ vt h.nam

põt gꝗs eẽ pupillus ⁊ furioſus ſʒ nõ hẽe tutoꝛẽ vt pupillus ⁊
curatoꝛẽ vt furioſus.pᷣualʒ cauſa nãlis vt h pʒ.Qñq; cauſa
nãlis ⁊ accñtalł pñt ſil ↄcurrẽ⁊ etiã effect᷑ eaꝝ ſe cõpatiunt᷑
⁊ tũc vna nõ pualʒ alteri.⁊ ita loqꝗt.d.l.cũ pꝛ.⁊ ita v intelli
gere Di. ¶ Quero minoꝛ.xxv. annis ẽ/ ꝓdigus an dabii
ei curatoꝛ vt ꝓdigo vł vt minoꝛi:’hHic ẽ tex.ꝙ dabit ei cu⸗
ratoꝛ vt mioꝛi.hoc mihi feẽ dubiũ.nã ꝑ dationẽ curatoꝛis
nõẽ ſubuẽtũ ꝓdigalitati.nã ꝓdigꝰ nõ obligat᷑ nãlit: vt.l.
is cui bonis .de v.ob.ſʒ adultobligat nãlr:vt.l.j.j.de no
ua. ?.l.pupillũ.j.de re.iu.⁊ qdð ibi no. ꝓpt᷑ qð dico ꝙ du/
plex ẽ act pᷣm ꝑ quẽ bonis intdicil: vt.l.j.⁊.l.iul.j.de cur.
fur.⁊ iſte act celebꝛat ĩ minoꝛi ꝓdigo ꝙ poſt intdictũ non
obligat etiã nãlit. Scðs act ẽ datio curatoꝛis ⁊ dabit᷑ ei
curatoꝛ tũc vt mioꝛi nõ vt pdigo vt h. C Querit Di.gd ſi

,⸗ — „ RBo ſt de
On eſt exigẽdũ. cc liate pu⸗

DBe tutelis.

datꝰ ſuerit curatoꝛ tanqᷓ; pdigo cũ debuerit dari tanqᷓ; mi
noꝛi:⁊ tũc diſtinguit ipᷣe:aut fuit expᷣſſus erroꝛ ĩ ſnia ⁊ non
valʒ aut nõ ⁊ valʒ:vt.l.ſi pſes.⁊.l.cũ/platis.j.de re iud. Ita
diẽ ipᷣe.dicã ĩ.l.ſeie egreſſe.j.de tu.⁊ cu.da.ab his.h̊ dixii

—S...— l.is cui bonis.j.de v.obli.
(Si pupillus. Pꝛopt litẽ quã qs habiturẽ cuʒ
tu.vel cu.dat᷑ curatoꝛ q nõ dat᷑ niſi pñti ⁊ petẽti. Iteʒ cogũ
ꝗs petẽ.h.d. ¶ Op.ꝙ pupillus nõ poſſet hꝛe litẽ cũ tuto
re:vt.C.q da.tu.poſ.auẽ.mioꝛis.So.gl.itelligit h de lite ĩ
rei vẽdi.nõ aũt ſuꝑ actiõe ꝑſonali.⁊ ſic nõ ẽ debitoꝛ vel cre
ditoꝛ tutoꝛ ⁊ ita ĩtelligit Ri.ꝗ foꝛmat hãc oppõnẽ:ſʒ cer/
te ꝓpt᷑ litẽ q̃ ẽ ſuꝑ vẽdicatiõe ꝗs nõ poſſit eẽ tutoꝛ:vt dicta
auc̃.mĩoꝛis.⁊ ibi nõ.Alit᷑ g itellexit gl.dũ ſoꝛmat ↄꝛiũ ſic ſʒ
eundẽ Bi.tutoꝛ nõ põt ↄueniri:niſi ſinita tutela:vt.l.ij. C.
de admi.tu.⁊.l.ſi tutoꝛ in fi.de tu.⁊ ra.diſ. So. glo.h̊ nõ
conuenit᷑ rõne admiſtratiõis ſʒ rei vẽdicatiõe qᷓ põt intẽta
ri etiã durãte tutela.q̃lit᷑ aũt durãte tutela poſſit conueniri
tutoꝛ vide plene gl.i.l.iij. C.de admi.tu. ¶ Oppo.⁊ vi ꝙ
iſte.S.ſibi ↄdicat.nã pᷣ dicit ꝙ tal curatoꝛ nõ dat᷑ niſi volẽ/
ti. Scðo d ꝙ cogii.Glo.rñdet ꝙ aut pupillus agit⁊ nõ
recipit talẽ curatoꝛẽ niſi volẽs:vt ĩ pᷣn.aut cõuenit᷑ ⁊ cogit
recipe:ſʒ nõ hũc vel illũ ſʒ erit ĩ electiõe ſua quẽ velit. Mi
roꝛ quõ iuriſcõſulti fuerũt moti ĩ ꝑpſona pupilli loqꝗ.qd enĩ
põt ipᷣe puer diſcernẽ ſoꝛte.vij.ãnoꝝ quẽ hꝛe ſibi expediat
foꝛte petat quẽcũq; tutoꝛ vlt.vñ foꝛte equs fuiſſet dicẽ h̊ eẽ
ĩ arbitrio iudicis.vñ g̊ hãc iniqtatẽ hodie ẽ ꝓuiſũ:vt.j.dicã
¶Anero an tal curatoꝛ dabit᷑ iuit vel volẽs:? Ja.de are.
diẽ ꝙ volẽs als fruſtra dicẽt de pſitia.Alij dicũt ꝙ ĩuitus
ar.j.de mu.⁊ ho.l.muneꝝ.S.defẽſoꝛes.⁊.S.iudicandi.⁊.S.
vlti.ſʒ dico ꝙ volẽs ↄſtituit vt h.ſʒ ex cauſa põt cogi vt dici
mus ĩ curatoꝛe bonis dãdo:vt.l.ij.S.itẽ q̃ri᷑ de cu.bo.dã.
⁊ de h̊ ꝑ Ci.C.q pe.tu.l.i.Quero quid ſi dat ẽ abñs:
an valeat datio? Vr ꝙ ſic.ð.de/pcu.l.j.?.S.iĩ pᷣn.l.ij. In ↄꝛi
uʒ ꝙ nõ:qꝛ nõ ẽ fuata foꝛma q̃ ponit:g nõ valʒ:vt.l.cũ hi
F. ſi htoꝛ.S.de trãſac. Mꝛeterea vbi certo ⁊ limitato tpe re
qrit᷑ ↄſẽſus nõ ſufficit ratiha bitio ſequẽs: vt.l.obligari.S.
tutoꝛ.S. de qauẽ.tu.⁊.l.qd ergo.ĩpᷣn.S.de his q no.iſa.⁊ h
nõt ⁊ tʒ Ja.de are.Sis g'caut ꝙ ĩ curatoꝛe ad lites ſemp
ponat᷑ ꝙ pñs dat᷑ pñti ⁊ petẽti. Quero dẽ h̊ ꝙ ifãti nõ
põt dari tutoꝛqd g'faciet tutoꝛ: Ja.de are.dicit ꝙ differ?
actio ⁊ ↄuẽtio:ſʒ neutri parti currit pᷣſcriptio:vt.l.ij.S.ĩ oĩ
by. S. de iudic. Certe ꝑ h̊ male ꝓuidet᷑ tutoꝛi ꝗ vellet ſuũ:⁊
iõ lex iſta recipit hodie ĩ mult limitationẽ ꝑ auẽ. minoꝛis.
C.ꝗ da.tu.poſ.nã aut tutoꝛ erat petiturꝰ aliqd a pupillo
anteqᷓ; tutelã aſſumẽt:⁊ nõ põt dari tutoꝛ:⁊ ſidaĩ ꝑdit ius
ſuũ: vt.ð.auẽ.miĩoꝛis.⁊ ſic nõ ẽ neceſſe ꝙ det pupillo cura/
toꝛ,/ppt᷑ litẽ quã ipᷣe tutoꝛ iã ꝑdidit:ſʒ ſi pẽdẽte tutela ſupue
niat ſibi ius ↄ pupillũ:⁊ tũc nõ põt admiſtrare ſine adiũcto
ſibi curatoꝛe ſm foꝛmã dicte auẽ. q̃ adiũctiõe nõ reqrit᷑ ꝙ
pupillus ſibi petat.⁊ ſic cum illo curatoꝛe ſibi adiũcto põt
agẽ ſicut ſi ab initio ſuiſſẽt ples tutoꝛes:vt.j.ti.j.l.ſi plures
⁊ hoc ibi no.ĩ gl.ſʒ ſi lis eẽt mouẽda a pupillo ↄ tutoꝛẽ:tũc
ſi ius ſupuenit pupillo pẽdẽte tutela ẽ idẽ qð ſupᷣ dixi.Sin
aũt ius cõpetebat pupillo añ: tũc ille tutoꝛ nõ dʒ accedere
ad tutelã.necadmiſſus fuiſſet ſi hꝰ expᷣſſiſſet. ſi g' tacuit tã
qᷓ; fraudẽ cõmittẽs ĩ tacẽdo: poterit remoueri vt.l.ĩeos.j.
eo.ſiqs aũt vellet petẽ eũ remoueri hꝛet neceſſe recurrere
ad remediũ hui S. ¶C Quero qd ĩ ſurioſo ⁊ ꝓdigo: Rñ
det ꝗa.de are.qꝙ iſti accipiũt curatoꝛes ignoꝛant᷑ ſiẽ pupil
li tutoꝛes:q; ↄſentire nõ pñt:vt.l.furioſi.de re.iu.⁊.l.ij.S.
volũtate.S.ſo.ma.⁊ẽ tex.expᷣſſus ex q.cau.i poſ.ea.l.fulci
niꝰ S.adeo. Quũo vtꝝ pct furioſi vel ꝓdigi validet᷑ iura
mẽto:Be ſurioſo certũ ẽ ꝙ nö: q;ꝛ nõ hʒ ĩtellectũ.De ꝓdi
go Ja.de are.diẽ idẽ qð ple examio ĩ.l.is cui bonis.j.de
v.ob. C Quero an pupillus poſſit citari viua voce ad pe
titionẽ tutoꝛis:Et vꝛ ꝙ ſic:vt hꝰ. S.ibi ſiue agat ſiue ↄuenia
tur. Et ſic vꝛ ꝙ ipᷣe iã erat citatus.facit.j.de admi. 1u1 5.
3

ſufficit. ꝓ hꝰq;ꝛ pupillus ꝗq nõ hʒ tutoꝛẽ patit imiſſiõeʒ ex pᷣ
decreto vt.l.apð iuł.ex q.cau in poſ.ea. In ↄꝛiũ ꝙ nõ hʒ
legitimã ꝑſonã ſtãdi ĩ iudicio:vt.l.j.C.q legi.pſo.ergo cita
tio q̃ ẽ fudamẽtũ iudicij:vt ĩſti.de pe.teme.li.S.ſi.⁊.S.de in
ius vo.l.j.nõ cadit ĩ pupillo. Rñ.ĩ exneo litigãte cũ pupil
lo fateoꝛ ꝙ poſſit citari pupillus ꝑ iura.S.allegata.⁊ lʒ pu
pillus citei ĩtelligit ꝙ veniat cũ tutoꝛe:ſʒ qũ tutoꝛ litigat cũ
pupullo:Fm tꝑa hui.l.tuterat citari pupillũ vt veniret ad
petẽdũ curatoꝛẽ cũ tutoꝛ intendat litigare cũ eo.⁊ vide ad

r h ꝑ Ci.in.l.j.C.q pe.tu.
(Qn olibet.Ouid hñt lr̃aʒ ſlolchet loco ⁊ tꝑe
hñt curatoꝛẽ ⁊ẽ.Alij hñt i lr̃a qͥlibet loco ⁊ tꝑe ⁊ hñt cura
tionẽ:⁊ tũc ĩplicat nõ ſolũ tutoꝛẽ ĩmo ⁊ curatoꝛẽ poſſe da/
ri qlibet loco ⁊ tpe. IJdẽ ꝓbaiĩ.j.de tu.⁊ cur.da.ab his.l.
nec mãdãte.S.dari.⁊ de fer.l.ij. Et ad iſtð qð ſubaudii de
tutoꝛe op.naʒ cũ det᷑ cũ cauſe cognitiõe:vt ĩſti.de auc.tu.ĩ
fi. ergo nõ põt dari a pᷣcedẽte iudice:vt.l.a pcedẽte.C.de
dila. So. ĩtellige h̊ qũ dat᷑ ſine inqſitiõe:⁊ ita loquunĩ ↄꝛia
qñ dat᷑ tutoꝛ nõ eẽt neceſſe ꝙ aliqs citet.qdð q̃lit itelligai
dicã.j.de tu.⁊ cu.da ab his.l.tutoꝛ ſi fuerit petitus.

Quratoꝛ ad litẽ ſimpłr dat intelli

(Si pupillu 6. git datus ad oẽs lites qs pupillus
hʒ cũ tutoꝛe cum ꝗ litigare intẽdit.h.d. ¶ VFac ad.q.vtꝝ
ꝓcuratoꝛ dat' ad cauſã ſimplir videat᷑ dat' ad oẽs cauſas
pñtes ⁊ futuras?⁊ vi ꝙ ad pñtes tm. Gl.tã git in.l.oĩum.
5.de,ꝓcu.⁊ ĩ.l.dãni.S.ſi is q vicinas de dã infec ⁊ ibi dixi
Spe. de/pcu.S. rõne quoq; ſoꝛme.⁊.S.j.

a e HUõ p ex p̈n. l. ꝙ, peu/
62 Mogd dicitur. rato: ſimplr dat quo

ad res dʒ itelligi ſtricte dat᷑quo ad pſonas noĩatas in in
ſtro ꝓcuraj.niſi alið expᷣmat᷑ Et iõ ſi reperi inſtr̃m qͥ aligs

fecit ſeiũ ꝓcuratoꝛẽ ſuũ ↄ titiũ in tali cauſa ⁊ generalr in oĩ
alia: itellr.ſ.õ titiũ vt h. Eſt ergo neceſſe ꝙ in ꝓcuratoꝛe
exbᷣmat ⁊ gnãlit᷑ ð quãcũq; ꝑſond vt ex iſto textu colligit.
¶Nõ etiã ex hoc pᷣncipio ꝙ pupillus põt ꝓuocare ad di
uiſionẽ:qð ĩtelligo ex cauſa:als ſec:vt.l.ſi pupilloꝝ.ĩ pᷣn.
J.de re.eoꝝ. ⁊ ibi dicã ꝑ doc.C. de ſa.ſã.ecc.l.iubemꝰ circa
pn. In eo ꝙ diẽ pᷣdia diuidẽ ⁊c. ¶ Vltio nõ ꝙ ꝓcuratoꝛ
dat ſimplr intelligi᷑ dat'ad agẽdũ vel defẽdẽdũ vt h.ꝓ qͥ
facit:qꝛ defẽdere tenet᷑:vt.l.Fᷣuũ qq;.S.ait pᷣtoꝛ.S.de ꝓcur.

Bl op. de.l. ſigs mihi bona.S.iuſſu.⁊ nõ ſoluit. Dic

— —

ibi eſt ſpãle vt ibi dixi.

¶Doſſunt. Op. qñ ſũt ples tutoꝛes nõ ẽ neceſſe

—

deuenire ad hũc curatoꝛeʒ: vt jti.j.l.ſi plures. So.eppt᷑ G̊
foꝛte gl.intelligit h̊ pluriũ.ſ pupilloꝝ: qꝛ vnerat curatoꝛ
pluriũ pupilloꝝ.põt etiã itelligi pluriũ.ſ.tutoꝝ:qñ plures
tutoꝛes vni pupilli erãt hituri eandẽ cauſã cũ pupillo:als
nõ eẽt neceſſe deuenire ad hũccuratoꝛẽ. Op. glo.de. l.
iã tñ.S.pe·j.iudi.ſol. Solue vt gl.
—, 8 n eadẽ cauſa dato vno eu
CE Wm ſemel. ratoꝛe nõ pẽt dari alꝰ. Itẽ
Vart in vna cauſa nõ põt darii alia.h.d ¶ Op.
3. de ꝓcu. l. plurib'. ⁊.l.ſiqs cũ ꝓcu.S.ſi. Dicit gl.ſol. vt ibi.
nã poſt lit.aſ. nõ põt dari al: niſi remoto añ liſ.ↄſ.eoip
ſo ꝙ dat ali videret remoueri pᷣm. ¶ S3 h op.nũꝗd ꝑ
dationẽ vni curatoꝛis vĩ remoueri ali:vt.l.vent᷑S.j.j.deẽ
tu.⁊ cu.da.ab his: Mũñ.veꝝ ẽ in curatoꝛe gnãli vt ibi:non
tñ exñte vno põt dari ali:niſi cauſa cognita:vt.l.curatoꝛi
C.q da.tu.poſ ſʒ curatoꝛ ad litẽ remouet᷑ ꝑ ↄſtitutionẽ al/
ter curatoꝛis ſicut dẽ ĩ ꝓcuratoꝛe ne ĩ plures aduerſarios
diſtinguai ꝗ cũ vno cõtraxit: vt.l.ne ĩ plures de exerci.⁊
d.l. ſiqs cũ ꝓcu.in ſi.⁊ no.p Guil. ¶ Op.de ſequẽtirñſo ⁊
ſfi.vbi ꝑ ſcdʒʒ mãdatũ nõ tollii pmũ.So gl.h iõ: qꝛ circa di
uerſa. Nõ ad illð qð dẽ: ſʒ faciẽdo aliũ ꝓcuratoꝛẽ remo
uet pᷣmꝰ:ĩtelligii ſi circa idẽ ſit ⁊ vide iſtã gl.Ex pᷣdictis ap
paret ſoluta qõ. An plures curatoꝛes ad litẽ poſſint dari

ſil: Iſte caſus nõ ẽ h ĩtextu.ſʒ dic aut dani ſil: nec adijcit in

ctoꝛitas nõ

Be tutelis.

ſolidũ ⁊ nõ valet ſi opponaĩ ne ꝗs in plures aduerſarios
diſtinguat:vt. l.i tñ.S.pe.iudi ſol.⁊.l.ne ĩ plures de exer/⸗
ci.⁊ qð nõ.s.l.ꝓx.ĩ pᷣn.aut adijci ĩſolidũ:⁊ tũc valʒ ſicuti in
plurib pcuratoꝛib.S.de pcu.l.plurib.cũ eis tales cura/⸗
toꝛes aſſimilent᷑ vt dictũ ẽ.ſʒ ie⸗ vr deinde alius habet
8 locum qð ſupꝛa dixi.
Mto. Muto poteſt dari tutoꝛ ꝗ ei poterit
toꝛari.h.d. ¶ Hõ ꝙ ex parte eb cui pᷣſtat au
eſt neceſſe ꝙ loq̃tur vt h:ſʒ ex parte pᷣſtant ſic:
vt. l. j. in fi. ð.eo.

Sub coditione. A iudice nõ põt dari tutoꝛ

ſub ↄditiõe:⁊ expᷣſſio eins qð tacite ĩeſt diſpõnẽ cõditiona/
leʒ nõ inducit.h.d. ¶ Op.qꝙ poſſit dari ſub ↄditiõe:vt.j.
e.l.furioſus. So.nõ põt dariſub ↄditiõe expᷣſſa vt h: ſʒ qũ
ſub ↄditiõe tacita ſic vt ĩ ↄꝛio ⁊ ĩ alijs caſib q h̊ ponunt᷑ in
gl. q̃ ſatᷣ plʒ quãtũ ad alios caſus:ſʒ q;tũ ad.l.ſurioſus.dic
vt ibidicã. ¶ Op..de ꝓcu.l.iij.So.dici: gl.alið i ꝓcu.⁊
ẽ rõ.dicit Di.fauoꝛ pupilli ne dũ ↄditiõis exñtia expectaĩ
bona pupilli negligant᷑ ⁊ pereãt. ¶ Op.⁊ vẽ ꝙ poſſit da/⸗
ri ſub ↄditiõe ſic ſnĩa:vt.l.j.S.biduũ.ĩ.qñ app.ſit.So.h.l.
vltra ꝓcedit annullãdo ibi vltra pcedit ↄfirmãdo. Circa
qð ꝗdã hꝛent diſtinctionẽ DBi.quã ipᷣe ponit ĩ c.q ius ex
de re.iurl.li.vj. ⁊ ꝑ doc. in.l.nõ dubiũ.C.de legi. Op.
ꝙ tutoꝛ poſſit dari ſub ↄditiõe:vt.j.ti.j.l.tutoꝛ dat.⁊ iſti.
q da.tu.poſ.S.ad certũ.So.gl.verũ ẽ a teſtõꝛe vt ĩↄꝛijs nõ
a iudice vt h. Sʒ q eſt rõ:qdã dicũt:qꝛ act iudiciari nõ dʒ
depẽdere de ſuturo:vt.l.nõ quẽadmodũ de iudi.qð non
placet:vt ĩ pᷣalle.l.j.S.j.⁊.S.biduũ.Alij dicũtꝙ ẽ act legiti
mus.ſʒ Pe.diẽ rõ ẽ qꝛ factũ teſtõꝛis ĩ eo ꝙ deſicit põt im/
pleri ꝑ iudicẽ ſʒ fem iudicis nõ dʒ ſuppleri niſi ꝑ iudicẽ iõ ĩ
iungit ſibi ꝙ pure ⁊ pſecte det vt h.nõ.Ci.C. de teſ.tu.ſuꝑ
rubꝛica.¶ QOp. dictio ſi facit ↄditiõeʒ:vt.l.q ꝓmiſit.S.de
ↄdi.inde.⁊.l.ſi titiũ.j.qũ di.le.ce.So.dicit gl.ſallit h̊ rõ qꝛ
Adijcitur ei qð tacite inerat de neceſſitate:vt.l.iijj.de le.j.
Sltio nõ.ꝙ tutoꝛ anteq; ſatiſdet ẽ tutoꝛ ſʒ ſolũ admini
ſtratio differt.dixi.s.eo.l.j.in pᷣn.⁊ ꝑ hũc tex.dicit do. Jo.
an.ꝙ ſi ĩ liis apoſtolicis apponat ꝓuideas tali de bñſicio
ſi eũ idoneũ reperieris ꝙ talia pᷣba faciũt poti admonitio
nẽ qᷓ; ↄditionẽ:vt ex de offi.dele.c.j.in clemẽ.

5 Is põt dare tutoꝛẽ cui ſpãlit᷑ ꝑmittit᷑. hi
¶ Tutoꝛes. d vei alit᷑ tutele datio ẽ mixtiĩperij h.d
fʒ gl. ¶ Quero expoſitionẽ illoꝝ vboxꝝ.l.exponit ꝙ nõ
ẽ meri impij tm:nec iuriſditionis tm ſ mixti iperij oli ⁊ ho
die cõpetit iure magiſtratꝰ.ſj Ja.de are.dicẽ ꝙ nõ ẽ ĩperij:
hoc ẽ ꝙ nõ cõpetit alicui eoipſo ꝙ hbʒ ĩperiũ.nec ẽ iuriſdi/
tiõis:hᷣ ẽ nõ cõpetit alicui eoipſo ꝙ hʒ iuriſditiõeʒ:ſʒ ita de
mũ ſi hoc ſpãliter lex cõcedit:vt.l.j.de tu.⁊ cu.da.ab his in
gl.ma.i pᷣn.⁊/pbaĩ:qꝛ pᷣſides ĩ ꝓuincia hñt merũ imꝑiũ:vt
l. illicitas. S. qꝗ vniuerſas.S. de offi.p̃ſi.⁊ tñ.l.iulia attilia.ſpã
liter ↄcedit eis dare tutoꝛẽ:vt inſti.de attili.tu.S.j.qdð fuiſſʒ
ſuꝑfluũ ſi habuiſſẽt eoipſo ꝙ hñt imꝑiuʒ. Itẽ ſi eẽt iuriſdi/
tiois.nã pᷣuatus nõ poſſet dare tutoꝛẽ ĩ teſtõ:qð.l.ꝑmittit
ei ergo cõpetit cui ꝑmittit lex vel ſenatuſcõſult vel pnceps.
⁊ ſic facit ꝓ comitibꝰꝗ ex pᷣuilegio hñt iſtã dignitatẽ oſtituẽ
di ve creãdi tutoꝛes ⁊ faciẽdi iudices oꝛdinarios ꝗ hoc fa
cere pñt vt dicit Ja.de are. Fateoꝛ ꝙ tutele datio ꝓut cõ
petit puato nõ ẽ iuriſditiõis ĩ genere ⁊ reponii in ſpẽ mixti
imperij vt h̊ in glo.qð pʒ:qꝛ officio iudicis nobili expedii
vt dixi in.l.imperiũ.ff.de iur.om iu.

4 Ei cuins Ei cui ſtat ẽ dubi nõ põt dari tutoꝛ:

Ulus. 8 dabit᷑ curatoꝛ bonis.h.d. ¶ Nõ bo
nis captiui ⁊ abñtis dari curatoꝛẽ cũ quo poterit litigare
vt. ð.ex ꝗ.cau.ma.l.ab hoſtibus.in pᷣn.⁊ ex ꝗ.cau.in poſſ.
ea.l.poſſeſſionẽ.S.ſi.
fili Si pꝛ ↄſentit ſilio tutoꝛi dato te
J filius. nei iſolidũ ⁊ admonitio ꝓ ↄſẽſu
nõ hẽ. h.d. ¶ Quero ꝗd ſi pꝛ ẽ pñs ⁊ tacens: an
vꝛ oſentire?

lni
cler/
chtlie
g,
habet

tert
D
tſe⸗

innto
tonn⸗
ept,
i
nin
io die
pant
ecui
ſtda,
0hl.
EVirer
lnset
Lp⸗
z.
lono
no
non
legti
tin/
Kii
ſu
ade
fe
lj
i
ſ.

100

vẽ ↄſentire? Gl.G̊ ꝙ ſic.Di.repᷣhẽdit eaʒ:qꝛ gl.meli dicit ĩ
l.ij.J.ad mũicip.vñ dicit ꝙ ẽ quoddã munus publicũ auẽte
⁊ vtilitate:⁊ tũc pñtia pais ſine ↄdictiõe hẽ ꝓ ↄſenſu:vt.l.ij.
j.ad municip.quoddã ẽ mun publicũ auẽte ſʒ nõ vtilitate
vt tutela:tũc ſi pꝛ expᷣſſe ↄſentit tenet᷑ vt h:ſecus ſi taceat.⁊
hveꝝ ſi tutela ẽ datiua.ſi vᷣo ẽ teſtãria:tũc etiã ſi expᷣſſe cõ
ſenſerit nõ tenet᷑ niſi de peculio:vt.l.lutititgaiũ .de ad/
mi.tu.rõnẽ ibi dicã:deq ꝑ doc.in.l.j.C.qdð cũ eo.dixiin.l.
ſi cũ dotẽ. S.trãſgrediamur..ſo.ma.de hᷣ q̃ſ int᷑ ↄſẽſus pꝛis
eũ obliget. Altio nõ mirabilẽ.l.ad/pbãdũ aditionẽ hẽ
ditatis.nã ille adit hẽditatẽ ꝗ eã agnoſcit: vt.l.gerit ꝗq.de
acꝗ.hẽ.agnoſcẽ aũt vꝛ ſiue gꝗs gerit ꝑ ſe ſiue alij gerẽti ↄſẽ/
tiat:ſiue aliqd exhẽditate acqrat vt h̊ dicit tex.ſiue dixerit
hẽditatẽ ad ſe ꝑtinẽ vt diẽ tex.hᷣ de qͥᷣ dixi plene ĩ.d.l.gerit

— de acg. here.
. C Atronus. Priono imputat᷑ negligentia ⁊

fraus in bonis libᷣti ſicut ĩ bonis exnei.h.d.
Fraus ĩ aſſumẽdo tutelã velĩ ma
. — H eoS. e admiſtrãdo ex̃ oꝛdinẽ punüũ.h.
d. CNõ iſtos caſus ⁊ ſpãlit᷑ vltĩos ꝙ q ĩ inuẽta
rio omittit ponẽ bona pupilli punit᷑ ex oꝛdinẽ ⁊ potit re⸗
moueri. Itẽ ſi alienat bona pupilli q̃ nõ debuerũt aliena/
ri. C Quero ſʒ gl.qd ſi aliqs accepit pecuniã vt eẽt tutoꝛ:
Rñdet gl.ꝙ tutoꝛ erit:ſʒ pecũia repetet ꝑ ↄditionẽ ob tur
pẽ cauſã:qꝛ officiũ tutoꝛis dʒ eẽ gratuitũ. Ißdẽ nõ.in.l.j.&.

mã. Veritas ẽ iſta ꝙ tutoꝛi põt ↄſtitui ſalariũ a iudice: vt

l. a iudice.S.ſi.de admi.tu. Itẽ ⁊ ↄtutoꝛib ex cauſa:vt.l.j.
F.ſi pnupillus.j.de tute.⁊ ra.diſtra. H
3 ic ẽ duplex lr̃a.
Tiaz municeps. vna affirmatf a bʒ
quã diẽ ꝙ mũicipes pñt dari tutoꝛes municipij:
hB ẽ ciues eiui:⁊ ſic ĩnuit.ſec ſi nõ eẽt ciuis.C Ad qð op.C.
de excu.tu.l.ĩ teſtõ.⁊.j.ti.j.l.qro. So.nõ mũiceps nõ põt
dari tutoꝛ a iudice vt h:qꝛ in eũ nõ extẽdit᷑ iuriſditio dãtis:
ſʒ ĩ teſtõ põt dari nõ municeps vt ĩ Sꝛijs.rõ qꝛ tũc nõ dat᷑ vi
goꝛe iuriſditiõis:ſʒ auẽte.l.q̃ ſuã auẽtẽ extẽdit vbiq;:niſi il
le dat excuſe::vt dict.ll.⁊ iſta ſo.ẽ vᷣa:lʒ gl.alit᷑ ſentiat in.l.
nõ ſolũ.S.q teſtõ.j.de excu.tu.qð tãgit Ci.C. vbi pe.tu.l.

j. C Sʒ iux h̊ q̃ro qñ teſtõꝛ dat nõ ciuẽ ĩ tutoꝛẽ ꝗs iuder
decernet ſibi admiĩſtratiõeʒ: Dicã ĩ.l.legitĩos ĩ pᷣn.ĩ.de le

git. tu. alia lr̃a ẽ ̊ negatiua ſᷣm quã dicit ꝙ non municeps
põt dari municipi tutoꝛ. C Cõtra h̊ op.de tu.⁊ cu da.ab
his.l.j.So. nõ municeps intellige hoc ẽ ꝗ nõ hiĩtat in mu
nicipio ſʒ ex:ſubeſt tñ iuriſditiõiſm glo.Ja.de are.⁊ Ne.
nõ municeps.i.ꝗ nõ ſubit munera ex alidqᷣ pᷣuilegio: ſubeſt

tamen als iuriſditioni. L .
Op. S. eo.l.muto.S.ſ cõ

(A Mrio ſus. dize S o. ibi datfuit a iudi

—

A ce bic a teſtõꝛe hec ẽ bona. vel dic h ĩ ↄditiõe taci
ta ibi ĩ expſſa.qð nõ plʒ qtũ ad caſũ hui.l.nã ↄditio taci
ta q̃ ĩeſt ex volũtate diſponẽtis q̃ pofat nõ ĩeſſe ita ſuſpen
dit ⁊ eiuſdẽ effect ẽ cui z expᷣſſa:vt dixi ĩ.l.iijj de le.j.ꝓba
tur i.l.miles.S.ꝓ parte.de le.ij.ſj iudex dãdo tutoꝛẽ ali
quẽ cõpotẽ mẽtis põt dare tutelã pure.in caſibꝰ aũt ĩ ꝗbꝰ

iudex nõ põt ꝓuidẽ admittii tacita:vt.d.S.ſub ↄditiõe.Et

aduerte diligent᷑ qꝛ oẽs iſti caſus loquuni i cõditione taci
ta in qua tutela ſinii nõ in ea in q̃ tutela ſuſpẽdat᷑.

M ſitũ. Tnuntoꝛes dati in locũ abñtis du
(QW c itu. rat etiã illo defũcto.h.d.¶ Op.
wꝙ in locũ ab ñtis deĩ curatoꝛ:vt ĩſti.de curl.S.itezx
q:.So.expone tutoꝛis.i.curatoꝛis vł ppꝛie q̃libʒ pꝛactica
ẽbona vel ꝙ detur tutoꝛ vł curatoꝛ.declarabo.j.l.pꝛoxi.
COp. S. e.l.muto.S.fi. Sol.vt ĩ glo.
OlI et Curatoꝛ vel coadiutoꝛ dat᷑ tutoꝛi ꝑ iu
Ebdicẽ ex cauſa vel ꝑ ipſũ tutoꝛẽ cũ decre

— — to iudicis. h.d. ¶ Quũo iſte curatoꝛ dat qto tꝑe
durat: Gl. diẽ ꝙ finit᷑ ei offm ſinita necceſſitate:qð dic vt

De teſta. tute.

C.de /pcu.l.neq;.⁊ eo mõ ſinit offm actoꝛis ſiẽ tutoꝛis ĩcui
locũ dai. In ↄꝛiũ vi.S.l.ꝓxĩa.⁊.j.de tu.⁊ cur.da.ab his.

l.curatoꝛẽ. So.qñq; tutoꝛ ẽ abñs ⁊ ĩ locũ abñẽ dat᷑ tuꝝ·

S d. a 2èè
Bee 2

rat tutoꝛ:vt.S.l.ꝓxia.Qñq; pupillo dat᷑ curatoꝛ.⁊ hẽ ad 7r·

toꝛ:⁊ tũc iſte tutoꝛ ẽ pᷣncipalr ⁊ ꝑſe ⁊ iõ etiã pᷣ moꝛtuo du/

uertẽdũ:qꝛ ſi tutoꝛ ẽ pñs ⁊ nõ ĩpedit᷑ curatoꝛ dari non põt
vt. l.curatoꝛ?᷑.j.de tu. ⁊ cu.da.ab his.ſʒ ſi eẽt abñs vl pãs
⁊ ĩpeditꝰ:tũc põt ſibi dari curatoꝛ.⁊ modus dãdiẽ duplex
quia vel dabit eũ iudex:vt in pᷣn.l.vł dabit eũ tutoꝛ cũ de
creto iudid vt ĩ ſcdo rñſo. Idẽ ꝓbatĩ in.l.neq;.C.de/pcur.ĩ
gl.q̃ ponit vtrãq; pꝛacticã.⁊ inſti.de cu.S.ſi.Et iſtiꝰ offm̃
ſinit᷑ finita neceſſitate vl etiaʒ ſinita tutela: qꝛ nõ dat᷑ pᷣnci⸗/
palr ꝓpt ſe:ſʒ ad ſupplendumdefectũ alteriꝰ.ita intelligii
B.⁊ hoc ꝓbal h̊ ĩ tex.dũ dic magis admiſtratoꝛ reꝝ qᷓ; cur̃.
intelligii.qñq;dat curatoꝛ ĩpuberi nullũ tutoꝛeʒ hñti: ⁊ ſic
nõ dat᷑ vt ſuppleat deſectũ alterd tutoꝛis det᷑mĩati: ⁊ tunc
durat cura toto tꝑe pupillaris etat:vt.d.l.curatoꝛeʒ.j.de
tu.⁊ cu.da.ab his.¶ Nõ etiã ꝙ qñ ĩ locũ ĩperiti põt da/
ri curatoꝛ ſiue coadiutoꝛ vt h̊ ſiue actoꝛ:vt.C. de acto.ſiue
cu.dã.l.j.cui actoꝛis mãm plene examiaui ĩ.l.actoꝛ.j.rem

ra.ha. ¶ Altio hec.l.⁊ pᷣcedẽs ĩiducunt᷑ ad qõnẽ. Cuidã

epᷣo ꝓpt inſirmitatẽ fnit datᷣ coadiutoꝛ moꝛtuo epo: q̃rit᷑
vtꝑꝝ admiĩſtratio deuoluat᷑ ad capłin: vl an reſideat penes
coadiutoꝛẽ: Et vẽ e penes ad coadiutoꝛẽ:vt.l.q̃ſituʒ.s.e.
In ↄꝛiũ v hec.l.⁊ qð.S.dixi.⁊ hoc ẽ veꝝ etiã ꝓpt aliã rõ/
nẽ:qꝛ vbi ſuꝑuenit admiſtratoꝛ legitim ceſſat datiuꝰ: vt.l.
ſi tutoꝛ.S.j.de tu.⁊ ra.diſtr.ſʒ caplm ẽ adminiſtratoꝛ legiti
m.ceſſate ep̃o ergo ceſſat admiſtratio datiua ↄceſſa coad
iutoꝛi.⁊ de iſto coadiutoꝛe ep̃i de clico egro.c.j.li.vj.
Si pupillus trãſit ĩ alteriꝰ
arro gati ptaͤte vel ꝑdit ciuitatẽ tute/

la ſinit᷑. Itẽ ſi tutoꝛ remoueat᷑ vel cõditio extitura
titerit.h.d.ĩ eo ꝙ dicit ꝙ pupillus fuit depoꝛtatus intel
. lige ꝙ erat dolicapax.
Yquis. Situto⸗ ẽ apð hoſtes ſine mutatio
ne ſtat nõ ſinii tutela. Op.ꝙ trãſfuga mutat
ſtatuʒ. So. vt in glo. Oppo.S. e.l.muto.S.ſi.

Ar. Solue vt in glo.
UWtela. Tutela ẽ officiũ virile ⁊ nõ tranſit
ad hẽdes.h.d. ¶ Mõ tutelã nõ trãſire ad hẽdes.
Idẽ ĩ qlibet pᷣlatura ⁊ cõmiſſaria:vt dicit gl.no.de hoc ex
de teſta. c. f. li.vj.⁊c.l.alimẽta. ĩ pn. de ali.⁊ci.le.ĩgl.p Di.
⁊ Ja.de bel.ĩ auẽ.de eccle.ti.S.ſiqs ediniciũ ĩ fi.vltie oppo
ſitiõis.CNõ etiã iſtã eqparationeʒ tutele cõmiſſarie.ſilłe
faẽ gl.in.l.vxoꝛi.S.j.j.de fal. C Nõ ꝙ ad liberos trãſeũt
tutele legitĩe. qð intellige nõ ꝙ iſta tutela q̃ ẽ ĩ pꝛe trãſeat
ad filios qꝛ illa eſt ſinita moꝛte: ſʒ qꝛ ſilius tanq; legitimus
ꝓximioꝛ conſanguineus incipit eẽ tutoꝛ pupillo.
A Emin Hodie ſecus:vt ĩ auẽ.matri ⁊ auie
PIIHIEe C. qñ mulier offi. tu. fun. po. dicaz.
j.ti.j.l.ſiqs ſub cõditione.
4

Be teſtamentaria tutela. Rubꝛica.

CBictũ ẽ. S.de tutelis ĩ genẽ:ſeqt᷑ videre de tutelis ĩ ſpe.
veruʒ qꝛ teſtamentaria tutela pꝛecedit alias iõ pᷣmittit de
eementai tutela ⁊c̃.
arẽtes pñt dare tutoꝛes in
Ege. rens lipᷣis nat ⁊ naſcituris q in
Alteri ptãtẽ recaſuri nõ ſt.h. d. ¶ Quño
vtꝝ ſilijs nãlib poſſit dari tutoꝛ: Rñdet
Alo. ꝙnõ niſi ↄfirmel: vt.l.fi. C. de ↄfir.
tu. ¶ Quũo an etiã ſpurio poſſit daritutoꝛĩ teſtõ: Glo.q;
nõ:q; nõ dʒ noĩari ſil.⁊ nõ hãc.gl.¶ Quũo dĩ h ſi lihi ſũt
rupturi teſtm̃ ex cauſa pᷣteritiõis nõ valʒ datio tutele:an G
ſit coꝛectũ ꝑ auẽ.ex cauſa: Glo.dicit ꝙ ſic:qð nõ. C Nõ
ex hac gl.ꝙ auẽ ex cauſa.hʒ locũ i pꝛetitiõe pina de gqᷣ du

—

—

Z ,

1

Be teſta. tute.

cã ĩ.l.ſilio pterito.jĩ.de iniuſ.rup.⁊ irri.teſ. MNõ ex hac
gl. ꝙ etiã auc.ex cauſa.hʒ locũ ĩ pᷣteritiõe poſthũi.vidiſti in
l.ſiqs teſtõ.j. de le.ij.dixi plene ĩ auẽ.ex cauſa.⁊ dicã in.l.ſi
lio de libe.⁊ poſt. vbimeli occurret. Tertio nõ ꝙ auẽ.
ex cauſa.hʒ locũ nõ ſolũ ĩ pᷣteritiõe poſthumi hꝰ ẽ poſt moꝛ

tẽ ſeu teſtm nati: ſj etiã ĩ pᷣteritiõe eiꝰ ꝗ ꝑ.l.velleiani ſucce

Ait in locũ pᷣmi defũcti ⁊ reꝑit ſe pᷣteritũ.
t ··LCLeſtoõ vident dati ꝗ ſũt dati ĩ
( ⸗ Eſta m Eto. codicilł teſtõ conſfirmaß.h. d.

COp. ꝙ ſp codicilli videani teſtõ ↄfirmari:vt ĩſti.de co/
dicil.S.nõ tm.Biẽ gl.hoc ẽ veꝝ hodie.qð ĩtellige ſi teſtm ẽ
factũ alit᷑ ſecꝰſi nõ.Circa qð vide Ci.i.l.ij. C.e.ſacit qð nõ.
i.l. ſepe..idẽ cũ dẽq de ver.ſig. Op.ad ſcðʒ dcm ⁊ vĩ ꝙ
nõ reqrat᷑ de iure fcm:vt.j.de ↄdi.inſti.l.multũ..ſi. Glo.
nõ ſoluit.tu dic ꝙ ibi in cõditiõib q̃ ſut facti pᷣterea ⁊ ibipo

— ſtea valet de iure.
Ater. Pꝛ dat tutoꝛẽ filio ĩſtituto ⁊ exhẽdato

mr ĩſtituto tm:⁊ tũc cũ iqſitione conſirmabii.h.d.

¶ Op. dꝛ h̊ ꝙ in rẽ poti qᷓ; ĩ pſonã vẽ dari.ð.j.e.l.qꝛ.vbi

vꝛ dari ꝑſone poti q; rebꝰ. Dicit gl.ꝙ dictio qᷓ;ẽ nõ ipꝛo
pꝛietat.q;ꝛ ve dat᷑ pſone. Op.j.de le.ij.l.peto.S.mater.
So.nõ põt dari a mr̃e vt ibitñ ↄfirmabit᷑ cũ inqſitiõe: vt
BG ⁊.C. eo.l.iiij.⁊ iſta ĩqſitio q ſil inſtituii erit modica.als
eẽt magna:vt videbit.i.ti j.l.ij. .iij.¶ Quero qd ĩ auia:?
Rñ.idẽ qð ĩ mr̃e:vt nõ.C. eo.l.j.lʒ Spe.v⁊ alið dicẽ in ti.
de tutoꝛe.S.j.v.ꝗd ſi auia.opi.gl. ꝓbat᷑ ꝑ.l.ij.S.ſi mr.j.de
tertulia.vbi lex q̃ loꝗt in mr̃e ꝙ cogat᷑ petere tutoꝛeʒ filio
hʒ lo cũ ĩ auia:vt.S.eo.l.ſiliꝰ aũt.

(Tum a Patre Tutoꝛ dat a patre nõ legitimo

ↄfirmat ſine inqſitiõe niſi noua cauſa ſuꝑuenit.h.d.

—2 Appellatiõe ſilio
— quis fillabns ewötnatnkpoilunt
. lij nõ nepotes:ſj applone liberoꝝ etiã nepotes
ↄtinent᷑:applone vᷣo poſteroꝝ oẽs deſcẽdentes ↄtineni.h.
d. cũ.i.ſe.an appellatiõe ſilioꝝ ↄtineant᷑ poſthumi:qð exa
mia vt dixi pleniſſime ĩ.l.ꝗ ſiliab.ĩ pn.j.de le.ſ. Scdo an
applone ſilioꝝ ↄtineant᷑ nepotes examina vt dixi pleniſſi/
me in. l. liberoꝝ.j.de v.ſig. Aduerte tñ ꝙ glo.dicit h̊ ꝙ ta
lis varietas loquẽdi:an dicat ſilios vel liberos nõ cadit in
idiotã. ¶ Quidã exponũt iſtã glo.q̃ſi velit dicẽ ꝙ diſtin/
ctio huł.l.hẽat locũ qñ iſta vᷣba fuiſſẽt plata ab hoĩe lr̃ato
iuriſta vel alio hoĩe ĩtelligẽte tales diuerſitates:ſecꝰſi a ru/
ſtico. Certe alið vult dicẽ gl.q.d.iſta varietas dicẽdi eſt ĩ
Ffmone lr̃ali nõ ĩ vulgari locutiõe: ⁊ iõ nõ cadit ĩ idiotã qui
neſcit vlgare. puto tñ ꝙ ſiĩ teſtõ idiote ĩ ſcripi ꝑ nõꝛiũ re/
ducto reꝑiunt iſta vba ꝙ deberẽt itelligi ſʒ intpꝛetationeʒ
iſtaꝝ legu.nã pᷣſumẽdũ ẽ ꝙ nõꝛdᷣ ĩ ſeriibdo appoſuit vᷣbaĩ
poꝛtãtia volũtatẽ teſtõꝛis:⁊ ſic vba nõꝛij ĩtelligẽda ſũt ſʒ iu
ris ĩiterpᷣtatiõeʒ:vt nõ. C. de vſu.l.j.⁊.l.ſciẽdũ.de v.obli.Et
iſta pñt eẽ vtilia ad młta.ſ.qñ dcã teſtiũ deponẽtiũ ĩ vłgari
redigunt ĩ ſcripi.aſiliũ iñ ẽ ꝙ illa qᷓ ꝓpᷣe ĩ latinũ redigi nõ
pñt ſcibant ĩ vlgari ſʒ ꝙ ꝓlata ſt:ar.i.l.j.ĩ pᷣn.j.de excu.tu.
— U toꝛ BDices tutele cedit ab adita hẽdi
t OꝛeS. tate ⁊ imediate illa ptãs trã ſit a
Ateſtõꝛe ĩ tutoꝛẽ.h.d. ¶ Mõ iſpici tp̃s qͥ tutoꝛ dai
nõ q teſtm ↄſirmat᷑.Et ſic fac ſʒ DBi ad qõnẽ de duob ſta
tuj 8ꝛijs ĩ eodẽ volumine reptis qð volumẽ fuit vno ⁊ eo/⸗
dẽ tꝑe ↄfrmatũ ꝙ ĩſpiciat tps cõpõnis nõ tpᷣs ↄfirmatiõis
de q ꝑ Ci. C.e.l.ij.dixi plene in.l.oẽs ppũ de iuſti.⁊ iur.⁊
iõ iſpiciẽda ẽ vltia ſcriptura exqͥ ↄꝛie ſũt:vt.j.l.ꝓxi.ĩ fi.⁊ hꝰ
tʒ h̊ Di.dẽ h:nã ⁊ ipᷣe hẽs tutoꝛ dari põt.qd vult dicẽ: Rñ
deo ſup̃ dixit ptãtẽ tutoꝛis ꝓcedẽ a defũcto nõ ab hẽde: G
ꝓbai duabrõnibꝰ. Pꝛima ꝙ ipᷣe hẽs tutoꝛ dari põt.ex qͥ
ↄcludit ꝙ ab eo nõ depẽdet tutoꝛis datio:qꝛ ſeipʒʒ dare nõ
poſſet:vt.j.de tu.⁊ cur.da.ab his.l.pᷣtoꝛ. Aliã rõnẽ ponit

tex.q; poſt moꝛtẽ hẽdis tutoꝛ recte dari põt:gꝗ̊ pʒ ꝙ ab eo

nõ ꝓcedit:q; ipſe nõ poſſet añ moꝛtẽ ſuã dare.

lis. ſ. ĩ te

QQ Op. C. de codicilt.I.
Wtoꝛ datas. j.7 iſie F.vbi hẽditas
nõ põt adimi in codicillis. So.ĩtellige hᷣ ĩ codicil
ö5 pfirmaß. vel dic Fʒ gl. alið in hẽditate cũ tracta
tur de adẽptiõe: aliud ĩ tutela ⁊ iſtud plʒ.nã hẽdis inſtitu
tio dʒ aſſumẽ vires a ſeipſa:iõ nõ põt dari nec adimiĩcodi
cilłcũ depẽdeat ex teſtõ:vt.l.ꝑ man.j.de iur.codicillłſʒ tu

tela pẽdet ex teſtõ ⁊ reqrit aditioneʒ hẽditatis:vt.S.l.ꝓxi.

Op.S. de adop.l.q̃ſitũ. So.pᷣma ptãs nõ põt eẽ ſbᷣ cõ
ditiõe vtili:ſʒ ptãs tutoꝛis ſic vt h̊ ⁊ ibi pʒ rõ in gl.C Op.
de.l. muto.S.ſi ſub cõditione.S.ti.j. So.ibi in datiua tute/
la h̊ in teſtamentaria ⁊c̃.

(In tutoꝛis. qn tutele datione attẽdi: etiã n ouif

ſima ſcriptura.h.d. Intellige niſi pꝛima ſit derogatoꝛia:vt
plene dicã ĩ.l.ſigs in pᷣncipio teſtamenti.j.de le.iij.
— NHõ valent diſpoſita in teſtõ:niſi
Ynemo. adeat᷑ hẽditas ſalteʒ ꝑ vnum ex
pluribꝰ. h. d. C Quũo a qᷣtpe cedit dies tutele vtꝝ

—

a die moꝛi:vt ĩ lega:an a die adite hẽditaſ: Olo.dicit ꝙ a
die adite hẽdita᷑ ꝑ hãc.l.⁊ iõ regla catoniana nõ hʒ locũ
tutela:vt.j.de reg.caꝶ.l.pe.dictũ gl.ẽ veꝝ⁊ meli ꝓbaĩ..
eo.l.tutoꝛes.⁊.j.de excu.tu.l.ſi is ꝗ tres.S.idẽ euenire.ſed
poſito ꝙ tex.nõ dicẽt ꝓbat᷑ rõne.nã ĩ his q̃ ad hẽdẽ nõ trã
ſeũt dies cedit ab adita hẽditate nõ a die moꝛ vt pʒ ĩ vſu
fructu ⁊ ilibᷣtate:vt.l.j.ĩ ſi.cũ.l.ſe.j.q di.le.ce.⁊.l.j.S.ĩ no
uiſſimo. C. de cad.tol.ſʒ tutela nõ trãſit ad hẽdẽ:vt.S.ti.j.l.
tutela. ⁊c. Venio ad quoddã ĩdiſſolubile ↄꝛiũ h poſi
tũ ĩ gl.pone ꝙ teſtõꝛ pupillũ filiũ ſolũ hẽdẽ iſtituit ⁊ ei tuto
rẽ dedit.Ex hiſurgit ꝑplexitas.nã pupillus nõ põt adire
ſine tutor auẽte:vt.l.potuit.C. de iure deli.⁊.j.de acꝗ:hẽ.
l.pupillus. Itẽ tutoꝛ nõ ẽ tutoꝛ ãteq; pupillus adeat:⁊ ſic
nõ põt auctoꝛari:ſʒ Z hãc ꝑplexitatẽ ſuccurrũ ꝑ gl.duobꝰ
mõis.pᷣ ꝙ adeat hẽditatẽ auẽte iudicis:vt.l.ſi ĩfãti.C.de iu.
deli.⁊.l.bonoꝛũ.C.q admit.ad bo.poſ.⁊ ⁊q dabit curatoꝛ
ad adeũdã hẽditatẽ: vt.C. de admi.tu.l.cũ qdã.ſʒ q̊ nõ vẽ
veꝝ qꝛ curatoꝛ nõ põt auctoꝛari pupillo ad adeũdã hẽdi/⸗
tatẽ:vt.l.cũ in vna.S.tutoꝛ.j.de app.⁊ nõ.in.l.ſolet..ti.j.
Nec ob.l.cũ qdã.qꝛ loqtur ĩ curato:e adulti.Di.ſoluit
iſtð ĩdiſſolubile alio mõ.ſ.ꝙ exñtia ſui hẽdis ↄfirmet datio
nẽ tutele:vt ĩſti. de hẽ.q̃ ab ĩteſ.S. poſthũi.⁊ de hẽ.q̃.⁊ dii F.

ſui. htʒ Ci. C. e. l. i. hꝰetiã ego teneo.Cũ enĩ hſit ad cõmo

dũ filij hᷣe tutoꝛẽ exñtia ſui hẽdis hꝰopat.nec eſt ſublata ꝑ
bñſiciũ abſtinẽdi ĩductũ a pᷣtoꝛe:vt.l.ſi filᷣ q pꝛi j.de vul.⁊
pup.ſub.⁊ ibi dixi.Sʒ ſi ppnerem ꝙ exñtia ſui hẽdis non
poſſet oꝑari:q; teſtõꝛ feciſſet de ſuo volũtariũ ſuſtinendo
vulgarit᷑ v'ł alio mõ:tũc eẽt recurrẽdũ ad pᷣmũ remediũ po
ſitũ.ð.Eſſet alið remediũ.ſ.ꝙ det tutoꝛ ad adeũdã hẽdita
tẽ:vt.j.l.ꝓxi.ĩ pᷣn. Nõ dico curatoꝛ: vt dicit glo.ſʒ tutoꝛ.
qð q̃liter ꝓcedat.j.dicã. ¶ Quero qd ſi nõ adũ hẽditas:
an hodie valeant relicta: vt.C. de lib.pᷣteri.auc.ex cauſa:
NRñ. nõ:qꝛ loqꝗt᷑ qñ teſtm̃ rũpit ex cauſa exhẽdatiõis vel p/
teritiõis tm̃ vñ qũ rũpit ꝓpt᷑ hẽditatẽ nõ aditã iſta iura re/
manẽt ĩcoꝝepta. In caſu tñ hodie ẽ imutatũ ſ.ſi hẽs nõ vlłt
adire:qꝛ ẽ ꝓhibit detrahẽ falcidiã:tũc valẽt relicta ĩ teſtõ
⁊ pars hẽditatis vadit ad ꝑſonas enumeratas in auẽ.de
hẽ. c fal. S.ſi vo expᷣſſuʒ.⁊ de hoc ibi ꝑ Ja. de bel. Qũo
qd ſi fuerit adita hẽditas ꝑ aliquẽ inſtitutũ in re certa:an
ↄſirment alia relicta in teſtõ:qꝛ hẽdes vlłes nõ adiuerunt:
Rũñdeo ꝙ ſic:ar.hui.l.⁊.l.teſtõ.j.de ma.teſ.ꝓbo ꝑ rõnẽ.
nã certũ ẽ teſtõꝛeʒ decedẽ teſtatũ. nã ſi hẽdes vlłes adibũt
nõ eſt dubiũ ſi nõ adibũt:tũc iſte inſtitut in re certa erit he
res vlis:vt.l.j.S.ſi ex füdo de hẽ.inſti.q; tũc accreſcit totuʒ
ei.vñ ẽ eadẽ rõ ſicut ſi adierit vnus ex inſtitutis vlr: vt dixi

in.l.ex facto.j.de here.inſti.
„ J⸗ Pengente aditiõe here
hereditas. ditaj põt dari tutoꝛ pu/

pillo. h. d. OOp.donec locus eſt teſtamentarie
tutele alie

— ßᷣn— —— — —— — —

ſi ꝓpꝛi aut ꝓuidit de ei
l. q tutelã. S. pe. m verã opi.aut nõ ꝓuidit:ſʒ ſimplr dedit

Be teya. tutela⸗

tutele alie ceſſãt:vt ĩ auẽ. mr̃i? auie.C. qũ mu.tu.offi.fũ.
po.⁊.j.e.l.ſiqs ſub ↄditione.ſ ̊ teſtamẽtari ẽ ↄfirmat ꝑ
exñtiã ſui hẽdis:vt dixi.s.l.ꝓx.ergo ⁊c. So.itelligas h qñ
exñtia ſuis hẽdis nõ oꝑabai.⁊ aduerte ꝙ h̊ dẽ ĩ tex.poſſe
dari q.d.nõ ſuccedit legitimꝰ ꝓpt ſpeʒ teſtamẽtarij:ſʒ ꝑ⸗
uenit᷑ ad datiuũ.¶ Op.tutoꝛ ad certũ articulũ dari nõ
põt:vt.j.e.l.certarũ ⁊c̃.huius timoꝛe dicũt ꝗdã ꝙ h̊ tutoꝛ
dat ſimplr nõ ad adeũdã hẽditatẽ tm̃:qꝛ talis datio non
valẽt vt ĩ ↄio ſᷣm Di.qð v ꝓbari ꝑ tex.hᷣ dũ dicit: q̃ſ nõ

ſit nec ſꝑetĩ ⁊c.qſj Ja.de are.itelligit iſto caſu eẽ ſpãle vt ad

vnũ articulũ det᷑ tutoꝛ.iſ.ad adeũdã hẽditatẽ:vt.l.ĩpube/
ri.j.de tu.⁊ cu.da.ab his.puto qua libet pꝛacticã eẽ bonã
tñ diuerſis caſibꝰ.aut enĩ certũ ẽ hẽditatẽ eẽ locupꝑletem ⁊
yvtilẽ ⁊ datio tutoꝛis extẽdit ad iſtũ articulũ.ſ.ad adeũdam
hẽditatẽ: vt.d.l.ĩpuberi.aut h̊ ẽ dubiũ:⁊ tũc det tutoꝛ ſim
plicit᷑ qᷓſi nec ſit nec ſꝑet aliꝰ vt h: ſj ſi ſeq̃tur aditio ĩcipit eẽ
locteſtamẽtarie ⁊ datiua extĩguit᷑:vt iſti·de attili.tu.S.itẽ
ſi.puto tñ ꝙ ſi datꝰ ẽ tutoꝛ ad vnũ articulum tm̃ nõ hʒ ne

ceſſe facẽ ĩuẽtariũ ſicut dicimꝰ in curatoꝛe dato ad litẽ: vt

nõ.in.l.de creationibꝰ. C. de epi.audiẽ.

1.FIn tutelis attẽdimꝰ nouiſſimam ſcri/
In tutelis. pturã.h.d. ¶ Op. S.e.l.ij. So. h̊ qñ

ðõ ———

diuerſe ſcripture reꝑiunt᷑ ſuꝑ datione eiuſdẽ tutoꝛis:ibi qũ
ſuꝑ datione diuerſoꝝ:qꝛ tũc vterq; erit. Sʒ õ.s.de ꝓcu.l.
ſiꝗs cũ ꝓcu in fi.vbi ꝑ dationẽ vltimi pᷣm vẽ remotꝰ. So.
gl. aliud in ꝓcu.vt ibi: aliud in tutoꝛe vt hic. Tu dic ꝙ lʒ
fuit ſcriptpᷣmo vn poſtea ali: tñ qꝛ eodẽ tꝑe pfirmãtur:
ideo valet datio vtriuſq;.q rõ ceſſat in ꝓcuratoꝛe:vt nõ.
per doc. C. e. l.ij.

Nrrel Si nepos viuo auo ĩcipit tenẽ lo/
Qui fllium. cñ ſui ſicut ↄfirmai teſtm̃ ꝑ.l.velle.
ita tutele datio.h.ð. ¶ Op.dẽ h̊ viuo auo ſucceſſiſſe.ð vi

uus nõ hʒ hẽdes:yvt.l.j.S.de hẽ.vẽ.⁊ ..ꝓ hẽde.l.j. So.dic
gl. ⁊ bñ ĩ hẽ ditate alicui ꝗqs nõ ſuccedit eo viuo:ſʒ nepos
bñ̃ ſuccedit ĩ locũ filij vt ĩcipiat tenẽ pᷣmuʒ locũ viuo auo ⁊
ſilio moꝛtuo. Ita loꝗtur h.q.d.ſuccedit in ſuitate nõ in hẽ
ditate. ¶ Op. dẽ h cũ teſtm̃ ſit ↄfrmatũ:⁊ ſic inuit ꝙ ab
initio nõ valebat.g arguẽdo a diuiſione:vt ĩ gl.magᷓ. Et
ſolue ꝙ ↄfirmatũ ẽ teſtm:nõ ꝙ ab initio nõ valuerit. valu
it enĩ ꝙ ſiliꝰ fuit iſtitut' ⁊ nepos ſpſtitutꝰ qð ẽ ꝑmiſſũ ꝑ.l.
velle. vt.l.gallus.ĩ pᷣn.⁊.S.nũc de lege.j.de li.⁊ poſth.⁊ de
illa ↄſirmatiõe teſti hoc ẽ de ꝑmiſſione legis velle.loquit hᷣ
Nõ tñ ex hac glo.ꝙ ſi ſili p̃terit᷑ decedat viuo auo teſtm̃
nõ ↄfirmat᷑. Cõtrariũ nõ.j.de re.cato.l.ſfi.⁊ vẽ caſus in.l.
poſthumꝰ.S.idẽ ⁊ circa.j.de iniuſ.rup.⁊ irri.te.⁊ ibi dicaʒ.

ſileʒ glo.hẽtis in.l.pe.S.ſiq de dona.⁊ ibi dixi. Op.da

tio tutele nõ valuit ab initio:ergo nõ ↄfirmat᷑ ipediẽte re/
gula catoniana:vtj.de reg.ca.l.j.So.regula catoniana
nõ pertinet ad tutelas:q; earũ dies cedit ab adita heredi
tate vt vidiſtis.S.l.ꝓxi.

ES Sift — Inhabilis datus tutoꝛ itelligiĩ da

urioſus. tus cũ fuerit habilis.h.d.

Allien pöt dari tutoꝛ ſub ↄditiõe liberta
Seruus. ns ei ſh

tis ⁊ ſi ſimplr det ĩ dubio vẽ ei data ſidei/
cõmiſſaria libertas.h.d. ¶ Op. C. ꝗ da.tu.poſ.l.i fuili.
So.nõ põt dari a iudice vt ibi:ſʒ a teſtõꝛe ſic vt h. Op
po.iſti.e..Fiꝰ.vbi dẽ nõ valẽ. So.vt ĩ gl.Et circa hãc ma
teriã diſtigue ſic ſm Ja.de are.aut ſuus dat᷑ tutoꝛ a iudi/
ce: aut a teſtõꝛe.pᷣ caſu nõ valet:vt. C.q da.tu.poſ.l.ĩ uili.
ſcdo caſu aut teſtõꝛ credit eũ liberũ ⁊ nõ valet:vt.j.e.l.ſi⸗

gs tutoꝛẽ.⁊ ĩſti.q da.tn.poſ.S.plane.j.de ſideicõ. li.l. gnã
lit. S. ſiqs tutoꝛẽ. aut ſcit eũ fuũ: ⁊ tũc aut ẽ ppꝛiaut alienꝰ

Plibertate ⁊ ſtat illi ꝓuiſioni: vt.ĩ.e.

tutoꝛẽ ⁊ tũc erit liber directe:vt.C. de neceſ.ſer.hẽ.iſti.l.ſi.

iſti. q da.tu. poſ.circa p̃n. aut ignoꝛat ꝓpꝛiũ: ⁊ vĩ data ſi
deicõmiſſaria libertas: ar. huiS. aut erat alien: tẽ aut

fuit dat tutoꝛ cũ liber erit:⁊ tũc erit tutoꝛ:vt hoc.S.pᷣ rñ

ſo. aut fuit dat pure:⁊ tũc ſideicõmiſſaria libertas vꝛ ei da

ta ⁊ erit redimẽdus ⁊ manumittẽdus:vt h̊ ſcᷣo rñſo.⁊.C.

e.l.ſi pupilloꝝ.ſᷣm Ja.de are.adde.l.⁊ ſi nõ aſcripta.C.de
ſideicõ.liber.ibi videt᷑ caſus.

. . D 2
— Iquis ſub conditione. alqe

notabilis lex. Spes teſtamẽtarie facit ceſſare le/

gitimã ⁊ loc erit datiue. Idẽ ſi teſtamẽtari deſijt eẽ nãlit

vel ciuilr iudice hoc pᷣncipalr agẽte:ſec ſi deſijt eẽ nãlit᷑ vl
ciuilit᷑ iudice pᷣncipalr hoc nõ agẽte:qꝛ tũc legitim ſucce/
dit:ſy nõ ſuccedit vbi aliꝗs ex teſtamẽtarijs ſupuiuit.h.d.
p ponit qñ teſtamẽtaria nõ cepit:ſʒ ebſpes ſpeſt.ſcðo qñ ce
pit ⁊ deſijt nãlit vel ciuilr iudice pᷣncipalr hoc agẽte.qʒꝰqñ
cepit ⁊ deſijt ꝑſonalłr vłciuilr iudice pᷣncipalr hoc nõ agẽ
te ergo.ꝗqñ teſtamẽtaria ĩ vni pſona cepit ⁊ deſijt ⁊ ĩ al
teri ꝑſona ſuꝑeſt. 2 ibi ⁊ ſiſeł.ʒ ibi ꝙ ſi tutoꝛ. iũcto .
ceterũ.q ẽ ĩ fi.l.ꝗ ibi plane.Ald euidẽtiã pᷣmitte ꝙ re
gula ẽ ꝙ tutela teſtamẽtaria pᷣcedit legitimã ⁊ legitima pᷣ
cedit datiuã vt ꝓbat᷑ ex oꝛdine tituloꝝ.ff. c. C. ⁊ inſti.⁊. C.
qñ mu,. offi.tu.fũ.po.auẽ.mr̃i ⁊ auie.⁊ h̊ ĩ gl.cc.hoc pᷣmiſſo
pone caſũ ĩ tminis ꝑ te:q;ꝛ clarẽ. Op.de v.⁊ ſi ſel.ad v.
ꝙ ſi tutoꝛ. Gl.ſoluit ĩ v.⁊ ſi ſeł.qʒ ſit accuſatꝰ ⁊ remotus ad
huc ſuꝑſũt relige teſtamẽtarie tutele iõ nõ hʒ locũ legitia:
ſec q tutoꝛ ẽ moꝛtuꝰ:vt ĩ v.qð ſi tutoꝛ.idẽ nõ. C.e.l.j.ĩ gl.
magna.ſ̊ õᷣ ̊ vi ꝙ nõ ſupſint relige aliq̃.nã tutela teſtamẽ
taria ſinit cũ tutoꝛ ẽ remoſ:vt.l.ſi arrogati.s.ti.j.⁊.j.de ſu
ſpec. tu. l. decreto. nec apparet ĩ qͥ iſte reliqe remaneãt.vñ
Di. declarat ĩtellige reliqas remanẽ qñ remotr a tutela re
manet ita habilis ꝙ põt dari tutoꝛ::ſʒ qñ nõ remanet ha/
bil vt qꝛ moꝛtu vel depoꝛtat᷑:tũc nõ dicunt᷑ remanẽ reliqe
Fʒ Di.⁊ Ci.i.d.l.j.⁊ oẽs cõit᷑.qdð mihi nõ plʒ:qꝛ remot vt
ſuſpect᷑ deceto illi pupillo tutoꝛ nõ dabii:vt.l.iij.S.q̃ri põt
j.de ſuſpe.tu.⁊ ſic q;tũ ad illũ pupillũ nulle remanẽt reliqe
Pꝛetea ex dicto Di.ſeq̃ret hoc ĩcõueniẽs.pone aliquẽ ex
cuſatũ moꝛbo ꝑpetuo ita ꝙ nulla ſpes ſanitatis ſuꝑeſt qð
põt eẽ:vt.l.ſi cũ dotẽ. S.ſi marit.S.ſo.ma.⁊ de vaca.mu.l.
pe.ĩ pᷣn. Certe ſm eũ ſuccedẽt legitimꝰ q̃ſi nulle ſuꝑſũt reli/
quie qdð ẽ ̊ iſtũ tex.q ĩdiſticte vult ꝙ qñ aliqs ẽ excuſatꝰ ꝑ
ueniat ad datiuũ.dic ergo ꝙ rõ ẽ illa quã ponit iuriſcõ.in
tex.nã pᷣ caſu remouetĩ a iudice hoc pᷣncipalr agẽte:⁊ iõ iu
dex eũ remouet vt aliũ det. Et h̊ diẽ tex.ibi:nã ⁊ iccirco
abijt vt ald det ⁊c̃.⁊ ꝗ.de legi.tu.l.iij .q̃ri põt.⁊ ibi ẽ idem
tex. ⁊ h erat foꝛte ꝙ ĩ ſenatuſcõſulto ↄtinebaĩ de qͥ h̊ fit mẽ

tio. C In ſcðo vo caſu tutoꝛ deſijt eẽ nãlit moꝛtu vł ciuiit

vt depoꝛtatꝰ:q caſu iudex pᷣncipalr hoc nõ agebat vt euʒ
remouẽt ⁊ aliũ daret:⁊ ſic ceſſat ſenatuſcõſultũ.ſile ĩduxe/
rũt hodie canoniſte:qꝛ ſi pbẽda vacat aliq̃ ĩ curia papa re
mouẽte aliquẽ collatio ſpectat ad eũ non ad oꝛdinariũ:vt
e de p̃bẽ.c. ʒ.⁊.c.pñiti.li.vj.Et ex h̊ ſequit alia ↄñtia.pone
ꝙ tutoꝛ ẽ dat ĩ teſtõ ad tp̃ᷣs vl ad certã ↄditionẽ q̃ euenit
certe tutela ſinit.S.e.l.tutoꝛ datus.ſʒ an pueniat᷑ ad legiti/
mũ:v ꝙ nõſʒ Di.q; ſuꝑeſt ꝑſona habil ⁊ ſic reliqe.ſʒ ſecꝰ
puto ſʒ rõnẽ iuriſcõſulti:q; tẽ vere ceſſat tutela abſq; alio
facto iudicis:⁊ ſic locus ẽ ſequẽti legitimo vt h.ꝓp h̊ inſti.
qui.mo.tu.ſi.S.j.vbi aſſimilat tutelã ſiniri moꝛte ex aduẽ
tu diei vel ↄditionis. Op.ad pn.l.ex glo.ſi ſpes teſta/
mẽtarie facit ceſſare legitimũ multomagis datiuã q̃ eſt mi
nus potẽs vt dictũ ẽ. Rñdeo hoc nõ ſeqtur.nã tutele defe
runt per eũ modũ per quẽ hẽditates:vt.l.j.⁊.ij.de legi.tu.

ſ qdiu ſpes ẽ teſtamẽtarie ſucceſſionis ceſſat legitima:vt

l.qdiu.j.de acq.here.j.de re.iu.lq;diu.⁊.C. cõia de ſuc/
ceſ.l.anteq;.ſʒ in illa ꝓuidet iudex dãdo tu toꝛẽ:als cura

toꝛẽ bonis vel dãdo bonoꝛũpoſſeſſioneʒ ſmtabu.vt.j.de
here. inſti. l. ſiqs inſtituat᷑.de reg.cato.l.ij.S.ſi ſub ↄditio/

ne de cura.bo.dan.il.j.ita hic donec eſt ſpes teſtamenta/
rie ceſſat legitima ⁊ deuenii ad ꝓuiſionẽ iudicis. C Op.

De teſta. tutela.

dẽ h̊ ꝙ ſi ẽ depoꝛtat loẽ legitime. Cõtra.j.ti ·ij.l..S.ſi apð
hoſtes. So.ibi deſijt eẽ abſq; facto iudicis:tñ ſubeſt ſpes
ꝙ redeat ad tutelã ꝓpt poſtliminiũ:in depoꝛtato ſec.g ꝙ
etiã ĩ depoꝛtato ſubeſt ſpes ꝙ reſtituat:vt.C. de ſen.paſ.ꝑ
totũ.ſ illa ſpes ẽ de iure ſpãli ꝑ viã reſtitutiõis:iõ nõ attẽ
dit:vt.l.iij. in hn j.de ſideicõ.li. Pꝛeterea illa reſtõ nõ põt
ↄcedi niſi ab vno·ſ.a pᷣncipe:ergo reputat ĩpoſſibile:vt.l.
apud iuł.in ſi.j.de le.j. Op.ad ſi. nã lʒ vn teſtamẽtariꝰ
tm̃ deceſſerit vr eẽ loc legitime ſicut ĩ teſtis vbi ex poſtfa/
cto põt ꝗs decedẽp parte teſtatus ⁊ ꝓ parteĩteſtat:vt.l.
circa.S.de ĩof.teſ.ſic ĩ tutela vt hẽat vnũ teſtamẽtariũ ⁊ ali
um legitimũ. So.Hi.⁊ bñ:tutela ẽ apud quẽlibet iſolidũ:
lʒ adminiſtratio diuidaĩ:vt.l.inter tutoꝛes.j.de admi.tu.
vñ iõ nõ põt ꝑueniri ad legitimũ: ꝓuidit ergo pᷣtoꝛ ſubſti/
tuendo datiuũ. ¶ Ex pdictis circa mãm hui.l.diſtingue
aut tutoꝛ teſtamẽtariꝰ nunqᷓ; fuit ſʒ ẽ ei ſpes:⁊ locꝰ ẽdati
uo:vt h̊ ⁊ iſti.de attili.tu.ĩ pᷣn.aut fuit ⁊ deſijt:⁊ tũc aut iu/
dice hoc pᷣncipałr agẽte ⁊ loc ẽ datiuo vt h̊ ꝛ rñſo.aut de
ſijt ex cauſa nãli vel ciuili iudice h̊ pᷣncipalr agẽte:⁊ tũc aut
deſijt ĩ ꝑſona vni alijs remanẽtib ⁊ loc ẽ datiuo:vt hac.l.
Tſi.aut nullis alijs remanẽtibꝰ:⁊ tũc aut ſpes nõ ſubeſt ꝙ;
reaſſumãt:q;ꝛ moꝛtui:⁊ tũc ſuccedit legitimꝰ:vt h in v.ꝙ ſi
tutoꝛ.aut ſupꝑeſt ibi ſpes:⁊ tunc aut ſuꝑeſt ſpes de iure cõi
vtĩ capto ab hoſtib ⁊ loc eſt datiuo:vt.l.jS.ſi apud ho
ſtes j. ti.ij. aut ſuꝑeſt ſpes de iure ſpãli vt ĩ depoꝛtato ꝑ re
ſtitutionẽ:⁊ tũc ſuccedit legitimus ⁊ ceſſat datiuus:qꝛ illa
ſpes nõ attẽdil:vth.ſfac᷑.l.iij. S.nõ tm̃.j.ti.ij. ¶ QOuero qd
ſi vn ſuit legitim ⁊ deſijt eẽ? Gl.dicit ſuccedit aliꝰ ſequẽs
legitimꝰ als pueni ad datiuum. In hac qõne puto diſtin
guẽdũ eodẽ mõ quo diſtinxi ĩ teſtamẽtaria ſic: qñq; tutoꝛ

legitim nõ fuit ſʒ ei ſpes ſupeſt.ſ.pᷣmi legitimi q alios p/

cedit:⁊ tũc nõ ẽ loc ſequẽti legitimo ſʒ datiuo:vt.l.nõ ſo/
lũ.S.ſi libertꝰ.⁊ ibi nõ.jĩ.de excu.tu.⁊.l.ſi tutoꝛ reipublice
F.j. de tu. ⁊ ra.diſtra. OQñq; fuitſʒ deſijt:⁊ tũc aut facto iu:
dicis pᷣncipalr hoc agẽtis:⁊ nõ ẽ loc ſequẽti legitimo ſed

datiuo:vt.l.iij. S.q̃ri põt.j.ti.ij. aut deſijt cauſa nãli vel ciuin

li iudice hoc nõ agẽte:⁊ tũc ant ſupeſt aliꝗs legitim eiuſdẽ
gradus ⁊ locꝰ nõ ẽ ſequẽti legitimo ſʒ datiuo:vt.l.j.S.ſʒ ⁊
ſi aliqs.j.ti.ij.ar.hui.l.ĩ ſi. Aut oẽs legitimi eiuſdẽ gra⸗
dus deſierũt eẽ: ⁊ tũc aut nõ ſuꝑeſt ſpes ꝙ reaſſumat ⁊ ſnc
cedit ſequẽs legitim:vt.j.ti.ij.l.iij.v.ſjʒ ſi vẽs.ant ſupereſt
ſpes:⁊ tũc aut ẽ ſpes de iure cõi vt ĩ capto ab hoſtib:⁊ tũc
nõ ſuccedit legitim:ſ datiuo ẽ locꝰ:vt.l.j.S.ſi apð hoſtes
j.ti.ij. aut ſuꝑeſt ſpes de iure ſpãli:vt ĩ depoꝛtato ⁊ ſuccedit
ſequẽs legitimꝰ:nec eſt locus datino:vt.j.ti.ij.l.iij.S.penł.
CQuero qd ſi datiu deſijt eẽ: Diẽ gl.ꝙ pueniat᷑ ad legi
timũ ſi ẽ: als ꝑuenit᷑ ad datiuũ.vide glo iſtã ĩ qõne iſta tex.
defſiciũt. Et gl.bꝛeuit᷑ loqtur.dicit enĩ ꝙ ſi deficit datiuꝰ p
uenit᷑ ad legitimũ:⁊ ſic pinpponit ꝙ ille hẽbat datiuũ qui
potat hẽre legitimũ. NVidẽdũ ẽ ergo quõ potuit h̊ eẽ:
Rñ.pᷣ ꝙ legitimꝰ nõ erat adhuc idone ⁊ tũc glo.pcedit
clare.nã adueniẽte legitimo ceſſat datiuꝰ:vt.l.ſi tutoꝛ rei
publice. S. j. de tute.⁊ ra.diſtra.⁊.l.non ſolũ.S.ſi libertꝰde
excu.tu. Itẽ põt eẽ ꝙ dat fuit datiu tutoꝛ ei q potat hẽ/
re legitimũ in caſu hui.l.ſ. ꝓpter ſpeʒ teſtamẽtarie:tũc eti
am gl. ꝓcedit:q; deſiciẽte datiuo puenit᷑ ad legitimũ.qð in
tellige ſiqñ datiu deſicit ſpes teſtamẽtarie defecerat:als ſi
ſupſit:ſicut ab initio ĩpediuit legitimũ: ⁊ ita tũc impediat.
Itẽ põt eẽ ꝙ fuit deuẽtũ ad datiuũ ĩ locũ excnſati vł remo
ti: ⁊ tũc ſi datiu deſijt eẽ moꝛte nãli vel ciuili puenit ad ſe/
quẽtẽ legitimũ qð ẽ nõ.⁊ qð dꝛ.ð.aliq remoto vł excuſato
puenit ad datiuũ:iĩtelligit ꝓ pᷣma vice:ſecꝰ ſi ille datiu po⸗
ſtea nãlit eẽ deſierit:vt hac gl.q̃ oẽs iſtos caſus cõpꝛehen
dit.⁊ hoc etiã dicũt canoniſte. Nãꝗ qũ pᷣbẽda vacat in cu⸗/
ria papa ↄcedit:ſᷣ illo poſtea moꝛtuo nãlit᷑ dʒ fieri collo ꝑ
oꝛdinariũ:⁊ ſic ꝓ pᷣma vice deuoluit:vt ex de pᷣbẽ.c.licet.⁊

c.pñti li.j. Expedita ẽgl. ꝓut ꝓpꝛie ad.l.ꝑtinet. ¶ Sed

mõ gl.ĩtrat qõnes aliqᷓs ꝑ qs opʒ nos examĩare de tutela

q̃ de eri mr̃i⁊ auie. Anteqᷓ; veniã ad qõnẽ gl.q̃ro an

mir ⁊ auia poſſint eẽ tutrices? Rñ.de iure iſto nõ poterãt
eẽ niſi hoc ĩpetrarẽt a pᷣncipe:vt..ti.j.l.fi.de iure.C. fuit ĩ
troducta q̃dã ſolẽnitas.ſ.ꝙ poſt ipetrationẽ reqrebaĩ de
cretũ iudicis:⁊ ꝙ cũ iuramẽto renũciaret ſcis nuptis.⁊ q̊
locũ hẽat ſi nulli ſuꝑeſſẽt legitimi: vt.C.qũ mu.tu.offi.fũ.
po.l.ij.hodie ꝑ iura auc.ẽ ĩmutatũ.pᷣ ꝙ nõ regꝗrit ĩpetra⸗/
tio a iudice:ſʒ hoc eis ꝑmittũ a lege.ſcdᷣo eſt immutatũ:qꝛ
de iure. C. ⁊ ffoꝝ.nõ ſiebat mẽtio niſi de mr̃e:hodie ꝑmittii
mfri ⁊ auie ſolł.Tertio ẽ imutatũ qꝛ hodie m̃ ⁊ auia ſi vo/
lũt pᷣferani oĩb legitimis datiuis exceptis teſtamẽtarijs:
cũ olĩ legitimi pᷣſerebant᷑ vt dixi.Quarto ẽ imutatuʒ qꝛ ꝑ
iura.C. debebãt cũ iuramẽto renũciare ſcdᷣis nuptijs: qð
iuramẽtũ hodie tollit. ꝛeterea ſufficit ſi ſine iuramẽto re
nũciãt ſcdᷣis nuptijs ⁊ velle.⁊ oĩ alio legis auxilio. Quĩto
ꝑ iura auctẽticoꝝ debitoꝛ ⁊ creditoꝛ nõ pñt aſſum tutelã
vt.C.ꝗ da.tu.poſ.auẽ.minoꝛis.ſʒ ĩ mre ⁊ auia hoc nõ ob.
vt. C.qñ mu.tu.offi.fũ.po.auẽ.mr̃i ⁊ auie.ſũpta ex coꝛpo/
re de hẽ.q̃ ab ĩte.S.ex his.⁊ auẽ.ſacr̃m.⁊ ĩ auẽ.ad hec.eo.
ti. ſũpta ex coꝛpoꝛe vt ſine ꝓhi.ma.debi.⁊ cre.¶ Quero
qꝗd in pauia? Ar ꝙ nõ poſſit eẽ tutrix cũ tex.dicat mri ⁊
uie ſolũ. Cõtrariũ credo.nã /pauia vere ẽ auia:lʒ adijciat᷑
dictio p:vt.l.cui eoꝝ.S.ij.de poſtu.⁊.l.qm appellatiõe de
v. ſig. dicã ĩ.l.gallus.S.iſtituẽs.de li.⁊ poſthu. ¶ Quero
qd de mf̃e nãli tm: Gl.i auẽ.mr̃i ⁊ auie.dicit ꝙ põt eẽ ⁊ bñ
vt.l.fi. C. qñ mu.tu.offi.fũ.po.⁊ ĩ auẽ.vt ſine ꝓhi.ma.debi.
⁊ credi.S.j. Adẽ vi de mr̃e ſpurij: vt nõ.i.l.ſi.C.q mu.tu.
offi.fũ.po. Sʒ putarẽ diſtinguẽdũ vtrũ mi fuit illuſtris vł
nõ vt diſtiguit᷑ ĩ ſucceſſione:vt.C.ad oꝛſicia.l.ſiq̃ᷓ illuſtris.
Qnid ſi ẽ pꝛ ⁊ mr: Rñ.ſi pꝛẽ legitim ipſe pᷣfert:vt.l.ij.ĩ f.i.
C.qñ mu.tu.offi fũ.po.nã tex.q dicit mr̃em pᷣferẽdã legiti
mis ĩtelligit.ſ.a latẽ:vt tex.expᷣmit ĩ.d.S.ab his.ĩ auẽ.de hẽ
di.q̃ ab ĩte colł.viij ergo ĩ aſcẽdẽtib iura antiq̃ remanẽt ĩ
coꝛecta.ſʒ ſi eẽt pᷣ nãlis tm̃ puto mr̃em eẽ pᷣſerẽdã: vt.C.
qñ mu.tu.offi.fũ.po.l.ſi.ſicuti ĩ ſucceſſiõe pᷣfer:ivt inſti.de
ſucce.cogna.S.vulgo.⁊.j.vñ cogna.l.hac parte.pꝛ aũt nã
lis nõ ſuccedit filio ſuo ab ĩteſtato:niſi foꝛte ĩ duabꝰ vncijs
ſiẽ filiꝰ pꝛi: vt.l.ij. C. de nã.li.⁊ ibi ꝑ Aʒo.iĩ ſũma.mf̃ vo ſuc
cedit ſimpłr. ¶ Quero qd ſi ẽ au' ⁊ auia: Dicũt qdã am
bos admittẽdos.dic ſi ẽ auus pꝛnPꝰ⁊ auia pĩna de neceſſi/
tate ſequit᷑ ꝙ illa auia ẽ nupta.ſi ponerem eã eẽ nuptã ⁊ x.
oñs repellit᷑ a tutela:qꝛ nupta ⁊ pᷣfert᷑ auus.idẽ ſi ponani
auũ pꝛnũ ⁊ aniã mr̃nã.ſʒ ſi ponamꝰ auũ pinũ ⁊ auiã mr/
nꝗ vlł ecõuerſo ⁊ legitimos:⁊ tũc ꝓcedit qõ quã gl foꝛmat
ĩ auẽ mr̃i ⁊ auie.⁊ puto auũ pᷣferẽdũ:q; tex.ĩ coꝛpoꝛe dicit
eas p̃ferri legitimis a latẽ nõ ex linea aſcẽdẽti. Et ſi dicẽs
leges codicis q̃ dicebãt legitimos pᷣferri non loq̃bant de
ania:fateoꝛ tñ ꝙ eadẽ ẽ rõ ĩ auia q̃ ĩ mr̃e.ſile.·j.ad tertul.l.
ij.S. ſi mr.v.ſi filij.nõ eni fuit de mẽte legis ſacẽ ↄditionem
melioꝛẽ auie qᷓ; mfis.ſʒ ſi ponẽmꝰ auũ ⁊ auiã nãles tm̃:tũc
p̃fert auia ſicuti ĩ ſucceſſione vt dixi ſupꝛa ĩ mr̃e. ¶ Qũo
ꝗqd ſi ẽ mr ⁊ auus:Hiẽ glo.ĩ auẽ mr̃i ⁊ auie.ꝙ pᷣſeri auus
tanq; legitimꝰ cũ ſit de aſcẽdẽtibꝰ qdð nõ placʒ:q; tex.vñ ſu
mit auẽ mr̃i ⁊ auie.vocat eos ad tutelã:ſic ad hẽditatẽ.ſʒ
abſq; dubio ĩ hẽditate pᷣfert᷑ mr̃ auo:vt ĩ auẽ.deſũcto.⁊ ibi
nõ. C. ad tertul.⁊ qð ibi nõ. aunõ ẽ legitimꝰ:qꝛ nõ ſucce
dit. Qũo an idẽ ſit ĩ cura ꝙ mr̃ ⁊ auia pñ eſſe curatri
ces:? Tex.nõ clare expᷣmit:tñ gl.⁊ doc.oẽs tenẽt idẽ ĩ cura
qð ĩ tutela per idẽtitatẽ rõnis:vt nõ.in.d.auẽc.mr̃i t auie.
Qůo an mr ⁊ auia cogani ſuſcipe tutelã: Rñ.ꝙ non:
qꝛ tex.ĩ coꝛpoꝛe.⁊ ĩ anẽ.mr̃i ⁊ auie.dicũt ꝑmittim nõ dicũt
pᷣcipim.Et idẽ tʒ gl.ĩ auẽ.mr̃i ⁊ auie. Qũo ⁊ nc aliq̃lit
itro al.ma.an tutela q defer mr̃i ⁊ auie ſit legitia vl datiua
Gl. H̊ dubitat vẽ ꝙ ſit legitia:vt.l.oẽʒ.C. ad t᷑tul.Ecõtra ꝙ;
ſit datiua:qꝛ ꝑ.l.C. vñ legiti.eã pᷣcedebãt. Pꝛetea lex nõ
ſac eã tutricẽ niſi ipſa velit vt dixi.vñ gl.in auẽ.mr̃i ⁊ auie.

—1à

—— — — ——— —

dicit ꝙ nõ ẽ legitima nec datiua ſʒ anoꝛmala.idẽ Spe.in
ti.de tutoꝛibꝰ.dicit Di.mr̃em eẽ legitimã.pᷣ ꝑ tex.d.l.oẽʒ.
ſcðo ꝑ.l.ij .ſi mr.v.ꝙ ſi pꝛ ad tertul.Ego allego.l.pe..iĩ
· cau.pi.ta.S.⁊ hoc puto verũ.ſ.ꝙ ſit legitima hodie ꝑ iu

ra auẽ. qð apparet qꝛ alijs legitimis pferti.⁊ nõ ĩtelligo le/

gitimã ꝑ.l.xij.tab.ſʒ ꝑ dictas ↄſtitutiones.ſile dicim de ſi
duciaria tutela. C. de legi. tu.l.iij.⁊ ibi ꝑ gl.⁊ doc.dicã in
l.ij. S. f. j.ti. ij. Nõ ob. ꝙ demum volẽs admittii:q; ꝑ hoc

nõ deſinit eẽ legitima:ſicut videmꝰ ĩ legitimis hẽdibꝰ:qꝛ q

dã ſũt ſui ⁊ neceſſarij:qdã volũtarij:ita ĩ legitima tutela q̃
dã ẽ neceſſaria q̃dã volũtaria. Quũo ꝗd ſi m vł auia ẽ
data tutrix in teſtõ:an dicet teſtamẽtaria? Gl.h̊ finalr du
bitat.itas ẽ ꝙ ẽ teſtamẽtaria:qꝛ dari põt ꝑ auẽ.mr̃i ⁊ auie.
⁊ erit teſtamẽtaria volũtaria.Alij ſũt teſtamẽtarij neceſ/
ſarij:ſicut dicim in hẽdib. ¶ Quero ꝑ auẽ reqrũ ꝙ mr ⁊
auia renũciẽt ſcᷣis nuptijs velle:⁊ oĩ alij legũ auxilio.qd
ſi nõ renũciãt ſcdᷣis nuptijs:an valeat iſta aſſũptio tutele:
v ꝙ ſic:iqꝛ omiſſio modice ſolẽnitatis nõ vitiat:vt.l.j.in ſi.
8.de vẽ.iſpi.⁊ qð nõ.C. de iudi.l.rẽ nõ nouã.C Cõtrari
um credo q; in datione tutoꝛis quocũq; mõ ẽ erratũ non
valet datio:vt.l.tutoꝛ ſi fuerit.j.de tu.⁊ cu.da.ab his. Itẽ
qꝛ iſta ſolẽnitas poſſet eẽ multũ pᷣiudicabilis: ergo pᷣſumii
neceſſaria:vt.l.diuus de in ĩteg.reſti.⁊.l.cũ hi.S.ſi ptoꝛ.S.
de traſac.ꝙ aũt poſſet eẽ multũ pᷣiudicialis oñdo.ertuʒ
ẽꝙ iſta q̃hʒ ſcõm virũ ẽ multũ ſuſpecta legi:q; lex pᷣſumit
ꝙ excoꝛiaret ſiliũ ꝓpt᷑ ſcõᷣm virũ:vt.C. de admi.tu.l.lexq;
tutoꝛes.⁊ auẽ.adhec.C.q mu.tu.offi.ſũ.po.ſʒ idẽ dicemꝰ
ĩ ea q̃ hʒ aĩum ⁊ ↄſiliũ nubẽdi:ſicut ĩ ea q̃ ã nupſerit.ſile q̃
hʒ aĩum ⁊ ↄſiliũ diuertẽdi:vt.l.ſi ↄcubinã.S.j.S.re.amo.⁊
j.qui ⁊ a q.l.ſʒ ⁊ ſi marito circa ſi.ꝓ hoc optime tex.C.de

nup.l.impiales.S.ſʒ ſi tales. Pꝛetea ꝓbat᷑ ĩ tex.ĩ auẽ.vt ſi

ne ꝓhi ma.debi.⁊ credi.S.qꝛ vo.v.mox tñ.coll.vij.ibi dũ
dicit ſeᷣas ↄcupiſcẽtias ⁊c.⁊ ex illo vᷣbo apparet ꝙ ↄcupi
ſcẽtia ſcdarũ nuptiarũ ita eã reddit ĩhabilẽ ſicut ipſe nu/
ptie iã ↄᷣcte. Pꝛeterea de iure antiquo cogebant hoc iu/
rare:als nõ admittebant᷑:hodie o remouet᷑ iuramẽtum:
ſ renũciatio reqrit:ergo ĩ alijs remanet idẽ effectꝰ.ſ.ꝙ re
nũciatio omiſſa vitiet. Mꝛeterea iudex ꝗ dat eã tutricem
cũ ſcðᷣis nuptijs nõ renũciauerit fec h̊ ignoꝛãs:an illa hẽ/
ret aĩum nubẽdi vel nõ:tñ ad iſtũ effectũ reqrit᷑ renũciatio
ergo errauit in iure magni pᷣiudicij: merito nõ fuit tutela
legitime aſſũpta:nec poterit adminiſtrare. ¶ Quero qd
ſi mulier nõ renũciauit velle.Ci.ĩ auẽ.mr̃i ⁊ auie.s.allata
dicit ꝙ iſta renũciatio modicũ releuet:ex quo ſeqtur ꝙ eiꝰ
omiſſio nõ vitiaret.⁊ cum eẽt ſemel h de facto iſta qõ fuit

mihi oñſũ qðdã ↄſiliũ qð dicebat eẽ cuiuſdã magni docto

ris antiq de bononia ꝗ vocat'ẽ Federic de ſcalis.ꝗ de/
terminabat ꝙ iſta renũciatio eẽt modici p̃iudicij:⁊ ſic eius
omiſſio nõ vitiabat.Cõtrariũ puto ꝙ omittit᷑ res magni
pᷣiudicij vt vꝛ dicẽ gl.d.auẽ.mr̃i ⁊ auie. Pone igit ꝙ muli
er debitũ pupilli nõ exigẽt vel hʒ ↄtutoꝛes ꝓ qb poſſibi/
le ẽ eã obligari vel ↄſtituit actoꝛẽ:⁊ ſic eẽt ĩterceſſio:vñ iu/
uaret velle.qũ op ẽ eius renũciaſj.Et iõ ↄcludo ꝙ ſi aliq;
iſtoꝝ omittit᷑: omittit res magni p̃iudicij:⁊ nõ erit legitima
tutrix.hoc vẽ ſetire gl.ex de appel.c.ex parte.⁊ idẽ vꝛ ſẽti
re Spe.iti.de tu.⁊ ita ↄſuluim ĩ hac ciuitate ego ⁊ q̃tuoꝛ
aduocati. C Quero qd ſi renũciauit vellei.⁊ ſcðis nupti/
is:⁊ nõ fuit dictũ ⁊ oĩ alijlegũ auxilio:an valeat: Et vĩ ꝙ
ſic:qꝛ tex.ĩ auẽ.mr̃i ⁊ auie.nõ reqꝗrit ꝙ renũciet: niſi ſcdᷣis
nuptijs ⁊ velleiano. Pꝛeterea nõ vẽ ꝙ hẽat aliud bñ
ſiciũ:⁊ ſic adiectio illiꝰ gnãlitatis nõ vr neceſſaria. Cõtra
riũ dico:qꝛ mlier ĩ multis iuuat ĩ ꝗbꝰnõ iuuare᷑ maſculus
Hᷣ in iuris ignoꝛãtia:vt.l.fi.C. de iur.⁊ fac.igno.⁊ in plibꝰ
glijs:⁊ iõ ꝑ hãc renũciationẽ oĩa bñſicia mulieri tolluni ⁊ꝛ
reducit ĩ eo caſu quo eẽt ſi eẽt tutoꝛ maſculus. vñ puto ꝙ;
hoc caſu ꝓ tali debito poſſet iſta mulier capi ⁊ incarcera
ri:lʒ als ſec:vt.C.de offſidiuer.iudi.l.j.⁊ auẽ.ibi poſita lʒ

De teſta. tutela⸗

talia bñſficia als ꝑ renũciationẽ nõ pñjt tolli ⁊ tñ h̊ caſu tol
lunt legis auctoꝛitate ꝑmittẽte hãc renũciationẽ vt pʒ in
velle.cui ſʒ verã opi.renũciari nõ põt:vt nõ.ꝑ doc.l.ſfi.C.
ad velle.ꝓbai ĩ.l.doli excepj S.diuerſas .de noua.⁊ per
Ci.iĩ.l.ſiqs in ↄſcribẽdo.C. de epi.⁊ cle.puto tñ ꝙ bñſicia
q̃ cõpeterẽt mũieri etiã ſi maſculus eẽt vt nõ ↄueniatl a ſilio
niſi q̃tenꝰfacẽ põt ꝑ hãc renũciationẽ nõ tollit:ſʒ ſolũ bñſi
cia mulieris. Quero ꝗd ſi nõ renuciauit ſcdᷣis nuptijs
nec velle.ſpãlit᷑ ſʒ gnãlit᷑ oĩ bñſñcio:an valeat: Rñ.nõ ẽ ne
ceſſe ꝙ expᷣmaĩ de velle.ſpãlit᷑ qꝛ illud ẽ bññciũ mulieris:⁊
iõ de neceſſitate ↄcludit᷑ ſ gnãli renũciatione. ſʒ ẽ videre
an ſit neceſſe ꝙ expᷣmat᷑ de ſcdᷣis nuptijs.nã poſſe tranſire
ad ſcðᷣas nuptias nõ ẽ bñſiciũ ſeu pᷣuilegiũ:ſʒ qᷓdã facltas
cuilibʒ cõpetẽs:⁊ illa ſub illa gnãli renũciatione nõ compᷣ
hẽderei.vñ ẽ neceſſe ꝙ expᷣmat vt dictũ ẽ. ¶ Qũo gꝗd ſiĩ
tutela nõ obligauit expᷣſſe oĩa bona ſua:qð requirit:vt.d.
auẽc.yt ſine ꝓhi.ma.debi.⁊ credi.coł.vij. Dicũt qdã ꝙ nõ
vitiat:qꝛ bona ſũt tacite obligata ꝓ admiſtratiõe: vt.l.ꝓp

officio de admi.tu. Cõtrariũ puto verũ.ſ.ꝙ reqrat᷑ expᷣſſa

obligatio:qꝛ multi fũt effectꝰ hypothece expᷣſſe obligatio
nis vltra q; tacite maxime ĩ caſu.l.aſſiduis.C.q po.i pig.
ha.⁊ B dic tex.ĩ.l.de creatiõib i ſi. C.de epi.au. C Qũo
pone ꝙ duo ſüt tutoꝛes dati ĩ teſtõ mr ⁊ eẽneꝰ: an mr̃ erit
tutrix: Quida ꝙ nõ:q;ꝛ teſtamẽtarũpſert᷑ ei ⁊ gl.ĩ auẽ.mr̃i
⁊ auie.diẽ ꝙ vterq; erit tutoꝛ ⁊ bñ. ¶ Quũo ſi mr̃ ẽ data ĩ
teſtõ:an egeat ↄfirmatiõe:qdã ꝙ ſic ꝑ.l.q ĩ aliena.S.qqᷓ;
de ne. geſ.tu dic ꝙ illa.l.loquiũ de iure antiqᷣ hodie vᷣo nõ
eget ↄfirmatiõe:ſʒ ẽ neceſſe ꝙ tutelã agnoſcat coꝛã iudice
⁊ renũciet illis bñncijs de ꝗbꝰ dictũ ẽ.S.tãgii ĩ.d.auẽ.mr̃i
⁊ auie. Qũo gꝗd ſi dat᷑ tutoꝛ ẽ a iudice mr̃e ignoꝛãte:an
valeat:De h̊ hẽm gl. ↄꝛias.de h dicã ĩ.l.tutoꝛ ſi fuerit pe
tit.j.de tu.⁊ cu.da.ab his ĩ gl.j.vbi gl.ponit. ¶ Quero
mlier trãſiuit ad ſcdᷣa vota pᷣuat᷑ tutela:qd ſi alr luxuriata
ẽ: GOl.diẽ idẽ vt nõ.in auẽ.de reſti.⁊ ea q̃ parit.S.fi.⁊ nõ.in
auẽ.ſacr̃m.C.qñ mu.tu.offi.fũ.po.pbat᷑ i.l.vlij illius tituli
vbi dẽ ꝙ mr̃ dʒ pudicitiã ſuã ĩtactã ↄbuare. ¶ Qũño mr̃e
excluſa a tutela ꝑ trãſitũ ad ſcᷣa vota ad quẽ redit tutela
vtrũ ad legitimũ vł ad datiuũ: Hiẽ glo.ſiue dicas eã teſta
mẽtariã ſiue legitimã ſiue datiuã hẽs rñſionẽ ex pᷣdict.ſʒ ĩ

d. auẽ. ſacr̃m. dic gl. ꝙ vadit ad datiuũ ad iſtar e ꝗ remo

uet vt ſuſpect.Iſta qõ ſuit ſel in ciuitate iſta p tutela ſilie
bernardini comitis de merciana ⁊ ſuit cõmiſſa bononie q̃
tuoꝛ doctoꝛibꝰ.ſ. Ric.de mal.ꝗ erat ibi tunc relegat.do.
Ja. de bel. do. Ja. bu. ⁊ do. Rai.de foꝛ.ꝗ fuerũt diſcoꝛdes
do. Ric. ⁊ do. Ja.de bel.dicebãt ꝙ erat loc datiue: vt in
gl. pdicta. do. Ja. bu.⁊ do. Rai.dicebãt ꝙ erat loc legiti
me.⁊ hoc ꝓbat do. Ja.bu.ſic.regula ẽ ꝙ donec ẽ legitim
nõ ꝑuenit᷑ ad datiuũ:ſʒ legitimꝰ excludit datiuũ vt dictũ ẽ
hẽmꝰ ergo dicẽ ⁊ rũdẽ ad iura q̃ faciũt in Zꝛiũ q vident vel
le ꝙ ſit locꝰ datiuo.pᷣ/p hoc facit.l.ij.ĩ f. C. qũ mu.tu.offi.

fũ.po.q dicit ꝙ mr̃e excluſa locꝰ ẽ datiuo. Rñdeo illa lo

tur Fm tꝑa antiq̃ ʒ q mr nõ poterat eẽ exñte legitimo me/
rito ea exclulſa puenit᷑ ad datiuũ qꝛ nulls erat legitinꝰ. Itẽ
ꝙ ſit loc' datiuo vꝛ tex.in.l.oẽm.⁊.l.mr̃es.C. ad tertuł⁊ ĩ
ꝗ· ca.pi.ta. .l.iij.als pe.⁊ in auẽ.de nup.S.ſinaũt tutelã.
col.iiij.⁊. C.q pe.tu.l.mr̃is.ſʒ ad oẽs illas.ll.rñũdebat Ja.
bu.qꝙ loquunt᷑ qñ nõ ſuꝑſũt legitimi.ſinaũt legitimi ſuper/
eſſẽt tũc remaneret regula.ſ.ꝙ exñte legitimo datiuus re
pellit. ꝓ hoc facit ꝗ pe.tu.l.ij.⁊.l.diuus. ¶ Sʒ ʒ iſtud
vltimũ ſacit.d.auc.ſacr̃m.⁊ qð ibi nõ.in glo.ſ.q mater re
moueti vt ſuſpecta ⁊ ꝑ ↄſequẽs deuenit᷑ ad datiuũ.⁊ in illo

cõſilio nõ rñdet ad iſtud ↄꝛiũ: iõ mihi vẽ dicẽdum ꝙ tres

cem:⁊ dicit nolo eẽ tutrix:⁊ peto dare tutoꝛeʒ ſilio meo: ⁊
tunc nõ eſt dubiũ ꝙ deſert legitimo ſi eſt: vt.l.ij.j.ꝗ pe.tu.

qñq; mater aſſupſit tutelã ⁊ poſtea deſijt eſte.hoc põt eſſe
duobus mocdis.pᷣmo ꝙ vadit ipſa ad iudicem ⁊ dicat ego

ſũt caſus qm̃ mr nunq; aſſumit tutelam: ſʒ vadit ad iudi/

õ

intẽdo trãſire ad ſcdᷣa vota detis tutoꝛẽ ſilio meo:tũc pu/
to ꝙ ſit locus datiuo.ita loquit gl.in auẽ.ſacrjm.⁊ glo.hic
poſita.nã coꝛã indice maniſeſtet pᷣ iſta cauſa ſuſpitionis ⁊
iccirco abijt vt aldetł᷑: vt tex.diẽĩ hac.l.iccirco iuit ad ma
nifeſtãdũ hoc iudici vt aliꝰ det᷑.ſi vo mr̃ nõ curauit de iu/
dice:nec de ſilijs:ſj ſimplr ad ſcdᷣa vota trãſiuit:tũc ipᷣo iu
re ceſſat eẽ tutrix: vt.d.auẽ.ſacr̃m.⁊ hoc iudice nullo mõ
agẽte:ſy a indice ſactũ nõ ẽ ſʒ a lege:merito deuenii ad le/
git mũ nõ ad datiuũ:vt hac.l.⁊ q;.S.dcm̃ ẽ. Quero an
ſtati cũ mr̃ vadit ad iudicẽ ⁊ dicit velle trãſire ad ſcdᷣa vo/
ta deſinat eẽ tutrix anteq;ᷓ trãſeat:GOl.C.ĩ ꝗ.ca.pi.ta.õ.l.
ꝓpt.dicit ꝙ nõ.allat.l.oẽm.C. ad tertul.⁊ ĩ auẽ.de nup.
§. ſinaũt tutelã. expᷣſſi iſti.de cura.S.iterdũ.qð mibi non
placet. nã ab initio nõ daret᷑ tutrix:niſi renunciaret ſcdðis
nuptijs vt dictũ ẽ:⁊ ſic ſtatĩ cũ ſuꝑuenit aius nubẽdi ĩcipit
eẽ ſuſpitio ergo ⁊c. Mꝛetea ſufficit h allegare:lʒ poſtea nõ
nubat.qð ẽ nõ.ar.C. de nup.l.imꝑial.S.ſj ⁊ ſi tales.ꝓhoc
tex.ĩ.d.S.ſinaũt tutelazʒ.ĩ auẽ.de nup.ibi ⁊ volẽte ad nup.
venire ⁊cc. Et ex hoc puto idẽ ĩ ſpõſalib vt ↄctis ſpõſalibꝰ
ſtati deſinat eẽ tutrix.qð tãgit Spe.de tutoꝛe..nũc dicẽ⸗
dũ. Quero dixi qñ mr̃ vadit ad iudicẽ anteqᷓ; nubat lo
cus ẽ datiuo:an iudex dʒ dare illũ quẽ mr̃ petit: Gl.ĩ auẽ.
ſacr̃ʒ.dicit ꝙ dʒ petẽ.⁊ ſic vꝛ velle gl.ꝙ iudex dabit petitũ
a mr̃e.Aellij doc.dicũt ꝙ petitũ a mr̃e nõ dabit de neceſſita
te ⁊ ita refert Ci.fuiſſe deminatũ ⁊ ↄſultũ bononie ꝑ quẽ
dã ſolẽnẽ doc.⁊ aduocatũ qꝗ noĩat᷑ ẽ dñs Abaldinus de
malauoltis:⁊ dñs Ja.butri ĩ ↄſilio de quo ſupꝛa dixi in.l.
ꝑ credẽdũ ĩ fi.j..q pe.tu.vbi dẽ ꝙ mr̃is ↄſiliuʒ nõ ẽ ſufficiẽs
ad eligẽdũ tutoꝛes.⁊ nulla.l.ẽ qᷓ dicat ꝙ iudex teneat᷑ dare
petitũ a mr̃e:ſʒ mĩ tenet᷑ petẽ ⁊ noĩare ⁊ ĩ arbitrio iudi
cis erit dare illũ vel nõ:vt.C.ꝗ pe.tu.l.mr̃es.⁊.j.ad tertu.
l. ij. S. ſi mr. Et oẽs alie.ll.allegate ĩ pᷣcedẽtibꝰ.q.duabus.
Iſtud etiã tʒ Ja.de are.⁊ refert Ci.ĩ auẽ.mr̃i⁊ auie.⁊ cõi
ter habei ĩ ſcriptis ſuis.ſʒ do. Ri.mal.dicebat ꝙ nõ erat
veꝝ ꝙ Ja.de are. hoc teneret:tñ cõit᷑ ſcripta dicũt. C Sʒ
q̃ro qꝗd ſi mr̃ ẽ minoꝛ.xxv.annis ⁊ ſꝑat᷑ effici maioꝛẽ añ pu
bertatẽ filij:an ſit loc' ſequẽti legitimo vłl datino?Et vi ꝙ
datiuo:vt.l.nõ ſolũ.S.ſi libert de excu.tu.⁊.l.ſi tutoꝛ rei/
publice. S.j.j.de tute.⁊ ra.diſtra. In ꝛiũ fac qꝛ mr̃ nõ ẽ le
gitima tutrix niſi qũ vult. Nũc ad ꝓpoſitũ nos dicim ꝙ;
ſequẽs teſtm̃ tollit pᷣmũ ſi ẽ validũ ꝑ ſe:ſec ſi expectaret cõ
ſirmationẽ q̃ pẽdeat ex volũtate alteriꝰ vt ſi ſili ĩ eo ẽ pᷣte
ritꝰ:vt.l.cũ in ſcðo.⁊ ibi nõ.j.de iniuſ.teſta.ꝓbai.j.de li.⁊
poſthu.l.ſi filiꝰ q ĩ ptãte.ita ĩ ꝓpoſito cũ tutela deſcendit
ex volũtate mulieris ĩ futuro nõ ĩpediat aliũ legitimũ.hoc
tñ nõ pono ꝓ ↄſtãti.¶ Quero qꝗd ſi ꝓxim legitim ẽ de
bitoꝛ vel creditoꝛ:an ſit loc ſequenti legitimo vel datiuo:
Dicã ĩ.l.ſi ĩpuberi.j.de tu.⁊ cu.da.ab his.⁊ mita alia cir
ca hoc.C Quero ſi mr trãſiuit ad ſcᷣa vota:⁊ añ a iudice
petijt dari tutoꝛẽ ſilio ⁊ dat ẽ.mõ ſuꝑeſt auia q̃ vult eẽ tu
tix q̃ri᷑ ꝗs pᷣferi: Rñ.auiã pᷣferẽdã ꝑ tex.ĩ coꝛpoꝛe ꝗ diẽ
eã pᷣferri oĩbꝰ exceptis teſtamẽtarijs.vñ etiã ſi teneremus
opi.gl.ꝙ debẽt dari petit a mr̃e.hoc caſu nõ ꝓcedẽt:qa
nõ ẽ locꝰ datiuo ſʒ auie q̃ pᷣcedit oẽm datiuũ. Quero
pone ꝙ pꝛ ẽ exbãnit vel alit odẽnatꝰ:ita ꝙ filij efficiũtur
ſui iuris ⁊ egẽt tutoꝛe ſm gliiſti.q.mo.ius pa.po.ſol.S.re
legati.an mr poterit eẽ tutrix cũ ſit nupta:? Rñ.ſic qꝛ tex.
dicit ꝙ opʒ eã renũciare ſcdᷣis nuptijs:q̃ſi dicat ille nuptie
ex ꝗbus oꝛti ſũt ſilij nõ ſũt ĩpedimẽto quo min poſſit eſſe
tutrix.⁊ hec ſufficiãt pꝛo Zoo.
= Lutoꝛ nõ põt dari certe rei:ſ
Ertarũ. ſone vel vniuerſitati.h.d. cũ dan
bus.ll.ſe. ¶ Op.ꝙ valeat datio hec ac ſi in vni⸗
nerſũ dat eẽt:ſicut ſi dicim iĩ hẽditate:vt.j.de hẽ inſti.l.
hẽditas. So.ꝗqdã hec fatent.ſʒ hoc ẽ .l.⁊ ſi datꝰ.j.e.dic
ergo:aliud ĩ hẽditate vtibi:aliud ĩ tutela vt h̊. Et põt eẽ
rõ:q; qñ aliꝗs iſtituit ĩ aliq̃ re:⁊ aligd hbʒ iure hereditario

Be teſta. tutela.

merito illud põt extẽdi ad totã hẽditatẽ. ſz ſi aliqs daĩ tu
toꝛ ad vnã rẽ nil hʒ ei qð ẽ tutele q̃ pncipalr ẽ vis ĩ capite
libero ⁊cẽ.⁊ hoc ẽ qð diẽ tex.ꝙ ꝑſone nõ rei ⁊c.qð ꝓbat a
ſili:qꝛ ꝗ bʒ aliqd iuriſditionis põt ꝓꝛogari ei iuriſditio.
ſz ei q nullã hñt nõ põt:vt.l.pᷣuatoꝝ.C.de iuril.oĩ.iu.⁊.l.
j.⁊.ij.de iudi.ſʒ iſta nõ ẽ bona rõ qñ tutoꝛ daiĩ deductis re
bus.nã ipſa datio ↄtinet vitiũ ⁊ nõ valet vt hᷣ.ſʒ ſigs daret
tutoꝛẽ ſimpłr poſtea ꝓhibet adminiſtrare certas res bñ
valet:ar.l.plenũ.S.j.ð.de vſu ⁊ ha.Nic ergo ꝙ rõ ẽ:qʒ iſti
tutio ẽ fauoꝛabil ex vtraq;.ex parte teſtãtis:vt decedat te
ſtatus.ex parte iſtituti vt ſuccedat.tutela vo pↄtinet graua
mẽ ⁊ on ex parte tutoꝛis:lʒ ſit fauoꝛabil ex parte pupilli:⁊
ſic nõ ſit ita larga ĩterp̃ᷣtatio. Op..ti.j.l.ꝗ bʒ ĩ fi. So.
ibi loꝗtur ĩ curatoꝛe ad lites. C Op. C. de ĩ lis. dã.tuto.
l.ad li. So.ibi exponü tutoꝛ.i.curatoꝛ. ¶ Op.ad.l.qa
pſone.de le.iij.S.e.⁊ iſti.de excutu.S.datus.⁊.j.de admi.
tu. l. cũ płres.S.cũ tuto.vbi dẽ ꝙ tutoꝛ dat rei.So.veruʒ ẽ
ſcᷣario:ſʒ bᷣncipalr dat ꝑſone vt h:⁊ pʒ in diffinitione tu/
tele.dat᷑ eniĩ ad tuẽdũ euʒ q ꝓpter etatẽ ſe defẽdere neqt.
COp. C. de nup.l.ĩ copulãdis.So.ibi ĩ curatoꝛe ꝗ dai
pᷣncipalr rebꝰ. ¶ Altimo ad.l.ſi tñ.op.de.ll.pᷣcedẽtibus.
Diẽ gl.h̊ dat᷑ cuidam vniuerſitati.ſ.rei africane vel italice.
¶Cõtra hoc v.j.de hẽ.iſti.l.ex ſacto.vbi talit iſtitutus
vã iſtitut᷑ ĩ re certa. Añ rñdeo ꝙ de ſtricto iure etiaʒ iſta
datio nõ ꝓcedit:tñ de ↄſuetudine admittit᷑.⁊ hoc ẽ qð diẽ
iuriſcõſultꝰ:⁊ hoc iure vtimur ⁊c. Ex vſu enĩ magis hoc ꝓ
bat ᷓ;ᷓ ex ſtricti iuris rõne.⁊ hic vſus põt eẽ cauſa q̃re tu/
toꝛ ſimpłr dat põt ſe excuſare ab adminiſtratione rerũ q̃
ſũt ĩ alia ꝓnĩcia:vt.C. de excu.tu.l.teſtõ.vñ ſoꝛte teſtõꝛ ſic
dãdo ĩtellexit ꝙ eẽt tutoꝛ ſimpłr:tñ adminiſtraret tm̃ bo⸗
na q eẽnt in illa puincia.ꝓ hoc dicit Ja.de are.ꝙ ſi aliqs
daret tutoꝛẽ reb q̃ ſit in certa villa ꝙ nõ valẽt datio: ſe/
cus ĩ reb q̃ ſt ĩ certa ꝓuincia ſm dictã rõnẽ. Itẽ hodie ſi
darei reb q̃ ſũt ĩ vna ciuitate cũ hẽant hodie tritoꝛia ⁊ iu/
riſditiones diſtictas:vt nõ.i.l.ſi.C. de pᷣſcrip lõ.tẽ.¶ Vl
timo hec gl ẽ ar.ad qõnẽ.reliꝗt tibi teſtõꝛ qeqꝗd habẽt pe
ruſij:poſtea ſuꝑuiuens ibi multa q̃ſiuit:q̃rit an ad te ꝑtine
at:ſi tenem hãc gl.ꝙ ſit relictũ vniuerſitatis:tũc ꝑtinebit
ad te ſicut repit tpe moꝛs:vt dicin ĩ grege ⁊ ĩ peculio:vt.l.
grege.j. de le.j.⁊.l.peculiũ j.de le.ij.ſi dicim ꝙ ſit relictũ cer
tarũ reꝝ inſpicit tps teſti:vt.l.ſi. S.j.j.de le.ij.⁊.l.ſi ita.j.de
aur.⁊ ar.le.⁊ hoc ibi tetigi in qõne de eo ꝗreligt podere
qð hʒ in tali villa.tetigi in.l.j.ĩ.de rebus dubiͤs.
— ndeſinita in ſingulari vł eti
J 4 nis ita * n in plurali D in tute/

NVlis equalet vniuerſalinõ tñ cõpꝛehẽdit eos de q/
us cõſtat teſtatoꝛẽ nõ ſeſiſſe h.d. ¶ NHota ꝙ appellatio

filij refert ad oẽs.qð intelligit glo.ſi nõ fiet adiectio ꝓpꝛij
noĩs:tũc eniʒ ad aliũ nõ extẽdit᷑ q no. Itẽ dicit Ci.in.l.
gqeũq; in pᷣma qõne.C. de ſer.ſugi.C Scðo nõ ꝙ indeſi/
nita eqpollet vninerſali.qð dic vt dixi in.l.ſi plurib.j.de
le.ij. ¶ Tertio nota ꝙ ꝓpter mẽtẽ teſtatoꝛis ꝗ credebat
ſe aliũ ſiliũ nõ hẽre appellatio filioꝝ ad aliũ nõ extẽditur.
idẽ dicit Di in inſtitutione facta de ſilijs vt nõ cõpꝛehẽda
tur ille quẽ teſtatoꝛ credebat moꝛtuũ.ſacit.j.de li.⁊ poſth.
l. titiꝰ in pᷣn. Et iſtud ſacit ad ea ꝗ dixi in.l.ꝗ ſiliabus.ĩ pᷣn.
j. de le.j. Altimo nõ tex.ibi ⁊ ſi q̃ſ certus ſit.ꝙ certus
ẽ ille ꝗq de aliq re hʒ aliquã opi.vehemẽtẽ.ſacit.j.de aqua
plu. ar.l. in ſũma.S. pe.⁊ fi.m Ja.de are.⁊ ſic facit ꝙ ſi te
ſtis dicat ĩterrogatꝰ quõ ſcit:rñdet ꝙ ẽ certꝰ nõ ꝓbat:gꝗa
nõ deponit ꝑ ſẽſũ coꝛpoꝛeũ.põt eni eẽ certꝰ vehemẽti opi
nione q̃ põt eẽ falſa vt hic pʒ.ſacitj de acq.here.l.cũ gdã
H quod dicitur.
Teſtamẽtarij nõ coguni

Eſtamento. a iudice ſatiſdare:ſʒ qñq;

poſſũt offerre vt ſoli adminiſtrent ad qð admit/
i etiã offerant idonee vel iudici cognoſcenti

aliud videat᷑. ꝙ ſi płres ſimul offerũt idoneoꝛ eligit.h.d.
cũ.l.ſe. Op.de v.ſʒ recte.ad.l.qð ſi plłres.nã ibi dꝛ q;
oẽs adminiſtrãt hic ꝙ eligi᷑ idoneoꝛ.So. Pe.aut patri
moniũ ẽ magnũ ⁊ loqtur v.ſʒ recte.ſi paruũ ⁊ hʒ locũ.l.ꝙ
ſi pfres.Hi.v⁊ẽ dicẽ ĩ qᷓdã additione paruula ꝙ qñq; płes
offerũt ſatiſdationẽ ⁊ qlibet dicit ſe velle iſolidum admini
ſtrare ⁊ loqtur v.ſʒ recte. Añq; ples offerũt ⁊ dicũt ſe ad
miniſtrare velle:⁊ ita loqtur.l.ꝙ ſi płres.vel dic jm Ja.de
are.ꝙ in.l.ꝙ ſi płres.oẽs offerebãt ſil:ſed ĩ .recte.vnus
pᷣmo obtulit poſtea alius.Et iſte due ſol.Di.⁊ Ja.ſũt ve/⸗
rioꝛes.diſtingue ergo aut plres tutoꝛes ꝓuocãtad ſatiſ/
dationẽ: aut vnꝰ tm: aut nullus. pᷣ caſu aut apparet oꝛdo
pꝓuocãtiũ:⁊ tũc ſcõs pᷣfert cũ pᷣmꝰ cũ ſua ꝓuocatione.ſecũ
do facultatẽ hãc dederit:vt iſti.de ſatil.tu.S.j. Si vᷣo oꝛdo
nõ apparet:tũc eligii idoneoꝛ:vt hac.l.ꝙ ſi plłres. Scðo
caſu q vnꝰ tm̃ puocat aut ↄtutoꝛes alij acceptãt ꝙ ille ſo
lus gerit habita cauſe cognitione de q̃ d ĩ fi.huius.l.aut
nõ acceptãt:ſʒ ipſi volũt gerẽ cũ eo ſatiſdatione oblata:⁊

tũc oẽs gerẽt:vt hac.l.iĩ v.q̊ recte.aut ipſi ſoli ↄtutoꝛes vo

lũt gerẽ illo nõ admiſſo:⁊ audiunt vt dictũ ẽ:vt ĩſti.de ſa/
tiſda.tu.S.j.ſi vo nullus offert ſatiſdationẽ:ſʒ petũt ꝙ vni
adminiſtratio decernat vl diuidat ⁊ hʒ locũ qdð dꝛ.j.de ad

mi. tu.l.iij. f Op.ad.l.ꝙ ſi płres.⁊ de.l.in tribꝰ de iudi.
vbi ſoꝛti cõmittit. So. vt nõ.ꝑ doc.C.cõia dele.l.ſfi.in pᷣn.

dixi in.l.huiuſmodi.j.de le.j. ¶ Itẽ op.gl.de admi.tu.l.
iij ĩ fi.q̊ ex pᷣdici apparet q ibi nemo offerebat ſatiſda.
Eneꝰ volẽs ſatiſdare nõ repel/
JYnemo. lit tutoꝛes ab aamintſtraclonc⸗
d. Inducit ꝑ Di ad.q.ꝙ ſi hẽs vel ↄiũcti deſũ
cto dicãt ſe paratos ſatiſdare de exequẽda volũtate defũ
cti ꝙ ꝓpt᷑ hoc executoꝛes dati nõ repellant᷑ exequẽdo eti
am ſi nõ ſatiſdẽt:an aũt teneant᷑ ſatiſdare ⁊ de q:dic vt di/
xi ĩ.l.diuus.j.ſicui pluſq;ᷓ per.l.fal.
Agd euidẽtiaʒ ſcias ꝙ tutoꝛes dati

WMoc edictũ. ex inꝗſitione nõ debẽt ſatiſdare:

vt ſſti de ſatiſda tu S.j. Scdo ſcias ꝙ duplex ẽ coſtitu⸗
tio.vna ꝑ quã vn tutoꝛ/ ꝓuocat aliũ ad ſatiſdat.vt.l.teſtõ
ʒ.e.alia ꝑ quã tutoꝛes cõmittũt adminiſtrationem vniex
eis vel diuidũt:vt.l.iij.de admi tu.h̊ pᷣmiſſo h̊ dꝛꝙ ad da/
tos ex inqſitione poꝛꝛigit vtraq; clauſula.h.d. ¶C Mõ ꝙ
ſoli legitimi ⁊ datini ſine inqſitione ſatiſdẽt m gl.j.ſj glo.
Cde tu.⁊ cu ꝗ nõ ſatiſdederũt.dicit ꝙ hodie oĩs datiuus
ſatiſdat. Idẽ ĩ Spe.ĩ ti.de tutoꝛe ſʒ glo.ĩ auẽ.vt ſine/phi.
ma.S.ſi.dicit diſtinguẽdũ eẽ:aut ꝗs ẽ dat' a maioꝛi iudice
aut a minoꝛi.⁊ iſtã tenẽt doc.vt.C. de tu.⁊ cu.ꝗ ſatis non
de. ſuꝑ rubꝛica ĩ gl.huũ.l.ibi.l.iiij.ĩ fi. Gl.nõ ſoluit dic ꝙ
hic fuit electa iduſtria ꝑſone q̃ rõ ibi ceſſat.
— gDe eo qð gꝗs gerit antecq; na
( Eſtamẽto.ſi poſthumꝰ tenet᷑ actione
Anegocioꝝ geſtox.ſi vo poſt eũ natũ gerat ĩ actio
oluü. h. ð.

— Nõ ꝙ nõ põt dari

Vtoꝛ incertus. tutoꝛ ĩcertꝰ:tñ ĩcer/

titudis mãʒ declara:vt E i. l. cũ qd.j.de re.du.
De „2 COp.de filiofa.ꝗ põt da/
Eſtamẽto. * ri tuter ⁊ nõ põt c teſtm:
vt ſſti.ꝗ da.tu.po.ĩ pᷣn. So.dicit tex.cũ quo ẽ te
ſtamẽti factio: ⁊ ſic paſſiue:⁊ ſic ↄgruit ſilioſa.nõ diẽ de eo
q teſti factionẽ hʒ.ab hac aũt.l.excipe eos ꝗ ſpãlit᷑ phibẽ
tur a lege:vt mlier ⁊ minoꝛ.xx.an.cũ ꝗbꝰ lʒ ſit teſti factio:
nõ tñ pñt eẽ tutoꝛes:vt.S.ti.j.l.fi.⁊.j.e.l.q̃ro.S.ſi.
Qui religt tutoꝛẽ

— J 4 uis tutoꝛem. a quẽ putabat li⸗

berũ nõ vr libertatẽ ei dare.h.d.dixi.S.eo.l.ſi hẽ
ditas. S. . als ſi.

t Ari Incertitudo circa ꝑſonas ꝗ
. .„ —
MWtoꝛ ita. bus dal tutoꝛ vitiat dationẽ.

De teſta. tutela:

Itẽ datio certa põt ↄſerri ĩ volũtatẽ ełꝗ dal.h.d. Op.
j.de noua.l.ſi is. So.vt ibi. Op.C.de v.ſig.l.cũ qdã.
vbi diſiũctiua poſita ĩ pſonas ꝗbꝰꝓuidet᷑ reſoluit ĩ ↄiũctã
So. h̊ apparet teſtõꝛẽ aliud ſẽſiſſe:qꝛ dixit vtri eoꝝ volet.
ſile in.l.ſi titio aut ſeio.j.de le.ij.sm NPe.¶ Op.dẽ hic ſi
nõ elegerit nõ valet cautio. Cõtra iĩmo oib erit tutoꝛ: vt
l.ſigs titio.i ſi.⁊.l.cũ qdã.⁊.l.vnũ ex familia.S.rogo.j.de
le.ij. So.aliud i tutela vt h:aliud i legato vt ibi:iõ qꝛ tute
la ẽ onꝰ. ¶ Op.dã h̊ ꝙ põt dari tutoꝛ ſi volet. de pᷣn.hu
ius.l.So.ibi erat ĩcertitudo ꝑſonarũ ꝗb dat hᷣ i fi.vo nõ
COp. diſpõ nõ põt ↄſerri ĩ volũtatẽ eiꝰ ꝗq grauat:vt.l.
ſenat.S.legatũ.j.de le.j.⁊ de v.ob.l.cẽteſimis S.fi. So.ibi
loqtur ĩ obligatiõe pecuniaria:h̊ obligatio ad aliqð offm
põt ↄferri ĩ volũtatẽ eiꝰ ꝗ grauat᷑ vt ̊ͥ qð nõ. Sʒ dices tu
ꝙ ĩ tutela ꝗqs obligat ad pecuniã.Rñ.nõ ẽ verũ icõmuta
bilr ⁊ de neceſſitate:qꝛ poterit eẽ ꝙ ita bñ adminiſtrabit
ꝙ nõ tenebit᷑ ad pecuniã cũ ad miniſtrãdũ accedet ex be/
nignitate ⁊ pietate:ſecus in cõtrarijs ibi obligat ad pecu/
niam incõmutabiliter.
. ¶Auero dẽ hic ſupuacuñ ꝗd
plures.ſ fuerit petit ⁊ dat ? Rñdeo
nõ valet:vtꝗj.de tu.⁊ cu.da.ab his.l.curatoꝛ pu
llo fm Ja. de are.

,
A = Excuſat a tutela vnius ꝓpter
AH obus. hoc nõ excuſat᷑ a tutela alteri

—

Æ h. d. vel alit᷑ ĩ ſeparatis de vno ad aliud nõ ĩfert.
h. d. & Qũo ꝗd ſi pꝛimoniũ ẽ idiuiduũ: Gl.diẽ foꝛte idẽ
ẽ: vt dẽ. C.q nume.tu.l.ſi.ſ̊ certe illa.l.modicũ aut nil fac
ſm Ya.de are.q diẽ ꝙ executio nõ ꝓderit q ad aliũ: vt.S.
quẽad.ſer.amit.l.ſi cõcʒ. Pe.õ ꝙ ius tutele ẽ idiuiduũ ⁊
idiuiduis ĩutile ꝑ vtilc vitiat: vt.l.j..itẽ qrit᷑.ĩ.de aqᷓ qᷣti.
⁊ eſti. Nõ ob.l.ſi cõem.qꝛ ibi loꝗtur de iure qſito h̊ de iu/
re qrẽdo fm eũ:ſʒ nõ placet:q; ibiloqtur de iure q̃ſito.iaʒ
eniĩ erat tutoꝛ.ſi enim nõ eẽt hẽret neceſſe exculare.tenerẽ
An ergo opi. Ja.de are.
— MWr. E. Mr nõ põt eẽ tutrix teſtamentaria:

nec oↄfirmaria iudice.h. d. C Op.j. de admi.tu.
l.qdã decedẽs.S.pap.So.ibi nõ dedit eã tutricẽ: ſʒ iuſſit
tutoꝛẽ gerẽ pↄſilio eiuſdeʒ. ¶ MOp.j.ad tertul.l.ij.S.ſi mr v.
q tñ. So.vt ibi. ¶ Vltimo ſcias ꝙ hec.l.coꝛigit ꝑ auẽ.
mfi ⁊ auie.qð dic vt plene dixi tibi i.l.ſiqs ſpð cõditioe.S.e.
Nõ vẽ tutoꝛ honoꝛariꝗ ab alijs actio

HM0 mozs. nes exigẽ dʒ. h. d. Ad euidẽtiã ſcias ꝗs

dẽ tutoꝛ honoꝛari.Gl.i.l.ꝙ ſi foꝛte.j.de ſo.diẽ ꝙ ẽ honoꝛ
e dat:ſʒ certe imo ẽ on. Scðo dic gi.ꝙ ẽ honoꝛ cui dat᷑
⁊ iſtud placet vt foꝛte vnꝰmagnꝰ ⁊ potẽs hõ daĩ᷑ tutoꝛ nõ
vt gerat:ſʒ ꝓpt᷑ honoꝛẽ pupilli vt ex hoc pupillus magis
reuereat᷑.Alij dicũt ꝙ dẽ honoꝛaridat a pᷣtoꝛe ſicuti ius
honoꝛariũ dĩ ius pᷣtoꝛiũ.qð nõ płʒ qꝛ tutela ẽ de iure ciuili

vt. l.j.S.ti.j. Tene ergo pᷣcedẽtẽ expõnẽ.ex quo pʒ ꝙ qñ tu

toꝛ dʒ recipe rõnes ab alijs nõ dẽ honoꝛari ſimplir:immo
etiã hʒ on:q;ꝛ dʒ adminiſtrare.⁊ hoc qð dicit iſte. S.
. 17 Dat tutoꝛ in teſtõ de cuius
opter litem. viribꝰ dubitat a pᷣtoꝛe ↄfir/
mat᷑ ⁊ iterim erit tutoꝛ: ſed q̃lis ſit declarabit euẽtus.h.d
Op.ꝙ nõ egeat ↄfirmatiõe.nã anteq; teſtm reſcindai
ꝑ q̃relã vere ẽ teſtm. Rñdeo iſtud iõ qꝛ ipſe filcui erat da
tus tutoꝛ volebat agẽ qᷓrela. C Op. dẽ auẽ.ex cauſa. C.
de li. pte. vel exhẽ. Sol.dic ꝙ hodie iſta.l.coꝛꝛigit qð no⸗
qꝛ teſtõ rupto ꝑ q̃relã hʒ locũ auẽ.ex cauſa.tẽ nõ.i.l.cuʒ
ſiliũ.ĩ ᷣn.j.de le.ij.⁊.l.papᷣ.S.ſi ex cauſa..de ĩof.te.⁊.l.pe.
e.ti.⁊ hoc puto verũ ꝑ tex.ĩ coꝛpoꝛe ꝗ diẽ ne ſilij falſis ac
cuſatiõibꝰodẽnent᷑:⁊ ſic loqꝗtur ĩ exhẽdato cauſa ĩſerta lʒ
falſa. C Hõ etiã ꝙ ꝑ hãc auc.ex cauſa. ↄſᷣuani tutele ⁊ ea
q̃ nõ pñt dari niſi ĩ teſtõ. Idẽ nõ..e.l.j.qð ẽ ð illð qð PBi.
dicit ĩ. l.j.j.de vul.⁊ pup.⁊ male dic q; tex.ĩ coꝛpoꝛe dic ex

—.—

pſie ꝙ ↄſeruei datio tutele. ¶ Tertio ex bac gl.nõ ꝙ per

Be teſta.tutela.

auẽ.ex cauſa. ↄſeruat᷑ illud qdð ẽ relictũ filio rũpenti teſtm̃.
nã ei erat dat tutoꝛ vt ſibi ↄſeruat.qdð etiã tã git gl.ĩ.l.ma
ximũ vitiũ.C. de libe. pte. Mar. ſyll. diſputauit ⁊ ibi Qi. re
fert de ᷣ dixij. de le. pſtã. l. filiu. S. olb. dic vt ibi. ¶ Itez
hic vĩ tex.ꝙ tutoꝛ ↄfirmat eſt datiuus nõ teſtamẽtarius
qð dic vt dicam.j.ti.j.l.j. Erh —R Eiaſ
. x hac.l.nõ ꝙ lIʒ teſtm̃ dic
1 . D em fiet. falſũ ĩterĩ ꝓ 4 pᷣſumi adeo
ꝓ Mtutoꝛ ĩ eo ẽ dat ofirmat. ⁊ ſic fac ꝙ ſi dicaĩ re
ſcriptũ ſalſũ iudex ꝗ reſcripto dĩ datꝰ de hoc poſſet co/⸗
gnoſcẽ ſicuti ſi dicat᷑ ĩpetratũ tacita vitate:vt.l.pᷣſcriptiõeʒ
C.ſi ᷣ ius vl vti.pub.⁊ qð ns: P Anude ſenib c aſtozal
— ꝛopt᷑ cauſã ſtat recedit᷑ a legitimo ⁊
(CTum aut. locꝰ ẽ datiuo.h.d.hodie vᷣo unantinete
ꝓpter quãlibet litẽ ĩpedit eẽ tutoꝛ im ſoꝛmaʒ auẽ̃.minoꝛ.
C.ꝗ da.tu.poſ.dicã in.l.ꝓpter litẽ.j.de excu.tuto.

— ac. 2 Qui ſe a tutela excuſat ꝑdit
( D Wi tutelã. s ſibi ſuiſq; ẽ ea cõtẽplatiõe
Wrelictũ.h.d. ¶ QOp.j.de le.ij.l.ſi. .ſeio.⁊.l.ſi ti⸗
tio.⁊.l.ei ꝗ caꝑe.Gl.nõ ſoluit.dic ꝙ ĩ illis.ll.erat/p parte
relictũ ĩ ꝑlona vtriuſq;.hᷣ aũt totũ erat relictũ cõtẽplatiõe
pꝛis: vt.j.de vul.x pu.ſſti.l.ſi płres..ĩ arrogato.qð aũt
pᷣſumit ĩ Dubio. Di tagit rl.ſi filie.j.de ↄdi.⁊ de.⁊ ibi dicã
8ri BSeru dat tutoꝛ nõ erit liber ĩcõtinẽti:
(0 er IS. ſ de eb litate alit᷑ puidet.h.d. ¶ Op.
iſti. e.S. tutoꝛ.⁊.v.e.l.ſi hẽditas.S.ſi.Huiꝰ timoꝛe ẽ h facta
iſta gl. dic tñ ꝙ ille ꝗ tutoꝛẽ dedit de libertate ſpãlit puidit
vñ üli ſtãdũ ẽ ᷣm Pe⸗ oẽ. dixi i.l. ſi heres. S. fi. . e.
—— HPHPatron“ nõ põt dare liberto tuto⸗
¶ Impuberi. rẽ: ſʒ 2imatho⸗
. . ui ſibi aſcripſit tutelam
E ſententia.i teſtamẽto 5 erat tutoꝛ
niſi teſtõꝛ ſubſcripſit ⁊ executioneʒ admittit.h.d.
d euidẽtiã ſcias ꝙ ponit Di.ꝙ. l. coꝛnelia. punit verum
falſũ doloſe cõmiſſũ:vt.l.nec exẽplo.C. de falſis.⁊.j.de fal.
l. qd ſit falſũ.⁊ pʒ in oĩbꝰ capitib.l.coꝛnel. Iẽ fuit factũ
ſenatuſcõſultũ libonianũ qð punit q̃ſi falſũ:hoc ẽ cũ ꝗs ſi/
bi aſcripſit in teſtõ:vt.l.diuus.j.de ſalſis.⁊.C.de his ꝗ ſibi

aſcrip.in teſta.ꝑ to.qð ſenatuſcõſultũ loꝗtur de eo ꝗ in te

ſtamẽto aſcribit ſibi cõmodũ.ſi ergo aſcribit ſibi tutelaʒ q̃
ẽ on nõ bʒ locũ ex vᷣbis ſʒ ex ſnĩa:niſi teſtõꝛ ſubſcripſit: vt
bac.l.¶ MOp.ex glo.⁊ vẽ ꝙ ſit tutoꝛ ⁊ ſi teſtõꝛ nõ ſubſcri/
pſit: vt.l.vxoꝛi.S.j.j.de ſal.So.Fᷣm Ja.de are.q teſtõꝛ ſbᷣ
ſcripſit erit tutoꝛ teſtamẽtariꝰ:vt h c.j.ad.l.coꝛne.de fal.
l.j.S. ⁊ ſi niliꝰ.ſʒ q teſtõꝛ ſe nõ ſubſcripſit nõ erit tutoꝛ te/
ſtamẽtari:vt hac.l.ĩ pᷣn.ſʒ iudex poterit eũ dare ſi als eſt
idone:vt.d.l.vxoꝛi.S.j.⁊ vtroq; caſu admitti excuſatio
H ⁊ ibi. C Op.gl.j.de le.iij.l.cũ ꝗs decedẽs.ĩ pᷣn.⁊ nõ ſol.
Di.dic ꝙ h cõpꝛehẽdit᷑ culpa faciẽtis:qꝛ facit id qð ſciebat
aut ſciebat de iure fieri:aut ſciebat deiure ſacẽ nõ poſſe ⁊
factũ erat cu rõne ſubiect erat: vt.d.l.vxoꝛi.S.j.ſʒ ĩ ↄꝛio
nulla erat delicti ſuſpitio.tu dic ꝙ h̊ vĩ pure remiſiſſe. In
Zꝛio ꝓmiſit ſub q̃dã ↄditiõe ſeu quodã reſpectu ꝗ poſtea
deficit. C Induco iſtã.l.ad qõnẽ.iudex facit notario ali
quã cõmiſſionẽ:an ipᷣe idẽ poſſit eã ſcribẽ: Vr̃ ꝙ nõ.q; nõ
põt ſibi aſcribẽ offm vt h.ad idẽ.l.vxoꝛi.S.j.j.de fal. ¶ Jn
Sꝛiũ facit qdð quotidie ſit.nã ſcribunt notarij ſe rogatos a
partibus vel a iudice.dico ergo ſi alicui aliqð offin cõmit
tit:ille idẽ nõ põt ſcribẽ:vt h.q̊ ſi cõmittat vn articulus of
ſicij e vt ꝙ recipiat teſtes ĩ vna cauſa vł aliqd ſile:tũc nõ
? ꝓhibitũ ꝙ ſcribat:qꝛ rogat᷑ ẽ de aliquo actu.ſilis ſi q̃re⸗
ret᷑ de alicui iuriſditione:an aliꝗs ſit ptãs vel capitaneꝰ
hui ciuitatis:ipſe idẽ nõ põt cognoſcẽ:qꝛ iudicaret ĩ cau
ſa ꝓpꝛia:vt.C. ne ꝗs in ſua cauſa.l.j. Sʒ ſuꝑ vna qõne põt
ipſe ꝓnũciare:vtrũ ſit iudex:vt.l.j.ĩ pᷣn.S.ſiqs ĩ ius vo.nõ
ie.vt ⁊ tutoꝛ:lʒʒ nõ poſſet ſibi aſcribẽ tutelã:põt tñ cõſcribẽ
libꝛũ rõnũ ĩ quo otineni act particulares ⁊ ei credii etiaʒ

ꝓ ſe:vt.l.nẽſẽenius.ð.de neggelt.tuti tñ ẽ ꝙ al notarius
ſcribat vel cũ eo ſubſcribat. Scðo fac ad qõnẽ ꝙ ſi ali/
gs aſcribat ſibi ſideicõmiſſa vel ẽ pñs ⁊ acceptãs tꝑe teſtiĩ
ꝙ poſtea nõ põt ea recuſare.ita ĩducit ꝑ gl.i.d.l.vxoꝛi.S.j
¶ Tertio facit ꝙ ſi ego ſcribo me tibi debere cẽtũ ex aliq
cauſa:lʒ nõ dicat ꝙ ꝓmittã videoꝛ tũ ꝓmittere:vt hac.l.
in fi.ibi ꝓmiſiſſe videbatur. 7 .
3 5 24 4. Incertitudo pſone qua
CQ MWo ſüt titii. a tutoꝛ glturvaricni,
hHhaꝛ. d. C Op. de. l. ſigs fuũ.S. iter duos.j.de le.ij.
So . vt nõ.i.l.ſiqs a ſilio.S.ſiqs płres.j.de le.j.⁊ ꝑ Di.de
re.iu.c.ĩ obſcuris.dixi in.d.S.ſi iter duos. ¶ Op.de.il.itẽ
mella.S.ſi płres.s. ad.l.acq.Gl.nõ ſoluit. Di.dic ꝙ illud
ẽ fauoꝛe publice vtilitatis ne maleſicia remaneãt ipunita
cũ oẽs deliꝗſſe ↄſtat.Itẽ nõ.i.d.c.in obſcuris.de re.iu.li.
vj. C Opj de adi.le.l.iij.S.ſi duobus. So. vt ibi patet.
¶OQOp. de.l.ꝗ ſoluẽdoij..de hẽ.ĩſti.So.ibi voluit ambos
eẽ liberos hic vnũ tm̃ eẽ tutoꝛẽ. ¶ Quero an ĩ vitate ali/
gs ſit tutoꝛ? Ja. de are.ꝙ nõ:qꝛ vitas q̃ nõ põt apparẽ ha
bet᷑ ꝓ nihilo quo ad ius nr᷑̃ʒ:vt.l.iĩ lege.S.de ↄhẽ.emp.⁊ B
vult dicẽ iſta lex dũ dic nõ ius deſicit:ſj ꝓbatio. Pe.dicit
ʒƷꝛiũ:qꝛ lex ſemꝑ ẽ certa:vt.l.cũ qdã.S.ſʒ fuũ hẽdẽ.j.de ac
qui.hẽ.⁊.S.ſi pars hẽ.pe.l.illud.S.de ↄdi.ob cauſã.l.ſi pe
cuniã.S.ſi ſuũ.iõ nõ deſicit ius ſʒ ꝓbatio.⁊ ita vꝛ velle gl.i
d.F. ſi iter duos.⁊.l.qᷓ ⁊ ſi ita de ſti.ſer. ¶ Quero quõ poſ
ſit ꝓbari de quo teſtõꝛ ſeſit: Rñ.ꝑ amicitiã quã hẽbat ma
gis cũ vno qꝙ cũ alio ⁊ ꝓpf᷑ alias ↄiecturas:vt.l.ſi ſeruus
plium. S. n. j. de le.j.⁊ ĩnuii i.d. S.ſi inter duos.
— Tutoꝛes dati ĩ teſtõ rupto debẽt
Jpater· irmari Bicit gl. ꝙ hodie erãt
tutoꝛes teſtamẽtarij ꝑ auẽ.ex cauſa.nec egẽt oſir
matiõe.⁊ idẽ nõ.in.l.iure nr̃o.S.fi.⁊.l.j..e.
= In teſtõ põt dare tutoꝛ non ciuis.
qꝗ Mero. QOOp. de.l. etiã. ð.ti.j. So. ibi a iu
dice hic a teſtõꝛe.rõnem ibi dixi.ponit etiã rõnẽ
tex. S.ce.l.tutoꝛ. S.j

Tutoꝛ dat cauſa noticie ita tenet
¶ Idẽ panlus. vt alius.h.d. ¶ Quero gꝗd vult
dicẽ acceſſiones? Rñ.ibi ꝓpter ea q̃ pꝛimonio pupilli ac-
ceſſerũt: vt.j.de adi.le.l.qᷣtiẽs.S.ↄſtat.Alij ĩ lr̃a hñt ceſſa/
tiõis:⁊ tũc dic ſi ceſſauit gerẽ tenet ſicut qlibet alſ ſᷣm Di.
(. uti 1; expᷣſſũ differaĩ tacitũ nõ differt. b. d.
Utius. Lõcoꝛ.j.de admi.tu.l.lutũ.S.j.⁊ boc iõ
qꝛ tacitũ põt cadẽ in fuo ſine expᷣſſo.ſile i.l.ſi fideiuſſoꝛ in
p̃n.j. de le.j.⁊ qð ibi nõ. ¶ Nõ ꝙ minoꝛ.xxv.an.nõ põt
eẽ tutoꝛ.ſilłe. C. de legi tu.l.ñi.rõ qꝛ cũ ſit ſub cura alterius
non dz ipſe aliũ regẽ. ¶ Sʒ qro an minoꝛ.xxv.an.poſſit
dare tutoꝛẽ filijs ĩ teſtõ: Rñdeo ꝙ ſic:caſus c de admi.
tu.l.iij.S.q;uis.qð tene menti. 8
—— erba pñtis tꝑis cum ad
t Mtoꝛibus. uerbio ſ retcrunk ad tp̃s
Amoꝛtis.h.d. ¶ Op.vbũ viuit ẽ pñtis tꝑis: ergo
dʒ referri ad tp̃s ⁊ nõ moꝛtis.l.ſi ita de au.⁊ ar.le.⁊.l.fi.S.
j..de le.ij. So.iſtud ẽ ppt᷑ dictionẽ tũc qᷓ ſignincat extre/
mitatẽ tꝑis.nã tũc aduer biũ idẽ ĩpoꝛtat qð illo tꝑe: nõ
põt ĩtelligi de pñti cũ Z̊ ꝓnomẽ illo demõſtratiuũ de lon/
ginqͥ. ⁊ de hac dictiõe tũc dixii.l.ſi is.S.j.de ↄdi.⁊ de.Alij
dicũt ꝙ h̊ ẽ ꝓpt᷑ nãm tutele q̃ ſumit efficaciã ĩ tpe moꝛtis ⁊
tñ vba pñtis tꝑis referunt᷑ ad tp̃s teſti.tene ergo pᷣmam.
CHBec.l.ĩducit᷑ ad qõnẽ.eligunt᷑ duo ptãtes vũ ꝓp pᷣ an
no alius ꝓ ſcdᷣo.pᷣmꝰ acceptat ⁊ poſtea moꝛũ vel venire ĩ/
pedii:an electio deuoluaĩ ad ſcdᷣʒ:an vo expirauerit ⁊ ſic
opus ſit noua electione: Iſtã qõneʒ ponit Ci.C. de ĩpu.⁊

—

alijs ſubſti.l.poſt aditã. Ja.de are.j.de condi.⁊ de.l.cui

ſub hac.⁊ ibi dixi.
. Befectus cauſe fi/

Mm codicillis. nalis vitiat diſpoſi

BDe confir. tuto⸗

tionem. hoc dicit. C Querit glo.qd de datione in codi/
cillis: Quidam dicũt ꝙ illi erãt tutoꝛes:vt.l.ij. C. e.nõ.n.
reuocant᷑ pᷣmi lſʒ deni ſcᷣi:lß aliud ſit ĩ ꝓcuratoꝛe.rõnẽ di
xiĩ.l.ſi hẽditas.S.j.S.e.Alij dicũt ꝙ ſcdðidati non ſũt tuto
res ꝓpter defectũ cauſe ſinal:vt.l.vlti.j.de hẽ.iſti.⁊ iſtax

tʒ Di. nõ ob. l. ij.. e.ti. q; ibi ſcði fuerũt dati ſimpł. C Al

timo foꝛmat h̊ gl.alið gnãle an ceſſãte cauſa effect qð exa
minant doc.in.l.gnãliter.C. de epi.⁊ cle.⁊ Di.in.l.ij.j.de
dona. ⁊ ibi plene dixi de hoc.

CBe confirmando tutoꝛe. Rubꝛica.

¶Auia tutoꝛes inutiliter dati in teſtõ veniũt ↄfirmãdi:
ideo poniiĩ hic rubꝛica de cõſir.tuto.
T Tutoꝛ legitime dat ĩ teſtõ
ne⸗ nõ eget ↄfirmatiõe:ſecſi mi
y ny legitime ex ꝑſona dãtis vlł e cui dai
vl ex mõ dãdi.h.d. ¶ MNõ ꝙ vᷣba deß
catiua ĩ tutelis nõ ĩducũt diſpõnẽ łʒ ſe/
cus ſit in legato:vt.l.vnum ex familia.
F. fi. J.l. peto in pᷣn j de le.ij.vel dic ꝙ iſtud:iõ qꝛ vba depᷣ/
catiua referũt ad grauatuʒ vt.l.gnãli ĩ pᷣn.de vſufruc.le.⁊
nõ. ĩ. d. l. peto ĩ p̃ᷣn. de le.ij.vel veriꝰ hoc iõ q; dixit dep̃coꝛ
curã hẽre rerũ nõ dixit pſone cui tutoꝛ dʒ dari:vt.l.qꝛ p/
ſone.S.ti.jJ. Nõ ꝙ mr nõ põt dare tutoꝛẽ filijs ⁊ dat nõ
pfſirmat᷑ ſine inqſitione.rõnẽ daie ĩter pꝛeʒ ⁊ mr̃eʒ ponit gl.
C.e.l.j.⁊ ibi ꝑ Ci.C Nõ q; curatoꝛ nõ põt dari teſtõ ſʒ
tutoꝛ ſic.rõnẽ ponũt doc.iĩ.l.pe.C. de teſta.tu. Sed ad
iſtud op. C. de epi. audi.l.de creationibꝰ.⁊ de cu.fur.l.vlti.
So. aliud iĩ curatoꝛe ſurioſi vt ibi:aliud ĩ curatoꝛe adulti:
vt h.nec ob.j.de cur.fu.l.fi.vbi dẽ ꝙ a iudice dat qð dʒ ex
poni.i.adminiſtratio decernit fm NPe.CQuũo an ĩpubi
poſſit dari curatoꝛ ĩ teſtõ? Rñ.nõ:vt.l.ĩpubi.j.de admi.
tu. ¶ Qũo an tutoꝛ ↄfirmat dicat᷑ datiuꝰvl teſtamẽtar:
Vr ꝙ datiu:qꝛ q ↄfirmat dat:vt.l.lege obuenire.j.de v.
ſig.⁊ i auẽ. de defẽ.ciui.S.decreto vᷣo nõ hñte.⁊ qð nõ.in.l.
⁊ qꝛ de iuriſ.oĩ.iu.ſʒ h iudex ↄfirmat g tc̃.ꝓ hoc vꝛ tex.S.
ti.j.l.iure nr̃o ĩ fi.⁊.C. e.l.ſi vt ꝓponis.⁊.l.j.vbi dic tex.da

tos a iudice. ꝓ G.j.de admi.tu.l.q negociationẽ.S.ĩ teſtõ.

⁊.j.de cur.fu.l.pe.circa pᷣn. In ↄꝛiũ ꝙ ſit teſtamẽtariꝰ vẽ

q nõ ſatiſdat:vt.j.e.l.fi.⁊ v expᷣſſũ.j.e.l.iij.qð etiã appa/
ret:qꝛ p̃fert᷑ legitimo vt ſtatĩ dicã. Di.diẽ ꝙ ẽ datiuꝰ:tñ ſa⸗

pit nãm teſtamẽtarij ĩ hoc:q; nõ ſatiſdat:⁊ q; pᷣfert legiti/
mo fFᷣm qſdã.qð an ſit verũ dicã ĩ ſequẽti.q.ꝓbat hoc tex.

j. e.l.iij. vbi aſſimilat tutoꝛẽ ↄfirmatũ ei qẽ dat᷑ teſtõ.ſi ſile

ergo nõ idem vt nõ.i.l.q; nerua.s.depoſi. ¶ Sʒ q̃ro an

vtrũ talis tutoꝛ ↄfirmat pᷣferat legitimo: Gl.iſti. de tutel.

circa ſi.tʒ ꝙ legitim pᷣferat᷑.qdð tãgit ĩ.l.neq;.C.e.ti. Sʒ ʒ
vẽ tex.S.ti.j.l.iure nr̃o ĩ fi.⁊.l.ſe ſʒ ad illã poſſet rñderi diẽ
Di.qꝛ ibi loqtur qñ ẽ dubiũ an teſtm̃ valeat ſʒ qõ gl.loq/
tur ĩ caſu certi ſm eũ.ſ,. do. Mar.ſylł.diſputãdo det᷑mi
nauit ꝙ talis ↄfirmat pᷣferat legitimo.⁊ hoc ꝓbat ex oꝛ⸗
dine tituloꝝ. nã ĩ.ff. t. C. pꝛimo poſuit de teſtamẽtaria tute
la.poſtea de ↄfirmã.tuto.ttio de legit.tuto.vñ oñdit tuto
rẽ ↄfirmatũ pᷣferri. Itẽ ꝓbat iſti.de tute.S.ſi.vbi dẽ ꝙ oĩ/
no dʒ ↄfirmari. ꝓ hoc.j.e.l.q a pꝛe.vbi aſſimilat᷑ dato in
teſtõ. Itẽ ĩ hac.l.dẽ ꝙ iudex eũ ↄfirmet ſimpfłr ſine aliq̃ in/
qſitione:⁊ ſic nõ inqrit an ſuꝑſit legitima:⁊ iſtã opi.tenẽt
cõiter doc.quã puto verã.Ci.tãgit.C.e.l.neq;.⁊ lʒ pferaĩ
legitimo ad mittit tñ datiuũ ſecũ:vt.l.ſi vt ꝓponis.C.e.⁊.d
§F. in teſtõ...de admi.tu.rõ.qꝛ ipſe verus datiuus ẽ:iõiſecuʒ
admittit aliũ ſibi ſimilem.
AAlier Tutoꝛ vel curatoꝛ dat a mr̃e cõſir
Uer⸗ mat ex inqſitiõe.h.d. ¶ Op.de.l.
to. S. mr̃. 7. de le ij. vbi datio tutoꝛis fcã a mr̃e
nõ valet.So.qdã dicũt ibi qũ nõ iſtituit hᷣ ſic.vl dic ſiqdẽ
eũ ĩſtituit ↄſirmaĩ cũ modica inꝗſitione vt ibi.ſi eũ nõĩſti/

tuit ↄfirmatur cũ magna inqſitione:vt hic ita tenet Bi,

Tutoꝛ dat a pꝛe ĩ teſtõ in/
DB MWi patr ECcualido ↄfirmat:ſecſi ĩ teſtõ

valido dat᷑ eẽt.h.d. Nõ ꝙ di ꝑĩde:⁊ ſic ẽ nõ.
ſilitudinis:ergo nõ ẽ idẽ vt nõ.S.e.l.j. ¶ Op teſtm minꝰ
ſolẽne fac fidẽ ĩter liberos vt h̊ t.l.hac ↄſultiſſima S.ex ĩ/
perfecto. C. de teſta. So. gl.i.l.neq;. C.e.dicit eniʒ hodie
has.ll.eẽ coꝛꝛectas ꝑ.S.ex impfecto.ſʒ ĩ ti.de teſta.tu.ſuꝑ
rubꝛica vẽ tenẽ Sꝛiũ. Idẽ ĩ.d.S.ex imꝑfecto.⁊ hoc nõ ẽ ve/⸗
rũ qꝛ teſtm impfectũ valet tm iter liberos nõ quo ad exne
os:vt.d.S.ex imꝑfecto.⁊.C. cõia vtri.iudi.l.ſi.nõ enĩ pᷣuile
giũ ſilioꝝ dʒ extẽdi ad dãnũ eẽᷣneoꝝ:vt.l.ĩpuberi.jĩ.de ad/⸗
mi.tu.h̊ verũ niſi poneres vnũ ex liberis eẽ tutoꝛẽ datũ in
teſtõ:tũc enĩ valeret hodie ꝑ dictũ.S.ex impfecto. ¶ Que
ro an tutoꝛ dat in teſtõ nõ ſolẽni teneat᷑ petẽ ſe ↄfrmari:
adeo ꝙ ſi ceſſet teneat᷑ de ꝑiculo adminiſtratiõis deſerte:
Et h̊ vĩ ꝙ ſic.eqparat᷑ enĩ dato in teſtõ legitime.ꝓ hoc.j.
de admi.tu.l.tutoꝛes.S.tutoꝛes. ↄꝛiũ ẽ verũ:vt.j.de admi.
tu.l. ipuberi.⁊ qð nõ.j.l.pꝛẽ tutelã ĩ fi.e.ti.⁊ ẽ expᷣſſũ. C.c.l.
j. ? ij. Qũo qꝗd ſi petit ſe ↄfirmari ⁊ iudex negligit eum
firmare:an porit ĩteri adminiſtrare:? Decretiſte ĩ rectoꝛi
beeccliarũ dicũt ꝙ ſic ex de ſupplẽ.ne.pᷣla.c.j.⁊ ibi ꝑ Inn.
Quilibet põt dare tu/

—„ Patronny 6. toꝛẽ ĩpuberi quẽ iſtituit

. —
2

—Q ſi nil alind hʒ.h.dð. ¶ Quero qd ſi hʒ alia bona:?

NRñ. ſirma bit᷑ ſine inqſitione ⁊ ↄcedit᷑ ſibi adminiſtratio

iloꝝ bonoꝝ ĩ ꝗb ipubes ẽ iſtitut:ĩ alijs aũt nõ ↄcedit᷑ ad
miniſtratio ſine inqſitione ſᷣm Di.⁊ bñ:vt.l.vli..C. e. ⁊.l.ſi.

qñ mu.tu.offi.fũ.po.¶¶Vltimo nõ tex ibi quẽ tutoꝛẽ ⁊c̃.
Ex quo nõ ar.ꝙ ſiqs elegit aliquẽ ad aliqð bñſiciũ ſeu of
ficiũ pᷣſumit᷑ ipſũ hẽre notũ.facit.j.fur.aduer.nau.cau.l.j.
§. pe. Et ſic ẽ ar.ꝙ canonici ꝗ eligũt aliquẽ idignũ pᷣſumã
tur ſeciſſe ſciẽter:⁊ ſic pᷣuent᷑ iure eligẽdi jm Ja.de are.fac̃
j.de reg.iu.l.ꝗ cũ alio.qð tene menti.
— 1 toꝛes Ad magfat q tutoꝛes ↄfirmãt
eEBaſine ingſitione ⁊ fideiuſſoꝛes nõ
recipiũt ptinet periculum adminiſtrationis.h.d.
tutoꝛ datꝰ cũ inqſitione nõ dʒ ſatiſdare:vt iſti.de
ſatiſda.tu.S.j.Glo.iuoluit ſe vitas ẽ ꝙ debuerũt recipe ſi/
deiuſſoꝛes qñ ofirmãat ſine inqſitione. Et qð ſeqtur ĩ tex.

ꝓꝙ nõ põt añ iterponẽ decretũ qᷓ; ꝑ inqſitionẽ idoneꝰ pnũ⸗

ciet:ĩtellige qñ vult ↄfirmare ꝑ inqſitionẽ ⁊ ſideiuſſoꝛẽ nõ
reciꝑe ita ĩtelligit Di. ¶ Quero an tutoꝛes dati ex inqſi

tione hodie debeãt ſatiſdare: In gl. h ſũt opi.gl.q̃ ẽ h ⁊ in

l.j. C. de tu.⁊ cu.ꝗ ſatis nõ dederũt.tʒ hodie oĩs datiuꝰ

dʒ ſatiſdare etiã ex inqſitione datꝰ. Cõtrariũ nõ.S. ti. .l. ſi
nemo.S.j.⁊ tã git h im aliã opi.Di.dicit diſtinguẽdo aut
datĩ a maioꝛib iudicibꝰ cũ inqſitiõe ⁊ nõ dʒ ſatiſd are:aut

a maioꝛib ⁊ tũc ſic.ita tz Di.hᷣ ⁊ glo.in auc.vt hi ꝗ obli.ſe
ꝑbibẽt. S.f. Ci in.l.hñ.vel ſuꝑ rubꝛica. C. de tuto.⁊ cura.q
nõ ſatiſde.Ego dixi in.d.l.ſi nemo.S.j. ¶ Vltimo nõ dili
gẽter iſtũ tex.ꝙ qñ nõ daĩ᷑ tutoꝛ ex inqſitione anteq; decer
— N ſibi tutela dʒ ꝓnũciari eẽ idoneus.
R 37gI=S& Tutoꝛ datus a pie ſine inqſitione
filio. ↄfirmat᷑.h. d. . 3

Beclarabo iſt in. . pꝛoxi/
A tur ali. geor⸗ abo iſtud pꝛin.ẽ proxi⸗
Hic ponit᷑ ſoꝛma quõ tutoꝛ cõſir
4 eratur. mat ex inqſitione. Opp.S. de
tutelis.l.q hʒ.S.pe.So.ibi qñ daĩ ſine inqſitiõe.¶p.
ꝙ aliud reqrat᷑.ſ.ꝙ cognoſcat᷑ de moꝛibꝰ:vt.l.ſcire opʒ.S.
pe.j.de tu.⁊ cu.da.ab his.So dicit glo q; qð hic deficit
per uũla ſupplet᷑. Tu dic dum dicit᷑ ⁊ det᷑ cuius dãdi erat fa
cultas tollit ↄꝛiũ.nã dicit inqrẽduʒ de ꝑſona tutoꝛis ĩ quo
venit inqſitio de moꝛibĩ q̃ dʒ ꝓnũciari anteqᷓ; iterponat᷑
decretuʒ:vt..e.l.tutoꝛes. ¶ Vltimo ſcias ꝙ Di.poſuit

p vnã diſtinctionẽ ꝓ declaratione ti.quã nõ bñ declarat.

De legi.tuto.

Ideo ꝓ eiꝰ declaratione q̃ro an tutoꝛ dat in teſtõ a pẽe
debeat oↄfſirmari: Rñdeo q ſiqdẽ dat a pie legitimo ⁊ nã
li filio in ptate in volũtate ſolẽni nõ eget pſumatione: vt. 1.
j. in pn. ð.e. Si vo dat᷑ in teſtõ min ſolẽni tũc oli debebat ĩ
diſtincte ↄfirmari:vt.S.l.ꝓxi.⁊.l.q a pie.. l. j.chodie dʒz di
ſtingui.· Aut teſtm̃ ẽ nullũ ex cauſa p̃teritionis vel exhẽda
tionis:aut ex defectu ſolẽnitatis. Pꝛimo caſu nõ eget cõ
firmatione ſp valet hodie ꝑ auẽ.ex cauſa.vt nõ.. ti. . l. j. T
l. iure nto in fi. ⁊.l.ſi pꝛ exhẽdato.Scðo caſu aut ẽ datus
tutoꝛ vn ex liberis ⁊ nõ eget ↄfirmatiõe hodie vt. l. hac
ſultiſſima. S. ex impfecto. C.de teſta. aut ẽ dat' er̃neus ⁊
tüc eget ↄfirmatione vt dixi. ð.e. l. ga pae. ⁊ nõ.in.d.S.ex ĩ
perfecto. ¶ Sʒ aduertẽduʒ ꝙ ſi pꝛ deceſſit incõtinẽti poſt
teſtm̃ cõfirmatũ ſine inqſitione ſi ex iteruallo tũc ad hibeĩ᷑
inqſitio q̃lã de q̃ dꝛ.j.l.ꝓxi.⁊.l.ſe.Si vᷣo pꝛ dat tutoꝛẽ fi⸗
lio legitimo im vt adoptiuo tũc de iure veteri erat idẽ qð
in legitimo ⁊ nali:qꝛ tũc trãſibat in ptãtem adoptãtis ho
die ſecꝰ:vt.l.cũ adoptiuus.C. de adop. Et iõ dʒ adhiberi
diſtinctio illiꝰ.l. Aut trãſit in ptãtẽ aut nõ jm Hi. Si vo
dat tutoꝛẽ filio nãli tĩ hoc põt ↄtingẽ duobus modis :qʒ
qñq; ẽ filꝰ emãcipat in quo Pppter emà Icipationẽ vincu/
lũ ciuile ẽ ſublatũ legitim tñ ẽ tũc datus pfirmat ſine indſi
tione:vt. S. e.l.j. OQñq; datur ſilio nãli vt nato ex ↄcubina
⁊ tüc dz diſtingul: aut eũ nõ iſtituit ⁊ nõ ↄfirmat᷑ ſine inqſi/
tione:vt hac.l.in pᷣn aut eũ ĩiſtituit ⁊ tũc aut nõ hẽbat alia
bona ⁊ pfirmat ſine inqſitione:vt.S.e.l.ſi pꝛonꝰ.Aut ha⸗
bebat alia bona ⁊ tũc ↄfirmat᷑ ſ in bonis q̃ hʒ a teſtatoꝛe
decernet ſibi adminiſtratio ſine inqſitione. In alüs auteʒ
nõ decerni niſ cũ inqſitione:vt.l.ſi.C.e.⁊ qð nõ.ꝑ Di.in
l.ſi p?onꝰ.S. e. Si vo det ſilio ſpurio nõ valet datio nec cõ
firmat?᷑:vt.S.ti.j.l.j. ¶ Quero qꝗ ſi tutoꝛ det᷑ a mr̃e? Rñ/
deo aut mi iſtituit filiũ ⁊ cõſirmat᷑ cuʒ modica inqſitione:
vt. l peto.S.mi.j. de le i.⁊ ibi ꝑ Di. aut nõ iſtituit ⁊ ↄfirma
tur cũ magna ingſi tione:vt.l.ij.S.e.⁊ ibi p PHi. ¶ Que/
ro qd ſi pꝛon det tutoꝛẽ liberto: Rñdeo diſtingue eodẽ
mõ quo dixi in pꝛe nãli ꝑ eaſdẽ.ll.vel eodẽ mõ quo dixi q;
in mr̃e ⁊c. Quero qꝗd ſi tutoꝛ det᷑ ab eẽ̃neo: Rñdeo ſi
eñ cui dat iſtituit vel aliqd ſibi reliꝗt ↄfrmat᷑ cũ inqſitiõe
als ſecus:vt.S.e.l.ſi pꝛonus.⁊.l.tutoꝛes.

— L pz dederit
COι nfirmar ndo. tutoꝛẽ ſilio tñ in
guiri dz an volũtas pais mutata fuerit vel muta

ri debuerit maxime li diu poſt teſtm̃ factũ deceſſerit.h.d.
cũ duabꝰ.ll.ſe. ¶ Nõ ꝙ lʒ ꝓbet ꝗs ſemel diues vel pauꝑ
nõ pᷣlumi?᷑ podie de neceſſitate talis qm diminutio ⁊ aus⸗
mẽtatio facultatũ vl moꝝ de ſacili obuenit: vt h. acit.j.de
excu.tu.l.ſpadonẽ.S.ꝗ abſoluit.⁊ qð ibi nõ.Quid ecõuer
ſo an ꝗs pᷣſumatĩ talis retro q̃lis ẽ hodie:HDicemꝰꝗq de ma
giſ ↄue.l.j.S. ſi magratꝰ C. Mõ ꝙ pꝓpter mutationẽ mon
ſumit mutatio volũtatis eq adminiſtrationẽ ↄcedit.⁊ ſic
facit ꝙ ſi ea qᷓ hic ponunt᷑ emerſerint in pꝑſona Pꝓcuratoꝛis
videat᷑ reuocatii mãdatũ.ꝓ hoc.j.de ſolu.l.ſi cũ coꝛneli.
⁊ ibi dixi ⁊ ꝑ Ci.C. de fur.l.ſalſus.¶Tertio nõ ꝙ ei q ẽ
ĩplicat cũ ſiſco denegat tutela:qdᷣ liter ĩtelligat᷑ glo.tan
git ĩ. l.pe. C. ne tu. vel cura.vecti cõ.dic vt ibi.¶ Nõ ꝙ ꝓp
pter vtilitatẽ pupilli recedit a volũtate defũcti.ſile i.l.j.. C.
vbi pu.edu.Et ꝓpt hoc dicebat Mar. ſyll. ꝙ lʒ pi ꝓhi/
buerit ofectionẽ iuẽtarij qð põt:vt.l.fi.C. arbi.tu.in ſi.tñ
ſi indici videbit᷑ pupillo expediebat iuẽtariũ facere co
get tutoꝛẽ ad inuẽtariũ faciẽdũ:ar.hui.l.⁊ doc.referũt in
d.l. f. C. ar bi. tu. faciunt etiã iſte.ll. ad id qdð dixi in.l.pej.
de codicill.ꝙ ſi teſtatoꝛ reliqgt multa legata tꝑe quo nõ ha
bebat liberos poſtea ſuſcepit plures filios 8 ꝙ ꝓpter ſuper

ueniẽtes ſilios pſumat᷑ receſſiſſe ab illis legatis tetigi in.l.

j.de codicil.⁊ auc.ex cauſa.C. de libe. pꝛete.

—

qNe Curatoꝛ dat a pꝛe non dʒ ſatiſ
( Mid am. dare rẽ pupilli ſoꝛe ſz de ſideicõ

cu. tu. e 7 miiicex amiciſſimos.

miſſo reſtituẽdo ſibi relicto ſi curam admilſerit.h.d.iſta.l.

BBe legitimis tutoꝛibus. Rubꝛica.

¶Poſt tutoꝛes teſtamẽtarios ⁊ teſtõ ↄfirmatos veniũt
legitimi:iõ ponit᷑ h̊ rubꝛica de legitimis tutoꝛibꝰ.Quidaʒ
tñ hñt ⁊ curatoꝛibꝰ in rubꝛica qð nõ dʒ eẽ:qꝛ łʒ tutela di⸗

ſtingual iter ſpẽs. ſ.legitimã teſtamẽtariã ⁊ datiuã:tñ cu⸗

ra nõ qʒ dari in teſtõ nõ põt:vt.l.j.in ſi.j.ti.j.⁊ nulla cu/
ra ẽ legitima niſi furioſi:vt.C. de epi audi.l.de creatiõibꝰ.
⁊de tu. ⁊ cu. da.ab his.l.mulieri.⁊.l.vẽtri.S.pe.de ex⸗

Legitima tutela ex v/⸗
⸗ Egitime. bis ex mẽte.l. xij. ta.
delert cognatis ad qs defert hẽditas.
fallit ſi mulier ẽ ĩ medio.h.d. ¶ Op.dẽ
h ꝙ agnati vocant᷑ tm̃ ad tutelaʒ ſicẽ ad
ſucceſſionẽ. C Contra q; hodie vident᷑
vocari etiã cognati ad tutelã ⁊ ad ſucceſſionẽ:vt ĩ auẽ.de
hẽ.ꝗqᷓ ab ĩte.detſe.S.ex his. Gl.fatet᷑ ꝙ hodie admittunt pa
riter agnati ⁊ cognati ⁊ bñ:q; tex.dic̃ puto tñ ꝙ ĩ ciuitati
bus ĩ ꝗb ꝑ ſtatuta ẽ derogatũ iuri cõi vt agnati pᷣferant
cognatis ĩ ſucceſſiõe ꝙ eodẽ mõ pᷣferent᷑ ĩ tutela ꝑ rõnẽ illi
us. l. Quũo de iure antiq an agnatis deſiciẽtibꝰ veniãt
cognati ad tutelã ſicẽ vocabant᷑ ad ſucceſſionẽ de iure p̃ᷣto
rio: Gl.vã h dicẽ nõ:qꝛ nõ repꝑit᷑ lege aliq̃ cautũ.ðꝛiũ nõ.
iſti.e. S.?⁊ cognatis.ĩ gl.no.diligẽter.⁊.C. e.l.j.⁊ illa vioꝛ.ꝓ
quo.j.e.l.iiij.ĩ ſi.⁊.j.e.l.fi.ᷣm verum iĩtellectũ quẽ ibi dicã
hodie vo nõ eẽt dubiũ:vt dixi. ¶ Quero an ſilijs adopti
uis tm̃ cõpetat legitima tutela: Gl.h̊ diẽ ꝙ nõ.Ja.de are.
diẽ Zaiũ ꝑ rõnẽ redditã ĩ tex.qꝛ hẽditas p.l.deſert᷑ adopti
uis ergo ⁊ tutela:vt.j.de ſu.⁊ legi.l.j.⁊.ij.S.parui.Nõ ob.
iſte tex.q vẽ reqrẽ vtrũq;.ſ. ꝙ ſit legitim t nãlis: qꝛ debe/
mus magis oſiderare rõnẽ ꝙᷓ; Yba.nam rõ limitat? decla
rat dictũ: vt.l. c̃ pꝛ. S.dulciſſimis.j.de le.ij.m eum.

S pes pmi regnem ſacit tu
(Sie Si apud ! hoſtes. telã nõ deuolui ad ſequẽtẽ

ſz opẽ datiuo.h.d. ¶ Op.S. pxi rñ. So ihi prin⸗ agna
tus erat ibi ĩpeditꝰ ĩpedimẽto ꝑpetuo q; mulier:h̊ ſec qa
capt ſʒ erat ſpes ꝙ rediret.ſile ĩ.l.iij.S.nõ tm.j.e.ibi enim
in depoꝛtato nulla ſpes reaſſumẽdo tutelã de iure cõi.rõ
nẽ hoꝝ vidiſtis in.l.ſi igs ſub cõditione.S.ti.j.

terdũ Lʒ pꝛonus ꝓpter delictũ pᷣuet iure ſuc⸗
(Interd

U. cedẽdi nõ tñ pᷣuat᷑ onere tutele.h.d.
Tutela legitima tollit᷑ capitis
Egitima. diminutione. h. d. iſtud ẽ veruʒ
1 fm 1iſta tpa ſz hodie q; ſblata ẽ dꝛia emãcipatio⸗
nis ⁊ pꝛie ptãtis quo ad libertatẽ eodẽ mõ q ad tutelã:vt
in in auc. de hẽ.qᷓ ab ĩteſta.S.ex his.ita tenet Ni.⁊ oẽs doc.

Mt 5 Ex lege dẽ q̈ ex mẽte ei⸗ colligil I
( elg. .e yba deſiciãt. h. d. ar. hui.l. dicunt
doc. moderni ꝙ illud qð ẽ ex mẽte.l.eſt ex lege⁊
cõpetitdi cta actio ex illa.l.⁊ hoc ponũt ĩ.l.j.C. vti.poſ.
⁊ ĩ.l..C. de ach.⁊ ob. Aduerte tñ ꝙ Iʒ ſit ex.l.nõ tñ ẽ ex s
pis vt hic pʒ ⁊.j.de vb.ſig.l.noĩs ⁊ rei.S. vᷣbũ ex.l.declara/⸗
bo aliq̃liter.j.e.l.S.ſi.

(Sed et ſi hac. Cõtumax ĩ manumittẽdo pᷣuat᷑

hẽditate ſʒ nõ tutela niſi ĩ totũ ius pꝛonatus perdat.h.d.
¶Auero an iſto caſu ille q manumiſit admittat ad hẽ/
ditatẽ:Gl.j.dicit ꝙ nõ.Alia gl.parua v dicẽ ꝙ ſic qẽ ſu
per vᷣbo tutoꝛẽ eẽ:ſʒ iſte gl dinert 8 caſit ib loquunt. nã ſcdᷣa
gl. refert ſe ad tex.qñ ſᷣuus fuit empt nümis ſuis ↄtinẽtib
oculis dñi. pᷣma gl. refert ad aliũ caſũ qũ nũmis emptoꝛs
¶ Quero iſto caſu qũ ꝑdit hẽditatẽ an pdet tutela: Rñ
dit gl.ꝙ nõ qʒ delictũ nõ tribuit iĩmunitatẽ. hoc.S.e.l.j.
F. fi. qð ẽ nõ. laẽ ꝙ lʒ pxim agnat' ifra annũ non admini
ſtrauerit vlł tutoꝛẽ nõ 6petierit lʒ öᷣuet hẽditate:vt.l. Kir C.
de legi⸗

iit
y
di/
/
l/
b3,
/

¶ Si duo ·

de legi. hẽdi.nõ tñ pᷣuat᷑ tutela. Spe.i ti. de tutoꝛib ĩ illo
§.ĩ ꝗ tractat de legitia tutela ĩnuit ↄꝛiũ his vbis. ¶ Iteʒ
op.ꝙ pᷣuet᷑ exqͥ ifra ãnũ tutelã nõ petijt ꝑ.l.ſciãt.. de le
gi. hẽdi. Sʒ op.nõ ẽ bona quãtũ ad remouendũ eũ a
ſucceſſiõe.tangã in.l.tutoꝛ ꝗ reꝑtoꝛiũ in pᷣn.de ad mi.tu.
CCoõtra pᷣdcã op.gl.de.l.decreto.j.de ſuſpec.tu. ⁊.l.ſʒ
⁊ milites.S.ſi ignominia.j.de excu.tu.vbi pena dat imuni
tatẽ.Sʒ ſo.vt no.p NDi.i.d.l.decreto.⁊ ĩ.c.ꝙ alicui ex de
re.iu.li.vj. ¶ Itẽ ʒ ea q̃ dixi op.de.l.tutelas de capi.di.⁊

3. l. ꝓxi.ĩ .plãe.vbi ille q pᷣuat᷑ hẽditate pᷣuat tutela. So.

ĩ pᷣmis duab pᷣuat᷑ hẽditate t iure agnatiõis merito pᷣuaĩi
tutela.iĩ v.plane.pᷣuat᷑ ĩ totũ iurepatronat adeo ꝙ nõ eſt
patronꝰ. Itẽ ʒ pᷣdcã fac qʒ dixi.s.e.l.j.in pᷣn.vbi poſt
ꝙᷓ; agnati puant᷑ hẽditate ꝑ.l.nouã.C. ⁊ pᷣferũtur cognati
anterioꝛis gradus pᷣuãtur etiã ⁊ tutela ⁊ tñ agnati rema
nẽt. Rñ.ibi pᷣuantur hẽditate abſq; ſuo delicto:merito pᷣ
uantur ⁊ onẽ tutele.Et pᷣdicta tene menti.
2 Siples ſũt pꝛoni oĩb defert tutela ⁊ aliqͥ
deſiciẽte remanẽt apð cetos ⁊ oĩb deſiciẽtib vadit ad li/
beros eoꝝ ꝑ eũdẽ mat p qus deſertur hrdlaa. h..
— 2. BSi pmus legitim deſinat ſacto iudi
ueri põt.s Poncipolit agents loceſt datiuo
nõ ſequẽti legitio:ſecus ſi deſinit caſu naturali vł ciuili iudi
ce hꝰ pᷣncipalit᷑ nõ agẽte.h.d.cũ.S.ſe. ¶ Ita materiã ple
. ne declaraui ĩ.l.ſiqs ſbᷣ ↄditiõe..ti.ij.

Si par EG· Pat ẽ legitim tutoꝛ ſilij emãcipatiff

fris emãcipati eſt tutoꝛ ſiduciar.h.d.cũ.l.ſe. C Eſt ad
uertẽdũ qꝛ ĩ libꝛo ĩſtõnũ hẽm tres titulos.pᷣmũ de legiti.
tu.agna.⁊ de illa hũiſtis vſq; ad hũc.S.ꝛꝰde leg.parẽ.tu.
⁊ de illa diẽ iſte. S. tertiũ de fiduciaria tutela ⁊ de illa loqt᷑
l.ſeq̃ns qͥ defũcto. Op. de iſto.S.vbi dẽ ꝙ ẽ legitim ad
l. ſe.vbi dẽ ꝙ ẽ fiduciari.gl. C.e.l.fres.dicit ꝙ fr fri ẽ legiti
mtutoꝛ:⁊ gl.nr̃e ĩ illa mã nõ hũerũt claꝝ ĩtellectũ.doc.di
cũt meliꝰſic. Quedã ẽ tutela ꝓpꝛie q̃ defert ex mẽte ⁊ ex v
bis.l.xij. ta.vt..e.l.ĩ pᷣn.⁊ ĩſti.de legi.agna.tu. Queda ẽ
tutxela legitima ex mẽte.l.xij.tab.nõ ex vbis vt illa q̃ deſer
tur pꝛono:vt.S.e.l.iij.in pᷣn. Cũ enĩ p.l.xij.tabu. defertur
hẽditas pꝛono ꝑ ↄñs ei mẽs ſuit de tutela lʒ vbis h̊ nõ ex
pᷣſſerit q̃ mẽs colligit᷑ ex rõne.l.vt pʒ.S.e.l.j.ĩ pᷣn.⁊.lqtij.in
p̃n. fac ſo.ma.l.cũ mlier. Quedã ẽ tutela legitima nõ ex v
bis nec ex mẽte.l.xij.tab.ſʒ ex extẽſiõe iuriſcõſulti ꝓpt᷑ idẽ
titatẽ rõnis:vt ſi pꝛ emãcipat ſiliũ.l.xij.tab.nõ vocat eos
ĩuicẽ ad ſucceſſionẽ.rõ qꝛ nõ cogitauit de hẽditate nec de
tutela:nõ gꝰẽ ex vᷣbis nec ex mẽte ſʒ poſtea ſuꝑuenerũt ſe
natuſcõſulti q vocãt pꝛeʒ ad hẽditatẽ ſilij. AUñ poſtea ex
hac.l.noua ↄiũcta cũ rõne.l.xij.tab. Juriſcõſulti vocant
pꝛeʒ ad legitimã tutelã ſilij:vt h. S. ⁊ iſti.de legi.pa.tu.⁊ B
vlt tex.dicẽ vicẽ legitimi tutorſuſtiet.q.d.nõ ꝑ.l.xij.tab.
ſʒ ꝑ extẽſionẽ iuriſcõſulti ex idẽtitate rõnis.Quedã ẽ alia
tutela q̃ vocat᷑ fiduciaria:vt ſi filᷣ emãcipat ẽ tutoꝛ ſilij in
ptãte retenti vel ecõuerſo:iſte nõ eſt tutoꝛ ex vbis nec ex
mẽte.l.xij.tab.nec ex rõne:qꝛ ſᷣm iſta tpa nõ vocabat᷑ ad

heẽditatẽ:ſʒ qꝛ ppt᷑ charitatẽ ſanguĩs lex młtũ ↄſidebat de

eo iõ vocabaĩ tutoꝛ ſiduciari:vt h̊ ⁊ iſti.de fidu.tu.ſʒ ho/
die frat᷑ vocaĩ ad ſucceſſiõeʒ fris emãcipati ⁊ ecõuerſo:vt
l. lex. xij.tab.⁊.l.nẽſẽn.C.de legi.hẽ.Et iõ põt dici hodie
tutoꝛ legitimꝰ nõ ex.l.xij.tab.ſʒ ex.l.noua ↄiũcta cũ rõne
legis.xij.tabulaꝝ.⁊ iſto reſpcũ ĩ.l.ffes.C.eo. iſta tutela q̃
p appellat᷑ ſiduciaria ibi appellai legitima qꝛ illo tꝑe fuitĩ
troducta ſucceſſio iſto mõ.⁊ e de h doc. in. d.l. fres.
— Pen utoꝛes legitimi ↄſtituũtur
I Egitimos.i iure P.bns tñ pñt admi
niſtrare niſi ſatiſdent q̃ ſatiſdatio a pꝛono cauſa
cognita:nõ exigil.h.d. ¶ Querit gl.an eoipſo ꝙ tutoꝛ
dat ẽ alicui poſſit accedẽ ad admiſtrationẽ: Gl. dic ꝙ ſic
dũ tñ tria pᷣ faciat.pᷣmũ ꝙ accipiat res cũ decreto iudicis
ſcðʒ ꝙ ſaciat iuẽtariũ.iſta duo ꝓbãtur in.l.fi.C. arbi. tu.

De legi.tuto.

Tertiũ ꝙ iuret vt ĩ auẽ.vt hi ꝗ obli.ꝑhibent ha.res mi.?·
ſfi.colla.vj.Quartũ addit gl.ꝙ ſatiſdet vt h̊. Quintũ ad/
dũt doc.ſ.ꝙ expᷣſſe ꝓmittat defeſionẽ p pupillo ſuſciꝑe:vt
C.de admi.tu.l.fi.O.defẽſionẽ.⁊ ibi ꝑ Ci.examinemꝰ p oꝛ⸗
dinẽ. Pꝛimo q̃ro q iure ſit ĩtroductũ hꝰdecretũ? Gl.
vt videꝶ allegat.l.fi.C.arbi.tu.dũ diẽ Imꝑatoꝛ ꝙ res ac/
cipiat ʒ ꝙ vſitatũ ẽ ⁊ ſic ſe refert ad quãdã ↄſuetudineʒ.
dico ꝙ ꝓpᷣe loq̃ndo ſeu itelligẽdo iſtð decretũ fuit ĩtrodu
ctũ de iure ffoꝝ.qͥ nõ potat admiĩſtrare tutoꝛ niſi ſibi de/
cerneret᷑ admiſtatio vt tex.expᷣſſe dicj.de auc.tu.l.iiij.lʒ
gl. alit᷑ ibi exponat.ꝓ h.Sð.de poſtu.l.cui eoꝝ in pᷣn.⁊ ibi
no.C. de tu.⁊ cu.illu.pſo.l.j.C.qñ mu.tu.offi.fũ.po.l.ij.⁊
arbi.tu.l.fi.⁊ pꝛealle.ꝭ.ſi.in auc.vt hi q obli.ꝑhi.ha.res
mi. ¶ Quũo vtrũ ĩ qlibʒ gñe tutoꝝ ſit neceſſariũ decretuʒ
hꝰ: Rñ.ſic:vt.ð.l.iiij.de auc.tu.Et alijs.ll.ſuꝑiꝰallega.hꝰ
nõ põt recipe inſtãtiã in tutoꝛe teſtãrio.ſ.ſi teſtõꝛ ei hꝰre/
milſerit expᷣſſe:vt.d.l.fi.arbi.tu.vł teſtõꝛ ipᷣe decerneret ſi
bi admiſtrationẽ.põt eniĩ ipᷣe teſtõꝛ decernẽ: vt tutoꝛ ſua
auẽte ĩcipiat admiſtrare:vt.ð.l.cui eoꝝ.ſicẽ põt ↄcedẽ lega
tario lnĩaʒ accipiẽdi poſſeſſionẽ ſua auẽte:vt.l.titia.S.j.⁊
ibi no.j.de le.ij.ꝓpᷣe.n.iſtð decretũ ẽ pᷣſtare tutoꝛi q̃ſi poſ
ſeſſionẽ admiſtratiõis ſicẽ dicũt canoniſte ꝙ ſʒ aliqs ſit iſti
tutꝰĩ bñſficio nõ tñ accedit ad admiſtrãdũ niſi ponat ĩ q̃ſi
poſſeſſiõe admiĩſtratiõis:vt ex de ĩiſti.c.ij.ĩ ᷣn.⁊ ꝑ Inno.
de ↄcel.pᷣbẽ.c.ꝓpoſuitĩ pᷣma gl. C Quero an iſto decre
tũ intpoſitũ ab vno iudice poꝛꝛigat effectũ ſuũ ad res alti
us territoꝛij?vi ꝙ nõ vt.l.cũ vn.S.pe.j.de bo.auc.iu.poſ.
⁊. S.de iuriſdi.om.iu.l.ex territoꝛiũ. ¶ NPꝛo huſdeclara
tiõe ẽ vidẽdũ q̃ ſit ſoꝛma hui decreti: Rñ.ꝙ iudex decer
nat ſibi admiſtrationẽ dicte tutele ſeu lnĩaʒ admiſtrãdi ⁊
ita vtimur ad quẽ vſũ ſe relert.l.nr̃a:vt.C.arbi.tu.l.fi.pꝛo
bat᷑.j.e.l.S.iĩ legaſ.vbi tex.dic decerni tutelã.gl.exponit
i.admiſtrationẽ tutele.ad idẽ.j.de auc.tu.l.iiij.nõ ẽ gꝰne
ceſſe ꝙ iudex ponat eũ ĩ poſſeſſiõe de facto ſʒ data lnia ip
ſe tutoꝛ põt acciꝑe res ⁊ h ẽ qð diẽ tex.i.l.ſ.C. arbi.tu.⁊
gl. H diẽ res accipiat ꝑ decretũ.i.pᷣcedẽte decreto.nũc ad
ꝓpoſitũ decretũ qð int᷑ponit ĩ aliqꝗ actu volũtario nec hʒ
cohertionẽ ĩ aliũ põt intponi a iudice ꝗ hʒ pſona ĩ ptate
lʒ res ſit ex territoꝛiũ:vt.l.magis puto.S.illð.j.de re.eoꝝ.
⁊ no.p doc.C.de pᷣdi.mi.l.ſi pdiũ.Et ex hoc ↄcludo ꝙ iu
dex ſub qẽ pupillus põt ĩterponẽ iſtð decretũ qð extẽde
tur ad bona vbicũq; poſita ſi õdictoꝛẽ nõ hʒ. ſʒ ſi õdictoꝛ
eẽt ita ꝙ hẽet neceſſe mitti ĩ poſſeſſionẽ ꝑ miſtros iudicis
tũc nõ ſufficẽt lnĩa illi iudicis ſʒ dʒ ſcribi illi indici ſub quo
res ſũt:vt.d.l.cũ vĩ.S.pe.de bo.auc.iu.poſ. Qũo an
qñ iſtð decretũ iterponit᷑ debẽt citari alij q ſũt vlł eẽ pñt tu
toꝛes? Rñ.qñq; ꝑ iſt decretũ ↄcedit᷑ admiſtratio vni ita
ꝙ alijs denegat᷑ tũc illi reqruni cũ hꝰfaciat cauſa cognita

yt. S. de tel.tu. l.teſtõ. ⁊.l.ſe.j.de admi.tu.l.iij..ſi.Oñq; ꝑ

iſtò decretũ ↄcedi vni admiſtratio nõ tñ alij denegat tũc
ſiqdẽ ſũt alij q ſũt tutoꝛes legitimi vł datiui iã ↄſtituti a.l.
vl a iudice ⁊ illi debẽt reqꝗri:nõ enĩ hꝰ ſiet niſi cauſa cogni
ta:vt.j.e.l.S.vt i legitis.⁊ hᷣmaxime veꝝ ẽ ĩ legitis qᷣrũ int᷑
eſt ne vn' accedat ad admiſtrãdũ ſine alio ꝓpt᷑ ſpeʒ ſucceſ
ſiõis vt.j.e.l.S.pe.Si vo nõ ſint tutoꝛes ſʒ eẽ pñt:tũc eniʒ
nõẽ neceſſe eos reqriqꝛ nõ leduni:ar.ꝓ hꝰ optimũ.C.de
fir. tu.l.ſi vt ꝓponis.⁊.j.de admi.tu.l.ꝗ negociationẽ.
F. teſtõ. ⁊ q no.ꝑ Inno.de ↄceſ.pᷣbẽ.c.ꝓpoſuitĩ pᷣma gl.
¶Altio ſcias ꝙ qʒ gl.ponat iſt decretũ ꝓ pᷣ tñ vltimũ ẽ:
dz eni tutoꝛ pᷣus feciſſe ĩuẽtariũ ⁊ alia q̃.S.dixi qᷓ; ei tutele
admiſtratio ↄcedat:vt.d.l.ſi.ĩ fi. C.arbi.tu.vł hꝰ dʒ ſieri ĩ
ipſo actu qͥ decretũ iterponii:vt in auẽcvt hi qui obli.phi
ha.res mi. .fi. ¶ Secũdũ ꝙ reqrit ẽ ꝙ faciat ĩuentariũ

qð examinabo ĩ.l.ſi tutoꝛ qꝗ reptoꝛiũ ĩ n. de admi. tuto.

CTertiũ qð reqrũ ẽ ꝙ iuret ſe vtilia facẽ ⁊ iutilia pᷣter⸗

mittẽ: vt.d. S.fi.ĩ auẽ.vt hi ꝗ obli.ꝑhi.ha.res mi.qð de iu

re.C.fuit itroductũ ĩ curatoꝛe ſurioſi:vt.l.de creationib.

5

De tu.? cu. da. ⁊c

C.de epi.audi.ſ ꝑ dictã auẽ.? extẽſũ ad oẽs tutoꝛes ⁊ cu
ratoꝛes:debẽt.n. hoc ꝑmitte ſub expᷣſſa oblone reꝝ ſuaꝝ:
vt ibi pʒ. ¶ Quarto regꝗrit dic gl.ꝙ ſatiſdet:hꝰ in tutoꝛe
datiuo dic vt dixi.S.ti.j.l.tutoꝛes. In legitimo hẽs hic in
tex. Fʒ quẽ oẽs debent ſatiſdare excepto pꝛono aq cauſa
cognita nõ exigiũ ſatiſdatio. ¶ Quero qd ſi iudex volu-
it hãc ſatiſdationẽ exigẽ vł exegit,t ẽ ſinita: Rñ. vt dicaʒ
j. e.l. S.ĩ legitis.vbi tex.tãgit. ¶ Quero qd ſi dederit ſi⸗
deiuſſoꝛẽ pauꝑeʒ reſpcũ ſacultatũ pupilli: Rñ.nihilomi⸗
nus põt admiſtrare:vt. C. de iure do.l.ſi mulier.poſſet tñ

ob hb remoueriʒ ea qᷓ nõ.i.l.pauꝑtas.j.de excu.tu.⁊ ibi
dicã. C Quitũ qð reqꝗrt ẽ ꝙ expᷣſſe ꝓmittat defẽſionẽ pu

pilli: vt. l.vlt.S.defeſiõeʒ. C.de admi.tu. ⁊ ibi ꝑ doc.¶ Et
aduerte ꝙ ãtiq nõ apponebãt iſtò ꝓpt᷑ qð iã vidi młtas
tutelas caſſari:ſʒ hodie hꝰ ĩ q̃libʒ apponit᷑ ⁊ h; de iure an
tiqͥ hoc eẽt pcipuũ offm tutoꝛis.ſ.pupillũ ipʒ idefenſuʒ nõ
reliquere:vt.l.tutoꝛ pᷣcipuũ.j.de admi.tu.tñ.l.vult ꝙ ho
die tutoꝛ hoc expᷣſſe ꝓmittat: vt dixi. Altimo ſcias ꝙ
lIʒ p̃dcã oĩa reqrant tñ ĩ his q dilationẽ nõ recipiũt vel in
his q̃ ᷣncipalit᷑ ad cõmodũ pupilli ſpectarẽt valẽt geſta ꝑ
tutoꝛẽ etiaʒ nõ intuenientib pᷣdictis:vt.j.de admi.tu.l.tu
toꝛ ꝗ reꝑtoꝛiũ ĩ pᷣn.C.de tu ⁊ cu.ꝗ nõ ſat..l.ſi.
Vni ex tutoꝛibꝰ legitis ex cau/

(In legitimis. ſa põt decerni admiſtratio ⁊ ſe

iuicẽ pñt ꝓuocare ad ſatiſdationẽ:niſi ſunt patroni.h.d.

Ex iſto pᷣncipio nõ ꝙ iſto tꝑe in᷑ponebat᷑ decretuʒ ad

miſtaratiõis ibi dũ dicit tutela decerni.Diẽ gl.i.admini/
ſtratio tutele. ¶ Scdo nõ.ꝙ qñ ſunt ples tutoꝛes tutela
nõ decernit᷑ vni niſi ex cauſa ſi alij ſũt ipediti:vt h ĩ pᷣn. vl
ſi alij ꝓuocãt ad ſatiſdationẽ vt ĩ ſe.v.⁊ ſic vꝛ ꝙ debeãt re
qri vt dixi.S.ꝓxi.vł ſaltẽ debeat hiudici liqre ne als erra
ret vt intponẽdo decretũ:Fʒ ea q̃ dicunt᷑.j.ti.j.l.tutoꝛ ſi pe
tit ſuerit. ¶ Tertio nõ iſtã diſpõnẽ decerni tutela.i.ad
miſtratio tutele q̃ fac ad qõnẽ. Cõparuit ꝓximioꝛ agna/
tus ⁊ petijt ſibi decerni tutelã pupilli: ⁊ iudex decernit.
COp. ꝙ nõ nõ dʒ peti ſibi decerni ſed declarari. Certe
põt ſuſtineri vt ĩtelligat decerni tutela.i.admiſtratio tu/
tele:vt h. ¶ Itẽ venio ad v.an ĩgit.nõ pᷣ diẽ tex.ſi oẽs nõ
ſatiſdederũt.qð exponit gl.i.nulls.nã negatio poſtpoſi/
ta ſigno vli eqpollet ſuo ↄꝛio:vt.j.de capti.l.ĩ libello.S.j.
¶QLirca h qrit gl.qd ſi aliꝗd ſatiſdederũt ⁊ aliqui nõ:
Diẽ gl.ꝙ iter nõ ſatiſdãtes admitti ꝓuocatio.¶ Sʒ tẽ
ꝗᷓro qd ſi oẽs ſatiſdederũt ſz vnꝰnõ vult agẽ cũ alio. Rñ.
recurrẽdũ ẽ ad remediũ.l.iij.S.fi. cũ l.ſe.j.de admini.tu.
¶ Vlrtius qro quõ v. nõnunqᷓ; ⁊c. ſe hẽat ad pᷣcedentia:
Rñ.ꝙ ẽ q̃dã intpoſitio ꝑ quã rñdet᷑ cuida oppõni.dictũ
ẽ ꝙ nõ iĩter ſatiſdãtes locꝰ ẽ ꝓuocatiõi. Cõtra nã tutoꝛes
legitimi debẽt ſatiſdare:vt.S.ꝓxi.quõ g ꝓcedit ꝙ h̊ dꝛ de
nõ ſatiſdãtibꝰ:? Ad h̊ rñũdet᷑ nõnunq; ⁊c. C Ex ꝗv.nõ ꝙ;
ʒ tutoꝛẽ ꝗ nõ ſatiſdedit de iure vł de fcõ alr tutoꝛ nõ põt
venire niſi offerat ſatiſdationẽ ſz pupillus vel adult vel
etiã terti põt petere eũ cogi ad ſatiſdãdũ vel intdici ſibi
admiſtrationẽ: vt. C. de tu. ⁊ cu.ꝗ nõ ſatiſde.l.j.⁊ ꝑ totũ il/
lũ titulũ ¶ Venio ad v.an ergo.¶ Quero an idẽ ſit in
agna qð h̊ diẽ in pꝛonis: Gl.dicit ꝙ nõ.eſt rõ ſᷣm Ja.de
are.⁊ Di.qꝛ nobis nõ ẽ ita debita hereditas agnatoꝛum
ſicut libertoꝛũ:vt.j.ſi a darkiul⸗ ſue.ma.l.nõ vſq;.
apitis diminutione pereũt le
¶ Di legitim uSgtime tutele etiã iã ſulrepteh⸗
d. ¶ Quũo qꝗd de ſacerdotib an poſſint eẽ tutoꝛes: Vr
ꝙ nõ: vt.l.nõ diſtiguemꝰ.S.ſacerdotio.S.de arbi.tex. ha/
bemꝰ ĩ auẽ.pᷣſꝛos.C.de epi.⁊ cle.ſ. pñt eẽ volẽteemõ vt
cogunt iuiti:qdð dic vt ibi:⁊ hꝰĩ clericis nõ ĩ religioſis. Si
aũt eẽt monachꝰvl canonicus reglaris tũc idiſticte ſibi ĩ

terdcã ẽ tutela de iure ciuili:vt.d.auẽ.pᷣſbytos ĩ.f. Idẽ in

epᷣo vt ibi pʒ.Sʒ ꝗdã canoniſte dicũt ꝙ de iure canonico
ſec ẽ vt ĩ decreſj.lxxxvj.di.c.ꝑuenit.⁊ ibi nõ.⁊ nõ.Spe.de

Wteſtato.

tute F. gnaͤliter. v. item excipi ꝙꝙ eßus.
Qui nõ reliꝗt tutoꝛẽ ẽ iteſta
E tus ꝗᷣ ad tutelã ⁊ moꝛtuo te/
ſtamẽtario deuenit ad legitimos.h.d.iſte tex.

telã.h.d.cuʒ.l.ſe. Ya.de are.ꝙ hodie nepos ex

— WS= . Qui ſũt ĩ pari gduagna
— Yreliquero tiõis parit᷑ vocant᷑ ad tu⸗

ualio ſilio pᷣfert iĩ tutela ſiẽ i ſucceſſione:vt auẽ.de

. hẽ. ab iteſ. . ſi igit.qð ſatis placet.
NGnato. viaid cognat nõ ĩpedit ſe

Iquẽtẽ agnatũ:nec ꝓpinqꝗoꝛ cognata ĩpedit ſequẽtẽ cogna
tũ.h. ð. ¶ Hõ h̊ ꝙ dẽ de matertera qꝗᷓ ẽ ſoꝛoꝛ mr̃is ⁊ ſic co

gnata q̃ nõ iĩpedit ſilios fris ipius mat᷑tere:hꝰẽ ſilios auũ
culi q ſilr ſũt cognati.⁊ ſic hẽs caſũ ꝙ in defectũ agnatoꝝ
tutela deuoluit᷑ ad cognatos.dixi.õ.l.j.i.pᷣn. Alij volen/
tes hoc effugẽ dicũt h̊ loꝗ de ſilijs ſris ipius ĩpuberis: ⁊
hoc nullũ hʒ dubiuʒ:qꝛ illi pferuntur matertere qꝛ agna⸗
ti. Item matertera nõ eſſet ĩ ꝓximioꝛi gradu ⁊ ſicnõ coꝛ
reſponderet ad id quod in pᷣn.l.di ſm Di.

Be tutoꝛibus ⁊ curatoꝛibus datis ab his quiius dã
di habent. Rubꝛica.

CPoſt tutelã teſtãriã ⁊ legitimã deueni ad datiuũ:iõ
de ea ponit.iĩ iſtitut po hẽm ti.de attiliano tutoꝛe vbi tra
ctat᷑ de tutoꝛe datiuo. ¶ Itẽ aduertẽdũ ꝙ hͥ ĩ rubꝛica dẽ
de tuto.⁊ cu.merito qꝛ etiã curatoꝛ dat᷑ a iudice ĩ pᷣceden
tibꝰnõ dẽ de curatoꝛib q; ſolus tutoꝛ ẽ legitimꝰ⁊ teſtamen
tarius nõ curatoꝛ vt dixi.S.ti.j.ſuper ruli
w ee. IBs põt dare
Jue ꝓcõ ſu l. Tare cui eſt
ↄceſſũ ⁊ ille ꝗ ſue iuriſditiõi ſubeſt.
h. d. Op. dẽ h ꝙ vicẽ gerens pᷣſi
dis põt dare tutoꝛẽ. Cõtra datio
tutoꝛis ẽ mixti ĩperij:vt.S.de tutelł.
l.ĩuito.S.tutoꝛis.gꝰ nõ põt ſieri per
delegatũ:vt.l.j.S.de of.edcui mã.ẽ iurl.Diẽ gl.ĩtelligo eo
caſu q meꝝ ⁊ mixtũ ĩperiũ põt delegari vt pꝛeſide abñte.
Aſta ſo.vꝛ q caſu.l.ij C.de of.e vicẽ alte.ge.⁊ qð ibi no.
Suſtinẽdo gl.diẽ Di.ꝙ q;tũ ad cognationẽ põt deman
dari meꝝ iperiũ:ita loqꝗt᷑ iſta gl.ſʒ nõ q;tũ ad executioneʒ
vt ĩ Zↄio.Tu dic ꝙ iſta pñt eẽ va ĩ delegato ſeu ĩ ipᷣo vica/
rio ab ipᷣo pᷣſide ↄſtituto:vt.d.l.j.Sj.de of.ep cui mã.ẽ iu/
riſdi.ſʒ ile cui mãdat᷑ a pᷣncipe vt vicc pᷣſidis gerat moꝛtuo
pſide vlł etiã abñte hʒ meꝝ ⁊ mixtũ iperiũ etiã q ad execu
tion ẽ:vt h ⁊.l.j.S.depoꝛtatos.j.de le.iij. Op.dẽ h̊ ꝙ
ius dãdi tutoꝛes cõpetit qbuſdã.Contra iĩmo oibꝰ ꝗ hñt
meꝝ ĩperiũ cũ ſit mixti ĩperij:vt.d.S.tutoꝛes.Dic gl.ſpale
hG:vt nõ cõpetat niſi ſpalr mãdet᷑. Idẽ tʒ: Ja.de are.vt di
xi i.d.S. tutoꝛes. ¶ Quũo qd de iſtis tutoꝛibP ꝗ dãtur ab
iſtis iudicib chartularijs hñtibꝰ ptãtẽ ſeu auctẽ a pᷣncipe
vła comite cui bnceps ↄceſſit an valeat:Gl.dic ꝙ ſic ⁊ bñ
de h'nõ in Spe. de tu. 5. j v. qd de his.fac qð nõ.C.vbi⁊
apð quẽ.l.fi. Quũo tutoꝛes ⁊ curatoꝛes dant᷑ hodie a
iudicibus ciuitatũ an ꝓcedat vatio de iure? Pe.diẽ ꝙ ſic
ꝓptr ↄſuetudinẽ:vt.C. de emãci.li.l.j.⁊.l.fi. Puto ꝙ ꝓce
dat etiã de iure qꝛ oib magf̃atib ẽ pꝑmiſſũ:vt.j.e.liij. Re
nio ad ſcdᷣaʒ partẽ. C Mõ ꝙ oʒ pupillũ eẽ de iuriſditiõe
ei q dat tutoꝛẽ qdð tene mẽti:qꝛ ſi eẽt aliqs pupillus cleric
tutoꝛ debẽt dari ei auẽte iudicis ſui nõ iudicis ſecularis: ĩ
caſu tñ põt dare tutoꝛẽille q nõ hʒ eũ ĩ ſua iuriſditiõe:pu
ta in lite q vertit coꝛã eo:vt.l.fi.S.j.C. de admi.tu.qð nõ.
Itẽ nõ tex.hᷣ q diẽ eiuſdẽ puĩcie vel vbi domiciliũ hẽ
bat.ꝑ hꝰꝙ diẽ eiuſdẽ ꝓuĩicie ĩtelligit.ſ.oꝛigine:vt gl. dic:⁊
ſic vꝛ caſus ꝙ eoipo ꝙ dico me ꝑuſinũ vl de ꝑuſio ĩtelligii
ſ.oꝛigie.⁊ examĩaui.j.ad munici.l.j. ¶ Nõ etiã ꝙ pupil
lus põt hĩe domiciliũ qð ẽ mirabile. Nã domiciliũ patnũ
nõ trãſit

Gn

et.

o
ui
tor
en⸗
1
1g/
0*

.
1

BDe m. ⁊ cu. da. cẽ.

nõ trãſit ad eũ: vt.l. aſſũptio. .ſi.ĩj.ad munici.ſʒ ipe nõ vẽ
ꝙ poſſit oſtituẽ domiciliũ ſine tutoꝛe cũ ꝑ hꝰobligat.So.
itelligo h̊ hẽat domiciliũ.ſ.qũ ↄſtituit᷑ re ipᷣa qꝛ ibi hʒ ma/
ioꝛẽ partẽ ſoꝛtunaꝝ ſuaꝑ:vt no.i.l.hẽs abſens.S.de iudi.
vł poſſumꝰ dicẽ ꝙ pupillus poſſit ↄſtituẽ domiciliũ ĩ loco
ad hyvt poſſet hẽe tutoꝛẽ qð vẽ ſẽtire Aʒo in ſũma.C. vbi
pe.tu. ¶ Nõ ex hac.l.ꝙ ſtatuta ciuitatũ q̃ diſponunt cir
ca ꝑſonã legitimãdã ad aliquẽ actũ nõ poꝛigunt᷑ ad eos
ꝗq nõ ſũt ſue iuriſditiõis ſz ad eos tm̃ ꝗ ſũt oꝛigiarij vł hñt
domiciliũ vt h:ſec'ĩ ſtatu q diſponũt circa ſolẽnitatẽ alicu
ius act: qð plene examio ĩ.l.cũctos ppłos.ĩ repetitione
mea. C. de ſum.tri.⁊ ſ. ca. Altio q̃rit Di. ̊ qꝗd ſi pupil
lus ĩ vno loco ſit oꝛginari ĩ alio bʒ domiciliũ ĩ ttio loco
hʒ bona vbi nullũ hʒ domiciliũ ꝗs dabit tutoꝛẽ illis facul
tatib:Gl.⁊ doc.tãgũt ĩ.l.j.C.vbi pe.tu.dicã ĩ.l.pupilli.j.

ANA 2= e.⁊ ibi videbitis. .
Mm ꝗdã. Pꝛopt᷑ abñtiã vl appellatio
nẽ alioꝝ dai tutoꝛ ad tps.h.dð. ¶ Op.a datione
tutoꝛis nõ appellat᷑:vt iſti.de excu.tu.S.ꝗ aũt.⁊.j.qñ ap.
ſit.l.j. .. ſigs tutoꝛ. Gl. diẽ ꝙ H logt ſʒ iura antiq̃:tu dic ꝙ
hᷣ appellat a ſnĩa repꝛobãte excuſationẽ ⁊ ſic ↄcoꝛdat cuʒ
contrarijs.

Ms dandi.st hoc iure.dic vt ĩ gl. ⁊

bñ. C Op. de.l. etiã. . de tute. Dic vt ibi.

vp Neoe Pꝛetoꝛ nõ põt ſe dare tutoꝛeʒ vel
NRetoꝛ. klegare bo. ¶ Quo de intelle
i

oꝝ vᷣboꝝ neccõpꝛomifſariꝰ⁊c̃. Gl. expõit duob mo
dis. Pꝛimo ꝙ nõ põt ſe facẽ arbitrũ:qdð nõ ↄ officiales q
cogũt partes ad cõpꝛomittẽdũ ĩ ſe.de hoc.õ.de arbi.l.ſʒ
ſi ĩ fuũ S.ij. Scðo exponit ꝙ arbit᷑ nõ põt ſe dare tutoꝛẽ
z de hꝰ cõpꝛomittii:ĩnuit ꝙ qõ de tutela poſſʒ cõpꝛomitti
qð nõ placet qꝛẽ mixti ĩperij:vt.l.ĩuito..tutoꝛis datio..
de tute. nõ põt cõpꝛomitti:vt.l.nõ diſtĩguem S.iul.⁊.S.
ſe.ð.de arbi. Pꝛetea nõ cõpetit niſi eis ꝗb cõcedũ ſpãlr:
vt. S. e.l.j. Pꝛetea nõ põt delegari niſi hñti iuriſditiõeʒ:vt
.e.l.nec mãdãte.gꝰeadẽ rõne nec cõpꝛomitti.C Sʒ qd
dicem ex ſoꝛma ſtatutoꝝ ꝗb cauei ꝙ oẽs cauſe cõpꝛomit
tant᷑ ĩ arbitros ⁊ arbitratoꝛes de iure ⁊ de ſcõ an ſi ſit int
duos ↄtẽtio de tutela veniat ĩ cõpꝛomiſſũ: Rñ.nõ qꝛ illud
cõpꝛomiſſũ ĩ arbitratoꝛẽ ẽ q̃dã trãſactio:vt ĩ auẽ.vt difſe.
agi ibi no.q̃ trãſactio nõ cadit in iſta.q.nõ enĩ põt
ꝗs dare pecuniã vl acciꝑe vt ſi tutoꝛ vł patiat᷑ aliũ eẽ tuto

—,t AI ud reʒ:vt.l.ĩ eos..de tutelis.
R GH.-Abſens ⁊ luit᷑ abſẽti iuito põt dari

tutoꝛ.h.dð. ¶ Op.s. de tutel.l.ꝗ bʒ S. j. So. ibiĩ
curatoꝛe ꝗ dat᷑ ad lites. Op.inſti.de cura. .itẽ inuiti.
So.ibi loꝗt᷑ ĩ curatoꝛe adulti ꝗ nõ recipit curatoꝛẽ ĩnitꝰ
niſi ad lites. Curatoꝛ aũt ipᷣe bñ dat iuit ⁊ etiã ignoꝛãs:vt
l.n.i p̃n. C.de admi.tu. Eſt.n. mun publicũ ⁊ iõ põt darii
uit ⁊ etiã ignoꝛãs ſʒ Di.ꝓ h.j.de cu.bo.dã.l.ij.S.ſʒ an
iuiti.⁊ ſi dat ĩuit᷑ gꝰetiã ignoꝛãs ⁊ abñs:vt.l.q põt ĩuitꝰj.
de re. iu.⁊.l.iiij.de ſideicõ.li.gl.ſignat ar. .s.de adop.l.pꝰ
moꝛtẽ.ꝭ.ſi.⁊ nõ ſoluit.dicꝙ ibi ĩ adoptiõe q̃ ẽ act pᷣuatus
nec cadit ĩter abñtes ſicẽ nec cognatio nãlis: ſʒhꝰẽ publicũ
munus qð cadit ĩ ignoꝛãtẽ ⁊ iuitũ nta dieht doc.
n = Curatoꝛ põt dari ad auctoꝛan
4 2)) On tãtũ. a ĩvno dain tm.h.d. Aliud ĩ

tutoꝛe qd dic: vt. l.certaꝑ.ð.de teſ.tu. fallit ĩ caſu.l.ĩpuberi
ij.e.dixi.in.l.hẽditas in pᷣn..de teſ.tu.

b 2¶2 KTutele datio nõ põt man
TLREc madate. dar eiꝗ nõ hʒ iuriſditio/

nẽ:ſʒ hñti iuriſditionẽ ſic. h.d.tex.cũ gl.quã vide ꝑ te.

non poteſt eam exercere.h.d.
Tutoꝛ põt dari die feriata.hoc dicit.
LCAQũo. gd de die ſeriato in honoꝛẽ

2. Aui nõ intelligit ly habeat iuriſditionem
Si p̃toꝛ. .

—

Dari

¶Op. inſti. de attili. tu.

dei Ja. de are. diẽ ꝙ foꝛte illo die potit cũ hoc ſpectat ad
pietatẽ:vt ex de ferijs.c.ſi.⁊.C. de ſerijs.l.fi.q̃.l.fac ad h*
⁊ hoc niſi ſiat cũ iquiſitiõe:tũc enĩ dʒ fieri iudice ſedente p
tribunali:vt.l.nãli in ſi.v.ti.ij.
Seipſaã ſũmat. ¶ No. ꝙ tu

L 2 uberi. toꝛ põt dari ad vnũ articulũ

—

etiã hꝰ expᷣſſo.ſ.ad hẽditatẽ adeũdã ⁊ hꝰex caula:qð de/
clara vt dixi i.l.ſi hẽditas..de teſ.tu.ĩ pCᷣn. ¶ Op.qꝙ nõ
ſit neceſſaritutoꝛ ad adeũdã hẽditatẽ:vt.C.ꝗ admit.ad
bo.poſ.l.bonoꝝ.Gl.diẽ alið ĩ bonoꝛũpoſſeſſione.poſtea
ſubiũgit idẽ ĩ vtroq; caſu:⁊ bñ qꝛ ſ᷑ bonoꝛũpoſſeſſio põt
agnoſci auẽte iudicis ĩ deſectũ tutoꝛis vt ibi:ita põt hẽdi/
tas adiri:vt.l.ſi ĩfãti.i fi. C.de iure delibe.¶ Quero qd i
reſtõne trebellianica:? Rñ.idẽ vt i gl. ¶ Quero an ſolus
tutoꝛ poſſit adiri ſine pupillo:Gl.diẽ ꝙ nõ ſi ẽ maioꝛ ĩfã
te lʒ bonoꝛũpoſſeſſionẽ poſſet acqrẽ.Cõtrariũ nota ĩ.d.
l.bonop.ſʒ qð h dꝛ ẽ veri vt no.i.l.potuit.C.de iure deli⸗
êtita tʒ Di.dicã i.l.tutoꝛ.j.de bo.poſ.
t E Si ĩ cauſa dandi tutoꝛẽ errat᷑ datio
tO?. 7lla. b. d. Dꝛimo loꝗt ĩ ſpẽ. Secũ
do illð pbat ꝑ reglaʒ gnãlẽ.2 ibi nã ⁊ ſi. Quero qd
vult dicẽ erratũ fuerit ĩ ſcĩ cauſa?: Diẽgl.ꝙ credebat᷑ nõ
hĩe tutoꝛẽ ⁊ hẽbat:vł credebat᷑ nõ hẽe pꝛeʒ ⁊ hẽbat:ĩ ꝗbꝰ
caſibꝰnõ põt dari tutoꝛ. Iſtò ẽ veꝝ ĩ ſe ſed nõ ↄgruit legi.
Nã ĩ pᷣncipio loqꝗt ĩ caſu ĩ ꝗq tutoꝛ põt dari ꝓpt᷑ abñtiã al
teri:vt.l.ij.S.e.⁊.s.de tutel.l.q̃ſitũ.ſʒ nõ valuit datio qa
hec cauſa nõ fuit declarata iudici. IJllð qð ſeqt nã ⁊ ſi cc̃.
venit ad ꝓbationẽ illiꝰ:ſʒ nõ eẽt bona ꝓbatio arguendo
de caſu ĩ q nõ pñt dari tutoꝛ ad caſũ ĩ qͥ põt dari.dic gꝰ ꝙ
h loꝗi gnãlit᷑ qcũq; mõ errel ĩ petitiõe tutoꝛis:nõ dico de
oĩ erroꝛe ſʒ ĩ ſcĩ cauſa hꝰẽ ĩ eo qð eſt cauſa huius fci.ſ.da/
tiõis tutoꝛis datio nulla ẽ.ſiłe ĩ aditiõe hẽdita.nã oĩs er
roꝛ nõ ĩpedit ſʒ ille ꝗ ẽ ĩ cauſa aditiõis:vt.j.de acq.hẽ.l. ſi
is ad quẽ.Exẽplũ g'hui regle vnũ hẽs ĩ pᷣn.hꝰ.l.qꝛ cauſa
qre potat dari tutoꝛ erat abñtia altitutoꝛis:ſʒ tutoꝛ fuit
dat ex alia cauſa nõ valʒ datio.Idẽ qcũq; mõ erret ĩ cau
ſa datiõis.Exꝰad datiuũ nõ ꝑuenit donec ẽ ſpes teſtarie:
vt.l.ſi ſub ↄditiõe.s.de teſ.tu. Itẽ donec ſubeſt ſpes ꝓxi/
moꝝ legitioꝝ:vt..ti.j.l.j.S.ſi apð hoſtes.⁊.l.nõ ſolũ.S.ſi li
bert.de excu.tu. Idẽ ſi ᷣmꝰẽ remot vl excuſat. Itẽ ſi p
ximioꝛ appellauit:yt.l.ſi ipuberi.j.e.⁊ ibi dicã. Itẽ ſi pᷣ eſt
creditoꝛ:vt.l.ij.ð.e.ti.iſte g'cauſe vł alta eaꝝ dʒ expᷣmi vt
iudici ſit notũ:ſi ex alia cauſa daret nõ valẽt datio:h̊ ẽ ca⸗
ſus h̊. ¶ Itẽ aduerte ꝙ ſolus erroꝛ in cauſa fac dationẽ
nullã.ſi.n.errat᷑ ĩ pꝑſona q̃ dat᷑ qꝛ dicebat idonea cũ nõ eẽt
dicebat᷑ diues cũ nõ eẽt:dicebat᷑ amic cũ eſſet inimicꝰ:hᷣ̊ nõ
faciũt dationẽ nullã:vt.l.in eos.s.de tutel. ſed faciũt eos
poſſe remoueri.j.de ſuſpec.tu.ꝑ totũ. ¶ Sed ) pᷣdcã vẽ
mſtũ foꝛtit.C.de ↄſir.tu l.ſi vt ꝓponis.vbi ei ꝗ hẽbat tu⸗
toꝛẽ daſj..ĩ teſtõ ĩutilit᷑ q debebat ↄſirmari fuit dat tutoꝛ a
iudice de illo nõ fcã mẽtione ⁊ tñ ibi dẽ ꝙ valʒ. ad idẽ qð
dã i auẽ.mr̃i ⁊ auie.de tutoꝛe datiuo nõ fcã mẽtiõe de ma⸗
tre:vt ibi no. Sʒ ad illã glo. dico vt ſtati dicã declarãdo
gl. H poſitã q̃ ẽ illi vᷣꝛia. ¶Ad.l.ſi vtpponis.dico ꝙ tex.
ibi dicit ꝙ legitĩe ſcm̃ ẽ ⁊c. Intelligo ꝙ iudici notũ erat de
datiõe tutoꝛis ĩ teſtõ ſj ppt᷑ ceſſationẽ illiudex dedit aliũ:
vt ꝓbat ĩ.l.ꝗ negociatiões.S.teſtõjĩ.de admi.tu.vlł veri ⁊
ſubtili qñq; tutoꝛ dat a iudice ad petitionẽ alt:⁊ loqꝛ iſta
lex ⁊ qʒ.õ. dixi:vt expᷣſſe diẽ tex.i.l.tutoꝛ ſi fuerit petit᷑.⁊=
ibi nã ⁊ ſiqq; mõ ĩ petitiõe ⁊c̃. Si aũt tutoꝛ dai ppᷣo motu
iudicis ſi caſus erat ĩ qͥ potat dari ſʒ ſi ſit erratũ ĩ cauſa tñ
valet datio:vt.d.l.ſi vt ꝓponis.⁊ hec ſo.vꝛ hodie pbari ꝑ
tex.ex̃ de pᷣbẽ.c.ſi motu ꝓpᷣo li.vj.ſile ĩ iure nr̃o ſi liber hõ
putãs ſe fuũ adit hẽditatẽ motu ꝓpꝛio tał aditio nõ vitia
tur ꝑ erroꝛẽ.ſec ſi ad petitionẽ alti:hꝰ ẽ alio iubẽte:vt.j.
de acꝗ hẽ.l.ꝗ ĩ aliena.s.ſi is q putabat. ¶ Sʒ qro qd ſi

ples ſint cauſe ꝑueniẽdi ad datiuũ ⁊ expᷣmiũ vna an vale/

7 2

Me tu. ? cu,. da. cc᷑.

at: Puto ꝙ ſic ſi illa ẽ ſufficiẽs:ar.j.de acq.hẽ.l.ſʒ ⁊ ſi ðu
bitei. Venio ad.q.gl.⁊ qᷓro ꝗd ſi tutoꝛ ẽ dat᷑ a iudice
alio petẽte nulla ſcã mẽtione de mr̃e an valeat datio tuto
ris:Gl.vi h detmiare ꝙ nõ:vt hẽs ĩ ea.Cõtrariũ bui de
fmiat glo.ĩ auẽ.mr̃i ⁊ auie.pꝑ.l.ſi vt ꝓponis.C. de ↄfir.tu.
Spe.tãgit ĩ ti.de tutoꝛe. .nũc dicẽdũ.v.qd ſi pñt. Di.tã
git hãc gl.Iʒ ãteq; mr̃ aſſumat tutelã nõ ſit tutrix:vt i auc.
de hẽ.q̃ ab ĩtel.defe.s.ex his.tñ exqꝗᷣ petit ĩcipit eẽ legitia:
vt. j.ad tertu.l.ij.S.ſi mr.v.ꝙ ſi pꝛ.dixi ĩ.l.ſigs ſub ↄditiõe.
ʒ.de te.tu.ſʒ legitio ſuꝑueniẽte repellit᷑ datiu:vt.l.ſi tutoꝛ
reipublice.S.j. de tute.⁊ ra.dil.⁊ ĩ.l.nõ ſolũ.S.ſi libertꝰ.j.
de excu.tu. Nõ ob.l.ſi vt ꝓponis.q;ꝛ ↄfirmatꝰ nõ bẽ loco
legitimi ſʒ ĩ vitate ẽ datiuꝰ:vt dixi i.l.j.õ.de ↄſir.tu.meri
to ſecũ cõpatit᷑ aliũ datiuũ ita dic Di.iſta vba magis ꝓbãt
iſtã gl.male dicẽ qᷓ; bñ. Na ↄcludũt ꝙ intiʒ valʒ datio ſed
mr̃e poſtea petẽte tutelã euaneſcit.gl.aũt diẽ ꝙ ſtatiʒ nõ
valʒ. VUñ Odof.diſtiguit alr aut mir fuit ĩ moꝛa petẽdi tu
telã ⁊ tũc pᷣferunt᷑ datiui.aut nõ ſuit ĩ moꝛa nec ẽ qd ĩpute
tur ſibi ⁊ tũc pᷣſert ipᷣa:ar.j.de adul.l.fi maritꝰ.S. ſi exneꝰ
ſac.j.de iure fil.l.edicto.S.ij.⁊.iij.⁊.j.de admi. tu.l.tutoꝛ
ꝗ reꝑtoꝛiũ ĩ pᷣn.⁊.C.de his q.vt ĩdig.l.ſoꝛoꝛẽ.qð tʒ Ja.de
are. Pe.⁊ Ci.in.d.auc.mr̃i ⁊ auie.iꝓ hoptie fac tex.j.ad
tertuł.l.ij.S.ſ̊ ſi mr.v.ꝙ ſi foꝛte.⁊.C.de epi.⁊ cle.auc.pᷣſby
teros.⁊ ibi inuii ꝙ tacẽdo ꝑ q̃tuoꝛ mẽſes ſit ĩ moꝛa. Iſta
vᷣba reſpiciunt qñ mr̃ poſtea venit ⁊ vlt tutelã:ſʒ ſi mr̃ nõ
petẽt tutelã ex eo ꝙ nõ ſit fcꝗ mentio de ea vitiatĩ datio tu
toꝛis:⁊ hꝰẽ qdð q̃rit gl.nr̃a ad qð pᷣſcã vba nõ vadũt.dico
gꝰĩ qõne ꝓpoſita ꝙ ſi de mr̃e ĩ petitiõe nõ ſiat mẽtio tutele
datio ẽ nila qꝛ errat᷑ ĩ cauſa gꝰ ⁊c.vt hac.l.iõ.n.ꝑuenit ad
datiuũ qꝛ mr̃ nõ vlt. Itẽ iõ admittit al ad petendũ qꝛ nõ

petit mr: dʒ g'hꝰexpmi iudici.tex.eſt.C. ꝗ da.tu.polſ.l.qð

dẽ. Quüo an ſi de mr̃e ſcã ẽ mẽtio ĩ petitiõe debeat ipᷣa
reqri? Tex.i.d.l.ꝙ dẽĩnuit ꝙ ſic q̃ſi iudex debeat ĩqrẽ an
h ſit veꝝ ibi pʒ.qð puto verũ ſi tutoꝛ darel ex inqſitiõe:vt
l.nãli ĩ i.S.ti.ij.ſ̊ ſi iundex vellet dare abſq; ĩiqſitiõe tutoꝝ
tũc ſufficẽt coꝛã eo eẽ narratũ:nec enĩ hʒ neceſſe alit᷑ ĩqrẽ.

qð pʒ qꝛ põt fieri qlibʒ loco ⁊ tpe:vt.l.ꝗ bʒ.S.pe.⁊ qð ibi

no.õ.de tutel. C Sʒ tũc q̃ro qd ſi iudici narratũ fuerit

⁊ tutoꝛẽ ſine inqſitiõe dederat an mr̃i poſtea tutelã volẽ

ti pᷣiudicet? Rñ.tene hꝰ caſu diſtictionẽ Odof.ſ. an mat᷑
fuit ĩ moꝛa an nõ vt dixi.s̊.⁊ qð dixi de mr̃e cu pᷣcauſa ẽ
petẽdo tutoꝛẽ:idẽ vꝛ ĩ cetis vt debeãt aſſerẽ iudici quõ ꝓ
ximioꝛes ↄſãguinei ſeu agnati ceſſãt petere tutoꝛẽ cũ ſint
admoniti ne errẽt ĩ cã ſci:vt.j.ti.j.l.diuꝰ..ſiqdẽ. ¶ Qũo

qd ſi pupillus hẽat tutoꝛẽ de fcõ nõ de iure an cũ petũ ali
us debeat de h'ſieri mẽtio? Rñ. qñq; tntela nõ vacat ne
qᷓ; de iure neq; de fcõ ⁊ tũc nõ ẽ dubiũ qꝛ nõ põt dari aliꝰ

tutoꝛ regłarit᷑:vt.C.ĩ ꝗq.cau.tu.ha.pꝑ to.ſʒ ĩ caſibꝰi qbus
põt dari dʒ ille caſus expᷣmi coꝛã iudice ne erreĩ in cauſa:
vt h̊. Qñq; tutela nõ vacat de iure ſed de fſcõ:vt q; nõ bʒ

tutoꝛẽ ꝗ nõ admiſtrat ⁊ tũc idẽ vt hac.l.ĩ pᷣn. Qñq; tutela

vacat de iure ſed nõ de fcõ: tũc peto ꝙ debeat ſieri men

tio ĩ petitiõe ne alit erret ĩ cauſa.ꝓbo qꝛ regla ẽ ꝙ tutoꝛẽ

hñti regłarit᷑ nõ dat᷑ tutoꝛ ſʒ bñ põt reſerri ⁊ ad ius ⁊ ad
ſcm̃:vt.l.ſtiplatio iſta.S.hi qͥq;.⁊.S.ſe.de v.ob.gꝗꝰ deberet
declarari. Pꝛetea ſiẽ teſtm̃ qð ẽ de iure validũ ĩpedit adi
tionẽ ab iteſtato:ita teſtiñ qð ẽ de fcõ vtputa ſi ẽ falſũ cuʒ
hẽs dubitat:vt.l.cũ falſũ.j.de acqꝗ.hẽ. Ita h̊ ꝑ tutoꝛẽ exñ
teʒ de ſcõ iudex adit ad dubitationẽ an pupillus tutoꝛem
hẽat.Ad idẽ qꝛ ſi ſnĩa ẽ nulla ex cauſa itrinſeca ita ꝙ iudi
ci manifeſte nõ liq̃t nõ põt deueniri ad aliã ſnĩaʒ niſi pᷣma
caſſata:vt.l.cũ qᷓrebat᷑.j.de re iudi.⁊ ibi dixi.ꝓ h̊ hẽm de
cretales expᷣſſas ex de elec.c.ↄſiderauimꝰ.de ↄcel.pᷣbẽ.c.
cũ nr̃is.⁊.c.poſt electionẽ.⁊.c.lr̃as.dʒ gꝰh expᷣmi ⁊ poſt/

qᷓ; ſcm̃ fuit hꝰ iudicinotũ nõ ẽ neceſſe ꝙ de bꝰ inqrat cuʒ

poſſit dare tutoꝛẽſine ĩqſitiõe vt dem̃ ẽ:ſj iſta rõ valeat
tñ iſte ſco dat᷑ nõ poſſʒ ſua auẽte repellerepᷣꝗ erat ĩ q̃ſi

poſſeſſiõe:ſj ſup b adhibet cauſe cognitio ne illi fiat iniu
ria:ar.j.de aq̃ qᷣti.⁊ eſti.l.pe.⁊ẽ expᷣſſũ ĩ ſili ex de ↄcel.pꝛe
ben. c.lʒ.li.vj.Qñq; tutela vacat de iure ⁊ de fcõ.quõ au
tẽ de iure vacat liq̃t oibꝰ.de ſcõ aũt vacare ĩtelligo etiã ſi-
ꝗs admiſtret nõ tanqᷓ; tutoꝛ:vł ſi admĩſtret vt tutoꝛ:⁊ ĩ ca
ſu tali ꝙ ʒ eũ nõ dai actio tutele:vt.j.de eo qp tuto.l.j.⁊
§F. .z. S. ſili mõ. ⁊ ibi nõ. Cũ.n.iĩ illũ nõ cadat hꝰ nomẽ ꝓtu
toꝛ merito nõ põt dari ꝙ de fcõ gerat vt tutoꝛ. Iſto caſu
nõ ẽ neceſſe ꝙ fiat mẽtio de tali admiſtratiõe ſʒ dʒ fieri mẽ
tio de alio cũ pᷣ cauſa ẽ ĩ tutela vłiĩ penltibe tutoꝛis:vt..di
xi de mr̃e ⁊ ſimilibus ⁊c̃. 1
atoꝛ. Pñte tutoꝛe pupillo nõ põt da
rricuratoꝛ.h. d. Op. S. de tutel.l. ſolet. So. in
telligit gl. ſi ẽ pñs ⁊ admiſtrare põt. ¶ Querit gl.nũqꝗq
ei ꝗ nõ hʒ aliquẽ tutoꝛẽ pñtẽ vł abñtẽ poſſit dari curatoꝛ:
Diẽ gl.ꝙ ſic ꝑ.lł:iſta.j.e.l.curatoꝛẽ.qð nõ.¶ Qũo cura
toꝛ ꝗq dat pupillo nõ hñti tutoꝛẽ qd põt facẽ: RRñ.oĩa ex/
ceps his qꝗᷓ ſolẽnitatẽ iuris deſiderant:vt.l.curatoꝛẽ.j.de
quc.tu.ſolẽnitatẽ aũt iuris deſiderare arbitroꝛ oẽʒ actuʒ
p quẽ pupillus obligat᷑ vl aliẽaret ſiẽ pʒ ĩ aditiõe hẽditaʒ
Iq̃ nõ ſuffiẽ auctoꝛitas tal curatorl:vt.l.cũ ĩ vna. .j.j. de
ap.⁊ hꝰiõ qꝛ ꝑ aditionẽ pupillus obliga:vt.j.de acq.hẽ.
l.moꝛe.⁊ iõ nõ poſſet eẽ ĩ iudicio niſi cũ dat curatoꝛ ad li⸗
tẽ cũ tutoꝛe ſuo:vt.l.ꝗ hʒ.S.ſi pupillus.ð.de tuteł põt gꝰĩi
teriʒ iſte curatoꝛ admiſtrare ↄſeruare bona ⁊ recolligere
fructꝰ⁊ ſilia qᷓ ſit fci nõ aũt ea q̃ iuris ſũt. Quero qd ſi
talł curatoꝛ eẽt dat cũ tutoꝛ eẽt pñs: Rñ.nõ valet:vt hac
l.ↄiũcta.l.pᷣcedenti.⁊ hoc nõ. Ja.de are.ð. de teſta.tu.l.
ſi plures.⁊ ibi dixi.
.— Filiꝰpõt dari curatoꝛ pꝛi curatoꝛe agẽ/

Mti. h. d. C Querit gl. an iſte ſili teneaĩ reddẽ rõ

nẽ pꝛi:Et dic ꝙ ſic ʒ ſecſit ĩ pꝛe qð dic vt ĩ glo.

Pꝛodigo filio ad mr̃is iſtantiã dat᷑ cura/
(Dinns. toꝛ.⁊ ꝓdig ẽ ꝗ ĩ khmonibv ſapiẽs ĩ ſcisĩ/

ſipiẽs.h.d. Nõ ꝙ ex fmonibꝰ cõpꝛehẽdit᷑ an ꝗs ſit ſa
ne mẽtis vl demẽs.ſile ĩ.l.qdã.de ↄdi.ĩſti. ¶ Scdo nõ ꝙ
ꝓdig cognoſcit ex fcis nõ ex ſmonibꝰ.Ex qͥ nõ ꝙ qñcũq;
de aliꝗᷓ q̃litate aĩ q̃ri teſtis dʒ teſtiſcari ꝑ act᷑ exterioꝛes
̊s vidit.ſac̃.C.de pᷣdijs nauicła.l.j.ĩ fi.⁊ qdð ibi dixi.li.vj.
Iſta ẽ optima ⁊ aurea.l.ſᷣuo

Yipuberi. pupillo in cauſa quã põt hĩe

ñ dño daĩ tutoꝛ ꝗ deſinit eẽ ſtatĩ cũ ceꝑit hẽe pa

tronũ ⁊ legitie ſatiſdederit.h.d. NPꝛĩo loqt ĩ eo cui eſt reli
cta libᷣtas:⁊ hẽditas ꝑfideicõꝰ. Scðo ĩ eo cui ẽ relicta lib
tas directo ⁊ hẽditas ꝑ fideicõmiſſũ. Tertio rñdeo cuidã
tacite obiectiõi. Quarto ſoꝛmat circa pᷣdicta q̃dã dubia
⁊ ſoluit.⁊vibi poſtea.q ibi q;uis.ꝗcibi ꝗd g. Pꝛia pars
ſpᷣdiuidi ĩ duas.qꝛ pᷣ oñdit ꝑ ſenatuſcõ.ꝓuiſuʒ eẽ ĩpuberi
Ffuo:⁊ ei tutoꝛ det᷑ q petit hẽdẽ ĩſtitutũ cogi adire ⁊ illũ ma
numittẽ ⁊ ei hẽditateʒ reſtituẽ. Scðdo in v.q tutelã.decla
rat quãto tꝑe duret h̊ tutoꝛ dat᷑:⁊ diẽ ꝙ ſtatĩ cũ hẽs ĩſtitu
tus manumittit fuũ ĩcipit eẽ pꝛonꝰ⁊ ꝑ ↄñs tutoꝛ legitimꝰ
⁊ ſic v ꝙ ceſſet tutela datiua.diẽ tñ ꝙ nõ aufert pᷣ admi/
ſtratio niſi pꝛon reſtituat hẽditatẽ ⁊ caueat rẽ pupilli ſal
uã foꝛe. Op.ꝙ fuo nõ det᷑ tutoꝛ qꝛ tutela ẽ ptãs ĩ capi
te libero poſita:vt.õ.de tuteł.l.j.ĩ pᷣn.⁊.l.ſi arrogati..j.
So.ꝙ dẽ ſuũ nõ poſſe hẽe tutoꝛẽ veꝝ ẽ niſi debeat fieri li⸗
ber ĩcõtinẽti:vt h̊ qð nõ. ¶C Ex qͥ nõ ꝙ aliqd ĩ eẽ ↄſiſtẽ vł
de ꝓxio debẽ deduciĩ eẽ paria ſũt.fſac̃.de excu. tu.l.nõ
tm.ipᷣn.⁊.j.ꝗ ſine ma.ad liber.pꝑue.l.vlt.vł alr fiꝰ nõ põt
he tutoꝛẽ niſi ĩ caſib'ĩ ꝗbꝰ põt cũ dño litigare. Ita loqꝗt
h qð tene mẽti.fac.j.e.l.ei q.⁊ idẽ foꝛte ĩ ſiliofa.q de ſtatu
ſuo litigat cũ pꝛe:ar.hui.l.ei q. AVltio nõ ex h̊ pᷣn.qꝙ;
i caſib i qbꝰ legitimP nõ põt eẽ tutoꝛ q;ꝛ debitoꝛ vł credi/
toꝛ ꝓppt᷑ litẽ deueniẽdũ ẽ ad datiuũ cui tutela deſc̃ ſtatim
cũ ille deſierit eẽ debitoꝛ vł creditoꝛ:vt h ĩ v.q tutelã.ſtati
enĩ ꝙ pꝛonus deſinit eẽ debitoꝛ reaſſumit tutelã legitimã
qð bñ

l
0

r
.

— ⸗

De u. ⁊ cu. a. tc.

qð bñ nõ. ¶ Itẽ nõ illð qð dẽ ꝙ ſupueniẽte legitĩo ceſſat
datiuus ĩtelligi poſtq; legitimſatiſdedit rẽ pupilli ſaluã
ſoꝛe qð eſt ſingłare.poſſes tu h̊ dicẽ ſoꝛte h̊ ẽ ſpãle ĩ caſu
iſto ſy nõ video rõnẽ ⁊ hoc vtilitati pupiloꝝ ↄgruit: ⁊ iõ
puto hoc gnãlit ĩtelligi ĩ qͥlibʒ legitio.⁊ ſic det᷑mĩat.l.ſi tu
toꝛ reipublice.S.i.j.de tu.⁊ ra.diſ.⁊.l.nõ ſolũ.S. ſi libertꝰ.
de excu. tu. Aenio ad ſcaʒ partẽ ⁊ op.ꝙ nõ ſit idem
qð ĩ pcedẽti:qꝛ ille cui dat᷑ directo libertas ẽ libert᷑ oꝛtiuꝰ
hoc ẽ familie teſtõꝛis:vt.l.iij.S.plane..ti.j. So.nõ eſt idẽ
oĩno niſi ponas ꝙ hẽs ĩſtitut᷑ ſit de ſamilia teſtõꝛis ſʒ Ja.
de are. Aenio ad tertiã partẽ ⁊ op.S.ti.j.l.j S. intdũ.
.l.iij. F. plane. Solue vt ĩ glo.
2= Quratoꝛ datꝰĩ locũ tutoꝛis ab

L om Ne. ſentz dat ĩoẽʒ rẽ.h.d. C Que

ro qd vlt dicẽ ĩ o; rẽ: Rñ.curatoꝛ ꝗ dat ipuberi nõ hñ/

ti tutoꝛẽ dat᷑ ĩ oẽʒ rẽ q̃ ſolẽnitatẽ iuris nõ reqrit:vt.l.cura
toꝛẽ.j.de auc.tu.dixi ĩ l.curatoꝛ..e.ſʒ curatoꝛ ꝗ dat ĩ lo
cũ abñtis tutoꝛis datur in oẽm rem etiam que ſolẽnitatẽ
iuris requirit vt hic per quã itur ad adeundã heredita/
teʒ:vt.l cũ ĩ vno.S.j.de appel.
A. Hãc.l.declara vt dixi ĩ.l.impuberi.
3 MEnñ rectoꝛes nõ ſũt ĩ ciuitate tutoꝛis da
Hla tio remanet apð bᷣoꝛes vl oꝛdinẽ decuri
Rorhd⸗ CMõ diligent᷑ iſtũ caſũ ⁊ ſic ĩ ciuitati/
bus vbi hõ ẽ iudex appellationis poſſet appellari a ſnijs
ptãtis ad oꝛdinẽ decurionũ. Item fac ꝙ vacãte epᷣatu re
manet iuriſditio apð capitulũ:⁊ ſic vacãte papatu rema
net iuriſditio apud collegiũ cardinaliũ.circa q̃ vide In-
no.ex de ma.⁊ obe.c.his q̃. ¶ Iteʒ nõ ꝙ quado oꝛdo de

curionũ tutoꝛem dat poteſt dare vnum ex eis in tutoꝛeʒ
pupillo. qð nota ſm veram lec.
V

entri non datur tutoꝛ:ſʒ curatoꝛ

„A
Entri. dicit. .
R— 7 HBoc itellige diẽ gl. cauſa cognita. dʒ
¶ Curatoꝛc̃. liq̃re iudici ⁊ ꝙ hẽat aliũ curatoꝛẽ ⁊ ꝓ

cedẽ ʒ foꝛmã.l.curatoꝛẽ.C.q da.tu.poſ. ¶ Altio gl. q ẽ
pᷣ nõ.diiaʒ int᷑ tutoꝛẽ ⁊ curatoꝛẽ quã vide ⁊ ſigna.ſʒiĩ eo ꝙ
gl. di ꝙ curatoꝛ ẽ tm̃ datiuꝰ videbit hꝛẽe aliã gl.ↄꝛiã:vt ꝗj.
de cxcu.tu.l.amiciſſimos.q̃ diẽ ꝙ curatoꝛ ẽ legitim:ſj hãc
tʒ Di. ⁊ oẽs doc.⁊ no.i.l.de creatiõibus.C. de epi.audi.
–— C Mulieres nõ pñt eẽ curatrices.
— Ir. e Oʒeh. d. Fallit hodie ĩ mr̃e ⁊ auia:vt ĩ
— auẽc.matri ⁊ auie.C.qñ mu.tu.offi.ſun.po.
(Si m Cuũ ꝗd vna via phibel alia nõ dʒ eẽ ꝑmiſſuʒ.
1Ieh. d. q& dic vt ĩ. c. cũ qd vna ex de re.iu.li.vj.
⁊ ibi ꝑ Di.de hac ꝓhibitiõe teſtõꝛis vidi.C.ſi ma.vo.il.j.
(SE os Abſens cauſa reipublice non debet dari tutoꝛ
B1 ſi datur remittitur. h. d.

Cũ tutoꝛ dat᷑ ex ĩqſitiõe ĩq rũ de moꝛi

(Cü reliꝗs. bus dãdi nec dʒ dari ille quiſe ĩgerit

h. d. Certe qñ iſta ĩqſitio ſit debẽt reqri ↄiũcti ⁊ amici pu
pilli: vt.l.ait ptoꝛ.S.pe.õ ex ꝗ.ca.ma.⁊ qð no.j.ex q.ca.in
poſ. ea.l.hec aũt.⁊ quod no. Inno.ex de trãſac.c.ſi.in ſi.
¶ Altimo nõ ꝙ q ſe ingerit ẽ ſuſpect.fac̃.l.q oĩa.iĩ ᷣn.
5. de ꝓcu. qð faẽ z teſtẽ ꝗ deponit nõ citat᷑.deꝗᷣ dixi.j.de
his q.vt ĩdig.l.poſt legatũ.sS.is vero.
Vv = .α2 HNobiles pñt eẽ tutoꝛes po
T ano ſüt. pularium ecöuenſo. bid⸗
COQp.ſ.de excu.tu.l.ſpadonẽ. S.j. So. HDi. aut qui ſũt ĩ
bac dignitate dant illis ꝗ ſũt ĩ aliq̃ dignitate lʒ minoꝛi ita
— loꝗt h:ſecus ſi in nulla vt ĩ ↄtrario.
J uS:Siidoneus tutoꝛ ĩ ciuitate nõ reꝑũ

—

gnirii ĩ ciuitatib circũſtãtibꝰ.h.d. ¶ Op.⁊ vẽ
ꝙ iudex poſſ dare eũ ꝗ nõ ẽ de tritoꝛio ſuo vᷣbotenꝰ⁊ ſcri
bẽ illi iudici cui ille tutoꝛ ſubeſt vt eũ cogat:ſicuti intlocuto
ria de mittẽdo ĩ poſſeſſionẽ reꝝ q̃ ſũt in alieno tritoꝛo:vt
C.de iudi.lꝓperãdũ.. ſinaũt.⁊ de bo.auc.iudi.poſ.l.cuʒ

vnus.S. is ꝗq. So. ſᷣm Ja.de are.ibi iudex ꝓnũciat de bo/
nis rõne ꝑſone litigan q̃ ei ſubeſt:ſʒ h pſone e quẽ vole/
C brvat dare tutoꝛẽ nõ ſbᷣeſt pᷣncipalit᷑ nec acceſſoꝛie.

2 Luratoꝛ datus ipuberi durat
ratoꝛc vſq; ad pubertatẽ.h.d.qð de/
clara vt dixi in.l.qᷓſitũ.⁊.i.ſolet.S.de tutelis.
Si tutoꝛ dat᷑ ipuberi ei qui

. — Eie egreſſe. nõ ẽ nõ valet datio.hoc.d.

¶ Op. de re iudi.l. pſes. t.l. cũ ꝓlat. So. gl.itellige ꝙ H

erat expᷣſſus erroꝛ ĩ ſnĩa alr ſecꝰ.idẽ vr ſẽtire in.l.labeo.j.
de vſuca.⁊ ĩſti.q.nõ ẽ ꝑmiſ.facẽ tel.S.itẽ ꝓdigꝰ. Idẽ tʒ Di.
ĩ.l.is cui bonis.j.de v.ob.vbi gl.tãgit ⁊ h ppt᷑ auẽteʒ rei
iudi.vt.j.de re.eoꝝ.l.fi.⁊.l.ſj ſi pecunia.S.itẽ qri põt. Cõ/
trariũ v dicẽ glo.C.qñ ꝓuo.nõ ẽ ne.il.ij. C.de peti.hẽ.l.ſi
putas.⁊ h̊ͥ tʒ Pe.⁊ Ja.de are.⁊ Qi.i.d.l.ij.qñ ꝓuo.⁊ di/
cũt ꝙ eſt caſus ĩ.l.tutoꝛ ſi petit fuerit.s.eo.⁊ verum dicũt.
Ad dictũ Di. ⁊ gl.rñdẽt ꝙ q̃dã ẽ ſnia q ſi ſemel ẽ vera
ſemꝑ ⁊ ĩcõmutabilit᷑ ẽ vᷣa ⁊ tũc ꝓcedit diſtictio an ſit expᷣſ/
ſus erroꝛ ĩ ſnĩa vł nõ vt dicꝭ.ll.ſʒ qũ ſnĩa nõ durat ſemper
va:vt datio tutele q̃ extiguit᷑ adueniẽte pubtate tũc nõ ꝓ/
cedit dicta diſtictio:vt h.⁊.d.l.tutoꝛ ſi petit᷑ ſuerit.ð.e.Fᷣm
eos.q̃ ſo.nõ placet ſʒ dic ꝙ daia ẽ int᷑ ſnĩiaʒ ⁊ decretũ.nã de
cretũ int᷑poſitũ ex falſa cauſa etiã nõ expᷣſſa ẽ ipo iure nul
lũ:vt.l.j.S.h̊ vba.j.ne vis ſi.ei.⁊.l.cũ vo.S.ſbhiuẽtũ.de ſidei
com.li.⁊ h̊ ⁊.l.tutoꝛ ſi petit ſuerit.S.e. In ſnia/pcedit iſta
diſtinctio.qð dic vt dixi ĩ.l.ſuo ĩuito.s.cũ p̃toꝛ.j.ad treb.
In ꝓpoſito tñ ſũt aliq gl.q̃ dicũt veꝝ.nã qñ dat tutoꝛ
ylł curatoꝛ rõne eta:tũc ſi ĩ hẽ erratũ datio ẽ nlla ipᷣo iu
re:vt h.⁊.d.l.tutoꝛ ſi petit fuerit.⁊ gl.q̃ dicũt ðꝛiũ nõ dicũt
verum. Añq; dat᷑ curatoꝛ alicui vt ꝓdigo:tunc lſʒ in hoc
ſit erra tum tamen valet datio: ⁊ ſic bene loquitur glo.j.
de vſuca.l.labeo.⁊ inſti.qui.nõ eſt pmiſ.ſacẽ tel.S.itẽ ꝓdi
gus.rõ qꝛ declaratio etaꝶ ſit a nã:declaratio ꝓdigalitai
ſpectat ad iudicẽ.vñ ſic eẽ ꝓ vitate hĩ exq iudex declara
uit. ad qð fac̃ qdð dicũt doc.i ſili i.l.j..idẽ põpo.j.qʒð fal.
tu.auc̃.⁊ hãc diſtictionẽ fac̃ gl.C.de cur. fur.l.j.dixi.in l.

* . is cui bonis.j.de v.obli.
MWMolllo. loco oꝛiginis dat tutoꝛ a iu⸗

Adice domicilij als dat a iudice oꝛigis ſi in vtroq;

hpeẽat bona. ¶ Op. dĩ h vep. Cõtra q; dai pſone nõ rebꝰ

vt.l.q; ꝑſone de teſ tu. So.h̊ dant᷑ pſõe bᷣncipalr: ſj rex li
mitat admiſtratio vt ibi dixi. Qũo pupillus ſoꝛtü hic
oꝛiginẽ:floꝛẽtie hʒ domiciliũ:ĩ ʒꝰ loco hʒ bona vbi nõ ſoꝛ/
tit᷑ oꝛiginẽ neq; rõne foꝛi.ſ.oꝛigis neq; rõne domicilij q̃lit
dabiðt tutoꝛ illis bonis: Judex.n.oꝛiginis vł domicilij nõ
põt vt h̊. Judex illi ttij ſoci nõ põt:q; pſonã nõ hʒ ĩ iuriſ/
ditiõe:vt.l.j.ð.e. Di.vt qda hñt ponit ĩ.l.j.C.eo.⁊ arguit
pꝓ ⁊ õ. Cl.reſert i.l.j..C. vbi pe.tu.vbi gl.tãgit. Di.tʒ q iu
dex domicilij vł oꝛiginis põt dare tutoꝛẽ cui admiſtratio
ponigat᷑ ad oĩa bona allegat.l.magis puto.Slillð.j. de re
bus eor. Sʒ gl. vx tenẽ Zꝛũ: vt. l.nõ ſolũ.S.q teſtõ.j. de ex
cu.tu.⁊ male qꝛ ꝓ opi.Ni.⁊ ſeq̃ciũ eſt caſus expᷣſſus.j.de
excu.tu.l.ꝓpt litẽ..lʒ.vbi ad vniuerſũ pꝛimoniũ dẽ datꝰ
lʒ poſſet excuſare de bonis q̃ ſit ĩ alia ꝓuicia.ſi igit hʒ ne/
ceſſe ſe excuſare:g valʒ datio:vt..l.ꝓxi. Adq hãac.il.rñ
det fateoꝛ ꝙ iudex oꝛigĩs põt dare tutoꝛẽ q admiſtret tm̃
bõa oꝛigis:⁊ eodẽ mõ iudex domicilij:qꝛ h̊ ẽ q̃dã vniuerſi
tas:vt.l.ſi cũ teſtõ.s.de teſ.tu.Dico etiã ꝙ iudex ttij lociĩ
q nõ hʒ domiciliũ neq; oꝛiginẽ potit dare curatoꝛeʒ illis
bonis q̃ ſit ĩ ſua iuriſditiõe: cuʒ curatoꝛ det pᷣncipalr rebꝰ
nõ ꝑſone:vt.l.ĩ copulãdis.C.de nup.⁊ h̊ vult dicẽ tex.ĩ.l.
luriſperitos. S.cũ oꝛiũdus.j. de excu. tu.
. Põt gs dari tutoꝛ ei ꝓ qͥ te/

RR Omanus. neth.. COp.·ꝙ a creatiõe
tutele non appellat:vt.l.j.S.ſiqs tutoꝛi.j.qũ ap.ſit. So.hᷣ
ꝙ appellauit a ſnia repꝛobãte excuſationeʒ. ¶ Altimo
no. hac. l. ĩ qᷓ ẽ caſus qꝙ; vn tutoꝛ põt eẽ ſideiuſſoꝛ ꝓ alio.

F 3

4

Aui pe.tuto.

qð ĩtelligit Di.ſi ẽ idonec ſoluẽdo als ſec: qꝛ b' ẽ ĩ fauo
rẽ pupilloꝝ qð ĩtelliges qtũ ad hoc ꝙ iudex nõ poſſit re
ciꝑe ↄtutoꝛẽ ĩ ſideiuſſoꝛẽ:ſʒ ſi recipit pauꝑtas eü nõ vitia
ret:vt.C. de iure do.l.mulier.qð declarabo ĩ.l.pauꝑtas.
j. de excu.tu.⁊ ẽ arg optimũ. iſta.l.ꝙ plłes accuſati vł ĩqſi
ti vłſił cũ armis iuenti poſſint inuicẽ ſideiubere.
Tutoꝛib daſ dʒ ꝑ iudicẽ in/

J peregre.fra. xxx. dies nciari b. d. ſa

clt. .ti. ij. l. quidam decedens.S. fi.declara vt in glo. tua.

Aui petant tutoꝛes. Rubꝛica.

Mater tenei ſilijs im
Atris. uberib petẽ tutoꝛes

⁊ curatoꝛes non ncul bi —⸗
— upill petẽ
inoꝛes. ditntoꝛe ſar
amfe als pᷣuat ſucceſſiõe: ⁊ a liberi
— als punient alij agnati vł cogna
ti pñt hꝰfacẽ: ſed ſi neglexerit nõ punient h.d. Op.qꝙ
etiã agna ꝗ ſpectãt ſuccedẽ ĩponat᷑ on petẽdi tutoꝛes:vt
C. de legi.hẽ.liſciãt. So.diẽ gl.ĩtellige ĩ agna illis qbus
nõ deferi hẽditas ab ĩteſtato.ſi enĩdeferret tũc punirent
ſicut mr̃: vt.d.l.ſciant.⁊ hꝰ ꝓbaĩ.j.ad tertul.l.ij.S.qd ſi ne
potib. vbi diẽ de auia.ita diẽ gl. Iſta ſo.ẽ recte iſtũ tex.
ꝗ expᷣſſe diẽ ꝙ hec neceſſitas ẽ mr̃i ⁊ liberꝶ tm̃ ĩpoſita nec
de iure antiqͥ repi ꝙ alijs agnat iponeret᷑ hec neceſſitas
expᷣſſe nec ꝑ rõnẽ.rõ enĩ q̃re mr̃iĩponit neceſſitas ẽ mater
na pietas:vt.l. mr̃is. C.e.q̃ rõ ceſſat ĩ alis agnaj. Nõ ob.
ꝙ dẽ de auia: iõ.n.auia ẽ qꝛ mat᷑ fuit:⁊ iõ durat rõne mat᷑
ne pietat.⁊ appellatiõe mr̃is ↄtinet auia: ⁊ appellatiõe ſi
lioꝝ ↄtinent᷑ nepotes ĩ ̊ caſu: vt.d.l.ij.F.qd ſi nepotib.j.
ad ttul.⁊ id qdð dãin.l.ſciãt.ẽ noua lex ſcã ꝑ theodoſiũ ꝗ ĩ
mutat ⁊ conigit ius antiquũ in hoc.ſ.ꝙ hodie ſit neceſſe
agna ꝗ ſũt ſucceſſuri ab iteſtato Fʒ foꝛmã iſti.l.⁊ iſta ĩiue
ſtigatio ẽ vtil::qꝛ cũ illa.l.ſit ↄ ius ãtiquũ dʒ ſtricte ĩtelligi
⁊ nõ extẽdi ad alið q; ad id qð ĩ eo expᷣſſũ ẽ:vt.l. pᷣcipim ĩ
fi.de ap.qð fac ad milta qdicã in.q.diſputata quã.j.ſcri/
bã. C Op.iſta neceſſitas ĩponit qñ pupillus nõ hʒ tuto
res legitios:vt.l.hac ĩ pᷣn. ſ ipe agnat vl cognat hodie ẽ
tutoꝛ legitim ꝗ ſpatbẽe hẽditatẽ:g'nõ hʒ neceſſe petẽ tu
toꝛẽ. Dic̃ Di.ĩtelligas h̊ q daĩ ĩ teſtõ erat remot vl excu
ſatꝰ ita ꝙ nõ vocabani legitimi:ſed loc erat datiuo:vt.l.ſi
ſeᷣ ↄdi.S.de teſ.tute.vlł eo caſu ͥ ꝓximioꝛ erat ĩhabil ĩha
bilitate tꝑali vel alijs caſibĩ ꝗb loc ẽ datiuo ſʒ Bi.quod
no. C Sʒ c iſtð op.de.l.ſciãt.q̃ loqꝗt de illo agnato cuii/
cũbebat on petẽdi tutoꝛẽ a tꝑe moꝛi defũcti.dicit.n.tex.
ſciãt illiq vocant᷑ ad hẽditatẽ pupilli ſi moꝛtuo pꝛe ifra an
nũ ⁊c.ſʒ ſi pupillus hũit ĩ teſtõ tutoꝛẽ ꝗ ẽ remot vł excuſa
tus nõ debuit ei peti tutoꝛ a tꝑe moꝛs:gilla ↄſtõ nõ hʒ lo
cũ nec dʒ extẽdi cũ ſit ↄᷣ ius cõe:vt dixi? Rñ.teneo Di. q;
enĩ dĩ ifra ãnũ a moꝛte teſtõꝛis ſbaudi ⁊ iminẽte neceſſita-
te. hꝰ ꝓbat ĩ ſili i.l.iij.S.ſiqs hẽditatẽ.j.de ſta.li.Itẽ ad
uerte ꝙ vꝛ colligi ex vᷣbis DBi.ꝙ ſi ſucceſſur ab ĩteſtato ẽ
tutoꝛ legitim qõ ẽ qñ nõ ſubeſt ĩpedimẽtũ ꝙ eo caſu nõ ĩ/
pediat᷑ ſi tutoꝛẽ nõ petierit:⁊ ſic v ꝙ ſi iuẽtariũ nõ ſaciat ⁊
nõ admiſtret nõ puniat᷑ illa ↄſtõne. Contrariũ credo ſic
detfmĩatũ ẽ ĩ mr̃e cui.ſ.delata ẽ tutela legitĩa ſi nõ admini/
ſtret legitie punit.⁊ no.j.ad t᷑tul.l.ij..ſi mr..ꝙ ſi pꝛ. Quʒ
enĩ ipᷣe idẽ ſit tutoꝛ legitini ad ei curã ꝑtinet facẽ ĩuẽtariũ
7 legitie admiſtrare qð ſi nõ fac̃ punit:ar.j. ad t᷑tuł.l.ij..
idoneos.⁊. S.ſe. Nec ob.qð dicẽ Di.qꝛ fateoꝛ ꝙ nõ punit
qꝛ nõ petijt:ſʒ qꝛ nõ legitie admiſtrauit. Nõ ob.ꝙ h̊ nõ dẽ
I.l.ſciãt.vt ibi dicã. ¶ Op.mii hodie deſeri legitia tute/
la p.l.vtĩ auc.mr̃i ⁊ auie.gei nõ ĩputatĩ᷑ ſi tutoꝛẽ nõ petie/⸗
rit cũ pupillus hẽat eã legitimã.ita rñũdit Di. C No.ꝙ
mr̃ ⁊ auia nõ coguni eẽ tutrices ſʒ ita demũ ſũt ſi volũt:vt

d.auẽ.mri ⁊ auie.iõ cũ nulls ſit legitim remanẽt iura ãtiqᷓ
ĩcoꝛecta qð placet.⁊ ꝑ h̊ detmio tex.iſtũ ꝗ diẽ mi tẽ te⸗
nei petẽ tutoꝛes qũ nõ hʒ tutoꝛes legitios. hodie nõ põt
hĩe tutoꝛes legitios pupillus mr̃e exñte ãteqᷓ; mr̃ ſit ĩ mo
ra:qꝛ ipa pᷣfert oĩb legitis:vt.d.auẽ.mr̃i ⁊ auie.punii g
mr ſi tutoꝛes nõ petierit ſi ĩ moꝛa ſuerit:vł ãteq; ſit ꝑx mo
rã excluſa nõ renũciauit ita ꝙ deueniat᷑ ad legitimũ.⁊ hꝰ
ꝓbat de iure ãtiqᷣ ĩ.d.l.ij.S.ſi mr.v.ꝙ ſi pr.ſj ʒ iſta tꝑa eo
caſu qͥ mat᷑ nõ põt eſſe tutrix legitia excuſat ſi pupillus hʒ
aliũ legitimũ: vt h̊ expᷣſſe dic tex.⁊ gl.no.C. ad tertul.l.ma
tres.nec puto ꝙ mr̃i ĩputet᷑ ſi nõ petijt eos cogi admiĩſtra
re vł facẽ ĩuẽtariũ:qꝛ hꝰcura nõ vr ei inũcta. Nec ob.qð
dẽ ĩ. d.l.ij. idoneos.⁊. S.ſe.ꝙ ↄſtõ punit mr̃eʒ ſi pupillł tu
toꝛes nõ petierit:vt.j.l.ꝓxi.⁊.d.l.ij.F.ſi mf̃ No.ꝓꝙ diẽ
petierit qð ẽ futuꝝ vlł ꝑꝛetitũ ſubiũctiui:⁊ ſic dʒ ĩtelligi cũ
effectu: vt.l.jĩ pᷣn.S.qð ꝗſq; iurl.vñ ĩ petiſᷣ ab ea requirũ
plenũ offm: vt.d.S.idoneos.h ẽ ꝙ petat cũ effectuvt dixi:
⁊ ita loꝗt gl.ĩ d.l.mr̃ie.C.e.ſʒ q legitimꝰſbeſt nulla neceſ
ſitas ĩponit᷑ ſibi aliq iure:gꝰnõ dʒ puniri. Nõ ob.qð no.
gl. i. d. v. ꝙ ſi pꝛ.ĩ.l.ij.j.ad tertul.q; ibiloꝗt qñ locnõ erat
legitio ꝓpt᷑ volũtatẽ deſũcti ꝗ voluit mr̃eʒ admiſtrare tu⸗
telã legitimã:⁊ ſic ĩtellige ꝙ ibi nõ erat legitin. Idẽ dice
rẽ hodie ĩ alia mliẽ qᷓ ſuccedẽt ab ĩteſtato vtᷣnõ puniat ꝑ
l. ſciant.ſi pupillus hʒ tutoꝛẽ legitimũ lʒ nõ admiſtret: qꝛ
nulla.l.reꝑit.nã.l.ſciãt.ĩponit neceſſitatẽ ꝙ fac ei dari tu
toꝛẽ.qñ vᷣo.l.fac eũ nõ loꝗt᷑:⁊ idẽ dicerẽ ĩ ſubſtituto pupil
larit. Qũo qd ſi ĩ teſtõ ẽ dattutoꝛ min ſolẽnit᷑: Rñ.ĩ/⸗
putat᷑ eis niſi petant ↄfirmari:vt.l.credendum in pᷣnjeo.
CQuũo qd ſi ſũt duo legitimi eiuſdẽ gdus an vn excuſel
p aliũ: Rñ.ſiqdeʒz vn gerat ⁊ legitĩe aliexcuſat:ar.l.cre/⸗
dẽdũ.ij.rñſo.f.e.ſʒ ſi vtq; negligat vtq; punit ꝑ.l.ſi marit᷑
ĩ pn.j.de adulterijs. Sʒ dicas quõ hcũ.l.ſciãt.loquat᷑
eo caſu qͥ nõ ſũt tutoꝛes legimi ̊ nõ dʒ extẽdi ad iſtũ caſũ:
Rñ.lex noua q;tũcũq; odioſa ⁊ penal dʒ extẽdiſʒ reglłaʒ
iurlãtiq:vt no.i.l.qð vo.sS.de legi.ſʒ.l.ãtiq̃ cautũ ẽ ꝙ ſi il
le cui ĩcũbit hec neceſſitas h̊ faciendi negligat puniat᷑: vt
d.l.ij.F. idoneos circa fi.S.gꝰcc̃.ſʒ q ẽ alꝰ legitimP nõ ipᷣe
tũc h̊ neceſſitas ſibi nullo iure ĩponit. C Qũo pᷣ excluſo
a ſucceſſiõe ꝓpt᷑ negligẽtiã:an ⁊ ꝰĩcũbit neceſſitas petendi
tutoꝛẽ? Gl.h̊ in ſi.diẽ ꝙ nõ.Idẽ no.iĩ.l.nepotib.C.e.⁊.d.
l.ſciãt.qð ẽ veꝝ vt declarabo ĩ.q.diſputata quã ĩfra pona
ĩ ttio pũcto.¶ Quũo qd ſi ẽ ſubſtitut exne ⁊ mr̃ cũ pᷣ ne/
ceſſitas ĩcũbit: Qirca h̊ diſputaui vnã.q.quã h infero de
obo ad vbũ q̃ tał ẽ. Pupillus cui erat exne pupillarit᷑ ſbᷣ
ſtitut deceſſit poſt ãnũ a moꝛte pꝛis nullo ei exñte vłpeti
to tutoꝛe a ſubſtituto vł mr̃e:q̃rit an illiꝰ hẽditas deferat᷑
ſubſtituto vł mr̃i vl neutri?:: Et pᷣ videam de ꝑſona ſub
ſtituti ⁊ ꝙ nõ admittat᷑ v caſus.C.de legi.hẽ.l.ſciãt.⁊ ꝓ
iſta parte ↄ eũ nõ ẽ alið allegãdũ. ¶ Ecõtra ꝙ ipᷣe ex̃ne
ſubſtitut᷑ admittat᷑.pᷣpbat:qꝛ vẽ caſus.j.de excu.tu.l.ami
ciſſimos i pᷣn.vbi ꝓpt tutelã nõ admiſtratã nõ repellitur
ab hẽditate ſibi delata ex ſubſtõne.ſac.C.e.ti.l.tutoꝛ peti/
tus.S.j.⁊ caſus vi i.l.credẽdũ.ꝭ.ſi vo maritꝰ.j.e.vbi ꝓpt᷑
nõ petitũ tutoꝛeʒ nõ ꝑdit id qð venit ex iudicio deſuncti.
Scðdo ſic:ille cui ĩcũbit on petẽdi tutoꝛes tũc tenet qũ nul
lus ẽ cui tutela legitia deferat᷑:vt no.C. ad tertul.l.mr̃es.

cG6⸗0 h̊ mr ẽ q̃ oẽʒ legitimũ excludit ſeu pᷣcedit:vt ĩ auẽ.mr̃i et

auie.⁊ ĩ coꝛpoꝛe.vñ ſumil:gꝰſbᷣſtitut excuſat᷑ ſi nõ petijt tu
toꝛes. Tertio ſic:qñ ſũt due cauſe q̃rũ vna ẽ nãlis alia ac/
cidẽtal:nãlis pᷣfert:vt.ð.de tutelis.l.q habʒ ĩpᷣn. ⁊ de li.?-
poſthu.l.filio quẽ ĩ pᷣn.ſʒ h ẽ mat᷑ cui ĩcũbit on petẽdi tu
toꝛẽ ex cauſa nãli:qꝛ matna pietas facit eã ad h̊ teneri.vt
C. e.l.mr̃is.⁊.l.fi. Itẽ ẽ ſubſtitut cui ĩcũbit on petẽdi tuto
rẽ ꝑ accidẽs:qꝛ ſpᷣſtitut᷑:vt.d.l.ſciãt.gꝰmĩ ei añ iponit:nõ
põt g'ſubſtituto ĩputari negligẽtia donec eũ pᷣcedit mr:vt
l.f. C. ꝗ admi.ad bo. poſ.⁊ de ſucceſ.edic.l.j.ĩpᷣn.cuʒ ſili/
. Quarto ſic: nõ tenei facẽ ꝗs qð ſcm̃ non releuarei ali⸗
gd: vt

ii⸗
le/
dot

b⸗

iee
l.
u
l
/

—

qd:vt.S.ſiqs ĩ ius vo.nõ ie.l.ij.i.fi.?⁊ de arbi.l.ar bit᷑ſi calẽ
dis.⁊ vt le.no.ca.l.hec ſtiplatio.s.diu cũ ſi.ſʒ ſi ſubſtitutꝰ
petijſſet tutoꝛẽ nõ releuaret aliqd:qꝛ mat᷑ in petẽdo pᷣferi
adeo ꝙ iudex dʒ dare eũ quẽ petit ipᷣa:vt ĩ auẽ. de nup..
ſiqs aũt tutelã.⁊ gl.hꝰtʒ i.l.ſiqs ſub ↄditiõe.s.de teſ.tute.
Scdo videamꝰ de mr̃e ⁊ q iure repellit a ſucceſſione ſi
nõ petijt tutoꝛẽ. Sũt caſus mitan.ll.j.ad tertlł.l.ij.S.ſi ma
ter. C.e.l.mr̃es.⁊ q petãt tutoꝛes.l.ij.⁊.l.fi.⁊ ĩſti.ad t᷑tul.
SF. pe. CEcõtra ꝙ mat᷑ admittat᷑ ad hẽditatẽ ꝓbat᷑ p̃ ſic:
tutoꝛ teſtãrpᷣfert mr̃i:vt ĩ auẽ.matri ⁊ auie.⁊ ĩ coꝛpoꝛe vñ
ſumit᷑.gꝰ eadẽ rõne ſubſtitut cui ĩcũbit on petẽdi tutoꝛẽ ĩ
petẽdo pᷣferi mr̃i cũ a teſtõꝛe ſit ſubſtitutꝰ.nõ ẽ gꝰĩputãdũ
mr̃i ſi nõ petijt:qꝛ nec ad petẽdũ fuiſſet admiſſa. Scdo ſic:
tũc mr̃i ĩputat᷑ ſi nõ petijt tutoꝛẽ ſilijs qũ ipᷣa hʒ ius ſucce⸗
dẽdi ⁊ niło iure ẽ pᷣuata:vi.j.ad tertul.l.ij. .ſi mr̃ cuʒ ſi. ?⁊
iõ dicũt leges ꝙ eis qrũ cauſa ſuccedẽdinõ ẽ pᷣ⁊ potioꝛ in
ſuccedẽdo nõ imputatĩ ſi tutoꝛẽ nõ petierũt:vt.l.ij.⁊ fi.ad
tertul. ⁊. C. q pe.tu.l.nepotibꝰ.⁊ no.C.de legi.hẽ.l.ſciant.
ſʒ ĩ ꝓpoſito ĩ ſuccedẽdo cauſa fubſtituti pupillarit᷑ eſt pᷣꝰ⁊

potioꝛ:g'mr̃i nõ iputat ſi tutoꝛẽ nõ petijt. Tertio ſicꝛtunc
matri iputat ſi tutoꝛẽ nõ petijt ſilijs.ſ.qũ ſilij deceſſerũt ĩte

ſtati:vt.j.ad tertul.l.ij..ſi mr.ibi ĩteſtatoꝝ filioꝝ ⁊c.⁊.j.e.
l.credẽdũ.vbi ſilr dic ĩteſtatoꝝ ſilioꝝ:ſʒ qũ pupillus hʒ ſᷣ
ſtitutũ pupillarit᷑ nõ põt diciiteſtatꝰ:gꝰxc̃.v geiĩ dict.ll.ca
ſus ꝓ mr̃e cũ nullo alio mõ pupillus poſſit eſſe teſtat niſi
hñdo ſubſtitutũ:⁊ tũc eo caſu lex nõ quat matrẽ ĩ petẽdo
tutoꝛẽ.Quarto ſic:q ſili deceſſit pubes matri nõ ĩputat᷑
ſi tutoꝛẽ nõ petijt.rõ q;ꝛ tũc filiꝰ ipᷣe potuit ſibi ꝓuidẽ teſtã
do vl petendo curatoꝛẽ:vt.C. ad tertul.l.mr̃es.⁊.C.q pe.
tu.l.matris ĩ fi. Sʒ iſta eadẽ rõ ẽ ĩ caſu ꝓpoſito:q; puidit
filio pẽ teſtãdo ⁊ etiã dãdo ſibi ꝑſonã q̃ petat tutoꝛẽ:g nõ
ẽ qd matri imputet᷑.OQð neutri deferat ꝓbat᷑ pᷣ q plibꝰin
cũbit on petẽdi tutoꝛẽ pupillo ſi vtq; negligit vn nõ excu
ſal ꝓpt᷑ aliũ ſy ambo puniunt᷑: vt pʒ ĩ mr̃e ⁊ liberto:vt hac

l. ?7. C. ꝗ pe tu l.ij.ita ĩ ꝓpoſito ſubſtitut᷑ nõ excuſal ꝓpter

matrẽ:⁊ ſic tanq; negligens nõ põt ſuccedẽ ꝑ.l.ſciãt.C. de
legi.hẽ. Itẽ mr̃ nõ excuſat᷑ ꝓpt᷑ ſubſtitutũ:⁊ ſic etiã ab hẽ
ditate excludi ip̃a ꝑ dicta iura. Scdo ſic:reglarit᷑ qñ plu
res tenẽtur ad dãdũ aliqd vel faciẽduʒ:vnꝰ ꝓpt᷑ aliũ non

excuſat ĩmo nil phibet oẽs ĩ penã ↄſtitui:vtj.de v.obli.l.
ij. . j.?. F. fi. .l. ea.S. cato.⁊ de duob reis.il.ſi.ita ĩ ꝓpoſi/

to nec mat᷑ ppt᷑ ſſtitutũ nec ſõſtitut ppt᷑ mr̃eʒ excuſai:ſʒ
vt᷑q; cadit ĩ penã:⁊ ſic ſucceſſiõe pᷣuat᷑ Tertio ſic:qũ plib
ĩcũbit onꝰfaciẽdi aliqd Iʒ ſit talis ↄditiõis ꝙ vn alti pᷣfera

tur tñ donec vn poccupet ambo dicũtur ſim teneri:ar.

ff. de adul.l.ſi marit pᷣuenerit ĩ pᷣn. vbi vꝛ caſus.q.noſtre.
lIʒ g'iĩ petẽdo tutoꝛẽ mat᷑ pᷣferat᷑ ſubſtituto ⁊ ſubſtitut ma/

tri:tñ qlibʒ ẽ ĩ moꝛa donec ad iudiciũ ꝓuocet᷑:⁊ ſic vterq;
excludi ⁊ alij ſuccedẽt. Quarto ſic:qñ ſildeceſſit iĩpubes

matri ĩcũbit on petẽdi tutoꝛẽ ſilio iure qͥdã nãli ꝓpt᷑ mat
nã pietatẽ:vt.C. e.l.matris.⁊.l.fi.⁊ ibi no.ſj̊ h pietas mat
na nõ tollit Iʒ filius hẽat ſubſtitutũ.durat g'rõ legis:⁊ ſic

lex. C Itẽ ſubſtituto ĩcũbit on petẽdi tutoꝛẽ ppt᷑ ſpeʒ ſuc

ceſſiõis:q̃ ſpyes durat etiã ſi ſit mr.apparet cũ rõ legis du
ret ĩ vtroq; vĩ ꝙ vtq; excludat᷑ ⁊ alij ſuccedãt. So.iĩ.q.p/⸗
dicta pᷣ vidẽdũ ẽ de ꝑſona ſubſtituti. ¶ QCirca q̃ dico ꝙ ſi
qdẽ gꝗs vellet eũ repellẽ qꝛ cũ tutoꝛ eẽt teſtãrius vel legiti
mꝰvel datiu ⁊ ſe excuſat nõ põt:vt.j.de excu.tu.l. amiciſ
ſimos ĩ pᷣn.⁊.l.tutoꝛ petit.e.ti.ĩ.S.j.⁊ iſte caſus nõ ꝑtinet
ad.q.nr̃am. Si vo vult ꝗs ſubſtitutũ a ſubſtõne repellere
qꝛ pupillo nõ hñti tutoꝛẽ nõ petijt:⁊ tũc aut ꝓpt h vlt ꝗs
ſubſtitutũ repellẽ a ſubſtõne fideicõmiſſaria ⁊ nõ põt: qa
illð ↄſeꝗt vt ex bonis teſtõꝛis nõ pupilli:vt.j.e.l.credẽdũ.
§.ſi vo marit᷑.⁊ ita ĩtelligũt doc.l.ſciãt.C.de legi.hẽ. Aut
gs vult repellẽ ſſtitutũ a ſubſtõne directa pupillari: ⁊ tẽ
excludit ſi ifra ãnũ ceſſauit ĩ.d.l.ſciãt.⁊ h̊ no.qd ĩtelligo ni

„7

ſi excuſel ex aliqᷓ iuſta cauſa yt dixim'iĩ matre.j.ad tertul,

Qui pe.tuto.

l. i.F. ſi mr.⁊. S.ſe.?⁊ q nõ.C.ad tertul.l.mr̃es.¶Atẽ itelli
go iuſtã cauſaã eẽ ſi ſubſtitu ignoꝛaret ſe ſubſtitutũ: vt.C.
q pe.tu.l.q cũ a matribꝰ.⁊ ar.j.ad tertul.l.ij.S.ſi mat.v.ſʒ
ſi ſoꝛte abñs.vbi ꝓpt᷑ abñtiã mat᷑ excuſal:eodẽ mõ ꝓpter
ignoꝛãtiã facti.ſac̃ de iur.⁊ fac.igno.l.j.?⁊ qs oꝛ.ĩ bo.poſ.
ſer. l.ij.in pᷣn.nec excuſat ſubſtitut iõ qꝛ pupllus mr̃eʒ hʒ:
vt oñdi rõnibꝰpᷣdictis facip hac parte ad excuſãdũ ſbᷣſti/
tutũ. Nõ ob.l.amiciſſimos.⁊.l.tutoꝛ petitꝰ.de excu.tu.⁊
l.credẽdũ.vt.S.pʒ. Hõ ob.⁊vrõ q̃ diẽ ſubſtitutũ excuſari:
q; mat᷑ ẽ cui legitia tutela defert᷑:qꝛ illa nõ ẽ nec cogũ ſ ei
pꝑmittit ſi vult:vñ ꝓpt᷑ eã nõ excuſat ſubſtitutꝰqñ petẽ de/
beat.ita detminat Di.h qð ẽ veꝝ.nõ eni ſpes er ꝗ nõ põt
eẽ excuſat aliquẽ a petẽdo tutoꝛẽ iteriʒ.ſuffiẽ enĩ ꝙ tũc nõ

bẽat defẽſoꝛes:vt hac.l. Nõ ob.ʒ rõ.ſ.ꝙ cauſa nãlis pᷣler

tur cauſe accidẽtali:qꝛ illð veꝝn qñ effect᷑ illaꝝ cauſaꝝ ſe nõ
cõpatiũtur ad iĩuicẽ: ſʒ qñ ſe cõpatiuni ⁊ vna ↄcurrit cuʒ
alia:qð pʒ ꝑ oĩa iura ĩ ꝗbꝰↄcurrit oblo ndlis ⁊ ciuilis:ita
ꝓpoſito nil ĩpedit ꝗn mat᷑ teneat petẽ ⁊ etiã ſubſtitut ſi
cut tenet᷑ mat᷑ ⁊ libᷣtꝰ vt hac.l. Nõ ob.qrta rõ.ſ.ꝙ ſi ſſti⸗
tut petẽt nil releuaret cũ iudex debeat dare petitũ a ma⸗
tre:qꝛ illð nõ ẽ yeꝝ ſᷣm opi.mltoꝝ:vt dixi i.l.ſigs ſub ↄdi/
tiõe.S. de teſ.tu. Sʒ poſito ꝙ illð eẽt veꝝ tñ ꝓpt᷑ h ſubſti
tut nõ exculat qꝛ ĩteriʒ donec mĩ tacet ſubſtitut dẽ eſſe in
moꝛa ⁊ ei currit tpᷣs lʒ mr̃ veniẽs pᷣferat:vt.j.de adul.l.ſi
marit puenerit ĩ pᷣn.qꝗ caſus ẽ no.ad hoc. ¶ Scdo vidẽ
dũ ẽ excluſo ſubſtituto an mr admutat᷑ an vo ipᷣa etiã ex/
cludat᷑:qꝛ tutoꝛẽ nõ petijt:⁊ loqᷣr de mr̃e maioꝛe.xxv.an/
nis q̃ nullã excuſationẽ hʒ de illis q̃ ponũtur ĩ.d.l.ij.S. q̃
mf.j.ad tertul:⁊ qð no.C.ad tertul.l.mr̃is.ſolũ gꝰhꝰẽ iue
ſtigãdũ an iuſta cauſa ſit excuſãdimr̃eʒ:q;ꝛ pupillus hʒ ſub
ſtitutũ. ¶ Et ad hoc vidẽdũ pᷣmitto ꝙ de iure ffoꝝ.neceſ
ſitas petẽdi tutoꝛes ĩcũbebat ſolũ matri a liber:ʒ ⁊ nullus
alius ꝓpt᷑ nõ petitũ tutoꝛẽ pᷣuabat hẽditate niſi mr̃ ⁊ auia:
vt exp̃ſſe diẽ tex.hᷣ ⁊.j.ad tertul.l.ij.S.ſi mr̃.v.ſilijs aũt. ꝑ
iura vo.C. fuit itroductũ vt h̊ neceſſitas iponat᷑ veniẽtibꝰ
ab iteſtato ⁊ ſubſtituto als pᷣuat᷑ hẽditate:vt.C. de leg.hẽ.
l. ſciat. Iʒ gl.i.d.l.ij.ꝗ pe.tu.videat᷑ velle ĩtelligẽ iſtũ tex. vt
nõ dicat.lſciãt. ſʒ Ntas ẽ qð dixi.ſ.ꝙ olialii a libert mr̃e
⁊ auia nõ tenebani petẽ tutoꝛes:vt h̊ expſſe dic tex.nec rõ
q̃ hẽbat hic locũ:ĩ mr̃e hẽbat locũ in alijs veniẽtib ab in
teſtato:nã rõ ẽ matna pietas:vt.C. e.l.mr̃is.S.ſi.⁊ ibi no.
q rõ hʒ locũ ĩ mr̃e ⁊ auia nõ ĩ alijs.¶ Ex h̊ ↄcludo ꝙ cuʒ
d.l.ſciãt.coꝛꝛigat iura ãtiq̃ ĩ h:⁊ ſicẽ ↄ ius cõe dʒ ſtricte in
telligi vt nõ extẽdat᷑ vltra id q;.d.l. expᷣſſũ ẽ:vt dic tex C.
de ap.l.pcipim ĩi ſi.⁊ de legi l.qð vero.⁊.l.ĩ his. C Sci⸗
endũ ẽ ꝙ etiã mr̃i ĩponit᷑ neceſſitas petẽdi tutoꝛẽ ↄfeſtiʒ.i.
cũ pᷣmũ potit ita ꝙ annũ nõ traſcẽdat: vt.j.ad tertul.l.ij.
F. ↄfeſti.ſʒ alijs ſuccedẽtib ab ĩteſtato ⁊ etiã ſbſtituto etiã
dal ãnus ĩi.d.l.ſciãt.lʒ qdã doc.moderni dicãt ꝙ.l.ſciat.
dz itelligi vt loq̃tur de ãno ſʒ ſoꝛmã dicti.S.oſeſti.ſ.q; ſta
tiʒ teneat cũ põt lʒ annũ nõ poſſit trãſcẽdẽ.ꝓ qbfac tex.
dicte.l.ſciãt.cũ diẽ fm.l.nõ petierit ⁊ oĩbꝰ⁊c. Ex eo enĩ ꝙ
diẽ bʒ.l. v ſe referre ad dictũ.S.ↄfeſti.ſʒ h̊ nõ ẽ bñ dictuʒ:
nã illð qð dẽ Fʒ.l.reſeri ad vbũ petierit.Eſt g ſenſus talis
Fm.l.h̊ ẽ 'm modũ legitimũ ⁊ pᷣmiſſũ eis ĩ petẽdo tutoꝛes:
⁊T ſic ſe refert ad hãc l.utat᷑ g iſta.l.ĩ h̊ qꝛ oliʒ poterãt
ſz nolebãt ex ꝑmiſſiõe.l.hodie ĩponit᷑ neceſſitas vt ſi nõ ſe
cerũt qð.d.l.eis ꝑmittit ꝑdãt hẽditatẽ. Itẽ ſtatui eis tpᷣs
ꝙ h̊ laciãt ĩfra ãnũ. nec ẽ mirũ ſi mr̃ aſtrigit pluſq; alij ve
niẽtes ab ĩteſtato.qꝛ ĩ ea ẽ duplex rõ.ſ.mat᷑na pietas.Itẽ
ſpes ſuccedẽdi ĩ veniẽtibus ab iteſtato ⁊ ſubſtituto ẽ ſola
ſpes ſuccedẽdi:⁊ iſta ĩterpᷣtatio tanq; benignioꝛ admittẽ
da ẽ:vt.l.benigi.sõ.de legi.maxime cũ.d.l.ſciãt. ſit ð ius
cõe etiã penal.¶ His pᷣmiſſis dico matrẽ teneri ſi nõ pe
tit tutoꝛẽ ſilio ĩfra totũ illð tpᷣs iſra qð ſubſtitut põt petẽ.
qð ſic ꝓbo:certũ ẽ q; mr̃ excludit᷑ a ſucceſſiõe ſilij ⁊ a legi
tia/ppt᷑ ſõſtõnẽ pupillarẽ:vt.C.de ĩpu.⁊ ali.ſpſti. ebah
4

Qui pe.tuto.

8.de ĩof.te.l.papᷣS.ſed nec ĩpuberis.⁊ ex de tel.c.ſi pater
li.vj.ſʒ ei q excludit ꝓpter teſtm̃ a debita poꝛtiõe ſibi lici
tũ ẽ omittẽdo facẽ qd põt ⁊ ille ĩteſtatᷣdecedat.nec vꝛ do
lo nec clłpa facẽ ſʒ iuſte dẽ facẽ ⁊ ab oĩ pena excuſaĩ: ⁊ iſtð
ẽ mitũ appꝛobatũ ꝓ iuriſcõſul.vt.j.dðe le.ij.l.cũ pꝛ.s.titio.
⁊ ſiqs omiſ.cau.teſt.l.excuſat.⁊.l.ſigs aũt. .nõ ſimpłr.⁊

ibi no.⁊.S.ſi pꝛ-on.⁊ de ĩoſ.te.l.papᷣ.qm̃ aũt q̃rta.⁊ etiã

ꝓpt factũ pꝛis põt omitti hẽditas ex teſtõ ipuberis:vt ſic
ipubes decedat ĩiteſtatꝰ:vt.ſ.de acꝗ.hẽ.l.iul.als ĩcipit ſi
pupillus.licitũ ẽ g'mr̃i ifra illud tps qð dat ſubſtituto ad
petẽdũ tutoꝛes tacẽ vt ſic ſubſtituti excludant a ſucceſſiõe
7 pupillus ĩteſtat᷑ decedat. Si enĩ diceres mr̃eʒ ĩfra illud
tpᷣs debẽ petẽ tutoꝛes iã pᷣueniret ſubſtitutũ:⁊ ſic ꝓpt᷑ tu/
toꝛẽ nõ petitũ nõ excludei a ſucceſſiõe:vt.j.ad tertul.l.ij.
F. ſi mr.v.ſʒ ſi foꝛte abſẽs.qð eẽt abſurdũ ⁊ 3 rõnẽ pᷣceden
teʒ:nõ enĩ tenet᷑ ſubſtõnẽ ↄſeruare ſʒ magis ĩfirmare.ad
hoc faciũt oẽs rõnes ſupꝛa facte ꝓ mr̃e.ſʒ ſi mr eẽt iſtitu/
ta ĩ tabulis pupillaribꝰ ĩ legitia ſua:tũc ceſſaret rõ p̃dcã:
vt. d.l.excuſat᷑.⁊.l.qð aũt.S.ſi patrom.j.ſiqs omilſ.ca.teſt.
Pꝛeterea ſi ponim ſubſtitutũ eẽ tal ↄditiõis ꝙ ipoſſibi/
le ſit eũ excludi ꝓpt᷑ excuſatiõeʒ pᷣdictã:vt ſi ſubſtitut ẽ mi
noꝛ:nec ẽ poſſibile eũ effici maioꝛẽ ĩfra pupillarẽ etatẽ ei
cui facta ẽ ſubſtõ:tũc enĩ ĩ mr̃e ceſſat rõ pᷣdicta.⁊ ſi ceſſauit
petẽ tutoꝛẽ pᷣuat᷑ hẽditate pupilli ſi quoq mõ ad eũ deuol
ueret᷑ ſubſtituto moꝛtuo vł repudiãte ꝑ.d.l.ij.S.ſi mr.j.ad
tertul.⁊h;ᷣ ⁊t. C.e.ti.l.mr̃is. cũ ſi.nec excuſat mr̃ ꝓpt᷑ ſubſti
tutũ.hoc.n.nulla.l.cauei.lʒ eniĩ ſit ſubſtitu᷑ adhuc ſubeſt
matna pietas q̃ fac eã teneri:vt ꝓbaiĩ.s.in allegatiõibꝰp
tertia parte facꝭj. Nec ob.rõnes facte.ð.ad excuſãdũ ma
trẽ. Nõ enĩ ob.pᷣꝰ rõ q̃ diẽ ꝙ ſpᷣſtitut ĩ petitiõe dʒ pᷣferri:
iõ mr̃ dʒ excuſari:qꝛ poſito ꝙ eẽt verũ ſubſtitutũ pᷣferri tñ
int᷑im dũ ambo negligũt vtriq; ĩputaĩ negligentia: vt.l.ſi
marit pᷣnenerit.iĩ pᷣn.j.de adul.Sʒ an ſubſtitut pᷣferat᷑ po
teſt eẽ dubiũ. None matrẽ ⁊ ſubſtitutũ ↄcurrẽ ĩ petitiõe
tutoꝝ ⁊ petũt diuerſos ꝗd faciet iudex: NRñ. nõ tenei ſeꝗ
ↄſiliũ mr̃is nec ſubſtituti: vt.j.e.l.fi.⁊ dixi plene ĩ.l.ſiqs ſſᷣ
ↄditiõe.de teſta.tu.ſʒ ſi vult nõ puto eam errare ſi pᷣferat
ſõſtitutũ.nã ĩ his q̃ ꝑtinent ad tutelã pᷣſert is ꝗ ſperat ſuc
cedere lʒ ĩ educatiõe pᷣferalt mat᷑:vt.C.vbi pu.edu.de.il.ſi.
⁊ ibi nõ.pꝑ gl. Nõ ob.rõ ſcða qꝛ illa nõ ꝓcedit ĩ mr̃e:nam
etiaʒ ſi nõ ſperat ſuccedere matna pietas fac eã teneri ad
petẽdũ tutoꝛẽ:vt dictũ ẽ. Nõ ob.rõ tertia:qꝛ.d.ll.ĩponũt
mr̃ibus neceſſitatẽ petẽdi tutoꝛes ſilijs ſimpłr ſʒ tñ pᷣuent
eas ſucceſſiõe filioꝝ ĩteſtatoꝝ.vñ ſufficit ad puandũ eã ꝙ;
tꝑe qͥ mat᷑ vult ſuccedẽ fil reꝑiat ĩteſtatꝰ:⁊ ſic fateoꝛ q de
iure antiqͥ ſimr̃ eẽt ſubſtituta nõ pᷣuar et᷑ illa ſucceſſiõe:qꝛ
ſilius nõ ẽ iteſtat ſʒ hodie pᷣuat᷑ ꝑ.l.ſciãt. Nõ ob.q̃rta rõ
qꝛ lʒ teſtatoꝛ ꝓuiderit ſilio de hẽde nõ tñ ꝓuidit de tuto/
re nec de eo ꝗ peteret tutoꝛẽ directo lIʒ ipi ſubſtituto ne/
ceſſitatẽ ĩponit petẽdi tutoꝛẽ. ¶ Tertio ẽ vidẽdũ an aliqͥ
caſu excludat᷑ mi ⁊ ſubſtitutꝰ ⁊ veniẽt alij:? Et ↄſtat ꝙ poſ
ſibile ẽ ſõſtitutũ excludi qꝛ nõ petit tutoꝛẽ:mr̃eʒ vo moꝛte

vel repudiatiõe. ¶C Itẽ ecõtra mr̃eʒ excludi ꝓpt᷑ tutoꝛeʒ

nõ petitũ ſubſtituti repudiatiõe vel moꝛte:tũc ſine dubio
veniũt alij.dubiũ vo ẽ an ſubſtitutꝰ vel mat᷑ poſſint exclu /⸗
di ppt᷑ nõ petitũ tutoꝛẽ?ᷓ dubietas deſcẽdit ex eo ꝙ lex vẽ
velle ꝙ pᷣ̊ excluſo ꝓpt᷑ nõ petitũ tutoꝛẽ ꝙ nõ excludaniĩ ſe/
quẽtes:vt.l.ij.ĩ fi.ad tertul.⁊ no.C.q pe.tu.l.nepotibꝰ.⁊
d.l. ſciãt.de legi.hẽ.⁊ hac.l. Sine gꝰ mr excludat pᷣ nõ dʒ
poſtea excludi ſubſtitut.ſiue ecõtra:ſi pᷣ excludat᷑ ſubſtitu
tus nõ dʒ poſtea mr̃ excludi.Sed adhᷣ dicẽdũ ẽ ꝙ als de
iure antiq alijs a matre ⁊ auia nõ iponebaĩ᷑ neceſſitas pe
tẽdi tutoꝛes vt dictũ ẽ:iõ mr̃e excluſa ſequẽtes agnati non
poterãt excludi ꝓpt᷑ negligẽtiã:ita loqt.l.ij.ĩ fi.j.ad t᷑tuł.
⁊ gl.ð.alle.Sʒ ſi eẽt mr̃ ⁊ ania cũ vtriq; iponat᷑ neceſſitas
petẽdi tutoꝛes pnto ambas poſſe excludi ꝓpt᷑ negligẽtiã
ꝑ rõnes ſuꝑius factas ꝓ ttia parte.lex enim neceſſitatem

iponit auie:nec diſtinguit vtrũ pupullus hẽat mreʒ vł nõ:
credo tñ ꝙ pᷣus matrẽ debeat expectare nec debeat auiã
cipua feſtinatiõe puenire:vt.j.de iure ſi..l.edicto..cum
aũt. ⁊. C. de his ꝗ.vt ĩdi.l.ſoꝛoꝛẽ.⁊ qð ibi no.⁊.C.q admit.
ad bo.poſ.po.l.ſ. Nec ob.j.de adul.l.ſi. marit pᷣuenerit.
⁊ qd.s.dictũ eſt. Rñ.ad illã:nã mater ⁊ auia vocant ex ea
deʒ cauſa:ꝓpter pietateʒ maternã q̃ cauſa reſpicit mr̃eʒ
ꝑ pᷣus ⁊ auiã ꝑ poſteri: ⁊ ilo oꝛdine incũbit eis onus pe-
tendi tutoꝛẽ: ſj mr̃ ⁊ ſubſtitut vocani ex duabuse cauſis ſe
paraſ:q̃rũ q̃libet ſe hʒ ad quãlibet ꝑ pᷣus ⁊ eis ſimul incũ
bit onus petẽdi tutoꝛẽ. ꝑ pꝛius matri rõne matne pietaʒ:
ſubſtituto ſperate ſucceſſiõis.ſimile in.l.ſi marit pᷣuenerit.
ꝓuocaĩ enĩ pꝛ ad doloꝛẽ rõne patnitat: maritꝰrõne mari
talis affectiõis.lʒ enĩ iſta rõ ſit magis intẽſa:vt.l.iij.in.fi.j.
de adul. nõ tñ ẽ ꝑ moduʒ pᷣoꝛis ⁊ iõ ↄcurrũt ⁊ ſimul currit
tp̃s de iure antidq.de iure vo.C.pꝑ.l:ſciãt. dico ꝙ illa pena
imponit᷑ ſolũ illis quoꝛũ eſt pᷣma ſpes ſucceſſiõis pꝛe moꝛ/
tuo:vt ex tex. hui.l.manitfeſte colligii. Si g'pᷣm exclu⸗
ditur ꝓpter nõ petitũ tutoꝛẽ alius ad quẽ incipit ꝑtinere
ſpes ſucceſſionis nõ pᷣuabit᷑ ea ſi tutoꝛẽ nõ petijt:qꝛ.l. illa
H nõ dicit:nec dʒ extendi cũ ſit ↄ ius cõe:vt.s.in pᷣmo pun
cto oñſum eſt:⁊ ſic gl.in.d.l.ſciant. bene loquit. C Nũc
ad ꝓpoſitũ dico ꝙ poſſibile eſt ſubſtitutuʒ ⁊ matreʒ ſimul
excludi ppter nõ petitũ tutoꝛẽ:vt ſi eſt ſubſtitutus ⁊ matri
in tabulis pupillaribus ẽ relicta legitima:vt dictũ eſt ĩ ſe⸗
cũdo pũcto. Item ſi ſubſtitut eſt excluſus pᷣmo ꝓpter nõ
petitũ tutoꝛeʒ:⁊ tũc incipit currere tẽpus matri.ceſſat.n.
cauſa ꝓpter quã excuſabaĩ.mr̃i enĩ oi tꝑe quo filius eget
tutoꝛe imponit᷑ neceſſitas:hᷣ ẽ ſiue tꝑe moꝛtis ſiue poſtea:
iõ leges vulgares ad h̊ allegate dicũt matrẽ puniri ſi pᷣo/
ribus reiectis alios nõ petierit. Sʒ ſi poneres matrempᷣ
excludi ꝓpt᷑ nõ petitũ tutoꝛẽ q; p ei icũberet on: tũc ĩpoſ
ſibile ẽ ſubſtitutũ excludi. Exẽplũ pupillo ẽ ſubſtituta mr
pᷣ loco eneꝰ ſcðᷣo loco:tũc ſi mr̃ excluderet ꝓpter nõ pe/
titũ tutoꝛẽ nõ excluderet᷑ ſubſtitut᷑ poſtea:qꝛ moꝛtuo pꝛe
pupilli pᷣma ſpes ſucceſſionis erat talis ſubſtituti:⁊ ſic ad
eũ nõ poꝛigit:vt.d.l.ſciant. Diſputata ſuit h̊ qõ ꝑ me ĩ ci
uitate peruſij anno di U ecelr⸗
ui litigaturus eſt cuʒ pupillo nõ
¶ Siq uid em debet i petere zutotem E alijs
nũciare quib' negligentibꝰ iudici debet reſerri.hocdicit.
CMo. ibi h̊ ĩm cc. C No. ꝙ debet iudici notũ h̊ fieri
quõ illi qui p̃ferunt᷑ in iure petendi hoc negligũt.dixi tibi
plene in.l.tutoꝛ ſi fuerit petitus.S.ti.j..ſed tũc quero ꝗd
ſi iudici in tertia coł. De . .
Prrn inoꝛes petũt ſibi curatoꝛes ꝑ ſe
(Curatoꝛes. vel Pruratcekch.d, CLQuero gii⸗
ↄſtituat᷑ iſte ꝓcuratoꝛ a minoꝛe: Glo. variãt. Iſta eſt ve/
ritas vbicũq; minoꝛ hʒ legitimã ꝑſonã ſtãdi in iudicio ꝑ
ſe põt ↄſtituẽ ꝓcuratoꝛẽ nec requirit curatoꝛ vel tutoꝛ:ita
loqt᷑ iſte tex.facit.j.de iniurijs.l.ſʒ ſi vnus.S.idẽ rñdit.als
ait.⁊.j.de manumiſ.vindict.l.etiã. S.alius.⁊.j.rẽ.ra.ha.l.
iij. S. pe.⁊ qð ibi no.⁊ per Inno.ex de reſti.ſpo.c.ex par/
te. C Quero an alius poſſit petẽ ꝓ minoꝛe cauendo de
rato: Rñ.ſic:vt.l.mutus..is gge pꝛocura.
utoꝛ non poteſt petere
Mratoꝛem curatoꝛem Pholo? ale/
gitime non petierit tutoꝛem pꝛo nõ legitimo hba
bꝛeuiter.

betur. h.
Kemotus a tutela nõ

Qui q nalitercũq Fatenel aliũ petẽ. h. d.

No.ꝙ pꝛioꝛes poſſũt dare aliquẽ

VEcreto. adten tutoꝛem.h.d. .
— Mater que tutoꝛeʒ nõ
C NRedendum.pctit confirmari vel in
Nocũ excuſati aliũ dari cũ alius nõ ſupereſſet per

dit ſucceſſionem ſilij non id qð ei debetur ex teſtamento
. mariti:

„
J.

it

,
,

De admi.⁊ peri.tuto.⁊ cura. S

mariti: nec ſibi ĩputat᷑ ſi vt ſuſpectũ nõ petijt remoueri.h.

d. in pᷣn.⁊ vrñſuʒ declara per ea:vt dixi.s.l.ij. Op.ad
yſi.ſi vo maritꝰ.C.ad tertu.l.omnẽ. ⁊ de legi.here.l.ſciãt.
BGBlo.ſo.veritas eſt qcquid matri debet᷑ vt ab ipſo pupillo
iſtud ꝑdit᷑:ſed hoc ſideicõmiſſũ debebat vt ex bonis mari
ti ideo nõ ꝑdit:qꝛ circa bona mariti mat᷑ nõ deliꝗt ſʒ Ja.
de are. ⁊ Pe. ⁊ no. ꝑ Ci.in. d.l.ſciãt.examiĩa vt ĩ.q.diſpu
tata.S.eo.l.ij.ĩ pᷣmo pũcto. ¶ Aenio ad ſinẽ et q̃ro mat
petijt tutoꝛẽ filio quẽ iudex dedit ſine ĩquiſitione an vale/
at: Videt᷑ ꝙ nõ.dicii enĩ h̊ ꝙ datus a matre nõ cõſirmaĩ
ſine inqſitiõe.Cõtrariũ ẽ verũ:licet enĩ iudici cũ inqſitiõe
⁊ ſine dare tutoꝛẽ:vt.l.qui hʒ.S.pe.ð.de tutel. Nõ obſtat
iſte tex.qꝛ qũq; mater petijt tutoꝛẽ dari ĩ teſtõ ſilio: et tũc
iſte nõ cõfirmabit ſine iquiſitiõe ad hoc vt habeat vĩtuto
ris cõſfirmati qui pꝛefert alijs legitimis ⁊ datiuis:vt dixiĩ
l.j.S.de cõſir. tu. ſed ſi mater petijt tutoꝛẽ ſimpłr ⁊ iudex cõ
ſirmat ſine inqſitiõe vt ſit tanq; ſimplex datiui:lʒ.n.poſſit
etiã ⁊ abſq; matris petitiõe facẽ:ita ĩtelligit glo.

CBSe admiſtratiõe ⁊ ꝑiculo tutoꝝ ⁊ curatoꝝ. Rubca.

CCoõtinuatio eſt de ſe manifeſta. ind
Lutoꝛ cogit admini/
Erere. ſtrare et 13 eũ ſpectat
piculũ exꝗᷣſcit ſe datũ.h.d. ¶ Op.
ꝙ tutoꝛ nõ cogit admiſtrare: vt.j.
de auc. tu.l.ſi tutoꝛ. So. h̊ loqꝗtur
in tutoꝛe ꝗ nunqᷓ; geſſit: ibi ĩ eo qui
aliqñ geſſit:tñ ĩ aliquo actu nõ vult
auctoꝛari:in q diſtigue vt ibi.rõ:vt ille q nunqᷓ; geſſit inci
piat teneri actiõe tutele:iõ cogit. ¶ Sʒ op.etiã ille ꝗ nũ
qᷓ; geſſit tenet᷑ vtili: vt.l.ita aũt..geſſiſſej.eo.ſʒ ĩter vtilẽ ⁊
directã nõ ẽ differẽtia:vt.l.actio.s.de neg.gel.g nõ vꝛ rõ
q̃re h̊ magis cogat᷑ qᷓᷓ ille q geſſit aliqd. Rñdeo ille ꝗ non
geſſit nõ põt remoueri ꝓpt᷑ dolũ latã culpã ⁊ leuẽ: vt.l.h̊ᷣ
enĩ S.qui nihil.j.de ſuſpec.tu.ſed ꝗ gerit põt remoueri ꝓ
pter dolũ latã ⁊ leuẽ culpã:vt.d.l.hoc enĩ.⁊ iõ ĩtereſt pu
pilli vt gerat ⁊ ꝓpt᷑ hoc cõpellit:vt h̊ him Di.Eſt ⁊ alia rõ

validioꝛ: qꝛ qũ gerit nõ obligat᷑ ſideiuſſoꝛ ex ꝓmiſſiõe rezʒ

pupilli ſaluã foꝛe:vt.l.nõ q̃ſi.S.illð rẽ pupil.ſal.ſo. ¶ Itẽ
ĩtereſt pupilli vt admiſtret ⁊ eũ bonis moꝛib infoꝛmet:vt
l.ſcire oʒ. S.fi..ti.ij. ¶ Qũo q̃lit fiat iſta coactio: Dicit
gl.captis pignoꝛibꝰmulcta indicta:vt.l.j.S.ſiqs ius di.nõ
obtẽp.de vẽ.iſpi.l.j S.de ĩſpiciẽdo. Qũo quo iure ſiat
iſta coactio?: Rñdet᷑ ꝙ officio iudicis:vt h̊ patʒ ex eo ꝙ di
cit cogi ſolẽt.⁊ puto ꝙ nõ ſit neceſſardlibellus nec aliquis
oꝛdo:cũ quolibet loco ⁊ tẽpoꝛe expediri poſſit: vt.l.ꝗ hʒ.
§. pe. ð. de tutel. ⁊. l.ij.de ferijs. Sʒ q̃ro pone ꝙ tutoꝛ
vult agẽ ⁊ alinõ admittit: qualit᷑ ꝓuideĩ tutoꝛi? Rñdeo
ſi ẽ cõtutoꝛ ille ꝗq nõ admittit ex hoc põt accuſarivt ſuſpe
ctus:vt.l.acſi.eo.Si vo eẽt pupillus vel adult tũc cogẽ/
tur eũ admittẽ officio iudicl: dat enĩ iuito: vt.S.de tuto.et
cu.da.ab his.l.illud etiã.hoc ẽ qð dici ꝙ accipit res per
decretũ iudicis:vt.l.fi.ĩ ſi.C.arbi.tute. facit.l.legitimos.ĩ

pᷣn.⁊ qð ibi dixi de le.tu. Aenio ad pᷣſi.ex quo.quẽ de

clara plene ꝑ glo.j.eo.l.quidã decedẽs.ꝭ .ſi.

—NLutoꝛ põt deſẽdere pupillũ ꝑ ſe vel eũ de
(S,. ufficit. fendẽti auctoꝛari ꝓut elegerit ipſe:ſed cu

ratoꝛ põt deſendẽ adultũ ꝑ ſe vel eũ deſendenti auctoꝛari
ꝓut elegerit actoꝛ. Itẽ tutoꝛ ⁊ curatoꝛ poſſunt agere vel
agẽtibus auctoꝛari ꝓut ipſi elegerunt.h.d.⁊ eſt ſolẽnis et
magiſtralis caſus.Diuide.pᷣmo loquit ĩ pupillo ↄuẽto.2
in adulto cõuẽto.tertio de eis agentibꝰ.ſcda ibi in cauſis
autẽ.tertia ibi nõ denegari. ¶ Op.ꝙ tutoꝛ ſatiſdet:vt.l.
vulgo.j.e.So.ibi erat dubiũ an ſit tutoꝛ:hic nõ. Qũo
ʒ quẽ ſoꝛmabiũ libellus:Glo.dicit ꝙ põt foꝛmari in ꝑſo/

nã tutoꝛis ⁊ ĩ ꝑſonã pupilli. tu dicas ꝙ ĩ pupillo ẽ electio

tutoꝛis an ipſe rñdeat tutoꝛio noĩe:an pupillo reſpõden
ti auctoꝛet.⁊ iõ poterit eſſe pꝛactica: qꝛ pᷣmo citel tutoꝛ ⁊ ĩ
terroget an ipſe velit ꝑ ſe pupillũ defẽdere:an pupillo de
fẽdẽti auctoꝛari ex eꝗtate.l.vbicũq;.S.de ĩterro.act.⁊..
de pe.here.l.qꝗ iterrogat.⁊ ex hoc reddit᷑ actoꝛ cert' qua
liter ſoꝛmet libellũ. vel vt puto porit foꝛmare gnãlit᷑ libel/
lũ ð pupillũ ⁊ quãlibet ꝑſonã ꝓ eo legitime cõparẽteʒ ſeu
defendẽtẽ ſeu iterueniẽtẽ:⁊ ita admittũ cõſuetudo.rõ:qꝛ
nõ ẽ ĩ poteſtate ſui auctoꝛis quẽ ↄueniat: vt.l.j.S.qð aũt.
j.quoꝝ le.⁊.l.qð ĩ hẽdẽ. S.eligẽ.S.de tribu.ĩ adulto vo nõ
eſt dubiũ cũ electio ſit actoꝛis.vñ põt foꝛmare libellũ vel ĩ
ipſũ curatoꝛẽ velĩ ipſũ adultũ vł etiã ſimpłr vt dixi.s.ĩ pu
pillo.nõ enĩ ex hoc ledit adult ſi actoꝛ dat ſibi electionẽ cõ
parẽdi ꝑ ſe cũ auctoꝛitate curatoꝛis vel ꝑ curatoꝛem tm.
¶Quũo q̃liter ſiat pᷣma citatio: an citabunt minoꝛes vel
deſẽſoꝛes eoꝝ: nã ĩ adulto ẽ electio actoꝛis. Rñdeo verũ
ꝙ adulto electio actoꝛis ẽ ĩ pupillo dʒ ſieri citatio alt᷑na/
tiue ꝙ cõpareat ꝑ ſe vel ꝑ legitimã ꝑſonaʒ vt euident᷑ dicẽ
h tex.qdð etiã põt ſieri ĩ adulto ꝑ rõnẽ quã dixi.puto etiaʒ
ꝙ ſi ſolus pupillus citet᷑ valʒ citatio. ſiẽ enĩ qũ citat᷑ maioꝛ
itelligi᷑ ꝙ cõpareat ꝑ ſe vel ꝑ ꝓcuratoꝛẽ:vt.l.j. C. de ꝓcu.
⁊.l.fi.ĩ fi.Sð.de ꝓcu. ita ĩ pupillo ĩtelligii ꝙ cõpareat per ſe
vel ꝑ legitimã pſonã.⁊ ꝙ talis citatio valeat apparet:qꝛ ſi
nemo cõparet ad deſẽdẽdũ pupillũ ſit miſſio ĩ poſſeſſionẽ
ex pᷣ decreto lʒ nõ ex ſcdo:vt.j.ex q.cau.ĩ poſ.ea.l.apð iu
li.S.j. Qũo ſi tutoꝛ cõpareat ⁊ petatdilationẽ ad exhi
bẽdũ pupillũ an debeat ſibi dari: Rñdeo nõ:ĩmo abſẽtes
⁊ ĩſantes oĩno ꝑ ſe debẽt deſẽdere:vt h̊ ĩ tex.⁊ eodẽ mõ ſi
agii ↄ̊ adultũ abſẽtẽ nõ cogat᷑ curatoꝛ eũ exhibere ſ tene
tur actoꝛ dictare iudiciũ g̊ ipſũ curatoꝛẽ:vt h̊ ĩ vᷣſi.abſẽtib
aũt. ¶ Qũo cũ qͥᷣ fit lit cõteſtatio: Rñſio ex pᷣdict patet:
q; vel cũ tutoꝛe vel curatoꝛe vł cũ mioꝛibꝰauctoꝛitate ipſo
rũ data electiõe eis qbdixi.v. ¶ Qũo vtrũ ſit dꝛia an lis
ↄteſtet᷑ cũ pupillo vł cũ tutoꝛe? Glo.iĩnuit ꝙ ſic:nã ſi fit cuʒ
pupullo auctoꝛitate tutoꝛis ĩterrũpit pᷣcriptionẽ:ſecſi fie
ret cũ tutoꝛe:⁊ ita ĩnuit glo.doc.dicũt ꝙ etiã ſi fiat cũ ſolo
tutoꝛe ĩterrũpitur pᷣſcriptio cuʒ eius moꝛa ⁊ culpa noceat
pupillo:et ei ſollicitudo ꝓdeſt: vt.l.ſi ex legati cauſa.j.de
v̈bo.ob. AIta tʒ Ja.de ra.⁊ Pe.qð placet ꝑ.l.ſiqs ſolutio
ni.S.j..de vſurl. Quũo gꝗs iurabit de calũnia: Glo.diẽ
idiſticte ꝙ ſiue pupillus ſit ĩ iudicio cũ auctoꝛitate tutoꝛis
ſiue tutoꝛ ſolus: ipſe tutoꝛ ſemꝑ iurat de calũnia:vt.l.ij.S.
qð obſeruari C. de iura.calũ.lʒ aliter oli alit hodie obſer
uet᷑:qdð ſaſ plʒ.¶ Qũo qũ mĩoꝛ ſuſcepit iudiciũ cũ aucto/⸗
ritate tutorl vł ſui admiſtratoꝛis an debeat eẽ pñs ĩ qlibʒ
actu et auctoꝛari: an ſufficiat vna auctoꝛitas ꝓ toto iudi/
cio: Et vĩ ꝙ ĩ qlibʒ actu:als ille actꝰ nõ nocẽt pupillo ſeu
adulto:vt.l.clarũ.C. de auc.pᷣſtã.nõ portit rũdẽ vni po/
ſitiõi ſine tutoꝛis auctoꝛitate. qð ĩtelligo vt dixij.de oↄfeſ.
l. certũ...ſʒ an ipos..ĩ pupillo. C Itẽ q̃ro ſi pupillus ſu
ſcepit iudiciũ cũ auctoꝛitate tutoꝛis:tutoꝛ poſtea vult eẽ ĩ
iudicio pᷣncipalit ꝑ ſe:an poſſit: Rñ.ꝙ ſic.nã oĩs iurl cõpe
tenij pupillo exercitiũ cõpetit tutoꝛi.lʒ & ius ĩſtantie iſtiſit

pupillo q̃ſitũ q;tũ tutoꝛ potit ipſũ exercẽ nõ aũt coget᷑ ĩui/

tus h̊ facẽ: vt.S.dixi.⁊ ex h ſequit ꝙ ſi pupills ſuſcepit iudi
ciũ auctoꝛitate tutoꝛis nõ valẽt citatio poſtea ſcã de tuto/
re ⁊ nõ eẽt ↄtumax tutoꝛ ſi nõ cõparẽt:lʒ poſſet cõparẽ ſi

vellet. ¶ Qüũo qꝗd ſi pupills cõparẽt ſine tutoꝛe ab initio

vel poſtq; ſuſcepit iudiciũ ĩ ſe cĩ auctoꝛitate tutor!:- Rñ./p
cedi: cõit᷑ ð eũ ſiẽ ↄtumacẽ q; nõ legitime cõparet:vt.l.ij
S. recte defẽdi .ex q.cau.ĩ poſ.ea.⁊ ſic nõ ẽ neceſſe ad quẽ
libʒ actũ citare pupillũ ⁊ tutoꝛẽ:ſʒ ſufficit ꝙ citei pupillus
eiuſq; ẽ cõparere legitime: vt..dixi ſicuti ab initio elegit.

COQuũo ĩ quẽ dʒ foꝛmari ſnĩa: Rñſio patʒ ex pᷣdicſ: qꝛ in

eũ in quẽ ſoꝛmatur libellus:in hoc tñ eſt dꝛia inter tutoꝛeʒ

et ꝓcuratoꝛẽ:qꝛ valeret ſnia lata cũ tutoꝛe ʒ vba conferã

tur in perſonã pupilli: ſecus tamẽ eſſet in alio:vt.l.j. C. de

De admi.⁊ ꝑi.tu.⁊ cu.

ſen. ? iterlocu.ar.l.eũ ꝗ.S.ſi actoꝛi.S.de ↄſti pec.dixi i.lłſti
pulatio iſta. S. ſigs iſulã.jſ.de vbo.ob. ¶ Quũo lata ſnia ĩ
– quẽ ſiet executio: Dic vt.j.l.ꝓxi.
JYtutoꝛ. Audicaii actio nõ dat᷑ ð tutoꝛẽ niſi
ad⸗ ſe liti obtulerit ſʒ Z pupillũ niſi ab hẽditate cuius
cabuſa odẽnat ẽ ſe abſtinuerit.h.d. ¶ Op.C. qñ ex fſcõ tu.
l.j. Gl. põit opi.Tu dic ꝙ actio directa daĩ tutoꝛi ⁊ tu
toꝛẽ:⁊ vtil daĩ pupillo ⁊ Z pupillũ vt h:ed executio ſemꝑ
ſit ĩ pupillũ: vt hac.l.x.l.iiij.ĩ pᷣn.j.de re iudi.qd ĩtellige de
ipſa cõdẽnatiõe pᷣncipali: ſʒ ſi eẽt cõdẽn atio ſcã ĩ expẽſis ĩ
quẽ fieret executio:dixi ĩ.d.l.iiij.de re iudi.tetigi ĩ.l.q ſoli
dũ.S.etiã.j.de le.ij.⁊ dixii.l.j S.ſi ꝓcuratoꝛ.S.ſiqs ius di.
nõ obtẽ. ¶ Op.S.de ꝓcu.l.ꝓcuratoꝛ ꝗ ꝓ euictiõe. So.
aliud ĩ ꝓcuratoꝛe:aliud ĩ tutoꝛe:qð an ſit ven ibi plene di
xi. ¶ Altio q̃rit gl.ꝗd ſi tutoꝛ ſatiſdedit ꝓ pupillo ꝗ nõ
adiuerat nec rñdet: Dic ſi ex certa ſcia tenent᷑ ſideiuſſo/
res:ſi ꝑ erroꝛẽ iur vł fcĩ nõ tenent:vt .vt ĩ poſ.le.l.j.pᷣ rñũſo
de ſideiuſ.l.poſtq;..S.ſiqs cau.l.ſʒ ⁊ ſiqs S.ſfi.ſᷣm Di.

yel curato

— Ex pluribtutoꝛib
S Yplures. rib aglibet põt admiſtrare et
A- vni erit decernẽda admiſtratio ꝑ iudicẽ.vlł ſi vni
erat decreta ꝑ teſtõꝛẽ ille admiſtrabit ⁊ alij nõ gerẽtes te⸗
nent᷑ ad ea q̃ h̊ expᷣmũtur ĩ textu.h.d. ¶ Op.ꝙ nõ valet
geſtũ ꝑ vnũ ·j.de cu.ſfu.l.cõſilio.S.pe.⁊ fi.So.h̊ admiſtra/
bit vnus alio nõ ↄdicẽte vt h: ſecſi aliꝰ ↄdicat: vt in ↄꝛio.

Op. S.de ꝓcu.l.pluribꝰ.vbi nõ põt gerẽ qlibet iſolidũ
9

niſi ſit dictũ. So.aliud ĩ ꝓcuratoꝛe vt ibi:aliud ĩ tutoꝛe vt
h.dixi ĩ repetitiõe.l.j.S.ſi ples.s.de exerci.¶ Qũo qd in

plurib executoꝛibteſtõꝛũ an eos eqparam tutoꝛibꝰ

—

ibi ſollicite eos curare q̃lit᷑ cõuerſet. ex q habes ꝙ ex ma/

la ↄuerſatiõe pᷣumũ ꝗs ſuſpect ⁊cc̃.

Quduis. Ex cauſa recedit a volũtate defũcti ⁊ ali
quẽ teſtõꝛ dixit admĩſtratio cõcedit. Idẽ ĩ curatoꝛe:⁊ ſi te

ſtatoꝛ nõ dixerit vn eliget᷑ h.d. C No.tex.ibi mioꝛ ſoꝛte

⁊c.ꝙ mĩoꝛ.xxv.ãnis põt ſilio dare tutoꝛẽ i teſtõ. ¶ Item

no.ꝙ ex cauſa recedit a volũtate deſũcti. ſile ĩ.l.ↄſirman

do.⁊.l.vtilitatẽ.de ↄſir. tu.ſacj.vbi pu.edu.de.l.j.C¶ Nõ
ꝙ ex ↄuerſatiõe mala ꝗs ẽ ſuſpect᷑.ſile.S.pꝓxi.S.C Nõ ꝙ

ſaciliꝰres expedit ꝑ vnũ q;ᷓ ꝑ ples.Lõcoꝛdãtie ſũt ĩ glo.

——– Lutoꝛes pñit vni ex eis admiſtratio/
(Si no erxit.nẽ cõmittẽ vel oẽs ſim gerẽ vł diuidẽ.

¶ Quũo qd ſi vn vult diuidẽ ⁊ ali nõ:an vn poſſit cogi ꝑ

aliũ ad diuiſionẽ: Tex.nõ aperit:dic qũq; oẽs volũt com
mittẽ vni:qñq; nolũt: et de iſtis caſib nõ ẽ dubiũ.ſʒ ſi vnꝰ

vult diuidẽ cũ oẽs alij velint admiſtrare tũc ſiet dĩiſio cete
ris iuis ꝑ officiũ iudicl:ar.S.ſa.her.l.⁊ puto.⁊..cõi diui.l.
cõi diuidũdo.S.ſi duo.fac̃ qð no.ꝑ In.i.c.ex lris.ex de ꝓ
ba.Et pᷣdicta ſũt vᷣa qñ nulis offert ſatiſdationẽ: tẽ enĩ re
currim ad diſtictionẽ poſitã ĩ tex.S.de teſta.tu.l.teſtõ da

= 2æ tos. C. l. ſeq̃n.
=W T a auté. Dictũ detmĩat᷑ ſʒ ſuã cauſã.h.
do. CNo. tex. ibi ⁊ cũ cauſa depoſitiõis expᷣmat᷑.
ex qͥ colligit᷑ qd dixi ĩ ſimario.¶ Iſta.l.fac̃ ad.q.diẽ ſta
tutũ ꝙ debeãt ſolui noĩe gabelle tot denarij ꝓ libꝛa:qd ſi
illud ſuꝑ qͥ ↄhit vlł qð recolligit᷑ nõ aſcẽdit libꝛaʒ:hᷣ ẽ ar.q

— nulla gabella debeat ſolui.
GGeſſiſſe. Iſte. S. venit ad declarationẽ.l.ĩ pᷣn..eo.
vbi diẽ ꝙ tutoꝛ ꝗ nõ geſſit cogit gerẽ: ſecꝰſi geſſit. h̊ dꝛ qs
geſſiſſe dicat᷑.⁊ geſſiſſe dĩ q modicũ attĩgit ꝑ ſe vł ꝑ aliũ: et
ſic ſi ceſſat vt ſuſpect potit accuſari:⁊ ꝗ nõ geſſit tenet᷑ vti
li.h.d. No.ꝙ ex admiſtratiõe modice rei dẽ ꝗs geſſiſſe et
obligat᷑ actione directa tutele.ſilr ꝑ admiſtrationẽ modi
ce rei vĩ ꝗs adire:vt dixi ĩ.l.gerit.de acq.hẽ. ¶ No.ꝙ tu

toꝛ ꝗ geſſit tenei directa: ille qui nõ geſſit tenet᷑ vtili. ex q

V5
curatoꝛib' oli erãt op.hodie ẽ caſus ex de teſta.c.ſi.li.vj.
2 No. ex hoc.S. ad qd tenent tutoꝛes ſi
(Si Pares. nõ geſſerint: ¶ Scdo no. finẽ buiꝰ. F.

apparet ꝙ actio directa tutele oꝛil ex q̃ſ ↄtractu celebꝛa
to gerẽdo: ſi enĩ nõ gerit tenet vtili nõ directa vt h̊ patet.
CNo. qꝙ ille ꝗ gerit ⁊ poſtea ceſſat põt remoueri vt ſuſpe
ctus: ſecꝰ in eo ꝗ nihil gerit.dixi.S.e.l.j.ĩ bᷣn. ¶ No. ꝙ il/
le ꝗ ꝑ aliũ gerit v ꝑ ſeipſũ gerẽ vt teneat᷑ directa. An aũt
ille q ꝑ aliũ gerit dicaĩ ipſe gerẽ ſʒ veritatẽ vł ſᷣm ſictionẽ:
dixi plene ĩ.l.qᷓ ſi vnꝰ.S.jij de iniu. Mãʒ aũt an qð ꝗqs po
teſt ꝑ ſe poſſit ꝑ aliũ:dic ꝑ Di.i.c.põt ꝗs.⁊ ic.ꝗ ꝑ aliũ.ex
de re.iu.li.vj.tangit ꝑ Inno.ex de offi dele.c.f. ¶ Glo.
tñ ad iſtud gnãle ſignat q̃dã ar. ↄꝛia ⁊ nõ ſoluit: vide eã et
tolle ſolutionẽ.dic̃ gl.ad.l.cũ fũdũ. So.vt ibi pʒ.C Ad
§. ſiqs. dic ꝙ ibi ĩ abſẽtia vẽdidiſſe nõ v: ſj ĩ pſetia ſic exqͥ
pꝑ aliũ fac̃:⁊ ſic ↄcoꝛdat Di. ¶ Sedĩ ĩ gl de adop.l.poſt
moꝛtẽ. S.ij. Dic ſallit ibi qꝛ adoptio nõ ẽ ĩ admiſtratione:
vt..de manumil.l.ſeruꝰfurioſus. Di. Itẽ ꝙ adoptio imi
tai nãʒ iõ põt ↄhi ꝑ ꝓcuratoꝛẽ: ſiẽ ſiliatio nalis. ¶ Segt
⁊. C. de his ve.eta.ipe.l.ij. Dic ſallit ibi qꝛ venia etat da
tur rõne ĩduſtrie qᷓ magl apparet cũ petit ꝑ ſe qᷓ ſi petẽt ꝑ

aliũ ʒ Di. C Segtĩ glo.ſi paulus.So.vt ibi. Segi⁊

de traãſa. l. cũ hi. S. k. ̊ nõ ẽ ꝓ:nec ↄ. C Segt ⁊.l.liber hõ
e ꝛ' rſiſo. B ẽ ꝓ qꝛ ibi viq; tene vt ibi pʒ.
¶ Debitoꝛ. Bebit ex iid cauſa deuoluit ĩ etche
tutelle. C Op. C.q da.tu. poſ.aucẽ.minoꝛis. So.iiſta iura
coꝛigunt᷑ qꝛ tutoꝛ nõ põt eſſe ꝗ ſit debitoꝛ vł creditoꝛ qð
dic vt dicã ĩ.l.ꝓpt᷑ liteʒ.j.de excu.tu. ¶ Quiũo au tutoꝛ te
neat a ſe exigere debitũ naturale: Glo.h̊ nõ detmiĩat.di.
aut illud debitũ nãle fuit ↄᷣctũ añ admiſtrationẽ ⁊ nõ tene
tur ulud a ſe exigẽ:als eſſet ſibi dã noſi officiũ ſuũ abſqʒ ſui
culpa qð eſſe nõ debet: vt.l.ſiqs ex ſignatoꝛibꝰ.j.quẽad/
mo.te.api.aut ſuit ↄctũ rõne admiſtratiõis ⁊ tenei a ſe exi
gẽ: ar. ei qð dẽ de Fᷣuo ĩ.l.atq nã.ĩ pᷣn.de neg.gel.Fʒ Pe.
(G — Xuto: finita tutela tenet admonẽ mioꝛẽ
Si tutolen petat ſibi curatoꝛem:als tenetur.h.d.
¶QAnerit glo.ꝗd ſi tutoꝛ admonuit ⁊ mĩoꝛ noluit: Hic
glo.qꝛ tutoꝛ ẽ excuſatꝰ: qð Di.ĩtelligit de curatoꝛe ad ne
gocia:ſecꝰſi ad litẽ cogit reciꝑe ĩuib᷑:⁊ ſic nõ excuſat᷑ ꝓpter
ſolã admonitionẽ.ſat puto ꝙ ipᷣe tutoꝛ excuſaret᷑: qð eniʒ
dẽ ĩuit recipit curatoꝛẽ ad litẽ:ĩtelligit ad petitionẽ aduer
(6 L = ſarij:nõ ad petitionẽ tutoꝛis.

h. d. Be boc habes rubꝛicã. C. vt cauſe poſt puber.aſ
ſit tutoꝛ.fac.j.de ap.l.tutoꝛ. ũo ſindicꝰſuit cõſtitut
ab aliqᷓ vniuerſitate vſq; ad certũ tps lis fuit ↄteſtata tpᷣs
eſt ſinitũ: an ſinito tpe teneaĩ litẽ ꝓſeq? Dicereʒ ſic.aut tu
q̃ris vtrũ poſſit cõpelli ad cauſã pagẽdã ab aduerſario:
⁊ dico ꝙ ſic: niſi ſindic allegat aliquã iuſtã caulã de his q̃
ponũtur ĩ.l.poſt litẽ. cũ.l.ſe.S.de ꝓcur. Nõ eni põt reuo
cari ĩ piudiciũ aduerſarij vt ibi.aut q̃ris an poſſit cogi ab
illa vniuerſitate ita ꝙ ei nõ teneat ſi nõ exercet: et nõ põt
cogi nec teneaĩ niſi ſoꝛte ceſſauerit ĩ reddẽdis inſtris et in
. reddẽda rõne:vt h̊ dicit᷑ ĩ tutoꝛe.

A, 1 2Si relĩquit᷑ liᷣatio
3 . W idꝗ decedẽs a reddẽdis rõnibꝰ:

nihilomintutoꝛ de dolo tenet᷑ ꝗ nõ põt remitti: ſecꝰ ſi de

dãno qð ſua culpa ſetiret.h.d.ↄcoꝛdat.l.ſi Fßuus vetit.de

le.j.⁊ ibi dixi.⁊ĩ.l.aurelio.S.j.de li.lega.¶ Op..de pac.
l. ſi fuꝰ. S.j.ſo.vt ibi. ¶ Op.de.il.ſiqs rõnes·j.de li.lega.
So.illa dʒ itelligi hʒ iſtã qn legat᷑ libᷣatio ab admiſtratiõe

p̃terita añ factũ teſtm̃: ſʒ ſi ab admiſtratiõe futura dolus

nullo mõ v remiſſus:ita loqꝗt ̊ ⁊ q̊ tʒ dũs Di.
Si tutoꝛ iubet᷑ gerere de cõſi⸗
MDap mianus-lio eius qui nõ poteſt eſſe par/

ticeps officij de honeſtateillð reqrit ſʒ nõ tenei ſeq ſic als

qñ a volũtate deſũcti receditur.h.d.¶ Op.j.eo.l.titiũ ?

meuiũ.S.j. So.ibi fuit aſſũptvt ↄſultoꝛ ille qui potuit eſſe
particeps officij h mulier q ea nõ potat.qð ple examiaui

oſt co pletũ. Pon cõpletã tutelã vł curaz

cogit ꝗs litẽ ceptã pfcere:niſi ĩſtra li ⁊ rõnes reddiderit.

bn
atet,
hhe
Gh⸗
nait
one⸗

De admi.⁊ peri.tuto.⁊ cura.

in repetitiõe.l.j S.ſi ples.S.ðe exerci ⁊ h̊ ſacẽ ad.q.dixit te
ſtatoꝛ ꝙ executoꝛ teneat᷑ exeꝗ volũtate deſuncti de ↄſilio
alicPſr̃is mioꝛis:an executoꝛ ſine eo poſſet facẽ: plene exa

(Ex qr niaui in tertio libꝛo minoꝛicaꝝ.
2 UO. Atpe ſcie periculũ ẽ tutoꝛis ⁊ ignoꝛantia

pᷣſumit niſi ſcia ꝓbei.h.d.¶ No.ꝙ ſuffiẽ quẽ ſcire ſine p
teſtatiõe.qdð itellige qñ ꝓteſtatio ſit ad notiñcãdũ tm̃:cuʒ
ille ꝗ eſt cert certioꝛari nõ dʒ: vt.l.j.in ſi.de act.emp.⁊ ex
de re.iur..c.qꝗ certꝰ.ſec ſi ꝓteſtatio fieret ad aliud:vt.l.de
nũciaſſe.ĩ pᷣn.de adul.dixi ĩ.l.ij.ĩ fi.õ ſo.ma. ¶ Op.ꝙ te
neat tutoꝛ a tꝑe qͥ fuit iuſſus:vt.j.e.l.q iuſſus.Hui timo/
re poſita ẽ q̃dã diſtictio ꝑ gl.quã vide ⁊ ſigna:ſʒ ĩ vltio mẽ
bꝛo ĩ qᷣ diẽ ꝙ tenet᷑ ex die q̃ debuit admiſtrationẽ accipe ⁊
exqᷣ ſciuit ſe datũ: vt.j.ſi tu.vł cu.app.l.j.⁊.ij.t.j.e.l.tuto/⸗
res ꝗ poſt. Stutoꝛdatus. ¶ Op. C. de peri.tu.l.ſi tutoꝛ.
So.ibi tutoꝛ ꝓbat ignoꝛãtiã ex volũtate nõ ex neceſſita
teiita diẽ̃ gl.vel veri ſufficit pupillũ ꝓbare publicã famã
ex qͥ pᷣſumit᷑ ſcia niſi ꝑ tutoꝛẽ ꝓbel ignoꝛãtia.idẽ ſi denũci
atũ fuit ad domũ:vt.l.ꝛia. ſilłe dixi vobis in.l.is põt.j.de
acꝗ.hẽ. ¶ Quũo qd ſi ꝑ aliquẽ ẽ denũciatũ mihi ꝙ ego ſũ
tutoꝛ:an ſuffic:ẽ Tex.ĩnuit ꝙ ſic. In ↄꝛiũ ꝙ non debeã alti
credẽ:vt.j.qdð fal.tu.auẽc̃.l.j.Eſt ꝗ̊ͤ modus ꝙ illi ꝗ dat᷑ ẽ tu
toꝛ oñdatl teſtm vlł dicat ei ꝑ ꝑſonas q dicũt ſe vidiſſe teſta

mẽtũ adeo ꝙ ſi nõ credit ſit ignoꝛãtia ſupina:vt.l.ſiqs ĩñ/

ciat. S.depoſi. dixi ple ĩ.l.nõ ſoluʒ. .ſñi.de oꝑ.no.nũ.ĩ mã
Rpteſtatiõis.
Mtoꝛ ꝗ repertoꝛiũ. Cra twto⸗
rẽ ꝗ nõ fac̃ ĩuẽtariũ abſq; cauſa iurat ĩ litẽ et ãte
qᷓ; faciat hõ põt admiſtrare niſi q̃ dilationẽ nõ recipiunt.

t

h. d. pᷣ ponit dictũ ⁊ excuſationẽ. ⁊ effectũ dicti.⁊ ibi ſiqs

igit.pma ſhᷣdiuidit᷑ ĩ duas.ſ.ĩ dictũ ⁊ exceptionẽ.2 ibi niſi
ſoꝛte. itẽ ibi ſbdiuidii ĩ q̃tuoꝛ.pᷣ ponit vnũ effectũ.2ꝛ eius
pꝛacticã q;ẽtũ ad modũ ꝓbãdi.ꝭꝰpõit aliũ effectũ.q̃rto ab
eo excipit.⁊ ibi qð ĩ iureiurãdo.zʒ ibi i.l.itaq;.qrta ibi ni
ſi q.¶ Anteqᷓ; ponas caſũ ĩ mis ſcias ꝙ iuriſcõ.põit ꝓ
ↄſtãti ꝙ tutoꝛ iuẽtariũ ſacẽ tenet᷑:vt.l.tutoꝛes C e.⁊ arbi.
tu.l.ſ. ⁊.l.iij. S.tutoꝛes.j.de excu.tu.G̊ pᷣmiſſo caſus ẽ pla
nus.examĩem p particlas.pᷣ habem vnũ qð pᷣſuppõit ꝙ
tutoꝛ tenet᷑ facẽ ĩuẽtariũ. Lõcoꝛdãtias dixi.s.idẽ ĩ curato

re:vt.C. de cura.fu.l.fi. C.de epi.audi.l.de creationibus.

Sʒ qꝗro ꝗd de actoꝛe? Rñ.actoꝛ nõ gerit noĩe ſuo:ſʒ
gerit noĩe tutorl ⁊ ei periclo ↄſtituii:vt.l.ſolet.s.de tutel.
⁊.l.decreto.ð.e.⁊ iõ nõ ẽ neceſſe ꝙ ſaciat iuẽtariũ:ſʒ ſuffic
a tutoꝛe eẽ ↄfectũ.tutoꝛ.n ꝑ eũ gerit:vt.l.ita aũt.S.geſſuſe
ʒ.eo.ſʒ tutoꝛ ꝗ daret᷑ ĩ locũ abſeni vł coadiutoꝛ vel qcũq;
haet auctoꝛitatẽ ꝑ ſe et ꝑicła pmi tutor nõ gerẽt tenet ſacẽ
iuẽtariũ ꝓpt᷑ gnalitatẽ hui.l.⁊ ↄſiliũ. ¶ Querit gl.an tu/
toꝛ honoꝛardvł dat cauſa noticie teneai ſacẽ iuẽtariũ: Et

detmiĩat ꝙ ſic ꝓpt᷑ gnãlitatẽ hui.l. ¶ Itẽ qʒ; põt eis ſolui
ꝗ hñt cõionẽ ĩ tutela:vtĩ gl. Quũo vtꝝ tutoꝛ datus ad

vnũ articulũ vt ad adeũdã hẽditatẽ teneai facẽ iuẽtariũ:
Ja. de are.diẽ ꝙ nõ:vt.l.ĩpuberi.s.de tu ⁊ cu.da.ab his

argu.C. de tu.⁊ cu.ꝗ ſaꝶ nõ dede.l.vlti.ſʒ vnã lec.ita dicit

—

ipᷣe qð puto veꝑ:qꝛ ĩuẽtariũ dʒ fieri ſolũ de coꝛpoꝛib q̃ iue
niũtur ĩ bonis pupilli:vt.j.dicã:ſʒ añ aditã hẽditatẽ nullũ
tale reperit: vt.j.dicã.g ⁊c. tutitñ ẽ ꝙ ĩuẽtariũ ſaciat ⁊ in
iuẽtario ſolũ ponat ius adeũdi illã hẽditatẽ:⁊ ita vꝛ ſẽtire
Qi.ĩ.l.tutoꝛes.C. e. ¶ Qũo an tutoꝛ dat ad lites teneat
facẽ iuẽtariũ: Rñdeo nõ: vt no.C. de epi.audi.l.de creati
onibj. Iʒ qdã ʒ per.l.⁊ ſi ad tp̃s.j.reʒ pu.ſal. ſo.dic vt ibi.
Qũo qñ debeat ſieri iuẽtariũ: Tex.i.l.tutoꝛes.C. eo.
dicẽ̃ mox qᷓ; creati fuerĩt: qð qdã itelligũt ĩfra tpᷣs qð dat
hẽdi.ꝗdã ĩfra q̃tuoꝛ mẽſes.glo.ibi ⁊ h t etiã oẽs doc ĩtel⸗
ligũt mox.i.qpꝛimũ potit.ſac.j.de ↄdi.⁊ de.l.hec ↄditio.
qð ſi nõ ſeẽ dolo feciſſe vi:vt h̊. ¶ Sʒ qro ſi neglexit facẽ

p plła tꝑa ⁊ poſtea iuẽtariũ fac̃: an admittatur ad agẽdũ?:

Glo.dic ꝙ nõ imo dʒ reuocari vt ſuſpect'⁊ ĩcarcerari:vt

l.iij S. tutoꝛes.de ſuſpec.tu ⁊.C. arbi.tu.l.vlti.et h vꝛ ten
Spe.de ĩſtru.edi..ſi.circa pᷣn.S.vbi dẽ ꝙ ʒ ĩuẽtariuʒ põt
obijci ꝙ nõ ſuit factũ mox cũ potuit ⁊ debuit. Cõtra/
riũ puto:nã dicte.ll.dicũt ꝙ tutoꝛ ꝗq nõ faẽ̃ ĩuẽtariũ dʒ rẽo
ueri vt ſuſpect :& iterĩ ẽ tutoꝛ. Pꝛetea nõ ſacẽ iuẽtariũ ẽ
dolus pᷣſũpt᷑ vt h:ſj ↄ tutoꝛẽ ꝗ nil geſſit ad eũ remouẽduʒ
vt ſuſpectuʒ nõ põt obijci dolus pᷣſũptꝰ: vt.l.h eni.S.q ad
nihil.j.de ſuſpec tu.tãgit᷑ ꝑ gl. et clarip Li.C. de ſuſpec.
tu.l.ij.dico ̊ ꝙ ſi tutoꝛ nil admiſtrauit lʒ tardbvenerit ad
ↄficiẽdũ iuẽtariũ ⁊ tardiꝰvenerit ad gerẽdũ nil põt ei obij
ci a qcũq;:ſʒ ſi admiſtrauit ãteqᷓ facẽt iuẽtariũ nil põt obij
ci iuẽtario:qꝛ tutoꝛ ẽ ⁊ ſacẽ debebat:ſʒ poſſʒ accuſari vt ſu
ſpectꝰ: vt dictʒ ll. C Quũo q̃lit᷑ iuẽtariũ debeat ſieri? Rñ.
tex.ĩ.l.tutoꝛes.C.e.diẽ ꝙ ĩ pñtia publicaꝝ ꝑſonaꝝ glo.tñ
ibi ĩtelligit ꝙ ſuffiẽ vnꝰnotarõ:⁊ ita etiã h:⁊ ita etiã cõiter
obfuat᷑. ¶ Quũo vtrũ debeat ſieri coꝛã iudice: Gl.h v te
nẽ ꝙ ſic. ar.l.cyꝛoãphꝰ.j.e.doc. dicũt ⁊ bñ ꝙ qtũ ad tuto
rẽ ſuffiẽ fieri ex iudiciũ: ſʒ qᷓtũ ad h̊ vt iuẽtariũ ſidẽ faciat
5 debitoꝛes quoꝝ noĩa ĩ ĩuẽtario ſcribunt᷑ reqrit᷑ ꝙ coꝛaʒ
iudice ſiat:vt.d.l.cxꝛographus. ¶ Quero q̃ res debent
poni i inuẽtario? Tex.i.l.tutoꝛes.dicẽ̃ ꝙ debeat ſieri iuen
tariũ oĩm reꝝ ⁊ inſtr̃oꝛũ.qð ĩtellige veꝝ.ſ oĩm coꝛpoꝛaliũ.
⁊ qð diẽ inſtroꝛũ:iĩtellige.i.iuriũ ĩcoꝛpoꝛaliũ de qbꝰappa/
rẽt inſtr̃a ſeu ꝓbatiões ĩ bonis pupilli. C Et ex h̊ ↄcludo
duo.pᷣmo ꝙ debita a pupillo alijs tutoꝛ nõ tenet᷑ ponẽ in
inuẽtario:qꝛ illoꝝ ius nõ eſt res pupilli:ſʒ ẽ res creditoꝛis
ipᷣius.ꝓ h̊ tex.ĩ.l.vlti.C. de ali.pu.pᷣſtã.nõ tñ nego ꝗqn poſ
ſit ponẽ ſi vult. Sco ↄcludo ꝓꝙ ſi ſũt debita aliq̃ ipi pupil
lo de ꝗb in bonis ſuis nõ reperiat᷑ inſtr̃m ꝙ tutoꝛ nõ te/
net᷑ ponẽ ĩ inuẽtario ãteq; exegit.qð ꝓbo:inuẽtariũ dicit
qꝛ repta ⁊ iuẽta ĩ bonis pupilli ibi deſcribuni:vt h̊ no.ĩ p/
ma gl. ſʒ iueniri dẽ illð ꝓpꝛie qð manib appᷣhẽdit᷑: vt ĩſti.
de re.diui.S.itẽ lapilli.C.de ſideiuſ.l.ſi barſatoꝛeʒ.no.per
doc.i.l.q̊.de acq:poſ.ſʒ talia debita nõ ĩueniũtur nec ca/
pi pñ̃t manibꝰ: nõ pñt ſcribiĩ ĩuẽtario.poſtq;ᷓ vo illa de
bita erũt exacta poterũt in iuẽtario poni ſiẽ res de nouo
obueniẽtes: vt.l.ñi.S.tali.C. de cur.furi. ¶ Quũo q̃lit᷑ res
debeãt aſcribi ĩ ĩuẽtario: Rñ.talit᷑ ꝙ tutoꝛ ex illo ĩuẽtario
poſſʒ ↄueniri:vt.l.ſi.ĩ pn.C.arbi.tu.⁊ ex h̊ dico ꝙ oẽs res
debẽt ſcribi ꝑ ſigna ꝑ latera ⁊ ↄſinia ſiẽ ĩ libello ponerent᷑
vt dẽ i. l. ſi ĩ rẽ. S. de rei vẽ.⁊.l.ĩ actiõejj.de ſur.dico etiã ꝙ;
tutoꝛ dʒ ſcribẽ ſe ĩueniſſe ĩ bonis dicti pupilli:vt h̊ ſʒ ꝙ gl.
ĩtelligit ĩ.d.l.tutoꝛes.C.e.Et ꝑ ̊ nõ plʒ mihi foꝛma ĩuẽta
rij quã Spe.põtit ti. de ĩſtr. edi.S.dicto. vbi diẽ tał tutoꝛ
dixit ⁊ aſſeruit ĩ pupilli dicti bonis pᷣ eẽ talẽ rẽ: itẽ talẽ ⁊ẽ̃.
nã ſʒ illã foꝛmã nõ diẽ ſe ĩueniſſe ſʒ diẽ eẽ ĩ bonis:qð põt ĩ
telligi de re exñte etiã apð aliũ cui hẽo petitionẽ: vt.l.rẽ
I bonis.de acq.re.do.⁊ ſic ex h̊ iuẽtario tutoꝛ nõ poſſit cõ
uẽiri ad reſignãdã rẽ cũ ſe eã ĩueniſſe nõ aſſerat.⁊ iſtã foꝛ
mã Spe arbitroꝛ eẽ coꝛuptã vitio ſcriptorł:cũ ĩ ſeq̃ntibꝰ
ſoꝛmis ſempꝑ adiecerit vbũ ĩueniſſe. Qũo qd ſi tutoꝛ di
cit ĩ iuẽtario ꝙ credit eẽtales res dicti pupilli ⁊ ad eũ pti
nẽ vtꝝ ſufficiat: Rñ.ĩuẽtariũ ſit de eo qð ĩuẽi vt dixi.ſi &
iuẽtariũ clare dic id qð ſpectat ad iuẽtionẽ vt ꝙ poſſeſſio
nẽ ſeu ipſã rẽ ĩuẽit ĩ bonis ſaſj ẽ:nec puto ꝙ tutoꝛ hẽat ne
ceſſe aſſerẽ de dñio ipᷣius rei cũ h̊ nõ ſubijciat ĩuẽtiõi de ſa
cili ꝓpᷣe loqᷓndo. ¶ Qũo qd ſi tutoꝛ ĩ iuẽtario nõ poſuit
oẽs res? Rñ.dolo facẽ vꝛ:cũ oẽs debeat ponẽ: vt.d.l.tu/⸗
toꝛes.C. e.nõ tñ ꝓpt᷑ H remouet᷑ ab agẽdo ʒ debitoꝛes ni
ſipᷣ remouerei vt ſuſpect: vt j.dicã p̃dcã va niſi aliq̃ iuſta
cauſa eẽt ꝓpt᷑ quã nõ poſuit: vt qꝛ ille res erãt ſibi occłte
vt h:ibi niſi aliq̃ neceſſaria ⁊c̃.fac qð vi aut clã.l.ſemp.S.
hᷣ intdicto. Quũo an inſtr̃a ĩ qb ↄtinent᷑ noĩa debitoꝝ
debeãt poni ꝑ extẽſũ ĩ iuẽtario: vr ꝙ ſic: vt.l.cyroãphꝰ..
eo.⁊ h̊ v tenẽ Spe.iĩ pᷣalle.S.dicto.vbi diẽ ꝙ ↄ ĩuẽtarium
opponi ꝙ ĩſtrumẽta nõ ſũt ſcripta ꝑ extẽſũ ĩ iuẽtario.pu
to ꝗ ſi aligs vellet ꝗ inuẽtariũ ꝓbaret õ debitoꝛes debẽt

De admi.⁊ ꝑi.tu,.⁊ cu.

ſcribi totũ ꝑ extẽſũ:vt.d.l.cxꝛographꝰ.⁊ debẽt inuẽtariũ
eẽ cõfectũ coꝛã iudice pñtib debitoꝛibvel citat legitie ad
hoc:als ĩuẽtariũ nõ facẽt fidẽ:vt auẽ.ſiqs ĩ aliqͥ.C.de edẽ.
⁊ qð dico citari ad h̃ telligo clare.ſ.ꝙ cõpareat coꝛã iudi
ce ad vidẽdũ ↄfectionẽ inuẽtarij ĩ qͥ exẽplat tale inſtr̃m de
biti.dʒ eni eẽ clara citatio: vt.l.aut ꝗ alit᷑.ĩ pᷣn.j.qð vi aut
clã.⁊ de adul.l.denũciaſſe.ĩ pᷣn.ſʒ q;tũ ad tutoꝛẽ volẽtẽ ge
rere ſuffic ꝙ ſũma ſeu ſnĩa inſtr̃i ponat᷑ ĩ inuẽtario lſʒ nõ te
noꝛ extẽſus:ar.l.ſcire leges..de legi.⁊ ita obßuat. C AVe
nio ad ſcaʒ partẽ. dicit h̊ niſi foꝛte aliq̃ neceſſaria aut iu/
ſtiſſima cauſa allegari poſſit. C Qũo q̃ ſit illa cauſa neceſ
ſaria? Rñ põt eẽ p᷑ in pſona tutoꝛis: qꝛ moꝛbo ſẽtito ĩpe/
ditꝰ:vt.l.q̃ſitũ.de re iudi.põt etiã eſſe ipedimẽtũ ex parte
rei:qꝛ nõ reperit᷑ adhibita diligẽs inqſitio:vt.S.dixi.ſac.j.
de acꝗ.poſ.l.iij.S.nerati.⁊.j.de le.j.l.cũ res.v.ſʒ ſi ſtichꝰ.
⁊ v.itẽ ſi res.¶ Quũo q̃ dicat cauſa iuſtiſſima lʒ nõ neceſſa
ria? Rñdeo ſi teſtõꝛ remiſit cõfectionẽ inuẽtari:vt.l.ſi.in
ſi.C. arbi.tu. qdð ĩtellige niſi ex cauſa iudicij aliud videret᷑:
vt.l.in cõſirmando.⁊.l.vtilitatẽ.S.de ↄſir.tu.l.ꝓxi.S.vſq;
adeo. Itẽ ſi cõſuetudo eẽt ꝙ tutoꝛes nõ facerẽt inuẽtariũ.
Ar. S. de legi.l. de qbꝰ. et. C. ꝗᷓ ſit lõ.ↄſue.ꝑ totũ.⁊ hoc tãgit
Spe. in pᷣalle.S. dicto. Item puto ꝙ etiaʒ iudex ex cauſa
poſſit remittẽ pfectioneʒ iuẽtarij ſic qñq; expedit pupillo
nõ hẽe tutoꝛẽ vł q;titatẽ pꝛimonij ſui non manifeſtari:vt·j.
ad tertul.l.ij.S. tractari.v. ſi mr.C. de ali.pu.pᷣ.l.vl.⁊.C.
qñ ⁊ q.q̃r.pars.de.l.ij. Venio ad ſcaʒ particulã pᷣn
cipalẽ.ſ.ad v.ſiqs igit.ex qͥ ↄiuncto cũ pᷣncipio no.ꝙ ille q
nõ ſac id qð ſcit vł ſcire dʒ ſe teneri rõne officij ſibi iniũcti:
eſt ĩ dolo pᷣſũpto.ſile.j.de cuſto.reo.l.carceri. et.S.mã.l.ſi
pꝓcuratoꝛẽ. S.dolo.⁊.j.ad.l.falci.l.dolo.⁊ ex h̊ obligatur
ad itereſſe vt H̊ pʒ. ¶ Venio ad ttiã particulã.ſ.ad v.qð
ex iureiurã. No.ꝙ lʒ ꝓpter dolũ ſuũ iuret in litẽ et nõ ꝓ⸗
pter latã culpã:vt.l.ĩ actiõibꝰ.S.de ĩ litẽ iurã.tñ intelligii
ꝓp dolo vᷣo nõ ꝓ dolo pᷣſũpto:vt h. Itẽ qð dẽ in litẽ iurari
qñ inuẽtariũ nõ facit.idẽ puto ſi fecit ⁊ aliqᷓs res nõ poſuit
vel obſcure poſuit:ita ꝙ de bonitate ipſaꝝ apparẽ nõ po
teſt.paria enĩ ſũt nõ eẽ ⁊ nõ apparẽ:vt.l.iij.j.de pᷣhẽ.emp.
fac.l.cũ res.S.itẽ ſi resq.de le.j. Nõ.n.vẽ legitime feciſſe ſi
ex eo ↄueniri nõ põt:vt.d.l.vlti.C.arbi.tu.⁊.C. de ſuſpec.
tu.l.neminẽ. Itẽ h̊ veꝝ ipſũ tutoꝛẽ:ↄ aũt hẽdẽ ſuũ quõ iu
ret᷑ ĩ litẽ:dic płe.C. de ĩ litẽ iurã.ꝑ totũ. ¶ Venio ad q̃rtã
particlaʒ.ſ.ad v.nihil itaq;.ĩ qͥ habes ꝙ tutoꝛ nõ dʒ aliqd
gerẽ añ factũ inuẽtariũ. Et aduerte diligent:qꝛ dic ſactuʒ
qð rẽ ꝑfecta ſegniſicat:vt.l.j.ĩ fi.õ.qð qſq; iurl.Eſt.n.par
ticipiũ pᷣteriti tpis:nõ & ſufficẽt eẽ ceptuʒ.Et h̊ tʒ Spe.iti.
de tu.S. ⁊ gnãlit.v.ſiet aũt.⁊ v.ſe.⁊ ĩtelligo ꝑfectũ q ab ip
ſo tutoꝛe ẽ hĩtũ ꝓ ꝑfecto:vt.l.ctꝰ.C.de fuĩſtru. C Qũo
ꝗd ſi tutoꝛ appoſuit ĩ iuẽtario ꝓteſtationẽ ꝙ ſiq̃ poſuit nõ
ponẽda habent᷑ ꝓ nõ appoſis:et ſiq̃ nõ appoſuit ponẽda
parat ẽ apponẽ:vtrũ ex h̊ inẽtariũ dicat nõ ꝑfectũ: Rñ.
nõ:qꝛ qtũ ẽ in ſe tutoꝛ hʒ pꝛo ꝑfecto. Pꝛetea h ꝓteſtatio
nihil operatĩ᷑.ſit enĩ circa ea q̃ ꝗs hʒ neceſſe ſacẽ ⁊ ſic nihil
ĩpoꝛtat:vt.l.alimẽta.S.de neg.geſ.dixi plene ĩ mã ꝓteſta/
tiõis ĩ.l.nõ ſoluʒ.S.ſi.de oꝑ.no.nũ.¶ Aẽ aduerte q;ꝛ tex.
h diẽ nihil gerẽ eũ oʒ.i.expedit.Et ſic vꝛ cõſiliũ:ſʒ ĩ.l.f.C.
arbi.tu.declarat iperatoꝛ ꝙ nõ audeat ad admiſtratiõeʒ
accedẽ añ ↄfectũ iuẽtariũ:⁊ ſic ĩponit neceſſitatẽ.g nõ pote
rat legitime niſi pᷣus ſaciat inuẽtariũ. ¶ Querũ qꝗd ſi tu/
toꝛ agit ↄ aliquẽ:an illi petẽti debeat ſieri copia inuẽtarij:
Videt᷑ ꝙ ſic als illi aduerſario nõ eẽt cautũ ꝙ agit cũ legi/
tima pſona qð dʒ eſſe Kẽ ſi agẽt cũ pᷣncipali: vt.l.ij. F.recte
deſẽdi ꝗq.ex ca.ĩ po.ea.C In ↄꝛiũ ꝙ nõ debeat edi v: qꝛ
facultates pupilli nõ debẽt maniteſtari alijs:vt.d.l.ſi.de
ali.pu.pᷣſtan. ⁊.l.ij.q ⁊ q.q̃r.pars debeĩ.li.x.⁊ ibitetigi.
Rñ.ꝙ inuẽtarij copia dʒ fieri ꝑ pᷣmã rõnẽ:nõ tñ poneni
ĩ copia oẽs res poſite ĩ inuẽtario:ſʒ ſoliĩ dabũ parti aduer
ſe tatũ qdð ſibi ſufficiat ⁊ ꝓbare poſſit tutoꝛẽ hẽe legitimaʒ

Si poſt depoſitionẽ.

pſonã ſtãdi ĩ iudicio ꝑ iura ſcdᷣo allegata. Dic g ſic. h ẽco
pia cuiuſdã inuẽtarij ↄfecti ꝑ talẽ tutoꝛẽ cui tenoꝛ talis ẽ
⁊ ponit totũ vſq; ad res:⁊ poſtea dicĩ pᷣmis ⁊c.· vltio põit
lectũ ⁊ publicatũ vſq; ad finẽ.nõ.n.dʒ edi niſi illa particu
la q̃ ſpectat ad aliũ:vt.l.argẽtarp. S.edi.S.de edẽ.et h̊ veꝝ
tenẽdo opi quã dixi ꝙ inuẽtariũ non vitiat ex eo ꝙ aliqd
ſit omiſſũ.Si enĩ vitiaret debẽt dari copia totiinuẽtarij:
als nõ eẽt cautũ parti aduerſe. C Sʒ q̃ro qd ſi iuentarij
petit copiã toti aduerſari: qꝛ ĩtẽdit tutoꝛẽ accuſare de ſu
ſpecto eo ꝙ oẽs res nõ poſuit ĩ inuẽtario:vtrũ debeat ha
bere copiã?: Vr ꝙ ſic. ſicut qñ petit copiã ſieri cũ die ⁊ cõ
ſule:qꝛ vult redarguẽ ĩ die ⁊ ↄſule de ſalſo:vt.l.j.S.editos
5.de edẽ. Sↄꝛiũ ẽ veri.nã foꝛte ibi ꝗs copiaʒ petit vt poſſit
redarguẽ de falſo ꝓſeqᷓndo ſuãꝗ iniuriã:vt qꝛ õ eũ ſũt ĩſtr̃a
ꝓducta:h̊ vo petat copiã totũvt accuſet eũ de ſuſpecto ad
vtilitatẽ pupilli nõ ad ſuam: ⁊ iſta recõuẽtio de crimĩe qũ
ꝗs ſuã iiuriã nõ ꝓſeꝗt᷑ nõ ꝑmittit:vt.l.negãda.C.q accu.
nõ poſ.⁊. j.de pub.iudi.l.is ꝗ reꝰ.maxiĩe cũ iſte ↄuẽt ſit ſu
ſpectꝰ ꝙ nõ fac aĩo differẽdilitẽ: vt.l.ij. C.de falj. ¶ Que
ro an tutoꝛ hʒ alia facẽ vt poſſit admĩſtrare:Glo.ꝙ ſic. ⁊
poſuit illa q̃ poſui i.l. legitimos.ĩ pᷣn.ð.de legi.tu.qð exa
miĩa vt ibi dixi. ¶ Aenio ad vltimã particulã ex q̃ no.ꝙ
illa q̃ dationẽ nõ recipiũt pñt geri añ cõſfectionẽ ĩuenta
rij. Idẽ puto de his q de neceſſitate ↄfectionẽ inuẽtarij pᷣ
cedũt vł expectãt:vt ꝑſcrutatio reꝝ hẽditariaꝑ:vt.j.de ac
qui.hẽ.l.ariſto. Idẽ puto de his qᷓ pupillo nullo mõ poſ/
ſũt obeſſe ſed pꝛodeſſe tm̃:vt.l.ſfi.C. de tu.et cu.qui ſatꝭ nõ
dede. ¶ Pꝛo h̊ dico ꝙ ſentẽtia tutoꝛis ꝗ facit ea q̃ requi
runt᷑ vt poſſit admiſtrare ſufficit ad trãſlationẽ iuris deli
berãdi:vt plene dixii.l.qui duos.j.de re.du.

—. Ninmia feſtinãtia vel negligẽtia tutoꝛis i

rebꝰpupilli vẽdẽdis punit᷑ hoc dicit.

P,In emendis rebus tutoꝛ nõ tenet᷑ niſi de
Copetit.

dolo ⁊ lata cłpa.h.d. C Op. C. arbi. tu.
l.qcqd.vbi etiã tenetur de leui. So.ſpalis caſus ẽ h.ſ.qũ
emit pᷣdia vt nõ teneatur niſi de lata culpa.
2 HBic vſq; ad ſinẽ.l.
ep iuriſconſult tractat
mãzʒ de vſur pupillaribꝰ.quã glo.ſfũmat.j.e.l.S.q aũt.⁊ iõ
vſq; ad fineʒ nõ dabo fũmariũ. ¶ No.ꝓꝙ tutoꝛ põt cogi
ad emẽdũ. Et ẽ caſus ſpalis cũ reglarit᷑ nõ cogii auctoꝛa
ri ĩ certo articlo:vt.j.de auc.tu.l.ſi tutoꝛ C Itẽ ꝙ ꝓpter
negligẽtiaʒ in emendo tenet ad vſuras:qð foꝛte hodie nõ
eſt coꝝectũ:nõ directo petit vſuras pecunie: ſʒ mag qᷓ;tũ
ex fructib pcepiſſet ex pᷣdio empto. AVltio ad h̊ vt tu/
toꝛ ↄuẽiat᷑ ex hac negligẽtia ẽ neceſſe ꝙ ꝓbet᷑ ꝙ pᷣdia erãt
venalia qᷓ̃ emẽ potuit: als negligẽtia nõ ꝓbaret᷑. ꝓbatur
auẽ. vt hi ꝗ ob.phi.ha.res.mi.S.pe.ſac.j.eo.l.cũ ples.j.
— fi. ⁊. S.pꝛo ſocio.l.idẽq;. S.j.

(Si depon 1. Op.qꝙ etiã ſcã depoſitiõe currãt vſu

re:vt..e.l.S.ſi poſt. So.poſt depoſitionẽ pñt vſure currẽ

ob moꝛã ſactã ĩ cõparãdo vt ibi:nõ ob moꝛã ſactã ĩ cõpo

nẽdo vt h̊. ¶ Qũo an hodie iſte.S.ſit coꝛectꝰcũ vſure ho
die nõ poſſint exigi? Aʒo ĩ ſũma de vſur vi tenẽ ꝙ ſic.qð
itellige niſi tanq; ĩtereẽ petani:vt dixi ĩ.S.ſi poſt.puto etiã
ꝙ iudex nõ poſſit hoc pᷣciꝑe vt poſt tẽp currãt vſure nec
etiã teſtõꝛ:vt.j.de adimẽ.le.l.iij.in fi. Iʒ aliter iudex poſſit
mulctare inobediẽtẽ:vt.C. de mõ mulctã.l.mulctaꝝ. et..
iquis ius dicẽti 5 obtem. l.j. ⁊.ij.
utoꝛ tenet᷑ reſtituere pecunia

quã credidit adueniẽte die: niſi ĩ

endo nõ potuit ſibi culpa ĩputari. h. d.

A⸗ Tutoꝛ debʒ facẽ pupillo ſi po
(„ Motiens.en vt qᷓrat᷑ directa als actio/

nẽ vtilẽ qri ſufficit.h.d.¶ Nõ tex.ibiꝗ vᷣe ĩ po/
teſtate ei erit.ꝙ ꝑ ſeruũ tutoꝛis ita qrit vtilis pupillo ſicu
ti ꝑ ipſũ tutoꝛẽ. ¶ Qũo q ẽ rõ huioꝛdinis: Diẽ gl.ꝙ me

De admi.⁊ peri.tuto.⁊ cura,

lius ẽ meũ q; noſtrũ: ⁊ iõ ſi ſtipuleiĩ pupillus habʒ actionẽ
directã.ſi ſtipulat tutoꝛ qᷓrit directa tutoꝛi et vtil pupillo.
deide ſi pupills lederet ſuꝑ illa directa nõ poſſet ĩpetrare

reſtitutionẽ. ita diẽ glo.quã vide ⁊ ſigna. ¶ Nota ex iſta

glo.ꝙ aliqᷓ exceptio põt obſtare directe q̃ nõ obſtat vtili.
de q ꝑ Di.in.c.pꝛo poſſeſſoꝛe.ex de re. iu.li.vj.in vlti.q.
Dixii.l.ſi culpa..de rei vẽ. Iſtã gl.repᷣhẽdit Pe.et Ja.
de are.dicẽtes ꝙ ſiue agat᷑ directa ſiue vtili põt petireſtõ:
q; ĩppecta oꝛigine fauoꝛẽ pupilli reſpicit. pꝛo qͥ facit quod
no.i.l.nõ ſolũ.iĩ pᷣn.et.S.j.õ.de ꝓcu. vbi ita cauet de rato
ille q agit directa ſi ille ꝗ agit vtili. ꝓ q vĩ caſus ĩ.l..ij. ĩ fi.
S. eo. ¶ Quũo an iſte oꝛdo ſit neceſſariꝰ? Glo.rñdet ꝙ eſt
pſilij nõ neceſſitat. ¶ Qũo qñ tutoꝛ ſtipulat᷑ quõ debeãt
cõcipi vba ſtipulatiõis: Rñdeo vn modus eſt ꝙ tutoꝛ ſti
pulet᷑ noĩe pupilli:⁊ iſte ẽ bon modus ⁊ idubitabilis.va/
leret enĩ etiaʒ ĩ ꝓcuratoꝛe:vt.l.huiuſmodi.in pᷣn.⁊ qð ibi
no.j.de le.j. Scðo ꝙ ſtipulei ꝑ hec vᷣba ꝓmittit pupillo:
vt. l. eũ ꝗ.S.ſi actoꝛi.S.de ↄſti.pe.Ita dic gl.idẽ no.j.de ſti
pul.ſer.l.j.ĩ pᷣn. Ja.de are.iſtũ ⁊2 modũ nõ appꝛobat.dic
yvt dixii.l.ſtiplatio iſta.S.ſiqs ĩſulã...de v.ob.vbi tãgit gl.
Bebitum ex alia cauſa ĩ actiõe tutele

Me a . deuoluii ſi tutoꝛ debuit ⁊ potuit ſoluẽ

⁊ pupilli ĩtereſt ꝙ ĩ actionẽ illã deuoluai.h.d.¶ Qũo ꝓ

declaratiõe lr̃e qd vult dicẽ h ⁊ ſuper: Glo.variãt ⁊ ſm
gl. exponit.h.ſ.ꝓxime dictũ:⁊ ſuperi.ſ.dictũ ĩ pᷣn.s.ſerui.
ij. vo rñſũ nõ mutat.Et h̊ tʒ Di.C Op..de neg.gelſ l.di
uoꝛtio. Gl. ſoluit.ibi debebat pecunia pupillo: ̊ vo debe

SrE- bat pupillũ liberare.
Itẽ ſi tẽpoꝛali.ꝛ hũc vſi.op.na actio ſurro

gata dʒ ſape nãʒ ei ĩ cui locũ ſurrogaĩ:vt.l.eũ q S.iniuri
arũ..ſiqs cau. So.h̊ ꝓpt᷑ culpã tutoꝛis qꝗ a ſe exigẽ debu

it. ita no.i.d.l.diuoꝛtio. ¶ Quũo an tutoꝛ teneat a ſe exi /
gẽ debitũ nãle: Tex. inuit ꝙ ſic:⁊ gl.v tenẽ. Sʒ h̊ offici

um ſuũ eſſet ſibi dãnoſũ. Dicũt qdã ꝙ non ẽ qꝛ etiã antea
potat ſibi obijci cõpẽſatio:ita tenebat Ja.de are. Pe.p
pter oĩa iſta diſtĩguit:aut debitũ nãle cepit eẽ añ tutelã et
nõ tenet a ſe exigẽ:als ſecꝰ:vt dixi.s.e.l.ita aũt.S.debitoꝛ.
⁊ iſtud vð equs. C Qũo qd ecõtra ſi pupills dʒ tutoꝛi nã
lit᷑ an poſſit ſibi ſoluẽ: Glo.ĩnuit ꝙ ſic.poſtea ĩ öꝛiũ addu
cit.S.de peti.hẽ.l.ſiqd poſſeſſoꝛ.S.j.et ..de ſolu.l.ſtichũ..
aditio.⁊ iſtud vltimũ tʒ Di.⁊ ver. ¶ AVltiĩo no.tex.ꝙ ſi

.

ne actiõe nemo experii· ſile.S.de nego.gel.l. ſi pupilli.S.vi

(S ſi ſub nſuris. ſte vi coꝛect ꝑ auẽ.mi

noꝛis.C.ꝗ da.tu.po.qꝙ debitoꝛ vl creditoꝛ nõ põt eẽ tutoꝛ
⁊ an hoc ſit verũ ĩ teſtamẽtario dixi in.l.ſiquis ſub cõditi

one. de teſta. tu.
icut Ut. Tutoꝛ põt ſibi ⁊ alijs ſoluere.debʒ enĩ

bonã ſidẽ agnoſcẽ.h.d. ¶ No.h̊ ar.ꝙ ſi tutoꝛ cõdẽnet᷑ in

expẽſis fiet executio ↄᷣ eũ ibi ĩ ᷣſi.deniq; ĩperatoꝛ ⁊c̃. tetigi
i. l. ij.S.e.⁊.l.qꝗ ſolidũ.S.etiã.j.de le.ij. MNo.ꝙ tutoꝛ de/⸗
bet bonã ſidẽ agnoſcẽ. No.ꝙ tutoꝛ ĩterrogat in iudi
cio dʒ rñdẽ vitatẽ:lʒ faciat ð pupillũ:vt ibi denũciare verũ
debet. Exponit gl.ſ.iudici.de qͥ plene ꝑ Ci.C. de ↄſel.l.j.
in.xiiij.q.dixi plene ĩ.l.certũ..ſʒ an et ipſos.¶ Qũo an
iſte. S. ⁊ pcedẽs ſint coꝝecti ꝑ auẽ.mĩoꝛis.ꝗqᷓ ꝓhibʒ debito
res ⁊ creditoꝛes eẽ tutoꝛes? Rñdeo ſic ĩ tutoꝛe legitimo ⁊
datiuo.In teſtõ ẽ magna ↄtrouerſia. dicã ĩ.l.ppt᷑ liteʒ.j.

—2 2–= de excuſa. tu.
Mr tatuũ. Tutoꝛ põt a pupillo mutuo accipe ⁊ ſe

ipſũ debitoꝛẽ aſcribẽ h. d. C No. ꝙ h caſu ſuſtinet tutoꝛ
duplicẽ ꝑſonã.ſ.mutuaniʒ⁊ eius cui mutuaĩ.h.d.

ZHι Tutoꝛ dat pꝛionio ſupuenienti nõ tenet᷑ de
(CToſta

Leaãterioꝛi:ſʒ poꝛ tene de augmẽto obueniẽti.

h.d. Ex ſine hui.l.ſumii ar.ꝙ ſi aliqs fũdat eccleſiã hac

lege ⁊ pacto ꝙ ſpᷣſit abbati:ꝙ nihilomin erit ſub epo. Ja.
de are. Itẽ ſinis hui.l.pᷣſtat ar.ad.q.ꝙ ſi aligs ad regẽ/

Mimiureſab nomie hoc dicit.
—— Lirca perſonã pupilli ðʒ tutoꝛ expẽd
Cũ tuto. ömorbiboneſtan a 6dinst pupi

dã terrã vel caſtrũ q̃ vel qd de nouo adiũgit territoꝛio ci/
uitat deputat᷑ ſinglaris rectoꝛ ꝙ nihilomin gnãlis iudex
ideſt poteſtas hʒ ĩilla terra vel caſtro iuriſditionẽ:qdð ĩ il/
lis q̃ pñt eſſe apud ples ĩſolidũ vt ẽ iuriſditio nõ videt᷑ adẽ
ptũ vni qð eſt cõceſſũ alteri:vt h.ſecus in his q̃ nõ pñt eſſe
apud ples ĩſolidũ:vt ẽ ĩ dũo reꝝ:qꝛ tũc obtinet regla ꝛia
eyt. l. qd ĩ rerũ S.j.de lei⸗ ibi didiii.
gN An ee I„.„„ Lutoꝛ q nõ facit ea q̃ facẽt
8) Eneraliter. libet l tinboeiede⸗ non
videt᷑ recte deſẽdẽ.h.d. ¶ Quũo dicit h̊ ſi detractat ſoluti
onẽ quõ ſolutio ꝑtinet ad rectã defenſionẽ? Rñdeo ĩtelli
gas copulatiue:qꝛ nõ ſoluit nec deſẽdit ⁊ ita ꝓcedit clare
q; ſi ſoluerẽ nõ eẽt neceſſaria deſẽſio. Si vo itelligas alt/
natiue vt ſonat tex. tũc ĩtelligas ꝙ detractat ſolutionẽ.ſ.
ſpoꝛtulaꝝ vel ſalariũ notarioꝝ et aduocatoꝝ ꝓpt᷑ qð ipe/

— ditur ꝓceſſus. L
E Irca. In rebꝰempſj ꝑ tutoꝛẽ ꝗẽ ĩuent ſeru
Vñs nõ hʒ ius deductiõis.rõ:q;ꝛ res empta de pe
cunia pupilli ẽ pupilli: vt.l.ſed ſi pecunia.j.de reb eoꝝ.⁊
iõ ſic ĩ reb alienis dñs nõ habet ius detractiõis:vt.l.ſi cũ
dotẽ. S. fi. . ſlo.ma.⁊.l.ex fcõ.S.de pecul.ita nec ĩ his habʒ
— ius detra ctionis.
Mm plures. Burãte tutela non põt
agi actiõe tutele. Circa qð diſtingue plene:vt
l.ij. C. eodẽ.

(Que bona. Que legitime et bona ſide alienata

ſunt nõ retractant᷑ ex eo ꝙ bona pupilli fuerũt.hoc dicit.
¶H Quũo de ꝗbus rebintelligii . S. Glo.ſi.ĩtelligẽ v ĩ re
bus q caſibꝰvident᷑ eſſe ſubiecte ⁊ cõſeruari nõ pñt.pᷣcedẽ
tes glo.ĩtelligẽ videni ſimplr ĩ oĩbꝰrebꝰ cuiuſcũq; cõditio
nis q̃ ſi legitime ⁊ bona ſide alienate ſũt nõ retractani de
iure cõi:vt h. Sʒ an retractent᷑ ꝑ reſtitutionẽ ĩ itegrũ: tũc
bñ adhibet᷑ diſtictio leuis dãni ⁊ enoꝛmis:vt h̊ ĩ glo.⁊ ita
ĩtelligit DPi. ¶ Quũo an ſit verũ ĩdiſticte ꝙ nõ intereſt:an
tutoꝛ ſit pauꝑ vl diues: Gl.diẽ ꝙ nõ.dicã plene ĩ.l.ſi.j.eo.
Nõ poteſt tutoꝛ per pupillũ plus expẽde

. qð moꝛibꝰhoneſtati ⁊ cõditiõi pupilli cõ
gruit.h.d. ¶ Op.ꝙ iſta munera nõ debeat dimittẽ:vtqj.
l. ꝓxi. S. f. So. Hͥ loqtur de munerib ſolit ⁊ ↄſuet q̃ ex ho
neſtate dimitti nõ pñt:ibi de muneribꝰ incõſueꝶ ⁊ qᷓ̃ ſ̃m ho
neſtatẽ dimitti poſſũt. Qũo dẽ h̊ ꝙ nõ dabit ſoꝛoꝛido
tẽ ex alio pꝛe nate:qd ſi ẽ nata ex eodẽ pꝛe an eã dotabit
ſi nõ hʒ vñ ſe dotet: Glo.diẽ ꝙ ſic ⁊ bñ ꝑ.l.q ſiliũ.S.q̃ſituʒ.
j.vbi pupil.edu.de.tãgit gl.C.e.l.nõ oĩ.⁊ ibi ꝑ Ci.C Al
timo glo.iſta facit ad.q.an ſi pat᷑ aſſignauit ſilie dotẽ in te
ſtamento videat᷑ dotata? Glo.h̊ ĩnuit ꝙ ſic.qð plene exa/
nmin aui ĩ.l.titio.S.añ nup.j.de cõdi.⁊ demõ.

t A= = Qð gs fac de ſuo pᷣ̃ſu
MWtoꝛ. Mo ECe mit ꝙ potuerit de alie
no.h.d. ¶ Op.S. de ĩ litẽ iur.l.videam. So.tutoꝛĩ ꝓpᷣis

⁊ in pupillaribP eandẽ diligẽtiã debet adhibẽ:vt.j.e.l.a tu
toꝛibꝰ. ſʒ in ꝓpꝛio facto nõ cõpellit᷑ diligẽs patfami.ſbire
periuriũ:eodẽ mõ nec ĩ pupillaribꝰ:vt.d.l.videamꝰ. h̊ au
tẽ cõſtabat diligẽtiã adhibitã ĩ ꝓpꝛijs:ergo debʒ adhibẽ
ĩ pupillaribꝰᷣm Si.¶ Quũo qd ſi ẽ certũ ꝙ pecuniã pu/
pillarẽ nõ potuit collocare ſuã ſici Rñ.hec.l.loqturĩ ca
ſu dubij:ſed ĩ caſu certi nõ eſt tutoꝛ in culpa ſi vtilitatẽ ꝓ.
pꝛiã pꝛetulit vtilitati pupilli:ne als officiũ ſuũ ſit ſibi dãno
ſũ qð eſſe nõ debet.ar.ꝓp h̊ qð no.i.l.ſi vt certo.S.plane.
ʒ.cõmo.ita tʒ Pe.C. arbi.tu.l.qcqd. ¶ Vltio no.ex G̊
5.ſiqs vult arguẽ aliquẽ ex negligẽtia ꝙ pecuniã nõ mutu
auit opoꝛtet ꝙ pꝛobet directe vel pꝛeſuptiue ꝙ eã mutua
re non potuerit. 1 . .
TI.. 2 Ju— Lutoꝛ dz ſoluẽ debita expẽſas
ſoluẽdis. neceſſarias ſacẽ et tutoꝛes ſuſpe/

— —
— —
—.

De admi.⁊ ꝑi.tu.⁊ cu.

ctos arguẽ:expẽſas vᷣo q̃ ĩ donationẽ caderẽt ſacẽ nõ põt
h. d. C Op. S.l.ꝓxi.S.vlti. Gl.ſoluit hᷣ vt ibidixi. ¶ Que
rit qd ſi idebitũ exigit: an teneaĩ reſtituẽ pupillo: Et det
miĩat ꝙ ſic ⁊ bñ. Sʒ ʒ h ſac̃..de peti.hẽ.l.ſi poſſeſſoꝛ.S.bo
neſidei. So.vt no..de neg.gel.l.ſigs negocia.h̊ v caſus
ꝙ ſi tutoꝛ maritauit ſoꝛoꝛẽ pupilli ⁊ eidẽ miſit munera nu
ptialia ꝙ nõ põt ĩputari pupillo. ĩtellige ſi pofat ſe abſtie

re a dich mũerib ſine dedecoꝛe:ita loꝗi h. Si vo nõ põt ſe

abſtinẽ ſine dedecoꝛe ⁊ vᷣecũdia:tũc id dʒ mittẽ.illud.n.eſt
munſolẽne de qͥ loqꝗtur.l.ꝓxi.S.pe.⁊ ꝑ h.S.mã.l.ꝗnt.et
H TDi j.de ali.⁊ ciba.le.l.pecunie.
lam. Auerit glo. de q tutoꝛe logꝗi:⁊ dicit
de datiuo ⁊ legitio:nõ de teſtamẽtario ꝗ nõ ſatiſ
dedit. Ja.de are.diẽ ꝙ etiã põt ĩtelligiĩ teſtamẽtario ⁊ da
tiuo ex inꝗſitiõe ſi ex poſtſcõ ẽ fact nõ ſoluẽdo:vt loꝗĩ lr̃a
q;ꝛ q̃ de nouo emergunt ⁊c̃. ꝓ h.eo.l.tres tutoꝛes.
e Negligẽtia ĩ nõ cõueniẽdo debi/⸗
tuto?. toꝛes ⁊ ĩ nõ mutuãdo pecuniã im
putal tutoꝛi.h.d.

C m q̃ritur. Sii ead? admiſtratione

ppla noia ᷣhani ad petitionẽ admiſtranſj dʒ dñs
vel oĩa aguoſcẽ vł oĩa repudiare.h.d. ¶ Op.gl.jerẽ ra.
ha.l.cũ debitoꝛe.nec ſoluit.BDic ꝙ ibi ratihabitio partis
valʒ ad cõmodũ ꝓcuratoꝛis ̊ acceptanꝶʒ:ſec ſi ĩ ei cõmo⸗/
dũ h̊ acceptare nollet:ita loꝗi h. Op.S.mã.l.ſi vo nõ
remunerãdi.S.idẽ ait. Solue ibi gerẽs nõ deſerebat ↄdi/
tionẽ h ẽ nõ petebat vt totũ appꝛobaret vltotũ repꝛoba/
ret:h̊ ſecꝰ. ¶ Op.S.de nego.gel.l.ſiqs aliena.So.intelli
gas ibi ꝙ diuerſe ⁊ ſeparate erãt admiſtratiões:h̊ vna.vł
ſi ĩtelligẽs ꝙ ibi vna eẽt admiſtratio dicas ꝙ ibi deſicit ꝑ
hãc ſuppletionẽ:qꝛ ſi deferai cõditio dʒ vł ĩ totũ appꝛoba
re vel ĩ totũ repꝛobare fʒ Di. ¶ Querit gl.ꝗd erit eo ca
ſu q pupillus ĩ totũ repꝛobauit: Rñ.tutoꝛ tenei ad vſu/
ras cẽteſimas acſiiyns ſuos uertiſetteti⸗ gl.
Ca Pauicge utoꝛ tenet a tꝑe qͥ iuſſus ẽ
G . Wi iuſſus. dmiſtrare ſi anngnotanerit
h. d. C Op. ð. eo.l.qdã decedẽs.S.fſi.cũ.l.ſe. Gl.ſoluit ibi
yno mõ.Di.alit᷑ vt ibi dixi:⁊ dicã.j.e.ti.l.tutoꝛ.⁊ ibi vide.
“ Tutela põt geri ⁊ tutoꝛ obligari
— Jtutoꝛ. lʒ ĩ vno ĩterponaĩ auctoꝛitas.h.d
nueſtigatio hui.l.ẽ ſcã ꝓpt᷑ id qd habuiſtis in

L.ita. S. geſſiſſe.v.eo.vbi gerẽs tenet directa:nõ gerẽs tene

tur vtili.

(Ex duo bus Op. glo. de.l. ſi ex duob. de tu. ⁊

ra.diſt. Gl. ſoluit ponẽdo quãdã diſtictionẽ quã plenius
põit ⁊ examĩat ĩ.l.j.C. de trãſac.dicã ĩ.l. ꝛia.⁊ ĩ.l.j .nũc

.¶lreddẽ rõnẽ college ſʒ eũ ad admiſtrationẽ admit

tractem.j. de tute.⁊ ra.diſtra.
. O Ctus. Zurãte admiſtratiõe non tenet᷑ quis

Itere. b. ðx ẽ bona lex. No.ar. ĩmo caſũ ꝙ ſi vnꝰ tutoꝛ

ſac̃ ĩuẽtariũ alteri nolẽti ſacẽ ĩuẽtariũ non teneĩ illð cõica

re vł ei oſtẽqẽ. ¶ Sʒ circa h̊ poſſet dubitari quõ plłes tu
toꝛes aſſerẽt ſe eaſdeʒ res ĩueniſſe ſeparati: Rñ.nõ ẽ ĩcon
gruũ:qꝛ res ad eũ nõ veniũt niſi quãtũ ad curã ⁊ cuſtodiã
ſed cuſtodia põt pluribinſolidũ ꝑtinẽ: vt.l.ſi vt certo.S.ſi
duob.ð. cõmo. ¶ No. ex ⁊ vrñſo q̃lit᷑ ↄtutoꝛ cogũ admit
tẽ cõtutoꝛẽ ꝗ alit᷑ ſuſpect accuſaĩ.dixi i.l.j.ĩ pᷣn.S.eo.ti.

— toꝛ Tutoꝛ ꝗ ſuccũbit in excuſatiõe tenet
C AEâ. ex q debuit gerẽ. b.d. C Op. S. e.l.

iuſſus. Quidã dicũt ꝙ dies iuſſus ẽ illa q̃ debu/
it accedẽ ⁊ ſic ↄcoꝛdat.Alij dicũt ⁊ iſtud tʒ Di.ꝙ dies iuſ
ſus ĩſpicit ſi ſcia nõ Kecaͤn als dies ſcle: vt h ⁊.l.ꝗdã dece/
— Qens. S. eo.
Ti. MWtins. S. pat᷑ cõſẽtit ſilio q admĩſtrat vt
. mẽtari nõ obligat niſi de peculio ⁊ de ĩ rem
yſo. h. d. Op. S. de tutel.l. ſi fil. vbi pĩ ↄſetiẽdo obliga
tur iſolidũ. So.diẽ gl.pᷣ ĩteſtamẽtario:ibiĩ datiuo: rõ: qꝛ

nõ eget ita ↄfirmatiõe teſtamẽtari ſiẽ datiuꝰſʒ gl. Alij di
cũt ꝙ rõ ẽ ſauoꝛ iudicij.Alij vt Ja.de are.ꝙ rõ ẽ:q; teſta/⸗
mẽtarinõ tenet᷑ ſatiſdare:ſʒ datiu teneĩ ſatiſdare:vñ pꝛis
cõſeſus eũ nõ obligat ad ſatiſdãdũ:ſʒ datiu tenei ſatiſda/
re:vñ pꝛis cõſenſus eũ obligat ac ſi ſatiſdediſſet:vt.l. ↄꝛia.
Ego dico ꝙ rõ ẽ:qꝛ tutela ĩ q̃ reqrii ſatiſdatio pꝛ põt cogi
ſilio cõſẽtire ⁊ ꝓ eo ſe obligare:vt.l.ſigs ĩter tres.S.ĩpera
toꝛꝗj..de excu.tu.cũ poſſit cogi merito cõſenſus habel ꝓ
ꝓmiſſiõe:q̃ rõ ceſſat ĩ tutoꝛe teſtamẽtario.h̊ plene expedi
ui.ð.ſo.ma.l.ſi cũ dotẽ.S.trãſgrediamur. ¶ VAltio no.di
ligẽter qñ celebꝛas ↄctũ cũ ſilio de volũtate pꝛis:q; ſiqd in
inſtro ſcribat᷑ pꝛe pñte vel ↄſẽtiẽte:ppt᷑ hoc ipᷣe nõ obliga
tur: vt h̊ ⁊ no.S.ꝙ iuſſu.l.j.S.j.qdð ĩtellige ʒ diſtictionem
quã dixii.d.S.tranſgrediamur. Eſt g “R e p expᷣſſe
—ꝙꝑ 62 ſe obliget.
4 24 toꝛ ad utilitatẽ. ſiz du

biũ an ad vtilitatẽ pupilli ꝑtinet: Rñdeo idẽ q;
pöt: vt. I. nouare.S.j.S. de noua. ⁊ ibino.ꝑ Di.
v Tutoꝛ non dʒ cauẽde rato niſi de
. GO. cptãte dubitei. b. d.⁊ ẽ nõbilis ca

ſus. C Qũuo qd vult dicẽ tex.ibidũ diẽ rẽ ĩ iudiciũ dedu/
cit: Rñdeo h̊ ẽ ius pupilli ĩ iudicio fac piclitari ſicuti ſi ip
ſe litigaret.j.de excep.rei iudi.l.ſi mat.S.hoc iure.ſac̃.l.ꝓ
curqᷓ rẽ.ra.ha.C Quũo qñ dubitai de mãdato quã cau/
tionẽ pᷣſtat tutoꝛ:ꝗdã ĩtelligũt de rato.alij vt Jo·ꝙ nõ ẽ
de rato:ſʒ aduerſari nõ dãniſicabit qð ẽ idẽ j̃m Di.ac
ſi cauẽt de ↄſeruãdo aduerſariũ indẽnẽ ſi apparet ipſũnõ
eẽ tutoꝛẽ:vt ..de dã.ife.l.ptoꝛ..ſi otrouerſia. et.l.ꝗ vias.
F. j. Et ẽ dꝛia ĩter hãc cautionẽ de rato qꝛ illa de rato cõ/
mittit etiã ſi nõ hẽat mãdatũ ſaltẽ ad ſũptlitj.vt.l.ſi ſine.

S. cũ aũt.⁊. S. marcellus.j.rẽ ra.ha.ſʒ iſta nllo mõ cõmittił

ſi apparet eũ he mãdatũ:⁊ ꝓpt᷑ h̊ doc.i.l.j.C.de ꝓcu. ſoꝛ
mãt.q.q̃lit᷑ vʒ canẽ ꝓcuratoꝛ de c mãdato dubital: Ego
de h dixi ĩ.l.int᷑ eos.sS.q ĩ alieno.j.de dã.iĩfec.vbi gl.tãgit
fʒ diuerſas lec. nã ille ꝗ hʒ officiũ volũtariũ in ꝓcuratoꝛe
cauet de rato:ille q bʒ neceſſariũ ſbᷣ hac cauet ↄditione ſi
nõ apparebit eũ eẽ tutoꝛẽ vt h̊ ſʒ Jo.⁊ bñ. Qũo de mã
dato ↄſtat plene de reuocatiõe ſemiplene:an ſit loc cauti
oni de rato?: Soc.dicũt ꝙ h̊ ẽ caſus ꝙ ſic ibi vl an duret
tutoꝛ.de h ꝑ doc.i.l.j.C.de ꝓcu. ¶ Itẽ faẽ ſi actoꝛ de cre
dito ꝓbat ple re de ſolone ſemiplene ꝙ dicaĩ res dubia
adeo ꝙ deuẽiat᷑ ad iuramẽtuʒ.de h̊ ꝑ doc.i.l.ĩ boneſidei.
C.de re.cre.dixi ĩ.l.admonendi.s.de iureiu.¶ Altio ſci
as ꝙ Inno. xex de offi. dele.c.coꝛã.diẽ ꝙ ſi aligs hʒ inſtr̃a
cauſe ex h̊ pᷣumit ꝓcur.vt admittat᷑ cũ cautiõe de rato.

6 Ex cauſa ↄſtituiĩ actoꝛ ꝑ tutoꝛem
) Ecr eto. decreto iudicl.h.d. ¶ No.ex hac

Il.ꝙ ad h̊ vt ↄſtitual actoꝛ ſuffic ꝙ neceſſitas ſit ex
parte rei vt ĩ pᷣn.nã ſi pꝛioniũ ẽ diffuſũ neceſſitas ẽ ex pat
te rei non ex parte ꝑſone tutoꝛis:qꝛ poteſt ſacẽ ꝓcurato/
rẽ volẽte pupillo ſi fari põt:vt.l.neq;.C. de ꝓcu. Itẽ ſuffiẽ᷑
ſi ẽ neceſſitas ꝑſone ex parte tutoꝛis: vt ſi ẽ ĩſrmvel in di
gnitate lʒ põt ſacẽ ꝓcuratoꝛẽ eo mõ tñ põt ↄſtitui actoꝛ:ſʒ
qñ eẽt neceſſitas ex parte pupilli: qꝛ infãs vł abſeẽs nõ pñt
facẽ ꝓcuratoꝛẽ:tũc de neceſſitate ſit actoꝛ:vt h ĩ fi.qð ĩtel/
ligo ad iudicia:cũ ibi nõ poſſit facere tutoꝛ ꝓcuratoꝛẽ añ
lit. ↄteſ.vt.d.l.neq;.ſʒ ad negocia poſſet ſacẽ ꝓcuratoꝛeʒ:
vt. l. ſi pcur. S.j.v.mã.põt aũt p aliũ exercẽ:vt.l.ita aũt.S.
geſſiſſe. .e. Sʒ q̃ro an ſi nſſa ſbᷣeſt neceſſitas poſſit cõ
ſtitui actoꝛ:Di.ꝙ ſic ꝑ hãc.l.ĩ pᷣn.⁊ qð no.C.qda.tu.poſ.
l.curatoꝛẽ.certe h̊ etiã aliq̃ ſeſt neceſſitas vt dixi qð vi re
gri. vt.ð.de tu.l.ſolẽt.⁊ ĩſti.de cura.s.fi. cõiter tenet᷑ ꝙ ex
volũtate poſſet fieri actoꝛ.ꝓ qᷣ. C.de ꝓcu.l.neq;.ↄſulti tñ
eſt ꝙ ſemꝑ aliq̃ apponatur cauſa q;tũq; gnãlis.puto eni
ꝙ ꝓpter ipedimẽtũ rei ſamiliar! ꝓpꝛie põt gerere ꝑ acto

X rẽ:vt.l.thais.S.j.de fideicõ.li.
(Si duobus. Vnus ex plurib tutoꝛibus poteſt

i
teſa,
ipie
lſch,
tcni
ben
bei
dheei
nod
Alin
blge

e

e
ci
lſde
loa
ach/
ſip

⸗
noi
i
iis
is.
l/
ſne.
id
1

,
gt
oꝛe
eſt

= —

—

„ — — — —— —

Iminoꝛie

De admi.⁊ peri.tuto.⁊ cura.

agere. hoc dicit. Oppo.S.man.l.creditoꝛ. S. vuobus.
de arbi.l.ſicuti.de ꝓcu.l.qui pꝛopꝛio.S.ñ.⁊.l.ſe. So.ali/
ud ĩ tutoꝛib cũ ius tutele ſit ĩdiuiduũ ⁊ inſolidũ apð quẽli
bet:vt.j.e.l.int᷑ tutoꝛes.aliud ĩ ꝓcuratoꝛibꝰ:vt ĩ ↄꝛijs·quã
mãz expediui plene in repetitiõe.l.j.S.ſi płres.s.de exer.
Auũo ſi ſũt ples tutoꝛes ⁊ volũt ſiml agẽ:an pñt: Glo.
vi tenẽ ꝙ ſic.qð.n.h̊ dĩ ꝙ ſimł agẽ nõ pñt: ĩtellige impedi
mẽto fci nõ iurl.idẽ no.C.ſi vnex płribꝰ.l.j.⁊ h tʒ Di. ↄꝛi
uʒ tʒ ibi Ci.⁊ Ja.de are.C.q accu.nõ poſ.l.ſenat.⁊ ibi ꝑ
Li.iĩ vlti.q.⁊ H̊ ꝑ rõnẽ poſitã in.l.iã tñ.S.pe.j.de iudi.ſol.
debz g poſtulãte reo eligi vn ex eis ꝗ agat:vt dicʒ.ll.ſecꝰ
Iſ reꝰnõ cõquerit.⁊ iſtud videt᷑ equius.
Auxiliũ oꝛdinariũ non ĩpe
: dit exoꝛdinariũ qñ cõpetit
ʒ diuerſos. Itẽ bñſiciũ reſtitutiõis põt ĩ alios ꝑ ceſſioneʒ
trãſferri.h.d.pᷣ põit vnũ dictũ.2ꝰillationẽ ex dicto.qʒꝰ vnã
q.circa pᷣmiſſa.⁊ vibi iccirco.qʒibi qd tñ ſciã. ¶ Op.ꝙ ſi
egit ĩ min de iure cõi põt agẽĩ plus:vt ĩſti.de act.S.ſi mi/
nus. nõ hʒ reſtitutionẽ:vt.l.ĩ cauſe.s.de mĩo.Et hꝰtimo
re h pᷣncipiũ legit᷑ duob modis. pᷣ ꝙ actio tutele fuit ꝓpo
ſita ſimpłr ⁊ ĩdeſinite:ſʒ ĩ ꝓceſſu cauſe culpã frumẽti male
vẽditi poſuit ĩ.x.cũ debẽt poni i.xx.⁊ ſic ĩſpecto libello fu
it actũ ĩ totũ:ſʒ fuit actũ mioꝛis inſpecta ꝓſecutiõe:ĩ ↄꝛijs
ab ipo litio fuit actũ ĩ mioꝛi qᷓtitate.⁊ iſta ẽ bõa lc. C Sʒ
op.qꝛ adhuc põt agi ꝓ his q̃ nõ ẽ ꝓſecutꝰ ⁊ ſic excipiet re
plicabit᷑ de iure cõi ſine reſtitutiõe:vt.l.lʒ.C. de iudi. Rñ.
qñ actio gnãlis ẽ ꝓpoſita:ſʒ ꝓſecutio ĩ vna ſpecie ẽ fcã et ĩ
alia nõ: tũc loꝗt.l.ʒ. ſʒ ſi ĩ vna ſpecie ẽ ſcã ꝓſecutio lʒ nõ ĩ
totũ qð dʒ ꝓ reſiduo nõ põt agi de iure cõi niſi petat᷑ reſti⸗
tutio.̊ ẽ caſus.idẽ ſi ſuerit omiſſũ aliqð acceſſoꝛiũ illi ſpe
ciei ĩ q̃ fcã ẽ ꝓſecutio:vt.l.ſi cũ tibi.C.de iudi.qꝗ̃ tene mẽti.
⁊ ſic hẽs ĩ gl.ibi dũ diẽ ĩ ſõe po frumẽti ĩ ĩtegruʒ reſtitutio 5
ſnĩaʒ nõ ceſſat.lʒ qdã hẽant ſiue nõ:ſj tũc debẽt dici ĩ ſpe
vo frumenti replicatio õᷣ ſñiam ceſſat. C 2 mõ legit ab
ipᷣo initio fuit factũ ꝓ ſpᷣe frumẽti tm̃:⁊ tutoꝛes fuerũt cõ/

dẽnatiĩ parte ⁊ ĩ parte abſoluti:⁊ ſic ꝓ parte illa põt peti

reſtõ.nec.S.ſi minꝰ.ob.qꝛ ibi ꝓ parte ſuit actũ ꝓ alia par
te nihil dictũ fuit nec ĩ libello nec ĩ ſnia. Op. vbi hʒ lo
cũ remediũ oꝛdĩariũ nõ hʒ locũ exoꝛdiariũ:vt.S.de mĩo.l.
ĩ cauſe.So.gl.h̊ diuerſos:ibi ↄ eũdẽ ⁊ bñ. Cõtra q̊
op.de iudi.l.ꝓperãdũ.i fi. Gl.ibi diẽ ſpãle ĩ ĩſtãtia iudicij
Pe.diẽ p:dic.n.q eq̃ bñ pupillo põt eẽ cõſultũ ꝑ oꝛdina
riũ ſiẽ ꝑ exoꝛdiĩariũ:vt qũ petit᷑ pecunia:tunc lʒ cõpetat qʒ
diuerſos:vnũ tñ tollit aliud:vt.d.l.ꝓcurãdũ ĩ fi. Sʒ qñ nõ
põt eẽ eq̃ ↄſultũ vtputa qñ tutoꝛ vẽdit vnã ſpẽm ſi agẽt õ
tutoꝛẽ hẽet pecuniã:iõ põt agẽ ↄ̊ emptoꝛẽ vt rehẽat rẽ: vt
l.etiã. C.ſi tu.vł cu.ĩterue. ¶ Sʒ h̊ ſo.ẽ j hãc.l.vbi agitur
de inteſſe ſiẽ ad pecuniã: tñ qꝛ ↄ diuerſos vnũ nõ tollit ali
ud.tene & ſol.gl.qꝛ vnũ ſpãle ẽ ibi ĩ iſtãtia iudicij. C Ve
nio ad ſcõam partẽ.op.actio cõpetẽs ↄ tutoꝛẽ ẽ exticta ꝑ

ſnĩaʒ vt dictũ ẽ:g non põt cedi Huitimoꝛe iſta pars legit᷑

tribꝰmõis.pᷣ qꝛ ab illa ſniĩa q̃ tutoꝛes fuerũt ↄdẽnatiĩ min
curatoꝛes appellauerũt.⁊ h̊ v dicẽ tex.h̊ dũ diẽ ꝓuocan/

tes. C Szʒ ſʒ h̊ qrit᷑ ĩ q̃ cauſa exceptio doli obijcit de q̃ dẽ

hĩ tex. Rñ.ĩ actiõe ĩ factũ de re iudicata qᷓ̃ ꝓponii ↄ tuto
res ↄdẽnatos. Iſta eſt vna lec.ſʒ quã vẽ caſus ꝙ ſi iudex
male iudicauit ⁊ ab ei ſnia ẽ appellatũ ꝙ tꝑe ſindicat ap
pellatiõe pẽdẽte iudex poſſit ↄueniri ad ĩtereẽ ſiẽ ſi appel/
latũ nõ eẽt:nã lʒ h curatoꝛes appellauerit: nihilominꝰ fue
rũt ↄuẽti ⁊ ↄdẽnati ab adulto ꝓpt᷑ culpã coꝝ. C Sʒ ego
diſputaui hãc.q.⁊ detmĩaui ↄꝛiũ: qꝛ iudex nõ poſſʒ ↄueni
ri niſi ad ĩtereẽ ſũptꝰlitᷣ tm̃: ar.l.iij. S.ex bis.de alie.iudi.
mu ca.fa.⁊.l.ſi ſine.S.cũ aũt.et.S.marcellus.s.j.rẽ ra.ha.
Agd hãc.l.rñdeo ꝙ h̊ curatoꝛes appellauerũt:vñ appel/

lãdo nõ poterũt ꝑimẽ actionẽ cõpetẽtẽ mioꝛibus ð ipos.

Sʒ ĩ.q. ppoſita appellauit ꝗ non vult agẽ vñ bñ potit pi
mere actionẽ cõpetẽtẽ ſibiipᷣi.qð plene dicvt ĩ illa diſputa

tione. ꝛ mõ legit ꝙ hic fuit appellatũ a ſnia: qꝛ ipi curato
res fuerũt ↄdẽnati:⁊ ĩ illa cauſa appellatiõis oppõi exce
ptio doli. Sʒ tũc remanet ꝛiũ quõ põt cedi actio cum
ſit exticta: Rñ.iĩtelligo ꝙ cedit ĩ ĩtegrũ reſtitutio:⁊ ſic ſpẽs
actiõis quã pſecut' ẽ ꝑ reſtitutionẽ. Ex q no.ꝙ ĩ itegrũ re
ſtitutio põt cedi ſile i.l.qdð ſi mioꝛ S.ſi.S.de mĩio.¶ Sʒ tẽ
iſtat quõ põt cedi cũ ſit bñſiciũ pſonale: Rñ.cũ ſit trãſito
riũ ad hẽdes:vt.l.nõ ſolii.iĩ fi.v.de ĩ ite.reſti.põt ꝑ ceſſiõeʒ
trãſterri:vt.j.e.l.ex pluribus.ʒ mõ legit ꝙ h̊ intelligat᷑ ꝓ/
uocãtes.i.reclamãtes.et ſic nulla fuit iterpoſita appella⸗
tio. Sʒ iſta oppõ exceptiõis doli ꝓuocatio voceĩ.⁊ ſic nõ
ꝙ oĩs modus ꝑ quẽ ꝗs iuocat auxiliũ iudicl põt dici pꝛo/
uocatio.ſile ĩ.l.ab ar bitro.s.qꝗ ſatiſda.co.ſʒ diuerſas lec.
Op. exceptio doli ẽ perẽptoꝛia: g nõ põt opponi ſʒ ſẽ
tẽtiã:vt.l.perẽptoꝛias.C.ſen.reſci.nõ poſ. Rñ.vl dicas h̊
fuiſſe appellatũ:⁊ ſic cauſa nõ ẽ ſinita: vel ſi dicas nõ fuiſſe
appellatũ. Rũñ.exceptio cedẽdaꝝ actionũ nõ repuãt ſnĩe

⁊ ſic põt oppõi poſt ſnĩaʒ: vt.l.ſi ſdeiuſſoꝛes.S.j.ĩ.de ſide

iuſſo. ⁊.l.ex diuerſo.S.fi.S.ſo.ma. ¶ AVenio ad vltimam

partẽ ⁊ vi ꝙ poſt ſolutionẽ ceſſio nõ põt ſieri: vt .de ſo.l.

modeſtinꝰ. Bicũt qdã ꝙ h̊ fuit actũ. tu dic ꝙ h̊ tutoꝛes et
curatoꝛes fuerunt obligatidiuerſo gñe oblonis:⁊ ſic ſolu⸗
tio vniꝰnõ tollit oblonẽ alteriꝰ: ꝓut no.i ſili i.l.ſtichũ. S.ſi
mãdato j. de ſolu.l.papᷣ.C. mã. ¶ Op.actio qᷓẽ iutil pe/
nes cedẽtẽ dʒ eẽ iutil penes eũ cui cedit: qꝛ nõ dʒ eẽ melio
ris ↄditiõis:vt.l.ĩ his.S.nõ debeo.j.de re iudi.⁊ i.c.ſiqs ĩ
ius ex de re.iu.li.vj. Rñ.cauſa q reddebat actionẽ vtilẽ ꝑ
ceſſionẽ purgat᷑ merito efficii vtilis.ſimile ĩ.l.ſi.ĩ pn. C. de

— iure do.
MWn curatoꝛe. O gc lact'. Glo.
õit mitas ſo.bꝛeuit᷑ h dic.aut loqmur ĩ ꝓcur.⁊
põt ↄuẽi pdurãte officio vt h̊ lʒ alit᷑ no.⁊ nõ bñ.s.de ꝓcu.
l. / ꝓbᷣo. S.fi. cũ. l. ſe. q; dic vt ibi. ant loqmur ĩ ꝓcur.ĩ eo
qð gerit tanq; curatoꝛ et ille ſtati põt ↄueniri: vt h̊ſʒ vnã
ſo. ⁊.l.nõ qꝛ. S.illud.i.rẽ pu.ſal.fo.aut loqmur ĩ curatoꝛe
vo: c tẽ aut ĩ curatoꝛe ſurioſi ⁊ põt ↄuẽiri durãte admiſtra
tiõe ſimplr: vt.l.niſi l. S.ſurioſi.j.de cura.ſur. ⁊ ita põt itel
ligi h.aut loqmur i curatoꝛe adulti: ⁊ tẽ ſiqdẽ logꝗmur de

—

actiõe qᷓ oꝛi᷑ aliũde qᷓ ex geſtioe illa: ⁊ põt ↄueniri vt h ſʒ

diuerſas ſolu aut loqmur ĩ ea qꝗᷓ oꝛit ex geſtiõe:⁊ tẽ aut cõ
uenit᷑ ꝓ tota illa admiſtratiõe ⁊ nõ poteſt ea durãte:vt.l.
act .S.e.aut ꝓ particlari admiſtratiõe ⁊ põt ↄuẽiri ea du/
rãte:vt h.⁊ no. C. e.l.ij.ſi vo loqmur de tutoꝛe.Dic vt no.

i. dlali.ꝑ Guil.et doc.dicã ĩ.l.ſi tutoꝛ reipublice.S.fi.j.de
AEE tu. 7 ra. diſtra.
9 1— — . 2
4 10 Tutoꝛ ꝗ bñ facit habet᷑ ꝓ domĩo.

1½D Finita tutela ſiniuni ſatiſdatiões iu
0O. diciales. b. d. vt igl. ¶Oppo. C. vt

t
(S ca.poſt pu.al.tu.l.j.⁊.l ij. So.vt ĩ gl. tetigi. ð.e. l.

-————vbi aut. §. fi.
(Tutoꝛ. i⸗ p quẽ nõ ſtat qminreliq̃ ſoluat ad vſu/
A ras nõ tenei.h. d.
Mcoꝛes. No.ꝙ qñ tutoꝛ ꝓmittit bñ ⁊ le

galit᷑ gerẽ i hac gnãli ꝓmiſſiõe venit pupillũ ĩde/
mqre vt h: tũ hodie h̊ dʒ expᷣmi ĩ ꝓmiſſiõe:vt.C
y de admi.tu.l.f.SF.defenſoꝛẽ.
( UI. Ponecples gerãt ex officio publico te
nent iſolidũ.ſeccũ ĩcipiũt gerẽ ex puato.h.d.Fa
cit ad.q.an płres mercatoꝛes ſocij teneani iſolidũ:de qᷓ di
xi plene ĩ.l.j.F.nũc tractemꝰ/ de tu.⁊ ra.diſtra.x i.l.iij F.

– . .— j.de duo.reis.
— ſine h erede. Moꝛtuo bᷣncipali ſi/

nne hẽde tenet᷑ fideiuſſoꝛ ad id ad qð pᷣncipalis te
nebat h. d. ¶ No. caſũ in ꝗ durat oblo acceſſoꝛia abſq;
pᷣncipali obligatiõe ſimilẽ tex. habes i.l.ſtichũ aut pãphi/
lum.i pᷣn.j.de ſolu.tangit in.l.poſtqᷓ.ð in ᷣn.j.vt le.no.ca.

⁊.S. depo.l.j .pomp.⁊ ibi glo.⁊ tex.Ci.tangit.C. de iur.

De admi.⁊ ꝑi.tu.⁊ cu.

pig.l.ĩtelligere. dixi i.l.ſtichũ.i pᷣn. Qũo anõ iſtũ ſide
iuſſoꝛẽ iuret᷑ in litẽ: Olo.dicit ꝙ nõ.qꝛ cõuenit actiõe ſtri/
cti iuris. ¶ Qũo vtrũ cõtra heredes tutoꝛis iuret ĩ litẽ:
Glo.vẽ dicere ꝙ ſic.qð ĩtellige ſiipſe eſt ĩ dolo:vt.C. de in

. litẽ iurã.l.fi.⁊ per totũ.
(Oo deſtinus. Tutoꝛi nõ iulat dãnuz abſq;
ſui culpa contingens.hoc dicit. Adecla ratie iſ .
N n reddẽda ratiõe ſufficit con
Wogeſtinus. tutoꝛẽ ꝓbari ꝙ frucibons
ſide ꝑcipi potuerũt:lʒ ꝑceptos ꝑ eũ nõ ꝓbeĩ.h.d.qð no.
vt qñ agis ĩ faciẽdo articlos nõ dicas ꝙ ꝑcepit fruct: qꝛ
ſoꝛte nõ poſſet ꝓbari: ſed dicas ꝙ tm̃ potuit ꝑcipere ⁊ ſic
cõmuniter percipitur.

¶ Interpoſito. ReſtitutPad rẽ venditã nõ debʒ

reſtituere p̃ciuʒ niſi quaten ex eo ſacteſt locupletioꝛ nec
expẽſas volũtarias:ſʒ auferri poſſũt.h.d. ¶ Querit glo.
cui incũbit onꝰ pꝛobãdi an mĩoꝛi ꝙ pecunia ſit ꝑdita: an
aduerſario ꝙ minoꝛ ſit locupletat: Dic vt.l.pᷣdioꝝ.C. de
pdi.mino.⁊ bñ. ¶ Altio iſte.S.ſacit ad.q.an ex vigoꝛe pᷣ
mi iudicij reſcideni ſiat reſtitutio rei vt ibiĩ poſſeſſionẽ in
duci iuſſus eſt.qð declarat᷑i.l.ꝗ ꝓpꝛio.S.itẽ q̃rit.s.de pꝛo
cu.⁊.l.ab hoſtibꝰ. S.ſʒ ꝙ ſimplicit᷑.S.ex q.ca.ma.¶ Qũo
igii an ex hoc iudicio reſcidat᷑ ↄctus ⁊ reſtituat᷑ poſſeſſio:
h vꝛ tex.ꝙ ſic.⁊ bꝛeuit᷑ reſtitutio id reſtituit qð leſio abſtu/
lit:vt ſi mioꝛ fuit leſus ꝗ vẽdidit et nõ trãſtulit poſſeſſionẽ
tũc ſolũ ĩ vẽditiõe reſtituit᷑ nõ in poſſeſſiõe in qᷓ nõ fuit de
cept.⁊ H ꝓbai ĩ.d.l.ꝗ ꝓpᷣo.S.itẽ q̃rit.S.de ꝓcu. Qũo
mĩoꝛ vẽdidit ⁊ fuit ſibi ſoluta pecunia quã ꝑdidit:ẽ ne iſta
iuſta cauſa reſtitutiõis ĩ ĩtegrũ aduerſus vẽditionẽ:Et vꝛ
hᷣ ꝙ ſic.⁊ iſtud habui de fcõ ⁊ dixi ꝙ iſta nõ erat iuſta cau
ſa petẽdi reſtitutionẽ aduerſus vẽditionẽ ſeu ſolutionẽ:et
ideo qũ foꝛmas articulũ ⁊ qũ petis reſtitutionẽ aduerſus
vẽditionẽ debes dicẽ ꝙ tibi nõ expediebat tũc vẽdẽ:ſz cuʒ
ꝑdis pecuniã es deceptin ſolutiõe:qꝛ nõ ſuit ſcã ꝓut ſieri
debuit. ⁊ iſta ꝓbant in.l.ſi res.C.de iu.do.⁊.l.ſiqdẽ.C. de
pᷣdi.mino.⁊ iſta ſũt qᷣtidiana. ¶ No.etiã tex.iĩ ſi.q opti/⸗
me declarat q̃ ũt res q̃ poſſũt ab ediſicio ſeparari.ſ.qũ ꝑ.
ſeparationẽ pᷣͤſtina facies ediſicij nõ mutatur.

¶ ¶Mnti Conſuetudo q̃ reſpicit rẽ ſicut ligat maio
Tuti us. res ita ⁊ mĩoꝛes.h.ð.examĩaui ĩ repetitio

ne.l.oẽs populi.de iuſti.⁊ iur.in.q.illa quos ligẽt ſtatuta.
per Guil.in.l.de ꝗbus.ð.de legibus.

t Relegatiõe nõ ſinit tutela:iõ tu
CA toꝛes.to: ↄueniri nõ põt.h.d. ¶ Op
poꝗ..de th.⁊ ra.diſtra.l.ſi tutoꝛ.S.fi. So.ĩtelligas h̊ de da
to ĩ exiliũ.i.relegato.ſecus ſi fuerit depoꝛtatus:vt.l. ꝛia.
AQuũo an exbãnit deſinat eſſe tutoꝛ:h̊ vĩ caſus ꝙ non.
In cõtrariũ videĩ.d.l.ſi tutoꝛ.ĩ fi.de tu.⁊ ra.diſtra.cõmu

niter tenei aut ꝑ exbãnimẽta bona ſũt publicata aut nõ:
xKHFt inſti.ꝗ.mo.ius pa.po.ſol.S.relegati.⁊ ibi nõ.

t aq⸗ Tutoꝛ tenei ſacere illud qð
( Mto ꝛbus. diligens patſa.mi.ſacturus

fertur ⁊ officiũ tutoꝛis ſinii.hoc dicit.
—¼1.. . Iaus eligendi vnũ ex reis trãſit ad
Meredibus. hẽdes.h.d. ¶ Op.eo.l.ex pluri

bus.So.iſtud nõ ẽ pᷣuilegiuʒ iõ raſt ad hẽdes:ibi ſecꝰ.et
SEEELſſto mo intelligas.
I RC ipalibus. Expẽſe facte ce pſonam
tutoꝛis nõ ĩputant᷑ pupillo niſi ꝑ iudicẽ ſalariũ ei fuerit oꝛ
dinatũ.h.d. ¶ Op.tutoꝛi non põt dari pecunia vt ſit tu
toꝛ: vt.S.de tute.l.in eos. HNHuitimoꝛe dicunt ꝗqdã ꝙ iſtud
dð hic dicit niſi reſeri ad pᷣncipiũ.ſ.ad ſũptus factos ĩ tu⸗
tela vitas ẽ ꝙ reſeri ad ꝓximũ. põt enĩ iudex ex cauſa ſta
tuẽ tutoꝛi certũ ſalariũ: vt h̊ dixi plene i.d.l.ĩ eos.¶ Opꝑ
po.j. de tu.⁊ ra.diſ.lij.O/ſi pupillus.So. itelligil qñ tu⸗

Offi eſſet. hoc dicit.
. lcin⸗ Quratoꝛibↄſtitu in eos admiſtratio trãſ

toꝛ manet in domo vel ciuitate ꝓpꝛia. nã ſi opoꝛteret euʒ
alio ꝓficiſci:tũc de bonis pupilli deberẽt ſieri expẽle:ita ĩ
,. telligit Ja. de are. vt 1. .
In cauſa ſupectiupoſ
„ D inſtru endũ.ſt toꝛqri ſerui pupil

i. h. d. ibi iudicani ĩ cauſa ſuſpecta et rõnis reddẽde fimn

— Ja. de are.
t VWtoꝛ Sequẽs adminiſtratoꝛ noĩa facta a

—

Poöõno ſnõ tenei recipe ſuo periculo.h.d. ¶ Op.
de. I. cũ qᷣit.s.eo.So.dicũt qdã aliud ĩ tutoꝛe vt ibi:aliud
ĩ curatoꝛe vt ̊. Ego neſcio ꝗd ſit hoc dicẽ.ſi tutoꝛ vult aſſi
gnare noĩa debitoꝝ periculo eoꝝ ⁊ tẽ nõ põt: ſʒ datur ele
ctio an velit oĩa noĩa acceptare vel velit ab oĩb'recedere.
Hec.l.legiũ q̃tuoꝛ mo

1TL Miter tutoꝛeg.dis. pᷣmo ᷣm Jo. 2ʒ

Aſdã alios de quoꝝ opi.ſuit mẽtio ſcã ĩ lec. Aʒo.
tertio legit ſʒ Aʒo.q̃rto ſʒ HNug.ꝓſequoꝛ lec.Aʒo.tanqᷓ;
verioꝛẽ ſʒ quã bꝛeuit.h.d. Diuiſio q̃litcũq; fcã nõ ĩpedit
gn de re ꝑtinẽte ad admiſtrationẽ vni ↄ aliũ poſſit obijci
cõpẽſatio ⁊ dari petitio.h.d.pᷣ detmiat.q.2 / pbat ꝑ rõnẽ
tftio põit vnũ dictũ ex qͥ põt ſumi ar.ad ꝓbationẽ pᷣdicto
rũ a maioꝛi.ſcða ibi nã diuiſio.t᷑tia ibi nec exꝑiri.C No.
ꝙ ꝓ debito vnſtutorl obijci cõpẽſatio alt᷑i tutoꝛi. ¶ Itẽ
no.ꝙ admiſtratio lʒ ſit diuerſa ꝓ debito vni tutoꝛis põt
alt cõueniri. C Sʒ ꝓcedamvlter op.de.l.vłĩ partes.
ʒ.e.vbi vn nõ dʒ ſe ĩtromittẽ de ꝑſona ſeu admiſtratiõe al
teriꝰ. Iſtud ẽ ↄ pᷣncipiũ. Cui timoꝛe ſũt h̊ ples lec. Hhicit
Jo.ego ĩtelligo H̊ admiſtratio ſuit diuerſa a iudice ⁊ ꝙ in
tota hac.l.ponat᷑ vn caſus.ſ.de eo ꝗ obijcit cõpẽ ationẽ.
tũc ad ↄꝛiũ fateoꝛ ꝙ aliꝰnõ põt ſe ĩpedire de admiſtratiõe
alteri'bᷣncipalit᷑ agẽdo ſeu deſẽdẽdo ſeu obijciẽdo cõpẽſa/
tionẽ ſic vt B. Sʒ ð h̊ vĩ lr̃a ĩ ſi.dũ dic nec exꝑiri ⁊c.ſ̊ Jo.
expõit exꝑiri.i.cõpẽſare:⁊ ſic ẽ totvn caſus.¶ Itẽ op.C.
de cõpẽſa.l.eiꝰ.vbi ex ꝑſona alteri nõ obijcit cõpẽſatio.
So.h̊ ex parte vni v eſſe: qꝛ ãbo tutoꝛes repñtãt pſonã
eiuſdẽ pupilli: ibi vo ꝓhibet᷑ opponi ex ꝑſona alteriꝰ.l.ex
nei.hᷣ lec.lʒ ĩ ſe ſit va:tñ in eo ꝙ hãc.l.reſtrigit vt exponat
experiri ꝓ cõpẽſare nõ plʒ:q;ꝛ ẽõ vᷣboꝝ ſigniſicationẽ.nec
ſbeſt rõ q̃re h̊ ſacẽ debeam merito ⁊c̃.vt.l.nõ alit᷑j.de le.
iij. Pꝛia rõ poſita ĩ tex.ↄgruit volẽti agẽ ſiẽ volẽti cõ/
pẽſare.vñ alij legũt alit᷑ ⁊ dicũt diuiſionẽ eẽ ſactã ab ipſis
tutoꝛibꝰnõ a teſtõꝛe vel a iudice:⁊ iõ vni de debito ex ꝑſo/
na alterbpõt obijci cõpẽſatio. Itẽ põt vnꝰↄueniri ꝓ debi
to ex ꝑſona alterb:⁊ ſicĩ fine expiri ꝓpꝛie ponit. Nec ob.
l.vł ĩ partes.qꝛ h̊ fuit diuiſio ſcã a ſeipis:qð nõ põt alijs pᷣ
iudicare:vt tex.dic:ibi fuit diuiſio ſcã a teſtõꝛe vł a iudice
Iſtaã lec.ĩquãtũ reſtrigit iſtã.l.ĩ diuiſiõe ſcã a ſeipᷣis nõ eſt
va cũ ĩdiſticte loq̃tur.Aʒo legit ttio mõ.ſ.ſiue diuiſio ſit ſa
cta a ſeip̃is ſiue a teſtõꝛe vel a iudice: ex pſona vni alteri
poſſit obijci cõpẽſatio ⁊ agi cũ alto. Nõ ob.S.e.l.vel ĩ par
tes.qꝛ fateoꝛ ꝙ vnus nõ põt agere de re ꝑtinẽte ad admi
ſtrationẽ alteri:vt ibi:ſʒ ↄueniri ſic:ita loꝗt h:⁊ iſta eſt vᷣa
lec.HNec.n.diuiſio qcũq; mõ fcã põt pᷣiudicare eis vt non
poſſint agẽ:nõ aũt ex̃neis vt eos poſſint ↄuenire.⁊ h̊ inu
it tex.dũ dic ĩter ipos locũ habeat.ꝓ h̊ fac ꝙ ius tutele re
manet apð quẽlibet iſolidũ:vt h.d.lr̃a.ad idẽ.C. de pac.l.
pacta ſucceſſoꝝ.ſac̃ etiã ꝙ es alienũ reſpicit totũ pꝛioniuʒ
vt.l.ſideicõmiſſũ.S. tractatuʒ.de iudi.ad treb.l.j.S.ſi hẽs.
⁊.j.de hẽ.iſti.l.ex ſcõ ⁊c. ¶ Opꝗe.l.ſi duo.So.h̊ alt᷑ põt
ↄueniri ex ꝑpſona alteriꝰ.ſ.de re ꝑtinẽte ad admiſtrationẽ
alteriactiõe ꝑſonali nõ reali.rò:qꝛ illa nõ dant g obliga/
tũ:nec reſpicit totũ pꝛimoniũ:ſʒ daĩ ð eũ ꝗ hʒ ſacultatẽ rei
reſtituẽde:vt.l.officiũ.S.de rei vẽdi.⁊ ita loꝗt.l.ſi duo.s.e.
Op. C. ſi vn ex plib.l.ij. vbi expᷣſſe dẽ ꝙ ſiẽ diſa admi
ſtratio nõ põt alt᷑ agẽ vl ↄueniri ex ꝑſona alter. So.diẽ
Di.iĩtelligo illð ad cõmodũ actoꝛis: qꝛ nõ hʒ neceſſe cita/
re niſi tutoꝛẽ illi regiõis. Sʒ ſi vellet cõuenire — bag et
n vellet.

dict⸗
ho.
CN
shit
arte.
toenl
Dar
gn
tot
atie
hil
do.
..
hlio.
oni
.eĩ
nat
nec
ele
ſco⸗
ſs
/
ebi
b.
ice
ſ
11
i
Nr

De admi.x peri.tuto.⁊cura.

ſi vellet. vel dicas ꝙ ibi loꝗt᷑ de actiõe reali ſʒ DRi.⁊ ſic con
coꝛdat cũ.l.ſi duo.ta dicas ꝙ ſi tutoꝛes q diuiſerũt ſũt eiuſ
dẽ ſoꝛi:tũc vn põt ↄueniri p alio actiõe pſonali vt dixi vt
H. Si vo ſut diuerſi foꝛi:tũc ſiqdẽ volo tutoꝛẽ ↄuenire ĩ fo/
ro admiſtratiõis ſue ⁊ poſſũ ſimpir vnũ ꝓ alio:ita loꝗt h̊.
Si vo volo eũ puenire vt ille qẽ ĩ vna regiõe cogat᷑ ire ad
aliã regiõeʒ nõ ſue admiſtratiõis ⁊ nõ poſſum:ita loꝗt ibi.

¶Op.qꝙ etiã agẽdo poſſet vn ſe ſtromittẽ de his q̃ pti

nẽt ad admiſtratiõeʒ alteriꝰ: vt.l.tutoꝛes ꝗ poſt.S.hẽs.j.

e.So.ibi ille q ↄueniebat᷑ erat de regione q̃ ſpectabat ad

admiſtratiõeʒ agẽtis tutoꝛis.vñ rõne ꝑſone dicebat᷑ ꝑti/
nere ad epᷣ admiĩſtrationẽ. Ex pdictis diſtingue:qñ ẽ facta
diuiſio an vn poſſit ſe itromittẽ de his q̃ ꝑtinẽt ad admini
ſtrationẽ alter aut admiſtrãdo aut agẽdo ↄ aliũ aut defẽ
dẽdo.ſi admiſtrãdo nõ põt ſe ĩtromittere:qꝛ diuiſio inter
eos hʒ effectũ vt h. aut agẽdo ↄᷣ aliũ:⁊ tũc aut nlło mõ ſpe/
ctat ad admiſtrationẽ ipᷣius nec rõne rei nec rõne ꝑſone ?
repellit᷑ exceptiõe:vt.l.vel ĩ partes.S.e.vł ꝑtinet ad eiꝰ ad
miſtratiõeʒ rõne ꝑſone ↄuẽti ⁊ põt agẽ:vt.l.tutoꝛes.S.hẽs
j.e.tertio caſu q defẽdẽdo põt ĩtelligi duob modis.pᷣ an

ipe poſſit accedẽ ad defẽſio nẽ volũtarie.ſcdo an ſi ↄuenia?ẽ

teneat᷑ rñ dere.Ad pᷣmũ dico ꝙ ſpõte nõ põt venire ad de/
fendẽdũ eadẽ rõne:qꝛ nõ põt agere:vt.d.l.vlĩ partes.⁊ h
ſi vult defedere vt tutoꝛ Sʒ ſi veniret vt qlibet er᷑neus nõ
ẽ dubiũ ꝙ poſſit. C Scdo mõ qñ neceſſario: qꝛ; vel ð pᷣnci
palẽ excipit vel pᷣncipalit᷑ ↄueni ex ꝑſona alteri:⁊ tũc aut
ↄueni reali ⁊ nõ põt:vt.l.ſi duo.j.eo.aut ꝑſonali: ⁊ tunc
aut ↄueni? ĩ ſoꝛo admiſtratiõis ſue ⁊ põt ↄueniri vt h. aut
ꝗs vult eũ trahere ad aliã puinciã ⁊ nõ põt:vt.l.ij.S.ſi vn
ex pluribꝰ. Expedita ẽ lec. Aʒo.bona vtulis nõbilis ⁊ va

quã teneas.C Quarto mõ legi ſʒ Hug.vt ĩ gl.Ex q̃ no.
ꝙꝙ lʒ durãte tutela ↄᷣ tutoꝛeʒ nõ poſſet agi põt tñ cõpẽſatio
opponi qð tene mẽti.eſt ar.h̊ caſus in qͥ dat᷑ ciuilis ⁊ nalis

oblo ⁊ nõ actio: ⁊ tũc põt obijci cõpẽſatio qð alibi ita ex/
pꝛeſſũ nõ hẽs. ¶ Venio ad ſcoaʒ partẽ qro qd vult dicẽ
tex. ꝙ diuiſio tutele nõ ẽ iuris:ſʒ iuriſditiõis ⁊c.qdã expo/⸗

nũt vt dicit gl.hoc nõ ſit iure:ſ̊ iudicis auẽte qð nõ plʒ:qꝛ
iſtã.l.ĩtellige quocũq; mõ ſit facta diuiſio etia a ſeipis vt di

xi.Alij exponũt nõ ẽ diuiſio iuris.i.eoꝝ q̃ in iure ↄſiſtũt q̃
nõ diuidunt᷑ vt debita ⁊ credita qð nõ plʒ: qʒ; etiã iſta diui
dunt᷑ ſaltẽ credita cuʒ vnꝰ nõ poſſit agẽ de eo qð ꝑtinet ad
admiſtratiõeʒ alteri vt.d.l.vłĩ partes.Lertij exponũt vt
colligit in gl.in foꝛmatiõe ↄꝛij ⁊ eiꝰ ſolutiõe vt dicam diui
ſio tutele nõ ẽ iuris.ſ.magni vt dicat᷑ meri vł mixti ĩperij:iſʒ
ẽ iuriſditiõis.ſ.i f SF. ¶ Sʒ õʒ op.s. de tutelis.l.mutuo.S.
tutoꝛis datio. So.datio tutoꝛis ẽ mixti ĩperij vt ibi:ſʒ diui
ſio tutele ẽ iuriſditiõis vt h:qð tene mẽti.⁊ ſic ĩnuit ꝙ diui/
ſio tutele petat᷑ x modũ actiõis als nõ eẽt iuriſditiõis: ſʒ h

ẽ falſũ:q; imo offõ iudic petü:vt.l.iij ĩ fi.s.e.Suſtinẽdo tñ

gl.ĩ h poſſum dicere ꝙ ẽ ĩperii.ſ.minimi: ⁊ ſic cõpetit cuili
bet.ſ.magiſtratui ⁊ ſic poſſet delegari: vt.l.cognitio.S.vt
bonon.S. de offi.ei cui mã.ẽ iuriſdi ⁊ plene dixi ĩ.l.ĩperiũ.
ð.de iuriſdi.om.iu.hᷣ tñ expoſitio huic lr̃e nõ ↄgruit.dic g
ꝙ hoc vult dicẽ ꝙꝙ diuiſio tutele nõ ẽ iuris: h ẽ ꝙ ipʒʒ ius tu

tele nõ diuidit᷑ cũ ſit apð quẽlibet inſolidũ:ſʒ qð.ĩ.ſeqĩ ſʒ ẽ

iuriſditiõis: h ẽ diuiſio admiſtratiõis:⁊ ita ĩtellit Di.⁊ qð
ſequit.j.⁊ ad modũ ad miſtratiõis facit.rñdet cuidã obie/
ctiõi q̃ fieri poſſet quõ admiſtratio q̃ ↄſiſtit ĩ facto diuidit
Rñ.ꝙ diuidere ẽ modũ admiſtratiõis tradere.alia ſũt pla
na. ¶Et pᷣdicta multũ diligent᷑ no.i.q.quã habui de fcõ
cuidã comiti fuit ↄceſſũ ſeudũ a ᷣncipe de plurib caſtris ſi
lij poſtea diuiſerũt.dicebãt ꝙ nõ erat diuiſa iuriſditio que
nõ põt diuidi a ſeip̃ᷣis:vt.l.ĩperialeʒ.S.pᷣterea.de ꝓhi.feu.
alie.ſʒ eſt diuiſa admiſtratio ſeu exercitiũ iuriſditiõis vt h.
Et ex hᷣ ſeqt ꝙ ſi vnus ex illis delinquat in territoꝛio alte/
rinõ põt ab alio puniri:qꝛ cũ iuriſditio ſit cõis par ĩ parẽ
nõ hʒ imperiũ.Itẽ ex hoc ſeg: ꝙ ꝓpter delictũ vni ex eis

poſſet ſuꝑioꝛ exercere iuriſditiõeʒ in bonis vtriuſq;: qꝛ illa
diuiſio inter eos hʒ locum tm nõ q;tũ ad aliũ vt h̊ in tex.

¶Venio ad tertiã partẽ.⁊ iſta declarata ẽ ex pcedẽtibꝰ:
qꝛ diuerſis mõis legi:vt ſuꝑius dixi.

W Si variaĩ cõditio pſone gerentis
. toꝛe. vl e cui negocia ex neceſſitate ge

—

runt obligatiõis ↄditio variat. h.d. Pꝛimo po⸗

quã.¶ Quero circa pᷣn.de cuius tutoꝛis pſona loqꝗt:Gl.
dicit de oĩ ſiue ſit liber ſiue Fu ſiue pꝛfa. ſine filꝰ. In eo ꝙ
diẽ de ſᷣuo nõ intelligas tutoꝛẽ:ſʒ alio mõ negocia gerẽteʒ

cũ tutoꝛ eẽ nõ poſſit:vt.l.ſi arrogati.S.de tutel.⁊ tex.j.pꝛo

bat. ¶ Op ꝙ durãate tutela nullus tutoꝛ obligat᷑:vt.j.de
tu.⁊ ra.diſtra.l.ſi tutoꝛ.i fi. Gl.ſol.ſʒ iſta opi.ẽ va ꝙ durã
te tutela oꝛit᷑ obligatio cimilis ⁊ nalis ſʒ nõ actio: vt in.l.ʒ
ria:⁊ hoc ĩnuit h ĩ fi. Op.S.de neg.gel.l.põpo.ĩ nego/
cijs. Dicit gl.ſolue vt ibi.nã variat᷑ ibi ↄditio ei cui nego/
cia gerunt᷑ ꝑ rõnẽ ibi poſitã h̊ ↄditio ꝑſone gerentis. Sʒ h
ſo. v ð tex.iſtũ iĩ v.hꝰ enĩ.q̃re dic ꝙ ĩ geſtiõe q̃ ſit ex volũta/
te hʒ locũ h̊ diſtictio ſ.aut variat᷑ ↄditio gerẽſ:aut ei cuiꝰ
negocia gerunt᷑ ꝑ rõnẽ ibi poſitã:ſʒ ĩ eo ꝗ gerit ex neceſſi⸗

tate dicta diſtinctio nõ hʒ locũ: ſʒ ĩ cuiuſcuq; pſona variaĩ

ↄditio variat obligatio vt h: ceſſat eni rõ iſte diſtinctiõis.
¶AVAltio illð qð dẽ h ꝙ negociũ ↄnexũ geſtũ ĩ fuitute ve⸗

d. 2* exempliſicat illð ꝑ qᷓtuoꝛ exẽpla.⁊ ibi p

nit ĩ actiõe deſcẽdente ex eo negocio geſto ĩ libertate:ĩtel/

lige Fʒ.l.cũ actũ.S.de nego gel.⁊ ibi.no.per glo.

Inter tutoꝛes ↄtumacit᷑ nõ ge
AJplures rẽtes hʒ locũ bũſiciũ diuiſionis

nõ aãt ceſſiõis. h. d.Et no pᷣ loqꝗt de bñſcio diui/

. ‚⸗ — —1—

ſiõis.? ꝰde bñſicio ceſſiõis.⁊ vibi vñ q̃rẽdũ. Atẽ in pᷣma p po

nit vnũ dictũ.2 circa illð examiat vnũ dubiũ.⁊ꝛcibi ſiqdeʒ.

¶ Op ꝙ nõ hʒ bũficiũ diuiſiõis:vt.l.j.S.nũc tractem.j.
de tu. ⁊ ra.diſtra. So.hui timoꝛe pᷣn.iſto legit duob mo/
dis.pᷣ ꝙ hẽat bñficiũ diuiliõis. Nec ob. ꝛiũ:qꝛ ibi denegat᷑

bñficiũ ceſſiõis:vñ ↄcoꝛdat cũ ſine hul.l.Alij vt Aʒo di/

cũt ꝙ etiã bñſiciũ diuiſiõis denegat᷑ his q dolole geſſerũt

vł ↄtumacit ceſſauerũt.Ad iſtũ tex.rñdet Accu.excuſãdo
Aʒo.ꝙ h̊ nõ dẽ ꝙ hẽant bñſiciũ diuiſionis: ſʒ ꝙ pupillus

nõ põt vnũ eligẽ:ſʒ oẽs ſil debeãt ↄuenire ſjm B;̊ ẽ faceenda
vis ĩ mõ excipiẽdi.aut enĩ tutoꝛ excipit petẽs actiõeʒ diui

di ⁊ nõ audiei.aut excipit petẽs nõ ſe ſolũ ↄueniri:ſʒ alios
ſil debẽ cũ eo ↄueniri ⁊ audiet᷑.h̊ lec.Aʒo.iquãtũ ↄcludit ꝙ;
vnnõ poſſit eligi nõ vẽ va. Nã õᷣ pꝑ les tutoꝛes etiã nõ do/

loſos pupillus hʒ ius eligẽdi:vt.S.e.l.a tutoꝛibꝰ.S.hẽdibꝰ.
C. de diui.tu.l.ij. gꝙ& mltomagis ↄ doloſos. Itẽ ĩ eo ꝙ diẽ

idẽ eẽ ĩ bñſicio ceſſiõis ⁊ bñſicio diuiſiõis nõ vꝛ veꝝ:q; nõ ẽ
eadẽ rõ ĩ vtroq; nã bñficiũ diuiſiõis ẽ mera defẽſio: bñſi/
ciũ ceſſiõis ſinalit᷑ tẽdit ad ceſſiõeʒ vł actiõeʒ dãda ↄ aliũ:ſʒ
fauoꝛabilioꝛes ſum i defẽſiõib q; ĩ actiõibꝰvt ĩ regla iur fa
uoꝛabilioꝛes.⁊ de acꝭ.⁊ obli.l.arrian.⁊ ita tenẽt doc.iĩ.l.j.
C.de trãſac.tenẽda ẽ pᷣ lec.ꝙ h̊ tutoꝛes ↄſequunt᷑ q̊ ponẽ
do bñſiciũ diuiſiõis.In h̊ tñ no.lec.Aʒo.q opponẽdo bñ
ſiciũ diuiſiõis/pcedit libellus: ſi oẽs ↄuenirent᷑ tutoꝛes ſilłĩ
mo h̊ hẽat neceſſe facẽ ſʒ eũ.qdð ĩtelligo ven ſi ĩ libello dice/
rẽ ↄuenio oẽs iſolidũ: ita ꝙ vna ſolo ſufficiat: ⁊ eodẽ mõ
fiet ↄ dẽnatio:ſʒ ĩ executiõe ſiet diuiſio ſi oẽs ſt᷑ ſoluẽdo alłs
ſiet executio tm̃ õ̊ illos ꝗ ſoluẽdo eſſẽt vt h̊ facit in auẽ.de
duo. reis.S.pe.examinaui plene in.l.iij.S.jj.de duo.reis.
Ad ſcdaʒ partẽ op.ꝙ actio ſit cedẽda: vt.j.e.l.ſi pupil
lus de tu.⁊ ra.diſtra.l.j.S.nũc tracten .So.ibi ĩ plib tuto
ribꝗq ↄueniunt᷑ ex clłpa:hᷣ̊ vo ↄueniunt᷑ ↄtumacia:⁊ ſic ex do
lo ⁊ maleſicio. Ita diẽ gl.⁊ bñ:qð no.appellat.n. ↄtumaciã
maleficiũ.qdð an ſit ven doc.tãgunt.C. de cri.ſtell.l.. Ego
examiaui ple ĩ.l.oẽ delictũ.S.ↄtumax /j..de re mili. ¶ Que
ro qñ ceſſio fit ꝓ q̃ parte dʒ ſeri?:Tex. vẽ h̊ dicẽ ꝓ parte
gl. H ſin gularit᷑ diſtinguit:aut ẽ renũciatũ bñſicio diuiſiõis

*

⁊ ceſſio ſit iſolidũ als/p parte.quã gl.no.alibi v dics gl. ꝙ

Beadmi.⁊ ꝑi.tu.⁊ cu.

ſi ẽ renũciatũ idiſticte nõ fiat ceſſio:vt.l.vñ q̃rit᷑ ĩ fi..cõmo.
⁊ ibi gl.alibi gl.diẽ idiſtincte ceſſiõeʒ fieriꝓ parte:vt.l.j.C.
de duo.reis.⁊.ſ.de ſol.l.modeſtin.Di.diẽ ꝙ diſtictiohuh
l.nõ hʒ locũ ĩ coꝛꝛeis vł ↄtutoꝛibꝰ.rõ q; ſi vn ſoluit totũ re
petet ab alio ꝓ ſua parte:vt.l.j.C. de duo.re.nõ põt g ipe
trare ceſſionẽ actiõis iſolidũ ↄᷣ aliũ effectualit᷑:qꝛ ille quẽ cõ
ueniret poſſʒ excipe ſi ſoluiſſet i totũ a te repeterẽ ĩ parte.
p ea parte nõ põt agẽ ꝑ reglaʒ cui dam actionẽ. Sʒ in
pluribfideiuſſoꝛibꝰpõt ꝓcedẽ h̊ diſtictio ſm Di.cũ ſoluẽs
nõ hẽat regreſſũ ð aliũ ſideiuſſoꝛẽ:vt.l.ſideiuſſoꝛ.j.de fide
iuſ.⁊.C. de fideiuſ.l.cũ alti. Ego dico ꝙ nec ĩ ſideiuſſoꝛibꝰ
ꝓcedit iſta diſtictio.nã ↄſtat ꝙ creditoꝛ tenet᷑ cedẽ ſideiuſ

ſoꝛib actiões ſuas. Si g cedit vni ſideiuſſoꝛi cedit illã cuʒ

ſua cauſa. vñ ipᷣo agẽte iſolidũ ↄ ſideiuſſoꝛẽ ↄuẽt excipiet
nõ debes agẽ inſolidũ:qꝛ ſi inſolidũ ſoluerẽ tibi: debẽs mi
hi cedẽ actionẽ ↄ teipʒʒ ſiẽ tenebat creditoꝛ pᷣncipalis: ⁊ ſic
pʒ ꝙ ẽ eadẽ rõ ĩ tutoꝛib coꝛeis ⁊ ſideiuſſoꝛibꝰ.ꝓ quãta ꝙ;
parte ſit faciẽda ceſſio:Doc. tãgũt ĩ.l.j.C. de trãſac.Ego
examĩaui plene ĩ.l.modeſtin.j.de ſolu. ¶ AVltimo circa
pᷣn.q̃rit gl.qd vult dicẽ ibi ꝙ nulle partes ⁊c̃.tene vltimaʒ

A0 expoſitionẽ Aʒo.
t AItoꝛes. = iq nõ põt agẽ nõ ĩputat ꝑicu
lũ ſi noĩa debitoꝝ ſt effecta detioꝛa.h.d. ¶ Que
rit gl.q ſi iſte tutoꝛ erat ↄtũcta ꝑſona: Rñdet ꝙ tũc tene
tur:vt.S.de neg.gel.l.ſinaũt qð no.apte enĩ diẽ ↄiũcta p/
ſona põt agẽ ꝓ minoꝛe qð tʒ Ja.de are.⁊ doc.tractant.C.
de pꝓcura.l. exigendi.
Curatoꝛ. Tikor ĩutilit dac⸗ gerẽs poſtq; al fuerit
legitime dat nõ tenel.h.d. ¶ No. ꝙ diẽ curatoꝛ datus ĩ
teſtõ ĩpuberi nõ valet.nã ĩ ↄꝛiũ ſacit ꝙ debeat valere ⁊ de/
beat exponi curatoꝛ.i.tutoꝛ:vt.l.pꝛ ſeuerinã.S. ↄditionũ.j.
de ↄdi.⁊ demõ. Sʒ ibi bñ exponit tutoꝛ.i.curatoꝛ:qꝛ cũ ſit
plus cũ det᷑ pſone ⁊ reb põt trahi ad id qð ẽ minꝰ.nõ aũt
exponit᷑ curatoꝛ.i.tutoꝛ cuʒ ſit minꝰ vt ̊ vides. ¶ Op.q;

——U—cz

teneai inſolidũ ꝓ tota admiſtratiõe: vt.l.ſi pupilli.S.fi.S.

de neg. gel.ſo.itellige hũc ſinẽ ſʒ diſtinctiõeʒ illiꝰ.S.¶ Vl
mo no.qꝙ tutoꝛ nõ dat legitime nõ põt deſerere admiſtra
tionẽ niſi aliũ faciat legitime dari ⁊ faciẽdo dari aliũ ipe ẽ
liber ab admĩſtratione ſequẽtis tꝑis.⁊ ſic feci his diebꝰ pꝛa
cticari ĩ ciuitate tuderti.nã qdã erat datꝰ tutoꝛ ⁊ geſſerat
plura: ⁊ q;ꝛ erat ſenex volebat nõ gerẽ ampli tũc ego feci
oñdi mibi tutelã ⁊ vidi ꝙ nõ erat legitie dat ⁊ ſic feci peti
ꝙ darel ali vt redderet rõ geſtoꝝ ꝑ iſtũ: ⁊ nõ tenebit᷑ am/
¶ Here 8 plius vt vidiſtis.
EB. Ea q̃ ſt agẽda cũ pſona ptinẽt ad tutoꝛem
ei regiõis:vñ ẽ ꝑſona:⁊ ea q̃ ſũt agẽda ĩ reb ptinẽt ad tu/
toꝛẽ eregiõis vbi ſũt res. h.d. C MNõ ꝙ ſi ꝑ rectoꝛẽ mar/
chie publicant bona alicui:ea bona q̃ ſũt e? ꝓuinciã vt in
ducatu debẽt ꝑtinẽ ad theſaurariũ ducat:vt hᷣ ĩ fi.glo.In
trat h̊ quãdã mãʒ nõ multũ ꝑtinẽtẽ ad tractatũ nrj̃m pᷣ an
aliq caſu hẽs hẽdis inſtituti poſſit cogi adire: Et rñũdet ꝙ;
ſic:ĩ caſu.l.nõ iuſta.C.ad trebel.dic pleniꝰ:vt no.i.l.eã quã
C. de fideicõmil. ¶ AAueri ſcðo qd ſi deceſſit Rrur poſt
1Ldglitiõeʒ ante reſtitutiõeʒ: Dic vt ĩ gl.
Eduerſus. Quiõxit cũ tutoꝛe tanq; cũ ßuate⸗ p
ſona põt ↄueniri ʒ pecũia ad pupillũ ꝑuenit h. d. ¶ Op.
ã.e.l.ij. So.h ↄxit bᷣncipalit᷑ ibi vt tutoꝛ. Itẽ ibipxit cũ cre
ditoꝛib hẽditarijs a qᷓ hẽditate pupillus abſtinuit.̊ cum
alijs. Quero an pupillus ipᷣe poſſit ↄueniri: Diſtigue
— cuius rei ↄtẽplatiõe fuit ↄctũ vt in gl.
(Curato es. Sublata cauſa cautiõis iterponen/
(T e tollii effect cautiõis int᷑poſite.h.d.
2 Utoꝛ. Periculũ tꝑis currẽtis pẽdẽte appłone fru
ſtratoꝛie iutpoſita ad ꝑiculũ tutoꝛis ꝑtinet.h.d.¶Nõ ꝗ
appellat fruſtratoꝛie nõ ẽ ĩ leui culpa: ̊ ĩ dolo vł lata.⁊ ex
he dicũt doc. ꝙ; ille ꝗq ſuccũbit ĩ cauſa appłonis indiſtincte
dʒ ↄdẽnaniĩ expẽſis:q; nõ põt hĩe iuſtã cauſa litigãdi.vide

bat.n. acta ᷣme cauſe ⁊ ſic errabat ĩ iure:ita no.ꝑ Jo.an.
i.c.iuris ignoꝛãtia ex de re.iu.li.vj.qð ĩtellige qñ ſnĩa ap/
plonis emanauit ex pᷣmis ꝓbatiõibꝰ.ſi eni ex nouis ꝓba/
tiõib ſnĩaret ĩ cauſa appellationis ceſſaret rõ p̃dicta.
S Tutoꝛ vnius ꝓuincie recte petit curatoꝛẽ
Mern m. ↄſtitui ad cauſã q̃ in alia ꝓuincia agitat.
S Tutoꝛ datus regioni adminiſtrat tẽ
(MDatruus. po: adminiſtrationis erãt eiuſdem
— regionis.hoc dicit.
(Cu 19 toꝛes * Wocutatoics teneni ĩſolidũ vt tuto
res.h.d. C MNõ qð dixi in ſimario. ¶ Op. S. e.l. diuus.
So.h̊̊ loqꝗt ĩ eis ꝗ geſſerũt tanq; tutoꝛes vł tanq; curato/
res:⁊ ſic ex neceſſitate vł neceſſitat ſuſpitiõe:ibi ĩ eis ꝗq geſ/
ſerũt ex volũtate. ¶ ltio vides h̊ ꝙ tex.ĩnuit ꝙ datꝰin/
utilit᷑ dʒ petẽ ↄfirmari:qð ĩtellige vt dixi.s.de ↄfſir.tu.l.ꝗ a
11 pie. ? videbitis in. l. pꝛoxi.
¶Tutoꝛibas. gle Fllegtli glo end ncis tene il⸗
lã ꝙ vn hẽs nõ tenet᷑ ex ſua ꝑſona ſi nõ exegit heredẽ alte
rrrius tutoꝛis.h.d.
n eu. Pꝛimo tenet᷑ gerẽs qᷓ; nõ gerẽs /ꝓ geſtis ꝓ ne

— ——Alglectis quilibet equalit.h. d.
(T uto es. Quauis ſinita tutela cauſa cepta poſſet

ꝑagi ꝑ tutoꝛẽ non põt tamen agi iudicati ꝑ eũ.h.d.iſte.S.

Abe quem no. bene. .
Ab eO. Diccaſũ. Tutoꝛes dã niſicanerũt pupillũ ĩ cẽ
tũ poſtea pupilus faci maioꝛ cepit agẽ õ eos ⁊ cũnollet liti
gare dederũt ei pupillo qnq̃gita ⁊ iße remiſiteis actiõeʒ tu
tele. pᷣ̊ q̃rit an teneat remiſſio: ⁊ an videat᷑ remiſſio ex cauſa
donatiois vel trãſactiõis:qꝛ aliqd ẽ datũ:⁊ rñdet᷑ ꝙ remiſ
ſio tʒ:q; fcã fuit a maioꝛe.xxv.annis: ⁊ ꝙ nõ vẽ ex cauſa
donatiõis:ſ trãſactiõis.h.d. ¶ Op. C. de trãſac.l.pᷣſes.
ʒ.de iur.iu.l.tutoꝛ. So.maioꝛ fact põt libᷣare tutoꝛes vel
curatoꝛes ſine dubio vt h: exñs minoꝛ nõ poſſet libare ex
cauſa donatiõis:ſʒ trãſactiõis ſic:ſi ſieret bona ſide:vt in ↄ
rijs als ſec: q; põt reſtitui ꝑ titulũ. C. ſi aduer. tranſac.ho/⸗
die vo valeret iſta remiſſio cũ iuramẽto ꝑ aucẽ.ſacramẽta.
F. ſi aduer. vẽ.⁊ no.j.de ↄ.iudi.tu.i.iij.S. ꝛiũ.

Krrr Glo. legit pluribus modis tene
1 æ Ver actiõeʒ ꝓpoſitã g tutoꝛes nõ to
Ado leſcẽs. i actio ↄ tutoꝛes niſi q̃ten ẽ exac h.d

Autoꝛi imputei negligentia ſi heredem ↄtu/
(Tutoꝛ.

toꝛis non ↄuenit ſicut ſi cõtutoꝛẽ ſuſpectum

Tntel facere neglexit.h.d.
(Tnute e. mo eget ſũmario.rõ dubitatiõis erat:quia
actio tutele nõ põt intẽtari niſi finita tutela: h aũt lʒ eẽt ſi

nita ĩ pſona vni tñ ꝓpt ꝑſonã alteri ĩ cuius ꝑſona tutela

durabat videbat᷑ nõ poſſe agi tutele qd remouet h.S.

J Pꝛiuilegiũ cõceſſũ militibꝰ
Dp ub er Tcirca teſtã ĩtellr ↄceſſũ circa
H eoꝑꝝ bona necvltra ſe extẽdit. h. d. nõbilis caſus.

CNMo.pᷣ ꝙ ſi dat iĩ teſtõ ĩutilit᷑ nõ gerit nec ſe ↄfrmari pe
tit nõ ẽ qð ſibi iputet᷑:ſec ſi ſpõte gereret:vt.S.l.ꝓxi.S.cura
toꝛes. ¶ Scðdo no.qꝙ pᷣuilegiũ debeat intelligi ſine alteriꝰ
iniuria: vt. C. de emã.li.l.nec au.⁊ . neqd ĩ lo.pu.l.ij.S.me
rito.x. S.ſiqs a pncipe ¶ Tertio no.ꝙ pᷣuilegia militum
nõ extẽdunt᷑ vltra diſpõnẽ ſactã ſup bonis ſuis.⁊ ſic vĩ h̊
caſus ꝙ pᷣuilegiũ ↄceſſũ hodie pꝛibvt poſſint teſtari int᷑ li
beros nõ fuata ſolẽnitate:vt.l.haclↄſultiſſima.S.ex impfe
cto.C. de teſta.nõ hẽat locũ ĩ datiõe tutoꝛis:vt no.in.d.S.
ex imꝑfecto.dixi.s.de ↄfir.tu.l.q a pꝛe.⁊ hãc mãʒ q̃ten ſe
extẽdit pᷣuilegiũ milij ĩ ↄciẽdis teſtis ponit Diĩ de teſta⸗
mili.ſuꝑ rubꝛi.dic vt ibi. ¶ Vltimo no.qꝙ tutela dat᷑ iure
pꝛie ptãtis nõ militie pᷣmio:q̃ſ dicat tũc põt dare tutoꝛem

. Ar miles qñ paganus.
M 1 plures. uonodis pᷣncipalit᷑ in
C telligit.p iĩ libatiõe relicta vni ex tutoꝛib p teſta/
toꝛẽ g

hon
uah
3e/
.
rgto
agnt,
kat;
llllen

tne⸗
Dlng,
Urgto,
gge⸗
n,
ulge

enei⸗
lie

gpye

oſet
keſ.

lic⸗
etlti
n
buuſa
venl
Auſa
ſes.
pel
eer
n
/
.

vol
d
n/

De admi.⁊x peri.tuto.⁊ cura.

toꝛẽ ꝗ tutoꝛes dabat ⁊ hac ꝓſeqꝗꝛ gl.ꝛꝰ ĩ libatiõe relicta ꝑ

ipʒ pupillũ fem̃ adultũ.⁊ hãc ponit Di.ſᷣm pᷣmꝗ.h.d.Lʒ
vni ſit relicta libatio reddẽdarũ rõnũ nõ ꝓhibet᷑ pupillus

aliũ ex e pſona ↄuenire ſi eũ ſuſpectũ facẽ neglexerit.h.d
COp.ad hãc lec.ꝙ pupillus agẽs repellit exceptiõe ce/

dẽdaꝝ actionũ:qꝛ eas nõ põt cedẽ:⁊ ſic ob.j.e.l.ſi pupil/
lus.Huitimoꝛe ſt tres ſolones pᷣncipales.pᷣ ꝙ h̊ actio põt
cedi lʒ nõ ĩ totũ.cedii.n.ĩ eo ꝙ dolo fac vl ĩ reliꝗs q̃ remã
ſerũt apð eũ ⁊ ſicĩ plus ↄuenit᷑ ↄtutoꝛ qᷓ; cedat᷑ actio.h̊ non
v vᷣa qꝛ; qð iuris ẽ ĩ toto h idẽ vꝛ ĩ parte:⁊/p q̃ parte nõ po
teſt cedẽ p ea nõ põt agẽ. Añ ſolue ⁊ mõ ꝙ h̊ pupillus nõ
põt cedẽ abſq; ſcõ ſuo.remiſit.n.teſtõꝛ nõ ipᷣe pupillus ⁊c̃.
CS3 h fac:qꝛ ꝑſona defũcti ⁊ pupilli vꝛ eadẽ ꝓpt᷑ qð ꝗ
dã recedũt ab hac ſolone.Sʒ rñ.ꝙ eadẽ vꝛ q;tũ ad oblo⸗
nes hẽditarias. Sʒ oblo q̃ tenet᷑ tutoꝛ nõẽ hẽditaria. Pꝛe
terea nõ ẽ qd iĩputet᷑ ipi pupillo.ab ipᷣo.n.initio tutoꝛ ꝗq ac
ceſſit ad gerẽdũ ſciebat ſe hẽe ↄtutoꝛẽ cui libᷣatio ẽ relicta
vñ ↄtẽplatiõe illi actiõis cedẽde nõ geſſit.ſile in.l.ſi titiꝰj.
de ſideiuſ.⁊ dixipłe i.l.ſi ſtipulat.S.ſi.e.ti.vñ tene hãc ſolo
nẽ. Alia ſolo ẽ ꝙ nõ poſſit agi niſi eaten q̃tenꝰ actio poſſʒ
cedi. Sʒ pcedens ẽ vioꝛ tenẽdo hãc lec.cũ pupillo nõ poſ/
ſet iputari cłpa:vt dicã ĩ.l.ſi pupillus.j.e.¶Venio ad ſe
cũdã lec. Bi.ſʒ quã.h.d.Si pupillus ſac maioꝛ libatiõeʒ
vni ex tutoꝛib reliqt ↄtutoꝛ pot᷑it ↄuenirip eo ad qð illa li
beratio ſe nõ extẽdit.h.d.huic lec.magis applaudet lr̃a ꝙ
ipe pupillus lihᷣatiõeʒ reliq̃rit. Dic.n.qꝙ ille q hũit tutoꝛes
vetuit rõnẽ reddẽ. Op.de.l.ſi pupillus.j.e.So.fateoꝛ
ꝙ ↄtutoꝛ nõ põt ↄueniri niſi rõne doli vł reliquoꝛũ ad qð
ſe nõ extendit liberatio alteri relicta.

X* luribns Que nõ ſũt trãſmiſſibilia
pluribus; ad hẽdes ꝑ ceſſionẽ non
trãſeũt.h.d. ¶ Mo.ꝙ q̃ nõ ſũt trãſmiſſibilia nõ
ſũt ceſſibilia:de qͥ ꝑ doc.C. de pᷣui.do.l.j.dixiĩ.de v.ob.l.ſi
ſtipulat fuerim ĩ pn. Mõ ꝙ pᷣuilegiũ qð dat᷑ pupillo nõ
trãſit ad hẽdes. Op.S.de in ĩte.reſti.l.nõ ſolũ..eo.l.
a curatoꝛibꝰ.S.hẽdibꝰ.So.illa pᷣuilegia nõ dani mere rõ/
ne pſõe vt dixi plene..ſo.ma.l.maritũ.⁊.l.ſeq̃n. ¶ Qũo
qð ẽ iſtð pᷣuilegiũ qð dat᷑ pupillo:? Rñ.vt ĩꝑſonali pᷣferat᷑ ce
teris:vt.l.dabim.S.j.j.de pᷣuilegijs credi. ¶ Qũo an hꝰ
pᷣuilegiũ trãſeat ad ſuũ hẽdẽ:hꝰẽ ex ſe deſcẽdẽtẽ: Gl.h̊ po/
nit opi.i.d.l.dabini.tʒ ꝙ ad ſuũ hẽdẽ trãſit. Ja.de.are.tʒ
cõtrariũ ꝑ.l.penulti.S.ſi puelle.de ritu.nup.vbi eſt caſus.

Wm po ſt mo t = Rationẽ qre tu⸗

—

re vidiſtis.ð.eo.l.tutoꝛes qui poſt ſinem.

. Pꝛimo ponit thema ⁊ qõ.⁊ꝰvna
¶ Qni cũ eſſet. rõ patruuʒ.qꝰalia rõ/ꝓp pꝛuo.q̃r/

to detmĩaĩ vna qõ circa pᷣdicta.S det᷑minat qõ ꝓpoſita.⁊
h Sſubdiuidii ĩ tres pates:qꝛ pᷣmo ponit qũ curatoꝛi nlło
mõ ſubuenit᷑.ꝛ qñ ei ſubuenit ↄ adultũ.ʒꝰ qñ ei ſubueni: ʒ
eũ ꝗ dotẽ ꝓmiſit.2 ibi qm.zq ibi ſi mouet.A ibi pꝛeterea.
Seibi rñũdet᷑. partes vᷣo iſti vltime ſũt tres.⁊ ibi ſʒ ſi is.ter/⸗
tia ibi ꝙ ſi mſier.ſãmariũ colligit ex pᷣ gl.̊ poſita. ¶ Exa
minem particulas.pᷣma pars ĩ q̃ ponit᷑ thema ⁊ qõ non
hbʒ dubitationẽ. Venio ad ſcdᷣaʒ partẽ ĩ q̃ fuit argumẽ
tatio ) curatoꝛẽ:⁊ ſic qũ qs ꝓmittit ꝓpꝛio noĩe indubitant᷑

tenet᷑:ſʒ qñ ꝓmittit curatoꝛio noĩe nõ tenet: vt.l.ij.S.eo.?

l.poſt moꝛtẽ.S.j.jʒ.qũ ex fac.tu.ſʒ h ꝓmittit expᷣmẽdo noĩe
pꝓpᷣo ⁊ appellatiuo ⁊ pᷣceſſit ꝓpꝛiũ:g ppꝛio noie pmiſiſſe vr

vt.l.ſi cõis fuus.ĩ hᷣn.j.de ſtip.ſuo.⁊ ad hãc rõnẽ nõ rñde

tur.j.ſj rñdeo ꝙ ex eo ꝙ ↄctũ ẽ ſuꝑ re ꝑtinente ad vtilita/
tẽ adulte vꝛ eẽ ↄctũ curatoꝛio noĩe:vt.l.ſi.j.qũ ex fac.tu.di
xii.d.l.ſi cõis ſuꝰ.vł alit poſito ꝙ iſta argumẽtatio ſit vᷣa
ꝙ; ꝓpꝛio noĩe ꝓmiſiſſe videat᷑: nõ tñ ob.detminatiõi ſe.vt
.dicã.Erãt aũti ꝓmiſſione alia ba.qꝛ ꝓmiſit ſe daturũ:

⁊ ſic habuit animũ obligãdiſe nõ pupillũ:vt pʒ ex thema
te. qð qiter ꝓcedit j..declarabo. VAenio ad tertiã par

* toꝛ non põt age

ticulã ĩ q̃ ponit ar. ꝓ ipo curatoꝛe ⁊ ẽ cara.C Venio ad

irtã particulã ĩ q ponit ar. p pᷣmo curatoꝛe:ex q̃ diligẽter

no.qꝙ vbi tutoꝛ vl curatoꝛ pmittit ſciẽter illð ad qð ſcit pu
pillũ vel adultũ nõ poſſe ↄueniri ipe tenet:vl q; videat᷑ do
nare vł qe nõ ẽ dign ꝙ ſibi ſubueniat/ ꝓpt᷑ dolũ qð facẽ po
teſt ad mita. Aenio ad ꝗntã particulã. ⁊ pᷣma ed pars
clara.ſiue eni ꝓmiſit aio donãdi ſiue ſcient᷑ ſupᷣ vires pꝛi/
monij ſibi nõ ſᷣuenit. ¶ Nenio ad ſcdᷣaʒ partẽ vltie parj
ex q̃ ſingularit᷑ no.ꝙ qñ adminiſtratoꝛ/ꝓmittit dotẽ ꝓ illa
cup negocia admiĩſtrat nõ vi pmittẽ aĩo donãdi ſj aĩo re/
petẽdi: ⁊ ſic defmiĩaĩ.l.vlti.⁊ qʒ ibi no.C.de do.ꝓmil.fſaẽ
qd noꝗ de le.iij.l.vxoꝛẽ. S.pĩ nalis.ſac̃.S.de neg.geſ.l.nẽſẽ
ni.⁊ ſic ſis caut facẽ articlin ⁊ ꝓbare quõ ille ꝗ dotẽ pmiſit
gerebat negocia mlieris. Qũo./p huũ declaratione q̃lit
iſte curatoꝛ dotẽ ꝓmiſit. Rñ.nõ põt dici ꝙ ꝓmiſit ꝓcurato
rio noĩe:qꝛ tũc ipo iure nõ tenetł:ſʒ adulta:vt.l.ij.S.e.nec eſ
ſet opexceptiõe:nec tãta dubitatiõe quata h̊ vꝛ fuiſſe iu/
riſcõſulto. Itẽ nõ põt dici ꝙ ꝓmiſit vt puata ꝑſona aio do
nãdi:q; tũc nllo mõ ſubuenit ſibi:vt ĩ pcedẽti rũſo dicẽdũ ẽ
ergo ꝙ ꝓmiſit nomine ꝓpꝛio qð apparet: qꝛ ꝓmiſit ſe ſolu
turũ vt dixiĩ themate.ſʒ dubiũ ẽ an videat᷑ ꝓmiſiſſe aio re
petẽdi a mliere vł nõ: ⁊ iterpᷣtat iuriſcõſultus ꝙ vi ꝓmiſiſſe
aĩo repetẽdi qð colligit ex eo ꝙ ẽ geſtoꝛ negocioꝝ ſuoꝝ:vt
dixi ⁊ tãgũt doc.i.l.fi.C.de do.ꝓmiſ. ¶ MNo.etia h ꝙ coõ⸗
ſtãte mrimonio ⁊ eo ſuluto mler põt ↄueniri. ¶ Benio
ad vltimãpartẽ ⁊ ꝓ ei declaratiõe q̃ro qñ mũlier nõ vult ꝙ;
ſolual:qs modus erit tenẽdus:Piẽ gl.ꝙ ipa petit reſtitu
tiõeʒ in ĩtegrũ ꝑ ti. C.ſi aduer.do.x.l.ſi ex cauſa.S.ĩ do.s.
de mioꝛi· Sʒ dices tu quõ põt ipᷣa reſtitui cũ ipᷣa nõ tenea
tur marito: Rũ.lʒ nõ teneat᷑ marito:tñ tenet᷑ curatoꝛi:qꝛ ẽ
habiturus regreſſũ ↄ eã:lʒ ̊ cũ marito actũ non fuerit.vñ
deſeſiões ex ꝑſona actoꝛis ꝓſũt iſti curatoꝛi.ſile ĩ.l.idẽq;S.
gnãlit. S.mã.de intro.ach.l.q ſuũ. ¶ Quero tenẽdo iſtaʒ
lec.an ipᷣe curatoꝛ poſſit petẽ reſtitutiõeʒ:? Quidã dicũt ꝙ;
ſic ad inſtar fideiuſſoꝛis mioꝛis ĩiducti dolo. Sʒ iſtò exem
plũ nõ ẽ bonũ q; reſpectu maritiiſtecuratoꝛ nõ eſt ſideiul/
ſoꝛ. Alij dicũt idẽ qꝛ curatoꝛ ⁊ puella repũtãt eãdẽ ꝑſona:⁊
h plʒ:qꝛ nõ tanq; curatoꝛ pmiſit: vt.s.dixi.dic g iſte cu⸗
ratoꝛ nõ põt petẽ reſtitutiõeʒ.ſʒ iſta pupilla hẽet neceſſe pe
tẽ ⁊ ſuſtinẽ defẽſionẽ illiꝰ curatoꝛis ⁊ ĩ illa defẽſiõe vti iure
ſuo:vt.d.l.idẽq;.S.gnãlit.⁊.l.ꝓcuratoꝛ ad exhibendũ.S.j.
j.rẽ ra.ha.h lec.ꝙ h̊ impetrat᷑ reſtitutio nõ plʒ: qꝛ huic lr̃e
nõ ↄgruit. Pꝛeterea cũ ſit tuta bñſicio iuris cõis vt ſtatiʒ
dicã nõ hʒ neceſſe petẽ reſtitutiõeʒ.Rñ.g 2 ꝙ tã curatoꝛ
ꝙᷓ; pupilla hʒ exceptiõeʒ ne ↄueniat᷑ vltra vires pꝛimonij.
Szʒ tüc qro qẽ iſta exceptio: Rñ.mlier oſtãte mr̃imo/
nio nõ põt ↄueniri vltra qᷓ; facẽ põt: ⁊ iſta ẽ exceptio quaʒ
opponit marito.⁊ h inuit lr̃a q̃ diẽ ipʒ cogi ad cauendũ de
ſupplẽda dote ſi effecta fuerit locupletioꝛ. Apparet g& ex
p̃dictis ꝙ illo curatoꝛe cõuẽto tanq; ꝓpꝛio noĩe põt mlier
cõparere ⁊ opponẽ exceptionẽ iſtã ⁊ cauẽ:⁊ ob h̊ ipᷣe cura

toꝛ abſoluet᷑ põt etiã ᷣ facẽ ipe curatoꝛ vt diẽ gl. ¶ QOp.

ꝙ ipo iure ſit tut qñ ꝓmiſit vltra vires pꝛimonii:vt.l.ſine
generalit᷑.S.de iur.do.So.vt ibi. Op.qꝙ nullo mõ iſte
curatoꝛ ſit tut:vt.l.ſi donaturꝰ. S.j.S.de ↄdi.ob.cau.Glo.
dat ples ſo iſta ẽ pᷣa ꝙ ibi ꝓmiſit credẽs ſe teneri: ⁊ ſic nõ
aĩo repetẽdi a mliere: ̊ͥ vo ꝓmiſit aio rehñdi ⁊ petẽdi de
wr „ . vimonio mlieris.
02 Mi no minib ns. i noĩa q̃ ſibi a
poꝛe admiſtratoꝛe aſſignanĩ agnoſcit eoꝝ ꝑiclo ẽ
aſtrictus.h.d. ¶ Op. S.e.l.tntoꝛ ſiue. So.ibi recepit aſſi
gnatiõe ſcã a pᷣoꝛe admiſtratoꝛe nõ tñ illa noĩa aſſignata
agnouit vt idonea.Sʒ tüc dubitat᷑ q̃lit᷑ vꝛ agnoſcẽ: Gl.rñ
det nõbilit᷑ agnoſcẽ vã Fʒ.l.ſi fili .. de tu.ſiue vᷣbo ſiue aliq
actu apparet ꝙ illa noĩa dixit idonea eẽ ſaſj ẽ.recipiẽdo vo
aſſignationeʒ ſimpłr nõ vẽ illa noĩa vt idonea appꝛobare
Vvt. ð.e.l.tutoꝛ ſiue. ¶ Op.C. eo.l.debitoꝛibꝰ. Sa⸗ h tenetĩ
2

Beadmi.⁊ ꝑi.tu.⁊ cu.

de piclo.ſde ĩopia ſubſiſtẽte:tẽ enĩ illa noĩa acceptauit vt
idonea:de ꝑiculo vo ĩopie ſpᷣſecute tenei ſi ſibi põt iputari
culpa:als nõ vt ĩ cõtrario.

Seg ſi bP upillus. zie v.legit ĩ gl.pluribꝰ mo

—

dis tene hãc lec.ſ.ꝙ aſſignatiõeʒ reliquoꝝ acceptauit ⁊ vſu
ras recepit ꝑ qð nõ vꝛ ſuo pᷣuilegio renũciare:⁊ ſic in ſũma
dicit ꝙ ꝑ receptionẽ vſuraꝝ pupillus nõ perdit pᷣuilegiuzʒ.
OQp. j.de pᷣui.cre.l.vẽtri.S.ĩ bonis.So.alið ĩ puilegio
qð dat᷑ depoſitario.illð eniĩ pdi ꝑ receptiõeʒ vſuraꝝ.egre
duũ enĩ fmios depoſiti:alið ĩ puilegio qdð dat pupillo vt h̊.
II& Quaten vn ex tutoꝛib ẽ
pupillus.is at ſcõ pupilli eaten alt
einoĩe ↄueniri nõ põt.h.d.vel alit. Qui tenet ce
dẽ actionẽ ſi eã cedẽ nõ põt ſcõ ſuo repellii exceptiõe cedẽ/
daꝝ actionũ.h.d. ¶ In tex. ibi intpellare.dic ꝙ nõ põt õỹ
aliũ actiões cedẽ qð facẽ dʒ: vt.l.j.S.nũc tractemꝰ.de tu.⁊
ra.diſtra.⁊ ſic repellit᷑ exceptiõe cedẽdaꝝ actionũ. Abi ↄue
nit ⁊ lib auit. Nã ſi ex ꝑſona liati velit alteꝝ cõuenire nõ
audit.Di. ¶ Op.ad pᷣncipiũ ꝙ nõ poſſit pupillus libare
tutoꝛẽ: vt. ð.e.l.tutoꝛes ꝗ poſt.S.ab eo.hui' timoꝛe ẽ h ſcã
gl.i. dicẽs ꝙ lidᷣauit trãſigẽdo qð põt vt h: nõ donãdo vt
ibi. C Scdo op· ꝙ vn tutoꝛꝓ alio nõ tenet᷑:ſʒ qlibʒ ĩ viri
li:vt.l.tutoꝛes ꝗ poſt.S.ĩ ei.s.e.⁊. C. de diui.tute.l.j. So.
diẽ gl. itellige ꝙꝙ bᷣ geſſit ali nõ.vel ꝙ ambo nõ erãt ſoluen
do tꝑe depoſiti officij. Iſtud nõ ẽ neceſſe ꝙ ſiue ſint ſoluẽ⸗
do ſiue nõ ꝗqlibʒ tenei ĩſolidũ lʒ hẽat bñficiũ diuiſiõis:vt.d.
l.j. C. de diuiſi. tute. c. S. e.l.ſi plures.⁊ ibi dixi. Sig amiſe
rũt diuiſiõis bññciũ ſuꝑeſt bñſiciũ ceſſionis qð põt opponi
poſt ſnĩazʒ: vt.l.ſi mioꝛes..e.⁊.l.ſi ſideiuſſoꝛes.S.j de ſide
iuſ. Sʒ tenẽdo illã opi.ꝙ h̊ alt᷑ nõ erat ſoluẽdo op.qñ
gs lidat debitoꝛẽ ꝗ nõ tenet efficacit᷑ non põt repelli exce/
ptiõe cedẽdaꝝ actionũ: vt.l.quãuis.S.marcellus.S. ad vel
lei. Rñ.ibi debitũ erat iĩefficax ĩefficacia iuris:hᷣ vo de iure
erat efficax:ſʒ de fcõ ĩefficax:q; erat nõ ſoluẽdo.C Opꝗ.
de ſideiuſ.l.ſi ſtipulatꝰS.ſi. So.vt ibi plene dixi.¶ Op.j
de le. j.l. ab oĩb.pᷣ̊ rũſo.gl.nõ ſoluit.dic Di. ibi nõ liberat᷑
ſcõ creditoꝛis:ſj ſcõ teſtõꝛis legãtis q vnũ ex hẽdib potuit
liberare ⁊ alios ĩſolidũ obligare:vt.il.cũ ab vno.j.de le.ij.
qð plʒ.fac qð dixi.S.e.l.ꝗ plures ſm lec.gl. Venio ad
ſcdᷣaʒ partem. dẽ h ꝙ duo magiſtratnõ hñtur vt duo rei-
vñ ẽ B: Diẽ gl.magiſtrat nõ tenet᷑ niſi ex dolo alteri:ſecꝰ
ſi ex culpa ↄuenial:vt de magiſ.oue.l.añpe.hꝰnõ placet qꝛ
magiſtratnon tenetĩ᷑ ex culpa cõi:vt.j.ad municip.l.impa
toꝛ.⁊ de admi.re.ad ci.ᷣ perti.l.dis. Nec ob.l.allegata in
gl. ꝗᷓ loqꝗt᷑ qũ magiſtrat ↄuenit᷑ ex fſcõ tutoꝛis vł curatoꝛis
quẽ dedit:hloqꝗt q ↄueniũ ex culpa college.dico gꝰ ꝙ nõ
ſut ꝓpꝛie duo rei: qꝛ iſti Fʒ q̊ tpa nõ hẽbãt bñficiũ diuiſiõis
illi ſic: ⁊ iſtud vult dicẽ tex. Sʒ tũc inſtaĩ cuʒ hodie duo rei
hẽant bñſiciũ diuiſiõis:gꝰ plures magiſtrat' hſñtur hodie
vt duo rei. Rñ.nõ ẽ ita.nã duo rei bñt bñficiũ diuiſiõis:ita
demü ſi coꝝeus ẽ p̃ſes ⁊ ſoluẽdo ſt᷑ nõ ↄuenit:vt.C. de duo.
re.auẽ.hꝰita ⁊ ĩ coꝛpoꝛe vñ ſumit.Sed plures magiſtrat⁊
plures tutoꝛes hñt bñſiciũ diuiſiõis etiã ſi tũc cũ ↄueniĩ col
lega nõ ſit ſoluẽdo ſi tũ ſoluẽdo erat tpe depoſiti officij: vt
C. de pba.l/ex ꝑſona. ¶ Aenio ad vltimũ rũſi ex qͥ nõ pᷣ:
ꝙ liberat pᷣſcriptiõe ſilis ẽ ſoluẽti:qð nõ ĩtelligas qͥ ad oĩa
cũ p̃ſcriptio nõ tollat nãlẽ obłonẽ ſolo ſic.Sʒ quãtũ ad h̊
vt poſſit obici eiꝰ quẽ pᷣſcriptũ ẽ culpa q̃ſi ſcõ ſuo ⁊ negli/
gentia ſua ẽ liberatꝰ. ¶ Mõ etiã ex herñſo ꝙ tunc obſtat
exceptio cedẽdaꝝ actionũ qñ actiões ſũt ſublate culpa vel
ſacto ei ꝗ cedẽ dʒ. ⁊ heſt qð tex.diẽ ĩ fine.hʒ eni qdð obij/
ciat petitoꝛi.Circa qd diſtingue plene ĩ.l.ſtipulat. S.ſi.j.
de ſideiuſ. ¶ Op. nõ põt tpe extigui actio vnũ ꝗn ex
tinguat ↄ aliũ.nã ſolo curſu tpis non: q; eodẽ tꝑe naſci ʒ
vnũ qͥ aliũ.Itẽ ſi ꝑpetuaret ↄ⁊ vnũ ꝑpetuaret᷑ ð aliũ:vt.l.
ſi. C.de dno.re.· Olo.huitimoꝛe dat duas ſolones q clare
ſut: tñ diuinatiõeʒ ↄtinẽt. dic g'. l. ſ. de duo. reis loquii ĩ

duob reis ꝓpꝛie nõ ĩ tutoꝛibꝰ⁊ mgratibus ꝗ nõ ſũt ppꝛie
duo rei vthᷣ dꝛ ĩ tex. Iſta ẽ va quã tene mẽti.ꝓ hꝰ.j.de ſo.
lcuʒ ꝗs.S.ſiqs p eo. ⁊ ibi glo.ſʒ h nõ v cũ p̃ſcriptio.xxx.
annoꝝ hoc tꝑe nõ eẽt cognita vt nõ.in.l.ꝗ occidit.S.j.S.ad
l.aql. Rñdeo põt dici ꝙ h̊ loqꝗt de actiõe tutele qᷓ̃ daba q
eʒ de peculio ⁊ ſic ifra annũ:vt.l.tutoꝛes qꝗ ĩ fi. .e.⁊ ſic eſ
ſet expedit᷑ caſus huiꝰ.l.vel dicas ꝙ erat q̃dã pᷣſcriptioſʒ
antiqᷓ tpa de q̃ mentionẽ nõ habemꝰ. ſacit qð nõ. inſti.de
pe.⁊ temp.ac.in pᷣn.
1 AWtius. Si adult᷑ debitoꝛẽ ſuũ ꝓcuratoꝛẽ
Atituat nõ vã eũ vt debitoꝛeʒ idoneũ ex cauſa p̃⸗
ambula appꝛobare. h. d.

¶Sempꝛonii. Hiu ſio fcã int᷑ plures tutoꝛes a ſeip

ſis nõ facit qn vnus ꝓ alio teneai anteq; pueniat ad magi/
ſtratũ:ſec'ĩ diuiſiõe facta a pluribꝰ reipublice admiſtrato
ribꝰ.h.d. ¶ Op.qꝙ etiã magr̃at teneai ĩſoliduʒ alter /ꝓ al
tero:vt.l.ꝓx.S.So.l.ibi loqꝗt ĩ plurib magr̃atib ꝗ gerũt
aliqdð officiũ cui ĩhẽt iuriſditio ſiue dignitas:hᷣ q admini/
ſtrãt bona ſine aliq iuriſditiõe vł dignitate ſiẽ bona pᷣuato
rũ.hᷣ ſo.ẽ ſingłaris nec ẽ va .l.impatoꝛes.⁊.l.ſe.j.ad muni
ci.⁊ qð ibi nõ.⁊c. ¶ Ad vↄꝛiũ rñ ibi ſit gerebãt nulla ſacta
diuiſiõe etiã a ſeipᷣis:ſʒ ꝓmiſcue faciebãt mõ vn mõ alt᷑: H
int᷑ ſe diuiſerũt. Op.ꝙ idẽ ſit ĩ tutoꝛib qð h d ĩ magr̃a
tib:vt.j.ea.l. S.cũ teſtõ. So.vt dicã. ¶ Op..de neg.ge.
l. cũ alicni. So. vt ĩ gl. ¶ Op. de.l. aufert. S.j.ĩ.de iure ſiſ.
So. gl. ꝙ ibi cũ agit ſiſc'pᷣ cũ agit minoꝛ cui bona ſuerũt
admiſtrata.hᷣ ſo.vi pdictã.l.ĩpatoꝛes.Jõ dic ꝙ.l. ia lo
quit q nõ fuit fcã diuiſio:⁊ ſic dʒ ĩtelli ſʒ diſtictiõeʒ nõ.i.d.
l. ipatoꝛes.qð plene dic vt ibi. Qũo q actio dai nupila
53& 5 iſtos curatoꝛes: Gl. diẽ ꝙ neg. geſ. 1 bñ.
¶Tuto . Si tutoꝛ ſacit de re pupilllid . tenei
lIʒ ſuo noĩe ad vtilitatẽ tñ pupilli ſacẽ pᷣumii.h.d.⁊ ẽ caſus
valde nõbilis.C Nõ. qð dixi in ſimario declarabo.j.l.

AAE. ꝓxima.S. altero.
(Quelitum. Finita tutela añ ſolutionẽ currũt vſu/
EL& re q;̃ pᷣus currebant. hoc dicit. L
MMaul 8. Fideiuſſoꝛ tutoꝛis nõ tenet᷑ ad ea q̃ tna/

toꝛ poſt pupᷣtatẽ ſponte geſſit.h.d. ¶ Ex eo ꝙꝙ diẽ ſpõte ⁊
nulla neceſſitate cogẽte apparet ꝙ ſi negociũ erat ↄnexũ:
ita ꝙ geſſit de neceſſitate ꝙ teneat᷑ fideiuſſoꝛ ſʒ Ja.de are.
Iſte.S.fac ad qõnẽ ꝙ ſi aliqs aſſũpſit cuſtodiaʒ caſtri vſq;
ad ſex mẽſes ⁊ dedit ſideiuſſoꝛes:qꝙ ſi inis ſex mẽſib remã
ſit ĩ cuſtodia ⁊ caſtrũ ꝑdat᷑ ꝙ ſideiuſſoꝛes nõ teneanĩ:⁊ ita
diẽ Ja. de are. ⁊ diẽ hac.q.fuiſſe de ſcõ verone.DBi.diẽ ideʒ
qñ iſti cuſtodes ꝓmiſerũt ſaluare ⁊ cuſtodire caſtrũ ꝑ illud
tpᷣs ⁊ ĩ hẽ dederũt ſideiuſſoꝛes ꝑ hãc.l.⁊.j.de admi.re.ad
ci.perti.l.ij.S.pe.⁊ ſi.⁊ vt le.no.ca.l.j.S.belliſſime.ſʒ ſi pmi
ſerüt dcm̃ caſtrũ reſtituere:qꝛ tũc nõ reſtituerũt ad huc ſide
iuſſoꝛes tenent᷑:ita dic Di. iſta qõ fuit de ſacto floꝛẽtie ⁊ in
ea ↄſului quod plene examinaui in.l.item qu eritur.S. qui
impleto.S.loca.dic vt ibi. S
Tute! Apoce tutox debitoꝛibꝰ date ſidẽ faciũt õ
Dute EC. pupillũ lʒ ipᷣe ↄ tutoꝛes hẽat regreſſũ.h.d.
C Mõ.ʒ ꝙ ſcpᷣtura tutoꝛis ꝓpbat ʒ pupillũ. Sed q̃ro qd
ↄtiebat iſta ſcriptura: Rñdet gl. ꝙ tutoꝛ cõfeſſus fuit ſibi
ſolutũ.qð ſi veꝝ eẽt nõbile eẽt.doc.tñ tenẽt ↄfeſſio tuto
rũ ſpõte ſcã nõ p̃iudicat pupillo:vt.j.de ↄfeſ.l.certũ. S. ſed
an ipos. ⁊ ibiplene dixiꝑ doc.C. de ↄfeſ.i.vnica.⁊ibi ꝑ Ci.
l.ix.q.dico ̊ ꝙ ſcriptura dʒ ↄtinẽ qñ tutoꝛ ĩ vitate pecuniã
illã accepit ⁊ ſi ſolã ↄfeſſiõeʒ ↄtinet nõ nocẽt pupilloqſiqd
frau.pa.l.j.S.ſi mutuã.vbi ẽ tex.nõbilis: ⁊ G̊ eſt qdð diẽ h
iuriſcõſultus rñũdendo ſi bñ aduertaĩ.diẽ eniʒ ſi debitoꝛes
ſoluiſſent ⁊c̃.quaſi dicat nõ ſi iuftiataleo 7c. .
„ 2 i tutoꝛ teſtãrius ⁊ datiuj
Cu in teſta meto. gerũtdiuiſiʒ ꝓ datiuo pᷣus
ꝑuenit᷑ ad magfatũ qᷓ; ad ↄtutoꝛẽ:ſecꝰſi oẽs eẽnt datiui.h.
d. Fʒ lec.quã teneo ⁊ẽ ſingularis caſus. ¶ Op.qꝙ bñti tu
toꝛẽ tutoꝛ

itpp
ſdeſ⸗
ſjig
dabli;
e.7 4
throß
nſide

rtoi
ul,

buſih
nng
hitrno
er
ggeit
dnini,
dund
Cnnun
Aluct,
A:h
nngin
gg.
neſf⸗
ſuenit
lo
R
l
1bi.
tenei
caſns
h.l.

ſu/

n/
1
in
are,
ſ;

mi
e
ez
d
d
mi
de
in
i

De admi ⁊ peri.tuto.⁊ cura.

toꝛẽ tutoꝛ dari nõ põt.C.ĩ q.cau.tu.ha.l.j.So.ſpãlis ca/
ſus ẽ h. ¶ Op.ꝙ pᷣus debeat ↄueniri tutoꝛ q; magf̃atꝰ:vt
l.j.S. nũc tractemꝰ.j.de tu.⁊ ra.diſtra. So.gl.iĩtellige ꝙ G
ĩpn.fuit diuiſa admiſtratio ꝑ iudicẽ qð tex.nõ patit.dic g

ꝙ. S. nũc tractem.loqĩ qñ plures ſũt tutoꝛes eiuſdẽ ↄditio

nis:qꝛ oẽs teſtãrij vł oẽs legitimi vł oẽs datiui:hᷣ qñ ſũt di
uerſe ↄditiõis pʒ qꝛ vnus teſtãri vel legitim alt datiuꝰ.⁊
hãc diſtinctiõeʒ expᷣ̃ſſe fac tex.nec opꝰ ẽ aliq̃ camillatiõe.hꝰ
etiã tʒ Ja. de are. dicit gl. p̊ a teſtõꝛe diuiſa tutela ĩmo a ſe/
ipſis ſm Ja.de are vide gl.ſuꝑ vbo vel alit᷑ int ſe.ĩmo non
vult ſacẽ hãc diuerſitatẽ:ſʒ diẽ alit᷑: idẽ alit᷑ obſeruabit᷑ qñ

vn ẽ dat a iudice alius a teſtõꝛe ⁊ diuiſa ẽ admiſtratio a ſe

ipſis vt.s.dixi.alit᷑ qũ ambo eſſent datia iudice ⁊c̃.

„ Tutoꝛ põt ſolutionẽ recipe nõ do/
Tutoꝛibus. e vel/p modico ſine cauſa tran/

we ſigere. h. d. iſte nobilis. S.
. Itium. Jum us facẽ cũ ↄſilio alterᷣſiquideʒ
ẽ particeps officij tenet᷑ eũ reqrere ⁊ ſeq als ſecus
b. d. C Mo. ꝙ ad h̊ ꝙ tutoꝛ teneat᷑ reqrere cõſiliũ alteri
etiã teſtõꝛe iubẽte duo reqrunt᷑ in pſona illi.ſ.ꝙ ſit tutoꝛ ⁊
particeps officij. Itẽ ꝙ ei adminiſtratio nõ ſit denegata:ſʒ
põt admiſtrare h. d. Lex.ibi ſetiã admiſtratiõeʒ tẽ. Nã
illa dictio et ĩpleat etiã iſta duo ſ.ꝙ officiũ ⁊ admiĩſtratiõeʒ
hẽat. ¶ Ad iſto op.s.e.l.qdã decedẽs.S.pꝛ tutelã. Rñ.ſi

nõ eẽt particeps officij de v banitate dʒ reqrere cõſiliũ vt ĩ

ʒꝛio nõ de neceſſitate vt h. ¶ Op.S.de exer.l.j.S.ſi ples.⁊
l.idẽq;. S.ſi ea. S.man. ⁊.j.de acqhẽ.l.ſiqs mibi bona.S. ſi
coꝛã titio. Rñ. ꝛia loquunt ĩ eo q hbʒ ptãteʒ ab hoĩe.vñ ſi
adijciat᷑ ꝙ faciat cũ ↄſilio alteri'valʒ iſta adiectio ⁊ ẽ ſejn⸗
da.h loqi ĩ tutoꝛibꝰꝗ Iſʒ ſint noĩati a teſtõꝛe officiũ tñ hñt a
lege:vt.l.j.ĩ pᷣn..de tute. Jõ teſtõꝛ adijciẽdo ꝙ faciat cuʒ
ↄſilio altius e v᷑nei vlł ↄtutoꝛis nõ hñtis admiĩſtrationẽ nõ
põt officiũ datũ a lege ĩfrigẽ vt h̊ ⁊.d.l.cũ qs ĩ bᷣn.⁊.S.j.S.
e.⁊ ita diẽ Old.i q̃dã ſua diſputatiõe.⁊ eadẽ rõne dico ꝙ;
ſi data eẽt alicui ptãs a lege ⁊ a lege adijciat᷑ ꝙ faciat cũ cõ
ſilio alteri ꝙ illð dʒ de neceſſitate reqri:vt.l.ĩ puberib de
ſuſpec.tu.⁊ q̊ examiaui plene ĩ repetitiõe.l.jS.ſi plures de
exerci.¶Circa ⁊ vrñſũ q̃rit gl.an ↄſiliũ ſeu arbitriũ iſtaꝝ
młierũ ſit ſeqᷓndũ. Circa qð diſtinguit gl.ſiqdẽ alimẽta ſint
relicta ipi pupillo vt ĩ caſu.l.nr̃e:tẽ qꝛ ̊ ſpectat ad agmini

ſtratiõeʒ tutoꝝ cũ hẽant plenũ officiũ ⁊ mlieres nõ pñt eẽ

participes officij nõ reqreret᷑ eaꝝ ↄſiliũ de neceſſitate vt.d
l cũ qꝗs.S.j.S.e.Sʒ ſi legata eẽnt de admiſtratiõe tutoꝝ tẽ
illoꝝ arbitriũ dʒ reqri: ⁊ ſi male arbitrarent᷑ conigereni ꝑ
arbitriũ bõi viri:vt.l.j.j.de le.ij.⁊.l.ſicui ãnuũ.j.de ãnu.le.
Ja.de are.diẽc ꝙ etiã ab ipᷣo initio vꝛ relictũ arbitrio boni
viri:nec ẽ neceſſe ꝙ arbitret:vt.d.l.j.de le.ij.⁊ ibi ple dixi.
AUltio gl.ſignat ar. vide gl:ibi arbitrio.So.illo ẽ ſpe
ciale fauoꝛe matrimonij vt.l.turpia.S.j.de le.j.

¶ Tutoꝛe⸗ Si ad tutoꝛẽ apð quẽ ĩſtr̃a ad admiſtra
utoꝛes. tionẽ alter ptinẽtia reꝑiunt᷑ pꝑtinet alti

notũ facẽ als tenebit.h.d.¶ Ex pᷣncipio.S.circa facti nar
rationẽ no.illa vba ꝙ ꝑmittit ſoluẽ vbicũq; fuerit petituʒ.
Ex ꝗᷣ pʒ ꝙ vbicũq; ↄuenit᷑ ibi v ↄctũ ⁊ rõne ↄct potit cõ/⸗
ueniri:vt.j.de ac.⁊ obli.l.õxiſſe.⁊.s.de iudi.l.hẽs abſẽs.ſe
cus & ſi dixerit ſc ↄueniri velle vbicũq; ĩuẽtus fuerit:quia
huic ꝓmiſſiõi potit renũciari ante liꝶ ↄteſta.vt.l.ſi ↄuene/
rit.S.de iuriſdi.om.iudi.de hocĩ Spe.de cõpe.iudi.adi.S.

j.vſi.qd ſi pactũ.¶ Qirca textũ no.illð qdð dicit ꝙ ſi necde

bitoꝛes ĩ italia eẽnt nec eoꝝ pᷣdia.ex qͥ pʒ ꝙ ꝑ illa vba p/

mitto me ſoluturũ vbicũq; ſuerit petitũ nõ opant᷑ vt poſſiʒ

trahi ex territoꝛiũ meũ ſi ibi iuenioꝛ ꝑſonalit᷑ vel ſi ibi non
ſũt bõa mea.Sʒ ſi ibireperirent bona mea poſſet ibi a me

peti lʒ ibi ꝑſonalit᷑ nõ eẽʒ: ⁊ hꝰ ꝓpt᷑ illa pᷣba vbicũq; fuerit
petitũ:⁊ ſic ibi vꝛ ↄctũ vt dictũ eſt ⁊ tenet Ja.de are.⁊ ẽno.

AUAltio no.ꝙ qñ plures ſũt admĩſtratoꝛes vn dʒ alteri

notifcare id qð ad alter admiſtratiõeʒ; ꝑtinet als punit.

Res non legitime vẽditas poteſt pupil/

AA matre. lus vendicare. h. d. H
l Ea q tutoꝛ põt facere pꝛo pupillo
MDerfectus.: pꝛo ſe licite ſaciendo ſimpliciter vi

detur ſacere p ſe.h. d.

( U tius. Pãnum ſubito emergẽs in re pignoꝛata
tntoꝛi non imputat᷑.h.d.
¶ Altero. Zutoꝛ qẽ debitoꝛ pupilli in genẽ:ſi rẽ emit

ſuo noĩe nõ vx emiſſe de pecunia pupilli.h d. ¶ Op. ⁊ vr
pᷣſtandũ cõpendiũ vt.l.actiõe.S.iĩ rẽ.⁊. S.moꝛte.s. ꝓ ſocio.
So.hᷣ geſſit negociũ pꝛnũ ſuo noĩe:ibi noĩe cõi.quãtuʒ ad
l.ðꝛiaʒ diuinare ẽ.vñ gl.in.d.S.ſi rẽ.ſoluit alit plurib mo/
dis:ſʒ illa ẽ va ꝙ ibi loꝗt᷑ de cõpẽdio qð pꝛoceſſit de re cõi
h loqt᷑ de cõpendio qdð ꝓceſſit ex alia negociatione poſtea
ſcã. ¶ Scðdo op.gl.de.l.veꝝ. S.ſi rẽ. S.ꝓ ſocio.ſinis illi:. .
hbʒ duas lec.ᷣm vnã ↄcoꝛdat m aliã ẽ Z.Sʒ ſolue vt pꝛece
dẽs pꝛiũ.¶ Op.ex glo.ꝙ h̊ cõpẽdiũ qð vꝛ ꝑuenire ex re
pupilli ẽ pupilli:vt.S.qñ ex fac.tu.l.ij.d.C.arbi.tu.l.cura⸗/
toꝛ. Si ergo h̊ tutoꝛ ex mercib cõtbus habuit pecuniã:pꝛi
ma pecunia fuit cõis cũ pupillo. Itẽ alie merces empte ex
dicta pecunia eadẽ rõne fuerũt cões cũ pupillo vt dicʒ.ll.

O cõpẽdiũ ex re cõi vĩ pceſſiſſe. So.fateoꝛ ꝙ res empta ex

pecunia pupilli ꝑ tutoꝛẽ ẽ pupilli de iure ſpãlivt.d.l.ſʒ ecõ
tra pecunia redacta ex re pupilli a tutoꝛe ſuo noĩe vẽden
te nõ efficit pupilli:vt h.S.⁊.l.qui vas.S.ſi.cũ ſimilibꝰ.j.de
fur.rõ q; pecũia de facili cõſumit cõſũptiõe ⁊ ĩmixtiõe:⁊ iõ
voluit.l.tutoꝛẽ teneri ĩ genẽ ⁊ ilã pecuniã nõ efſici pupilli
vt ſic ĩteritu nõ liberet᷑ ita tʒ h Di.⁊ pʒ ex ſũmario quẽ de
di.S.⁊ ſᷣm hoc ſi de pecunia pupilli emeret res ſuo nomie ⁊
res eſſẽt pupilli ⁊ ſic cõpendiũ illpᷣme emptiõis eẽt pupilli
ſzy ſi iterũ vẽderet tutoꝛ ⁊ alias emeret hꝛet locũ h.S.vt de⸗
beat᷑ vſura nõ cõpẽdiũ:hodie vero de iure cano.nõ debet
vſura ſ̊ inteſſe. ¶ Itẽ op.ĩ.eo.l.q negociationẽ ĩ pᷣn. Gl.

ſoluit pluridꝰmodis.illa ẽ va ꝙ ibi ĩ dubio vẽ noĩe pupilli
geſſiſſe: q; tali mõ fuerũt dati tutoꝛes ⁊ ſic fuit mãdatũ col/

latũ etiã poſt moꝛtẽ ⁊ ſic nõ fuit finitũ moꝛte:h̊ vo geſſit no
miĩe ſuo vt pʒ ex Fa.Et iõ ꝓ hui declaratiõe diſtingue qñ

patru vel frater:idẽq; tutoꝛ pupilli negociat᷑ an ad pupil

lũ ptineat pars lucri an petat ſimplicit᷑ inteſſe:Dic ant ne
gociat᷑ nomiĩe cõi:aut ſuo ppᷣo:aut dubitatĩ᷑. ſi cõi nõ ẽ du/
biũ ꝙ cõpendiũ ẽ cõe vt.d.l. ꝛia. Sʒ ſcðo caſu qñ noĩe p/
pꝛio:⁊ tũc aut de pecunia cõi cuʒ pupillo aut de ppꝛia aut
dubitat. Si de cõi tũc qꝛ res ẽpta efficii cõis cõicabit cõpẽ
diũ:vt.l.acꝭ.S.ſi in rẽ.⁊ ibi no.S. ſocio.⁊ dixi.s.Si de pe
cunia ꝓpꝛia etiã de rebꝰ cõibus redacta ꝗᷓ ꝓpꝛia ẽ vt dixi
cõpẽdiũ ẽ ꝓpꝛiũ:ſj pupillo tenet᷑ ad inteſſe vel vſuras: vt h̊
§. Si dubitet᷑ de cupecunia:ĩ dubio pᷣumi: de ꝓpꝛia vt.C.

arbi.tute.l.ſi defũctus.nec ĩ dubio puto recurrẽdũ ad cõ/

iecturas q̃s gl tagit ĩ.l.cũ opʒ in pᷣn.de bo.q̃ li.qꝛ cõiectu
re ille nõ hñt locũ niſi ĩ ſiliofa.vt ibi:vel ĩ vxoꝛe vt.l.qntꝰ.
ff. de do int᷑ vi.⁊ vx.vel pᷣlato ecclie vt.C. de epi.⁊ cle.auẽ̃.
licẽtia. Tertio caſu q dubitat an ꝓpꝛio noĩe vel cõi fuerit

mercab:tẽ ĩ dubio pᷣſumi ꝙ ſuo ꝓpꝛoo noiĩe:vt.l.⁊ magis.

K.j. de ſo. ne pſona ſubintelligat᷑ extriſecus vt.l.ſiſt ipulat᷑

F. griſogonj.de vᷣbo. obli.fallit ĩ.l.ꝗ negociatiõi in pᷣn.j.

eodẽ. rõ ẽ ibi ꝓpter mãdatũ pᷣced s vt.S.dixi.Ad qð faẽ

ã.· ſoluto matrimonio.l.poſt dotẽ. ſᷣm lec.Di.regularitẽ di
cẽdũ ꝙ qñ tutoꝛ facit illð ad qð tenet᷑ lʒ faciat ſuo noiĩe vi/

det᷑ facẽ ꝓ pupillo.vt..l.ꝓx ma.S.tutoꝛẽ.negociationem

vo nõ tenet᷑ facẽ niſi teſtõꝛ pᷣiepiſſet imo tenet᷑ pecuniã cõ
uertere in emptiões pᷣdioꝝ vt in auẽ. hi q obſe.ꝓhi.S.qm.
⁊. ð.eo.l.ita aũt in pᷣn.⁊ reguila eſt q licite põt facẽ nomie
ſuo ⁊ noĩe pupilli ſimplicit᷑ faciendo noie ſuo intelligit fa/⸗

cere vt.S.e.l.S.pᷣfectus. In dubio ergo ꝓpꝛio noiĩe vẽ ne/

gociari. ¶ Nec ob.j.qũ ex fac.tu.l.poſt moꝛtem.⁊ qð ibi
notaĩi ꝙ illð intellige qñ fecit mentionẽ ꝙ erat tutoꝛ vt ibi

dicã. Quero ꝗd ſi patruus vel frat᷑ ꝗ negociat'ẽ non

3

erat tutoꝛ vł curatoꝛ: Rñdeo lʒ pecunia fuiſſet cõis:tñ cõ
pẽdiũ nõ eſſet cõe:ſi cõi noĩe nõ eſſet mercatꝰ.nã ſiquidẽ il-
le.frater vel ſratris ſilius erat maioꝛ nõ ẽ dubiũ:vt.C.cõi.
vtriuſq; iudi.l.patru ſm lec.gl.⁊..ꝓ ſocio.l.cũ duobꝰ.
ſi int fratres. Idẽ ſi erat mioꝛ:qꝛ illð qð dẽ ꝙ res empta ex
pecunia mĩoꝛis ẽ mĩoꝛis:ẽ verũ qñ emii ꝑ tutoꝛẽ vel cura/
toꝛẽ:ſec ſi ꝑ ẽneũ niſi foꝛte ĩ ſubſidiũ:vt.l.ſi filie cũ gl.ſua.j.
de ſolu. dicã in.l.ij..qñ ex fac.tu. pᷣdicta va niſi int᷑ eos ð/
cta eẽt ſocietas tacite vel expᷣſſe.q̃liter aũt pᷣhaĩ᷑ tacite ſtatiʒ
dicã. ¶ Quero dixi de cõpendio ꝗd de dãno? Rñdeo eo
caſu q tutoꝛẽ debitoꝛ in genẽ nõ ẽ dubiũ q; tutoꝛis ẽ dãnũ.
Sʒ eo caſu q pecunia ẽ pupilli ſiue cõis in eius ſauoꝛẽ res
empta ex ea pecunia ſit pupilli:qͥ fauoꝛe vti nõ põt ſi vult:
ar. S.de mĩo.l.ſi iudex circũuẽto. nec tutoꝛ poterit h̊ ↄ euʒ
allegare cũ ipᷣe ſuo noĩe fecit:ar. C. de trãſ.l.trãſac. Sed ſi
tutoꝛ geſſiſſet noĩe cõi:tũc ſi tale negociuʒ erat oſuetũ a pꝛe
pupilli ẽ cõe dãnũ ſicut ⁊ lucrũ:als lucrũ ẽ cõe:dãnũ ſolius
tutoꝛis vt.S.de neg.geſ.l.ꝗ aliena.ita no.in auẽ.vt hi qui
ob.ꝓhi.S.qm.v.qd g. C Quero an ſocietas poſſit ↄhita
cite ⁊ q̃lit:qdã dicũt ꝙ ſic.naʒ cũ ↄhat᷑ ↄſenſu ↄſenſus põt
expᷣmi vᷣbis ⁊ fach vt.S.de legi.l.de ꝗqbus.⁊ iõ ſi ↄctꝰ cõi no
mie celebꝛel int᷑ eos vꝛ eẽ ↄcta ſocietas:ar.j.de le.iij.l.pꝛe/
dijs.S.ſi.ſic ⁊ ĩ diſſoluẽdo ex actibꝰ pᷣſumit tacite diſſoluta
ſocietas vt.S.ꝓ ſocio.l.itaq;.pᷣdicta va ſũt niſi alt᷑ ↄſenſu ca
reret:tũc enĩ nõ põt eẽ ↄcta ſocietas tacite cũ nõ poſſet ex
p̃ſſe vt.S.ſo.l.ĩ ↄditionibꝰ.ita diẽ Ri.mal.̊ etiã ſequebat᷑
Old.his vᷣbis:inſil hĩtatio lucroꝝ ĩ vnũ collo ⁊ e qð alter
ſuꝑlucret᷑ ĩuicẽ nõ reddita rõne facit pᷣſumi ſocietatẽ: ar..
de ꝓba.l.ꝓcula.⁊ de dona.int᷑ vi.⁊ vxo.l.ſi ſeri.⁊ ſo.ma.
l.qᷓ dotis.⁊ qdð ibi no.⁊ ita repi ĩqbuſdã diciꝭ Ja.de are.
Sʒ pdicta op.S.ꝓ ſo.l.iiij.vbi no.ꝙ re ſola non põt
videri cta ſocietas va. Rñ.fateoꝛ ꝙ nõ ↄhit ſocietas re
tm̃:qꝛ nõ eſt de ↄctib ꝗ re ↄᷣhunĩ᷑:ſ Zᷣhit᷑ oſenſu ſolo vt ibi
no.⁊ de acſ.⁊ obli.l.ↄſenſu.iſte aũt oſẽſus põt eẽ declara/⸗
tus vᷣbis ⁊ faci vt..ꝓbatũ eſt ¶ Ex pᷣdictis tñ dicta mã
nõ ẽ plene declarata:iõ lati ſic dicas ĩ duob fratribꝰ pa/⸗
truo vel nepote.aut alt᷑ eoꝝ ẽ pupillus:⁊ nõ vẽ gcta ſocie/
tas vt.S.ꝓ ſoc.l.ĩ ↄuentiõibꝰ.vt..dixi.aut vterq; ẽ maioꝛ:
⁊ tũc aut neut negociat᷑ aut alt tm aut vterq;. Pꝛimo ca/

ſu etiã ſi ĩdiuiſã hẽditatẽ inſił hẽant: nulla vẽ int eos ↄcta

ſocietas niſi exp̃ſſe ſit dictũ vt..fa.herc.l.ex parte.S.ſilius
Scðdo caſu qñ alt᷑ tm negociaĩ:tũc idem qꝛ nõ põt videriõ
cta ſocietas tacite cũ alt᷑ nil ponat vt.S.ꝓ ſocio.l.j.ĩ fi.niſi
alið eẽt actũ:⁊ iõ q̃ſita ab altero cõicant᷑ vt.d.l.ſi patruus

cõi.vtriuſq; iudi.⁊ p ſo.l.cũ duobꝰ.S.ſi int fratres.Lertio

caſu qñ vterq; negociat᷑:tũc ſi hincindie lucra cõſueuerũt
cõicare pᷣſumo ſocietatẽ ↄctã eẽ ꝑ ea q̃ dicta ſũt a dici do/
cto.h̊ etiã/ ꝓbo ꝑ.l.ĩ ↄcubinatu..de ↄcu.⁊.S.de ritu nup.
l.ĩ lie. Pꝛeterea talis zct niſi trãſeat ĩ nomẽ ſocietaſ nõ

põt celebꝛari: ſocietas vẽ tacite ↄcta:ar.j.de acq. bẽ.l.ꝓ

hẽde.S.papinianꝰ.nõ enĩ põt dici donatio cũ nõ fiat ex li/
beralitate:iõ enĩ tibi ↄfero: qꝛ tu mihi. Itẽ nec veniũt iſta
ex nã hẽditaꝶinſil retẽte:⁊ ſic nõ venit in iudicio ſa.herc.
q; ea ſola veniũt ĩ fa.her.iudicio q̃ ꝗs facit vt hẽs:vt..ſa.
her.l.ij.⁊.l.veri.⁊.l.⁊ puto.S.ſjʒ ſi dolo. Itẽ nõ venit a cõi
diuidẽdo:q illð dat᷑ ad diuidẽdũ nõ ad cõicãdũ.Reſtat
ꝙ dicta cõio ſit facta iure ſocieta ⁊ ſic ſocietas videat᷑ taci
tecta.ſʒ de vno reſtat dubiũ q̃ ſocietas ſit cta an oĩnʒ bo
noꝝ an vniꝰnegociatiõis.vel dicai ſocietas ſimplr ↄcta:de
gqbus hẽtur..ꝓ ſoc.l.v.⁊.l.coiri.⁊.l.ſe.Ad qð dico ꝙ iſta
ẽreglła ꝙ act᷑ noſtri volũtarij nõ extẽdunĩ᷑ vltra qᷓ; petuni
C.ne vxoꝛ/ꝓ ma.l.ſi.de iti.actuq; pᷣua.l.j.S.̊ int᷑dicto.C.
de neg. gel. l. j. .ij.⁊.S.e.l.tutoꝛes ꝗ poſt.dico & qꝙ ſi cõica
nerũt lucra vnſ negociatiõis:illiꝰ negociatiõis tm̃ vĩ eẽ 5/
cta ſocietas.ſi erãt diuerſe illaꝝ cta ſocietas vã.⁊ iõ ſi foꝛte
vnꝰemiſſet fũdũ ſuo noĩe nõ teneret᷑ fũdũ cõicare:ſʒ tenere

tur cõicare pecuniã ſi ex dicta negociatiõe fuiſſet.S.ꝓ ſoc.

P E admi. ⁊pi. tu. ? cu.

l. ſi vnꝰ. F.j. Sʒ ſi emptiões fũdoꝝ cõi noĩe celebꝛarenĩ:tũc
etiã huiꝰ negociatiõis pᷣſumerelↄcta ſocietas:⁊ ſic cogcrei

cõicare ſm ea q̃ dicta ſũt: ⁊ idẽ dico ĩ tꝑe.nã ab eo tꝑe qͥ ce

perãt cõicare vi pcta ſocictas. Idẽ ab eo tꝑe quo deſierũt
cõicare dẽ diſſoluta vt.d.l.vtiq;.S.ꝓ ſoc.ſecꝰſi vn ↄtinua/
bat cõicare ⁊ alt᷑ ſibi retinebat:⁊ ſocietati nõ renũciabat:
tũc enĩ ſuarẽ qð dictũ ẽ.S.ꝓ ſoc.l.actiõe.S.dixim. Itẽ qð
dã de cõione ĩuicẽ ſcã nõ itelligo de modicis ⁊ paruis lu/
cris:ar.S.de ipẽſis.l.oĩno.⁊ de dona. int᷑ vi.⁊ vxo.l.vtrũ.
AQuũo illa ſocietate tacite pcta q̃ partes ĩtelligani: Rñ.
dicebat Mi. equales:vt. S. ꝓ .l.ſi nõ ſiãt.qd placet.
Tutoꝛ vnius regionis põt ſoluere

¶ Tutoꝛ r. ⁶ creditoꝛi alterius regionis.h.d.

Ponit dꝛiaʒ int᷑ cura
. Mter bonoꝛũ:ti⸗ vẽtris ⁊ bonoꝛuʒ
vna parte: ⁊ curatoꝛẽ ꝓdigi ſurioſi ⁊ pupilli ex
altera parte. MNo. ꝙ curatoꝛes ꝓdigi furioſi ⁊ pupilli

dicunt᷑ bẽe plenã ⁊ liberã adminiſtrationẽ vt colligit h̊ ex

eo ꝙ dẽ plene qð idẽ ẽ ac ſi diceret liᷣe vt.C. de ꝓcura.l:j.
§. ſ pcuratoꝛes.⁊.l.j.in pᷣn.S.de offi.ꝓcu.ceſa.qð tʒ glo.in
l.mãdata.S.de pcu. C Scðo no.ꝙ curatoꝛbonoꝝ ⁊ vẽ/
tris nõ dicitur habere liberaʒ ⁊c̃.

PB Zutoꝛꝗ nõ ẽ ſoluẽdo ob negli
0) D fenus. gentiã puniei in coꝛpoꝛe.h.d.

¶ LOp. de offi. pſi. l. illicitas ĩ fi.nõ ſoluit hic. ſo.
— vt ibi ⁊.C.de penis.l.plenã.
— res. Eins foꝛtuitus non ĩputat᷑ tutoꝛh.
od. Hoc intellige ſi res ꝑdite erant in loco veriſilr
tutoꝛ als tenet tutoꝛ:vt. C. de peri.tuto.l.ſi res.⁊.j.de dã.
infec.l.vtiq; ⁊.S.eo.l.tutoꝛ pꝛo pupillo in ſi.
Eodẽ mõ qͥ vn tutoꝛ teneł ꝓ alio:
DuOtcοαα mõ tenet᷑ fideiuſſoꝛ eius.h.d.
Pꝛo declaratiõe q̃ro a qͥ fuit diuiſa admiſtratio
l. dicit a iudice nec audio dicere a teſtõꝛe:qꝛ iũc tutoꝛes
nõ ſatiſdarẽt niſi int᷑ ſe:ita dicit gl. Sʒ potes ſuſtinere etiaʒ
facta diuiſiõe a teſtõꝛe:nã lʒ nõ teneat᷑ ſatiſdare:ſi tñ ſatiſ/
dat teneĩ:vt j.de ſideiuſſo.l.grece S. tutoꝛ.¶ Quero qd
ſi admiſtratio ẽ diuiſa ab eis:vẽ ꝙ ſideiuſſoꝛ nõ teneaĩ niſi
ꝓ geſtione quã tutoꝛ geſſit: ꝓ alia vo nõ:ſicut nõ tenet pꝛo
nõ gerẽte.gl.nõ firmat:ꝛiũ vi.nã diuidẽdo admiſtratio/
nẽ int᷑ ſe alt᷑ alti vẽ cõmittẽ ꝙ admiſtret:⁊ ſic ꝗlibet in totũ
vi adminiſtrare ꝑ alium:vt.i.e.l.tres tutoꝛes.S.nõ ſolum.
CHis declara op.ꝙ poſſit ↄueniri /ꝓp alia admiſtratio
ne:vt.ð.e.l.int᷑ tutoꝛes.So.verũ ẽ actiõe ꝑſonali vt ibinõ
reali vt h. ¶ Op.ad ſi.ꝙ nõ ſit idẽ denegare ĩ genere vel ĩ
ſpe vt. S.de vſufru.l.quotiẽs.S.fi. So.qᷓtũ ad incluſionẽ ⁊
excluſiõeʒ rei tãtũ valʒ generalis q;tũ ſpãlis/puiſio:vt hac
l. 1.j.de le.iij.l.ſichoꝛus ĩ pᷣn.⁊.C. de pᷣcrip.xxx.an.l.oẽs.
ſ q;tũ ad duratiõeʒ rei mutate nõ vt ibi.rõ qꝛ ibi ꝑ muta/
tionẽ deſinit cõtineri ſub appellatiõe ſpᷣei:manet tñ ſub ap
pellatiõe generis:ita dicebat dũs Old. ¶ Op.ad idẽ..
de mĩo.l.illð.S.ſi talis. So.ibi reꝗrit᷑ ſpale mãdatũ: qꝛ Gᷣ
gnãli veriſilr nõ cõpꝛehẽdit᷑ vt ĩ caſu ill.l.⁊ ĩ alis ĩ qbus
exigit᷑ ſpale mãdatũ. Negula & vlis dicit ꝙ tãtũ valʒ gene
ralis ꝗ ad oĩa q;tũ ſpãlis qꝗ ad q̃dã:intelligi ĩ his q ſ̊ ge
nerali diſpoſitiõe ſeu expᷣſſiõe cõpꝛehẽduni:⁊ h̊ qͥ ad cõpꝛe
hẽſionẽ tm̃.nã qͥ ad alia multe ſũt dꝛie. vna pʒ ĩ ſolone p/
cedẽtis ↄꝛij.alia qꝛ qñ relinꝗt᷑ ĩ genẽ vnũ legatũ ẽ:ſi ſpeciñ/
cant᷑ ſũt plura.Ex ꝗ iſurgit ꝙ pᷣ caſu nõ põt ꝓ parte agno
ſci ꝓ parte repudiari. ſic vt.j.de le.ij.l.ij cũ.l. ſ. C Al
timo no.diligent᷑ ꝙ ſic alicui põt intdici admiſtratio oĩuʒ
bonoꝝ:ita ei põt intdici admiſtratio certerei vel certi actꝰ
vt h ĩ fi.ſac̃.j.de caſtren.pec.l.pã.S.j.⁊.j.de peñ.c.moꝛis.⁊
iõ ĩ repetitiõe.l.cũctos pplos.ego dico ꝙ ſi ꝑ ſtatutũ mi/
noꝛ vel ſiliuſfa.vel mlier ꝓhibeĩ aliqð genꝰ pct celebꝛare:
ita poꝛꝛigit effectũ ſuũ vbicũq; ſicut poꝛiigi effectus vlis iu
riſditionis adminiſtrationis dic vt ibi dixi.

Curatoꝛ.

nltiͦ
ogcre
heee
eſerit
tinnn,
labat⸗
Nics
nol,
lyni⸗
ti.
t.
uere
bd.
tan
o
bllier
plli
lber
li.
loin
Nh/

negi
ehd.
oſ.

lb.
crlitr
dedi⸗

lo:
do.
nto
Us
ul⸗
ii
po⸗
llo/
ti
m.
to
ſo
li
4
c.

4

o,

De admi.⁊ peri.tuto.⁊ curo

Hoc ð⁊ verũ de iſtis expenſis nu
Wratoꝛ vptialibqᷓ fit ꝓ ip̃a adulta ꝓ ali
is vo pſãguĩeis pupilli vel adulti an poſſint ſieri:

—— 1. dic vt. l. tutoꝛ Fʒ dignitatẽ. S.j.ð.e
C Milius. ↄtutoꝛẽ ⁊ magr̃atũ ptinet ꝑi
chʒ tutoꝛis ꝗ ſa nõ dedit ſi tpe ſinite tutele reꝑit᷑

nõ ſoluẽdo.h.d.In tex.ibi idonei ꝑmãſiſſẽt. No.ꝓnũ
ciationẽ ſieri ſub ↄditiõe qꝛ ẽ ↄditio q̃ tãgit negociũ fac̃.C.
de ſẽ. l. cũ iudex.⁊ de re iudi.l.a diuo pio.S.in vẽditiõe.⁊ q.
qñ app.ſit.l.j.S.biduuʒ.

niã pupuli mutuo a ↄtutoꝛe vlł a ſeipſo palã ⁊ bo
na fide ⁊ nõ claʒ.h.d. C No. diſtinctioneʒ hꝰ.l.
Aſta.l. dĩdu diuerſimo/

(*) On exiſtim OTutoꝛ põt accipe pecu/
—

()AMRes tutoꝛes. de ſʒ diuerſos doc. ego

diĩdo eã ponẽdo caſũ ſʒ ꝙ mihi vꝛ ꝓceſſiſſe de mẽte iuriſcõ
ſulti. ð ponii thema ⁊ qõ vſq; ad v.tutoꝝ.⁊ ĩ bac parte ẽva
riatio:q;ꝛ qdã ponũt ꝙ tti tutoꝛ nõ geſſit ꝑſe ſʒ ↄtutoꝛibꝰ
tutelã cõmiſit.Alij ꝙ t᷑tonullo mõ geſſit:nec alti cõmiſit:⁊
h mihi plʒ ꝑ tex.qꝗ diẽ nibil oĩno geſſit.¶ Segt᷑ .⁊ tuto
rũ.h̊ eſt ſecũda pars in q̊ anteqᷓ; iuriſcõſultus reſpondeat
ad qõnem ꝓpoſitã examĩat gnãlit de mã oblonis pluriuzʒ
tutoꝝ: ⁊ diẽ ꝙ b̊ eſt regula vt ꝑiculũ ſit cõe:⁊ oẽs teneant᷑
iſolidũ.Sʒ iſta regla hʒ q̃ſdã limitatiões vłgares q̃s iuril
cõ.nõ ponit:ſʒ pᷣiupponit eas tanqᷓ; notas.pᷣꝙ h̊ regla ẽ
va qñ oẽs geſſerũt cõit᷑:ſec ſi admiſtratio eẽt diuiſa a teſta
toꝛe vl a iudice.S.e.l.ſi duo. Itẽ eſt va ſi oẽs geſſerũt:ſecſi
vnꝰ geſſit ⁊ alinõ q;ꝛ tẽ pᷣus cõuenireĩ gerẽs vt.S.eo.l.tuto
res ꝗ pꝰ.S.iĩ eũ.⁊.S.ſi tutoꝛ. Itẽ ſi oẽs ſt᷑ finita admiſtratio
ne ſoluẽdo diuidii ꝑiculũ int᷑ eos:vt..eo.l.emilb.¶His
̊ pᷣſuppoſit circa reglłaʒ ⁊ limitatiõeʒ iuriſcõ.ĩ pᷣn.ſoꝛmat
q̃dã dubia ⁊ detmĩat:ex ꝗb pʒ ſolo/ppoſite qõnis. Se
quit v.plane.hẽ ꝭ particla ĩ q̃ foꝛmat vnũ dubiñ circa li
mitatiõeʒ illã q̃ dicebat ꝙ qñ diuiſa ẽ admiſtratio a teſtõ.
re vł a iudice ꝑiculũ nõẽ cõe:⁊ ẽ dubitatio tal:qd ſi nõ di/
uidit admiſtratio tota ſʒ aliq̃ᷓ res:vtputa pecũia fuit diui
ſa int᷑ tutoꝛes a teſtõꝛe vł a iudice:rñdet᷑ ꝙ reſpectu ill pe
cunie ẽ etiã ꝑiculũ diuiſũ:⁊ qlibʒ tenei/ꝓ eo quod accepit.
CNo.ꝓꝙ id qð oꝑat᷑ diuiſio toti q ad totũ:idẽ oꝑat di/
uiſio pariqͥ ad partẽ. ſac.S.eo.l.ſi duo ĩ fi.⁊ tene mẽti iſtũ
caſũ. C Seqt v.ſzſi ii. Iſta ẽ q̃rta pars ĩ q̃̊ foꝛmat vnnʒ
dubiũ circa regulã q̃ ẽ ꝙ ꝑiculũ ẽ cõe:x ẽ tal dubitatio:re
gła ꝓcedit ĩdubitant᷑:qñ h̊ actio dat ad itereẽ. Sʒ q;ꝛ qũ qʒ
gʒ tutoꝛẽ daĩ actio penalq̃ vocal de rõnib diſtrahẽdis an
illa pena poſſit exigi a dlibʒ iſolidũ:an vo teneant oẽs cõi
ter ſiẽ ad ĩtereẽ: Et rñdeĩ ꝙ nõ poſſit exigi a qͥlibʒ ĩſolidũ
ſiẽ ĩ alis actiõib ex delicto:ĩmo oẽs tenent᷑ cõiter ſiẽ qñ
agit᷑ ad itereẽ ⁊ ĩ qdruplo ĩeſt ſimplũ Iʒ ſec ſit ĩ actiõe fur/
ti.h.d. MNo.qꝙ qñ ples ↄueniunĩ ex aliqᷓ adminiſtratiõe
ſiue ſint admĩſtratoꝛes publici ſiue pᷣuati nõ tenent᷑ ad pe
cuniã ſoluẽdã qlibʒ iĩſolidũ: ſʒ int᷑ oẽs ſuffic vna ſolo vthᷣ
⁊. ſ.de pub.l.ſi młti.⁊ ibi dixi.⁊ ad.l.iulł.pec.l.ſacrilegij.S.
ſicõneniani actiõe ex admiſtratiõe illa:ſecſi cõnenirent᷑ tã
qᷓ; qlibʒ nõ tanq; admiſtratoꝛ vt ſtati dicã. ¶ Opp..de
iur.oĩ.in.l.ſiqs id qð.S.fi.cũ.lſe.So.h̊ admiſtratio miti
gat delictũ vt tex. diẽ ⁊ gl.⁊ ꝓbatĩ ĩ.ll.alla tis ĩ Zꝛijs ſecus
⁊c. C Ad iſtõ op..de his ꝗ no.ĩfa.l.athletas.S.ait pᷣtoꝛ.
vbi lʒ ꝗs tʒ cauponẽ ⁊ ſð pᷣtextu caupone teneat mãcipia
qſtuaria nõ mitigat delictũ.gl.nõ ſol.dic ꝙ ibi nõ ↄuenii
rõne admiſtratiõis:ſʒ vt qlibʒ tenẽs mãcipia queſtuaria.
Pꝛetea ibi nõ erat offm̃ publicũ vtilitate ⁊ auẽte. ¶ Op
j. de tu.⁊ ra.diſ.l.j.S.ĩ tutela. Rñ.ſateoꝛ ꝙ tutoꝛ põt cõue
niri furti:⁊ tẽnõ ↄuenireĩ vt tutoꝛ ſʒ vt qlibet furtũ faciẽs
⁊ tenereĩ ſʒ cõeʒ nãʒ actiõis furti:h ↄuenit actiõe de rõne
diſtrahẽda:⁊ ſic vt tutoꝛ.¶ Op.ꝙ ĩ duplo nõ iſit ſimplũ
vt. l.ſi ꝓ fure.ð.de ↄdi.ſur.Gl.ĩuoluit ſe:iſta ẽ vᷣa ꝙ ↄue/
nit actiõe de rõne diſtrahẽda ĩ q̃ ↄuenii vt tutoꝛ:⁊ admĩ/

j. 7 de iure ſil.l. aufer:.S.ſ.qð no.q; ſepe accidit qð ĩtellige

ſtratio mitigat delictũ:ibi qũ agit actiõe furti. ¶ Qũo an
q̃druplũ vł ouplũ ad qð tenei tutoꝛ actiõe furti deuolual
i actiõe tutele:q̃ſi tutoꝛ debuerit a ſe exigẽ:Gl.vi tenẽ ꝙ;
ſic qdð ẽ verũ.q; tũc debitũ ex vna cauſa deuoluit ĩ actione
ex admiĩſtratiõe qñ ed cui bona admiſtrant᷑ itereſt: vt.l.
diuoꝛtio.ð.de neg.geſ.C.ð.e.l.qtiẽs..j.⁊.S.ſe.ſʒ iſta actio
furti nõ ẽ mere penalis nec ↄtiĩet ĩtereſſe pupilli.glo.tñ ſic
tʒ. C Segqi v.nõ ſolũ.h̊ ẽ qnta pars ĩ q̃ iuriſcõ.foꝛmat vnã
dubitationẽ circa illã limitationẽ regle:q dicebat tẽ ꝑicu/
lũ eẽ cõe qñũ geſſerũt oẽs:ſec q vn geſſit ali nõ:⁊ dubita
tur q̃lit᷑ qs ĩtelligat᷑ gerẽ:Ad qð rñdet multũ nõbilr: ſiue
ꝗs gerat ꝑ ſe ſiue mãdat tutela gerẽdã ſiu e cõmittat ↄtu/
toꝛi ſuo:⁊ ab eo recipit ſatiſdationẽ ipᷣe gerẽ vi:nec põt de
fẽdi tanq; nõ gerẽs. Seg: v.ĩ eo ꝙ nemo.Iſta ẽ ſexta
pars ĩ q iuriſcõ.ſoꝛmat vnã dubi.circa eãdẽ limitationẽ q̃
dicebat ſi vnꝰ geſſit ⁊ al nõ pᷣus ↄueniẽdũ eẽ gerẽtẽ.dubi
tat᷑ gꝰ qd ſi vn geſſit aliq ⁊ alia neglexit:ali'oĩno nõ geſſit
an ĩ nõ geſtis ſuet oꝛdo: Rñ.ꝙ nõ niſi eẽnt cõnexa his q̃
geſta ſt. Mo. bñ iſtũ caſũ ⁊ exẽpla q ponunt in gl.¶ Seꝗ
tur v. ꝙ aũt. Iſta ẽ pars ĩ qᷓ iuriſcõ.ſoꝛmat vnã dubita.
circa illã limitationẽ reglłe q̃ dicebat:ſi tutoꝛes ſt ſoluẽdo
tꝑe ſinite tutele ꝑiculũ diuidit᷑ iter eos ſec ſi deſierit eẽ ſol
uẽdo. C Quũo q̃lit᷑ deſinẽ eẽ ſoluẽdo ĩtellr: ⁊ qõ ⁊ rñſio cla
ra ẽ młtũ. ¶ No.tex.ibi nã apte ꝓdigo ⁊cc.vybi v caſus ꝙ
lʒ ꝗs ſit manifeſte pdig:tñ valẽt geſta ꝑ eũ niſi ĩter dicat ſi
bi admiſtratio:qð plene examiaui ĩ.l.his cui bonis de v.
ob. C No.tex.ibi vl cu bona venerũt.ex ꝗ collige ꝙ qñ
bona alicui vẽdunt᷑ ad petitionẽ creditoꝛis pᷣſũptio eſt ꝙ
nõ ſit ſoluẽdo. Op.j. de ma.ↄue.l.j.S.ſi magr̃atꝰ.So.
diẽ gl alið ĩ magr̃atib ꝗ excuſant ſi tutoꝛ quẽ dederũt erat
ab initio ſoluẽdo:alið ĩ ↄtutoꝛib'ꝗ ita demũ excuſant ſi erãt
ſoluẽdo tꝑe ñnite tutele.Di.dic ꝙ hͥ nõ ẽ verũ qñ magf̃at
dedit tutoꝛẽ ⁊ accepit ſatiſdationẽ:ſʒ ſi ſatiſdationẽ nõ ac/
cepit tẽ nõ excuſat᷑ niſi ſoluẽdo ſit tꝑe ſinite tutele:vt.l.emi
liꝰ.õ.e.Ex pᷣdici oĩib apparet ſoło.q.ꝓpoſite ĩ pᷣn.l.ſi dili
gẽter adu ertat. ¶ Vltio circa iſtã maʒ ẽ diſtiguẽdũ:tñ qꝛ
gl. alibi iſtã mãz tractauit.ſ.i.l.j S. nũc tractem de tu. ⁊ ra.
dil. 1 iſtã. l. nõ diligẽter chertue iõ ibi dicemus.
3 ẽ pupilli iuſte vẽditã pᷣt
MWtoꝛ rerũ. turol ſh licite retinẽ:ſi en
ptoꝛ pci nõ ſoluit:⁊ ipe tutoꝛ pᷣciũ de ſuo ĩ vtilitatẽ pupilli
ↄuertit.h.d.⁊ ẽ ſinglis ⁊ nõbil caſus:ĩnuit ꝙ tʒ emptio fcã
ſe auctoꝛe.Cõtra.j.ti.j.l.pupillus.S.itẽ ipᷣe tutoꝛ.Gl.iuol
uit ſe mitũ ꝓ ſołone hui ↄꝛij. tu dic ꝙ tutoꝛis auẽtas fuit
ab initio hᷣ iuſte ĩterpoſita cũ alti fuit ſcã xẽditio:vñ abſq;
noua auẽte nõ ſoluẽte emptoꝛe potuit tutoꝛ ſibi retinẽ pa
lã ⁊ bona ſide:ar.S.e.l.nõ exiſtio. fac.j.de le.iij.l.pꝛ.S.xv.
HMõ.n.vẽ noua emptio ſʒ antiq̃ emptionis ĩ ꝑſonãſtutoꝛis
trãſlatio:⁊ etiã ſo.gl.q̃ diẽ ꝙ h̊ emit palã ⁊ bona ſide ẽ va
i ſe:ſʒ pcedẽs verioꝛ notabilioꝛ ⁊ ſigna eam.
Imputatur tutoꝛi ſi ex

yrographis. iſtris ĩ iuẽtario exẽpla

tis potuit ↄuenire debitoꝛes ⁊ neglexit.h.d. In tex.cyro/
graphis.ſ.publicis.Iteʒ ibi eos debitoꝛes eoſq; ptutoꝛes.
Itẽ ibi poꝛes.ſ.eneos debitoꝛes eoſq; tutoꝛes. Nõ ꝙ
ex ĩſtr̃o exẽplato ĩ iuẽtario ꝓbat debitũ.Cõtra h̊ op.C.de
edẽ.auẽ.ſiqs ĩ aliqͥ. Gl.dic ꝙ q fuit ſcm̃ auẽte iudicis ĩtelli
gas ⁊ parte citata ad ↄfectionẽ ĩuẽtarij:als auẽtas iudi⸗
cis ei nõ p̃indicaret:vt.l.de vno qᷣq;.j.de re iu.⁊.S.de ado.
l.nã ita diuꝰ.ita tenẽt doc.i.d.auẽ.ſiqs ĩ aliq. addit gl.q
ðʒ tota ſeries iſtoꝝ iſtroꝝ ĩ iuẽtario ↄtineri. Iſto ẽ veꝝ ad
B vt ex ĩuẽtario poſſet ꝓbari.nã ſi particula eẽt exẽplata

nõ facẽt fidẽ:vt.S.de legi.l.ĩ ciuile ĩ tex.⁊ ĩ gl.⁊ ex h̊ colligit

pꝛactica ꝙ ſi iſtr̃a qᷓ ꝓducunt᷑ de bo ad vbũ iſerunt᷑ ĩ act:
tẽ fac ſidẽ ꝑpetuo ẽt ſi oꝛigĩiale ꝑdat᷑:vt h̊ ⁊ ſic opʒ ĩtelligi
l.iij. C.de fi.iſtru. Sʒ ſi ꝑticula tm̃ exẽplaret᷑ ſec ẽt vt dem
=.⁊ h̊ verũ qtũ ad h̊ vt ex iſtr̃o exẽplato ĩ iuẽtario alij ↄue
nian.qᷓtũ aũt ad h yt tutoꝛ poſſit admiſtrare ſufſicit ſi de
„ 4

Be auc.tuto.? cu.

— £

iſtro ĩ ĩuẽtatio fiat mẽtio:ſiẽ ĩ crxeditoꝛib dẽ de bo.auc.iu
di.poſ.l.fi.⁊ dixiĩ.l.tutoꝛ ꝗ reꝑtoꝛiũ ĩ pᷣn.S.eo.⁊ tene mẽti
iſtã glo. Quũo an ſufficiat ꝓbare ĩſtt̃m eẽ amiſſũ caſu⸗
Dic vt ĩ gl. C Qũo de ꝗb' iſtris loꝗt hi Rñ.de publicis
T pᷣuaſjj aũt nõ ꝓcedẽt:qꝛ nõ poſſʒ fieri cõparatio vt diẽ gl.

OQuũo eỹ gl. de q̃ cłpa teneat tutoꝛ: Rñ.de lata h̊ caſu

nõ de leui:vt.l.ij. C. arb.tu. Itẽ h.l.ĩducii ꝙ iuẽtariũ tutor
debeat ſieri coꝛã iudice.qð ẽ veꝝ q;tũ ad h vt pᷣindicet debi

toꝛib vt dixi.q;tũ ad h̊ͥ vttutoꝛ poſſit admiſtrare dic vt di

xi ĩ.l.tutoꝛ ꝗ reꝑtoꝛiũ.S.eo.ĩ pᷣn. Scðo no.ꝙ ſi amiſi ĩ

ſtrʒ poſſũ petẽ debitoꝛẽ cogi ad nouã ꝓmiſſiõeʒ ẽt ſaciẽdãa.

Itẽ ſi repiat ĩbꝛeuiatura.i.ĩſtr̃m nõꝛij nõ extẽſũ illð ĩtellit

NRi.vocaꝶ his qrũ inteſt:qꝛ ſolẽnitas q̃ reqrit᷑ ĩ ↄſtitutione

alicuiꝰrei reqri eadẽ ĩ reitegratiõe eiuſdẽ:vt. C. de nup.l.
ſi vt ꝓponis.fac ĩ auẽ.de tabellio.S.j.colł.iiij.de h̊ ꝑ Guil.
ʒ.de adop.l.adoptio nõ iure fcã.gl.C. de diſcuſſio.l.ij.li.
x.fac qð no.iĩ auẽ.de hẽ.⁊ ſal.S.j.⁊ ibi ꝑ Ja.ð bel.⁊ ĩ Spe.

de iſtru. edi.S.ſqʒ nũqd caſu.⁊ v.ſe. Sʒ aduertẽdũ ẽ ꝙ in

ſtro amiſſo qũq; ego peto a nõꝛio vt reſiciat mihi nouũ in

ſtr̃m:qñq; peto a ꝑte vt faciat mihi nouã ꝓmiſſiõeʒ:qꝛ nec

oꝛiginale nec ptocollũ iueni:⁊ de h loꝗt᷑ h.⁊ de iſto caſu q̃
lit᷑ ꝗs cogat dixi plene ĩ.l.ſi finita.S.elegant᷑ de dã.inſec.⁊

¶Ab ec j. de li. le. l. iiij. F. nüc de effectu.
A eo. Fcã applone pẽdẽte ſi appellãs ſuccũbit of

ſicio indicl applonis ĩ ſtatũ pᷣſtinũ reponunt᷑.h.d. C Pꝛi

mo no.ꝙ ſiiudex pᷣmus nõ recipit applonẽ an ſit recipiẽ/
da vl nõ ſpectat ad offm̃ iudicis applłonis vt h̊ ⁊.j. nil no.

appe.pẽ.l.j.⁊ rñſo.Et iõ iudex pᷣmꝰq nõ recipit dʒ exbᷣmẽ
cãʒ q̃re nõ recipit vt.j.de appel. reci.l.ſciendũ.C Scðo
no.qꝙ ſcã pẽdẽte applone reuocani ĩ pᷣſtinũ ſtatũ ꝑ offm iu
dicis applonis vt h̊ ⁊ ita ĩtellit gl.Idẽ no.i.l.furti.S.j.j.de
his ꝗ no.iſa.Et aduertẽdũ ꝙ iſta reuocatio ſit demũ ſecu
ta victoꝛia ĩ cã appłonis vt h ibi applone ĩiuſta ⁊c.Et ad
uerte qꝛ reuocaniĩ oĩa ſcã tã ꝑ eũ ꝗ appellauit vt hᷣ ſi ie ſuc

cũbit qᷓ; ſcã ꝑ iudiceʒ ʒ eũ ſi ſnĩa irritat᷑ vt.l.ex cã.j.de ap.

No.ẽt ꝙ eadẽ rõne debẽt reuocari aliẽata lite pẽdẽte
P titulũ ex vt li.pe.nil ĩno.⁊ ꝑ.l.fi.C. de liti. Altĩo no.
ꝙ ei a ꝗ füdus aufer: nõ reſtituii pᷣciũ.qdð ſac ad.q. ꝙ ſi x
ĩqſitoꝛẽ hẽtice pꝛauitaſ reuocant᷑ aliẽata ꝑ hẽticũ nõ dʒ re
ſtitui pciũ:de qͥ ꝑ Ci.i.l.ſi.C.ad.l.iul.maie.dixi.j.de his q̃
ĩ frau.cre.l.ex his ⁊c. 4 4
—= „ ZSitutoꝛ fac i
Mi negociatiõeʒ. teno⸗ infitß
Aſumit᷑ ĩ dubio noie pupilli facẽ:lʒ nõ expᷣmat.h.d.
Qp. S.eo.l.titiũ.S.alto.So.gl.mulij mõis.tu dic ꝙ hẽ

, —,,

maioꝛi ꝑti certe iſt ẽ veꝝ:qũ oẽs ſil ↄuocati h̊ ſtatuiſſẽt:vt
l.iuregẽtiũ.S.hodie..de pac.ſʒ h.l.iĩuit ꝙ fuerit pactũ fcm̃
ſinglarit᷑ cũ qlibʒ nec dẽ cũ maioꝛi ꝑte:vñ ſi nõ eẽt tutoꝛ nõ
cogerel.dicẽdũ ẽ g& officiũ ſuũ nõ eſt ſibi dãnoſũ.nã ſi pu
pillus nõ adiuiſſʒ nõ hůet quẽ ↄueniret:⁊ ſic ꝑderet credi/
tũ. C Itẽ nec vĩ dãnoſũ eẽ ſibi ↄſenſus ſu:q; ꝓuocãdo ali
os vꝛ eẽ ꝑte cõtentꝰ. Beſedoli rcep.liade celſũ in pᷣn.
. n actiõe tutele venit qð ſcm̃ ẽ
Vtutoꝛis. ab hẽde tutoꝛis ĩplẽte ſchoata .
defũctũ.h.d. ¶ Op.S.eo.l.tutoꝛes q pꝰ ĩ pᷣn. So.
ꝙ ibi loꝗt de geſi nõ ĩchoat ꝑ defũctũ:hᷣ ſec.idẽ ĩtelłe de
oĩb geſt ꝑ hẽdẽ ad q̃ tenebat᷑ veniãtĩ actiõe tutele:hde his
ad q̃ nõ tenebat᷑ vt veniãtĩ acſ.neg.gel.vt.j.de here. tu.l.

tuto

*

Ond ariſtõeʒ. Paptlig teneterck
4 P

l:q̃ten ẽ locupletioꝛ ⁊ ẽt vltra ſi tutoꝛ ẽ ſol

uẽdo ſʒ liᷣ at cedẽdo actiõeʒ.h.d. Pꝛĩo põit vnũ dem̃ ari

ſtõis. Scðᷣo circa illð auctoꝛ.l.mouet duo dubia Tertio
dictũ ariſtõis appꝛobat. Quarto ſeipʒ redarguit de eo ꝙ
male dubitauerat: ⁊ dem̃ ariſtõis qð ſimplłr appꝛobauerat
limitat.ex qᷣ colligit᷑ ſolo pᷣme dubitatipõis.Quito ſoluit du
bitatiõeʒ quã fecerat.⁊ ibi ſʒ ſi tutoꝛ.qꝗ:ibi qd tu putas.ꝗ.ꝰ
ibi ſʒ q̃re.S ibi ĩpune. Op.ĩpᷣn.appꝛobauit dem̃ ariſto
nis ĩ v.ſʒ qꝛ dicõꝛiũ. Rñdet gl.fateoꝛꝙ coꝛigit ſeipʒ. Qui
dã moderni volũt tenẽ ne ſeipʒ conigat dicẽtes: ꝙ ĩ pᷣn.lo
ꝗt᷑ qñ clpa tutor fuit tał ex q̃ pupillo nõ oꝛit᷑ actio durãte
tutela:iõ nõ libat᷑ cedẽdo actiõeʒ qꝛ ñ pᷣt cedẽ:ĩv.ſʒ qꝛ.loqĩ
qñ cłpa tutorſuit talꝙ durãte tutela oꝛit actio:vt furtũ
vł rapia:vt.l.ſi tutoꝛ reipublice ĩ fi.j.de tu.⁊ ra.dil.merito
libᷣat᷑ cedẽdo:q;ꝛ põt cedẽ.Sʒ certe lʒ ĩpᷣ caſu cũ nõ nata ſit
actio:pᷣt tñ cedẽ ſpẽ actiõis:vt.C. de do.l.ſpẽ.iõ eadẽ ẽ rõ.
tene ſołonẽ glo.ꝙ coꝛꝛigit ſe.ita tenet Di.⁊ Ja.de are.
¶Op. S.de euic.l.il.ne vis fiat ei.l.j.S.h̊ edcõ cũ ſi. Rñ.
ꝙ oẽs.ll.q dicũt pupillũ teneri ſi tutoꝛ ẽ nõ ſoluẽdo ĩtellas
ꝙ libᷣat cedẽdo actiõeʒ ꝑ hãc.l.¶ Op..e.l.cũ ples.S.j.
So.qñʒ tutoꝛ aliq̃ fac diligent᷑ ⁊ tẽ pupillꝰ tenet᷑ ẽt ſi caſu
bonũ exitũ nõ hũit vt ibi:qñq; ſac aliq̃ chpabilitvłdoloſe tẽ
tenet᷑ pupillus q̃tenꝰad eũ puenit:vł vt cedat actiõeʒ vt hᷣ

de q pleni dixi i.l. ſdolo.j.ſiqs omiſ.ca.tel.vbi tãgit glo.

¶BDe auẽte tuto.⁊ tu. NRubꝛica.
2 = OQ nõ licz iure directo licʒ
Manqᷓᷓ. oñtiã. Itẽ ꝗs nõ põt aucto
ari i negocio ex ꝗ ſibi acꝗrit᷑ pᷣncipalit᷑.h.d.

Op. aqdð nõ liqʒ directo nõ licʒ ꝑx obliquũ:

ꝓpt pᷣcedẽs mãdatũ deſũcti vt dixii.d.S.altero ⁊c̃. S yt. S. de his ꝗ no.infa.l.athletas.S. ſiue aũt.
( x duo bus 228 tutoꝛ ab alio exigit noĩe ſoꝛh Dde dona.int᷑ vi.⁊ vx.l.ſi ſpõſus.S.j.de li.le.l.ſi his a duos ĩ
Ex duobus 2 vl vſurarũ qtũ ad eũ loco ſoꝛ hẽ. pᷣn. So.Hi.qñ aliqd ꝑ ſe ſeparatĩ ab alio ẽ phibitũ:ſʒ illð
(Teſtõ Tutoꝛes dati ĩutilit ĩteſtõ nö tenent de picu neceſſario ſeqꝗt᷑ ad poſitionẽ altiꝰ pmiſſi qdð nõ licet directo
DEl e lo añ ↄfirmationẽ ↄtigẽte.h.d.fac..eo.l.im liq; ꝑ ↄñtiã vt h̊ ⁊. S.de pac.l.ſi vnꝰ. S.ilð de vſuca.l.ſi alie

puberi.⁊.l.tutoꝛes ꝗ poſt.S.curatoꝛes.⁊ qð ibi dixi.

4 Lutoꝛ tenet ſi relictuʒ pupilo negligit
Su Pillo. a fe ip̃ petẽ.h.d.⁊ eſt nõbilis.ſac ꝙ ſi

pꝛ relinꝗt dotẽ ſilie ꝙ poſſit ſtati eã petẽ nõ expectato tꝑe
nubili vl ꝙ nubat.qð ẽ veꝑ indubitant ſi relinqt ſimpłr nõ
adijciẽdo/p dote vt h:ſʒ ſi relinꝗt/p dote q̃tenꝰ ẽ ĩtra legiti
mã:idẽ ꝙ ſtati põt petẽ cũ nõ recipiat dilationẽ:vt.l.qm ĩ
pᷣoꝛibꝰ.C. de ĩoſ.tel.ſʒ i eo ꝙ eẽt vltra legitimã tẽ põt eẽ cõ
tẽtio:q; v iſtð legatũ eẽ purũ vt.l.titio.S.añ nuptias de cõ
di.⁊ de ⁊ ibi dicã.tãgũt doc.i.l.ſãcimꝰ.C. de nup.⁊ ibi facẽ
ad qõnẽ ꝙ ſi ſtatutũ diẽ ꝙ filia ſemia nõ ſuccedat ſʒ debeat
„. = dotari vtꝝ poſſit ſtati petẽ dotẽ:dic vt ibi.

¶ Queſitũ. Auãti ad recipiẽtẽ ꝓ ſoꝛte hẽ qð ei ab ini

—

—, Acre , Ii tio ꝓ vſurdat.h.d.
c Mʒ bereditas. n qð tutoꝛ ſacẽ

ũ creditoꝛib pupilli tenet obpuare in ſeipo. h. d.
Op.ꝙ offĩ ſuũ erit ſibi dãnoſũ ↄ.l.ſiqs ex ſignatoꝛibꝰ

J.quẽad.teſ aꝑi. Diẽ̃ gl.ꝙ nõ eru:q; ad h̊ cogebai ↄſẽtire

na.S.B iure de li. le.l.ſi is q duos ĩ ſi.de ĩ ĩte.re.l.nõ ſolũj.
eo.l.qdð dicim de acceptil.l.⁊ ꝑ iuſiurãdũ.S.ſi fideiuſſoꝛ.Si
vo illð ꝓhibitũ nõ ſeꝗt᷑ neceſſario ad ꝑmiſſũ:tẽ illð qð nõ li
cet directo nõlicʒ ĩ ↄñtiã vt ĩ ↄꝛijs.ſʒ ſi ꝑmiſſũ nõ põt pcedẽ
ſine ꝓhibito qdð nõ licʒ directo:licʒ ꝑ ↄñtiã:vt.l.quot.C. de

iudi.ita dic Si.⁊ bñ. ¶ Querit gl.qd ſi fil ſtipulaĩ a pu/

pillo ĩ cãʒ peculij caſtrẽſis vł q̃ſi pꝛis auẽte an valeat:Gl.

diẽ ꝙ ſic. Sʒ fac.j.e.l.qð dicim S.ſi.⁊.s.de iu.om.iu.l.

ꝗliuriſditiõi.nõ.n.vꝰↄſiderãdũ an ꝑ filiũ qᷓrat᷑ pꝛi vł nõ:ſʒ hᷣ
ſolũ an ſiliꝰſit ĩ ptãte.nã ſilnõ põt auctoꝛari pꝛi łʒ ipi filio
nõ q̃rat:vt.d.l.qð dicimꝰ. S.fi.⁊ h vx inuẽ gl.i.l.ĩpuberẽ.S.
ijꝗ.de fal.dico ꝙ h̊ gl.dic bñ. aut.n.pꝛ autoꝛaĩ᷑ filio:⁊ tũc ſo
lũ inſpicimꝰan ꝑ ſiliũ qᷓrat᷑ pꝛi:vt j..de fal.l.ſi pr.⁊.l.iĩpube/⸗
rẽ. S.j.ita dʒ intelligi qð no.ꝑ glo.aut ſilius auctoꝛat᷑ pꝛi:⁊
tũc ſolã patriã ptatem ĩſpicimus: vt.l.qð dicimus.S.ſi.j.
eo.⁊ eſt rõ: qꝛ pꝛ põt iubere ſlio nõ ecõtra.Ad pᷣdicta ſa
cit.ð.de dona.int᷑ vi.⁊ vxo.l.iij.S.q in eiuſdẽ.vbi nõ phibet
donatio ſilio eũti in caſtra. Quero gꝗd ſi pat auctont
fillo in

erto
cog
benat
itdr

fito
Qu
nlo
ite
hlgt
unti
tto
aſt
ro⸗
re,
gi.
1

.

e
t
lo

Be auc.tuto.⁊ cu.

filio ĩ cã aduẽticia:NDiẽ gl.ꝙ vʒ qͥ ad ppᷣetatẽ nõqͥ ad vſu/
fructũ:qꝛ pꝛi q̃ri. Sʒ ad quẽ ꝑtiebit vſufructꝰ:vẽ ꝙ ad ip
ſũ ſiliũ ꝗ hʒ ꝓpᷣetatẽ nõ.n.remanebit apð ꝓmittẽtẽ:ar.C.
de bo.qᷓ li.auẽ.excipit.qð declara vt dixi ĩ.d.l.ĩpuberem
F. j. C Qũo gꝗd ſi fili velit donare cã moꝛs ipᷣi pꝛi vł ſᷣuo ei
eo auctoꝛãte:an valeat:Ar ꝙ nõ.diẽ gl.iſta rõ nõ ꝓcedit
de iure antiq ſʒ ꝙ pꝛ occupabat oĩa iure peclij:vñ nõ erat
ſibi neceſſaria donatio cã moꝛi.Fʒ vo iura hodierna ꝓce/
dit eo caſu qͥ pz filio nõ ſuccedit vl ſuccedit cũ alio:⁊ ſic do
natio pᷣt ſibi eẽ vtil. Et aduerte diligẽter ex hac glo.ꝙ ad
h vt ſil poſſet donare cã moꝛᷣ nõ reqꝗrit pꝛis auẽtas ſʒ ſuf
ſicit pꝛis ↄſẽſus vl ꝑmiſſio:vt.l.tã is.S.j.de dona.ca.moꝛ.
⁊.l. filiuſfa.e.ti.⁊ tñ tʒ gl.ꝙ pꝛ nõ pᷣt pſtare illũ ↄſẽſũ ad ſui
cõmodũ qð no.ad mita.Sũt.n.ꝑ italiã ſtatuta ꝙ mĩoꝛes
⁊ mliẽs nõ pñt ↄhẽ ſine ↄſeſu aliqrũ ↄſãguĩeoꝝ quẽ ↄſẽſuʒ
ꝗs pᷣſtare nõ põt:qñ de acꝗrẽdo ſibi directo tractat᷑ vt h.
¶QAuerit gl.an pẽ acqrẽdo poſſet auctoꝛare ſilio volẽti
donare cã moꝛs fri ſuo ĩ ptãte exñti: Rñ.gl.ꝙ ſicqͥ ad/ p/
pꝛietatẽ nõ qͥ ad vſufructũ qð plʒ. C Quid aũt ſiet de vſu
fructu: Dixi.S.no.hãc gl.ſʒ ſi ſuffſicẽt donatio cã moꝛtis ĩ
teſtõ tẽ nõ: reꝗrit᷑ nec pecunia nec ſtipło vł pactũ vl pollici
tatio ſicẽ nec ĩ cetis q̃ ĩ teſtõ agunt.vñ no.dixi ĩ.l.j.de dõa.
cã moꝛ.⁊.l.j.j.e.ti.⁊ tũc ꝓced eret determinatio gl.in ſi.

7 HN vʒ auctas intpoſita a tu
Tutoꝛ ſi initus toꝛe inuito nec pñtia coꝛꝑis

cũ ignoꝛãtia.h.d. ¶ No.poſſe eẽ pñtiã ſine oↄſeſu:⁊ ſic fac
teſtis dicat ꝙ fuit pñs ꝙ nõ ſuffiẽ niſi dicat ꝙ vidit ⁊
audiuit. Ad idẽ.j.e.l.nõ mitũ.⁊. C. de er. aduo.l.j. ꝑ Jo.
an. e de teſti. c.pñtiũ.Cõtrariũ puto ꝙ ſufficiat ẽ tex.iĩ.l.
teſtiũ. C. de teſti.vbi ſuffiẽ ꝙ teſtl dicat nũeratũ eẽ ſ̊ ei pñ
tia qð apꝑet:qꝛ ipᷣe nõ poſſet dicẽ ſe pñtẽ niſi ĩtellexiſſet.fa
cit. ð.ð arb.l.diẽ ꝓferre.S.ſi coꝛã titio.de v.ſi.l.coꝛã.ſec eẽt
ſi teſtis dicat aliũ foꝛe pñtẽ:qꝛ nõ ſeqt g itelligẽtẽ:qꝛ põt eẽ
9 9 „ — — „„ .
vn ſeꝑat ab alio:ita loqꝗt h̊ cũ ſi. Sʒ q.l.vł hõ iubet aliqd
ſieri eo pñte ſemꝑ ĩtellłr ⁊ eo ĩtelligẽte:vt.d.S.ſi coꝛã titio.
7. d. l. coꝛã. C Itẽ h. l. a ↄꝛio ſẽſu faẽ ꝙ pñtia tutor tacẽtis
⁊ ĩtelligẽtis ĩducat auẽtẽ.vide tex.ibi occupat tacuiſſet.&
ſi nõ fuit occupatlʒ nõ loq̃tur ſufficit ſʒ Ja.de are.qð nõ
) Vlla Pł vt dicã.j.e.l.iij.⁊ ibi vide..
n O. S. px. dixit ſpe:nẽ põit ĩ gñe.h.ð

4. terrogãte.h.d.¶ Querit gl.qd ſi tu

17
4. NC 2 Suffic auẽtẽ tutor ĩterponi ꝑte nõ i⸗

Atoꝛ ẽ tacẽs ⁊ pñs an videat auctoꝛari talr ꝙ ſuffi
ciat: In gl. ſt opi.finalr detmiat ꝙ nõ valet:ſʒ reqrii ꝙ ex
pᷣſſe loq̃tur. In ↄꝛiũ fac.s.e.l.j.S.ſi.a ↄꝛio ſẽſu:⁊ h vꝛ tenere
gl. j. de re.iu.l.vbi nõ nocet.⁊.j.e.l.qð dicimꝰ.S.j.⁊ qð ibi
nõ. In ↄꝛiũ ꝙ iſta gl.ſit vᷣa apꝑet:qꝛ ſi nõ reqreret᷑ ꝙ tutoꝛ
loq̃re mut poſſet eẽ tutoꝛ ⁊ auctoꝛari cui dꝛiũ dẽ i.l.j ſi.
ð.de tute.Et iſtã opi.tʒ Di.ĩdiſtictiõe magna quã ponit
ſuꝑ h̊ ti.i.c.ꝗ tacet er̃ de re.iu.li.vj.?⁊ Gui.de cu.i.l.pꝛ filiũ
ð.de adop.⁊ iſtð puto verũ. Nõ ob.S.e.l.j.ĩ fi.q;ꝛ ibi non
d)ñDt ſumi arg. a 8ꝛio ſeſu:qꝛ reſultat pꝛau itellectꝰ

X . Snuffic vni tutorl au
GC Tſi pluribus. citas ſi põt admĩ/

ſtrare als ſeeꝰ. h.d. ¶ Op.,j.de acq.hẽ.l.pupillũ. So.gl.
ĩtelligas h nõ ↄceſſa.i.denegata admiſtratiõe a teſtõꝛe vel
a indice ĩ totũ vłĩ ꝑte.⁊ ſi dicis ĩ qd differt a ſi.hꝰ.l.vbi lo
quit᷑ de remoto:dic vtĩ gl.tu ĩtelligas iſtã.l.vt iacet:tutoꝛ
n.nõ põt admiſtrare niſi ſibi decernat admiĩſtratio ꝑ iudi
cẽ vł ꝑ teſtõ:ẽ vt plene dixi i.l.legitios ĩ pᷣn.s.de legi.tu.⁊
no.i.l.tutoꝛ ꝗ reꝑtoꝛiũ ĩ pᷣn.ð.ti.j.⁊.C. arbi.tu.l.fi. ⁊ .e.l.
tutoꝛes. C Querit gl.an ↄcedẽdo admĩſtrationẽ vni vide
at᷑ alti denegare:?⁊ diſtiĩgue:autẽ certũ qꝗd iudex ſẽſerit ⁊ ſta
mcerto ĩ dubio ↄcedẽdo vnidẽ denegare alijs:vt.ð.de iu
di.l.cũ p̃toꝛ. Iſtã gl.itello q oẽs tutoꝛes fuer̃t pñtes ⁊ cã
cognita ſʒ ꝙ ponit i.l.iij S.fi.v.de admi.tu. ⁊ fuit decreta
admiĩſtratio vni:tẽ vẽ alti denegata vt diẽ iſta gl. Sʒ ſi abſ
cãe cognitiõe yt ſieri ſolet iudex decernit admiſtratiõeʒ

vni nõ vĩ denegare alijs:ĩmo ẽt ſi alijs decreuiſſet decreta

duraret.nõ.n.põt iuri alt derogarc ſine cãe cognitiõe:vt
l.de vno qq; de re iu.⁊ de adop.l.nã ita diuꝰ.Ex his ap/⸗
paret q̃lit᷑ dʒ ĩtelligi.l.pupillũ.q fuit.S.allata,/p ↄꝛio.nã ibi
loqꝗt᷑ ĩ plribꝰ tutoꝛib ꝗ poterãt admiſtrare ⁊ hẽbat decre/⸗
tũ iudicis:tñ vn nõ admiſtrabat:certe bñ potat auẽtẽ int/⸗

— M ponẽ:ita loꝗt ibi. Iſtã gl.no.
(e) Mypillus. Pupillus tutoꝛi tutoꝛe aucto

rãte nõ põt obligari nãlit᷑ niſi qten fcũs ẽ locu/
pletioꝛ: ſ cũ auẽte alttutoꝛis potit.hd. ¶ No.ꝙ pupil/
lus tutoꝛinõ obligat᷑ nãlit᷑:qꝛ.l.reſiſtit obłoni:ꝓhibet eniʒ
pupillũ obligari tutoꝛi:vt h.ſile ĩ.l.ſi nõ ſoꝛtẽ ĩ pᷣn.de ↄdi.iĩ
de.ſʒ eneo obligat᷑ nãlit᷑:qꝛ.l.nõ reſiſtit obłoni:lʒ nõ aſſi/
ſtat: vt.l.j.ĩ fi.i..de noua.qdð plene dic vt ibi. Scðo no.
ꝙ obligat᷑ inqᷓtũ ſcũs ẽ locupletioꝛ. Sʒ aduertẽdũ an obli
gel oblone deſcẽdẽte ex ↄctu ꝗ gerit᷑:an vo obliget ↄditio
ne ſine cã vł ex eqtate.l.ſi me ⁊ titiũ.s.ſi cer.pe.vel actione
ad exhi.⁊ ſilibꝰ iudicijs: Rñ.dic vt nõ.i.l.iij.ĩ pᷣn.S.cõmo.

— PVupillus ĩ õctu vltro citroq; obli/
¶Mnpillus gatoꝛio ſine auẽte tutor nõ obligat᷑

ſʒ aliũ ſibi obligat. b. d. C Quũo ſi pupillus agat ð eũ ꝗ ſe
cũ ↄxit:an illi ꝑmittat agẽ Zↄ eũ: Rñ.nõ ſʒ retẽtionẽ hʒ niſi
pupillus ctũ ĩpleat ex pte ſua:ita no.i ſili i.l.ĩ cãe ĩ pᷣn.⁊
l.ij..de mio. ¶ Itẽ aduerte diligẽter ꝙ iſtð hʒ locũ qũ
ct'ab initio pᷣhil ſecꝰſi poſt ↄctũ fcm̃ de eo diſſoluẽdo age
ret᷑ qꝛ tũc nõ ĩtelligi liberari pupillus ſi aduerſarius non
liberat᷑:vt.l.ſi id qð.S.ſi.de reſcin.vẽ.pꝛo ratione H
2 – o.ꝙ int᷑ emẽtẽ ⁊ vẽdẽtẽ dʒ eẽ
Itẽ i ſe tutoꝛ. dinerſtns vt. ð. de re. pmu.l.j. H
fac̃ ad.q.ſi nõꝛiꝰ fac̃ ꝓcuratoꝛẽ:⁊ ſcribit ĩſtrm manu ſua ⁊
adijcit qdð ꝓmittit ſibiip̃i nõꝛio ſtipulãti recipiẽti noĩe eoꝝ
qrũ ĩtereſt de rato ⁊ de iudicato ſoluẽdo ⁊ ſilia ꝙ nõ vale
at:cũ int ꝓmittẽtẽ ⁊ eũ cui ꝓmittit dʒ eẽ diuerſitas qð plene
dixi ĩ. l. ij.de ſti.FO. ¶ No.ꝙ eoipᷣo ꝙ ꝗs emit ꝑĩterpoſitã
pſonã pᷣſumit fra niſi hͥ fecerit palã ⁊ bona ſide vt tex.dic.
¶AVltioꝓ declara.pñs.S.diſtigue qũ tutoꝛ emit rẽ pupil
li ſui aut ꝑ ſe aut ꝑ aliũ.Si ꝑ ſe aut auẽte ↄtutoꝛis ſui:aut
auẽte ſua:aut a ʒ vẽdẽte vtputa creditoꝛe. Pꝛĩo caſu aut
emit bõa fide ⁊ vʒ emptio vt h:ſecſi mala ſide puta pᷣcio vi
lioꝛi:⁊ tẽnõ vʒ vt h.fac.C. de vẽ.pi.l.j.⁊ qð ibi nõ.⁊ de iu.
ſi. l.iij.li.x.⁊ qð ibi no.aut emitauẽte ſua:⁊ tẽ aut emit rẽ iã
alij legitie vẽditã cũ illepᷣciũ nollet ſoluẽ ⁊ vʒ emptio:vt.S.
ti. j.lI. tutoꝛ rex. Aut nemiĩ fuerat vẽdita ⁊ tẽ aut emit palã
⁊ bõa fide:⁊ tẽ vʒ ſʒ opi. Jo.⁊ gl.ar..ti.j.l.nõ exiſtio.no.
i.d.l.tutoꝛ reꝝ.no.ẽt.C. de hẽ.cm.l.cũ ipᷣa res.⁊.S.de ᷣh.
em.l.ſi ẽptiõe.S.fi.⁊ potit h̊ caſu ſibiipᷣi auctoꝛari.Aut emit
clã ⁊ tacite ⁊ nõ vʒ vt h̊ ĩp̃ᷣn. Si vo emit ꝑ aliũ ⁊ tẽ autpp
ſonã ſuo iuri ſᷣiectã ⁊ nõ vʒ ꝑĩde ac ſi iemet emẽt vt h. S.ĩ

fi. Aut nõ erat ſuo iuri ſiecta:⁊ tẽ ſi apꝑebat ꝙ ip̃e eme/

bat:lʒ nom alti facẽt ĩ iſtr̃o aſcribi:⁊ vʒ emptio vt hi v.ſãe
Si vo h̊ nõ apꝑebat nõ vʒ.eo.n.ipᷣo ꝙ ꝑ intpoſitã pſonã
emit:fra pᷣſumit᷑ vt h ĩ v.ſʒ ⁊ ſi ꝑ ipoſita.ſac̃ j.de acq.hẽ.l.
ſi is q bõis.⁊.C. de nã.li.l.ijj.ĩ fi.⁊ hᷣ ẽt ĩtello ſi emat a ↄtu
toꝛe vẽdẽte vt dic tex.ſi vo emẽt vẽdẽte qeditoꝛe vʒ ſi bõa ſi
des ſiat:ſecſi mala vt h ĩ v.̊ꝛ ſi creditoꝛ.q mala ſides p̃ſu
mit᷑ ex modicitate pᷣcij vł ex ĩterpoſitiõe ꝑſõe vt.ð.dixi.⁊ p̃

dicta ĩtelligas in tutoꝛe cui ẽ decreta admiſtratio als põt

Ae emere vt exneus vt.j.l.ꝓxima.
. .
(: MWtoꝛes Tutoꝛes nõ pñt admiſtrare niſi
cis admiſtratõ ðcernal:⁊ tẽ pñt emẽ vt exnei.h.d

Pre Hocbn. decl
¶Vod dicimus. ehena n

Diuerſitas tutoꝝ auctoꝛãtiũ nõ ĩpedit ↄſti

Si Duo. ꝛutionẽ duox reox. h.d. ¶C Qũo an ſemꝑ

ſufficiat vni auẽtas: Rñ.qꝙ ſic:vt..c.l.⁊.l.ſi plribꝰ.niſi eẽt
expᷣſſe dictã ꝙ nõ poſſet vnus ſine altero: vt.l.titio..ti.j.
C Qũo qñ vnꝰẽ pñs ⁊ tacẽs ⁊ alter auctoꝛat᷑ an videaĩ ⁊
alt auctoꝛare:Tex.ᷣ vĩ dicẽ ꝙ nõ.In pꝛiũſac.j.e.l.int᷑ pu

De auc.tu.⁊ cu.

pillos. Gl. dicit ꝙ h̊ expᷣmebat᷑ ꝙ vn tutoꝛ tm̃ auctoꝛaba?᷑

vnꝰtutoꝛ ignoꝛabat de alio:⁊ ſic inuit ꝙ auẽtas poſſet p/
ſtari etiã ſi tutoꝛ nõ loquat᷑.Cõtrariuʒ determinaui.s.e.l.
„„ iij. ⁊ melius vt ibi dixi.
(Si P ? Fili tutoꝛ nõ põt ĩterponẽ auẽtẽ ↄᷣhẽte pꝛe in
cuiꝰ ẽ ptaãte.h.d.Di.dic h̊ ẽ ar.ꝙ ſilnõꝛiꝰ nõ põt inſtr̃m
ↄficẽ ĩ ctu pꝛis ⁊ ſcõ nõ credat᷑ ꝓ hᷣ qꝛ tabellio ẽ loco teſt
vt.j.de teſta.l.domitiꝰ.ſʒ teſi idoneꝰnõ ẽ:vt.ð.de tel.l.teſti.
idonc. ⁊c. Ecõtra ꝙ poſſit cũ ſit publicũ offm.C. de tab.

l.gnãli li.x.ſʒ qᷓ ad ius publicũ attiet nõ curat᷑ pꝛia ptãs:vt

j.ad tre.l.nã qdð.⁊.S.de iudi.l.⁊ ĩ pᷣuas.¶ Sʒ põt diſtigui
an ſit ĩ ptãte pꝛis vł nõ:vt.j.de ſal.l.ĩpuberẽ.S.dñs ĩ ſi.ita
diẽ Di.ð h fac qdð nõ.S.e.l.j.vbi nõ ĩſpicit pꝛia ptãs:ſʒ an
,pii qrat᷑ ſʒ ibi ſolui dic vt ibi.

. — e poſiti. ſta
¶ C ſiaditionalis. ehogtio nuee

ↄditionẽ nõ recipit.h.d.Et ẽ ar.ꝙ ſi auẽtas intponat᷑ ſꝰõ

hac ↄditiõe ſi ⁊ inq;tũ poſſũ de iure ꝙ nõ valeat. C Inõʒ
riũ fac̃ qꝛ ↄditio q̃ pñs tpᷣs recipit nõ ſuſpẽdit vt.l.cũ ad pᷣ
ſes. ð.ſi cer.pe. h ẽ.j.de acq.bhẽ.l.eũ q duobꝰ.S.ſi.vbi eti
am ↄditio de pñjti vitiat actũ ꝗ nõ recipit ↄditionẽ:nõ de/

I termino modo.
(Vligall. No.ꝙ negatio pᷣpoſita ſigno
vli ſac eꝗpollẽ ↄdictoꝛio.ſile ĩ.l.legitimos.S.an g
6.ðe legi.tu. ¶ Op.ꝙ iſta.l.ſibi ↄdicẽ. Nã pᷣ diẽ ꝙ pupil/
lus põt ſibi acꝗrẽ ⁊ declaratũ ẽ ꝙ ĩ ↄctu vltro citroq; obli
gatoꝛio pupillus nõ obligat᷑:ſʒ aliũ ſibi obligat:vt.l.pupꝑil
lus.S.pupillus.S.e. Poſtea h̊ ſᷣdit ↄũ:nã mutnãdo nõ
obligat ſibi aliũ:qꝛ ipᷣe alienare nõ pᷣt:vꝛ.n.ꝙ q;qᷓ; ipᷣe nõ
alienet:ali tñ ſibi obliget. Rñ.̊ illð qð ẽ ĩterdictũ ĩ pſona
pnupilli ẽ imediata cauſa obligatiõis altiꝰ.mutuũ.n.nõ ð/
bit᷑ ſine re:iõ niſi tra ſeat dñiũ ĩ alterũ nõ ↄhit᷑ mutuũ:qð ẽ ĩ
mediata cauſa obligatiõis altiꝰ. Sʒ gctꝰemptiõis ⁊ vẽdi/
tiõis pᷣhit oſẽſu:⁊ ſic ꝙ pupillus obliget nõẽ imediata cau
ſa obligatiõis alti ſʒ ↄſẽſus illi qↄſẽſus ĩteruenit.¶ Ad
idẽ op.de hac.l.ad.S.hẽditatẽ.⁊ iſti.e.S.neq;.vbi lucroſaʒ

hẽditatẽ nõ põt acqrẽ. Rñ.lqʒ hẽditas ſit lucroſa:tñ poſſi/

bile ẽ ꝙ eẽt ſibi dãnoſa:iõ nõ ꝑmittit ſibi adire ſine tutor
aucte:hᷣ tãgit DRi.i.c.ꝙ ob gr̃aʒ ex de re.iu.li.vj.⁊ Qi.i.l.ꝙ
ſauoꝛe.C. de legi.vl dic ꝙ lʒ ↄſtet hẽditatẽ eẽ lucroſã:tũ qꝛ
illð acqrẽ ſit ꝑ iſtũ actũ obligãdi ſe:iõ nõ pmittit.l.ꝙ ſiat ſi
ne tutor auẽte:ſac.j.de acq.hẽ.l.moꝛe.¶ Sʒ ad iſtð op.
qð dem̃ ẽ.sS.de ↄctu vltro citroq; obligatoꝛio ꝗ valet q̃te/
nꝰ ẽ ꝓ pupillo nõ ĩ eo ꝙ ẽ ↄ eũ:ita valet ̊ aditio q̃ten ẽ ꝓ
pupillo nõ q̃ten ẽ q eũ. Nñ.in illo ſt diuerſe pſone merito
nõ ꝓbhibet᷑ i vna pſona valẽ:ĩ alia nõ. ¶ Sʒ ĩ iſto q̃ſi ðctu
ẽ vna ꝑſona tm̃ q̃ſi hẽs.ſ.pupillus q adit:iõ nõ dʒ ſcindi
vt ꝓ parte valeat,p parte nõ:qꝛ eadẽ res nõ dʒ diuerſo iu
re cẽſeri:vt.l.eũ ꝗ edes de vſuc. Pꝛetea hẽdita᷑ aditio nõ
recipit diuiſionẽ ĩ ꝑſona eiuſdẽ:vt.l.j.⁊.ij.de acq.hẽ. Pꝛe
terea ſi adiret ⁊ nõ obligaret᷑ eẽt hẽs ⁊ nõ hẽs: ⁊ ſic repu/
gnãtia 5.l.vbi repugnãtia de re.iu. Diſtigue gꝰ ex pᷣdicꝶʒ.
Qñq; pupillus obligat᷑ tm:⁊ nõ põt ſine tutorl auẽte vt ĩ
pᷣn.l.qñq; tm̃ acqrit ſibi⁊ inlło obligat᷑ nec de ſuo diminu
it ⁊ aliũ ſibi obligat:⁊ tẽ h̊ põt ſine tutoꝛe vt ĩ ſcðo rñ.qũq;
celebꝛat aliquẽ ↄctũ vl q̃ſi ĩ q vlł ſe obligat vł de ſuo dimiu
it ⁊ aliũ ſibi obligat vl ſibi acqrit:tẽ aut ille act celebꝛat᷑ ꝑ
ſe ſolũ:⁊ nõ valet ne ipſe obliget vt h ĩ S. hẽditatem.⁊.j.de
acꝗ.hẽ.l.moꝛc.⁊ inſti.e.S.neq; Aut ille celebꝛat cũ alio.⁊
tẽ diminutio pꝛimonij pupilli ẽ cauſa pxia ⁊ ĩmediata obli
gatiõis alt: ⁊ pupillus ſibi nõ acqrit vt ĩ mutuo ⁊ ſolone
vt h ĩ v.ſj credẽdo.aut nõ ẽ cauſa ꝓxima ⁊ tẽ pupillus nõ
obligat ſʒ alterũ ſibi obligat:vt.S.e.l.pupillus.S.pupillus
de ac.em.l.iulł.S.ſigꝗs a pupillo.ſfallit ĩ.l.ſi id qð.S.ſi.de re
ſci.vẽ.dixi ĩ.d.S.pupillus.fallit ĩ aditiõe hẽditatis:nã lʒ ſit
actꝰꝗ cũ alio celebꝛat᷑ nõ valet etiã inq;tũ ↄtinẽt cõmodũ

pupilli vt h.rõ ꝓpt᷑ repugnãtiã ꝗᷓ reſultaret:vt dixi.S.cir/

ca adeũdã hereditatem.

·Aluctas dʒ l ipſo negocio iterponi. b. d. ſta
¶ Tuto

e tĩ ĩtellige modicũ añ vl ĩcõtinẽti poſt nõ iter

—

neniẽte medio actu ↄꝛio:vt.l.ↄtinuĩ pᷣn.de vᷣ.ob.cũ ſi. Itẽ

h veꝝ ĩ auẽte: ↄſẽeſus aũt põt ĩteruenire poſtea.Itẽ iuſſus
põt ex ĩteruallo añ p̃cedẽ vt dixi ĩ.l.ſigs mihi bona.S.iuſ/
ſũ.jĩ.de acꝗ.hẽ. Itẽ no.ꝙ qñ ↄſẽſus reꝗrit certo ⁊ detmi
nato tꝑe ſequẽs ratihabitio nil oꝑat᷑ vt h̊ ⁊.S.de his ꝗ no.

2 ila. l. qd ergo. dixi in. I. bonoꝝ.j.rẽ ra.ha.
Et

Ia. Sufficit tutoꝛem auctoꝛari pupillo pñti ʒ alia
ars ſit abſẽs.h.d. ¶ Ho.ꝙ qñ ↄct gerii ꝑ eplam:tunc

W perſicit qñ recipiẽs conſentit.
* toꝛ. Nõ ĩputat᷑ tutoꝛi ſi impeditus non

II auctoꝛatur.h. d.
ad pupillũ. Hẽditas vl bono.poſ.

—

4nõ põt aolſci ſine auẽte tutoꝛis vł cutatoꝛis furio

ſi q teneni ſi nõ vtilr fuerit auctoꝛati.h.d.iſta.l.examino

vt ĩ gl. Gl.op.S.l.ꝓłde.S.j.j.de ſti.F.dic plłe vt ibidixi.
Si fᷣui cõis acꝗrit ꝙ vni ex dñis
JYſeruus.ns põtq̃ri: qrit᷑ alti cni põt. h. ð

— In vctu ꝗ nõ celebꝛatv/

Mypnuberes. di nõ neceſſe pupilluʒ

x⁊ ei tutoꝛ poterit auctoꝛari.h.d.⁊ hãc.l.de/

clara vt in gl. l.iij. &PJeYe.
( „) On multũ. Dic plene vt..e.l.j.in ſi.

na voce põt iterponi auẽtas

NC¶Op. ð. de ꝓcura. l. ʒ. x. l.ſi plres. vbi vn non
õt eẽ ꝓcuratoꝛ agẽtis ⁊ ↄuẽti ne ſibipſi odẽnet᷑ vła ſei¶ſꝛoᷣo
abſoluat᷑.h̊ timoꝛe legi ĩ gl.h.l.trib modis. Pꝛio ꝙ vnꝰ

Cale⸗. duob diuerſis actibꝰ. h. didt.
p

erat tutoꝛ duoꝝ pupilloꝝ qrũ vn ↄueniebat᷑ a ſẽpꝛonio ꝓ

vna re:ali agebat ↄ eũdẽ ꝓ alia:⁊ ſic cũ fuerit diuerſa iu/⸗
dicia ⁊ ſic ceſſabit dcã ꝑplexitas:⁊ bona lec.ẽ ⁊ va. Scðo
mõ legit᷑ ꝙ erat tutoꝛ vni pupilli tm̃ ꝗ agebat g̊ vnũ ⁊ ab
eodẽ recõueniebat᷑:⁊ ſiłr ceſſat dcã ꝑplexitas qꝛ ſt diuerſa
iudicia ⁊ ̊ͥ bona.Tertio mõ legũ ꝙ erat tutoꝛ duoꝝ pu/
pilloꝝ quoꝝ vn agit ↄ aliũ ⁊ ĩ eodẽ iudicio tutoꝛ ĩterponit
auẽctẽ agẽti ⁊ ↄuẽto. Gl.h̊ repꝛobat:qꝛ nõ potat iurare de
calũnia. ſcit.n.tutoꝛ partẽ alterã nõ fouẽ iuſticiã.ſj ab hac

opi.gl.ſe deſẽdit:qꝛ nõ iuret tutoꝛ ſʒ pupillus tutoꝛe aucto
re. Iſta nõ ẽ bona qꝛ nõ põt iurare pupillus:vt nõ.i.l.j.F.

ſuffic. S.ti.j.⁊.l.ij.S.qð obſᷣuari.C. de iur.calũ.vñ rñdet gl.
alr ꝙ loqt᷑ ſʒ iura veta Fʒ q̃ nõ iurabat᷑ de calũ.vt.S.ſam.
her.l.ĩter cohẽdes.S.ſi familie.⁊ ꝑ doc.i.l.j.C. de iur.calũ.
vñ gl.rñdet t᷑tio mõ ꝙ h̊ iuramẽtũ de calünia põt omitti ta
cite.vł dic vᷣiꝰ ꝙ põt eẽ caſus ĩ qͥ vtq; hʒ iuſtã cauſã litigãdi
ſ.ille q petit ⁊ ile ꝗ defẽdit.ſ.ſivłt ꝙ cõmittai ſtipło de eui.
vt. l. vtiq;.S.de rei vẽ.⁊ de ne.gel.l.atq nã.S.cũ me.¶ Su
pereſt alia op.de. d.S.ſi ples.quõ.n. tutoꝛ potit ſibimet cõ
dẽnari vł a ſeip̃o abſolui: Rñ.vt tex.dic ꝙ expᷣ̃ſſe h̊ loquũ
qñ ipſi pupilli ſuſcipiũt iudiciũ tutoꝛe auctoꝛe nõ ipſe tu/
toꝛ ꝓ pupillis:⁊ ſic vn pupillus ↄdẽnet᷑ alteri vł abſoluei
ab alto nõ ipſe tutoꝛ a ſeipᷣo:⁊ ſic ꝓcedit iſta lec ¶ Alti
mo iſte.S. facit ad.q.vnꝰ/ꝓpcuratoꝛ hẽbat plłes cauſas co/
rã iudice cõparuit ⁊ dixit:ego pñto me ĩ qlibʒ ᷑ᷣmino queʒ
hͥ hẽo h̊ ẽ ĩ oĩb canſis meis:an ſufficiat ſi cam nõ expᷣmat:
p tex.mirabilit᷑ facit ꝙ ſic. Ad idẽ.j.de ver.ob.l.plurib.

B in pᷣn.⁊ de accep.l.pluribus.
— J tutoꝛ. ns cogiit “ chto gctu aucto
rari pupillo.h.d. ¶ Op.C. de admi.tu.l.ſfi.ĩ pᷣn.
So.diẽ gl.ſpãle iĩ iudicijs.rõ qꝛ certũ ẽ pupillũ pati dãnũ
ſi nõ defẽdat᷑ ꝓpt᷑ imiſſionẽ q̃ ſt qð no. Idẽ g eẽt ſʒ doc.i
oĩ actu ſingłari vbi certũ eẽt pupillũ pati dãnũ ſi nõ fiẽt:ſic
põt ĩtelligi.S.ti.i.h.tutoꝛ ꝗ reꝑtoꝛiũ.S.ſigs poſt depoſitio/
nẽ. C Op. S.ti.j.l.j.ĩ pᷣCn. So.ibi cogit᷑ admiſtrare ab ini/
tio qñ nil admiſtraret:ſʒ ĩ vno actu auctoꝛari nõ cogil:⁊ ita
loꝗt h. Ex pᷣdict diſtigue.aut petit ꝙ tutoꝛ cogat admini
ſtrare ĩ gũe ⁊ cogit:vt.l.i.ĩ pn.S.ti.j.Aut ꝙ cogat᷑ auctoꝛa
riĩ certo actu:⁊ tũc aut ĩ iudicijs ⁊ cogil:vt.l.ſ.( pᷣn.C.de

/

Qñex fa.tu. vel cura.⁊c̃.

admi.tu.aut ex iudiciũ:⁊ tẽ aut ẽ certũ ꝙ ſi nõ auctoꝛet᷑ pu
pillus dãniſicabit᷑ ⁊ cogit:ar.d.l.ſi.in pᷣn.C.de admi.tu.⁊
ỹ.ti.j.l.tutoꝛ q reꝑtoꝛiũ.S.ſiqs poſt depõnẽ.aut nõ ẽ cer/
tũ ⁊ nõ cogit vt h:t hãc diſtinctionẽ tetigit Di.S.ti.j.l.j.in
p̃ᷣn.⁊ Ci.ĩ.d.l.fi.ĩ pᷣn.C.de admi.tu.¶ Op.C.i q.ca.ĩ ĩte.
reſt.nõ ẽ ne.l.fi. So.apparet ex pᷣdici q; ibi certũ erat ab
initio ledi ⁊ ibi ſolui ꝑ Ci.ĩ pᷣꝰ oppo. ¶ Altio no.ar.ip
rectoꝛibꝰciuitatũ qñ pᷣoꝛes vł ↄſules volũt eos ĩpedire vł
cogẽ ad aliqd faciẽdũ:vt poſſint licite dicẽ:nõ poteſtis me
cogẽ vl ſ̊ examĩare:ſʒ reuet cognitio tꝑe ſindicat:qdð in
tellige niſi euidẽtiſſime male facẽt vt ex p̃dicꝭ pʒ:tũc.n.co
O ſt gißt. de H ẽ tex.ĩ auẽ. vt dif. iudii. ön.
telt · Que ſũt gerẽda cũ alio pñt expediri
auctoꝛari nec ad id ꝓcuratoꝛẽ facẽ.h.d.Ex p dcõ gl.colli
git no. cũ alienatiõeʒ ĩmobiliũ ſine decreto ꝓbibuit oꝛo ĩ/
peratoꝛis: vt.l.j.j.de re.eo.⁊.l.cõſtãtini.C. de admi.tu.l.
lexq; tutoꝛes.ꝓhibuit alienationẽ mobiliũ q̃ fuari pñt.⁊
h ꝑmittit aliẽatio actiõis apapret ꝙ actio nõ ↄtĩet appel
latiõe mobiliũ vł ĩimobliũ.ↄꝛiũ no.j.de v.ſi.l.mouẽtiũ.Gl.
diſtignit alibi alłr. Aut ĩ actiõe veniũt imobilia:⁊ cõputã
tur ĩter ĩmobilia:aut veniũt mobilia ⁊ cõputant᷑ iter mo/
bilia:vt ĩ auẽ.de nõ alie.S.j.col.ij.iſtã allat Ci.C.ſi aduer.
trãſ.l.j.⁊. C. de ſa.ſã.cc.l.iubemꝰ. S.fi. Di.diſtiguit aut ↄſi
d eramipſũ ius obligatiõis ⁊ ipſũ ẽ imobile:ita loꝗĩ gl.in
d. l.mouẽtiũ.aut ↄſideram effectũ deſcẽdẽtẽ ex ipſa obli/
gatiõe:⁊ tẽ diẽ reglła iuris q actionẽ hʒ rẽ vĩ hꝛe:vñ ꝓce/⸗
dũt alie gl.vt diſtiguamꝰ.aut actio dai ad mobilia vel ad
imobilia:⁊ ſʒ h vł erit neceſſariũ iudicis decretũ vł nõ.Nõ
ob. B.l.qꝛ ĩtelligo ꝙ h̊ erat debitoꝛ alicui rei mobil q̃ fm
iſta tpa potat alienari ſine decreto: ita dicit Di.ſj Ja.de
are.ĩ.d.l.mouẽtiũ.dicẽ ꝙ ꝓpᷣe loquẽdo noĩa debitoꝝ nõ ſt
mobilia neq; ĩmobilia ⁊ ſic ẽ 3 ſpẽs.declara ꝑ rõnẽ q; nõ
occupãt locũ:cũ ſint icoꝛpoꝛalia: nõ pñt dici mobilia vł ĩ
mobilia:cũ h̊ dicat reſpcũ loci:⁊ iõ iuriſcõſult de noĩb de
bitoꝝ ſac ttiã ſpẽʒ i.l.a diuo pio.S.ĩ vẽditõe.j.de re iu.S.de
pecul.l.quã tuberõis.S.pe.⁊ qñ nõ eẽt neceſſe ꝙ iſta ſpẽs
numeret iter mobilia vł imobilia retinet ttiã ſpẽʒ ꝑ ſe vt di
ctis.ll. Sʒ qñ ẽ neceſſe ꝙ alicui hoꝝ accedat tẽ hʒ locũ di/
ſtictio gl.aut i actiõe venit mobile ⁊ cõputat᷑ ĩter mobilia.
gut venit ĩmobile:⁊ cõputat᷑ ĩter ĩmobilia:⁊ ita eſt h. Res
n. mĩoꝛis mobiles q̃ fuãdo Fᷣuari pñt ꝓhibent᷑ alienari ho
die qd erit de actiõe:certe ẽ aduertẽdũ qd ĩ actiõe venit vt
ðcẽ gl.dicũt.ꝓ h̊ optie tex.C. de pᷣdi.mi.l.ſi ad reſoluẽduʒ.
de h tãgũ ĩ Spe.de ceſ.ac.S.j.v.ſ̊ nũqd minoꝛ.ſac qdð nõ.
I Spe.de fruc.⁊ ĩtereſſe.S.j.v.itẽ q̃ri.¶ QOp.ꝙ tutoꝛ nõ
poſſit delegare:vt.j.de noua.l.delegare.Gl.ſol.h ĩtelli Fʒ
illã qñ ꝑ delegationẽ ↄditio pupilli fit melioꝛ vl ſeri creda
tur: als ſecꝰ vt ibi. C Qũo vtrũ tutoꝛ ſolus poſſit delega
re:tex.v ꝙ nõ·j.ad tre.l.reſtituta.S.j.⁊ ita hũt qdã apo
ſtillatũ H̊ ꝑ Di.Sʒ puto ꝙ poſſit ſolus ſi pupillo expedit
vt. .ti.j.l.tutoꝛ ad vtilitatẽ.⁊.d.l.delegare.j.de noua.Nõ
ob.l. reſtituta.S.j.qꝛ ibi ĩ reſtõne vli hẽdita q̃ fit vt actio/
nes trãſeãt ꝑ treb.ſecĩ ceſſiõe vł delegatiõe vni actiõis tm̃
Quũo vtrũ ſi ĩ obligatiõe ſit pecunia poſſit delegari ſi/
ne decreto: Rñ.ꝙ ſicipecunia.n.dẽ eẽ int᷑ res q̃ fuãdo fua
ri nõ pñt:vt nõ.i.l.j.S.fuit q̃ſitũ.j.ad tre.qð apparet ex le/
gib nouis q̃ ꝑmittũt tutoꝛi pecuniã mutuare ⁊ ex pecũia
p̃dia emẽ ſine decreto:vt.C.de admi.tu.l.j.⁊ auẽ.ibi poſita
⁊ ĩ anc̃.vt hiꝗ ob.phiſe bꝛe.S.pe. Aenio ad ſcðᷣaʒ par
tẽ ex q̃ no.ꝙ ſindicfſact a caplo cuʒ auẽte ſuioꝛis nõ põt
agẽ ſuꝑioꝛẽ ſi litigat cũ caplo:⁊ eodẽ mõ ſindic ſcũs a po
pulo cũ auẽte ptãtis nõ põt agẽ ptãtẽ ipʒ.q̃lit aũt ſiat tẽ
ſindicꝰ qũ ſpᷣditi volũt agẽ ↄ ſuꝑioꝛẽ:Diẽ̃ Inn.i.c.edoceri
ex de reſcrip. Op.ad iſtã partẽ ꝙ creditoꝛ vl debitoꝛ
pupilli nõ poſſit eſſe tutoꝛ vt auẽ. minoꝛis.C.ꝗ da.tu.poſ.
So.alið oli aliud hodie dicã ĩ.l.ꝓpter liteʒjde excu.tu.

1) Oren. Beiikanftartl
“ Iitntoꝛe auctoꝛe:ſecꝰſi cũ ipſo tutoꝛe:tẽ.n.nec põt

IS. Qukatoꝛ põt dari pupillo ad
Wratoẽẽ. agẽdũ nõ ad aarrocaekitd.
ACNo.qꝙ ĩpubi põt dari curatoꝛ qð itelligo ſiue
hẽat tutdꝛẽ ſiue nõ.vt nõ.S.de tu.⁊ eura.da.ab his.l.cura
toꝛ.⁊ ꝓbat᷑ i.l.curatoꝛẽ.e.ti. Quũo de ptãte iſti tutorł
NRñ.tex. declarat oĩa q̃ pñt ſieri ꝑ tutoꝛẽ circa admiſtra
tionẽ ĩ iudicio vł ex.puto ꝙ pñt ſieri ꝑ talẽcuratoꝛẽ:ſʒ ĩ il/
lis qᷓ habẽt ſacẽ pupillus tutoꝛe a curatoꝛe:tũc auctoꝛitas
illiꝰ curatoꝛis nullo mõ ſufficeret.ita ĩtelligo iſtam.l.
Nõ ẽ neceſſe tutoꝛẽ

,— Nter pupillo S. auctoꝛãtẽ diuiſioni
—– cribẽ. h.ð. No. ꝙ nõ ẽ neceſſaria ſubſcri
ptio ĩ auctoꝛe:loqꝗ tñ ðʒ Fʒ ea q̃ dixi.s.e.l.ij.¶ no.qꝙ in
ter pupillos põt fieri diuiſio ad õ.j.de re.eo.l.ſi pupilloꝝ
COp. C.de pᷣdi.mi.l.pe.vbi pupillus põt diuidẽ niſi ꝓ
uocet ad diuiſionẽ. So.pᷣ gl.ꝙ h̊ ĩ hẽditate nõ erãt niſi mo
bilia q̃ ſolo ẽ va:ſʒ diuĩationẽ ↄtinet.alij dicũt ꝙ h̊ fuit fcã
diuiſio decreto iudicis ⁊ auẽte tutoꝛis.iſtã tʒ Ja.de are.tã
qᷓ; mitũ no.qñ pupillo expedit:vt qꝛ hʒ ſociũ rixoſũ vl als
nõ expediẽtẽ ſibi:tẽ ip̃e põt ꝓuocare ad diuiſionẽ cũ auẽte
iudicis vt h̊ ſʒ iſtã ſolonẽ.⁊ ꝓbat.S.de tute.l.qð dꝛ.⁊ h̊ ſug
gerit eqꝗtas ne ſociũ rixoſũ cogat hẽe:ar.ꝓ ſoc.l.ſi vuene/
rit.⁊ h̊ tãgit ꝑ Ci. C. de ſa.ſã.ec.l.iubemꝰ.circa pᷣn.ex h̊ ꝙ

dicit tex.p̃dia diuidẽ. alij dicũt ꝙ vnſoci ipſoꝝ pupilloꝛuʒ

66

maioꝛ eos ꝓuocauit ad diuiſionẽ.iſtã ſolonẽ etiam no.ꝙ
vno ſocio maioꝛe ꝓuocãte ad diuiſioneʒ alij minoꝛes pñt
inter ſe diuidere qð teneas menti.

IVPetitio reſtitutiõis ĩpedit exe/
) Efeẽdere. cutiõeʒ ſnie.h.d. ¶ Op.ꝙ cu/

ratoꝛ ſolus nõ põt abſtinẽ pupillũ qꝛ h̊ reqrit cau
ſe cognitiõeʒ:vt.l.ĩ cauſe.S.cognita.S.de mio. Due ſt opi.
pᷣꝙ pupillus nõ ĩmiſcuerat ſe iuridice:qꝛ vl ipᷣe ſolus ſine
tutoꝛe ſʒ Pla.vl tutoꝛ ſolus ſine pupillo ſʒ Aʒo.merito g
nudis vbis põt abſtinẽ.qð itellige q;tũ ad h vt ĩ eũ nõ det᷑
actio iudicati: nõ vt ſibi pᷣiudicet᷑ vt ĩter ſi ĩmiſcẽ nõ poſſit
q; h̊ reqrit tãtã ſolẽnitatẽ qtã aditio:vt.l.is põt.j.de acꝗ.
hẽ.alij vt Hug.dicũt ꝙ lʒ ĩ tex.nõ reſeraĩ tñ ĩitegꝝ reſti
tutio fuit petita ⁊ cauſa cognita data ⁊ h̊ tutioꝛ.Ex hac.l.
hẽs nõbilẽ pꝛaciicã ꝙ cũ petit᷑ ſniaʒ executiõi ma dari iu/
dex põt ĩcipe a pᷣcepto de ſoluẽdo:vt pᷣcipio tibi vt ſoluas
id ĩ q ↄdẽnatP es ꝑ ſniax:vł oñdas q̃re ſnia nõ debeat mã
dari executiõi.ita.n ĩcipit h̊ dicẽdo facias iudicata.facj.
de op.no.nũc.l.de pupillo.S.meminiſſe.ibi vbi ĩ nüciatiõe
q̃ it ꝑ pᷣtoꝛẽ ponit ſimił modus.ali modus exeq̃ndiẽ vt pᷣ
citeĩ pars vt veniat ad opponẽdũ q̃re ſnia nõ dʒ executiõi
mãdari lʒ qdã dicũt ꝙ ſnia põt executioi mãdari etiã par
te nõ citata:vt.l.ab executiõe.C.quoꝝ ap.nõ reci.dixi ple
i.l.a diuo pio de re iudi.S.i vẽditiõe. ¶ Scðo no.ꝙ peti
tio reſtitutiõis ĩpedit executiõeʒ ſnĩe:qdð itellige qũ cauſa
reſtitutiõis erat euidẽs ita ꝙ apparebat ꝙ nõ opponeba
tur cauſa calünie ⁊ pꝛogãde lis.als nõ ipediret executio
nẽ ſʒ vt ꝓcederet᷑ ad executiõeʒ pᷣſtita cautiõe de reſtituẽdo
ſi mĩoꝛ vicerit ĩ cauſa reſtitutiõis: vt ex de ĩ ĩte.reſti:c.au⸗
dit.ſac̃. C. de pᷣci.ĩꝑa.offe.auẽ.ſupplicatio.C. de ſal.l.iij.
–ä dẽ Act ꝗ tẽdit ad libᷣatiõeʒ tutoꝛis nõ
— Iad ECe poteſt ſieri eo auctoꝛe.h.d.
4 AQnñ ex ſcõ tuto.vlł cu. mio.agẽ vłlↄueniri pñt.
B ol ſ Anñ pupillus ↄuenu ex dolo
+OOU. tutoꝛis nõ admittit ꝓbatio ꝑ
iuramẽtũ ĩ litẽ.h.d.¶Nõ gnãlit᷑ vbi aliqs cõ
uenit ex dolo alterinõ admittit/ ꝓbatio ꝑ iu/
ramẽtũ ĩ litẽ.⁊ h̊ facad.q.qñ derobat nõ agit
gderobatoꝛes ſʒ ↄð hoĩes ville ad emẽdationẽ dãni vt nõ
ſufficiat pbatio ꝑ iuramẽtũ ĩ litẽ.ſic. C. vñ vi.l.ſiqũ.⁊ ex qð
me. ca. c.fi.q admittũt ꝓbationẽ reꝝ derobataꝝ ꝑ iuramẽ
tũ:qꝛ hʒ locũ ſolũ qñ agit ↄ derobatoꝛẽ nõ p aliũ:vt ĩ qlibʒ
eaꝝ nõ.ꝑ doc.fac etiã ꝙ ſi ſtatuto cauet ꝙ pꝛ teneat ſoluẽ

Deſuſpec.tuto.

p ſilio delĩquẽte ⁊ filiꝰfuerit ↄdẽnatꝰp delicto ob ↄtumaci
am:ꝙ h̊ pbatio nõ ſufficiat ↄ patrẽ niſi eũ vere ꝓbet᷑ cri
mẽ:ita diẽ Di.h.alłr vꝛ dicẽ i.l.cũ fili.j.de v.ob.ego iſtã.q
diſputaui ⁊ ſcripſi plene ĩ.d.l.cũ ſiliĩ pᷣn. Op.·S.ti.j.l.
fi. So.itelligas hãc ſʒ illã.ſ.ꝙ pupillus libᷣet cedẽdo acti/
onẽ.de h̊ tñ plene dic vt dixi.j.ſiqs omil.cau.tel.l.ſi dolo.

☛=0 to⸗ OQð tutoꝛ vl curatoꝛ acqrit ex pe
— . tuto?. ceunia mioꝛis effici minoꝛis. h. d.
KAK Mõ ꝙ illð qð emii ex pecunia mĩoꝛs efficit mĩo
ris.ſile diẽ gl.iĩ vxoꝛe ecclia ⁊ milite.Idẽ nõ.i.l.ſi vt ꝓpo/
nis.C. de rei vj. Op.S.ti.ij.l.titiũ ⁊ meuiũ.S.alto.So.
Fʒ Di.illa pecunia nõ erat mioꝛis:lʒ fuerat redacta ex re
minoꝛis:ſʒ tutoꝛ erat debitoꝛ ĩ genẽ vt ibi dixi. ¶ Op.j.
de ſo. l. filie. ſo. Fʒ Ja.de are.ꝙ iſtud qdð h̊ dĩ ꝙ res empta
de pecunia mĩoꝛis efficii mĩoꝛis dʒ ĩtelligi tutoꝛe vlł curato
re emẽte.fac̃.S.de pe.l.ex pacto.ſʒ exneo emẽte ſecPꝰvt no.
I.d.l.filie.niſi foꝛte ĩ ſᷣſidiũ:ita dʒ ĩtelli.d.l.ſi vt ꝓponis.
de rei vẽ. Op. ad id qð dẽ h̊ de ſtiplone de.l.ſolutũ.S.
ꝓ liberã.S.de pig.ac.ſo.glo.h̊ ⁊ melii.l. ꝛia qð dic vt ibi
HWZ Ol Pupillus nõ tenet ex dolo tutoꝛis
OWSeni q̃tenꝰad eũ puenerit.h.d.dic ple
ne vt dixi in.l.ſi dolo.j.ſiqs omiſ.cau.teſta.

— 2 Be eo qð quis geſſit vt ad
() Oſt moxéc. miniſtratoꝛ finita admiſtra

tione nõ tenet᷑.h.d.iĩtellige ĩ admiſtratoꝛe neceſſa

Nieo:ĩ volũtario dic vt.l.ꝓcuratoꝛ q/ꝓ euictione.s.de ꝓcu.

(Tute Situtoꝛ ſimplr ghat ĩ re ꝑtinẽte ad pupillũ
utoꝛ. nelligii tutoꝛio noĩe ↄhẽ.ſi ĩ re qᷓ põt ad ipᷣʒ
⁊ ad pupillũ parit᷑ ꝑtinẽ ĩtelligii noĩe ꝓpꝛio oᷣhẽ niſi aliud
actũ ſit. h.d. Et iſte.S.hʒ duas partes.2 ibi nõ ideʒ in eo.
¶ Op.ad p̃n.de.l.cũ poſt.S.i.S.ti.ij. Quidã dicũt ꝙ dʒ ĩ
telligi h̊ qũ accepit tutoꝛio noĩe.ſʒ gl.dicit ⁊ bñ ꝙ h̊ nõ ex
pedit.nã pᷣhẽdo ſimptłr ĩ re ptinẽte ad pupullũ ĩtelligit᷑ tu/
toꝛio noĩe:vt h̊ ⁊.j.e.l.fi. Nõ ob.d.l.cũ poſt.S.j.q; itelligo
ꝙ ibi expᷣſſe voluit ſe ꝓpᷣo noĩe obligare.¶ Op.j.de ad
mi.re.ad ci.pti.l.iij.S.ĩ eũ. So.dicũt qdã ꝙ ibi expᷣſſe fuit
actũ ꝙ ꝓpꝛio noĩe obligareĩ foꝛte volẽs donare.ita dicit
gl. H. tñ dic gl. H ⁊.j.e.l.fi.loqꝗtur qñ tutoꝛ ſimplłr ꝓmiſit:
ibi qũ ꝓmiſit aio nouãdi.ex h.n.ſolo ꝙ aio nouãdi ꝓmi

ſit itelligii ſe ꝓpꝛio noĩe velle obligare vt ibipʒ.C Opp.

de.l. ꝓcura.ꝗ ꝓ euictiõe.S.de ꝓcu. So.ibi ĩ geſtoꝛe volũ
tario h̊ ĩ neceſſario ſʒ gl. Ja.de are.alr dic vt refert Qi.C.

qdð cũ eo.l.ei q.dixi plene ĩ.d.l.ꝓcura.q; p euictione.⁊.l.ſi
pupilli.S.j.S.de ne.geſ. circa geſtoꝛẽ vo neceſſariũ q̃ ẽ ꝓpa

mã nr̃a diſtigue.aut ẽ certũ q̃lit᷑ ſe voluit obligare ⁊ ſtamꝰ
certo.aut ẽ dubiũ qꝛ ꝓmiſit ſimpłr nõ dicendo ꝓ ſe ſuiſq;
hẽdib:⁊ tũc aut ↄxit ĩ re q̃ euidẽter ꝑtinet ad pupillu:aut
re q̃ põt eq̃ ꝑtinẽ ad eũ ſic ad pupillũ.pᷣ caſu aut ↄxit pꝛo
mittẽdo aĩo nouãdi.⁊ ex h̊ vĩ ꝓpꝛio noĩe pmittẽ: vt.l.iij.
F.ĩ eũ de admi.re.ad ci.ꝑti.aut pmiſit nõ aio nouãdi:⁊ tũc
aut ſcicbat tutoꝛ pupillũ ex h̊ ↄueniri nõ poſſe:⁊ ille q cuʒ

eo ↄᷣhebat ignoꝛabat:⁊ tũc ꝓpt dolũ tutoꝛis ipſemet ppᷣo

noie tenei: vt. l. ci poſt. S. .v. pterea. .tl. i. aut ĩ tutoꝛe ob/
fuit dolus ⁊ tũc vꝛ tutoꝛio noĩe ꝓmittẽ vt h̊ ⁊.j.e.l.ſi. Se/
cũdo caſu qñ ↄxit ĩ re q̃ põt parit᷑ ꝑtinẽ ad vtrũqʒ:⁊ tunc
aut fuit expᷣſſũ h̊ fieri ĩ cauſa ptinẽte ad pupillũ:⁊ vx öᷣhere
tutoꝛio noĩe:vt h.S.iĩ fi. Expᷣſſio enĩ cauſe tũc habet ꝑinde
ac ſi dicẽt tutoꝛio noĩe facẽ. Idẽ ĩ ꝓcuratoꝛe:vt.l.ſi pupil

li.S.j.ibi vt pignꝰ vł vt debitoꝛẽ libet.idẽ ĩ iſtitoꝛe:vt.l.j.F.

nũc aũt.v.ꝙ ſi in pcijs de exerci.ſi vo h nõ expᷣmat tũc vꝛ ſe
ꝓpꝛio noĩe obligare vt h̊ 2* rñſo.qð ĩtellige q;tũ ad actio
nẽ dãdã creditoꝛi ↄ eũ:ſʒ ſibi tutoꝛi q illud ↄuertit ĩ vtilita
tẽ pupilli dat actio ↄ pupillũ.⁊ eodem mõ vbicũq; dixi ſu
pꝛa tutoꝛẽ teneri ꝓpꝛio noĩe itellige ꝙ repetat a pupillo
niſi ↄſtet ꝙ fecerit aio donãdi:vt.l.cũ poſt.S.ij.v.rñdi.⁊ v.

ſy ſi is.de q.S.ti.ij. Et ex h̊ ſeqtur ꝙ deſẽſiões pupilli pote
rũt h̊ͥ caſu/ꝓdeſſe tutoꝛi:q ꝓpꝛio noiĩe teneł:vt.d.l.cũ poſt

GS. j. ĩ fi. dicti. F. .J.ðᷣe acſ.⁊ ob.l.ꝗ fuũ.puto etiã ꝙ h̊ caſu
ſi pecunia fuit ↄuerſa ĩ vtilitatẽ pupilli competat mutuãti
vtilis actio ↄ pupillũ:lʒ ei ↄtẽplatiõe nõ mutuauerit:vt.l.

ei q ĩ fi. C. qd cũ eo.ſac.l.eũ.C.ſi cer.pe.qdð plene nõ.in.d.

l.ſi pupilli. S. j.⁊ p̃dicta faciũt ad.q.quã diſputaui.poꝛibꝰ
ẽ ↄceſſũ arbitriũ ſuꝑ abũdãtia:ſecerũt aliqd qð nõ pote/
rãt vigoꝛe eoꝝ officij poterat tñ facẽ vigoꝛe arbitrij ſibi cõ
ceſſi ſupꝑ abũdã tia nõ expᷣſſo:h̊ ꝙ facerẽt vigoꝛe arbitrij ſi
bi cõceſſi an act valeat:dic vt dixi in dicta diſputatione.
¶Aueritur qd ſi tutoꝛ aliqd acqrit ſimplr ſtipulãdo vł
emẽdo: Olo.dicit idẽ.tu intelligas vt dixi.S.e.l.ij.⁊..ti.ij
l. titium ⁊ meuium.S.altero.

NVita per actoꝛẽ ab eo ↄſtitutũ.h.d.

— c⸗/ Si negociũ ĩ parte ſpectat ad pu
( Mtoꝛ ⸗ pillũ ꝓ illa vĩ tutoꝛio noĩe facẽ p
C .

— 1 . .
Mo⸗ interpoſito. nepepil

alia ꝓpꝛio.h.d. In tex.ibi ↄuenii.ſ.a legatarijs.
uſpectis tutoꝛbus. Nubꝛica.

ꝛocedit ꝑ mo
Ec cla nſula. recle *
qd ĩduxit ad tractãdũ ſeu tradẽdũ iſtaʒ
mãm.ꝛꝓponit q̃ reqrunt᷑ ad h vt iſta mã
itelligat᷑ ⁊ illa ꝑ oꝛdinẽ tractat ꝑ totum
iſtũ titulũ partes patẽt. C Nõ ꝙ mã qͥ
tidiana ẽ mel ſtilexaminãda:vt h̊ ⁊.l. legaui.j.de li.le.

=2 S& Pꝛio qro an accuſatio ſuſpecti dicaĩ pu/
ESciẽdũ. Ncte⸗ kerinerai

C U. blica:. l.diẽ h ꝙ ẽ legitimũcrimẽ ⁊ tñ nõ
diẽ ſz ꝙ ẽ publicũ.ꝙ ſit publicũ dꝛ.j e.l.S.oñs.h̊ examiaui
j.de pu.iu.l.j.nã q ad qd ẽ publicũ qͥad qd nõ. C Qũo
qñ ĩterponit᷑ accuſatio ſuſpecti vtrũ reqrat foꝛma.l.libello
rũ.j.de accu.Gl.h̊ dit᷑ aut ꝓcedii ꝑ viã accuſatiõis ad re/
mouẽdũ ⁊ reqrit᷑ illa ſolẽnitas:aut ꝑ vi inqſitiõis:⁊ tunc
ſec?:vt.j.e.l.iij.S.pᷣterea. Ad h̊ examinãdũ pᷣ ẽ vidẽdũ
vtrũ accuſatio ſuſpecti ſit ciuil cauſa vel criminalł:⁊ h̊ inuit᷑
ꝙ ſit criminal:vt.ĩ.ꝓxi.S.⁊.j.e.l.S.ſi.⁊ j.ad turpil.l.j.S.ſu
ſpecti. In ↄꝛiũ ꝙ ſit cauſa ciuil apparet ꝙ põt ĩteruenire
ꝓcu.vt.l.nõ ſolũ.S.ſi.S.de ꝓcu.vitas ẽ q ſiqdẽ agũ ad re/
motionẽ ſolã tũc ẽ cauſa ciuilivt.d.l.nõ ſolũ.i fi. ꝓbat ꝑ rõ
nẽ q; h agit ſolũ ad remediũ ⁊ cõmodũ pᷣuati.ſ.pupilli nõ
ad vĩdictã publicã ⁊cẽ.ꝓ h ſacẽ optimc tex.i.c.tue ex de p
cu. Si aũt ageret᷑ ad penã iponẽdãa:tũc an ſit cauſa ciuilis
vl criminal?⁊ inuit ꝙ ſit criminalis:vt j.e.lł.S.ſ.Et ex h̊ ap
paret apð quẽ iudiceʒ dʒ h̊ͥ actio ꝓponi:vt.j.ꝓxi.S.dicet᷑.
nec ẽ mirã dũ ſi etiã eo caſu qͥ dixi eẽ cauſ ciuilẽ vocat᷑ ſu /
ſpecti accuſatiolqꝛ etiã q̃rela ĩofficioſi teſti vocat accuſatio
T tñ cauſa ciuilis ẽ:vt.l.poſthumꝰ. S.j.S.de ĩof.teſ. Scoo vi
dẽdũ ẽ q dẽ ciuilis iſta accuſatio vtꝝ debeat poꝛꝛigi libel
lus ſʒ foꝛmã.l.libelloꝝ.j.de accu.qꝛ qñ criminalłr itẽtatur
nõ ẽ dubiũ. Rñ.ĩ accuſatiõib ciuilibꝰ deſcẽdẽtibꝰ ex deli/
cto ſiqdẽ ĩfamat debẽt poni ĩ libello oĩa illa q̃ ĩ criminali:
vt.l.pᷣtoꝛ edixit.iĩ pᷣn.⁊ ibi dixi.j.de iniur.⁊.s.de dolo.l.itẽ
exigiũi.⁊ ibi dixi.⁊ ẽ tex.i.c.tue.evde ꝓcu.vñ ſi hec accuſa
tio ꝓponeret᷑ de dolo ita ꝙ remot ĩſamaret᷑ de bẽt poni lo
cus ⁊ tpᷣs ʒ ſoꝛmꝗ.l.libelloꝝ.als ſec.Lertio ẽ vidẽdã vtꝝ
qñ iudex ꝓcedit ꝑ inqſitionẽ ĩ iſto crimie ſit neceſſe ꝙ inq
ſitio ↄtieat oĩa illa q̃ dixi debẽ ↄtinẽ accuſationẽ:Gl.h̊ vt
dixi tʒ ꝙ nõ. Idẽ vẽ gnãlr tenẽ iſti.de pu.iudi.ĩ pᷣn. Idẽ In
no.de iure canonico ex de pur.ca.c.ſi.vitas ẽ ꝙ ſiqdẽ iu/
dex inqrit ſolũ ad remouẽdũ nõ ẽ neceſſe ꝙ inqſitio ↄtine
at crimẽ det᷑minatũ.ſufficẽt eniʒ ſi iudex dicẽt h̊ ẽ inꝗſitio
quã fecit talis iudex ad vidẽdũ vtrũ tutoꝛ bñ adminiſtra/
uerit:⁊ ſi iuenerir eũ doloſe vel culpabitr geſſiſſe:tũc intẽ/
dit eũ remouẽ ⁊ de tali ĩtelligit Inno.in.d.c.fi.ex de pur.
ca.⁊ tex. ibi.ſʒ ſi ingreret ad eũ puniẽdũ tũc cũ inqſitio ſuc

ben
nti
Ntyt..
öind
Pot⸗
pote,
bicz
birif
tone.
idon

aͤtii

Npl
ttozenn

ade
ſaci
riis,

ono
ponit
iiik
tani
totunn
niq
elile
ipo/
tino
niani
Dio
ello
re/
unc
di
it
Slu
Nire
lne
ono
no
p
lis
a
et⸗
i
to⸗
pi

cedit ĩ locũ accuſatiõis debẽt ↄtinẽ crimẽ certũ ſiẽ accuſa
tio ſolũ h̊ minꝰ ꝙ nõ ẽ ĩ ea neceſſaria ſolẽnitas ĩſcriptiõis:
⁊ de hac ſolẽnitate nõ fuãda loqtur ĩiſti.de pu.iudi.ĩ pᷣn.
ita tʒ Ya. bu. ĩſti.de acꝑ.iĩ pᷣn. dixi ĩ.l.libelloxq de accuſa.
Auũo an qñ ꝗs accuſat aliquẽ de ſuſpecto debeat ſe ſbᷣ
ſcribẽ ad penã talionis: Gl.dicit ꝙ ſic ⁊ erit pena taliõis
iĩfamia. Itẽ alie pene q̃s qñq; ꝗs patit exoꝛdinarie. DHoc.
dicũt aut accuſat᷑ criminalr h̊ ẽ vt remoueat᷑ ⁊ puniai:⁊ tũc
dʒ ſe ſõſcribẽ. aut vt remoueaĩ tm̃ ⁊ nõ dʒ ſe ſſcribẽ: qꝛ eſt
cauſa ciuil.Et nõ ob. qð gl.diẽ de pena ĩfamie:qꝛ ꝑ ſ nõ ẽ
locꝰ iſcriptiõi:als ſeq̃ret ꝙ ĩ qlibet accuſatiõe ciuili famoſa
gs deberet ſe inſcribere:qdð nõ reperit.l.cautũ.de hoc per
doc. in.l.fi.C.e.ti.
Damus. Zauſ⸗ ſuſpecti põt agitari coꝛã oꝛdina ⸗
rio ⁊ coꝛã delegato iudice.h.d. ¶ Op.j.ad turpil.l.j.S.
ſuſpecti. So.ibi nomẽ pᷣſidis ponit᷑ gnãlit vt cõpꝛehendat
delegatos. alij dicũt ꝙ delegat' põt cognoſcẽ vt h̊ͥ nõ pu/
nire vt ĩ Zio. Iſta qõ fuit ſeł iter dñʒ Frã.acc.⁊ dñʒ Hi.
vt refert Ci.i.l.ſfi. C. e.vitas ẽ iſta aut accuſant᷑ de ſuſpecto
ad remotionẽ tm̃:⁊ ſic ciuilr:⁊ põt de h̊ cognoſci ⁊ iudica
ri apud delegatũ vt h. aut accuſant᷑ vt remoneant ⁊ puniã
tur ⁊ tũc ſolũ apud oꝛdinariũ:vt in.l. ꝛia.⁊ ibi plene dixi.

Q Icnn — ODs tutoꝛes cuiuſcũq; ↄditiõis
2 ſtendimus. exiſtãt pñt accuſari de ſuſpecto

ſi male gerãt. h. d. Opꝗe.l.ſitutoꝛ. So. diẽ gl. illud eſt
ↄſiliũ ꝗqð an ſit verũ ibi dicã. Quero q̃liter petit remo/
ueri pꝛonus ꝙ nõ innne dr vt. l. fi. C. e.
— uilibet admittit᷑ ad accuſãduʒ
Conſeq Nens. utoꝛẽ de ſuſpecto etiã mlier ſi ex
pietate mouet.h.d. ¶ No.ꝙ publicũ ẽ illud qð oĩbus pʒ
qð faẽ ad mita. C Op.ꝙ miiẽs nõ admittani: vt. j. de ac-
cu.l.ad crimẽ. So.ſpãle ẽ h. ¶ Quũo vtrũ crimẽ ſuſpecti
ſit publicũ: Glo.dicit ꝙ ſic:vt.j.de pub.iudi.l.j.⁊ inſti S.
OPñs.⁊ ſic tex. dicit hᷣ q̃ſi ſit expᷣſſiuũ vitatis.ego aliter ĩtel
ligo vt dixi in. d. l. j.de pub in⸗
= – BODOb facta atrocia tutoꝛ
Sigs de plebeis. nõ ſolũ remouet᷑:ſʒ etiam
punii.h.d.Et h tractat de vltima parte ei de ꝗᷓ tractatu/
rũ ſe dixerat ĩ pᷣn.l.ſ.de pena ſuſpecti. ũo q ſũt iſta
facta atrocia: Gl.ponit exẽpla quã no.q;ꝛ appellat atro/

cia illa facta q̃ alibi nõ repiunt᷑ numerata ĩter atrocia de

ꝗbus ponit᷑ in.l.auxiliũ.S.de minoꝛibus.
— UA Tutoꝛ põt accuſare ↄtutoꝛẽ ſuſpe/⸗
‚tOZ.: ciũ etiã ſi fuerit remotꝰ h. d. C Mõ
p vbi ſut due regule vna pmiſſiua alia phibiti/
na:poti attẽdit᷑ phibitiua.nã regula ẽ ꝙ gqlibet poſſet ac

cuſare ſuſpectũ. alia ẽ ꝙ libertꝰ nõ põt accuſare ſuſpectum

pꝛonũ.certe iſta pᷣualet vt h̊ ſ̃m hi.⁊ Ja.de are.¶ Que
ro dẽ h̊ pꝛonũ ſuũ cui erat pꝛon iſte: In gl.ponuniĩ tres

. opi.⁊ q̃libet põt eẽ bona.
MDꝛeterea Kutorpor emoner ex officio iudi/
cis ſine accuſatiõe.h.d.¶NPꝛimo q̃ro q̃lit᷑ põt ptoꝛi liq̃re
ipſũ eẽ ſuſpectũ: Gl.rñdet duobꝰ modis.pᷣmo ĩcidẽter cũ
ſuꝑ alio iudex pᷣncipalr cognoſcẽt vidit tutoꝛẽ fraudulen

ter ſe gerẽ ĩ cauſa pupilli. Scðdo mõ ſi iudex pᷣncipalr

inqrat vt videat ſuꝑ h̊ ſi tutoꝛ bñ vl male gerat:vt. ſ.e. l. ſ.
Et pᷣ nõ ꝙ tutoꝛ põt remoueri ex cognitiõe ĩcidẽti:qð
qlit itelligit dicã e.i.ĩpuberibꝰ. S. f..ẽ tñ regula ꝙ de qlibʒ

delicto cõmiſſo coꝛã iudice ſuꝑ aliq pᷣncipalr cognoſcẽte

ipſe põt inqrẽ ⁊ punire:vt.l.nullũ.C. de teſti.x.l.ſciant.C.
de ꝓba.dixi plene ĩ.l.ij.S.ſi publico.j.de adul. ¶ Scðo
no.ꝙ iudex põt inqrẽ pᷣncipalr ſuꝑ cauſa ſuſpecti.Et ad/
uerte ꝙ h̊ ẽ ſpale fauoꝛe pupilloꝝ:als enĩ nõ ẽ ꝑmiſſa inq
ſitio ad vtilitatẽ pᷣuatã:vt hᷣ pʒ:qꝛ ſi ſpãleẽ ĩ pupillo: ergo
ĩ Sꝛiũ ẽ ius cõe.ad vtilitatẽ.n. publicã licʒ inqrẽ ſʒ ea q̃ di/
xi ĩ.d. S.ſ publico.¶ Quũo an iſto caſu qͥ aligs remoueĩ ꝑ

ingſitionẽ ſit inſamis:Ol.dic ꝙ nõ.quã vide ⁊ ſigna dicit

De ſuſpec.tuto.

Di. C No.ꝙ dãnat p inqſitionẽ nõ efficit ĩſamis. ⁊ iſta
gl.nõ reꝑi alibi.dic ipſe certe ĩmo reꝑit i.l.ñ.C.e.⁊.l.j.C.
de mõ mulc. de B̊ nõ.iĩ Spe. de ſe. S. j. v. ꝗd de his.examina
ui plene.j.de publi.iudi.l.infamẽ. 2.
Müc .— Tutoꝛ remouet᷑ ob dolũ ĩ
Muc nideamns. tutela cõmiſſũ:ſecꝰ ſi ex tu
telã. Itẽ ſecſi ĩ alia tutela ſi ẽ ꝗ eũ actiõe tutele ↄueniat.h.
d. vſq; ad.S.ſi tutoꝛ inimic?. Nõ ꝙ ob.crimẽ cõmiſſuʒ als
q; ĩ tutela nõ põt ꝗs remoueri vt ſuſpect: qð fac ad.q.de
notario ↄdẽnato de falſo ex aliq̃ cauſa nõ ꝑtinẽte ad offm
notariat ne ꝑ hoc ĩterdicat illud offm ſibi.de ꝗᷓ dixi plene

W in.l.eãdẽ.S.jj.ad.l.iul.rep..
Quod ſiꝗs. mes de hac actiõe ꝗ ad q̃ nõ hʒ i
ſe ↄditionẽ extẽſiuã.de quo.j.ti.j.l.pe.dixi plene in. l. ..

¶Si tutoꝛ. vedi. cdemon. W
i Oe. Pꝛopt inimicitias cũ pupillo vł cũ parẽ
tibꝰ remouet᷑ tutoꝛ vt ſuſpect.h.d. Qũo qd ſi ẽ inimi
cus fri vł alicui ex trãſuerſalib? Ol. diẽ ſec?. Cõtra iſtã gl.
fac. C. de excu.tu.l. humanitatis.ita dic Bi. Itẽ vꝛ tex.j.
de iniur.l.lex coꝛnelia.⁊.l.itẽ apð.. ↄuitiũ.⁊.S.ſe.e.ti.vbi
ſi fit iniuria ſocio meo ſit iniuria mibi mitomagis ſi ↄſãgui
neo.vñ puto ſtãdũ eẽ arbitrio iudicis ſʒ fci qlitatẽ ⁊ ↄſue/⸗
tudinẽ regiõis.iĩ tuſcia.n.ẽ ↄſuetudo vt ꝗ inimicat ſeu inin
riat vni ex ↄſoꝛtibꝰ h ẽ deſcẽdẽtib p lineã maſculinã inimi
cat vł iniuriat oĩbꝰ.alibi alr obſuat᷑ ⁊ h inuit h̊ tex.vñ ſtã

ℳℛRM — gd ẽ arbitrio iudicis vt tex. ſubij cit.
Scenola. Pꝛopr res male vẽgitas põt tutoꝛ vt ſu
— . ,ſpect remoueri. h. dv.
Tutoꝛ 9 aliméta Eutor q denegat alimẽ
ta ĩdebite põt vt ſuſpect remoueri ⁊ e puniri.h.d.
+ „OQui nõ fac iuẽtariũ
Cutoꝛ ꝗ repertoꝛiũ· Mperunii ad oöpa
rationẽ nõ deponit ꝑtinacit᷑ ĩ vincul ẽ ponẽdus niſi fuerit
poſit' ĩ dignitate.h.d. ¶ Nõ de pena tutoꝛis ꝗ nõ ſaciũt
ĩiuẽtariũ. ¶ MNõ tex.q diẽ ꝑtinacit᷑ cũ ſua gl.Ex ꝗͥ hẽs ꝙ;
ille dꝛ ꝑtinacit reſiſtẽ q iudici pcipiẽti nõ obedit.⁊ ſic facit
ꝙ ille poſſet ↄdẽnari tanq; hẽtic ꝑtinax ꝗ inqſitoꝛi aliqd
aſſerẽti nõ credit. ¶ Tertio nõ ꝙ humil hõ dẽ glibet di/
gnitate carẽs. p h.S.e.l.j.S.fi.ꝓ .C.vt nemo pᷣua.l.j.ſᷣm
Ja.de are. ¶ Mõ tex..ibi ĩ vicul publicis ⁊c̃.cũ gl.ꝗ itelli
git ilð verũ qũ laboꝛat ĩopia:⁊ ſic nõ ꝙ de iure cõi nõ dʒ
ꝗs poni i carcẽʒ ꝓ debito:niſi q nõ hʒ bona ſufficiẽtia/p
debito qð ſas plʒ.ſi.n.p̊ diſcutiũtur mobilia q; pueniat᷑ ad
imobilia:⁊ pᷣ imobilia qᷓ; pꝑueniat ad noĩa:vt.l.a diuo pio.
F. ĩ vẽditione.j. de re iu.multomagis oĩa iſta debẽt diſcuti
anteq; pueniat᷑ ad ꝑſonã. ſtatuta tñ ⁊ cõſuetudines tuſcie

M 2 ſtatuũt aliter.
(Qui ob ſegnitiẽ. Remot᷑ ppt᷑ clpã nõ ẽ ĩfa
mis. Idẽ ĩ eo cni aladiũgit᷑. h.d.¶ Qño q dꝛia ẽ ĩter iſta
noĩa: Ol.diẽ ꝙ q̃ſi idẽ ſignificãt:⁊ ſic ẽ ĩculcatio pbox.ſʒ ſi⸗
ꝗs diligẽter ĩſpiciat diuerſa ĩpoꝛtãt. Qũo an remor ob
latã clpã efficiat ĩfſamis:Ol.vẽ tenẽ ꝙ nõ.idẽ nõ.i.l.actio
nibꝰ.S.de ĩ litẽ iurã. ⁊ ibi dixi.doc.tã gũt in.l.vlti. C.eo.ti.
2 Remof abſq; dolo nõ ẽ ifamis ⁊ ſi

S Ec en s ĩ ſnĩa cauſa nõ expᷣmat᷑ nõ ĩtelligiũ
N ex cauſa famoſa dãnat ſeu remot'. h. d. MNo.
cauſã debẽ ĩſeri ĩ ſnia:ſi tñ nõ ĩſerat᷑ nõ vitiat de q ꝑ Di.in
l.q rome.S. duo fres.j.de vᷣ.ob.ꝑ Ci.ĩ.l.pperãdum.S.illo
C. de iud.pꝑ canoniſtas ex de re iu.·c.ſic. No.q ĩ dubio
nõ ĩtelligit cauſa famoſa. Op.ſnia dʒ referri ad acta.
vt. l. f. C. de ſẽ.q̃ ſine cer.quã.⁊ de excep.rei iu.l.ſi ex teſtõ
⁊.l.ſiqs ad exhi.⁊ ibi nõ.Gl.diẽ diſtiguẽdũ.aut obijcit᷑ cł
pa tm̃:⁊ obtinet qð obijciĩ h:aut obijcii dolus tm̃:⁊ ob illã
cauſã videat᷑ remot vt ĩ ↄꝛio.aut obijcit᷑ culpa ⁊ dolus:
hũc caſũ nõ poſuit gl.Et tẽ etiã vĩ remot ob culpã:vt nõ.
i.l.ſiqs ad exhibẽ.fac.l.ſi pſes:⁊.l.ſterpᷣtatõe.j.de penis.ſi
aũt nlla cauſa expᷣmebalĩ libello tẽ etiã pcedit h̊ dictũ gl.

ri an 4

Heſuſpec.tuto.

vt ĩtelligat remot ob culpã tm̃ qð no. Qũo ergo quõ

põt eẽ ꝙ nulla cauſa expᷣmerei cũ accuſatio debeat ſolẽni

ter ꝓponi: vt. S. e. l..S.i. vel dicas ꝙ B/ꝓcedebat ꝑ inqꝗſitio

nẽ vt ibi dixi.vlł ſi dicas ꝙ ꝑ accuſationẽ tñ nõ ẽ neceſſe ꝙ
expᷣmai cauſa qñũ dolus nõ obijcit.hʒ eni ſilitudinẽ cũ iu/
dicijs vlibꝰ: ⁊ ſic ſufficit dicẽ:dico ꝙ male ⁊ nõ diligẽter ad

miniſtrauit negocia:vt hac.l.ſiẽ ſufficit dicẽ ĩ actione tute/

le peto ꝙ reddas rõnẽ tue adminiſtrationis tutele.

Ideʒ ẽ ꝓbibẽ gerere ⁊ remouere.h.d.
¶Si pꝛetoꝛ. COp. ð. de admi.tu.l.iij.S.fi.? qð nõ.

e

8.ti. ij l.iij. Soluit gl.⁊ bñ.h̊ ꝓhibuit eũ gerẽ ꝗ accuſabat
vt ſuſpect ibi erat ↄtẽtio ꝗs debẽt adminiſtrare:⁊ ſic nõ ꝙ
vba ſnĩe debẽt itelligi qtũ pñt vt referant᷑ ad petitioneʒ.

L1COp. C.e. l. ij. ’l. ij. So. tutoꝛ qui
Qui nihil. geſſit aut fecit ↄtumacit᷑ ⁊ iuſſus a

p̃ᷣtoꝛe ⁊ põt remoueri:vt ĩ ↄꝛijs ⁊ de admi.tu.l.ſfi.ĩ pᷣn. aut
nõ ↄtumaciter ⁊ tũc aut ſcienter ⁊ doloſe ⁊ põt remoueri
vt ſuſpect vt in gijs:aliter ſec vt h:⁊ iõ cogit aliqs admi
niſtrare ꝑ iudicẽ vt facilius ſi male gerat poſſet remoueri:
vt. l.j.in pn.S.de admi tu.⁊ berin j. C. e. .
atiſdatio non ipedit ꝗn
MWMſpectus tutoꝛ ſi male eratpoff re
mouerivt ſuſpectus:h.d. 43
ulti pñt accuſa/
Dpuberibus. re curat de ſuſpe
⸗ to cum ↄſilio ↄſãguineoꝝ:ſecus in pupiullo.h.d.
CMõ qñ aliqs dʒ ſacẽ aliqd cũ ↄſilio altiꝰ ex diſpõne.l.
dʒ illud reqri ⁊ ſeq:vt hᷣ ⁊ iſti.e.S.ĩpuberibꝰ.qð ĩtellige vt
dixi in repetitione.l.j.S.ſi plures..de exerci.

LKuto: põt remoueri ꝓpt᷑ latã culpaʒ.
(Si fraus. b. d. C Mo. ꝙ lata culpa eꝗparat do/

lo qð intellige quãtũ ad remouẽdũ nõ qtũ ad ifamãdũ.

ye Ex ſola ↄtumacia gꝗs ſuſpect efficiti:
Dꝛeterea. rrenei d6t

. 2 vt ſuſpect᷑ remoueri põt.h.dicit. In
tex.ibi careãt.ſ.ſuarũ rerũ detẽtione ꝗ traſferunt ĩ pupil
lũ:vt.j.ſeqtur. Nõ ꝙ ꝓpt fugã gꝗs efficit ſuſpectꝰ:⁊ iſta

ſuſpitio ſufficit ad ↄdẽnationẽ.qdð ẽ verũ h caſu vbi .ipſa ſu
ſpitio habeĩ ꝓ delicto.ſile q fuga ipſa habet᷑ꝓ delicto:vt
C. de deſerto.l.j.als ſecꝰ.fſac ad pᷣdicta.C. de oĩ agro deſer.

l. licitũ.li.xj.⁊ ĩ auẽ.de exhibẽ.reis.S.ſi vo etiã q̃dã.col.j.⁊
ibi ꝑ Ja.de bel.⁊.l.ĩ boneſidei.C. de iureiurã.⁊ ibi ꝑ Gui.
2 Li.⁊.j.ad ſyl.l.lex coꝛnelia.S.j.⁊ ibi dixi.
Cadit ſub pᷣcedẽti ſũmario. Op.

* TL⸗ .
ei te ſiquis. dẽ h ꝙ raro imo frequẽter:vt.S. e.l.j.
Ip̃ᷣn. So.diẽ̃ Bi.poſtlatio ſuſpecti frequẽs ẽ vt ibi ſʒ h

mõ remoueat iſtud ſit ꝑꝛaro ita loꝗtur h̊. C Altimo no.
iſtã. l. ꝙ qñ tutoꝛ ẽ ↄtumax ⁊ nõ cõparet põt remoueri.oꝛ
do aũt remotionis erit ꝙ poſt ↄtumaciã iudex inqrat an

ipſe latitet:⁊ ꝓpt᷑ hͥ eũ remoueat:erit g neceſſaria noua ci

tatio poſt ↄtumaciã bᷣmã:⁊ iõ Ja·de are.exponit ſic dili/⸗
gẽter habita inqſitione ſuꝑ hᷣ an latitet an abſẽs ſit. puto
etiã ꝙ ĩ ipſis citatiõibꝰ pᷣus poſſit iudex cõminari ꝙ ſi nõ
cõpareat ipᷣʒʒ remouebit tanq; ſuſpectũ:⁊ tũc q;ꝛ ad h̊ vʒ eẽ
citat nõ reqrit nona citatio:ar..de iudi.l.ad pꝑemptoꝛiũ
cũ.l.ſe.⁊.l.nõnunq;.⁊.S.de admi.tu.l.tutoꝛ q.S.iteʒ ſolẽt.
fac̃.C.quõ ⁊ qñ iu.l.ↄſẽtaneũ.⁊ eodẽ mõ ĩtelligo qð nõ..e

l.ii S. p̃terea.⁊ ſic qũ iudex ĩcident᷑ cõperit tutoꝛẽ fraudulẽ

ter admiſtrare anteq; remoueat eũ ſuꝑ h̊ dʒ citari ad h vt
poſſit facẽ ſuas deſẽſiões.̊ eniʒ dʒ fieri cauſa cognita vt h̊
nõ.ꝑ gl.⁊ ſic dz ĩtelligi qð nõ.ꝑ gl.C.de admi.tu.l.fi.ĩ pCn.

Sulſpect᷑tutoꝛ dẽ ex moꝛib'nõ

ſpectũ. ex diuitiarum defectu. h. dicit
CNo. bñ hãc.l.qꝛ facit ad multa maxime qñ q̃
icni iputet᷑ ↄſidit de aliquo miſſo ꝑ euʒ mittẽdo
pecuniã vel aliã rẽ.nõ enĩ ex h ſolo põt ↄuinci ꝙ ille pau/
per erat:ſʒ ex moꝛibus pᷣcedẽtibus h dʒ perpẽdi.

¶Si tutoꝛ ↄuict p remotionẽ ĩſa⸗

NVY utoꝛ· marei mellẽ ſibi curatoꝛẽ adiũgi.

b. d. & Op. S. e. l.j S. oñdim. vbi legitimᷣ remo⸗
uei. Gl. dic. ꝙ iſtud ẽ ↄſiliũ nõ pᷣceptũ ⁊ hãc ſolonẽ appꝛo
bat i.l. ꝛia.alio mõ ſoluit vt diſtiguai an remouẽdus ſit p
pter dolũ:⁊ tũc cũ de h̊ iſamaret᷑ vt h.aut ꝓpt᷑ clpã:⁊ tẽ qꝛ
ex G̊ nõ ĩfamat᷑ põt remoueri vt ĩðꝛio ⁊ iſtã tʒ Di.puto ſic
dicẽdũ ſiqdẽ remouẽdus ẽ ꝓpt᷑ clpã põt remoueri vt dictũ
.ſi ꝓpt᷑ dolũ tũc ſtat ĩ arbitrio iudicis qꝛ ſigdẽ reꝑit dolũ
2 fraudẽ cõmiſſã ĩ magna re dʒ eũ remouẽ.ſi vo eẽt modic
dolus vł circa modicã rẽ tẽ dʒ ei curatoꝛ adiũgi:vt B..S.
e.l. ij. S. tutoꝛ ꝗ alimẽta. .j.de pe.l.reſpiciẽdũ.S.furta do
meſtica. h̊ enĩ an remoueri debeat arbitrio iudicis ponii
5.e.l.ijj. S. tutoꝛ ſi inimicꝰ. ꝓ hᷣ fac .ti.j.l. ppt litẽ.vbi diſti/
guit an ſit lis magna vlł parua qẽ ĩter tutoꝛẽ ⁊ pupillũ: ⁊
iõ qñ foꝛmat libellus ſuꝑ accuſatiõe ſuſpectiõᷣ aliquẽ tuto
rẽ ↄſã guineũ pupilli.ſiqdẽ ꝗs velit eũ redarguẽ de cłpa vł
negligẽtia tm̃ ſecure ↄcludat ꝙ petit eũ remoueri.ſi vo illi
tutoꝛidolũ ĩpĩgẽt puto/pcedẽ.ſi ſic ↄcdludẽt pete eũ remoue
ri vł curatoꝛẽ adiũgi ſʒ ꝙ indici videbit. Qũo an huic
tutoꝛi ↄſã guĩeo ſtati cũ poſtlat᷑ ſuſpect debeat intdici ad/
miſtratio: ⁊ vi ꝙ ſic:vt.C.e.l.eũ quẽ.iĩſti.e.S.ſiqs autẽ.j.de
ſol. l. qd ſi foꝛte.S.j.ſj illas.ll.ĩtelligo ĩ tutoꝛe ꝗq venit remo
nẽdus: tũc.n. pẽdẽte lite intdicit᷑ adminiſtratio:ſecſi remo

uẽdus nõ venit:vt nõ.ex᷑ de offi.dele.c.venerabili.dixi in

l. qdð ſi foꝛte.S.j.jĩ.de ſolu.
Ecreto. Poſt — nõ ſpectat ad tu
toꝛẽ piculũ tutele.h.d.hᷣ loqꝗt᷑ poſtq;ᷓ ꝗs ẽ remot
BGl. vi itelligẽ ꝙ a die poſtlatiõis ẽ ꝗs ſuſpectꝰ:tẽ.n.ei iter
cidit᷑ vt ĩſti.e.S.ſiqs aũt.qdð ĩtellige fieri ꝑ iudicẽ vt ibi ⁊.l.
eũ quẽ. C.e.qð qñ ſiat dixi.s.e.l.ꝓx.¶Nõ tñ iſtã gl.dili/
gẽter qᷓ innuit talẽ ĩterdictionẽ fieri ab initio mote litis nõ
expectata ↄteſtatiõe ſuꝑ cauſa ſuſpecti dũ dic ex eo ex qͥ ce
pit cauſa ſuſpecti moueri. ¶ Querit gl. vtꝑ ĩ cauſa ſuſpe/
cti poſſit intuenire ꝓcuratoꝛ:? Et rñdet ꝙ ſic lʒ regla ſit ꝙ
ĩ publicis iudicijs nõ intueniat pcuratoꝛ. Tu dicas ꝙ ſiq
dẽ pcuratoꝛ iteruenit ex parte rei:aut accuſatio fiebat ad
remotionẽ tm̃:⁊ tũc ẽ cauſa ciuil merito põt ĩteruenire ꝓ
curatouvt.l. nõ ſolũ.S. fi..de ꝓcura. Si vo ageret nõ ſo/
lũ ad remouẽdũ ſʒ etiã ad puniẽdũ.⁊ tũc aduerte an ĩpo/
nai pena relegationis vel minoꝛ:⁊ ſic potit ĩteruenire p/
curatoꝛ vł nõ:vt.l.ſeruũ quoq;. S.publice.S.de ꝓcura.⁊..
pe.S. ad crimẽ.j.de publi.iudi.Si vo loꝗtur ex parte ac/
cuſatoꝛis tũc nõ põt iteruenire ꝓcuratoꝛ niſi agat ciuilit᷑:
Fin ꝙ dẽ i actionibꝰ pplaribꝰ:vt.l.Iʒ.S.de/pcura.ꝙ aũt gl.
diẽ h̊ ꝙ iſtud ſit publicũ iudiciũ nõ ẽ veruʒ ſimpłr vt plene
examinaui ĩ.l.j.de pub.iudi. ¶ Vltimo h gl.colligit no.
ꝙ ex eodẽ facto ꝗs ↄſeqtur penã ⁊ pᷣmiũ.remoueĩ enim a
tutela qð ẽ pena ⁊ ↄſeqtur liberationẽ a ꝑiculo qð ẽ pᷣmi
um. C Ald iſtud op.s. de ne.ge.l.ſiue hẽditaria.Di.circa
h diſtiguit H qð ponit i.c.qð ob gr̃am ex de re.iu.li.

baĩ ſolũ ad remouẽdũ:ſec' ſi ad puniẽdũ:q; tunc
remanet iſtãtia ꝓpt᷑ penã: ar.l.vtiq;.S.de rei vẽdi.⁊.C. ſ᷑
reus vel accu.moꝛ.fu.l.fi.⁊ ſi pen.appel.moꝛs ĩterue.l.iij
Di.ĩducit hãc.l.ad qõnẽ mlłier ↄſtaãte mrionio cepit agẽ
ʒ maritũ dicẽs eũ vᷣgere ad ĩopiã añ ſinitã litẽ:finitũ ẽ ma/
trimoniũ:qᷓrit an de nouo debeat cauſã ĩciꝑe ↄ hẽdes an
poſſit ꝓſeꝗ ſuꝑ pᷣma iſtãtia:ad iſtud vẽ ar. C. de rei vx.ac.
l.j.S. videam.S. de his ꝗ no.iĩſa.l.ſi fuus.⁊ de iudi.l.tã ex
gctibꝰ. In ↄꝛiũ fac.l.iſta.ita dicit Di.pᷣmũ puto verius qꝛ
actio de dote ĩtẽtabat᷑ in iſto iudicio:vt.l.ſi cõſtãte.in pᷣn.
ʒ.ſo.ma.actio ergo nõ variat᷑ ꝑ moꝛtẽ ſuꝑueniẽtẽ ſʒ varia/
tur q̃litas.nã ĩ p iudicio debebat fieri ↄdẽnatio nõ ad ple
nariã reſtõnẽ cuʒ dos debẽt deſeruire oneribꝰ mr̃imonij:
yt. l.vbi. C. de iur.do.ſʒ ĩ ſcᷣo caſu agii ad reſtõnẽ plenari

2 inita cauſa litis ſinit ĩſtãtia
K) Oſt finitã. h.d.iſtã.l.ĩtelligo qñ accuſa/

remo⸗
ppeo
oſtp
teg
toſte
tdicti
tdoli
vode
hes
udo⸗
poni
diſti⸗
lin
tuto
ba
o lli
none
beric
iac/
ſoe
eno
no
inn

dtr
not
iſter
1..
dil/
n
ſee
/

am:ergo agit ex eiſdẽ acp.vt..de noxa.l.in delicł.S.ſi ðe/
tracta. Altimo Si.ĩducit ĩ ar.ad aliam.q.ſi pendẽte
inqſitiõe ſuꝑueniat accuſatio:an debeat ſilere inqſitio:de
quo ꝑ eũdẽ in.c.actũ legitime et᷑ de reg.iu.li.vj.⁊ i.l.ſi ma
rit. S.jj..de adul.⁊ ꝑ Ci.in.l.ea qdẽ. C. de accu.
hil A fuis pupilli põt inqri ⁊ ĩueſtigari
Il de fraude tutoꝛis. h. d. hãc.l. itelligit

—

gl. iudice pᷣncipalr inqrẽte de fraudibus tutoꝛis:
— yt nõ.in.l.iij.S.pᷣterea.ð.e.
mperatoꝛ. Pꝛ cog ũ ſe obligare ꝓ ſilio tuto/
re ſi ẽ neceſſe.h.d.iſte.S.quẽ tene mẽti Quidaʒ nõ hñt hic
iſtuʒ. F. ſz i. l. ſiqs tres.S.imꝑatoꝛ j.ti.j.ſʒ cõiter habei hic.

Be excu.tutoꝛum. Rubꝛica.
— 2 6 △ T Auerit gl. gd de
— Erẽnius. marito ⁊ vrote⸗ Blo⸗
diẽ ꝙ ipſo iure nõ tenent. Cõtra h;
op.de.l.marito.C.de ꝓcu. So.vt ĩ gl.
qꝛ aliud ĩ ꝓeuratoꝛe.rõ diuerſitatis po
⸗ nit ĩ.l.maritꝰ.C.ꝗ da.tu.po.illa rõ nõ ẽ
vera:q illa rõ nõ ẽ ſpãlis ĩ ꝓcuratoꝛe.DBic ergo ꝙ rõ ma
gis ẽ ĩ ꝓcuratoꝛe:qꝛ citiꝰ ſinit ex volũtate vxoꝛis.iſtã rõnẽ
reddit ibi Odof.quã h̊ ſegtur Di.⁊ Spe.in ti.de ꝓcu.⁊
ibi tãgit᷑ vna bona.q.lʒ bꝛeuit ꝑtranſeat an poſſit marit
eẽ ꝓcuratoꝛ ad litẽ.h̊ anno . .
. ides ergo quot debẽt eẽ li⸗
Ecuſatur. beri tpe ereulatiomo.5 B vz. l.
bello amiſſi.j.e.ad qð dico ꝙ ſufficit ſiue ſint viui
ſiue viuiſingant.de qͥ dic vt ĩ gl.dẽ ̊ qð ꝓbat᷑ ꝑ inſtrm nũ
quid ꝑ teſtes: Ol.dicit ꝙ ſic. Ad hãc gl.adde qdð nõ.in.l.
ij.de fer.⁊ nõ.in.l.cũ circa.ſi minoꝛ ſe ma.dixe.⁊ v tex.in
l.oẽs.C. de his ꝗ ve.eta.impetra.
o ſol CTu hẽs h niũcto.S. pxi.qꝙ; numerus li⸗
( 0 loln. belloꝝdebʒ eẽ tꝑe quo creat᷑:qʒ filij mo
riant᷑ poſtea vel pẽdẽte excuſatiõe:⁊ iõ tex.iſte facẽ̃ ad vtilẽ
q.ſcitis ꝙ numerꝰ liberoꝝ excuſat a muneribꝰ pꝛimoniali
bus:mõ ĩpoſita ẽ collecta:⁊ poſtea ſilij moꝛiunt᷑: vẽ tex.
ꝙ nihilomin excuſat᷑.tñ rñderi põt ad hũc tex.ꝙ tutela ẽ
on ĩdiuiſibile:ſʒ onꝰ pꝛimoniale ⁊ diuiſibile:⁊ iõ ſi tꝑe col
lecte ſcdᷣo ĩpoſite nõ reꝑiant ſilij nõ excuſat. Jo an.ponit
iſtã.q.valde late in. eect ↄceſſũ de re.iur.li vj.
S ic dẽ ꝙ tẽ hʒ locũ qñ minoꝛes nõ ex
Ampliuscen erũt inor⸗ etatsdie vt.j.vj.mẽſes
No. bñ iſtaʒ.l.q̃ notabilis eſt ⁊

οW Ixim US. meti tenẽda.
— Querit glo.nundd ſit

Narei 0 nera * puãdus oꝛdo executionis

—

iter gerẽtẽ ⁊ pꝛeʒ: Et gl.vꝛ remittẽ.iſta gl.nõ de/
clarat:⁊ lõ dic vt nõ.i.l.j.de ſiliofa.minoꝛi.⁊ qñ pꝛ ꝓ eo te
neaĩ Ja. de are.⁊ q̃ſit rõ hicdixi tibiiã hoc anno.
— No.iſtud pᷣncipiũ ꝓ alijs officia
J duas. libꝰ. vide gl.q̃ ĩcipit oꝛdo i fi.quã
H”M no.ꝙ ĩ alijs officialibꝰ ĩcõpaſſibilibꝰ Di.remittit
ad id qð nõ.i.l.eciues ⁊ ĩcole.C. de ĩco.li.x.Tu adde ad il
lã.l.quẽadmodũ munera iudicant.

.⸗ Tu vides h ꝙ ci/
* Ed 7 repꝛobari. uitates pñt ↄcedẽ

—

immunitates ⁊ ↄceſſas auferre.

— acit qð nõ.i.l.celſus.S.j.⁊.l.ſul
Thlete. acl .

4 ) cinius.S.qd ſit latitare.ex q.cau.
. Nin poſ.ea.⁊ h adde ad gl.q̃ ĩcipit:qꝛ h̊ dixit ĩ iſta
l.vide gl. . fi.qᷓ ↄcludit ꝙ ſicut ꝓcuratoꝛ nõ repellii lʒ ĩfa
mis ſit. Idẽ ĩ tutoꝛe.h̊ ꝓpbat tex.iĩ.l.j.S.ſʒ ⁊ eqſſimũ.de po
ſtu. H etiã nõ.iĩ.l.j.C.de ĩfa.li.x.vbi etiã allat᷑ iſte tex. Iteʒ
hẽs h̊ ꝙ inimicitia ẽ cauſa excuſatiõis niſi pᷣceſſerit teſtm̃
qꝛ ĩduci: q̃dã pᷣfũptio ꝛia. ¶ Altimo no.ꝙ ſi ſit qõ de

—

—

Be excu. tu.

ſtatn vel de bonis tũc excuſat᷑.dic verũ ſi calũnioſe nõ ſiat
vide qdð nõ.in teſte.in.S.ſi vo odioſus in coꝛpoꝛe de teſti.

– „ Tu vides h̊ ꝙ reſpcũ pene re
Sed ſi igna ula. mittuni ininrie-a qð fac qðᷣ
habel in.l. decreto..de ſuſpe.tu.⁊ qð no.Hi.in.c.qð ob
gram ex de re.iur.li.vj.
4 n On ſo lü. Inducit Ja.de are.ꝙ ſi nũcijs
oluil ꝓ numero miliarioꝝ ꝙ ſi nõ fecerint rectã
viã nõ dʒ eis pꝛo tota via ſolui.h.d. 8
à32 2 2 E ides h̊ ꝙ;
1 . Dẽé uulpinia. S ut · taãtuʒ valet
certa ſciẽtia pᷣncipis quantũ ſuꝑ illo actu diſpen
ſatio ei.fac.l.qdã ↄſulebat.S.ſi.de re iudi. Altramõ.faci
unt de h̊ magnũ feſtũ.ᷣin.l.ñi.C.ſi ð ius vl vti.pub. Ad qð
etiã facit.l.bonoꝝ.C.ꝗ admit.ad bo.poſ.
Ibi

ire opoꝛtet. Sufficit. ara

toꝛ ſoᷣaudit Ja.de are.ſ. iuramẽto.ſ̊ ſʒ ꝙ hẽo re/

ſeriptũ ipſe itelligit etiã ſinõ fuit iuratũ:qð etiã tʒ Guil.ĩ

l. ij. F. f..ſiqs cau. Spe.etiã tãgit ĩ ti.de ap.S.nũc bꝛeuit᷑
v.qd ergo.⁊ vide per Arch.c.j ex̃ de dolo ⁊ ↄtu.li.vj.ego
allego tex iuris canonici quẽ ipſi nõ allegãt in.c.qꝛ/ꝓpt᷑.
er de elec. in fi.
ODopoꝛtet. Agd gl.no.tria ſm h̊ ergo v ꝙ examina
tio teſtiũ nõ poſſit cõmitti ꝑ iudicẽ coꝛã quo cauſa vtit᷑ vt
ali teſtes examinet lIʒ ĩ c uſa criminali ſecꝰ:vt ĩ coꝛpoꝛe de
teſti.S. qãꝛ vo.⁊ ĩ. S.illud.in auẽ.vt defũ. eu.ſu.eo.Eſt tñ ad
uertẽdũ ad qð gl.h̊ dicit ꝙ ſit apud aliũ nõ coꝛam iudice
qð v ꝗ auẽ. pud C. de ſide iſtru ĩtellige ergo ꝙ fit nõ co/
rã iudice ſᷣaudi illiꝰ ciuitatis:lʒ ſit coꝛã iudice.ſ.alio cui il
le iudex cõmiſit. Scdᷣo facit ar.ad.q.ꝙ excep:io põt op⸗
poni ĩ ſcriptis:⁊ ſine cauſa cũ excuſatio ſit q̃dã exceptio.⁊
ꝙ h̊ ſit verũ tʒ Odof.⁊ Ci.ĩ auẽ.h̊ aũt.C.de nõ nu.pe.Eſt
aduertẽdũ ꝙ de neceſſitate opʒ apud acta ĩ ſcriptis redi/
gi vt pbat i.c.qm̃ õ falſã ex de ꝓba.p gl.⁊ Inno.ad hoc
facit qð nõ.ĩ coꝛpoꝛe auẽ.de indi.S.pe.Fᷣm vnam opi.glo.
MDadonc᷑. Qui patri. m0
H.nã ⁊ alibi hẽs ꝙ q ꝓcurauit offm̃ nõ p̃t poſtea
aduerſus id excuſationẽ ꝓponẽ:vt.l.ex ſnia.C. de te.tute.
¶Nam aiñ 4 Hõ iſtũ.F. C Op. ꝙ tutoꝛ dʒ iurare vt
NammE I, nõô. i. I. legitimos. ĩ pn. de legi. tu. Sʒ vi
dem ꝙ iurãdo ꝑ euãgelia de facili piuraret vẽ ꝙ nõ ad
mittat᷑. Dic ꝙ nõ iurabit ꝑ euãgelia ſʒ ꝑ foꝛmã traditã in
c.⁊ ſi xpᷣs ex de iureim. e Ran Spe.in ti.de iura.calũ.
o.iſtũ.S.quẽ Oldr.ſolẽnit᷑ alle/
Si ciuitatis. gat in vnaggequg diſputauit ⁊ vi/
de Guil.in.l.j.⁊ qʒ ibi vltramõ.no.s.ſi cer.pe.
Iſtũ caſũ no.⁊ gl.no.hic

Igs. Sigs. fi.quõ appellat:⁊ dic vt

Iĩ gl.⁊ no.ꝙ alicui iuriſditionẽ denegare nihil eſt

aAliud dicẽ qᷓ; ꝙ imꝑiũ offẽdat᷑:vt.l.j.S.qð aũt.

Hiũc.S.allat

() On tantũ. Eos . Ja. de are. ꝙ

uilegiũ pauꝑtatis pdit ſuꝑueniẽtib diuitijs.ſac
l.ſemꝑ.S.negociatiões.de iure ĩmu.⁊.l.his oneribꝰ.S.ad/
uerſus.de mu.⁊ ho. C No.ex pᷣn. huius.l.ꝙ ꝓpꝛie dẽ ali
ad eſſe qũ eſt ꝓpꝛie per fex menſes:qcquid glo.no.in.l.j.

de nouat⸗
. ,„ —
P Ello. Inducit Di iĩ ar. ad. q.ſi ſtatutũ hur
, ciuitatis dicat equos ĩ bello moꝛtuos debẽ emẽ/

dari ꝙ debẽt emẽdari illi q fuerint moꝛtui vulneratiĩ bel
lo ⁊ poſtea redeũtes deceſſerũt. In ↄꝛiũ determinat᷑ ꝑ.l.j.
H§. ex incẽdio de ĩcẽ.rui.nauf.⁊.l.ita vulneratꝰ.ad.l.acql.
Ad hãc.l.rñdet Oldr.in.q.iſta agi de pᷣuilegiodando õ
ius cõe cũ ius cõe velit haberi ꝓpt᷑ numeruʒ liberoꝝ ⁊ eis
viuẽtib:vt.l.ij.S.j.s.e.ac ↄᷣ diſpõnẽ iuris cõis ꝓderat.nõ

S

Abi pu.edu.de.Detu.⁊ fa.dil.De .tu

ergo mirũ ſi lex nõ vult tm̃ extẽdẽ. puto opi.Di.? Oldr.

eẽ verã nõ tñ ſm eoꝝ rõnẽ: ſj m illud qð teneo ꝙ ſtatuta
recipiũt ĩterpᷣtationẽ extẽſiuã lʒ ↄꝛiũ ĩ h̊ teneãt. Nam ibi

moꝛs trahit ad aliud tps h̊ ẽ ꝑ extẽſionẽ: vt.l.huic ſcriptu
re.⁊.l.iulian.ad.l.acql.q; vbũ ipꝛopᷣetatẽ denotat.ſac̃.l.

oſſa.S.fi.S.de relig.⁊.l.nãlit. ĩpᷣn. de acꝗ. po. ibi nõ.ĩ ppn.

iz ſtatutũ diẽ ĩ bello ſi ergo vulnerat᷑ ⁊ poſtea rediẽs ẽ moꝛ
tuus. Iſtud ẽ ẽ tm de ſictione q̃ fictio ⁊ iterpᷣtatio extẽſi ua ĩ
ſtatutis nõ hʒ locũ ſᷣm eos:vt nõ.in.l.j.de vᷣbo.ſi ig.

¶Querit hᷣ gl. an ipſo iure bo

toꝛ vel creditoꝛ pupilli nõ ſit tutoꝛ: an vo dʒ ſe ex

g n
») Hopter. die tutoꝛ vel curatoꝛ ꝗ eſt debi
eien

ſare:hec opi.ẽ vera de q̃ nõ.i.l.pi.S.de pcu.⁊ ĩ auẽ. mi

noꝛis.C.ꝗq da. tu. poſ. quã opi.tʒ h̊ Ja.de are.

— Oriſperitos. Cũ oꝛiũ oꝛiũdus.

i vẽdi pᷣdiũ ſitũ in ciuitate iſta ⁊ pupillus hẽat

domiciliũ alibi ↄſiliũ ẽ decretũ iudicis ĩ cui tritoꝛio ſit
pᷣdiũ ⁊ decretũ iudicis oꝛiginis iteruenire debeãt iducit.l.

ſi pdiũ.C. e pᷣdi.mino.⁊ Ci ĩ.l.j.C. de ↄhẽ. emp. Tu adde

ad.q.vnũ bonũ gr. qo ẽ ei.c. paſtoꝛalis. ex d de pui.p Inno.
no. gl.qſi dicat ſigna finẽ ei ꝑ.l.gaius..e.⁊ vide 98 ibi
nõ:ad qð allegat iſtũ. F.l. ſiue. S. q; plautianũ. vide qð ſcri⸗

pſi ĩ.l.magis puto §. qri põt.j.de re.eoꝝ.
Iſte tex.ẽ vtilis ꝓpt᷑

18. Eu qui. ij. j. ad ttulł ibi peni

tus exigit cc. Rõ bui S.ẽ dolus ⁊ fraus ipſi⸗ tu/

toꝛis ꝗ in dubio pᷣſumit· Ja.de are
l. tñ vĩ h velle ꝙ q;uis
A Hiciſſimos. Bcntec dicaĩ legitima: cu
ra tñ nõ ẽ 6 legitima. Di.eñ l. eũ rephẽdit ⁊ remittit ad
Blis, q̃ meh dic i.l. cũ furioſus.C. de cura. fu.illa bñ põt lo

qui in ſurioſo ⁊ ꝓdigo. habuiſtis in.l.milites.in.S. bis au
tẽ. in gl. x ĩ. l. vẽter. de tu.⁊ cu.da.ab his.vide qð addidit

in.l.mutũ.j.de acꝗ.here.

Inſertio falſe cauſe
MWi teſtamẽto. reddit ſniam ipſo iu/

re nullã fauoꝛe minoꝛis.h.d.Hi.vel alr.ſi omitti
tur eaſa vera ĩ ꝓnũciatiõe ⁊ iſerũ falſa ſnia nõ tʒ fauoꝛe
minoꝛis.h.d.Et ẽ valde nõbilis.l.iſta:quã allego tibi i.l.
ſi is ad quẽ. de acq. hẽ. Sʒ certe hec lex nõ ꝓbat iſtud ſũ
mariũ:ſʒ iõ nõ valet qꝛ põt dici erroꝛ expᷣſſus cũ ſit lata Z3
ius:vt.l.ij. C.qñ ꝓuo.nõ ẽ ne.tu dic vt.l.is apud quẽ. ⁊ vt
ibi dixi. ¶ Qũo an ĩdecreto ꝗ ipꝛobaĩ offm iudicis falſa

cauſa hẽat vitiare ĩ 4 nõ reqrit᷑ tãte cauſe cognitio ⁊ v¶ ꝓ

nõ valeat. ꝓbat ĩ.l. cñ vo.. ſbuẽtũ.j.de ſideicõ.lib.⁊.l.j..
hec vba.ne vis ſiat ei ꝓbat tex.cũ glo.i.l.x ſi pᷣſes.C.de pᷣ

di.mi. Nec ob. q. 5. dicti e:vt nõ.i. l.? ſi pſes.de pᷣdi.mi.

ad pᷣmũ facit.l.ſulcini z ⁊ ſiqs.j.ex ꝗ. ernu.n poſ. ea.
No. qꝙ vbi ꝗs ꝑ aduerſariũ ĩpe
cũ ipſe. dit᷑ ꝓducẽ ad finẽ excuſationẽ
⁊ trãſacta ſũt tꝑa põt ſine noua cauſa ſeu ĩſtãtia
ꝓcedẽ ad excuſationẽ. ⁊ de iſta.l.nõ meminerũt moderni
i.l. ꝓperãdũ.S. ⁊ ſiqdẽ. C. ve iudi.in.q.quã gl. facit nunqd

ſnia ibi lata poſt terminũ ſit ipſo iure nulla: Ri.eã allat in
l. ſcire opoꝛtet. S.ↄſequẽs.in.q.

Que ðẽ rõ ꝙ comites
N miniſtrãtes. militũ hñt excuſatio

nẽ: qꝛ ſine eis agẽnõ 6pt. igẽ i in vxoꝛe militis ⁊ tri
uno ⁊ medico q̃ tñ pſonen nõ ſũt de numero militũ.de me
dico ꝓbat tex.in.l.abeſſe..ex ꝗ.cau. ma.

— Iſta lexẽ valde no.⁊ miroꝛ ꝙ In
— Jqui⸗ nis. no. de hᷣ tractauit nõ facit mẽtio
nẽ de hac.l. vt nõ. per eũ in.c.cũ bone ex de eta.⁊
(Sita quali.in medio.
N1 tanta⸗ Ja.de are. dum dicit ne impoſſibile ⁊ẽ.

No. ꝙ ſamulue vel vaſallus nõ põt aliqd impoſſibile.

iſte tex.
yWi in collegiis. ee⸗ ent odn

gij ↄcedii ĩmunitas aliq ĩtelligii eis eſſe oceſſa ꝗ
P ſe artẽ exercẽt nõ 6 alijs. facit. I. ſemꝑ. S. ʒ de iure imu.

Vbi pupillus educaridebeat. Rubꝛica.

Per quẽ dʒ adi
— ² Olet pꝛetoꝛ. ri p̃toꝛ: Ol. die
9 qcũq; quã no.ſac̃ qdð nõ.j.e.l.ius ali/
mentoꝛuz.
( MWit filium. III. Adde ad hãc

l.vnã nõbilẽ. q.quam ponit Ja. de
are. in. l. — C.e neg.ge.ᷣ⁊ ibi reaſſumit Ci. de ſoꝛoꝛi
bus q̃ dotant᷑ ⁊ poſtea remanẽt cũ fribus.

R—

—

Te ⁊ rationibus diſtrahẽdis. Rubꝛica.
. No.h ꝙ vbũ ple⸗
— Moibus. rũq; ↄſtituit regula

i vt ibi plerũq; cc. ↄiũcta gl. Ja.de are.
Quũo de q̃ culpa loqtur:Gl. vi dicẽ ĩ
S. ſuſpect᷑.ĩſti.de ſuſpec.tu.ꝙ de cłpa la
ta leui ⁊ leuiſſima.ſ̊ de leuiſſima nõ ẽ ve
rũ vt no.moderni.l.ꝗcꝗd.C.arbi.tu.no.gl.ſuꝑ v.iudicio
tutele.ꝗqᷓ valde no. ⁊ bʒ magnũ effectũ dũ dicit decreto.ſ.
iterueniẽte.idẽ ſi nõ ĩteruenit:vt.l.qꝗ filiũ..ti.j.
2 ffici Ja. de are. itelligit ꝙ glibʒ admiſtratoꝛ te
ICIO. nei ſinõ faẽ rõnẽ ⁊ nõ allat aliquã. :. expſ
ſe iducii.l.ſi.de li. le. v. l. ſi ita de ma. teſ.

Si pn Nõ huc S.i i.ꝙ viatica tutoꝛ ha
0 1 pupillus. bere dʒ Ki adde qð nõ.in.l.idẽq;
§. curatoꝛem. S. man.
.RQuerit gl. gd ſi nulls geſſit T imiſcet:
glo. ſ iue agat᷑ vtili ſiue directa·diẽ idẽ ꝙ nò ſiat ceſſio.hec
gl. ĩ oibus bñ dicit pterq;ᷓ in v.ſi vo. Circa hoc vide Aʒo.
in ſũma de admini.tu.
M. lon te atuũ. Hõ ꝙ ceſſio actiõis als fit añ ↄdẽna
tionẽ. fallit in illa ceſſione qᷓ poſt ↄdẽnationẽ ſit.

2 3 Hũc. S. adde ad gl. rubꝛice: ? ibi
WMãc actionc.sã allatß.l. ij. dic. l.j. qꝛ. l. ij. nõ fac

ad id.nõ aũt ↄcludit ille tex. ꝙ incõtinẽti illa actio naſcat᷑
In ſ.hui.l.vide qdð nõ.in.l.
Iſi finita finita· ambiguitatẽ. C. de vſufruc. y.
Aggg de diuiſione rei eccliaſtice.
Reſtitutio ĩducta minoꝛi pa/

teri ius. rat viã ĩ ĩtegrũ reſtitutiõi ĩdul

ẽde maioꝛi.h. d.lec.dũ diẽ alterum. ſcda ẽ valde
6. nõ ↄgruit huic r̃e tñ ĩ ſe ẽ vera vt ꝓbat᷑ ĩ.l.ſiqs poſſeſ
ſeſſoꝛ. de peti.hẽ.⁊.l.ſi pupilliS.ſi.de neg. geſt. Ja. de are.
No.ꝙ actionis ceſſio petii fieri iu

MN i iccirco. re ceſſionis.dixi in.l.ſi minoꝛis..

( de admi.tu.⁊.l.ſi a obligatas.j.de le..
Nouatio neceſſaria nõ ſpeditt
C Efenſoꝛ. uilegiũ tutele. h. d.ĩ bonis ipſi cu

—.ꝰ XKK“w˙üwv7ñ .m——

ratoꝛis tm̃ obtinet iſtud qð dã: ſj ĩ bonis 59. Eſoꝛis nõ.⁊ H
itellige H fm Ja. de are.
) Oſthumo. NHo. iſtã. I.ocoꝛ. l. cñ pĩ.s.de
ne. ge. q.l. i gl. qda qᷓ q̃ ibi ẽ ſac ad id qð habuiſtis

i.l.q vẽtri.S.de vẽ.iſpi.an cõpetat hypothecaria:dic dꝛiũ
no.in.l.ſiue.j.de his q̃ in frau.cre.⁊ ibi rephẽdit.

De contraria tutela ⁊ vtili actione. Rubꝛica.

Nõ acqh. tutele Zꝛia
Ontrariã. p̃toꝛiã qð alibi re

uocat ĩ dubiũ. QAuerit Diquõ cõpe
tant ?

—

kogi
Rale

Foct
lbde
s g,
4
Abie
Nde
fſo

„

ipe⸗
egul
ar.
dici
hal
ee
lc⸗
to⸗

tote
ril

Nhe
gi

ett
bec
jo.

9/

le
ſel
e⸗
i

3 —

— —

De eo. Qð ſal. De ſideiuſ.De magi⸗.

tant ⁊ q̃liter actiões ↄꝛie: dic bꝛeuiter remittẽdo ad glo.ĩ
l. cõſenſu.j.de acti.⁊ obli.q̃ glo.alibi nõ reperit.

— Lirca hoc vide qð notãt moderni in
UAn I hoc.lij c. ſe reſcl.n poſ.⁊ ĩ.l.jʒ.C.qũ ciui.

act.cri.pᷣiudi.⁊ ꝑ Inno.i.c.cũ dilect.ex de oꝛdi.cogni.

—- „ HBüdd
(Mid ergo. Totrarii. borſe

—– 2 . . I. —— .
erũ ꝙ ſi tutoꝛ fecit ſibi fieri liberationẽ a pupil⸗
lo ĩterueniẽte ſacramẽto: an valet liberatio: Glo.dicit ꝙ
ſic.vide de hac:q.vt no.x.colS.itẽ ſacrã.i.ij.gl.⁊.vj.q.du
biũ erat:q;ꝛ auẽ.ſacrã.loquii i ↄctibꝰ. ꝓſeq̃re plene vt ibi.

Be eo ꝗ ꝓ tu.aut cura.negocia geſſit. Rubꝛica.

W X NRotutele. Sigs q̃ſi-

Glo.q̃rit an iſta actio ptutele cõcurrat
cũ actiõe nego.geſt.Glo.dic vt no.mo
derni ĩ.l.militie.C.ꝗ da.tu.eſt enĩ va de
termĩatio hui glo.in vtili actiõe ꝓtute
“Z le:nõ aũt ĩ directa ſic ĩtelligit:qð no.i.l.
iij S. hac actiõe.de neg.geſ.ad h̊ p̃ſtat ar.l.quẽad moduʒ.
ad.l.aqui.x.l.ꝗ bona.S.ſigs opꝰq.de dã.inſec.qð no.

85 Nota bene iſtam.l.pꝛo curatoꝛibꝰ
(Q Mero.· alijs. .

CAsð falſo tutoꝛe aucto. geſtũ eſſe dicit. Rubꝛica.

—
—

tutoꝛis auctoꝛitas ĩterueniat: ꝙ valʒ il
le actꝰ. rõnẽ volũt reddere canoniſte:
Wq act 'admiſtratiõis ẽ act' qui põt per
do vnũ expediri in. c. cũ ſup.de offi.dele. et
Jo. an.i.c.vtile.de re.iur.li.vj.ſec ĩ electiõe:vt ibi no ꝑ.c.
maſſana.ex de elec. Et rñdet ad.l.pedi.ff.de arbi.vt no.
p glo.ĩ.d.c.vtile. voluerũt qdã dicẽ ꝙ iſte.S.intelligit᷑ qũ
auctoꝛitas fuit interpoſita ſeparati:ſec ſi ſimlitñ plus plʒ
opi. Bernar. poſita ĩ.d.c.cũ ſuꝑ.

(G dẽ pomp. Inducit iſte.S.ſi ꝓcuratoꝛ ꝓnũcieĩ᷑

a pᷣſide ꝓcura.valẽt geſta ꝑ eũ. Sʒ certe ipſi rũdẽtꝙ p̊ lo
quit ĩ tutoꝛe dato a iudice ꝗ habet auctoꝛitatẽ ⁊ poteſtatẽ
danditutoꝛẽ:ſʒ ꝓcuratoꝛẽ nõ bʒ poteſtatẽ dãdi: qꝛ dʒ da
ri a partibꝰ: vt.l.j.S.de ꝓcur. Spe.tãgit hoc de reſcrip.
p S.j.ĩ . vltio.⁊ĩ ti.de ſindico.S.jimoderni ĩ.l.lʒ C.de p/
cur.⁊ nil addũt vlteri:vbi etiã ꝑ Ja.de are. Inno.ſac de
iſto. S.mentionẽ.ex de elec.c.nihil.lʒ ibi inuat ↄꝛiũ.no.C.
de eo ꝗ ꝓtu.neg.geſ.l.fi.vbi dẽ ꝙ quãuis iudex ꝓnũcia/
uerit nõ valẽt geſta ꝑ eũ.iũcta glo.cũ tex.q̃ dic ꝙ a iudice.
Sʒ rñdeo ꝙ ibi nõ ꝓnũciauit ſe ratũ habiturũ: ĩmo ſim/
plicit᷑ admiſtrationẽ iniũxit ĩter q̃ ẽ dꝛia.vł põt rñdẽ ꝙ ibi
iudex nõ habebat auctoꝛitatẽ vl poteſtatẽ i tutoꝛẽ vel ap
pꝛobauit eũ ĩ tutoꝛẽ:vt ibiĩ gl. Idẽ habes ĩ p̃lato de qᷣ ibi

ꝓ modernos. Itẽ habes ibi ꝙ exceptio falſi tutoꝛis poteſt

opponi poſt lit.cõteſ.ad exẽplũ falſi ꝓcu.habui.q.de fcõ
de ciuitate lucana quã h̊ diſputaui.qdãa fuit cõdẽnat tã/⸗
qᷓ; tutoꝛ alicui'ex eo ꝙ negecia male geſſit:nec fuit ꝓba/
tũ ĩ cauſa eũ eẽ tutoꝛẽ agit ↄ tertiũ poſſeſſoꝛẽ bonoꝝ iſtius

tutoꝛis: ille oppõit ꝙ ille tutoꝛ nõ erat: an illa ſnia ꝓbet:

rWI„ dixi ꝙ nõ:lʒ iſte. F. v? Z facẽ.
(*) Ouiſſime. Iſtũ tex.no.ibi dũ dicit.quid

enĩ.facit ad vnã.q.quã habui de fcõ ĩ floꝛẽtia de
iudice ꝗ nõ toꝛq̃rat hoĩeʒ ſʒ eũ ſpoliari fecerat: ⁊ tũc ipſe
fuit cõfeſſus:⁊ allegat.l.habita.iĩ ti.qð me.cau.cõcoꝛ.cuʒ
iſto tex.m Ya.de are.qð habet in ſili ĩ.l.ſiqs mãdato..
de neg. geſ.vbi no.de ſoꝛma hui ↄdẽnatiõis.⁊ illã.l.ſacio

NVins edicti. Merba

autẽ. No. ꝙ ſi vni falſi et alteriꝰveri

Ino.i.l.ſiqs cura.v.ille j.rẽ pu.ſal.ſo.

notare valde: qꝛ videt᷑ cõcoꝛdare cuʒ.l.ſacẽ põt..ſo.ma.
Iſta glo.vẽ inuere ꝙ qñ auctoꝛitate ſalſi tutoꝛis ↄxit pu/
pillus ⁊ reſtituit ↄhẽs nõ tenet᷑ pupillo ad ſũptus li.

CBDe ſideiuſſo.⁊ noĩatiõibꝰ⁊ hẽdibꝰtu.⁊ cu. Rubᷣca.

ʒBPpinio glo. qᷓ diẽ in
Mannis. iudicio rephedil
cõiter ⁊ ſpãlit᷑ ꝑ Di.ar.l.j.S.j.ſi pe.ap.
Sʒ ad illã reſpõdẽt qdã ꝙ ibi ſpale in
cauſa appellatiõis: qð nõ ẽ verũ niſi de
ſẽdas ibi ſpãle:qꝛ ĩ cauſa appellatiõis ẽ
maius piculũ Fʒ Di.tñ tene hãc gl.quã
no. No.etiã tex.i ſi. cũ glo.ex qͥ habes an dolus ſit crimẽ.
äac.l.j.S.nõ tm.s.depoſi.⁊.l.itẽ..de dolo.

c N q 2. Ir Hunc caſũ ꝑpe/
Wm oſtẽdimus. tuo tene mẽti. et

dubiũ hui.l. ꝓcedit:q; ſideiuſſoꝛes nõ obliganĩ niſi ꝑ ſti
pulationẽ ĩ q̃ debʒ p̊ pcedẽ iterrogatio ⁊ ſeq reſpõſio.⁊ fa
cit optie ar.ad.q ꝙ accuſat de aliq falſo crimine et ab eo
petat᷑ ſideiuſſoꝛ ꝓ cõdẽnatiõe ſoluenda:q; ſi ſideiuſſoꝛ futt
pꝛeſẽs ⁊ ſcriptus ſideiuſſoꝛ nec ↄdixit ꝙ obligai: q;ꝛ reſpu
blica ⁊ mioꝛ eꝗparant᷑: vt no.i.l.ſi reſpublica.C.ex ꝗq.ca.
ma.?.l.rẽpublicã.C. de iure reipub.⁊ ibi melius.

. No.ꝓꝙ iſtãtia ex parte rei trãſſertur
Er ES. ad heredẽ. h. d.

BDe magiſtratib cõuenien. ⁊ hẽdib eox. MRubꝛica.

6 1 2 Coõtra hᷣ videi.l.ꝙ
Moꝛdin C. ſi maioꝛ.j.de admiĩ/

ſtratione tu.⁊.l.aliud.S.reſeri.vbi quo
ad oẽs p̃ᷣiudicat ſimaioꝛ pars fac̃. So.
q̃dã fũt q expediũtur ꝑ maioꝛẽ partẽ q̃
incũbũt ipſi vniuerſitati neceſſario:⁊ ſic
loqtur.d. .relſert.qdã ſũt q̃ ipi vniuerſitati neceſſario nõ
ĩicũbũt:⁊ de his loꝗt hic.⁊ hoc placet Bi.i.d.S.refert᷑.

⁶
1

1— Inducit Si. ꝙ q;uis iudi/
Magiſtratibus. cis officio fuerit de expen/

ſis cõdẽnat:tñ illud ĩtelligii ſi fuerit petitũ:vt h.ſac̃.l.iiij.
§. hoc aũt.de dã.ĩfe.qð g dicimiudicẽ teneri ſi nõ ↄdẽnat
ĩ expẽſis:vt.l.ꝓperãdũ.S.ſinaũt.C. de iudi.⁊.l.ſi.C. qñ ꝓ/
uo.nõ ẽ ne.iĩtelligit᷑ ſi boc a parte fuerit petitũ expᷣſſe. et G̊ͥ
tenet H̊ Di. Itẽ ꝗs dʒ magiſtratũ monere.⁊ tex.vꝛ h ſẽtire
dũ dic:q munẽ mãdato nõ paruerũt ⁊cc̃.qð a ſupꝑioꝛi debʒ
admoneri.tu dic õ.⁊ iſta.l.loqtur ſʒ iura antiq̃:hodie ma
giſtrat' municipales pñt dare tutoꝛes:vt ĩſti.de attil.tu.SF.
ſed neq;.

Si inter magiſtratus Iſte. §. allegatur

in materia excuſſionis.

R. An lleginz. Iſte. F. nõ reperit᷑ alibi. Di. ⁊ rõ ẽ

h:qꝛ pꝛõpti ſbuenit pupillo ð tutoꝛẽ:qꝛ tutoꝛ ſpalit᷑ datur
pupillo: magiſtrat vo nõ dat᷑ ſpãliter ꝓpt᷑ ipſũ pupillũ: ſʒ
ppt᷑ vtilitatẽ publicã:iõ nõ ita ↄ eũ pꝛõpti ſbᷣuenit.
Aſta.I. nõ reperitur
*) Roponebatur. lvioioiegio nſ
periculũ.i.ĩ ſe oẽm culpa.iſtud nõ ẽ verũ:qꝛ magi
rat tenet ad ĩſtar tutoꝛis:ſʒ tutoꝛ nõ tenei de leuiſſima:

vt dixi in.l.j.S.eo.
Asiſtratns In ſſto titulo dictũ ẽ pmi/

e de ſatiſdatiõe rẽ pnpilli ſaluã foꝛe q̃ pſtatur
magiſtratui et qᷓ ptat tutoꝛi.de dãia hui et ei effectu vide

Finez hui.l.
M magiſtratibus. citenoerl.
cũ eadẽj.de vᷣb.ſig. dẽ h eadẽ actio qᷓ ſit eadẽ dicũt qdã.ſ.
vtilis tutele.dic h̊ ⁊ bñ ꝙ eadẽ.ſ.iĩ genere nõ ĩ ſpecie ꝙ te/

De re. eoꝝ ⁊c̃. De cura.ſu.⁊cc.

neat᷑ vtili põt eos monere: qꝛ glo.q̃s habuiſtis hoc anno
dicũt ꝙ cũ magiſtrat dat tutoꝛẽ vꝛ gerẽ.alia tñ opi·ẽ va.

Be rebus eoꝝ qui ſub tutela vel cura ſunt ſine decre/
to nõ alienãdis. Rubꝛica.

Operatoꝛes. Doſtea.
Vbi ſi teſtõ vel codicillis ⁊c. Inducit Ja.de
are. ad.q. qñ teſtõꝛes cõcedũt licẽtiã alienan
AAgipdia executoꝛib'maxie cũ tutoꝛ ⁊ curatoꝛ
eꝗparen:vt ĩ.c.ñi.de teſta.li.vj.lʒ glo.ſit ↄ ĩ.l.q;diu.C. de

diſtrac.pig de qͥ no.j.de ali.⁊ ciba.le.l.iiji.

— . -= . — ſte
–„ Ed ⁊ ſi. Itẽ queri poõt. ⸗ 25
— rñſo allegat᷑ ꝑ Ja.de are.ꝙ ꝓpt᷑ auctoꝛitateʒ rei
iudicate trãſſert dñiuʒ etiã ſi dñiuʒ ſit poſſiden᷑ et nõ pe/
tentʒ. ita diẽ ipſe ĩ.l.exceptio.vbi ẽ vna glo.de h.j.de doli
excep.glo.allegat hũc.S.i.l.iij.ĩ glo.magna.õ.de publi.et
inducit etiã Ja. an agẽdo rei vẽdicatiõe traãſſerat᷑ dñiuʒ:

⁊ h ẽ caſus cũ hic ſit ᷣbũ petere qð ad realeʒ attinet:vt.l.

actio ĩ pſonã.de act.⁊ obli.qdð ĩ perſonali. Iſte articulus
male declarat ſic alia.q.declarata ꝑ modernos et gl.dixi
i.l.põp.de acꝗ.poſ. moderni tã gũt ĩ.l.ij. C. cõia vtriuſq;ʒ
iudi.⁊c̃.

Agis puto. Si füdus. Hic p/

bat ĩ 2 caſu ꝙ rei hẽdis nõ trãſit ipo iure dñiuʒ.

ipre .Aſtum. F. allegaui tibi i. l. ſeruuʒ filij.j.
Eunduz. de legañ
„. ota h̊ ꝙ aliud ẽ cõcedi liberuʒ
M On P9 ſn . ar bitriũ. hic eſt tex. iſcto f. bui

E hbuſ..cdũ dicit pꝛetoꝛ enĩ.
Si ES. Lics tex.cauſa cognita eſt qñ creditoꝛ iſtat ⁊

petit ſibi ſolui.AKut ẽ vſurariuʒ debitũ ⁊ debet ei ſoluẽ:als
nõ. C No.tex.q dicẽ pᷣmo vẽdi noĩa qᷓ de illis bonis ſolui
ʒ oꝛdinẽ executiõis rei rete l.l. ſtipẽdia.C.de excu.rei
- iudi. Ja.de are.
(G de Pꝛeto 2. No. iſtũ tex. ꝓpt gl.qᷓ ẽ ĩ.l.iij.qñ de⸗
cre.opꝰnõ ẽ.ꝙ executoꝛ põt vẽdẽ quãcũq; poſſeſſioneʒ. q̃
gl. ꝑ hũc tex.repꝛobat.ſac gl.l.ſi reſiduũ.C.de diſtra.pig.
¶Iteʒ no.ꝙ qñ aliquis legat poſſeſſiões vꝛ legare ⁊ res
mobiles. fac.l.vxoꝛẽ.S.legauerat.j.de le.iij. ¶ Itẽ nõ qꝙ
B diẽ tex.ꝙ deberẽt reqri cõſãguinei vl amici:⁊ iõ tu ꝗ in
terponis decretũ ſcias ꝗqd facere debeas.
No. ſuꝑ hoc dʒ ferri ſnĩa interlocuto
C llud q̃r 1 ria. ¶ Iteʒz no.ꝙ bhuic renũciatiõi fcẽ

—

ꝑ tutoꝛẽ dʒ credi als fruſtra dicere:.de hac.q nũqd cre/
dat᷑ nücio: vide qð no ꝑ modernos ĩ.l.ea qdẽ. C.ꝗ accuK⸗
nõ poſ.ſac.l.ſi.C. de offi.pᷣfec.vꝛ.maxiĩe qꝛ officiali iurato
credit᷑ ĩ eo qð reſert.⁊ ad hoc ſac.l.ĩperatoꝛes.C.de exac.
tribu.li.x.⁊ glo.i.c.cũ parati.ex de app.et ibi allegat iſtũ
tex. faẽ tex.rotũdus ĩ.c.ad audiẽtiã.ex de pᷣſcrip. C Nõ
etiã ꝙ h̊ videt᷑ ꝙ vꝛbis pᷣtoꝛ ĩterponat decretũ ſuꝑ aliena/
tiõe ſũdi ꝓuicialis.v tex.i.l.pᷣdiũ.C.de pᷣdi.mino.moder
ni nõ.i.l.j.C.de ↄᷣhẽ.emp. ⁊ dicũt ibi ꝙ ſit neceſſariũ vtri/

nuſq;pᷣſidis decretũ: vt.l.ĩperatoꝛes.S.cũ oꝛiũdus.S.de ad

mi.tu.ad qð fac̃ qð no. Inno.i alie.pᷣdij eccliaſtici. vbi di

cit expᷣſſe ꝙ debet iteruenire vtriuſq; iudic decretũ: vt ip

ſe dicit ĩ. c. paſtoꝛalis.ex de pᷣnile. Sʒ qñ aliqꝗs ẽ contu

max ⁊ ſcit ꝙ res ſua vẽdũ ĩ caſu ꝑmiſſo:an debeat iterue/

nire decretũ iudicis ſub qͥ cõtumacia ẽ cõmiſſa:an illiꝰſub
cuiterritoꝛio ẽ pᷣdiuʒ:Et dic illi ſub q ↄtumacia ẽ cõmiſ/
ſa:vt. l. j. ⁊.ij. T ibi tex.de bo.auc.iudi.poſ.h̊ cũ agit᷑ ꝑpſona
li:ſʒ cũ agit᷑ reali vide.l.cũ vni.ĩſi de bo.auc.iudi.poſ.
— l . Querit glo.qdĩi eccha: an
C . „ — 2. „2
4 pupillox. oſt diuiſionẽ ſacẽ: gl. diẽ

ſic: q; ſiẽ tutoꝛ cõcedũ ĩ ꝑmutatiõe: vt ĩ auẽ.itẽ

luicẽ. C. de ſa.ſã.ec.⁊ q̃ eſt rõ differẽtie ĩter mioꝛẽ ⁊ eccliaʒ:

Dico ꝙ ecclia lʒ habeaĩ loco mĩoꝛis ⁊ qð plus ẽ loco pu⸗
pilli: tũ ecclia ſemꝑ ẽ eiuſdẽ ſtatꝰ ⁊ mioꝛ ʒ ipediat eũ mioꝛ
etas: tñ cũ nõ ſit ipedimẽtũ ꝑpetuũ ſicẽ eſſet in ecchia:tñ nõ
eſſet icõueniẽs ꝙ poſſet diuidẽ. ¶ Sʒ nũꝗd poſſit mioꝛ ꝑp
mutare:vide glo.qꝗ̃ diẽ ſec⁊cẽ̃.tñ tex.vẽ dicẽ nõ ſit ſpãle
Tecclia.ꝓ ꝗᷣ facit.S.es alienũ.vbi cũ allegat᷑ a pᷣtoꝛe ꝙ po/
tius expedit re ulla carẽ.ad qð vide qð poſuit Ja.de are.
”õs d qui reſerti.l.ij. C. ſi aduerſus trãſact.
Siqnu⸗ Ae Ja.de are.ĩducit ar.ex iſto.S.ꝙ decretuʒ
iſtud circa ea qᷓ ꝑmittunt a iure poſſet copulatiue ⁊ alt᷑na
tiue ꝓſerri:ſecꝰin his qʒ ius eſſet:qꝛ tũc ſalternatiue nõ
valʒ.ad hoc ipᷣe ĩducit iſtã gl.ĩ.c.latoꝛes.ex de cle.ex.mi.
Nã ſi aliqs dicẽt ↄdẽno vl abſoluo:certũ ẽ ꝙ nõ valet.

Ii,4 Jus veditoꝛi q̃ſituʒ q;tũcũq; poſt
LTlicite. vẽditionẽ ipſi emptui ꝓdeſt.h.d.
—– 2 Per teſtamẽtũ q;tũcunq; irritũ ꝓ
*batur volũtas teſtatoꝛis vt hic.⁊.l.

½ Aulus.
V ui a patre.S. de cõſir. tutoꝝ.

CBDe curato.ſurio.vł alijs ex mioꝛes.dã. Rubᷣca.

= 3: Sůʒ nũquid iĩ
Ege. xii.tabil. lienatocañ

1 quo modo: Dico ꝙ ſic. et ita adde ad
iſtã glo.quaʒ nullus allegat:vt.l.pater
pꝛo ſilio.circa ſinem iuncta glo.cũ tex⸗

tu. S. de mino.
— EAAN. Eſta.l.no.quã nemo allegat ni
(e Mra toꝛ.ſ Di.ĩ quodã ſuo ↄſilio.

T17 =2 Lötra
Onſilio. Cũ demẽtis. cept
onẽ rei iudicate curatoꝛe pᷣjmo remoto dat᷑ here
di furioſi teplicatio ꝓpt᷑ ſcõᷣm curatoꝛeʒ ꝗ cõdẽnari ſacit
pᷣmũ ⁊ ecõtra: ſ dat᷑ replicatio ipi pᷣmo qꝛ fuit cõuerſa pe

cunia ĩ vtilitatẽ demẽtis.q̃ põt eſſe rõ quare iſto ſcõo loco

agẽt cũ curatoꝛe pᷣ remoto cũ cõdẽnatſuerit ad pecuniaʒ
ſcði curatoꝛis qʒ ꝓbat tex.ibi ex cõdẽnato ⁊c̃.vñ venit ꝙ
iſte pᷣmus remot vtat᷑ exceptiõe rei iudicate. ⁊ ̊ voluit di
cere glo.ꝙ iſte pᷣmus curatoꝛ fuitĩ parte ↄdẽnatꝰ:ĩ parte
abſolut:⁊ tex.hic inuit. Ideo ſit verꝙ exceptio rei iudi
cate cõpetat ipſi curatoꝛi remoto. et ſic dicas ꝙ nõ ꝓdeſt
cõdẽnatio ſoli.l.euidẽter.de excep.rei iudi.⁊ no.iĩ.l.j.C. ſi
plures vna ſnia. Ad qð dico ꝙ ita ꝓdeſt ſnia ↄdẽnato ⁊
ſoluẽti ſicut abſoluto: vt no.i.l.ex moꝛte.ad.l.aquil.⁊.l.ſi
☚n r- 8 cũ totũ.S.pe.de excep.rei iudi.
Queſituz. t vni ke el alteri vige eſſe reſpõ
ſuʒ.h.d. ⁊ habes limitationẽ.l.j.S.ſi vn.⁊.l.decreto..de
admi.tu.ſ.ꝙ tũc habebat admiſtrationẽ iſolidũ qñ alt᷑ nõ
ↄdicit Iteʒ iducit ꝑ Ja.de are.⁊ Di.ad.q.ſi vn cõſtituat
⁊ alt᷑ poſitionẽ cõſitet᷑ ⁊ alter negat: hoc vbũ ſibinõ nocet
⁊ ꝓbat ſic.qũ aliqs obſcure ꝓtulit habet᷑ ꝑinde ac ſi ꝓtu/
liſſet id qð ſibi plus nocet:vt.l.de etate.S.qui tacuit.S.de ĩ
terro.act.⁊ ꝙ curatoꝛ repñtet ꝑſonã domini. Iſta.q.fuit
Odo.antiqtus ⁊ eã ꝓſequit in.l.j.C. de cõfeſ.⁊ ibi ꝑ Ci.et
Nico.de mat.⁊ vide qð no.pꝑ Jo.i.c.ſi duo.ex de ꝓcu li.
vj.⁊ vide qð no.i.q/j.c.aperii.ĩ or ĩcipit poſt ergo.
Aige qð no. Spe. in ti. de
T mulieri. act inik e rerc qð ha

betur ĩ.l.ſiqs cũ ſciret .pꝛo emp.

—

Ab binc vſqʒ ad titulũ de teſtamen᷑ ſũt dicta dñi Ni
co.de neapol.h̊ interpoſita:qꝛ dñs Bar.modicũ ſcripſit
ſuꝑ hoc libꝛo vt ſuperieuident᷑ apparet.

Be excuſationib tutoꝝ. Rubꝛica.
Super

ĩterdictionẽ pꝛodigo ſubueniatur quo⸗

talin
N Pu⸗
i nior
Utinz
tſpje
eppo,
den,
8
ecretiz
1alina
lluenz
erin.
dle
Gpot
kho.
rii
rl.

lpne
clter⸗

egunl

LCin
repti
here
lſact
ſape

loco

anig;
enit
luttdi
Porte
tuci
Nck
C
not
1ll

lind

ocel
btu⸗
dei
jſut
ie
ul

Sup rubꝛica dic et ↄtinna ad pcedẽtia ſic. Supꝛa dixi
qui ⁊ a quib tutoꝛes poſſint cõſtitui:verũ qꝛ conſtituti ex
cuſantur ĩterdũ:ideo ponit hũc ti.⁊ iſtã mãʒ vide ĩ pꝛacti⸗
ca ĩ Spe.de tutoꝛe.S.ſinaũt.v. tutoꝛ aũt.

H& Dcc. l. diuide ĩ tres
Erennius. partes. In p̃ma po
nit cõdẽnationẽ tractatꝰq̃re de greco ĩ
latinũ ĩtẽdit trãſferre. In ꝛ ponit mo/
dũ quẽ itẽdit ſeruare cũ ꝓſecutiõe trãſ⸗
— latiõis. In z'aggredit᷑ opus ſuũ. ſcda
— Dibi ſaciam. tertia ibi dicẽdũ.vlſq; ad.S.
nõ põt.hoc dicit. Tutoꝛ vel curatoꝛ liberto dari niſiĩ ſb/
ſidiũ ĩgenu pꝛohibeĩ:dat aũt ſe excuſare debʒ als ad rõ/
nũ redditionẽ ſe obligat:libert vo non põt ſe a dicto onẽ
excuſare.h.d.pᷣncipiũ hui.l.habʒ duas lec.ſcõa ẽ vᷣa ſᷣm
Rai.x iſtã dicã ĩ vbo ĩ grecoꝝ.vbi expediã pᷣmã glo. Ibi
tibi.ſ.ignario dextro. Ibi faciã.no.iuriſcõ.̊ humilit᷑ ſocu
tũ. Yi de his.ſ.de excuſatiõe tutoꝛis et curatoꝛis. Ibi in
grecoꝝ.glo.expõit duobꝰ modis.ſ.ĩ glo.pᷣma.ſcdðaʒ tenet
Di. vt videbit ſtati ĩ apoſtilla ſeq̃nti ⁊ eã ſeꝗt tertia glo.⁊
glo.q icipit latina.⁊ dictũ ẽ.S.ĩ pᷣn. Ibi voce.i.ex greca lin
gua latinũ ſʒ Di. Ibi vbo.ſbaudi opponã ⁊ dicã in gre
co. Ibi eoꝝ vboꝝ grecox.ſ.oꝛiginaliũ.Ibi dicẽdũ.h ĩcipi⸗
as caſũ tu iuuenis. Ibi curatoꝛes.neq; ob. de tuteł l.pꝛo
nus.⁊ dic ſe dixiſſe Rai.ĩ glo. Ibi ſo.ꝙ ibi ĩ pꝛono:hic in
alio. IObi penuria. No.ꝙ ꝓpt᷑ penuriã pſonaꝝ nobiles ĩ/
terdũ ad ignobiliũ obſegꝗa coartani: ſic ecõtra ignobiles
» inſames ad dignitatũ obſeqa ꝓpt᷑ penuriã pſonaꝝ ad/
mittunl:vt jde tute.l.generalr. ꝭ.ſpurios.⁊.l.eos.de mu.
⁊ ho.l.honoꝛ.Fʒ Ja.de are.et ex hoc habet ꝑ Pe.C.qui
⁊ aduer.quos.l.j.⁊ ibi ſi aũt.v.vbi dabit a pᷣſide tutoꝛ vel
curatoꝛ. Ingenu libertino cũ potuit darilibertin ex eo/
dẽ loco:⁊ ꝓptea hũc v. meli'iũges..ad v.libertinꝰ pupil/
lus.omiſſo v.libertinꝰenĩ.quẽ leges poſt euʒ. ¶ Glo.op.
duob modis ⁊ ꝗit de vna.q. ꝛĩo opponit de.l.cuʒ ex
oꝛone j.eo.⁊ ſoluit vt ĩ glo.dic ꝙ ibi tanq;ᷓ igenni habebã
tur: vt. C. de iure aure. anulo.C. ff. eo.ti.p totũ. ¶ Itẽ op.
ꝙ glo. male diẽ ꝙ leges ſuerũt trãſlate de greco in latinũ.
Sʒ ʒ ĩmo videt᷑ ꝙ nõ:vt ĩſti.de iure nã S. et nõ ĩelegãter.
So. vt ĩ gl. De hoc vtrũ leges ſuerũt ĩ latino hᷣus q;ᷓ ĩ gre
coꝛ:dic vt no.S.de oꝛiiurl.l.ij S.j.ĩ pᷣn.⁊ p Rai.ĩ cõſtitutio
ne.ff.i pᷣn.⁊ pleni p glo.iĩ auc.de nõ alie.S.nos igit.v.alie/
natiõis.col.ij. ¶Querit gl.qñ iſte ĩgenuerit dat :nũqꝗd

erit tutoꝛ de ſcõ vel de iure: Rñdẽdo dic ꝙ ĩmo a iure: qꝛ

dari põt ſʒ hʒ ſe excuſare:vt pʒ.j.e.l.cũ ex oꝛone.ſʒ Rai.
nã veꝑẽ ꝙ põt dari:ſʒ excuſationẽ hʒ. Ni.de neapol.

Ibi curatoꝛ generalis ſpãlis ſic:vt
Mon Po teſt. 0. Spe. de cura.S.vt aũt.v.ſʒ nũ/
qd. C Glo. oppo.tribP modis.pᷣmo de.l.ampliſſimũ.⁊.l.

lIʒ. C. e.ti. So.vt ĩ glo. Scðo oppo.le ĩter.ac.pꝑ totũ.
CItẽ op.glo.de.l.maritꝰ.C. de ꝓcu. So.glo.⁊ rõnẽ aſſi
gnat glo.i.l.maritũ.C. de excu.tu. et ĩſti.eo.ti.S.ſi.qꝛ ꝓpt᷑
affectionẽ remittim rõnẽ iſti curatoꝛi. dic ſʒ certe eadẽ rõ
habet locũ ĩ ꝓcuratoꝛe: q;ꝛ mulier ꝓpt᷑ affectionẽ ſibi red/
ditionẽ ratiõis remittẽt: q̃re dicũt aliq ꝙ mai periculũ eſt

ĩ curatoꝛe ⁊ tutoꝛe q ſit ĩ ꝓcuratoꝛe:qꝛ a tutoꝛe nõ poteſt

exigi rõ tutela durãte:a ꝓcuratoꝛe ſic: vt.j.de tute.et ra.
diſtra.l.ſiqs.⁊.C. de admi tu.l.rõnes.a ꝓcuratoꝛe vo po
teſt exigi qñcũq;: vt pʒ in.l.q ꝓpꝛio.S.ſi.de ꝓcu. Sʒ h̊
rõ tãgit tm̃ tutoꝛẽ cũ a tutoꝛe poſſint exigi rõnes tutela du
rãte:vt pʒ ĩ.l.ij.⁊.l.rõnis.C. de admi.tu. q̃re dicũt alij ꝙ
rõ ẽ:qꝛ magltimet adult curatoꝛẽ ſuũ qᷓ; timet dñs ꝓcura

toꝛẽ:qꝛ curatoꝛ dñs ẽ adulti: vt.l.ſi fundũ.S.ſi tutoꝛ.j. pꝛo

emp.⁊ de furi.l.iterdũ.S.q tutelã.dũ ille.ll.loquũtur ĩ tu
toꝛe ⁊ nõ ĩ curatoꝛe deqᷣ nõ iuenies:lʒ ꝓ h̊ allegat.j.qdð vi

aut clã.l. ſi is ꝗ ĩ puteũ.S.tutoꝛes.et ĩ auẽ.vt hi ꝗ obli.F.j.

Be excu. tuto:

coł.v. ðe tutoꝛe aũt nõ ẽ aliqd dubiũ: qꝛ tutoꝛ nõ põt dari

pupille ita ꝙ ſit marit᷑ ſuꝰ:qꝛ nõ põt pupilla mrimoniũ /
here:vt iſti.de nup.i pᷣn.⁊ iõ dic ꝙ rõ ẽ: qꝛ reuocatio ꝓcu
ratoꝛis pẽdet ex mero ⁊ libero arbitrio ipſius dñi:vt iſti.
mã.5.recte. ſʒ tutoꝛis vł curatoꝛis officiũ nõ ſinit᷑ niſi ceriʒ
modis:vt iſti.q.mo.tu.ſinit.ꝑ totũ.q̃re ⁊c.⁊ lʒ aliqñ tutoꝛ
reuocet:reuocat᷑ cũ nõ examĩatiõis et ſidei:vt..ti.ꝓxi.et
ſic ſcãdalũ oꝛiret ĩ mrimonio qð eẽ nõ dʒ:ar.C.ne ſideiuſ.
do. den. l. ij. ⁊ yba ſũt Ol.lʒ Rai.attribuit ſibi i.d.l.ma
ritũ.de h̊ etiã dixi ĩſti.e.ti.S.ſ.de h habes ĩ Spe.eo.ti..
ſi vir. Mico.de neapol.

G ⸗ cuſatur. Etas. lxx. ĩnoꝝ phata legitio

—

pe creatiõis pfectà tribuit excuſationẽ a tutela
vł cura teſtamẽtaria vl datiua.h.d. EObi excuſant᷑.q cauſa
delegari nõ põt.j.eo.l.ſcire opoꝛtet.S.opoꝛtet.lʒ excuſat᷑
teſtm̃ vtĩ ea diligẽter vt ibi no.iĩ gl.⁊ eã ppetuo teneas coꝛ
di. Ibi legitim.ſ.alijs ab inſtr̃is. Glo.op.tribꝰmodis ⁊ q̃
rit de qᷓ̃tuoꝛ q̃ſtiõtbꝰ. ¶ MPꝛio op.gl de.l.fi. C. q eta.li.Et
rñdet glo. C Sʒ qro de rõne q̃ẽ rõ ꝙ als ad excuſatiõeʒ
muner publici auctoꝛitate ⁊ vtilitate ſufficiũt qnqᷓgita an
ni:vt ĩ.d.l.fi.ſʒ ad excuſationẽ muneris publici auctoꝛita
te: ⁊ vtilitate puati reqrunt.lxx.vt h̊ diẽ Pe.iĩſti.eo.ti. F.
itẽ maioꝛ.qꝛ illi icũbit maion ꝙ; iſti. Et iducit Pe.in ar.
leges dicũt excuſari ſenẽ a teſtimonio: vt.l.iuiti.S.de teſti
bus.Qualit᷑ ſenex ĩtelligat: Et dic ꝙ ſenex ĩtelligit ille qui
eſt.lxx.ãnoꝝ cũ ĩcũbit ſibi onꝰpaucũ.ſ.ĩ vno negocio ſiẽ ⁊
tutoꝛe.de h̊ no.C. de his ꝗ nõ ĩple.ſtipẽ.l.j.li.x.¶ Sed
gl. circa hᷣ q̃lit᷑ ꝗs dicat ſenex:aliquãtulũ variat.de h aliq̃
lit᷑ tãgit.j.⁊ ꝑ Ci.i.l.ſi infati.C. de iure deli.⁊ dicã.j.ad.l.
falci.l.hẽditas.ſ̊ q ad reddẽdũ teſtimoniũ ꝙ reqrat etas
lxx.annoꝝ quo ad excuſationẽ tu habes glo.i.d.l.inuiti.
Op. glo.de.l.ſi nemo.i fi. Dic vt.l.ij.j.de teſta.tu.⁊.l.
iij.⁊ gl. refert. Itẽ op.de.l.iij.S.qᷓri põt. Et rũde vt gl.
rõnẽ diuerſitaꝶ dixi iſti q da.tu.poſ.S.ad certũ.⁊ de atil.
tu.ĩ pᷣn.⁊ dixi.S.de tutel.l.muto.S.j. ¶ Querit glo.qñ in
ſpicim tpᷣs adite hẽditaſj: Et rñde vt gl.dic̃.⁊ h̊ gl.ʒ Rai.
eſt plana ĩ neceſſario iĩſtituto: cũ tũcint᷑ aditionẽ ⁊ moꝛteʒ
nullũ ſit mediũ:vt.l.ſi poſt moꝛtẽ..de le.j. Hu.dic notant᷑
ꝙ tu. datio ꝓcedit ſi ponis ipſũ factũ hẽdẽ poſt moꝛtẽ ſine
aliq medio nõ alit᷑ Hʒ Di.ſ̊ h nõ eẽ põt ꝗn ſit aliqð tpᷣs me

diũ:cũ viuẽtis hẽditas adiri nõ poſſit:vt.ſde acꝗ.hẽ.l.ne

minẽ.ſʒ demũ opoꝛtet ꝙ adeÄat poſt moꝛtẽ.⁊ ſic iter actio/
nẽ ⁊ moꝛtẽ opoꝛtet ꝙ ſit aliqð mediũ etiã quãtũ ad oculũ
vt. l.q filie.S.ñ.de hẽ iſti. ¶ Querit glo.q pñt eẽ legitime
ꝓbatiões ĩ etate:Et rñde vt ĩ glo. Et no.ꝙ etas pot ꝓba
ri ꝑ teſtes ⁊ inſtr̃a.ſileʒ glo.habe i.l.ij.S.pſonas.de his q
ve.eta.iĩpe.⁊.S.de ꝓba.l.q mr̃is.et glo.nõt ↄꝛiũ.C.ſi mi.ſe
ma. dix.i.l.ſi alteriꝰ.q glo.ẽ falſa:vt ibiꝑ Mai.ſ̊ ipᷣe Rai.
tʒ ↄꝛiũ ĩ.l.ſi.C.de his ꝗ ve.eta ĩpe.⁊ male: vt dixi ĩ auc.ꝗ.
mo.na.effi.le..j.de h̊ ĩ Spe.de ꝓba.S.qꝗ aũt.v.ſʒ cuprei.
de h̊ diẽ̃ Rai.ſe dixiſſe ĩ.l.cũ te.de ꝓba.⁊ ĩ.l.ſi mĩoꝛẽ. de ĩ
ite.reſti.⁊ diẽ h ĩ textu ſuo de qͥ nihil ibi dixit:ſʒ dixit i.d.l.
ſi alterõ. C Itẽ qrit glo.nũqd poſſit mat admitti ꝓ teſte
ĩ ꝓbatiõe etaſ: Et rñũdeo vt ĩ glo.dic verũ ẽ: tñ nõ ſac pꝛo
bationẽ quã ſec̃ ali teſtis:vt no.i.d.l.q mris. ¶ Querit
glo.de q̃ſtiõe vulgari:vtrũ ex iſtis natalib ſit ꝓbatio ple/

na: Gl.dic ꝙ nõ.dic ⁊ ſʒ hoc ꝙ diẽ aut ex alijs cc.nõ po⸗

nas diſiũctiue ſʒ copulatiue aut ꝓ et.vł dicas ꝙ ponat᷑ ꝓ
pꝛie ⁊ ex ſolis natalibPſiat plena ꝓbatio.⁊ ẽ rõ:qꝛ pſuptio
fac̃ plenã ꝓbationẽ ĩ his ꝗᷓ ſũt ↄſona vᷣitati ſiue nature:vt
no. ð. de teſti. l. iij. j. Fʒ Ja.de are.⁊ ſᷣm nãʒ ẽ vt qq; mioꝛ

fiat maioꝛ:vt.l.iiij. C. de ĩ ĩte.reſti.⁊c̃.ſm Oldra.rñdeo ad
glo.⁊ ſeqt ĩ glo.eꝙ due pᷣſũptiões faciũt plenã ꝓbationẽ cũ

alijs iudicijs. ¶ EZld declarationẽ hglo quã tor mũdus
allegat ego q̃ro ꝗd ẽ indiciũ:Glo.i.l.cũ ꝓbatio.de ꝓba.
tʒ ꝙ indiciũ ſit minqᷓ; ſemiplena ꝓbatio.Gl.vã ſẽtire pꝛiũ
j.de q̃ſtiõib.l. marit.oiũgẽdo glo..j.de teſti.q dic ꝙ zindi
2

Be excu. tuto.

ciũ ſit ꝑ teſtẽ ſamiliarẽ ⁊ ꝓſũt iſta indicio ꝙ ſi eſſet plłres te
ſtes ſamiliares deponẽtes ꝙ iudex ſeq̃ndo ipſoꝝ dictũ de
beat ferre ſniaʒ ita ꝙ ex plurib indicijs ſeq̃tur plena pꝛo
batio:vt ĩ glo.i.l.iij.S.eiuſdẽ.de teſti.quã teneas coꝛdi: qꝛ
nõ iuenit alibi ſʒ Rai.i.d.l.j. ¶ Aiſo ꝗd ſit indiciũ ⁊ qꝗd
opereni indicia: videami an glo.nr̃a ſit vᷣa q̃ diẽ ꝙ due pᷣſũ
ptiões nõ iducũt plenã ꝓbatiõeʒ abſq; alijs indicijs:Di.
diẽ ꝙ ẽ glo. va ĩ crimĩalib ĩ ꝗb iudex dʒ bᷣe maximũ tẽpe
ram ẽtũ:vt.C. de ꝓba.l.ſciãt.⁊ de penis.l.ꝗ ſnĩaʒ.In ciui⸗
libus due ſemiplene ꝓbatiões ſacerẽt plenã ſine indicijs:
ar. ei qð no.i.l.iij..ſic ſimplr de teſtibꝰ.cũ hoc ↄcoꝛ.Ber
nar. ex de teſtibus.c.veniẽs. Cõtra opi.Du op.de.l.
ſpadonẽ S.ꝗ iura.j.eo.⁊ de eo qð no.C.ꝗ nume.tute.il.j.
due g ſemiplene ꝓbatiões diuerſi generl nõ debẽt facẽ ꝓ
bationẽ plenã:ſiẽ due excuſatiões diuerſi generl non faci
unt vnã plenã. So.ſʒ Di.ibi ẽ ſpãle fauoꝛe pupilloꝝ.vel
dicas ꝙ due ſemiplene faciũt vnã plenã. Sʒ iſta gl.nõ diẽ
ꝙ abſq; alijs indicijs nõ ſaciũt:⁊ ſic nõ diſcoꝛdat:ſʒ h non
ẽtueri Di.qꝗ diẽ ꝙ ĩ ciuilib ſufficiũt tm̃ due ſemiplene.Di
cit Rai.ꝙ ĩ crimĩalib Di.bñ diẽ:ſʒ ĩ ciuilibꝰ nõ ĩ ꝓbatiõi
bus diuerſi generl:ĩ ꝓbatiõib eiuſdẽ gñis ſecꝰ ꝑ.S.q iur.
ßalle. ? S. ..j.eo. ⁊ ibi no.rõ ẽ:qꝛ ĩ ſilib ſacilioꝛ ẽ trãſit ⁊ iũ
ctio:vt.l.ſi vnꝰ.S.pact.de pac. ⁊.l.ĩ rẽ. S.qᷓ̃cũq;.de rei vẽ.
⁊ de acceptil.l.an inutil.S.acceptuʒ.⁊ qð ibi no.⁊ ita dicit
Nai. ſe cõſuluiſſe de fcõ.ſ.ꝙ fama ⁊ vn teſtis faciũt vnaʒ
plenã ꝓbationẽ etiã ĩ ciuilibꝰ.⁊ de hoc allegat ipe qð no.
2 qð ibi dixit. C. de ꝓbatiõibꝰ.l. ꝓpꝛietatẽ.⁊ de qſtiõibꝰ.l.
fi. ⁊ de iureiu.l.in boneſidei. In ꝗb'nõ reperis vltra qᷓ; h
dixerit.De h̊ hẽs ĩ Spe.de noto.cri.S.fama.et v.ſama.⁊

v.ſe.ʒ Rai.dicat Di.male loꝗ ĩ ꝓbatiõib diuerſi giiis:tũ

ſalua reuerẽtia ꝓut reſert Oldra.illa fuerũt vᷣba Bi.ſ.ꝙ
illud qð dixerat ĩ ciuilib ſufficẽ duas ſemiplenas ꝓbatio
nes:debet ĩtelligi ĩ pꝛobationib eiuſdẽ generis:ſec in p/⸗
bationib diuerſoꝛũ generũ.ar.d.S.qui iura.⁊.l.j.de va/⸗
ca.mu.qð tamen dãnat Oldra.et ſic reſtat eſſe dãnatam
opinioneʒ Rai.vnus enim teſtis ſacit ſemiplenaʒ pꝛoba/
tionẽ:vt no.in.l.iij. C.de rebus credi.et ad hoc allegat.l.
theopõpus. de do.pᷣle.⁊ tñ ibi ſũt duo teſtes ꝗ fũt ꝓba/
tiões nõ ſolũ eiuſdẽ gñis ſʒ eiuſdẽ ſpẽi:ſʒ nõ ꝓbãat ſi ſũt ſin
gulares ĩ diciᷣ eoꝝ:vt nõt glo.iĩ.d.l.j.C.q nu.tute.ꝓbatur
per.c.bone memoꝛie.ex de electiõtbus. Nõ ob.iſta gl.qꝛ
loqꝗĩ ĩ ſemiplenis ꝓbatiõib:ſʒ de duab pᷣſũptionibĩter q̃
ẽ magna dꝛia cũ pᷣſũptio ſit qd ꝓbabile ⁊ ꝓbat᷑ cũ ipſa de
beat plene ꝓbari:⁊ ea plene ꝓbata ꝓbat aliꝗd ſemiple/
ne:vt ẽ ĩ fama ⁊ fuga rei:⁊ ĩ alijs de ꝗbꝰno.in.d.l.iij.de re.
credi.Sʒ ſemiplena ꝓbatio ẽ qd ſemiplene ꝓbãs:cũ ſit ꝗ
d modus ꝓbãdi.⁊ ſemiplena pbatio ẽ vt vi teſtis ⁊ ſcri/
ptura pᷣuata ⁊ ſiles: nõ aũt ꝓbat ꝑ aliqꝗd aliud extriſecꝰa
ſeipſo ʒ Oldra.ĩ ſemiplenis ꝓbatiõibꝰ nõ poſſet ꝓcedẽ:
qꝛ aut nõ eſſet ſinglares ĩ dici eoꝝ:⁊ tũc plene ꝓbarẽt: vt
l.vbi numerꝰ.S.de teſti.Si ſũt ſinglares repellunt᷑ tanqᷓ;
varij:vt v dici ĩ.d.l.j.⁊ ſic ex q reqrim ſemiplenas ꝓbati
ones eiuſdẽ generis ĩ eis nõ põt ꝓcedẽ.teneas tñ iſtã glo.
mẽti ꝑpetuo:qꝛ eã allegat᷑ to mũdus. ¶ Altio iſta lr̃a pᷣ/
ſtat ar. ad.q.de pᷣlato electo ꝗ tꝑe electiõis erat.xxiiij.an
noꝝ.⁊ pẽdẽte cauſa ſuit effectꝰ.xxv.ãnoꝝ:añ oſirmationẽ
ꝙ nõ debeat cõſirmari:cũ debeat tps electiõis iſpici.⁊ in
epiſcopo reꝗrüũ tp̃s.xxv.ãnoꝝ:vt.C. de ep̃is ⁊ cle.l.nulli.
⁊ auc.pᷣſbyteros.⁊ ꝓ hoc facit.S.numerꝰ.j.e.l.ſacit.l.de/⸗
bitoꝛ.ĩ pᷣn j.de le.ij.meli.j.eo.l.tutoꝛ petitꝰ.ĩ pᷣn.et qð ibi
no.⁊ de h̊ ar.habes ꝑ Rai.j.e.l.⁊ ꝑ hoc allegat ipſe.l.op
tioꝗ.de op.le.⁊ ex de elec.c.cũ ĩ cũci.⁊ hoc ar.ẽ ſʒʒ Ja.de
are.Sʒ g hãc detmĩationẽ fac̃.l.ſi is ꝗ tres.j.eo.ĩ pᷣn.vbi
noĩat ad tutelã excuſat᷑ a pᷣncipio:⁊ poſtea ĩfra tꝑa legiti
ma excuſatio legitima deſijt ſibi cõpetẽ ex aliq̃ ſuꝑueniẽti
cauſa:qð ꝑinde ẽ ac ſi nunꝙᷓ; cõpetijſſet. So.illud fauoꝛe
pupilloꝝ.ᷣſac.l.ſi duas.iĩ pᷣn.j.e.⁊ qð ibi no. Ad hᷣ fac.l.cũ

ex oꝛone.⁊.l.plane.⁊.l.ſi cũ ipſe.j.eo.ti. ¶ Cõtra iſtã de
termiationẽ ob.l.milites.ĩ fi.de re militari.cogitabitis ad
iſtud cõtrariũ:qꝛ difficlle. Mico. de neapol.
MNPerſect'numer ſilioꝝ legitimoꝝ ⁊ na
Kemittit. iuraliũ ſuꝑſtitũ excuſationẽ tutele pꝛe/
ſtat:⁊ ĩ hoc cõputant nepotes ꝗ ſuꝑſũt ex pᷣmoꝛtuis ſilijs
pluribtñ ex vno pĩe relic loco vn cõputãdis.h. d. vſq;
ad S. ampli'.ibi ĩ poteſtate. Nec ob.l.tria onera.j.eo.vt
ibi dicã. C Glo op.trib modis.pᷣ op.de pᷣn ·ĩſti.eo.ti.Et
rñde vt ĩ gl. Itẽ op.de.S.ſ hodie.ĩſti.de adop. Et rũ
devt ĩ glo. C Itẽ op.de.l.ij. C. ꝗ numero tu.li.x.Et rñde
vt ĩ gl. C Ex qᷣ no.vnũ valde nõbile ꝙ filij ꝗ fũt capti ab
hoſtibꝰnõ pñt pii qᷓrere ſeu nõ pꝛoſũt pꝛi.caſũ eẽt difficile
reꝑire alibi ⁊ eẽt młiũ sble c. ophe del bellof.
eo. Et rñde vt ĩ glo. Nico.de neapol.
¶ Qni antẽ. Iſte. S. ẽ bꝛeuis 5 nõ eget ſü mantorc eũ
ſũmaui.s. Ibi ciuilibꝰ. Glo.exponit hãc lr̃aʒ duob mo/
dis:⁊ vtraq; bona. C Op. glo.de.l.ij. C. de ĩ ĩte.reſti.mi.
Et rñde vt gl. Querit gl.qũ ꝓdeſſet ei ꝗ ẽ ĩ vẽtre ꝙ ba
bei ꝑinde ac ſi eẽt natꝰ: Et rñde ĩ gl. Nec ob.j.de li.⁊ po⸗
l.ſi a pmo.⁊ de inuſ.rup.irri.teſtõ.l.iij.in pᷣn.vbi tractai
de cõmodo ei ꝗ ẽ ĩ vẽtre:⁊ tñ nõ habei ꝓ nato: q; illð ſpe
ciale fauoꝛe alimẽtoꝝ ⁊ teſtõꝝ: vt no.ibi gl.q ſũt nõbiles.
¶ Altio iſte. S. facit ad.q.nõ.ꝑ Guil.S.de ſta.ho.l.qui ĩ
vtero.ſ.ꝙ ſiẽ poſitũ bãnũ ꝙ ꝓ qlibet lupo quẽ ꝗs ceperit
debʒ hꝛe.x.ꝙ ſi aliqs capit lupã q̃ hʒ lupos ĩ vẽtre:an de
beat hĩe tm̃.x.qꝛ ẽ ĩ vẽtre ꝙ habeat᷑ ꝓ natoꝛeſt verũ qͥ ad
cõmodũ ſuũ:nõ quãtũ ad cõmodũ alioꝝ.ſac ad id qð di/
cã.j.de op.le.l.q libertinis.S.pe. Mico.de neapol.
Mon ſea lu. Iſtü. S. etiã ſũmaui. Abie extẽdit. Nõ
Pa on 10 We appellatiõc liberoꝝ cõtinent nepo
tes. Nec ob.. de teſta.tu.l.qd ſi nepotes.⁊.j.eo.l.ſj ⁊ mi⸗
lites.ĩ pᷣn.⁊ qꝛ ibiloqtur ĩ appellatiõe ſilioꝝ: qͥ caſu refert
vtrũ ꝓferat᷑ ab homie vel a lege:⁊ dixi ĩſti.ꝗ da.tu.poſ.S.
qd ſi nepotes.ꝑ Ja.de are.⁊ Pe.et dicã in.l.qd ſi nepo
tes. ⁊ i.l.gallus.ĩ pᷣn. C Querit glo.de vno ꝗs ẽ numerꝰ
determĩatin filiis? Rñde vt ĩ goo. Qũo qd ĩ ꝓuicijs
ĩ ꝗbus viget ius italie: nũquid ſit idẽ ꝙ ĩ italia ꝙ ſufficiãt
qᷓ̃tuoꝛ filij? Dic ꝙ nõ:ĩmo reqrunt ꝗnq; ſicut ĩ ꝓuicijs: vt
iſti.de excu.tu.ĩ pᷣn. Nec ob.l.j.⁊.l.fi.de cẽſi.q; ibi loqtur
Ttrib:ſec ĩ alijs:vt ĩſti.eo.ti.ĩ pᷣn.⁊ ꝑ hoc credo ſalſã glo.
q̃ eſt. C. ꝗ numero li.l.iij. li.x.q̃ diẽ ꝙ tres ſilij excuſatur a
munerib pſonalib ĩ ꝓuĩcijs habẽtib ius italie ſic ĩ ipᷣa ita
lia.qð credo falſũ ꝑ dictũ pᷣn.iſti.de excu.tu. r ibi
hunc 5§. ſüm aui. . e. l. ꝛ rñſo ĩ tex. Jbi
WEH umex. no rne tp̃s cc.⁊ hoc facit ad.q.quaʒ ibi
dixiibi auxiliant.nõ ob.de re iudi.c.abbate ſane.li.vj.et
ibi no.ꝑ Jo.mo. Cõtra hũc.S.op.qꝙ debeãt tibi auxilia/
ri filij nati poſt citationẽ. Et oppo.de.l.ij.C. de ↄſoꝛ.eiuſ
dẽ lit. ⁊ de eo qð no.S.de ꝓcu.l.põpo.S.rati.So.fʒ Rai.
aut exceptio dilatoꝛia ſupuenit poſt litẽ cõte.⁊ tũc aut fcõ
aduerſarij:⁊ tũc põt poſt litẽ ↄteſ.oppõi:vt ĩ ↄꝛijs.aut abſ
ꝙʒ; ſcõ aduerſarij ſupuenit: ⁊ non põt vt h:⁊ remittit ad id
qdðᷣ dixit Rai.c.mãda.auẽ.pꝛeſẽte.ſʒ recollecta ẽ falſa: qꝛ
debet allegare de ſideiuſ.⁊ teneas mẽti iſta vba.ſ.id qð di
rr . (cüt ꝙ exceptio ſuꝑueniẽs ⁊c̃.
¶ Amplius. Pianentni mutelar vel curax ſimplici
um nõ mixtarũ pupilloꝝ diuerſũ pꝛimoniũ habẽtiũ nõ cõ
mune pᷣncipalit᷑ iuſtã excuſãdi facultatẽ pᷣbet a q̃rta.h.d.
Ibi curas ſi tres inter tutelas ⁊ curas:qꝛ bʒ duas curas
vnã tutelã vł ecõtra. Ibi mioꝛibꝰ.nec pꝛopᷣe excuſationeʒ
habẽtib vel exiſtẽtib per ſex mẽſes: vt.l.nõ tñ.j.eo.ti.hᷣm
Di. Ibi nobilis.rõne ſcie:nõ rõne oꝛiginis ſn Rai.ꝗ di
cit ſe dixiſſe.C. de poſtu.l.pꝛouidẽdũ.Sʒ ſac illa.l.ꝙ quis
efficii nobilis ex ſcia vłpꝛopt ſciaʒ. ad hoc ſaẽ optime qð
no.S. pꝛoſſocio.l.ſiſocietatẽ. Sʒ ꝗcqꝗd dicat dñs Nai.dic
Aulpianꝰſuit nobił rõne oꝛiginis.habes.j.de nl
n. Et

ſde

d

g
hee⸗
lis

deßt
S
trſ
ſce
lub
cle

pn. Et no. ꝙ appellat eũ nobilẽ. ..f.e.l. dixim . appellat

eũ nobiliſſimũ.Ex qᷣ no.ꝙ ſuꝑlatiuũ ⁊ poſitiuũ ĩ eadẽ ꝑſo

na ↄcurrũt.ſac.j.de vᷣbo.obli.l.vbi aũt nõ apparet.
——

ſigs ĩter tres.j.e.ĩpᷣn. Ibi tutelaꝝ nõ delatan one

ris ca .e.l.ſpadonẽ.S.ciuitaſj.v.ſʒ neq;.ſʒ Di.Sʒ õ

hoc multũ facit.l.ſigs tutoꝛ.S.de ritu nup. dicã ĩ.d.S.ciui

tatj. Ibi excuſa.ꝑ hoc põt dici ꝙ q̃rta nomiĩatio ipſo iure
nõ valet:adeo vt nõ teneaĩ tutoꝛ ſe excuſare.ſacit ad hoc

l. legitimos.ð.de legi.tu.⁊ hoc tʒ glo.q̃ icipit q̃rtã.in pn.

Sʒ meli no.i pᷣn.glo.opoꝛtere. Ibi pupillox.i.ĩ diuerſis
eiuſdẽ ꝑſone rõnibꝰ. ¶ Glo. in.S.ampli.op.de.l.j.C.qui
nu.tu.⁊ de.l.ſpadonẽ.S.ꝗ iura.j.eo.ti.Et rñde vt ĩ glo.⁊
dic plene vt no.d.l.j.ſac̃ qð dixiĩ pᷣn.huſ.l.CItẽ op.gl.
de.l. j. C.ꝗq nu.tu.Et rñde vt i glo.⁊ eodẽ mõ rñde ad.l.ſi
gs iter tres.S.ſi.eo.ti.ĩ glo.q̃ ĩcipit ſeparatio.glo.diẽ ſic g&
generalit᷑ dʒ dicẽ grauitatẽ. ¶ Altio hec.l.tria onera.in
ducit᷑ ĩ ar. ad.q.tres erãt fratres habitãtes ĩ eadẽ domo.
Impoſitũ ẽ on per ciuitatẽ de eſtimis ꝙ debeãt hꝛe vnuʒ
eſtimũ tm̃:ſi tenẽt pꝛimoniũ ĩdiuiſũ.ſi diuiſũ ꝙ debeãt hꝛe

tria ſʒ Rai.qð ẽ verũ ĩ onẽ ꝑſonali vł ipoſito rõne ꝑſone:

tũc indiſticte debẽt hãe tria:vt. C. de cura.l.qʒ.li.x.et qð
KXS ibi dixi hic iũge. MNico. de neapol.
C RAd tertiã tutelã vł q̃rtã vocatꝰ
Iximus. ꝛppellatioe ĩterpoſita ⁊ ea pẽdẽ
te ad aliã vocari non põt:ſʒ terminillᷣappellatiõis expe
ctat᷑ ⁊ i ea ſuccũbẽs q̃rtã repellit:ei autẽ victoꝛia illam ad
mittet niſi de iure illa fuerit recuſata.h.d. Ibi ꝓmouebit᷑.
ideſt noĩabit. Ibi de ttio.⁊ poterit ſe excuſare a q̃rta pꝛo
pter tertiã a q̃ appellauit. Ibi ⁊ ĩ appellatiõe.⁊ ſic nõ te/
neat ĩterĩ excuſatio ipſo iure. Ibi ĩ excuſatiõe ⁊ appellati
one ĩterpoſita ſuꝑ ea.ibi vide:qꝛ h habes quãdã glo.⁊ di

cit dicẽ nõ tenet᷑ ⁊ Fjn h̊ habet᷑ finit᷑ ⁊ termin futurꝰet non

habebis expectare. In tex. ibi tñ habebis poſtea fminꝰ
futurꝰnõ terminũ futurũ. IObi recta rõne.hoc ſatẽ bñ ſta

tutũ.ſi enĩ tẽ. IObi ſuſcipiet.ſ.pẽdẽte appellatiõe ſuꝑ tertia

Ibi ſtãte.i.poſtea exñte. Ibi leges.que volũt ꝙ ꝗs ſbeat
onq̃tuoꝛ tutelaꝝ.C Gl.op.q̃tuoꝛ modis. Pꝛio.op.de
§. ꝗ aũt.iſti.eo.Et rñde vt glo.⁊ q̃ ſit rõꝙ a noĩatiõe tute
le nõ põt appellari: ſ a noĩatiõib alioꝝ pupilloꝝ muneꝝ
ſic: vt.l.j.S.ſiqs.j.qñũ appel.ſit. ⁊ no.ꝑ glo.C. de tẽp.app.
l.j.ꝑ Guil.i.l.hi ꝗ ad ciuilia.C. de appellatiõibꝰ. ⁊ dicã.j.
e.l.ſcire.ĩ pᷣn. Op.glo.de.l.ſiqs ĩter tres.j.eo.Et rñũde
vt ĩ glo. C Op.õ glo.ꝙ nõ ipſo iure ſʒ excuſatiõe ꝓpoſi
ta:vt.d.l.ſiꝗs ĩter tres.iĩ pᷣn. So.ibi ſe excuſat:q;ꝛ nõ erat
itent alijs:hᷣ alijs erat intent᷑: qꝛ habebat litigare ĩ cauſa
ſuꝑ appellatiõe ĩterpoſita a tertia datione tutele.ſacit ad

hoc.l.iã tñ.iudi.ſol.⁊.S.de exerci.l.ne ĩ płres. C Et iſta

iducunt᷑ ĩ ar.ad.q.õ glo.q̃ ẽ ĩ.l.edita.q̃ diẽ ꝙ pẽdẽte iudi⸗

cio admittit᷑ cumulatio actiõis ſi talis eſt ſcda petitio ꝙ la

ta ſnĩa abſolutoꝛia in pᷣma nõ ob.exceptio rei iudi.ĩ alia:
als ſec'eẽt ꝑ.l.ſũdi.⁊.l.fũdũ.⁊.l.ſed ſi añ.j.de excep.nam

vides h̊ ꝙ lite finita ſuꝑ tertia tutela tenet vocatio ad q̃r K
tã:ſj ea pẽdẽte nõ.⁊ iſta demũ pñt ſieri appellatiõe pẽdẽè/
te q̃ poſſũt fieri ĩ iudicio pᷣncipali: vt.l.poſtqᷓ. S.ĩperatoꝛ.

I. vt le.no.ca.⁊ no.⁊ tene mẽti h̊ͥ generale.dñs Rai.i recol
lech dic dixiſſe Di.ꝓpt᷑ qð rephẽdit eũ:⁊ ad iſtũ tex.rñdet
ꝙ ibi pᷣma q̃ſtio erat pᷣiudicial ad ſcdaʒ: qꝛ ſi ĩ tertia reti/⸗
net᷑ excuſat᷑ a q̃rta:vt h ĩ tex.⁊ ſic nõ ſolent ſimł admitti:vt
dicta.l.ſʒ ſi añ. ſec ſi nullo mõ pᷣma poſſit facẽ pᷣiudiciũ ſe/
cũde:vt.d.l.fũdi.⁊·d.l.fũdũ.⁊.d.l.ſʒ ſi añ.⁊ hec ſũt verba

Di.lʒ Rai.eũ repᷣhẽdit ꝑ ea:vt ipſe fatei ĩ additiõib anti

gqs.⁊ de h̊ habes plene ꝑ Di.ex de re.iur..c.nullus plłribꝰ
li.vj. Et redeas ad glo.et op.deę.l.noĩatiõis.C.de app. et

recita gl.q iĩcipit ð hãc.l.q̃ dit. ¶ No.ſinẽ hui rei eẽ fi
nẽ alteri. ⁊ facit ꝓ gl.i.l.ĩter litigãtes.s.de iureiu.Fʒ Ja.

Iſta.l.ↄtinuat᷑. Ibi onera.

Onera.ĩterdũ vnũ on ſufficit:vt. l.
uſa:

De excu. tuto:

de ate. Et aduerte:qꝛ ſuꝑ v.ſaciet. habes quãdã glo. ꝗᷓ di

cit q̃ſi dicat excuſet me. vides qꝙ mutat ꝑſonas ne faciat te

errare:⁊ iõ meli dicẽt ſe c. Nico.de neapot.
Tria onera tutelaꝝ penes eoſdẽ qui ſũt

(Si Pater.in eadẽ poteſtate vel ipſũ ĩ poteſtate hba/

bẽtes exiſtẽtia ab alijs tutel excuſat niſi pᷣme vcl eaꝝ alte/
ra accepta fuerit abſq; volũtate pat᷑na.h.ð.bi ſilĩ po/
teſtate. Ibi vexabit᷑ de q̃rta tutela vel cura. Ibi pꝛi de cu
volũtate habuit ſiliꝰ:als ſec:vt.j.l.ꝓxi. Ibi domui i.pa/
trimonio. Ibi nobiliſſimo.dic vt..e.l.ij.ĩ ſi.apparet ꝙ ap
pellat eũ nobilẽ. ¶ Seg:.l.tria onera.q̃ ↄtinuat. Ibiſuf
ſicit.i.q ad onꝰvni pꝛimonij excuſant᷑. Ibi ꝓdeſſe.nec pꝛi
nec ſibi. Ibi rupturi.qꝛ periculũ ad pꝛeʒ nõ ꝑtinet ſʒ Di.
BGlo.in iſto.S.ſi pat.op.de.l.ꝓxi.So.vt glo. ¶ Querit
glo. q̃lit᷑ ĩtelligat vnũ on ĩterpoſitũ vni domui:Et rñde vt
ĩ glo.⁊ allegat ꝓ glo. Ja.de are.l.ſilio.j.de le.j.⁊.l.j.j.de
mu.⁊ ho. Inducũ ar.ꝙ qñ vn de domo ſuſtinet onera ꝙ;
oẽs de domo vident᷑ ſuſtinẽ: vt.l.tria onera. ¶ Glo.op.
duob modis:⁊ q̃rit de duobꝰ.⁊ p̊ oppo.de.l.ſi fil.de tu
te.Et rñde vt glo. Itẽ op.glo.de.l.ſpadonẽ.S.ſi ciuitas.
j.eo.Et rñde vt glo. ¶Tertio q̃rit gl.⁊ aduerte: qꝛ ẽ fal
ſa.diẽ ipſa nũꝗd pat᷑ poterit ſtati cõueniri: Et rñde vt gl.
Et habes ex iſta glo.notare ꝙ pat᷑ ꝗ cõuenit᷑ ꝓ munẽ ſu/
ſcepto ꝑ ſiliũ põt ↄueniri anteqᷓ ipſe ſiliꝰ. glo.ẽ ſalſa ꝑ.l.j.
C.de cura.li.x.⁊ qdð ibi no. Sʒ potes ibi dicẽ ꝙ ibiloqtur
vbi pat᷑ tenebat᷑ reipublice: qͥ caſu opoꝛtet ꝙ cõueniat᷑ añ
pᷣncipalẽ etiã de iure antiq.⁊ ẽ ſpãle ĩ pꝛe:vt ibi no.gl.qð
ẽ falſũ:qꝛ idẽ ẽ ĩ qlibet ĩtercedẽte penes rẽpubli.vt.l.iij.in
fi.de admi.re.ad ci.pti.⁊ ibi glo.h̊ aũt loqtur vbi pĩ tene/
bat᷑ pᷣuato:⁊ ſic ĩterceſſerat penes pꝛiuatũ int᷑ qᷓ eſt dꝛia de
iure iſto:vt no.glo.ſ.de admi.re.ad ci.pti.l.iij.ĩ fi.⁊.l.ſi ſili
us.eo.ti.⁊ ꝓbat᷑ i.l.mochis.j.de iu.ſil.ʒ glo.no. ꝛiũ ⁊ ma
le i.l.ĩperatoꝛes.S.idẽ reſcripſerũt.j.ad munici.Sʒ qcqd
teneas iſta glo.remanet va: cũ h̊ pꝛ nõ iterceſſerat penes
rẽpublicã:⁊ iõ de iure antiqͥ poterat cõueniri tanq; fide/
iuſſoꝛ filij ꝗ videt eſſe cõtinuꝰ:vt.l.cũ ſilius .de vbo.ob.g
nõ debet poſſe oueniri anteq; pᷣncipalis:vt.l.nõ recte.C.
de ſideiuſſo.Et q̃re aliud oli ĩ republica qᷓ ĩ alijs:rõ no.iĩi
d.l. .⁊ ſic m iſtã habes ꝙ pat᷑ ꝗ obligat᷑ ꝓ ſilio penes rẽ/
publicã poſſet cõueniri anteqᷓ; fil. Ja.de are.tʒ Sꝛiũ ĩ.l.
ſeruũ.S.an ſili q. de vbo.obli.⁊ dixi.ĩ auẽ.de ſideiuſ.S.j.et
vr glo.C. de ſideiuſ.l.ſicut.quã glo.teneas coꝛdi:⁊ ꝑ hoc ẽ

falſa ſolutio An. de piſis ꝗ diẽ ꝙ pat᷑ cõueniebat᷑ ex õctu

ſilij tanq; tutoꝛ:⁊ iõ poterat cõueniri. Nico.de neapol.
„ Habẽti duas tutelas ſi due deſe
YVduas. riur diuerſis tẽpoꝛibꝰ pꝛioꝛ pe
ſterioꝛi pſeri.ſi vo ĩſimł deferant erit illi aſcripta
quã deferẽs declarauit.h.d.⁊ ſic q̃ſi dicat bñ dico eũ excu

ſari a q̃rta.⁊ ſic ĩperatoꝛ ⁊c̃. ꝓpt᷑iſtã dictionẽ qᷓ ſeqt etenĩ

⁊c̃.Et expone ſi ꝓ q;uis.⁊ hic ĩcipit rñũſio Di.⁊ glo. Ibii

peratoꝛis oſtituen eũ tutoꝛẽ. Ibi ad aliũ.hoc veꝝ vbi cõ/⸗
ſtat de oꝛdine:ſi aũt nõ cõſtat ſeqi ſinaũt ⁊c. Ibi creatꝰ.i.i
diuerſis eiuſdẽ ꝑſone creatiõibꝰ.vel dic.ſ.tutoꝛibꝰ.⁊ ſic in⸗
telliges ĩ pꝛe ⁊ filio ꝗ erat ĩ poteſtate quoꝝ tutele ſibi pꝛo/
ſũt ad ĩuicẽ. Ibi eũ.ſ.creatũ.Et no.ꝙ ĩ ambiguis iudex eli
git. ad qdð facit.j.de re.iu.l.ĩ ambiguis. et de iure do.l.in
ambiguis.⁊ de iure ſil.l.nõ puto.Fᷣm Ja.de are. et fac qð
no.ĩ Spe.de lega.S.nũc vidẽdũ.s.qꝗd ſi pat. Glo.op.du
obus modis.⁊ q̃rit de vno.⁊ iducit argu.ad vnũ.oppõit
gl. nõ ſoluit ꝙ oꝛdo nõ ſpectei:vt .de ſolu.l.nec eni.Di.
hec ſolu.cui vba recitabo ĩ fine ſolutionis.j.eo.l.cũ huiꝰ.
cõcoꝛdat ſolu.quã ponit Ci.ĩ.d.l.nec eni.vno tm mẽbꝛo
addito.⁊ oĩb ſolutionibſpꝛeſj ſicdicas:ꝙ aut loqmur de

oꝛdine quo ad ſeipſũ: ⁊ tũc ſpectat oꝛdinẽ: qꝛ inoꝛdinatuʒ

nihil ⁊c.ĩ auẽ.de here.⁊ fal. S.inoꝛdinatũ.aut loqꝗt habi/
to reſpcũ ad aliud:⁊ tũc diſtingue:qꝛ aut q̃rit nũqd oꝛdo

omiſſus vitiet reʒ de q aguũ: ⁊ tũc nõ eſt oꝛdo neceſſitat: et

tunc oꝛdo omiſſus vitiat:vt.l.ij.S.pꝛius.de vul.⁊ pupil.⁊
de here.iſti.l.vt debitũ. aut eſt ſimplex ĩſtitutio oꝛdinãde
volũtaʒ:⁊ tũc nõ vitiat.j.de pecul.l.qdã.et iſti.de le.S.añ
hẽdis.aut ẽ dubiũ:⁊ tũc idẽ ꝙ nõ vitiet:qꝛ cẽſet tanq; ſim/
plex iſtitutio: vt.C.qui teſta.ſa.po.l.ambiguitates.⁊.l.p/
poſteri.aut qᷓrim an ex oꝛdine reſultet ius: ⁊ tẽ aut diſpo
ſitio legis vel hoĩs volũtas ẽ certa et ex oꝛdine ius nõ re/
ſultat neq; curam de oꝛdine:vt i.d.l.neq; eni.⁊.d.l.qdã.
⁊Zĩ. S.a te.de le.ij.l.cũ pꝛ S.ſidei tue.⁊ tũc aut ẽ ĩcerta:⁊ tũc
oꝛdinẽ ſeqmur:vt.l.generalit᷑.S.qd g.j.de ſideicõ.lib.⁊.l.
gallus.i.S.j.j.de li.⁊ poſthu.⁊ de hẽ.iſti.l.ꝗ ſoluẽdo.⁊.d.

I.cũ pꝛ. S. a te.de le.ij.⁊ de vſufruc.le.l.qtiẽs.mõ habes ſo

lutionẽ oĩm ſᷣm Di.Sʒ Hi. ponit iſta vltima vba.de hac
ſolutiõe habes per Ja.de are.i.d.l.qᷣtiẽs.de vſufruc.le.⁊
Nai.ĩ.d.l.neq; enĩ.j.de ſolu. Itẽ op.gl.de.il.ſi ĩ ples.
j.de excep.Sʒ opponit etiã de oibꝰ.ll.allegat ĩ gl. Et rñ
de vt glo.⁊ vbi glo.diẽ ꝙ cõmittit foꝛti. qð ĩtellige vt ĩ.l.j.
C.vti poſſi.ĩ glo.magna.iĩ fi.qð ẽ no. Querit glo.po/
ne ꝙ tertia ⁊ q̃rta tutela ẽ data a diuerſis iudicib: q̃ di/
cat pᷣſerri:Et rñde vt glo.qð ĩtellige iuriſditiõis ꝙ vtriuſ
q; icola ẽ ⁊ oꝛiginari tm ĩ alia.Sʒ ſi ſit i vna oꝛiginaritm̃
i alia ĩcola:tũc declaratiõe ſcã a iudice icolat incola pꝛe⸗
ſeri:vt no.glo.C. de ĩcol.l.ciues.li.x.⁊ fac.l.libertas.S.p
ſcrip.j.ad municip.Fʒ Rai.⁊ fũt vba DHi. Sʒ certe glo.l.
ciues.ↄdicit i caſu vbi defert a iudicib vel incolat vel oꝛi/
ginis: qꝛ dicit eſſe ĩ electiõe vocati ad munꝰvel ad onus vt
poſſit accipe qd mun velit.? Oldra.diẽ debere ad ſupe/
rioꝛẽ recurri.⁊ ſoꝛte iſtud eſt verũ vt videat᷑ ſibi declarata

tutela q min on habet:ar.illi glo. Mõ ob.l.ſiduo.de re.
iu.qꝛ foꝛte ibi erat debitũ id qð cõtinebat ĩ ſnĩa iudicl ad

plus cõdẽnani:⁊ ſic nõ dicit ꝑ aliã ſnĩaʒ debitoꝛ liberari
2 ad ſuperioꝛẽ recurrimꝰ: ar.j.de re.iur..l.id qdð noſtruʒ.

Ifi.⁊ ar.j.de ĩterdic.⁊ rele.l.relegatoꝝ.ſed h̊ nõ erat obli/
gat ad aliquã tutelã añ:⁊ iõ minintelligit ſic ĩ vocatione
munerl. Nec ob.qð põt dicẽ h̊ eſt ſpãle fauoꝛe pupillo/

rũ vt ĩtelligat de mioꝛi tutela:qꝛ idẽ fauoꝛ ẽ ĩ pupillo habẽ

te paruã tutelã ſiẽ ĩ habẽte magnã quaſi par rõ ⁊c.S.de ri

tu nup.l nõ ſolũ. Pꝛetea glo.i.l.ciues.loqt᷑ ĩ munẽ publi⸗

co qð eſt itroductũ ſauoꝛe reipublice q̃ ẽ magis fauoꝛabil

qᷓ; pupillus:ar.ei qð no.C.de tem.app.l..j.de hG̊ aliq̃lit᷑ tã
giĩ ꝑ DBij.de le.j.l.q duos.ĩ pᷣn.⁊ ſʒ ea q̃ dixi nõ ob.l.iij.
in fi.de colle.illi.de qᷓ Rai.oppo.⁊ nõ ſoluit:qꝛ ſʒ ea q̃ di/
xi cõcoꝛdat.⁊ de iſta.q̃ſtione no. Guil.C. de ſa. ſan.ec.l.ne
minẽ.ĩ ſcdᷣa colũna.¶ Vltimo diẽ glo.iſta.l.fac ad id qð

no. C. de edic di. hadri.tol.l.j.S.j.ꝙ qñ ĩueniũtur duo te
ſtamẽta et neſcit qð ſuerit pꝛi vel poſter ꝙ recurrimꝰad

iudicẽ et iudex cõſirmat qðcũq; vult.ſ dñi hoc nõ ẽ vep:

qꝛ lʒ glo.iĩ.d.l.j.nõ firmat pedes: tñ veritas ẽ ꝙ neut᷑ ẽ he
res:vt ĩ glo.⁊ mel.j.de bo.poſ.Fſʒ tabu.li.ĩ pᷣn.⁊ ibi dicã

¶ Qũo ex glo.pone ꝙ iudex nõ elegit quã tutelam ſuſci
pere hʒ citat᷑ vbi iudex vocauit eũ ad duas:nũquid pote
rit pẽdẽte iſto dubio vocari ad aliã: Dic ꝙ nõ ſᷣm Ja.de

are. S.e.l.diximꝰ. ¶ Querit Marti.pone ꝙ legat ↄceſ⸗

ſit duob eandẽ pꝛebẽdã:nec apparet cui pꝛi vel cui poſte
rius: an debeat eſſe electio legati cui vult eã confirmare:

De h̊ habes caſũ ſʒ eũ ex de reſcrip.c.duob'.li.vj. Vl

timo pſtat iſte text argumẽtũ ꝙ mãdatũ ſeu reſcriptũ pᷣn/
cipis accipiat vigoꝛẽ a tpe pñtatiõis litterarũ.fſac ad h.C.

de libe. cau.l.iubem.ſac.l.ſi ſpõſus.ĩ pᷣn.C.de dona.inter
virũ ⁊ vxo.ſac.l.q abſenti.in pᷣn.j.de acq.poſ. Nec ob. C.
de repu.l.lʒ.vt no.glo.in.d.l.q abſẽti.⁊ ſic pᷣſtat argu ſi

aliꝗs erat excõicatꝰ⁊ fuit abſolut p papã eo abſẽte ꝙ ab

ſolutio nõ pꝛoſit ſibi niſi abſolutio pueniat ad noticiã ſuãũ

⁊ ſolet notarii.d.łlqui abſenti.⁊ no. Jo.theotonic.ij.q.v.

. 2 c. j. Mico. de neapol.
(Hꝛam Aticl. Gꝛammatici rbetoꝛes ⁊ medici? ſo⸗
phiſte tutelis excuſant᷑ im modũ inſer deſignatũ.Ibiſo⸗

De excu.tuto.

phiſte.i. dialectici. IJbi ꝗ.ſ.medici. Ypi munerib. q̃ ſũt pn
blica auctoꝛitate ⁊ vtilitate:⁊ ĩtelligas ĩ ꝑſonalibꝰ. Ibi ex
heres.dic ab herciſco qð eſt idẽ qð diuido.qð pʒ.s.ſami.
herciſcũ.ĩ rubꝛica.⁊ no.ex.de reſcrip.c.qꝛ.li.vj.ꝑ Archi.
⁊ de re iudi.c.j.li.vj.ſʒ Rai. Ibi maniteſtũ.vel manifeſtã/
dũ ſʒ DPi. Ibi vniuerſo. No.pᷣncipẽ romanũ eſſe dñm to
tius oꝛbis: et ita teſtatur ĩ.l.depᷣcatio.S.ad.l.rho.de iac.
Nec ob.C. de fũma trini.l.cũctos.vbi vẽ dicere ꝙ ſũt alij
nõ ſubiecti.⁊ de eunuchis.l.ſi.⁊ qdð ibi no.qꝛ ibi loꝗtur de
fcõ.nã de fſcõ aliq̃ pꝛouĩcie nõ ſũt ſibi ſbiecte:ſʒ de iure om
nes ſibi ſubiecte ſũt.⁊ ita diẽ Pe.i.d.l.j.C. de fũ.tri.quod

credo verũ niſi ꝑ aliqð tpᷣs ſit ſecuta pᷣſcriptio:vt dixi ple-

ne poſt An. de piſis ĩ pꝛeambul vſus feudoꝝ:lʒ ↄꝛiũ tenẽt
doc.Di.l.cõperit.i fi. C. dðe pᷣſcrip.xxx.ãno. Pꝛetea h nõ v
verũ.cũ enĩ frãcia ab ei dominio ſit ſpᷣtracta et rex frãcie
ſit exeptus:vt habes iĩſti.de pa.poteſtate.ĩ ſi. Sʒ glo.ↄtra
no.in.l.hac edictali.de pace iura.ſir. plene dic vt dixi in
dicᷣ pᷣ̃ambul q̃ſtionibꝰ.⁊ dixi etiã ĩ ti.de pa.po.iĩſti.credo

eni regẽ frãcie ſubiectũ eſſe ĩperio. Nõ ob.l.ĩ noĩe dñi.C.

de offi. pᷣſec.pᷣto.alphꝛi.qꝛ illa facit ꝓ me vt dixiĩ ti.de pa.
po.totP mũdus allegat illã.l.ꝓ illa parte: ſʒ veritas ẽ ĩ cõ
trariũ:vt dixi ĩ.d.ti. Ibi minoꝛis.ſfacit.j.ad oꝛinicl.l.j.⁊ qð
ibi no. IOhbi medicos.ꝗ curẽt ꝓ ciuitate. Ibi qᷣtidie tres.ꝗ

doceãt in ciuitate. Ibi ſcdᷣo.ſ.numero.vij.medicoꝝ ⁊.iiij.

grãmaticoꝝ.⁊ ſubaudi decet vti ⁊cc.⁊ ibi declarat q̃ fũt ma
xime ciuitates ⁊ q̃ maioꝛes et q̃ minoꝛes:de ꝗbꝰ.s.fecerat
mẽtionẽ. Ibi tertio.ſ.numero.v.medicoꝝ ⁊ triũ ſophiſta
rũ.⁊ repete decet vti mioꝛes ciuitates:habẽtes foꝛũ cauſa
rũ ⁊ locũ iudicioꝝ dicunt᷑ maioꝛes:habẽtes enĩ metropo/
litanũ dicunt᷑ maxie ciuitates: ſʒ dicunt᷑ minoꝛes q̃ carent
iſtis Ibi lʒ.ſ.cinitates. Ibi muneribꝰ.i.in fauoꝛẽ ſoluẽtiuʒ
munera: qð redũdaret ĩ leſionẽ eoꝝ ſi nõ poſſent viuere.
CBGlo. oppo.duobꝰmodis.⁊ q̃rit de qnq; qſtionibꝰ.pꝛi
mo oppo.de.l.cuicũq; deiſti.Et rñũde vt in glo.¶ Scðo

oppo.de.l.parabolani.C. de epi ⁊ cle.Et rñde vtĩ glo.Et

no.quot noĩa habẽt medici. Querit glo. qͥt debeãt eẽ
vtraq; doctrina: nũquid ĩ grãmatica debẽt eſſe q̃tuoꝛ ⁊
qᷓtuoꝛ ſophiſte:an debeãt eſſe q̃tuoꝛ ĩ vtraq;: Rñde q q̃tu
oꝛ ĩ q̃libet doctrina. Note dñi ex iſta glo.ar. ꝓ ſtatuj in
ꝗbus cauet᷑ ꝙ nõ poſſit ꝑcipi ꝓ ſentẽtijs ĩterlocutoꝛüs ab
vtraq; parte niſi.x.an a q̃libet debeat reciꝑe.x.an ab oĩ/
bus vna decẽ tm̃:dñi iſta glo.pᷣſtat ar.ꝙ a quolibet debet
recipere iĩſolidũ. habes de hoc ĩ auẽ de iudi.S.neq; auteʒ

laboꝛ.collł.vj. facit id qð ibi dixi poſt Ja.de bel.et no.bñ

hãc glo. C Deide qrit glo.q̃ dicunt᷑ maxie ciuitates:Et
reſpõde vt ĩ glo. ¶ No. ex glo.ꝙ maxie ciuitates vocani
metropolitane q̃ habẽt archiep̃ʒ.metropolł.enĩ archiepi
ſcopus dicuũ:vt pʒ ĩ auẽ.quomõ opoꝛteat epi.⁊ de epiſco.
et ꝑ hãc glo.dãnat Ja.de bel.glo.q̃ ẽ ĩ auẽ.de deſen.ciui.
§. ⁊t iudicate.colł.ij.dũ vocat maioꝛẽ ciuitatẽ floꝛẽtiã: ⁊ ita
dãnabat ſequẽdo eũ: ſʒ certe illð nõ ẽ veꝝ quãtũ ad ciuita
tẽ floꝛẽtie:qꝛ illa habet tm̃ epiſcopũ:⁊ non vocat eã maxi
mã:ſʒ vocat eã maioꝛẽ qð certũ ẽ eſſe:qꝛ ſcio ꝙ ibi ẽ foꝛũ ⁊
reddit᷑ iudiciũ.ĩ eo autẽ qð dicit glo.de ciuitate piſtoꝛij ꝙ
ſit mioꝛ:glo poſſet male dicẽ:q; ĩmo nõ eſt verũ: ĩmo ma/
ioꝛ debet dici:qꝛ ibiẽ foꝛũ ⁊ reddit᷑ iudiciũ. ¶ Querit gl.

que ẽ differẽtia ĩter rhetoꝛes ⁊ ſophiſtas? Et rñde vt ĩ gl.
¶Querit gl.q vocat᷑ ciuitas metropolitana:Et rñde vt

ĩ glo. ¶ Querit glo.q̃ ẽ differẽtia ĩter foꝛũ cauſaꝝ ⁊ locuʒ
iudicioꝝ:Et rñde vt ĩ glo.quã teneas coꝛdi.ſ.ꝙ foꝛũ dica
tur vbi cognoſci de cauſis crimĩalibꝰ:loc aũt iudicioꝛuʒ:
vbi de ciuilib. ¶ Querit glo.q̃liter ẽ ĩpoſſibile reqrere:
Et reſpõde vt ibi. Et no.ex hac.l.ꝙ ĩpoſſibile dicit qð de
iure ſieri nõ põt:ſʒ de fcõ ſic.⁊ cõcoꝛdat.l.ſilijs.⁊ alie.ll.al/
legate ĩ glo. ¶ Querit gl.nũqꝗd maxic ciuitates poſſint
imunitates cõcedere vltra iſtũ numerũ in pᷣiudiciũ: dicas
ſic. pᷣiudicat enĩ ſibi cõcedẽti: nõ tamẽ valet ĩ pꝛeiudiciũ
publicũ.

0l/

t
bi
4
pi

—

publicũ. Ita ĩtelligas hũc tex. ſacit.j.ðe iure ĩmu.l.hiꝗ.

BDe excu. tuto.

circa q̊ habes glo.nõbilẽ. C. de decu.l.vacuaʒ.li.x.uid

eni ecõtra ſi pᷣnceps cõceſſit alicuiimunitatẽ: an pᷣiudica/
bit ſibi vel ciuitati:Dicã.j.de le.j.l.ab oĩbꝰ.⁊.C. de exac.
tribu.l.exactoꝛes.li.x. Altimo vᷣſi.ſuꝑinducit ad.q.ta
lẽ ᷣim Ja.de are. In aliq eccleſia erat cert numer canoni
coꝝ taxatꝰ: papa vᷣo cõceſſit ĩ illa ecclia pꝛebẽdã vltra nu
merũ taxatũ: nũquid talis gaudebit pᷣuilegio canonicoꝝ:
Iſte tex.optime pꝛeſtat ar.ꝙ nõ. Nico.de neapol.

— Aere philoſophãtes ex
Et philo ſophos.aſationẽ cõſequũtur a tu

tela ⁊ cura: ſec ſi ficte: ⁊ idẽ ẽ ĩ alijs ᷣuilegijs ꝑ q imunitas

eis adiudicat᷑ ⁊ legatiõe militia vel alio fſamulatu cõcedi

⁊ adeptiõe ſpecieꝝ ſacerdotij et gymnaſij admiſtratione:
medicPvero ſemel appꝛobat poterit repꝛobari.h.d.

——4 BHec lex cõtinuat.
V Ed 7 repꝛobari. ꝗb reprobanime

dicũ.ſ.cauſa legitima ſubſiſtẽte als ſecus:vt .de
decre.ab oꝛ.fa.l.qdð ſemel.⁊ no.iĩ.l.vt gradatĩ.S.repꝛoba
ri.j.de mu.⁊ ho.Fʒ Di. Itẽ nõ ob.j.de decur.l.penul.ĩ ſi.
vt ibi no.Et faẽ iſtud ꝓ eo qð fnit ſemel factũ ĩ regno per
archiep̃ᷣm capuanũ ꝗ oẽs de iſtis partib redeũtes voluit
iterũ examĩari ĩ ciuitate neapolitana:⁊ q;plures repꝛoba
ti fuerũt: ⁊ vellet de ꝙ ita fieret nũc. Ibi ↄſtitutis.ſ.ꝙ de
beãt eſſe ĩ vnaq̃q; ciuitate.⁊ no.tex.ꝗ ſequit. Ibi philoſo
phãtes.fac̃ iſte tex.ad.q.quã habeo ꝑ gl.C.de mu.⁊ ho.
l. ꝓfeſſio.li.x.vbi dicit ꝙ doctoꝛ legũ minoꝛ.xxv.ãnis nõ
poſſit petẽ reſtitutionẽ in ĩtegrũ ſi ẽ deceptin iure:qð po
teſt ſibi dici ꝓſeſſio ⁊ deſideriũ ſuũ iter ſe diſcrepãt.⁊ doc.
foꝛmãt iſtã queſtionẽ alibi:nõ tñ allegãt iſtã glo.q̃ tamen
eſt notabilis ſatis. Ibi cõſtitutionis.⁊ ab eo latas. Ibile
gatos. No.ꝙ ſpãle ẽ ĩiſtis vt nõ cõpellant᷑ accipere lega
tionis officiuʒ:ergo in ↄꝛiũ eſt ius cõmune.de cõpẽ.l.j.ad
municip.l.j.ĩ fi.⁊ ſic alij cõpellent ſuſcipere officiũ legatio/
nis.facit.l.munerũ.S.legati.de mu.⁊ ho. ⁊.l.iiij. S.oꝛdine
de dele. habes glo.oꝛdinariã in.l.ſigqs decurio.C. de decu
ri.glo.ĩ.S.et philoſophãtes.C Oppo.vno mõ de.il.ij. .
ꝗ pueros.de excu.tu.⁊ de.l.poete.C. de ꝓfeſ.et medi.Et
reſpõde vt ĩ glo.l.ſʒ ⁊ repꝛobari. Glo.oppo. ꝗqnq; mo
dis ⁊ q̃rit de vna q̃ſtione. C Op.de.S.ſemel.ĩſti.quima.
nõ po.Et rñde vt ĩ glo. Deide oppo.de.l.iudex.de re
iudi.Et rñde vt ĩ gl. C Itẽ op.de.l.ſi ab arbitrio.C.q ſa
tiſ.co. Et reſpõde vt ĩ glo. Et vt meli ſoluas oĩa ↄꝛia dic
ꝙ h̊ fuerat cauſa repꝛobationis:ibi nõ.de h̊ no.de decre.
ab oꝛ.fa.l.qð ſemel.⁊ plene ꝑ Di.ex de re.iurl.c.qdð ſemel

placuit.li.vj. C Oppo. de.l.j.⁊.ij. C. de mino. Rñde vt ĩ
glo. C Oppo.de. l. iij. S. cauſa. de arbitris. Dic vt ĩ glo.

Auerit glo. q̃re iſti nõ mõſtrant ſe eſſe philoſophos:
Et rñde vt ĩ glo.⁊ vbi allegat.C. de ꝓfeſ.⁊ medi.debʒ alle
gare de mu.pa. C Querit glo.ꝗd eſt gymnaſiũ:Et rñde
vt ĩ glo. dic vel expone vt.l.j.C. de nã.li.⁊ de mu.⁊ ho.il.ſe/
ptẽ.ĩ pᷣn. C Cõtra hũc tex.ex glo.op.ꝙ male apponat ꝰ
bũ aliũ.cũ de eius natura ſit ĩplicare ad pᷣcedẽtia:vt.j.de
re.du.l.quidã regulatꝰ.ergo ĩplicat ꝙ eſſe militẽ ſit ſamu
latus.qdð ẽ ſalſũ:vt pʒ .de mili.teſta.l.j. So.glo.i.l.nõ ſo
lũ.S.q̃rit.S.de ꝓcu.ꝙ hec dictio aliũ nõ ĩplicat:qꝛ ſile ha/
bes ibi:crucinx erat chꝛiſtus ⁊ alij duo latrones:vt no.in
dicto.S.q̃rit.in auẽ.vt deſunc.ſeu fu.ĩ ᷣjn.coll.ij.ʒ An.de
piſis. Rai.ĩducit hũc tex.ꝓ ĩperatoꝛe nõ coꝛonato: et nõ
dicit plus videlʒ ꝙ pꝛiuilegiũ ab eo conceſſũ valet ⁊ tene/
at cũ dicat h̊ tex.ĩgrediẽs mox pᷣncipatũ ⁊c̃. de hac.q.ba
bes plene per Ja.de are.i.l.bñ a ʒenone.C. de q̃dri.pᷣſcri.
Nai.tenet ꝙ poſſit pᷣuilegia cõcedere:q; hodie ẽ deuolu/
ta iperij electio ad man ſedis apoſtolice:vt ex de re iudi.
ad apoſtolice.li.vj.ergo ſicut populus romanoli elegit ĩ
ꝑatoꝛẽ abſq; aliq̃ ↄfirmatiõe: vt.S.de ↄſti.pn.l.j.ita hodie
papa nec eget cõſirmatiõe.glo.tenet cõtrariũ in.d.l.bñ a

ʒenone.p q facit ꝙ electio non tribuit ius electo.C. de iu⸗
riſdi.om.iudi.l.pᷣuatoꝛũ.niſi tm qͥ ad hoc vt reuocari non
poſſit eleetio ꝑ eligẽtes:vt ĩ auẽ.de coll.S.ad hec.coll.ix.
⁊Z ibi habes glo.et ibi dixi de hac mã.Et ſi vis tenere opi.
Rai.potes rñdere ad ↄꝛia:qꝛ ibiloqtur ĩ dignitatib inſe
rioꝛibꝰ:vbi electio nõ tribuit ius quo ad oĩa.Sʒ h̊ ⁊ inu
perioꝛi v.ex ſola electiõe ius tribui::vt pʒ ĩ.l.penul.i ſi.C.
de decur.li.x.⁊ pꝑ ea que dicã ĩ.l.ex eo.de mili.te.et vide in
Spe.de hac q̃ſtione de reſcrip.pñta.S.ratione igit.v.iteʒ
ꝙ obtentũ.⁊ ꝑ Archi.ex de re iudi.c.ad apoſtolice.li.vj.
Altimo tex.l.ſʒ ⁊ repꝛobaui.ĩ pᷣn.ſacit ĩ ar.ꝓ glo.no.
quã habes ĩ.x.coll.ſi de iueſti.ĩter do.⁊ vaſal.lis oꝛi.c.j.q;
populus romanꝰ qui ſemel appꝛobauit ĩperatoꝛeʒ poſſet
eũ repꝛobare ⁊ degradare. Guil.ponit de hoc ff de legi.
l.nõ ambigit.⁊ dixi ĩ dicto.c.. Nico.de neapol.
Docẽs grãmaticã vel curãs ĩ pꝛopꝛia

Amplius. patria habet excuſationẽ ĩ illa:ſec ſi do

cet ĩ patria aliena niſi ſint valde diſciplinati:q; tũc vbiq;
docẽtes ⁊ ex numeꝝ excuſationẽ cõſequũtur. Idẽ ĩ philo
ſophãtibin ciuitate romana ⁊ legũ doc.ſiue cũ ſalario ſi/
ue ſine ſallario doceãt.h.d. Ibi habẽt iux̃ numerũ poſitũ
ð.l.ꝓxi.S.j.Ibi comaneos.i.de comanea.expõit gl.quaʒ

allegat do. Signoꝛellus ꝙ tãtũ ẽ dicẽ paduanq;tũ de pa

dua.qð ſac gᷣ id qð no.Ja.de are.C.de adop.l.j.de qᷓ di/
xi ĩ.l.puiĩciales.de v.ſig. Ibi numeꝝ traditũ.ð.l.ꝓxi.S.j.
Ibi ĩ aliena pꝛia.no.qꝙ rõne magne ſcie ſuant᷑ ĩ aliq duo
ſpãlia.ſ.ꝙ habeat pꝛiuilegia aliena ⁊ vltra numeꝝ. fac qð
no.iſti.e.S. Itẽ rõne ĩ ſi.glo. Ibi patrie. allegat hũc tex.
An. de piſis ꝙ capellani cardinaliũ ꝗ ſtant auinioni poſ/
ſint retinere bñſicia ſua cũ quo ad clericos auinio cẽſeaĩ
patria cõis. Abi habebit.neq; ĩ ſua neq; in aliena.⁊ vide
qð no.iſti.de excu.tu.S.itẽ rome. Ibi remittunt.q ſũt iſti
no. Jo.mo.iĩ pꝛoemio li.vj.¶ Quid ĩ ſcholaribſtudẽti/
bus in iure canonico:? Rai.remittit ad id qð dicẽ Jo.mo.
vbi ipſe notet ego neſcio.Sʒ de hac.q.habes glo.oꝛdina
riã.ĩ.l.j.⁊ ij. C.ꝗ eta.vlł ꝓfeſ.ꝙ vſq; ad.xxv.ãnũ habeant
ſcholares ĩmunitatẽ a munerib pſonalibꝰ.nã ꝓut ĩtelligi
tur ĩ glo.ſtudiũ nihil operat vt excuſent᷑ ad tãtũ tpᷣs. Ao
lo tñ te ſcire ꝙ Guil.C. de ſa.ſan.ec.l.neminẽ.videt ĩtelligẽ
alit᷑ illas. ll.q; itelligat eas glo.qꝛ diẽ ſtudiũ nihil operari
quo ad ĩmunitatẽ:qð tñ ẽ falſũ: vt plene dixi ĩ.d.l.ij.⁊ ibi
videas bñ.tñ verũ ẽ ꝙ ſcholares exiſtẽtes ĩ ſtudijs a tutel

vel a cura excuſari nõ debẽt cũ iſtud ſit munꝰ pꝛimoniale:

vt dixi plene ĩ.d.l.i. C Glo.op.vno mõ ⁊ qrit de q̃tuoꝛ.
Op. de.l.medicos.C. de ꝓſeſ.⁊ medi.So.vt in glo.⁊ dic
plene vt no.iĩ.d.l.medicos. ⁊ ibi dixi. ¶ Querit gl.que ẽ
rõ ꝙ legũ doctoꝛes nõ excuſant᷑ vbi nõ docẽt:Et rñde vt

i glo.⁊ ſic hac rõne attẽta doc.nr̃i ſũt peioꝛis cõditiõis qᷓ

medici ꝗ poſſũt licite legẽ vbiq;:ſʒ legũ doctoꝛes nõ:iõ nõ

excuſant᷑ niſi legẽtes ĩ ciuitate romana: qꝛ nõ dicunt docẽ

verã ſciaʒ: ſj adulterinã. Et ſic no.ð ſtudia lombardie ꝙ
nõ habẽt pꝛiuilegia:qꝛ ĩ eis dicit doceri adulterina ſciẽtia
dicit tñ Ja. de are.ꝙ ſi pnceps ſciuerit legi ĩ dicſ ſtudijs ⁊
tacuerit ꝙ videatur tacite ↄſenſiſſe: vt.l.de qbus.C. de le
gi.⁊ ſic hodie ꝑ pꝛeſcriptionẽ poterit legi i eis. ¶ Querit
glo.nũquid poſſit legi alibi qᷓ; in ciuitate romana? Et rñ/
deo et dic vt ĩ glo. facit qð no.ĩ pꝛoemio.ffoꝛũ.S.diſcipuli

igit᷑.ſubijcit gl.ꝙ nõ poſſit legi ex ciuitatẽ veterẽ bononie

ideſt extra apoſã. No. ex iſta glo. valde ʒ dñʒ Signo
rellũ ꝙ pꝛiuilegiũ cõceſſũ ciuitati nõ extẽdit ad villas apo
ſas:tã tũ eſt quãtũ eſt ĩ illis villis boñ.⁊c. ¶ Scias ꝙ Ja.
de bel. ſoꝛmat iſtã queſtionẽ in auẽ.qui.mo.na.effi.ſui.S.ſi
gs igit.coll.vij.⁊ diſputauit. Ibi ↄꝛiuʒ allegat ꝓ ſe.l.ſiqũ.
C. de bo.vacã.allegat etiã ꝓ ſe.l.j..cũ vꝛbẽ.v.de offi.pſe.
vꝛ. Et pꝛo hoc faciũt glo.no..de poſtu.l.ex ea.et qð no.ĩ
dicto. S.ſigs igil.q dicũt ꝙ cõſuetudo ciuitatis aſtrĩgit vil
lã vel reſtrĩgit:ita ꝙ collecta ciuiati iĩpoſita ad calter⸗

BDe excu. tuto.

tendit. facit etiã ꝓ Ja. de bel. qð no. Guil. . de pig. ac. l ſ
cõuenerit.⁊.S.de ſta.ho.l.ingenuũ.⁊ qð no.doc.C. de iur.
⁊ fac.igno.l.etiã.et NRai.i.l.ſi finita.ꝭ.ex h̊ edicto.de dã.ĩ
ſec.de ꝗbus q̃ſtionib dicã.j.de le.iij.l.pᷣdijs.S.titio.dice/
bã cõtrariũ ĩ.d. S.ſiqs igit.arg.huiP glo.qð ꝓbabã tali ra
tione.vꝛbs ⁊ ciuitas idẽ ſũt:vt ꝓbai ex.l.pꝛeſcriptiõe.⁊.l.
ſinguloꝝ.C. de edi.bua.Sed certuʒ ẽ ꝙ appellatiõe vꝛbis
nõ cõtinent caſtra nec ville:vt.j.de pe.le.nã qð liqde.S.ſi.
ergo nec appellatiõe ciuitaꝭ. Nõ ob.ꝙ potes dicere ꝙ ĩ
bᷣuilegijs ſit larga iterpꝛetatio.ff.de cõſti.pn.l.fi qꝛ illud ẽ
verũ nõ tñ õ̊.l.C. de ĩoffi.teſta.l.ſiquãdo.nõ eſt enĩ veriſi/
mile ꝙ velit iperatoꝛ mutare naturã ⁊ ſigniſicationẽ ver/
boꝝ niſi hoc expꝛimat ꝑ dictã.l.ſiquãdo. Pꝛetea etiã ĩ le
gatis ſit plena ĩterpᷣtatio.j.de re.iurl..l.ĩ teſtamẽtis.⁊ tñ le
gatũ ſactũ de eo qð ẽ in vꝛbe nõ extẽdit᷑ ad caſtra:vt ĩ pꝛe
allega. S. f. ergo ⁊c. Nõ ob.l.ſiqñũ.qꝛ ibi ſuerũt verba ĩter
poſita ĩtegro ſtatu ⁊c. Pꝛetea Ouil.alit ĩtelligit iſtã glo.
i. l.ſiqũ.vt ibi dixi. Nõ ob.l.jS.cũ vꝛbẽ.de offi.pfec.vꝛ.qꝛ
illa nõ ẽ S.nã ponit copula.⁊ ergo videt᷑ inuere ⁊ cõclude
re ꝙ appellatiõe vꝛbis nõ cõtinẽtur ea q̃ ſũt ex ciuitatem:
cũ copula et ponat ĩter diuerſa:vt.C.ꝑ quas ꝑſo.no.acq.
l.fi.? no. S. de iur.⁊ fac.igno.ĩ rubꝛi.⁊ habet ĩducẽ repetiti
onẽ pᷣcedẽtiũ:vt.l.gaio..ſeio.de fun.ĩſtru.⁊ iſtru.le.Cre
derẽ diſtiguẽdũ ꝙ aut diceret pᷣuilegiũ cõcedo ciuitati pa
duaue:⁊ tũc extẽdit᷑ ad cõtinẽtia caſtra ⁊ ediſicia.Aut di
cit cõcedo ciuitati nõ expꝛeſſo noĩe ꝓpꝛio: ⁊ tũc ciuitas ĩ
tra muros habebit pᷣuilegiũ.ar.d.l.nã qð liqde.i ſi.

Thl ete Athlete ⁊ pꝛeſides et magiſtrat
Ee dũ ſũt ĩ magiſtratu a tutelis et cu
ris qᷓ ſũt munera ciuilia excuſant᷑.h.d.vſq; ad.S.
at. bi excuſationẽ.de ꝗbus aũt athletis ĩtelligai ſtatiʒ
ſequit.ſed q ⁊c̃. Obi ſciẽs.illis tm̃ ſʒ Di. Ibi certamibꝰ.⁊
cũ aſſecuti ſũt victoꝛiã et gloꝛiã:als nõ C. de athlet.l.j.li.
x.ſim Di. C Glo.op.duobꝰmodis.pᷣmo oppo.de.il.ſiue
hereditaria.cõiũcta.l.ij.i fi.de his q no.inſa. Et reſpon/
deo vt ĩ glo.⁊ ĩtellige de certamib ad delectationẽ pꝛin/
cipis:vt pʒ ĩ.d.l.j. ¶ Itẽ oppo.de.d.l.j.ĩ pᷣn.Et reſpon/
deo vt ĩ glo.⁊ intelligas de illis q̃ certãt virtute ꝓpꝛia nõ
coꝛuptela aduerſarij.Et per hoc dicebã in.d.l.j.ᷣm ðo.
An · ꝙ effecti doctoꝛes ꝑ coꝛuptionẽ doctoꝝ nõ videant᷑
doctoꝛes.iſte tex.allegat᷑ i argu.ꝑ Ja.de are.ꝙ caput co
ronat᷑ in ſignũ honoꝛis.qð ſacit ad biretũ quod cõuentu
atis ĩponit᷑ qð debʒ eis ĩponi tanq; vincẽtib in certamĩe:
⁊ videt᷑ ter certaſſe:ſemel ĩ examĩe pᷣuato:⁊ ſemel in publi

co:⁊ ſemel qñ ↄuẽtuat᷑:vt dixi poſt do. An.de piſis.iĩ.d.l.j

. nNoõ habʒ ſũmariũ.Ibi quo.i.quouſq;.
¶Bentium. BGBlo oppo.duobPꝰmodis:⁊ q̃rit de vno
Oppo.inſti.eo.in pᷣn. Rñdeo vt ĩ glo. Et no.qꝙ tu
tela ẽ mun publicũ auctoꝛitate ſʒ vtilitate pᷣuatũ:et fac rõ

glo.ad ea qꝗ dixi ſolu.ma.l.j. ¶ Glo.op.de.l.ñ.ĩ pᷣn.j.de

mu. ⁊ ho. Rñde vt ĩ glo. C Deinde oppo.de.l.a tutoꝛi/
bus.S.ſi.de admi.tuto.Et reſpõde vt in glo. ¶ Altimo
iſte tex. p̃ſtat ar.ad id qð no.glo.in.l.honoꝛẽ ſuſtinẽti de

mu.et ho.ꝙ officiales cõis dũ ſint ĩ officio vt ſunt anciani

ciuitatis nõ teneant᷑ ſoluere gabellã. ¶C Cõtrariũ no.gl.
C.de exac.tri.l.exactoꝛes.li.x. Guil.ſoꝛmat hãc q̃ſtioneʒ

I.l.neminẽ.C. de ſa.ſan.ec.dic ꝙ onera oꝛdinaria tenean

tur ſbire cũ nemo ab illis excuſet᷑:eoꝛdinaria ſubire non
tenent᷑ ꝑ.l.j. C. de vaca.mu.q̃ aũt ſint oꝛdinaria plene no.
C.de ſuꝑindic.ĩ rub.li.x.C. de ca.tol.l.j.⁊ ĩ.d.l.exaetoꝛes.
(Tutel SBũmaui cuʒ pcedẽtibꝰ. Ibi munquo ad
QWUelA tilitate; pᷣncipalit. AObi ꝑtinet accipere vẽ
qð ẽ.j.Ibi pꝛouĩciale.i.pꝛimoniale.⁊ dicit᷑ ꝓuĩciale ex eo
qꝛ ꝓuinciales ſunt ꝗ ſoluũt tributa de pꝛimonijs eoꝛum.
Blo. op.inſti.de his qui ſũt ſui vel alie.iu.S.pe.Et rñ⸗
de vt in glo ⁊ facit ꝓ eo qð dixi.S.ſo.ma.l.j. ¶ Op. de.il.

ſi.s.de mu.⁊ ho. Rñde vt ĩ gl. ¶ Querit glo quomõ nõ

ptinet hoc onPad ipenſaʒ:Et reſpõde vti glo. ¶ Quero
a te vides ꝙ tutoꝛ nõ debet ſacere expẽſã pupillo:qd ecõ
tra:nũqd pupillus debeat facẽ tutoꝛi expẽſas:? Dicas bꝛe
uiter ꝙ nõ p.l.pauꝑtas.j.eo.ti.qꝛ ſi pupillus teneat᷑ face⸗/
re expẽſas tutoꝛi nõ eſſet iuſta excuſatio ꝙ opoꝛteat labo
rare tutoꝛẽ ꝓpter victũ ſuũ.ꝓ hoc facit inſti eo.F. Itẽ p/
pter paupertatẽ.⁊ plene dixi ĩſti de tute.in pᷣn. J

—.4,..s6ñüwO[ꝝ Nõꝛà?ꝛ ) i- ⅛ .-

. TP2 Pꝛo ponit regulã ⁊ exce
¶Dat remiſſionẽ. ptionẽ. Scðo ab exceptio

ne excipit:vt pʒ ĩ littera.⁊ vide ꝓ ĩtellectu huũS.ea q̃ no.
⁊ q dixi plene ĩſti.e.S.itẽ ſi ꝓpter inimicitiaʒ.¶ Glo.q̃rit
de qnq;. Pꝛimo querit de cuiꝰ parte pꝛouenit hec culpa:
Et reſpõde vtĩ glo.⁊ idem ſentit glo.ſeq̃ns:qð ſatis videt᷑
equũ·Et ſequũ NPe.in.d.S.itẽ pꝛopter.lʒ aliter ſetiat glo.
Ibi querit glo.que eſt ratio diuerſitaꝶ a vſi.vbi poteſt.Et
reſpõdet vt in glo. Aduerte tamẽ glo.diſtinguit:aut fuit
magna inimicitia vel offenſa:vel fuit modica:quia magnã
nõ videt᷑ remittere: modicã ſic.ar.j.de adi.le.l.iij.ĩ pᷣn.⁊ i
ſi. .l.iiij. ¶ Et habes etiã ex glo.no.ꝙ verbuʒ vel pon
exceptiue:als poni expoſitiue.¶ Querit glo.q̃lit᷑ põt te
ſtatoꝛ facere ꝙ efficiat debitoꝛ?Et rñde vt ĩ glo. Dein
de quero pone ꝙ teſtatoꝛ accuſauerat iſtũ de tali crimie:
ex quo veniebat publicãda tertia pars bonoꝛũ vel maioꝛ
pars vel quia due partes:nũquid dicatur iſta capital ini/
micitia: ita ꝙ poſſit ſe excuſare a tutela ſilij?: Quedã glo.
dicit ꝙ accuſatio maioꝛis parꝭ bonoꝝ non contrahit ini
micitiã capitalẽ:ita tenet ĩ.l.iſti quidẽ in fi.ð.qð me.cau.
tu habes glo.cõtrariã in.S.ſi vero odioſus.ĩ auẽ.de teſti.
coll.vij.⁊. C. de re.po.l.j.li.x.que ſunt vera ꝑ.l.ſi.C. de re.
do. ſacit quod no.glo.in ſequẽti.S. .

—

Ibi ſide. Et ſic ſi aliquis ſaceret vel ſci⸗
UQ mpliu ret ſe debitoꝛẽ vel creditoꝛẽ pupilli ad

Hhͥ vt habeat excuſationẽ ab onere ſacit ſe fieri ꝙ nõ ꝓpte
rea excuſabitur: ſed demũ ſi bona ſide hoc facit ſʒ Ja.de
are. Oppo. glo.de.S. itẽ is.inſti.eo. Et reſponde vt in
glo. ¶ Beinde iſte.S.facit argu.ad queſtionẽ quam no.
glo.in.d. S.ſi vero odioſus.in auẽ. de teſtiiꝙ ſi tẽpoꝛe quo
aliquis reddit teſtimoniũ cõtra me erat inimic meus:lʒ tẽ
poꝛe aperture nõ inueniatur: tamẽ nõ valet dictũ:quia in
ſpicimus temp dati teſtimonij ſicut hic tẽpus quo dat᷑ tu
toꝛ. ¶ Itẽ pꝛeſtat argu.ad aliud ꝙ ſi habeo queſtionẽ cũ
aliquo de ſtatu:ꝙ ille non poteſt reddere teſtimoniũ con
tra me nec ego contra eum.

lem. C. de inceſ.nup. ar.eiꝰquod no. iſti.de pub.iudi.S.ij.
cũ quo concoꝛdat ĩſti.de iniu.S.atrox. ¶ Glo.oppo du
obus modis.⁊ querit de vna queſtiõe. Op.de.l.certi
iuris.de iudi.⁊ de.l.ij.S.depoſi.Reſpõde vt in glo.quia il
le cõcoꝛdant. Oppo.de.S.ſi mulier. Et reſpõde vt in
glo. C Item oppo.de.il.ſi vni.als incipit põp.j.de re iu
di glo.non ſoluit.ſed ſolue ꝙ ibi index erat litteratus: lHʒ ĩ
caſu illo iam cepta queſtione dubitaret de facto et de iu/
re qð reſultaret ex illo:ſecꝰſi eſſet omnino illitteratꝰ:quia
loquitur.l.certi iuris.hic autẽ loquitur in tutoꝛe in qͥ non
exigitur ꝙ ſit litteratus:ſed tm̃ exigitur experientia facto
rũ:ſic dicimus in poteſtate vel rectoꝛe:vt no.in.d.l.certi.
et ſi illam nõ habet bene excuſaretur. ¶ Querit glo.nũ/
quid in ruſtico diſtinguemus vtruʒ ſit ſagax vel non: Et
reſponde vt in glo. 3 .
— bi ĩparẽ inopiã ĩtollerabi
p Aup̃ ertas. levt oCe weeu⸗leag ſbeñ
dũ.⁊ de mu.⁊ ho.l.ciues.S.ĩops.ſʒ Di.C Et ad
uerte qꝛ Fʒ Ja.de are.illa.l.deſtruit gl.poſitã i.l.ij.⁊.l.cũ
de lege. de ꝓba.ideo dicas ⁊ meli vt no.i.l.ſivo ꝓ condẽ
nato.S. qui pꝛo rei qualitate.s.q ſatiſda.co. ſac ad hoc..
de li. ag.l.fi. quia pauꝑtas ꝓbatur per ſamã: quia aliter
pꝛobari

ero
e
bee
cer
dbo

/

.
1

tte
dein
le⸗
io⸗
nni⸗
do.
tini

pꝛobari nõ poſſet: at.j.de flu.l.j.S.fluminum.ᷣm Ja.de

are.facit quod no. C. man.l.ſi pꝛo ea.⁊ in auc.de equali.
dotium. S.illud. colla.viij.⁊ plene dixi in repetitione.l.ſi
conſtante.quia bic Ja.de are.loꝗtur imperfecte quantũ
ad intellectũ huius.l. ¶ Glo. op.vno modo ⁊ querit de
vno. Pꝛimo op. de peri.tu.l.j.Et reſpõde vt in glo.⁊ ibi
dixit glo.talem.ſ.ſubaudias pauperẽ de quo loqtur hec
l.⁊ ſacit ad hoc inſti.de excu.tu.ꝭ.iij. Item op.glo.de
l.ſuſpectus.⁊.l.ſuſpectum.S.ti.j. So.vt in glo. ⁊ facit iſti.
e. Fitem ꝓpter paupertatem. Querit glo. ꝗs dicai im
par oneri iniuncto: Et reſpõde. . in glo.
. . bi honoꝛis. quia fue/
Ed ⁊ milites.nt ſocij in bohore mi
litie. Ibi aduerſus. ¶ No.ꝙ qui pluribus iuri/
poteſt vti vno caſſato ex alio nõ vocatur. C Itẽ no.
ꝙ remoto pꝛiuilegio remanet quis in iure cõmuni: vt.j.
de adul.l.miles. S.ſexaginta.⁊.l.adminiſtrantes. .ſi.⁊.l.
ꝓpter.S. ſi. ⁊.j.de vulga.⁊ pu.l.ſfilius..ſi płes.ᷣm Ja.de
are. fac̃. C. de adul.l.iure mariti.⁊.l.auxiliũ.s.de mio.fa
cit.l.quotiẽs.j.de re.iu. Ibi cum reliquis ſubaudi qui ne
potes:als eſt in littera reliqui vero ꝗ cũ reliquis ⁊ nõ ha/
bes neceſſe ſubaudire. C Glo.oppo.vno modo ⁊ querit
de vna queſtiõe ⁊ inducit in ar.ad vnuʒ. ¶C Oppo.de.il.
j. S.j.iteʒ in vno de queſtio.glo.nõ ſoluit.Solu.yt ibi no.
Ad alias.ll.de quibus .. oppo.quia illud eſt pꝛopt᷑ deli/
ctũ ſuũ exquo non debet conſequi pꝛemiũ. ¶ Querit gl.
q̃ eſt honeſta miſſio? Rñ.vt in gl. ¶ Et inducit gl. in ar.
ꝙ appellatione ſilij non contineantur nepotes.⁊ eſt ra/
tio:quia iſta.l.indulget contra ius:⁊ ideo non extenditur
Fm Ja.-de are.j.de verbo. ſig.l.liberoꝛum. de quo plene
dixi.j.de lib.⁊ poſthu.l.gallus. .inſtituens.habetis quã
dam glo.que eſt ſuper verbo foꝛtioꝛ.que eſt interlinearis
obſcura.Et ideo cum dixit ex vna damnũ dicas ſcilicet ĩ
dicatur:quia cogitur eſſe tutoꝛ ſilij commilitonis. vel di/
cas ex vna damnũ ſcilicet ex parte pupilli ⁊ quod ſequi⸗
tur in glo.ex alia parte dicas ſcilicet militis qui vitat la/
boꝛem:quia non cogitur eſſe tutoꝛ niſi tm ſilioꝛum com/
militonie: ⁊ ſic cauſa cõmilitie eſt foꝛtioꝛ q; cauſa militie.
Iteʒ tex.ſacit ꝓ eo quod notat Guil.C. de epiſco.⁊ cleri.
auẽ.pᷣſbyteros.ſcilicet ꝙ pꝛeſbyter debet eſſe tutoꝛ ſilioꝛũ
compꝛeſbyteri ſm Rai. Ibi contra ad hanc rñũdet ꝙ hic
in militia ſeculari:ibi in militia ſpirituali. ſacit auẽ. gaʒa/
ros.C.de hereti.nam cum tm̃ excipiantur agnati vt pʒ ĩ
auc̃.pꝛeſbyteros.ergo in alijs ſecus.C Quero tamẽ a te
vſq; ad quẽ gradũ compellantur eſſe tutoꝛes agnatoꝛum
ſuoꝝ Guil.in auẽ.pꝛeſbyteros.tenet ꝙ vſq; ad quartum
gradũ diximus in auẽ.de ecc.ti.⁊ habes glo.oꝛdinariam
inſti.de excu.tu.S.idem in milite.
Als incipit qui numeꝝ.

Qui ignom inio ſe. J bi pꝛiuilegiũ.q; habẽ/

tur ꝓ nõ militantibus: quia ignominioſe miſſi ſunt. Ibi
filij.qꝛ habẽt pᷣuilegiũ in hoc vt alij milites eis tutoꝛes dẽ
tur quod pᷣuilegiũ in filijs iſtoꝛũ militantiuʒ ignominioſe
ceſſabit:⁊ hoc vult tex. C Glo.opp.vno modo ⁊ q̃rit de
vno. Pꝛimo op.de hac eadem.il.õ.ignominia.Sol. vt in
glo. ¶ Querit glo.nũqd ſilius militis dimiſſi abſq; igno
minia habeat excuſationẽ a tutelis:Et rñde vt in glo.vł
dicas ꝙ aut filij habẽt patrẽ viuuʒ in cuius ptate ſũt ⁊ tũc
trãſit ad eos pꝛiuilegiuʒ vt in cõtrario:ar.C.de epi.⁊ cle.
l.ij. in fi.vel dicas ꝙ etiã viuẽte patre aut ſilius recepit tu
telã patre nõ ↄſentiẽte:⁊ tunc ex ꝑſona patris nõ excuſat᷑:
aut ex volũtate paterna: ⁊ tunc pat᷑ videatur renũciare
pꝛiuilegio ſuo:⁊ ſic nulla cauſa excuſai jm Ja.de are.di/
cit ipᷣe ꝙ hic debet ĩtelligi de ſlijs illoꝝ ignominioſe miſſo
rum vt dixi ſuꝑ tex.de hoc an pᷣuilegiũ pꝛis trãſit ad fili/
os habes ꝑ Guil.in.d.l.ij. C. de epi.⁊ cle.⁊ dixi.C.de pꝛo
ſeſ.⁊ medi.l.magiſtros.li.x. U

(Qui olim Ibi danti ſilijs pꝛinatoꝛum. Ibi obli
L To *

gantur.ſi excuſationem competenteʒ
non pꝛoponant. ¶ Glo. op.vno modo de.l.j.S. ſinautẽ.
ð.eo. Et reſponde vt in glo.

— bit ad q
Quandoq; tempus. citenpus. adas

bẽt tũc excuſationẽ perpetuã vt dictũ ẽ. IObi militie.lʒ fue/
rit aſſũptus in maius tẽpus.xx.an. ¶ Querit gl. de vno
q̃ẽ rõ ꝙ nõ hñt iĩmunitatẽ niſi infra quinq; annos: Et rñ
de vt ĩ glo.qð nõ vẽ verũ:qꝛ hĩet tũc maius tẽpus ille q ẽ
abſolutus infra.v.annos q; ille qui ẽ abſolutus poſt ꝗn/
q; annos infra octo qui tm̃ vnũ vt in v. qui aũt poſt. ſᷣm
An. de piſis:⁊ hꝰ ſi tu habes in tex.ſicut ipe habuit vide
licet ꝙ ſi poſt qnquẽniũ anni excuſationẽ hHz. Nico.
(Q uES& Supꝛa dictü eſt de his ꝗ militãt ex ci/
Leun agute. uitatẽ romanã hic de his ꝗ in ciuitate

——

romana eã cuſtodiẽdo de nocte. Ibi militauerit.in toto
tꝑe qͥ fuerat elect m Bi. Ibi remiſſionẽ. etiã ſi cõpleue/
rit tẽpus ad qdð fuerat aſſũptus ſm Di. Ibi vacationeʒ.
alicuius tꝑis. IObi credit. vt ꝑ hꝰhẽat excuſationẽ. Ibi le
gionarius.i.ꝗ legitime militauerit. Ibi abſolut.ſ.cũ mi⸗
lite. Obi tutoꝛ.ſ.altius ꝗ ĩ eadẽ regiõe militauit. Op.
glo.vno modo ⁊ q̃rit de vno. Op.de.s.plane.Et rñ/
de vt in glo. ¶ Querit glo.nundd ſit licitũ rome moꝛari
qui eſt remiſſus cũ ignominia:Et rñdevt in glo.

ama Ibi teſtantur. hꝰqð ſequit. Ibi.ſ.

am autem. igrnominia ↄſtõnẽ coꝛpoꝛalẽ. Ibi
tutelis.i.a tutelis q̃ iigun ĩ vꝛbe. Ibi ꝗ militauit.ſ.finito
tpe militie ad qð fuit aſſũpt᷑.ꝑ enĩ ꝑfectionẽ ſigninicat.l.ij.
de adul.sS.ꝑfeciſſe.⁊.jĩ.de v.ſig.l.vꝛbana familia..ꝑnocta
re. C Glo.op. q̃tuoꝛmodis ⁊ q̃rit de vno. Pꝛimo op.
ꝙ ĩpuberi det᷑ tutoꝛ ⁊ nõ curatoꝛ:vt.S.de tute.l.j.Rñ.vt ĩ
gl. q ĩcipit ad litẽ.ſic ⁊ pubes appellani tã maioꝛ.xiiij.an.
q;.xxv.maioꝛ.ar.de cur.ſur.l.pe.⁊ qð ibino.ſac.j.e.l.nõ
ſolũ.S.libertus.⁊ qð ibi no.poſſes tñ rñdere ad ↄꝛiũ.ᷓl.
ꝙ cur.poſſit dari ĩpuberi vt ſupꝛa. C Op.gl.ad ſi igno

minia. C. de his ꝗ nõ imple. ſtipen.l.j.Et rñde vt in glo.

Op. glo.de.l.ſiue bẽditaria.de neg.geſ. Et ſolue vt in
gl. de h dicas vt hẽs ꝑ Di.S.de ſuſpec.tu.l.decreto.⁊ ibi
dicã. ¶ Op.glo.de.l.ꝗ olim. .ꝗ aũt.õ.e.Et rñde vt ĩ gl.
q̃ incipit hic nota.vlł dicas ⁊ meli ꝙ iſte.S loqĩ de eo qui
fuit electꝰvſq; ad certũ tẽpus ad militiã ⁊ cõpleto tꝑe hʒ
imunitatẽ ppetuã.ꝙ cõpleuit tpᷣs pʒ ꝑ vbũ ꝑ qð ꝑfectio/
nẽ ſigniſicat vt dixi ſuꝑ tex.pᷣma enĩ ſolutio glo.nõ ꝓcedit
qꝛ nõ plus dʒ operari ſictio qᷓ; veritas·j.de libe.⁊ poſth.
l.ſlio.S.ſi cer. pe.l.ſi filius.ſʒ q ſũt abſẽtes nõ ↄſequunt᷑ ex

cuſationẽ ꝑpetuã añ.xx.annos:vt ĩ.I.ꝗ aũt.ergo nec iſti.

Ad.ꝭ.qui aũt.rñdeas ꝙ ibi ĩ nocturnis hic in diurnis ſʒ
ea q̃ ibi ponit Bi.vel dicas ⁊ verius ꝙ ibi loꝗt vbi ante
tẽpus habuerãt cauſariã miſſionẽ:hic añ tẽpus pꝑfecerat.

¶QAuerit gl.q̃re pat᷑ nõ ẽ legitimi tutoꝛ iſtflij emãcipa/

ti: Et rñde vt ĩ glo.vides g' ꝙ gl.nõ ſirmat pedes vtrum
pat᷑ nãciſcaĩ curam legitimam ſilij puberis ſicut nãciſciiĩ
tutelam impuberis. gl.j.eo.l.amiciſſimos.s.lutius.tenet
ꝙ nãciſcatur curã legitimã. Cõtrariũ tʒ gl.inſti.de ſidu.
tu.in pᷣn. ⁊ de excu.tu.in pᷣn.⁊.s.de tu.⁊ cu.da.ab his.l.vẽ
tri.⁊ ĩſti.ðe cur.⁊ illud vt tenet Pe. in.d.ti.de ſidu.tu.⁊

QANa eE de hoc in.d.s.lutius.
¶ Queſitum Ibi ⁊ ſemel.ſ.tm. Ibi geſcẽte.i.ſini⸗

ta. Ibixurſus.quaſi dicat foꝛtiſcabitur ᷣnilegium vt ad
nullã tubelã vocentur fᷣm Ja.de are. Ibi ↄcurrũt ⁊ tute/
las ⁊ admiſtratiões depoſuerunt. Ibi auxiliant᷑.ſ.finita

tutela. Ibi habuerũt ⁊ ſũt ſinite. Ibi ſtati ſi nõ admiſtra /

uit ſm Di. vel aliter.ſi adminiſtrationeʒ nõ ſuſcepit. Ibi
autem quod eſt dictũ in tutela. Ibi emancipati:ar.qꝙ pat᷑
nõ ſit tutoꝛ ſui ſilij emancipati vt dixi.s.pꝛoxi.S.⁊.l.ami/
ciſſimos.Fʒ Ja.de are. Iſte.n.tex.nõ põt bene ad tutoꝛes

reſerri qꝛ tunc nõ eſſet legitimus tutoꝛ eius:inſti.de legi.
pa.tu.in pꝛinci.⁊ nota.j.e.l.ſiquis inter tres.omnes glo.
ſunt expoſitiue niſi qꝛ querit de duobus. ¶ Querit glo.
nũquid cõpellũtur plures ſimul ſuſcipe: Et rñde vt in gl.
CSecũdo quero pone ꝙ ſuſcepit vnã tutelã pᷣuati nũ/
quid compellitur ad aliã? Rñ.vt in glo.

Ibi moꝛtu.⁊ nõ erat ĩ actu ſʒ Di.
MDupillar eibipupillaris.moꝛtui poſt reuerſio

nẽ. Op.gl.de.l.officiales. C. de epi.⁊ cle. Et reſponde
„ vt in glo. Sn
. Ybi militauerit. expone
JYtribunns. .l. ꝓxima.in pᷣn. glo.
Blo. op.vno modo dernn Sol.vt in glo.
— tr. I. Ibi fuerũt.no. ꝙ quicũq; abeſt
( n On ſolũ ecauſa reipublice hʒ annuʒ poſt
euerſiõeʒ vt ad tutelas nõ voce::vt h̊ ⁊iſti.e. .qꝗ
aũt. Ibi depoſuerũt.q; in militia hũerunt ſʒ Di. Ibide
bẽt.nõ ꝙ aliqd ð iniũgẽdũ ꝓſicit qð nõ ꝓficit iniũctũ vt
hic ſic ecõtra:vt.j.e.l.ſpadonẽ.S.j.Fʒ Ja.de are.⁊.j.l./
xima. Ibi rectã. No.ar.S baruerios ⁊ apitoꝛes ꝗ accipi
unt certũ qd ꝓ qlibet miliari ꝙ ſi circueãt multũ ⁊ nõ va/
dũt ꝑ viã rectã ſʒ ꝙ debẽt ꝙ nõ debent hĩe ſalariũ ꝓ via
quã faciũt:ſj ꝓ ea quã facẽ debebãt ſʒ Ja.de are.ſac ad h
C.de nauiculł.l.ſi.⁊.S.ſiqs caut..l.ij..p.6.. Mico.

Ibi trãſmigrare.tene mẽti iſtũ tex.
(Gunt 7 alt CGl. op. duob modis. Pꝛĩo op.

de. l. pe. ð.de iuril.om.iu. Sol.trãſtulit ꝓbᷣo motu:hic ex
ↄceſſiõe ĩpatoꝛis.¶ Itẽ op.de.l.relegaſ.de.re.du.⁊ reci
ta gl.ad v.idẽ ſũt.nã v.alij.hẽt ĩplicare:vt.l.qdaã.So.vt ĩ

gl.q;ꝛ plib'modis põt ĩplicare vt gl. Querit glo.nũqd

ſit neceſſariũ vtrũq; intuenire: Etrñdet ⁊ bñ. ¶C Ex iſto
tex.no.ꝙ ſi pᷣnceps ↄcedat aliqd ex certa ſcia lʒ nõ dicat
nõ obſtãte.l.tñ ſufficit.tu hẽs ꝑ gl.in.l.fi.C. ſi õ ius vł vti.
pu.hẽs ↄꝛiũ iſti dicto.C.de aque duc.l.oẽs.li.x.⁊ ibi dixi.
Itẽ pᷣſtat iſta.l.ar.ʒ Guil.C. de epi.audi.l.ſicui.ꝙ ſi ali/
ꝗs erat monachus ⁊ fuit traſlatꝰ ad dignitatẽ epiſcopalẽ
ꝙ liberet ab onere monachat qð ẽ venĩ onẽ:ſecĩ honoꝛe:
vt.j.ad municip.l.municeps. Itẽ ĩducit᷑ ĩ ar.ad.q.qᷣtidia
nã.ſ.ꝙ deliquẽs ſact cleric poſt delictũ ꝙ debeat ↄueni/
ri coꝛã iudice eccleſiatico.nã vides h̊ ꝙ trãſlatio ſcã iuſſu
pncipis excuſat a tutela iã ſuſcepta.ad ̊ ſacde vaca.mu.
l. toꝛ.ibi vł ſiqs ſacerdotũ cc.⁊ ĩ. S.ſi poſt.⁊.l.his oneribꝰ.
F. quẽtl.eo.ti.S.ſiqs cau.l.ꝗ aũt.⁊.j.eo.l.iuriſperitos.⁊.l.

ſpadonẽ. fac̃. S.de arbi.l.nõ diſtinguemꝰ.S.ſacerdotio. ſa

cit ad hꝰ.j.e.l.poſt ſuſceptã.⁊.S.de li.ag.l.ſiue.S.plautia/
nũ In ↄꝛiũ fac.l.cũ qdã.ð.de iuriſdi.om.iu.⁊ de iudi.l.ſi⸗
ꝗs poſtea. ⁊.S.e.l.ij.ĩ pᷣn.⁊.j.e.l.tutoꝛ petitus.dic fᷣm Di.
aut ẽ certũ ꝙ ipᷣe faẽ ꝓpter delictũ:⁊ tũc nõ dʒ accuſari .
l.hos accuſare.ĩ pᷣn.j.de accu.de bo.eoꝝ.l.fi.ĩ fi.⁊.l.j.⁊ de
adulte.l.ſi maritꝰ..legis iulie.Aut ẽ certũ ꝙ nõ fecit ad
euitãdũ crimẽ:⁊ tũc dẽ excuſari:ita intelligas pᷣ allegata.
fac.l.hos accuſare.S.hꝰ bñſicio.de accu.aut ẽ dubiũ:⁊ tũc
aut ipe facit poſtq; ĩcipit ĩqri ðᷣ eũ ꝑ inꝗſitionẽ ſeu accuſa
tionẽ ⁊ pᷣſumit feciſſe ĩ fraudẽ:vt.d.l.fi.de bo.eoꝝ.aut nõ
erat accuſat qñ ipᷣe ſe fecit clericũ:⁊ tũc nõ pᷣſumit feciſſe ĩ
fraudẽ:vt.d.l.fi.de hac.q.hẽs ꝑ cano.in decre. in.c.j.de
obli. ad rõci:⁊c diuerſe fuerũt opi. Yo.an.tʒ ꝙ ſiue ſit cri/
minalis ſiue ciuilis ſi ſit in pſonã diſtrictio cauſa debeat
agi coꝛã eccleſiaſtico iudice.rõ:qꝛ etiã ſi ipᷣe clericus vellet
nõ poſſet renũciare pᷣuilegio ſuo adeo ꝙ capiẽs eũ nõ ex
cõicei. Si vo ſit ciuil vł crimĩal ⁊ diſtrictio nõ ſit ĩ pꝑſonã:
tẽ debeat agi coꝛã ſeclari ⁊ hꝰveꝝ niſi hᷣus fuiſſet fcã diſtri
ctio ĩ ꝑſonã:qꝛ carcerat ⁊ poſtea cleric fact:qꝛ tũc nõ va
lẽt nec ꝓdeſſet ſibi aliqd:qꝛ pᷣuilegiũ clericat ꝓdeſt ſibi in

De excu. tu.

eũ caſũ ĩ qꝗͥ reꝑit eũ ⁊c. Et iſtã opi. Jo. an. itellexit eẽ veriſ

ſimã. ¶ Altimo allegai iſte tex.ꝙ ſi aligs doctoꝛ poſt ſu
ſceptã collectã fuerit vocatus a pᷣncipe ꝙ poſſit lecturam

—

dimittẽ collectã tetinẽ.⁊ facit qd no.ꝑ Rai.C. de cadu.
tol.l.j.F.ne aũt. Quero ad ꝗd ẽ neceſſarius iuſſus pn
cipis ĩ trãſlatione domicilij cũ ꝗlibet poſſit trãſterre do/
miciliũ ꝓpꝛio libito:vt.l.libert.S.j.j.ad municip.⁊.l.aſſũ
ptio. e. ti. Dicit Ja. de are.ꝙ iuſſus pᷣncipis ẽ neceſſari vt
hẽat excuſationẽ a tutela oan piculũ ſpectat ad eum.
—, — bi autẽ. ſ.ꝙ nõ habeant ne/
Cire o Pʒ.ceſt. e ppocae a datione. Ibi
Ntutoꝛibus.deſerũt tñ ĩ.viij.q̃ hẽs no.i.l.vẽtri.de
tu. ⁊ cu.da.ab his.Et ſic no.ꝙ. viij.dicunt pauca.dicã in
l.j. F. hꝰaũt.j.ad ſylł. Ibi auferẽtes.i.appꝛobãtes ſʒ Di.
CBlo.op.tribus mõis. ¶ Op.de..qꝗ aũt.iſti.e.Sol.
vt glo. C Itẽ op. .l.j.C. de ↄſir.tu. So.vt glo. ¶ Item
op.de.l.j.O.ſiqs.⁊ de.l.noĩationes.⁊.l.veteranis.Sol.vt
glo. C Quero a te q ẽrõ ꝙ a datione tutele vł cure non
põt ꝗqs appellare? Old.reddit rõnẽ pulcherrimã que ẽ
BGuil.tutoꝛes qñq; ſt legitimi:⁊ ſic dicerem tutoꝛes appel
lare poſſe a datiõe tutele appellaret a datiõe legl qð nõ
põt ſieri:vt.l.peꝗj.de v.ſi. Pꝛetea ĩterdũ tutoꝛes ſũt teſtã
rij ⁊ appellatio eſt q̃ coꝛigit pᷣmã ſniazʒ.j.de ap.l.j. ergo ſi
diceremus appellari a datiõe ſeq̃ret ꝙ appellaret a ſnĩjs
p̃uatoꝝ.ſi vero dei a iudice ẽ rõ:vt facili ↄſulet pupillis:
q; ꝓponet tutoꝛ excuſationẽ coꝛã illo ꝗ dedit eũ tutoꝛẽ:⁊
ſic facilius ↄfrmabit:ar.C.ꝗ ⁊ aduer.qͥs.l.ſi.facit qð nõ.
in auẽ. de teſti.S.ꝗ vo.glibet enĩ affirmat vt illð qð feẽ ꝑ⸗
ſicial.de hac rõne Old.tangit Guil.i.l.hi ꝗ ad ciuilia.C.
de ap. vbi ponit illã rõnẽ q̃ vĩ dicere totũ ecõtra:vt ꝓbaĩ
ꝑ gl. C.de tẽpo.ap.l.j.⁊ hẽs ꝑ doc.i.d.l.hi qvbi plene di
xi.⁊ no.p NMe.inſti.e.S.ꝗ enĩ.⁊ lʒ hec rõ Old.ſit ſatis bo
na:tñ plenius dixi in.d.S.qui enim. Nico.
Ibi accedere.dicit gl.⁊xc̃. dic ſi/⸗

Multa enim. miles hẽs ĩſti.ꝗ.mo.ius pa.po.

ſol. S p̃terea. Ibi excuſabiũ ⁊ excuſationẽ ꝓponet ꝓſeq̃re
tur tñ ĩfra.iiij.mẽſes numerãdos a die noĩatiõis ⁊ cogni
tiõis.j.e.l.qnq̃ginta.Fᷣm Ja.de are.⁊ Di. Ibinõ ſecerũt
excuſationẽ ĩfra qnq̃ginta dies. Ibi ꝗ aũt h̊ ibi cognouit.
Hic ſacias a cĩ v.ex̃ hos facias b. Ibi hos.ſ.dies datos
ꝓ ꝗbuſſlibet.xx. miliarib. IObiſcientie.q̃ſ dicat nõ ſolũ le/
gitimis ⁊ datiuis dat pꝛedictũ tempus:ſed etiã teſtamẽta
rijs ſim Di. C Querit glo.de vno a quo tempoꝛe incipi
ant iſti dies: Sol. vt glo.
Ibi maniteſtari. Nota ꝙ cũ aliquis vo/

0 Opoꝛtet. atur ad aliquod onus dʒ ſibi denũciari

vt hic.⁊. C. de decu.li.x.l.ij.õm Ja.de are. IJbi ad domuʒ.
Nota ꝙ hic ponit᷑ alternatiue igit ſufficit alteruʒ tm.ſ.q;
citetur ad domũ vel perſonalit.plene dixi de li.agno.l.j.
in pᷣn. C Glo.op.de.l.qdaʒ relegatus.de re.du. Et rñ/
de p glo. qᷓ incipit ſic loquit᷑ ⁊ ad iſtud ↄꝛiũ rñũdet in v. ex
hos. Hʒ iſtuʒ v. legerim in pᷣcedẽti.s.⁊ dic vt in glo. C ItKẽ
ad dictum v.extra hos op.de.l.gaius.j.e.ti.Sol.vtĩ gl.
¶No. ex iſta gl. ꝙ ille qui fuit conſirmatus poteſt ſe ex
cuſare. C Contra hoc op.de.l.iuriſperitos.j.e. Dic fᷣm
Ja.⸗de are.ꝙ aut fuit ↄfi matus conſentiẽs ⁊ nõ poteſt ſe
poſtea excuſare aut inuitus ⁊ poteſt:vt.l.nẽſennius.j.eo.
ſm Ja.de are.ita intelligas glo.que vident inuiceʒ pᷣdice
re.S.de conſir. tu.l.ij.t.l.fi.⁊ gl.huic ↄꝛiaʒ habes.j. in.d⸗
l.gaius.⁊ in.d.l.nẽſennius.

—TI Ibi enim.no.in ver.ibi a.ꝙ di/
Aliud autem. ctio a ponit excluſiue vt infra di

cam. Ibi a centum ſexaginta. poſtpone litteram ⁊ dic ra/
tioneʒ eſſe cum ſexaginta. Ibi vult. Nota ꝙ quotienſcun
q; ex verbis ſimpliciter intellectis reſultat iniquitas tunc
a verbis recedimus ⁊ ſeruamus mentem. Ibi vertices.
dicit glo.⁊cc. Nota iſtam glo.Ibi in via.i.in dilatione da
ta occaſione vie.vel dic in via ideſt ꝓ via ſm Di.¶ Glo.
oppo.vno modo de.il.pſpexit.j.qui⁊ a qui.So.per hoc
habetur locus quando eſt ſcripta mens contra verba

do/

ne⸗
Pbi
de
Uin
D.
l.
ten
t
on

4

nee
pel

oſi

ig:

8
;
0,
Nl
di
bo

Jbi nõ erat mẽs ſcripta vt habes.C. de legi.l.nõ dubiuz.

vel ſolue vt habes plene per doc.C. que ſit lon.ↄſue.l.j.x

vide qð dixi poſt Pe.inſti.e. . qui aũt. Item de dictione
a vide qð no.Ci. C. de nup.l.a caligato.

+zP&π&6& Ibi ciuitas. qᷓ nõ ẽ ſubiecta iuriſditio
Coͤſee nes. ni dant ſʒ Di.⁊ ſʒ expõnẽ gl. qᷓ eſt ve
rioꝛ. Ibi excuſationẽ poſt legitimũ tp̃s. Ibi dimiſſus per

ſnĩaʒ. No.S.ſingularẽ ſicut ẽ aliꝗs ĩ mũdo ĩ mã ſua: ⁊ diẽ
ꝙ ſnia lata ↄ ius litigatoꝛis nõ expᷣ̃ſſo erroꝛe ĩ ſnĩa nõ va
let ipo iure:ſj hoc ẽ fauoꝛe minoꝛis etatis vt ſtatiʒ dicaʒ.
CGl. op.qᷓtuoꝛ modis ⁊ q̃rit de vno ⁊ p̊ recitat.q.qꝛ me
lius recitat᷑ hmõ:⁊ iõ q̃ro q̃lit᷑ iſte tutoꝛ fuit excuſat:dic
vt ĩ gl. Op.gl.de.l.Fuo ĩuito. .cũ p̃toꝛ.j.ad tre. ⁊ iſtð
ↄꝛiũ reſpicit pᷣmã expõnẽ.Et rñde vt gl.⁊ dic ſecus in alia
ſnĩa ꝙᷓ ĩ iſta.⁊ rõẽ fauoꝛ minoꝛis etat.⁊ hẽs gl.C. ſi ex fal.
alle. l. f. .l. ij. C. ſi ex fal. inſtru. YItẽ op.gl. de.l. fi. C. de
i.ĩſtru. Dic ꝙ iſtud ↄꝛiũ reſpicit expõnes ſequẽtes vl qð
obꝛepſit.Et rñde vt gl. Iſta gl.ẽ falſa ⁊ nullus tãgit. ſẽtit
enĩ ꝙ ſi diſputatũ ẽ de falſo ĩ pᷣ iudicio ꝙ nõ poſſet poſtea
ſnia retractari:̊ hꝰ nõ ẽ verũ ĩ excuſatiõe tutoꝛis: ⁊ hẽs

l. loquẽteʒ ver. C.ſi ex fal. alle.l.ij. Et dictũ gl. ꝓcedit in
gl. loqʒ J

alijs caſib. qð etiã ĩtelligas ꝙ vbi fuit de falſo queſitũ nõ

poſſet poſtea ſnĩa retractari ĩ alijs caſib ſʒ de falſo bene

poſſet accuſare ſʒ gl.C. ad l.agl.l.ex moꝛte.vide qð no.
C.de adul.l.adulterij.⁊ de oꝛdine iudi.l.pe.redeo ad gl.
Vlterius op.j.de re iudi.l.diuus.So.aut q̃ris qñ iſta
ſnĩa ſit lata ⁊c.⁊ tũc iſtã gl.ĩtellige ſʒ id qð hẽs no.i.l.ſi p/
toꝛ. S. marcellus.S.de iudi.⁊ vide qð dicã in.l.ſᷣuo.S.cũ pᷣ
toꝛ.j.ad tre. Itẽ op.gl.de.l.Fᷣuo. S.cũ p̃toꝛ.j.ad treb.

So. vt ĩ glo.⁊ nõ gl.certe dic ꝙ hucuſq; gl.fuit locuta be

ne:tñ nõ facit aliqd ad ꝓpoſitũ:ſʒ hqð ſeꝗt facit ad ꝓpo
ſitũ. Oñi iſte tex.facit ꝓ opi.poſita ĩ glo.C. de iudi.l.ꝓpe
rãdũ.ĩ pᷣn.vbi tʒ ꝙ ſnia lata poſt triẽniũ nõ valet ipᷣo iu/
re.quã gl.tãgit ibi Rai.per iſtũ tex.⁊..de tu.⁊ cu.da.ab
his.l.ſeie egreſſe.ĩtelligit illã gl.vbi apparet erroꝛ ex ſen/
tẽtia:als ſecus vt ibi dicã. Itẽ fac iſte tex.bᷣm Di.ꝓ eo qð
no.gl.i.l.ſuꝑuacuã.videlicet ꝙ reſtõ ↄceſſa poſt q̃drien/
niuʒ nõ valet ipᷣo iure łʒ aliq dicerẽt ↄꝛiũ tanqᷓ; eẽt lata ʒ

ius litigatoꝛis.j.q̃ ſen.ſine ap.reſcin.l.j.S.item cũ õ ſacrã.

Dſñii nõ ĩuenieꝶ iſtã gl.ĩ.l.ſuꝑuacuã. Itẽ pᷣſtat ar.ꝙ ſi po
teſtas dʒ ex foꝛma ſtatuti ſinire ĩſra duos mẽſes cauſas ⁊

ſi ſniuerit poſtea ꝙ ſnia nõ valet ipo iure.qð no.i.d.l.ꝓ
perãdũ.⁊ ſac.j.iudi.ſol.l.ij.pit enĩ iſtãtia:⁊ ſic dẽ lis nõ cõ
teſtata:ſʒ ſi lis nõ ẽ ↄteſ.nõ põt ſeq ſnĩa:vt.C. de ſen.⁊ int᷑/
lo.om.iudi.l.ꝓlatã.Itẽ qꝛ arguim de tꝑe ad locũ:vt.j.de

mili.tel.l.miles.⁊.s.ſi cer.pe.l.vinũ.ſʒ ſi aliqd ꝑmittit vno

tꝑe vꝛ ꝓhibitũ ſequẽti tꝑe:vt.s.de iudi.l.cũ pᷣtoꝛ.de ſta. li.

l.ſtatuli.S.ſtichũ.cũ gꝰꝑmittat᷑ iudicare ĩfra duos menſes

vẽ tacite ꝓhibitũ poſtea ⁊ ẽ ꝑinde ac ſi eẽt ꝓhibitũ expᷣſſe ⁊

nõ valẽt ſnĩa:vt.S.de iudi.l.iudicatũ ſol.gꝰc̃. In ↄꝛiũ faẽ

C.vt oẽs tã ciui.qᷓ; criminales iĩ.l.fi.in ſi.⁊ de edi.pᷣua.l.ſi.

als ẽ i ti.de ope.no.nũ. Quare Rai.ſequendo dñm
An. de piſis.ſic diẽ ꝙ aut ſtatuit tᷣs parti:aut iudici:aut

actoꝛi.pᷣ̊ caſu nõ põt ſieri aliqd poſt tps ſiue illud tpᷣs ſit

certũ qᷓtũ ad numeꝝ vt hinc ad duos mẽſes:ſiue q;tũ ad

tminũ ⁊ vſq; ad lit.ↄteſ.vt.s.de iudi.l.ſuꝑeſt.⁊.l.j.S. bidu/
uʒ.qũ ap.ſit.⁊.C. de iudi.l.ꝓperãdũ.ĩpᷣn.⁊ de ap.auc̃.ho

die.⁊.C. de excep.l.ſiqdẽ.⁊ ſen.reſcin.nõ poſ.l.pemptoꝛi /
as. Scðo caſu aut ſtatuit tp̃s iudici ⁊ iuriſditiõi:aut iudi⸗/
ci tm̃.̊ caſu poſt tp̃ᷣs nõ põt ſnĩa ferri:vt.l.ij...ſi iudex.⁊
Liudex..de iudi.⁊ de arbi:l.nõ diſtiguem.s.ex cõpꝛomiſ
ſo. aut ẽ tpᷣs ſtatutũ iudici tm:⁊ tũc etiã poſt tᷣs ſnia ferri
põt:ita ĩtelligas caſũ.l.ſi.vt oẽs tã ciui.qᷓ; criminales.⁊ di

cta.l.fſi.de edi.pᷣua. In ttio caſu ⁊ vltio aut pᷣinitio tꝑis
tm̃ reſpicit ſbam actiõis vł iſtãtiã iudicij.p̊ caſu nõ põt ſie
ri ſiue duret ĩſtãtia ſiue nõ:vt.C.de dolo.l.ſfi.⁊ de afſeſ.l.j.

Tv.l. ij S.ſi.ne de ſtatu defũcto. Scdo caſu põt ſnia ferri p

De excu. tuto.

tpᷣs.vſñi opoꝛtebit fieri alia iſtantia de nouo cũ illa pꝑierit:

vt.l.ij.j.iudi.ſol.remãſit tñ actio:vt ĩ auẽ.ſʒ cũ teſtatoꝛ.C.
ad.l.ſal.⁊ ĩ auẽ. de hẽ.⁊ fal.S.illð qq; ⁊.C.nau.l.ij.li.xj.Fʒ
An.de piſis cuius vᷣba ponit hic Rai.⁊ ĩ.d.l.fi.vt omnes
tam ciui.qᷓ; crimi.ſacit quod no.in Spe.de iudi.delega.
§. reſtat.v.quid ſi ĩ ſtatuto.

fra qnqginta dies ſʒ Di.nõ pulchꝛũ tex.
Ibi iuſticiã.i.ꝙ ſit iuſtũ ex nãli iuſticia cõmendatũ:⁊ ſic vi⸗

deo ꝙ nõ faciſta lr̃a ad id ad qð allegat᷑ ꝑ qdã ꝙ pꝛoba

tio caſus foꝛtuiti fiat tm̃ ꝑ iuramẽtũ:qꝛ illð nõ ẽ vex: ĩmo
dz illð vere ꝓbari.C.de pba.l.iĩ exceptiõe.s.j.⁊ . de re mi.
l.iijj. F. ſi ad diẽ. ⁊.l. qui cõmeatꝰ.⁊.s.ſiqs cau.l.ij.. qdð dici
m. Fy Ja. de are. Guil.tʒ Sꝛiũ.5.ſiqs caut.lij.O.ſiqs. Rai.
nõ firmat h̊ ſe ĩ aliq:ſʒ audiui ipſũ dicẽtẽ ꝙ aut ꝗs volebat
ſe ꝓpt᷑ caſũ foꝛtuitũ excuſare ab eo ad qð tenebatĩ ex ↄctu
⁊ nõ põt: hẽs gl.C. de ſide inſtru.l.fi.aut nõ tenebai ex j
ctu:⁊ tũc ſufficit ſacrm.dixi de hꝰ.C. de nau.l.ſfi.li.xj.ſacit
qð dixi poſt Ja.de bel.ĩ auc.vt nili iudi.S. ꝗ vero.ſacit ſʒ

Rai. qd no.ĩ Spe.de ap.S. h̊ vi.v.ſʒ qd g. ⁊ qdð no. In/
no.ex de pᷣui.cre.c.cũ oliʒ.⁊ xꝑ. Jo.mo.ex⁊᷑ de elec.c.cupiẽ/
tes.li.vj.?⁊ pꝑ Archi.e de dolo ⁊ ↄtu.c.j.eo.li.ſfac qð no.

lxxxij.di.c ꝓpoſuiſti.⁊.xviij.di.c.placuit.ſʒ Ja.de are.vi
de ⁊ nõ ꝓ ſi ille q dẽ citat iurauit ꝙ citatio nõ ꝑuẽit ad no
ticiã ſuã ꝙ debeat credi iuramẽto ſuo ⁊ nõ debeat ꝓcedi

ʒ eũ.⁊ dicã de h.j.de re.eoꝝ.l.magl puto.⁊ iſt ſit ſatj nõ.
Scire. Pii glo.nõ fac hic. S.ſʒ ego facio vt meld itel/

CITe. igat. Ybi remiſſiõis.i.excuſatiõis ſʒ Ni. Ibi

noĩare.itellige h̊ ifra decẽ dies:als poſt illð tpᷣs nõ audit᷑.

Ibi noĩauit.vide Jo.mo.ex᷑ de elec.c.quãuis.li.vj.⁊ Ar

chi.de reſcrip.c.cũ ĩ mult.li.vj. Obi ↄtinet.ſ.q ad ꝓceſſũ
nõ ꝗ ad iudiciũ. Gl. op.trib modis ⁊ querit de nno.

Pumo op.de.l.reſcriptũ.de his q.vt ĩdig.⁊ recita gl.
q̃ icipit q ad noĩatisnẽ ⁊c. Et ſic nõ ſʒ ĩtellectũ iſtũ ꝙ ſi ali
ꝗs appellauit ab oibꝰgrauamiĩbꝰillat ſibi ꝑ iudiceʒ ĩ aliq̃
cauſa ꝙ nõ poſſit ꝓſeꝗ niſi illa grauamia ad qrũ iĩpoſitio
nẽ nõ ẽ elapſũ decẽdiũ vt ẽ decẽ dies q dani ad appellan
qũ: vtĩ auẽ. hodie.C. de ap.ar.hui'tex. ¶ Redeo ad gl.

ꝗ op.de.l.maioꝛes.s.de ĩof.teſ. So.vt ĩ glo. vel dic ꝙ ibi

d in actoꝛe ꝗ plura auxilia ↄꝛia nõ põt ſim ꝓponẽ:vt in
l.qʒ ĩ hẽdẽ. S.eligẽ de tribu.ᷣ ĩ reo ꝗ põt płes excuſatiões
ꝓponẽ ↄꝛias ſimul. Sʒ op. de.l. ppr litẽ. S.j e.ti.⁊ dic
vt ibi no.clari. Itẽ iſte tex. alle.i ar. ꝙ ſi aligs ẽ pñs ĩ iu/
dicio ⁊ nõ vult ↄteſtari litẽ:ſʒ ſemꝑ cũ rũdet pteſta ꝙ nõ
ſac aĩo pteſtãdi litẽ:ꝙ iudex põt ſibi tᷣs pᷣnire ĩfra qð li

t᷑ẽ ↄteſtet:alioqn ꝓcedet ðᷣ eü tanq; ad ↄtumacẽ:nõ aũt hẽ
bit lis ꝓ ↄteſtata:qꝛ paria ſunt nõ venire vł venire ⁊ nihil
iuſtũ ꝓponẽ vt h̊ vides:⁊ hec fuit opi. Ja. de are. Guil.tʒ
opi. ꝛiã de ꝗ hẽs ꝑ Ci.⁊ gl.C.quõ ⁊ qñ iud.auẽ.ꝗ ſemel.

⁊ dixi..de li.ag.l.j.F. ex hꝰreſcripto.⁊ hꝰetiã tãgit Ja. de

are. C Itẽ no. ex iſto tex.ꝙ ſi iudex dederit terminũ reo

ad rñdẽdũ libello ĩfra decẽ dies:⁊ ipᷣe venit ĩfra.x.dies ⁊
nõ rñdet ſo petit dilatiões ad exceptiões ꝓducẽdas ꝙ de

beat ↄd enari ad expẽſas:qꝛ lʒ venerit die ſtatuta: tũ non
facit id qdð ſibi iuſſũ fuit.ſac ad hoc.de op.le.l.mancipioꝝ

Fm Jo.⁊ Ci. Itẽ allegat ꝑ Mar. de ſa. ꝙ ſi aligs ſuit cõ
teſtat litẽ ſaluis oĩbꝰ exceptiõibꝰ ſuis q; nõ videaĩ᷑ ꝓptea
exceptionẽ ꝓpoſuiſſe. Itẽ pᷣſtat ar.Fʒ Old.qꝙ ſi iudex

ſtatuit minũ parti ĩfra quẽ debeat pponẽ exceptiões di

latoꝛias:ipᷣe aũt vna ꝓpoſita diẽ alijs ſibi ſaluis ꝓpt᷑ hoc
nõ remaneãt ſibi ſalue niſi expᷣſſerit eas.de hꝰno.ex̃de ex
cep.c.paſtoꝛal.⁊ de ꝓba.c.qm ʒ falſã.pʒ Old.i v. qnqua
ginta. ¶ Glo.querit de vno quis teneĩ pbare vtꝝ tutoꝛ
ſe ignoꝛaſſe: Et remittit ad.l.quidam decedens.⁊.l.ſeq.
vbi habes ꝙ pupillus tenetur pꝛobare ⁊c̃.

Ibi teſtari.q̃ſi dicat nõ ſoluʒ põt ꝓponi

0 Opoꝛtet. viua voce ſʒ libello ĩ ſcript ⁊ ſicẽ ar.expᷣſ

(S. - fficit. Ibi iõq;.qꝛ ſic opʒ excuſatiõeʒ ꝓponere i

+*☚

De excu. tu.

ſuʒ qð ẽ ĩ arbitrio tutoꝛis ſm Di.Gl. ſimplicit tʒ gj ĩ ſcri /

p iſti.de excu.tu. . q aũt.ibi dixi ꝙ illa dʒ ĩtelligi ʒ iſtã.

Ibi tribunal.i.iudice ſedẽte ꝓ tribunali nõ aũt coꝛã de/

legato:qꝛ cauſe cognitionẽ reqꝗrit:gꝰdelegari nõ põt vt hᷣ

hẽs ꝑ gl.ĩ fi.⁊ qð h̊/ ꝓponit Ri. itelligas ꝙ h̊ vult q̃rẽ le

giſlatoꝛ nunquid excuſatio debeat pꝛoponi in ſcriptis vel
coꝛam teſtibus: ⁊ dicit ꝙ in ſcriptis vel etiã ſine ſcriptis
coꝛam teſtibus.h.d.pᷣncipiũ eſt veꝝ.⁊ ponit ſm Di. in v.
alit. vbi q̃rit nũqd poſſit depoſitiões teſtiũ demõſtrare co

rã alio q; coꝛã iudice ſedẽte ꝓ tribunali:ita ꝙ poſſit ſub

delegari? Ibi ſub memoꝛatiõibꝰ.i.teſtiũ ꝓductiõib ſeu de
poſitiõibꝰ:qꝛ ĩ eis poſite ſũt excuſatiões vt ſupꝛa dixi.Ibi
libellos.i.ſcripturã q̃ excuſationẽ ↄtinet. ¶ Gl.op.duo

bus mõis.pᷣ op.de.l.nec qcqᷓ..j.de of.ꝓcõſul.⁊ le. So.
vt ĩ gl. No.ex iſta glo.ꝙ ĩ cauſa q̃ nõ ẽ delegabilis:vt ẽ ex

cuſatio vt h̊ ĩ fi.gl.põt delegari vt examĩatio ⁊ receptio te
9

ſtiũ. An aũt ĩ alijs cauſis crimĩalibꝰ⁊ ciuilib poſſit exami
natio ⁊ receptio teſtiũ cõmitti: Dic vt ĩ auẽ.vt deſun. ſeu
fu. S. ilð. de teſti. F. qm. ⁊.S.ſe.cc.⁊.C. de fi.inſtru.auẽ. apð
eloquẽtiſſimũ.⁊.S.de teſti.l.iij..diuꝰ.⁊.S.ſe. ¶ Sʒ q̃ro a

te an poſſit delegari receptio iuramẽti teſtiũ? Tu habes
gl. no. C. de teſ.l.hac ↄſultiſſima ĩ vbo depoſitiões.⁊ vide
qð no.de arbi.l.nõ ex oĩbꝰ.⁊ Arch.ex de teſti.c.pñtiũ.li.
vj.⁊ circa cõmiſſionẽ examinatiõis ⁊ receptionis teſtiũ vi
de qð no. Inno.ex de re iudi.c.cũ bertoldus.⁊ ex.de te

ſti.c.cũ cauſã. Redeo ad gl.ẽ ⁊ alið ⁊c.qð nõ cõmitti põt.

¶Itẽ op. gl.de.l.accuſare.⁊ rñde vt gl.Dñi iſte tex.alle
gat ꝓ ſingulari ĩ mũdo Fʒ An.de piſis ꝙ ĩ electiõe rei ẽ p
ponẽ exceptionẽ ĩ ſcriptj vł ſine ſcripſ.ĩ hoc ↄcoꝛdaãt etiaʒ
Di.⁊ Ja. de are.ĩ auc.hãc aũt q̃relã.C.dð e nõ nu.pe.Ad

illũ tex.rñdet ꝙ ibi excipiẽs ꝓponebat itentionẽ ſuã ſiue

exceptionẽ ꝑ modũ agẽdi.volo te ſcire ꝙ Ja. de are. ſoꝛ

mat iſtã.q.inſti.de excu tu.ſ.nũꝗd exceptio debeat ppo

ni ĩ ſcripi vłſine ſcript:ipᷣe ibi nõ ſoluit.q.nec etiã Pe.ꝗ

recitat dictũ ſuũ ĩ auc hãc aũt qᷓrelã det᷑minat vt dixi ſupi
us. tu hẽs gl.nõbilẽ foꝛmãtẽ illã.q.i.l.ediles.s. itẽ ſciẽdũ.

de edi.edic.q̃ tʒ ꝙ poſſit ſine ſcript ⁊ hꝰtʒ gl.ff.de edẽ.l.j.i

pᷣn.quã tene coꝛdi:⁊ h̊ ſac ꝙ ꝓteſtatio põt ſi eri ſine ſcripi.
Nirca qð ſʒ An.de piſis ſic dicas: aut loq̃ris ĩ actoꝛe
aut ĩ reo. Si ĩ actoꝛe ⁊ tũc dẽ fierii ſcrips.C.de an.excep.

l.vt ꝑfectiꝰ.⁊ ẽ rõ qꝛ ſucceditĩ locũ cauſe pᷣncipalis in q̃ hʒ

neceſſe libellũ ĩ ſcripꝑꝝ dare:vt ĩ auẽ.offerat᷑.C. de lit.ↄteſ.

gꝰſurrogãdũ dẽ eẽ enãe:vt..ſiqs cauſ.l.ſi eũ.S.q iniuria

rũ.⁊ de nau.fe.l.ij.aut ꝓteſtat actoꝛ ĩ tali cauſa ĩ q̃ nõ hẽ/
ret neceſſe agẽ:⁊ tũc põt ſine ſcrip᷑ arguẽdo a ſpali.ſũt.n.

caſus ſpãles ĩ ꝗbꝰſcriptura reqrii:vt illi q no.i.l.ↄhiũ.de

pig.⁊ de pac.l.pactũ.ſʒ iſte nõ ẽ de illis g'c̃. Aut loq̃ris ĩ

reo ⁊ tũc reglarit᷑ põt cũ ſcriptura vł ſine ſcriptura vt hic.

fallit ĩ aucẽ.hãc aũt q̃relã.⁊ ẽ rõ:qꝛ ibi releuat᷑ ſaltẽ in ꝛno
ſ. ꝙ nõ tenet?᷑ ex bᷣ ofeſſione:nõ mirũ g'ſi grauat᷑ ĩ alio vt
debeat ĩ ſcripi ꝓponẽ:ar.l.eũ qꝗ ĩ pᷣn.de inreiu.Fʒ An.de
piſis.Ad auẽ. hanc aũt qrelã.rñ.vt dixi ſuꝑi ꝙ ibi ꝑ mo

dũ agẽdi. Ibide his.dic circa excuſationẽ ꝓponẽdã.Ibi

ſbiecti.⁊ nõ hʒ ſe neceſſe excuſare qꝛ ipo iure nõ dat. JObi
exẽpli gra. No.ꝙ illð qð ↄſtituit exẽpli gr̃a trabii ad oẽ ſi

mile.fac ad hꝰde dã.ĩfec.l.dãnũ.⁊.l.ſi ſtipulatio.⁊.l.ij.ᷣm

OQld.⁊ ſac̃.l.i.S.qð vulgo·j.de vi ⁊ vi ar.⁊.l.actionũ.S.ĩ fa

ctũ.de ac.⁊ ob.⁊.j.de ↄdi.⁊ de.il.ſi ĩ diẽ.⁊ inſti.de excep.S.
hec exceptio. ¶ Itẽ no.ꝙ ſufficit ꝙ ſubijciat᷑ tm vnũ exꝰ:
⁊ ſic facit ꝙ de plibꝰ.ll.ſufficit allegare vnã vt h̊ t.j. ad.l.

coꝛ. de fal.l.ſiqs obꝛepſerit.Fʒ An.de pib. Ibi ſuppoſit᷑.i.
quẽ ↄſtat nõ eẽ ſuppoſitũ vł ſuperatũ:als ſi dubitaret ha
beret neceſſe ꝓponere excuſationẽ:vt.S.de iudi.l.ſiqs ex

aliena.⁊ ſiqs ĩ ius vo.nõ ie.l.ij.ꝰm Di.Ibiiĩcola.iſ.illiꝰciui
tatis:vñ ẽ ille ꝗ creauit tutoꝛẽ. ¶ Querit gl.de vna.q.di
cit enĩ ipᷣa:pone ꝙ admiſtrauit ille q nõ ẽ dat de iure nũ

„

d noceat vel ꝗ iuris ſit: Rñ. vt in glo. 8.

1 J Recita gl. ⁊ dic fallit in caſu vt. .
bertũ. bac.e.l. .n. . Ja. de are. JObi pa /
troni.i.q ſũt liberti a qrũ tutela ſe nõ põt excuſare liber/
tus ſʒ Di. Ibi nepotes.vide qð dixi.j.de lib.⁊ poſthu.l.
gallus.S. qdã recte.Fy An.de piſis. Ibi oꝛdinẽ igit.cõpel
liũ ſuſcipe tutelã ſilioꝝ pꝛoni ⁊ alioꝝ deſcẽdẽtiũ niſi potit ſe
excuſare a tutela hʒ Di. C Glo. op.tribꝰmõis.Et pᷣop.
de.l. .. F. pꝛonus.j.de v.ſi. So.vt ĩ gl.dic⁊ ẽ rõ ꝓpt᷑ iuris
ſ̃ſũptionẽ q̃ ẽ i.l.reſcripto.vñ libe.⁊.l.nã ⁊ ſi parentib.ẽ.
de ĩoffi. teſta. Itẽ op.de.l.cũ ex oꝛone.j.e.So.vt glo.
CItẽ op. gl.de.l.ne qcqᷓ.j.e.So.vt ĩ glo.quã vide.
Op. gl. de. l. nec ſenatoꝝ. ð. e. ti. Et

Si plures.rãde vt ĩ gl. dñ hãc ſo. tzʒ Di. lʒ gl. alit
—— 2 no.in contrarijs.
[(Dadonẽc. C Querit gl.de q ſpadone

h loquit:Et rñũde vt glo.⁊ dic ſiue ſit ex accidenti
RX ſiue naturalit caſtratus.
¶ Qui patri.bi pꝛ.ſ.pupilloꝝ. Ibi excuſationis.
ↄcoꝛdat..de teſ.tu.l.ex ſnĩa. ⁊ itelligatis ꝙ hẽbat excuſa
D tionem a iure communi.
Ecire opʒ· zbi fuerit. ſ.ĩp̃teritũ ſ ĩ pti admini
ſtrationẽ deponit. Mõ ob.v.ſinaũt.j.e. Ibi lidᷣi.ſ.pupilli.
Ibii cura. ꝓpt᷑ dignitatẽ ſenatoꝛiã ſupuenientẽ ſᷣm Di.
Ibi erãt ſenatoꝛes.alij hñt ſenatoꝛis:⁊ ita hũit gl. Si ha
bes ſenatoꝛes. Nõ ꝙ pupilli pñt eẽ ſenatoꝛes. ¶ Op.gl.
de.l. athlete cũ ſilibꝰ.S.e. Sol.vt ĩ gl.¶ Scdo op.gl. de
l. fi. C. de nup.⁊ nõ ſoluit.dic ꝙ illð hbʒ locũ ĩ mr̃imonio qð
ẽ idiuidua ↄiũctio ſʒ An.de piſis.Ad.l.tutoꝛ.rñdeas ꝙ;
iſt ẽ ſpãle.vlł ibi ſupuenit pᷣuilegiũ ad ipetrationẽ ipi: h
vero nõ ad poſtlationẽ ſuã. ¶C Querit gl.nũꝗd itelligat᷑
ꝙ iſti ſũt alicui dignitat? So. gl. ⁊ bñ ꝙ ſic. C Contra
pᷣ op.de.l dãdo.⁊.l.ꝗ nõ ſũt.s.de tu.⁊ cu.da.ab his.ſed
illa ĩtelligit ʒ iſtã vt pʒ i.d.l.q nõ ſũt.ᷣm An.de piſis. .
Ibi ratiocinarios magiſtri aut ratiocinales

Meq;. regni hñt excuſationẽ a tutela ex eo ꝙ ſucce

dũt ĩ locũ ſenatoxꝝ:⁊ hñt admiſtrationẽ: ar. s. e.l.athlete.
= — §. remittuntur.
S 4 güt. Jbi nõ iudeoꝝ.exponit gl.i.xpianoꝝ: ⁊ ſic

Fʒ iſtã expõnẽ hẽs exp̃ſſe ꝙ.ll.ffoꝝ.ſuerũt fcẽ poſt aduẽtũ
xpᷣi ĩ virginẽ. tu hẽs gl. ꝛiã i.l.titia.S.ſi .de au. ⁊ ar.le.⁊
l.j.ff. de iuſti. ⁊ iur.ĩ rubꝛica.⁊ ibi plene ꝑ Guil.dicã ĩ.d.le
titia.S.ſi.ibi cult᷑.i.ipoꝝ iudeoꝝ vt pʒ ex vbo ſine moleſtia
ſupꝛa poſito:lʒ gl.alr ĩtelligat ⁊ male vt pʒ ꝑ.l.gnãlit..ſi.
j.de decu. Rñ.vt gl. ⁊ ſic v iſta glſẽtire ꝙ h̊ ponat ius no
uũ addittũ a cõpillatoꝛib nõ iuriſcõſuls: qdð nõ eſt vex:l3
gl. j. veꝑ dicat ꝙ alið erat de iure ãtiq: alið de iuro nouo
q;tum in caſu per glo.poſito.quod tex.vr dicere alr ĩtel /
ligit vt.S.dixi.

—

Ervpone vt ĩ gl. ⁊ ſacit ꝙ pᷣmo
¶ Matiocinatio *gs dehean pꝛeſtare introitũ q;
exitũ.facit ad ̊ qʒ dixi.j.de ↄdi.⁊ de.lł.qᷓ;uis.Ibi mun eg
vñ ſũt ĩimunes a tutelis ſʒ Di.tu vero dicas nõ cõputatpꝓ
vna tutela vt hic ne ter⸗ bene. . 4
Ibvbi boc.ſ.ꝙ excuſent a tutelis alioꝛuʒ a
VWiberti. miniſtratoꝛes rex ipᷣoꝝ ſenatoꝝ. 1.
(Q Ibi ſuerit.q;ꝛ dedit malos tuto

Oui ciuitatis. res vt pʒ.j.de excu.tu. per to·
Ibi tutel.ſ.ꝑ obłonẽ quã ↄxit qꝛ malos tutoꝛes ↄſtituit.
Ibi vʒ.n. baudi pᷣdicta ſilant᷑ his ꝗ bonoꝝ ⁊c̃.qꝛ nõ ſilan
tur:als nõ vẽ rñſũ ad.l.ſiqs tutoꝛ.s.de rap.vir. ↄiũcto.
. quẽadmodũ.iĩ pᷣn.⁊ cogitabit. Ibi tutoꝛes.ꝗ appellant
honoꝛarij:vt.l.ꝙ ſi foꝛte de ſo. Nõ h̊ ꝙ magrat mũici
pał dẽ pᷣnceps ⁊ allegat᷑ ꝙ magr̃at poſſit vĩdicare iniuriã
male iudicani:⁊ beintelligit ex tex.⁊ iõ dic:dĩ eniĩpᷣnceps
vt vidiſtis:⁊ pᷣnceps põt eẽ iudex in ꝓpꝛia cauſa vt dixi.j.
de here.inſti.l.⁊ hic tiberius.⁊.j.de his q̃ in teſta.delen.l.
ꝓxima.⁊ inſti.de vul.ſub.in fi. ¶ Glo.op.de.l.tria one

e,
ber/
ul.
öbe
itſe
0.
uns
ni⸗
go.

C

l

ſone
tnt

le

i

— — ☚r D— —

ra.? de.l.ij.S.e. Gl. remittit ad id qð no.ibi ⁊ vide ⁊ bñ.
AQ COp. de.l.j.ne tu.vł cu.cõ

¶ Qni nectigalia. So vt ibi glo. diẽ ſecus

vel ecõtra dic ꝙ tutoꝛ nõ põt ↄducẽ vectigalia:lʒ ꝗ cõdu
xit vectigalia poſſit dari tutoꝛ ꝑ iſtũ tex.vẽ opi.ſalſa.quã
tʒ Rai.C.de excu.tu.l.coloni.vbi tʒ ꝙ ↄductoꝛ pᷣdij ⁊c.
No. ⁊ dic aut loq̃ris in ↄductoꝛe vectigalis ciuitatis:⁊
tũc hʒ locũ iſte.S.aut loq̃ris in ↄductoꝛe vectigalis ſiſcal
⁊ hʒ locũ dictũ ſuũ vt ille excuſei ſecus ſi ↄduceret pᷣdiũ:vt
ꝓbaĩ in iſto tex.⁊.ð.l.coloni.

Qui lura. ns q̃ nõ ꝓſũt ſingula neq;.n.multa iu

uãt. Nec ob.C.e.l. excuſaĩ.ꝭ.j.x..pe.⁊.l.neq; etiã.C.de
ꝓba.⁊.l.rõnis.eo. ti.qꝛ ibi loꝗt de plib ĩperfecſ:q̃ erãt
de eodẽ gñe:⁊ vnũqðq; potat ꝑſe ſufficẽ ſi fuiſſet ꝑfectũ:hᷣ
loꝗĩ de plibus iperſectis diuerſi gñis:⁊ ſic nõ ꝓſũt ſingu/
la nec multa iuuãt:ita itelligaʒ iſtũ.S.⁊.S.ꝗ nu.tu.l.vna.
ẽ rõ qꝛ ĩ hñtibus ſymbolũ facilioꝛ ẽ trãſitus:vt.l.ĩ rẽ.s.itẽ

gquecunq; de rei vendi.
¶ Qui accepit. CGlo.ij.op.ꝙ debeat hꝛe excuſa

tionẽ de.l. athlete.S. tutela.v.e.Sol.vt glo. dic ad illã nõ
oĩa ſʒ tm̃ ad ꝑſonalia. C Itẽ ad realia exoꝛdinaria non
ad realia oꝛdinaria vt pʒ.C.de mu.pꝛimo.il.j.⁊.j.de mu.⁊
ho.l.ſicui muneꝝ.⁊ de vaca.mu.l.his onerib.⁊ ſic no.vᷣm
Di.ꝙ gnãlis ĩmunitas nõ ꝓdeſſet ei ad munus publicuʒ
auẽte vtilitate ⁊ pſonale. Itẽ ad realia oꝛdinaria rñdeo
ad gl.q dicit ̊ͥ erat tm̃ vtilitate pᷣuatũ: dic ꝙ pᷣncipalit᷑ ſʒ
ſecũdario ẽ vtilitate publicũ:vt.d.l.athlete.s.tutela.

QAaos Ibi altius ⁊ etiã eiuſdẽ pu/
Qui abſolutas. pilli.⁊ adde.qð no.j. de va.

mu. l.j. S.j. C Mõ ex iſto tex. ꝙ ꝗs nõ põt vti depoſitio/
nibfcĩs ĩ vna cauſa ĩ alia.contra qð op.de.l.etate de mi
no.vbi lata ſnĩa ſuꝑ etate facit ius ſuper oẽs. So.intelli/
gas hũc tex.ĩ eo ꝙ põt mutari curſu tꝑis:ſec' ĩ eo qdð cur/
ſu tꝑis mutari nõ poſſi:puta q;ꝛ ꝓbauit ſe.lxx.an.certe ſuſ
ſicit ſibi ĩ alia cauſa. C Ad h̊ op.de.l.is apð quẽ. ⁊ qð ibi
no.C. de edẽ. So.dicas aut illð qð ẽ ꝓbatũ ſemel ſeꝗt᷑ ne
ceſſario verũ in futuꝝ vel de nã vel de pᷣſũptiõe iuris:⁊tẽ
acta ĩ vna cauſa,pſũt ĩ alia:puta pbaui me maioꝛẽ vł ꝓba
ui me dñʒ:⁊ tũc hñt locũ ↄꝛia de arbi.l.pe.de teſti.l.ñ. Si
vo nõ ſeqĩ ꝙ ſit verũ ĩ futuꝝ id qð ꝓbauerat ĩ p̃teritũ:tũc
hʒ locũ id qð dic. .nr̃.⁊.j.de va.mu.l.ij.S.j.Fʒ Di.in hoc
ↄcoꝛ.oẽs:⁊ hec hñt locũ int eaſdẽ ꝑſonas:ſecus ſi int᷑ di/
uerſas:⁊ ita potes ĩtelligẽ hũc.s.⁊.l.is apð queʒ. facit qð
no.C.de li.cau.l.iubemꝰ.⁊ videas ꝑ Ci.an acta ĩ vna cau
ſa ꝓſũt in alia:vt.l.ſi vt ꝓponis.C.quõ ⁊ qñ iudex.
Ibi iura ⁊ nõ hẽat alias ex

(Si nõ extiterint. nie⸗ nõ ſũt glo.⁊c̃. 3
JIbiremiſſiõis.⁊ nõ põt ſe excuſare. Ibi
Eſt ant

C.patroni.i.epupilli ꝗ hñt modicũ patri
moniũ ſʒ quoſdã:tu dicas ꝙ tutoꝛ modicũ pꝛimoniũ hẽ ⸗
bat:lʒ Di.ſeq̃tur pᷣmã expõnẽ. Ibi fact.⁊ ꝓpterea ĩ eius
admiſtratiõe nõ grauai. Ibi vẽ ita ꝙ nõ ꝓderit ſibiad ex
cuſationẽ. C No.ſʒ eius ĩtellectũ ꝙ pauꝑ tutoꝛ pꝛeſumit
affectaſſe tutelã: ⁊ ſic ſi aligs pauꝑ ĩueniat᷑ in offõ p̃ᷣſumat᷑
offm̃ affectaſſe lʒ illð qð acqſiuit nõ pᷣſumat᷑ hĩe ex offõ vt

pzʒ in.l.ſi defũctꝰ.C. arbi.tute.de qͥ plene dic extra de po

Igs iter tres. tltutelaa. i tria one/

ra tutelaꝝ. Ibi ĩ numeꝝ triũ tutelaꝝ vt excuſet a

Irta. ¶AQuerit gl. qlit᷑ hʒ iſte tutelã ſilij ſui? Et rñ. ⁊ bñ

allegat᷑ ĩſti.de legi.pa.tu.⁊..de legi.tu.l.tutoꝛ.S.ſi.

cν. AUVer. ?1 ↄfirmationẽ als ẽ. S.als ẽ.l.⁊ ab iſto vᷣ.
Sigs.

vſq; ad ſi.tu hẽs.S.ꝗ.mo.pi.vł hypo.ſol.l. ar
biter.⁊.l.fi.vbi hẽs iſtas.ll.ↄcoꝛ.de vᷣbo ad vᷣbũ:⁊ iõ ibi di
cit gl.ꝙ fuit vitio ſcriptorl:⁊ ſic dicẽ potes h̊. IJbi ꝑſeuera

uerit.gꝰ pꝛ faciebat hoc doloſe: q; ſoꝛte pupilli nõ ĩuenie

bãt aliũ idoneũ:⁊ ſic nõ ẽ õ.l.ij.j.ad municip.als nõ ꝓce/

De excu. tuto.

R.

deret qð h̊ dẽ vt plene dixi.s.ſo.ma.j.ſi cũ dotẽ. S.trãſgre
diamur.⁊ ſac ĩ ar.iſte.S.ad.q.quã dixi. Ibi.ſ.ꝙ pꝛ coga–
reciꝑe dotẽ ꝓ ſilio quẽ hʒ ĩ ptãte:ðe hPetiã hẽs ꝑ Di.s.de
ſuſpec.tu.l.ſfi.plene dixi in.S.tranſgrediamur. In tex.ibi
cõpellat᷑ capi pignoꝛib vł mulcta indicta ſᷣm DBi.⁊ Guil.
¶Auerit gl. qlit dʒ pdleK. vt glo. in S. ait p̃toꝛ
—DrY vide quod ibino.
GB Aius. Jei recuſauerit.id qð ponit hic Di.
yẽs ꝑ glo.de vbo ad vbũ:⁊ vide qð no. in.l.lib/
to.sð.e.⁊ qð tʒ ibi gl.ꝙ vbi hʒ aliqs pᷣbẽdã ĩ aliq̃ ecclłia ꝙ
teneat᷑ ſuſtinẽ onera ecclie illiĩ q̃ pbẽdã hʒ. Ibi no.ſ.tan
qᷓ; curatoꝛ. Ibi ↄfirmat᷑.i.cũ de eo ↄfrmãdo tractal: ita
ponit gl.iĩ.l.nẽſẽni.j.e. ¶ Gl. op.de.il.libᷣtꝰ.C.e.Sol.vt
gl. C Itẽ op.de.l.ſpadonẽ. S.j.S.e.dʒ allegari.l.ſcire oʒ.
§. j. So. vt gl. C No.ꝙ ſi tutoꝛ vlł cu.datus ĩutilit᷑ ꝑmiſit
ſe cõſirmari ꝙ poſtea nõ põt ſe excuſare.quod cõcoꝛda
glo.j.e.l.nenſẽnius.¶ Contrariũ nota.glo.in.d.l. ſcir
opoꝛtet.S.j.sð.eo.⁊ ibidixi.

)On tatũ⸗

genere nüc dicit in ſpecie.

—

Pbi ppe.no. ꝙ dictio pꝛope deno/
Dnpilloꝝ. hbeno g dictto beob

tat intuallũ ſex mẽſiũ.fac.l. ꝓperan
dũ.S.⁊ ſiqdẽ.C. de iudi.⁊ ꝑhꝰ Guil.de cu..de iureiur.l.
q iuraſſe ĩpᷣn.repꝛobat glo.alibi poſitã.ſ.i.l.jʒ.ĩ fi. de no/⸗/
ua.⁊ de reg.iu.l.pupillũ.⁊ iſti.de ob.q̃ ex delicĩ fi.⁊ de in
uti. ſtip. F. qd dicim.q̃ dicũt ꝙᷓ ꝓxim pubertati dẽ ille qui
ẽĩ.x.ãno cũ dimidio.nã vides ꝙ deberet dici ĩ maſculoꝓ
xim pubertati dĩille ꝗ ẽ i.xiij.ãno cũ dimidio: ĩ femĩa q̃
E i.xj.cũ dimidio.Di.etiã ſeqĩ opi.Guil.i.l.j.ĩ fi. C. de no
ua.ego ſuſtineo gl.ex eo qꝛ gl. ↄſiderauit tp̃s qͥ pupullus ẽ
doli capax ad h̊ ꝙ poſſit obligari ex ↄctib⁊ delict:ĩ.l.no
ſtra.ↄſiderauit qᷣ ad ſiniẽdã tutelã.ſacẽ ĩ aucẽ.vt exac.iſtã.
do. F.fi. col.ij. ¶Alij etiã ſaluãt glo.rñ.etiã ad iſtð.ꝙ di
cit tex.ꝙ nõ tollit qn poſſit dici ꝓxim pubertati:⁊ ille ꝗ
ẽ ĩ.x.ãno cũ dimidio.ſ.vſq; ad.xiiij.ſemꝑ dẽ ꝓxim puber
tati.qð.n.pluris ẽ vtiq; tãti ẽ vt ĩ.l.pe.de in litẽ iurã.⁊ ſic
denotat accidẽtiã fci ⁊ nõ miſteriũ iuris. Et op. Guil.
ꝓbat᷑ ex de deſpõ.ipu.c.ↄtinebai.⁊ dixi ĩ.dð.s.ſi.ibi dũ diẽ

3 cogitur pꝛope pubertatẽ.
¶ Miliẽſibus. cno aliqñ ppr nobilitatẽ cõ/

cediĩ ĩmũitas vt h. Ibi rome:q; foꝛte deſcẽderũt a roma
nis vl alijs a qb romani ⁊c.⁊ ſac qd no. Rai.C. de iure do.
l. etiã.de qͥ dicã.j.de le.iij.l.pᷣdijs.S.titio. Sʒ nũqꝗd ſi ẽ ↄceſ
ſũpᷣuilegiũ caſtro videat᷑ ↄceſſũ villis ſibi ſubiect:Dic vt di
cã ĩ.d. .titio. ¶ Op.gl.de.il.j.ĩ ſ.ad mũici.Sol.vt glo.

BJbiiĩ coꝛpoꝛibus.ſ.appꝛobaſꝶ. Ibi ĩmunitatẽ a
=

S. munerib? ꝗᷓ ſũt publica auẽte ⁊ vtilitate:⁊ ĩ hoc
differt a v. Z. JObi exteroꝝ.i.reoꝝ ꝗ nõ ſũt de coꝛpoꝛe ſa/
bꝛoꝝ. Ibi adaucte. Mõ ꝙ pᷣuilegiũ paupꝑta tʒ adauci
facultatibꝰ.fac ꝓ hꝰ.j.de va.mu.l.his honoꝛibꝰ.S.auctis
⁊ de iure ĩmuni.l.ſemꝑ..ſi negociatiões.⁊.C.arbi.tu.l.ſi
defũctus.⁊.j.de mu.⁊ ho.l.cura.Fʒ Ja.de are. Ibi fuerũt

⁊ negociatio nõ ẽ aucta:als excuſare::vt.l.ſempꝑ. . pe.j.

de iure ĩmu. So. vt gl. C Itẽ gl. op.de.l. ſẽꝑ. S. negocia⸗
tiões.⁊..pe.So.t gl.⁊ ita dixi ſuꝑ tex. ¶ Itẽ op.de.l.
ſpadonẽ.S.ꝗ accepit.So.vt ibi:quia tutela eſt munus pu

MM 2 blicum auctoꝛitate vt ibi no.
WMoO ola⸗ Tñ inuit i penalib q̃ ſũt publica auẽte ⁊

vtilitate. Ibi pꝛiuilegiũ.i.durante adminiſtratiõe ↄceſſũ
fuit pꝛiuilegiũ per habẽtẽ ptãtem. ¶C Glo.op.de.l.ſemꝑ
§. negociationes. So.vt in glo. .

BlE qrit ꝗs dẽ fũgi edilitate:Et rñde vt gl.ſile

*õ.de cõpẽ.l.iõ.⁊ facit.j.e.l.meſſoꝛes.

(Sar Ibi vacãte aũt.i.excuſatiõeʒ habẽte. Ibi eos

i.habẽtes honoꝛes. Ibi tutele noue.i.nõ ve/

teris ᷣm Bi. Ibi vocati.i.excuſationẽ habentis. Ibi nõ

ẽ ſimilis honoꝛ.iungũ ꝓpter quẽ non impediatur tutele

De excu.tu.

adminiſtratio:als bene excuſaret᷑:vt.l.ſpadonẽ.S.ſinaũt.

S.e.⁊.l.ꝓpter magiſtratus.⁊ ibi no. C Glo.op.de.l.ſpa

donem.S.ſcire.Sõ.eo.So.vt glo.

R——AIVbi nauiuz. i. nauigani. ꝓ vtilitate pu/
Domin eblica fm Bi. C Gl. op. de. l. hi g de ex

Tr cu. mu. So. vt in glo.
(Inglini. Zoi a tutel. . ene. ⁊ vt ĩtelligatß gl. ex/
pone vno mõ iglini.i.aduene moꝛãtes ĩ caſtris nõ ponẽ/
di ad tutelas eoꝝ ꝗ nõ ſũt de eodẽ caſtro vbi hitãt.vlł dic
ꝙ iĩqlini caſtroꝝ ſũt hi ꝗ erat deputati ab ĩꝑatoꝛe ad tute
lã alicuſ caſtri:hi bñ ipediunt᷑ ſuſciꝑe tutelã illoꝝ ꝗ nõ ſũt
de illo loco ad hoc vt nõ ipediant᷑ ad cuſtodiã ſeu curaʒ
caſtri ſibi deputatã ⁊ aſſe, inatnz W reprobet⸗
. WV. Iſta. l. facit ad pulcherri/
5 Ello amiſſſi.na;.q. vt ſtatiz dicã. Ibi

ſeius. C Mo. ꝙ mlier põt abeſſe cauſa reipubli

ce:idẽ ĩ pupillo ꝓpt᷑ ᷣbũ vl etatẽ qð ſtati ſeqt.fac̃ ad hoc

l.poſthumi.i fi.j.de capt. Ibi hi ꝗ fuerũt ĩ acie moꝛtui nõ
aũt hi ꝗ pcuſſi fuerũt i acie ⁊ i domo moꝛtui fuerũt. Ex qͥᷣ
nõ ꝙ cauſa cauſata nõ ſapit nãʒz ſui cauſant.facit.j.de ſũ.

iſtruc.l.fi. In ↄꝛiũ ſac de aduo.diuer.iudi l. foꝛi. Sʒ põt

rñderi ad iſtũ tex.ꝙ ſit ſpãle fauoꝛe pupilloꝝ vt ſtati dicaʒ
i.q.ex gl.¶C Querit gl nũꝗd hẽat locũ ĩ filijs ĩ ptãte:an ĩ
emãcipat: Rñ.vt glo. ¶ Querit glo.tu vides hic ꝙ ſilij
amiſſi i bello ꝓſũt pꝛi ad excuſationẽ:ſed nũqd ꝓſũt qͥ ad
alia: Et rñdet ⁊ bñ ꝙ ſic.ſubijcit gl. Itẽ ꝓdeſt mlieri qͥ ad
hoc vt poſſit adoptare: ⁊ allegat iſti.de adop.S.ſemine.
Iſta.l.ĩducit᷑ ad.q.vulgarẽ:ſtatutũ ẽ boñ.ꝙ eq moꝛtui in

bello debeãt emẽdari ſtipẽdiarijs:ↄtingit ꝙ equus ſtipẽé/⸗
diariü ẽ vulnerat ĩ bello ⁊ poſtea moꝛtuꝰin domo? Certe

nõ dʒ emẽdari:opʒ enĩ ꝙ ſit moꝛtu ĩ acie ad ̊ vt ↄſequat᷑
pᷣuilegiũ. In ↄꝛiũ fac.j.de icen. rui.nau.l.j.S.ex ĩcendio.ꝛ
de dam.ifec.l.dãui.S.ſabini.⁊.S.ad.l.aql.S. huic ſcriptu/

re.⁊.l.ꝗ occidit..iĩ hac actiõe.⁊.lita.⁊.l.nerati ĩ fi.cũ ſi.
⁊ hꝰ vĩ ven de iure.Sʒ q; ſtatuta ciuita᷑ nõ recipiũt inter

ptetationẽ dici poſſet ꝙ nõ debeãt emẽdari nã nõ ẽ dep
pꝛia ſigniſicatiõe vocabuli vt illð cenſeat᷑ amiſſũ:qð occa
ſiõe alicuirei eſt amiſſũ.⁊ hãc partẽ hic ſecut fuit do.Di.
VAber. de bobio tenuit Zↄꝛiũ ꝓ qᷣdaʒ dño de ſabaudia qui
erat tũc ptãs hni ciuitaſ ꝑ iura p̃allegata. C Ad.l.iſtaʒ
poſſet rñũderi ꝙ h̊ tractat᷑ de pᷣuilegio: ĩ ꝛijs agit᷑ de iure

cõi qdð ſoꝛtius ẽ q; ſppale ius:⁊ iõ magis extẽdit:vt ĩ auẽ.de
nõ alie.S.qꝛ vo verilile.⁊ ad velł.l.antiq̃. vel dic ꝙ h̊ indu

ctũ ẽ vnũ ſpãle.ſ.ꝙ amiſſus ĩ bello intelligat᷑ viuere:gꝰnõ
põt ĩduci alið:vt cẽſeant amiſſi ꝗ ſũt ꝑcuſſi:⁊ ĩ domo moꝛ
tui:vt.S.de iure do.l.cũ poſtS.gener.⁊ j.de ↄdi ⁊ de.l.ge
ner.⁊.C. de do.ꝓmil.l.j.q̃ rñſiones nõ placẽt mihi:q;ꝛ idẽ
iuenit᷑ in.q.nr᷑̃a:qꝛ nõ dʒ ei emẽdari equus de iure cõi ſed
tm ex foꝛma ſtatuti. Rñ.ad iſtũ tex. ʒ An. de piſis.ſ.ꝙ G;
ſpale fauoꝛe pupilloꝝ vt hẽant plłes ꝗ ſint tutoꝛes eoꝝ.ſfa
cit.ſ.de no.ope.nũ.l.nã inteſt.⁊ hãc opi tʒ h̊ Rai.⁊ hãc

ſeqtur Di.i.d. .ex incendio.lʒ h alit.⁊ eaʒ ſeqtur de legi
timis ſilentiarijs.l.ſi.li.xij.vt ibi dixi. de hoc dixi inſti. de

cu. tu. 5. ſi in bello.
—I d Ibi vſitatũ.no.qꝙ arguimus ex cõ/

— —.—

Abaui tutoꝛibus ⁊ curatoꝛibus.
II τ Ibi patruus deniq; tutoꝛ le
☛ J pupillũ. giim Ibi eo.ſ.ſuſpecto ſᷣm
Di. Ibi a tutela.⁊ rõ ẽ.j.l.ꝓxĩa ĩ pᷣn. Ibi itaq;.i. eo vt ſu
ſpecto remoto. Ibi erpeche⸗ cũ auẽte alt creati de nouo.
IYbi litem qᷓ erat. anteq;ᷓ darei
NSE Mopter. uto int᷑ ĩm ⁊ pupillũ. Ibi par
-te eon. facit p eo qð dã ex de reſti.ſpo.c.frequẽs.
li. vj.ſ.ꝙ ſicut ſpoliat' oĩb bonis nõ põt accuſari anteqᷓ;
reſtituat:ita ſi ſit ſpoliatus maioꝛi parte bonoꝝ:⁊ vide qð
no.Jo.mo.in.d.c,frequẽs.⁊ de elec.c.j.⁊ in auẽ.vt hi qui

—=IEE ſuetudine: fac.j. de ſpõ.l.ij. IJbi his

ob.S. hec aũt.q ẽ poſitꝰ. C. qui da.tu.po.auẽ minoꝛis.Et
rñde vt gl.dic.opi.Aʒo.̊ tʒ Di.⁊ hãc ſeqꝗt Rai.lʒ gl.nõ
bñ firmat pedes ĩ auẽ.minoꝛis.⁊ h̊ tenuit ĩ hac.qqua di/
ſputauit bono.qꝛ..hec aũt.vt hi q ob.nõ ĩponit aliã pe/⸗
nã niſi vt ꝑdat debitũ.ad hꝰetiã fac.l. ea qdẽ. C. ſi ma. ita
fu.ali.opi.Hugo.tʒ gl.ĩ.l.pꝛ.S.de /pcu.quã ſequi Ja. de
bel.ĩ.d.auẽ.⁊ in.d..hec aũt.vt ibi dixi in v.neq; tutoꝛ re
manebit ⁊c.⁊ hanc ſeqtur Ja.de are.q̃ vi vera per iſtum
tex. C Querit glo.quid in.q.ſtatuti: Rũñ. vt glo.
(Qui ſe Ibide ꝗbuſda ꝓpoſis. Obiitra tꝑa.ſ.qnq̃/
S vegita dien a tꝑe cognitiõis ⁊ ↄfirmatiõis re
putãdoꝝ:vt.S.e.l.ſcire opʒ.I.ꝗnq̃ginta.ſecꝰſi vltra tꝑa:⁊
hotollit Zꝛiũ. ¶ Gl. ð h op. de. l. ſcire. ð. e. So. vt ĩ gl. 2
ſo.ẽ verioꝛ. Itẽ op.de.il.⁊ ſi ſuſceꝑit.s.de iudi.So.vt
gl. ⁊ bñ:lʒ ibi dat ĩtelligai ĩ dubio. Ibi ꝓuicia.tc.n.nõ ex
cuſat:lʒ ſit vltra cẽteſimũ miliare.⁊ ꝑ hoc detfmĩat Ja. de
are.c.ſtatuim.qð hodie ĩcipit ſtatutũ ex de reſcrip.li.vj.
qð diẽ ꝙ vbi iudex ẽ delegat int᷑ clericos ꝙ nõ poſſit tra
hẽ clcos vltra duas dietas:⁊ dʒ iſtð ĩtelligi ex/ puĩciã ĩ ̃ᷓ
ẽ delegat. nam ĩfra ꝓuĩciã potit etia vltra duas dietas
trahi vt h̊ ⁊ ibi:iõ v.⁊ dic ꝙ redit ad pᷣn.S.nõ aũt refert ſe
ad ꝓximã expõnẽ. Obi illaꝝ qᷓrũ admiſtratiõe ſcã ẽ excu/
ſatio ſʒ An.de pi. Obi ei.ſ.illiꝰ puĩcie vbi ſũt bõa ſʒ Ri.
Ibi dat.ſ.ali tutoꝛ. Gl. op.de.l.nõ ſolũ.S.q teſtõ.S.e.
Sol. vt glo. ⁊ vẽ nõꝛe. IObi totũ ecõtra q; B.vʒ ꝙ hᷣ ĩ ſim
płr dato diſtiguat vtꝝ ſuit dat᷑ a teſtõꝛe vł a iudice:vt pᷣ ca
ſu hẽat neceſſe ſe excuſare.⁊caſu nõ niſi fuit dat ab ĩꝑato
re vł eſ iuſſu:lʒ nõ expᷣſſe exponit᷑ pꝛimoniũ qð dat tantũ
in ea ꝓuincia vñ ẽ:tũc nõ hẽat ſe neceſſe excuſare:⁊ ita lo
quii Zꝛin.ſac̃ qð no.ðS.de tute.l.ꝗ bʒ.p iſta gl.⁊ de teſ. tu.
l. certaꝝ. ⁊.l.ſe.⁊ ſic ſi teneres illã gl.Et tũc nõ fac ad id qð
no.h̊ Ja. de are.q iſtã gl.ſequẽdo ſupplet ad glo.ꝙ ĩitelli
gat᷑ ĩ iudice oꝛigis vł domicilij:⁊ fac ꝓ gl.ꝙ iudex põt fer
re ſnĩaʒ etiã de reb alibi exñtib de int᷑.ac.l.fi.de pꝛeſcrip.
lõ.tẽ.l.fi. Itẽ qꝛ exꝗ cõmittit alicui ꝑſona ⁊ res etiã dʒ cõ
mitti. C. ne fide.do.den.lij.⁊ de penis.l.ſi. ¶ In pꝛiũ fa
cit.S.de tu.⁊ cu.da.ab his.l.pupillo.⁊.j.e.l.iuriſperitos.
S.j.⁊ de bo.auc.iudi.poſ.l.cũ vm.S.his q.inducit etiã qð
no in.d.l.nõ ſolũ..ꝗ teſtõ.S.eo.vt dixi.iĩtelligit tũ Ja.de
are.ꝙ nõ fecit mẽtionẽ patrimonij vt h̊ pʒ ĩ tex.⁊ gl.ſʒ vbi
feciſſet mẽtionẽ patrimonij tũc eẽt ſec'vt in ↄꝛio allega.⁊
ita etiã poſſes diſtinguẽ glo.q̃ ẽ i.d.S.qꝗ teſtõ.ab iſta.hãc
etiã ſeqẽ Rai.q dicit eẽ valde no. C Ad pᷣmũ tñ ſat op.
de. l.magis puto..illð.jĩ.de re.eoꝝ.ſj̊ põt rñderi ꝙ ibi lo
qt in decreto int᷑poſito ſuꝑ re:⁊ põt ſieri ſiẽ põt ferri ſnia
ꝓ rebexñtibalibi:vt.d.S.is q.⁊ ibi no.ſʒ tutoꝛ nõ vꝛ poſ
ſe dari ꝓ rebalibi exñtib:qꝛ qñ iudex dat decretũ admi/
niſtra.tutoꝛ vð hẽ quãdã actionẽ admiſtra.qð nõ põt iu
dex ĩ alia ꝓuincia:vt.d. .is ꝗ.vł dic ꝙ ibi nõ expᷣmũ ꝙ pᷣ
toꝛ dederit eũ tutoꝛẽ ĩ rebus italicis ⁊ ꝓuincialibꝰ:ſʒ vtrũ
qʒ foꝛte iudex dedit ſicut ſuit ĩ.Fcũ oꝛiũdus.Fʒ An.de pi/
ſis. C Gl. op.inſti.e.ti. S.daſj.⁊ iſti.qui da.tu.poſ.s.certe
So.vt ĩ glo. ¶C Itẽ op.de.l.vtrũ.C.qꝗ pe.tu.⁊ inſti. de cu.
§. intduʒ. So. vt gl. vel hic ſpale vt in gl.in.l. ꝓpt᷑. Dic vt
ic no.ĩ rubꝛica.
Atutela ſen cura terremeſſo /

9 2
G) Eo metri.res excuſationẽ nõ hñt: ſʒ ſecꝰ

—————

in ꝓcuratoꝛe pᷣncipis durãte eiꝰofficio ẽ Fuãduʒ.h.d. Ibi
geometri.i.mẽſuratoꝛes ſʒ Di.idẽ ẽ ĩ eis ꝗ docẽt aſtrolo
giã muſicã ⁊ arithmeticã:vt no.gl.iſti.e..item rome. In
doctoꝛe legũ dic vt ibi no.õ.e.l.ſj ⁊ repꝛobaui.s.ſfi.geome
tri:dicit glo.vt ſuit pademius ꝗ ſuit magnus in illa arte.
Ibi rñde.ſubaudi qꝛ officiũ eo

RE Nopter rum non habebat impedire ad

miniſtrationem tutele ſm Di. ¶ Blo. op. de. l.
athlete.S.eo. So.vt glo. Item oppo.de.l.ij.S.ſiquis
municipalis.ð.ſiquis cau. Gl.non ſoluit:ſed dic ꝙ ibi ex

Ani
la d⸗
de⸗
llit
torre
Kon

N
dofe
tpe
ign
dof
ͤer
ude
l⸗
lm
cii
detas
ſetſe
gra/
Di.
de.
biſn
ſha
ir⸗
tanti
inl⸗
A.
dd
Fſteli
ötſer
ſer.
nüͤfa
tos.
ſic
ade
Gſbi
1e.1
hic
o).
bil⸗
ſnin
pol
mi/
kin
tni
e
t
.

ſ
e
4
4
.

euſat᷑ a ᷣuato onẽ:̊ nõ excuſat᷑ a publico onẽ pupilloꝛuʒ
fauoꝛe.vel dic qꝛ ibi erat iuſta cauſa ĩpedimẽti h̊ nõ ẽ iuſta
cauſa admiſtra. recuperãde:qꝛ nihbilominus põt admini

ſtrare ſʒ An.de piſis.vel dic ꝙ illud ibi vt excuſetur a pe

na:hic nõ excuſatur a tutela ſᷣm DBi.
Ibi ab eo.ſ.ab alio nõ ſuo iudice.

ð

(Si i caſtris.tb excuſationẽ.dic ꝙ ĩpꝛopᷣe dicit

excuſationẽ:qꝛ ipo iure tʒ imm Ja.de are.⁊ Di. Itẽ op.de
l.nõ tm. .fi.ð.e. Sol. vt gl. C Scðdo op.de. idẽ x ĩ mili
te ĩſti. eo. So. vt gl. Ibi.S. pe. Dic tu ꝙ nõ valet datio vt
hic ſetit gl. ſi. ſi itelligas ĩ milite dũ eẽt ĩ actu militie.C. de
le.l.admiſtratiõe.⁊.l.agnati.C.qꝗ da.tu.poſ. Nõ ob.l.ſʒ
? milites..e.qꝛ ibi loꝗt ĩ veteranis:⁊ ſic milites nõ eſſent
tutoꝛes ſilioꝝ cõmilitonis ſui: lʒ gl. alit᷑ ſentiat ⁊ male ĩ pn.

ſui ſm Ja.de are.⁊ ita ĩtelligit gl.iſtũ.S.⁊ dictũ.S.idẽ ⁊ in
milite.ſ.ꝙ loquatur in milite exñte ĩ actu militie.
( ) 2— Bl. op. de. l. lbertatẽ. S. eo.

6 . „——-—
Eqʒ ugac;. s ol. vt ĩ glo. Querit gl. q̃re
dicit fere: Et ſol. vt gl. ibi. l.is ꝗ. dic vt. ð.de ĩ ius vo.⁊ ſta

tiʒ ſeqꝗtĩ glo.ſe. ¶Querit gl.nũqd iſte qꝗ p̃ᷣſtat ſideicõmiſ

ſariã libertateʒ ſuccedit liberto? Glo.rñdet ꝙ ſic.⁊ no.ex
iſta gl. ꝙ ille ꝗ p̃ſtitit fideicõmiſſariã libertatẽ ſuccedit lipᷣ
to.ꝓ hꝰhẽs tex.j.de ſuis ⁊ legit.l.ab inteſtato.S.j.lʒ glo.
no.ꝛium ⁊ male.S.de tu.⁊ cu.da. ab his.l. libertus.⁊.l.
pupillo.S.ſi.ĩ gl.magna.ſʒ ille glo pñt hẽe bonũ reſpectũ
vt ibi dicã ⁊ referunt ſe ad alia iuriſpatronatP non ad ſuc

ceſſionẽ:vt ibi dica.
◻ Fcuſare. Elo. ponit caſũ ſex modis tene/

a3 ſecũdã lec.quã ſeq Di. Ibi libellos.i.iudices
delegatos. q.d.ꝙ cognitio excuſatiõis nõ poſſit delegari
Fm Di.poſſes etiã ſeq bᷣmã lec. ſᷣim Rai. C Oppo. vno
mõ ⁊ ad rubꝛicã duob mõis:⁊ ꝓ ſecũda lec.quã expediui
ĩ caſu ⁊ ĩ tex.ſac qð no.j.de re.iu.l.oĩa q̃cũq;.⁊ hãc etiam
lec.ſeqt gl.S. e.l.ſcire.S.oʒ.⁊.S.tribunal ĩ fi. Venio ad
tertiã lec.quã recita vt gl.⁊ allegat.l.paulus.⁊ hãc tertiã
lec.tʒ gl.C.de pᷣdi.mi.l.minoꝝ.¶ Cõtra quã op.gl.de.l.
ita aũt. . geſſiſſe..de admi. tu.Gl.nõ ſoluit. Rai.diẽ p
pt illð ↄꝛiũ debem hãc t᷑tiã lec.dimittẽ: ⁊ ſi vis eã tenẽ po
tes dicẽ ꝙ illð gnãle:iſtð ſpãle fauoꝛe pupilloꝝ ſʒ An.de
piſis. Pꝛeterea q p aliũ fac nõ vere vr facẽ ꝑ ſeip̃ʒ ſʒ iterpᷣ
tatiue.vt no.i.l.iij.S.deieciſſe.de vi ⁊ vi ar.⁊ lʒ Rai.dicat
ꝙ ad iſtã tertiã lec debes iũgẽ v.gl.ꝑ gnãlẽ ⁊cc. als nõ in/
telligeres gl. Dic ꝙ iſta ẽ ſexta lec.⁊ nõ hẽs eã neceſſe iũ/
gẽ cũ gl.iſta.⁊ tenẽdo iſtã t᷑tiã lec.fac ad.q.quã hẽs ibi no.
p Ci.ſ.qdã miſit ꝓcuratoꝛẽ ad imꝑatoꝛẽ federicũ ꝓ legiti
mãdo ſilio ſuo nãli:nũqd valeat illa talis legitimatio: ille
tex.fac̃ ꝙ nõ.ſac ad hꝰ.S.de adop.l.pꝰmoꝛtẽ.S.fi. ⁊.l.ſe.⁊
C.de his q ve.eta.impe.i:.ij.ĩ ↄꝛiũ.j.de manu.vin.l.etiã..
abñs. ⁊ põt dici ꝙ ex regla gnãli qẽ ĩ.l.j.S. vſus de ꝓcur.
ꝙ poſſit fieri ꝑ ꝓcuratoꝛẽ. nã edictũ de ꝓcuratoꝛibeſt/p
bibitoꝛiũ:vt.d.S.vſus.ſʒ iſtð nõ vi eẽ ꝓhibitũ gꝰcc.ſʒ Ci.
⁊ hanc qõnẽ hẽs ꝑ Rai.i.d.l.ij.q ſẽtit idẽ qð Ci.p rõnes

ſuas lʒ dicat Ja. bu.tenẽ pꝛiũ p.d.l.poſt moꝛtẽ.⁊.l. ſequẽ.
Ad quas rões rñdet. Rai.ꝙ ibi loꝗt ĩ actu ĩ q reqrit

ꝓbatio etaᷣ q̃ nõ põt ſieri niſi ꝑ aſpectuʒ:vt.l.minoꝛ.xxv.
an.ex aſpectu.S. de mino.h̊ ĩ alio actu. Iſta ſo. eſt falſa:qꝛ
põt ꝓbari etas ꝑ teſtes ⁊ iſtru vidiſtis.S.e.l.ij. in pᷣn.⁊ qð
ibi dixi:dictũ tñ ſuũ crederẽ verũ.ſ ꝙ legitimatio poſſit ſiĩ
eri ꝑ ꝓcuratoꝛẽ.nã legitimatio ſit ꝑx mr̃imoniũ in auẽ.de
ĩceſ.nup.S.dubitat᷑.⁊ mr̃imoniũ põt ſieri ꝑ ꝓcuratoꝛẽ:vt
l.mulierẽ. S. de ritu nup.g'cc. ¶ Ad.l.poſt moꝛtẽ. rñdet
ꝙ ibi loqĩ i actu adoptiõis:ꝑ quẽ efficit ſili' ille q ẽ in to/
tũ alienus:⁊ ſic.l.diſponit ibi circa ſbam.q. nr̃a loqt᷑ in le
gitimatiõe ĩ q̃ addit᷑ q̃litas qꝛ de ſilio illegitimo efficit le/
gitimꝰ: qð ſacili.l.ↄcedit:ar.ei qð no.i auẽ. matri ⁊ auie.
§. hꝰaũt diſponin.col.vj.⁊ ibi glo.pulcherrima ⁊ notan
da q illð ꝓbat.⁊ ſacit qð no.j.de le.j.talis ſcriptura in ſi.

De excu. tuto.

CCotra q̃rtã lec.op.gl.de.l.ſcire opʒ S.opʒ..e. Et ſo.
vt gl. Cõtra ſextã lec.gl.op.l.ſi duo.S.de admi.tuto.
Dic iſtud ↄꝛiũ nõ tãgit pᷣmã lec.nec ſecũdã:ſed ꝓpt iſtud
Rai. repᷣhendit iſtã lec. ¶ Itẽ op.gl.de.l.etiã. S.abñs.j.
de manu.vin. Nõ ob.illa.l. Fʒ verũ ĩtellectũ:qꝛ ibi loqt in
ꝓcuratoꝛe:hᷣ ſʒ verũ itellectũ loꝗtur in iudice delegato.

⁊ ſic non ob.
Eſſoꝛes. Ibi frumẽtarios.i.illi qui ſũt de
putati ad mẽſurãdũ frumẽtũ ſᷣm Di. q tʒ hãc ex
poſitionẽ. ¶ Olo.op.de.l.his onerib. .coꝛpus.j. de ex
cu.mu.Et ſo.vt gl. ¶ Querit gl.q ſut meſſoꝛes:Et rũde
Ro, vt in glo.

T Egata rius.duerte ad pᷣmũ caſũ ibi ſi

. deicom.i.ex ꝑſona ſideicommiſſarij cui legatuz
erat reſtituenduʒ. Ibi ↄſeqt ⁊ poſtea reſtituit ſideicõmiſſa
rio.nã penes ſe nõ remanẽt.ſac̃ ad h.l. ſi fidei.j. de le.iij.
Ibi ſimilis nõ ꝑ oĩa:ſʒ ſolũ vt legatũ remanet penes here
dẽ g'legatũ ꝑtinet ad ſideicõmiſſariũ hic ad ſiſcũ vt ſentit
gl. ⁊ bñ: qd ẽ verũ ĩ caſu vbi nõ eẽt rogatꝰ alij reſtituẽ: als
crederẽ dꝛiũ:ar.l.ſi fidei.o.de le.iij. ¶ Op. gl. de. l. pe. C.
de le. So. vt gl. C Itẽ op. de.l. aliã. C. de bis ꝗ.vt ĩdig.
ↄiũcto.j.rñſo.Et ſo.vt gl.qꝛ nõ ẽ ꝑ oĩa idẽ vt dixi.s.ĩ tex.
¶OQAuerit gl. ꝗs dẽ nõ obtinẽ: Et ſo.vt glo.ibi. S. memi/ D
niſſe. Sʒ pone ꝙ ipe poꝛtauit ſniaʒ Zꝛiã:⁊ appellauit ap/
pellatiõe pendente:nũqd dẽ habere legatũ:dic ꝙ ſic:pin
de ac ſi peniteret in pᷣncipali ſm glo.no.S. de inoffi.teſ.l.
Wt papi...meminiſſc.ergo cc.
ue 107. Aduerte pulchꝛũ caſũ ibi pᷣuilegiũ:
Avyt q; ẽ ſact de coꝛpoꝛe fabꝛoꝝ q hbñt excuſatio/
nẽ: vt. ð. E.l.nõ tm S. eos.vlł ipetrauit pᷣuilegiũ gnãle:vt in
caſib'ꝗ notant.S.de mino.l.veꝝ. S.ex fſacto.nõ hita mẽtio
ne huiꝰtutele:ſec ſi imꝑatoꝛ oceſſit pᷣuilegiũ õ̊ hãc tutelã:
⁊ tũc excuſarel: vt.l.q aũt.s.ſiqs cautio.⁊ qð ibi no.ſʒ Ja.
de are. Ibi potit.ſachoc pᷣn.ad.q.quã dixi.s.e.l.ij.in pᷣn.
quã ibi vide. ¶ Op. de.l.q aũt.ſiqs cauti. So. dic vt ibi
⁊ I.S. ſi poſt. de.l.ptoꝛ. allegata ĩ gl.ꝙ pᷣuilegiũ fuit ↄceſſuʒ
ad illð h̊ gnãlit᷑:ſecſi ſpãlit:vt.S.e.l.⁊ ſi.S.ſũt ⁊ ali.pʒ An.
de piſis. Itẽ op.de.l.ſpadonẽ. S. ſinautem. S. e. So. m
Rai.ibi fuit datũ puilegiũ abſq; poſtulatiõe ſui:hic ſecus
Fm eũ.vł dic ꝙ h̊ ẽ ſpale in illa dignitate.fac j.e.l. iuriſpe/⸗
ritos.⁊.S.de mino.l.verũ.s.ſi ex ſacto. ¶ Itẽ op.de.l.nõ
tm.S.vacare.ð.e.ſʒ dic ꝙ ibi nõ ẽ ↄ:vt ibi expoſui. Itẽ
op.de.l.his onerib.S.antiꝗs.de mu.⁊ ho. dic dʒ allega
re.de vaca.mu. So.ibi loqt ĩ puilegio pauptat:qð ẽ tꝑa
le:vt de mu.⁊ ho.l.cura. ¶ Itẽ op.de.l.pᷣtoꝛ. .ſipoſt.eo.
ti. So. vt dixi ĩ Zaio de.l.ꝗ aũt.ᷣm Di.vl jm Old. ꝙ b q̃ſi
uit puilegiũ ꝓpt icoꝛpoꝛationẽ alicu coꝛpoꝛis: puta fa/
bꝛoꝛũ: vt. S.e.l.nõ tm.S.j.⁊.S.hi q.ij.rñſo fm Old.vel ſo.
ſim ea q̃ nõ.õ.de iudi.l.ſigqs poſtea.ſᷣm HDi. vlł dic p ſicut
ibi ex ſupueniẽti cauſa tollit bñſiciũ lite pẽdente:ita ⁊ dz
tolli onus.ſʒ rõ daie ẽ qꝛ ibi bñſiciũ ẽↄceſſũ ꝓpt᷑ panꝑtatẽ
q̃ ſublata dʒ bñſiciũ auferri:ar.S.e.l.geometri.ij.rñſo.⁊.l.
athlete. .j.⁊ ꝙ hic tutoꝛ cõpellat᷑ nõ eſt ex defectu pᷣuile
gij ſͦ etatis fauoꝛe: qð faciebat ad tutelã cõpelli:qꝛ adhuc
nõ deficit ſm An. de piſis:⁊ iſta eſt melioꝛ ſo.

— Ibi exneus. ſʒ hẽdes tenent᷑
ue tutoꝛibus dare ſilio cui teſtõꝛ ꝓdeſſe vo

luit: vt.C. de le.l.ſi legatariũ.m. Ja. de are. als nõ eẽt da
re rñſũ ad illaʒ.l.nã alr rñderi nõ põt. Ibi ſili. facit tex.
iſte ꝙ donatũ a pie ſilio videat᷑ ĩ dubio donatũ nõ vt ex/
neo:ſʒ ob meritũ collatũ:⁊ h ſetit gl.C.de col l.ſi donatio
ne ĩ f. C Op. gl.de.l.nẽſẽni S.fi.. e. Sol. vt gl. Iteʒ
op.glo.de.l.cũ ſil.S.nõ iure.jr.de le.ij.o.vt gl. ¶ Alti
mo gl. iducit hũc tex.in ar.de dictiõe tanqᷓ; et ĩ gl.ĩ.S.qui
duos.de q dic vt ibi:⁊.S.ſo.ma.l.ſi vero.S.quicquid.

⸗ AIbi non opoꝛtet ſcilicet in perpetuuʒ
¶ Tuto 2eM. continua legem ſequentem.

4

Se excu. tu.

ↄtutoꝛẽ.ſ.ſuſpectũ:⁊ vide hũc tex.⁊ ĩ

— —

.⸗ .Abi in exiliũ.ſ.ppetuũ vt ibi pʒ. Ibi
p) agne.

tellige gl.duobꝰmõis. Ibi nõ potuit. poſtqᷓ; eẽt

n exilio ppetuꝰ ignoꝛaret ↄtutoꝛẽ eẽ ſuſpectũ:⁊ vt intelli

gas difficultatẽ gl. Fy An. de piſis:⁊ ĩtelligas iſtũ tex.ĩ tu⸗
toꝛe ꝗ erat exul:⁊ ad tp̃s ⁊ iõ facili eius ignoꝛãtia tolera
tur qᷓ; ĩ alio q nõ eẽt exul:qꝛ meli põt eũ ſcire ↄtutoꝛẽ eſſe
ſuſpectũ q; ille q ẽ exul vł ꝓcuratoꝛ ſuꝰ. Et ꝙ dicit tex.nõ
potuit:ſubaudicõmode.s.de admi. tu.l. decreto.S. fi.Fm
An. de piſis apparet.h.d.ipᷣe ex eo: qꝛ ipᷣe ibi tʒ ꝙ ſuſpe/
ctus poſſit remoueri ꝑ ꝓcuratoꝛẽ:vt ibi dicã. Glo.in
§. tutoꝛẽ.op.de.l.ſigs ſbᷣ ↄditiõe.S.j.de teſ.tu. So. vt ĩ gl.
Auerit gl.i.l.plane.an iſte potuerit accuſare ↄtutoꝛeʒ
ſuũ ꝑ ꝓcuratoꝛẽ? Et rñdet vt glo.q diẽ ⁊ v ꝙ ſic xc. vl dic
cẽ. vt ĩ gl.⁊ H aduerte:qꝛ iſta pars ẽ valde nõbilis.Ex qͥ nõ
ꝙ tutoꝛ ſuſpect non põt excuſari ꝑꝓcuratoꝛẽ. Rai.dicit
hac.q.ſe hũiſſe de fcõ boñ.⁊ tenuiſſe hãc partẽ.ſ.ꝙ ad ex
cuſãdũ nõ admittit ꝑ ꝓcuratoꝛẽ ĩ cauſa ſuſpecti. Mõ ob.
qꝛ nõ ẽ capital:q; ĩ eo vertit rõ ſame q̃re ⁊c ꝑ ea q̃ notant᷑

p eũ ĩ.l.pe.S.ad crimẽ.j.de pu.iudi.¶ Subijcit ipe ꝙ ſu

it ab eo q̃ſitũ de rõne diuerſitat.ſ.q̃re ad defẽdẽdũ põt da
ri ꝓcuratoꝛ ĩ cauſa ſuſpecti:⁊ nõ ad excuſãdũ: Apſe reſpõ
det p.l.cũ pplłari.j.de popu.ac.Fʒ eũ q̃ optie fac̃. Gl.no.
piũ ꝙ ad excuſãdũ dat᷑ pcuratoꝛ:vt.d.l.nõ ſolũ ĩ fi.õ.de
ꝓcu.ſʒ vnã lec ꝑ An.de piſis.i.l decreto.de ſuſpecti.tu.
Dicit gl.ꝙ iſte tex.dʒ alit᷑ ĩtelligi.ſ.ꝙ nõ erat tutoꝛ immo
mr ⁊c̃.ſubijcit glo.h gꝰ excuſat ꝓpt᷑ exiliũ. C No.ex iſta
gl. ꝙ ſi illi ꝗq debẽt petẽ tutoꝛẽ ſilio pupillo vł petẽ ipᷣm re/

moueri tanq; ſuſpectũ alłr repellant ab hẽditate:qꝛ ꝗq ſũt ĩ

cevilio excuſantur ab vtraq; petitione.

1 . T. „. Ibi excuſã dos.ſ.in ꝑ/
AMWriſperitos. bier ad hoc ſequit᷑

iõ qm ⁊c. Abi latꝰ. Nõ ꝙ ↄſiliarij dicunt᷑ ſedẽ circa la/
tus pᷣncipis nõ ad pedes.fac.l.fi.C. de ĩoſ.te.ᷣm NRai.dic
7. C. de dome. ? ꝓtec.l. j. li. xj. ſy pape ↄſiliarij dicunt ſedẽ
ad pedes:ar.ei qð ibi no.⁊ no.bñ hũc tex. cũ ſe. ¶ Ibi
bñt. No.qꝙ illð qð nõ hʒ certũ finẽ dẽ hẽe ꝑpetuũ.pꝛo hꝰ
facit.l.ſuffic.ĩ.de ↄdi.ide.qð ſac ad qõnẽ quã ſtati dicam
Fʒ Ja.de are. ¶ Querit gl.q̃re nõ hʒ ſinẽ certi loci vł tẽ/
poꝛis:Et ſol.vt gl.j.de decu.l.ſigs.vide qdð ibi no.qꝛ ideʒ
diẽ gl. ĩ ambaſiatoꝛe.Finish pncipij allegat ꝑ Ja.de are.
ad.q. Certũ eſt ꝙ ſi delegatꝰR a papa cõmittit alicui vices
ſuas: ⁊ ſic ſubdelegat ꝙ ſi reßuauit ſibi aliqd ꝙ appellat᷑
ad eũ:ſi nihil appellat᷑ ad papã:ex de oſ.dele.c.ſuꝑ qõnũ.
Mogo delegat a papa delegauit alicui q;diu ſibi placu
erit.demũ appellat᷑ ab ilo ſubdelegato qᷓri an debeat ap
pellari ad papã: an ad iſtũ delegatuʒ: Iſte tex. ſacit ꝙ ad
papã:qꝛ cũ nõ poſuerit certũ ſinẽ vĩ ppetno cõmiſiſſe ⁊ in
totũ:exqꝗᷓ nõ reſeruauit ſibi ſnĩazx. nã ⁊ ſic ſi eẽt tpalis cũ ĩ⸗/
patoꝛe nõ hẽet excuſationt᷑:ſʒ ſi eẽt ꝑpetuo ſic:vt.l.tutoꝛ.
F. i. cñ. l. ſe.S. e. In dubio pᷣſumit ꝙ iſte ꝑpetuo vt h̊.ꝓ hꝰ
facit.S.de indi.l.iudiciũ.ſol.⁊ htʒ Ja.de are. ex eo ne cõ
tingat abſurdũ ꝙ ille ꝗ ipetrauit iudicẽ delegatũ hẽat iu/
dicẽ quẽ vlt tã ĩ cauſa pᷣncipali q; ĩ cauſa appellatiõis:lʒ ʒ
riũ ſᷣnet᷑ in curia Fʒ Ja.de are.qð debes tenẽ cũ debeamꝰ
tenẽ ſtilũ curie:vt.S.de iudi.l obſeruanduʒ.⁊ ibi nõ.

— —„ Ibi ptoꝛ ꝗ hẽbat domiciliuʒ rõne
(CTü 0 üdus. incolatus. Itẽ erat in iuriſditione

ꝓuincie rõne oꝛigis:⁊ erat cert᷑ ꝙ erat vtriuſq; iuriſditio
nis ſʒʒ Di.⁊ ſuit decretũ pᷣſidis neceſſariũ rõne reꝝ q̃ erãt
I ꝓuincia:vt.C.q pe.tu.l.j.qð dic vt no.ibi ĩ ↄſti.vide qð
nõ. Guil. C. de ſum. tri. l.j.i.ij.coł.⁊ dicã ·j.de le.iij.l.item
legato.⁊ vide qð dixi.j.de hẽ.inſti.l.ex facto.⁊ qdð ibi no.
Ibi ſuſceꝑit.ſ.ĩ ꝓuincia ⁊ rome.⁊ ĩ hꝰ dubitabã vtꝝ videa
tur admiſtrare curas duas vł vnã ſʒ HBi.⁊ ad hꝰſeqĩ rñ
ſio legis. ¶ Gl.op.de.l.ſi certũ.S.iulian de mili.teſ.glo.
nõ ſol. qre dic ꝙ ibiloꝗĩ ĩ milite:qꝛ põt hĩe bona duplici

iure: hic ĩ pagano ĩ qͥ ſcus.¶ Gl. qrit ad qd fuit neceſſa
riũ vt ſciam an ſint due cure vł nõ:Et rñde vt gl.C Itẽ
iſte. S. allegat ad duas.q.pᷣ ad.q.talẽ duo ſuerũt electi ar⸗
bitri vnꝰ clericꝰ⁊ alt᷑ laic ipᷣi nõ ↄcoꝛdãt ĩuicẽ:ita ꝙ tertiũ
debẽt eligẽ: ⁊ ſi nõ eligũt electio deſert iudici:vt.l.iteʒ.⁊.l.
ſicut.S.de arbi.mõ ẽ i.q.vtrũ ſecłaris vl eccleſiaſtic dʒ eli
gẽ:iſte. S.ſac̃ ĩ ar.ꝙ vtq;. Itẽ fac ar.pone ꝙ cõmiſſũ ẽ ma
leſiciũ ĩ ↄfinio duaꝝ ciuitatũ ⁊ dubitat᷑ in cui territoꝛio ſit
cõmiſſũ. Iſte.S.ſac ĩ arg.ꝙ vtq; iudex dʒ cognoſcẽ.ſac de
li.ag.l.ſi vel parẽs..qd g.⁊ qrũ le.l.j.S.qd aũt.cũ ſilibꝰ.
verũtñ debebit ille pᷣſerri coꝛã qᷣ lis ẽ ↄteſtata:qꝛ de eodẽ
delicto eiuſdẽ hoĩs nõ dʒ bis q̃ri:vt.s.nau.cau.ſta.l.pe.⁊
j.de accu.l.ſenatꝰ.facit.S.de of. ſul.l.j.ᷣm An. de piſis.
ↄcoꝛ.Ni.in.l.pupillus.S.j.j.de v.ſig. Itẽ pᷣſtat ar.ſi ſtatu
tũ ẽ factũ i ciuitate ꝙ ptãs nõ debeat cognoſcẽ de maleſi⸗
cijs ꝑpetra tꝑe ptãtis pᷣcedent ſa tm̃ de ꝑppetraꝶ tpꝑe offi
cij ſui. Cõtingit ꝙ qdã ſuit tpe vni ptãtis vulnerat ⁊ tpe
alti ẽ moꝛtuꝰ.ꝙ rõne dubij ſcðᷣus ptãs poſſit cognoſcẽ.
de h hẽs ꝑ Di.ĩ.l. ſi vꝛbana familia. .fi..de v.ſig. Atẽ pᷣ
ſtat ar.ad.q.nõ.ꝑ Di.i.l.a diuo.S.iſula.ſ.de acq.re.do.
ꝙ ſi aliqs ẽ i ↄminio duaꝝ parrochiaꝝ cẽſet᷑ parrochianus
vtriuſq;:ſed de hac.q.dic ⁊ melvt dixi.C.de agri.⁊ cenſie
l.omnes li.xj.vbi de hoc in glo.
Mõ ꝙ p freʒ cẽ. C Blo. op.

¶ Qui pꝛiuilegiũ. ellbertus C eo. t. So. t

gl. C Querit gl.nundd ſit idẽ ĩ pie? Et rñde vt glo.

A AIbi excuſari ſi aliquã excuſatiõeʒ
Satronus. hẽat m Di. Ibi ↄfirmet᷑. g' ante

int᷑poſitionẽ decreti ꝓponẽda ẽ excuſatio DHi. Bl.op.
de. l. gaius ĩ p̃n. S.e.⁊.C. de teſ.tu.l.j. So.vt glo.vel dic ex
gl.ꝙ aut ↄfirmat᷑ volẽs:⁊ dʒ añ ſe excuſare.aut ↄfirmatur
luttus:⁊ tũc põt etiã añ excuſare:vt.d.l.gaiꝰ.⁊.j.e.l.ami⸗
ciſſimos. m Ja.de are.c. S. e.l.ſcire opʒ. S. opz.

Iſta.l.vſq; ad.S.eũ.diuidi
Vis 9 tres. tur ĩ q̃tuoꝛ partes.pᷣ ponit

thema ⁊.q.⁊ ſolo qõnis durat vſq; ibi neq; me. ibi ponit᷑

cuiuſdã obiectiõis remotio:⁊ durat vſq; ibi idẽ euenit.ibi
ponil ſołonis extẽſio: ⁊ durat vſq; ibi illa q;. ibi ponit᷑ qᷓ
dã dꝛia int᷑ tutelas ⁊ durat vſq; ad.S.eũ.⁊ b;.h.d. ¶ Ex
duab tutelis teſtãrijs vł datiuis tres tutelas habẽti dela
tas añ excuſationẽ ex tribꝰvna finita ſtatĩ tenet᷑ ad aliaʒ
q̃ loco tertie ſurrogat᷑.a ꝗqnta o q̃ loco q̃rte ſuccedit ifra
tpᷣs legitimũ excuſet:als geſtiõis piculũ ſuſtinebit:poſtea
vo ipᷣaʒ retinet.h.d. Rai.dicit ꝙ iſtud pᷣncipiũ ẽ valde dii
ficile ſʒ mihi vz ſat facile:vt videbit. IObi decretis iudiciũ.
Ibi potuit pꝑ numeꝝ triũ tutelaꝝ q̃s hẽbat.Abi excuſari.
ſ.a qᷓrta:g putauit ꝙ tenuit datio ⁊ hꝰ dixi.S.e l. tria one
ra. Ibi pupillus.ſ.tribus antiquis vt ſtati ſeqt. Abi deceſ
ſerit iſfra tpa dicte excuſatiõis cõpetẽter a datiõe duaruʒ
tutelaxꝝ:als nõ eẽt dubiũ. Mõ ob.l. tutoꝛ petitus ĩ pᷣn. vt
dixi.S.e.l.ij.ĩ pᷣn. Abi ſtati.i.cũ ẽ finita illa tutela qrta ſuc/
cedit ĩ locũ tertie fm Di. Abi tutoꝛi. ¶ Nõ ꝙ ipo iure ẽ
tutoꝛ etiã qrte ãtec;ᷓ excuſeĩ ſjm Ja.de a re.tñ expᷣſſe diẽ
tex. dic g ꝙ dictũ Ja. itelligat ĩ illis qrũ datio tʒ lʒ poſſit
rõne alicui pᷣuilegij excuſari.vñ neſcio qd velit. Ibi excu
ſat. hic poſſet leg: v.nec me mouet ꝗ eſt.ĩ. Ibi potuit v.⁊
hoc vadit ad quiĩtã tutela q̃ nũc ẽ q̃rta.hic poſſes ↄtinua
re v.illa quoq;. Ibi nec me mouet. Iſte v.redit ad tertiaʒ
tutelã q̃ añ erat qrta. IObi meꝝ h rũdet tacite obiectiõi hꝰ
mõ:h̊ vẽ ꝙ tutela ſinita ꝑ moꝛtẽ pupilli debeat ad excuſa
tionẽ ꝓſicere:cũ teneat᷑ adhuc rõnẽ reddere. Item qꝛ ab
iſta admiſtratiõe nõ ceſſat. Ad qð rñdet ꝙ. ð. erat ſinita
nõ hẽbat piculũ.vel dic ⁊ ita dictũ ẽ. S.ꝙ iſta tutela q ſuc/
cedit in locũ tertie excuſat.⁊ qꝛ tutela ſinita nõ ꝓdeſt vide
bat᷑ ↄꝛiũ q;ꝛ neglecta cõputaĩ:gꝰ⁊ ſinita:tñ ſecus ẽ vt ſequi
tur. Obi tutela.ſubaudi ĩ cuius admiſtratiõe eſt ceſſatuʒ.
Ibi idẽ v. Ibi dat ẽ vnus illoꝝ qrũ tutelã admiſrabat
tutela

De excula. tuto.

tutela finita. JIbi admiſtrare.nõ ob. C. de tẽp. ap.l.ſi. S. il/
lud.vt ibi glo. Ibi tertie illiꝰ. Ibi dat᷑nõ expectato ſpatio.
x.dieꝑ. ¶ Gl. op.j. de hac.e.lS.fi. So.vt ĩ gl. Iſte.F.
allegat᷑ ĩ ar. ad qõnẽ talẽ. ĩ aliqͥ collegio erãt ſuꝑnumera/
rij:moꝛtuẽ vn de collegio ꝙ debeat admitti vt ſuꝑnume
rari:ꝗ pᷣloco iuenit.⁊ iſtã.l.allegauit HNug.in ciuitate bo
noñ.int᷑ ſcholares ⁊ doctoꝛes: q ſcholares volebãt ponẽ
quẽdã doctoꝛẽ ĩ collegio.fac̃ ad B.C. de offõ pᷣtoꝛis.l.moꝛ
tuo.⁊ iſtituta de bonoꝝ poſſeſſiõe.S.⁊ q teſtis.⁊.C. de/pxi/

mis ſacro.ſerineox.l.nemo.li.xij.vbi de hoc dixi.C.de ſa.

ſan. eccle. lI. nõ plures.
*Scilicet tutoꝛẽ hñtem tres tutelas cui poſtea fuit
data q̃rta a q̃ nõ excuſat᷑ cũ vna de trib ſit finita ꝑ abſtẽ/
ſionẽ pupilli. Obi illa.i.illi pupillitutela quã abſtinuit ab
hẽditate mr̃na. Abi certũ.vñ nõ caſũ.S.qꝛ pfectiſſim ẽ. JIhi
crediderit.ſ.ad excuſationem tutele pᷣſerat᷑ iᷣm Di. Ibi hñ
di ſũt.ſacit ad queſtionẽ quã ergceri onera.
2 „ oc pᷣncipiũ diuidas in tres
( n N Enſẽenius. partes.p̊ poni thema ĩ ꝗ; the
Agate ponit aliã. q.circa pᷣmiſſũ thema.ꝛ ibi⁊ q/
dẽ. 3ʒ ibi ⁊ an aliqd. C Itẽ 2 ars diuidit ĩ tres partes.2*
ibi mr. ʒ ibi ꝗ vis. Ibi mater.v. Ibi excipit.ſ.teſtõ Ibi ꝑla
cuit.⁊ remanebit iſtð legatũ penes guatũ cũ onere:vt.S.e.
l.tutoꝛ petit.S.j.⁊ .de ſideicõmil.li.l.thais.S.ſeio. ⁊ ibi ꝑ
Rai.videte ad.q ſoꝛmatã ĩ v.⁊ qdẽ.nõ rñdet h̊ ̊ rñdet in
l. ex his.j.e.vt dic gl.⁊ bñ. Ibi idẽ .ꝗ det᷑mĩat pᷣmã qõnẽ
Fᷣim Di. Ibi ſimili mõ.rñdet ad ſcᷣaʒ qõnẽ. Abi tutoꝛes
ꝗbreliqt aliqꝗd tutele ↄtẽplatiõe. Ibi recuſat.ſ.tutelã. Ibi
debẽ. Nõ ꝙ qui nõ fuat pᷣceptũ defũcti nõ dʒ hꝛe cẽmodũ
ab eo. faẽ ſm Ja.de are.i.l.f.C. ðe ſideicõ.li.ꝙ ſi teſtõꝛ re
liquit aliqd executoꝛi ĩ teſtõ ⁊ ille nolit eẽ tutoꝛ nõ cõpelleĩ
ciſe:vt. . de le.ij.l.j.⁊c ibi dicã.⁊ ꝙ debeat huari legato:tñ
ĩtelligas ſʒ det᷑mĩationẽ. S.ſeq̃ntj.⁊.l.ſe.qð ẽ verũ niſi expᷣſ
ſe ↄſtaret ↄꝛiũ de volũtate teſtãtis:vł niſi poſſet viſimilit pᷣ
ſumi de ipᷣa ꝑ.l.tutoꝛ petit.S.eo. ¶ Querit gl.q̃lit᷑ itellr ꝙ
debeat excuſare ſe ↄfirmatũ: Et rñde vt gl.⁊ fac ad qð di/
xi poſt Ja.de are.S.e.l.ſcire opʒ.S.j.vbi ẽ gl.ðꝛia.¶ Ex
gl qᷓro.pone tutoꝛ datꝰ ĩ teſtõ accepit legatũ:nũqd cõpella
tur eẽ tutoꝛ: Vr̃ ꝙ ſicꝑ.l.ſicui.j.de cõdi.⁊ de.fac.j..de iure/
pꝛonatꝰ.l.ij.ꝙ cõpellat᷑ vĩ caſus expᷣſſus ĩ.l.poſtea legatũ
S. admittet᷑ de his ꝗ.vt idig.ſʒ Di.Altio GBuil. ð. ſi cer.
pe.l.cũ qd.allat hũc tex.ꝙ ſi baro ſcholari redeũti de ſcho
lis credẽs ipʒ ſapiẽtẽ dedit aliqd ĩ feudũ ꝙ ſi appareat po
ſtea ipᷣm eẽ ignarũ legũ ꝙ poſſit eũ pᷣuare de feudo:ar.huiꝰ
tex.⁊ hoc hẽet locũ vbi expᷣſſe dixiſſet ꝙ dederat ſibi feudũ
vt aduocaret /p eo:ſecus ſi non expꝛeſſiſſet vt ibi per eum.
Iſte. S. cũ.l.ſe.nõ iuenii alibi ſʒ Di.

(M6 ſemper. aduerte ꝙ ĩiſto.S. ponit᷑ vnũ qð

dekmiat pᷣcedẽtia ſᷣm HDi. Ibi alioqn.i.als eẽt datur vtrũ
q;.i.delegatũ ſiue tutelã.Ibi potuit ſubtilit᷑.oſiderando ⁊
dubio. Abi poſtea.⁊ ſic vᷣ reliqt legatũ q; cõſtituerit eũ tu
toꝛẽ fʒ Hi. Abi ſʒ H. v.ſ h.ſ.ſᷣſeqꝗt legatũ tutela vł ecõtra.
Ibi expſſit vł ſit viſile ex ↄiecturl.ſac.l.tutoꝛ petit᷑.S.j.v.eo.

—– „ BMec. l. cõtinuat᷑. Jbi
— Ed hec num MW.eũ ſ. legatariũ qui nõ

erat dat'i teſtõ ſj cũ pᷣtoꝛe. Ibi inductũ.ſ.excuſã⸗
do ſe aĩo nõ ꝑdendi legatũ ſᷣm Di. Ibi tutoꝛẽ.ſ.legatariũ
⁊ibi poſſum credere hoĩeʒ:niſi id qð dic̃ facit.j.de ali.le.
l. liberto.S. pe.ſᷣm Ja.de are.ſfacit.j.de ſupfi.l.labeo.⁊.C.
de cadn.tol.l.vna.S.ſine deſiciẽs.⁊.l.ſi ſpõſo.S.ſiqs ſurro
gatus de dona.inter vi.⁊ vxo.⁊ ibi ꝑ Rai.
* ig Hec.l.cõtinua᷑. Ibi excuſauerit.vi/
.W¾ de circa hoc q nõͤ. S. de teſta. tu. l. tu
telã. Abi cõuenit.ſ.vtili actiõe tutele tutela ſinita
fm Di. Ibi excuſauit.i.excuſauerit eoipſo qͥ a tutela abſti
nuit. Ibi a tutela. Nota ꝙ qñ aliꝗs remouet᷑ ab officio ꝓ
pter culpã ſuã ꝙ dʒ perdere ſalariũ ſuũ ſᷣm Ja.de are.⁊

nõ.ð.de offi.aſſel.l.diẽ fũcto.ſfacit.j.de ali.le.l.mela.. ſi.⁊
C. de choarta.l.oꝛdinarioꝝ.li.xij.⁊ facit ſm Rai.qð nõ.ꝑ
Jo.mo.ex de re iudi.c.j.livj.⁊ ꝑ Archidia.ex de reſcrip.

. K1. — c.qꝛ nos.eo.li.
* N Miciſſimos. Nota pulchꝛũ caſum.

Vui bonoꝛẽ legati. Nota ꝙ honoꝛ ẽ alicui habẽ

legatũ.ſacit ad hoc.j.de bo.poſ.l.iij. Ybi honoꝛ eſt ⁊c. Et

ſic facit ᷣ id qð dixi in auẽ.vt cũ de ap.cog.S.aliud quoq;
col.viij.⁊ qʒ nõ. Ja.de bel.in auẽ.de triẽ.⁊ ſe.S.j.col.iij.vi
delʒ ꝙ ideo ſili'dʒ hĩe quartã iure inſtitutiõis ⁊ nõ legati
q;ꝛ honoꝛ eſt inſtitutũ eẽ eũ heredẽ. ⁊ hoc etiã notat glo.j.
de le. j. l. alliũ.S.ſi legata.qdð tene coꝛdi.nã vides bic etiã ꝙ;
honoꝛ eſt hẽe legatũ:⁊ ſic nõ vẽ bona rõ:ſ̊ rĩũdeas ꝙꝙ ma/
ioꝛ honoꝛ eſt eẽ iſtitut hẽs:⁊ ideo bñ dicit pᷣfert: vt.j.xñ li.
l. cũ ſcripto cũ ſilib.Ibi ſʒ cui ꝓponat.⁊ h̊ icipias caſũ. Ibi
ſubſtitutus. Nõ ꝙ ſubſtitut pupillo in teſtò põt ſibi dari
tutoꝛ:qð eſt nõ.ᷣm Ja.de are.¶ Et nota bñ hũc caſuʒ qꝛ
foꝛte nõ reꝑies alibi. NHõ obſtat.l.j.j ti.ij.⁊.C.vbi pu.edu.
de.l.j.qꝛ ibi a iudice h̊ a teſtatoꝛe. Aerũtũ ſubijcit Rai.q
ille pupillus nõ dʒ ali penes ſuſtitutũ vt habes.. de ven.
iſpi.l.ꝗ vẽtri.teneas ergo mẽti ꝙ ſubſtitutus pupillo põt
ſibi dari tutoꝛ vt h̊ pʒ. Ibi eo caſu.ſ.qñ ſit locus ſuſtitutiõi
pupillo moꝛtuo in pupillari etate ꝛc. Nõ ibiqꝙ nõ ad/
mittit tutelã cc.de quo foꝛte dixiſtis ↄꝛium. ¶ Glo.op.de
l. tutoꝛ petitus.S.e. So.vt in glo.
Iſte. F. nõ ĩuenit᷑ alibi ſm Di.

(T.ontins titius. Ibicura.h̊ ĩtelligo:vt nõ. ĩſti.

e.ti ĩ pn. Abi facit aduerſus quos eſt duruʒ calcitrare:vñ
verſus.Quod nã negat nemo felicit᷑ audet.poſſibile tñ eſt
ſibi:vt. .dictuʒ eſt im Di. ¶ Elicit enim ex iſto.S.ꝙ filius
emãcipatus ꝓſit patri ad emãcipationẽ ↄtra ſeipſũ. aliter
vĩ ſentire Ja.de are.nã ipᷣe vʒ ſentire ꝙ pꝛ xc. ¶ Glo.in/⸗
ducit iſtũ tex.ad vnũ ꝙ lʒ pat᷑ nãciſcat᷑ tutelã ſilij ſui quem
emãcipauit:nõ tñ curã ⁊c.vt in glo. ¶ Glo op.-de. S.j. in
auẽ. vt hi ꝗ ob. ⁊c. So.vt glo.dic ꝙ glo.nõ ʒ inſti de ſidu.
tu.in pn.de q̊ plene dixi.S.ĩ pᷣma gl.tñno.ꝙ tutela legitia
nõ fit in bonis adulti:vt.S.de tu.⁊ cur.da.ab his.l.ventri.
F.j. vbi de h̊ tãgã. ¶ Altio Ja.de are. elicit de iſto tex.
ꝙ filius emãcipatus nõ cõnumereĩi in numero o ſeipſũ: ⁊
ſic aliter nõ q;ᷓ intelligit glo.q̃ ĩcipit.i.ſe excuſat:lʒ ex arg.
qd poſtea elicit videal ſentire. Glo. op.⁊ Diꝙ ar.ẽ ta
le ꝙ vbi ꝑ ſtatutũ villa dãnuʒ paſſo debeat emẽdare dam
nũ ꝙ ſi iponat᷑ collecta p emẽda faciẽda ꝙ dãnũ paſſus
ſi ẽ de illa vllla debeat cõferre cũ eis.ad hoc optime facit.
ſ. de le.j.l.ab oĩbus.S.ſi titio vbi de hoc diximus ibi. ꝛiuʒ
ſacit ..de tu.⁊ ra.dil.l.imꝑatoꝛes.ſm Ja.de are.¶ Item
põt ex iſto.S.colligi ſm Rai.ꝙ pᷣuilegio qð ꝗs bʒ ꝓpter
aliũ nõ vtat᷑ ð eũ.nã pat᷑ pꝛiuilegio qð hʒ ꝓpter ſilios nõ
vtit ↄ eos:⁊ ſic vides ꝙ ſentit opi.Ja.de are.qꝙ non poſſit
ſe excuſare.Ad iſtud nõ.ſacit..de iudi.l.ſi iudex circũuen
to. aliũ aũt inuito illo ex cuius pſona hʒ pꝛiuilegiũ vti po
teſt pꝛiuilegio:ar.j.de ↄtabu.l.ſi poſt moꝛteʒ S.h.facit de
temp.in ĩteg.reſti.l.fi.hoc etiã fac ad quãdã.q.quã audi/
ui foꝛmari a dño Bectario de papia milite videlicʒ.pone
ꝙ ſtatutũ ẽ in ciuitate ꝙ ꝗlibet dʒ vocare vxoꝛẽ ſuã dñam
querit᷑ nũqd miles debeat vocare vxoꝛẽ ſuã dñaʒ:iſte tex.
Fm expoſitionẽ Bi.fac ꝙ ſic. In ↄꝛiũ ſacit ſm expoſitionẽ
dñi Ja. de are.⁊ certe optime facit iſte tex. ⁊ recoꝛdoꝛ ꝙ
allegaui ſibi iſtum tex.

— Ac-. ecretum iudicis
(W Mi teſta mento. miuſti ſeu nullum

——

tutoꝛẽ teſtamẽtariũ nõ excuſat in adminiſtratiõe

tfi ceſſans erroꝛe excuſat:ſecus ſi id ꝑ fraudeʒ ⁊ maliciam

omittũ.h.d.ſʒ Rai.dñi iſta eſt bona.l.⁊ pꝛacticabilis ⁊ in
ducii ad multa vt ſtatiʒ videbit. JObi hie ⁊ hoc erit veruʒ
de lacto ⁊ erat legitima excuſatio de iure jᷣm Old.Ibida
tũ.gl.dicit ꝙ h̊ erat datus in teſtamẽto ſolẽni vel etiã non

ſolẽni.dic ſʒ tũc debeat cõſirmari.ſi tñ nõ excludit datum
a iudice cenſet᷑ datiuꝰ⁊ nõ teſtamẽtarius vt nõ.s.de admi.
tu.l.ꝗq negociatiõeʒ. S.teſtõ.⁊. C. de ↄſir.tu.l.ſi vt ꝓpõis.ſʒ
Di.iſta opi.Pi.repꝛobal ſm MNai.i.l.neq;.de ↄñr.tu.di
cã plene.de cõſir.tu.l.j.¶ Sʒ an ille q ẽ in teſtõ ĩutili da
tus ⁊ cõſirmet᷑ a iudice ſit teſtamẽtarius vel datiu:Dicã
in dicta.l.j. YJbi decernit.⁊ male.Ibi pnüciatiões.qꝛ falſã
cauſã cõtinet ſnĩa.m Di.facit qð nõ.in Spe.de ſen.S.q̃li
ter. v.ergo ſi iudex.⁊ in Spe.de arbi.S.ſeqꝗt.v.ſʒ nũqd ami
cabilis ſᷣm Rai.

(Item quero. nota caſũ pulcherrimũ.Ex q no

ta ꝙ ſi fuerũt allegate due excuſatiões ⁊ vna fuerit iuſta ⁊
alia nõ:⁊ iudex ĩ ſnia fuerit pſecutus iniuſtã ꝙ ſnĩa nõ va/
leat qð ẽ notãa. ¶ Glo.op.de.l.j.S.biduũ.j qñ ap.ſit. Et
ſolu. vt glo. Ibi in.S.ſi.dic ⁊ ſic.nõ ꝙ falſa cauſa adiecta ĩ
ſnĩa reddit ſniazʒ ipo iure nullã ergo ⁊cc. Cõtra qð op.
de.l.ſeruo inuito.S.cũ pꝛetoꝛ.j.ad trebel.⁊.l.diuꝰ.de re
iudi.⁊ de.l.is ad quẽ .jde acq.hẽ.qꝙ ſnia lata ꝓpter falſas
allegatiões valeat ſʒ reſcindat᷑ ope reſtitutiõis. Ol.dic
nõ ey de offi.oꝛ.c.ex parte.⁊ exde renũc.c.iĩ pᷣſentia refert
ꝙ illa cauſa allegata in ſnia fuit ſalſa ĩ facto tm vel ĩ re tm̃
hic eniĩ pupillus nõ hẽbat patruuʒ ⁊ ſic fuit falſa de ſacto.
Itẽ ſuit illegitima de iure q;ꝛ poſito ꝙ eẽt verũ ꝙ ꝓnũcia/
uit iudex ꝙ iſte hiet patruũ tm̃:tutela teſtamẽtaria nõ ex/

cluderet a legitima ſed ecõtra.S. de teſta tu.l.ſiqs ſub con

ditiõe. ſᷓ ſi eẽt lata ꝑ falſas allegatiões cõtra pᷣſentẽ:ſecus
ſi ablentẽ: ar..de teſta.l.ſiqs obꝛepſerit.⁊ ſᷣin ꝙ ego in⸗
tellexi hãc.l.p Inno.potes ĩtelligere ĩ . S.ſemel.ĩſti qbus.
ex ca.ma.nõ po.vel dic ad ſcðʒ cõtrariũ de.l.diuꝰ. cũ ſili/
bꝰ ꝙ hic fuit expᷣſſus erroꝛĩ ſnia ibi nõ.vel dic ꝙ h ſpeciale
fauoꝛe pupilloꝑ:⁊ ita ĩtelligas.S.ſi.inſti.e.ſacit. C.ſi ex fal.
alle. l. j. t. ij. ⁊ tenet hoc Di. ⁊ hoc hẽs p gl.ĩ.l.ſiis ad quẽ.
de acq.here.⁊ potit ſnĩa ſuſpẽdi ꝑ appellationẽ vbi iudex

tulit ſnĩam ꝑ gratiã expᷣſſa falſa cauſa:etiã cauſa nõ ꝓba/
ta:ſʒ ſi cauſa eẽt ꝓbata tũc eẽt impoſſibile ꝙ; nõ ſit ꝓbata
etiã ſalſa ſi cauſa erat ſalſa:⁊ ſic ſnĩa valebit in alijs caſibꝰ
⁊ reſcindit᷑ ꝑ reſtitutionẽ:ita intelliaat.C.ſi ex fal. alle.p to

tũ.x.l.diu.j.de re iudica.⁊ tangit gl.in dicta.l.ſi is ad quẽ
j.de acqrẽ.hẽ. Fſm Ol vt de hoc dicã.de iſta quarta tutela
tu hẽs ĩ Spe.de ſen.S.quoniã.v.penul.⁊ ꝑ OGuil.de cu.in

l.ſi ptoꝛ.S.marcellus.C. de iudi.tangit . ad trebel.l.ſeruo

inuito.S.cũ pᷣtoꝛ.dicit tũ Ja.de are.ꝙ hic ſit ſpeciale fauo/
re pupilloꝝ vt ipſo iure nõ teneant᷑.alle.hoc.S.eo.l.ſcire
opʒ.S.excuſat᷑.⁊.j.de excep..l.q agnit.¶ Querit glo.de
qua vtili actiõe h̊ loqtur:Et rũde vt glo. ¶ Eẽ glo.hẽs
ex iſta.l.notare q; etiã iuſtã cauſaʒ ſoꝛmãs nõ obtinet ſi ĩ
ſnĩa ſit erratũ. ¶ Ibi hẽs notare ꝙ ſubuenit᷑ alicui ſi illud
qd eſt cõtra ius fac erroꝛe nõ malicia. ¶ Item ex iſto tex.
potes optime colligere ꝙ in ſnĩa iudex nõ tenet᷑ expᷣmere
cauſaã.nã ſi expᷣmat falſã cauſã ſnĩa ẽ nulla:ſʒ ſi tulit ſimpli
cit᷑:tũc credũ tuliſſe ſniam verã inſerta cauſa.habes plene
ꝓ Rai.in.l.q rome.S.duo fratres.j.de v.obli.⁊ ꝑ An. de
piſis de ſuſpec.tu.l.he eniʒ cauſe.ſubijcit tũ Ja.de are.q ĩ
terdũ iudex dʒ adijcere cauſã q̃ mouit eũ ad ſnĩam ꝓferen/
dã.C. de iudi.l.ꝓperãdũ.S.illo ꝓculdubio. ⁊.ð.de euic.l.
ſy ſi vtriuſq;.⁊ ſi his caſibꝰiudex cauſã nõ expᷣſſerit in ſnĩa
recurrimus ad eũ vt dicat cauſã q̃ eũ mouet ad ſnĩam ꝓſe
rendã cũ nullus ali poſſit eã ſcire.facit ad hoc.C. ſi ex ſal.
alle.l. ſiqs decurio.⁊.j.de appel.l.ab executoꝛe.⁊ de hoc
ibi notat᷑.ſac qʒ nõ.de teſta.l.hẽdẽ palã ĩ pᷣn.⁊.C. de ſen.
ex pi.re.l.ij.⁊ credit᷑ ſibi ſoli ſic ⁊ als credi vni teſti.C. de
ſer. fugi. l. qcũq;. m Ja.de are. ¶ Iteʒ nõ ex.l. iſta ꝙ põt
tutoꝛ dicere dationẽ nullã ⁊ ſi ẽ aliqua ꝓponere excuſatio
nẽ: ⁊ ſic pſtat ar.ꝙ qs poſſit dicere iudicẽ nõ ſuũ ⁊ ſi ẽ ſuꝰ

recuſat eũ tanq; ſuſpectũ.ſacit.S.e.l.ppter litẽ.S.j.õᷣm Ja.

de are. ¶ Itẽ pſtat ar. ꝙ ille Z quẽ eſt lata ſnia poſſit di/
cere ſnĩam nullã ⁊ ſiqua ſit appellat. ꝓ hoc facit qð notat

De excu.tuto.

Di.j.de le.iij.l.cũ filius.S.varijs.⁊.S.eo.l.ſcire opʒ in pᷣn.⁊
l. ppter litẽ. S.j m Ja.de are.⁊ hoc dictũ eſt verũ in reo:ſe
cus eẽt in actoꝛe:vt notat Di.in dicto.S.varijs.nã loquii ĩ
reo.qdð patet q; tutoꝛ excuſans ſe fungit᷑ vice rei:q; ipſe ꝓ
ponit plures exceptiões etiã cõtrarias:vt pʒ inſti.e..qui
aut. ⁊. S.e.l.ſcire opʒ.de hochẽs ꝑ Rai.C.qñ ꝓuo.nõ ẽne
ceſ.l.j. Inno.tenet indiſtincte ꝙ teneat talis appellatio:vt
ex de in ĩte.reſti.c.cõſtitutus.⁊ in Spe. de appel.S.iuxta.
G.ſʒ nũꝗd libellus.⁊ iſta opi.appꝛobat᷑ de conſuetudine.⁊
hẽs ꝑ Aber.ffde appel.l.j. Querit Ja.de are.nunqd in
caſu.l.nr̃e poterit iſte tutoꝛ ſe excuſare:⁊ poſt dictã ſniam

etiã trãſactis qnquaginta dieb cũ hẽat iuſtã cauſa:ipſe tʒ

ꝙ ſic.nã ille ꝗ nõ põt ſe excuſare ĩfra tpᷣs auditĩ ⁊ poſt tpᷣs:
vt. ð.e.l.ſi cũ ipſe. So.iſta fuit iniuſta ignoꝛãtia:ergo vide
tur hĩe iuſtã cauſã:ar.S.de calũ.l.annus.⁊ hoc caſu dẽ q̃re
re de vtilitate ſnĩe ⁊ nõ currit ſibi tpᷣs in excuſatione ꝓpoſi

ta:ar. C. de iĩof.teſ.l.ↄ maioꝛes. põt eniʒ vna via cognoſci

añ aliã illa quã ipᷣe elegerit:ar.S.de inof.teſ.l.pap¶ᷣ.S.ſigꝗs.
Spatiũ quinq̃ginta

AAinquagint 4. dier ad ꝓponẽdas ĩ

uiudicio excuſa tiões tutoꝛib ⁊ curatoꝛib eſt ſtatu
tũ ſʒ qtuoꝛ mẽſes cõtinui a die noĩatiõis ⁊ ſciẽtie ad inſtã
tiã finiendã niſi ꝓſequẽtes ↄdicunt aut facto aduerſarij ſũt
impediti.h.d.cũ.l.ſe.m Rai. Ibi pagẽdo.i.ad finẽ ꝓdu
cendo:qꝛ dictio per denotat perfectionẽ:vt.l.vꝛbana ſami
lia.S. pernoctare.j.de vbo.ſig.⁊.l.ij.ĩ pᷣn.de adul. qð ſacit
ad id qð nota.ꝑ Guid.de ſuʒa.iĩ dicta.l.ij. Gonoñ.hẽbaãt
qõneʒ cũ mutiñ qꝛ viciſſiʒ vna pars petebat ab alia.xxx.
milia floꝛenos:factũ fuit cõpꝛomiſſuʒ int᷑ eos.Guid.de ſu/
ʒa.qui tũc fuit mutine ſecit poni in inſtr̃o: ita foꝛe de con/
coꝛdia partiũ ꝙ ſi mutineñ cauſas ſuas ĩfra tres mẽſes nõ
egerint cadũt a cauſa:⁊ ſi bono.cauſas ĩfra tres mẽſes nõ
pegerint ſimilit᷑ cadũt a cauſa. Cõtigit ꝙ ambe partes fue
rũt litẽ cõteſtate ĩfra tres mẽſes poſt tres menſes elapſos
Guid.oppoſuit ꝙ bonoñ.nõ poterãt amplius petere:qꝛ
cauſas ſuas nõ ſiniuerũt ifra tres mẽſes:qð debebãt facẽ
ꝓpter vbũ ꝑegerint ĩ inſtr̃o poſitũ:ar.huius.l.⁊ dicta.l.ij.
Cõtra bonoñ.volebãt opponẽ mutinẽſibus ꝙ ipſi nõ po/
terãt agẽ.ad qð ipſe rñdet ꝙ actio eoꝝ erat ſalua:qꝛ age/
re dẽ ꝗs litẽ ↄteſtando:vt.l.amplius.j.reʒ ra.ha.⁊ ita ob
tinuit cõtra Odof.⁊ teneas coꝛdi.q; qũ ſacias aliã cõcoꝛ
diã tu potes ſacẽ iſtã fraudẽ quã ſecit Huid.de ſuʒa. o/
minatiõis ſubaudi ⁊ cognitiõis. ¶ Op.glo.⁊ pᷣmo op.re/⸗
ducẽdo hũc tex.ad abſurdũ ⁊ recita glo.q̃ incipit ſʒ ſi iſti.
⁊ dic vt gl. m Aʒo.⁊ facit/p hoc.s.eo.l.ſcire opʒ.S.qnqua
ginta. ʒ Di. Ol.ſol. alijs duobꝰmõis ſʒ pᷣma vera.¶ Itẽ
op.de auẽ ꝗ ſemel.C.quõ ⁊ quã.iudex. So.vt gl.q ſpecia
le eſt. Et op.de.l.ꝓperãdũ.C. de iudi.· Et dic ꝙ ibi cau
ſa durat triẽnio:h̊ qᷣtuoꝛ menſib tãtũmodo.ſʒ nõ ẽ verũ ꝙ;
ſit ſpeciale:qꝛ ̊ iſtud temp ẽ ppoſitũ iuri cõpetenti parti:
ibi eſt ppoſitũ inſtãtie. ¶ Querit glo.a quo tempoꝛe cur/
runt iſti quinquaginta dies:Et ae vt glo.
—, omini iſta.l.eſt bona ⁊ qͥ
Ycum ipſe. ndte allegat. Abripſeſta

toꝛ petit. Ibi ↄdictionis date ꝑ iudicẽ qᷓ excede/

bat q̃tuo: mẽſes Fʒ Ja.de are. Ibi ꝓba i. Nec ob.S.ex q.

cau.ma.l.ait pᷣtoꝛ.S.ſi.cũ.l.ſe.q; iſta ĩtelligit ʒ illã:ar.j.de
iti. actuqʒ bᷣua.l.j.vł ibi de tẽpoꝛe actiõis:h̊ de tꝑe ĩſtãtie:
ar.eius qð nõ.e.ti.l.ſʒ ſi ꝑx pᷣtoꝛẽ ĩ pᷣn.lʒ glo.alit᷑ notat.S.de
dolo.l. arbitrio.S.dolo.⁊ iſta gl.ẽ ſat nõbilis q̃ diẽ ꝙ etiã
nõ ſtat ꝑ aduerſariũ quo min cauſa finiat᷑. Ibi tp̃s.qꝛ nihil
ominus etiã tẽpus currit:ſed ↄ eũ datur reſtitutio:⁊ hoc ĩ
cauſa pꝛincipali in cauſa appellatiõis datur actio de do/

lo. C. de iudi.l. ꝓperanduʒ.S. ſinaũt.⁊ in auẽ.de appel.S.
audient.⁊ in auẽ.vt ſpon.lar..hec que.ſᷣm Rai.dic iſta

ↄtraria ſunt Ja.de are. C Sed pone ſtetit ꝑ iudicẽ quo

minus cauſa finiret iſto tẽpoꝛe an currit iſtud tẽpus: De

hoc plene

De excula. tuto.

hoc plene dixi in dicto.S. andient.in auẽ. de ap.collł.iij. ?
tangit Rai in auẽ.itẽ ap.C. de tẽp.ap. ¶ Glo.querit vtꝝ
iſte tex.habeat locũ vbi decretũ ẽ ꝓbatum etiaʒ poſt qua/
tuoꝛ mẽſes: Olo.dicit ꝙ ſic. Nec ob.C. de iudi.l.ꝓperan
dũ.vbi ſemꝑ ſinitur inſtantia lapſu triẽnij qualitercũq; la⸗

bat᷑:qꝛ hic trãſcurſus tẽpoꝛis perimit ius actoꝛis:ibi reſer

uat ⁊ perpetuat ſᷣm Ol. Iſta.l.allegatur per Di.in ar.ꝙ
ſi ſtatutũ eſt ĩ ciuitate ꝙ oĩs cauſa debeat decidi ĩfra tres
mẽſes:⁊ aduerſarius petit dilationẽ que eſt vltra tres mẽ
ſes ꝓpter teſtes ꝗ ſũt in longingꝗs partibus:ꝙ nõ obſtãte
ſtatuto poſt tres mẽſes poſſit de cauſa cognoſci.⁊ eodem
modo detmiĩat id qð ponit h̊ Rai.⁊ Ci.i.l.fi. C. de adul.
ſ. ꝙ ſi eſt ſtatutũ ꝙꝙ actoꝛ/pducat iura ſua infra mẽſem ꝙ ſi
ſuit ĩpeditus ꝓpter dilationẽ datã aduerſario ꝙ etiã poſ
ſit poſt pducere. Itẽ inducit ĩ ar. certũ eſt ꝙ vere ↄtumax

nõ appellat niſi veniat iudice ſedente:vt. . de in iteg.reſti.

l.diuus.ꝗdam ſuit cõtumax vere ⁊ lata ſuit ſnĩa cõtra eũ:
iſte venit ad banchũ iudicis ⁊ ſtatim cũ vidit eũ iudex re/
ceſſit a bancho:nunꝗd audiat᷑ poſtea appellãs: Iſte tex.
facit in ar.ꝙ ſic:qꝛ non ſtetit ꝑ eũ:facit.s.de iudi.l.nõnun/
ꝙᷓ; quidã vero diſtinguũt ꝙ aut iudex receſſit añ veſperas:
⁊ tũc debeat audiri.aut poſt veſperas.⁊ tunc ſecus: ar.ð.
de oꝛig iuris.l.ij.S.⁊ q; in veſperis.⁊ in auẽ.de iudi.S.ſede
bunt.coll.vj.tamen caſus hui queſtionis vr ĩ.l.j.S.dies.j.
qñ ap.ſit.⁊ tangii.j.de ap.l.ij.ſcias tũ ꝙ hec queſtio foꝛ⸗
matur male hic ꝑ Rai.i recollecta.⁊ tu ꝗ habes eã vides
audacter: qꝛ ita eſt. ⁊ facit iſte tex. ad queſtionem nota.in
Spe. delit. ↄteſta. S.q;.v.ſed nunquid ſuper.⁊ in Spe.de
teſte. S.i.v.ſed nunquid ſi teſtis.
Defectus viſus audi

p Oſt ſuſ ectam.ius ſermonis ac itel-
lectus egeſtas ĩtolerabilis ac perpetua valitudo
iã ſuſcepti excuſationẽ tribuit impedito. h. d. im Rai.
Ibi põt.ſubaudi ⁊ ſic remouei ſm quoſdam.⁊ allegat qð
nõ. S. de tu. l.j.S.ñi.gl.dicit ꝙ nõ eſt verũ vt ibi dicaʒ per.l.

qꝙᷓ; plura.e.ti.⁊ ad dictam glo.patebit rũſum ꝑ ſuppletio/

nẽ quã ibi dabo. C Glo.op.de.l.j.S.j.S.de tute.vbi vr ꝙ
cecus nõ poſſit dari tutoꝛ. Et ſolue vt glo.dicit.ſed poſito
ꝙ fuiſſet datus tũc poterit ſe excuſare etiã poſt ſuſceptam
tutelã:vtnõ.in.l.iij.C.ſi ex fal.alle.quod teneas bũ mẽti.
¶Itẽ op. de.l. frater. C. e. So. vt glo. ¶ Itẽ op. de. l.nõ
ſol. F. ſiqs. S.e. So. vt gl.vel dic ꝙ tex.intelligii ſᷣm illuʒ

⁊ nulla dãnabis.¶ Itẽ op.de.l.ſʒ ĩ hoc.als.ẽ.l.idẽ vulp.
⁊ habes bñ eandẽ rñſionẽ quã habes ĩ pᷣcedenti cõtrario.
¶AVltio dicit hec gl.ad qð nõ.s.de mino.l.veꝝ.S.ex fa/⸗

cto.dic vt ibi. Nota caſus vbi ꝗs põt dimittere tutelã ac/
ceptã intra quos ſũt iſti. C ltimo cõtra iſtud videt dice
re glo.j.de re.iu.l.vbi.ſ.ꝙ ille infirmitates nõ ĩpediũt tu/
telã iã acceptã.ſʒ vt ſalues iſtam glo.dicas ꝙ illud eſt veꝝ

ita ꝙ deſinat eſſe tutoꝛ ipſo iure ſʒ tm̃ excuſat:ita loquitur

h: ⁊ põt eſſe veꝝ qð dixi ſuꝑ tex.ſuper verbo põt.
Ibi imparem ⁊ intolerabilem ſᷣm

Mauper tas Di. ⁊ glo.l.pauꝑtas.s.eo.ti.vbi

—

glo.remittit:⁊ dic vt ibi.

— ⸗ t
7 R Dmiiſtrantes. ren worbn⸗

aognitate collatiõis p̃fectiq; vigilũ ⁊ annone a tute

1 lis ⁊ curis etiã ſuſceptis excuſationis pᷣuilegio ſũt ſubiecti:

aſſeſſoꝛes vero ſen milites in numero abſentiũ q cauſa rei
publice abſũt a tutelis nouis excuſantur:ſed veteres non
deponũt.hoc dicit ſᷣm Rai. Ibi nõ vltra dicit glo.cc.ſtati
expediã eam per pᷣmũ contrariũ. ¶ Et ideo op.de.l.ath/
lete. S. gentiuʒ. ð. e. ꝙ non debeant excuſari. Et ſolue vt gl.
dic ⁊ ſcõᷣm hoc habebis intellectuʒ in littera multum late
queʒ ſeqtur glo.C. de excu mu.l.j.lix.⁊ vide quod ibi di/
xipoſt An.de baiulo.als eſt in tex.delata.⁊ tũc eſt alius ĩ

tellectus.ſ.ꝙ tempoꝛe adminiſtrationis excuſeĩ a tutela ⁊

cura delata illo tempoꝛe.
we Abi pꝛoſecturis.ſ.de ꝓximo. Ibiſuſcepta.

V (Eoꝛum. ſecus in comite pᷣmipili pꝛincipaliter.S.e.l.

non ſolum.S.ſi mulier.Fᷣm vnũ intellectum Mai.iĩ additio
nibus antiquis querit rõnẽ diuerſitatis ⁊ nõ ſoluit.tu di/
cas ꝙ ratio eſt quia officiũ pꝛimipili eſt dignius: ⁊ ſic eius
collatio hʒ maius pꝛiuilegiũ:ar·j.de albo.ſcri.l.ſi.⁊.C.de

bo. que li.l.cũ multa.¶ Op. glo.de.l.ſi duas.S.munere.

5.eo.So. vt gl. C Item op.de.l.pꝛopter magiſtratus.&.
eo.So.vt glo.⁊ ſic incipere ⁊ pparare ſe ad iudiciũ ſũt pa

ria.facit.j.de pollici.l.j.S.cepiſſe.vel ſolue cõtrariuʒ ꝙ ibi

in ciuitate romana:hic in caſtro vel villa: vt in contrario
notat᷑. ¶ Item op.de.S.itẽ qui reipublice.inſti.e. Et ſol.
glo.⁊ ſic nota ꝙ pᷣuilegiuʒ datũ alicui non extendit᷑ ad ei
collegam:⁊ ſic ſacit contra id quod dixi per Ja.de are.S.
eo.l.non ſolũ.S.qui pꝛimipilum. ¶ Itẽ op.de.l.ſpadonẽ
§F. ſinaũt. . eo. So.vt glo.⁊ dũ dicit glo.hic ar. dic.ſ.vt nõ
excuſetur a tutela iam ſuſcepta:ſed excuſatur a ſuſcipiẽda.
¶ Item op. de.l. z in h. . ſi alij. ð. e. Et ſo. vt gl.⁊ melius
dic:vt nõ.in.l.verũ.S.ex ſacto.s.de minoꝛibus.
In collegio ſeu coꝛpoꝛe licito

(Qui coꝛpoꝛis. cõſtituti excuſãtur ab extraneo

ruʒ tutela ſilioꝛũ nõ.nec collegarũ tutoꝛes infra centeſimũ
miliare coguntur eſſe ſed vlterius excuſantur.vbiq; vero
ſunt iĩmunes qui ſpeciali pꝛiuilegio ſũt muniti.hoc dicit cũ
l.ſe.hm Rai. bi collegaruʒ. Nota ꝙ pupillus de colle/
gio põt eſſe:ſic ⁊ als pupillus poteſt committere tale quid
ꝓpter quod depoꝛtatur:vt.S.de tu.l.ſi arrogati.ſᷣm Ja.
de are. Ibi ſilioꝛũ.ſacit qdð nõ .ad queſtionẽ nõ.p Guil.
C.de epi.⁊ cle.l.pᷣſbyteros.de qua dixi.s.e.l.ſed ⁊ milites
in pᷣn. vnde vide qdð iſte tex. facit ꝙ Iʒ aliter pᷣbyter excuſe/
tur:a tutela filioꝛum compᷣſbyteri non excuſat᷑:de quo dic
vt dixi in.l.amplius.s.e.Continua.l.ſe.
Hec.l.continuat cuʒ.S.q coꝛpoꝛis.

v) ane. ¶ Querit glo. qui ſunt iſti qbus cõ
ceditur ſpecialit᷑ vt non teneant ſuſcipere tutelã:
7 t reſponde vt gl. C Altimo.S.qui coꝛpoꝛis.ᷣfacit ad id

quod dixi.S.eo.l.amiciſſimos..ſi.vbi quis habet pꝛiui/
legium ꝓpter aliquẽ ꝙ non vtatur pꝛiuilegio contra ipſũ:
vt ibi dixi quod tene coꝛdi.

Senatoꝛis libertus filioꝛũ tute/
LTS ber tus. Iim eius cum alio adminiſtrãs
tutelis alioꝛũ excuſationis pꝛiuilegium non ſoꝛ
titur.h.d. Ibi adminiſtrans.ſ.cum alio:⁊ ſic non ob.con/
trariũ de.l.neq; ſenatoꝛum. ſᷣm Mai.¶ BGlo. op.de.l.ne
qᷓ; ſenatus.C. e.ti. So.vt glo.vel dic ꝙ illud quãdo gerit
negocia ſilioꝝ.facit.S.l.libertus.ſᷣm Ja.de are.

ngenu vl liber
(Vn exoꝛa tione. 3 ananlomum au
Mreoniure munit excuſare ſe põt a tutela ſeu cura
liberti:niſi etiam eodeʒ iure ſit tutus:illius etiã tutelaʒ vel
curam pꝛius excuſatus ſuſcipere compellit. h.d ſᷣm Mai.
Ibi liberto non habente ius annuloꝛuʒ:als ſecus eẽt vt ĩ
v.ergo. Ibi datus.ſ.tutoꝛ vł curatoꝛ. Ibi poterat.facit ad
h.l.j.S.ji de vaca.mu. Ibi annũ qꝗ eſt communis omnium
abſentiarũ:vt.S.e.l.non ſolũ. Ibi dari.non obſtãte ꝙ fue
rit excuſatꝰ. Ibi pꝛono.ſ.ſenatoꝛis pꝛoni negocia.¶ Gl.
op.de.llibertus S.ſʒ ⁊ ſi.S.e. So.vt glo.⁊ dic ꝙ iſtud pᷣui/
legiuʒ cõpetit liberto:ſed iſte perdidit nomẽ liberti exquo
ipetrauit ius annuloꝝ aureoꝛũ:⁊ ſic tacite pᷣuilegio renun/
ciare facit de iure annulł.aure.l.ij.⁊.ĩ.de acqui.hẽ.l.ſi duo.
nã cũ amiſit nomen ⁊ effectum noĩs amiſiſſe videtur.C. de
fer.l.a nullo.allegatur iſta.l.ꝙ ruſticus qui emit partem
caſtri ab vno de fratrib comitis cum omni ſuo iure: ꝙ ſi
cõmittit maleſicium debeat comes cognoſcere ſi illeꝗq ven
didit cõmiſiſſet delictũ:nõ aũt debeãt cognoſcere alij duo
fratres vendẽtes cõtra eũ.nã facit de iure annuł aure.l.

J 2

Abi pupil.edu.vł mo.de.⁊c̃.

j F. penl. c. S. de in ius vo.l.ſ̊ ⁊ ſi hac lege.S.fi.⁊.l.paulus

riqdet ꝑ ꝓcuratoꝛeʒ.S.fi.j.de acqui.hẽ. ⁊ ita inuenit᷑ in ꝑe/

cijs Di.nõ tñ hʒ bonuʒ intellectũ:neq; ad iſtã.l.põt bene

adaptari ſed in li. Ol.reperit Di.alit᷑ dixiſſe:⁊ ſic erãt tres

fratres ꝗ habebãt caſtrũ cõe:⁊ ibi habebãt ruſticos ſuos
in quos hẽbant iuriſditionẽ puniendi maleſñcia:modo vnꝰ
iſtoꝝ vendidit partẽ ſuã cuidã ruſtico:queriè mõ an iſte ru
ſticus emẽs ſit exẽptus a iuriſditione alioꝝ duoꝝ fratrum
ꝗ nõ vendiderũt partes ſuas:⁊ an ipſe acqſiuerit iuriſdi/

tionẽ contra alios ruſticos:⁊ hec eſt pulcherrima q̃ſtio:⁊

tũc hec.l.fac̃ optime ad iſtã.q.⁊ Di.dicit ꝙ iſte nõ ẽ exẽpt
a iuriſditione iſtoꝝ duoꝛũ dñoꝛũ:ſʒ in alijs ruſticis bñ que
ſiuit iuriſditionẽ:ar.eiꝰ qð hic dẽ in tex ⁊ glo.qꝛ ipetrans
ius annuloꝝ aureoꝝ habei ingenu quo ad exneos nõ quo
ad dños.fac̃ ad hoc dicta.l.penl.de iure annuloꝝ aureo
rũ.⁊.l.fi.eo.ti.⁊.l.ſi is q.j.de adul.⁊ ad ilyll.l.ſilius exhere
dat.⁊ videtur caſusj.de iurepatro.l.gaius. ⁊ ita dicitur
ſtare in iſtis terminis.

vt. . e. l. ſis ꝗ tres in pᷣn. ⁊ iõ ex eius diſpoſitiõe ſtatĩ trãſ/
miſit tutelã poſt reditũ ſᷣm Rai. Ibi põt.qꝛ vĩ noua dela
ta:nõ aũt vet cõtinuata. ¶C Gl. op.inſti.de ſatiſda.tu.in
pn. t. ð.e.l.tutoꝛ.So.vt glo.¶ Itẽ op.de.l.qnqginta..
eo. So.vt glo. Ex iſta gl.nõ ⁊ tene mẽti ꝗ exercere litẽ
dꝛ ille ꝗ litẽ inchoat ⁊ ad hoc allegat eaʒ Ja de are.
L Curatoꝛ dat᷑ a iudice mẽtecapto

(Si a pꝛetoꝛe. muto ſeu vẽtri ſe excuſare põt ꝑ le

gitimũ numerũ.h.d. Ibi vent.vide qð no.S.de tu.⁊ cu da.
ab his.l. vẽtri.⁊ qð ibi dicãa. C Gl.q̃rit ꝓpter quos libe

8„– ros excuſat: Et reſponde vt glo.
R

Ome. Tutoꝛes a magiſtratibꝰromanis ſeu datiĩ

teſtõ rome cõfecto vel eius ſuburbibdicuni in ipᷣa vꝛbe cõ
ſtituti.h.d.ſᷣm cRai. Ibi rome.in qͥ ↄſuetudo dicte ciuita
tis dʒ ſpectari fᷣm Ja.de are.⁊ dixi ꝑ Rai. de vẽ.iſpi.l.j.ĩ
ſi ⁊ ꝑ doc.C. de ſũ.tri.l.jin ſi. Ybi datos.qdð ꝓdeſt ꝓpt᷑ id
qð hẽs inſti.de excu.tu.ĩ pꝛin.gl.⁊ de v.ſi.l.ij.⁊ ſol.vt glo.
¶ Vltio nõ ex iſto tex.ꝙ lIʒ in ↄctib cõſiderem locũ ĩ quẽ
effect ipᷣius ↄctus dirigit᷑ nõ ſic vbi ẽ facta ſcriptura: vt.l.

Q 2. Libertus ſenatoꝛis ip̃ius pꝛocura. excu
uaulS. are põt ſe ab alioꝝ tutelis niſi iure annu
loꝛũ aureoꝛũ a pᷣncipe ſit dotatus.h.d.Fſᷣm Mai.

cõtraxiſſe de aci.⁊ ob.tñ ĩ vltia volũtate dʒ cõſiderari lo/
cus vbi ẽ factũ teſtm̃.verba enĩ ꝑ q̃ ↄxerũt ad vltimã volũ
tatẽ nõ trahunt.j.de v.ſig.l.vba.⁊ ꝑ hꝰ pʒ rñſũ ad.l.õxiſſe

⸗
Itins. pales.ĩ pᷣ parte fuit excuſat?.ĩ 2 de

N eẽ tutoꝛ ipo iure.⁊ꝛ ibi ſʒ ſi ita.⁊ bꝛeuiter.h.d.
Lutoꝛ teſtamẽtari reipublice cauſa abſẽs veterẽ tutelaʒ

Diuidas hãc.l.ĩ duas partes pᷣnci/

excuſatiõis pᷣuilegio circũſcripto aſſumẽ tenet ſtatiʒ poſt re
ditũ admiſtratiõis pᷣoꝛis tꝑis cõuẽtiõe ceſſãte:niſi ĩ diſpo/
ſitiõe teſtõꝛis expᷣſſe ſuerit abſolutus:tũc a poſterioꝛe tꝑis
admiſtratiõe ⁊ abſentie pᷣuilegio ſe excuſat poſt hẽditatis
aditionẽ ſeu euẽtũ ↄditiõis ꝗbus in teſtõ fuerit ↄſtitutꝰ.h.
d. Rai. Ibi quoad.i.donec. Ibiinterea.i.durãte abſẽtia
cauſa reipublice. Ibi⁊ iõ.dic ꝓ tꝑe ſeq̃nti. IObi tpᷣs.añ abſẽ
tiã ⁊ poſt rñſionẽ. Ibi poſſe.iõ qꝛ ᷣma tutela nõ fuit fini/
ta ipᷣo iure ꝑ abſentiã ſꝭ ꝑ excuſationẽ:ſec ſi iudex diſpoſi
tiõe teſtãtis expᷣſſa ſinita ipᷣo iure fuerit:vt.S.ſe.fac.l.qð dẽ

j. de teſta.mili.ᷣm Rai. ¶ Sʒ adhuc nõ reſtat bñ decla/
rata rõ:iõ dic ꝙ rõ eſt:q;ꝛ vbũ quoad appoſitũ ſupius hʒ in
ſe reuolutionẽ tꝑis vt vi ꝑ Ol.S.de fuſ.tu.l.iij.S.q̃ri põt.⁊

aduerte qꝛ Rai.diẽ ſe legiſſe ĩfoꝛciatũ ꝗnq;ʒ anis ãteq; ĩtel

ligẽt iſtã.l.⁊ dic ꝙ iſte caſus pus vi eẽ iS.ſe.de vᷣbo ad

vbũ:⁊ rñde vt ibi dicã.¶ Gl.op.de.l.tutoꝛ.S.ſiqs affutu

rus.j.ti.j.⁊.l.ſi tutoꝛ.j.de tu.⁊ ra.diſ. So.vt gl.dic ſʒ Di.

ꝙ aut ẽ ſcã diuiſio adminiſtratiõis tm̃:⁊ cẽſetur vna tutela

etiã ſinita adminiſtratiõe pᷣma vt ĩ pn.hui.l.x.l.iij.F.q̃ri

põt de ſuſpec.tu.aut nõ ẽ fcã diuiſio admiſtratiõis:ſj ſub/
ſtãtie tutele:⁊ tũc cẽſent᷑ plures.⁊ ita loqt᷑.S.ſj̊ ⁊ ita.C In

dubio vr fſacta diuiſio admiĩſtratiõis nõ ſubſtãtie.s.de tu.

⁊ cu.da.ab his.l.neq; ille. ¶Querit glo. inſra q;tuʒ tpᷣs
debeat excuſari: Et rñde vt glo.iſtud pᷣncipiũ allegai ad
q.aliq cõpꝛomiſerũt ĩ aliquẽ vtpſerret ſniaʒ vſq; ad annũ

⁊ dederũt fideiuſſoꝛes vł pignoꝛa de parẽdo ſnĩe:⁊ cũ fini/

ret᷑ ſpatiũ anni ipſi ꝓꝛogauerũt cõpꝛomiſſũ ad aliũ annuʒ:
queri vtrũ ipᷣi fideiuſſoꝛes vł pignoꝛa teneant: Iſtud pᷣn.
pᷣſtat ar. ꝙ ſic qꝛ vꝛ idẽ cõpꝛomiſſũ:ſic h̊ͥ eadẽ tutela.ad hꝰ
facit.j.de pᷣcar..l.q̊ ⁊ ſi manẽte.⁊.S.ſo ma.l.pe.S.mulier.⁊
ỹ.loca.l.itẽ querit.S.q ipleto.¶In vꝛiũ facit.S.ſi ita.j.e.
q̃ſi videat cõpꝛomiſſũ: ſicut ⁊ ibi ẽ alia tutela. facit.S.de ad
mi.tu.l.lutũ.S.ſi paulus.caſus tñ ẽ ꝙ fideiuſſoꝛes nõ teneã
tur.ð.de arbi.l.labeo.S.ſi.⁊.l.ſe.In pignoꝛib diſtingue ꝙ
aut erãt cõpꝛomittẽtiuʒ:⁊ tenent q̃ſi ex tacito cõſenſu.aut
alioꝝ ⁊ nõ teneni: ar. dicti.S.q ĩpleto.vba hᷣ ſũt Di.lʒ Rai.
appꝛopꝛiet ſibi illa vba ⁊ vos hahbet᷑ ꝑ Di.⁊ Rai.in. d.l.

pe. §. mulier. S. ſo. ma.
Sed ſi Ita. gbi videam .vtꝝ debeat ꝓdeſſe vł nõ:⁊

certũ ẽ ꝙ ꝓdeſt vt ibi pʒ ꝑ Di. Ibi ex ipſo ſcõ.i.ex vbis te
ſt atoꝛis. Ibi tutoꝛ cũ ceꝑat abeẽ cauſa re publice.⁊ dic vt

ipſo iure:ſʒ in caſu pcedẽti ꝑ excuſationẽ ex.l.diſpoſitione

———— ſm An. de piſis:⁊ ̊ teneas bene coꝛdi.

(S 1tanta. Aduerſa valitudine coꝛpoꝛis ſeu mẽtis

ſuꝑ ꝓpꝛüs negocijs ĩpeditꝰa tutela pꝛoni eiuſq; liberoꝛuʒ
de iure cõi ſe poterit excuſare.h.d.Fʒ Rai. Ibi ipoſſibilis.
Nõ ar.h̊ ꝙ nõ dʒ aliqd ĩpoſſibile iniũgi famulis:q; ad il/
lud nõ teneniĩ.vt h̊ t.j.de pe.l.moꝛis.⁊.S.de ne.gelſ.l.ſi pu/⸗
pilli ĩ f. Im Ja.de are.⁊ pbai.j.de ope.ili l.ei artiſici.⁊.l.R̊
õäü „„ope. . l. interdũ.
(OD Wi in collegiis. Pinoꝛes in colle/

gio in legitio numero cõſtituti piſtoꝛinã ꝑ ſeipos

exercentes a tutelis ⁊ curis etiã collegarũ vꝛbani excuſa⸗/

ri poſſũt:ſec loco vbi dati ſũt domiciliũ nõ hñtes.h.d.ſᷣm
Rai. Ibi exerceãt.ſacit iſte tex.ad id qð nõ.S.ꝑ glo.cõſti/
tutiõis ĩperialis.ↄſtitutiõe de obſe.excep.cauſe.ꝙ comites
⁊ barones tpe qͥᷣ ſũt ĩ exercitu nõ pñt ab aliqͥ cõueniri nec
ipſi nec officiales eoꝝ. ¶ Et nõ ꝙ ita demũ hẽant pꝛiuile/
gũ ſi ipſimet ſũt ĩ exercitu:nõ ſi alios ibi cõſtituũt eoꝝ noĩe
Ibi numeri.Mõ ꝙ illitm̃ gaudeãt pᷣuilegio ꝗ ſt de nume

ro vt h̊ ꝛ.S.e.l.admiſtrãtes.S.j.⁊.C. de ſacroſan.eccł.l.nõ

plures.facit qð no.ĩ auẽ.vt cert ſit numer clerico.in fi.⁊
qð ibi dixi poſt Ja.de bel.ĩ auẽ.ðe referẽ.coll.iij. Obi dai
a teſtõꝛe:vt..e.l.nõ ſolũ.S.⁊ q ĩ teſtõ.⁊ dixi.ð.e.l.ꝓpt.S.lʒ
Op. gl. de. l. j.ð. qð cuiuſq; vniuer.no.⁊ . de colle.illici.l.
jꝙ nõ debeãt hꝛe pᷣuilegia. So.vt gl. ¶ Op. etiã de.l.ita
aũt. . geſſiſſe de admi. tu. .l. tres tutoꝛes.e.ti.gl.nõ ſol.⁊
iõ dic vt nõ.s.de pcu.l.j.ĩ fi.q illð regulare iſtð ſpeciale ſʒ
Di.⁊ ple ꝑ eũdẽ Di.ic.qdð alicuiex de re.iu.li.vj.¶ Op.
de. l. is abſens. So. Vt glo. Nicolaus.

CElbi pupulus educari vel moꝛari debeat:⁊ de alimen
tis pupillo pꝛeſtandis. Rubꝛica.

CAld euidẽtiã huũ ti.pᷣmitte qd notat᷑.ſ.eo.l.fi.ĩ glo.ma
gna.⁊ hãc rubꝛicã ↄtinua ad pᷣcedẽtia:qꝛ ĩ educãdo pupil
lũ multũ ↄſiſtit admiſtratio tutoꝛis adeo ꝙ; ꝓpf ceſſatio/
nẽ vel mendacium aliqñ remouei aliqñ punii:vt.ð.de ad/

mi.tu.l. tutoꝛ. S.itẽ ſolet.⁊ de ſuſpec. tuto.l.iij.S.tutoꝛ.⁊.l.

pluribꝰ.ñ.⁊..e.l.f.⁊ iõ poſt pᷣcedẽtes ti.ponit iſtũ ſʒ Di.

bet apð viꝑ idoneũ:ei ꝓpinꝗs parenti

Pupillus ed

bus ex ↄditiõe ꝑſone ac tꝑe pᷣtoꝛis arbi
. trio eligẽdũ:excluſo ipſi ſubſtituto:Iʒ in

teſtõ pꝛno expꝛeſſe ↄꝛiũ caueat᷑.h.d.ſᷣm

NRai. Ibi vbi.iĩ q loco ⁊ apð quã ꝑſõoaz. Jbiĩ poſthumis.

de quibus

Abi pupil.edu.velmo.de.⁊c.

de ꝗbjnõ curat᷑ vbi alerent᷑. Obi pueris.maioꝛib triẽnio:vt
nõ·..e.l.fi.ĩ fi.ʒ Rai.Ibi nõnunq;.i.aliqñũ eſtimare apud
aliquẽ ꝓpinquũ vł apð eẽ̃neũ ſi oẽs ꝓpinꝗ ſũt ſuſpecti:ar.
C. de fu.do.l.iij.ĩ fi.Fʒ Di. Ibi educaret.⁊ nõ ob.l.amicil/
ſimos ĩ pᷣn. S.ti.j.⁊ de vẽ.iſpi.l.q vẽtri.vt ibi dixi ſ̃ᷣm Rai.
CNõ iſtũ caſũ qꝛ foꝛte dixiſſes Zgi . Zuerir glo. q̃lit
2 „eſtimabit p̃ᷣſes iſtð: Rñde vt glo.
Qudnis. Liberti partes cognati vl popillon affi
nes educatiõeʒ pciſe ſuſciꝑe a pᷣtoꝛe cogunt᷑.exnei vo excu
ſarent᷑ accipe honſʒ pᷣuant legat ac hẽditatꝶ in teſtõ pꝛis
pupilli ſibi relic niſi als fuerit relicturꝰ.h.d.ſm HRai.Ibi
coact'educationẽ ſuſciꝑe.⁊ ſuꝑ hꝰvbo diẽ gl.lʒ pᷣtoꝛ tẽ.ſu
per vbo alimẽtari dic.i.apð ſe ꝑmitti educari pupillũ. Ibi
placuit.denegari petitiõeʒ relictoꝝ ſʒ Di. Ibi ſciret.qð nõ
pᷣſumit niſi expᷣmat᷑.ſʒ hꝰminimũ fᷣm Di. Ibi denegabit.
BGBl. alle.l.ꝗ tutelã.⁊ vide qð ibi no.circaiſtã mãʒ. Ibi ſta
tuit. p̃ſtat iſte text᷑ ar.ad id qð nõ.per Diij de le.ij.l.j.ſ.ꝙ
executoꝛ teſtãrũ nõ cõpellũ reciꝑe executionẽ pᷣciſe ſʒ cau/
ſatiue ſic vt h̊ ʒ Rai.⁊ de h tetigit.de le.j.l. huiuſmõi ĩ
pᷣn.⁊ hẽs ple.C. de epi.⁊ cle.l.nllłi ĩ pᷣ qõne.⁊ dixi poſt Ja.
de bel. in auẽ. de eccle.ti.S.ſiqs aũt pꝛo redemptione.collł.
o ir. dixi in. l. j. de le ijh.
( ) Vficio. Tutoꝛ pupillo tutele actiõe ↄuẽtꝰ
ſupt ĩ alimen ac diſciplinis eiꝰ faciᷣ ab illo fʒ vi
res facultas ei ſibi potit ĩputare nõ vltra:etiã ſi moderata
taxatio fcã fuerit ĩ teſtõ vl a pᷣtoꝛe.h.d. Ibi offõ mercena/⸗
rio.cuilibʒ actiõe bõeſñdei defuiẽti ⁊ ea ſinita ſinit:vt.S.de
ac.emp.l.ꝗ ꝑ colluſionẽ.S.ſi.⁊ depoſi.l.iij. Ibi iudid.diẽ̃
gl. ſupioꝛ.l.dixit. IObi dic.ſ.alẽdus. Segqtĩ glo.nũc ex
cui bonis.dic ĩmo q;tũ expẽdi debeat vt nõ.⁊ meli e.l.
fi. IObi ach.ſ.arbitrio tutoꝛis ẽ detmĩat. Ibi facltatũ.i.red
dituũ:vt.S.de do.int᷑ vi.⁊ vx.l.ex ãno.⁊ ..l.ꝓxima.⁊ ad.l.
fal.l.dii. ?.S. deli.ag.l.ſiqs a libis.S.alimẽta.ex q nõ ar.
illũ q obtinuit ĩ cauſa vt nõ poſſit petẽ expẽſas q̃s fec vltra
qᷓ; facẽ debẽt ſʒ Ja.de are ꝓptea iudex taxat illas expẽ/
ſas vt pʒ ĩ aucẽ.deiudi.S.opʒ.colł.vj.⁊ hẽs de hgl.i.l.gnã
lit᷑. C. de epi.⁊ cle.quã teneas coꝛdi. Ibi hꝰamplũ.x. Ibi ſʒ
ſi.v.no.qꝙ; ꝓ facultatib tm faciẽdi ſũt ſũptꝰ.ↄcoꝛ.ſũt ĩ glo.
tñ gl. allat vndã.l.q̃ optie ⁊ clare dicẽ̃ hꝰĩ auẽ.vt det.ſit nu/
me.cleri.circa pn. Op.glo.de.l.ſi pꝛis.C. de int᷑fdic.ma.
BGl.nõ ſol.ſʒ dic ꝙ illð ĩ mrimonio ĩ qͥ volũtas pꝛis dʒ ſua
ri:vt.C.de nup.l.ſi vt ꝓponis.⁊.S.de ſta.ho.l.paulus.als
icipit eũ q.Fʒ Di.als ſʒ An.de piſis dicas ꝙ ĩ.l.ſi pꝛis.eſt
regłlare:iĩ.l.nr̃a ẽ caſuale:⁊ ꝓptea..e.l.dic tex.nõnunqᷓ; a
pꝛis volũtate ⁊c q.d i aliqũ vtibi ĩnuit ꝙ reglarit᷑ fit ↄꝛiuʒ.
fac̃.S.de admi.tu.l.iij.S.q;uis.Fʒ An.de piſis.⁊ ſic nõ caſũ
q fuat᷑ volũtas teſtõꝛis.ſile.S.de admi.tu.l.qdã decedẽs ĩ
pᷣn. ⁊. S.fi..de hẽ.iĩſti.l.pꝛſamil.⁊ ibi nõ.⁊.l.qdã ĩ pᷣn.gl.
j.de cõdi.inſti.
- ſas ⁊ ad alimẽta ſiue ĩſtructiõeʒ numeroꝝ cuiuſcũ
qᷓ; ſexus ĩſpeci mãcipijs deputatis ad vſũ eoꝝ: mercedibꝰ
ab eis debit eoꝝ etat veſtib atq; tecto ſᷣm vires pꝛimonij
eoꝝ de q ſibi ↄſtat ex iudiciũ vl ꝑ cognitiõeʒ iudiciariã int᷑

tutoꝛẽ ⁊ eũ ꝗ poſtulat alimẽta decerni:hita ab eodẽ ĩ exẽ/

plo tñ pᷣ aut q reddito ãnuo ſeruata taxari debebit eoꝝ pe
cunia apð tutoꝛẽ oſtituta ĩ hᷣab eo puniẽda ĩ vſuris cente
ſimis:⁊ ꝓpt᷑ ↄtumaciã ſeu mẽdaciũ puniẽdo ſʒ Rai. Ibi

nõ imerſũ. Nõ pulchꝝ tex.⁊ qtidie allegat. Ibi decernat.
fac ĩ anẽ de ↄſuli.S.pe.col.iiij. Ibi ſupſit.diẽ Di.maledica

tur ꝗ feẽ hãc.l.⁊ ſic vð ꝙ Ni.fuit multũ libᷣalis:lʒ Rai.di
cat ĩmo bñdicat᷑. Ibi detmĩat.ſac̃.j.de li. ⁊ eoꝝ li.l.cũ vnꝰ.
§. fi. j. gd. l. fal. I. hẽdita. Ybi amplis. Nõ bñ hũc tex.facit
ad hũc tex.ĩ auẽ.vt det᷑.ſit numer cli.ꝑ duas colũnas poſt
pᷣn. Ibi exhibitioni ⁊ alimentis. Nota ꝙ quãdo maritus

legat alimenta vxoꝛi ſue:ita debent dari quemadmodum

dicit iſta lex.

d&α E & „ 6 Joi cõpellit. ſz nügqd ecõ/
Seg ſi nõ cõſta t. tra pupillus debeat pᷣſta/

re alimẽta tutoꝛi: Dic vt nõ.s.de admi.tu.l.tutoꝛibꝰ.S.pᷣn
cipales.⁊ nõ. Ja.de are.j.ti.j.l.j.S.ſi pupillus.facit qð nõ.
Rai.de ſuſpe.tu.l.ĩpubᷣib S.ſi.j.de hac.q.dixi.S.ti.j.l.pau
ptas. Ibi acceſſerit. Nõ ꝙ idẽ oꝑat oppoſitũ ĩ oppoſito ⁊
ꝓpoſitũ ĩ ꝓpoſito.ſile.j.de le.iij.l.ꝗ filiũ.⁊.S.de ſer.ruſti.pᷣ
di.l.tria pᷣdia..j.de.vul.⁊ pu.l.⁊ ſi ð.⁊.C. de ſen. palſ.l.ſi.
hũc tex.allat Ja.de are.ꝙ qñ relicta ſũt alimẽta vxoꝛi ꝙ;

inudex dʒ iqrere piimoniũ ⁊ ei reddit ⁊ iuxta illð facẽ ali/

mẽta decerni. C Itẽ hẽs ex iſto tex.ꝙ iudex põt iponere
penã mã dati vt bi cõminari ⁊c.ꝓ hꝰſac ĩ auẽ.de triẽ. ⁊ ſe
milſ.S.ſtudiũ.⁊.S.de admi.tu.l.tutoꝛ q reꝑtoꝛiũ.S.ſi pceptũ
⁊. C.de ſũ.tri.in epła.cõcoꝛ.j.de ſideicõ.li.l.iiij.S.adijci.ſʒ
Ja.de are. Itẽ pᷣſtat ar.ꝙ iudex poſſit ĩponẽ pena liti/
gãti ꝗ dʒ rũdẽ poſitiõib ꝙ ſi falſũ oↄſteat᷑.vl dicat q; debe
at ſoluẽ cẽtũ.vł ſi nõ dicat veꝝ ꝙ hẽbit capla ꝓ ↄfeſſaj ſᷣm
Ja.de are. Sʒ tũc q̃ro an iudex potit talẽ penã iĩponẽ ⁊t
eã exigẽ: Iſte tex.fac ꝙ ſic.ad hꝰſaců.l.j.qd g.S.de vẽ.in/
ſoi.⁊.S.ſiqs iudi.nõ obtẽ.l.j.ĩ pᷣn.C In ↄꝛiũ facẽ̃ C.cõmi.
epiſ.ĩ rubꝛica ⁊.l.j.tu teneas ꝙ poſſit exigẽ nõ ob.C.com
mi.epiſ.qꝛ ibiloqt ĩ diffinitiua q̃ exigit plenã cauſe cogni/
tionẽ:vt.C.de iudi.l.iudices.hᷣ i intlocutoꝛia.¶ LZiũc q̃ro
pone ꝙ iudex diẽ parti ſacias tale qd ſoõ pena.cc.ccc.cccc.
nũqd põt oẽs penas exigẽ.ſʒ Di.nõ:qꝛ iudex nõ põt mul
ctare niſi ter. C.e mõ mic.l.j.al.l.eos.fac qð nõ.ĩ Spe.de
excep.S.j.v.qdð ſi iudex.⁊ ĩ ti.de cõtu.S.nũcdicemꝰ.v.ſj̊ pa⸗
ctũ.⁊ ĩ ti.de ſen.S.j.v.ſj nũqd iudex. Rai.iſta tñ q dixi.j.de
le.j.l.Aliuſſa. S.diui.ſ.ꝙ h̊ hẽat locũ vbi pᷣceptũ iudicis fuit
cũ cauſa alioꝗn ſi eẽt ſine cauſa nõ valẽt vt ibi dixi. ¶ Itẽ
q̃ro pone ꝙ tutoꝛ alit pupillũ de ſuo ꝓpꝛio q;ꝛ pupillus nil
hẽbat:poſtea puenit ad pĩguioꝛẽ foꝛtunã an potit tutoꝛ a
pupulo repetere? Iſte tex.fac ꝙ nõ q; expẽſe debẽt ſieri p
mõ pꝛimonij:alioꝗn nõ repetunt᷑:vt.S.e.l.ꝓxia ĩ pᷣn.ĩ ↄꝛiũ
ẽ veritas:vt de cõtrario iudi.tu.l.iij.ſ. poſſit repetere.
Tutoꝛ pupillos egẽtes de ſuo alẽ

Sed ſi egeni nõ tenet᷑ ⁊ ſi poſt alimẽtoꝝ decre/

—

tũ ad ĩopiã ſt deducti debẽt alimẽta decreta diminui.ſi vo
ad pinguioꝛẽ foꝛtunã pernenerint ſunt augenda h. d.
Aς I, Lutoꝛ ad expẽſas ⁊ diſciplinas
q MWi filiũ. lib aliũ artiũ bonis palll hẽ
dis a pꝛe ſcpti ab eo ſcãs circa decretũ p̃toꝛis:eiꝰ
ſoꝛoꝛi ex hẽditate ĩ pꝛno teſtõ dotate:eidẽ puberi ⁊ ipᷣſub.
ſtitutj actiõe tutele directa ↄuẽtis:etiã dote illi mlieri ſolu/
ta de iure potit ĩputare.h.d. ſᷣm Rai.C Et aduerte ad
pulchꝝ caſũ ꝗ nõ ĩuenit᷑ alibi ʒ Rai.put ipᷣe dic. C. de ne.
ge.l. alimẽta.S.ſʒ ſa.ↄcoꝛ.l.cũ vnꝰ. S.ſi.j.de ali.⁊ ci.le.ſʒ ĩ
tellectũ Hug.ꝑ quẽ detmĩab iſtũ tex. Ibiĩſtitueret. Dic gl.
⁊c.q̃re.h.d.ſtati videbiʒ iĩ fi.gl. Nõ ex iſta.l.pulcherri

mü caſũ ꝙ ſi pꝛ filio hẽde iſtituto ĩ teſtõ reliqt ſilie doteʒ qꝙ

fres tenent᷑ ĩterĩ alẽ ſoꝛoꝛẽ de ſuo nec põt ſibi iputarii reli⸗
cta dote.de h̊ ꝑ doc.iĩ.l.alimẽta.C. de ne.ge.i vltia.q.⁊ ibi
ꝑ Rai. ¶ Gl. op. ĩſti. de exhẽ.li.ĩ pᷣn. So.vt glo. ⁊ ibi vbi
diẽ exhẽdauit eã dic ꝙ ſic fec.j.de ali.⁊ ci.le.l.cũ vnꝰ.S.ſi.
diẽ gl.iſtituit eã ĩ aliqᷓ ⁊ als nõ valẽt: ſʒ ſi inſtituit eã ĩ dote
an valeat:dic vt ple no.de mio.l.deniq;.S.ſʒ vtrũ.ſᷣm Di.
¶Itẽ op. de. l. .. ſexũ de poſtu.æ recita gl.ꝗq cipit ſi ſoꝛte
Et ſol.vt diẽ gl.dẽ ſʒ certe hodie nõ negat.S.ſexũ.qn mlie
res poſſint grãmaticã addiſcẽ lʒ dicãt ꝙ nõ poſſint poſtu
lare. ¶ Altio gl. allat iſtã.l.ꝙ fr tenet alẽ freʒ ĩopẽ:⁊ p/
pter hãc gl.allegat᷑ qtidie iſta.l.⁊ de h dixi.s.de li.ag.l.ſi
quis a libis ĩ pᷣn.fac.S.de admi.tu.l.tutoꝛ ſʒ dignitatẽ. S.

fi.⁊ ꝙ teneaĩ alẽ tz Odo.nã ſi legitim tenet᷑ alẽ nãleʒ:vt in

auẽ.ꝗ.mo.na.effi ſui.S.ſigs.multo ſoꝛttenet alẽ legitimũ.
.ê Lõtronuerſia de a ẽdo
Ydiſceptetur. pupillo pſidis iudicio
c dirimẽda illis excluſis qs ſoꝛet vᷣſile eũ facẽ ĩ p/
3

Be tu. ⁊ ra. dil. vc.

indiciũ. h.d.Fʒ Rai.Ibi ĩpubis. Collige h̊ ar.ꝙ nouerce
nõ cogunĩ ſtare cũ pᷣuignis ſuis.ſʒ nõ video q̃liter colligat
iſtð ex hac.l.̊ᷣ nõ.iĩ gl. Iſte tex.allegat᷑ ꝑ Di.ꝙ pẽdẽte iu/
dicio retinẽde poſſeſſiõis vt vti poſſidetʒ ꝙ poſſeſſio debe
at ſeq̃ſtrari vt h.nã vides ꝙ h̊ iudex põt ſtatuẽ ⁊ dʒ penes
quẽ pupillus alat ita ꝙ nõ alat᷑ penes ſuſpectũ.ꝓ h̊ fac̃.l.
ii.S/ſinaũt de li.exhi.q;ꝛ ibi ꝑmitti ſeq̃ſtratio ꝑſone g̊ mul
to foꝛtireꝝ . C. de ſacroſã.eccł.l.ſãcim.⁊ ĩ h vꝛ reſidẽ Di.
CLoõtrariũ ſẽtit Rai.ĩ additiõib antiꝗs.certi enĩ ſũt ca
ſus ĩ ꝗbꝰſeq̃ſtratio ẽ ꝑmiſſa.C. de ꝓhi.ſe.l.j.⁊ qð ibi nota.
T iſte nõ ẽ de illis g̊ ⁊c.⁊ hꝰ vltimũ credo veꝝ.nã tũc demũ
dʒ fieri ſeq̃ſtratio ĩ intdicto retinẽde poſſeſſiõis qñ vtraq;
pbauit ꝑ dignos teſtes vt hẽs gl.no.C. de vti poſſi.l.j.in
gl. qlit. quã teneas coꝛdi:q̃ ẽ vᷣs vbi neſcimꝰ ꝗqs aũt ꝓuo
cauerit ad iudiciũ alioꝗn cũ ille fügaĩ vices actoꝛis ⁊ aliꝰ
vice rei alius debebit obtinere:vt.l.ꝗ accuſare.C. de edẽ.
⁊ extra de/pcura.c.lʒ.ꝓbi hocvide ꝑ Inno.

—

cio reqrẽtib affinibꝰ vł cognat ei: velut ſuſpectꝰ
quſa cognita remouebit᷑ a pᷣtoꝛe vl eidẽ tutoꝛ gnãlis ⁊ ꝑ
petuab ipᷣo adiũget᷑:neceſſario vᷣo abſẽs idone ĩ offõ reti
net᷑ ſpãli curatoꝛe ad pᷣſtationẽ alimẽtoꝝ dũtaxat ſibi adiũ
cto.h.d.Fʒ Rai. Ibi amicis.dic gl.vocãdos amicos ⁊c̃.⁊
no.gl.⁊ alle.l. ex q.cau.ma.dic meli vt nõ.ex ꝗ.cau.in
poſ.ea.l.h aũt.S.j.quã gl.videas.C Ad declarationẽ iſt
hẽs ꝑ Rai. C. de bo.auc.iudi.poſ.l.cũ ꝓponas.q; iſta gl.
falſa:qꝛ hꝰẽ ſpãle ĩ caſu iſto. ¶ Itẽ fac iſte tex.ꝓ h̊ qð nõ
gl.j.de bo.po.l.tutoꝛ.quã gl.tene coꝛdi.ſ.ꝙ vbi pupillus
renũciat bo.poſ.nõ valʒ renũciatio niſi facit ĩ pñtia affiniũ
⁊ cognatoꝝ ſuoꝝ qð teneas coꝛdi. Gl.op.de.l.penl.C.
de pa.po. Aduerte ꝙ iſte op.totũ titulũ reſpiciũt. Et
ſol. vt gl. . l. pe. dic de hvt dixi de li.ag.l.ſiqꝗs a libis.S.ſi
mr̃.t hẽs ꝑ doc.C. de ne.ge.l.alimẽta.Itẽ op.de.l.j.⁊
auẽ.ibi poſita.C. de diuoꝛti.l.apud quem. Sol.vt glo.⁊c̃.

. Tutoꝛ abſẽs volũtarie contu
— abſens. marxi alẽdo pupillũ hꝰĩ iudi/

¶Auerit gl.nõ pupillus dʒ alide bonis tutoꝛis: Et rñ/

de vt gl.⁊ allegat.l.ĩpubib.j.ti.ij.?⁊ vide qð ibi nõ.⁊ Di.

allat iſtũ tex. ꝙ vbi tractat de tali crimĩe ex qͥ venit ĩponẽ

da pena relegatiõis vł ifra ꝙ etiã:lite nõ ↄteſtata ſerat ſnĩa
Diẽ ipᷣe ⁊ ſic faẽ ꝓ opi.quã hẽs no.de hꝰ.Sʒ hẽs gl.nõbi
lẽ.j.de penis.l.ĩ fuoꝝ.iĩ gl.⁊ nõ plus diẽ ipᷣe dic vt ibi ꝙ nil
hẽs no.de hy.ſʒ hẽs glo.nõbilẽ.j.de pe.l.abſeniʒ.q̃ ẽ glo.

nõbil valde ⁊ mẽti tenẽda.⁊ ſtatiʒ.l.induces talit. Lex.vꝛ

dicẽ ꝙ tutoꝛ ꝗ ẽ abſẽs põt remoueri vt ſuſpectus:⁊ põt iu/

ger eũ punire exoꝛdinarie.S. de tute.l.ĩ eos.⁊ de offõ.pᷣfec.

vꝛ. l.j.S. ſolet.⁊ pena exoꝛdiaria iudic ẽ vſq; ad relegatio
nẽ vel ifra: vt.j.de effrac.⁊ expila.l.j..fi.g pʒ ꝙ in abñte
põt ĩponi pena relegatiõis vt h:etiã lite nõ ↄteſ. Doc.C.
de penis.l.abñtis.tenẽt ↄꝛiũ:qʒ ſi ĩ ciuili nõ fert᷑ ſnĩa lite nõ
ↄtel.vt.l.ꝓperãdũ.C. de iudi.nec ĩ crimialibꝰ:cũ q̃libʒ pe/
na coꝛpoꝛal ⁊c̃.vt.l.ĩ ſuoꝝ de penis.⁊ opi.iſtoꝝ ſeꝗt᷑ glo.
valde ſinglaris ⁊ nõ.C. de digni.l.qͥtiẽs.li.xij. Rai.C.quõ
⁊ qñ iu.l.j.⁊ i.d.l.abſent.tʒ pᷣmã opi.ꝙ poſſit ſieri etiã nõ
lite ↄteſ. Nec ob.ar.doc.ꝙ nõ põtĩ ciuili ſieri.rõ:qꝛ ĩ ciui

li hẽs remediũ miſſiõis ĩ poſſeſſionẽ: vt.j.ex q.ca.ĩ poſ.ea.

pꝑ to.qdð remediũ nõ hẽs ĩ crimĩali: vt ĩſti.de noxa.ach..j.

Itẽ nõ ob.ꝙ ĩcrimĩalib excedẽtibꝰrelegationẽ nõ fert ſẽ/
tẽtia lite nõ ↄte.⁊ hꝰĩ diffinitiua:qꝛ ibi accuſatoꝛ hʒ reme/

diũ aduocatiõis.C. de reqrẽ.re.ꝑ to.qð ceſſat ĩ crimĩalibꝰ

ĩ qbceſſat pena relegatiõis vlł ĩſra qð ẽ valde no.qcqd di
cat.l.iſta quã allat Di.nõ ſac:qꝛ h loqi de remotione tim̃:
nõ de ĩpoſitiõe pene. Pꝛetea ſupto ar. ꝓut ẽ neceſſariũ ſu

mi ex iſto tex. ⁊ ĩtelligẽdo eũ vt ipe ĩtellit ſeq̃ret ꝙ etiã ĩ cri
mĩalibꝰ excedẽtib relegationẽ poſſʒ pcedẽ lite nõ ↄteſta/
ta:qꝛ ĩterdũ pena exoꝛdinaria põt eẽvſq; ad penã capih:
vt habes gl.ſto.inſti.de iniurS.ĩ ſumma.qua teneas coꝛ
di.que an ſit vera dic vt ibi dii.

Be tu. ⁊ ra.diſtra. ⁊ vtili curatiõis cauſa aci. Rubꝛica.

CCQCõtinua ad pcedẽtia ſic. Quia rõne admiſtratiõis quã
faciũt tutoꝛes de ꝗbꝰẽ dictũ ſuꝑi obligant᷑ tribus diuerſis
actiõib:iõ ponit iſtã rubꝛicã. ¶ Querit glo.q̃re tractaĩ h
de actiõe tutele: Rñde vt gl.q; ĩ ea venit ⁊c̃.dic ſpãlit᷑ ĩ.l.
j. C. de tu. ⁊ ra.dil.x.l.ſe.⁊ hẽs de h̊ ꝑ Aʒo.ĩ ſima hui ti.⁊

poſitiões ⁊ libellũ foꝛmabis ĩ iſta mã:vt nõ.ĩ Spe.de iudi.

S. gnãlia. De eo aũt qñ naſcat᷑ actio de rõnibꝰdiſtrahẽdis
noꝗ.e.l.ſi tutoꝛ. ⁊.l.ij. S.ſi. ¶ Querit glo.ð quẽ actio daĩ
de ra.diſ. Rñde vt gl. Ibi.S.diſtrahẽdũ.dic de hac actiõe
vt pleni nõ.s.de admi.tu.l. tres tutoꝛes. ¶ Atẽ q̃rit glo.
quẽ dat iſta actio tutele de q̃ dẽ ĩ fi.rubꝛice:Et rũde vt gl.
Et vide circa iſtã mãz vt hẽs ꝑ gl.inſti.de attilia.tu. in fi.⁊
qð ibidixi. Querit gl.q̃re appellat᷑ iſta actio de ra.diſ.
Rñdet ꝙ diſtrahere idẽ ẽ qð alienare vl aduertẽ a pꝛimo
nio:vt ſi tutoꝛ rẽ quã bona ſide admiſtrat vt ad pupilli vti
litatẽ admiſtrare dʒ diſtraxit ⁊ ad aliũ vſũ ↄuertit tenetur
hac actiõe:iõ appellat᷑ de ra.di. Querit glo.qñ hʒ locũ
actio de ra.diſ.⁊ qũ tutele:⁊ qñ furti: Ipſa diſtinguit tres
caſus.nã aliqñ gctat tutoꝛ tanqᷓ; tutoꝛ ⁊ rõne admiſtratio
nis ad ſe ꝑtinent:⁊ hꝰↄſtat.Qñq; ↄſtat ꝙ ↄctat mala ſide
tanq;ᷓ eẽneꝰ.Qñq; dubitat᷑ q̃ mẽte ↄᷣctat. ¶ In ðᷣ caſu te
nei ſolũ mõ actiõe tutele nõ ra.diſ.nec ſurti:⁊ iõ tenet᷑ actio
ne tutele:qꝛ ĩ ea venit dãnũ cõmiſſũ dolo vl lata cłpa vl le
ui ipᷣi tutoꝛis:vt. C. arbi.tu.l.qcqd.⁊ꝗ.de re.iurl.l.ðct⁊.l.
j.ĩ pn.⁊ ĩ hꝰ caſu actiõe furti nõ tenet᷑:qꝛ dat ꝓ vo dolo tm:
vt nõ.j.de furʒ.l.an furti.S.rõne.⁊.l.int᷑ oẽs.S.recte.Sʒ ĩ
pᷣ caſu nõ ẽ nec dolus nec culpa:ſʒ bona ſides.vñ nõ teneĩ
de rõne dil.qꝛ ĩ ea reqrit dolus pᷣſũpt᷑:vł etiã ꝑfidia.ſʒ h cõ
ſtat de bõa ſide. In caſu vbi fecẽ mala ſide ⁊ tanq; exneꝰ
⁊ tũc tenet᷑ trib actiõibꝰ.Tenet᷑ enĩ actiõe tutele rõne ma/

le admiſtratiõis:q; venit culpa vt dixi. Itẽ teneĩ actiõe de

ra.dil.q̃ cõpetit ꝓpt᷑ pᷣũptuʒ dolũ.Itẽ actiõe furti q̃ cõpe
tit ꝓpt᷑ veꝝ dolũ:vt·d.S.rõne.ſac.j.e.l.j.S.hᷣ aũt.Itẽ ʒe caſu

qñ dubitat᷑ tũc dat ꝓpᷣaʒ actiõeʒ de ra.diſ.cũ neſciam vtrũ

fecerit tanq; tutoꝛ vł tanq; exneꝰ:lex pᷣſumit ꝙ ꝑ ꝑñdiã õ
xit:⁊ ſic ꝓpt᷑ iſtã pᷣſumptã ꝑfidiã daĩ actio de ra.dil.Furti
aũt actio nõ cõpetit:q; iſta exigit veꝝn dolũ vt dixi:⁊ h ẽ pᷣſũ
pt.⁊ ĩ hꝰcaſu repit dꝛia int᷑ furẽ exneũ ⁊ tutoꝛẽ. Nam fur
evneus magis punit᷑ q; tutoꝛ ꝓpt᷑ velamẽ admiſtrationis.
facit ad hoc.l.tres tutoꝛes.S.j.de admi. tu Yut Di.
Lutoꝛ pupillo
Momnib US. acnõe ireie di
recta de geſi ac neglect ppt dolũ ſeu cul
pã leuẽ ac de auẽte ſibi pᷣſtita ĩ donãdo
cauſa moꝛs ſeu int᷑ viuos tenet᷑ reddẽ rõ
. nẽ:Iʒ tal donatio ſit eidẽ tan qᷓ; teſti fa/
ctio intdicta.h.d.Fʒ Rai. ¶ Dñi aduertat bñ iſtã mãz:qꝛ
ẽqtidiana ⁊ de pane q̃rẽdo ſʒ ꝙ dicẽ̃ Rai. Ibi tutoꝛ circa
admiſtrationẽ. ⁊ ſic nõ ob.l.neq;.j.de re.iu.⁊ vide qð no.
Ibi ĩ iudicio.i.actiõe tutele aliqũ directa ſʒ Di.Ibi culpã
latã ⁊ leuẽ:vt.l.qcqd.C. arbi.tu. Ibi donationẽ.quã feẽ ꝑ

SS

traditionẽ. Nã illo mõ pnicit: vt.l.int᷑ moꝛi.j.de do.cauſa
moꝛ.⁊ ſic pupillus fac̃ expẽſas ad recuꝑandũ ꝓ ꝗbꝰ agit

qʒ tutoꝛẽ Fʒ Ja.de are. Itẽ agit ad alia damna: vt.l.fi. C. ſi
tu. vel cu. Ibi teneat᷑ ad id qð inteſt pupilli nõ donaſſe fᷣm
Di. Abi ꝑmittẽde.⁊ de volũtate pꝛis ſui im Rai.j.de do.
cauſa moꝛ.l.cũ his.⁊ dixi.j.de teſta.l.q i ptãte.⁊ q̊ẽ multũ
pulchꝝ dictũ. Ibi plerũq;.i.regularit. Fallit tñ qñq;:⁊ h

ſeqt fʒ Hi. ¶ Et ſic nõ ꝓ vbo plerũq;.ſʒ ẽ caſus ↄꝛij exce

pꝶʒ facit.S.cõmo.l.ſi vt certo.S.commodati.⁊.ð.de tutelł.l.
tutela. ⁊.l. plerũq;.ʒ Tho.de foꝛ.C Et nõ hũctex.ꝗ qti
die allegat ad hepbũ ſepe.facit ↄͥ hos caſus ſpãles.l.qdð in
die.S. Fuo.j.de cõdi.⁊ de.Fʒ Di.biꝗb ⁊c̃.Eccce caſus/p
pt᷑ qͥs dixi.ð.plerũq;. Ibi intueniẽte.ſubaudi maxĩe:qꝛ idẽ
E ſine eo.j.ti.j.l.ꝗ ſiliũ.Fʒ Di.bi alite ſũt.niſi het dotẽ ge
. nes le

— — — —. — — — —

ðð — — — ——

bi

i
lerſs
gih
lei
iir
iudt
hic⸗
de
gctĩ⸗
j
g.
lnſir
adi.
iino
liyti
nenu
loci
tres
atio
ſide
lute
acto⸗
Nkee
ha.
bn
Gi
teri
ho
ne⸗
ng’
ede
e
alu
tri

De tu. ⁊ ra diſtra.

nes ſe. vt. ð. l. ꝗ filium. Sʒ Mai.dic ꝙ iſta.l.vẽ dicẽ Ziũ.ſ.
ꝙ etiã ſi hẽat dotẽ ſoꝛoꝛ nihilominꝰtenet᷑ eã alẽ:vt ibi dixi.
Ibi offm. No.ꝙ ſi inteſt alicułrõne affectiõis ꝙ põt agẽ.
fac.S.mã.l.cũ fuꝰ.⁊ hꝰfac ad id/qð no.j.de v.obli.l.lib hõ.
de qᷓ dixi iſti.de ĩuti.ſtip.S.alti.¶ Gl.op.i aucſ.vt hi qui
ob.S.ſi. col.vj.ꝙ teneaĩ iurare ⁊c. So.illð ẽ de iure nouo:
qð dic vt gl. Querit gl.q̃ẽ rõ ꝙ donatio cauſa moꝛij ꝑ
mittit feria pupillo: Rñ.⁊ bñ:vt.l.diu de lib.ca. Fallit:qꝛ
ſiliuſfa.nõ põt teſtari etiã de volũtate pꝛna:ſʒ põt donare
cauſa.moꝛi de ↄſẽſu pꝛis. vt.l.tam his jde do.ca.moꝛi.ſʒ

—

certe iſta magl eqparant ↄctui int᷑ viuos vt no.gl.de do.pᷣ

le.l.ij. SF. fi.qre gl.bñ dic᷑:qꝛ loqt᷑ ĩ vltia volũtate fʒ qſdã.dic:
ſz tẽ reſtabit ꝙ rõ nõ erit bona:qꝛ vult reddẽ rõnẽ q̃re als

nõ ꝑmittit pupillo donare cauſa.moꝛi.¶Itẽ q̃rit gl.ad

qd tenei ſpᷣſtituto vł legitio ipᷣi pupillo tutoꝛ ſi dõatio iſta

nõ valuit:Et rñde vt gl.iĩ.l.fi.ſi tu.vłcu.dic ꝙ ĩ electiõe pu
pilli ẽ vtꝝ velit vẽdicare vl dicẽ donationẽ valẽ:⁊ ꝓpt᷑ hꝰʒ
tutoꝛẽ agẽ ad ĩtereẽ ſuũ.nã qtiẽs ↄct ẽ ipᷣo iure nullus fa

uoꝛe alicui:ille põt dicẽ ↄctũ valẽ: vt.l.ſi res.S.j.de iu.do.

⁊ no..de dolo.l.elegant᷑ ĩ pn.Lenebiiĩ tñ hꝰcaſu pupillus
cedẽ actionẽ tutoꝛi ð illũ donatariũ:ar.j.de rebꝰ eoꝝ.l.illi/
cite.⁊.S.de admi.tu.l.tutoꝛes q S.periculo.ſʒ Ja.de are.
¶BGlo. ꝗrit:nũꝗd talis donatio valẽt cũ decreto: Rñde
vt gl. C Ex gl.no. ꝓ plenitudine hui pᷣncipij ꝙ duo ſingu
laria diſiũctiue poſita copulant pluralit:vt ibi.aut ſbᷣſtitu
tus ei q̃reret ⁊c.facitq de acqui.here.l.pater.S.j.
Tutoꝛ alimẽta pᷣſtita de fa

(Sed nonnullos. cultatibꝰ pupilli valde am

plis dũtaxat emfi vł ſoꝛoꝛi egẽtes põt ĩputare decreto iu

dicis ſibi vł ipᷣ ſubſtituj:⁊ ꝑ negligẽtiã iſtð amittẽs ei tu /

tele actiõe teneĩ:ſecPſi mun eidẽ miſerit nuptiale.h.d. IJbi
diminuẽdũ.etiã inter viuos. Ibi decreto.iſ..iudicis. Ibi int
neniẽt.idẽ ſine eo:vt.S.e.l.ſi ſliũ. Ibi ſoꝛoꝛi.pupilli. Ibi ei.

i. eo moꝛtuo. Ibi q̃rẽtes.i.conq̃rentes.
Officio

Tutoꝛ libꝝ rõnũ ↄficẽ ac reddẽ pupillo te
neĩ:als tutele iudicio obligat.h.d.Fʒ Rai.Ibi ↄſicẽ.⁊ eiꝰ
foꝛmã vide ĩ Spe.de inſtru.edi.v.poꝛꝛo.An aũt ſit credẽ
dũ libꝛo rõnũ ĩ expẽſis?: Dic aut expẽſe ſũt magne: ⁊ tẽ nõ
credit᷑ ſibi. Aut ſũt modice:tũc credit ꝑ ea q̃ notã.ĩ Spe.in
d. S. qd ſi executoꝛ.⁊ ꝑ Rai.iĩ.l.fi.S.ĩ computatiõe de iure
deli. Debebit tñ hoc caſu adhiberi ſacr̃m tutoꝛis:ar.eius
qð nõ.j.ſicui pluſqᷓ ꝑ.l.fal.l.diuꝰ.C.de dona.l.ſiqs /p re/
dẽptiõe.ↄiũcta glo.q̃ ẽ de ſal.l.vꝰxoꝛi.q̃ eqparat ſideicõ/
miſſariũ ⁊ tutoꝛẽ. Nec ob.l.luti. .tutelis.s.de admi.tu.
vbi vꝛ ſtarirõnibꝰtutoꝛis ĩ oĩbꝰ:q;ꝛ ibiꝰ eũ ſũt im Rai.lʒ
NPe. vꝛ ſentire ↄꝛiũ.C. ðe epi.⁊ cle.l.id qð pauꝑibꝰ.vbi de
hꝰp Rai. IJbi ⁊ pupillo.nõ ſolũ quãtũ ad calculũ iponen
dũ:ſj̊ etiã ad reddẽdũ ipʒʒ volumẽ chartaꝝ rõnis:ar.l.cum
Fu.j.de cõdi.⁊ de.Fᷣm Old.⁊ ꝓ hoc fac̃.S.de admi. tu.l.
luti. S.tutelis.⁊ ita ẽ ĩ qlibʒ admiĩſtratoꝛe ꝗ tenet᷑ reddẽ rõ
nes vt debeat reddere ipᷣm libꝝ rõnũ dño.fac.j.de lib. le.
l.fi. S. int ceta. ⁊.j.de ma.teſt. l. ſi ita fuerit. vbi vr q̃ſi tex.⁊ ſi
ꝗqdẽ nõ reddit tenebũ ad inteſſe declarãdũ ꝑ iuramẽtũ ĩli
tẽ. S.de admi.tu.l.tutoꝛ ꝗ reꝑtoꝛiũ.Et ſi petj rõnẽa tuto/

re vł a pcuratoꝛe tuo:ipᷣe nõ tm̃ tenet᷑ ad hãc.ſ.rõnẽ reddẽ

ſʒ etiã ipᷣm libꝛũ rõnũ.i.volumẽ chartanꝝ tenet ſibi reſtituẽ:
alioꝗn iurat᷑ ↄ eũ ĩ litẽ:vt..dixi.qð bñ teneas mẽti.C In
hoc.ſ.ꝓ rõnibnõ faci⁊ nõ exhibis.glo.op.ad totũ titulũ
de edẽdo.Et ſolue vt gl.⁊ nõ.gl.cui hẽtis ſileʒ in.l.j.C. de
edẽdo.⁊.l.q̃dã.ð.de edẽdo. Ael dic clari circa iſtÄã mãm
Fʒ Di.ꝙ aut rõnes petunt᷑ exhiberi ſcdario vel ĩcidenter
gra alicuiudicij ichoati:⁊ tũc ſine pᷣceſſerit ↄct᷑ᷣ cuiꝰ occa/
ſiõe cõfecte ſũt rõnes põt hĩe locũ officiũ iudicis:qð locuz
hʒ vbi etiã actio oꝛdinaria locũ hʒ cũ nõ ĩploꝛeĩ pᷣncipalit᷑
ſʒ incidẽter:vt.S.ðe re.vẽ.l.nõ ſolũ.⁊ de edi.edic.l.ediles.
S.itẽ ſciẽdũ.⁊.l.ꝙ ſi nolit. S.culpã.eo.ti.facit qð nõ.C.de/
poſiti.l.iij.⁊ de iudi.l.j. Aut petuni rõnes exhiberi pᷣnci/

palit᷑:tũc aut ex illo Zↄctu vlqſi ex quo petunt edi rõnes ꝓp
gredit aliq̃ oꝛdinaria:tũc agit illa actiõe vt h:q deſcendit
ex illo ↄctu vel q̃ſi:vt.l.q̃dã.S.de edẽ. Aut nõ pceſſit ↄᷣctus
⁊ tũc imploꝛat᷑ officiũ iudicis:⁊ nõ exhibisj rõnibꝰagit᷑ ad ĩ
tereẽ actiõe ĩ factũ:vel ꝑ offiũ iudicis petit᷑ ſieri cõdẽnatio
ad ĩtereẽ:vt.l.ſiqs ex argẽtarijs..ex hoc edicto.s.de edẽ.

ex qlibʒ enĩ edicto oꝛii actio ĩ ſactũ:iſti de intdic.S.ſ.⁊ nõ.

inſti.de actiõibꝰ.S.alie.qð ẽ nõ.⁊ ibi dixi:⁊ nõ.s.nau.cau.
ſta.l.j.ĩ f. ſm Si.Et ꝑ hoc pʒ rñſũ ad ↄꝛiũ de.l.qdam.ad
iſtũ. S.qꝛ in iſtis ex ↄctu vel q̃ſi oꝛit actio oꝛdinaria. Pꝛe/

terea ibi loqꝗi ĩ argẽtario:lʒ intueniat mãdatũ:tñ actio oꝛ

dinaria nõ naſcit:qꝛ mãdatũ nõ ſit gratuitũ:qð eſſe dʒ:vt
ʒ.mã.l.j.ſʒ ſt rõne publici officij.⁊ ſic ĩ illo caſu hʒ locũ ſo/
lũ iudicis officiũ:ar.S.ſi meſ.ſal.mo.dix.l.j.S.j.⁊.j.de va.⁊

exoꝛ. cog.l.j.S.j.Et hoc tʒ Guil.in.d.l.q̃dã.⁊.C. de edẽ.

l.edita.ĩ pᷣn.⁊ teneas bene coꝛdi.Itẽ q̃rit glo.⁊ aduer
te bñ:qꝛ ẽ nõ.⁊ ſingularis caſus nũꝗd ↄ tutoꝛẽ nõ edẽtem
rõnẽ iuret in litẽ:Et rñũde vt gl.⁊ no.gl.q̃ ẽ valde nõbilis:
⁊ foꝛte nõ reꝑis ſibi ſimilẽ:q diẽↄ tutoꝛẽ nõ edentẽ rõnẽ
vel nõ reddentẽ illas ſeu reſtituentẽ iurat᷑ ĩ litẽ.facit qð di⸗
xii tex.ꝑ Ja.de are..in vſi.pupillo.vbi allat ad hoc.l.tu
toꝛꝗ reꝑtoꝛiũ in pᷣn. ꝗbus.ll.qdã rñdẽt ꝙ ille.ll.loquunt ĩ
inuẽtario.eꝓp glo.tñ facit..mã.l.dolo.⁊.l.ſi ꝓcuratoꝛ.S.
dolo.eo.ti.⁊.S.ſe.vbi eqparat᷑ inuentariũ cũ libꝛo rõnũ.⁊
hãc gl.tenet Rai.p.l.j.de in litẽ iurã.cũ ſua gl.⁊ ꝑ.l.alio
eo.ti.vbi de hoc ꝑ eũ.⁊ ita dicit ipſe ſibi cõſuluiſſe in ciuita
te florl.hoc etiã tʒ Ja.de are.vt dixi.S.in tex.

Inuẽtariũ ac libꝝ rõnũ pupillo exhi
2 E ſeruis. beri tutoꝛe ceſſate ſui negocia geren

tes pñt introgari ſimplir ⁊ cũ toꝛmẽtis ⁊ ſine.idẽ ſi fra ĩ ſcri
bẽdis rõnib ꝑ tutoꝛes ipᷣi iputei.h.d.ſʒ Rai.Ibi de ſuis
ſ.pupillo. Ibi introgatiões.ſ.ſine toꝛmeni.Ibi ⁊ qõnes.i.
cũ toꝛmeni.j.de iniurl.l.itẽ apð labeonẽ.S.qpnẽ.ſʒ Rai.
Ybi rõnalia.Nõ h̊ eqparari ĩiuẽtariũ ⁊ libꝝ rõnũ.qð fac᷑
p eo qð dixi.S.ꝓximo.S. Ibi has rõnes ↄſcriptas a fuis.

¶ No.ꝙ rõ ↄſcripta a 3* fac aliqualẽ ſidẽ qð ſacit ꝓ eo

qð nõ.C. de cõuen.ſiſci deb.li.x.l.ſi.⁊ qʒ ibi dixi.⁊ ſacit ꝓ

e q58 no. S. de teſti. l. iij. S. eiuſdẽ.
Deꝛeterea. Hüc.S.poſſes ↄtinuare ad.S.ſʒ nõnul

—.

las.v.e.q; idẽ repetit Fʒ Di. Ibi nueratio.facẽ̃ ad.q.q̃ no.
Cde pᷣcrip.lõ.tẽp.l.ſi minoꝛẽ ⁊.C.de inof.do.l.j.videlʒ ꝙ
ſiliꝰ nõ cõpellat dotare mr̃eʒ ſi vult nubẽ.ſac ad hoc.S.de

admi. tu.l. tutoꝛ.Fʒ diſtinctiõeʒ gl. Op.de.l.cũ płes de

admi.tu. Sol.vt glo.⁊ dic ꝙ ibi erat munus conſuetum:

„ h vero nuptiale.
Si p upillus. zvi pq; eã noluerit.expõe q; p ⁊

—

⁊ poſtpone ⁊ dic ꝑ eã cc.nũc erit tota plana lr̃a.Ibi noti/
ciã.q;ꝛ hẽbit noticiã reꝝ pupilloꝝſʒ Di. Ibi pᷣſtadi.̊ᷣ itellr

qñ inteſt potũpupilli hꝛe ↄtutoꝛẽ q; admitti eiꝰR excuſatio

nẽ quã hẽbat ꝓpt:᷑ paupꝑtateʒ ſᷣm Ja.de are.⁊ ſic nõ ob.l.
pauptas de excu.tu. Ibi ſũptꝰ factos ſide bona a tutoꝛe
lite:ſecſi lis nõ eẽt iuſte mota:ar.l.qtiẽs.S.ſic.v.de admi.
tu.ſᷣm Di.ſacit.l.ſi bona fides.C. e.ti.⁊ idẽ erit im Rai.ſi
fecit expẽſas in defẽdẽdo officiũ ſuũ:qꝛ dicebat᷑ nõ iure da
tus vł ſuſpect:ar.l.ſi.C.de oꝛdi.cog.⁊.l.ij. C. de neg.geſ.

Fm Mau⁊ tene mẽti:qꝛ ſi tutoꝛ eẽt remot tanq; ſuſpectꝰ:⁊

ipᷣe facit multas expẽſas ꝓpt defẽdẽdũ ſe ĩ iſta lite ĩ q̃ fuit
accuſat᷑ de ſuſpecto ꝙ poſſit eas repetẽ a pupillo. Ibi ꝓſi
ciſi.hꝰtñ dic̃ ſʒ det᷑miationẽ gl.l.idẽq;.S.idẽ.S.mã.vñ ſi eẽt
qdã ruſtic ⁊ vellet ire eques.vł ſi eẽt alius ⁊ eẽt ꝓpe ⁊ vel/
let ire eques:iſtas expẽſas nõ dʒ ſoluẽ pupillus vt ibi nõ.

QAuerit gl.nũqd iſte libert dʒ ali ab iſto pupillo etiã ſi

nõ eẽt tutoꝛ:?Et rñde vt glo. C Querit gl.nũqꝗd alius tu/
toꝛ qᷓ; libert debeat hẽe alimẽta ſi egeat a pupillo: Ipſe tʒ
ꝙ ſic ꝑ.l.ĩ rebꝰ.S.pñt.ð.cõmo.⁊ ꝑ.l.a tutoꝛibus.ĩ fi.C. de

admi.tu. De hac.q.habes ꝑ glo.que allegat ad hoc iſtuʒ

tex.de hoc.j.dicam ⁊ dixi.ð.de cxem tucl pauperm. 1
4

D
”

—

BDe tu. fa. dil. .

Pe. inſti. de micſ entond egor deinfoneßy
meor. bi ſideiuſſoꝛ.⁊ B̊ ſi oẽs
M1 unc tractem uS. erãt ſoluẽdo:als ſec vt
ſeqĩ:ſʒj ſi cc.ĩ coꝛꝛeis aũt hiure ẽ ſecqꝛ int᷑ eos nõ diuidit:
etiã ſi fuerit ſoluẽdo:vt.l.ſi diuiſa.C.loca.⁊.S.loca.l.cũ ap
parebit Fʒ Ja.de are.lʒ hodie ſit ſec p auc.de duo.re. in
pn.col.viij.q̃ ẽ poſita.C.de duo.re.auẽ̃.hꝰita.Ibiↄueniri
videlʒ qlibʒ p qtitate ꝓ q̃ ẽ ſoluẽdo ĩ totũ ſᷣm Di.Ibi ge/
ſtu. ⁊ ex cõi cłpa ſʒ Di. Ibi cõi.i.ab oĩb tutoꝛib cõit᷑ cõmil
ſo. Ibi qᷓ res.i.ĩ ꝓpꝛiũ delictũ. Ibi dãni.ſac ad.q.quã nõ.
gl. C. ad.l.iul. de vi.pu.l.q; mlta ĩ gl.ſ.capital.als incipit
coꝛpoꝛal.na ibi qrit gl.pone ꝙ aliꝗs volebat ĩuadẽ titiũ:
ipᷣe venit ad me ꝙ ego iuuarẽ eũ:⁊ ꝓmiſit ꝑ ſtipłonẽ ſatiſſa
cere ⁊ reſtituẽ oĩia dãnaq̃ ego poſſẽ ↄſeq ꝓpt illð delictũ:⁊
ego fui ↄtẽt.mõ q̃rii an ego poſſiʒ actiõe mãdati agẽ vel
ex ſtiplone ad dãnũ qð ſuero ↄſecut': dic vt ibi nõ.⁊ tene
mẽti iſtã gl. Gl.op.de.l.tutoꝛes.S.in eũ.S.de admi.tu.
So. vt gl. C Itẽ op.de.il.vt fideiuſſoꝛ.j.de ſideiuſ. Sol.vt
gl. qꝛ illð ĩ fideiuſſoꝛibꝰ:iſtð ĩ tutoꝛibꝰ. ¶ Sʒ tẽ q̃ro de rõ
ne diuerſitat:Et gl.i.l.vt ſideiuſſoꝛ.aſſignat duplicẽ rõnẽ.
Pꝛa ẽ:qꝛ tutoꝛes accipiũt officiũ neceſſitate:fideiuſſoꝛes
volũtate:⁊ ꝓptea facili ſbᷣuenit tutoꝛibꝰ:ar.de /pcu.l.ꝓcu
ratoꝛ q euictiõe.⁊ qdð ibinõ.⁊.S.ꝗ ſatiſda.cog.l.ſideiuſ/
ſoꝛ.S.fi.⁊ H rõ ẽ falſa:qꝛ duo rei obligant ex volũtate:⁊ tñ ſi
vn eoꝝ ſoluat hʒ actionẽ ↄ aliũ ſine ceſſiõe:vt.ð.de duo.re.
l.j.⁊ qdð ibi nõ. Scaʒ rõnẽ aſſignat gl.q;ꝛ fideiuſſoꝛ bʒ re/
greſſũ ð reũ pᷣncipalẽ:lʒ nõ hʒ regreſſũõ ↄndeiuſſoꝛẽ: ſʒ tu
toꝛ vł magr̃at nõ hʒ regreſſũ ↄ aliũ:⁊ iõ vtil actio ↄcedit᷑ ſi
bi ↄ aliũ tutoꝛẽ. HNec rõ ẽ falſa ĩ vno caſu.j.de ma.ↄue.l.q
ſi tutoꝛ.ſʒ ſolũ rõne oblonis ↄtutoꝛis:ſid eiuſſoꝛ rõne ꝓpᷣe
oblonis ⁊ ꝓptea nõ hĩet actionẽ aliũ fideiuſſoꝛẽ. An.de
pi.tʒ ſcaʒrõnẽ ſupᷣ poſitã.ld.l.ſi tutoꝛ alle.ꝑ gl.rñdet
ꝙ iura nõ ↄſiderãt caſus ſinglares ſʒ referũt ſe ad ea q̃ fre
quenti accidũt.alłat.l.nã ad ea.s.de legi.Hoc dictũ nõ ẽ
bonũ:q; vbicũq; hʒ locũ rõ dʒ hꝛe locũ dictũ ⁊ ecõtra:vt..
de legi. l.nõ oĩuzʒ. ⁊ qd .ibi nõ.q̃re ⁊c. Oñi de hac rõne hĩ ꝑ
gl. ð. de traſac.l.j.vbi ipᷣa tãgit pᷣcedẽtes rõnes. Pe. red/
dit aliã rõnẽ:q;ꝛtutoꝛgerit pᷣncipalit᷑negocia ↄtutor..ſʒ ſide
iuſſoꝛ nõ gerit pᷣncipalit᷑ negociũ ſideiuſſoꝛis:ſʒ negocium
rei.⁊ ꝓptea nõ hʒ actiõeʒ ð ↄfideiuſſoꝛẽ niſi ceſſã:qꝛ iſpici/
mus qð pᷣncipalit᷑ ſit nõ ĩ ↄſeqᷓntia:vt.S.de auc.tu.l.j.ĩ pᷣn.
⁊ de aqᷓ ꝗti.⁊ eſti.l.j.S.aq̃.Hac rõnẽ tãgit gl.S.de ne.ge.l.
ex fcõ.ſʒ Ja.de are.⁊ i.d.l.vt ſideiuſſoꝛ.¶ Querit gl.qũi
ſpicim vtruʒ tutoꝛes ſint ſoluendo vł nõ:Et rñde vt glo.
Auerit gl.põe ꝙ nullus geſſit:ita ꝙ alt᷑ eoꝝ ẽ ↄdẽnat᷑:
nungd erit idẽ qð ĩ iſto vltio caſu? Rñde vt gl. ¶ Querit
gl. ⁊ aduerte q; iſta gl.ẽ valde nõbil⁊ oĩ die pᷣt ↄcigẽ de fcõ
põe ꝙ tutoꝛes geſſerũt dolo:nũꝗd hẽant ſaltẽ bñſiciũ diui
ſiõis: Ol.rñdet diſtiguẽdo:⁊ dic vti gl. Ex q̃ nõ ꝙ bñſi
ciũ diuiſiõis ↄcedit᷑ tutoꝛib doloſis:lʒ bñſiciũ ceſſiõis nõ hẽ
ant.ꝓꝓ Aʒo.ſfac.l.pe.j.de ma.ↄue.opi.tñ ẽ ſalſa:vt nõ.i.l.
j F. ſi ples.s.de admi.tu.Fʒ Rai.Alit᷑ ipe dic. C. de trãſa.l.
j. vbi de h̊ hẽs ꝑ gl.tñp Aʒo.tʒ gl.de cur.bo.dã.l.ij .ſi.
Hoc.C. de trãſac.l.j.tenẽt opi.gl.nã lʒ nõ ↄcedit᷑ ĩ tex.bñ
ſiciũ ceſſiõis qð ẽ maiꝰ:tñ ↄcedit bñnciũ diuiſiõis qð ẽ minꝰ
nã diuiſio petiiꝑ exceptiõeʒ:⁊ ceſſio petit᷑ ꝑ actiõeʒ:⁊ facil
ↄcedit exceptio qᷓ; actio:vt.l.jS.ꝙ aitj.de ſuꝑfi.xj.de acꝑ.
⁊ ob.ar.l.arrianꝰ. ¶ Cõtra h̊ op.de.l.ſi ↄcedat.j..de ſide
iul.bẽ dic ſʒ Rai.ꝙ aut bñſiciũ diuiſiõis petil ꝑx modũ agẽ
di:vt ẽ ĩ caſu.l.ſi ↄcedat.j..de ſideiuſ.⁊ tũc ſit vᷣa opi.Aʒo.
Aut ꝑ modũ excipiẽdi:⁊ ſitvᷣa opi.gl. ¶ Altio circa iſtũ
F. diſtiguit Di ꝙaut ↄueniunt᷑ gerẽtes offm publicũ auẽte
⁊ vtilitate:aut gerẽtes publicũ auẽte ⁊ vtilitate pᷣuatum.pᷣ
caſu aut geſſerũt oẽs ſil: ⁊ tenet᷑ qlibʒ ĩſolidũ:⁊ eis excluſis
puenit᷑ ad noĩatiõeʒ:vt.C.q ꝗs oꝛdi.ↄue.l.fi.li.xj. Aut geſ
ſerũt oẽs diuiſiʒ:⁊ tẽ aut erat fcã diuiſio a ſeipis:aut a iudi
ceꝛ ꝓleq̃ris vt plłe nõ.iſtðj.ad mũi.l.ĩpꝛes.⁊.Cde ↄue.ſ

ſci.l.qm. In 2* dic vt h̊ ple hẽs nõ.p gl.⁊.j.S.ſe.?. C.de tr
ſa.l. j. ĩſti. de ſatiſd.S.fi.⁊.l.ij. C.de admi.tu. In ꝭʒ caſu dic

250

vt hẽs.S.mã.l.creditoꝛ.S.duobꝰ.⁊ de/pcu.l.pluribꝰ.q nõ.

An ſa BGl.j.ĩtellgit iſtũ tex.duobꝰ modis.
( ſq; adeo. Ano mõ ꝙ vntm admiſtrauit.Et

ex iſto ĩtellectu hẽs nõꝛe ꝙ illa ſt paria tutelã nõ eẽ diuiſã
ꝑ aliquẽ: ⁊ eẽ diuiſã a tutoꝛib int ſe F opi.gl. Ja. de are.tʒ ꝰ
riũ.q; pᷣ caſu põt ↄueniri gerẽs q; nõ gerẽs. Scðo caſu pᷣt
ↄueniri nõ gerẽs: q; vĩ geſſiſſe ꝑ collegã.allat.l.tres tuto
res.S.nõ ſolũ.de admi.tu.ꝓ ipᷣo etiã ſac.l.j.de ma.ↄue.lʒ
gl. magna poſt mediũ alit ĩtellit illã. Scðo mõ ĩtellit gl. qñ
oẽs geſſerũt tñ diuiſa fuerit admiſtratio a teſtõꝛe vłiudice.
⁊Z ꝓptea iſto caſu pᷣus ↄuenit magr̃atꝰq; tutoꝛ ⁊c. Dñi iſte
ſcs iĩtellect ẽ falſus:qꝛ nõ ẽ diuiſa a teſtõꝛe vł a iudice pᷣus
ↄuenii magfr̃at etiã ĩ ill caſibmarcelli:vt.s.de admi.tu.l.
lutS. cũ teſtõ. ⁊ ſetit gl.magna ĩdiſticte ibi ſi vn geſſit:ali
nõ ⁊cc.Fʒ Di.lʒ Rai.appꝛopat ſibi. Teneas g̊ pᷣmã poſitio
nẽ ꝙ vn tm̃ admiſtrauit. Ibi qð tm̃ ⁊c..⁊ aduerte ꝙ iſte
v.ĩtellr duob mõis Fʒʒ gl. Uno mõ ſʒ ꝙ hẽs ĩ tex.nõ.ita ꝙ
nõ ſupabũdat.⁊ iſte fuit ĩtellec Jo. Alio mõ ꝙ ſuꝑabun/
dat.⁊ iſte fuit ĩtellectHBul. Marcellus dicebat pᷣus ↄueni
ri tutoꝛẽ nõ gerẽtẽ q; magratũ.cuiꝰdictũ ẽ veꝝ duob caſib
ſ.qũ põt ĩputari tutoꝛi nõ gerẽti ꝙ fec eũ ſuſpectũ:vł ꝙ ſa/
tiſda. nõ exegit a tutoꝛe admiſtrãte. Imꝑatoꝛ dicebat ecõ
tra.ſpꝛↄueniri magr̃atũ qᷓ tutoꝛẽ nõ gerẽtẽ.⁊ edictũ ſilr
E veꝝ. Fallit tñ ĩ duob caſibꝰĩ ꝗb pus ↄuenit nõ gerens qᷓ;ᷓ
magrat. Anꝰẽ qñ põt facẽ ſuſpectũ ⁊ nõ ſac̃.Ali ẽ qñ po
tuiſſet ſibi nõ gerẽti ĩputari: qꝛ nõ exegerit ſatiſdationẽa
gerẽte. Et ſic pʒ ſiue teneas ĩtellectũ Yo. ſiue Bul. ꝙ idẽ ẽ
itellectꝰĩ effectu:⁊ ſic Iʒ gl.ĩtricet ſe:tñ ĩ vitate iſti ĩtellectus
nõ differũt ĩ effectu. JObi ↄtutoꝛ.ſ.q nõ admiſtrauit ſʒ Di.
voluit etiã ĩ caſib iſtis nõ gerẽtẽ ↄueniri anteq;ᷓ magr̃atũ
Fʒ vtrũq; ĩtellectũ. Gl.op.⁊ hẽs gl.magnã plenidiſtin
guẽtẽ qᷓ; alia qᷓ ſit ĩ coꝛpoꝛe iuris:⁊ no.bñ. ¶ Etop.de.l.
j.ĩpn. de ma. ↄue.Et ſol. vt gl. ¶ Moõ accipio gl.magnã
⁊ op.de.l.ſi tutoꝛ de admi.tu.Gl.ſoluit.⁊ diſtingue vt gl.
⁊ dũ allat.l.ij. . de admi.tu.dic ⁊ hẽ veꝝ ſi ↄueniunt p fa
ctis. Si vo de neglech:⁊ tũc aut erant connexa geſtis ⁊ tũc
erit idẽ qð ĩ geſtl.aut erãt ſeparata:⁊ tẽ nõ gerẽs tenet pa
rit᷑ cũ gerẽte:vt.l.tutoꝛes ꝗ poſt ĩ fi.S.de admi. tu.⁊.l.tres
tutoꝛes.S.itẽ.e.ti.Et ita ĩtellas iſtũtex.ſʒ Di.ꝗ młtũ decla
rat iſtã mãʒ. ⁊ vbi alle.l.duo de ma.cõue.dic ſi oẽs ſũt eiui
dẽ generis:ſec ſi diuerſi.S.de admi.tu.l.lutiꝰ. S.cum teſtõ.
vbi de h dicã. ⁊ vbi alle.l.luti.S.pe.dic ⁊ ꝑ hoc ẽ falſa pᷣꝰ
glo.vt ibi dixi. AIbi q̃tuoꝛ. In alijs aũt caſibus multoma/
gis cõueni. ¶ Itẽ op.de.l.j.de ma.cõue.⁊ recitat gl. Ibi
§. his aũt bis. C Mõ ꝙ inſpicimꝰ illud qð ẽ aptitudine ⁊
nõ id qð ẽ in actu.⁊ ad hoc qtidie allegat iſta glo.ᷣ etiã
in. S. his vᷣbis.⁊ j.deaq̃ quoti.⁊ eſti.l.j.S.aq̃.⁊ inſti.de ac.S.
piudiciales.⁊ ĩ pꝛoe. inſti.in pᷣn.⁊ ibi dixi.facit.j.de au.⁊
ar. le.l. ⁊ ſi nõ ſint.S.qd gS.⁊.j.de ↄdi.⁊ demõ.l.hec cõditio
⁊ teneas iſtã glo.mẽti que ẽ ſatis plena in mã ſua.⁊ cuʒ ea

iungas glo.q ẽ. C. de admi.tu.l.ij.⁊ de tranſacq.l.j.⁊ inſti.

de ſatiſda.tu.S.fi.⁊ ha be᷑ plene iſtã mãm. ¶ Sltimo gl.
allegat ꝓ cõcoꝛ.l.iij.de ↄue.ſi.debi.⁊.j.ad munici.l.imꝑa
toꝛes dic.vt ĩ q̃libʒ eaꝝ plene nõ.qᷓ;tũ eſt in officio publico
auctoꝛitate ⁊ vtilitate.Glo.⁊ ſimiles q̃s allegaui ſuperius
loquunt in officio publico auctoꝛitate.
¶BGl.op. Cde hẽ. tu. p to

¶ Hanc actionem tuʒ. Sol. vt glo. ⁊ boc ẽ ve

rũ vbi hẽs tutoꝛis cõuenii ex eius ꝑſona.Sed ꝗd ſi cõue
nii ex ꝓpꝛia ꝑſona:nũquid tenei de leui culpa:Glo.dic ꝙ
ſic ĩ.l.ꝓcuratoꝛ.de neg.geſt. Glo.tenet pↄꝛiũ in.i.cũ oñdi⸗/
mus.S.j.de ſide.tu.vbi de hoc dicã·⁊ no.bñ iſtã gl.¶ Itẽ
op.de.l.ex pluribus de admi.tu.Sol.yt glo.
Ibi actiões.quatuoꝛ remedia

Mon tantum. habet hic tutoꝛ.ſ. diuiſionis

⁊T ceſſionis

BDetu. ? ra. diſtra.

⁊ ceſſionis ⁊ vtilis actionis ⁊ alteri ↄuẽtionis pᷣus fiende
Fm ꝗa.de are. Glo.op.de.l.pemptoꝛias.C.ſen.reſcin.
nõ poſ.So.ut gl.⁊ gl.iducit ſilia h:q̃re dic ⁊ eſt rõ ꝓ iſta
gl.qꝛ exceptio non tollit iniquitatẽ ſnĩe:⁊ ſic d poſſe poſt
ſniam opponi:ar.eoꝝ q̃ nõ.in.d.l.j.per Mai.
Ibide rõnibꝰ.cub regulaʒ

¶ De rationib us. plene vide ꝑ Di.⁊ Roſ.in

ti. de ra.diſtra.ſᷣm Rai.⁊ vide ꝑ Di.S.e.in rubꝛica:⁊ ibi di
xi vobis:vñ iſta actio ⁊ ſiles trahunt oꝛiginẽ. Obi tutoꝛes
videbunt.tutoꝛes teſtamẽtarij ex inqſitiõe dati nõ tñ hac
actione:cũ iſta actio dat᷑ rõne ꝑſidie pᷣſũpte: vt dixi.s.e.in
rubꝛica:ſʒ in iſtis ceſſat ꝑñdia:cũ ſides eoꝝ ⁊ ĩduſtria ſunt
appꝛobate.hoc tñ nõ ẽ verũ ꝑ hunc.S.ᷣm Di.q; ꝓbatio
tollit pᷣfũptionẽ:vt.S.qð me.cau.l.nõ ẽ viſile.Ibi erunt.i.
ceſſerũt.cũ iſta actio nõ det᷑ donec gerit:vt j.e.l.fi.fʒ Di.

PP = 2 nõ.
Conſiderandũ. qi actione de ra.diſt. q̃ dat᷑
in duplũ. Ibi ĩterſit ſingularit᷑ vltra cõe intereſſe. Ibi eſti
mationẽ.diẽ gl.ſʒ qd in actione furti:nunqd duplicet᷑ pᷣciũ
rei vel ĩtereſſe:dic vt nõ.j.de fur.l.ſiqs.S.j.⁊.l. furti.ĩ pᷣn.
n tutela. Nes aliq;tulũ difficilis per rõnes q̃
(In tun reddunt in eo vel.j.ſe.ideo aduerte.
Ibi ach.itereſſe ſolũ pᷣſtitũ qdð venit in actione tutele. Ibi
nõ põt eẽ etiã q̃ten ẽ plus in ea. Ibiẽ de q̃ ẽ actũ actione
de ra.diſt. Et ẽ rõ:qꝛ ꝓcedũt ex adminiſtratione ꝑſidie ge
ſta 'm Ja.de ra.⁊ ſic ex vna q̃litate facti. IJbi hẽbat actio
nẽ de ra.diſt. Ibi furti. hec ẽ rõ:qꝛ diuerſitas pᷣmeue oꝛigi
nis facit videri diuerſa.⁊ ꝑ ↄñs etiã obligationes etiaʒ ex
diuerſis factis deſcẽdẽtes. ¶ Gl.op.de.il.ij.vi bo.rap.de
l.q ſeruũ in ſi.de aci ⁊ ob. So.vt gl.in ſolone. Ibi nã hoc
j. de ra.diſ.⁊ vbi dicit iſta.dic.ſ.furti.⁊ ita expones gl.to/
tã. In fi. gl.dic ⁊ ſic ͥ iſte actiones deſcẽdãt ex eodẽ facto:
tñ oꝛiunt᷑ ex diuerſis q̃litatibꝰ eiuſdẽ ſacti.nã iſte tutoꝛ di/
uerſis reſpectib obligat. AUno mõ vt tutoꝛ obligat.Alio

mõ obligat᷑ vt qlibet rẽ alienã ſuſcipiẽs:⁊ tũc obligat rõne

furti. ſicut dicim in milite vẽdẽte arma ꝗ tenet vt miles: ⁊
tenet᷑ vt qlibet:vt.l.qdã.j.de penis. Pꝛeterea ergo qꝛ ha
bẽt diuerſã oꝛiginẽ admittunt᷑ iſte plures actiões ex diuer
ſis qitatib'eiuſdẽ facti deſcẽdẽtes:ſicut cõpatiunt᷑ ſe vbi ex

diuerſis ſactis deſcẽdũt:vt j.de bᷣua.delic.l.nunq;. Scia /

mus tñ ꝙ Rof.in iſta mã tʒ in libellis ſuis ſuꝑ iſta actione
wꝙ actio de ra.dilſ. furti ⁊ tutele tolluni adinuicẽ in eo ꝙ cõ
currũt:ſʒ in eo ꝙ ẽ plus in vna qᷓ; in alia nõ tollunt.qð eſt
falſũ fm Old.⁊ Di.ꝑ hũc tex. ¶ Querit glo.nunqd poſ
ſit agi ad penã lʒ ſuerit actũ actiõe tutele: Et rñde vt gl.⁊
pʒ.j.l.ꝓxi.⁊ ibi videas.Dñi rõnes iſtoꝝ caſuũ cõſiſtũt mł
tũ in ĩtellectu:⁊ iõ aduertatis bñ. ¶ Et q̃ro p̊ de rõne q̃re
actio tutele tollit᷑ ꝑ actionẽ de ra.diſ.⁊ ecõtra: Tex.v⁊ aſſi
gnare rõnẽ:qꝛ deſcẽdit ex obligatione. C Cõtra qð op.
Fm Di.cui vba ſibi Rai.appꝛopat.actio tutele deſceudit
ex q̃ſi ↄctu:illa de ra.diſt.deſcẽdit ex maleſicio:vt.l.ex ma
leſñicijs. S. tutele. de ach.⁊ ob.⁊.l.tres tutoꝛes.in pᷣn.de ad/
mi.tu.So.ſᷣm Di.ideo cẽſet vna obligatio:q; deſcẽdũt ex
yna q̃litate.ſ.ex iterceſſione nõ doloſa:vt..dixi.¶ Itẽ q̃
ro:vñ ꝓcedit iſtud mirabile ꝙ actio furti ⁊ actio de ra.di.
q̃ ſũt penales nõ tollũt ſe adiuicẽ ̊ regulã oĩum.ll.de mũ/
do:ſi dic ꝙ rõ ẽ:qꝛ hñt diuerſã oꝛiginẽ.nã actio furti na/
ſcit ex ĩterceſſione doloſa:actio de ra.diſ.naſcit ex nõ do/
loſa.⁊ ſic lʒ idẽ ſint ĩ effectu:cẽſeni diuerſa ꝓpter diuerſas
oꝛigines. ¶ Qoõtra qð op.de.l.ſtatꝰ. S.ꝙ ſi fraude.vbi dẽ
ꝙ etiã ex doloſa cõpetit actio de ra.dil.⁊ ſic hñt ibi eãdeʒ
oꝛiginẽ. So.Fm Di.nos debem iſpicẽ pᷣmeuã nãm actio/
nis de ra dil.q ſuit ex ↄctione non doloſa nõ ſcoᷣaria:vbi
cõpetit ex doloſa.ſacit.S.de auc.tu.l.j.in pᷣn. ¶ Quero q̃
ẽ rõ q̃re ↄditio furtiua tollit ſe adiuicẽ cuʒ actione de raꝶ.
diſt. vt. l. ſtati ſequẽti:dic rõ ẽ:qꝛ poſtqᷓ; fuit actũ cõditione
ſurtiua nihilomin remanet actio ſurti. s.ðe ↄdi:fur.l. ij.

ſic cũ ſit ꝓuiſũ iſti agẽti pᷣ ad rẽ:qꝛ bʒ eam actione furtiua.
Itẽ ad penã:qꝛ habuit ex actiõe furti nõ cõpetit ſibi actio
de ra. diſ. Sʒ hoc vr falſuũ:qꝛ etiã ꝑ iſtã actionẽ vbiẽ actuʒ
actione furti deberet releuari ab actione de ra.diſt.q̃ re/
ſtat ſibi ad rẽ petẽdã.Ad qð rñdeo ꝙ ibi nõ tolli: qꝛ de
ra.diſ. remanet:⁊ ad rẽ eo caſu nõ ad penã cõpetit. ¶ Cõ
tra qdð op.de.l.cẽtũ capue.ð.de eo qð cer.lo.qꝛ vbi põt ꝗs
agẽ ad penã ⁊ ad rẽ ⁊ accipit rẽ ſolã nihilomin agit ad pe
nã:ita h ʒ agat᷑ actione ſurtiad rẽ deberet poſſe agi actio
ne de ra.dil.ad penã. Ad qð rñdet Di.ꝙ illud on qð re
manet õ reũ qꝛ põt agẽ actione furti eũ tollit ↄꝛiuʒ. Iſta
oĩa ſũt vba Hi.lʒ Nai appꝛopᷣat ſibi ipa ĩ collecj. C Itẽ
op.ſᷣim Rai.ꝙ ↄditio furtiua nõ tollit penalẽ:vt.l.ij.S.de
ↄdi.ſur.⁊.l.ſi pignoꝛa.S.cuʒ fur.de ſur.So.ibi loꝗtur in
fure eẽneo:h̊ in tutoꝛe cũ quo min agit᷑:vt.s.de admi.tu.
i.tutoꝛes. Nel dic ꝙ iſta nõ ẽ mere penalis:ar.d.l.ij.⁊ ibi
logꝗtur in mere penali.facit.S.nau.cau.ſta.l.idẽ.S.fi. So.
ꝑ ea qᷓ.S.dixi ꝑ Si.ꝙ iſtud ẽ in actione ſurti que remanet
actoꝛi.ſacit q̃ᷓd no. Rai.j.de publi.l.j.S.iĩde qrit ĩ pᷣma.q.
gl. Ego omiſi ibi vnũ dicẽ.dicit gl.ꝙ actio tutele ⁊ actio
de ra.dil. ⁊c. Dixi ꝙ Rof.tʒ diũ:ar.j.vi bo.rap.l.j.als.ij
dic ꝙ ülð nõ ẽ verũ:qꝛ illð hʒ locũ vbi ſir actiões dirſe⸗
—SS 2 Ibipſonis.ſ.bonoꝛũpoſſeſſo
Manc actionc. P alijs ſauecedenb⸗ pupil
lo ſᷣm Bi.⁊ h̊ glo.q̃ ẽ iducta de iure ciuili:vt ĩſti.de ꝑpe.⁊
tẽp.ach.in pᷣn.ᷣm Rai.C Gl. op.de. S.haãc actionẽ.vt in
hẽde.S. hac eadẽ.l.Sol.vt gl. ¶C Querit glo.nundd aliqͥ
caſu dat᷑ in hẽdẽ:Et ſol.vt gl.dic foꝛte in illo ſimplłr nõ da
bat᷑ ↄtra hẽdẽ:cũ habeat actionẽ tutele:ar.S.de calum.l.
hec actio.Fm Ja.de are.
G Sren Ibi aĩo.qð expᷣſſe opʒ ꝓbari:ĩ du
Ltione. bio nõ pᷣſumit᷑ aius fraudãdi in tu
toꝛe.S. de admini.tu. l. tres tutoꝛes. ⁊ ibi nõ. Ibi
nõ tollẽt. alj hñt ſiue nõ. ⁊ male ſᷣm Di. Ibi h̊ iudiciũ.i.de
ra.diſ. C Gl. op.de.l.ꝗ Fuũ de act.⁊ obli. So.vt gl. ⁊ dic
vt dixi.S.e.l.j.S.ĩ tutela. C Querit gl.nunqd hẽat locum
actio de ra.dil.vbi factũ ẽ aliqd nõ dolo? Etrũde vt glo.
CEx q̃ no.ꝙ culpoſus tenet᷑ iſta actiõe.ſile nõ.S.e.l.j..ĩ
tutela ĩ gl. Ibi ſit.gl.tʒ ↄꝛiũ.iĩſti.de atti.tu.S.ſi.ſʒ iſta gl.eſt
ſalſa vt ibi dixi ꝑ Pe.⁊ teneas bñ mẽti.qꝛ Rai.non ſacit
— mentionem.
E tut le. Iſta.l.intelligiiĩ duobꝰ modis ⁊
vterq; ẽ plan itellect: ⁊ vterq; ẽ ĩ gl. Ibi ne.geſ.
ſ.ↄꝛiam ſm ſcdðam lec.quã tʒ Hi. Ibi abſit.als abfutuꝝ. ſit
vel abeſſe v ꝓ eo ꝙ ẽ obligat.⁊ ĩ ſcdðo itellectuꝓ eo ꝙ gl.
dicit: ⁊ ſic de alijs ſuppleas.Et dicas ſᷣm hoc ꝙ dẽ caueri a
tutoꝛe vel ꝓcuratoꝛe vel ſilibus.Ol.expediuiſuꝑ tex.
ſi fini Ibi agi.ex hꝰ pᷣn.ↄiũgẽdo ipᷣʒ
( n 11 Uta. cũ gl.ꝑ q̃s allegat᷑: qᷓrum vna
ẽſuꝑ rubꝛica:alia ẽ ĩ.l.ſi adhuc..e.poſſet dicica
uillãdo:q; tũc dicat nata actio qñ põt itẽtari qdð tñ ẽ falſũ:
vt pʒ in obligatiõe in diẽ.⁊ plene hẽs in.l.eũ ꝗ calẽdis.S.
pe.de v.obli. Iſta.l.nõ ob.qꝛ male allegat ꝑ gl.qꝛ lʒ non
poſſet agi:nõ tñ ſeqtur ꝙ nõ ſit nata:ĩmo ẽ nata actio: vt
hᷣ ꝑ Di.Et de hoc plene vide ꝑ Aʒo.in.l.tutoꝛ ꝗ reꝑtoꝛi
um.S.de admi.tu. Glo.tenẽt cõiter vbiq; ꝙ nõ ſit nata du
rãte tutela. C Querit gl.nungd actione ↄꝛia tutele poſſit
agi añ ſinitã tutelã: Et reſponde vt glo.

SAT Ibiteneri.⁊ iſolidũ. ¶ Gl.op.de.l.ſi fi/
G ilium. c S. liuſſa. de ac. ⁊ ob. Et rũde vt gl.

nsõ aſt tenet inſolidũ: vt.l.ſi filio.j.e.
Si adhuc IAbi cõſumet. ¶ Gl. q̃rit qũ hẽat locũ

—,, dc iſtud: Et rñde vt glo.
(Cü furio ſi. ei ncg,gc. Inai p tota admiſtra
tiõe.⁊ no. C. de admi.tu.l.ij. JObiĩ hac actione.ſ.neg geſt.
CHGl. op.de.l. rõnes.C. de admi.tu. Et ſol.vt ĩ gl.Dic ʒ
rũ nõ.ſm aliquos i.l.ſi c tutoꝛj.e.t ibi dicã. ¶ Querit

De tu. ⁊ ra. diſtra.

gl. ⁊ aduerte ad eã ⁊ eſt valde nõ. Queritipſa que ẽ rõ
diuerſitatis.Et rñde vt gl.dic hec rõ nõ videt᷑ vera.nã cu
ratoꝛ iĩpuberis põt ſtatim cõueniri:etiã adminiſtratione
durãte:⁊ certũ ẽ tñ ei curã pubertate ſiniri vt hẽs gl.i.l.
nã ⁊ Fuus.S.cũ negocia de neg.gelſ.Si illa gl.eẽt vera cre
derẽ iſtã rõnẽ eẽ falſã ⁊ ſic dico curatoꝛẽ impuberis poſſe
ↄueniri adminiſtratione durãte gnãli actione neg.geſt.ſʒ

ↄueniri furti ex ſtiplone rẽ pu.ſal.fo.vt hẽtis in.l.ſi aduuc

F. j.j.e. ⁊ ſic rõ gl.reſtat vera.⁊ eadẽ rõne crederẽ curatoꝛẽ

datũ bonis abſẽtis.qdð fieri põt vt ſtati dicam in.l.ſi pupil

lus.S.tutoꝛi.j.e.poſſe ↄueniri qñeũq; etià durãte admini/
ſtratione:tñ neſciamꝰ qñ adminiſtratio finiat qð credo. ⁊
teneam iſtud bꝛocardũ coꝛdi:qð ẽ nõ. ¶ Cõtra iſtuʒ.S.
op· de.l.iiij.S.nõ tm̃.S.de ſuſpec.tu.vbi dẽ curatoꝛẽ furioſi
poſſe accuſari de ſuſpecto:⁊ tñ certũ eſt ꝙ accuſatio ſuſpe
cti nõ cõpetit q tutoꝛ ⁊ curatoꝛ pñt ↄueniri alia actione:
vt.e.l.S.qri põt.Credo ꝙ. S.nõ tm.dʒ intelligi ꝙ nõ hẽat

cõtutoꝛẽ:qꝛ ↄuenit eũ de facto:lʒ de iure poſſit cõueniri:2

ſic cõpetit actio ſuſpecti q̃ cõpetit pluribus ꝑſonis anteqᷓ;
ↄced ai actio ꝓ adminiſtratione.⁊ tene bene mẽti.

Ibi vt reddat.expone vt gl. Nel

tutoꝛ. dic pleni.ſ.vt reddat pecuniã de/

poſitã vel cõmodatã.⁊ ſic eã petebat pupillus ab

eo m Di. C Sʒ tũc op.id qð ſtatiʒ ſeqtur in tex. Ibi cõ

dici poſſe ⁊c. ⁊ ẽ ro:qꝛ turpiter accepta ⁊c. Añ credo ꝙ in

tellectꝰ Di.nõ ẽ bonꝰ. Olo.allegat/ Ocoꝛ.l.ñ. de ↄdi.ob
tur.cau.dic vt ibi nõ.ſec ẽ aũt in actione ex ſtipulatu vł ex

teſtõ:vt dicta.l.f.⁊ rõ ibi nõ.q rõ nõ plʒ mihi ppt᷑ actionẽ

ex teſtõ q̃ hʒ nãm boneſidei:vt.l.in minoꝛi.C.in q.cau.in
ĩteg.reſti.nõ eſt ne.poſſet eẽ rõ: qꝛmagis frãgit qs ſidem
vbi cõtraxi cũ eo vel pᷣdeceſſoꝛ meꝰ cũ quo reputoꝛ eadem
pꝓſona:vt in auẽ.de iureiu.a mo.pꝛeſ.in pᷣn.qᷓ; vbi xit ali.
⁊ aduerte bñ iſtud.¶ Gl.q̃rit:nunqd extinguat᷑ actio no
ſtra cõmodati ꝓpter actionẽ tutele? Rñde vt glo.dic ⁊ vti

.

litas eſt in hox:q; in iſta obligatione ſũt obligati fideiuſſo

res:vt.l.quotiẽs.S.j.de admi.tuto.

Ibi nomine. ꝓ eo dolo quẽ poſt

J filius. emãcipationẽ cõmiſit cc. Hõ ex

hac.l. ꝙ fideiuſſio qᷓ tenel pꝛ ꝓ filio ĩducta ꝑ.l.ij.

J.ad munici.⁊. C. de fi.fa.⁊ quẽadmo.pa.i.ij.li.x.ſinit cum

ſilius effect ſui iuris.qð ẽ verũ ſʒ Ja.de are.qð ĩtelligas
ꝓ tꝑe ſequẽti nõ pcedẽti ſm iſtũ tex. Nicit dñs Old.ꝙ ille

ll.nõ expᷣmũt ꝙ teneat᷑ inſolidũ:ſʒ iſte tex.in.l.tria onera.

⁊.l.ij.S.de excu.tu.vbi pꝛ tenet᷑ ſicut ſi ipſe adminiſtraſſet:⁊
iõ foꝛte als tenet᷑ de peculio. Sed tu habes caſũ.j.e.l.ſi ſi
lius.⁊ teneas menti.
— II&α CBlo. op. de auẽ. vt hi
J pupillus. ob.S. j.coll.vj.quã hẽs
auẽ.minoꝝ.C.qũ mu.tu.offi.fũ.po.Gl.rñdet ꝙ
repellit. dic ĩmo nõ repellii:ſʒ dʒ ſibi adiũgi curatoꝛ:vt pʒ

d. F. j. t in. S. ⁊ ſiqs.e.ti.⁊ nõ.s.de auc.tu.l.i.facit..de ex

cu.tu.l.ꝓpter.m Di.⁊ Rai.⁊ ſic glo.ẽ falſa ſʒ eos.vł dic
ꝙ gl. hʒ reſpectũ vbi pupilli ſucceſſerũt anteq; haberẽt tu
toꝛẽ:⁊ ſic tꝑe tutele delate ĩuenit᷑ iã creditoꝛ ipſius tutoꝛis.
vñ ſalua reuerẽtia eoꝝ glo.v mihi vera:⁊ põt ſaluari.

Si tuto . Ibi ſideiuſ.accipe recõueniũt qdð ẽ.j. Ibi
.

*

VEetenei. hic ẽ caſus ꝓ eo qð poſt Di.dixi.j.
vt le.no.ca. l.poſtq;ᷓ. videlicet ꝙ ibi cõſulai legatarijs ꝑ p/

curatoꝛẽ datũ bonis capti ab hoſtibꝰ. Nec ob.illa.l. poſt
q;. ad iſtã.l.vbi dẽ ꝙ ſideiuſſoꝛes capti ab hoſtibꝰ ↄueniri

nõ pñt ipſo exñte in captiuitate:qꝛ ibi obligatio cepit pꝛo

pter cõditionis euẽtũ eo tꝑe quo ille erat iã capt:⁊ ſic cu,ʒ
nõ poſſit habẽ initiũ ᷣ ipſũ pᷣncipalẽ:nõ põt habẽ ð fide/

iuſſoꝛes:vt.j.de ſideiuſ.l.ſideiuſſoꝛ obligari.in pᷣn.ſʒ ͥ obli
gatio erat cepta eo tꝑe quo erat capt ĩ ciuitate:lʒ poſtea
eximat᷑ de medio:⁊ nihilominꝰ ſideiuſſoꝛes remanẽt obli/
gati:ar.S.de admi.tu.l.ſiue hẽdi.in pᷣCn. C Itẽ nõ.in.l.ha

ctenꝰ. v.de ↄſti.pec.vbi tꝑe quo ille ẽ capt᷑ᷣ põt cõſtitui ab
alio:qꝛ obligatio ↄſtituti nõ ẽ acceſſoꝛia ſʒ pᷣncipalis:ar.e.
ti.l. ̊ ⁊ vlterioꝛe.⁊ qð ibi nõ.vñ ibi obligatio effectũ ſum/
pſerat eo tꝑe quo capt erat in ciuitate:vt.S.dixi ĩ.l.poſtq;
⁊ teneas bñ coꝛdi:qꝛ ↄꝛiũ ẽ aliquãtulũ difficile. Ibi ſic.fac
ad id qð nõ.S.de tute.l.muto.S.ſi.C.exꝗ cau.ma.l.ab ho

ſtib. in pᷣn.ꝙ curatoꝛ poſſit dari bonis etiã viuẽtis.⁊ per

hoctenuit dñs Ber.de capua.in qõne gregoꝛij de boñ.qꝙ
poſſit dari curatoꝛ bonis ſuis ſi ignoꝛabat᷑ ipſũ eẽ viuum
vel moꝛtuũ.facit.j.de mu.⁊ ho.l.jS.j. Ibi cõueniret.facit
qð nõ.j.reʒ pu.ſal.fo.l.nõ q̃ſi.S.ſi tutoꝛ.vbi gl.allegat iſtã
l. lʒ allegat male ti.qꝛ allegat de tuto.⁊ cura.da.ab his.
¶Querit glo.nundd eſtverũ iſtud ꝙ dai curatoꝛbonis
iſtius capti:Et reſpondevt glo.
. g*— HBec. lI. cõtinuat cum pꝛecedenti.
Manuis.ʒ bi tutela.dic als tutela pꝛiſtina
boſſet integrari.⁊ita bʒ do. Di.

Ibi abeſſe.⁊ ſic reaſſumit tutelaʒ.
tutoꝛ. Ibi dat ẽ. vide qð nõ..de tutel.
l. itẽ qᷓſitũ.⁊ vide ad qd allegat᷑ hec.l.in ſuipᷣn..

de tu.⁊ cu. da.ab his.l.ſi petitoꝛ.ꝙ etiã bonis tutoꝛis ab/
ſetis cauſa reipublice poſſit dari tutoꝛ.C Itẽ ꝑ iſtuʒ tex.
vẽ repꝛobari gl.q̃ ẽ.S.de tu.⁊ cu.da.ab his.l.curatoꝛẽ.vt

I.dicam. ¶ Querit glo.q̃ actione tutoꝛ ↄuenii:Et rñde

„

vt glo.alle.ip cõcoꝛ.l.iij.S.q̃ri.s.de ſuſpec.tuto.⁊ debʒ alle
agri.F. ſigs affuturus.

B Iſte caſus ẽ valde nõ.⁊ nõ inuenit
Si duo bus. alibi ⁊ teneas coꝛdi. Ibi recidit.i.

ꝗ poſtea ad legitimã etatẽ puenerit.xxv.annoꝝ ſᷣm Di.

AIbinerati ait.dic qꝛ datiua redit legitie ſʒ Di.¶ Que
rit gl.quõ põt eẽ ꝙ ibi fuerint ſub eadẽ tutela:⁊ poſtea ce

perit tutoꝛ eẽ ſuus: Et rñde vt glo.qð optime põt ſieri.

ibi gl.allegat. S.item maioꝛ in ſcda rñſione.Dic ĩmo neq;
olim poterat ali tutoꝛ eẽ minoꝛ.xxv.annis:vt.s.de admi
ni. tu. lI. qro.S. luti. ⁊. S. de excu.tu.l.nõ ſolũ.S. libertꝰ.⁊ ſic
pᷣma ſo.ẽ verioꝛ ſjᷣm Di.⁊ oẽs. C Querit gl.pone ꝙ ille q
ẽ agnatoꝝ ꝓximioꝛ ſit minoꝛ:ita ꝙ aliꝰ maioꝛ fuerit ad/
miſſus: nunqd incipiẽte illo minoꝛe eẽ etatis legitime ille
ali deſinit eẽ tutoꝛ: Gl. remittit ad no.in.l.nõ ſolũ.p quã
gl. ibi poſitã colligii exp̃ſſe ꝙ. q.ꝓpoſita nõ ꝓcedit:q;ꝛ nõ
admitteret᷑ ſequẽs agnat exquo ẽ alius ꝓximioꝛ lʒ ſit mi/
noꝛ:ſʒ dat iterim curatoꝛ quouſq; ꝓximioꝛ agnat fuerit

maioꝛ: vt.S.de legi.tu.l.j.S.ſi apud hoſtes.⁊ dicta.l.nõ ſo

lũ.S.ſi liber.⁊ qð ibi nõ.de excu.tu.ꝓximioꝛ enĩ ſemꝑ eſt
pᷣferẽdus:de legi.tu.l.ſi plures. ¶ Querit gl.pone ꝙ te
ſtatoꝛ religt duos tutoꝛes in teſtõ: ⁊ vn fuit excuſatꝰ ad
tpᷣs:ita in locũ ei fuit datꝰ alius vel in locũ defũcti ẽ da
tus aliꝰ:nunqd decedẽte tutoꝛe teſtamẽtario deſinat eſſe
ↄtutoꝛ ⁊ admittat legitimꝰ: Rñde vt gl.Dicas ꝙ in pᷣmo
caſu qũ ẽ dat in locũ excuſati legitim nõ admittit:q; ſuꝑ/⸗
ſũt adhuc teſtamẽtarij tutoꝛes reliq.⁊ ſic ẽ vera opi.Hu.

ſʒ vbiẽ dat in locũ defũcti legitimꝰ admittit᷑ ⁊ datiuus re

pellit qꝛ nõ ſũt relicti teſtamẽtarij:vt.l.ſiqs ſub cõditione
de teſta. tu. ⁊ hoc caſu erit vera opi.Aʒo.Sʒ qdã alij ha
bẽt ecõtra in apoſtilla Di.⁊ male de hoc ꝑ Rai. C.eo.l.ſi
tutoꝛes.⁊ in Spe.de tu.S.ſi vo.v.ſʒ pone.⁊.S.nũc dicẽdũ.
ver. ſed pone.

Si in teſtamento. Ibi ex inqſitione.ſubau

didat a iudice. Ibitutel.ſubaudi ↄ tutoꝛẽ a iudice datuʒ.
Ibi deſinit. ſ.dat a iudice exñte ↄditione teſtamẽtarij ſm
Di. vel dic ꝙ ſinito tꝑe deſinat eẽ tutoꝛ ⁊ hẽat locũ actio
tutele ſm Rai. Ibi tutoꝛ.vtputa:q; ẽ dat ſub cõditiõe vel

in diẽ: ⁊ poſtea vſq; ad ↄditionẽ vel ad diẽ ſᷣm Di. Ibi cõ

ueniẽdus ẽ.hoc nõ videi eẽ verum:cuʒ datus vſq; ad diẽ
vel cõditionem male geſſerit:⁊ poſtea nõ remaneat tutoꝛ
cum ipſe debeat remoueri vt ſuſpectus:qꝛ qui ſemelẽ ma/

lus ⁊c.vt.s.de ſuſpec. tuto.l.iij.queri.⁊.S.quia autem.?

nicd

aree,
lun,

ſg⸗

fut
tiſi
bis.
onss

lent
in

ein.
tck,
15,
b/
lex.
t
fſte
⸗

hent
ſti.

Betu. tra. diſtra.

ſic nõ dʒ eẽ tutoꝛ vt ̊ dicit. Tu dicas ꝙ hic fuit teſtamen

tarius ⁊ venit ex datione ſequenti. Ibi curatoꝛ eẽ.ſcilicet
tutele actione ꝓ ſua adminiſtratione m Bi. C Op.gl.
de. l. act.de re iu. Sol.a iudice nõ põt:a teſtatoꝛe ſic. Rõ
nem diuerſitatis dixi inſti.de tute. Sad certum diẽ.⁊x dixi
g.de tute.l.muto.S.ſi ſub cõditione.

„ Ibioſiſcatus.i.ex cauſa dãnationis ex
Si tntoꝛ

leq ſeꝗtur cõſiſcatio bonoꝝ.¶Et no.ex
iſto tex.ꝙ ſi tutoꝛ bãniat ⁊ cõſiſcant᷑ bona ꝙ ſit ſinita tute
la:⁊ poſſit agẽ actione tutele.ita potes ĩtelligẽ.l.ex ſextã
te de ſolu.Fᷣm Ja.de are.ſacit ꝓ hoc.l.ſine hẽde.S.fi.s.de
admini.tuto.Fᷣm vnã lec.vbi tʒ ↄꝛium. Dicas ꝙ aut bona
ſua fuerũt cõſiſcata ꝓpter bãnũ ⁊ tũc tutela ſiniat.⁊ ita in
telligant pᷣma dicta.Aut nõ:⁊ tũc nõ.⁊ ita intelligit᷑ ſcdðm
dictũ.l. ſine herede.S.j.ð.de admi.tu.Fſᷣm hHi. Querit
glo.quõ põt ipſe remanẽ tutoꝛ poſtq; fuit accuſatus de ſu
ſpecto: Et rñde vt glo.in.l.eum in ſi.glo. ¶ Nota ex iſta
glo.ꝙ vbi agnatus ẽ accuſatus tanqᷓ; ſuſpect' ⁊ cõdemna
tus de ſuſpecto ꝙ eſt adiũctus ſibi curatoꝛ ꝙ nõ cõuenü
actione tutele:nihilominus durãte tutela. Tex.ibi cetere
actiões pᷣter. Nota ꝙ dictio pᷣ̃ter ponit᷑ excluſiue:de quo
ʒ.de pigno.acꝶ.l.j.ꝑ doc.Fᷣm Ja.de are.plene ꝑ Di.C.de
agẽ. in reb.l.agẽtes.li.xij. C Cõtinua.l.Ibi q;uis. Re/
ſpõdet tacite gl.in.S.cetere.q̃rit nunqd actio tutele ſit na
ta interim: Et rñde vt gl.dicit.Et ſic nota ꝙ actio nõ na
ſcit᷑ durãte tutela.Cõtrariuʒ notat ⁊ male.C. de ſatiſda.l.
tãdiu.⁊ nõ..de admini.tu.l.tutoꝛẽ ꝗ tutelaʒ qð ibi dixi.
Querit gl.ꝗd in actione de ra.diſtra.Et rñde vt glo.
Ex q̃ no.ꝙ actio de rat.diſtra.nõ naſcitur durãte tutela.
BGl.. l.̊ nõ dat᷑.qrit ꝑ quẽ poterit ĩtẽtare iſtas actio
nes: Et rñde vt gl. ¶ Querit glo.q̃re iſte actiones pere/
ant moꝛte tutoꝛis? Et rũde vt glo. O”Y”MB
A fil , Ibi facere põt ex edicto.S.qdð cã
lus. eo.l.j.⁊.ij. ICbi actionẽ.i.ĩfra an
nmũ a die finite tutele inchoãdũ.⁊ hoc ſeqtur. Cõ
tinua. l. ſequentem.
Ibi agẽ.i.de peculio.⁊ aduerte ad

exegit pꝛem. C Gl. op.de.l.põp.in negocl.S.de
eg. geſt. So. vt gl. in. l. tutoꝛẽ. Ael dic ⁊ mel: vt nõ.i.l.
ſiid qð S.fil.s.ꝓ ſocio. C Querit gl.q̃ ẽ rõ ꝙ iſte annus
ꝗcõpetit cõtra patrem nõ incipit nilſi a tempoꝛe finite tu/
tele: Et reſponde vt glo.
Ibi nõ põt.i.qð geſtũ eſt poſt ſi⸗

Jlius. gl. ꝗᷓ ponit caſus. Ibi ab eo.ſ.ꝙ nõ

in p̃ᷣn. de fideiuſ.tu.⁊ ibi dicam ꝑ Rai.Ibi pᷣdia.
de pecunia pupilli ⁊ ei noĩe. JOpi cõputabiũ. Nota ꝙ illa
q̃ nõ ſũt ↄceſſa que adminiſtrauit tutoꝛ poſt ſinitã tutelaʒx
nõ veniũt in actione tutele.ſʒ gl.dicit ↄtra hũc caſũ.C.qñ

— tutoꝛ. nitã tutelã. Nec ob.l.cũ oñdim
——

ex fac.tu.l.pe.cũ iſto caſu ↄcoꝛdat glo.C.arbi.tu.l.lutoꝛ.

Poſſes dicere ꝙ glo. que eſt in.l.pe.loq̃tur in cõnexis: ⁊
tũc gl.erit nõ.⁊ dat multũ intellec:ũ.l.nã ꝙ dicũ.q; p one
xis agiĩ actione tutele vtili vt videt ĩnuere iſta gl. Ille tamẽ
tex.nõ bñ patii iſtũ itellectum:qꝛ dicit pꝛedia cõparauerit

⁊c.⁊ ſic adminiſtratio ſuit ↄceſſa. Pꝛeterea.ll.dicunt ſim
pliciter dari actionẽ tutele p cõnexis vt h̊ in pᷣn.ergo debe

mus intelligẽ de actione directa:ar.ſi ager vecti.in pᷣn.⁊ ĩ
fi. Pꝛeterea gl. dicit expᷣſſe ꝙ dat᷑ directa.j.ti. ſe. l.ij. S. iu⸗/
dicio. Ibi ⁊ ẽ v.in actionẽ.ſʒ que ſũt ſeparata nõ.vt..
Ibi negocia.ſ.non ↄceſſa. Ibi deuolui.ſi

Si uero. l adultꝰ: ⁊ ẽ ſibi vtile. Et ſic nõ ob..ſi

vo.S.⁊ nõ.j.l.ꝓxi.ſᷣm Di. Ibi exigere.i.debitũ. Ibi datꝰ.
volẽs nõ ĩuitus:vt.C. de admi.tu.l.curatoꝛ.⁊ nõ.ð.ti.ij.l.
gaius.Fm Mai. Ael dic ꝙ logtur hic in liberto ꝗ ſi ſuerit
tutoꝛ nõ põt ſe excuſare a cura.vt.l.liberos de excu.tuto.
Ibi poſſe ꝓ tꝑe.poſt ſinitã tutelã ⁊ poſterioꝛi ſi hoc expe

diat ꝑuꝑdlo:nõ als:vt.ð.dixi. Glo.op.de.l.tutoꝛ.s.x

bi.tu. Et ſol. vt gl. C Itẽ op.de.l. diuoꝛtio. F. ceterũ de ne
go. geſt. So. vt glo.
In bꝛeuiſſimo. Nota ꝙ moꝛa bꝛe
poſt. uiſſimi tꝑis inducit diſcrepãtiaʒ in

iure. In cõtrariũ facit.l.ſiqs ita de cõdi.⁊ de.dic

ꝙ h̊ pᷣudicat quo ad impediẽdũ cõtinuationem:ibi vo pᷣ/
iudicat quo ad aliud. Ibi genuit etiam cõceſſio ſm gl. hic
poſitã:lʒ glo.no.cõtrariũ.C. arbi.tu.l.ſi tutoꝛ.⁊ male ſᷣm
Rai. Gl.op.de.l.ꝓxi.in pᷣn.⁊ recita ᷣmam glo.⁊ dic
vt in ea. Item oppo. de.l.ſtatim. S.xi.in fi. So. vt gl.

⁊ ibi dixi per Di.
Ibi alteri niſi in exce

Iex duobus. o vtin ſcvo ruo bu

—

Nius.l. Nec ob.l.pupillus.s.de admini.tuto.qꝙ h̊
in tutoꝛibus culpoſis.⁊ ẽ ratio:qꝛ illi hñt bñſiciũ ceſſionis
vt.j.videbitis.⁊ videas illã glo.de.l.ſi pupillus.q ſemp de
clarat iſtã.i. Ibi pciſe.ſ.totũ qð erat debitũ ſm Hi. Ibi
ſatiſſactio.ſvt alij libereni.x vide qð nõ.de admi tu.l.qui
tutoꝛ. S.ñi.. C. de trã ſac.l.nec intẽtio.vide ibi nõ.gl.qꝙ tu
toꝛ vel curatoꝛ tenent᷑ oẽs vna actione ⁊ vna obligatione:
nõ pluribus. Glo. op.de.l. ſi ſtip. de ſideiuſ. So. vt glo.
dic de hoc vt dicam in dicta.l.ſi pupillus.qꝛ iſtud eſt diffi/
cile contrarium.
Ibi tutoꝛe.ideʒ cuius offm durat
JYcum. adbucim Di. CGl. op. de. l.nõ
ꝗſi.j.rẽ pu.ſal.fſo.Et rñde vt gl. Itẽ op.de.l.aduerſus
C. de admi.tu.⁊.l.actio.e.ti.Et rñde vt glo.⁊ vide glo.ſo.
pluribus modis:ſʒ pᷣma ſo.eſt vera.⁊ dic vt nõ.in pᷣallata
l.aduerſus.vide qdð Kel a.
bi lit. facit ꝓ H. S.de
ODperatoꝛes. ohu lbiq é Ja ve
e. Ibi ſubminiſtrari. Iſta. l. pſtat ar. ꝙ abbas
nõ tenei miniſtrare expẽſas monacho litigãti ↄtra eũ.de
hoc nota.gl.in.l.ſi ſuſpecta in ni. de ĩoffi.teſta. vbi gl. tenet
ↄtrariũ.ꝓ qua facit.j.vt in poſ.le.l.penul. Nec ob.iſta.l.
vt ſtatim dicã in ↄtrarioꝝ ſolu. ¶ Gl. op.de.l.ſi ſuſpecta
HF. ni. . de inoffi. teſta. Dic ꝙ illud eſt in fauoꝛe alimẽtoꝛuʒ.
Pꝛeterea ibi obtinuerat in pᷣn.⁊ ſic rõne illius pᷣfũptiõis
⁊ rõne ꝓximitatis debẽt ſubminiſtrari ſũptus que rõnes
hic ceſſat. ¶ Itẽ op.de.l.ſi. C. de oꝛdi.cogni. Glo.nõ ſol

uit.ſy dic ꝙ ibi erat.q.de bonis de ꝗbus debeat viuere il

—

o

le agẽs:⁊ iam vicerat in cauſa pᷣncipali vñ ex illis bonis dz
habere ſũptus ⁊ victũ.hic erat.q.de quodã debito parti/
culari ſjm An. de piſis.vel dic ꝙ ibi erat q̃ttio ſtatus ⁊ bo
noꝝ oĩum:nec habebat vñ ſe poſſet alere aliũde:hic vo ſic
Fm Di. vel dic ꝙ ibi erat pᷣſũptio ꝓillo ꝗ petit ſibi admi/
niſtrari ſũptus rõne poſſeſſionis vel q̃ſ libertatis:vt ibi
pʒ in littera.q rõnes hic ceſſãt.⁊ ꝑ iſta pʒ rñſũ ad.l.iſtam
in.q.de monacho:qꝛ monachus añ alebat a monaſterio:
qꝛ nõ habebat aliũde vnde ſe aleret.

— A, Glo. ponit caſũ duobꝰ mo
C MWm tutoꝛ. dis:ſʒ teneas pᷣmaʒ lec. Ibi
illa.ſ. ach.neg. geſt. Gl.q̃rit q̃ actio dat pupillo:⁊
q daĩ creditoꝛibꝰ: Et rñde vt pᷣma gl.vera. ¶ Querit gl.
nunqd creditoꝛes hẽbũt pupillũ obligatũ ex eo ꝙ egit Z
tutoꝛes actiõe tutele:Et rñde vt gl.ibi:vt.l.eũ.C.arbi.tu.
dic ⁊ h̊ fſac̃ad.q.ibi nõ.ꝑ dociſꝙ ſi fil abſtinuit ſe ab hẽ/
ditate pĩna: ⁊ aliqd accepꝑit ab occiſoꝛib' piis ꝙ nõ poſſet
ↄueniri a creditoꝛib ꝓpter illud qð accepit. de hac.q ple
ne dixiꝑ Di.i.l.qſituʒ j.de ſepul.vio.facit.s.de acq.hẽ.l.
ꝓ hẽde.S.ſiqs.⁊.l.põp. Rai.in.l.eũ.dicit ꝙ hoc hʒ locum
vbi ſtatutũ diceret ꝙ occiſoꝛes debeãt hẽre pacẽ ab here/⸗

dibus offeſi:tũc enim ſilius accipiẽdo aliqd ab occiſoꝛibꝰ
videi hereditatẽ adire:ergo ⁊c̃.

— JY pꝛoba

16 Qui ꝓ nomine debitoꝛis
u. minus idoneo ex re pupil

li a tutoꝛe Ouẽti ipʒ abſoluit ſequẽs ad ꝓbatiõe,z

De contra.iudi.tu.

tenet. h. ð. ᷣm Rai. Glo. op.de.l.tutoꝛ.de admini.tu.
So. vt ibi nõ.in.l.ꝗ poſitionibꝰ. ¶ Itẽ op.de.il.ſi mino/
ris.de admi.tu.Et rñde vt glo.⁊ bene.

— — Minoꝛibus in integ. reſtitu/
C QRD Nteriuns tis cõtra maioꝛem ſibi reſtituũ
₰

actio cõtra tertiũ minoꝛis beneſicio liberatum.
. d. m mam lec.ſed ᷣm aliã dicit ꝙ minoꝛi plus ſoluẽti
reſtitutionis pᷣuilegio de iure ſpeciali reſtitutio cõcedit cõ
tra illũ eius bñſicio liberatũ in ſubſidium ꝓpter inopiã il
lius cui pdicta ſolutio facta ſuit.h.d.ſim Rai.ſm ſecũdaʒ
lectu.vide glo que ponit ibi caſum ⁊ bene. Ibi maioꝛem.
Mo. qꝙ minoꝛ ꝗ debet reſtitui debet allegare ⁊ ꝓbare cau
ſaʒ qre petit reſtitutionẽ.facit ꝓ hoc j..de ali.⁊ ci.le.l.titio.
⁊ de mi.l.minoꝛ.⁊.v.de iureiu.l.nã ⁊ poſtea.S.ſi minoꝛ.ſᷣm
Ja. de are. Ibi ſoluẽti.dic iſte tex.ĩtelligit duobꝰ modis:
vt in gl. IJbi pᷣncipalẽ actionẽ reſtitutã ⁊ p reſtõnẽ in iteg.ſi
bi factã.Gl ĩtelligit pᷣ ꝙ ille adultꝰ ſact iã maioꝛ reſtituaĩ᷑
3 aliũ ↄcuratoꝛẽ.alio mõ ꝙ hẽs minoꝛ curatoꝛ moꝛtui re/
ſtituat᷑ ↄ ↄcuratoꝛẽ ꝗ ſuit ↄdẽnat in maioꝛi pecunia.bmꝰ
caſus ẽ verioꝛ:qꝛſcom ite lectũ nõ patit lr̃a verũtñ ſcᷣs ca
ſus ẽ verꝰ ꝑ id qð alibi nõ.in ſili:vt.ð.de peti.here.l.ſiq pRᷣ
oꝛ. ⁊ de neg.gel.l.ſi pupilli.S.j.ſᷣm Ja.de are.
ä õuẽto minoꝛe noiĩe illius cõ/
MMo n cciCO. tra quẽ põt in ĩteg reſtitutio po
ſtulari illiꝰ iuris bñſiciũ dẽ ↄcedi.h.d.ſᷣm Rai. Ibi actio.
i.bñſiciũ reſtitutionis in ĩteg.qdð reſtituit actionẽ. Ibi ſũt
ſy ſi exactio nõ fuit facta.⁊ h̊ ſeqtur. Ibi indicatũ ſi nõ ſol
uerũt ↄdẽnationẽ. Ibi exceps.ꝓponẽdã in cauſa appel/
lationis m gl.vel aduerſus executionẽ ſnie: ar. S.e.l.j.G.
nõ tm̃ im Mai. Abi actionẽ.i.bñſiciũ reſtitutionis in inte/
grũ qð reſtituit actionẽ tutele:als vtilẽ ſm Rai. ¶ Glo.
ponit caſũ ꝑ.l.ſi minoꝛẽ.S.de admi.tu.poſtea ſubijcit ⁊ in
cipe ↄſtructionẽ:actioq; ⁊c.vt in gl.dicit.Et vᷣbuʒ iccirco
pones poſt vbũ reddit:⁊ ita debetis iũgẽ ⁊ oꝛdinare iſtaʒ
litterã:als nõ poſſes eã ĩtelligẽ. ¶ Glo.q̃rit nunqd ſine
ceſſione hẽat vtilẽ actionẽ:Et rñde vt glo.⁊ dũ allegat.l.
ij.dic hoc nõ ẽ verũ:qꝛ ex ꝑſona pupilli nõ põt eã ſoluere
qꝛ ſtati ꝙ ſoluit curatoꝛ ſublata ẽ actio ↄ tutoꝛẽ:⁊ ſic pu/
pillus iã factꝰ maioꝛ nõ petit reſtõnẽ in iteg.ↄtra tutoꝛeʒ
neq; alſ eius noĩe Itẽ ex ſua ꝑſona nõ põt agẽ:q; ipſe nõ
vꝛ ſoluiſſe ꝓpter tutoꝛẽ ſʒ debitũ ſuũ:vt.l.cõi diuidũdo.S.
diuerſis.S.cõi diui.⁊.S.mã.l.põp.⁊ qð ibi nõ. Pꝛetea iſti
tutoꝛes vident᷑ cõdẽnari ob eoꝝ dolũ:⁊ ſic ſine ceſſione nõ
dicunt᷑ poſſe agẽ:vt.l.ſi plus.de admi.tu. Itẽ etiã ſi ob ne
gligẽtiã: vt.d.l.ij.de ↄꝛio iudi.tu.Fʒ Zn.de piſis. Nõ ob.
l.Sꝛia:qꝛ loqtur in collegis nõ liberatis. Item nõ ob.
pn. lI. nr̃e:qꝛ loꝗtur in eo ↄtra quẽ petit reſtitutio in ĩtegrũ
Fſm Rai.Sʒ adhuc vi obſtare:qꝛ ſi iſte curatoꝛẽ ↄdẽnatꝰ
rõne ꝓpꝛij doli vel culpe:nõ dʒ poſſe petẽ ceſſionẽ:vt.l.j.
S. nũc tractem.S.e.ĩ gl.q̃ icipit qᷓ adminiſtrauerat.q̃re ma

le dẽ h̊ ꝙ poſſit fieri ceſſio ſm An.de piſis.So.ibi loꝗtur

qñ plures ↄueniuni rõne paris culpe.
Qeſſione ach.tutele

N Arn Nnnt
(NNR m pupillus. pupillo facta col
legã tutoꝛi iſolidũ ↄdẽnato ſecuta ſolone debiti
nõ excuſat.h.d.ſᷣm Rai.hec.l.hʒ duas lec.pᷣma vera ibi
pꝓp parte dic vt gl. Gl.ĩducit hãc.l.in ar.ↄuẽto vno duoꝛũ
coneoꝝ iſolidũ ꝙ debeat fieri ceſſio ꝓ parte ⁊ nõ iſolidũ.
allegat. ð. de admi.tu.l.ſi plures.dic vt ibi no.gl:aliter di/
ſtiguẽdo. Sʒ cũ iſta ſolone gl.ↄcoꝛ.qꝙ ſiat ceſſio tm̃ p par
te ſine aliq̃ diſtinctiõe:vt.j..de ſideiuſ.l.modeſtin.⁊ de duo.
re.l.j.⁊ has gl.tʒ Di.in dicta.l.ſi plures.nã certũ eſt q tu
toꝛ ↄdẽnat põt pefẽ partẽ ſuã ab alio ꝑ acs.nego.geſt. vt

dicto. S.nũc tractemꝰ. in.l.j.S.e.ſj in duob reis ẽ idem:qꝛ

vn hbʒ achneg. geſ. aliũ:vt.l.j. C. de duo.re ergo ſi habʒ

actionẽ ſi ipſe ſoluiſſet multo ſoꝛti except.vt.j.de reg.iur.

l. ĩuit.S.cui dam.⁊ de ſuꝑfi.l.j.S.q aũt.diſtinctio aũt quã

fecit gl. in. l. i plures.hʒ locũ in fideiuſ.quoꝝ vnnõ poſſit
agẽ cõtra aliũ:vt. C. de ſideiuſ.l.cũ aliter.Fʒ Di.in.l.ſi plu
res. Dñi etiã in fideiuſ.nõ põt hẽre locũ:qꝛ ſi ipſe ↄuenire
tur apponeret᷑ ↄtra aliũ bñſnciũ ceſſionis:vt.l.ſi pupillus.
5.de admi.tu.⁊.l.ſtichũ. S. pãphilũ.⁊. S.ſi creditoꝛ.jde ſo.
⁊ita poterit obtinẽ ſideiuſſoꝛ ſi agat cõtra eũ ĩſolidũ ſicut
poterat p creditoꝛẽ: ſͥ ipſe nõ põt ſibi cedẽ actionẽ:q; eſt li
berat:ergo nec agẽ iſolidũ. Nec ob.ꝙ poſſes dicẽꝙ ex/
ceptio q̃ ob.cedẽti nõ obſtaret ei cui facta ẽ ceſſio ex cau/
ſa oneroſa:illud ẽ verũ niſi ex eo nõ obſtaret ei cui facta ẽ
ceſſio:vt.j.e.l.S.ſi de legitima.ſᷣm An.de piſis. Circa hoc
aüũt:an debeat fſieri ceſſio in coꝛꝛeis inſolidũ:an nõ :dic ꝙ
aut debitũ ĩſolidũ ad ↄuẽtũ nõ ſpectabat: ⁊ tũc actio non
debebit cedi in alio. aut ſpectabat ad coꝝeũ ĩſolidũ:⁊ tũc
dʒ cedi inſolidũ.aut ſpectabat ad vtrũq;: ⁊ tũc dʒ cedi p
parte:vt.S. ad macedo.l.ſi mulier.S.j.⁊ de in rem verſo.l.
ſi pꝛo parte. S.j.⁊.S. cõmo.l.itẽ querit.⁊ hoc in coꝝeis. In
tutoꝛibus vᷣo cuʒ queris an ceſſio ſiat inſolidũ: Dic ꝙ aut
eſt cõdẽnatus cõtutoꝛ ppter dolum ſuũ:⁊ tũc nõ ſit ceſſio
vt. l.ſi plures.de admi.tu.⁊.l.j.S.nũc tractemus..eo.aut
ꝓpter culpam college:⁊ tũcinſolidũ debebit ſibi cedi pꝛo
parte: ar. dicte.l.ſi plures.⁊ dicti.S.nunc tractemus.⁊.l.ſi
ab inſtituto.in ſi.j.de le.j.qð tene coꝛdi.⁊ de hoc anno re/
etam in.l.ſi plures.
E f. iſe Pꝛiuilegium tutele pupillo cõ/
. ſen 02. petẽs nõ perimit᷑ nouatione ne/
ceſſaria per ſniam cõdemnatoꝛiã latã in tutoꝛis
iudicio cõtingẽte.h.d. Ibi pᷣuilegium.dicit glo.ꝙ habe
at ꝑpſonalẽ actionẽ tutele:vt.l.pꝛo officio.C. de admi.tu.⁊
j.de pᷣui.credi.l.dabimus. Glo.op.de.l.alia.ĩ.de no/
uat. So. vt glo. de hac habes plene in.l.ꝓperãduʒ.C. de
iudi. ¶ Olo.querit quẽ ↄtractũ facit iſte adminiſtratoꝛ cũ
pupillo: Et reſpõde vt in glo.

Ibi ↄuẽto ⁊ nõ exacto:als ſe
)Onnento⸗ cus eẽt:vt.S.e.ſi ex duobus.
Ibi curatoꝛẽ negligẽtẽ in ↄuẽtione tutoꝛis hẽdis
Gl. op. de. l. alterius. . ñ.. . e. So. vt glo.

Tutoꝛ datus poſthumo ab
. eOſthumo eo nato vtili tm̃ neg.ge.actio

ne ↄuenit.h.dð ſᷣm Rai.Elo.qrit q̃ actio vti/⸗
lis cõpetit iſti:Et rñde vt glo.

In bonis tutoꝝ ꝓcuratoꝛũ
(*) On ſoln M. ⁊ curatoꝝ minoꝛes ac furio

ſi a iuris pᷣuilegiũ ↄſequuni.h.d. NRai. bi datur
pupillo. C Gl. op. de.l. ex pluribus.de admi.tu? Rñde
vt gl. dic. jy nungd heres ſuus pupilli habeat pᷣuilegium:
BGlo. no.dicit ꝙ ſic in.l.dabim.de pᷣui.cre.que ſol.ẽ falſa
p.l.nõ ſolũ S.fi.de ritu nup.q caſus ẽ pulcherrim⁊ ſingu
laris:lʒ glo.de hoc titubet in.l.ſi ex pluribus.s.de admi.
tu. Glo. qᷓrit qð pᷣuilegiũ eſt iſtud? Rñde vt glo. ¶ Que/
rit glo.nunqd habeat tacitã hypothecã ꝓ bonis ꝓcura
toꝛis: Rñde vt glo.allegat glo.l.pꝛo officio.dic vt in di/

cta.l. dabimus.S. fi. . l. e.

CDe vꝛio iudicio tutele:⁊ vtili actione. Nubꝛica.

QLotinua iſtã rubꝛicã:qꝛ ſupꝛa dictũ ẽ de actione qᷓ dai
pupillo nũc de actione q̃ ẽ ↄtraria que dai tutoꝛi.Ad eui
dẽtiã actionũ pᷣtoꝛiarũ ponit hic Di.ꝙ qñcũq; noĩa ↄtra
hẽtium nõ ſũt diſtincta:vt eſt videre in ſocietate:qꝛ qlibet
vocat᷑ ſocius:tũc nunq; habebit locũ actio ↄꝛia.aut ſũt no
mina diſtincta:⁊ tũc aut vnus ſocius nõ accepit gra alte/
rius ⁊ tũc nõ hʒ locũ actio pꝛia:vt in emptione ⁊ vẽditiõe:
vt.S.de acſ.empti.l.ex empto.Aut vn accepit gfr̃a alteri
us:⁊ tũc dal ↄ:vt ẽ vidẽ hic ⁊ in mãdato ⁊ in ſilib actioni/
bus.⁊ de hoc habes gl.no.q̃ nõ inueni᷑ albi fᷣm Di.j.de
acſj.⁊ obli.l.ex oſeſu.quã glo.bũ tene mẽti.

nnol.
Pant
teeſio
oat
dion⸗
ell
nore/

locs
e ne,
tor
habe
tn1
eno/
Cde
orch

lo ſe
us,
dis

dab
ctio
fn⸗
boi
o

— =

— — — —

—— — — —

De contra.iudi.tuto.

„Puypillus obli
Ontrariam. aithiou oone
c ne in rẽ ſuã ⁊ ꝓ expẽſis ab eo factis cir
ca adminiſtrationẽ ipſiꝰ. Ibi pᷣtoꝛ. No
ta ꝙ actio tutele ꝛia ẽ pᷣtoꝛia:⁊ ẽ bone
ſidei:lʒ Di.teneat ↄꝛiũ.jr.ti.j.l.j in pꝛin.
actio tñ tutele ẽ de iure ciuili:vt ĩſti.de tutelis.in pᷣn.⁊ qð
ibi nõ.ſfacit qð no. Guil.i.l.ex hoc iure de iuſti.⁊ iu.⁊ di/
xi in dicto ti.iſti.de tutelis.nã oẽs q̃ſi ↄctꝰ fũt de iure ciui
li:vt ĩſti.de obli.qᷓ ex q̃i ptrac.naſ.Et ſic gl.q̃ dicit ꝙ ſpe
ciale ẽ in tutela nõ bñ dicit:vt dixi in dicto ti.ĩſti.de tutel.
in pᷣn. Ibi ꝓponit.vide reſiduũ in rubꝛica hui ti. Et ibi
ponit rõnẽ q̃re iſta ẽ p̃ᷣtoꝛia ⁊ alia ciuilis. Ibi adminiſtra
tionẽ.i.ad ĩpen ſẽdum in reb q̃s adminiſtrat. Nã acce/
dere ad adminiſtrationẽ cõpellunt᷑:vt.S.de admi.tu.l.j.ĩ᷑
pᷣn.m DBi. Ibi quã.dic ꝙ ibi rñdet tacite obiectioni que
poſſet ſieri ꝙ iſta actio nõ hʒ locũ cum pupillus nõ poſſit
obligari tutoꝛi ſua auẽte:⁊ pupillus ſine tutoꝛe obligari
nõ põt.⁊ hoc ſegtur Roff. m Di. Ibi obligei.⁊ ſic dꝛ q;
ſit ſpãle in actione tutele ↄtraria:qð nõ vẽ verũ:qꝛ idẽ vx
in actione directa.nã ſi tutoꝛ emit rẽ pupilli palã ⁊ bona ſi
de obligat pupillus ciuilr ⁊ nãliter:vt.l.tutoꝛ rerum.S.de
admi.tu. Sʒ ſi facit clã ⁊ mala ſide nõ obligat ipſũ pupil/
lũ: vt.l.nõ eſtimo.S.de admi.tu.⁊.l.ſi in emptoꝛe.S.ſi.s.de
ↄtrahẽ.emp.ita ẽ etiã in actione tutele ↄꝛia.nã ita demuʒ
tutoꝛ repetit ſũptus ſi fecit bona ſide:vt.j.e.l.iij.in pᷣn.⁊ in
Fiudicio. So.ſm NDi.aut ↄſtat tutoꝛẽ geſſiſſe bona fide vlł
mala ſide:⁊ tũc nullũ ẽ ſpale in actione ↄꝛia.aut dubitaĩ᷑:
⁊ tũc pupillus ẽ locupletioꝛ:⁊ nihil ẽ etiã ſpãle:vt pʒ ĩ.l.iij.
2.l.pupillus.s.de auc.tu.nã in vtroq; caſu pupillus tenet᷑
in qtitate in q̃ ẽ pupillus locupletioꝛ.Sʒ ſi dubitatĩ an ne
gociũ fuerit male ichoatũ:⁊ tũc ẽ ſpale in iſta actione.pu/
pillus eni teneret alijs actionibus:⁊ tñ iſta teneĩ:vt.l.ſi pu
pilli.in pᷣn.de neg.geſ.⁊. ..e.l.iij S.ſufficit.ſᷣm Di.⁊ ſacit qð
dicã ibi poſt Guil.¶ Gl. qᷓrit nunqd tenebiũ etiã nãliter
hoccaſu:Et reſpõde vt gl. Ibi.l.pupillus..de auc.tu.de
hoc dic vt nõ de reg.iur.l.pupillus nolle.⁊.j.de nouat.

l.j. . C. de inuti.ſtip.l.j.⁊.l.ſi eius.in pᷣn.j.de trebel.vbi te

tigi de hoc ⁊ ibi dixi.

bãdũ.ſ.ꝙ hẽat ↄꝛiã actionẽ neg.geſt.ſᷣm DNi. Ibi ſinito oſ
ficio.ſ.tutele. Ibi actio ↄꝛia iutele ſ̃m Di. Ibi durat. dicit
gl. ꝙ offm ⁊ dic vt in gl. Et iſta gl. ponit tibi caſũ in iſto.S.

Ibi in ipſũ ꝓcuratoꝛẽ velcuratoꝛẽ reddẽdo ſingula ſingu

lis. ¶ Gl.op.de.l.ij. C. de admi.tu. Dic vt ibi.

— J Ibi ↄuenit.ſ.tutoꝛ ſᷣm Di. Ibi ſũptꝰ
Dꝛeterea. Na⸗ D d

MNõ ob.l.ex ꝗbꝰ. S.de ↄdi.ĩde.q;ꝛ pʒ
ſo.ꝑ ea q̃ ibi nõ.q; ibi dat exceptio ſola:h̊ exceptio ⁊ actio
Ibi põt.ſj an iſte poterit opponẽ in modũ exceptʒ.qũ agit
ↄtra eũ actione iudicati:vẽ ꝙ nõ exquo fuit ſemel q̃ſitum
de exceptʒ.ar.l.fi.C. de fi.iſtru.⁊.j.de excep.rei iudi.l.duo
bus ᷣm Ja.de are.⁊ vide qð nõ.per Rai.C. ſen.reſcin.nõ
poſ.i.peremptoꝛias. IObi reſarcire.exquo fuit compenſa
tio repꝛobata.

Ibi dꝛiũ. per hoc vide

An in hoc iudicio tur male dicẽ glo.ĩ o

ꝙ ipſa nõ. j. e.l d ergo.S.iudicia.x.j.dicã. Ibi ꝓbãduʒ.
ſcilicet ꝙ cõſeq̃tur indẽnitateʒ de eo qð debebat ſibi ex cõ
tractu paterno. Di.

i— 2 Ibi acti ſcil t contra/
MWManc gctionẽc. Jbi⸗ onem:ſcilicet contra/

— O Blo. qrit q̃re eſt ꝙ daĩ magis ↄꝛiuʒ
— nge. iudiciũ tutele vbi intẽtatur actio de
+ diſtra.qᷓ; vbi non intentatur actio de ra.di/
ſtra. Et reſponde vt glo⸗

O„ Mid ergo. Nota bene hoc pꝛinci/

Nige gl.j.q̃ dicit ⁊c.dic q̃ſ velit dicẽ

¶ Mec actio. gl. actio in genẽ ⁊ nõ in ſpecie. Ibi ꝓ

piuʒ huius.l.¶ Quero quomodo poſſit eſſe ꝙ tutoꝛ ex/
pẽdit plus in rebus pupilli qᷓ; habeat pupillus in facul/
tatibus:Dic ꝙ põt eſſe ꝙ erat mota ipſi pupillo queſtio
ſtatus:⁊ ſic diceret᷑ expẽſũ vtiliter etiã vltra bona ⁊ pꝛimo
niũ pupilli: q; libertas ẽ ieſtimabilis.j.de reg.iu.l.liõtas.
7. C. de his ꝗ deie.vel effu.l.ſi.Fʒ An.de piſis.vl dic ꝙ po
teſt eẽ ꝙ tutoꝛ ĩcepit negociũ vtiir:ſj poſtea habuit maluʒ
effectũ.nã etiã tũc recuꝑat:vt in hac.:.S.ſufficit.
Ibi liberationẽ.i.gnãlẽ. IObi libera/

6 Contrari reiĩ.ſʒ ſi pupillus nollet agẽ tũc da/

bit remediũ tutoꝛi.qð tu hẽs.C. de vſu.pu.l.ii.vbi hẽs de

hoc bonã gl. Itẽ poterit iĩploꝛari iudicis offm:vt.l.ſi ↄtẽ/
das de ſideiuſ.⁊.l.aurelp.de li.le.Fʒ MBul. Ibi petit ꝑ actio
nẽ tutele ↄꝛiã. Ibi pecunie pupillaris ſᷣm Di. Ibi fenera
re.ſʒ nõ fenerauit. Ibi ſoluit.ſ.ipſe tutoꝛ de ſua ꝓpꝛia pe/
cunia. C Gl. op. de.l.eos.S.S. C. de vſu. So. vtgl. ¶ Itẽ
op.de dicta.l.eos.S.cetis.So.vt gl.¶ EGl.qrit pone ꝙ
tutoꝛ fecit ſibi liberationẽ ſieri a pupuũlo cũ iuramẽto nun/
quid valet talis liberatio? Et aduerte ad iſtã gl. MHo.ꝙ to
tus mũdus allegat eâ.Et rñde vt gl. Ibi in auẽ. ſacr̃a.dic
vẽ tñ ſᷣm vᷣba illiꝰ auc.ꝙ hoc nõ ꝓcedat:qꝛ illa auẽ.loꝗtur
in ↄctu ⁊ õct ẽ ꝓpꝛie ille ex quo hincinde naſcit obligatio
vt. l. labeo.S. ↄct.j.de v.ſig.ſʒ hic nõ ẽ ↄctꝰ ſʒ diſtract᷑:er
go nõ dʒ ad illũ trahi cũ illa auc.ſit odioſa:qꝛ pᷣuat mino/
rẽ reſtitutiõis bñſicio qð ẽ fauoꝛabile:vt.S.de mino.l.j.er
go nõ ẽ extẽdẽdũ:vt.l.cũ qda.j.de libe.⁊ po.dic ſm Di.iõ
llla auc.hʒ h̊ locũ:q;ꝛ tractat᷑ de liberatione altcri.⁊ ſic de
actu fauoꝛabili:⁊ ſumꝰ fauoꝛabiles in liberatione:vt.l.ar
rian de aci.⁊ obli. Pꝛeterea qñ ꝗs liberat aliquẽ ipᷣe obli
gabũ ſaltẽ nãliter ad nõ petẽdũ rõne ill nãlis obligatio
nis:⁊ iõ põt dici ꝙ auẽ.ſacr̃a.vẽdicat ſibi.facit.S.de pac.l.
ſi vnꝰ.S.pact ne petẽt.⁊ qð ibinõ.ſᷣm Bi.⁊ de hoc hẽs ꝑ
doc.⁊ Rai.in dicta auẽ.ſacr̃a.circa ſi.⁊ ibi ꝑ Rof.x de hꝰ
etiã nõ.p. doc.in dicta.l.ſiqs.de traſac.⁊ ibi vide.

Anrer Di ſteru. Aduerte qꝛ tuſci optime pꝛa
MWWſu 198. cticàt iſtũ.S.nã ipſi nõ pꝑmittũt ſtare pe/

cunias ſuas moꝛtuas: Lõbardi vo ſic:qꝛ illas hñt ſaluas
ꝓ dñis ſuis:als dẽ eẽ pecunia ocioſa:vt..de admi.tu.l.tu
toꝛes ꝗ poſt.S.j. IYbi ꝓmaĩ.i.oñdat᷑. ¶ Glo.op.de.il.ſi ĩ/
pꝛudẽtiã.S.de eui. Sol.vt ĩ ea.Dñi iſte.S.ſac̃ ad.q.talẽ.tu
ſcis ꝙ dũ ſiliuſfa.ẽ ĩ ptãte pꝛna ꝙ nõ currit ↄ eñ pᷣſcriptio
mõ ponam ꝙ ſiliuſſa hẽbat res aliq̊s ĩ qbus pꝛ nõ hẽbat
vſufructũ ꝓ ꝗbꝰ nõ põt agẽ abſq; ↄſẽſu pꝛno:vt glo.no..
cõmo.l.iij.S.ſi filio.q̃ ẽ no.vt dixi.j.qñ di.le.ce.l.vſus.S.ſi
ita.C Querii nunqd eo caſu currit ſibi pᷣſcriptio dũ ẽ in
ptãte:Dſñis Rai.dicit ꝑ hũc tex.ꝙ aut ipſe reqſiuit pꝛem
ꝙ debẽt ſibi pᷣſtare auẽtẽ in iudicio ⁊ non potuit obtinẽ:⁊
tũc dʒ excuſari:ita ꝙ nõ currit ð eũ pᷣſcriptio.aut nõ peti
it:⁊ tũc currit:ar.tex.hui.l.⁊ auc.de cq̃.do.S.illud.vñ ſu
mit᷑ auẽ.qdð locũ.C. de col.⁊ ex de elec.c.ſi.ʒ eũ.ſj dñih̊ nõ
ꝓcedit:qꝛ nilpõt petẽ vt pꝛ cõpellat᷑ ad pᷣſtãduʒ auẽtẽ:vt
hẽs.C. de bo.q̃ li.l.nõ ſolũ.S.neceſſitatẽ.qð nõ põt facẽ h
tutoꝛ:qꝛ nõ põt pᷣtoꝛẽ cõpellere hinc:qð ¶ Dar. ſyll. ſilr in
diſtincte tʒ ꝙ in eo caſu pᷣſcriptio ð ſiliũ currat:ar.s.ex ꝗ.
ca.ma.l.ait pꝛetoꝛ.S.j.

—,8 Ibi diligẽter. i. vtilr: ſ nõ neceſſario.⁊ hʒ
ESnfficit. locũ hoc ĩ tutoꝛe:ſec ĩ alio geſtoꝛe volũ

—

tario:vt nõ.in.l.pupilli.ĩpᷣn.de neg.geſt.fᷣm Di.⁊ ibi de
hoc ꝑ Guil.Et per hoc pʒ regulariter eẽ falſã glo.qᷓ ẽ in

l. ex parte.in pᷣn. s. fami. her. q̃ nõ iuenit᷑ alibi. Et dicit illa

gl. ꝙ ſi aligs cepit me defẽdẽ in iudicio vtilr lʒ repoꝛtauerit
ſniam pꝛiã:tñ põt repetẽ ſũptus.ſjʒ hocẽ falſũ:qꝛ eſt geſto?ꝛ
volũtarius.ꝓ hoc facit.l.iijS.in hac.j.iudi.ſo.⁊.C.mãa.l.
etiã.⁊ ibi Pe.tenet illam glo.

e Ibi añ tutelã.iſ.fnitã. Ibi poſt tutelam
JIu icto. finitã. ¶ Gl. qrit vtrũ diſtiguat᷑ an fue/

rit ↄceſſũ vel nõ vbi ẽ expᷣſſũ añ tutelã: Rñdet ⁊ bñ dic vt

De eo ꝗ ꝓ.tu.vxel cu.ne.ge.

in ea. Scdo q̃rit q̃ rõ qre magis eſt diuerſũ in hoc ca
ſu qᷓ; in alio: Rñde vt gl.dicit iſtã gl.v⁊ẽ tex.ð.e.l.j.S.in
hoc iudicio. Sʒ potes dicẽ ꝙ ibi loqtur vbi debitũ deſcen
dit ex pſona pais:hic ex ꝑſona ill pupilli vel dic ⁊ meli
ꝙ ᷣ nõ exegit imo expectauit ex eo ꝙ tutoꝛ erat: ⁊ nõ exe
git a pupillo:vt dicit in. S. in hoc.
TC 4 ¶Mlo. op.iſti.ꝗ.mo.tu.ſini.in
ute 9. pn. ⁊ de.l.decreto de ſuſpe.tuto.
Soo. vt gl. C Itẽ op. glo. Iſta. l. allegat᷑ ꝑ Di.in
ar. ad. q.talẽ: ꝙ ſi plat ipẽdit aliqd de bonis ſuis vel al
adminiſtratoꝛ ⁊ poſtea remot' ẽ ab adminiſtratione:nũ/
quid poſſit repetẽ ſũpt factos in ipſa adminiſtratione:
Iſta.l.pᷣſtat ar.optimũ ꝙ ſic.in ↄꝛiũ facit in auẽ.res iã di
ctas.C. de ſa.ſã.ec.ᷣm Di.So.ibi deligꝗt ĩ eadẽ re:⁊ iõ nõ
repetit:hic aliqd poſuit in illa:⁊ iõ repetü:ar.j.de his ꝗbꝰ
vt indi.l.reſcriptũ.⁊ vt ſupꝛa nõ.
— Ibi vꝛiã. Mõ ob.l.ijjS. fi.. e.

Is Eredem. ibi dixi ꝑ Di.⁊ in.l.cũ oſtẽdi

mus.ĩ pᷣn.de ſideiuſ.tu.Et aduerte qꝛ illa.l.iij.S.
ſi.facit multũ ↄtra:ſʒ dicã in.ðd.l.cũ oñdim de ſideiuſ.tu.
—— Ibi actione.v. Ibi ſoluat.vel cau
J tutoꝛ. no de ĩdẽnitate pᷣſtet᷑:vt.l.ſi tutele
3.ti.j.Fʒy Mai.vel dic etiã:vt liberet᷑:ar.l.ſiqs mã
dato.de neg.geſ.Qualr aũt iſta ſnia liberationis mandei
executioni:dic vt.d.l.ſiqs.qꝛ captis pignoꝛib ⁊c̃. vt ibi
pʒ. Ibi ſoluat.dũmõ ſit finitũ offm..e.l.j.S.ſinito. ¶ Gl.
op.de.l.ſi ꝑ ea.C.mãdati.So vt gl. ¶ Querit gl.q̃ ẽ rõ
diuerſitatis ĩter ſideiuſſoꝛẽ ⁊ tutoꝛẽ:Gl.remittit ad.l.ſiqs
mãdato.s. de neg.geſt. ⁊ allegatio qñq; ẽ coꝝꝛupta:qꝛ ali/

quui hic in gl. hñt mãdati.ſʒ dicẽ dʒ de neg geſt.

¶ VDe eo qui ꝓ tutoꝛe vel curatoꝛe neg.ge. Rubꝛica.

ESup iſta glo. rubꝛica dicit glo.ꝙ ptutoꝛe eſt vnuʒ no

men ⁊c̃.⁊ dic vt gl.⁊ differẽtia iter iſtũ ti.⁊ ſequẽtẽ.vide ibi

ſuper rubꝛica.⁊ ibi dicam. 3Z
ℳ 5, bi vtrũq; cafũ re/
Rotu tele. citat gl.⁊ dic vt in ea

dic cõtra hãc gl.ſacit.C. e.l.j.⁊ ꝰrñſo.dic
ꝙ ibi ſpõte geſſit.nã tanqᷓ; tutoꝛ lʒ ſe nõ
eẽ ſᷣin An. de piſis. Ibi geſſit.ſ.tanq;ᷓ tu
toꝛ. Ibi ꝓ tutoꝛe.vide qð no. Roſ.i ti.ſi
aliqs crederet ſe tutoꝛẽ.⁊ in ti.ſe.Obi tutoꝛ ẽ.cũ nõ ſit ĩ ve
ritate. Ibi gerit.i.adminiſtrauerit negocia pupilli ſʒ Di.
Ibi inutile.i.actionẽ ꝓtutele ſm glo.⁊ Di. ¶ Gl.op.de
F. ſigs q̃ſi.j.e. So.vt ibi.¶ Qucrit gl.qũ hẽbat locũ actio
ꝓtutele: Et rñde vt gl.Et aduerte qꝛiſta gl.ẽ aliquãtuluʒ
obſcura iõ aduerte vt gl.dicit altero tñ caſu diſtinct.tute/
le:dic vt in tutoꝛe nõ.etiã:aut ſciuit ⁊ teneat᷑ actione tutele
ſi vo ignoꝛauit teneat᷑ actione ꝓtutele. Et ſic glo. refert ſe
ad id qð dixi.S.ſubijcit gl.altero caſu ĩdiſtincte.dic vt ĩ eo
q nõ erat tutoꝛ. Rñdeo ad gl.qꝗ dicit ⁊c. bꝛeuiter teneatis
ſcðam ſolu.dic vt in glo. ¶ Querit gl.q̃ eſt actio que de/
bet᷑ cõtra illũ qui ſin git ſe eẽ tutoꝛẽ cũñ in veritate nõ ſit:Et
rñde vt gl.in.l.iuj.C. de teſta.tu.dic nec ob.l.i.ꝛ reſponſo.
e.ti.q; ibi ſponte geſſit nõ tanq; tutoꝛ ſed vt alius:hic au/

tem geſſit vt tutoꝛ łʒ ſciret nõ eſſe tutoꝛem 'm Ja. de are.

¶Querit gl.q̃ actio dabit ↄᷣ iſtũ ſuũ gerẽtẽ tutelã: Et rñ
de vt gl.⁊ bñ. ¶ Coõtra iſtũ ti.op. Di.iſta actio eſt ſuꝑua
cua:qꝛ aut gerit vt tutoꝛ cũ in vitate nõ ſit.aut ſciẽter ⁊ te/
nebü actione neg.geſt. Ad hoc rñdet Di.ꝙ iſta actio fuit
iuẽta fauoꝛe pupilloꝝ ex eo ẽ magis pᷣuilegiata q; aci.ne
go. geſt. na bʒ pᷣuilegiũ iter reales ⁊ ꝑſonales.⁊ puilegiuʒ
reale ⁊ pſonale hẽs ĩ tex.j.de pᷣui.cre.l.dabin.S.j.ſecus ĩ
ac ione neg. ge. vt pʒ.e.ti.l. pᷣuilegiũ. S.j.⁊.l.ſi vẽtri.Fʒ Di.
dic imo in actione nego.geſt.pupillus hʒ pᷣuilegiũ in ꝑpſo/
nali:vt.l.ſi negociũ.e.ti.lʒ in reali nõ hẽat:vt ibi nõ.⁊.l.vẽ

tri. in Zᷣn. e. ti.⁊ ſic ðicit An.de piſis ꝙ credidit ſuiſſe erro/

rẽ ſcribẽtis ꝑ additionẽ Si. Pʒ ergo ꝙ iſta actio ĩducit
vtilitatẽ ⁊ etiã pᷣuilegiũ reale:ſʒ qꝛ rõne bᷣuilegij realis dicat
p̃toꝛ ipſã eẽ neceſſariã:vt hac.l.ĩ pᷣn.nõ ẽ viſile iõ dicerẽ ip/
ſã eẽ vtilẽ.dicas ergo ſʒ An.de piſis ꝙ neceſſariadẽ ex eo

ꝙ actio tutele reſpicit pncipalr ꝑſonã.C. de nup.l.ĩ copu

lãdis.⁊ iſti q da tu.pol.S.j.⁊ ꝓpterea ceſſat actio neg.ge.
q̃ reſpicit rerũ adminiſtrationẽ de nego.geſt.l.j. ¶ Que
rit ergo Di.nunqd actio ꝓtutele ⁊ ↄꝛia tutele de q̃ dictuʒ
F.ð.ti.ꝓxiſint boneſidei vel ſtricti iuris:Et v: ꝙ ſint bone
fidei:qꝛ ĩ actione ſtricti iuris nõ veniũt vſure abſq; vinculo
ſtiplonis:ſj in actione boneſidei vſure veniũt ex ſola mo/
ra:vt.l.q;uis.C. de vſuris.ſʒ in iſtis duab actionib vſure
veniũt ex moꝛa:vt pʒ in.l.qd ergo.S.ꝛiũ.ð.ti.j.⁊.j.hac.e.
l. SF. in ꝓtutele.ergo ſũt boneſidei. Jo.tñ in arboꝛe acſ.po
nit iſtas actiones ſtricti iuris.⁊ ꝓ Jo.allat Di q; nõ iueni
unt enumerate iter actiones boneſidei:q̃ ſũt poſite ĩſti.de
acꝭ.S.actionũ.ergo ſt ſtricti iuris:vt ibi nõ.Oẽs.n.actio/
nes que nõ iueniũtur boneſidei ſũt ſtricti iuris: vt ibi nõ.
¶Ad pↄꝛiü rñdeas ꝙ lʒ vſure veniãt nõ tũ ſeqtur ꝙ ſint
boneñdei.nã in actione ex teſtõ veniunt vſure ex moꝛa j.
de le.ij.l. titie. S.vſuras.⁊.C. de vſuiru.le.ꝑ totuũ.⁊ tñ ↄſtat
ipſã eẽ ſtricti iuris:vt.s.de in li iurã.l.j.⁊ ſic hñt nãm bo/⸗
neñdei:łʒ ſint ſtrictiiuris. Gl.op.iſti de aci. S.actionũ.
⁊ tʒ ꝙ ↄᷣꝛia actio tutele ſit boneſidei:⁊ allat rõnes ſuas.p

ea allegaba qꝛ eq̃litas ĩ iudicijs ẽ fuãda.C. de ꝓxi.ſa.ſcri.

l.fi.li. xij. ⁊ de vul.⁊ pu.l.iã hoc iure.cuʒ ergo actio tutele
ſit boneſidei q̃ dat᷑ pupillo:vt in gl.S.actionũ.ergo ⁊ ↄꝛia.

⁊ miroꝛ q̃liter Ri.nõ allegauit illã gl.q; eſt nõ. .

Ibi ꝓtutoꝛe.i.tanqᷓ; tutoꝛ cũ in vᷣitate nõ

(Cum cO ẽ᷑:ſiue ſe eẽ diẽ ſiue nõ credat ſe eẽ tutoꝛẽ.
Abi poſſe.⁊ ↄꝛia ꝓtutele dat ꝓtutoꝛi ĩ pupillũ ⁊ añ puber

tatẽ.j.e.l.ſ.⁊ ibi nõ.ergo ⁊c.ſacit.S.ti.j.l.j.S.finito. Ibi ꝓ
tutoꝛe.i.tanqᷓ; tutoꝛ.cũ in vitate nõ eẽt ſm Ni. Abi deide.
qſi dicit gl. q̃ſi hic eẽt expᷣſſiuũ vitatis:vt dixide hac dictio
ne.S.ſo.ma.l.ſi ante.

AVbijqſi.iſtud ẽ diminutio vitatis. Blo.
¶ Siquis. 5e eo qð habuiſtis.s.hac.l.v.ꝓinde.⁊

hoc ẽ difficile ↄꝛiũ.Et ſol. vt gl. vt pʒ in vltima ſol.qũ dicit
ꝙ h̊ ẽ ſpale ſauoꝛe pupilloꝝ.dic ꝙ pʒ ex eo q; ibi in v.ꝓin

de.geruni negocia ipuberis.⁊ ẽ pᷣuilegiũ ĩ eo qð dixi ſupꝛa

qꝛ actio ꝓtutele ẽ magis puilegiata qᷓ; ſit actio neg.geſt.vt
dixi tibi in pᷣn.⁊ vide hic qð no.gl.circa hoc.s.de negꝗ:geſ.
l.iij. S. hec actio. Ad hocpoſſes rñdẽ ꝙ ibi nõ erat pᷣuilegi
um militie.Ocias tñ ꝙ gl. C.e.ti.l.j.qᷓrit de iſta rõne diuer
ſitatis ⁊ nõ rñdet.¶ Gl. q̃rit q̃ actio neg.geſ.dabit᷑ in ca/
ſu vbi fuerũt adminiſtrata bona: Rñde vt gl.
Ibi geſſerit.ſ.tanq; curatoꝛ. Ibi cu

Si curatoꝛ. ratoꝛ.⁊ nõ tanq; tutoꝛ. C Querit
gl. qᷓ actio dabit᷑ ĩ pᷣ caſu ipſi curatoꝛi: Et reſpõde vt glo.

¶ QAuerit gl. vtrũ actio ꝓtutele ↄcurrat cũ actiõe neg.ge.
caſu vbi tutoꝛ ẽ cõpulſus admiſtrare:cũ vere tutoꝛ nõ eẽt
Et rñde vt gl.⁊ibi allat.l.iijS.hãc actionẽ.de neg.ge.dic
⁊ hoc verũ ẽ.ſ.ꝙ nõ ↄcurrat cũ actiõe directa.⁊ ita potes ĩ
telligẽ.l.iij.S. hac actionẽ.de neg.ge.ſʒ cũ vtili actiõe ptute
le bñ ↄcurrit:qꝛ vtil cũ vtili nõ ĩpediũt ſe ad iuicẽ:cũ ambe
ſũt auxilia exoꝛdinaria.⁊ vnũ nõ excludit alið:vt.l.de pe/
coꝛibꝰ. C. ad.l. acꝗ.⁊.l.quẽadmodũ.S.magr̃at.ff. ad.l.ac
qui.⁊ notat gl.de dã.inſec.l.q bona.S.ſiqs opꝰ.ſʒ Ja.de
are. ⁊ habes per Pe. C. qui da.tu.poſ.l.a mr̃e.
Ibi attigit.i.nõ admiſtrauit. Ibi

Wn p 20 tu tele. geſſit. ⁊ qdam neglexit. ¶ Glo.

op.de.l.ſi pupilli.S.fi.de neg. geſ.circa hãc materiã vide
que no. Guil.de cu.in.d.l.ſi pupilli.S.ſi.

Ibi nõ eni cc. v. oĩno. reddit rõ
— 18 qul.nẽ. Ibi hui.ſ. ꝓcuratoꝛis. Ibi

pupillus.q; ↄct᷑ iſtius ꝓtutoꝛis nõ tʒ in piudiciũ

— — — —.. — ——

— —

enno,
nen
Pdien
ni
Rexen
Copn
oge
den
tbone
n.
mo,
ie
bice,

o

ziven
itide
acto/
bino,
Pſi
oaſ,
Rn
nbo/
toni.
,
ſ.
lutee
.

nens
nori.
uber
big
eide.
ctio

Bh.
e
dict
pin
npnn
Kn
gtl.
er
,

De teſtamentis.

pupilli:ſʒ in pᷣiudiciũ ᷣhẽtis ſecũ ſi reſcindi᷑ ꝑ ſe:vt.j.ti.j.ꝛ.
j.in pᷣn.ibi ꝑ Di. Ibi adminiſtratio.nã tutoꝛe vẽdente legi
time nõ audietur pupillus circa reſtitutionẽ: ſed vendẽte
ꝓtutoꝛe audii pupillus:vt h̊ pʒ. Itẽ vbi ↄxit tutoꝛ ĩſpicimꝰ
vtrũ ↄiũctꝰ ſit pupillo vel ne:lʒ ↄhẽte ꝓtutoꝛe ſit ſecꝰ:vt.j.
ti.j.l.pupilli.ſᷣm Di. ⁊ dic vt ibi. Op.gl.de.l.boneſidei
j.de acq.re.do.Et ſo.vt gl. Itẽ op.gl.ꝙ res pupilli vſu
capiat.vt.l.apð celſũ.S.ſiqs nõ tutoꝛ j..de excep.do. So.
vt gl. ⁊ bñ.Et gl.allat ↄcoꝛ.l.neq;.j.de re.eo.dic vt ibi.
—6 Ibi tutoꝛa.tanqᷓ; ver teneat actiõe
W◻ Mero. ꝛtele. Jbi tutoꝛẽ.i.vt verũ tutoꝛeʒ
Xfm Di. IJbiſcire dʒ.ſacj.de acq.hẽ.l.ſi is ad queʒ
ſim Ja.de are. Ibi ĩ fi.l.ſac qð nõ.j.co.l.j.ĩ pᷣn.⁊ allat᷑ hec

l.ꝑ Guil.S.de offi.pꝛe.l.obſeruare ĩ fi.ꝙ ſi iudex delegatꝰ

ignoꝛat ſe eẽ delegatũ:⁊ ferat ſnĩam ꝙ talis ſnĩa nõ valet

tanq; puati:qꝛ opʒ ꝙ ſciat ſe iudicẽ:arg.hui.l.¶ Querit

gl. ꝗ actio dabũ: Et rñde vt glo.
¶ Auerit gl.quã di
W i P- 20 tuto 20 ligetia tenet᷑ pᷣſtare tu

toꝛ:? Et rñde vt gl.⁊ a lat.l.a tutoꝛib.in pᷣn. ⁊ dic vt ibi.

N Ul. rariũ: Rñ e vt glo.
Eꝛc ſiniuni dicta dñi Nico. de neap o.

Be teſtamẽtis ⁊ qui teſtamẽtum facere poſſunt:⁊ quẽ/
admodum teſtamẽta ſiant. Rubꝛica.

CGlo.ↄtinuat rubꝛicã duobus modis.pᷣmo ad ꝓxima.
Supꝛa dictũ eſt de tutelis q̃ dant᷑ in teſtis.iõ hic ponüũ de
teſta. Scdðo ſic volumina ffoꝝ.ſũt diuiſa in.vij.partes:ha
buim q̃tuoꝛ:h̊ incipit ꝗqnta:vt.C. de ve.iure enu.l.ij..qn/⸗
tus. ¶C Querit glo.q̃re iuriſcõſultus incipit a diffinitione:
dic yt in ea que clara eſt.
NHic ponit diffini

. 4 Eſtamentũ. teſti. Op.

legatũ ẽ iuſta ſnia voluntatis nr̃e deeo

t
qð ꝗs poſt moꝛtẽ ſieri voluit:vt.i.lega/
tũ.j.de le.ij.ergo legatũ ẽ teſtm:q; cui cõ
gruit diffinitio ↄgruit ⁊ diffinitũ: vt.l.j.
§.j.S.de dolo.⁊.l.ols diffinitio de reg.iu.ſʒ hoc ẽ falſũ: vt
l.ſi idẽ. C. de codicillis.ergo iſta diffinitio nõ ẽ bona. Hu/
ius timoꝛe ꝗdã dicũt ꝙ debeat hic ſbᷣaudiri de eo.ſ.vniuer
ſo. Iſtud repᷣhẽdit gl.nã teſtm̃ ẽ etiã ſiqs iſtituit ĩ re certa:
vt.l.j..ſi ex füdo.de hẽ.iſti.NRꝛetea põt eẽ fideicõmiſſum
vniuerſale vł donatio cauſa moꝛtis vlis:⁊ tñ nõ eſt teſtm̃.
1õ dicit gl.vt ceſſẽt oĩa ↄꝛia ſubaudias cũ iſtitutione here
dis.Duxũ v mihi ꝙ iuriſcõſultꝰ neſciuit diffinire teſtm:⁊
ꝙ iſta diffinitio egeat ſubtili ſubauditione ego dico diffini
tionẽ ꝑfectã ſine ſubauditione aliq̃:⁊ ceſſãt ↄꝛia. Jõ ꝓ ea
declarãda ſciẽdũ ẽ ꝙ diffinitio dʒ ponẽ ſubalia rei diffini
te:⁊ ꝑ hoc dʒ ↄtinẽ gen ſub quo res ẽ diffinita.Itẽ dʒ ↄti
nere dꝛias vt ꝑ h̊ appareat ꝙ differt ab alijs ſpecieb otẽ
tis ſub illo genẽ:vt pʒ in oĩbꝰ.ll.in qbꝰ diffinitio ponitur
tanq; genus. Snia enĩ ↄtinet oẽm cuiuſcũq; rei delibera/
te volũtatẽ. Jõ dicit ſnia iudicis in ti.de ſen.qꝛ ſic delibera
uerit:⁊ ſic determinauit.Dẽ ſnia legis:vt.l.ſnia.S.de teſta.
tu. D ſnia hoĩs etiã ſi tacite appareat de ſua volũtate:vt
l·ipuberibꝰ S. p̃ᷣterea.de ſuſpec.tu.Di ſnĩa hoc ẽ delibera

tio ⁊ diſpõ teſtõꝛis:vt hic ponũ ꝓ genẽ. Ponii in diffini
tione volũtatis hoc ponit ad dꝛiam illiꝰ diſpoſitionis q̃ ẽ

enũciatiua nõ volũtaria ſeu diſpoſitiua.de q̃ plene dixi in
l.ex hac ſcriptura.j.de donaj.RPonit᷑ etiã in diffinitiõe.no
ſtre.hoc ẽ nr̃oꝝ ꝗ ſumliberi ⁊ ciues romani:nã ſubditi al
terius ptãti vel nõ ciues nõ pñt facere teſtm:vt.j.e.l.iiij.⁊
ibi nõ.⁊.l.qui in ptãte.cũ ſiſibus. Ponit᷑ enim in diffini⸗

tione iuſta.⁊ iſtud verbũ pluribꝰ modis ſumit hic. Ino

modo iuſta hoc ẽ ſolẽnis ad differẽtiam nõ ſolẽnis volun

¶ QAuerit qũ dabii ulud iudiciũ cõ/

tatis que nõ dicit teſtamẽtum:vt inſti.de here.que ab in/
teſta.in pᷣn. Item iuſta hoc eſt legitima ⁊ a iure ꝑmiſſa nõ
ipꝛobata.Si enĩ ꝗs ĩſtituẽt nõ capacẽ vel turpit᷑ diſpone

ret nõ eẽt teſtm:vt.l.qdã.de ↄdi.iſti.⁊.l.meuius.de ↄdi.⁊

de. ⁊. C. de hẽ. iſti. l. . ⁊ hoc etiã dic gl.Itẽ etiã dẽ iuſta.i.p/⸗
fecta ſicẽ dẽ iuſta etas:hoc ẽ ꝑfecta etas:vt.j.de leg.iij.l.cũ
ſilio.S.ñ. ⁊ ꝑ hoc ego dico ꝙ iuriſcõ.poſuit h̊ diffuutionem
pfectã ⁊ de hẽdis ĩſtitutiõe ĩtellexit.nõ ẽ eniʒ diſpõ ꝑfecta
niſi hẽs iſtituat᷑ cũ nõ ſit diſpoſitũ ĩ quẽ trãſeãt actiões nec
gs ſit ille q ꝑſonã defũcti repñtet.Oẽs ergo alie volunta
tes q;tũcũq; de vniuerſo dicunt᷑ ĩperfecte:nec ꝑ ſe pñt ſbᷣſi
ſtere:⁊ ſic nõ eẽt neceſſaria ſõᷣauditio gl. Ponit᷑ etiã ĩ diffi
nitiõe de eo qð ꝗs poſt moꝛtẽ ſuã fieri voluit.Hq̊ qð dẽ poſt
moꝛtẽ ſuã ponit ad dꝛiã diſpõnũ ĩter viuos.Apparet er/
go ꝙ hec diffinitio ẽ bona ⁊ pfecta. Op.ꝙ alr diffiniat
iſti e.ĩ pᷣn.vbi d ꝙ teſtm̃ ẽ teſtatio mẽtis.So.ibi nõ ponit᷑
diffinitio ſʒ alluſio ſeu deriuatio vocabuli q̃ nõ ponit ſᷣaʒ
rei.Et iſta alluſio cõpꝛehẽdit codicillũ q vere nõ eſt teſtm:
vt.l.ſi idẽ. C. de codicillis.Et ex hoc dico ꝙ ſi qrat᷑ qẽ ꝓba
ſigniſcatio vocabuli ſi alluſio repugnat diffinitioni ꝓpꝛia
ſigniſicatio potũſumit ex diffinitiõe qᷓ; ex alluſone. Ego
dixiĩin.l.cũctos populos.in mã interpᷣtationis ſtatutoꝝ.
Auero qd ſi i teſtõ ſilꝰ imerito exhẽdat᷑:an iuſtũ ſit te/
ſtamẽtũ: Gl.dic ꝙ ſic:niſi expugnaret᷑ ꝑ q̃relã quã no.q
ſi loqᷓmur de iure iſto ſine dubio gl.dic verũ:vt.j.de vul.⁊
pu.l.iĩ ſſtitutione.Sʒ ſi loqmur Fʒ iura noua.tũc ſi ſili ẽ
pᷣteritꝰ vlł exhẽdaſ cauſa nõ iſerta:vłiſerta:ſʒ nõ legitima
tũc oẽs ↄcoꝛdãt ꝙ ipᷣo iure teſtm ẽ nullũ:vt.C.de libe.pᷣte.
auẽ.nõ lIʒ.⁊ auẽ.ex cauſa.⁊ ibi nõ.⁊.S.de ĩoſ.teſt.l.iij.S.j.⁊
ibi nõ. Sʒ an ĩteri poſſet dici aliqd donec dicat᷑ nullum:
Dicã i.l.ſilio pᷣterito de iniuſ.teſ.Si aũt ponim ꝙ ſit ſcã
exhẽdatio ĩſerta cauſa legitima nõ tñ vera tũc ſuit opi.qa
Mar.diẽ ꝙ teſtm ẽ nullũ ipſo iure:iõ nõ dal qrela hodie
niſi tm ĩter fres:vt nõ ĩ dicta auẽ.ex cauſa.⁊.l.iij.de ĩof.te.
Oẽs alij gloſa.tenuerũt ↄꝛiũ vt dictis.ll.pʒ.⁊ ita tenuerũt
oẽs moderni vſq; ad do. Ja.de bel.ꝗ tenebat opi.Mar.
Nã tex.iĩ coꝛpoꝛe pᷣ diẽ ꝙ debẽt inſeri cauſe legitime.ſcdðo
ꝙ debẽt ꝑ hẽdes ꝓbari.poſtea ſeqtur ꝙ ſi pdicta obſerua
ta nõ fuerit q;tũ ad hẽdis iſtõnẽ euacuato teſtõ ⁊c̃.Eſt er
go h̊ negatio poſtpoſita q̃ ſac eqpollẽ ſuo ↄꝛio:vt.l.legiti/
mos. S.an ꝗg de legi. tu. z.l.obligari.in p̃n.S.de au.tu. Si
ergo pᷣdicta nõ obſeruant᷑ ẽ nullũ ipſo iure ·⁊ ſic ſi hẽs nõ
ꝓbat cauſã eẽ verã teſtm̃ ẽ nullũ:nec ẽ op q̃rela.Et ita eti
am tenebat do. Rai.puto gloſatoꝛes dicẽ verũ.pᷣ ꝑ tex.ĩ
coꝛpoꝛe vbidẽ ꝙ cauſa dʒ ꝑ hẽdẽ ꝓbari pʒ ergo ꝙ dʒ adi
ri hẽditas ad hoc vt ſit hẽs:qꝛ alit poſſet ꝓbari per hẽdẽ.
Si ergo dicẽs teſtm̃ nõ valẽ:vel de ed iurib dubitari:nõ
poſſet adiri:vt.l.ſj ſi de ſua de acꝗ.hẽ. Itẽ pbo per S.ta
les ergo ĩ coꝛpoꝛe vt cũ de appel.cog.vbi dẽ ⁊ teſtm rema
nere ĩ ſua firmitate.ergo apparet ꝙ añ erat validũ.⁊ hoc
ẽ qð voluit dicẽ gl.i S.aliud quoq; capłin. vbi dic ꝙ dʒ irri
tari ꝑ q̃relã:als quõ ſiet: vult dicẽ añ aditã hẽditatẽ exhẽ
datꝰ nõ põt cõqueri:vt.l.ſiliũ.S.ſi cũ exhẽdatio de ptab.⁊
ſic ẽ neceſſe ꝙ añ oĩa hẽditas adeat᷑.Ad tex.q dicit ſi pꝛe
dicta obſeruata nõ fuerit q;tũ ad hẽdis iſtitutionẽ euacua
to teſtõ ⁊c̃.ĩtelligo euacuato ipſo iure.ſ.qñ cauſa nõ ẽ ĩſer
ta vel nõ legitima:vt euacuãdo ꝑ q̃relã qñ cauſa legitima
ẽ ſerta ⁊ nõ ꝓbata.⁊ ſic vbũ ſemel poſituʒ diuerſis modis
ſumit.ꝓbo ꝑ rõnẽ vꝛgẽtẽ qũ lex dicit aliqd nõ valẽ ꝓpter
aliqd omiſſũ qð debebat ſieri poſt diſpõnẽ factã illud nõ
vitiat ipſo iure:vt.l.vniuerſa.C. de pᷣci.ĩpe.offe.Sʒ ſi dicẽt
nõ valere ꝓpter aliqd omiſſũ qð tũc ſieridebebat tũc in/
telligit nõ valere ipſo iure:vt.C. de legi.l.nõ dubiũ.ſic in pᷣ
miſſis ſi nõ expᷣmat᷑ cauſa vel nõ legitima cũ illud eẽtfñẽ̃dũ
tẽpoꝛe teſtĩ itelligim euacuato ipo iure ſi omittũ ꝓbatio ꝑ
hẽdẽ cũ illud debẽt fieri poſt factũ teſtm:ĩmo poſt moꝛteʒ
teſtatoꝛis debet ĩtelligere euacuato nõ ipſo iure:ſed opʒ

De teſtamentis.

ꝙ euacuet᷑ ꝑ q̃relã. Venio ad alias gl.⁊ vĩ ꝙ h̊ non ſit
bona grãmatica.trãſit enĩ de pluralitate ad ſinglłritatẽ ʒ
l.plauti.de au.⁊ ar.le. Ja.de are.exponit ꝗs.ſ.nrʒʒ q̃ſi ve
lit dicẽ nõ ẽ mala grãmatica ſi poſt pluralitatẽ ſeqtur di/
ſtributiuũ ſinglris numeri ⁊ hoc ẽ veꝝ. ¶ Qũo dẽ bᷣ poſt
moꝛtẽ de q̃ moꝛte itelligit: Dicit gl.ꝙ de nãli nõ de ciuili.
qð puto verũ niſi ciuilis hẽret eũdẽ effectũ oĩ mõ ſicut nã/
lis.Et ꝑ hoc dico ſi aliqꝗs fecit teſtm ⁊ iſtituit aliquẽ hẽdẽ

Yæ monaſteriũ in qð ĩgreſſurꝰ erat iſtituit ĩ re certa ſi poni/

mus ꝙ ſit neceſſe ĩſtitui:⁊ poſtea ĩgredial monaſteriũ ꝙ ꝑ
ꝓfeſſionẽ qᷓ̃ ẽ moꝛs ciuilis:vt.l.deo nobis.iĩ pᷣn. C.de epi.

⁊ cle.teſtm̃ nõ ↄfirmat᷑.Et iſte paſſus tãgit ĩ auẽ.ſiq mlier.

C.de ſac.ſan.⁊ in auc.de mona.S.illud.⁊ ĩ auẽ.de ſac epi.
§. ſiqᷓ mulier. ⁊ in Spe.de ſta.mo.S.j.v.qnqgeſimopᷣmo.qð
puto verũ ſi ĩigredii religionẽ q̃ põt hẽre ꝓpꝛiuʒ in cõi.nõ
enĩ tũc eqparat᷑ moꝛs ciuilis nãli quo ad oĩa qð apparet:
qj põt ſuccedẽ:vt.d.l.deo nobis.S.j.Itẽ põt qñq; diſtri/
buẽ iter filios vt dicta auc.ſiq̃ mulier.⁊ foꝛte põt reuoca/
re teſtm̃ exñs religioſus:vt.l.ſʒ ⁊ ſi moꝛs.de dona.ĩter vi.
⁊ vx.Sʒ ſi igrederet᷑ oꝛdinẽ fratrũ minoꝝ ꝗ nil hẽre pñt in
pꝓpꝛio vel cõi:tũc putarẽ teſtm̃ tale moꝛte ciuili ↄfirmari:
qꝛ in oĩbꝰẽ eiuſdẽ effect ſicut nãlis:vt dicta.l.deo nobis.
in pᷣn. ¶ Quero vtrũ teſtm̃ poſſit alit᷑ diffiniri? Aʒo dicit
ꝙ ſic.⁊ diffinit teſtm ẽ q̃dã ſolẽnis oꝛdinatio cũ ĩſtitutione
hẽdis.nõ curo de hac diffinitione qꝛ diffinitio iuriſcõſulti
ẽ ꝑfectiſſima. ¶ Quero vtrũ teſtm ſit aliqd coꝛpoꝛale vel
icoꝛpoꝛale:? Rñdeo ꝙ ĩcoꝛpoꝛale ẽ ⁊ ĩtellectuale.dicit glo.
qð apparet:qꝛ vnũ põt fieri in duobꝰ codicibꝰ:vt.l.vnuʒ
j.e.Cõtra hoc ſacit.j.quẽad.teſ.ape.ĩ rubꝛo ⁊ nigro.C.de
edic.diui hadri.tol.l.fi.Ad idẽ.j. de fal.l.paulus.Rñ.ꝓ
pꝛie loquẽdo ẽ ꝗꝗ itellectuale:vt h̊.⁊ apparet ex diffinitio

ne qᷓ dicit ꝙ teſtm ẽ ſnia volũtatis nr̃e:lʒ vulgo appellem

teſtm ſcripturã teſti:vt in ↄꝛijs.Ex pᷣdictis apparet ꝙ eti
am in ſtatuto teſtm̃ poni ꝓ ſniĩa volũtatis nr̃e qñq;: ⁊ ſic
ꝓ eo qð ẽ ĩtellectuale.Exẽplũ de quolibet teſtõ ſoluat tan

ta gabella: certe ſi ex vno teſtõ ſierẽt cẽtũ aut mille ſcriptu

re vnũ teſtm̃ ẽ:⁊ vna gabella dʒ ſolui:qꝛ refert ſe ad teſtm̃
ꝓut ẽ ſnĩa volũtatis nr̃e.Aliud ẽ ſtatutũ quo dẽ ꝙ notari
us de quolibet teſtõ ſcripto ꝑ eũ accipiat tot ſiue tãtũ:cer/
te ſi mille vicibꝰ ſcribẽt mille vicibꝰ debẽt ſibi ſolui tãtũ:qa
reſert ſe ad ipſũ coꝛpus ſcripture teſti: put eſt ꝗd coꝛpoꝛa
le.hic nõ habemus alia.
a Te teſti reqrit᷑ ſanitas mentis:nec
T. WI eo
Me..l. ſeniũ. ?.l. furio ſũ.⁊. C. de trãſac.l.ſanũ.Et hĩc
iſurgit ꝙ notarij ſemꝑ ponũt in teſtis talis ſanꝰ mẽte ⁊ in
tellectu:lʒ coꝛpoꝛe lãguẽs.¶ Op.hic dẽ ĩſpici tpᷣs qͥ teſtim̃

ſit. Cõtra qꝛ imo tpᷣs moꝛtis:vt ĩſti.de hẽ.q̃.⁊ dif.S. in ex/

neis. Dicit gl.illud in hẽde hoc in teſtõꝛe. Cõtra q; ĩ teſtõ
reqrit᷑ vtrũq; tp̃s:vt.l.ꝗ ex liberis.S.teſtõ.j.de ᷣmtabu.
Di. dicit ſol.vt nõ.j.e.l.lege coꝛnelia.ĩ gl.q ĩicipit vt agna
tũ.tu dic vt.l.j.S.exigit.j.de bo.po.ſᷣmtab.Si enĩ ĩ teſtan

te ſupuenit deſectꝰ abſq; eiꝰ delicto:qꝛ poſt factũ teſtm̃ eſt

factꝰ ſurioſus mut ſurdus ⁊ ſilia teſtm nõ vitial: vt. j. e. l.
in ptãte. S.j.ſʒ ſi ex delicto ſuo ſuꝑuenit ſecꝰ: vt.j.e.l.eius ꝗ
S.j. ⁊ nõ.iĩ.d.S.exigit. Quero qd ſi dubitet:an ꝓprt ĩſir
mitatẽ ſit alienat᷑ mẽte: Qi.tagit ĩ.l.ſeniũ.C.e.⁊ dicit recur
rẽdũ eẽ ad medicos ꝑitos ĩ arte illa:arg.l.ſi ſemel. C. de re
mili. li. xij. ⁊.l.j.S.j.de vẽ.ĩſpi.põt etiã ꝓbari ꝑ alios.nam
ex actibꝰ ⁊ vᷣbis pᷣſumit:an ſit mẽte alienat vel nõ: vt.l.is
.S. j. .de tu. ⁊ cu. da.ab bia S1 gai de ↄdi.inſti.
29° Beeuis &: eget declaratione
t Eſtamẽti. poſitionẽ cch ĩ terminis.
Sl. ᷣma exẽplificat in ꝑſona teſtãtis.ſcdᷣo in ipſo
teſtõ.tertio in ꝑſona hẽdis iſtituti. Examinem iſta. Cir/
ca pᷣmũ de pſona teſtãtis gl. ponit duo exẽpla. Pꝛimũ in
filio vel fuo cui nõ põt ꝑmittẽ ſacẽ teſtm̃ vel dñs vel pꝛ.dʒ

reqrit ſanitas coꝛpoꝛis.h.d.facit.C.

enĩ pmitti a lege cũ ſit publici iuris nõ pactis pᷣuatoꝝ.ſcðo
legit ĩ obſidibꝰ. ¶ Ad ᷣvop.in his qᷓ publici iuris ſũt nõ

curat pꝛia ptãs:vt.l.ſil de his ꝗ ſůt ſui vel alie.iur.⁊.l.nã
qð.in pᷣn.j.ad tre. So.Ci.in.l.ſeniũ.C.e.⁊ dicit ꝙ in his
q̃ ſit publici iuris ĩ ꝗbꝰ repñtat pſona publica nõ curatur

pia ptãs:vt in ↄꝛijs.põt enĩ filiuſſa.eẽ iudex eẽ tutoꝛ ⁊ ſi⸗

milia: qꝛ illud qð gerit facit vt iudex ⁊ vt tutoꝛ ⁊ ſiles:non

vt pᷣuat. Sʒ teſti factio lʒ ſit publici iuris tñ ſit a puato nõ

vt a perſona publica: ⁊ iõ in eo curaĩ pꝛia ptãs.vel aliter

This q̃ ſũt publici iuris acqſitis exercẽdis nõ curat᷑ patria

ptãs:ſʒ ĩ his qᷓ füt publici iuris ↄcedẽdis curai pria ptãs:
qꝛ lex q̃dã ↄcedit hoĩ ꝗ ẽ ſui iuris q̃ nõ ↄcedit ſiliofa.⁊ pat
nõ põt ei ↄcedẽ:qꝛ nõ ẽ ius pꝛis:ſj publicũ. ita loquit hic.
CAld 2 de obſidibꝰ op.de.l.ſiqs ĩ pn.S.miles.j.de le/⸗
ga.iij. ⁊ de teſt. mili.l.ex militari.vbi teſti factionẽ cõcedit
ali' q; p̃nceps vel lex. Rñdeo ibi magis ↄſeruat teſtamẽ/
ti factionẽ q; de nouo ↄcedat.vel ibi facit iudex lege cõce
dẽte aut ꝑmittẽte:⁊ ſic ipſa lex ſacẽ vi. An aũt ꝑ ſtatutum
poſſit ↄcedi vt poſſit ſacẽ teſtm̃ ꝗ de iure ẽ ſteſtabilis:dicã
j.l.ꝓxi. Scðo exẽplincat gl.hãc.l.in ipſo teſtõ. Et pꝛi
mo circa ſubam teſti.ſcõᷣo circa foꝛmã ⁊ ſolẽnitatẽ. ¶ Qir
ca pᷣmũ no.ꝙ tale pactũ ꝓmitto te facẽ hẽdẽ nõ valet.qð
itelligo etiã ſi ſuerit iuratũ:q;ꝛ ẽ ↄð bonos moꝛes:⁊ auiert li
berã teſti factionẽ:vt.l.ſtiplo hoc mõ.j.de v.ob.⁊ ibi ple/⸗

ne dixi. C Circa ſcᷣm no.ꝙ ex pacto non põt tolli ſolẽni

tas teſti. Quero an ꝑ ſtatutũ poſſit minui ſolẽnitas te
ſtamẽti: Ja.de are.dicit h ar.nõ.qꝙ nõ valet ↄſuetudo vel
ſtatutũ de minuẽdis ſolẽnitatib teſti:cũ ſtatutũ ſit qᷓ̃dã cõ
uẽtio ciuiũ.⁊ iſtã.qdiſputauit ipſe Ja.de are.quã pono ĩ
repetitiõe.l.cũctos pplłos.C. de ſũ.tri.⁊ ſi ca.⁊ dic vt ibi.
Tertio pᷣncipalr legit in ꝑpſona hẽdis iſtituti vt pactũ
ſactũ de ĩſtituẽdo nõ capacẽ nulliꝰ ſit momẽti. ¶ Gl.op.
q; ex ↄuẽtione partiũ põt mutari ius publicũ:vt.l.ſi cõue/
nerit.ð.depo. Gl. ſoluit aliud i õctib vt ibi: aliud in teſtis
vt h.qð ẽ verũ circa accidẽtalia ↄctꝰ:ſecPcirca ſubalia:vt.l.
pacta.S. de ↄhẽ.em. ⁊.j.de pᷣca.l.cũ pcario.dẽ ĩ oĩb q re
ſpiciũt ſolẽnitatẽ aciᷣ: vt.l.ius publicũ.ð.de pac.dicã ĩ.l.ne
mo.j.de le.j.C Quero an ꝑ ſtatutũ poſſit ſieri vt ille qui
nõ ẽ capax de iure poſſit ĩſtitui? Rñdeo ꝗdã nõ fũt capa
ces de iure:nec pñt ĩſtitui ꝓpt᷑ ↄdẽnationẽ de eis factã :vt
depoꝛtat ⁊ ſiles:⁊ in his qᷓda pena ẽ irrogata eis fᷣm ius
ciuile cõe:tũc ſtatutũ nõ põt diſpẽſare:vt.l.j.S.de q̃.de po/
ſtu. ſz ſi pena eẽt irrogata ex ſoꝛma alicui ſtatuti: tũc ſine
dubio ipſa ciuitas poſſit diſpẽſare.nemo enĩ põt.l.fſfacẽ a
q̃ nõ liceat recedẽ: vt.l.ſigs.ĩ pᷣn.j.de le.iij.Aliq ſũt nõ ca⸗
paces abſq; aliquo ſuo delicto:v: ſpurij:tũc an ꝑ ſtatutuʒ
poſſit fieri ꝙ ſpurũ poſſit ſuccedẽ fuit ſemel h.q.de fcõ mł/
tũ ardua. Reperio ꝙ dñs NPe. de coꝛnet̃ diſputauit hãc
qõnẽ. ⁊ determinauit ꝙ per ſtatutũ fieri nõ põt per.l.jff.
de nata.reſti. Itẽ reperio ꝙ do.Ci.ↄſuluit ⁊ determinanit
idẽ per tex.ĩ auẽ.q.mo.na.effi.ſui.S.pe.vbi dẽ ꝙ ſpurij ad
pñtẽ legẽ nullũ hẽbũt participiũ:ſʒ in eadẽ ↄſtõne dictũ ẽ
J. de legitimatione qᷓ ſit per oblationẽ curie ciuitatis.ergo
apparet expᷣſſe ꝓhibitũ ꝙ per oꝛdinamẽta ciuitatis non
poſſit legitimari vel effici capax. Iſtã qõnẽ diſputauit do
minꝰ Recuper de ſcõ miniato:⁊ determinauit idem ꝙ nõ
põt legitimari per ſtatutũ: nec valeat ſtatutũ quo cauei ꝙ
ſuccedat:qꝛ ẽõ ius diuinũ quo cauet᷑ nõ erit hẽs ſili ancille
cũ filio libere.xxxij.q.iiij.c.dicat aliꝗs.⁊.q.ij.c.non oĩs.⁊
xxxv.q.vij.c.qd ẽ.ꝓ quo facit ꝙ iſta pena ĩponii ſpurio a
lege: nõ põt tolliꝑ haunlec e poſtu.
ꝛimo q̃rẽdũ ẽ de ꝑ/
qu eramus. ſona teſtaͤtis q; de ſole,

nitate teſti.h.d. Põt ĩtelligi pmo vt iuriſcõſultus

◻W

loquat᷑ alicui aduocato volẽti ĩueſtigare an teſtm̃ valeat ĩ

tra ſe ex iudiciũ. Scdo mõ põt ĩtelligivt loq̃tur indicibus
vt ſi ĩ aliq̃ cauſa aliquẽ teſtm ſeciſſe dicat ⁊ per aduerſariũ
opponal

.

aſc
8ſütri
nalnn
pübe⸗
Clrane
Nortſ,
sron
Ugton;
Aglte⸗
ihen
nihr
hile⸗
ſdele
cicttt
eſani,
ge cie

Ntutrn

9:dic
Epi
CC
lencs
uſetl
bipe,
l
linst
doſe
illies
ponol
ptb.
pacti
5o.
ſcote/
lteſtis
Npt.l.
ͤre
.l.ne
e qui
n
tü
nis
epo/
ſne
c
nz
mnl/
haͤc
anit
jal
ti⸗
go
non
tdo
pni
g
e
64
4
.
/
/
16
tl
HP

1

Be teſtamentz.

opponat᷑ ꝙ nõ potit facẽ teſtm̃:iudex añ oĩa dʒ dare dila
tionẽ ſuꝑ hꝰ ad ꝓbãdũ vtrũ ille poſſit facẽ teſtm vł nõ:⁊ ſi
hↄſtabat ꝙ teſtm facẽ potuit tũc dabit ᷑minũ ad ꝓbãdũ
de teſtõ ⁊ eius ſolẽnitate h.d.Hec lec.ꝓbat᷑ expᷣſſe.C. de

peti.hẽ.l.liber.ſic dʒ intelligi.j.de iure codicillł.l.qdã refe

runt.C Op.ad hãc lec.iſta exceptio eſt pemptoꝛia gꝰ dzʒ
examin ari poſt lit.ↄteſ.vt.l.pemptoꝛias.C.ſen.reſcin.nõ
poſ. Rñ.ita itelligo hᷣ ⁊.l.lið.ꝙ poſt lit.ↄteſ.hꝰexamĩat᷑.
S33 h·.ll.qᷓ̃ dicũt añ oĩa ĩqrẽduʒ de ꝑſona iĩitelligunt᷑
añ li.ↄteſ.vt.C.q accu.nõ poſ.l.nõ ignoꝛat.⁊.C.de ꝓcu.
l. ita demũ.⁊.S.de ꝓcu.l.põpo.S.rati.So.ſi qramus de ꝑ
ſona eius in quẽ dʒ ſuſtẽtari iudiciũ tũc q̃rit de ꝑſona ante
lit.ↄteſ.ſi de ꝑſona altius vt teſtõꝛis tũc poſt lit.ↄteſ.hꝰ ve
nit examinãdũ vt h̊ tñ añ alia:vt.d.l.liber. Iſta vꝛ glo.h̊ ⁊
C.de edic.di.hadri.tol.l.iij.Fʒ pᷣdicta hẽs ꝙ pᷣus dat᷑ tmi/
nus ad ꝓbãdũ ſuꝑ exceptiõe qᷓ; ſit pbata intẽtio actorl.ð
C.de ꝓba.l.exceptiõe.⁊ de excep.l.ſiqdem.So.ille.ll.lo/
quunt᷑ qñ opponit᷑ aliq̃ exceptio iuris vel facti q̃ nõ põt eſ
ſe exceptio niſi ſit actio:hᷣ vo opponũ exceptio cuiuſdam
rei pᷣiudicialis reſpiciẽs ꝑſonã poſito ꝙ ĩtẽtio actoꝛis nõ
eẽt vera tũc illa exceptio dʒ pus examinari:vt dicꝑ.ll.Ad
idẽ fac̃. C.de adul.l.qm̃ alexãdrũ.¶ Quero qd ſi iſte oꝛ/
do omittat: Rñ.nõ vitiat iudiciũ:qꝛ nõ ẽ de ſbalibq̃ po/
nuni ꝑ gl.i.l.platã.C.de ſen.Ad idem qa lʒ ſuꝑ emergẽ/
ti debeat ꝓnũciari tñ ſi omittat᷑ ſnia ppt᷑ hꝰnõ dẽ nulla:vt
l. ait ptoꝛ.S.ꝑmittit.s̊.de mino.Ad idem qꝛ oꝛdo eſt regu
larit᷑ vt pᷣus det᷑ fmin actoꝛi qᷓ; reo:vt.l.exceptiõe.C.de p
ba.tñ ſi vtriq; dat᷑ ſil valet:vt ĩ.c.lʒ e de ꝓba. ⁊ ex de te/
ſti. c. de teſtibꝰ.¶ Spe.in ti.de teſte.S.nũc tractãdũ.v. ſʒ ſi
ꝓponit. C Aenio ad gl.q̃ro q̃ ſũt ille ꝑſone q̃ hñt teſti fa
ctionẽ ĩ actiua ſigniñcatiõe hꝰẽ q̃ pñt facẽ teſtm? Rñ.glo.
q̃libet ꝑſona q̃ nõ reꝑit᷑ expᷣſſe ꝓhibita:ꝓhibitas ꝑſonas
enumerat gl.vide gl.⁊ ſigna.ſʒ Ja.de are.oẽs iſtos caſus

reducit ad qnq; qñũq;.n.ꝗqs ꝓhibei teſtari ꝓpt᷑ defectũ ſue

ptãtis:vt ſil bᷣuus monachus ⁊ obſides.qñq; ꝓpt᷑ deſectũ
mẽtis:vt ipubes furioſus mẽtecapt ? ꝓdigus.qñq; ꝓpt
defectũ ſenſualitat:vt cec ſurdus ⁊ mut.qñq; rõne pena
litat:vt dãnatad moꝛtẽ depoꝛtatꝰdãnat᷑ de crimie ꝗ effi/
cit᷑ inteſtabilis vł dãnatꝰde crimĩe qͥ poſt moꝛtẽ põt actio
inchoari:qñq; rõne dubieta:vt q; dubitaĩ de ſtatu:vt ꝗ.
e.l.de ſtatu. Circa pᷣmũ de ꝓhibit rõne defect' ſue po
teſta qᷓro qd de aſcripticio? Di.diẽ ⁊ bñ ꝙ põt teſtari in
ter certas pſonas:vt.l.ij.C.ĩ ꝗ ca.colo.⁊ cenſi.li.xj.⁊ ibi
nota. Ad idem ĩ Spe.de ĩſtru.edi.S. cõpẽdioſe.v.qd de
aſcripticio. C Quero qꝗd de hoĩe alieno:vt ſũt vaſalli q ĩ
partibus iſtis vocani hoĩes alieni: Rñ.vt ĩ Spe. de feu.
S. qm.v.xix. C Quero qd de alijs regularib ⁊ canoni/
cis ⁊ ſilibꝰ Rñ.idẽ quod in monachis:vt ĩ auẽ. ingreſſi.
Auero circa iſtã regulã an poſſit diſpẽſare ſtatutuʒ:
vt ꝗ nõ ẽ ſue ptãtis poſſit facẽ teſtm? Rñ. qñq; qꝗs nõ eſt
ſue ptãtis de iure canonico ⁊ tũc ſine dubio ſtatutũ non
põt diſpẽſare:vt ex de ↄſti.c.eccleſia ſcẽ marie.qũq; quis
nõ ẽ ſue ptãtis de iuregẽtiũ vt obſides fui ⁊ ſiles:⁊ tũc idẽ
qꝛ iura nõ pñt mutari ꝑ ſtatuta:vt ĩſti.de iu.na.S.ſʒ nãlia.
Qñq; ꝗs nõ ẽ ſue ptãtis de iure ciuili vt filiuſſa.⁊ tũc pu
to ꝙ circa hꝰpoſſit diſpenſare ꝑ ſtatutũ qʒ apparet pᷣ ex
regula vli:vt.l.oẽs ppli de iuſti.⁊ iure. Secũdo qꝛ ꝑ ſtatu
tũ põt dari iuriſditio alicui ꝗ int᷑ponat auẽtẽ ſup emãcipa
tiõib:⁊ ſic põt diſponẽ circa patriã ptãtẽ. Scða regla ẽ
ꝙ qdã ꝓbibent᷑ teſtari ꝓpt᷑ defectũ mẽtis:vt ĩpubes furio
ſus mẽtecapt ꝓdigus ⁊c. ¶ Circa iſtã q̃ro an ſtatutum
poſſit diſpẽſare vel nõ: Rñ.ĩ ꝗbuſdã ẽ defect᷑ meni ve vt
ĩ furioſo ⁊ mẽtecapto ⁊ tũc nõ põt circa hꝰ diſpẽſare cũ in
eo nõ cadat illð qð ẽ ſbᷣale teſti ſ. iudiciũ ⁊ ſnia volũtatis
ſue:vt. . e.l.j. In qbuſdã ẽ deſect mẽtis pᷣſũptiue:vt ĩpu/⸗
bere ⁊ ꝓdigo cui ẽ intdictũ bonis:tũc qꝛ iſta pᷣſũptio eſt iu
ris ciuilis ſtatutũ poſſet diſpẽſare.Optime enĩ valẽt ſtatu

tũ ſi diceret ꝙ ꝓxim pubertati poſſet ſacẽ teſtm̃ vlł ꝙ int
dictio ſcã bonis nõ poꝛigat᷑ ad teſtm.põt enĩ tollẽ ea q̃ in
ris ciuilis ſũt:vt dictũ ẽ. Tertia regla ẽ ꝙ qdã ꝓhibenĩ te
ſtari ꝓpt᷑ defectũ ſẽſualitat:vt cec ſurdus. An ſtatutũ po
terit ĩ hꝰdiſpẽſare? Dicerẽ ſiẽ ĩ ceco:qꝛ teſtabilis lʒ cũ ma/
ioꝛi ſolẽnitate:vt.l.hac ↄſultiſſima.C.q tel.ſa.poſ. In mu
to ⁊ ſurdo puto ꝙ nõ:qꝛ imperatoꝛ v hꝰ expᷣſſe reſuaſſe:
vt.j.e.l.ſi mut᷑.ſicut dicimꝰ ĩ arrogatiõe q̃ põt fieri tm au
ctoꝛitate pᷣncipis ⁊ i ↄcedẽda venia etaꝶ ⁊ ſilib. Quarta
regla ẽ ꝙ miti ipediuni teſtari rõne penalitat: vt dãnati
ad moꝛtẽ depoꝛtati hẽtici ⁊ ſiſes. C Circa iſtã q̃ro qd de
excõicato? Spe.tãgit in.d S.cõpẽdioſe.v.qd de excõica
to.do. Ja.de bel.diſputauit iſta.q.młltũ ſolẽnit᷑ ⁊ poſuitĩ
auẽ.de ſan.epi.S.oibꝰ.do. Jo.an.poſuit eaʒ ex de ſẽ. ex.
c.decernimꝰ.li.vj.⁊ ĩ antiq̃ gl.nõ derminabat:hodie ĩ no
uella detminat ꝙ poſſit facẽ teſtm̃.ꝓ hꝰoptie ſac.C. de hẽ
ti.auc. credẽtes.⁊ ĩ coꝛpoꝛe vñ ſumit᷑ de teſ. liber.eccle.S.
credẽtes.vbi nõ valet teſtm̃ excõicati ꝓpt᷑ ſuſpitionẽ cri/
minis hẽſis gꝰ:als excõicat põt ſacẽ teſtm qð puto verũ.
dic tñ pleniꝰ hodie:vt i.d.c.decernim p Jo.an. ¶ Qũo
de bãnii nr̃i tpis:icã.·j.e.l.ei q.i.S.ſicui. ¶ Quid de ĩ
fame? Hicã.j.e.l.eius ꝗ.in.s.ſicui.⁊ ĩ.l. is cui.ĩ.S.ſiqs ob
carmẽ. ¶Alia regula clara ⁊ nõ opʒ examinare.

3 VPuberes pñt facẽ teſtm̃ ⁊ qᷓ;
(0) W a eta le. tum ad h dies cept hꝛ ꝓ cõ
X

pleto. h. d. Op. de. l.iij. S. minoꝛẽ.S. de mino.
So. vt ibi. Querit glo.q̃re citius põt teſtari ſemina qᷓ;
maſculus: Hic vt gl.C Quero qd vlt dicẽ tex.plus arbi
troꝛ ⁊c. Gl.rñdet tene ſcdaʒ rñſionẽ:vł ibi tutius ⁊c. quaʒ

A D, - fenet i. L
(E NIP tate. Filiuſſa.nõ põt teſtari etiaʒ
pꝛe ꝑmittẽte.h.d. ¶ Op.C. ꝗ tel.ſa.po.l. pe.⁊
fi. So. illð verũ in caſtrẽſi als ſecus. ¶ Op. j. de dona.l.
tã is.S.j. So.donare põt cauſa moꝛ pĩe pmittẽte vt ibi:
ſzy nõ teſtari vt h. Sʒ q ẽ rõ:Gl. diẽ ꝙ teſti factio ẽ publi/
ci iur:vt.l.ij.S.e.certe iſta rõ magis fac̃ in ↄꝛiũ:qꝛ in his q̃
ſũt publici iuris patria ptãs nõ curat᷑:vt.l.nã ad treb.
dic g' rõẽ qꝛ donatio cauſa moꝛi ẽ magis ↄct qᷓ; vltia vo
lũtas:vt no.j.de dote pᷣle.l.ij.ĩ pᷣn.⁊ vltima volũtas nõ dʒ
pẽdẽ ex alieno arbitrio:vt.l.iulla inſtõ.j.de hẽ.inſti. Cõtra
ctus vo pñt ĩ altius ar bitrio ↄſerri iõ nõ põt ſiliuſſa.teſta
rietia pꝛe ꝑmittẽte ne videat᷑ pẽdẽ ex ꝑmiſſiõe pꝛis. dixiĩ
d.l. tã is. DHoc.tãgũt in.i.ſeniũ. .j.C.e. ¶ Querit gl.an
hodie in aduenticijs ĩ caſibus ĩ qbꝰpꝛi nõ qrit vſufruct᷑ ſi
liuſfa.poſſit teſtari: Vr ꝙ ſic:vt.C. de bo.qꝗ lib.l.ſi.S.ſilijs
aũt fa. Gl. dekminat Zꝛiũ h: ⁊.l.j.S.ĩ filij.j.ad tre.⁊ ẽ expᷣſ/
ſum ĩ. l.pe.C.q tel.ſa.poſ.⁊ hꝰ tʒ Di.⁊ Ci ibi. Nõ ob.S. ſi
lijs qꝛ ibi nõ dʒ ſumi ar.a ꝛio ſenſu qꝛ reſultaret pꝛauus
iĩtellect᷑. In vno caſu reperio ꝙ ſili põt diſponẽ.ſ.iĩ eligen
do ſepulturã ſibi: vt ĩ.c.q̊ʒ de ſepul.li.vj.poſſuni etiã ꝓba
bilit᷑ dicẽ ꝙ ĩ iſtis aduẽticijs ĩ qbꝰpꝛi nõ q̃rit vſufructꝰ ſili/
uſſa. poſſit ſacẽ teſtm ad pias cauſas volẽte pꝛe. Ita vẽ ꝓ
bare tex.i. d. c. lʒ ĩ f.a io ſenſu.ꝓbo ꝑ rõneʒ. rõ qre ſiliꝰ
ꝓhibet᷑ teſtari volẽte pĩe ẽ ne teſtm vidcai pẽdẽ ex alieno
ar bitrio vt dictũ ẽ.ſj iſta rõ nõ hʒ locũ in teſtamẽtis que
fiunt ad pias cauſas.poſſunt eni pendere ex alieno arbi
trio:vt in.c. cum tibi extra de teſta.ergo ⁊c̃.

— Surqdus ⁊ mut᷑ nõ pñt teſtari ſine ꝑmiſ/
Surdus. iiinguce

ſu pᷣncipis ſed hoc vitiũ ſuꝑueniẽs teſtm̃
nõ rũpit.h.d ¶ Op. C.qꝗ tel. fa.poſ.l.diſcret. So. vt ĩ gl.
COp. j.de le.iij.l.nutu iĩ pᷣn. So.uꝓt ibi dixi.
Leſtm factũ qñ ꝗs erat fuus hoſtium
US. no valet.h.d. ¶ Op.ꝙ retro ſingit in
ciuitate fuiſſe: vt.l.retro.jĩ.de cap.So.illð veꝝ qtũ ad ea
iura q̃ hẽbat añ tpa captiuita vł q̃ ſ᷑ illis acceſſoꝛia. Sʒ
B teſtm fuit factũ tꝑe captiuitat:⁊ ſic fictio ad alið nõ poꝛ
rigit cũ deſiciat extremũ a q́. C Op.de.il.in libello.S.co/
K

dicilli.de cap. So.ibi codicilli depẽdẽt ex teſtõ qdð fac aã

captiuitatẽ. ¶ Ad hoc op.de.l.ꝗdã.j.de iure codicill.
So.ibi in captiuitate deceſſit hic eſt reuerſus.
4 Si cu Damnatio pait vita libertas vł ciuitas ĩpe
IeUIL. dit teſtm ſieri ⁊ rüpit iã factũ:ſecus ĩ dãnatiõe
p quã fama tm̃ ledii.h.d. ¶ Op.ꝙ bona illoꝝ nõ publi/
ceni:vt i auẽ.bona dãnatoꝝ. C.de bo.dã.⁊ in coꝛpoꝛe vñ
ſumit. Gl.diẽ ꝙ q;tũ ad publicationẽ hodie iſta lex coꝛi/
git. Di.vo dic ꝙ illa auẽ.loqꝗt᷑ i his ꝗ poſt ſniam nõ debẽt
ſupuiuẽ:⁊ ſic tʒ opi.Old.ibi nõ.qð plene examinaui ĩ.l.j.
j.de bo.dam.tñ qcꝗd de hdicit gl.ꝙ q;tũ ad teſti factio/
nẽ hec iura nõ coꝛꝛigunt᷑ ⁊ bñ qꝛ ꝑ iſtas penas ſaltẽ ꝑdun
tur ea qᷓ iuris ciuilis ſũt:vt.l.qdã.j.de pe.geteſtari nõ poſ
ſũt. ¶ Quero qd de illis q dnant ad moꝛtẽ hodie ĩ ciui
tatib: Rñ.teſtm coꝝ nõ valet qꝛ dãnat ad moꝛtẽ ſtatiĩ ef
ſicii ſuus pene:vt h̊ ⁊.l.q vltimo.j.de peni.⁊ ibi nõ. Nec
ob.auc.ſi hodie poſita.C.de dona.int᷑ vi.⁊ vx.qꝛ illa loqt
ĩ dãnat.qꝗ viui remanẽt:vt ĩ depoꝛtaꝶj ita tʒ DNi.⁊ omnes.
¶Auũo an exbãniti nr̃i tpis poſſint teſtari:Quidã hñt
iſtã.q.h̊ ſoꝛmatã ꝑ Di.⁊ diſtinguũt autẽ exbãnit de cri⸗/
mine ꝓpf᷑ qð ꝑdit bona aut nõ:vt nõ. glo.iſti.q.mo. ius
pa.po.ſol.s.relegati.doc.tangũt ĩ.l.j.C.de hẽ.inſti. Ego
diſputaui vnã.q.q ĩcipit lucane ciuitat ſtatuto ⁊c̃. Et ibi
det᷑minaui ꝙ nõ põt facere teſtm̃ ſm ſtatuta ⁊ iura ꝓpꝛia
ciuita ppꝛie vñ ẽ exbãnitꝰ:nõ aũt perdit teſti factionẽ de
iure cõi ⁊ dic plene vt ibi.hoc tʒ Ja.de are. in l. ex ſcõ.S.
ex facto ad treb. Altimo nõ ꝙ relegatus põt facere
teſtm Iʒ oĩs relegatus ſit infamis:vt.l.cognitionum..mi
nuitur. .de va.⁊ exoꝛ.dicã.j.e.l.is cui.
J Pengdente ꝓceſſu capituli nõ impedũ

9 Sa quis kaccre tegn .
rcrr Nui nõ hʒ manus põt te
C Mi manus: ari bed. CQuero qd
Wſi alicui amputate ſũt man p ſnĩaʒ vt h̊ vi:an poſ
ſit teſtari: Et v ꝙ ſic vt h̊.qð ẽ veꝝ niſi ſnia eẽt ex tali cau
ſa qᷓ irrogaret ifſamiã q̃ auferret teſti factionẽ: vt dicã ĩ.l.
is cui.j.e.Spe tãgit in ti.de inſtru.edi..cõpẽdioſe..qd

2 „ de exoculatis.
C Dlſides. C Quero de gb obſidibĩtelli⸗/
galĩ h:Dic vt ĩ g. ¶ Quero qd de obſidib daʒ
ab vna ciuitate alti ciuitati?:hiẽ̃ Bi.ꝙ nõ amittũt teſti fa
ctionẽ:vt.l.ſigs ĩgenuã.S.ſi.de cap.⁊.j.e.l.q a latronibꝰ.
¶Quůo an hÿpoſſit fieri ꝙ dent᷑ obſides ab vna cinitate
alti: Gl.i.l.ij. C.de pa.qꝗ ſi.diſtra.diẽ ꝙ nõ ſʒ vſurpatũ ẽ )
riũ:vt dicit. Aʒo ĩ ſuũma hti.circa qð vide.c.ex reſcripto
ex de iureiu.⁊.c. expoſita ex de arbi.⁊.c.latoꝛ. ex depig.
, Teſtatoꝛe decedẽte apð hoſtes teſtm
Ege. a factũ ꝑ l.coꝛneliã ↄfirmaĩ. h.d.pᷣ po
it dictũ.⁊* ponit duas illatiões.ſecũda ibi q̃re.
CNõ ſictionẽ.l. coꝛnelie q̃ fingit ĩ captiuitate moꝛtuuʒ
pᷣdeceſſiſſe p̃ambula captiuita᷑ hoꝛa ⁊ ſic nunq; in ptãte
hoſtiũ ꝑueniſſe.fac.l.ĩ oĩb de cap.⁊.l.lex coꝛnel.de vul.⁊
pu.j.Et ex hſeqt ꝙ decedẽs ſuus hʒ hẽdẽ. ¶ Op.ad hꝰ
de v.ſi.l.iij.in ſi.⁊.C.cõia de ſuc.l.ſuus.So.vt ibi hꝰenĩ ẽ
ꝓpt᷑ ſictionẽ.l.coꝛnel. Op.capt ab hoſtibꝰcapite mi/
nuitur g'teſtm irritat᷑ nec ↄfirmat abſq; nouo iudicio:vt
l.ꝗ ex liberis..teſtõ de ſmtab.⁊ iſti.q.mo.teſ.inſir.S.nõ
tñ. So.vt gl. Vel dic hꝰ ↄtingere ꝓprt fictionẽ.l. coꝛnelł.
¶QAp. ĩſti.de hẽ. ab iteſta. S.int᷑dictũ. Gl.ſoluit.vł dic bʒ
Di.ꝙ ibi loꝗt᷑ ĩ caſu ecõtrario qñ filius redit ab hoſtibꝰ
poſt moꝛtẽ pꝛis:⁊ ſic nõ hʒ locũ fictio.h̊ vo pꝛ deceſſit apð
hoſtes. VUñ.l.coꝛnelia ſingit eũ eẽ moꝛtuũ pᷣma hoꝛa ca/
ptiuita merito ſilius fuus ẽ. ¶ Op.j.de acq.here.l. ne/
c ſſarijs.⁊ ĩſti.de here.q̃.⁊ dif..ſui.So.ſfateoꝛ ꝙ ſuus eſt
ſed e iure pᷣtoꝛio hʒ bñſiciũ abſtinẽdi:vt in ↄꝛijs.

MWMia latronibus. ehet igei

apud eṽneos pñt facẽ teſtm̃.h.d. Op.&.e.l.eius.ĩ pᷣn.
So.ibi ĩ capto ab hoſtib ꝗ efficit᷑ fuꝰ h̊ a latrũculis q re/
manẽt liberi Ex hꝰpõt dubitari:an iſti ꝗ capiuni ex bel
lo ĩdicto ꝑ pᷣſides ꝓuiciaꝝ vł ꝑ legatos pape efficiani ſer
ui:Et ſiqdẽ bellũ indicat ꝑ papã vl pncipẽ nõ ẽ dubiũ ꝙ
capti efficiant᷑ Fui:vt.l.hoſtes de capti.ſi vo ꝑ ĩſerioꝛes tuc
v dicẽ Inno.i..c.olim ex de reſti.ſpo.ꝙ nõ efficiuni pui.
Sʒ hoc vi j quãdã inſtõnẽ Henriciiĩꝑatoꝛis editã piſis
in q̃ declarauit ꝙ ꝗcũq; rebellauerit pᷣncipi vlł ei oiciali
bus ſit hoſtis iperij.qð declara vt dixi plene ĩ.d.l hoſtes
¶Op. de.l. ꝗ ĩ carcerẽ.Sð.qð me.cau.Gl.dic nõ.ꝙ ĩ car

cere põt ſieri teſtm̃ vt h:nõ tñ ↄct cũ qlibet vtĩ ↄtrario.

Di.dic ⁊ bñ ꝙ idẽ ẽ in ctib ⁊ teſtõ:qꝛ ſicut nõ põt ghẽ ad
vtilitatẽ eiᷣꝗ detinet eũ i carcerẽ ita nec teſtari. ꝓ hoc ſacẽ
C.ſiqs ali.te.ꝓhi.l.j.⁊.ij.ſʒ ad vtilitatẽ alioꝝ ſicut põt te/
ſtari ita ⁊ Zhere vt ibi.Et pᷣdicta va ĩ eo ꝗ ĩ carcere deti/
net᷑ iniuſte:ſʒ ſi detinet᷑ iuſte tũc etiã ad cõmodũ detineni
põt ↄhere ⁊ teſtari:vt.l.nõ ẽ veriſile ĩ pᷣn.qð me.cau. Ita
tʒ Ja.de arej.de v.ſiel. q neq;.⁊ do. Ja.bu.i.d.l.ꝗ in car
cerẽ. C Op.dĩ h̊ ꝙ liberi maneãt:⁊ ſic ĩnuit ꝙ oĩs liber
poſſit teſtari. Sʒ ſiliuſſa.ẽ liber gꝰc̃. Itẽ dãnati de cri/
mine capitali ſi ſupuiuũt hodie ſũt liberi ⁊ tũ nõ pñt facẽ
teſtm:vt.S.e.l.ꝗ ĩ ptãte.⁊.l.eius ꝗS.j.So.gl. h itellige ꝙ
hᷣ remanẽt liberi ⁊ retinẽt dñium bonoꝝ plene ſubaudi ⁊
oĩa q̃ ſut iuris ciuilis.ꝑ hoc ceſſat ↄꝛiũ de danatis: qꝛ nec
dñiuʒ reꝝ nec ea q̃ ſũt iur retinẽt:vt dixi i.d.l.eius ꝗ..j.
¶ Qp.gl.de liberto ſʒ hec op.nullius valoꝛis ẽ qꝛ veꝝ ẽ
libertũ poſſe facẽ teſtm̃:vt.C.de bo.poſ. tab.⁊.j.de bo.
li. ꝑ totũ ti. ¶ Quũo ꝗ ſũt iſti exnei:Dic vt in gl. C Qũo
legat᷑ q ẽ ĩ legatiõe apð hoſtes q̃lit᷑ teſtabit᷑: Vr ꝙ Fʒ ↄſue
tudinẽ loci vbi ſit teſtm:vt.l.ſi füdus de euic.⁊.C. quẽad.
teſ. ape.l.ij. In õꝛiũ ꝙ illi ſit hoſtes populi romani:⁊ ſic ꝑ
diderũt ea qᷓ iuris ciuilis ſũt nõ pñt facẽ teſtm ſᷣm ↄſuetu/
dinẽ ipᷣoꝝ cũ teſti factio ſit iuris ciuilł:vt..e.l.iij. Et hꝰ pu
to verũ. Nõ ob. ↄꝛiũ qꝛ illud veꝝ qñ fieret ĩ ſolo romano
vł in loco ꝗ ẽ ſubdit pplo romano:qꝛ tũc dʒ facere ſʒ eo
ruʒ pſuetudinẽ:qꝛ ↄſuetudiĩes vł ſtatuta illloci ſũt appꝛo
bata a iure romano:ſʒ qñ fit apud alios er᷑neos:vt apud
hoſtes tũc nõ dʒ ſieri ſn ſtatuta illoꝝ ſʒ ſin ↄſuetudinem
ſue ciuitatis:qꝛ debẽt ſuari iura noſtra ⁊ ſolẽnitates no/
(S — ſtre per hãc.l.quod tene ment.
SIS. Aalet teſtm̃ decedẽtis appellatiõe pẽdẽte.h.
d. C Op. S. e.l.ei q.S j. So.ibi nõ fuit appellatũ hic ſic.
vnde appellatio ectinxit ꝓnũciatũ:vt.l.j.in fſi. ad turpilł.
Op. j.ad municipᷣ.l.libert S.i qõnibꝰ. Dicit gl. illud
iõ qꝛ etiã ifames de fcõ nõ admittunt ad dignitates:vt.l.
ij. C. de dig Et nõ ꝙ accuſat de crimĩe ſamoſo pẽdẽte iu
dicio dẽ ifamis de ſcõ.fac̃de req.re.l.fi. Et iſta eſt rõ q̃re

pẽdẽte ꝓceſſu nõ admittit ad dignitatẽ:vt.l.reꝰ.j.de mu.

⁊ bo.⁊. C. de remiſ.pi l.j.li.xj.Et põt dari alia ſo.q; ad no
nos honoꝛes ibi nõ aſpirat:iura aũt antiqꝗtꝰ hita tetinet
vt h. Op.j. de accu.l.ex iudicioꝝ.Gl.diẽ ꝙ h̊ dẽ fallit
duobcaſibꝰ.ſ.ſi fuerit dã nat crimie leſe maieſta vł repe
tũdaꝝ vt ibi.Et vide gl.q ĩcipit niſi ſit ⁊c. Eſt ne veꝝ ꝙ te
ſtamẽtũ nõ valeat: Certe nõ ſʒ ĩtellige ꝙ teſtm valeat ibi
eo moꝛtuo ſʒ ſecuta ſnĩa poſtea dẽ ꝙ intiʒ nõ valet: vt ĩſti.
de hẽ q ab inteſt.S.ꝑ ↄꝛiũ.ꝓbat᷑ i.l.donatiões ĩ fi.j.de do
na. C Op. j. ad.l.iul. pecułl.. So. gl. diẽ ſicut ſallit ĩ di
ctis duob caſibita ſallit ĩ alijs ſeptẽ ꝗ nõ. in. d.l. ex iudi
cioꝝ ⁊ i.d.S.ꝑ ↄꝛiũ.lIʒ qdã dicãt ꝙ fallit ĩ dich duobus caſi

bus tm̃ tñ pᷣmũ ẽ verſ:vt no.ĩ dict᷑ duabꝰgl. ¶ Alterius

op.j.de iniuſt.te.l.ſiqs exhẽdato.s.ei q. So. fallit ĩ his
ꝗq ſibi moꝛtẽ ↄſtituerũt:vt ibi ⁊.l.ij.q te.fa.poſ.⁊.l.j.de bo.
eoꝝ ꝗ ſibi moꝛtẽ ↄſtituũt.Alij dicũt ꝙ nõ ẽ verũ qð ſallit
niſi ĩ.l.iul.male.⁊ qñ moꝛtẽ ſibi ↄſtituit. ¶ Contrariũ tʒ
gl.i.d. F. p Zꝛiũ.⁊ ĩ.l.donatiões in fi.de dona. ¶ Op.C.
ſi reus vył accuſ.moꝛ.ſue.l.ſfi. Gl.p dicit intelligo qñũ bona
fuerunt

n
gre,

liſe⸗

20

emn
1o/

.
ſe
I.

De teſtamentz.

ſuerũt adẽpta expᷣſſe.⁊ vide iſtã glo.⁊ allegat.l.iij.C.ſi pẽ
den.ap.moꝛs intue.⁊.l.ſi.ſi reus vel accu. moꝛ.ſue.hẽs h̊
caſũ ꝙ ĩ criminibꝰ ĩ ꝗbꝰ ſeꝗt bonoꝝ adẽptio tacite ĩ capi
tali crimĩe ꝙ ſi ꝑ iudicẽ ſiat bonoꝝ ademptio durat cauſa
eaꝝ poſt moꝛtẽ:⁊ ſic aliqd oꝑat᷑ vt h.Et iſtð ẽ ↄ opi. Pe.
lac.l.iiij.S.ſiqs ↄdẽnatꝰ.⁊ qð ibi no.j.de teſ.mili.pꝛo hac
glo. NPe. v caſus.j.ſi pen.ap.⁊c.l.j.ʒꝰ rñſo.qd dicemꝰ:
dico ꝙ bonoꝝ adẽptio venit tacite ĩ ↄñtiã ad penã capi/
talẽ:mõ ſiqdẽ iudex expᷣſſit hoc mõ cũ publicatiõe bonoꝝ
ↄdẽno ⁊ tũc nil operat᷑:ar.dicte.l.iij.⁊ qd ibi no.aut expᷣſ/
ſit alit.ſ.ↄdẽno te ⁊ tua bona adimo:⁊ tũc diẽ ven iſta gl.
⁊. l.iij.ſi pen.ap.moꝛs intue. Altimo gl. q̃ ẽ ̊ q̃rit ꝗd
intiʒ ſi pẽ.ap.⁊c.bona ſũt expᷣſſe adẽpta? Gl.dicit ꝙ intiʒ
eſt impẽdẽti.ſʒ miroꝛ ꝙ ſuꝑ iſta gl.ſcribẽtes nil dicũt.Dñi
mihi nõ placet.pᷣ qꝛ intim nõ ẽipendẽti ĩmo ꝓ certo intiʒ
valet.S.ꝑ ↄꝛiũ.S.alle.⁊ ĩ.d.l.donatiões ĩ fi.plus dico ꝙ ſe/
cuta ſnĩa ↄdẽnatoꝛia teſtm nõ irritaĩ ſʒ bona auſerunt:ꝓ
bo ſi bñ reſpicis poſt ſnĩaʒ durat qõ veꝝ ẽ:⁊ iõ cũ hec ſnĩa
circa bona defũcti nil diſponat ipᷣuʒ ſuiſſe ĩteſtabilẽ nõ pꝛe
i idicat ĩ hoc.⁊ hoc colligit ex.l.ij. C.ſi pen.ap. vbi ab he
redib auferuni bona. Nõ ob.s.p ↄꝛiũ. qꝛ ibi eius memo
ria dãnatĩ q fuit teſtat ſʒ qũ poſt moꝛtẽ nõ remanet qõ q̃
ↄdẽnet᷑ ſua memoꝛia tũc teſtm valet.Et iſtð ẽ vtile ſcire p
pter ſubſtõnes pupillares ⁊ datiões tutoꝝ ⁊ multa alia q̃
nõ trãſeũt ĩ ſiſcũ publica bonis ita ĩtelligo mãzʒ. C Que
rit Di.an exbãnit᷑ appellãs poſſit intim offẽdi: Et dicit
ie ꝙ nõ ꝑ hãc.l.⁊.l.j.nil no.ap.pen. Sʒ gqd ſi petit ſe re⸗
bãniri ꝑ alia iura qᷓ; ꝑ vià appellatiõis:an poſſit intiʒ of/
fendi: Dic vt dixi in.l.iij..ſi Fuus.j.de acq.poſ.

. 2 Iſta. l. ponit caſũ in tmĩs. 7.l.
(Q Wi 1Du. ſequẽs ponit ſũmariũ eius.

——

— CMDuo qd ſi aliqs dubitat an
E ſtatu. ſt de ciuitate vł comitatu:an poſ

ſit teſtari? Et dic e ſic:qꝛ H̊ dʒ ĩtelligi de eo q du/
bitat ⁊ ĩ aliqͥ caſu ẽ ĩteſtabilis de qͥ dubitat:vt.l.hẽs inſti/
tutus ĩ fi.cũ.l.ſe.j.de acq.here.¶ QAũo q̃ ẽ dꝛia iter igno
rantiã erroꝛẽ ⁊ dubitationẽ:Dic vt gl.ſilis glo.ẽ ĩ rubꝛi/
„fſ. ca. S. de iurl.⁊ fac.igno.
f Iliuſfami. . nõ hʒz teſti ſachonẽ acti
Aue abſq; ſui delicto põt hĩe teſti factionẽ paſſiue.
d. C Nõ ꝙ noĩa vbalia pñt intelligi actiue ⁊ paſſiue ⁊

vtroq; mõ ppꝛie. Ad idẽ qð no. in.l.ij.de duob reis. Et

ſic ſis cautus ĩ foꝛm ĩdis libellis ⁊ articul:vt clare expꝛi/
mas ne ſi foꝛte ſnia eẽt ambigua ⁊ dictũ teſtis ſuꝑ ea ĩter⸗
p̃tarel õ te:vt eẽ de ꝓba.c ĩ pñtia.Et ſac̃ ad.q de teſte de
ponẽte ꝙ eã cognouit violent.Certe iſtud ẽ dubiũ an mu
lier violẽtiã intulerit:an vir cũ iſt vbũ violent᷑ vtrunq; ſi
gniſicet ⁊ iõ nõ ꝓbat cũ debeat de neceſſitate cõcludẽ:vt
d. c.in pñtia. C Nõ ꝙ illud qð q̃ruũ ignoꝛãti q̃rit᷑ furioſoꝛ
vt.l.cũ pꝛ.S.ſurdo.j.de le.ij. ¶ Op.de.i.ſigs ita de ↄdiĩ
ſti. So. fateoꝛ ꝙ tunc demũ q̃ri irreuocabilit᷑ cũ agnouit
ſ añ ignoꝛãti q̃ru lʒ reuocabilit᷑ qꝛ põt repudiare.
. Alienatus mẽte ꝓpter in

aduerſa. irmitatẽ nõ põt ſacere te

5= amentũ. h. d. ſecus eẽt ſi eẽt inſrmus coꝛpoꝛe lʒ
ſanus mente : vt. S. e. l ij.qð dic vt ibi.
Iſta ẽ bona.l.intdictio ſacta bonis

CUl.a iudice ĩpedit teſtm ſieri ⁊ teſtõ teſti

fſicari ⁊ iã factũ nõ rũpit.h.d. C Quero exꝰde
eo cui bonis intdicii a lege: Quidã ponũt ĩ hẽticis:vt.C.
de hẽ.l.manicheos.vlłi his ꝗ ĩciderũt in.l.iulł.maie.vt.C⸗
ad.l.iul.maie.l.ſi.qdð gl.repꝛobat qꝛ illoꝛũ teſtm etiã añ fa
ctũ irritat:vt.l.eius ꝗ.S.ſi.S.e.ſʒ h dĩ ꝙ teſtm̃ añ factũ nõ
irritat gꝰ nõ loqĩ de iſtis.vñ gl.ponit ĩ eo cui eſt intdictuʒ

bonis a iudice legis auẽte iſta ẽ vera:ſʒ huic aliq̃lit᷑ obui/
at quod h̊ dĩ ꝙ nõ põt eẽ teſtis ſʒ nõ ecõtra:qꝛ ẽ expᷣſſũ in
ſti. e. F. teſtis. Quero vtrũ ſi ẽ pdig maniteſtus videai

—

£

interdictũ ſibi bonis a lege? Quidã dicũt ꝙ ſic:ſʒ ſi ẽ dubi
um tũc ꝑ iudicẽ. Ita ſentit h̊ gl.quã nõ. ¶ Cõtrariũ nõ.
in.l.is cui bonis.j.de v.ob.⁊ illa vera:vt dixi ĩ.l.ſiqs cum
ſciret ꝓ emp.⁊ eſt tex.S.de admi. tu.l.tres tutoꝛes in.ſi.
Auero an id qð h̊ dẽ ĩ ꝓdigo ſit idẽ ĩ furioſo? Rñ. q;
ſic ⁊ ᷓtũ ad hoc nulla ẽ dẽia int᷑ eas.Glo.tñ h coꝛupta ẽ
vitio ſcriptoꝛis vide eã:⁊ in fi.dic coꝛꝛupta ẽ cũ ideʒ ſit in
vtroq;:vt.S.e.l.filiuſfa.nec ĩ hꝰẽ dꝛia int᷑ ſurioſũ ⁊ ꝓdiguʒ:
yt ĩſti.e. S.teſtes.⁊ iſti.ꝗbꝰnõ eſt ꝑmil.ſa.teſ.S.itẽ ꝓdigus.
2 CQuero an tal poſſit ca

Sigs ob carm pere ex teſtõ: Dic vt in gl.

¶ QAuero an infamis ex alio crimĩe poſſit facere teſtm?
Vr ꝙ nõ q; inſamib ſut intdicti actus legitimi:vt.l.ij. C.
de dignita.li.xij.⁊ ex de teſti.c q̊ͥ ex qdã.⁊ ĩ.c.ĩſamib ex
de re.iur.li.vj.ꝓ hoc iſta.l.⁊ auẽ.credẽtes.C.de here.Cõ
trariũ dico ꝙ reglarit᷑ põt ĩfamis facẽ teſtm:vt.l.ij.C.de
ſcdðis nup. ⁊.l.eius ꝗ. .fi.v.e.q;ꝛ regularit᷑ ifſames pñt ſacẽ
teſtm̃:vt.l.eius q ĩ fi.ð.eo.ĩ eo dũ dicit de relegato ꝗqẽ iſa
mis:vt.l.cognitionũ..minuii.j.de varl.⁊ exoꝛ.cog.ꝓba
tur.C.de ſcðis nup.il.ij. fallit ĩ caſu huius.l.⁊ auẽ.creden
tes.Ad illud ꝙ ſũt pꝛiuati actibus legitimis:rñdeo ꝙ nõ
eſt verũ de oĩbus qꝛ nõ pꝛiuanti illis que reſpiciũt vtilita/
N tem pꝛiuatam:vt innbe excep.in ſi.
I Teſtm qð ab initio nõ valet
= Iliuſfami. ex delecu teſtanjꝭ ĩpedimen
to ceſſãte nõ ↄfirmaiĩ.h.d. hꝰintelligo vt dixiin.:.j.S.j.de
le.iij.Et fac̃ ad.q.de vſurario ꝗ fecit teſtm̃ ⁊ poſtea pᷣſtitit
cautionẽ vt teſtm nõ ↄfirmei de qᷣ plene dicã ĩ l.ſilio pᷣte/
rito.j.de iniuſto teſ. Simile in.l.j.S.i.j.de le.iij. Et vꝛ iſte
tex.õ gl. Jo.an.i.c.qᷓq; ex de vſurl.ſʒ ipe limitauit iſtã ſu
am gl. z de hoc volo dicere hic. Dicã in.d.l. filio pᷣterito
⁊ in.l.q vniuerſa.C.de pᷣci.impe.offe.Et iſtud qð dã ꝙ ſi/
lius nõ põt ſacere teſtm fallit in caſtrenſi: vt vidiſtis.S.e.
l.ꝗ in ptãte.fallit in ſepultura quã ſibi põt eligẽ:vt.c.pe.
ex de ſepul.li.vj.Et de iſta mã vide Di.in.c.non firmai.
errxtra de regu. iu. li. vj.
(q . HMeres in ptãte teſtatoꝛis ↄſti
Q Wi teſtõ. tutus nõ põt eẽ teſtis in teſta/
mento ſecus in legatario. Itẽ pꝛ ⁊ frat᷑ miliᷣ teſtõ pñt ad
hiheri vt teſtes.h.d.vſq; ad.S.q̃cunq;. ¶ Op.ꝙ legata/
rius nõ poſſit eẽ teſtis qꝛ ĩ re ſua ⁊c. vt.C.de teſti.l.oĩbus.
Dicit gl.h̊ adhibet᷑ teſtis ꝓ ſolẽnitate magis q; ꝓ verita/
te.hec rõ nõ ↄcludit qꝛ eadẽ eẽt i herede.vñ ſoluit gl. ĩſti.
e... legatarius. dicit ꝙ põt eẽ teſtis ad cõmodũ heredis
nõ ad cõmodũ ſuũ. ſʒ tũc hec.l. fruſtra nobis ſuiret qꝛ de
eo nullũ ẽ dubiũ:vñ glo.i.d.l.oĩbus.⁊.S.de teſti.l.nllus.
⁊.j.de re.du.l.ſiqs ita.dicit ꝙ legatari nõ adhibetur vt
teſtis an ſit ſibi legatũ: qꝛ tũc ĩ cauſa pᷣncipali adhiberet᷑.
ſz an talis ſic fecerit teſtm:vñ vlr de toto teſtõ interroga
tur nõ pᷣncipalit᷑ teſtiũcat᷑ ꝓ ſe. ¶ Op.qꝙ tutoꝛ nõ põt eẽ
teſtis ꝓ pupillo ſed in cauſa alt᷑ius:vt.l.fi.S.de teſti.Gl.di
it fateoꝛ ꝙ nõ erit teſtis ꝓ pupillo ſ i cauſa altius. Sed
duertẽdũ qꝛ hoc ꝙ tutoꝛ nõ põt eẽ teſtis ꝓ pupillo vꝛ ve
rũ cũ tutoꝛ habeat᷑ loco dñi ʒ Di.vt.l.ꝗ fũdũ.S. ſi tutoꝛ.
j.ꝓ emp.⁊.j.qd vi aut clã.l.is q. Itẽ qꝛ iurat de calũnia:
vt.l.iij.S.qð obſeruari.C.de iura.caluũ.Dubitat᷑ tñ qd ſiet

ſi i teſtõ pupillus ẽ iſtitutus: Dicũt qdã hoc intelligẽdoĩ

pupillo exhẽ dato. Sʒ Ja.de are. dic ꝙ poſſit eẽ teſtis p
pupillo ſi ipᷣe cauſã nõ agitat:ſecus ſi ipᷣe agitat cauſã qa
tũc nõ põt ꝑ dictas rõnes ⁊ iſta eſt mens iſtius tex. Idẽ tʒ
Spe.in ſimili ĩ ti.de teſte.S.j.v.ſʒ nũqd tutoꝛ. ¶ Quero
qd ſi tutoꝛ oſtituit actoꝛẽ ſuo ꝑiculo m ſoꝛmã.l.decreto
de admi.tu.⁊.C. de ꝓcu.l.neq;.an tũc tutoꝛ potit eẽ teſtis
in cauſa: Inno. ponit hãc.q. in ſimili in.c.ſi.ex de teſti.⁊
erat olim exuagãs:hodie ẽ ſc.pñtiũ ex de teſti.li.vj.⁊ po
nit ĩ abbate ꝗ fecit pcuratoꝛẽ ⁊ dicit ꝙ abbas nõ põt eẽ
teſtis:ſecus ſi abbas cuᷣ capitulo ſecit vel capitulũ cũ ↄſen
K 2

ſu abbab:vt. d. c. pſitiũ.⁊.c.j.ex de teſti.livj. Idẽ dico qð

tutoꝛe vt ſi dedit ipᷣe actoꝛẽ ꝙ nõ põt eẽ teſtis:ſec ſi iudex

eo volẽte vł ſi ↄtutoꝛ tũc eni poſſit eẽ teſtis:ar.hublittere.
- BDiclt᷑ hic ꝙ pat᷑ põt eẽ teſtis
Glo.ſoluit h̊ añ miſſionẽ ibi poſt.rõnẽ aſſignat. C Op.

C.de teſti.l.v.Glo.ſoluit ꝙ h̊ ẽ ſpale fauoꝛe militani.ſqʒ in

l.ↄꝛia dic ꝙ nõ ẽ teſtis ſilij ſʒ hẽdis ſilij qð vꝛ bñ dcm̃:qꝛ Nʒ
hoc poſſit eẽ teſtis poſt miſſionẽ qð ẽ q̊.S.ſʒ ſi filius. ĩſti.e.
tene glo.pᷣmã. So. Nbie derlararun. . l duahy
NAN... ic v.difficilis ẽ ⁊ legii in glo.duob
Quecunq;. modis pᷣncipalit. Pꝛimo nõ refe/
rat᷑ ad ꝓxĩa dicta v.ꝑ ↄꝛiũ.ſʒ ad pᷣcedẽtia vbi ſil ꝓhibeĩ
eẽ teſtis pꝛi.ꝛ* legit ꝙ reſer ad ꝓxia.ſca ibiĩ gl.ſj qdaʒ
dicũt reſerri ad ꝓxia ⁊c̃.ſiẽ fili nõ põt eẽ teſtis ĩ teſtõ pꝛis:
ita nec ĩ aliqᷓ negocio ꝑ qð pꝛi aliqd acqraĩ.h.d.Fm pᷣmã
lec.ꝗdã hñtur h̊ ĩ lraphibẽdis ꝗdã phibẽdis. ¶ Pꝛout
hẽtis i lr̃a ꝓhibẽdis op.ꝙ h̊ tractat de teſtimonijs ꝓhi/
bẽdis.So.iĩtellige ꝓhibẽdis vł nõ:⁊ ſicĩ aliq caſu ꝑmitti
tur.ſ.cũ pꝛi nil q̃rit.Alio caſu phibẽdis.ſ.cũ pꝛi aligd que
rü:vt ſic qᷓlibet lr̃a ẽ bona. C Op.inſti.e.S.ſʒ ſi filꝰ. So.
ibi loqĩ in pꝛe ꝗ nõ põt eẽ teſtis ſilio nõ diſtincto:an q̃ra
vel nõ:h̊ ĩ filio ꝗ põt eẽ teſtis ĩ cauſa pꝛis ſm pᷣdictã diſtin
ctionẽ:⁊ ſic plus repelleret᷑ p? ꝓ ſilio qᷓ; filius ꝓ pꝛe.rõ ꝗqa
plus diligit.ita dicit glo.⁊ bñ. C Sʒ ad alið op.qꝛ.S.pꝛo

xime dictũ ẽ de pꝛe teſtiñcãte ꝓ ſilio:g eo caſu loqi iſte v.

NRñ.ad pᷣcedẽtia refert᷑ nõ ad ꝓxia.Sʒ qꝛ v incõgruum
iõ alij legũt ſcðo mõ.ſ.ꝙ ad ꝓxima referat. ¶ Venio ad
iſtã ſcazʒ lec.⁊ ſubdiuidit ĩ tres partes.ſcða ibi l glo.vł Fʒ
Jo. ttia ibi:vł hꝰ qð dic. Aſſumo pᷣmã partẽ ſʒ quã re

fert ad ꝓximũ caſũ nõ expᷣſſũ ĩ tex.ſʒj ſubauditũ.nã ſupꝛa

dictũ ẽ ꝙ pꝛ põt eẽ teſtis ꝓ ſilio militãte:gꝰ a ↄꝛio ſenſu ꝓ
alio eẽ nõ põt.Et ad hoc refert iſte v.ſ.qð dictũ ẽ de ꝓhi/
bẽdo teſtionio pꝛis ꝓ ſilio nõ militãte intelligii ĩ oĩb cau/

ſis ĩ qbꝰ pꝛi aliqd qrit:vt ꝓhiheaĩ pꝛis teſtioniũ. ¶ Op.
ʒ.ꝓxie dictũ ẽ de teſtionio pꝛis circa filiũ pmittẽdo nõ ꝓ

bibẽdo.So.h̊ refert ad caſũ ſubauditũ nõ expᷣſſũ. C Se
cũdo op.de co qð dẽ teſtionij eoꝝ.i.ꝓ eis. ¶ Tertio op.
ꝙ pꝛ indiſtincte nõ põt eẽ teſtis ſiue q̃rat᷑ ſiue nõ:vt ĩſti.eo.
S.ſʒ ſi flius. Sol.qꝙ h̊ dĩ ꝑ qð acqrat᷑ ſubaudi maxime ſʒ
Aʒo.ſʒ Jo.viſũ fuit ĩcõgruũ: qꝛ h illud maxĩe ſubaudiat᷑.
Jõ retẽta iſta ſcða lec.legi ſcdo mõ.ſ.ꝙ hᷣ intelligat ꝑ qð
acqrat filio.⁊ ẽ tal caſus qdð dictũ ẽ.Sõ.de ꝓhibẽdo pꝛeʒ te
ſtincari ꝓ ſilio nõ militãte in oib cauſis in ꝗbſilio aliqd
acqrei.Et qꝛ gl. Jo.ẽ obſcure poſita iõ vide eã.vłſʒ Jo.
ſubaudi ip̃i filio:nã ſiue negociũ gerat᷑ ꝑ qð acqral ipᷣi fi/
lio pꝛ nõ erit teſtis:vt ibi gꝰcc̃.dic ꝙ in iſto v. q̃cũq;.Fᷣm ꝙ;
mõ poſui caſũ ⁊ id qð ſeꝗi nõ ẽde caſu hui v.diẽ glo. ſiue
pꝓ quẽ q̃rat᷑ ſiue nõ q̃raĩ pꝛi filius teſtiſicabit ⁊c.dic hoc vĩ
ʒ id qð dictũ ẽ ꝑ gl.circa pᷣmã lec.ſed q̃lit debeat intelligi
declarabo.j. ¶ Seggꝗ in gl. ⁊ ſi pꝛ nunq; admittit ad te/
ſtimoniũ ſilij ⁊ ita nõ ſaudi maxime. Tu dic nõ vẽ ꝙ iſta
illatio colligat ex tex.Fʒ dictã poſitionẽ imo magis innuit᷑
Zꝛiũ:nã ſi ꝓhibetl teſtiſicari pẽ qñ ſilio acqrat᷑:g vi pmiſſũ
qñ nõ acqrat᷑:⁊ ſic aliq caſu põt eẽ teſtie niſi dicas ſuſtinẽ
do hãc lec.ꝙ qñ ſilio nil q̃rit᷑ nõ dẽ teſtiſcari ſilio ⁊ iõ re⸗
manet va regla ꝙ nunqᷓ ſilio teſtiſicat:qð q̃lit intelligat ĩ
ferius declarabo. C Sʒ qꝛ iſte lec.nõ referuni ad caſum
expᷣſſũ ſed ſubauditũ:⁊ iõ alij legũt ttio mõ.ſ.ꝙ referat ad
caſũ expᷣſſũ hoc mõ.Dictũ ẽ.S.ꝙ pat᷑ põt teſtincariĩ teſtõ

ſilij militant᷑:nũc dĩ ꝙ oĩa q̃ dicta ſũt.s.hẽant locũ in oibꝰ

caſibꝰin ꝗqbus ſilio militàti aliqd q̃rii pẽ poſſit ꝓ eo ferre
teſtioniũ.h.d. Iſta lec.ꝓcederet ſi hẽret᷑ in tex.ꝑhibẽdis

boc ẽ ꝑmittẽdis:tractat eni de ꝑmittẽdo teſtionio. Sed

qꝛ gloſatoꝛ hũit in tex.ꝓhibẽdis nõl placuit ſibi iſta lec.lʒ

ſuſtinẽdo poſſit dici ꝓhibẽdi.ſ.ꝗbuſdã caſibus ⁊ qbuſdã

nõ:iñ qꝛ ᷣma lec.Fʒ quã nõ reſeri ad ꝓxima ẽ clarioꝛ: is

De teſtamentz.

gloſatoꝛ tʒ illã. Pꝛekea ꝑ alias rõnes vltia lec.nõ vẽ bo/
na.nã rõ q̃re põt eẽ teſtis ſilio militãti ẽ qꝛ ĩ teſtõ mliq nõ
reqrit teſtis:vt.ð.ꝓxie vidiſtis nõ. Sʒ ĩ ↄctib ſecꝰ:⁊ ideo
iſta lec. vltia nõ ꝓcedit. MPꝛo declarãda igi mã hui
§. q̃ro an ſilius poſſit eẽ teſtis pꝛi? Rñdet glo.in teſtõ nõ
põt eẽ teſtis pꝛi ĩdiſticte:ĩ alijs diſtingue aut q̃rit᷑ aliqd pa
tri vl ipi filio.⁊ tũc nõ põt eẽ teſtl.aut neutri q̃rit aliqd et
tũc põt eẽ teſtis:vt ĩ pᷣn.glo. ¶ Quero qd vult dicẽ glo.
in alijs negocijs ex ꝗb nec pꝛi nec ſilio q̃rii?- Si itelligas
de Zctibꝰcelebꝛatis ꝑ patrẽ nõ v bñ dictũ:qꝛ etiã ꝑ teſtm̃
patris nil q̃ritur patri. Itẽ vꝛ j.l.parẽtes.C. de teſti. vbi
indiſticte nõ põt eẽ teſtis pꝛi:vt.l.lege iul.S.de teſti.ꝗd vlt
g dicẽ ĩ alijs negocijs: Ja.de are.vt arbitroꝛ itelligit ſic ĩ
alijs negocijs nõ ꝑtinẽtibus ad patrẽ:vt qꝛ agit pꝛ ꝓcu/
ratoꝛio noĩe altius ⁊ tũc diſtinguii:aut pꝛi aliqd qrũ ⁊ fi/
lius nõ põt eẽ teſtis:ſʒ ſi nibil qrũ põt vt h̊.ſʒ ſi negociũ ẽ
patris ⁊ ad patrẽ ꝑtinẽs ſilius idiſtincte nõ põt eẽ teſtis ſi
ue ꝑ illud aliqd pꝛi qrat ſiue nõ:vt.l.parẽtes.⁊.l.lege.ð.al
le.C Quero an hoc ſit veꝝ tã ĩ filio ĩ ptate poſito qᷓ; in ſi
lio emãcipato: Et vẽ ꝙ nõ ꝓcedit ĩ filio emãcipato:vt.l.
ĩpuberẽ F.j.de ſal.⁊.l.de eo.⁊ h nõ loꝗĩ niſi de his ſilijs ꝗ
ſut in ptãte. Itẽ fac qð nõ. HBi.i.l.qð dicimꝰ.s.de auc.tu.
vbi ſilius emãcipatꝰ põt ſcribẽ teſtm pꝛis.Contrariũ cre/
do veꝝ ⁊ ita nõ.gl.ĩ.l.parẽtes.C. de teſti. Pꝛetea ꝓbaĩ qꝛ
emãcipat dʒ reuerẽtiã patri:vt.l.liberto.j.de obſequijs.
CAd ↄꝛiũ rñde qꝛ ibi loꝗtur ĩ nõꝛio ſcribẽte:⁊ alið ẽ ſcri
bere ⁊ aliud ẽ teſtiñcari:vt.j.e.l.domitiꝰ.rõ nõꝛius quan
do ſcribit adhibet vt ꝑſona publica ad ſcribẽdũ de volũ/
tate vtriuſq; parꝶ iõ ceſſat ſuſpitio. Nam etiaʒ ſi vtraq;
pars vellet ꝙ fili teſtiñcarei valeret teſtioniũ eius:vt.l.ſi/
gs teſtibꝰ. C. de teſti. Itẽ ꝓpt᷑ auẽtẽ publicã quã hʒ ab eo
qↄceſſit ei nõꝛiatus offm v eius pſona appꝛobata ĩ hoc:
vt.l.j.de of.pᷣlec.pto.teſtis vo teſtiñcat:vt pᷣuatꝰ.¶ Sed
ꝗ̃ro an pat᷑ põt eẽ teſtis ꝓ ſilio: Glo.dicit ꝙ nullo mõ.⁊ vi
de gl.circa pᷣn.ibi.Itẽ ſʒ hoc ⁊c̃.ad idẽ lec. Jo.ibi poſita.
Ex hoc ſeqi ſi ſlius ẽ ꝓcuratoꝛ alicui ꝙ pat in illa cauſa
nõ põt eẽ teſtis:cũ eni ĩ filio hẽatur illa diſtinctio ſit pat p
curatoꝛ vel nõ vt dictũ ẽ ⁊ hic dĩ ꝙ pat idiſticte nõ erit te/
ſtis ſaj ↄcludii ꝙ nõ põt eẽ teſtis ĩ cauſa ĩ q̃ filius ẽ ꝓcura
toꝛ ⁊ hꝰ innuit lec. Jo.nõ ſubaudiẽdo maxie. C Ad tex.
ꝗd dicem: Quidã dicũt ꝙ pat᷑ nõ põt eẽ teſtis niſi de fcõ

ſilij qrat᷑ qꝛ tũc nõ põt:ar.l.qᷓſitũ de in ius vo. ⁊.l.licet. .j.

de obſe. Sʒ qñ de fcõ ſilij nõ q̃rit᷑ ʒ filius eẽt ꝓcuratoꝛ in
cauſa pat᷑ põt eẽ teſtis:ar.j.e.l.ad teſtiũ ĩ pᷣn.⁊.S.de teſti.l.
pat.ſic ẽ dẽia int᷑ pꝛem ⁊ filiũ:qꝛ ſilius poõt eẽ teſtis in cauſa
quã pat᷑ agit ꝓcuratoꝛio noĩe altius ſiue qᷓrat᷑ de fcõ pꝛis
ſiue nõ: ſi tñ patri nihil q̃rat᷑ pꝛ nõ põt eẽ teſtis ꝓ ſilio etiaʒ
in cauſa quã agit ꝓcuratoꝛio noĩe:ſi tñ de facto ſilij qᷓrat:
⁊ ſic dʒ itelligi lec. Jo. ¶ Scðo q̃ro an pat᷑ põt eẽ teſtis ſi
lio emãcipato: Vr ꝙ ſic:vt.l.iĩpuberẽ.S.j.j.de fal. Cõtra

riũ credo ꝑ.l.parẽtes.C. de teſti. ꝓ hꝰ. S. ꝓxio.S. vbi niſi ſi

lius militat ĩ caſtrẽſi pat᷑ nõ põt eẽ teſtis. Itẽ qꝛ poſt emã
cipationẽ durat nihilomin affectio pat᷑na. Itẽ maioꝛẽrõ
patre q; in pſona domeſtica q̃ repellit:vt.l.iijj.C.de teſti.
Ad contrariũ rñdeo ꝙ loquitur in ſcribente: vt dixi.S.
Quero qd ĩ matre: Glo.ſᷣ dicit ꝙ nõ põt eẽ teſtis ꝓ ſi
lio ⁊ iſt ẽ veꝑ:vt.d.l.parẽtes.niſi ĩ cauſa etaſ:vt.l.vlti.s.
de ꝓba ·. ⁊...etiã.e.ti.qð dic vt ibi:⁊ niſi in teſtõ milit:vt.s.
ꝓximo.S. ¶ Quũo an ſocer poſſit eẽ teſtis genero ⁊ econ
uerſo? Dic vt notat glo. in.l.teſtis idoneus..de teſti.
Quero qd fr̃e an poſſit eẽ teſtis ꝓ fre: Glo.i.l. parẽ
tes.dicit ꝙ ſic niſi ſint ĩ eiuſdẽ ptãte. In ↄꝛiũ vꝛ gl. in.l. le⸗/
ge iul. ð. de teſtib?. Rñ. i. d. l. lege iul. q̃dã ꝑſone phibeni
q̃ rõne reuerẽtie nõ pñt eẽ teſtes tũc in illis dicẽ vex illa gl.
ſ.ꝙ nõ cogũtur eẽ teſtes ĩmo nec poſſũt eẽ teſtes ꝓut liber
tus pꝛo patrono ⁊ filius emãcipatus pꝛo patre ⁊ ſimiles:
Sũt qᷣdã ꝑſone q nõ cogũtur eẽ teſtes õ aliuʒ rõne fauo
ris eius

.
s
eſri
i
lt
tei
dch/
1/
tii
tol
al
nf
tl.
1

e/
ig
is.
l
Ni⸗
46
eo
0e
ed
pi

Et neteres·

De teſtamentz.

ris eius )̊ quẽ ꝓducunt᷑:vt qꝛ fr nõ teſtiñcel õ̊ ſres ⁊ ſiles ⁊
tũc nõ dicit verũ illa gl.l.iul.ſʒ ẽ verioꝛ glo.l. parẽtes. ga
volẽs admittit᷑ nolẽs nõ cogi?: vt.d.l.lege iul.⁊ ẽ rõ neqð
ſauoꝛe ĩtroductũ ẽ retoꝛq̃tur ĩ odiũ:vt.C. de legi.l.qdð ſa/
uoꝛe. Ita dicebat do. Ja. bu. fateoꝛ tñ ꝙ ꝓpt frnitatẽ nõ
facit oĩno tãtã ſidẽ q;tã faceret erne ſicut dĩ de mr̃e in.d.
l. etiã.õ.de ꝓbaſ. ¶ Sed q̃ro ꝗd in cauſis crimialibus⸗
Rñ.tũc ĩdiſtincte nõ admittii ↄiũctus ꝓ ↄiũcto ĩfra illos
gradus ꝗ ponũtur ĩ.d.l.lege iul.⁊ hꝰ voluit tãgẽ glo.in.l.
parẽtes. C. de teſti. ꝓbai ĩ ſilii.l. lege coꝛnelia.j.de iniur.
fac.5.de iurl.om iu.l. ꝗ iuriſditionẽ. Rõ qꝛ ꝑ iniuriã fa/
ctã piũcto vꝛ mihi ſieri aliq̃ iniuria. Añ tanq; ĩ ꝓpa cau
ſa ſu ſuſpectꝰ:vt.d.l.lege coꝛnelia.⁊ ibi nõ. ¶ Qũo vtꝑ cõ
iũctꝰ int᷑ eq̃lit᷑ piſctos admittat etiã ĩ criminali:vt vnꝰ fra
ter int duos fres?: Rñ.ꝙ ſic.qꝛ ꝓpt᷑ parẽ ↄſãguinitatẽ ceſ
ſat ſuſpicio:vt.l.nõ ſolũ..j.5.de ritu nup.⁊.l.er̃neo.s.jj

de qõni.⁊ hꝰ ꝓbat.C.de qõni.l.hꝰqð placet ĩ fi.vbiſuus ĩ

terrogatur int᷑ duos dños. Quero ꝗd de viro ⁊ vxo/
re: Dic vt iſti.e.S. teſtes.Et vide circa pᷣdicta in Spe. de
teſte. F.j.v.ſi pater. ⁊ . ſe.⁊ Glo.⁊ Ci. C. de teſti.l. paren/
tes.vbi tamen hoc longe plenius dixi.

SQui nõ põt eẽ teſtis in iudicio nõ põt eſſe
Eu qu

teſtis in teſtõ. Itẽ mulier nõ pot eẽ teſtis in
teſtõ:in alijs põt niſi ſit ifamis.h.d.Di. No.ar. de iu⸗
dicijs ad vltimas voluntates. Op. de. l. qm. C. de hẽti.

Dicit glo.fallit ibi.Alij dicũt ꝙ ibi nõ ꝓhibet᷑ teſtimoniũ

ſerre ĩ iudicio de his q̃ facta ſũt ex iudiciũ:ſʒ de his q̃ fcãẽ
ſũt ĩ iudicio ſic. Alij dicũt ꝙ illa lex ẽ hodie coꝛꝛecta cũ nõ
poſſit hẽticꝰ teſtari:vt.l.j.ĩ fi. C.de ſum.tri. C Quero an
mulier poſſit eẽ teſtis ĩ codicillł: GOl.diẽ ꝙ ſic cũ nõ repiaĩ
ꝓhibitũ:vt.l.fi.ĩñ.de codicilł.⁊ qð h̊ dicit de teſtamento
debet itelligi ſtricte de eo cui ↄgruat diffinitio teſti poſita
in. l.j.ð. eo.

(Serun Seruus nõ poteſt eſſe teſtis ĩ teſtõ. h. d.
Seruus. Op.j.de re.iu.l.qdð attinet.So.vt gl.

Auero extra glo.quid ſi eſt dubiuʒ an ſit liber vł nõ:
Dic vt. l. j.S. eo.
Se— Teſtis dʒ ſtare donec teſtm̃ pficiĩ ꝛ
90dz teſtiſicari de eo qð ſenſu ꝑcepit.
h. d. C Op. ad pᷣmũ de.l.cũ antiqtas.C. eo. So.ſallit ibi
ꝓpr neceſſitatẽ nãe vt ibi dĩ. C Op.j.l.ꝓxiĩ fi.ĩ pn.⁊.C.

e.l.hac ↄſultiſſima..ꝑ nũcupationẽ. So.ᷣ loqꝗtur ĩ teſtis

ĩ ſcripij vbi nõ ẽ neceſſe ꝙ teſtes audiat vł ſciãt qð ſcriptũ
ẽ.⁊ dũ diẽ gl.nec ĩtelligit:q; ſoꝛte clauſũ ꝓducit: ꝛia loquũ
tur ĩ teſtõ nũcupatiuo. Op.C.e.l.ſi.Diẽ gl.illud ẽ ve/
rũ ĩ ruſtico ĩ qͥ ʒ teſtm̃ ſiat ĩ ſcrip tñ nõꝛius dʒ ſcire gꝗd in

eo ↄtinet.⁊ addit gl.ꝙ ĩ teſtõ ruſtici ſemp reqrit᷑ ſcriptu/

ra. Sʒ ↄꝛiũ no.ꝙ ſcriptura ibi nõ reqri.vñ itellige iſtã ſʒ
illã.⁊ de teſtõ ruſtici dic vt dixi.j.de codicill.l.ↄniciũtur..
j. Altimo nõ ꝙ teſtis dʒ teſtiſicari de eo qð pcipit ſeſu
vt h:ibi ſi vl ſeſu ꝑcipiat ⁊ ſic rõ teſtis ſemꝑ dʒ reddi ꝑ illð
qð ipᷣe aliq ſeſu coꝛpoꝛis ꝑcipit.Ad idem.l.j.in pᷣn.de bis
q̃ ĩ teſ.delen.⁊ ĩ auẽ.de hẽdi.⁊ fal.S.ſi vo abſint.⁊.C. de te
ſti. l.teſtiũ. Et ex hoc dicit Inno.⁊ Spe. ſi teſtis ĩterro
gal an tal ſit dñs ⁊ diẽ ꝙ ſic ⁊ nõ ſuit interrogat de cauſa
an valeat:Et dicẽ ꝙ nõ qꝛ dñiũ nõ põt ſenſu ꝑcipi ⁊ ſic iu/
dicat teſtis nec deponit qð ſenſu ꝑcipit. Sed ꝗꝗ hʒ dicẽ:
Dic ꝙ emit a tali ⁊ e audiuit eũ hẽe vt dñʒ.⁊ hoc diẽ In/
no.ex de teſti.c.cũ cauſã.⁊ in Spe.de teſte.S.nũc tractã/
dũ.v.officiũ.⁊ v.qd gꝰ ſigs.Et hoc allegaui ad.q.de ſcõ
teſtes fuerũt teſtiſcati ꝙ tales ſuerũt negligẽtes in capiẽ
do maleſactoꝛc. Ego dixi ꝙ nõ ꝓbãt aliqd:qꝛ negligẽtia
nõ ẽ ꝗd poſitiuũ qdð ſẽſu pcipiai ⁊ iõ teſtis dicto mõ depo/
nẽs nõ teſtiñcatur ſʒ iudicat qꝛ debebat deponere ꝙ ru/
moꝛ erat in tali loco ꝙ talis int᷑ſecerat talẽ ⁊ iõ ſi voluiſſẽt
hoĩes currere tuc potuiſſent capere malefactoꝛem. Ex qͥ
ſeꝗtur ſi nõ fecerunt negligentiam cõmiſerunt.

In teſto in ſcript here

3 Eredes palã. es debẽt ſerbi: teſio

tnũcupatiuo debẽt palã noĩari:vt teſtes exaudi/
ant. h. ð. Op. ⁊ vi ꝙ alit aſſumat᷑ palã:vt.l.palã.s.de
ritu.nup. So. ſateoꝛ ꝙ alit᷑ ibi alr . Rõ qꝛ ibi loqtur in
actu ꝗ hʒ cauſã ſucceſſiuã:h̊ ĩ actu ꝗq hʒ cauſã momẽtane
am.Et ex hoc colligit᷑ dꝛia int᷑ maniſeſtũ ⁊ notoꝛiũ. Da⸗
nifeſtũ ẽ qð ĩnoteſcit plurib vt h. Notoꝛiũ ẽ illud qð eſt
publicũ ⁊ oĩb pʒ vt h̊ colligii ⁊ gl.i.l.ciues.C.de ap.fac.C.
quõ ⁊ qñ iudex.auẽ.ꝗ ſemel.dũ facit dꝛiam int᷑ edictũ ⁊ vo
cẽ pᷣconiã.Et vi ſentire Spe.iĩti.de noto.cri.S.ſeqtur de
maniteſto ĩ pᷣn. C AVenio ad.q. ⁊ aſſumo pᷣ.q.poſitã ĩ ſi.
gl.magne:an teſtm̃ nũcupatiuũ ꝓbetur ꝑ inſtr̃m in qͥ ſunt
ſcripti.vij.teſtes: Dñi iſta.q. fuit int᷑ Jo.⁊ Aʒo.diſputa/
ta ĩ.l.fi. C.de ſideicõmil.tñ vt dicã vnũ vbũ:ſaciã vnã rõnẽ
pꝛo ⁊ aliã j̊. Et ꝓbatur pᷣ qꝛ inſtr̃m publicũ fac fidẽ ⁊/ ꝓba
tur in.l.fi.C. arbi.tu.⁊.l.cũ p̃cibus.C.de ꝓba. In ↄꝛium
qꝛ inſtr̃m equalet dicto duoꝝ teſtiũ:vt.l.i exercẽdis.C.de
ſi.ĩſtru.ſʒ teſtm nõ põt ꝓbari ꝑ duos teſtes gꝰxcc̃.glo.h̊ et
vbiq; tʒ opi. Jo.de pſuetudie.ſ.ꝙ ꝑ tale ĩſtrʒ pbet᷑ teſtm:
de rigoꝛe iuris iʒ opi.Aʒo.Di.vero dic ꝙ opi.Jo.ẽ vera
etiã de rigoꝛe qꝛ video ꝙ ĩ caſibꝰ ĩ ꝗbꝰ ꝗqnq; teſtes reqrũ
tur tũc ille actus põt ꝓbari ꝑ publicũ inſtr̃m:vt.l.fi.⁊ auẽ.
ibi poſita.C.ſi cer.pe.⁊ ꝓ hoc.l.teſtiũ.C. de teſti.Et/p hoc
videbitis no.i.l.ij.circa pᷣn.j.quẽad.teſ.ape. Ad rõnẽ
Aʒo.rñdeo alr qᷓ ſit rñſuʒ:vt tollã illud qdð dictũ ẽ in.l.in
exercẽdis.⁊ ſateoꝛ qꝛ inſtt̃m equalet dicto duoꝝ teſtiũ:qꝛ
duo ꝓbãaãtes ↄꝛiũ efficiũt vt iſtro nõ ſtetur etiã ſi mule eẽnt
ibi ſcripti:ſ nullo ꝓbãte ↄꝛiũ tot teſtib equalet inſtrʒ qᷣt
ibi ſũt ſcripti. Ita ſentit in.c.cũ ioannes ex de fi.inſtru.fac̃
qð dicã.j.quẽad.teſ.ape.l.j.in fi. ¶ Quero ⁊ redeo ad pᷣ
mã.q.glo.pone ꝙ ĩ inſtro publico facto coꝛã duobꝰvłtri
bus teſtib tinet᷑ ꝙ titius fecit teſtm coꝛã ſeptẽ teſtib:an
p hoc teſtm ꝓbei:Quidã pꝛo.ꝗda ↄð vtĩ glo.quã vide q
ĩcipit alit᷑ ponii ibi ⁊ no.⁊c̃. ¶ Mꝛo intelligẽtia hui.q.
ẽ aduertẽdũ an inſtrʒ diẽ ꝙ qs fecit teſtm coꝛã. vij. teſtibꝰ
T illi.vij.teſtes ſũt noĩati ⁊ ſcriptiin iſtr̃o ⁊ tũc eẽt eadẽ.q.
cũ pᷣcedẽti quã detminaui. Sʒ ſi iſti. vij. teſtes ĩ ĩſtro non
ſũt ſcripti tẽ reincidini in.q.quã glo.ponit in.l.ij. C.de bo.
poſ.Fmtab. Et bĩ dicẽdũ ꝙ ſi ẽ ↄtẽtio de volũtate ⁊ ſolẽni

tate ꝙ per tale inſtrm nõ ꝓbet᷑ teſtm:qꝛ tũc inſtrm equa⸗/

let tot teſtib qt ibi ſt ſcripti ſʒ duo ſũt aſcripti gc. ¶ Sʒ
ſi eẽt ↄtẽtio de ſolẽnitate tm vt qꝛ ille ð quẽ litigat ↄfitetur
teſtm̃ ſic factũ fuiſſe tũ negat factũ tũc cũ ſolẽnitate tũc ta
le inſtr̃m ꝓbat ſolẽnitatẽ ſicut poſſet ꝓbari ſolẽnitas ꝑ du
os teſtes:vt no.iĩ.l.ij. C.de bo.poſ.ᷣmtab.Aduertẽduʒ tñ
ẽqꝛ qñũ talis ſolẽnitas ꝓbaĩ per teſtes vł ꝑ inſtrm ſe dʒ re/
ferre ad diſpõnẽ factã certo loco ⁊ tꝑe:ita ꝙ de illa de ne
ceſſitate ↄcludat.vł opʒ oſtare ꝙ ſemel tm illa diſpõ facta
ſuit als poſſet itelligi de alia ⁊ ſic ꝓbatio ↄcluderet:vt ex
de ſi. inſtru.c. cũ ioãnes.⁊ ſic intelligo opi.Hu.in.l.ij. C.
de bo.poſ.ſᷣmtab. ¶ Querit gl. an teſtm in ſcript poſſit
fieri ſine legato? Dic vt in glo. AVltimo hec lex fac ad
duas. q.pᷣ vẽ tex.ꝓ glo.q ẽ i.l.diẽ ꝓferre. plures.s.de ar
bi.ſ. ꝙ magis ſtat᷑ vni affirmãti qᷓ; mille negãtibus:vt h̊ dũ
dicit ſolẽnẽ numenꝝ ſufficit exaudire:vñ ſi mille dicerẽt nos
nõ audiuim nil ad ꝓpoſitũ:ſed hoc intelligit. Ja. de are.
⁊ OQld.eſſe ven qñ teſtes deponũt ꝙ eius de ꝗqᷓrit nõ hñt
cognitionem:qꝛ dicũt ſimplicit᷑ ſe neſcire.Et hoc mõ bene
diẽ illa gl. Sed ſi aſſerũt ↄꝛiũ eius quod alij dicũt:vtputa
nos fuimus pñtes ⁊ nõ potuiſſent dicere qn audiuiſſemꝰ
tũc ſtatur dicto maioꝛis partis ſm gl.l.ob carmẽ..de teſ.
l.j.F. j.ð.de ven.inſpi.¶ Scðo facit ad.q.ſi teſtõꝛ dixit vo
lo ꝙ ſatiſſat oĩb otentis in cedula quaʒ dedi tali an hec
diſpoſitio valeat:hᷣ vĩ nõ:qꝛ vĩ debere eos palaʒ noĩa/
re nõ dicã mõ dicã ſoꝛte ĩ.l.ſi ita aſcripſero.j.de odi.⁊t de.
dixi ãno in.l.qõnẽ.C.de ſideicõ. Quero qꝗd ſi tells⸗ nõ
5 3

BDe teſtament.

nũcupat hẽdes ppᷣa voce ſ notatius expꝛimit an valeat:
Ja.de are.vr h dicẽ ꝙ nõ valeat. gl.⁊ doc.dicũt ↄꝛiuʒ:vt
l. iubemꝰ. C.e. ⁊ illð obſeruat᷑ ⁊ fac.j.de le.iij. pãphilo.S.j.
— . In mutãdo vł addendo reqri eadẽ
(Si d PolL.ſolẽnitas q̃ in ↄſtituendo:ſecus in de

clarãdo. h. d. ⁊ eſt no. caſus.¶ Op.⁊ vẽ ꝙ ſine ſolẽnitate
põt mutare:vt.l.ſi ita ſcriptũ.j.de le.j. Sol. añ teſtm̃ ꝑfe/
ctuʒ põt vt ibi poſt nõ vt h. ¶ Op.inſti.de adi.le.S.ij.vbi
relicta in teſtõ pñt adimi ĩ codicillis ⁊ ſic nõ reqrũ tanta
ſolẽnitas. So. Jo. ꝙ h intelligit circa inſtitutionẽ hẽdis.
Pla. intelligebat ↄꝛiuʒ qñ relicta ĩ codicillis pᷣmis adime
bant᷑ ĩ codicillis ſecũdis op. Jo.videtur verioꝝvt.j.dicã.
¶ Vltimo op.de.l.alũne. .j.j.de adi.lega. So.vt glo.
CQuero vtrũ legata relicta in teſtõ pñt ĩ codicill reuo/
cari: Pla.qq; nõ ꝑ hãc.l. Jo.tʒ dꝛiũ per multas rõnes ma
xime q; legata pñt reuocari tacita volũtate g' cc. qð dic
vt in gl. Di. v tenere opi. Pla.qð enĩ dẽ ꝙ legatũ põt re
uocari volũtate tacita. Intellige ſiilla volutas plene ⁊ ſo/
lẽniter ꝓbet᷑:qð multũ no.reꝗri enĩ ſm Nhi.numerus qn
q; teſtiũ vel ſeptẽ ad ꝓbãdas inimicitias ꝑ qᷓs inducat ta
cita reuocatio vł aliqd ſiłe.qð dã de expᷣſſa volũtate ſacta
1 codicill.diẽ̃ Di. aut codicilli pceſſerũt teſtm ⁊ tũc per ſe/
quẽs teſtm ſũt reuocati ⁊ de eis nõ q̃rit:vel ſüt cõſirmati ⁊
ꝓcedit opi.Pla. Iteʒ ſi codicilli ſequunt q; vident᷑ tacite
ↄfirmati:vt.l.añ tabu.de iure codicill.⁊ qð ibi no. Mihi
vã ꝙ int᷑ Jo.⁊ Pla.fuit diſputatio de caſu.l.nã nõ eſt du
biũ ꝙꝙ relicta in teſtõ ꝑ volũtatẽ minus ſolẽnẽ pñt reuoca
ri:vt ope exceptiõis nõ debeani:vt.l.milit codicillis. . ve
teranus.j.de tel.mili. ¶ Sʒ dubiũ ẽ an pñt reuocari vt
ipo iure nõ debeani:Et ad hytẽdit opi. Rla.vi enĩ ꝙ re
licta ĩ teſtõ nõ poſſint adimi ꝑ codicillos ipᷣo iure niſi ſint
expᷣſſe ↄfrmati.qd vꝛ tenẽ gl.i.l. ſi ita ſit ſcriptũ.j. de le.j.
In eo ꝙ dicit ope excep. ↄꝛiũ tʒ glo.i.l.ſideicõmiſſũ.C. de
fideicõ. ⁊ iſta ẽ va:q; quãtũ ad legata codicillus ẽ ſolẽnis
volũtas:vt inſti.de adi.le.S.j.Quod ergo h̊ dẽ oĩa ex ĩte
gro faciẽda ſũt: intelligas nõ oĩa qꝗ facta fuerũt ſʒ oĩa q de
neceſſitate fieri debuerunt ab initio illa de ueceſſitate de
bent ſieri in mutatiõe. Quid eniʒ ſi ĩ p teſtõ ſuiſſet.xx.
teſtes reqrent᷑ ne tot ĩ ſequẽti teſtõ ꝑ qd mutat pus:Certe
nõ. ita ad adẽptionẽ legatoꝝ ſufficit codicillus ꝗ ab ini⸗
tio ſuffeciſſet ad dandũ legata. Op.ad pdicta de.l.hẽ
ditas. C. de his ꝗ.vt indig. Rñ.ibi hẽditas nõ admittii ſʒ
hẽs idignus declarat. ¶ Venio ad ſe.glo.Quero in vo
lũtate declaratoꝛia qͥt teſtes reqruni: Glo.dicit ꝙ duo.
¶ Cõtrariũ vẽ nõꝛi ꝙ reqrunt᷑ qnq;.C. de codicillis.l.j.⁊
j.de bo.po.Fmta.l.ꝗ ex liberis..teſtõ. Di.reducit ad cõ
coꝛdãtiã. aut tractamus de ↄfirmatiõe relicti ĩutilis ⁊ hñt
locũ glo.ðꝛie:tũc enĩ q ↄfirmat v de nouo dare:vt.l.aſſe.
de hẽ. inſti. . l.obuenire.j.de v.ſig.vñ q̃cunq; ſolẽnitas re
qrit ab initio ĩ dãdo illa reqrit in tali ↄfirmatiõe. Sed ſi
tractam de declaratiõe relicti vtilis ⁊ hñt locũ gl. Sꝛie ꝙ
ꝓpter deſectũ ꝓbatiõis poſſet eẽ inutile tũc ſufficiũt duo
teſtes.nõ enĩ ab initio deſiciebat ius ſʒ ꝓbatio: vt.l.duo
ſüt titij de teſ. tu. ita dicit Di.hoc etiã expᷣſſe dicit iſta glo.
cũ diſtinguat.aut ſuit erratũ ĩ noĩe:⁊ tũc ſufficiũt duo te/
ſtes etiã ĩ volũtate declarãte qꝛ ab initio valebat.aut fuit
erratũ ĩ coꝛpoꝛe:⁊ tũc reqrit᷑ ſolẽnis numerus teſtiũ:quia
Ab initio nõ valebat ⁊ de erroꝛe coꝛpoꝛis facit mẽtionem
gl. de hiſtoꝛia qᷓ vulgaris ẽ de eſau ⁊ iacob. Iſtud tenent
doc.in.l.ij. C.de codicillis.declaro aliqlit᷑ latius ĩ.l.q.ex
liberis.S.teſtõ.de bo.poſ.ſmtab.j. Sʒ ad pᷣdicta op.
de v.ſʒ ⁊ ſi nota.j.e.l.nã ſi quãtitas nõ eſt expᷣſſa nõ valet
relictũ:vt.l.cũ poſt..gener.de iure doꝶ.⁊ tñ ſufficit decla
ratio coꝛã duobus teſtibus:⁊ ſic volũtas inutilis ſine ſolẽ
nitate ↄfirmat. Rñ.v.ſed ⁊ ſi notã.itelligo qũ reliqt lega
tũ nõ expᷣſſa quãtitate eo caſu qͥ legatũ valet vt ꝓ dote vł
ad viã reſiciẽdã:vt.l.qꝗdã in teſtõ.j.de le.ij.Quero an

poſſit iudex declatare ſniaʒ ſuã? Gl. dicit h at. ꝙ ſic: qy
declara vt plene dixi in.l.ab executoꝛe in p̃ᷣn.j.de appel.
¶ AUAltio iſte S. inducũ ad.q.vos ſciſj ꝙ teſtes repetũt di

ctü ſuũ vt ĩ coꝛpoꝛe de tel.S.ꝗ vo.⁊.l.repeti.j.de qõ. An

regraĩ nouũ iuramentũ qñ iudex repetit teſtes. vt dictuʒ
eoꝝ obſcurũ declarẽt: Et h ẽ ar.ꝙ nõ.nõ dico mõ plus.
. In teſtõ debẽt eẽ teſtes rogati: hoc eſt

¶n teſtis. certioꝛati qꝛ ad hoc ſũt adhibiti.h.d.

COp. C. de codicilł.l.ſ. So.alið ĩ codicillis vt ibi:alidð
in teſtis vt h. C Op.de.l.ad ſidem..de teſti. So.h̊ ẽ de
caſibus in quibus debent eſſe teſtes rogatilʒ regulariter
contra: vt in auẽ. rogati.C. de teſti. Quero qualiter
debent intelligi rogati: Intellige ad hoc ſpaliter adhibi
ti: vt h. ⁊.l.nullam.S.de diuoꝛ. ¶ Altius no.ꝙ teſtes de/
bent eẽ vocati⁊ rogati ad hoc:iõ nõꝛij ſcribũt teſtibꝰ ad
h' vocatis ⁊ rogat.¶ Sʒ qro qd ſi dẽ ĩ teſtõ teſtib rogat
nec addit᷑ ad han ſufficiat: Puto ꝙ ſic: vt. l.ij. F. hoĩes.
j.vi bo.rap.vbi coadunati ĩ dubio pᷣumuni.Ad h ſacit
.ad macedo.il.ſʒ ⁊ iuł.S.ꝓinde.dicã.j.de v.ob.l.ſciendũ.
¶ QAQuero qd ſi in teſtõ dã talibꝰpñtibꝰnec fuit adiectum
vocaj vel rogab:diẽ Di.ꝙ nõ valet qꝛ nõ pᷣumuni roga/
ti:qꝛ ẽ ſolẽnitas extriſeca q̃ nõ pᷣiumit: vt.l.qᷓcũq; ĩ fi. .de
public..hoc tʒ Ci.ĩ.l.hac ↄſultiſſima.C.e.?⁊ Spe. de teſti.
S. .. ̊ qd ĩ pdich.⁊ v.ſe.ꝗdã tñ hũt additiões Di.in.l.ſci
endũ de .ob. vbi v tenere pꝛiũ:ſʒ qʒ h dẽ veri ẽ vt dixii
d.l. ſciendũ. C Sed quid in notario ſi nõ ſcribit ĩ inſtr̃o
ſe ſuiſſe rogatũ: Quidã pᷣſumũt ſe ſuiſſe rogatũ:vt in auẽ.
de tabel. F. qð aũt.⁊ ibi no. Inno.vi tenere ↄꝛiuʒ ex de ſi.
inſtru.c.ij.?⁊ Spe. recitat eũ lʒ non allegat in ti.de inſtru.
edic.S.j.v.⁊ nõ.determinaui ꝛium ꝑ iura noſtra vt dixi
plene in.l.ſciendum.j.de vᷣ.ob.

Mno. no ↄtextu dʒ ſieri teſtm. b. d. C. Op. C.e.

.)1WO1⅞. aaſus. 7.l. cũ antiꝗtas. So.ſfallit ibi ꝓpt᷑ ne
ceſſitatẽ nãe. Op. C.e.l.teſtã. So.ibi abũdãs cautela
nõ nocet. C Quero q ſũt act᷑ alieni a teſtõ:dicit gl.cale/
facio cere cauſa ſigillãdi ⁊ ſilia. ¶ Quero qd ſi in teſtõ di
co dono vl vẽdo tibi talẽ rẽ ꝓ centũ:⁊ tu ↄſenꝶ an valeat:
BGlo diẽ ꝙꝙ ſic:vt.l.aſſignare.j.de aſſigna.li.¶ Nõ g' ꝙiĩ
teſtõ põt ſieri ↄciᷣ ⁊ qlibet act ꝗ trãſit in ſoꝛmã ↄᷣctus.hꝰ
tʒ DBi.in.c.qð ſemel placuit ex de re.iur.li.vj.⁊ Ci.in.l.cũ
antiquitas.C.e.tene menti hanc glo. “

. Dteſti. Coditionem.
ð, e Tepoꝛe teſti iſpici cuius ↄditiõis ſit teſtis.h.d.

. C. e. l.j. So. ibi nõ erat idoneus tpꝑe teſti:ſ ꝙ pu
tabat᷑ ab oĩbus idoneus:iõ ſuſticit: qð no.nã qñ excipis
gʒ ꝑſonã teſtis in ĩſtro ſcripti nõ ꝓcedit exceptio tua ſi di/
cis ꝙ tꝑe ↄfecti inſtri erat inſamis vl fuus vel aliqꝗd tale:
lIʒ debeo dicere ⁊ ſic habebaĩ ⁊ reputabat a cognoſcẽtibꝰ
eũ.ita ꝓbat tex in.d.l.j.⁊ no.in.l.cũ lege.j.e. ¶ Op. dẽ
h ꝙ ſiqd poſtea acciderit ei nõ nocet. ¶ Coõtra pone ipʒ
effectũ eẽ ſuũ vł infamẽ nõ potit deponẽ ĩ iudicio:vt.l.qm
liberi.C. de teſti.⁊.l.iij. S.cauſa.j.ad carbo.gꝗteſtm nõ po
terit pꝛobari.glo.dicit ſateoꝛ ꝙ nõ potit deponẽ tñ teſtĩ
remaneret:ſed certe modicũ releuaret teſtm eẽ ſi nõ poſ/
ſit ꝓbari.vñ in.l.j.C.e.glo.dicit teſtm ꝓbari ꝑ inſttm pu/
blicũ inde ↄfectũ tenẽdo opi. Jo.ꝙ teſtm põt ꝓbari ꝑ in⸗
ſtrm:vt dixi.S.l.pꝓxi.in pᷣn. Itẽ põt eẽ ꝙ aduerſarius cõſi-
tebatur teſtm ſactũ.vel foꝛte teſtes erãt examinati anteqᷓ;
talis caſus ſupueniſſet. Sʒ Aʒo in ſũma de teſtis oꝛdinã
dis in ſi. dicit ꝙ qñ teſti abſq; ſuo delieto nouo obuenit ꝙ
nõ põt teſtiſcari:vt qꝛ eſt detecta eius ſeruitus qꝗ pus late
bat:tũc nõ impedit᷑ ferre teſtioniuʒ:vt.d.l.j.C. de teſta.⁊
ita limitat.l.qm liberi. C. de teſ. Di.vero ⁊ Ja. de are. vi/
deni indiſtincte tenẽ q aliꝗs adhibeti vt teſtis ad ſolẽ
nitatẽ alicuius inſtri caſus ſupueniẽs q;tũcunq; ſuo deli/
cto nõ ĩpedit eũ teſtiñcari.ita intelligũt bũc ter.4 gnãlit
ogtur:

loqtur:ſecus ſi adhibet᷑ ad teſtiãcandũ ſuꝑ alio facto ſibi
nõ noto:ad qð tñ nõ fuiſſet adhibit᷑ vt ad ſolẽnitatẽ: ita
loqꝛ.l.iij.S.cauſa.j.ad carbo.qdð no.⁊ ſic facit ꝙ nõꝛi ↄdẽ
nat de falſo põt ꝑficẽ inſtr̃a de qbꝰ añ fuerat rogat᷑.nõ
enĩ dʒ delictũ ſuũ nocẽ alijs q eũ añ adhibuerũt. C Op.
ꝙ nõ inſpiciat᷑ ↄditio teſtis tꝑe qͥ act᷑ celebꝛat:ſʒ tꝑe qͥ de/
ponit:vt.l.notionẽ.S.inſtroꝝ.de v.ſig. So.h̊ loꝗt q teſtis
adhibet᷑ ad ſolẽnitatẽ actus vt ĩ teſtõ vłĩ alio inſtr̃o:ſʒ ille
S. loqꝗt᷑ qñ nõ adhibet᷑ ad ſolẽnitatẽ act᷑ ſʒ alit᷑ occurrit te/
ſtẽ aliqd vidiſſe vł audiuiſſe:⁊ tũc ĩſpicit tᷣs qͥ deponit. p

hoc diẽ gl.ꝙ ipubes ſcũs pubes põt teſtiſicari de eo qð

vidit ĩ pupillari etate niſi ſit actus in qͥ reqreret ꝙ teſtes
adhiberẽtur ad ſolẽnitatẽ:vt no.i.d.l. notionẽ.s.ĩſtr̃oꝝ.
⁊ ĩ.liij.S.lege.S.de teſ.hoc tñ intellige ſi tunc cũ vidit erat
ĩpubes tal etaſ ꝙ potat cognoſcẽ qð gerebat:vt.l.excipi
unt. S.j.j.ad ſyll.⁊ h tenebat Ja.bu.⁊ do. Rai. C Qũo
aliꝗs vidit aliqd poſtea eſt effectus cecus an poſſit reddẽ
teſtioniũ de eo qð añ viderat? Certe ſic eadeʒ rõne niſi ſit
effect ĩfamis.⁊ hꝰvẽ ſẽtire Spe.i ti.de teſte. .j.v.ſʒ nũqd
faci pubes. C QAuũo qd ſi int iuramẽtũ ⁊ depõnẽ venitĩ/
pedimẽtũ:Dic vt ĩ Se de ne el . ſz gqd ſi tli. 4
I L ⸗. eſtis põt ſigillare annulo teſtõꝛis
Si ab ipſo vel altins h.de Spe di ꝙ qñ gs ali
eno ſigillo ſigiliat de hꝰ dʒ facẽ expᷣſſã mẽtionẽ:vt ĩ Spe.
de ꝓbaß.S.vidẽdũ.v.⁊ no.⁊ ibi vide de ſide ſigilli.ꝑ Guil.
ʒ.de ꝓcu.l.ſi ꝓcuratoꝛ.ꝑ Ci.C. de epi.⁊ cle.l.ſiq̃ ꝑ calũni
am. ?⁊ per Inno.de cle.pegri.c.j.tetigi.in.l.ſi publicanis.
§F. j.j. de publi.
¶Si ſia 8Si teſtõꝛ tur bauit ſigna nõ vẽ ſignatũ.
S IGRA. b. d. C Gl. itelligit ill añ pfectũ teſtim:

—

ſecꝰſi poſt. ⁊ lectura iſta ẽ vera lʒ alr no.i.l.iij.S.nõ ſolũꝗq.
de adi.lega.de quo per LiCclnaNram. MZM
——————— eqꝗrit ſignatio ⁊ ſbᷣſcri
(Sigs ex teſtibus . eo⸗ altchü ine altons
valet.h. d. No. ar. ꝙ ſi notari'nõ appoſuit ſignũ ſuuʒ
in inſtr̃o ꝙ nõ valet ſm Ja.de are.ꝓ hꝰĩ auẽ.de ſi. inſtru.
F. ſi in inſtro.⁊ de ↄue.ſil.debi.l.ij.⁊ de aſſeſ.l. ſi.faciat.l.ſi
ita ſtiplat.S. griſogonꝰ.j.de v.ob. Sʒ putarẽ de beſtãdũ
2ſuetudini vt no.ĩ auẽ.vt p̃po.no.imꝑa.ĩ pᷣn.⁊ ĩ Spe.de ĩ
ſtru. edi. . vidẽdũ..illud etiã. ¶ Vltimo no. etiã ar.q;
apoca mercatoꝝ non ſufficiat ſi ſuo ſigillo ſigillauit niſi ſe
ſubſcripſerit.circa quod cogitabitis.
IGan. Signari põt ãnulo vxł ſigillo vlł quis alio ſi⸗
gno.h.dð. Iſtud qð dicit ãnulo ĩtellige ꝓ eo qð ſigillũ cõit
appellat᷑:vt no.ĩ Spe.deiĩſtru.edi.S.ſciẽdũ.v.illud etiaʒ.
4 Circa hoc quod dicit de nocte vide plene
Moſſe. er doc.iĩ.l.non minoꝛem.C.de tranſac.⁊
„— l.moꝛe.S. ðe ſe. V
Signatas. Nota ꝙ ſignate tabule dicunt ſi ẽ ſi⸗
gnatũ illð qð his adheret. ¶ Op. de.l.ſed ſi alius..no/
tauim qð vi aut clam. So.illud ĩ fructibꝰqͥ ad illð inter/⸗
dictũ ⁊ qͥ ad eoꝝ facilẽ ſeparationẽ:nã ꝗ deſtinati ſunt ad
ſeparationẽ hñtur ꝓ ſeparatis. ¶ Op.S. ꝓ ſocio.l.nã ſo
cius. So. h ĩ coherentib:ibi ĩ ſeparaꝶʒ. no⸗
. zgς Si teſtm reſtauret᷑ ſuffici
Yteſtamẽtũ.nt noua ſigilla cũ ſbſcri/
ptionib pmis.h.d. ¶ Op.S.l.pxi.S.ſiqs ex teſtib.vbi re
quirit ꝙ ſignent ⁊ ſubſcribãt. So.ibi loꝗt in teſtõ cui nun
ꝙ; fuit facta ſubſcriptio:hᷣ ĩ teſtõ qð ſemel fuit ſactũ ⁊ po/
ſtea reſicii.Et ſic nõ ꝙ ſubſcriptio trahit ad tẽpus qᷣ qs ſi
gillat: ⁊ foꝛte voluit dicere glo.ꝙ facilius renaſcii res qᷓ;
naſcat᷑ de nouo. ¶Et no.id qð dixi qð ꝓdeſſe põt ad mł
ta.ſi enĩ ꝗs ſcribit cedulaʒ vel apodiſſam ⁊ ſigillat:poſtea
alio die ſe ſubſcribit: dicit ne verũ? Certe ſic.oĩa.n. referũ

tur ad iſtum actũ qui vltimo gerlur
v7 . 26. nuz teſtm̃ põt
(Nuz teſtametnz. tise⸗ in plu/

De teſtament

ribus chartis.h.d.¶Ex hac.l.patet ꝙ teſtm̃ eſt qꝗd in/
tellectuale:vt no.S.e.l.j.qð dico vt ibi.
Ex teſtõ nõ

J is qui teſtamẽtũ. completo nil
debeẽ. h. d. ¶ Op. ⁊ v ꝙ teſtm valeat ĩ ꝑſonis

noiĩaß:vt. C. e. l.iubem. Glo. dat ples ſo. vna ẽ ꝙ h nõ po

tuit płes noĩare:ibi noluit. Iſtã tʒ Ja.de are.q; ex eo ꝙ
noluit vi iponẽ ſinẽ teſtõ ſua volũtate:ar.l.qð ĩ reꝝ.S.ijq.

de le. j. Sed iſta ſo.ẽ vera ĩ ſe vt pʒ ex ſi.l.tñ q;tũ ad.l.ðꝛi/

am nõ vã ſufficiẽs:qꝛ ibi nolebat noĩare alios:tñ ſolẽnita
teʒ nõ fuauit. Scda ſo.eſt.hᷣ omiſit ſam ibi inſtõnẽ. Iſta
repꝛobal ibi in fi. Tertiã ſo.dat ibi gl.quã Di. foꝛmat h.
q; ibi ↄſtabat ꝙ alios nolebat noĩare.hãc ſo.tʒ DHi. Iſta

nullã rõnẽ vẽ hůe in ſe vt ſtatiʒ videbis.vñ ſo.vᷣa eſt ꝙ h ce

pit ſacẽ teſtm̃ ⁊ nõ ꝑfecit vt dicit tex.in.l. ꝛia cepit ⁊ pfe/
cit:tñ ĩ parte hẽdis nõ adhibuit debitã ſolẽnitatẽ vt h.vñ

nihil vi feciſſe q partẽ indiuidui fac: vt.l.fſurioſũ.C.q teſt.

fa.poſ.ſj in.l.iubemus.totũ ꝑfecit.hꝰtʒ ¶ ar.ſyll.Ja.de
are. Ja.de ra. Ja.bu.Ci.⁊ ocẽs. Op.de.l.hac oſultiſſi
ma.S.ex ĩꝑfecto. C.e.vbi valet teſtm imꝑfectũ int liberos.
So.dicunt qdã ꝙ iſta diſpõ nõ erat int᷑ lidos. vel diẽgl.
ibi expone ex imꝑfecto.i.nõ ſolẽni.qð no.tʒ g glo.ꝙ. S.
ex iperfecto.hʒ locũ in teſtõ ĩꝑfecto rõne ſolẽnitat omiſ/
ſe ſecus ſi ſit imꝑfectũ rõne volũtaj nõ cõplete vt h. Iſtaʒ
tene ⁊ ꝓbat᷑ ꝑ dictã.l.ſurioſũ.ibi dũ dicit ꝓ nihilo.x tene
menti ſemꝑ ⁊ colligiũ ex glo. ibi vſlexpone.i.nõ ſolẽni ⁊c̃.
Auid aũt ſi ſit impſectũ rõne pᷣteritiõis? Tã gã.j.ti.j.
l.ſi filius ꝗ in ptãte. Op.de.l.ĩ teſtõ.j.de ſideicõmiiſ.li.
Rñ.eodẽ mõ:qꝛ ibi in teſtõ iperfecto rõne omiſſe ſolẽni/
tatis:h̊ vo rõne ĩperfecte volũta᷑ erat ĩperfectũ. ¶ Que
ro qñ dicat᷑ volũtas ſeu teſtm̃ perfectũ: Rñ.qñ tota volũ
tas fuit declarata ⁊ teſtõꝛ hũit totã volũtatẽ ſuã ꝓ decla/
rata.ſicut dicim ĩ ↄctu qñũ hẽ ꝓ ꝑfecto ⁊ abſoluto:vt.l.cõ/
tractus.C. de ſi.inſtru. ¶Et per iſta dico ſi reꝑit inſtt̃m
ſeu ꝓtocollũ nõꝛij ĩperfectũ ⁊ apparebat ꝙ volebat plus
ſcribere ꝙ tale inſtr̃m nullã ſidẽ ſacit. Exẽplũ reperit ſic.
Titius vẽdidit talẽ füduʒ ſeio pꝛo pᷣcio cẽtũ his paci ap/
poſitis vʒ nec reꝑit plus: Certe nõ facit ſidẽ ꝙ ipᷣe nõꝛius
nõ hũit tale inſtrm ꝓ cõpleto ⁊ abſoluto:vt h̊ ⁊.d.l. ctꝰ.
C. de ſi. iſtru. ⁊. S.de le.l.in ciuile.⁊ qdð ibi no. Nec ob.qð
dixii.l.gallus.S.j.j.ti.j.qñ i ptocollo repꝑit cc.qꝛ tũc oſtat
ꝙ notarius hũit illð ꝓtocollũ ꝓ cõpleto ⁊ abſoluto.nec ĩ
ꝓtocollo valebat plus ſcribẽ ſʒ itelligebat ſub illo ⁊c̃. cõia
alioꝑꝝ ↄctuũ. ¶ Itẽ nõ ob. C. de teſ.l.erroꝛe.ꝗ aliud ẽ no/
tariũ errare:aliud teſtm imꝑfectũ dimittẽ. q aũt aliqua
particula inſtri exẽplat᷑:dic vt dixij.de ope.no.nũ.ſuper
rubꝛica. ¶ Quero qd ſi teſtõꝛ ſcripſit in cedula totã vo/
luntatẽ ſuã nõ tñ publicat eã coꝛã teſtibꝰ ⁊ nõꝛio ⁊ moꝛit
an iſtud dicat᷑ pfectũ teſtm: Et bẽ dico ꝙ ẽ ꝑfectũ rõne vo
lũtaj ſue declarate in totũ ꝑ ſcripturã ⁊ iõ valet hodie in
ter liberos:ſed dẽĩperſectũ rõne omiſſe ſolẽnitat:⁊ iõ ex/
nei nil poterunt petẽ: vt.l.ex ea.j.e.⁊.l.nideicõmiſ.S.j.j.de
le.iij. ¶ Quero qd in lega an legata debeant ex tali vo
lũtate ĩpfecta: Et gl.ar. ꝙ ſic.⁊ poſtea determinat Sꝛiuʒ q;
nec legata nec ſideicõmiſſa valeãt:vt.l. eã quã. C. de ſidei
com.tex.c.j.e.l.ex ea.⁊ iõ gl.diſtinguit tres caſus vt ĩ ea.

.aut ẽ volũtas pfecta ⁊ nõ ſcripta ⁊ loꝗtur.l.f.j.de codi
cill. aut nec perfecta nec ſcripta ⁊ loqꝗjꝛ.l.iſta. aut ẽ perſe/⸗
cta ⁊ ſcripta:ſʒ deeſt heres eſto ⁊ loqt᷑.l.erroꝛe.C.eo.Sʒ

ẽ qrtus caſus qñ volũtas eſt ſcripta ⁊ nõ pfecta t iſto caſu

nõ valet argu.l. ſideicommiſſa. S.j.j.de le.iij..j.e.l. ex ea.

QAuero pone ꝓꝙ illi inſtituẽdi nõ noĩati erãt nõ capa/
ces an vitiabit teſtm̃: Vr ꝙ nõ:vt.l.ſi duobꝰ.S.j.j.de le.j.
ſͤͤ dicit gl. ꝙ hec. l. vx velle ↄꝛiũ.⁊ Di.tʒ ꝙ nõ valeat teſtm̃
ar. l. plane.j. de le.j.? in pᷣn. x.l.legatũ ĩ hᷣn. de adi.leg.Fm
Di. Sʒ dñs An. de piſis dicit ꝙ dicte.ll. all. per Di. ↄclu

qut qñ teſtõ: voluit aliũ noiare ⁊ adimẽ a piar.l. ꝗdã. a.l.

FK 4

Beteſtamenß.

ſi trãſteram. de adi.le. Sed qõ glo.pᷣſupponit ꝙ nolebat
alios noĩare vt cohẽdes a pᷣmis:⁊iõ etiã ſi eẽnt noĩati ali
is pᷣmis accreſcerẽt: ⁊ lõ de tali omiſſiõe nõ ẽ curãdũ ʒ eũ

q ĩdubitãter illis p̊ noĩaſ accreſcerẽt: vt. F. ĩ p. ⁊. F. ꝓ ſecũ

do.de cadu.tol.ſʒ vt ꝓcedat iſta glo. dic ꝙ hbi erant indi
gni ⁊ fiſcus auferebat ab eis nõ aũt accreſcebat pᷣmis. ſed
qeqd ipᷣe dicat tu dic ⁊ tene gl.⁊ Di.ſimplicit᷑: qꝛ rõ hui
tex.ẽ ꝙ teſtm̃ nõ ẽ ꝑfectũ nec curai an ſũt capaces vł nõ.
Quero qd ſi teſtm ẽ nullũ rõne p̃teritiõis vl exhẽda⸗
tionis an valebit int flios: Dixi. C.de teſta.l.hac oſultiſ/
ſima. .ſiqs aũt.dicã.j.ti.j.l.ſi filius.

teſtis ĩ teſtõ nec ei teſtioniũ dici.h.d. ¶ Op.C.de hereti
cis. l. qm. vbi hẽtico ꝗ ẽ ĩteſtabilis di teſtioniũ. So. hui
ↄꝛij timoꝛe dicũt qdã ꝙ male putauit.Alij dicũt ꝙ eis te/
ſtĩoniũ nõ dẽ ſʒ trufa ẽ. Alij ꝙ in teſtõ nõ dẽ teſtioniũ: ꝗa
nõ pñ illud facẽ ſʒ in alijs ſic ⁊ iſta vera. Ael alit ꝙ nullo
mõ dicat eis teſtioniũ nec ex teſtm̃ nec in teſtõ cũ amiſerũt
ciuitatẽ vł libertatẽ. qʒ ſiqs tñ ciuitatẽ ꝑdidit ⁊ libertatẽ re
tinuit põt ſibi dici teſtioniũ cũ poſſct ↄhere:vt.l.qdã.j.de

penis.dicet ĩ.l.depoꝛtato.j.de le.iij. dica etiã foꝛte in.d.l.

qm̃. Op. . e.l. q ĩ teſtõ.ꝛ.l.ſi filius. So. vpũ inteſtabilis
tria impoꝛtat:ſʒ filius nõ dẽ poſſe teſtari:vt ĩ glo.C DAl/
timo q̃rit an ĩfamis poſſit eẽ teſtis ĩ teſtõ: Et dic glo.ꝙ ſie
niſi ſit ita inſamis ꝙ ↄſtat apud oẽs ⁊ vide glo.⁊ ſigna in
ſi. Et iſta glo. dicit verũ ⁊ ꝓ ea hẽs caſũ.C.e.l.j. Nõ ob..
e. l. ad teſtiũ.S.j.qꝛ ibi erat notoꝛie ĩſamis ꝗᷣ ad oẽs vt ibi
dixi q̃liter dʒ ſoꝛmari exceptio ð teſtẽ inſamẽ aſcriptũ ĩ te

I dſtem. ⁊ vide.c.pñtiũ.ex de teſti.li.vj.

Scriptoꝛ teſti nõ ꝓhibel eſſe

4 Omitius. teſtis in teſtõ.h.d. Nota rũſi

onem ruſticã ad interrogata.õ qꝛ mite dʒ rũderi:vt.C.de
trã ſac.l.vt rñſũ.vide qð ibidixi de hoc.⁊.C. de ĩpu.⁊ ali.
ſubſti l.pᷣcibus.Dicũt ꝗdã ibi rñdet ipatoꝛ qẽ totus no/
bilis h̊ iuriſcõſult᷑ ꝓpt᷑ ſciam erat iflat ⁊ ſupbꝰ:foꝛte erat
qdã ruſticꝰ. Sʒ certe iꝑatoꝛ aliqñ ruſtice rñdet:vt.l.mer/⸗

calẽ. C. de ↄdi. ob tur. can.ſʒ ibi merebaĩ talẽ rñſionẽ. Alij

dicũt ꝙ h rñdebaĩ iuriſcõſulto cui verecũdũ erat facẽ qõ/
neʒ indubitabilẽ. Hẽ puto ꝙ male ⁊ imoꝛalit᷑ fecit celſus
h rñdẽdo labeoni qui ſuit magnus valde ĩ ſcia: vt no.l.ij.
§. poſt hũc.S.de oꝛi.iurl.nã rñſionis ſue pᷣma pars ẽ vera
qꝛ; nõ intelligebat.q.nõ eni dubitabat labeo an ille ꝗ eẽt
adhibitꝰad ſcribẽdũ poſſit adhiberi vt teſtis:qꝛ ridicula
eẽt qõ.ſʒ dubiũ el erat qñ ille ꝗ fuit adhibit᷑ ad ſcribẽdũ ⁊
ſic fuit rogat᷑ vt ſcribẽt nõ fuit rogat᷑ vt eẽt teſtis:anhſuf

ficiat vt ſit teſtis idone ĩ teſtõ q̃ſi ex hꝰ ꝙ ipᷣʒ rogo vt ſcri

bat:videoꝛ ip[ʒ rogare vt ſit teſtis:⁊ hꝰvoluit.q.labeonis.
OQꝛ g'celſus non rñdebat ad.q.q̃ro ꝗd iuris: Puto

tꝙ videat᷑ teſtis rogat.nã nõ rogati dicuni ſoꝛtuiti ⁊ trã

ſeũtes. Itẽ ille ꝗ ẽ adhibit᷑ ad ↄfectiõeʒ teſtĩ nõ ẽ neceſſe ꝙ
dicat᷑ ipʒʒ eẽ ad hibitũ vt teſtẽ:ſufficit.n.ꝙ ſit ad hibitꝰ: vt
l. hẽdes palã. S. pe.. e. ⁊ in auc. rogati.C. deteſti. ad qð

fac̃ qð dẽ ꝙ nõꝛi pᷣſumit᷑ rogat:vt ĩ auẽ.de tabe.s.qð aũt.

CQð gy dĩ ꝙ teſtis nõ pᷣſumit rogat ĩtellige niſi ſe ſub⸗
ſcriberet vt h̊. Ex ſubſcriptiõe enĩ apparet ꝙ nõ ſuit ſoꝛ/

tuitꝰ ⁊ trãſiẽs ſ ꝙ ſuit adhibit᷑ ad hoc. Quero an no

tarius ↄnumerei in numero teſtiũ: Gl.ar. ꝙ ſicpᷣ ꝑ hanc
l. .C. ꝗ teſ.fa.poſ.l.hac ↄſultiſſima.S.ſʒ qꝛ. ¶ In Zꝛiũ ſac
in auẽ.de ſi.inſtru.S.ſi inſtr̃a.⁊ in hoc reſidet ⁊ diẽ in caſi/
bus pᷣdict ẽ ſpale.Ri.dicit ꝙ vẽ ꝙ iure nõ repiai cautũ ꝙ
tabellio cõputei in numero teſtiũ:nã h̊ nõ:qꝛ ſcribẽs non
erat tabellio necẽ neceſſe vt ĩ pᷣma gl. nec ĩ.s.ſed qꝛ.qꝛ ibi

nõ erat tabellio nec reqraĩ ſj numerus teſtiũ ſolus. Non

ob.ĩ auẽ.de inſtru.cau.⁊ ſide.S.opʒ.vt ibi no.vñ ipᷣe diſti
guit ſic. aut ad ſolẽnitatẽ reqrii cerᷣ numerus teſtiũ ⁊ ta/
bellio:⁊ tũc tabellio nõ cõputai ĩ numero teſtiũ:vt ĩ auẽ.

AVer buʒ iteſtabilis ipoꝛtat
MWWVm lege. negs poſſit facẽ teſtĩ nec eẽ

de inſtru.cau.⁊ fide. S. ſ ſi inſtr̃a.ſʒ ſi pbaret᷑ ꝑ teſtes dicit
ipᷣe ꝙ credit ꝙ tabellio poſſit eẽ teſtis vt alij: ſʒ vbi ſufſicit
ad ſolẽnitateʒ ſcripture certus numerus teſtiũ nec reqrit
tabellio tũc cõputaĩ tabellio ĩ numero teſtiũ vt h.ita dicit
Di. Glo.ſoꝛmat hãc.q.i.l.hac ↄſultiſſima.C.q teſ.ſa.poſ.
⁊ ibi recitat opi. HBãdini antiꝗ doctoꝛis ⁊ gloſatoꝛis q̃ ẽ
vera ⁊ tenet ab oĩb ⁊ ꝑ Di.iĩ diſtinctiõe illa.nã in oĩ iſtru
mẽto bublico reqrit tabellio ⁊ ſolẽnis numerus teſtiũ ad
he vt inſtrʒ pbet:vt.d.&. ſʒ ſi iſtr̃a.vñ ſiqs nitebai ꝓbare ꝑ
inſtrrm notari nõ poſſet ſe ĩſcribẽ vt teſtem ⁊ notarium ſʒ
ſi nollet qs ꝓbare per inſtr̃m ſʒ per teſtes tũ tabellio poſ
ſit eſſe teſtis vt h Fm oẽs.Et aduerte qð dixi ꝙ ſʒ ſit nota⸗
rius rogatus tm̃ ad ſcribendũ:tñ põt eſſe teſtis: ⁊ hẽ lo/
co teſtis rogati vt hac.l. C Querit glo. an ſit neceſſe ꝙ
ſcriptoꝛ rogei:Et glo.dicit ꝙ nõ ⁊ dicit veritatẽ:qꝛ q ẽ ro
gatus ad ſcribẽdũ im̃ nõ ad publicãduʒ nõ dʒ rogari:qa
nõ ſacit ſidẽ ſicut in ſecus ſi ag publicãdũ.
. C¶Op. C.de teſta.l. generali.li.x.
Eruus. So. glo. bie nõ ritit vt notari:
eſt enĩ pᷣuata ſcriptura ⁊ iſta ſcriptura ſigillabit ⁊ poſtea
aperiet᷑ ⁊ publicabit᷑ ſʒ ꝙ dicã.j.quemad.teſ.ape.i:.ijS.j.
Et ꝙ hec ſit ſcriptura pᷣuata apparet ex rõne quã addit
gl. cũ ⁊ ipe teſtõꝛ ſcribẽ poſſet.ita dic gl.quã no. C NPꝛo
declarãda iſta gl.ſoꝛma duas.q. pᷣma ꝗd in monacho vł
alio ſacerdote cũ nõ poſſint eẽ notarij:Habemus hodie
tex.ex de hẽ.c.offm.li.vj.ſacit ex de cle.vł mo.c.ij.⁊ Spe.
idẽ ꝙ nõ pñt in ti.de ſta.mo.S.j.v.xxvij.vel.xxxvij.ſʒ dic
ſm iura antiq̃ ꝙ põt ꝑficere.ſj iura iſta loquũtur in mona
chis.ꝗd in alijs clericis:vide ĩ locis.S.allegat. ¶C Scðo
q̃ro an notarius poſſit ſua manu ſuũ teſtm ſcribẽ vel pu/
blicaret Iſta gl.vx velle ꝙ nõ ſicut fuus nõ põt:ita nec ipᷣe
poſſet.⁊ hoc voluit glo.hic neſcio credo ꝙ poſſet:qꝛ non
video qð repugnat. ⁊ ꝑ.l.ſi ↄſul.s.de adopſ.⁊ ꝑ.l.apð.j.
de manu. vin.ſʒ ſi eẽt aliq̃ repugnãtia ipſemet nõ poſſet:
vt qñ ipᷣemet nõꝛius ſcribit inſtrʒ ꝓcuratiõis vñ valet niſi
in cautione de rato in qua nõ põt a ſeipᷣo ſtipulationẽ de
rato interponere vt cum apud ſeipſum nõ poſſet ſe obli/
gare:vt.l.ijj.de ſtipu.ſer.ſed pꝛobatio mandati bene ꝓ⸗
babitur ꝑ illã ſcripturam:vt.l.lʒ.S.ſi Plures.. de ꝓcu.
— x ſcriptura nõ le/
C G X ea ſcriptura. cta vel Pubicats co
Aram teſtibus non ꝓbatur teſtamentuʒ. h. d. ſimi
le habeſts in.l. fideicommiſſa. .j.j.de le.iij.dixi in.l.ſi is
qui..eo.

—

4 EEr. Verba ſi nõ valent iure teſti
(Ex his nei bis. ⁊c̃.iĩpoꝛtant vt debeani reli/

cta a veniẽtib ab inteſtato.h.d. ¶ Quero q̃ ſuerunt iſta
vba: Et dic vt ĩ gl. C Quero an virtute iſtoꝝ vᷣboꝝ tota
hẽditas veniat reſtituẽda inſtitus ſi teſtm nõ valet. Glo.hᷣ
a dicẽ ꝙ ſic quã no.de hꝰẽ tex.j.de teſta.mili.l.qᷓrebat.x.
vtrũ aũt.dixi plene hãc man de iure codicill.l.j. H
iponitur foꝛma q̃lit᷑ teſtis
Ingulog. debdan ſe ſubſcribere Peimo
- nĩ qlibet teſtis dʒ ſe ſubſcribere ꝑ ſe:nec poteſt
vnus alij cõmittere. Secũdo dʒ ſubſcribere nomen ſuuʒ.
Tertio dʒ ſubſcribere ſe ⁊ dʒ ſubſcriptio cõtinere nomen
teſtõꝛis.dicit ergo ſic. Ego talis dico ⁊ aſſero me adhibi⸗/
tum in teſtem in pñti teſtamẽto ſacto ꝑ talẽ:ideo ꝓpᷣa ma
nu me ſubſcripſi ⁊ meo ſigillo ſigillaui:vt hic ⁊.S.e.l.ad te/

ſtiũ. F. ſigs ex teſtibꝰ. ¶ Mõ qñ pluribus cõmittii aliqd

faciẽdũ nõ poteſt illud expediri per vnũ de volũtate alio
rum. Idem no.õ.de arbi l.ſicuti. Op.C.de teſta.l.ſi.
Dicit glo.ibi ſpale eſt in teſtõ ruſtici.vel verius ibiloqtur
in teſtõ nũcupatiuo:hic de teſtamento in ſcriptis.

G Aer ba pꝛolata cauſa iactã
Jus bona etie non inducunt diſpoſitio
nem. hb. d. C Op. ꝙ verba ſuturi tꝑis in teſta/
. mentis

B — — — —

—¶ ——— — —

—

mẽtis inducũt diſpoſitionẽ:vt.l.pãphilũ.. ꝓpoſituʒ.j.de
le.iij. So.ibi fuerũt vᷣba pꝛolata ſolẽniter accerſit ⁊ cõuo
catis amicis:h̊ ſuerãt pꝛolata ꝑ modũ iactãtie. facit.l.cõ
ſenſu. de acti.⁊ obli.⁊.l.obligationũ ſuba.eo.ti.qd ſi dicã
nollẽ mihi talẽ heredẽ adhibitis ſeptẽ teſtibus.vl dico ꝙ;
vellẽ eſſe heredẽ titiũ:dic vt.l.ñideicõmiſſa.S.j.de le.iij.

C CBDe liberis ⁊ poſthumis heredibus inſtituẽdis vel
exheredandis. Rubꝛica. D

beredare. C Nota ꝙ nõ eſt neceſ
ſe poni pꝛenomẽ ĩ inſtrumẽto alicu
ius: qdð itellige ſi erat nomẽ tale de
quo nulla poterat eẽ dubitatio: vt
in gallopꝛeſſo:als ſec: vt qui te. fa.
po.l.hac cõſultiſſima.⁊ ibi no. ⁊.S.de teſta.tu.l.duo ſũt ti
tij.t. l.heredes palã.S.ſed ſi notã.S.ti.j. ¶ Op.S.de trã/
ſac.l.cũ hi.S.ſi pꝛetoꝛ.gl.nõ ſoluit dic ꝙ ibi omittebat᷑ ali
quid in ſolẽnitatibus:hic nõ erat neceſſe ꝙ poneretur ni
ſi nomẽ tm̃ quãdo ex illo redditur certa pſlona. Qũo
differẽtiã inter pꝛenomẽ ⁊ cognomẽ: Dic vt ĩ gl. hic ⁊.C.
de teſta.l.ſiqs in noĩe.⁊ iſti.de lega.S.ſiqs.per glo.
— Quãdo nomẽ appellatiuũ cõ/
N Ominati. ruit vni tm̃ eummnalet noĩ p/
opꝛio:ſecſi plurib.h. d. Et eſt bon caſus ⁊ nota
bilis. facit ad id qdð dixi in.l.ſiquis ĩ pn teſti.j.de le.iij ſ.q;
teſtõꝛ reuocat oẽ aliud teſtm factũ per eũ ⁊ nõ fecerat niſi
vnũ teſtm̃ ꝙ dẽ de illo noĩati ⁊ ſpãliter penituiſſe. AIteʒ
ſacit ad id qð dixi hoc ãno ĩ.l.foꝛma. de cẽſi.vbi q̃rii ſi di
citur in palatio poteſtatis ꝙ nõ opoꝛtet alit᷑ ↄfrmari. di⸗
C in. l.demonſtratio ſalſa.de ↄdi. ⁊ de. ¶ p.de.l.ſiqs
5.de teſta.tu So.ibi loqꝗtur de ſauoꝛe:hᷣ de odio.⁊ ſic vi/
des ꝙ in his q̃ continẽt odiũ indeſinita nõ equipollet vni
uerſali:nã cũ dico ſiliũ meũ exheredo ĩdeſinita oꝛatio eſt:
S vt plene dixi in. l. ſi pluri⸗.fdele i
R— Aldiectio mris qᷓ
B Tſi pPepercerit. facit videri nonn
nati exheredatũ ⁊ adiectio cõuitij exheredationẽ nõ viti
at. h.d. ¶ No. ꝙ ſufficit ad declarationẽ ſeu demõſtrati
onẽ alicui'adijcere nomẽ matris ſicut pꝛis.¶ No. ꝙ iſta
v̈ba latro gladiatoꝛ fur ⁊cẽᷓ ʒ pꝛoferant in genere nec cer/
tã ſpeciẽ maleſicu ↄtinẽt tñ iniurioſa ſũt:⁊ ſic fac̃ ꝓ ſtatuto
puniẽte verba iniurioſa. Itẽ no.ꝙ iſta vba ſpurõ natꝰ
ex adulterio ⁊ ſilia verba ſunt vba iniurioſa.dixi in.l.tur⸗
pia.in pᷣn.j.de le.j. dixi plene in.l.itẽ apud labeonẽ. S.ↄui
tiũ.jĩ.de iniu. Op.j.ad carbo.l.j.S.idẽ ait. So.vt ĩgl.
¶ Itẽ op de.l. ſi poſthumus.iĩ fi.j.e. So.itellige illã ſᷣm
iſtã. ¶ Itẽ op.j.de le.j.l.turpia. So.vt ĩ glo.ſʒ truſa eſt.
dic vt ibi qꝛ iſta vba in exheredatiõe nõ ſũt impꝛobata ĩ le

N.,„ gato: vt ibi.
MDure. Op. C. de iſti ⁊ ſubſti.l.ſi pat. So.ibi erat i

ſtitutus ſub cõditiõe:ideo põt ſub ↄꝛia ↄditione exhereda
ri. ¶ Op. de le.j.S. ſj et ſi certuʒ.j.de vẽ.in poſ. mit. So.
vt ibi no.et iſta ẽ vera:q; ibi in naſcituro:h ĩ iã nato.⁊ iſta
ſo. pꝛobaĩ in.l.cũ poſthumꝰ. ⁊ l.poſthumus.j.eo.
Wilt Aſſte. S. ſubtilis 1 notabilis bꝛeuit. h d.
GBylmS. Elauſula poſita ĩter vnũ capituluʒ ad illð
tm̃ refert: ſed poſita ĩter plura capitula vel ad oĩa vl poſt
oĩa ad oĩa refert. ¶ Itẽ exhẽdatio ſcã a certa pſona vel
ſub ↄditiõe nõ valet.h.d.vſq; ad. S.ſed ita.Di.iſtũ.S.diui
dit: q; pᷣ loꝗt qñũ exhẽdatio ẽ ſcã inter gradũ. Scðo qñ a
certa ꝑſona.Tertio qñ poſt aditã hẽditateʒ. Quarto qñ
añ oẽs gradus.Quito qñ iter gradus. Sexto qñ poſt ã/
dus ⁊ itra gradus.ſcða ibi niſi foꝛte.ttia ibi quẽadmodũ.
qᷓrta ibi añ heredẽ ꝗnta ibi ſʒ ſi iter.ſexta ibiĩ eo.⁊ de re⸗/

TIP. Jn. l. j. t ij. ponitur
Wid ſit. qd ſit nominati ex

Be libe. ⁊ poſthu.

petitiõe iſta ĩtellige pnt dixiĩ. l. talis ſeriptura.j. ðe le.j.ſ.
ꝙ ad oĩa referatur niſi ſit rõ q̃re plus ad vnũ referi q; ad
aliud:vt.l.j. C. de libe.pᷣteri.⁊ nõ ĩtelligas ad ea qͥ ſũt dicta

ĩ p̃cedẽtib itelligant repetita ĩ ſeq̃ntibꝰ. de qͥᷣ dicã i.l.lʒ.j.
de le. j. ¶ Et an q̃litas adiecta in vno caplo poꝛigat ad
aliud:ſ h ẽ aliud qꝛ h ẽ clauſula ꝑ ſe an referai ad oia. de
q̃ dedi remiſſionẽ ad Spe.i ti.de iſtru.edi.S.nũc vidẽdũ.
v.itẽ ꝙ pᷣcedẽtia.vbi tractat de reſcri.⁊ pᷣuilegijs. ¶ Op.
j.ti.j.ĩ pe. So.ad oẽs gdus ibi nõ poꝛigit᷑: ſʒ ad illũ circa
quẽ ẽ poſita poꝛigit. ¶ Ex pᷣn.hꝰ. S.no.qꝙ clauſula poſi/
ta int᷑ vnũ caplłʒ ad illð tm reſeri nõ ad aliud:vt.d.l.pe.j.
ti.j. ¶ Et aduerte diligent᷑ ꝙ vnũ capl̊ dẽ q circa idẽ diſ
ponit:ita ꝙ ille diſpõnes circa illð pñt ſiml ↄcurrẽ vt ples
iſtitutiões hẽdũ ĩ pᷣ gdu. Sʒ qñ ſũt ples diſpoſitiões q̃ nõ
pñt ſiml ↄcurrẽ ſʒ vna ĩ defectũ alteri tunc dicuni diuerſa
capla ⁊ diuerſi gdus:vt iſtitutio ⁊ ſſtitutio:qð ſac ad itel
lectũ mitoꝝ.¶ Vẽio ad vſi niſi.ex qͥno.ꝙ nõ valʒ exhere
datio a certa ꝑſona fcã.qð apparet: q; exhẽdatio eſt pᷣua
tio ab hẽditate: iõ dʒ fieri a ꝑſona certa ab ipa hẽditate.
¶Quũo qd ſi ſat ſimplr dicẽdo ſilii meuʒ exhẽdo? Rñ.
recte vĩ exhẽdat᷑:vt gl.dic. Põt eẽ alia rõ:qꝛ exhẽdatꝰ a
ꝑſona repꝑit pᷣterit a gdu:iõ tanq; pᷣterit rũpit teſtm: ⁊ in
idẽ recidit cũ ma. ¶ Veẽio ad t᷑nã particlaʒ ex ꝗᷓ no. ꝙ;
exhẽdatio hec qſꝗs mihi hẽs erit ſiliũ exhẽdo nõ valʒ:qꝛ h
v̈ba glas mihi hes erit faciũt ↄditionẽ:vt.l.ꝗ liberl.S.pec
vba.de vul.⁊ pu.ſed exhẽdatio dʒ fieri pure:vt.S. pxi.S.g
⁊c̃. ¶ Eſt alia rõ:q;ꝛ añ aditã hẽditatẽ repi p̃teru: ꝗ te/
ſtamẽtũ ẽ irritũ ⁊ ruptũ.⁊ hãc rõnẽ inuit tex. ¶ Op.ad il
lud expᷣſſio eoꝛũ q̃ tacite iſũt nõ vitiat:vt.l.iij.ĩ.de le.j.ſʒ ſi
tacite ineſt vt exhẽdatio aſſumat effectũ adita hẽditate: vt
l ſiliuʒ. S.ſ̊ cũ exhẽdatio.g ⁊c. Glo.rñdet vno vbo expᷣſſa
nocẽt:qnõ ſũt expᷣſſa nõ nocẽt:vt ĩ regla iurl.dic ꝙ h expᷣ
mat p aliũ modũ q; ꝑ eũ ꝑ quẽ tacite ĩeſt:vt dicã plene ĩ.l.
ii.j. de le.j. ¶ Venio ad q̃rtã particulã: ex q̃ no.ꝙ clau
ſula poſita ĩ pᷣn. refcri ad oia capla. Idẽ ſi poneret᷑ ĩ ſine
vłi medio int᷑ plra capla:vt h̊ 2.S.e.l.j.qdð itellige ſi nõ ſit
aliq̃ rõ ꝓpt᷑ quã mag debeat referriad vnũ caplm q; ad
aliud: vt diẽ tex.i.d.l.j.C. eo.⁊ ̊ ẽ veꝝ i clauſula aliq̃ q per
ſe ſubſiſtit ⁊ põt reſerri ad plra. Sʒ qñ ĩ vna diſpõne adij
cereĩ aliqd ꝑ modũ cõditiõis vel alterimodificatiõis:tũc

an ulud poꝛigat ad alia capla:dic vt dixi i.l. lʒ.j. de le..te

tigi i.l.talis ſcriptura..ſi.e.ti ¶ Op.S.e..ĩ pn. So.ibi
clauſula fuit appoſita int᷑ gradũ: ⁊ ſic ĩter vnũ ca pituluʒ: H
vo poſt omnẽ gradũ vel itra gradus.⁊ ſic loquũtur ſequẽ
tia rñũſa. ¶ Alteri glo.no.ꝗnq; q̃ ſunt neceſſaria ad ex/
hẽdationẽ quã vide ⁊ ſigna. Altio ex h.. potes collige/
re qñ in.l.vel ſtatuto debeat dici. S.v.vel littera groſſa.nã
ex B. . itelligit ꝙ dicat vnũ capitulũ vel plra.ſi eni ẽ vnuʒ
capitulũ tũc ĩter illud nõ eſt. S.dũ incipit aliud: tũc põt eẽ
Fint vnũ capłʒ poſſũt eſſe v.vt in pn. huiꝰ.S. patʒ. ¶ QOue
ro an in dubio videaĩ facta eſſe exheredatio a pſona? Et
dic vt in glo. qð no. ¶ Quero an cõtra iſtã pᷣumptionẽ
admittat᷑ pꝛobatio ĩ ↄtrariũ: Glo. C. eo.l.j. tenet ꝙ non.
doc.tenẽt ↄꝛiũ ꝑ.lplane:S.ſʒ ſi nõ coꝛpꝰj de le.j.⁊.l.ĩ his.
in pnj de cõdi.⁊ de. vbi nõ eſt aliq̃ pꝛeſũptio in teſtõ ↄtra
quã nõ admittitur ꝓbatio in cõtrariũ. V

Ar Si nõ valet iſtitutio teſtm̃ ĩci
Si ita teſtatus. a ſpᷣſtitutiõe.h.d.¶ Nũo

exẽplũ ⁊ dic vt ĩ glo.ij.q ſuit int gradũ inſtitu toꝝ exp̃ſſe.
Oppo.ſjj.ti.j.l. nã ⁊ ſi ſub ↄditiõe.s.ſi. So.gl.ibiĩ po
ſthumo pᷣterito: in iaʒ nato.⁊x eſt rõ:qꝛ qũ poſthum fuit
pꝛeterit ab initio valuit ĩſtitutio:⁊ ſic cepit ſubſtitutio de/
pendere ab ea merito irritata inſtitutiõe ꝓpt᷑ neceſſitatẽ
ſubſtitutio vitiat: ſz in filio iã nato nunqᷓ valuit.⁊ vide gl.
q ĩcipit iam natũ.⁊ tene mẽti iſtã rõnẽ q eſt rõ tex.i.l. õꝛia.
⁊ pꝛo ea facit id quod habes in l.ſi homo moꝛtuus.⁊.l.in

iula ſtipulatiõe, j. de v. ob. i ſo. illax duay legu. ¶ Op ad

„

Delibe, tpoſthu.

bhãc ſo. Cde cadu.tol.S.ĩpᷣ.vbi legata pnõſcripta nõ de/

bent. So. doc. tãgũt ibi ĩ. S.ꝓ ſcdðo.nã h̊ loꝗtur ĩ ſbſtituti

one q̃ põt ꝑ ſe ſubſiſtere ⁊ aſſumẽ vires a ſeipſa:ſed legata
vł ſideicõmiſſa nõ pñt relinqꝗ niſi aliqd relinq̃tur ei ꝗ gra
uat᷑:vt.l.ab eo.C. de ſideicõmiſ.⁊.l.plane.la.ij ĩ fi.de le.j.⁊
p rõnẽ pdicte ſolutiõis ſoluit ↄꝛiũ de.l.i illa ſtipłatiõe.⁊.l.
ſi hõ moꝛtuꝰ j. de v. ob.⁊ ibi dixi. Op.de.l.non puta/
uit. S. jã. de ↄtabu. So. vt ibi dicel ⁊ ibi loꝗtur ĩ emãci/
pato pᷣterito cui pꝛeteritio ab initio nõ rũpit teſtm̃ ſʒ iſta
iura:⁊ iõ eſt eadẽ ratio q̃ ẽ in poſthumo. ¶ Altio habes
notare vnũ.tu ſcis ꝙ ſubſtitutio vulgar ſcã ꝑ ſi heres nõ
erit poꝛꝛigit ad duos caſus.ſ.ſi heres eſſe noluerit vel nõ
potuerit:vt. C. de here.iſti.l.cũ ꝓponas. qð dictũ ſi nõ po
tuerit quo mõ ĩtelligũ: Dic ꝙ quocũq; mõ non poſſit ſiue

ex parte teſti ſit vitiũ vt h: ſiue ꝓpt᷑ vitiũ ꝑſone inſtitute qe

ſpuri:vt.l.ij. C. de hẽ.iĩſti.ſiue ꝓpt᷑ defectuʒ pſone ĩſtitute:
qꝛ nõ eſt nat inſtitutꝰ:vt.l.fi.C. de inſti.⁊ ſubſti.vel qꝛ moꝛ
tuus anteqᷓ; adeat: vt.l.ab oĩbꝰ. S.cũ quidã.j.de le.j.

Inſtitutio poſthumi trahit ad oẽz
) Lacet:poſtbum̃ etiã ex alia vxoꝛe natũ.

h.d. C Oppo.ꝓꝙitelligal tm̃ de pᷣ poſthumo:vt
l.bone.S.hoc ſermone j de vᷣbo.ſig.⁊.l.cũ pat᷑..hẽditatẽ.

j. de le.ij. So. H̊ ſpãle fauoꝛe inſtitutiõis et teſti cõſeruãdi

⁊ ĩ odiũ pꝛeteritiõis dicit gl.ĩ eo ꝙ dicit ſpãle fauoꝛe teſta
mẽti ↄſeruã di dicit bñ. In eo ꝙ dicit fauoꝛe iſtitutiõis ſpã

le nõ dicit bñ. Nã idẽ ĩ exheredatiõe vt glo.ſubdit ĩ.l.iij.᷑

—

fi. .ti.j. Et aduerte qð h̊ dicit ſimplłr locũ habet qñ ap
pellatio poſthumi ſimplicit ꝓferti: ſecꝰſi ſe aſtringẽt ad po
ſthumũ naſciturũ ex tali ſua vxoꝛe tũc non poꝛigeret᷑ ad
aliũ.vel ſi reſtrigeret ſe ad certũ tẽpus: vt filiũ naſcituꝝ ex
vẽtre vxoꝛis mee q̃ pꝛegnãs ẽ:nõ enĩ poꝛigit ad alios po
ſthumos naſcituros ex alia ipꝛegnatiõe: vt.l.ſfiliꝰ.S. ſigs.
7.l.cõmodiſſime.j.eo. ¶ Vltimo hãc.l.allegaui pᷣdie ĩ q̃
ſtione de ſcõ:qdã iuſſit fieri hoſpitale ĩ domib ſuis: ⁊ illð
heredẽ inſtituit:poſtea ſupuiuẽs domos illas alienauit et
alias emit.dico ꝙ qʒ illa vba regulariter ĩ domibſuis re/⸗
ferant᷑ ad tẽpus teſti:vt.l.ſiqs ita.de au.⁊ ar.le.tñ ſauoꝛe
inſtitutiõis et teſtĩ cõſeruandi referunt ad domos poſtea

emptas per hanc.l.
ui ĩpedit᷑ graua/
S Ed eſt queſituʒz. re pier accidens
nõ ĩpedũ poſthumũ inſtituẽ:ſecſi a natura.h.d. ¶ Op.
j.e.l.ſigs poſthumos.So.vt dixi in ſũmario.
fil TLeſtm̃ ex qᷣ ipoſſibile eſt hẽdita/
iuS. tzadri de iure ciuili pᷣmũ teſtamẽ
—☛ 2 — —
tũ nõ rũpit.h.d. ¶C Oppo.⁊ vi ꝙ pᷣmũ rũpatur
vt. I. hac cõſultiſſima.S.ſiqs aũt.C. de teſta. So.dicũt qui
dã ꝙ iſta ĩtelligit᷑ ſʒ illã.ſ.ꝙ pꝛimũ nõ rũpit᷑ niſi qũ ĩ ſcdo in
ſtituti ſũt veniẽtes ab iteſtato.Alij dicunt ꝙ illa.l.loqtur
qñ ſcdᷣm teſtm̃ ẽ ĩperſectũ rõne ſolẽnita᷑ omiſſe:vt qꝛ nõ ſu
it numer teſtiũ:ſecꝰſi fuit iperſectũ ex cauſa pᷣteritiõis vt hᷣ
q; tũc nõ loqtur ille.S.⁊ ĩ hoc reſidet glo.⁊ bñ quã no.qꝛ ẽ

optima limitatio ad illũ. F. C Cõtra hãc vã tex.iĩ.l.ſi duo

bus.S.ſi pꝛi.j.de ↄtab.ſj ibi dʒ ĩtelligi de teſtõ ĩperſcõ rõ
ne ſolẽnitat:ĩ q fuit pᷣterit ſili emãcipat᷑ ⁊ alij veniẽtes ab
ĩteſtato ĩſtituti nã cũ fili ? emãcipat nõ rũpat ipſo iure ap
paret ꝙ ſcðʒ ĩ ꝗ ſut inſtituti veniẽtes ab ĩteſtato valet ⁊ rũ
pit pᷣmũ: vt ĩ.d.S.ſiqs aũt.⁊ illð ſcʒ poſtea rũpit p vᷣtabu.
petitas a filio emãcipato pᷣterito:⁊ h ẽ verintellectꝰill.S.
Igẽ ſi teſtm ſit ĩperfectũ rõne ĩperſecte volũtaꝶʒ: vt.ð.ti.j.
l.ſi is ꝗ teſtm.⁊ ibi no. ¶ Op.iſti.q.mo.te.ĩſir. S.poſteri/
oꝛẽ. Rñdeo diẽ glo.ibi poſſibile erat adiri hẽditatẽ ex 2*
teſtõ:h̊ nõ:iõ pꝛiꝰ h̊ nõ vitiai. Op.j.ti.j.l.poſthum.in
pᷣn. So.ibi ĩ poſthũo pᷣterito nõ ẽ poſſibile adiri qꝛ eo nõ
nato:⁊ iõ pꝛimũ rũpit. Op. ex teſtõ vbi ſilł iaʒ nat eſt
p̃terit poſſibile ẽ adiri ipſo appꝛobante teſtm̃:vt.l.filio.j.
ti. .· Bꝛeuiter dicit Di. h fuit fil moꝛte pᷣuẽtus: iõ nõ fuit

1

—

—

poſſibile:ſʒ iſtud nõ eſt aligd dicẽ q; nõ q̃rim an adierit:ſʒ
an adiri potuit. So.gl.ꝙ h̊ ĩ teſtõ qð de iure ciuili nõ va
let:iõ non rũpit pᷣmũ.iõ valet de iure pᷣtoꝛio:⁊ lʒ valeat de
iure pᷣtoꝛio nõ tñ rũpit pᷣmũ vt h̊ ⁊ ibi.⁊ glo.i.l.cũ ĩ ſco.j.
ti. j..l.ſiqs.S.j.j.de vul.⁊ pu.ſubſti.tu dic ꝙ nunq; ẽ poſſi
bile adire hẽditatẽ de iure ciuili: nã ſilio appꝛobãte potit
petere bonoꝛũpoſſeſſionẽ ſjmtabu.nõ adire:vt.d.l.ſilie.et
no.iĩ.l.j.de peti.here.⁊.l.certũ.C.vnde legi.
Filiꝰiã nat rũpit ſpẽ eꝰ gra
F 9 P MmO. dus a ꝗ pCᷣterit eſt icõtinẽti:

poſthum vᷣo ſtatĩ cũ naſcit.h.d. ¶ Op.exhẽdatio ſcã a ꝑ
ſona nõ valet:vt.l.iij.S.filiꝰ.S.e.ſʒ iuit exheredatPꝰa pᷣmo
hẽde cc. So.itelligas nõ eſſe exhẽdatũ a pſona ſo a gra
du qð ĩ dubio pᷣſumit.Et expone a pᷣmo hẽde.i.a pᷣſdu ĩ
ſtitutoꝝ. Op.qð nõ ẽ nõ põt rũpi:vt.l.nã ⁊ ſi ſub ↄdi/⸗

tiõe.S. t poſt defectũ.j.ti.j.ſj̊ ſſtitutio pẽdẽte cõditiõe nõ

bʒ effectuʒ & ⁊c. So. qð nõ eſt re nec ſpe nõ põt rũpi vt ĩ
ↄꝛio:ſʒ qð eſt ſpe põt rũpi:vt.l.iij.S.j..de vſufruc.quẽad.
ca.⁊.j.de vſufru le.l.ſẽpꝛoniattalus. Et ſpᷣſtituto ẽ aliqd
ſpe. rũpi põt. ¶ Op.h̊ dĩ idẽ ĩ poſthũo. Cõtra.ĩe ti.l.
poſthuni.in pᷣn. So.iĩtellige poſthumũ natũ viuo pꝛe ⁊ de
ceſſiſſe eo moꝛtuo:vtĩ gl. Op.qꝙ poſthum rũpat incõ
tinẽti ſicut iã nat? qꝛ ꝓ nato habe:᷑:vt.l.q in vtero.de ſta.
ho. Diẽ glo.nõ habet᷑ ꝓ nato fauoꝛe teſti:ſʒ nõ eſt neceſſe
dicẽ:qꝛ anteq; naſcat᷑ nõ ẽ ĩ ptãte pꝛis: vt.l.fi.j.de col.bo.
ergo nõ põt rüpere.¶ Op.S.e.l.iij.ĩ fi.vbi ſit differẽtia ĩ
ter poſthumũ ⁊ iã natũ.So.qñ ſit a p eæhẽdatio ſcdᷣo pꝛe
teritio nõ ẽ dꝛia ĩter iã natũ ⁊ poſthumũ vt h:ſed qñ pᷣteri
tio fit a pᷣmo exhẽdatio a ſcdðo tũcẽ drarwt gro.
o pot ꝗs po
98 poſthumos. ſibumi 6 li
ſtituere quẽ nõ licet hẽe ĩpediẽte nã vel iure:ſecꝰſi
haberi põt lIʒ cũ difficultate.h.d.pᷣncipiũ hui.l.cum.S.ſi.
Np. dẽ h̊ poſſe iſtitui poſthumũ quẽ hẽe nõ põt. Con
tra.S.e.l.ſ̊ ẽ q̃ſtũ.S.ſpadonẽ.⁊.S.ſʒ ſi caſtrat. So.glo tri

plicit. Ana ẽ nõ põt.ſ.de facili.Scðo mõ ĩtelligit ꝙ ĩſtitu

it poſthumũ quẽ hĩe põt ꝑ adoptionẽ:⁊ hec ẽ maꝗ nota:
qlibet tñ põt eẽ bona.⁊ vide glo.q ĩcipit ſacile ⁊c. ¶ Op
po.ad vltimã ſo.de tex.qui diẽ quos hĩe ⁊c. RMũdet gl.qꝙ
qͥs facit ſimplicẽ relationem nõ ad id de qᷣ qri. ¶ Op.j.
de le. ij. ſi ita qs.S.fi.⁊.l.ſideicõmiſſũj..de cõdi.⁊ de.vbi ap
pellatio filij ĩ dubio ĩtelligii de nãli. So.glo.q iſtud iõ ne
rũpat᷑ teſtm̃.⁊ glo.bñ dicit qꝛ illud teſtõꝛ vꝛ voluiſſe cũ de
alio poſthumo cogitare nõ potuerit cũ naliter eũ hẽe nõ
poterat ꝓpt᷑ ipedimẽtũ acciden::vt dictũ ẽ. Op e.l.

5F. fi. So glo.̊ loqtur qñ ẽ impedimẽtũ nature:ibi qñ eſt ĩ

pedimẽtũ iur ciuilis. Lu dic h̊ expectare ꝙ alij deſinit eſ
ſe nupta ẽ turpe: iõ nõ ẽ expectãdũ: vt.l.ĩter ſtipulãtẽ. S.
ſacrã.j.de vᷣbo.ob.ſj ĩ f.huiꝰ.l.expectare ꝙ emãcipet᷑ nõ
ẽ turpe.¶ Op.j.e.l.ſfiliꝰ.S.fi. So.ibi iſtituit talẽ q potat
naſci ex ea ĩ euẽtu cõditiõis poterat eſſe vxoꝛ. ¶ Vltimo
debetʒ ſcire ꝙ iſtã.l.induxiĩ ar.õ ſo.ma.l.j.Aln mulier ſte
rilis habeat pꝛiuilegiũ dot: Et vide glo.q̃ młtũ fac̃ ⁊ inci⸗
pit cõſuetudo.ſ.generalis.⁊ illud qð ibi dixi ⁊ iſtud qdð hic

dicit eſt verũ ꝙ maglinſpicit᷑ natura qꝙᷓ; aliqð ipedimẽtum
accidẽtale:q; ex aliꝗ accidẽti nõ generat:ſecſi natura ipe

diret:vt.l.ſ̊ ẽ q̃ſitũ.S.ſʒ ſi caſtrat.S.e.⁊ no.glo.i.l.ſeruuʒ.
Sſpadonẽ.S.de iure doꝶj. Ita ĩ ꝓpoſito ſi mulier eſſet ita
arta ꝙ nõ poſſet ↄcipere:tũc nõ hẽet bᷣuilegiũ:vt.l.qrit.S.
ſi ita arta.de edi.edic.vide glo.q̃ ĩcipit vt ſuũ.ibi ſ̊ tũc ho
die coꝛꝛigii ⁊c. Iſta ẽ bona expoſitio qꝛ alien põt inſtitui:

..1I. vt.j.de le.j.l.penul. .
Si filiuz. Jae deſ ſubtiliſſim ⁊ bꝛeuit. h. d. Filio

exhẽdato a q̃rela excluſo moꝛte vel repudiatiõe nepos ex
eo ꝗ tꝑe moꝛt pᷣmũ locũ nõ tenuit pᷣterit teſtm̃ rũpit: als
ſecus.ſed inſtitutis repudiantib poteſt ſuccedere vt legiti
mus.hoc dicit.⁊ quatuoꝛ dicta habʒ:vt euidẽter patet ex

Be libe. ⁊ poſthu.

tex. C Ad pᷣmũ caſũ oppo.⁊ videl ꝙ nepos pᷣterit rum/

pat teſtm̃ ipſo iure moꝛtuo patre:vt.l.poſthumi.S.j.j.ti.j.
So.ibi ẽ moꝛtuus pat᷑ nepoꝶ viuo auo: ⁊ ſic nepos ĩcipit
tenẽ bmũ locũ auo viuo:h̊ vo deceſſit ſilꝰ poſt moꝛtẽ pꝛis.
Oppo.qꝙ iſte ſili poſſit rũpere ꝑ q̃relã: vt.l.ſiqs filiũ.
⁊.l.ſancimꝰ.in ſi.C. de ĩoffi.teſta. So.nõ pñt rũpere dicẽ/
do nullu tanq; ſuus:qꝛ tꝑe moꝛi nõ tenebat pᷣmũ locuʒ:vt
hic. ſʒ ex ꝑſona pꝛis poterat ĩtẽtare q̃relã et ꝑ eũ rũpere:
vt ĩ.l.ðꝛia.¶ AVenio ad v.diuerſã. et op.de pᷣcedẽti rñſo.
So.h̊ ſil exhẽdat᷑ erat apud hoſtes ⁊ ibi deceſſit: vñ fin
gitur moꝛtuus pᷣma hoꝛa captiuitaj:⁊ ſic viuo pꝛe.vñ tpe
moꝛs tenet pꝛimũ locuʒ merito rũpit. ¶ Aenio ad v.ꝙ ſi
moꝛiẽte. ¶C Oppo.dictio moꝛiẽte ẽ participiũ pꝛeſenij tẽ/
poꝛis ⁊ q moꝛit viuẽs: vt.l.ſiqs duos.j.de manu.teſ. Et
h dicũ ꝙ moꝛiẽte repudiauit. Cõtra.l.ſiqñ.S.illud. C.de
loffi.teſ. So.itelligas ̊ ꝑ q̃relã repudiatã poſt moꝛtẽ. et
expone moꝛiẽte.i.moꝛtuo vt ĩ gl. ¶ Op.qꝙ ille nepos ha
bet qrelã ex ꝑſona ſua:vt.l.iij.S.ſi emãcipat᷑.j.de bo.poſ.
gtabu.Glo.nõ ſol.imo aſſerit ꝙ ille nepos non poſſit hĩe
ꝗᷓrelã tanq; a pꝛe repudiata:⁊ ſic ĩtrat ĩ illud difficile dubi
um vtrũ ĩ qrela iofficioſi teſti ſit loc'ſucceſſoꝛio edictoꝛ de
q in glo.i.l.pat᷑ fili.de ĩoffi.tel.l.ſi is.e.ti.⁊ ꝑ Dhi.ĩ.c.non
debet aliqs. ex de re.iur..li.vj.⁊ ꝑ Ci.i.l.ſiqs ſiliũ.C. de ĩ/
offi.te. veritas ẽ ꝙ nepos habet qᷓrelã ex ꝑſona ſua:vt.d.
§.ſi emãcipat. et. d.l.ſi is.nõ ex pſona pꝛis:qꝛ repudiata
per euʒ. ita loqtur iſta glo.⁊x ſic dicit quõ p̃teri ᷣ habet q̃re
lã. ¶ Glo. in pᷣalle.l.pat᷑ exponit q̃relã.i.ↄtabu. Ego di
co ꝙ ſtat/ppꝛie:declarabo ĩ.l.in ſuis.j.e. ¶ AVltio ad v.
ſʒ ſi heres.oppo.de pᷣcedẽti v.vbi reqrit᷑ ꝙ teneat pᷣmũ lo
cuʒ tꝑe moꝛ.So.verũ eſt quãtũ ad rũpẽdũ:ſecᷓ quãtũ ad
ius ſuccedẽdi ab iteſtato:qꝛ tũc ſufficit ꝙ teneat pᷣmũ locũ
eo tꝑe ꝗ teſtm deſtitui. ¶ Op.ad iſtud ꝙ etiaʒ qͥ ad ſuc/⸗
ceſſionẽ debet eſſe ꝓximioꝛ tpe moꝛ::vt iſti.de here.ab ĩ/
teſta. S. ita demũ. So. tex. ĩſti. de le. ag. ſuc. S. pximꝰ. T hic
ſoluit Ziuʒ.ſ.aut ꝗs decedit nullo cõdito teſtõ ⁊ reqritur
ꝓ ſuccedẽs teneat pᷣmũ locũ tẽpoꝛe moꝛtʒ: aut decedit ↄdi
to teſtõ:⁊ ſufficit ꝙ teneat pᷣmũ locũ tpe quo teſtm̃ deſtitui
tur:vt h̊ ⁊ glo.no.i.l.ſ.j.de ↄdi.inſti. Op.ad hũc tex.
qualitas adiecta vᷣbo ĩtelligit ſm tẽpus vbi:vt.l.in delictʒ.
5§. extrane.S.de no xa. et.l.ſi titi.de teſta.mili. ſed ba.l.
xij.tabu.dicebãt ꝙ ſuccedebat ꝓximioꝛ ſi ĩteſtat moꝛii:g
apparet ꝙ ſit ꝓximioꝛ cũ moꝛit᷑. Rñ.iſta ba ĩteſtat moꝛi
tur faciũt vnũ cõpoſitũ qð nõ verincat tũc cũ moꝛit:ſʒ tũc
cũ poſt moꝛtẽ teſtm̃ deſtituit:iõ ad illud tpᷣs refert et ſuffi/
cit ꝙ illo tẽpoꝛe ſit ꝓximioꝛ.hoc vult dicere tex.
A: Qui ꝓuidet ĩ vno
Ommodiſſime. caſu ĩ alio videtur
omittere:ſ pꝛouiſio ſimplex poꝛꝛigitur ad omnẽ
caſũ.h.d. ¶ Oppo.C.e.l.fi. So.glo.mul: modis h̊ ⁊ ibi:
⁊ illã puto verã: qꝛ ſi teſtõ: putabat ſe moꝛiturũ ĩcõtinẽti:
foꝛte ſtabat ĩ periculo moꝛtis ʒ caſus ꝗq ponũtur in..l.iij.

cũ.l.ſe.de do.cau.moꝛ. iõ ſi naſcat᷑ eo viuo nõ videt᷑ pᷣteri

tus:qꝛ volũtatẽ habebat ĩtuẽdi eũ:⁊ hoc inuit tex.l. ꝛie.i
hi. dũ dicit ne penã patiat᷑ pꝛeteritiõis ꝗ ſilios nõ pꝛeterijt
Op. C. de inoffi tel.l.qm ĩ pꝛioꝛibꝰ. vbi cõditio reijci:
ergo remanet inſtitutio pura.So.̊ tex.nota bilit᷑ ſoluit:
qꝛ quedã ẽ ↄditio q̃ apponii inſtitutiõi ſacte de ꝑſona cer
ta:⁊ loqtur.l.cõtraria.q̃daʒ eſt cõditio qᷓ apponitur inſti
tutioni fcẽ de pſona ĩcerta:⁊ ſic habet nõ ſolũ vim cõditi⸗
onis ſ demõſtr atiõis: ⁊ tũc ea deſciẽte talis perſona ſub
ↄditione nõ videt᷑ inſtituta:vt hac.l.ĩ f. Et per hoc dice/⸗
bã ĩ.q.de facto teſtõꝛ inſtituit ſiliũ qui ſibi naſcet ⁊ matri/⸗
moniũ ↄtrahet ĩ mulle: ſiliĩ vero q̃ ſibi naſcetur ⁊ monaſte
riũ ingredit in qngeni. Cõtingit ꝙ mulier nata pfeſſa eſt
religionẽ tertij oꝛdinis ſoꝛoꝝ ſancti frãciſci:⁊ ſic nec nubet
nec monaſteriũ ĩgredit: dicebã ipſã pᷣteritã ⁊ teſtm ruptũ
nec poterit ipſã ĩſtitutã dici ſub cõditione: imo nullo mõ

eſt inſtituta:vt h: ⁊ ita de ſacto obtinui. Op. de. l. ſi ex
neus.S.de cõdi.ob cau. So.vt dixi.s.ſo.ma.il.ſi cũ dotẽ.in
p̃ᷣn. ¶ Op.ſ.e.l.ſllo.i n·glo.nõ ſol. Di.dicit ꝙ ibi diſpo
ſitio ſuit ſcã ſimplicit᷑. ¶ Op.iſti.pꝛo ſocio.S.illud. gl.nõ
ſol. Di. et Ja. de are. dicũt ꝙ ibiexpꝛimebat talis caſus iĩ
quo cõcludebat᷑ omiſſus ex natura expꝛeſſi.dicã in.l.gal
lus..⁊ qd ſi tm.j.eo. ¶ Op.cex glo.de vul.⁊ pu.l.iã hoc

inure.in pᷣn. vbi diſpoſitio ſcã in vnũ caſuʒ poꝛꝛigit a d aliũ.

vt ibi dicã: ⁊ in.d. S.et quid ſi tm.

. a ſu is In ſuos heredes dicii cõtinuari

22 dñiuʒ nõ noua hereditas obuem
re:lʒ poſſint xhẽdari. ¶ Et ſcia ꝙ audiui bis iſtũ libꝛuʒ
ſine alia imixtiõe ⁊ nunqᷓ; audiui iſtã.l.⁊ Accur.⁊ doc.et
ſcripta ꝑtrãſeũt:ſj vt mihi v nõ poſſet iſte ti.bñ ſtare ſine
iſta.l. Diuidit.ðᷣ põit vnũ dictũ. Scdo illo declarat. Ter
tio illud ꝓbat ex cõi vſu loq̃ndi. Quarto ↄcludit bmũ eẽ
verũ.Quiĩto ex pᷣdicij põit vnã illationẽ. Sexto rñdet cui
dã obiectioni.ſca ibi ꝗ viuo ttia ibi vñ etia.q̃rta ibi ita/⸗
q;.qnta ibi ex cauſa.ſexta ibi nec ob ¶ Pꝛimũ dictũ eſt
ꝙ ĩ ſuos hẽdes dicit᷑ cõtinuari dñiu::nõ noua hẽditas ob
uenire. ¶ Ex hoc dicto ꝓcedit ꝙ in ſuis hẽdibꝰ nõ hʒ lo
cũ titulus ꝓ hẽde:vt.l.nihil.C.ꝓ hẽde.iõ ſempꝑ ſuis exitẽ
tibus hẽdibꝰ ad ꝓbationẽ pᷣſcriptiõis ali titulus qᷓrẽdus
eſt. Scðʒ dictũ ĩ ꝗͥ pꝛobat pᷣmũ ꝙ ſilij et ceteriſui viuo
pĩe dicunt᷑ qdã mõ dñi:cũ & efficiunt᷑ hẽdes nõ pñt hẽe do
miniũ nouũ cũ ipſi antea haberẽt. ¶ Tertiũ dictũ ꝓbat
illud qð dictũ eſt. S.e.hoc mõ familia accipit ĩ iure pꝛo ſub
ſtãtia: vt.l.nã ꝙ S. h.j. ad treb. ⁊.l.pnũciatio.de vbo.ſig.
H ĩ vſu loq̃ndi ⁊ etiã ĩ iure dicit᷑ paterfa.⁊ ſiliuſſa.Eſt g px
iſtius ſube dñs: ⁊ ſic ſuba aliqd tribuit vtriq; eqlit᷑.ſʒ per
hoc nomẽ pꝛ ⁊ fili diſcernit᷑ genitoꝛ a genito. ¶ Quartũ
dictũ ẽ qd ex pᷣdici cõcludit:nã ex pᷣdict ſequit᷑ verũ eſſe di
ctũ ꝙ noua hẽditas nõ dicit obuenire ſilio: ſ magl admi
ſtratio libera quã añ nõ habebat. Quitũ dictũ ẽ vt po
nat illationẽ ex pᷣdici ꝙ ʒ fil nõ ſint ĩſtituti: tñ ab inteſta
to dñi ſũt ex cõtinuatiõe dñij. ¶ Sexto reſpõdet cuidaʒ
obiectioni hoc mõ.ſi ſili eſt dñs viuo pꝛe:g pꝛ nõ põt euʒ
exhẽdare:⁊ ſic ẽ cõtra tota iſtã litterã. ld qð rñdet nõ ẽ
mirãdũ ſi pꝛi licet eũ exhẽdare ⁊ pᷣuare bonis: qꝛ eum lice
bat etia occidẽ.h.d. ¶ Op.ꝙ duo nõ pñ̃j eſſe dñi inſoli
dũ:vt.l.ſi vt certo..ſi duob vehiculũ.S.cõmo.So.dẽ ſil
dñs ĩpꝛopᷣe viuo pꝛe:vt pʒ ex tex.qꝗ dicit quodã mõ.⁊ hoc
ẽ qd diẽgl.ꝙ hoc dñiuʒ ſilij ↄſiſtit ĩ nudo ⁊ puro itellectu.
q.d.maglẽ i imaginatiõe q̃dã q;ᷓ ĩ vitate.ſile dic glo.ĩ viro
⁊ vxoꝛe:qꝛ lʒ vir dicat᷑ dñs:tñ vxoꝛ ẽ dña:vt i.l.iĩ rebꝰ.C.de
iure do.ſʒ iſta eqparatio nõ ẽ va:qꝛ ĩ vxoꝛe dẽ trãſire dñi/
uʒ:ĩ filio dẽ ↄtinuari:vt h. ¶ Op.j.de acꝗ.poſ.l.cũ hẽs.
Gl. h diẽ ꝙ ĩ ſilio ſuo vꝛ cõtinuari poſſeſſio ſiẽ dñiuʒ. Cõ
trariũ ẽ veꝑ:vt no.i.l.cũ miles.ex q.cau.ma. Mõ ob.l.ij.
F. fliiũ.j. ꝓ hẽde. qꝛ fateoꝛ ꝙ nou titulus poſſeſſiõis nõ vr
obuenire ſilio:vt.l.nihil.C. ꝓ hẽde.tñ noua poſſeſſio ⁊ no
na app̃hẽſio ẽ neceſſaria. ¶ Op. iſti.de his ꝗ ſũt ſui vel
ali. iur. S.ſ. Rñ.oli licebat occidẽ:hodie nõ.⁊ ſic mitigata
ẽ ptãs pꝛis ĩ pſona ⁊ etiã ĩ bonis:qꝛ hodie nõ licet exhere
dare abſq; cauſa:oli ſimplr licebat:vt hᷣ ⁊.l.iij.. ſinauteʒ
hẽs.ð.e.¶ Qũo qᷓ ẽ rõ ꝙ ſili ſuus pᷣterit rũpit teſtm̃ ipſo
iure: Rñ.ad h̊ ſc ẽ iſta.l.qꝛ ſuo hẽdi nõdãẽ hẽditas obue
nire de nouo:ſʒ d ↄtinuari:vt h.Cũ g dñiuʒ cõtinuat᷑ ĩ ſi/
liũ nõ põt pꝛ ĩ aliũ trãſſerre dñiuʒ ⁊ aliũ hẽdẽ ſacẽ niſi pꝛi
net eu: vt H. ⁊ B diẽ tex.ĩ v. hac ex cauſa. qꝛ ſi nõ ĩſtituat vł
exhẽdei dũs remanet. ¶ Qũo qꝗẽ rõ ꝙ pᷣteritio mr̃na ba
bet᷑ ꝓ exhẽdatione: Rñ.qꝛ cũ dñiuʒ a ꝑſona mr̃is nõ ↄti
nuet ĩ filiũ cũ nõ ſit ſuus nõ eſt neceſſe ꝙ exhẽdet ſiliũ.i.ex
dñiuʒ ponat:ſʒ ſi eũ pᷣtereat facẽ ð officiũ pietat: iõ dat᷑ q̃re
la. Qũo vtrũ ĩ qrela ĩofficioſi teſti habeat locũ ſuccel/
ſoꝛiũ edictũ: Olo.i.l.ſiqs poſthũos.S.j.s.e.vi dicẽ q; nõ.

Cotrariũ no.i.l. pat ſiiũ. de ioffi.tel. ꝑ.l.ſi is. eo ti. ct hoc

n

De libe. ⁊ poſthu.

tenet Di.in. c.nõ dʒ aliqs.ex de re.iur..li.vj.ꝓbatur in.l.
iij.S. ſi emancipat ſilius.de contrabu.per glo.⁊ Ci.C. de
inoffi.teſta.l.ſiqs ſilium. ¶ Retẽta illa opi.oppo.nepos
qui erat ĩ poteſtate nõ tuit exheredatPꝰ nec ꝓ exheredato
habit:g nõ habebit q̃relã ſʒ rüpit teſtm ipſo iure:vt.l.nõ
putauit.S.j.j.de tabu.⁊ l.ſi is.ð.de ĩoffi.teſ.⁊.l.maximũ.
C. de libe.pᷣte.ſi ergo ſili eſt exhẽdat nepote ex eo ĩ pote/
ſtate retẽto pᷣterito filio excluſo a q̃rela ex ſucceſſoꝛio edi/
cto nõ põt nepos venire ꝑ q̃relã:ſʒ ꝑ ↄtabu.vel dicẽdo nił
luũ. Rñ.glo.i.d.l.pat᷑ filiũ.s.de ĩoffi.teſ. hui timoꝛe expõit
q̃relã.i.ↄtabu.qð cõiter oẽs ſequũtur. Mihi autẽ diſpli⸗
cet:tũc enĩ ẽ verũ ꝙ ſuus pᷣterit dicit nullũ vel venit ꝑ cõ/
tratabu.q ẽ talis cõditiõis ꝙ ĩ eũ ↄtinuat dñiuʒ: vt q; te

nebat pᷣmũ locuʒ.ſ in.q.ꝓpoſita ſili exhẽdat pꝛecedebat

nepotẽ:vñ ĩ nepote nõ ↄtinuat᷑ dñiuʒ illb: ergo nepot᷑ pꝛe
teritio nõ facit teſtm̃ nullũ:ſic pᷣteritio mr̃is.debʒ g venire
ꝑ q̃relã in qᷓ fil exheredat pcedit eũ. ſʒ filio excluſo venit
nepos ſiliter ꝑ q̃relã:vt.l.ſiqs filiũ C.de ĩoffi.teſ. vbi ẽ ca
ſus.⁊.l.pꝛ filiũ.S.de ĩoffiDteſ.ita dʒ ĩtelligi iſta mã.

— – I. Etiaʒ gꝗ ex ſciſſo vẽtre
(QDDodd dicitur.crabii pꝛeterit rũpit te

ſtamẽtũ.h.d. ¶ Qũo qñ dicit nat: Rñ.qũ pſe⸗
cte venit vel ẽ extractP ex vẽtrẽ ⁊ viuus.ſi enĩ medietas coꝛ
poꝛis venit ex vẽtrẽ ⁊ viuit vt ſepe cõtĩgit nõ diceret᷑ natꝰ
tex.ẽ i.l.penl.C.eo.¶ Qũo qñ dicit᷑ naſci viuus: Rñ.qñ
nat᷑ vocẽ emittit:vel etiaʒ nõ emittit:ſj apparet eũ eẽ viuũ
lʒ momẽto:vt.d.l.penl.C. e.⁊ ibi ſẽtit glo.qʒð ĩtellige ſi na⸗
tus hʒ ſoꝛmã hoĩs:vt ibi. ¶ Qũo ꝗd ſi ẽ nat viuẽs ⁊ po/
ſtea moꝛit:an rüpat teſtm:idẽ ẽ caſus ĩ. l.vlti.C. eo.Et iſtã
q̃ſtionẽ feci vni ĩ pᷣuato examĩe:⁊ nõ bñ reſpõdit.
Pꝛouiſio ſcã ĩ caſib ſe/
caſus ſiml cõiũctos.h.d. ¶ Op.S.e.l.cõmodiſſi
me.So.ibi ꝓuidit ĩ vno caſu tm̃:hic ꝓuidit ĩ duob caſibꝰ
ſeparat:iõ ſi veniũt ſimul cõiũcti ex pᷣſũpta volũtate defũ/
cti diſpoſitio trahit᷑ ad illũ caſũ.dicã in.l.gallus.S.⁊ qd ſi

ita ſe criptũ. paras poꝛigit ad eoſdẽ

tm.j. eo.Et ̊ fac ad.q.quã diſputauit boñ.do. Jo.calde

rini dicẽs. Papa ↄceſſit legato ꝙ poſſit legitimare ſilios
natos ex ĩceſto coitu: cõtingit ꝙ qdã erat natus ex coitu
adulterino ⁊ iceſtuoſo:⁊ ſic ſiml ↄcurrebãt ĩ eo q̃rebat᷑ an
legat poſſet legitimare? hec.l.fac ꝙ ſic pᷣma ſacie: ſʒ ſi re/
cte ĩſpiciat᷑ ſacit ĩ ↄꝛiũ.dicit enĩ ꝙ ſʒ iunl rigoꝛẽ ꝓuiſio ſcã ĩ
caſibꝰſepara᷑ nõ poꝛigiĩ regularit᷑ ad eos ſimł cõiũctos.
Iſtã.q.examiaui i.l.ij.in pᷣn.de v.obli.¶ Altimo no.ex
hac.l.ꝙ qñ qs vtit iſtis cõiũctionib aduerſatiuis ſi vo ſin
aũt ꝙ ſi ſed ſi ⁊ ſimilibꝰ: tũc videt᷑ velle ꝙ vno caſu exiſten
te nõ habeat locũ diſpoſitio ſcã in alio:vt hic qð ſacit ad
multa.dixi in.l.in repetũdis.ĩ de le.iij.
NQnñ ſũt duo quoꝝ vnũ ſine alio eẽ nõ po

MKegula. teſt:vnũ nõ poterit ſine alio tolli:ſʒ ſubla
tũ vtute remanẽtis ꝑdurat.h.d. ¶ Et iſte vn ẽ malus.O.

ꝑ artiſtas ⁊ theologos an q̃litas poſſit ſeparari a ſubſtã/
tia. ¶ Op. ⁊ vẽ ꝙ libertas põt tolli a legato ⁊ ecõtra: vt

l. ſeruũ ſilij S.idẽ ſi ſeruꝰ.j.de le.j.⁊.l.ſi ſeruus.j.de adi.le.

NRñ.qꝙ iſta.l.loqtur ĩ his quoꝝ vnũ nõ põt ↄſiſtẽ ſine alio
vt ĩ hẽditate ⁊ libertate. ¶ Op. de.l.ſi certaꝝ.S.ſi eadeʒ.
j. de teſ. mili. So. fallit ĩ milite cui teſtm̃ nõ aſtrĩgit reglis
iuris:vt ibi.⁊ rõ ẽ:qꝛ miles põt ſine hẽditate dare liberta
tẽ. ¶ ARltio op.ꝙ volũtas teſtõꝛis ẽ ſeruãda:vt.l.iĩ cõditi
onib.de ↄdi.⁊ de. Rñdeo ego intelligo niſi appareat te
ſtatoꝛẽ aliud voluiſſe:ſʒ intellige ꝙ iſta volũtas ſit ſolẽnis:
als adimi nõ poſſet ſine libertate:ſʒ qñ ẽ ſolus hẽs ſecꝰ: et
iſtud vꝛ ꝓbari ĩ.l.q̊ ⁊ ſi ĩ cõditiõe.S.fi.j.de here.ĩſti.hoc tʒ
Guil.i.l.ſi vnus.S.pact.S.de paci. Nec ob.l.ita tñ.aꝰrñ
ſo.jad treb. ⁊.l.ſi ſeruꝰi.de bo.auc iudi.poſ. Nile dixit
hãc.l.ĩtelligi vbi cuidẽs volũtas deſũcti appareat:qð ĩtel
li o.ſ.ꝙ adimẽdo vnũ voluerit adimẽ vtrũq;.ar.l.illud.2

l. nec is.S. hẽs.de acq.hẽ hoc auteʒ ĩtelligo ſi iſta adẽptio
ſiat in voluntate valida: vt dixi plene in.l.ſi tmꝗqᷓ de le.iij.
CQuũo ꝗd ſi ſeruꝰhẽat coheredẽ: Rñdeo tũc ceſſat hu
ius. S. rõ. põt enĩ tũc relinq hẽditas ſine libertate ⁊ liber/
tas ſine hẽditate: qꝛ aditiõe cohẽdis cõſirmat᷑ teſtm̃: vt.l.
ſʒ ſi cõditiõi. S.fi de hẽ.ĩſti.qdð tʒ Guil.i.l.ſi ples.S.j.s.de

pac. Quũo quõ valebit iſtud facio te hẽdẽ ĩ teſtõ ſolẽni

poſtea adimit libertatẽ ⁊ hẽditateʒ: ꝗ ẽ iſta volũtas ſcdᷣa:
teſtm̃ nõ:qꝛ nõ ẽ hẽdis ĩſtitutio.codicilli nõ: qꝛĩ codicillis
nõ põt directe adimi hẽditas:qd g erit cogitabit.
2 Exheredatio q̃ ꝑ aditionẽ cõſir/

CTeſtam etuz. mari nõ põt in vita exhẽdati ipſo

iure ẽ nulla.h.d. Op.ꝙ teſtm̃ valeat qꝛ ſiliꝰ ſuit exhere
dat ʒ foꝛmã.l.j.⁊.ij.S.e. So.glo.hoc iõ qꝛ exhẽdatio nõ
tʒ niſi adita hẽditate. Ja.de are.dic ꝙ attẽta iſta rõne nũ
qᷓ; valẽt teſtm̃ ĩ quo ꝗs ſub cõditiõe eẽt heres iſtitut ⁊ filiꝰ
exheredatꝰ:qð eſt õ.l.nã ⁊ ſi ſub ↄditiõe.i pᷣn.j.ti.j.q̃re di
cas ꝙ exhẽdatio poſt moꝛtẽ ẽ fruſtratoꝛia: qꝛ ĩpoſſibile ẽ
eã ꝑ aditionẽ cõſirmari ſfilio viuo:ſecꝰ ſi ĩ teſtõ eẽt fcã ſub
cõditiõe q̃ filio viuo poſſet exiſtẽ. ¶ Op.de.il.ᷣſi.j.de ↄdi.
iſti. So.glo.⁊ bñ:qꝛ hẽbat ibi cohẽdẽ cud aditiõe exhere
datio potat cõfirmari ĩ vita. ¶ Op. iſtitutio fcã ad tẽpꝰ
videt᷑ pura:vt.l.hẽditas j.de hẽ.iſti.Glo.ſol.ibi ĩ ĩſtitutiõe
fcã ad tpᷣs certũ:h̊ de iſtitutiõe ſcã ad tpᷣs icertuʒ.vide ĩ.l.
ab oĩbS. cũ qdã.j.de le.j.⁊ dicã ĩ.d.l.hẽditas.de hẽ.iſti.

Poſthum p̃teritus
— J P0 ſthu mus. rũpit ſpeʒ egradus

adqpteritincõtinẽti cũ naſcit nec conſirmat᷑ gra

— . „D — ) .
dqus ille lʒ nat᷑ añ decedat qᷓ; ei gradus veniat:⁊ ſi rumpi

tur pars teſti totũ rũpit.h.d.vſq; ad.S.qð vlgo. tres par
tes hʒ.ſcdᷣa ibi itaq;.tertia ibi nã ⁊ cũ duobꝰ. ¶ Op.qð
nõ ẽ rũpi nõ põt:vt ĩ.l.nã ⁊ ſi ſub ↄditione.S.⁊ poſt deſe/
ctũ.j..ti.j. So.nõ rũpũ gradus ſʒ ſpẽs eius.dixiſʒ Dłi.l.
ſi a pᷣmo.s.eo.¶ Op.qꝙ poſthumexheredari nõ poſſit:
vt.l.ſiqs in ſuo.C de ĩoffi.teſ. So.hodie nõ põt exhẽdari
qꝛ in exheredatiõe reqrit᷑ cauſa:olim poterat. Op. ad
ſcðʒ rñſũ ꝙ dʒ valẽ terti gradus ex qͥ poſthumi eſt exbe/
redatꝰ:vt.l.iij.ĩ f.S.eo.So.h̊ ĩ poſthumo pᷣterito: ibiĩ iãẽ
nato.⁊ rõ ponit᷑ ibi ĩ glo. C Op.ꝙ iter poſthumũ ⁊ iam
natũ nõ ſit differẽtia:vt.l.ſi a pᷣ.S.e.So.vt ibi dixi.C Ne
nio ad tertiũ v.⁊ iſtũ examiĩabo ⁊ dicã rõnẽ ei in.l.pe.j.ti.
j. NPꝛima glo.dicit ꝙ h̊ poſthum excludit vt heres iſtitu
tus.ſʒ admittit᷑ vt legitimꝰ. vel dic ſʒ Di.qð h̊ in tex.dicit
excludit intellige poſt moꝛtẽ ipſius poſthumi: ſʒ ſi viueret
ad totã hereditatẽ admitteret᷑.et ſic nota caſũ mirabilem
ꝙ cauſa iteſtati trahit ad ſe cauſã teſtati. Cõtra qð vẽ.l.
j.S.ſi ex ſundo.j.de here iſti. So. vt dicã in.l.penul.j.ti.j.
rõnẽ ibi videbit ⁊ vide glo.q̃ incipit q̃tuoꝛ ſũt ⁊c.Et ita di
cit Di.⁊ ibi de cauſa ab inteſtato dic vt ibi.¶ Op.ſi po/
ſthum moꝛit ergo teſtm̃ confirmat᷑:vt.l.poſthumꝰ.ĩ pᷣn.j.
ti.j. So.ibi loꝗtur qñ poſthum deceſſit viuo teſtõꝛe: hic

. qñ poſt eius moꝛtẽ.
QDuod uin lgo Filius ĩſtitutus ĩ pᷣmo ẽduĩ to/

tũ vel in partẽ Iʒ ſit pꝛeterit in ſcdo teſtm̃ nõ rumpit.h.d.
NMatio bui.S.eſt:qꝛ ꝑ ſcðõᷣm gradũ ſilio ĩſtituto ĩ pᷣmo nul
la ſit iniuria:nõ enĩ admittit᷑ niſi ipſo volẽte:⁊ hoc ẽ qñ eſt
inſtitut ſolus Idẽ ſi admitti pꝛo parte. ſufficit enĩ ꝙ pat
eũ ĩſtituat ĩ legitima ſua:vt ſic nõ poſſit cõqueri. Itẽ qñ ſi/
lius ẽ inſtitut cũ ſocio ẽ rõ:quia dãdo teſtõꝛ cohẽdeʒ ſilio
ſacit de ſuo volũtariũ:vt.l.apud iulł.S.idẽ iulianꝰ.j.ad tre
bel. dicã.j co.l.ſi filꝰ. ¶ Itẽ dãdo ſubſtitutũ vulgarit᷑ fa⸗/
cit euʒ volũtariũ:vt.l.papᷣ.S.quarta..de inoffi teſta.
Exheredatione ſcã cũ cauſa q̃ reſpicit

(Sigs ita *ſiliationẽ ſi cauſa falſa ꝓbet teſtamẽtuʒ

rumpat. b. d. C Volo ꝙ tu cogites circa vnũ qð ego nõ
cogitaui nec hic nec.S.ti.j.l.j.⁊ iſta.l.videt᷑ caſus pꝛo opi.
Mar.ꝙ exheredatio facta inſerta ſalſa cauſa ſacit teſtin

de
il
ſ
hs

t
r

ſ
ll
ſ

I

=ẽ S=. S=

— —

ipſo iure nullũ:qdð tñ repꝛobaui ĩ.l.j.S.de teſta. Sʒ rfideo
ꝙ falſa cauſa circa ſiliationẽ vitiat expẽdationẽ ipo iure:
vt. l.ſi pꝛ. ⁊.l.nec ꝗs. C. de hẽ.iĩſti.⁊ ita loqtur h.⁊ dixi i.l.
demõſtratio.S.qð aũt.de cõdi.⁊ de.ſecſi falſa cauſa aliud
reſpiceret q;ᷓ ſiliationẽ vel affinitatt. ¶ Op.ſʒ gl dẽ ꝙ
ꝓbat ſe ſiliũ.Cõtra nõ debet admitti ꝓbatio q̃ cã nil re/

leuat:ſ h ẽ huiuſmodi.qꝛ ſi ꝓbei ſili exhẽdatio ẽ nulla: vt

h ĩ tex.ſi nõ ẽ ſilſimilit᷑ ẽ nulla:vt.l.qdã cũ ſiliũ.de v obli.
Glo.ſoluit.diẽ Di.meliꝰ ꝙ iſta pbatiõe fcã aliqd releuat
nã ſi ꝓbetĩ ſil ſuccedẽt ab ĩteſtato.ſi nõ ẽ ſilius ſuccederẽt
alij.vtroq; caſu exheredatio eẽt nulla. ¶ Op. de.l.ijj F.
cauſa.j.ad carbo. So.illud veꝝ ẽ ꝙᷓtũ ad carbo.bonoꝛũ
poſſeſſionẽ:nõ ad aliud. Op. de.l.ſi iſtituta.S.j.s.de ĩ/
offi.teſta. So. vt ibi. Qũo cui ĩcũbat h̊ onꝰpbãdi:Cre
do ꝙ ſilio: qꝛ vbũ pꝛis eſt g eũ:qð tene mẽti.hoc tñ nõ plʒ
Di.qꝛ vbũ pꝛis nõ facit filiũ nõ eẽ ĩ poſſeſſiõe ſiliatiõis:niſi
mulier cõtẽpſerit plautianũ: vt.l.j.S. iulianꝰ. ð. de li.ag. et
l.j.F. ſiqs.j.ad carbo.tene g pᷣmã ſo.hĩ glo.q ĩcipit ꝑ ſe ſ
liũ.ibi.S.ſemel. So.ibi nõ ẽ erroꝛ:qꝛ cauſa ẽ va lʒ iniuſta:
vt ibi no. Itẽ ibi.l.ſi fili.. So.vt ibi fᷣm intellectũ Ricar.

¶ Itẽ ibi. S.j.dic yt ibi. Is eſt aledißfci
1 a eſt valde diffici
Y f. ilius heres. lex qñ ſilio datꝰẽ ſub

ſtitut vulgarit᷑ exiſtẽtia ſui hẽdis nõ operat᷑ trãſmiſſionẽ:
als ſecꝰ. h. d.Fʒ verũ ĩtellectũ. ⁊ glo.nõ vx vidiſſe ilud qð
ẽ dubiũ ⁊ mltũ ĩfraſcat: eã tñ diuido ſʒ illã diuiſionẽ quã
puto verã ĩ duas partes. Pꝛĩo loꝗtur qñ ſilifuit ĩſtitutꝰ
pure dato ſibi ſubſtituto nepote vulgarit᷑. Scoo loqꝗtur
qñ ſili ſubſtitutꝰẽ ſub ↄditiõe ptãtiua q̃ nõ põt ĩpleri vlti
mo vite ſpũ nullo dato ſpᷣſtituto.ꝛ ibi ꝙ ſi nemo. Itẽ ſcdða
ſubdiuidit:qꝛ pᷣmo ponit dictũ.ſcðo exẽplificat.ſcda ibi ſiẽ
euenire. C Nꝛo declaratiõe.l.q̃ro ĩ q differt pᷣn.a ⁊ xrñ
ſo:HNui timoꝛe hoc pᷣn.legit trib modis.pᷣ ꝙ hᷣ ſili fuit in
ſtitut pure.iĩ ſcᷣo rñſo ſub ↄditiõe.⁊ iſtã tʒ Ci. Sʒ ad

boc op.ſi fuit ĩſtitut pure:& ſtatĩ fuit hẽs ſuus ⁊ neceſſari

us:vt iſti de hẽ.q̃li.⁊ diſ..ſui.⁊.l.neceſſarijs.j.de acqꝗ.he.
Male g dicit tex. q diẽ nepotẽ eẽ hẽdẽ ſui aui.NHui'timo
re dicũt ꝗdã nepotẽ eſſe hẽdẽ ſui aui:nõ directo ſʒ ꝑ me/
diã ꝑſonã pꝛis ſui.⁊ hoc tãgit glo.q ĩcipit auo ex teſtõ.cit
ca ſi.qdð glo.nõ tʒ ⁊ merito: q; tex. dic nepotẽ ſuũ bẽdẽ tã
pꝛi q; auo:ſʒ ſʒ hãc lec.nõ ẽ ſuus hẽs niſi pꝛi tm̃.vñ alij re
cedũt ab hac lec.⁊ dicũt ꝙ apᷣn. fuit ĩſtitut ſili ſub ptãtia
ↄditiõe q̃ põt iĩpleri vltio vite ſpũ:ĩ ſcᷣo rñſo ſuit iſtitut ſhᷣ
ↄditiõe qᷓ nõ põt ĩpleri vltio vite ſpiritu. Iſta lec.põt ſuſti/
neri ſy nõ ẽ neceſſaria: vt.j.dicã. Tertij legũt totũ ecõtra
ꝙ ĩ n. ſuit ĩſtitutſiliſub cõditiõe q̃ nõ põt ĩpleri vltĩo vi/
te ſpũ:ĩ ſco rñſo ĩ ea q põt ĩpleri. Iſta lec.nõ ẽ va: nã fini
nullo mõ cõuenit ꝙ loꝗt de ea q̃ põt ĩpleri vltio vite ſpũ.
nã tũc q; iſte moꝛit nõ eẽt certuʒ neminẽ ex teſtõ heredeʒ
ſoꝛe:cũ adhuc poſſit ipleri cõditio vſq; ad vltimũ vite ſpi
ritũ:qd eſt ð tex.hꝰ.l.ĩſcdo rñſo. Itẽ nõ ↄgruit pᷣn.ꝙ loqᷓ
tur de ↄditiõe q̃ põt ipleri vltio vite ſpũ:qꝛ tũc eo viuo cer
tũ eẽt oditionẽ deſicẽ ⁊ nõ poſſe ĩpleri:⁊ ſic poſſe hĩe locuʒ
exiſtẽtia ſui hẽdis:⁊ remanẽt oppoſitio pᷣma. Pꝛetea
tex.voluit ſolũ facere iſtã differẽtiã. Atrũ ſilio fuerit dat
ſubſtitut vel nõ:tene ̊ pᷣmã.ſ.ꝙ ſil ſuit iſtitut pure:iõ ip
ſe nõ ſuit hẽs pꝛi:qꝛ pat᷑ ſibi vulgarit ſubſtituit ꝑ qdð fac̃ de
neceſſario volũtariũ: vt.l. pap.S.q̃rta. de ĩoffi.te. ⁊ eſt ca
ſus qð declaraui i.l.iul.j.ſi o.cau.teſt. Poſſes etiã ĩtelli/
gere totã iſtã.l.ĩ filio ĩſtituto ſub ↄditiõe ptãtiua q̃ nõ põt
ĩpleri vltio vite ſpũ:ſʒ ĩ caſu habuit ſubſtitutũ:ĩ ſco nõ.
iõ ĩ p caſu nõ ſuit hẽs pꝛis:in ſco ſic. ſac ad pdicta.l.vlti.
ſ.de ↄdi.iſti. ¶ Ad id aũt qð dixi ꝙ ſubſtitutio vulgarlĩ
pedit exſñtiã ſui hẽdis.ᷣ dic vt in.l.ſi fl q pẽi.de vul.. pu.⁊
d. l. iul.ſi o. cau. teſ. Qũo dã h̊ ĩ p̃n.ſi iterĩ moꝛiat: quid
vult dicẽ iteri? GOlo.rñdet añ aditã hẽditatẽ. Et iſta vera
quã tʒ Di.⁊ oẽs. Rõ:qꝛ cũ hĩet ſubſtitutũ vulgarẽ regre/

De libe. ⁊ poſthu.

baĩ aditio cũ tũc nõ ſit ſuus: vt dixi Alij exponũt ĩterl. i.
viuo teſtõꝛe ⁊ male:qꝛ ſi fili deceſſit ĩteſtat viuo pꝛe:tũc ſʒ
iſta tpa nõ haberet hẽdẽ: vt.l. ij. de caſtrẽ.pecu. Si vo ſi⸗
lius deceſſit teſtat ſoꝛte ĩ caſtrẽſi peculio: tũc põt hꝛe here
dẽ ſj nõ ſuũ:qꝛ tũc nõ hʒ ſiliũ ĩ ptãte: Iʒ ſit miles:vt.l filiꝰa

pe.j.e.⁊ tex.h̊ diẽ vtrũq; ſuũ hẽdẽ futuꝑx. Vñ tertij dicũt

iteri.i.pẽdẽte ↄditiõe:vt glo.dic.ſʒ vt dixiiĩ pn.logꝗt᷑ qñ ſili
us fuit iſtitut᷑ pure:põt etiã itelligi qñ fuit iſtitut ſub ↄditi
one:vt.s.dixi:⁊ ꝓcedẽt hec lec. Aenio ad ſcdõᷣaʒ par/
tẽ. dẽ h ipſe ſiliinteſtato pꝛe hẽs exiſtit:q̃ro de qͥᷣ filio loq̃
tur: an de nepote an de ſilio ᷣmo? Quidã dicũt ꝙ de ne/
pote:⁊ ĩ hoc vi reſidẽ glo. ¶ Sʒ ad hoc op.quõ põt eſſe
nepos ſuus hẽs vtriq; cũ pꝛ eũ pceſſit tpe moꝛꝶ aui:vt ĩiſti.
de here. q ab ĩteſ.S.ita demũ. Glo.dic ꝙ h au deceſſit te/
ſtat:x ſic ſufficit ꝙ nepos ſit ꝓximio: tpe q teſtm̃ deſtituũ̃
vt iſti. de legi. ag. ſuc. S. pxim. vidiſtis ĩ.l.ſis poſthũos.
§. ſi flliũ. in f. F. ¶ Aenio ad iſtud an ſit vex. ⁊ op.exñtia
ſui heredis operat᷑ trãſmiſſionẽ heredita nõ adite: vt. l.
hereditatẽ. S.ſiliꝰ .de caſtrẽ. pecu. maxie ĩ ſuos: vt. l. j. C.
ꝗ añ aꝑ. tabu. Cũ & iſte fuerit ſuus nõ põt auo hẽs eẽ di/
recto:qꝛ pi nepoꝶ fuit ſuus. Pꝛerea diẽ tex. certuʒ eẽ ĩcipit
⁊c.ſʒ hoc ẽ falſũ:q;ꝛ qcũq; bẽs ſilij ex pſona ſñilij defũcti po
teſt hereditatẽ nõ agnitã nõ agnoſ. cẽ:vt. d. l. j. nõ eẽt cer
tũ vt dic tex imo ẽ dubiũ qe poſſet repudiare ſi vellet:vt.l.
ſigs ſiliũ.j.de acꝗ. he.¶ Itẽ hoc ĩ cõditiõe ptãtiua q̃ põt
ſpleri vltĩo vite momẽto nõ põt pcedẽ: qꝛ nõð certũ iterĩ
donec viuat ſʒ poſt moꝛtẽ: vt.l.ſuus qᷣq;. de hẽ.iĩſti.x.l.ſi.
de ↄdiiſti. C Ex hoc ↄcludo ꝙ hec.l.nõ ꝓcedit. itellige
8Fʒ Ya. de are. ꝙ iĩ . ſz ſi nemo. ſuit iſtitut ſub ↄditiõe po
teſtatiua q vltio vite ſpũ nõ põt impleri.vide iſtã opi.per
Zo. ĩ f. gl. Et ſic loqt de ſilio bᷣmo gꝗ erat heres pꝛis. et
nepos directe ẽ heres pai ⁊ auo:⁊ hoc p mediã pſonã pꝛis
ſui.⁊ hoc mõ ꝓcedit iſte . Cogitabã ſi poſſet ſaluari ſine
iſta diuĩatiõe qdð eẽt dubiũ vt cũ poſthum naſceretł:⁊ ſic rũ
peret teſtm ⁊ ſic exñtia nihil operat᷑:⁊ hoc mõ nõ poſſũ di
cere p.l.cũ qdã.S.qd di.ĩ f.j. de acqhe. ¶ Sʒ tũc op.de
v. ſiẽ. ſj dico ꝙ v.ſic. ponit exẽpliſicatiue nõ ſilitudinarie ſʒ
Ja. de are. ⁊ 'm lec.quã teneo.vel dic ꝙ addit ĩ v.ſicut.qñũ
nepos no extabat. habes ditfficilẽ. l.non video q̃lit᷑ poſſit
trãſire ſi ſires audirẽ libẽter: ⁊ ĩ toto ĩſoꝛciato nõ videtur

A 1 ti mihi obſcurioꝛ.l.
EN hl Exheredatio ſit qñq; ppt᷑ bonũ.h.d.
¶Nuůdo an iſta. l. ſit conecta p auẽ.de here.que
ab ĩtel. F.llud. que vult ꝙ ſili inſtituat: Dñi.glo.tãgit ĩ.l.
cũ ex ſilio.circa pᷣn.de vul.⁊ pu.et v ꝙ hodie ſit coꝛecta.
Alibi videt᷑ glo.tenere Sꝛiũ ĩ.l.ſ ancimꝰ. 5. repletionẽ. et. S.
ſe. C. de ĩoffi. teſ. tene o igi ex ſilio.⁊ ibi lati dicã.
A. Ogcia reſtrigi fauoꝛes cõue/
A. Im qdꝗ. nit ampliart h. d. Nide glo.
ꝗ icipit nota fauoꝛeʒ. ibi exercitiũ. dic vt no. per
Di.ĩ.c.Odia. ex de re iurli. vj q̃ eſt rõ ꝙ qñ ſili eſt exhe/
redata certa parte nõ valet. Rñdeo qꝛ tũc ĩ illa parte ĩ
qua nõ ſit exhẽdat᷑ in eũ cõtinuat᷑ dñiuʒ:⁊ ſic decederet p
barte iteſtat:qð nõ põt:vt.l.ius nr̃m.j.de re.iurl. ⁊.l.ĩ ſu
is. . e. ſecſi a dimidia eũ exheredaret: cũ eẽt ſolã dimidiã
ab inteſtato habiturtũc valeret: qꝛ ĩ alia nõ cõtinuat dñi
z: ſic ceſſaret rõ.l.in lnis ge ſe ang he
N1 — „ t ꝗs ſit ſuus hes
Wb coditione. parft⸗ reꝗrit ꝙ nõ ſit

ipoteſtate alteritpe moꝛt t ↄditiõis exñtis.h.d. Op.

ad hoc ꝙ quis ſit neceſſariꝰ ſufficit ꝙ ſit ĩ poteſtate tẽpoꝛe
moꝛtis: vt iſti de here.q.⁊ dif..ſui. DRicit glo. hic dedit ſe
ad arrogandũ in vita teſtõꝛis:ſed nõ ẽ verũ: quia tũc eſſet
adoptio nõ arrogatio.Alij dicũt hic loq ĩ filio emãcipa/
to:nõ ẽ verũ:qꝛ nõ deſinit eſſe ſuꝰ ꝓpt᷑ adoptionẽ:ſʒ ꝓpter
emancipationẽ. dic ergo ꝙ regrii ꝙ ſit pᷣmus tꝑe moꝛi:vt
ibi. v nõ ſit ĩ poteſtate alteri tꝑe exiſtent cõditionis vt

—

Be libe, ⁊poſthu.

hic. Glo.ſol. ⁊ vide eã que incipit in vita teſtatoꝛis. et glo.
aſſignat aliã rõnẽ quã vide ĩ ea. ? S. alien.quẽ gl allegat
nil facit: qꝛ ibi loqui ĩ acqſitiõe hẽditaſ cui acꝗrit: hᷣtra/
ctat᷑ an iſte ſit ſuꝰ. glo. tene ⁊ bñ diẽ ꝑ illã.l. ¶ Op. hãc
l. de.l. pat filio. de hẽ iĩſti vbi tm ĩſpicit ts moꝛſ. Rñdeo.
ibi loqtur ĩ ſeruo: ĩ flio. Añ ẽ differẽtia ꝙ ſi ſeruꝰaliena
tur ſit cũ ſua cauſa ⁊ dñs põt ſeruo legẽ apponẽ: vt.l. Fuꝰ
hac.l.j.de manu.vin. ⁊.l.j. ⁊ ij.C. qui ad li. ꝓcla.nõ lʒ. ſʒ hᷣ
loqtur ĩ filio cui teſtõꝛ nõ põt ĩponẽ legẽ vt h. ¶ Op. de
l. anpenul.j.de hẽ. iſti. vbi ĩ ſeruo ĩſpicit᷑ tpᷣs ↄditiõis non
moꝛ. So. ibi ſeru mutauit ſtatũ ex diſpõne legis:h̊ hoĩs
volũtate mutauit. ⁊ ita no.ĩ ↄlo.⁊ tene mẽti diſtictionẽ ꝑ
te. ⁊ vide glo.ibi.⁊ facit.l.ſi ſeruus.S.j.Gl.allegat pꝛo cõ/
coꝛdãtia:led dic vt ibi noe itag alp
. I ufficit ꝙ a tpe natiuita ſili
J flin m.ſ fſtnmicpertatb.. CDOp
te⸗ po. de. l. poſthuma.jj. e. So. vtibi. ¶ Quo de qᷓ
ↄditiõe loqua::Ol h̃ diẽ ꝙ de poteſtatiua caſuali v mix⸗
ta. In eo ꝙ diẽ de poteſtatiua nõ vi vep: q; poſthunnon
põt ĩplere ↄditionẽ anteq; naſcat᷑: niſi dicẽs de ptãtiua de
pẽdẽte a ptãte alterinõ poſthumi.⁊ idẽ dicde mixta:ſed
q dẽ in caſuali ꝓcedit ſine dubio: qꝛ põt exiſtẽ anteq;ᷓ po

— I ſthum naſcai. ⁊ hac tenet Di.
J O OQuñ veritas ⁊ fictio tẽdũt ad vnũ ſineʒ
veritas pualet ſictiõi.h.d. ¶ No. ex hac.l ve
ritas pualet hctioni ¶ Scðdo no. de ſigniſcatiõe huſebi
reddit.i.retrodat'. de hoc dixi.s. ſo.ma.in rub ¶ Op.
de. l. nõ putauit.S.ſiqs emãcipatũ.j.de ↄtabu. So. ibi in
eẽ̃neo exhẽdato ꝗ ſuit poſtea arrogat:hi ſilio. Rõ: ꝛ ĩ
ex᷑neo exhẽdatio ab initio fuit ĩcepta ĩ filio lʒ emãcipato
ſed. Pꝛetea ene adoptat incipit eẽ nouns ſiliſict: qd
ĩ filio emãcipato nõ ꝓcedit et h. Sʒ ð hoc opi..ꝓxi
mo. So.ibiĩ iſtitutiõẽ q̃ ita ↄgruit ĩ pſona exnei ſiẽ ĩ pſo/
na nilij. Et ex hoc habes ĩtellectũ ſeq̃nt.S.quẽ vide per te.
¶Itẽ op. de. l. ſigs poſthũos.S.ſi filiũ..e. Dicebat do.
Rai.ꝙ erat ꝓpt ſictioneʒ poſtliminij ĩ q̃ ẽ eqtas nãlis:vt
l.poſthumũ.ſʒ truſa ẽ: q; ĩ oĩ fictiõe nõ ẽ eqtas nãlis.ᷣdic ꝙ
ꝙ qñ vitas ⁊ fictio tẽdũt ĩuicẽ ad diuerſa:tũc pᷣualet fictio
vt. l. ſigs poſthumos.S.j.v.diuerſũ.s.e.de cap.⁊ poſtli.re
ner.p totũ.⁊ tota iura loqntia de poſtliminio ⁊ iura fictio
nũ. ¶ Quid ẽ adoptio: Dic vt ĩglo.⁊ no.eã.⁊ ẽ diffinitio
Aʒo.iĩ ſũma de adop.et eã pꝛobat Guil.de cu in.l.j.s.de

, adop.dic vt ibi per eũ.
Qr) Oſthuma. Sitpe natiuitat᷑ ſilia nõ re/
2 periĩ legitime iſtituta:teſtm rũpit᷑. h.d.
— AQAiui exhẽdat ſilios vĩ noĩati exhẽ/
t Itins dare: nec vĩ ꝗs exhẽdare filios qͥs

—

ignoꝛat ſe hꝛe.h.d. ¶ Op. ĩſti. de exhẽ.li ĩ pᷣn. et
l. fi. C.e..l.j.S.eo. So.glo.qꝙ expᷣſſe ⁊ noĩatĩ dẽ fieri qñ ſi
lios exhẽdat:ſecſi dicat liberos ⁊c. Aide glo.q icipit ſecꝰ
ſidicat ⁊c. C No.j ꝗ expᷣmit nomẽ ſpeciei vĩ noĩati facẽ.
tetigi ĩ.l.turpia.S.ſi.de le.j.⁊ hoc ẽ vtile ſcire ad młta ſpã
lit᷑ ꝓpt᷑ vnũ ſ.ꝙ renũciatio caſuũ foꝛtuitoꝝ nõ valʒ niſi ex
pꝛeſſe renũciet: vt.l.q̊ ⁊ ſiqs.S.ꝗſitũ. .ſiqs cauti.et.l.opꝰ.
5.·loca.ſʒ qd ſi dicat ſuſcipio oẽm caſũ ſoꝛtuitũ ⁊c? Glo diẽ
ꝙ ſatʒ vĩ expᷣmere.⁊ iſtã.l.ĩduco ad aliã.q.mlti fũt caſus ĩ
ꝗbereꝗrũ ĩ ꝓcuratoꝛe ſpãle mãdatũ:vt no.i.l.põp.de ꝓ
cu. An ſufficiat ꝙ dicat ad petẽdũ reſti.ĩ ĩteg.qtiẽs opus
erit. An ſit oppoꝛtunũ ꝙ dicat ĩ tali cauſa? Ec vẽ ꝗ ſuffici
at ſi dicat qᷣtiẽs opꝰ erit. Cõtrariũ vi i.l.ſiqs mihi bona.

§. iuſſuʒ .de acꝗ.hẽ. Et hoc tenẽt doc.⁊ Ci et alij i.l.j.C.

etiã ꝑ ꝓcu.in ĩte.reſti.pe.po.dicã ĩ.d.S.iuſſũ.pleni:vt.l.
ſfiliuſſa..j.de dona. ¶ Quũo qd ſi exhẽdat fil:an et po/
ſthumũ vꝛ exhẽdare:Et vi ꝙ ſic. ita diẽ gl. ſ Zꝛiũ puto ve
rũ: niſi ĩ aliq̃ parte teſti ſacẽt mẽtionẽ de poſthumo:vt.l.
q ſiliab.j.de le.j. Nõ ob.l.quà glo.alle.q; ibi ẽ ſauoꝛ tu
tele.dixi ĩ.d.l.ꝗ ſiliabus. èl

Fauote teſti ? ppf ignoꝛãtiã teſtõr natꝰ
Lutiu babei ꝓ nõ nato.h.d. Vel alit ſʒ gl. ꝓui
ſio fcã i vnũ caſũ poꝛigit ad aliũ ĩ queʒ teſtõꝛ ſilit᷑ ꝓuidiſſet
ſi de eo cogitaſſet. h. d. ⁊ ẽ nõbil caſus. ¶ Op.de.l.nomẽ
filian.j. de v. ſig ⁊. l. ſiqs niliab. de teſ. tu cũ.l ſe. vbi appel
latione poſthumi nõ cõtinei iã natꝰ. So.vt ĩ glo. Vltio
iſte tex. fac ad.q.diẽ ſtatutũ ꝙ pene duplicẽtur de nocte:
nundd ſi aliqd maleſiciũ dicit factũ ſuiſſe de ſero vel dꝛ ꝙ
fuit de mane tẽpeſtiue dicaĩ ſieri de nocte: Recoꝛdoꝛ ꝙ di
xi de hac.q.in plurib locis: ſʒ bꝛeuit᷑ do declarationẽ cla
rã.l.hec vᷣba.j.de vᷣb.ſig.diẽ ꝙ aut dies ẽ aut nox: modo
nox qd eſt:ic nõ ẽ aliud niſi pᷣuatio lucis.et dies nõ ẽ ali
ud niſi poſitio lucis. Et iſtud ꝓbas ĩ. c.cõſuluit.ex de offi.
dele. mõ ad ꝓpoſitũ qñ dicit de ſero nõ ẽ fcã nox: ſʒ fiũt te
nebꝛe nõ tñ adhuc ẽ nox. Gh̊ ꝓbo ꝑ.l.ſiqꝗs.j.de manu. teſ.
obi viuẽs moꝛit.⁊ videbit ĩi.l.ſiqs filio eo.Ita dico qñ dĩ
mane:tũc celo albeſcẽte ẽ dies: vt h et.l.j.Cde cuſto.reo.
q; c nox receditẽ dies. ¶ Iſtam.q.diſputauit do. Pe.
de cernetis.

Ilius. Flluſia. mies põt erberedariſẽ pa
Rganus. hoc dicit.
p Oſthun U. oc dicit vt. l. pxi. . fi. et. .

2

e.l.placet.cũ.l.ſe.
A- ls. si exhẽdatio ſcã ĩ ↄditiõis defectũ
nõ põt cõſirmari aditiõe teſtm eſt nullũ ⁊ filiᷣ pꝛi
bĩteſtato ſuccedit: ſec ſi põt ↄfrmari h. d. Et iſtud ẽ bo

nũ pncipiũ ⁊ aliquãtulũ difficile. Et diuidit ĩ duas partes

Pꝛĩo loꝗt ĩ inſtituto ſub cõditiõe poteſtatiua ſeu caſuali:
nec hʒ cohẽdẽ ſubſtitutũ. Scðo qñ bʒ cohẽdẽ.2 ibi hẽdẽ
aũt. Lirca pᷣmã partẽ q̃ro ſub q̃ ↄditiõe ſuit ĩſtitutꝰñ/
lius: Rñ.ſʒ glo.dicũt qdã ꝙ fuit ĩſtitut ſub cõditiõe ptã/
tiua q̃ nõ potat ipleri vltimo vite ſpiritu.Alij dicũt ꝙ ſuit
ↄditio caſual pma lec.ẽ va ĩ ſe: tñ opoꝛtet te ponẽ ꝙ nul/
lũ habuit ſubſtitutuʒ.⁊ lec.Di.qᷓ h inuit ꝙ habuit ſfiliuſſa.
ſhſtitutũ tũc nõ ꝓcedẽt: q; ſiſli ẽ exhẽdat ĩ deſectũ odi/
tiõis ſuccedẽt ſubſtitut. Idẽ ſi nõ ẽ exhẽdaſ:q; vi ꝑ eũ ſte
tiſſe: q̃re nõ ĩpleuit artãdo ſe ad vltimũ vite ſpm: vt.l. ſu.
G. Hů ⁊ ſi flio. de hẽ. iſti. ⁊ de ↄdi.ĩſti.l.ſ.poſt pᷣn. Alia lec.ẽ
ꝙ bᷣ loꝗt de ↄditiõe caſuali ⁊ vᷣioꝛ ⁊ hoc ſonat lr̃a ſub ↄdi/
tiõe q̃ nõ ẽ ĩ ei ptãte ⁊c. Sʒ tũc ob. C.de iſti.⁊ ſubſti.l.ſi pa
ter. ⁊.l.ſuus.i pᷣn j. de hẽ.ĩſti. Sʒ rñ. ꝙ ibi hʒ ſubſtitutũ vł
cobẽdẽ ĩ cui'aditiõe poterat cõfſirmari exhẽdatio: h ſecꝰ.
Szʒ tũc op.ofirmatio q fit ꝑ moꝛtẽ nõ ſufficit:vt.l.ſi ita.
. fi.ð. e. Rñ.illud ẽ verũ qñ eſt ipoſſibile adiri hẽditatẽ eo
viuo: q; poterat cõditio eo viuo deſcẽ tũc põtↄfirmariꝑ
aditionẽ qͥ ſit poſt moꝛtẽ: vt. l.ſiqs poſthumos. S. ſi filiũ..
eo. ⁊ dixi ĩ.d.l.ſiita.S.fi.s.e.tãget in.l.gallus.S.ĩ oĩbus·j.
eo. opi. ergo Pe. q hic ĩnuit ꝙ ſili habuit ſubſtitutũ non
ꝓcedit. enio ad ſcdᷣaʒ partẽ ĩ qua glo.ponit caſu:vt
babes in ea. Oppo. glo.iſte cohẽs ſuit inſtitut ad tẽpꝰ
pure:vt.l. hẽditas. de hẽ. iſti. So. H ſuit inſtitut'ad tẽpus
incertũ quod ſieri põt: ibi vero ad tẽpus certũ pꝛobat in
l.ſi ita.ĩ fi. . eo. ⁊.j. de le.j.l.ab oĩbus.S.quidã.⁊.C. de hẽ.
inſti. l. extraneũ. Scdo op.S. eo.l. ſi ita. S. fi. vbi ſi here
ditas nõ põt adiri ĩ vita ſilij nõ ſufficit ad ↄfirmationẽ ex
heredationis. Glo.ponẽdo caſũ nitii ſoluere ꝙ in pũcto
moꝛ poteſt adiri: ſed nõ eſt bona ſolutio. Cuʒ eni tex. di
cit poſt moꝛtẽ reqrũ ꝙ perſecte ſit moꝛtu: et ſic talis adi
tio nõ ↄfirmaret exhẽdationẽ: vt i.l. Sꝛia. AVñ gl.ſoluẽdo
Hß iſtud ↄꝛiũ legit iſtũ v. alio mõ.ſ.ꝙ h fil fuit iſtitut ſbᷣ ↄdi
tiõe ptãtiua ꝗᷓ nõ põt ĩpleri vltio vite ſpũ.ſ.ꝙ ſili fuit inſti
tutꝰ p parte ſub cõditiõe nec ſuit ĩ ei defectũ expẽdat: et
ei fuit dat cohẽs poſt moꝛtẽ jm Aʒo. ⁊ differt a pᷣma lec.
qꝛ ſᷣm pᷣmã ſili fuit ĩ deſectũ cõditionis exhẽdat. Iſta lec.
poſſet eſſe va ponẽdo ꝙ ſilius fuit inſtitut ſub conditione
poteſtatiua qᷓ põt impleri vltimo vite ſpiritu. q caſu nõ ẽ
neceſſaria exhẽdatio: vt. l. ſu S. ſ T ſi flio. j. de hẽ. inſt et

pdui
ſe
mi
bel
io
tte:

d
cln
do
all
f.
tte
le.
ſdi
eo.
de.

15.

de ↄdi.iſti.l.fi.ſed ſi ponerem eũ inſtitutũ ſub cõditiõe ca⸗
ſuali nõ valẽt teſtm niſi ĩ ei defectũ exhẽdaret: vt.l.ſi pr. C.
de iſti. ⁊ ſubſti. ⁊.l.ſuus qq;. de hẽ.ĩſti. So. glo.alio mõ
ꝙ ĩ. l. ſ ita.ſili ĩiuenit ſe expẽdatũ poſt moꝛtem:h̊ eo viuo.
hec lec.nõ videt᷑ ꝓcedere cũ tex.̊ dicit poſt moꝛtẽ. niſi ſu
ſtinẽdo hãc lec.ponẽs caſũ alio mõ ſᷣm Ja.de are.iſ.ꝙ ſil
fuit ĩſtitut' pꝛo parte ſub cõditiõe caſuali⁊ ĩ eiꝰ defectũ ex
heredat: ⁊ ſuit ſibi dat pꝛo vna parte cohẽs pure:⁊ pꝛo
alia parte alcohẽs poſt moꝛtẽ: certe valet teſtm: qꝛ ꝑx ad/
iectionẽ illi cohẽdis dati pure põt cõſirmari exhẽdatio.
h. d.⁊ tũc expone tex.ſic dicit tex.ſcripto ſhaudi ⁊ alio pu

re qui ſtati adiuit.dicit tex.põt vt habeat aliã partẽ in di

CIe, — ctum tempug
Wilius. Qui morke Ki reincidit ĩ poteſtatẽ pꝛis ſi
añ reperii iſtitut teſtm nõ rũpit.h.d. Pꝛimo ponii.q.2
arguii ꝓ vna parte. ꝭ pꝛo alia parte ⁊ detmiatur.q.q̃rto
ſoꝛmat᷑ illa.q.⁊ decidit.ſcða ibi nõ ꝗdẽ. tertia ibi ſj tamẽ.

q̃rta ibi ſed ſi bẽs. No.iſtũ tex.in qͥ ponũtur ſufficien

caſus ĩ ꝗbꝰſili poſt teſtm̃ rũpit teſtm.ſ.ſi de nouo naſcit.ſi
de nouo adoptat᷑.ſi ſubducto pᷣmo ĩcipit tenẽ locũ pᷣmi: et
ſi moꝛtuo auo iĩcipit tenere locũ pꝛis.Et no.C. de poſthu.
here.inſti.ſuꝑ rubꝛica.⁊ tãgã.j.l.ꝓxi.ĩ pᷣn. ¶ Op.ꝙ te/
ſtamẽtũ miliꝭᷣ nõ rũpat᷑ pꝛeteritiõe ſilij: vt.l.ſicut certi.⁊.l.
ſi c vel ĩ vtero.C. de teſta.mili.So.̊ ſoluit ive lo/
—. ggtur ĩ mllite ꝗ militare deſijt.
Bigs ex certa. Namua cſ ſte ..
õ oteſt ꝗs iſtituere poſthumũ ex ea
Siquis eO.qᷓ tũc ſbidror eſſe nõ poteſt honeſta:
ſſed ſpes eſt ꝙ eſſe poſſit. h. d. .
g All Re ⁊ fama difficilis ẽ hec lex. ⁊ glo.
AAI S. yltima bui.l. dicit ꝙ ẽ difficilioꝛ ali
qua alia q ſit ĩ coꝛpoꝛe iuris ⁊ magis ꝑfecte ſuã mãʒ expli
cat. Et diuidit᷑ tota pᷣncipalit ĩ tres partes ſʒ Di ⁊ oẽs./
mo ponit᷑ cõſiliũ galli cũ rephẽſionibet ſuppletionibſce/
uole vſq; ad. S. nũc de lege.ſcdo ponit ꝓuiſio.l.velleie ĩ du
obus capitib vſq; ad.S. ille caſus.tertio ponii ꝓuiſio Ju
liani ĩ caſu illo difficili vſq; ad fi. Et pᷣma ſubdiuidii ĩ qnq;
partes Fʒ Di.pᷣmo ponit cõſiliũ galli vſq; ad. S. qdã recte.
ſcdᷣo ponũtur rep̃hẽſiões ⁊ ſuppletiões ſcenole vſq; ad .
ſſtituẽs.tertio qᷓdã bꝛeuis oꝛdinatio teſti vſq; ad.S.ſi eius
qᷓ̃rto q̃dã dubitabilis q̃ſtio vſq; ad.S.ĩ oĩb.ꝗnto et vltio
ponũtur q̃dã reglłe generales vſq; ad.S.nũc de lege. Gl.
ↄtinuat hãc.l.ad pᷣcedẽtia.qð tãgã.j.i q̃ſtionibꝰ. C Ad
euidentiã hui.l. debes ſcire ꝙ de iure antiqᷣ añ iſtã.l.po
ſthum alienꝰnõ poterat heres inſtitui:vt ĩſti.de bo.poſ.i
pᷣn.⁊.j.e.l.O.ille caſus.⁊ ibi videbit.Sʒ gallus agꝗlius ĩtro
duxit ĩ caſũ ꝙ poſthum alien poſſit inſtitui heres:⁊ ad h̊
fuit neceſſaria pꝛouiſio galli. Scðdo debes ſcire ꝙ po⸗
ſthum ppᷣe ẽ ille ꝗ naſci᷑ poſt moꝛtẽ pꝛis.Alij dicuni ĩpꝛo
pꝛie poſthumi:vt no.C. de poſthu.hẽ.inſti.ſuꝑ rubꝛi.vt di
cã.j.Hoc pᷣmiſſo venio ad caſũ ĩ termis ĩ pn. cũ poſthumꝰ
alien.i.ꝗ pᷣmũ locũ nõ tenet tꝑe teſtĩ non poſſet ĩſtitui de
iure antiq. eueniebat ꝙ nepotes ꝗ naſcebant ex ſilijs iue/-
niebat ſe pᷣteritos ⁊ teſtm rũpebat: iõ fuit petitũ cõſiliuʒ a
gallo aqlio q̃liter ſuꝑ hoc poſſet ꝓuideri:ipſe cũ eẽt iuriſ/
cõſult'⁊ pꝛouiſũ nõ eſſet ſʒ iura antiq̃ iduxit ⁊ de nouo po
ſthumos ⁊ nepotes poſſe ĩſtitui eo mõ qᷣ ponit᷑ hĩ pᷣn.lr̃a ẽ
clara.¶ Itẽ ſcias vnũ ꝙ cõſiliũ galli habet locũ tm̃ in ne
pote nato poſt moꝛtẽ pꝛis ⁊ aui:ꝓuiſio velleie ⁊ iuliani in
caſu difficili habet locũ ĩ nepote nato viuo auo. Op.
dicit h ſic poſſe ⁊ ſic gallus poſuit ĩ poteſtate:nõ in neceſſi
tate õ.l.poſthumoꝝ.S.j.j.ti.j. So.gl.ſatei ↄꝛiũ ⁊ ſupplet
poſſe ⁊ neceſſe eſſe ne rũpat᷑ teſtm. Doc.circa hãcglo.di⸗
cũt ꝙ nõ ẽ neceſſitas pᷣciſa ſed cauſatiua: ⁊ ſi vult ne teſtm̃
rũpat ſic ſaciat.¶Extra glo.oppo.ꝙvbũ põt iĩpoꝛtat ne
ceſſitatẽ pciſã: vt.l.nemo.j.de furſ. Rñ.qũqʒ vbũ põt po/
nil ĩ diſpoſitiõe negatiua: ⁊ tũc inducit neceſſitatẽ pciſã q⸗

Oce libe. c poſthu.

peiuat potentiã:vt ĩ ↄꝛijs ⁊ ex de re.iu.c.j.li.vj.⁊ ibi p Jo.
an.Si vo ponit affirmatiue ĩ legib reſcript vł iĩ ↄctibꝰ nũ
qᷓ; reperies ꝙ ipoꝛtat neceſſitatẽ p̃ciſã: ſʒ cauſatiuã ſic. fac
l.ſi tibi madauero.S.ſ.S.mã. ⁊.l.ſepe.S.de offi.pſi. ⁊ hic ẽ
tex. In vltimis vo volutatib video ꝙ vbũ põt iducat ne/
ceſſitatẽ: vt no.glo.i.d.l.ſepe.diſtiguẽdo ad quẽ vba diri
gunt: vt.l.peto.i pᷣn.j.de le.ij.⁊ qð ibi no.Et h̊ eſt veꝝ qñ
vbũ põt ponit in oꝛone diſpoſitiue ꝑ ſe pᷣncipalit Sʒ ſi po
nerei iĩcidẽter ꝑ modũ cõditiõis vel cauſe qd ipoꝛtat:dicã
ĩ.ti.j. vbi glo.tãgit. ¶ Scdo oppo.⁊ vi ꝙ gallus dederit
malũ cõſiliũ:nã nõ dicit ſiliũ iſtituẽdũ: ⁊ ſic teſtm̃ eſſe nul/
lü pᷣteritiõe ſilij:vt.je.l.ĩter ceta.Glo.ſoluit ꝙ gallus ha
buit ꝓ cõſtãti ꝙ ſilifuit iſtitutꝰ. Nec ob.qꝙ dicit iſtitui:qꝛ
expone.i.ſubſtitui:qꝛ oĩs ſubſtitutio ẽ inſtitutio:vt ĩ glo. ?
l.cohẽdi.S.an ſilie.j.de vul.⁊‚ pu. ⁊.l.ĩ oꝛone.S.qð vulgo.
I. ad.l.fal.⁊ veruʒ diẽ iſta glo. ꝙ ita ſetit gallus.puto tñ p
etiã ſi flli nõ eẽt inſtitut facto teſtõ ſʒ ↄſiliũ galli teſtm va
leret ꝑ.l.ſiqs ita hẽs iſtituat.j.de hẽ. ĩſti. vbi pmittit.l.ſic
teſtari ſi ille ꝗ ſucceſſurꝰ ẽ ab iteſtato nolit eſie hẽs:tał ſit
beres. Ita h̊ eadẽ rõne ſi fli me me viuo moꝛiet᷑:⁊ ſic non
põt mihi hẽs eſſe nepos ex eo ſit hẽs. nulla eni iniuria ſit
ſilio:⁊ ſic ei pꝛeteritiõe teſtm nõ rũpit᷑. Et erit h̊ caſus q
ille ꝗ nõ ſucceſſur eſt ab ĩteſtato p̃fert᷑ ei ꝗ ſuccedẽ põt ex
teſtõ. fateoꝛ tñũ ꝙ mẽs galli fuit illa quã glo.dicit.¶ Sed
Ʒ hoc op.de.l.ſi ita.S.ñ.S.e. Rñ.ibi fili erat exhẽdat: et
ſic ex tacita volutate deſũcti nõ veniebat ab iteſtato:h ſe⸗
cus.ſac.j.de iure codicilloꝝ.l.oↄñiciũtur.ĩ pn.⁊x.S.j. ¶ Itẽ
ðᷣpdicta fac.e.S.ĩ oĩbꝰ. So.dico ꝙ ſiliꝰerat tacite ĩſtitutꝰ
eo ꝙ teſtõꝛ vult eũ ab ĩteſtato ſuccedẽ ⁊ pꝛeferri nepoti:vt
d.l. cõſiciunt᷑. ¶ Op.tertio ad.l.dã hic poſthumos nepo
tes ⁊c. Cõtra iſti nepotes nõ ſũt poſthumi: vt.l.qd ſi ne
potes.s.e.de te.tu. Rñ.qꝙ poſthumi ſũt ve vno reſpcũ:qꝛ
poſt moꝛtẽ piis ⁊ aui naſcunt ĩ caſu iſto ſʒ cõſiliũ galli:ſed
alio reſpcũ ipꝛopᷣe dicunt᷑ poſthumi:qꝛ ſbducto pẽe de me
dio ĩcipiũt tenẽ pᷣmũ locũ:vt..l. pꝓxi.S.j. C Et ex hoc gl.
colligit ↄtinuationẽ.l.q̊ hoc reaſſumã ĩ qõnibꝰ.¶ Nõ
§ ex hac glo.ꝙ ꝓpe poſthunieſt qui naſcit poſt moꝛtẽ: iõ
dicit etiãẽ poſthumquaſi poſt humũ natꝰ⁊ oẽs alij dicunt᷑
poſthumiiĩpꝛope:vt no. C. de poſthu.hẽ. inſti.ſuꝑ rub.⁊ G
in glo.⁊ ẽ vtile ſcire ſi ĩ ſtatus ſeret mẽtio poſthumi:cũ ſta⸗
tuta debeãt intelligi ſʒ ppꝛiũ ſigniſcatũ g̊ no. ¶ Op. ꝙ
poſthum ſeu nepos nat ĩ vita aui nõ rũpat teſtm: vt.j.e.l.
F. nũc de lege. Gl. ſatet Zꝛiũ q nõ rũperet natiĩ vita ſi teſtm̃
ſieret Fʒ ↄſiliũ.l.velleie.ſq̊ gallus nõ ꝓuidit ĩ hoc.⁊ vide gl.
q ĩcipit ecce ↄſiliũ.vſq; ibi itẽ no. ¶ Sʒ op ꝙ; ꝓuiſio gal
li ſuerit ſufficiẽs.nã ꝓuiſio ſcã ĩ vnũ caſũ ſe extẽdit ad aliũ
vt in ſoſtitutiõe vulgari q poꝛigit ad pupillarẽ et ecõtra:
vt.l.iã hoc iure.de vul.⁊ pupil.x.C. de ĩpu. ⁊ ali.ſub.l. hbe
ditatẽ. ⁊.l.qᷓuis.⁊ de ĩſti.⁊ ſubſt.l.f.ꝙᷓ puiſio galli facta in
vnũ caſũ poꝛiget ad aliũ. Rñ.puto ꝙ ꝓuiſio.l.vell eie fu
erit neceſſaria. qð eni dẽ ꝓuiſio fcã ĩ vnũ caſũ ponigit᷑ ad
aliũ. Vep ẽ ſi ĩillo teſtõꝛ poſſet ꝓuidẽ: ſj h añ diſpoſitiõeʒ
l. velleie teſtõ: nõ potat ꝓuidẽ ĩſtituẽdo poſthumũ alienũ
niſi i caſu ĩducto ꝑ gallũ ſolũ. ⁊ ĩ alijs caſibꝰremanebat re
gula antiq̃ ꝙ poſthum alien inſtitui nõ poterat. videbitis
j.e.l.ille caſus. ¶ Mꝛeterea illud qð dicii ꝙ ſbſtitutio fa
cta ĩ vnũ caſũ poꝝigit ad aliũ. Intellige ad aliũ caſuʒ ꝗ ſit
de nã ſubſtituꝶ.⁊ reſpicit pſonã eiꝰcui ſcã eſt ſſtitutio:nõ
aũt ſi reſpicẽt pſonã ſubſtituti.ſi eni ẽ ſubſtitutꝰlle q naſci
eur poſt moꝛtẽ nõ põt ĩtelligi ſubſtitut ille ꝗ naſcit ĩ vita:
vt. S. e.lcõmodiſſime. qð itellige niſi teſtõ: putaſſet ſe de/⸗
ceſſurũ incõtinẽti:vt dixi ĩ.d.l.cõmodiſſime.⁊ ꝓbat. S. e. l.
titius. S.lutius. ¶ Op.de.l.ſfi. C. e. So.qda fatent illã.l.
ꝙ ꝓuiſio galli etiã poꝛigatur ad nepotes qui naſcunt in
vita:ſʒ nõ eſt veꝝ vt dixi.nã ꝓuiſio galli eſt ↄtra ius cõmu
ne:et ſic non poꝛꝛigit vltra caſuʒ qui in ipſa expꝛimit᷑:vt.l.
ſcipim. ĩ f.C. de ap. C Itẽ pꝛouiſio teſtatoꝛis ſacta jm

A
or as

h.

Be libe, ⁊poſthu.

cõſiliũ galli nõ poꝛꝛigii ad caſũ quo poſthum naſceret in
vita ſm tẽpoꝛa galli:qꝛ illo tẽpoꝛe teſtõꝛ nõ poterat: ſʒ ho
die cũ teſtõꝛ hoc poſſit poꝝigeret᷑ ad eũ quiĩ vita naſcereĩ᷑
ſi teſtõꝛ putaret ſe deceſſuꝝ ĩcõtinẽti ſʒ .S.ꝓxi.dixi.ſʒ qũ
teſtõꝛ eſſet ſan ⁊ filᷣſan nec cogitatio poterat eſſe ꝙ filius
moꝛiet᷑ tm ad illũ caſũ poꝛꝛigit nõ ſi ĩ vita naſcat. ¶ Op.
ꝙ gallus male dixit: qꝛ ſceuola eũ repꝛehẽdit de ſuꝑfluita
te ⁊ iſufficiẽtia: vt.j.e.l S. quidã recte.⁊.5.ſe.Glo.ſatet cõ
trariũ qdð ſceuola repꝛehẽdit: et addit hoc iõ qꝛ quãto iu⸗
nioꝛes tãto pſpicatioꝛes ſm pᷣcianũ. ¶ Oppo.qꝙ tal ne/

pos potuerit pᷣteriri:vt ĩſti.de exhẽ. li.ĩ fi. So.h̊ de nepo/

te ex ſilio:ibi de nepote ex filia. C Op.dẽ h ꝙ gallus reß̃
hẽdit de ſuperfluitate ⁊t ĩſufficiẽtia. Cõtra.cũ iſta ſint re/
pugnãtia ⁊ ſic nõ poſſũt eſſe ſimul: vt.l.vbi repugnãtia.j.
de re.iu. So.iſta ſũt circa diuerſa:nõ circa idẽ.nã ĩ ꝗbuſ/
dã dixit ſupflua:⁊ ĩ qbuſdã ſufficient᷑:vt.j.patebit. ¶ Ve
nio ad.q.qᷓro q̃lit lex iſta cõtinuet:⁊ dic vt in glo.ij.⁊ tene
mẽti. Altimo cõcludit ꝙ nõ ẽ neceſſaria.l.ad.l.conti⸗
nuatio.qð no. Quũo an mẽſis qͥ ꝗs moꝛii debeat cõpu
tari: Et glo. tua dicit ꝙ ſic⁊ bñ. ¶ Qũo qd ſi nepos nat
fuit ꝑ duos dies poſt. x. mẽſes:an dicai legitim: Et glo.
dicit ꝙ ſic ſin quoſdã phiſicos: ⁊ vide glo.iſtã q ĩcipit pꝓxi

mus ⁊c. Idẽ no.i.S.ſi.ĩ auẽ de reſti.⁊ ea qᷓ parit.ſj in.l.ſe/

ptimo..de ſta.ho.glo.dic pꝛiũ. Nꝛo cui declaratiõe ſciẽ
dũ ꝙ triplex ẽ tẽpus ꝑfectũ part.bᷣmo ẽ tpᷣs vij. mẽſiũ: et
? part legitim:vt.d.l.ſeptimo.⁊.lĩ teſtõ.i fi.j.de ſuis ⁊ le
gi. Scdo ẽ tẽpus.ix. mẽſiũ: ⁊ ĩ ſto cõcoꝛdãt oẽs.Tertio ẽ
tẽpus.x.mẽſiũ:⁊ ĩ hoc etiã cõcoꝛdãt oẽs:ſʒ ĩ exceſſu glo.di
ſcoꝛdãt. Do. Ci.dũ ſcriberet ſuꝑ.l.ſeptimo.de ſta.ho.iĩ ci
uitate iſta cõſuluit ſuꝑ hoc magiſtrũ gẽtilẽ ꝗ reſpõdit ſibi
p multa vba.⁊ ſinalit᷑ cõcluſit ꝙ etiã poſt.x.menſes ꝑ pau
cos dies põt eſſe legitim partꝰ. ponebat etiã aliud mira/⸗

bile qð iura nr̃a nõ admittũt q ĩ.xij.⁊.xiij. mẽſib qũq; cõ

tingit ſʒ raro ꝙ mulier parit: ſ̊ hoc phyſicis relinqndũ ẽ.
Quũo põe ꝙ mulier poſt duos dies poſt moꝛtẽ pᷣmi ma
riti accepit ſcdʒ virũ ⁊ peperit ĩ nono mẽſe:ita ꝙ par põt
eſſe pᷣmi viri:põt etiã eſſe ſcdi.põt enĩ parẽ ĩ ſeptio ⁊ nono
⁊ ĩ decio mẽſe:cui dicet iſte part: Quidã dicũt diſtiguen/⸗
dũ ĩ cuidomo naſcit:vt.l.ſi vicinis.C. de nup. ⁊.l.filiuʒ..
de his g ſũt ſui vł ali.iur.Alij dicũt ſtãdũ teſtionio mr̃is:
vt. l. etiã. .de ꝓba. t. l.vxoꝛe.j de manu.teſ.ſ̊ hoc non vr
bñ dictũ:qꝛ mater põt decipi: vt l.j.S.ſi mulier.de li.ag. et
lj.S.ſi ꝑ calũniã..ſi mulier vẽ.no.do. Ja. de bel. diſputa

uit ⁊ poſuit ĩ.l.j.de bo poſ.ſimtabu.⁊ dicit ipſe ꝙ pᷣ debʒ ĩ/

ſpici cui aſſimilatur: ar.l.qð ſi nolit.S.ſi mãcipia. S.de edi.
edic.ſi nõ apparet cui aſſimilat:inſpici tũc debet ĩ cui do/⸗
mo nat eſt: vt.d.l.ſi vicinis.⁊.l.filiũ: als nulliſili diceret:
ar. l. liberoꝝ.S.j.ð. de his ꝗ no.iĩſa. ſʒ hoc qð dicit de aſſi⸗
milatiõe nõ placet:qꝛ ex cogitatiõe mulierl tꝑe cõceptio/
nis cõtingit partũ alteri aſſimilare:vt.l.q̃ret aliqꝗs.et ibi
no.de vᷣbo.ſig.⁊.l.nõ ſũt liberi.de ſta.ho.puto ̊ ꝙ pꝛi in
ſpiciẽda ſũt ſigna cõceptiõis q ponit Roſ.i libellis ſuꝑ ti.
de edicto.ſi mulier vẽ.no.ĩ poſ.mit. ſi iſta ſigna nõ appa/
rent tũc ſtãdũ eſſet cõſuetudini mulierlĩ quãto tꝑe cõſue
nit parẽ: ar.l.nõ oẽs. S. barbarł.j.de mili.⁊.l.vniuerſoꝛũ.
ʒ.de nego.geſ.⁊.l.j.S. beſtias.S.de poſtu.ſʒ ſi iſta nõ appa
rẽt:tũc eẽt cõmittẽdũ medicis vel obſtetricibꝰ perit ĩ arte
illa:vt.l.j.S. ſ.S. de vẽ.ĩſpi.ex qlitate eni perſone põt medi⸗
co perſuaderi ꝙ ſiillud nõ apparet recurrẽdũ ẽ ad illud

AW☚,W,ũ 12 quod frequẽtius accidit.
0 Quidã recte. Hic pᷣ ponit᷑ repᷣhenſio ſceuole ʒ

gallüũ de ſu pfluitate vſq; ad 8. idẽ credẽdũ. Ibi ſcda pars
ĩ qua ponit repꝛehẽſio de iſufficiẽtia circa numerũ ꝑſona
rũ vſq; ad.S.⁊ qꝗd ſi tãtũ. Ibi tertia ĩ qua poniĩ repꝛehen
ſio circa caſus vſq; ad.S.inſtituẽs. Legam per partes
⁊ ponam clare caſũ i termis:qꝛ ſũmariũ cõgrue non rece/
pit:qꝛ vba teſtamẽti bic clare nõ ponũtur. ¶ Qũo /ꝓp de/

claratiõe. S. qualit᷑ verba teſtamẽti cõcepta fuerũt: Glo.
ponit qnq; modis.⁊ qlibet ẽ bonꝰ.¶ Pꝛim modus ẽ ꝙ
dicat ſic. ſigs mihi nepos poſt moꝛtẽ meã naſcet hẽs eſto:
bec lec. applaudet lr̃e:q;ꝛ non facit mẽtionẽ de moꝛte ſilij.
Sʒ aduertẽdũ ẽ qʒ niſi ꝓuiſio galli ſuiſſet tale teſtamẽ
tuʒ nõ valeret: qꝛ iſtitueret poſthumalien:vt dixi ĩ n. l.
In q g repᷣbẽdit gallus: Rñdeo ꝙ poſtq ĩduxit poſthu
mos nepotes poſſe ĩſtitui ĩ mõ iſtituẽdi nõ ſint neceſſaria
tot ba. & Scðs modus ẽ ꝙ dicat ſiliũ ⁊ nepotẽ ꝗ ex eo
mihi naſcet᷑ poſt moꝛtẽ meã heredes inſtituo. Iſta ẽ bona
cõceptio:tñ habet dubiũ an ſilꝰ⁊ nepos videani inſimł in
ſtitui vel oꝛdine ſucceſſiuo: de q.j.dicã. C Tertmodus
eſt vt dicã ſic:ſi filiiheres nõ erit: nepotẽ qui ex eo naſceil
ſbᷣſtituo: ⁊ iſta ẽ bona.Ex q nota ꝙ ſubſtitutio vulgari ha
bet locũ ĩſtituto decedẽte ĩ vita teſtõꝛis. ¶ Quartus mo⸗
dus ẽ vt dicã ſiliũ ĩſtituo ⁊ nepotẽ ſubſtituo:⁊ ẽ bona.quã
no.refert enĩ ad caſuʒ qui colligit ex vbis galli: ſed ex vbis
galli colligit ſubſtitutio vulgar ſi fil inſtitut viuo ceſtõꝛe
moꝛiet tẽ.· Et ſic apparet hᷣ caſus 'm illã lec. illa vba titiuʒ
iſtituo ⁊ ſẽpꝛoniũ ſubſtituo ĩducũt ſubſtitutionẽ vulgarẽ:
de q dicã ĩ mã ſubſtitutiõis vulgaris.⁊ etiã ĩ mã cõpẽdio/
ſe. Quiĩtus modus ẽ vt dicà ſiliũ ⁊ nepotẽ ex eo ſubſti/
tuo. Nã nepos videi iſtitutꝰin caſũ qui colligit ex verbis
galli qd multũ no.ſ.ꝙ ſubſtitutio ſcã de ſilio ⁊ nepote co/

pulatiue: ĩtelligit᷑ oꝛdine ſucceſſiuo. Et ſic copulatiua reſol

uitur ĩ diſiũctiuã. ſacit.l. cũ pat᷑ S. penul.j.de le.ij. ¶ Op
po.natura copulatiue ẽ vt oẽs ſimul voceni: vt.l.ſiqs ita.
de cadu.tol. C. ⁊.l.ſi duobus.j.de le.j.So.hoc faẽ neceſſi
tas:qꝛ teſtõꝛ ſic habet neceſſe facere ne teſtm̃ rũpat:vt in
pn. l. Ael dic ꝙ hoc ſacit oꝛdinata charitas:vt ibi dicaʒ.
¶ BQOnerit glo. pone ꝙ qdã inſtituit filiũ ⁊ nepotẽ iã na/
tũ:an admittant᷑ oꝛdine ſucceſſiuo? Gl.tenet ꝙ ſic ꝑ.l.pe
to S. fratre.j. de le. ij. . l. cũ pat. S. pe. eo.ti. ¶ Et ꝑ hunc
§. Ja. de are. tenuit Zꝛiũ.ſ.ꝙ glibet ſit heres ꝓ parte:per
leges allegatas ĩ glo. Nõ ob.S.iſte. q; ſic debet ĩtelligi de
neceſſitate: als ĩſtitutio nõ valeret: q poſthumalienꝰ nõ
poteſt ĩſtitui: niſi ĩ caſu ĩtroducto ꝑ gallũ. Do. An.de pi
ſis tenebat opi glo.ꝙ etiã nepotẽ iã natũ habet neceſſe ĩ
ſtituere ne teſtm̃ rũpat᷑ filio ſubducto de medio. argu. ꝓ
hoc.·S. de vſur..l.ſtipulat᷑.Fʒ hoc rñdet᷑ ad Sꝛiũ.l.ſi mulie/
ri. . de vſufruc.accreſ.q; loqtur ĩ legato ĩ quo nõ erat ne

ceſſitas. Ad alias.ll. rĩdet᷑ vt in glo. Mõ ob.l.peto.S.fra

tre.vbi loqtur ĩ legato:tñ ĩtelligit oꝛdine ſucceſſiuo:q; ibi
pſone nõ fuerũt noĩate copulatiue:ſʒ fuit ꝓplatũ verbũ ſa/
milie qð habebat illã ſignincationeʒ ꝙ ad mittant oꝛdine
ſucceſſiuo:vt.l.ſi. C. de bo.ſig. Mõ ob.l.cũ pat. . penl. 7.
de le.ij qꝛ ibi teſtõꝛ vſus ẽ vbis alt᷑natiuis nõ copulatiuis.
Eao dicerẽ ꝙ etiã ibi teſtõꝛ nõ haberet hoc neceſſe facẽ:
ſz ſi illa copulatiua eſſet ĩter pſonas inter quas cadit affe
ctio oꝛdinata ĩtelligat᷑ oꝛdine ſucceſſiuo:ſicut h ꝓbaĩ et in
l. generalit᷑ de ĩſti. et ſubſti. ⁊ idẽ de hẽiſti.l. luti.ſicut.n. al
ternatiua reſoluit᷑ ĩ cõiũctã:ita eadẽ rõne cõiũcta ĩ diſiun/
ctã. et appello oꝛdinatã charitatẽ qñ ſic ab ĩteſtato ſucceſ
ſuri erũt:vt ̊ patʒ. ¶ Sʒ ʒ pᷣdicta fac̃. C. de ĩpu.⁊ ali.ſub
ſti. l.x. Glo. r̃det ꝙ ibi erãt penit exnei pater ⁊ ſili:et ſic
nõ erat charitas oꝛdinata. ⁊ hec ẽ va ſo.in ſe:ſ̊ nõ ẽ neceſ
ſaria ad iſtaʒ.l.⁊ veri dicas q; ibi teſtõꝛ dixit vna.i.ſimul
cũ ſilijs ſuis tẽ Et ſic expᷣſſa fuit voluntas teſtõꝛis ꝙ ſimul
ſuccedãt. Nõ ob.l.ſi mulieri ⁊ titio. q; ibi dixit mulieri cũ
liberis: nos loqmur qñ dixit mulieri et liberis. ⁊ ſic ſacio
differẽtiã inter et ⁊ cũ. Et ſi tu dicis hoc ẽ õ.l.titij S. nihil.
ſ. de le. j. Rñ.quãtũ ad iducẽdã cõiũctionẽ nõ ẽ differẽtia
ĩter et ⁊ cũ:vt ibi.ſʒ vtrũ iſta piũctio ĩtelligaĩ ſiml an oꝛdie
ſucceſſiuo ẽ differẽtia:qꝛ cũ denotat quãdã ſimilitudinẽ:ſ
dictio et põt eſſe magis cõtinnatiua: nec reqrit de neceſſi
tate cõcurſũ vtriuſq;:ſj veriſicat ĩ quolibet copulatiuoꝛuʒ:
yt. l. ea tñ de le. ij. Habes g ex pdictis ſiue teſtõꝛ dicat
vna cũ ſilijs.

ſcel

ibi

ti

— — – —

—

De libe. poſthu.

vna cũ ſilijs ſiue ſił cũ filijs ſiue titio cũ ſilijs admittent᷑ eqlt:

i ſi dico ⁊ titio ſilijs tẽ diſtiguẽdũ an int᷑ eos cadat affectio
oꝛdinata vł nõ vt hac.l.¶ Sʒ ↄ hſac.l.ſiqs titio.ʒ vnã
lec.S.de vſufruc.accreſ.So.ibi erãt penit eoꝛdinaria: ⁊
ſic cadebat int᷑ nos affectio oꝛdinata. C Oũo qd ſi teſtõꝛ
dicat relinqᷣ titio ⁊ filijs ſeij? Rñ. ĩtelligunt᷑ ↄiũctiʒ ĩſtituti:
vt.l.inttdũ ĩ pᷣnj.de hẽ.iĩſti.qð g h̊ dicit de oꝛdie ſucceſſiuo
hʒ locũ qñ relinqtur ſibi ⁊ ſilijs ei. ¶ Quũo gd ſi teſtõꝛ cõ
uertat oꝛdinẽ ⁊ dicat ſeiũ nepotẽ meũ ⁊ titiũ patrẽ eſ inſti/

tuo: Certe dico ꝙ nil ad factũ:qꝛ dʒ ĩtelligiſm oꝛdinẽ ne/
ceſſitaſ:nõ/ꝓut ẽ ſcpᷣtũ:vt.l.talẽ ĩ pᷣn.j.de hẽ.iſti. Qũo

qd ſi teſtõꝛ dicat ſubſtituo talẽ ⁊ eiꝰfilios ⁊ hẽdes: Rñ.ex
eo ꝙ dixit hẽdes apparet ꝙ poſt moꝛtẽ illiꝰ intellexit ⁊ ſic
oꝛdie ſucceſſiuo. An autẽ reqrat᷑ ꝙ ſit ſilꝰ⁊ hẽs vlł ſuffi
ciat ꝙ ſit filius tm vł heres tm: Dicã·j.e.l.S. nunc de lege.
AQño qd ĩ pctib.aliqs emit rẽ ꝓ ſe ſilijs ⁊ nepotib vł
alio titulo recepit:an ĩtelligit oꝛdinate:q;ꝛ pᷣmo pꝛ: deinde
filij Et qdam dicũt ꝙ oꝛdinate ꝑ ea q̃ notant i.l.ſi nõ ſoꝛ
tẽ. S. libertus de ↄdi inde.Ego dico ꝙ deeſt gl. ð. de pac. l.
ſi tibi. S.ſi pactꝰ.vbi dẽ ꝙ qñ pꝛ paciſcit ſilio ſi alið nõ appa
ret ĩtelligit paciſci ei vt hẽdi.Ex qͥ ſegtur ꝙ oꝛdine ſucceſ/

ſiuo cũ viu nõ hẽat hẽdẽ.hoc etiã ĩ filijs ĩ ptãte pbaĩ᷑ alia
ptate ꝓp

rõne.nã cũ pat᷑ acqꝗrat ex ſua ꝓuiſiõe eſt pfecticiũ.ꝙ ſi filio
queret᷑ ꝑ ipᷣm filiũ acqreret᷑ pꝛi etiã hodie:vt.l.dñs ſᷣuo de
ver.ob. C Aduertẽdũ tñ ẽ ad vnũ ꝙ gl.diẽ ſi alið nõ ap/
paret:vt no.i.d.S.ſi pactꝰ.iõ ẽ diſtinguẽdũ int᷑ res:qꝛ qũq;
tale pactũ intponet᷑ ſuꝑ rebus q̃ de ſui nã nõ trãſeunt niſi

ad ſilios: ⁊ tũc vi ſtipulari filijs vt filis nõ vt hẽdibus ꝓ B
volo ꝙ poſt moꝛtẽ pais ſilij admittunt᷑ oẽs ꝓ virilib poꝛtio

nibus nõ pꝛo hẽditarijs poꝛtionibꝰ:vt.l.iureiur.S. ſi liberi
⁊.l.ſioꝑas.j.de ope.li.¶ Ex hoc ſeqt᷑ ꝙ ſi pat᷑ recipit fũ
dũ in emphitheoſiʒ ꝓ ſe ⁊ ſilijs Iʒ filij nõ ſint hẽdes tñ eqᷣlit
hẽbũt fũdũ:qꝛ emphiteoſis nõ trãſit ad oẽs hẽdes:ſʒ ſoluʒ
ad filios:vt in auẽ.de nõ alie.S.ex his.⁊ Qi.tãgit ĩ.l.liber
ti liberteq; C. de opi.li.Ego dixiĩ.d.l.iureiurã S.ſi libi.q;
ſi tale pactũ apponit᷑ ſuꝑ rebus q̃ de ſui nã trãſeũt ad here
des v paciſci pꝛ filijs vt hẽdibꝰ:⁊ ſic ꝓ virili nõ admittunt᷑
ſʒ ꝓ hẽditarũs poꝛtiõibus vt.l.ſi tibi.S.ſi pact .S.de pac.⁊
ibi dixi. C Itẽ ex hoc ꝙ dico ſiliũ ĩſtituo ⁊ nepotẽ ſubſti⸗
tuo ĩ alia poꝛtiõe facit ad pulchꝛã.q.q̃ fuit diſputata bo/
no.ſiliũ ĩſtitui aliũ ſubſtitui:q̃rit᷑ an iſta ſubſtitutio ſit vłga
ris vel cõpendioſa vel q̃ ẽ: Et fuit dermĩatũ boñ.qꝙ erat cõ
pendioſa ꝑ.l.pᷣcibus.do. Rai.ĩ tractatu ſuo de mã ſubſti/
tutiõis ĩ fi.dic ꝙ ẽ vulgaris ⁊ bñ ⁊ caſus ẽ hic ʒ nullus al/
legat.l.iſtã.nã caſus ẽ hic ſm illã lec.in gl. ibi vel ſic filium
iſtituo nepotẽ ſpſtituo qꝛ trahit᷑ ad caſũ ſubſtitutiõis galli
q̃ fuit vulgaris:vt.ð.in glo.ponit᷑ de ſubſtitutione vulgari.
¶Ouo ſtatutũ dat ĩmunitatẽ a munerib pꝛi t filijs: vel ĩ
peratoꝛ cõcedit pᷣnilegiũ pꝛi ⁊ filijs hẽbunt ne filij imunita

tẽ viuo pꝛe vł poſt ei moꝛtẽ? Et ea q̃ dicta ſũt ſaciũt ꝙ nõ

ĩ vita patris:ſʒ poſt moꝛtẽin ↄꝛiũ.⁊ iſta ẽ vitas vt hẽant vi
uẽte pꝛe:vt j.de iure ĩmuni.l.j.⁊.ij.⁊.C. de iniur.l.ſi.de epi.
⁊ cle.l.ij. Ea eniʒ q̃ dicta ſũt debẽt ĩtelligi ĩ his q̃ nõ poſſũt
ſil ⁊ ſemel eẽ pluriũ.vt dñia rerũ:ſʒ imunitas ⁊ pᷣuilegiũ pñt
eẽ ſimul:vt ĩ ↄꝛijo. ¶ Altimo iſte.S.ĩducit ad argumẽtuʒ
ꝙ ĩ libello videat᷑ itentata actio q̃ ex bis põt colligi: ſicut
Hh in dubio v ſcã ĩſtitutio:qᷓ colligi põt ex vᷣbis galli.de qͥ
P doc.i.l.de edita.C. de eden.dixi ĩi.l.ij. C. de edẽ.Di.etiaʒ

ĩducit iſtũ.S.ĩ argumẽtũ ad dno ſtatuta ↄꝛia ĩ eodẽ volumi
ne repta ꝙ ĩſpiciat᷑ vltimũ ſicut ̊ lʒ pꝛ ⁊ filius ſũt ſimul ĩſti /

tuti tñ ĩſpiciat᷑ oꝛdo de quo.C de teſta. tu.l.ij.⁊ ibi ꝑ Ci.di
xi ĩ.l.oẽs populi de iuſti.⁊ iure.
Hic ponit᷑ repꝛehẽſio

Idem Cr. edendum. cenolez gallũ circa p

ſonas. Et diuidit in tres partes vſq; ad S. t qd ſi tm̃. Pꝛi
mo loqĩ qñ ſolus nepos viuit.Scðo qñ ſolus ſilius.Ter/

tio qñ vterq;.ſcða ibi ſed ſi viuo.tertia ibi naʒ ⁊ ſilius. In

terminis caſus ẽ clarus.C Mo. ergo repꝛehẽſionẽ ſceuo/
le ↄ galluʒ de inſufficiẽtia circa ꝑſona ꝓnepotis.C Scoðo
nota ꝙ appellatiõe nepotis nõ ↄtinet ꝓnepos:ſi eniʒ cõti⸗
neret᷑ gallus non repꝛehẽderet᷑ per ſceuolã.hoc aũt q̃liter
debeat intelligi declarabo.j.e.l..ĩſtituẽs. Tertio nõ
de hac cõditiõe ⁊c̃.q inducit repetitionẽ omniũ verboꝝ di
ctoꝝ in pᷣcedenti. Op qꝛ ſceuola incidit in vitiũ ſupſlui
tatis de quo repꝛehẽdit galluʒ. Rñdeo nõ ĩcidit ſʒ recitat
verba galli:q̃ſi dicat etiã ſi teneres verba galliilla ſũt ĩſuf/
ſiciẽtia circa ꝑſonas. ¶ Scðo op.ad ſi.dẽ h̊ ꝙ ita demũ
ꝓcedit ſi nepos pꝛius moꝛiat᷑.Cõtra cũ vterq; pᷣlumat iſti/
tutus vt dictũ ẽ in pᷣn.l.nihil ad/ppoſitũ ꝗs decedat pꝛius
cũ vterq; ſe iſtitutũ reꝑiat. Huius timoꝛe glo.legit duobꝰ
modis. Pꝛimo ꝙ hic glibet fuit ĩſtitutus:⁊ ꝙ h̊ dẽ ſi pᷣus

nepos decedat ſubaudi maxime. Scdo ꝙ ſilius fuit inſti/

tutus nepos pᷣ̃teritus:tũc lr̃a ſtat pꝓpꝛie:q;ꝛ neceſſe ẽ nepotẽ
pꝛius moꝛi. Sed dices tu hoc eſt illud qð dixiſti in pᷣn.l.
dixi enim teſtamẽtũ ꝓcedere etiã ſi filius nõ erat inſtitutꝰ.
Nñideo h̊ filius erat inſtitut c nepos pᷣteritus ⁊ ꝓnepos
ſubſtitut ipᷣo ſilio ĩſtituto:vnde nepos nõ erat iſtitut expᷣſ
ſe nec tacite ab iteſtato vocabat᷑:ideo ipᷣe nepos rũpit:ſj i
bncipio filius qᷓ;q; nõ inſtitutus vocabat ab ĩteſtato ⁊ nul
la fiebat ſibi iniuria ꝑ inſtitutionẽ nepot. ¶ Altio iſte. S.

ĩ eo qð dicit ⁊c̃. Inducit᷑ ad.q.ſi in pꝛotocollo reperit᷑ iſtru

mẽtũ ĩperſectũ ⁊ ĩ ſine notardiẽ ⁊c.qd illud ĩpoꝛtat:Di.
dicit.j. e.l. F.nũc de lege. Spe.iĩ ti.de inſtru.edi.S.oſtẽſo.v.
ſz nũquid imbꝛeuiatura.Ego dico ſic ꝙ ĩ ptocollo hecdi/
ctio ⁊c̃.põt reperiri duplicit. Anũ ẽ cc.qð ſcribii bꝛeue ⁊
ponii in fine oꝛatiõis indet᷑minate:qꝛ nõ regit ab alio ver

bo vt vr dic in tex. Et aliud eſt ⁊cc.quod ponii in oꝛatione

derminatiue:vt.C. e.auẽ.ex cauſa.⁊.j.ad trebe.l.nã qð.S.
ſiqs cõpulſus.⁊.l.is cui.S.q legatoꝛũ j.vt ĩ poſ.legato.de
pᷣmo dicit Di.ſub illo ⁊c.cõtineni illa q̃ ſũt de nã gct:hoc
tñ nõ ꝓbatur ĩ.l.ſʒ dic ꝙ ſub illo ⁊c.cõpꝛehẽdit illð qð de
ſicit in ůlo ſermone ſm cõſuetudinẽ loquẽdi ĩ illa mã de q̃
loꝗmur:vel in ſimili.hoc ꝓbat᷑ h ⁊ in.l.itẽ veniũt.S.petitã.
õ.de pej.here.⁊ e.l.S.nũc de lege.nã ꝑ iſtð ⁊c̃.copꝛehen/
dunt᷑ vba teſtamẽti poſita ꝑ gallũ ſiue iſtituat fui ſpᷣſtitua
tur nepos: vt dixit gallus ſiue ĩ ſili ſi iſtituat nepos ⁊ ſub
ſtituat pnepos vt h.Et ꝑ h̊ dico ꝙ ſi pᷣceſſit ĩſtr̃ʒ emptiõis
extẽſuʒ ⁊ ſeq̃tur iſtrumẽtũ locatiõis bꝛeuiatũ ꝑ hãc dictio
nẽ tc̃.ꝙ ille clauſule q̃ ſũt cões ad ĩſttʒ emptiõis ⁊ locatio
nis ĩtelligunt᷑ repetite ꝑ hanc dictionẽ ⁊c̃ ſũt enim ſimiles
hi pctus:vt.l.j.⁊.ij.S.loca.C Sʒ hic ẽ aduertendũ an no
tarꝗ ſumit inſtr̃jm ex illa abbꝛeuiatura debeat extẽdere⸗
Spe.ĩ.d. S.oſtẽſo.v.ſʒ nũqd ibꝛeuiatura. dicit ꝙ ſic. Ego
dico ꝙ ſiqdẽ ↄctus vel actus q dʒ celebꝛariĩ ſcript:⁊ tunc
nihil dʒ addi:totũ eni extẽſũ dʒ pᷣus ſcribi: vt.l.õctꝰ.C. de
ſi. iſtru. Et iõ errãt nõꝛij q dicũt ſe rogatos de appellatiõi
bus vl ſnijs niſi pᷣmo totũ ſit ſcriptũ Quedã ſũt ĩſtr̃a nõ ce
lebꝛata ĩ ſcripi:ſʒ ĩ ſcript redacta:⁊ tũc dico ꝙ ꝑ nõꝛiũ non
dʒz extẽdi.qd enĩ cõtineat᷑ ſub illo ⁊c.eſt dubiũ ⁊ ẽ ĩ eſtima/⸗

tiõe iudicis ex pᷣcedentib ⁊ ſequẽtib:vt.l.ſi ſeruus pluriũ

F. . . de le.j.l.volunt. C. de ſideicõ. ⁊.l.cũ pꝛ. S. cũ ipfecta

de le.ij.dz ergo notarũ bꝛeuit᷑ exẽplare ꝓut iacet:⁊ ſic vti/
mur ꝙ nõꝛius nõ extẽdat.Si vo ĩ libꝛo ꝓtocolloꝝ pcede
ret inſtrumẽtũ extẽſũ ad qð veriſimilit᷑ deberet referriillð
verbũ ⁊c̃.dʒ nõꝛius de illo ſacere copiã.videt eni illa pars
eẽ cõis ſequẽtibimbꝛeuiaturis:qꝛ ad illã reſerat᷑ vt videtʒ
hic iſtud ⁊c̃.referri ad pn.vbi ſũt vba extenſa merito faciẽ/
da ẽ copia:vt.l.ſigs ex argentarijs.S.ſed ſi initiũ.s.de edẽ.
⁊ ſi eſt dubiũ quid ĩpoꝛtarei ſub hoc ⁊c.⁊ expediret par/
ti: poſſet cõpelli ad reſciẽdũ ĩſtrm de nouo:vt no.in.l.cp/
rographis.s.de admi.tu. Eſt enim ſcᷣm ⁊c.quod ſcri
bit lõgũ ⁊ hʒ in oꝛatione verbũ vñ regatur tunc ſi illud ⁊c̃.
refertur ad aliquod verbuʒ determinate ad illud reducit

⁊ fʒ illud determinal:vt.l.nã qdð.S.ſiquis compulch⸗ J. ad

De libe. ? poſthu.

trebel. ?.l. ita tñ. S. quotiẽs ad trebel.. loca. l. itẽ querit. F.
exercitus. Si vero nõ hʒ certã limitationẽ tũc cõpꝛehẽdet

oĩa q̃ ſut de nã cõtractus vel reiſuꝑ qua apponii:vt.l.ce/

teroꝝ.j. de ver.ſig.⁊.l.ſi duo patroni.S.ſiqs iurauerit.s.de
iureiu. ꝓ hoc ex de libel. ob.c.vlt. coniũcto.c.exhibita ex
de iudi.Sʒ qd ſi nõ diẽ ⁊c.ſjʒ dixit ⁊ reliqua: Rñdeo idẽ ẽ
dicere ⁊ reliqᷓ qð ⁊c. vt.d.l.ceteroꝝ de vb.ſig.¶ Qũo qd
ſi dixit ⁊..? Rñndeo ſigniſicatio huiẽ ꝙ ſcribẽs ĩtẽdit omit
tere aliqᷓ qᷓ erãt in medio ⁊ aſſumere aliqd qð erat.j.vt.l.

ij... ad. l. aquil. Et pʒ quaſiĩ oiĩbus decretalib

illã ſigniſicationẽ quã habet dictio cc.qꝛ per dictionẽ ⁊c̃.
volo illud quod omitto per dictionem ⁊ j. ſigninco illud
quod volo omittere.

—— Iſte eſt ſubtilis. F. ⁊ eſt
Et quid ſi tantum. tertia pars ĩ qua per ſce
uolam repꝛehẽdit᷑ gallus de ĩſufficientia circa caſus:⁊ ꝓpſe
quoꝛ vſq; ad.S.ꝙ ſi is.h.d. ¶ Pꝛouiſio facta ĩ vno caſu
poꝛꝛigit ad alios ſibi ſimiles.h.d.caſus in termis ẽ clarus.

¶No.diligent᷑ ꝙ ſubſtitutio vulgaris concepta in vnuʒ

caſũ poꝛigit ad omnes ſibi ſimiles.facit.C. de iſtitu.⁊ ſbᷣſti.

l.f. Op.ꝙ male dixerim h̊ poni rep̃henſiõeʒ cõtra gal
lũ circa caſus:ĩmo eſt repꝛehẽſio cõtra ſceuolã.ipᷣe eniʒ po
ſuit caſũ de nepote ⁊ ꝓnepote nõ gallus. Huius timoꝛe
gl. legit iſtü. S. tribꝰ modis. Pꝛima lec.ẽ ꝙ h̊ ponant᷑ tres

oppoſitiões cõtra ſceuolã nõ ↄtra gallũ ⁊ ſic fatei ↄꝛũ.Et

hec fuit opi. Pilei quã glo.nõ tenet ⁊ merito:qꝛ nõ ẽ veri

ſimile ꝙ ſceuola ſeipſũ incõtinẽti repꝛehẽderit ſeu conexe/

rit:vt.l.nã ⁊ ea.j.de cõdi.⁊ de.vnde legi ſcðo mõ ꝙ h̊ ſit
repꝛehẽſio ſceuole cõtra gallũ:ſʒ ad cõtrariũ nõ reſpõdeĩ᷑.
Tertia lectura ẽ ꝙ h̊ fiat repꝛehẽſio oĩa ſupꝛadicta vbi
de moꝛte ſit mẽtio:⁊ ſic cõtra gallũ ⁊ cõtra ſceuolã:⁊ iſta ẽ

va. Nec ob.ſi dicis ꝙ ſᷣm hoc ſceuola repᷣhendit ſeipſũ:qꝛ

nõ ẽ verũ.dixit enĩ gallus deſicit ĩ pſonis vt dixi:ſ̊ poſito
ꝙ ꝑſonas ꝑfecte enumeraſſet:vt ego ſuppleui tñ deſicit ĩ
caſibus qꝛ enumerauit omnes caſus ⁊ B; ſceuola ſupplet
¶Op. ꝙ ꝑ ꝓniſionẽ ſactã in vnũ caſũ ali vi omiſſus: nõ
autẽ vꝛ in alio ꝓuiſũ:vt.l.cõmodiſſime.s.eo.cuius ↄꝛiũ hic
dẽ ergo ⁊c. Hui timoꝛe glo.ſcða magna legit hũc.S.duo/⸗
bus modis.pᷣmo vt fateamur ↄꝛiũ.ſ.ꝙ ꝓuiſio facta ĩ vnum
caſũ nõ extendit ad aliũ:ſʒ ꝙ teſtatoꝛ põt ſi vult ĩ iſtis alijs
caſibꝰ ꝓuidere ſicut ĩ caſu moꝛtis ⁊.h.d.iſta.l.ſᷣm hãc lec.
Gl. nõ tʒ iſtã.nã in pᷣcedenti.S.iuriſcõſultus dicit ꝙ teſta/
toꝛ hoc expᷣmat:hic vo dicit ꝙ hicaſus admittunt ex inter
pꝛetatiõe.l.velleie.nec ẽ neceſſe ꝙ teſtatoꝛ expᷣmat: ⁊ iſta ẽ
vera. ꝓniſio enĩ facta ĩ vnũ caſũ extẽdit᷑ ad aliũ ſibi ſimilẽ:
qꝛ nõ refert qd ex eqpollẽtib'ſiet:vt.l.mulier ĩ pᷣn ..ad tre

bel. ⁊.l.ſi mat᷑.C. de inſti.⁊ ſubſti. Ad ↄꝛiũ rñdeo ꝙ nõ

poꝛꝛigit ad aliũ caſuũ.ſ.diſſimilẽ:ita diẽ glo.⁊ bene. ¶ Cõ/
tra hoc op.foꝛtit᷑ iſti caſus fuerũt expᷣſſi x modũ ↄditiõis

ſ. ſi moꝛiet cc.ſʒ cõditiões debẽt ipleriĩ foꝛma ſpeciſca non

P ſimile: vt.l.q bẽdi in pᷣn ⁊.l.meuij de cõdi.⁊ de. Nõ er/
go poꝝigit ad caſũ ſimilẽ. NPe.circa hoc notant᷑ dicit:q̃dã

ẽ cõditio neceſſaria ad ipſũ actũ:quedã ẽ ↄditio neceſſaria
ad effectũ:act quedã ẽ cõditio volũtaria.In pᷣmis duobꝰ

caſibꝰpcedit ꝙ nõ refert qð ex equipollẽtibus fiat. Exem
plũ ĩ ↄditiõe neceſſaria ad ipſũ actũ i.S.noſtro.ad hoc vt
ſubſtitutio vulgaris hẽat locũ ẽ neceſſe ꝙ iſtitutꝰ nõ ſit he
res.ſi ergo expᷣmit vn caſus per quẽ nõ põt eẽ heres poꝛ/
rigit᷑ ad aliũ ſimilẽ. E xemplũ de ſcdo.ſ.de cõditione neceſ
ſaria ad effectũ actus ſi relinquit ſiliofa.ad hoc vt ipſe elſ/
fectualit᷑ hẽat reqrit᷑ ꝙ efficiat ſui iuris:ſi expᷣmitur vnꝰ ca⸗

ſus ꝑ quẽ ſui iuris efficiat᷑ poꝛꝛigat᷑ ad aliũ ſibi ſimilẽ:vt.l.ſi

mater. C.l.mulier pᷣalle. Sed quãdo apponat᷑ cõditio vo/
lũtaria:tũc dʒ ĩpleri in fſoꝛma ſpeciñca:vt.l.qui heredi.⁊.l.
meuius.s.alle.Rõ qꝛ in pᷣmis teſtatoꝛ cogitauit deeffectu:
in hac vltima cogitauit de oꝛma tm̃:qꝛ; voluntarie appo/
ſuit. HNis pᷣmiſſis pꝛo decla atiõe materie ꝗᷓritur vtrũ ꝓui

vnde nõ bʒ

ſio facta ĩ vnũ caſũ poꝛiigit ad aliũ:⁊ vtrũ ſit ven hoc gene

rale nõ refert qd ex eꝗpollẽtibus fiat: Dic aut ꝓuiſio fcã

fit in vnũ caſũ per modũ diſpoſitionis aut ꝑ modũ cõditio
nis.pᷣ caſu aut ex virtute expᷣſſi:caſus omiſſus põt intelligi
⁊ ad aliud poꝛꝛigit: vt inſti.ꝓ ſocio.S.ill.dixi vobis in.l.
cõmodiſſime.ð.eo.ſoluẽdo cõtrariuʒ.aut ex virtute expᷣſſi
nõ põt ĩitelligi:⁊ tunc aut illð põt cõſtare de voluntate dil
ponẽtis volẽtis poꝝi gi ad aliuʒ caſũ omiſſuʒ ⁊ ad illii po:
rigii:vt.l.titius.S.j.v.e.ti.⁊.l.ſi.C.e.Fm intellectũ quẽ dedi
in.l.cõmodiſſime.S.e.aut de mẽte nõ põt cõſtare:⁊ tũc aut
caſus fuit penitus omiſſus:aut fuerũt expᷣſſi duo caſus ꝗ
obuenerũt ↄiũcti.pᷣ caſu aut caſus omiſſus ẽ ſimil expᷣſſo ⁊
hbʒ eundẽ effectum ⁊ ad illũ extendit: vt.l.ſi.in ſi.S.man.
Scðdo caſu quãdo fuerũt expᷣſſi duo caſus ꝗ obuenerunt
cõiunctim:⁊ tũc aut loqmur in materia ĩ qua dʒ fieri inter
pꝛetatio plena vt in teſtamẽtis: ⁊ ad illud poꝛigil: vt.l. ſi
ita in p̃n.S.e.⁊ ibi vixi.aut loqmur ĩ materia nõ fauoꝛabi/
li ĩ qua nõ dʒ ſieri plena int᷑pꝛetatio:⁊ ad illð nõ poꝛigit:
vt.l.vim paſſã.S.in pᷣſcriptiõe.j.de adul.⁊ colligii ex tex.in
d. l. ſi ita.S.eo. Yallit fauoꝛe vitande ↄꝛietatis:vt.l.ij.ĩ pᷣn.
cũ ſua glo de v.ob.⁊ ibi dixi.Si vᷣo ꝓuiſio ſit in vnũ caſũ
ꝑ modũ cõditiõis ⁊ tũc aut caſus omiſſus ẽ diſſimilis expᷣſ
ſo:⁊ ad illũ nõ poꝛꝛigit:vt.l.ſi cũ dotẽ ĩ pᷣn.s.ſolu.ma. ⁊.l.ſi
ita qs.S. jꝗ..de le.ij. ⁊.l.fi. C.de his ꝗ ve.eta.ĩpe.⁊.l.cõmo⸗
diſſime.S. e. aut caſus omiſſus ẽ ſimilis expᷣſſo: ⁊ tũc aut lo
quimur ĩ cõditiõe neceſſaria ex parte actus vel ex parte
effectus:⁊ tũc ad illud poꝝigit nec refert qd ex eꝗpollen/
tibus ſiat:vt h̊ t.l.mulier i pn.j.ad trebel ⁊.l.ſi mater.C.
de inſti. ⁊ ſubſti.cũ ſimilibꝰ.Si vo loquimur de cõditiõe vo
lũtaria:tũc debet ĩpleri in ſoꝛma ſpeciſica nec poꝝigit ĩ aliũ

caſum nõ exp̃ᷣſſum: vt.l.qui hẽdi.⁊.l.meuius in pᷣn.j.de cõ

di.⁊ demõ. ¶ Op.ad iſtud vltimũ de hac.l.ĩ pᷣncipio.vbi
ꝓuiſio facta de nepote ſi naſcitur poſt moꝛtẽ non poꝛꝛigil
ad caſũ quo naſcit in vita:⁊ tñ eſt neceſſaria conditio qᷓ ex

neceſſitate debet apponi:vt in pᷣncipio huius.l.ꝙ aũt non

ſubintelligat᷑ patet qꝛ gallus ſupplet per vellei. Rñdeo ꝙ
ideo nõ ſubintelligit:qꝛ eẽt cõtra.l.cũ poſthum us alienus
nõ poterat inſtitui jm hec tꝑa.hodie vero cũ p oſſet iſtitui
poſſet eẽ ꝙ ſubintelligit: vt dixi in pᷣn. I. C Itẽ ad idẽ op.
de. l. cõmodiſſime.s.e. Rñ.ibi inſtituebat poſthumus qui
põt iſtitui ſimplicit᷑: vñ iſta adiectio que fuit adiecta volun
tarie adijcit:vt ibi pʒ.vel dic ꝙ ibi expᷣmit᷑ vna cõditio que
nõ poꝛigit᷑ ad aliũ caſũ diſſimilẽ.longe enĩ diſſimilis caſus
ẽ naſci ĩ vita vel poſt moꝛtẽ. Redeo ad gl.dicit h̊ ſiliuʒ
ſubductũ de medio ꝑ emãcipationẽ nõ ſuccedẽ con tra.l.ſi
cũ patrono.S.j.de bo.poſſ.So.nõ ſuccedit de iure ciuil᷑
vt h:ſed de iure p̃toꝛio ſic.ita dicit gl.vt ĩ ↄꝛio.C Xld iſtud
op.foꝛtiter ſi nos intelligimus hᷣ ſfiliũ inſtitutuʒ ex teſtõ ita
ſuccedit emancipat ſicut ſuus: nã qlibet e neus ſuccedit
de iure ciuili. Pꝛeterea h̊ videt caſus mirabilis ꝙ emaã
cipatio faeiat locũ ſubſtitutiõi vul gari qð ẽ cõtra caſum in
ſti. de hẽ. inſti. SF. ſi vo. Rſñdeo iſta ſubſtitutio de qua loqui
tur.l.iſta nõ ẽ tantũ in hẽditate qtũ in ſuitate: hoc ẽ in te/
nẽdo locũ pᷣmũ ſui heredis.ſtatim enĩ cũ filius pꝛimo ema
cipat᷑ deſinit eſſe ſuus ⁊ nepos incipit tenere bᷣmũ locũ me/
rito locus ẽ ſſtitutiõi vt hic:ſed ſi eẽt ſubſtitutus ex̃neus
tũc ꝑ emãcipationẽ nõ excluderet᷑ ſilius nec admitteretur
ſubſtitutus vulgarit᷑ vt in cõtrario. ¶ Sʒõ dato ſubſtitu
to vulgari exiſtẽtia ſui hẽdis nil oꝑatur: vt.l.ſi ſilius hẽs.s.
e.⁊ no. in.l.papᷣ.S.q̃rta. de ĩoffi.teſta. ſtatim cũ nepos ẽ
ſubſtitut ſñl deſinit eẽ ſuus ⁊ nepos admittii. Rñ.p ſubſti
tutionẽ ſilius deſinit eẽ ſuus ſi vult.vel alit᷑ ⁊ ſubtiliꝰ h̊ ſub/
ſtituit ſilius in vnũ caſũ.ſ.ſi viuo teſtatoꝛe moꝛiei.Et ſic non
ponit᷑ ĩ ptãte ſua vtꝝ velit eẽ hẽs vel nõ.vñ ꝑ ſubſtitutionẽ
nõ deſinit exiſtentia ſui hẽdis ¶ Sʒ õ id op.łʒ ſubſtitutio
cõcipiat ĩ vnũ caſũ cõtinet tñ alios caſus ſibi ſimiles:vt hoc
. ſiue ergo nõ ſit hẽs q; noluit: ſiue q; nõ poſſit videi ſibi
dat ſubſtitutus.

De libe. ⁊ poſthn.

datus ſubſtitut. Rñ. eſto bic ſit ſubſtitutio vulgaris ta

cita nõ facit de neceſſario volũtariuz:ſʒ ſolũ expᷣſſa ⁊ in ca

ſũ expᷣſſum qð pʒ:qꝛ lzʒ ſilius ſit ſubſtitut pupillarit᷑ in q̃ ſſᷣ
ſtitutione cõtinet᷑ tacita vulgaris:tñ exñtia ſui hẽdis oꝑaĩ
ꝑ ipᷣ̃aʒ cõſirmant᷑ tabule pupillares:vt.l.ſi filius ꝗ patri
de vul. ⁊ pupil.⁊.l.iul.de acq.here.⁊.l.pat᷑ de pᷣuile.cre.di
xi ĩ.d.l.ſi filius q pꝛ. ¶ Redeo ad gl.op.⁊ videt᷑ ꝙ emãci
atio nil oꝑet hodie:vt ĩ auc.de hẽ.q̃ ab ĩteſ.ĩ pᷣn.⁊.S.nul
ã. Glo. dicit no.iſtũ. S.nõ coꝛigi:qꝛ ↄꝛiũ loqtur qñ nulluʒ

factũ teſtm̃:ſed teſtõ facto remaneat differẽtia emãcipa/
tionis ⁊ pꝛie poteſtaſj.huic ↄcoꝛ.glĩ auẽ.ex caula.C. de li/
be.pᷣte.⁊ in.l.ſi emãcipati.S.de colł.⁊ Aʒo.ĩ ſumma illius
ti. ⁊ als ĩ.l.ſi filius.S.de mino.Idẽ dicit NRof.in ti.de bo.
poſ. tabu. ¶ In ↄtrariũ ſũt oẽs gl.q̃ dicũt ꝙ ti.de ↄiun.

cũ emã.li.ẽ coꝛectus:vt.l.j.in pᷣn.j.de ↄiun.cũ emã.li.⁊.l.
ſi vt ꝓponis de inoſ.teſta.⁊ auẽ.ĩ ſucceſſiõe.C. de ſuis ⁊ le.
⁊ in auẽ.de hẽ.q̃ ab intel.S.j.j.e.l.vlti.Ad declaratiõeʒ pᷣ
ſentis dubij pone.q.q̃ de facto fuit hic. pꝛ filiũ emancipatũ
inſtituit:nepotẽ ex eo in ptãte retentũ pᷣterijt an teſtm̃ va/
leat:vel poſſet dici nullũ vel rũpi ꝑ cõtratabu. ꝑ nepoteʒ:
Glo.oꝛdi.hic vt vide tʒ ꝙ ſit nullũ ꝓ q̃ facit tex.ĩ coꝛpoꝛe
de here.qᷓ̃ ab inteſta. Loquit᷑ eniʒ tm cũ emãcipat fili cõ
tẽdit cũ aſcendẽtibus vel deſcẽdentib ab auo nõ a ſe. Iſtũ

tñ caſum qñ cõtendit cũ deſcendẽtib'a ſe nõ reperies ĩ iſto
ti. qð ergo nõ mutat q̃re ſtare pꝛohibet.ↄtrariũ tenui ⁊ te

neo:quia ĩ pꝛopoſito iſta gl.male dicat.⁊ ꝙ teſtm̃ ſit aliq
⁊ nõ poſſit rũpi dico de hoc eſſe caſum de iure.C. de legit.
here.l.meminimꝰ. S.j.vbi dicit filiũĩ emãcipatuʒ ſuccedẽ ad
ſimilitudinẽ ſuoꝛum. Si ergo quantũ ad ſucceſſionẽ nõ ꝑ/
dit ius ſui heredis nepos nõ admittit. C Pꝛeterea tex.in
coꝛpoꝛe in.S.nullã.dicit expᷣſſe nullã eẽ differẽtiaʒ emãci/
patiõis ⁊ pꝛie poteſtatis etiã quocũq; mõ ſucced at᷑:nõ eſt

ergo curãdũ ſi ſit factũ teſtm ſiue nõ. Pꝛeterea poſito

ꝙ loqueret᷑ tm̃ ab inteſtato ꝓbo idẽ qũ vnum bñſiciũ dai
ex ↄtẽplatiõe alter.Si vnũ tollit tollit ⁊ alið:vt.l.ſilio.S.

mater. de adi. le. Sʒ cauſa q̃re dat qᷓrela vel cõtratab. vel

ins dicendi nullũ eſt:qꝛ ſilio ſit iniuria ſi experedat vel pᷣte

ritur ⁊ ſibi nõ relinquit legitima ſua:vt.l.papᷣ.S.q̃rta.S.de

inoſ.teſ.ſʒ ile nepos ab intel.nihil dʒ habere: ſʒ oẽs ergo
pᷣteritionẽ ſibi nulla ſit iniuria:ergo nõ põt dicere nullũ
vt. ð.e.l.ſi poſthumꝰ. S.q vulgo. Pꝛeterea ille q dece⸗

dit inteſtat videt᷑ relinquere veniẽtibꝰ ab inteſtatoꝛvt.l.cõ
ſiciunt᷑ de iure codicil.ſi igitur poſtea relinquit expᷣſſe illð

qð videt᷑ tacite relinquere decedẽs inteſtatus ex diſpoſi/

tione.l.nõ video in quo ſit culpãdus:⁊ ſic q;tum ad ppoſi

tũ nõ teneo iſtã gl. ¶ Ad gl.cõtrarias rñdeo nec eas dã
no.nã ſateoꝛ ꝙ eo caſu quo emãcipatus põt rũpere rũpit

eo mõ quo rũpebat᷑ oliʒ. Ita intellige gl.in auẽ ex cauſa.?

l.ſi emãcipati.cũ ſi. Sed ꝗdã ſũt ꝗ olim poterãt rũpereho
die nõ pñt:vt nepotes ex ſilio emãcipato vt dixi. ſʒ ſi pñt
rũpere ĩ modo rũpendi nõ ẽ aliqd iĩmutatũ:vt.d.glo.ſʒ in
ti. de cõiungẽ.cũ emã.li.an ſit coꝛꝛectus dicã in.l.j.j.de cõ
iũ.cũ emã.li. Redeo ad gl. qro ſi iſte filius emãcipatꝰ
readoptet᷑:an noceat nepoti: Gl.dicit ꝙ nõ:vt.l.j..ſiqs
filiũ.j.ſi tab.teſ.nul.exta.C Sed oↄ hoc videt.l.nõ puta/
uit. S.ſiqs emãcipatus.j.de cõtratab.⁊.l.ſfilio.S.e.Di. dicit
ĩtellige glo.qñ filius readoptat ſimplicit᷑: ſecus ſi reado/
ptat in locũ pais illius nepotis.ita nõ.in.d.S.ſiqs ſiliũ.Fᷣm
Di. C Sʒõ hoc vꝛ.l.filio ĩ pᷣn.ð.e.So.in filio exhereda
to nõ ẽ curandũ quõ readoptet᷑ vt ibi:ſʒ in filio ĩſtituto be
ne ẽ dꝛia vt hic. Rõ q; exheredat᷑ quocũq; iure excluſus ẽ:
inſtitut vero niſi veniat vt ſuus talit᷑ ꝙ pᷣcedat nepotẽ non
excludit. ¶ Redeo ad gl. Quero qd ſi filius depoꝛtatus
reſtituat᷑:an noceat nepoti:Gl.ꝙ ſic vt.j.de cõtratabu.l.
j. S.fi.niſi reſtitutio poſt moꝛtẽ aui fieret:vt in gl.Duo diẽ
iſta gl.pᷣmũ ꝙ reſtitutio depoꝛtati facta ĩ vita aui nocet ne
poti.Sʒ ð id qð.s.ꝓxime dictũ ẽ de arrogatiõe que ẽ que

dã reſtitutio:vt..e.l.ſilius in pᷣn. Rñdeo reſtitutio ?᷑ in pᷣ
ſtinũ ſtatũ repoſitio:vt.l.ꝙ ſi minoꝛ.S.reſtitutio.s.de mi⸗
no.⁊.l.j.C. de ſen.paſ.⁊ ſic vĩ reſtitutus in locũ patris me/
rito nepotẽ excludit: ſʒ arrogatio nõ ẽ directa reſtitutio.
Sed ↄtra hoc videi j..ad municipa.l.oꝛdie ⁊ qð nõ.s.de
his ꝗ nõ inſa.l.qd ergo.S.pena grauioꝛ.⁊.j.de falb.l. fal
ſus.S.oꝛdine.vbi reſtitutus nõ recuperat locũ quẽ ĩuenit
plenũ. Rñ.hoc eſt verũ niſi ille q occupat locũ ſuccedat in
locũ pᷣmi ⁊ eius ꝑſonã repᷣſentet vt erat hic.ſed ĩ cõtrarijs
tenebat locũ depoꝛtati ſuo iure.ſcdo dictuʒ ẽ ꝙ reſtitutio
poſt moꝛtẽ aui pᷣiudicat nepoti q iam ẽ heres. Ex quo
no.ꝙ in integrũ reſtitutio ſacta apᷣncipe nõ aufert ius al/

terius.⁊ ſic debes limitare.l.j.ij.⁊.iij C.de ſen. paſ.que di/

cũt ꝙ reſtitutꝰrecuꝑet bona:iĩtellige qᷓ nõ ſũt in aliũ trãſla
ta.facit.l.⁊ ſi ſine.S.ſʒ ⁊ pa¶pᷣ.S.de mino.⁊.C. de repu.hẽ.
l.fi.⁊ facit.l.ꝙ ſi minoꝛ.S.ſceuola.s.de mio. ¶ Coõtra iſtã
gl. op. Di. de. l. ſiqs exhẽdato.S.ſʒ ſi pꝛ.j.ti.j. So.ibi loqꝗ:
in fictione poſtliminij que retrotrahitur ⁊ ſingit quẽ nun/
ꝙᷓ; eẽ captuʒ:ſed reſtitutio nõ ſingit retro:iõ nõ aufert ius
alteri ita dicit Di. C Induco ĩ ar.ad.q.aliqs ẽ exbãnitꝰ
bonis publicatis ⁊ reſtitut in totum:recuperat ne bona:
PBꝛeuit ꝑ iſtã glo.hẽs ꝙ bona recuperat niſi ĩ aliũ ſint trãſ
lata:qꝛ tũc nõ recuperat bona vt h:⁊ ſic hẽs det᷑mĩationẽ
l.j.⁊ aliaꝑ. C. de ſen.paſ.ꝑ qͥ recuꝑat bona.C Induco ad
q.ſolẽnẽ aliqs ſilius naturalis vel ſpurius ſuit legitimatꝰ
poſt moꝛtẽ pꝛis:an auferat bona alijs ꝗ ſucceſſerũt ab ĩte/
teſtato: Qerte ſi eẽt legitimat in vita pꝛis nõ eẽt dubiuʒ ꝙ

p̃fertur alijs:ſʒ poſt moꝛtẽ ẽ dubiũ:ſed videt ꝙ dʒ recuꝑa⸗

re bõa ſicut poſthum ꝗ naſcit poſt moꝛtẽ vt.l.ſiqs poſthu
mos..e.l.cũ quidã.S.qdð dicit de acqui.hẽ.vñ videt᷑ ꝑinde
eſſe ac ſi eẽt reuerſus ab hoſtib:vt.l.ſiqs exhẽdato.S.ſʒ ſi
pat᷑j.ti.j. In Zꝛiũ vꝛ iſta glo.qꝛ legitimatio ẽ quedã reſti
tutio natalib antiꝗs quibꝰoẽs liberi ⁊ legitimi naſcebant᷑:
vt in auẽ.q.mo.na.effi.ſui.S.⁊ ſiqdeʒ.⁊.S.illud.ſʒ hẽditas
alteri q̃ᷓſita p reſtitutionẽ nõ tollit vt hᷣ in gl.g ⁊c. C Pꝛo
dedaratiõe hui ẽ vidẽdũ an legitimatio trahat᷑ retro:Et
videt᷑ ꝙ ſic:qꝛ medio tpe ſingit᷑ nõ fuiſſe ſpuriũ nec illegiti/
mũ vt.l.ſi.ĩ.de nata.reſti.⁊ ſic determĩauerũt qdã.mihi vi

det᷑ ꝙ poſito ꝙ retrotrahat᷑ tñ ius queſitũ alteri nõ tollit ſi

cut fictio poſtliminij nõ tollit iura alteri q̃ſita ꝑ vſucapio/
nẽ vł pᷣſcriptionẽ niſi ꝑ beneſiciũ reſtitutiõis tollatur:vt.l.
j.S.ex ꝗ.cau.ma.hereditatẽ vero recuperat:qꝛ donec pen
det an aliꝗs reuertat ab hoſtib ali nõ põt adire:vt.l.nec
nos.C. de capti.vñ reuerſus reꝑit bona ſua vacãtia:ſʒ te/
nẽdo opinionẽ alioꝝ.ſ.ꝙ ꝑ legitimationẽ factã poſt moꝛ/
tẽ poſſit recupare bona quomõ rñdet᷑ ad incõueniẽs qð ſe
queret᷑ ꝙ ülegit imi facerent ſe poſt moꝛtẽ pꝛis legitimari ⁊

auſerent᷑ bona alijs: Rñ.ad hoc ẽ videndũ vtruʒ quãdo

aliꝗs legitimat᷑ alij quoꝝ intereſt ſint citandi: Rñ.qñq; pẽ
facit legitimari filiũ ĩ vita ſua ⁊ tũc alij nõ ſũt citandi:qꝛ G
pᷣncipalit᷑ tangit pꝛeʒ qui põt diſponere de bonis ſuis quõ
vult:vt.l.cũ adoptio.s.de adop.Qñq; ipe ſilius petit ſe le
gitimari:⁊ tũc ſi pꝛ hoc diſpoſuiſſet in teſtõ ꝙ voluiſſet le/
gitimare ſilium:tũc filius ſine alterius reqſitiõe põt iſtã le/
gitimationẽ petere:vt in auẽ. itẽ ſiqs.C. de natu.li.⁊ ĩ coꝛ
poꝛe vnde ſumit.qñq; pꝛ nihilꝓ ſilio diſpoſuit ĩ teſtamen
to ⁊ tũc in pᷣiudiciũ eoꝝ qbus iaʒ ius q̃ſitũ eſt nõ poſſit le/
gitimari illis irreqſitis:imo plus ꝙ regrit cõſenſus eoꝛũ:
yvt.l.penul.j.de nata.re.poſſet tñ pᷣnceps ſi vellet etiaʒ eis
irreqſitis:vt.l.ij.ĩ fi.j.de nata.reſ. ¶ Quero an iſti caſus
qui ponunt in iſto.S.ptineãt ad gallũ vel ad vell: Rñdet᷑
ꝙ ad ſnĩam.l.vell.vt innuit tex.Et glo. dicit ꝙ ptinẽt ad
ſnĩam galli ⁊ vellei.⁊ iſtud ẽ verũ.gallus eniʒ puidit de his
qui efficiebani ſui poſt moꝛtẽ teſtatoꝛis:⁊ iſto re ſpectu ꝑti
neant ad eũ. Aellei.ꝓnidit de oĩbus caſibus p quos pᷣmꝰ
de medio ſubducit ⁊ i lo reſpectu ptinẽt ad ve lei. Alti
mo ex his que.S.dixi in materia ſᷣſtituꝶʒ. puplari⸗ ind
X

De libe.⁊ poſthu.

co vnũ caſũ nounʒ. Negula eſt ꝙ pupillo nõ pot ſubſtitui
niſi ſit inſtitut vel exheredatus :vt.l.ij.circa pᷣn.j.de vul.⁊
pupil. Sʒ ex pᷣdictis do caſũ ꝙ põt ſieri.pone emancipa/
tũ ĩſtitui nepotẽ ex eo in ptãte retẽtum pꝛeterij ⁊ ſibi pᷣteri
to ſubſtitui pupillarit᷑ dico ꝙ valet teſtm ⁊ ſubſtitutio: qꝛ
nihil ẽ quod repugnet cum talis nepos nõ debeat inſtitui
vt dictum ẽ.dicam in mã ſubſtitutionis pupillaris.

N IE ic ponit noua repꝛehẽſio cõtra gal
¶Quid ſi 18. lum circa caſũ.Caſus in terminis pʒ

ꝑ ſe ⁊ declarabit ex ſequẽtibꝰ.dicit tex.rediret ſᷣaudi mo
riet᷑ ipſe filius. Op.⁊ videt ꝙ iſte caſus pertineat ad.l.
vell.qꝛ tex. dicit illis viuis:ſj qũ nepos nalcit viuis vtriſq;
ſ.auo ⁊ patre pꝛouidit lex vellei. vt.j.e.l.S. nunc de lege.
Huius timoꝛe glo.tripliciter exponit ſuꝑ verbo deinde.
tene tertiã expoſitiõeʒ vt exponas illis viuis ideſt illo vi/
uo:⁊ ſic ꝑtinet ad cõſiliũ galli.Fʒ duas pᷣmas lec.ptinet ad
pᷣmũ caput.l.vellei.qð ẽ cõtra tex.qui dicit:naʒ hic caſus
ad vell.nõ ꝑtinet tamẽ gl.vltima circa ſi:videt tenere pᷣce·
dẽtes qð videt ↄ tex.vt dixi:ſed gl.q ẽ.j.e.l.S.ſi e.detmĩat
ꝙ qcquid dicit a pᷣn.vſq; ad.S.nũc de lege.ptinet ad cõſiliũ
galli. vnde tene dictà ſcaʒ expoſitiõeʒ.due pᷣme gl.poſite
in B.S. tendũt ad poſitionẽ caſus ideo nõ recito. C Que
ro an iſte caſus ꝗ ponit᷑ hic ſit interpᷣtatio ⁊ ſuppletio ad
ſnĩam galli:vel ſit caſus ſilis expᷣſſo ſicut dictũ ẽ ĩ pᷣcedenti
§. ? illa tene. ¶ Altimo Di. ſuꝑ hac.l.dicit nõ.ar. ad.q.
de nepote ex ſilio ſpurio.Do. An.de piſis dicit neſcio vñ
Di.voluit trahere iſtð argumẽtũ.Ego dico ꝙ DBi.voluit
dicere ſicut ſilio ſducto de medio põt iſtitui nepos ita ne
pos ex ſilio ſpurio ꝗ nunq; vꝛ fuiſſe ĩ medio.Et/phuius
declaratiõe q; hic.S.loqtur qñ ẽ dubiũ an ſilius ſit in me/
dio:hoc ẽ an reuertat᷑ ab hoſtibꝰ.pono.q.quã de fcõ ha/
bui. Ouidã hẽbat ſiliũ ſpuriũ ⁊ ex eo nepotẽ quẽ ſiliũ ſpu/
riũ fecit legitimare a quodã comite dubitabat an illa legi⸗
timatio valeret ꝓpt᷑ quedã que ad pñs omitto. ꝓpt᷑ illud
dubiũ:qſiuit ↄſiliũ qualit᷑ poſſet teſtari: Dixi ꝙ teſtat ſic ta
lem meũ filiũ mihbi heredẽ inſtituo:⁊ ſi ie capere nõ poſſet
ex aliqua cauſa tũc inſtituo hẽdẽ talẽ nepotẽ meum ex eo:
ita ꝙ ad pꝛem eius nil poſſit ꝑtinere etiã ex cauſa vſufruc.
⁊ ita ille fecit teſtm ſi legitimatio valeret nõ ẽ dubiũ ꝙ te/

teſtamẽtũ valet ⁊ filius ẽ heres.ſi legitimatio nõ valeret di

co ꝙ teſtm̃ valet.⁊ iſtã foꝛmã ponit tex.in.l.iij.C. de here.
inſti.nõ ergo vitiat᷑ teſtm rõne foꝛme ſolũ ergo remanet du
biũ:an nepos ex filio ſpurio ſit inſtituibil:qð querit SDi.h
nec plus dicit. Gl. querit idẽ in.l.f. C. de natu.li.In nepo
te enĩ ex ſilio nãli ẽ tex.ibi. In nepote ex ſpurio querit gl.
ibidẽ ⁊ gl.antiq̃ ibi nõ rñdebat. poſtea ſuit facta additio
Frãciſci ꝗ diẽ idẽ ĩ nepote ex ſpurio ꝗ poſſit iſtitui. DHo.
Qi.reſert Odoſ.dixiſſe nepotẽ nõ poſſe inſtitui:ſʒ nõ ẽ ve

rũ vt pʒ in lec. Odof.ĩmo reliquit ſðᷣ dubio. Roſ.diſputa

uit hac.q.⁊ det᷑miauit ſic. Aut iſte nepos ẽ magn vt adul
tus:ita ꝙ pñt eẽ aliqua merita apud auũ:⁊ ſic vẽ ipſius cõ
templatiõe inſtitutꝰ⁊ valet iſtitutio.Aut erat infſãs ⁊ par
uus ⁊ tũc vꝛ inſtitutus cõtemplatiõe pꝛis ſui.nõ enĩ alit᷑ eũ

notũ habebat:vt.l.ſi plures.S.iĩ arrogato de vul.⁊ pup.?
l.ſi foꝛte de caſtrẽ.pecu.Cũ ergo cõtemplatione filij ſpurij

facta v inſtitutio nõ valet ⁊ ſic vꝛ inſtitutus filius ꝑ mediã
pꝑſonã:vt.l.j.C. de nã.li. Spe.in ti.de ſuc.ab ĩtel.S.j.ponit
diſputationẽ Rof. Ja. de bel.diſputauit iſtã.q.in ciuitate
iſta.⁊ eã ponit ĩ.l.j.C.de nã ·li.⁊ ſoluit ↄꝛiũ ⁊ det᷑mĩauit ꝙ;

talis nepos põt indiſtincte inſtitui ꝑ.l.ſi.C. de nã.li.⁊ non

pꝓhibet᷑ niſi filius ſpurius inſtitui ⁊ non reperũ ꝓhibitũ de
alio. facit qð nõ.ĩ gl.in auẽ.qui.mo.na.effi.ſui.S.ſi.ĩ fi. G
q; ſilius ſpuri põt a fratre acciꝑe:vt.l.ſiis qui.j.de vul.⁊
pup. Ego reduxiiſtaʒ.q.ad tres caſus.pᷣmo qũñ cõſtat ꝙ
nepotẽ nõ inſtituit ↄtemplatiõe ſilij:vt in teſtõ facto ſʒ foꝛ
mã quã.S.poſui.ſcðᷣo qñ cõſtat ꝙ inſtituit nepotẽ ↄtẽpla/

tione ſilij. tertio qñ ẽ dubiũ. Pꝛimo caſu valeret inſtitutio

ſine dubio. ꝓbo delectus pꝛis ita demũ nocet ſilio ĩ his q
ex ꝑſona pꝛis deſcẽdũt nõ in his q̃ ſilius alunde haberet:
vt. l.ij.de intdic.⁊ rele.ſz hic nepos ſuccedit auo ex ꝑſona
ſua ex inſtitutiõe facta de ſe non ex ꝑſona pꝛis ſui ergo ⁊c̃.
CPꝛeterea ſilius depoꝛtatus nõ põt capere ſicut ſpuri
⁊ tñ non nocet nepoti: vt.s.ꝓximo.S.⁊.l.j.S.penul.de ð
tab. C Pꝛeterea pat᷑ hereticꝰnõ nocet ſilio oꝛthodoxo ⁊
ſideli ⁊ ex eo nato:vt.l.cognouimus.C. de hẽ.⁊ auẽ.idẽ ĩ
neſtoꝛianis. ¶ Pꝛeterea culpa patris ꝑ quã ẽ exhereda
tus nõ nocet nepoti:vt.l.iijS.ſi emãcipat᷑.de ptabu.⁊.C.

de inof. teſta.l. ſiqs fili. ⁊ p Oi.ĩ. c. nõdʒ aliqs exde reg.
iur. li.vj.⁊ dixi in.l.in ſuis.s.e.¶ Pꝛeterea macula pꝛis
nõ nocet ſilio in his que ꝑ filiũ patri nõ acquirunt᷑:vt.l.di/

ui fratres. ⁊.l.q cõtraꝗ.de iurepꝛo.⁊.l.qrii.j.de bo.li.ſed
in caſu ppoſito ꝑ hũc nepotẽ nõ querit᷑ pꝛi:vt patet ex ver
bis teſtõꝛis:ergo macula pꝛis ſibi nõ nocet.C Pꝛeterea
qñ teſtatoꝛ expᷣſſe loquit᷑ nõ põt videri fraudẽ cõmittẽ: vt
l. ſiqs locuplex.j.de manu.tel.ſed in ꝓpoſito teſtatoꝛ expᷣſ
ſe dixit ꝙ nolebat ad ſiliũ aliqd ꝑtinere ergo ⁊cc.Et ꝑ hoc
rñdeĩ᷑ ad rõnẽ Rof.qui dicit ꝙ vẽ inſtitutus ↄtemplatiõe
patris ꝙ vbi merita nõ pceſſerunt apparet ꝙ nõ ẽ inſtitu
tus ↄtemplatione pꝛis vt dixi.vel alit aliquẽ inſtitui con/
templatiõe alter põt intelligi duplicit.pᷣmo vt alteri acq/
rat᷑ ⁊ ſic illa eſt pxima cauſa inſtitutiõis:vt.l.ſqᷓ ſi plures.S.ĩ
arrogato.j.de vul.⁊ pu.ſcðo modo põt intelligi cõtempla
tiõe alter:hoc ẽ ꝙ alius ſit occaſio remota:vt ſi ꝓpter te
habui noticiã cũ amico tuo ⁊ ei ſũ effectus amic ⁊ illũ iſti/
tuo certe Iʒ tu fueris caula remota amicitie ⁊ ꝑ cõſequens
inſtitutiõis tamẽ ꝓpter hoc tibi nõ acqꝗritur:vt.l.ſociuʒ ꝗ
in fi.S. ꝓ ſocio.ita in ꝓpoſito filius ſpurius ẽ cauſa remo/
ta inſtitutiõis nepotis nõ ꝙ ꝑ hoc ſibi ſilio aliqd acquirat᷑.
CPꝛeterea g̊ Rof.ẽ in inſtitutione nõ reꝗritur noticia
heredis ſcripti:vt.l.exneũ.C. de here.inſti.lʒ ergo hʒ noti
ciã ⁊ dilectũ nepotẽ ꝓpt ſiliũ nil ad ꝓpoſitũ:qꝛ etiã inco/
gnitus poſſet inſtitui.Cõclude ergo ꝙ iſte nepos debet
hꝛe hereditatẽ ⁊ ita ſuit cõſultum ꝑ omnes magnos doc.
iſtaꝝ partiũſ.p do. Ja.bu.⁊ ꝑ do. Rai.de foꝛli.ad quos
fuit miſſa.q.decidẽda:⁊ ita fuit iudicatũ.Scðs caſus ẽ qũ
cõſtat q; ↄtẽplatiõe ſilij ſpurij nepotẽ inſtituit vt ſibi acqra
tur:⁊ tũc certũ ẽ ꝙ nõ valet:vt.l.j.C. de nã.li.Tertius ca/⸗
ſus ẽ qũ dubita᷑ qcqd dicat Roſ.credo ꝙ nepos ĩtelligat
inſtitutꝰnoĩe ſui nõ patris.pᷣmo ꝑ regulã ꝙ ꝗs nõ pᷣlumit
delinq̃re:vt.l.merito..ꝓ ſocio.ſcðo ꝑ tex.in.l.ſi.in pᷣn.j.
de his qui.vt indig. C Sed q̃ro ꝗd ſi inſtituit nepotẽ ſim
plicit᷑ nec dixit ꝙ ad pꝛeʒ ſpuriũ nõ ꝑueniat aliqꝗd an iſtitu
tio vitiet ſaltẽ in vſufructu q acqrit pꝛi ꝑ ſiliũ quẽ habetin
poteſtate? Et vꝛ ꝙ vitiet ꝑ gl.in.l.j.in fi.S.de auc.tu.⁊ per
gl. in. l. impuberẽ. S.jꝗ de fal.detminaui i.l.j.S.de auc.tu.
ſed animꝰmeus vadit ad iſtud ꝙ ex eo ꝙ vſufructꝰ nõ põt
ꝗ̃ri pꝛi directo nec ꝑ obliquũ:vt.l.qð ↄditiõis.j.de do.ca.
moꝛ. ⁊.l.ſi is.jJ.de vul.⁊ pu.qꝙ remanet apud nepotẽ inſti /
tutũ qui hʒ ꝓpꝛietatẽ.dicã foꝛte ĩ.l.j.ĩ fi.S.de auc.tu.
Hic incipit tertia pars hui pᷣme par

In tituens. . in qᷓ ponit᷑ bꝛeuis oꝛdinatio teſta

mẽti vſq; ad.S.ſi eius. ¶ Et pᷣmo ponit᷑ oꝛdinatio teſti ge/
neralis quo ad oẽs caſus ſpãlit ⁊ quo ad ꝑſonas.ſcðᷣo bꝛe
uis oꝛdinatio quo ad caſus ⁊ quo ad ꝑſonas ſʒ intellectũ
pᷣme glo.ſcða ibi atq; etiã. Caſus in terminis eſt clarus.
Op. ⁊ videt᷑ ꝙ ſuus nõ poſſet inſtitui ſub cõditiõe:vt.l.
ſuus quoq; ĩ pn.j.de here.inſti. So.nõ poteſt inſtitui ſub
cõditione q̃ nõ habet ſuſpẽdere inſtitutionẽ iſta cõditio hᷣ
nõ ſuſpendit.vel ibi loquit in ſuo iam dato:qui nõ poteſt
inſtitui ſub conditione naſciturus tamen põt inſtitui ſub
conditione:ſi tamen poſt natiuitatẽ eius inſtitutio nõ ſuſ/
pendatur:vt.S.e.l.cũ poſthumꝰ.⁊.l.poſthuma. ſ̊ h poſt
natiuitatẽ eius nõ ſuſpendit:ergo ⁊c. ¶ Op.ꝙ hec iſtitu
tio nõ valeat quia beres nõ nolatunvtel uorito Shere
es..

10

Gei

.
ſg.
pis
di⸗
ſed
er
ten
1Nt
ß
hoe
tie
tu
on/
g
gi
ppl
erte
lti/
ns
8
no/
dl.
ti
noti
no/
bet
doe.
Hoos
igi
n
,/
get
nii

.

ot
.

.
.
.

,

— — — — — —

De libe.⁊ poſthu.

des.j.de here.inſti.⁊.l.iubemꝰ.C. de teſta. So. Iʒ ̊ nõ no
minet tñ demõſtrauit aliquo certo ſigno ſ.qui ſuus naſceĩ᷑
⁊ hoc ſufficit:vt.d.l.quotiẽs.¶ Op.qꝙ male dicat ſceuo⸗
la.nã ipſe in pᷣmo caſu incidit in vitiũ de quo repꝛehendit
galluʒ:q; in ᷣmo exemplo h̊ iſufficiẽter loquit᷑ quo ad ꝑſo
nas.dixi enĩde nepote tm̃.dicit Di.ſo.pʒ.Hoc vult dice/
re ꝙ ex certa ſcientia dixit.volebat enim loqui generalit
quo ad ꝑſonas qð pʒ q; poſtea declarauit in ſco caſu ⁊
poſuit oꝛdinationẽ generalẽ quo ad ꝑſonas ⁊ caſus. Ex
h' colligũt doc.noſtri vt do. An.de piſis ⁊ do. Rai.poſt
eum ꝙ appellatione nepotis nõ cõtinet pnepos niſi exp/
matur. ⁊ hoc vꝛ tenere h̊ gl.in fi.ſui duʒ dicit ꝙ pᷣma reſer
tur ad nepotes tm̃.ꝓ hoc vꝛ caſus.S.e.l.S.idẽ credenduʒ.

Itẽ colligunt ex hac.l.tota ꝙ appellatione ſilij nõ cõtine
tur nepos etiã in diſpoſitiõib fauoꝛabi ib.qð pʒ qʒ ſilio ĩ

ſtituto nepos ꝗ ſuccederet rũperet teſtm miſi etiã ipſe eẽt
inſticutꝰ:vt pʒ a pᷣn.l.vſq; ad.S.nũc de lege.Circa pmuʒ di
co ↄꝛium ꝙ appellatiõe nepotis cõtinet᷑ ꝓnepos vel abne
pos ⁊ ſimiles. Hã vere quilibet ẽ nepos ⁊ ſolũ addit ppo
ſitio vt decernat᷑ pᷣn a ſcdðo ⁊ ab vlterioꝛi:vt.l.cui eoꝝ. S.
pe.s.de poſtulã.vbi tex.declarat:vt j de ver.ſig.l.nurus.
.l.ſoceri.⁊.l.generi.⁊ hic ẽ caſus ĩ noſtro.S.recte intelligẽ
do:vnde diuido ſic pᷣmo ponit bꝛeuis oꝛdinatio teſtamẽ/
tigeneralis quo ad ꝑſonas. Scðo illud verbũ determinat

dicẽs pᷣdictam inſtitutionẽ eẽ generalem quo ad caſus:tñ

poterat eẽ dubiũ vtrũ poſſit eẽ generalis quo ad pſonas
pinde ac ſi vſus eſſet qbuſdã verbis generalib qᷓ dubita/
tionẽ nõ habẽt ⁊ hãc lec.videt tenere ſcða gl.parua.ſcdða
ibi atq; etiã.⁊ in v.atq; etiã.pone caſũ an iſta verba com/
pꝛehendãt oẽs caſus:⁊ ſic nõ eſt nouus caſus ſed expoſi/

tio pᷣdictoꝛum. Nõ ob. S. e.l. . idem credendũ.qꝛ ibi dixit

nepotẽ ꝗ ex ſilio naſcel merito nõ cõpꝛehendit ꝓnepoteʒ:
qꝛ nõ naſcet ex eo ſilio imediate:hic vero inſtituit pnepotẽ
ſimplicit. ꝓbatur..l.ꝓx.S.ſiqs ex certa: Rñ.ad aliud qð
dẽ an appellatiõe ſilij ↄtineat᷑ nepos:⁊ dico ꝙ nõ:vt..de
teſta.tu.l.ꝙ ſi nepotes.⁊.l.ſigs ita.S.j.eo.ti.⁊ ibi nõ.p gl.
Et q̃re appellatiõe nepotis ↄtineatur ꝓnepos: Bico
yvnũ cõtinetur ĩ alio ꝓpter idẽtitatem noĩs.lʒ cum quadã
adiectione: ⁊ illa nõ q̃ adijcit cauſa denotãdi oꝛdinẽ.Et p
iſta habes ar.in.l.in ſuis.S.eo.⁊ ꝓ hoc glo.in ſimili.l.ĩ illa
S. pueri.j.de ver.ſig.ſj filius ⁊ nepos ſũt noĩa pꝛſus eẽ᷑nea
⁊ inde ẽ qdð dꝛ. S.de teſt.tu.alio enĩ noĩe ⁊c.Ad ſecũdũ di/
ctũ eoꝑ ꝙ ex hac.l.ꝓbatur ꝙ nepos cõtinet appellatio/
ne ſilij.dico ꝙ ipſi dicunt maius mẽdaciũ qð nunq; dixe/
rũt homines:qꝛ iſta lex nõ ꝓbat aliquid an appellatiõe ſi⸗/
lij contineat᷑ nepos:tũc eniʒ hʒ locũ qñ ſimplicit᷑ pfert᷑ filiꝰ
reſpectu certe ꝑſone ſilij:ſed iſta.l.loꝗtur qñ ſilius fuit ĩſti

tutnominatim: vt ſi dico iſtũ filiũ meũ:q; tũc nõ ẽ dubiũ p

ad aliũ nõ extendit:vt nõ gl.in.l.ſiqs ita.S.j.s.de teſta.tu.

Examiaui plene in.l.liberoꝝ.de v.ſig ¶ Oodo ad ꝓpoſi
tũ a capite.l.vſq; ad ſi. noĩat certã ꝑſonã filij nec ſimplicit᷑

ponii:⁊ ſic nõ ↄtineiĩ nepos ſy an ſiliꝰ nõ dico ̊ qꝛ eẽt vna

lectio. dicemus ĩ. l. ꝙ ſi nepotes..de teſta.tu. An appella
tiõe aui cõtineat᷑ auia:Dico ꝙ ſic ppter idẽtitatẽ nomini
ꝓpter.ll.qᷓs allegaui.S.in idẽtitatẽ nomĩs.
— Hic icipit q̃rta pars pᷣme pa rtis ĩ q̃ ponũ
ESi eius. n qi⸗

tur q̃dã dubitabiles. q. vſq; ad.S.ĩ oĩbus.

Et pᷣmo legã vſq; ad.S.fſoꝛſitan. Pꝛimo ponit vnã qõnẽ.

ſcðo aliam tertio detminationẽ.ſcda ibi qd querẽduʒ.ter

tia ibi ſed cũ teſtamẽtũ. In terminis caſus ẽ clarus ⁊ pate

bit ex ſequẽtibꝰ ¶ No. ad illud noli plus ſapere qᷓ; opʒ

ſapere de renũc. c. j. libꝛo.vj. Nõ ꝙ poſtq; habemus

determĩiationẽ.l.nõ eſt neceſſe querere vlter vñ ꝓceſſit.
Op. ꝙ tal nepos nõ rũpat teſtm etiam pᷣteritꝰ:vt.l.ſi/
ꝗs ſilio exheredato in pᷣn j.ti.j.⁊.l.ſiquis poſthumos.S.j.
ʒ.e.So. bꝛeuit᷑ iſte poſthum ſi nõ eẽt exhere datus rũꝑet
teſtm̃ vt hic de nepote capto ab hoſtib redeũte. ſec ſiibi

decederet. Itẽ hic deceſſit ̊ᷣus filius q; nepos: ⁊ ſic tem/
poꝛe moꝛtis reperit᷑ tenere locũ bmi:vt.l.ſiqs exheredatꝰ
ſecus ſi filius erat in medio. C Op. dici hic in ſi.ꝙ exclu
ditur ⁊ nõ rumpit. Cõtra qꝛ põt rüpere teſtm̃ nõ adeun/
do de iure p̃toꝛio. Glo.fatet᷑ ꝙ nõ rumpit ex cauſa pᷣteri⸗
tiõis:ſed põt rumꝑe nõ adeundo vt in pᷣn.gl.magne. Nos
habem hic duas gl. magnas. ¶ Pꝛo declaratiõe bᷣmo
reuoco in dubiũ de intellectu v.quod q̃rendũ. Rñdeo q/
dam legũt ꝙ moꝛtuo ſilio remanſit nepos ⁊ teſtatoꝛ inſti/
tuit ꝓnepotẽ ex eo ꝗ natus eſt apud hoſtes viuo pĩe ⁊ ꝓ
auo ⁊ reuerſus eſt moꝛtuo vtroq;:⁊ ſi qð.S.dixi de ſilio ⁊
nepote dicit h̊ de nepote ⁊ ꝓnepote ⁊ iſta ẽ va ⁊ clara lec.
Alij vt Pi.⁊ Jo.habẽt in tex.nepotẽ:vel ſi habẽt ꝓnepo
tẽ dicũt ꝙ dictio pꝛo abũdat ⁊ ponũt nepotẽ ĩſtituto moꝛ
tuo iã ſilio vt in gl. Iſta lec.nõ placet:qꝛ ſi filius eẽt moꝛ⸗
tu nepos ex eo naſciturus eẽt poſthumus ſuus tpe teſti:
⁊ ſic poſſet inſtitui ſm.l.xij.tabn.nec eẽt querẽdũ vtrũ ꝑti⸗
neret ad cõſiliũ galli vel vel ¶ Aenio ad ſcdᷣam gl. ma/
gnã ⁊ reuoco in dubiũ qõnẽ factam in tex.q̃ nõ ſoluit quo
iure teſtm̃ illud ſuſtineat᷑ vel ꝑ gallũ vel per vellei. So.gl.
bmo arguit ꝙ nõ habet locũ/ꝓuiſio galli.ſcðo ꝙ nõ hʒ lo
cũ ꝓuiſio vell.tertio ꝙ vtrũq; ius locũ habeat.q̃rto ponit
opi.⁊ determinat qnto rñdet ad argumẽta facta in cõtra
riũ.ſca ibi itẽ vell.ceſſat.tertia ibi ð vtrũq;.q̃rta ibi ſo.q/
dam dicũt.ꝗnta ibi nec ob. ¶ Examinem ergo ꝑ partes
bma pars ẽ clara ſolũ ẽ neceſſe ꝙ examinem illð argumẽ
tũ qð incipit itẽ ius poſtliminij ⁊c.qð ſic declaro lex coꝛne
lia fingit captuʒ eẽ moꝛtuũ p̃ambula hoꝛa captiuitatis:vt
l.lex coꝛnelia.j.de vul.⁊ pup. ⁊.l.lege.coꝛnelia..de teſta.
Cũ & fingii natus q; aliter nõ põt moꝛi:⁊ ſic nõ ptinet ad
gallũ.Ex hac parte hẽs ꝙ ꝓuiſio galli nõ hʒ locũ in eo ꝗ
naſcit poſt moꝛtẽ vtriuſq;. ¶ VAenio ad ſcdaʒ partẽ ⁊t iſta
ẽ clara.Ex hac parte hẽs ex ꝗbus caſibus loquit.l.vell.
qð Di.repꝛehẽdit in pᷣmo dicto.⁊ q̃lit᷑ itelligat dicã.j.e.l.

Snüc de lege. Henio ad tertiã partẽ q̃ ſir clara ẽ ⁊ iõ

vide per te. ¶ Venio ad quartã partẽ quam vide ⁊ nõ.⁊
oĩa que apponunt vſq; ad.S.nũc de lege.ptin ent ad cõſiliũ

galli.x quo pʒ ꝙ multe opi.poſite in pcedenti gl.⁊ etiã

in ſequẽti nõ ſũt vᷣe.Itẽ ibi vbi gl.dicit pat᷑ moꝛtuus eſt
viuẽte auo ⁊ ſequit ⁊ hoc pᷣſenti die nepos moꝛtuus ẽ ve.⁊
hoc in ꝗbuſd aʒ libꝛis deſicit bene qꝛ nil ẽ dicere.melius
diceret ⁊ hoc pñti nepos natus ẽ vere lʒ ficte põt dici non
natus cũ ſit apud hoſtes. Itẽ ibi dũ dicit. Item ⁊ ꝓut ha
bes nepotẽ:habet locũ gallus eo inſpecto ꝙ naſcũ poſt
moꝛtẽ teſtantis nepos ⁊c̃. Iſtud ꝓcedit ſʒ opi.Jo.⁊ Pi.
quã.S.in pᷣcedenti gl.repꝛobaui: q; tũc talis poſthumus
poteſt inſtitui Fʒ.l.xij.tabu.necẽ neceſſaria pꝛouiſio galli.
¶ Pꝛetereadicit Di. ꝙ gallus ꝓuidit in eo qui fecit te/
ſtamẽtũ viuo filio:ſʒ ſm hũc caſũ teſtm̃ eſſet factũ poſt moꝛ
tẽ fili:⁊ nõ haberet locũ ꝓuiſio galli.nõ eſt ergo bona iſta
lr̃a ꝙ habemꝰin tex.nepotẽ. ¶ Venio ad ꝗntã partem ⁊
rñdeo pᷣmo ad pꝛimũ ꝙ lʒ vere viuo auo ſit natus tñ illud
nõ inſpicit q; tũc erat apud hoſtes ⁊ ſic ſeruus ⁊ ſic ꝓ ni/
hilo reputatur:vt.l.qð attinet ..de reg iur. Inſpicit᷑ ergo
tpᷣs quo poſt moꝛtẽ redijt ⁊ ſic ꝑptinet ad gallũ. Sʒ huic ob
ſtat ſcʒ argumẽtũ qð ꝓbat ſiliũ ſingi natũ pᷣma hoꝛa ca/
ptiuiiatis pꝑ.l.coꝛneliã.ſicut ſingit moꝛtuus.Ad qð rñdeĩ
nõ · vere fictio nõ põt ſingere illud qð ẽ impoſſibile de nã:

vt. l. ſi pater in ſi.ð. de adop.⁊.l.qui ad certũ.s.loca.ſʒ im/

poſſibile eſt en qui erat in ventre eẽ natũ:ante ergo nõ ſin
git p.l.coꝛneliã.ſed ille qui erat natus bene põt fingi moꝛ
tuus quia erat poſſibile.hoc vult dicere glo.vide eam.hoc
aũt an ſictio poſſit ſingere ĩpoſſibile ⁊ qualiter dixi ĩ.l.ſi is
qꝓ emptoꝛe de vſecap. ¶ Pꝛocedo in gl.nos loquimur
in capto ab hoſtib redeunte ſi redijt hʒ locũ fictio poſtli/
minij vt ſemper fingatur ſuiſſe in ciuitate ergo ſingũ nat

viuo patre ⁊ auo ⁊ ſic nõ habet locũ gallus. So.dicit gl.

X. 3

in nato apud hoſtes reuerſo habet locum ſictio poſtlimi/
nij quãdo redijt cum pꝛe vel matre als ſecus:ſed hic cum
neutro redijt ergo ⁊c̃.Et iſtud nõ eſt verũ in eo ꝗ tꝑe quo
fuit captus erat ĩ ventre cõceptus ⁊ natꝰ:vt.l.j.S.de capti.
⁊.v.ex ꝗ.cau.ma.l.ab hoſtibus.S.in oĩb.⁊ ibi nõ.⁊ ꝓbaĩ
hoc. S.⁊ ſic videt᷑ nõ ſpectare ad cõſiliũ galli. Añ gl rñdet
aliter ſm veritatẽ incipit eẽ ſuus poſt moꝛtem qñ redijt ſm
hãc ptinet ad gallũ qdð ſufficiet ad cõſirmationẽ teſti:non
ergo debem inſpicere ſictionẽ: vt..e.l.filio. Ael dicas ꝙ
ſi pater ⁊t auus moꝛtu ẽ tꝑe qͥ reuertit nõ fingit ĩ eoꝝ ptãte
fuiſſe tpe quo viuebant:q; extrema ſictionis nõ reperiunt
habilia:vt dixi in.d.l.ſi is q ꝓ emps.⁊.l.ſciendũ.⁊.l.deni/
q;.S.ex q.ca.ma.vbi dibi.ſʒ ſingii naſci ſuus poſt moꝛtem.
Segtur in gl. Itẽ põt eẽ ꝙ vere deceſſit poſt moꝛtem
pꝛis ⁊ aui ⁊c̃.ſuꝑ illud deceſſit dic vacat ⁊ dic nat ſit als ni
bhil ẽ dicere. Sʒ cõtra pᷣdicta op.cõſiliũ galli habʒ locũ
in eo ꝗ naſcit poſt moꝛtẽ infra decẽ mẽſes:ſed poſſibile eſt
ꝙ redijt ille ab hoſtib poſt moꝛtẽ ꝑ plures annos:⁊ ſicnõ

ptinebit ad cõſiliũ galli. So. ptinet ad cõſiliũ galli ſupple

tũ p ſceuolã. ð. in. S. inſtituẽs.ĩoĩ caſu quo nat poſt moꝛteʒ
efficereĩ ſuꝰ. ¶ Vltimo gl. nõ. ex iſto. S. ꝙ ius galli appel/
lat᷑ ius antiquũ.l.vell.appellat ius nouũ.⁊ ſacit ad intel/
lectũ.l.ſfi.j.de regula cato.q̃ nõ hʒ locũ ad.ll.nouas. Item
ad intellectũ.l.j.S. ðde cõdi.ex.l.que bʒ locũ in.l.nona. Fa
cit etiã iſte. S.ad.q.in plurib partib iure reperit caſus in
quo certũ ẽ actiõeʒ cõpetere:ſed dubitat que.Certe eo ca/
ſu nõ cogit᷑ actoꝛ expᷣmere.ſufficit enĩ liquere iudici ꝙ cõpe
tat actio vt h.Et ꝓ hoc ẽ regula quãdo qlibet pars dubi/
tatiõis tẽdit ad eũdẽ ſinẽ nõ ẽ curãdũ ꝑ de illa dubitatiõe:
vt. l. ꝙ ſi dubitet.j.de acq.hẽ.⁊ ibidixi.⁊.l.de ſtatu..ti.j.
2Hic ponunt alie dubitabiles qõnes. Et

(Wonr lta. 5bpᷣ loꝗt ĩ pnepote nato poſt moꝛtẽ nepoſj

aui ⁊ ꝓaui ſui vſqʒ ibi g. ibi in ꝓnepote nato apud hoſtes

viuo pꝛe ſuo ꝗ tñ redi t poſt moꝛtẽ pꝛis ⁊ ꝓaui vſq; ibi at/

q;.ibi de eo q adoptat exñs apud hoſtes ꝗ poſt moꝛteʒ

omniũ reuertit vſq; ad.S.ĩ oĩbus.Ex qua diuiſione habes

verũ caſu huiꝰ. S. In pma parte glo. ponit caſuʒ clare
quã vide.dixit tex.etſi als deeſt dictio ſi:⁊ tũc lr̃aẽ plana.

als eſt dictio ſi:tũc expone etſi ꝓ certe.cuʒ ſemꝑ vna piun

ctio poſſit poni ꝓ alia qñ expedit: vt.l.eas cauſas.⁊ ibi
nõ.de cõdi.⁊ demõ. ¶ Aenio ad ſcdam partẽ.ꝗdaʒ ha-
bẽt in tex.moꝛtuo pre deinde auo naſcat.⁊ hec ẽ bona lr̃a
Fm quã poſui caſũ ⁊ diuiſi lſam.Alij habẽt in his qui viuo
pꝛe deinde auo naſcai tc. ⁊ tũc iſte.S.dʒ diuidiĩ duas par
tes.ſcdᷣa ibi atq; ſi eo.⁊ in tota pᷣma parte poneret iſte ca
ſus quẽ dixi poſui in.d.v.ergo etſi ꝓnepos.nec ibi eẽt no/
uus caſus:ſʒ cõcluſio ad pᷣmũ.¶ Op.ꝙ iſte caſus nõ ꝑti/
neat ad gallũ. Rñdeo dicũt quidã ꝑtinere ad.l.vellei.qð
= ↄtra id qð determĩatuʒ ẽ.S.ꝓxi.S.in gl.magna:q; qcqd
dẽ vſq; ad.S.nũc de lege.ptinet ad gallũ.dico ergo ꝙ v.er
go. debeat itelligi de ꝓnepote nato viuo pꝛe apud hoſtes
reuerſo poſt moꝛtẽ oĩuʒ. Ad ſimilitudinẽ galli.⁊ iſta poſſʒ
ſuſtineri. Op.ad.S.iſtũ ⁊ videt᷑ ꝙ iſte ꝓnepos nõ poſſit
ſuccedere:qꝛ nõ fuit inſtitutꝰ. So.intellige ꝙ nepos deceſ
ſit pᷣus q; filius:vt dixi in v.nã ⁊ ſi filius.S.e.⁊ ſic nõ tenuit
locũ ſui vel als. Op.ꝙ iſte ꝓnepos nõ poſſʒ ſuccedere
qꝛ nepos pꝛ eius ſuit pᷣteritus. So.intelligo iſtũ pᷣteritũ de
ceſſiſſe anteq; fili:vt.S.e.S.idẽ credẽduʒ.v.nã etſi filius.⁊
ibi declarat᷑ iſte tex. C Op.h̊ dẽ adoptat᷑ ſuccedit. varia
ta ↄditiõe iſtituti variat᷑ iſtitutio:vt.l.ſi alenũ.S.i exneis.j.
de hẽ. ĩſti. So.ibi variat oditio inſtituti de capace in non
capacẽ:h̊ de capace vni cõditionis in capacẽ alterius con
ditiõis. ¶ Sʒ ʒ hoc op.S.e.l.S.⁊ ꝗd ſi tm.vbi ſi ſiliꝰ emã
cipai inſtitutio vit at.So.ibi ideo:q; ſubſtitut᷑ erat ſuus:⁊
ſic fuit ſibi facta ſubſtitutio ĩ ſuitate magis qᷓ; ĩ hereditate
vt ibi dixi. Op.ſᷣm Di.q; eti ĩ eẽ̃neo variatio tꝑis nõ
nocet:vt.l.ſed ſi in ↄditiõe.S.ſolemus de here.iſti. So.ibi

ↄtingit variatio in tpe medio que nõ nocet hic in ea q̃ con
tingit tpe moꝛtis vel adite hẽditatis. ¶ Op. ego tenui ꝙ
iſte fuit adoptatus exiſtẽs apud hoſtes. Cõtra abñs ado
ptari nõ põt: vt.l.poſt moꝛtẽ in fi.s.de adoptj. So. dicas
ꝙ ſuit adoptat'hᷣ ꝑ reſcriptũ pᷣncipis hoc expᷣſſe ↄcedentʒ.
qua enĩ rõne põt ſieri legatũ rei que ẽ apud hoſtes:vt.l.id
qðꝗ de le.j.eadẽ rõne põt ſieri adoptio pᷣncipe ꝑmittente.
ꝓ hoc.C. de emãcipa.li.l.iubemꝰ. ¶ Quero iuxta pᷣdicta
dñs imꝑatoꝛ cõceſſit mihi pꝛidie piſis dum ibi legatiõis oſ

ſcio ſungerer /ꝓ cõi peruſij ꝙ poſſim ego meiq; deſcẽdẽtes

quos cõtingit eẽ legũ doctoꝛes legitimare ſcholares audi
toꝛij nr̃i quos ↄtingẽt eẽ illegitime natos ex quocũq; com
plexu nephario vel illicito. ¶ Quero vtrũ pꝛ talis ſcho/
laris poſſit a me petere ꝑ ꝓcuratoꝛẽ vt ſiliũ ſuũ legitimeʒ:
Et ſi q̃ritur an hoc poſſit fie ri in abſẽtia pꝛis:⁊ idẽ quero

de ſilio. Et videt᷑ ꝙ nõ: vt.d.l.iubeni.C. de emãcipa.li.x.l.

poſt moꝛtẽ in fi.S.de adop.⁊.C. de his qui ve.eta impe.l.
oẽs. Pꝛo hoc.C. de manu.vin.l.nec mulierẽ. Cõtrarium
credo ꝙ tã ex parte patris qᷓ; ex parte ſilij poſſit ſieri ꝑ p
curatoꝛẽ.pᷣmo ꝑ regulã.l.j.S.vſus.S.de ꝓcura.ſcðo ꝑ aliã

regulã reſcriptũ põt impetrari a quocũq; ⁊ nõ refert a qͥ:

vt.l.vniuerſa.C. de pᷣci.impera.of.ſʒ.l.dicit ꝙ iſta legiti/
matio ſit ꝑ ipetrationẽ pᷣuilegij ſeu reſcpᷣti factã ſʒ illaʒ foꝛ
mã:vt ĩ auẽ.q.mo.na.effi.legi.S.ſiqs ergo in glo.q incipit
q̃liter fiat ⁊ẽ coll.vj. Item,/pbat᷑ ꝑ auẽ. tẽ ſiqs.C. de nã. li.
vbi ſufficit ꝙ ſilius oñdat volũtatẽ pꝛis nec ẽ neceſſe ꝙ pa
ter ſit pᷣſens. Itẽ ex parte filij nõ reꝗritur ꝙ ſit pᷣſens:ſʒ ſuſ
ſicit ꝙ ratum hẽat:vt in auẽ q.mo.na eſ.ſui.S.ſiqs igit nã
lis.⁊. S.generalit᷑.col.vij. Ad ↄꝛia rñdeo. Nõ ob.l.iuben.
⁊.l.poſt moꝛtẽ.⁊.l.nec mulierẽ.q; in legitimatiõe pꝛ nil diſ
poſuit ſeꝗ pᷣncipi vel habẽti auẽteʒ ab eo diſponẽti ↄſentit
nõ enĩ ipſe pat᷑ legitimat ſʒ pᷣncipis auctoꝛitas. Leges ᷓ
rie loquunt᷑ qñ pater ipſe diſpoſuit:lʒ auctoꝛitate iudicis:

vt in eis:qꝛ pater emancipat vel abſoluit ſiliũ: ⁊ iudex au/

ctoꝛat. Itẽ pẽ adoptat.Itẽ dũñs manumittit.Et pᷣdicta cuʒ
nõ ſint ĩ admiĩſtratione pꝛimonij nõ pñt fieri ꝑ ꝓcuratoꝛẽ:
vt gl. in. l.nec mulierẽ.S.alł.Ad.l.oẽs.C. de his ꝗ ve.eta.
iĩpe.rñ.qꝙ ibi requirit pᷣſentia ꝑſone ad cognitionẽ que ſine
ea ſieri nõ põt:ſed hic nõ requirit ad cognitionẽ ſʒ ad exe

cutionẽ: ergo poteſt fieri in abſentia pꝛis:vt.l.ſeruũ quoq;

§. publice. . de ꝓcu. Et ex hoc põt colligi determĩatio ill
q· an ſiliatio ſpritualis ſeu cõpaternitatis poſſit contrahi
ꝑ ꝓcuratoꝛẽ:? Et videi ꝙ nõ q; ipſe pater ſpiritualis aliqd
diſponit ⁊ aliquid agit nõ ſimpliciter cõſentit: ergo vĩ ꝙ re
quiratur pꝛeſentia ſua:vt.l.poſt moꝛtem in ſi.s.de adopʒ.
⁊ ita dicunt canoniſte.
Lic ẽ ꝗqnta ⁊ vltima pars huiꝰ

In omnibus. pᷣme parqʒ ĩ q̃ ponuni tres regle

generales circa cõſiliũ galli ⁊ eſt clara. Op. hoc qð dẽ
ꝙ ðʒ inſtitui filius ẽ cõtra cõſiliũ galli qui de inſtitutiõe ſ/⸗/
lij nõ fecit mẽtionẽ. So.glo.in pᷣn.l.dicit ꝙ gallus poſuit

ꝓ cõſtanti ꝙ ſilius inſtitueret᷑ ego dixi vobis ꝙ dʒ inſtitui

expᷣſſe vel tacite.exheredari aũt nõ põt:quia exheredare
tur poſt moꝛtẽ ſuã vt hic. Opꝗj e.l.in fi. Gl.ſo.ꝙ vᷣbuz

düũtaxat tollit ↄꝛiũ:qꝛ loquit de ſilio pᷣmi gradus.C Op.
⁊ vĩ ꝙ filius p̃terit᷑ nõ rũpit ipſo iure:ſʒ venit ꝑ ↄtab.vt.C.

e.l.maximũ.⁊.j.de ↄtab ꝑ to.⁊.j.e.l.ñ.So.gl.ibi ĩ emãci
pato pᷣterito hic in ſuo. ¶ Op.etiã ꝙ emãcipatus pᷣteri⸗
tus rũpit ipſo iure.vt.C.e.auẽc.nõ licet.⁊ in coꝛpoꝛe vt cuʒ
de appella.cog.S.aliud. Nuius timoꝛe glo.variãt. Nã q/
dam dicũt ꝙ in pᷣteritiõe filij emãcipati nil eſt imutatuʒ:vt
nõ.C.e.auẽ.ex cauſa.⁊.l.maximũ.⁊.l.ſiliũ.s.de mino.⁊ h
⁊ alibi. Gl.tʒ cõtrariũ in auẽ.de here.⁊ fal.S.exhẽdatos.
vbi dẽ ꝙ ĩ emãcipato dʒ inſeri cauſa als teſtm eſſet nulluʒ
ipſo iure.idẽ tenebat Aʒo in ſũma de inof. teſ.S. effectus.
⁊ in ti.de lib.pᷣte.S.ẽ᷑ aũt effectus.Itẽ tʒ Di.ĩ diſtictiõe ma
gna quã ponit in ſi.huius.l.⁊ Ci.in auẽ.ex caula.hoc pu
to verũ

n,
il
lſte⸗
e
0l
e
lc
von
ho⸗
g:
le⸗

el.
lum

alii

Nti⸗
ſo
cht
il.
Ph
ini

ldi
ntt
,
icg

1c;
voꝛi:
eta.
eſne
la⸗
oc
bl
obi
re

4

di
ef⸗
lit
ni
Ie

bi;

— —

De libe. ⁊ poſthu.

to verũ ꝙ ſi canſa in emãcipati exheredatiõe nõ ponatur
ipſo iure ſit nullũ:qꝛ tex.ĩ coꝛpoꝛe vt cũ de appel.cog.loq/
tur ĩ filio ſuo q; ĩ emãcipato. Op.dꝛ hic ꝙ exhereda/
tio ſilij nõ valet poſt moꝛtẽ. Cõtra q;ꝛ non exheredaĩ poſt
moꝛtẽ ſʒ ſimplicit. So.iſta exheredatio nõ põt ſieri ſimpli
cit:qꝛ cũ ĩſtitutio de nepote ſiat ſi naſcit poſt moꝛtẽ ſilij nõ
põt ꝑ aditionẽ ei ↄſirmari exheredatio ſi naſcit᷑ filio viuo
ergo nõ valet:vt.l.ſi ita in ſi.S.e. Op.ꝙ in ſilio q ẽ apð
hoſtes ſit neceſſaria exheredatio:vt.l.ſiqs exheredato.S.
ſz ſi pꝛ .ti.j.So.illð ẽ veꝝ ſi rediret ſʒ nõ redijt. ¶ Op.
ꝙ etiã nepos ⁊ ꝓnepos debeant exhẽdari:vt.j.ti.j.l.po/
ſthumoꝝ. So.iĩſpecto pñti ſtatu ꝙ aliꝰ pᷣcedit eos nõ ẽ ne
ceſſe ꝙ exhẽdetur ita loquit h.ſed inſpecto eo qð euenire
põt.ſ.ꝙ ſilius pᷣmi gradus añ decedat ⁊ ſequẽs incipiat te
nere locũ pᷣmi eſt neceſſaria exheredatio vt ĩ cõtrario/ ꝓba
tur.ð.e.l.S.idem credendũ.v.ſʒ ſi filius.
Hic ĩcipit ſcdᷣa pars pᷣncipalis

¶ Munc de lege. legis ⁊ ↄſueuit reputari diffi/

—

cilis ⁊ durat vſq; ad.S.ille caſus.Et diuidit ĩ tres partes
pᷣncipales.pᷣ cõtinuat ſe ⁊ ponit mẽtẽ vtriuſq; capii.l.vel/
lei.ſcðᷣo declarat pᷣmũ caput.tertio declarat ſcðʒ.ſcða ibi⁊
vr.tertia ibi etiã ſi parẽte.Et ſcdᷣa ſubdiuidit ĩ qnq; parti
culas. Pꝛimo ponit mẽtẽ pᷣmi capitis.l.vellei.ſcðo illud
declarat ponẽdo exẽpla.ꝭʒꝰ oñdit qdð addat.l.vellei.ad il
lud qð erat ꝓuiſum p.l.xij.tabu.quarto ꝓbat dictũ ꝑ eã
ſ.mẽtẽ vellei.eẽ verã ꝑ rõnẽ.ꝗqnto /ꝓbat eſſe verã ꝑ vba.l.
vellei.ſcdᷣa ibi S. z ibi nõ ſolũ.q̃rta ibi qd enĩ.qnta ibi nã
⁊ ſi. C Tex.ĩ v.ergo ſiliũ.dat duas lec.tene pᷣmã ꝓ vera.
¶In tex. ibi non ſoluʒ.foꝛma caſũ.d.iuriſcõ.vẽ q.l.vel/
leia. ſeruiuerit nobis de vento:qꝛ p.l.xij tabu.ille ꝗ naſcit
ſipõt inſtitui.Ad hoc rñdit iuriſcõſult ꝑ.l.xij.tabu.põt ĩ
ſtitui poſthumus gꝗ eſſet ſuſi tꝑe teſti naſceret.dic hoc ad
dit.l.vellei vt ſi moꝛtuo ſilio vel viuo ſilio ⁊ naſcit poſthu/
mus moꝛtuo pie ſilius inſtitui poſſit. ¶ In tex ibi non ſic
qð poterat ſieri ꝑ.l.xij.tab. ¶ Itẽ ibi viuo pꝛe ſui patris
ꝗ quo ad eũ eſt auus.dicit tex.ſi naſcat nepos inſtitutus ĩ
vita ſilij:tũc tñ cum naſcii erat moꝛtuus ſili m vnã lec.⁊ B
nõ licebat añ.l.vellei q tꝑe teſti nõ erat inſtitutus ſu. Ibi
quod enĩ ⁊ẽ̃ foꝛma caſũ addit.l.vell.ꝙ ꝗ ẽ ſutꝑe teſti poſ
ſit inſtitui. ¶ Circa pᷣmũ q̃ro ĩ gbus ꝓuidit.l.vell.Glo.j.
dicit optime vt pʒ in ea.Alia gl.s.c.S.ſi eius.ĩ gl.ſuꝑ verbo
qð querẽdũ.tʒ q; etiã pᷣmũ caput.l.velleihabeat locũ etiã
ſi nepos naſcit viuo pꝛe ⁊ auo.qð Di.ibi repꝛehẽdit ⁊ etiã
ſcða gl.magna illius.S.in pᷣn.illð nõ tʒ:ſʒ ↄcoꝛdat huicgl
Illa aũt opi.eꝓceſſit ex q̃dã opi.Aʒo.⁊ Hug.quã recita/
bo in v.nõ ſolũ.que dicebat ꝙ ĩpᷣ capite.l.vellei. continet:᷑
mẽs ſecũdi capitis.qð nõ eſt verũ:vt.jdicã.Itẽ aduerten
dũ ẽ ꝙ pᷣmũ mẽbꝛũ pᷣmi capitis.l.vell.quo cauei ꝙ nepos
naſciturꝰ poſſit inſtitui filio:tũc moꝛtuo nõ fuit neceſſe.B

enĩ erat ꝓuiſũ ꝑ.l.xij.tabu.cũ tꝑe teſti talis nepos naſcitu

rus erat ſuus:vt ĩſti.de le.S.poſthum de bo.po.S.poſthu
mo. ¶ enio ad tertiã partẽ ⁊ ᷣma eſ particula clara ẽ.
C. AVenio ad .ergo.hic ſup vᷣbo naſcaĩ ẽ duplex lec.tene
pᷣmã q̃ clara ẽ. Aide glo.⁊ differt ma a ſcdᷣa qꝛ ſᷣm pᷣmã
loqtur de ſilio ⁊ nepote: ſm aliã loqtur ĩ ſilio ⁊ ꝓnepote
COp. ̊ nõ dẽ ꝙ ſiliꝰ fuit inſtitut:& teſtm̃ ẽ nulluʒ.So.
ſemꝑ pᷣſupponas ſiliuʒ inſtitutũ ſᷣm glo.quod intelligit᷑:vt
dixi.ð.e.l.in ᷣn. Aenio ad v.nõ ſolũ. Et oppo.ꝙ h̊ eſt
mala grãmatica.nam relatiuũ ⁊ antecedens regunt ab eo
dem verbo õ.l.plautius de au.⁊ ar.le.HNuius timoꝛe dicit
glo. ꝙ hic nõ dʒ eſſe dictio ꝗ.vel ſi habes ꝗ ſubaudit glo.
vnũ aliud verbũ:⁊ ſic relatiuũ ⁊ añcedẽs ab eodẽ vbo nõ
regunt᷑:vt in glo. ¶ Scðo op.ſᷣm hoc pᷣmũ caput.,l.vellł.
ↄtinet dno.i.qñ nepos ĩſtituit᷑ naſciturꝰfilio emãcipato iaʒ
moꝛtuo. Itẽ qñ inſtituit᷑ eo viuo ⁊ naſci ſilio moꝛtuo: ⁊ ſic
deberẽt dici tria capita.l.vell.NHui timoꝛe dicit Aʒo ꝙ pᷣ
mũ caput.l.velloↄtinet ynũ caſũ expᷣſſuʒ.ſ.qũ teſtm ſit ſi/⸗

lio iã moꝛtuo:⁊illð ꝑ intpꝛetationẽ extendit ad caſũ qñ te
ſtamẽtũ ſit filio viuo.vide gl.hãc opi.poſuit Aʒo in ſũma
de li. pte.que opi.nõ ẽ vera.nã ſi reſpicis tex.ĩ v.nã ⁊ ſi ita

vbi ponuni vba.l. vell.expᷣſſe ꝑmittit ꝙ poſſit ĩſtitui oĩs ꝗ

futurus erat ſuus.nõ g reqrebat᷑ ꝙ naſciturus ſu eẽt tpe
teſti.⁊ hoc declarat in pᷣn.hui. S.⁊ in hoc v.ſi eni.l.vell.de
nouo pᷣncipalit᷑ hoc ĩduxiſſet de nihilo nobis ᷣuiuiſſet.nã
p.l.xij.tab.licebat talẽ poſthumũ inſtitui ꝗ tꝑe teſti naſci/
turꝰerat ſuꝰ. Duo ergo ↄtinet nec ꝑ bꝰ debẽt dici duo ca/
pita:qꝛ ſub eadẽ ↄceptiõe vboꝝ illa duo cõplectuni:vt pʒ
in v.nã ⁊ ſi ita. Op.⁊ vꝛ ꝙ iſte tex. ſibiipſi ↄdicat.nã pᷣ
dicit de eo ꝗ naſcitur erat ẽ ſuꝰ:poſtea dicit ꝙ loꝗt de ne/
pote:qui naſcit᷑ viuo pꝛe:ſed ſi viuo pꝛe naſcit nõ naſcit ſuꝰ:

ergo nõ ptinet ad.l.vellł. Hu?᷑ timoꝛe hᷣ tex.legii diuerſimo

de.pᷣ vt exponat viuo pꝛe.i.ſui pꝛis q ẽ auus quo ad eum
⁊ iſta ẽ vera quã tenui legẽdo lr̃am. Alij vt Aʒo ⁊ Houg.
exponũt viuo pꝛe.ſipſius nepot:⁊ hoc ponit glo.magna
h poſita ⁊ ſequẽs gl.paruulaſuꝑ vbo pꝛe.⁊ alia gl.magna
in v. nã ⁊ ſi.⁊ ad ↄꝛiũ qð fit:ergo iuriſcõſultus ẽ ſibi ↄꝛius.
Rſidet nõ ẽ verũ.nã in pᷣ capite ↄtinet ſcõm caput ĩ ſnia:⁊
ſic facit h mẽtionẽ de ſcðo capite.l.vell.⁊ ſᷣm opi. iſtaʒ ibi

etiã ſi parẽte.nõ erit. S.Iʒ opi.hᷣ repꝛobat᷑ ꝑ Bi.qꝛ ſi hmuʒ

caput ↄtinẽt ſcʒ fruſtra ſcʒ ſuiſſet ſcm.⁊ ſic vell.rephen/
dereĩ de ſuꝑfluitate. Pꝛeterea hec lec.nõ ꝓcedit ſine
violẽtia. Loqꝗt enĩ h̊ tex.de eo ꝗqnaſcit ſuꝰ. Jõ tene pᷣmã ꝙ;

ibi etiã ſi parẽte.ſit.S. ? exponatur ibi ſcᷣm caput.l. vell.

CAenio ad v.qd eni cc. In quo ſic foꝛma caſu.¶ Qũo
gd mouit vell.ad h̊ ſtatuẽdũ: Rñde ꝙ Fʒ.l.xij. tabu.de/⸗
bebat iſpici tp̃s teſti:vtꝝ poſthumq iſtituebat naſciturus
erat ſuꝰ:qd velł.viſũ ẽ nõ eẽ equũ.Ad qd enĩ dʒ iſpicl tpᷣs
teſti cũ ſufficit inſpicitpᷣs qͥ naſcii.h.d.¶ Sʒ op.in hẽdis
inſtitutiõe dʒ ĩſpici tpᷣs teſti:vt.l.ſi alienũ.S.in eẽneis jĩ.de
hẽ.ĩſti.So.ibi ĩ inſtitutiõe pura.Iſto ẽ verũ:in ĩſtitutione
ↄditionaliiſtò nõ ẽ neceſſe:vt.j.de re.cato.l.pe. ANel alit᷑
fateoꝛ ꝙ dʒ inſpici regularit᷑ tpᷣs teſti ⁊ qꝛ illð inſpiciẽdo te
ſtamẽtũ nõ valebat:q;ꝛ poſthum alien nõ poterat inſtitui

ideo ꝓuidit vellei vt hoc caſu poſthum alienus poſſit ĩſti/

tui.⁊ ſic vtroq; tꝑe inſpecto teſtm̃ valet:lʒ variet conditio
poſthumi inſtituti. ¶ Aenio ad v.nã ⁊ ſi ita.vbi expone.
nã ⁊ ſi ꝓ certe. Op.h̊ dẽ oĩs viril ſex. Cõtra.quia etiã
poſthuma rũperet teſtm: vt.l.poſthuma..e.⁊ iõ gallus ĩ
ꝓpuiſione ſua ſecit mentionẽ de nepote ⁊ nepte:vt hac.l.in
p̃n. So.gl.rñdet expone oĩs virilis ſex ſaciẽs teſtm: ⁊ ſic
illa ba referunt᷑ ad teſtm̃ nõ ad ĩſtitutũ. In muliere eniʒ
nõ ẽ neceſſaria ꝓuiſio hui.l.qꝛ hui pᷣteritio ꝓ exhereda/
tiõe hã:vt ĩſti.de exhẽ.li.S.mr̃. Ael expone oĩs viril ſexus
i.oĩs natus ex virili ſexu. Op.C. e.auẽc.lʒ.⁊ in coꝛpoꝛe
vt cũ de appel.co.S.alið quoq; capitulũ.So.ſateoꝛ ꝙ ho
die ĩ p̃teritiõe mr̃is ẽ imutatũ ei ea dʒ inſeri caula:alit᷑ te⸗
ſtamẽtũ ipſo iure ẽ nullũ.hꝰtʒ Di.iĩ diſtinctiõe magna quã
ponit ſuꝑ iſta.l.Sũ expeditꝰ de gl. C Qũuo vtꝝ ꝑ legiti/
mationẽ aliqs nepos poſſit efficiſuꝰ poſt moꝛtẽ ſilij? Rñ.
ꝙ ſic:vt.s.de adopt.l.ꝙ ſi adoptiões.S.nõ ſolũ.fac.C. de
nã. li. auẽ. itẽ ſigs. vbi moꝛtuo pꝛe põt ſili legitimari eadeʒ
rõne nepos ex filio. C Sʒ qro q̃re ſceuola qoẽs caſus/p
nidit nõ feẽ mẽtionẽ de iſto caſu legitimatiõis? Rñ. ꝙ iſte
caſus nõ potat ↄtingẽ niſi pᷣncipe mediãte:⁊ ſic vĩ qdãmõ
ĩpoſſibile:vt.l.apð iul.ĩ fi.j.de le.j.iõ de hoc nõ fec.l.vt.l.
nã ad ea..de le. Fateoꝛ tñ ꝙ iſte modus legitimãdi ꝑ pᷣn
cipẽ erat cognitus iſto tꝑe.vt.l.q; ĩ ꝓuincia de ritu nup.
Alij mõi legitimãdi erãt ĩcogniti:ſj ſut itroducti ꝑ iura.C.
Tti.de nã.li.⁊ ĩ auẽ.q.mo.nã.effi.ſui.⁊ ꝗ.mo.nã.effi.le.De
ꝗqbꝰcũ nõ eſſẽt cogniti iſto tꝑe ſi ceuola mẽtionẽ nõ fec̃ ſi⸗
biĩputãdũ nõ ẽ.Quod hᷣ dẽ etiã iducii ꝑ Di.ĩ ar.ad ibꝛe/
niaturã reꝑtã ĩ ꝓtocollo qð plene declarani.s.e.l.S.idem
credendum. dic vt ibi.

¶ Etiã ſi parẽte.Aidi dicũt ꝙꝙ bᷣ nõ 3 eẽ F.

BDe libe. 2 poſthu.

Alij faciũt iſtũ.S.⁊ bene:vt in pcedẽtib dixi.⁊ incipit h̊ tet
tia pars ſcde parʒ:in q̃ iuriſcõſultus ꝓſeꝗtur ſcðʒ caput
l. vellei.vſq; ad.S.ille caſus.Et diuidit in duas partes pᷣn
cipales. Pꝛimo declarat intellectũ ſcdi capitis vell.ſcðᷣo
ilud extẽdit ad nouũ caſũ.ſcða ibi in.S. videnduʒ. Pꝛoſe
quoꝛ mõ illã pᷣmã q ſubdiuidit ĩ qtuoꝛ partes.pᷣ ponit mẽ
tẽ.l.vellei.ſcðo illud declarat ꝑ exẽpla.tertio cõmẽdat.l.⁊
ponit ei vba declarando ad qͥs caſus poꝛigit.q̃rto tollit

vnã dubitationẽ circa pᷣmiſſa.2 ibi ⁊ ita intpꝛetãdũ.ter/

tia ibi ⁊ bñ.q̃rta ibi nec ſolũ. ¶ Op.ꝙ hᷣ caſus fuerit pᷣui/
ſus.ð.ꝓxime.S.ibi ⁊ ſi viuo pꝛe cc. So.ꝗdam ſatent᷑ qdð re

pꝛobaui ⁊ ibi dʒ exponi viuo pꝛe.ſ.ſui pꝛis.¶ Op.ad ſe/

cũdã partẽ dẽ h̊ ita int᷑pꝛetãdũ.Cõtra qꝛ illð cõpꝛehendi:
ex vbis.l.nõ ergo ẽ neceſſaria intpꝛetatio.So.h̊ ſumit int
pꝛetatio.i.declaratio.ſile ĩ.l.j.S.q oꝑas.j.ad tertu.⁊.S.de
oꝛi.iur.l.j. C Opꝗe.S.ille caſus.So.bhic ĩ nepote ꝗ tꝑe
teſtĩ erat natus ibi nõ. ¶ Altio op..e.l.in pᷣn.vbi nõ eſt
ꝙ ſit ĩſtitut vel exheredat᷑. So.vt dixi i S.idem credendũ
in fi. C Pꝛo declaratiõe q̃ro ꝗd de ꝓle deſcendẽti ex ſi

lio nãli vł baſtardo:an ipſe vel geniti ei habeãt iſtitui ⁊ ſi

nõ ſit an ĩ aliquo rũpat teſtm:Et dico dñi ꝙ lʒ in aliquo
ab inteſtato ſuccedant:vt auẽ.lʒ. C. de nã.li.tñ ſacto teſtõ
aliqd petere nõ pñt:vt ẽ glo.nõ.in.l.j.in pᷣn in ſcdᷣa gljj.de
gZtab. ¶ Aenio ad v.⁊ bñ. ¶ Op. viuẽs nõ hʒ hẽdẽ: vt.l.
j.S. de ach. vl hẽ. ven.⁊.l.jꝗ./p herede.& aliquo viuo ꝗs nõ
põt deſinere eẽ ſuus hẽs. Rñ.ſilij ſui dicuni ſui hẽdes etiã
in vita pꝛis ſic in vita pꝛis dicunt dñi:vt.l.in ſuis.S.e. ideʒ
enĩ ẽ hẽs qð dñs.dẽ eni ab heros qð ẽ dñs.fac.j.de hẽ.in/
ſti. l. his verbis.i pᷣn. C Quero ergo ↄcedit aliqꝗd titio ⁊
ſuis hẽdibus vtrũ iſta ba ſuis heredib d ebeãt itelligi de
ſilijs tm: qð vz ꝑ caſũ huius.l.vbi dẽ ſiꝗs ex ſuis hẽdibus
qð ad eos tm̃ ꝗ tenẽt pᷣmũ locũ relert. In ↄꝛium vꝛ qꝛ etiã
heredes quoſlibet ẽneos alterius appellamſuos bere/
des:vt.C. de le.l.ĩ annalibj.de v.ſig.l.ſciẽdũ. Circa qð dic
qñq; illa vba ſuis heredibreſerunt᷑ ad tpᷣs vite ei de qͥ loqꝗ

mur: ⁊ tũc ſempꝑ intelligit de illis liberis ꝗ tenẽt hmũ locuʒ

vt hic.nã in vita non hʒ ꝗs heredẽ vt dictũ ẽ.qñq; illa ver
ba referunt᷑ poſt moꝛtẽ eiuſdẽ de quo loqmur:⁊ tũc qũq;
illa verba ꝓpſerunt᷑ circa illud qð de ſui natura nõ tranſit
niſi ad filios vt in ſeudo: ⁊ tũc dʒ intelligi ſuos heredes
i. filios:vt.x.col.de ſuc.feu.c.j.⁊ nõ.i.l.ex ſacto.S.ſi.ad tre
bel.⁊ ꝑ Di.in.l.in cõuentionibus de ver.ſig.lʒ Me.⁊ Ja.
de ra.alit᷑ dicãt ⁊ male in quadã.q.quã Ci.ponit ĩ.l.libti
liberteq;. C. de oꝑis li.Si vero illa vba referunt᷑ ad rem q̃
de ſui natura tranſire põt ad quoſlibet heredes tũc qñq;
illa ba expmunt᷑ a recipiente qñq; a ↄcedẽte.pᷣmo caſu in
telligit etiã de hẽ dibus exneis:vt.l.ſtipulatio iſta.S.ſiqs
ita de v.obli.facit.S.de/pba.l.ſi pactũ.cũ ſiſibus. Scoo ca
ſu qñ a ↄcedente:vtputa teſtatoꝛ vel alius ↄcedens tũc ſiq
dem intelligẽdo vniuerſalit᷑ de hẽdib reſultaret iniqtas ⁊
3 mẽtẽ ↄcedẽtis:⁊ tũc aſſumim heredibꝰ.i.liberis:vt.l.ex

ſacto.S.fi. ad trebel. Si vo illa iniqtas nõ reſultaret ſtat
ꝓpꝛie vt oẽs hẽdes cõpꝛehendani etiã exnei:vt.l.ĩ annali

bus. C. de le. ⁊.d.l.ſciendũ de v.ſig. Sʒ dices ꝙ.l.ĩ annali
bus.ẽ ↄ hãc diſtinctionẽ.nã ibi loꝗtur ĩ legato annuo qð
de ſui nã nõ trãſit ad heredẽ g̊ debet intelligi hẽdibus.i.ſi
lijs. Rñdeo vᷣba mea dicũt aut illa vba ꝓſerunt ſup re de
ſui nã trãmiſſibili ad hẽdes vel nõ.in.i.in annalib.res q̃ le
gat vel qtitas de ſui natura erat tranſmiſſibilis ad hẽdes
ſz trãſmiſſionẽ ipediebat cõditio que ẽ ĩ egato annuo nõ
natura rei legate vere:S ꝓfert ſuꝑ re de ſul natura trãſmiſ/

ſibili ad heredes. C Quero iuxta pᷣdicta teſtatoꝛ inſtituit

ſiliũ hoc modo ⁊ ei ſubſtituit ſi deceſſerit ſine liberis deue/
niat in titiuʒ ⁊ eius heredes.quero vtrũ heredes ex̃nei di/
cti titijadmittani ad fideicõmiſſũ: AUr ꝙ ſic:vt.d.l.in an/⸗
nalibus. C de lega. In cõtrariũ vꝛ ꝙ debeat intelligi de ſi

lis:q; als reſultaret inigꝗtas ⁊ cõtra mẽteʒ teſtatoꝛis · ſicu⸗

ti enĩ pdilexit ſiliũ viuũ titio:ita heredes ſilij pᷣdilexit vltra
hẽdes titij:maxime ſi ↄtingẽt ꝙ hẽdes ſilij eſſent de agna
tiõe teſtõꝛis:hẽdes titij eſſẽt.extranei qð nõ ẽ pᷣumendũ te
ſtatoꝛẽ voluiſſe:ar ĩ.de cõdi.⁊ de.l.publius in fi.⁊ iõ hoc
caſu intelligii ſubſtitutus titius ⁊ eius hẽdes.ſ.ſilij. Et ita
videt᷑ ſentire Ri.mal.in quadam ſua diſputatiõe.Ex hoc
apparet ſo.q.quã faciebã.S.e.S.quidam recte.ꝙ ſi teſtõꝛ
dicit ſubſtituo t tiũ ⁊ eius filos heredes ſᷣm rigoꝛem ver/
boꝛũ deberet itelligi ſilios tm̃ vel hẽdes tm̃.nã hec copula
tiua cadit inter duo adiectiua nec habet reſpectum vnius
ſubſtantie ergo ⁊c̃.vt.l.ea tñ adiectio.j.de le.iij.hoc tamẽ
eſt verũ niſi reſultaret ſenſus incogruus ⁊ cõtra mentẽ te/
ſtatoꝛis vt dixi. ¶ Quero iſtis caſibus in ꝗbus dixi com/⸗
pꝛehendi heredes extraneos an intelligai de pᷣmo herede
tm̃ an de omnibus in infinituʒ? Quida dicũt aut dixi tibi
tuoq; heredi:⁊ intelligatur de pᷣmo:vt.l.antiquitas.C. de
vſufruc. Aut dixi tibi tuiſq; heredibus:⁊ intelligunt oẽs:
vt.l.ſciendũ de v.ſig. hec diſtinctio videt᷑ cõtra.l.ſi pluribꝰ
j. de le.ij.⁊.j de le.iij.l.ſi plures.vbi nõ ẽ differẽtia vtrũ no/
mẽ heredis ꝓferat᷑ ĩ ſingulari aut in plurali.dic ergo aut
hec appellatio adijcit᷑ circa rẽ que de ſui natura ad here/
dẽ nõ tranſit:⁊ tũc de pᷣmo itelligit᷑ vt · d.l.antiquitas.aut
ſuꝑ re de ſui natura trãſitoꝛia ad heredes ⁊ oẽs cõpꝛehen
duni niſi ĩ caſibꝰ:vt.l.ſciẽdũ de ver.ſig.⁊.C. de le.l.iĩ anna⸗
lib.intelligẽdo eã vt dixi ſup. Sʒ pᷣdicta facit.s.de vſu.
fruc.accre.l.ſiꝗs titio.ſʒ intelligo ꝙ ibi de mẽte teſtantis
apparebat. facit qdð dica ĩ.l.ex fcõ.S.ſñi ad trebel. ¶ Que
ro circa iſtã partẽ qꝛ iſta vba ſũt deſectina ſiꝗs ex ſuis hẽ/
dibꝰ ſu eẽ deſierit quõ dicebat᷑ vltra ĩ.l.vellei. DNi.ſupplet
ſigs ex ſuis heredib ſu eẽ deſierit quõ dicebat ſucce dẽtes
T locũ ſuoꝝ inſtituti teſtm nõ rũpant:vt.j.S.videndũ. Vel
dic ſigs ex ſuis hẽdibus eẽ deſierit ne ob id minus ratũ ſit
teſtin qð in locũ pᷣmi ſuccedit:vt ꝓbaturje.l.S.ille caſus.
¶AVenio ad v.nec ſolũ.⁊ vẽ ꝙ nõ ſit neceſſe ꝙ pᷣmus in/
ſtituat᷑ vel exheredet᷑:vt dixi.S.e.l.in pᷣn.So.ꝓt dixi.ð.e.l.
S. idẽ credendũ.v. nã ⁊ filius.⁊.S.e.S.in omnibus.
. Hic ſceuola ſcðʒ caput.l.velł.ex/

MWidendum.dt ad nouũ caſũ.⁊ eſt tex.clarꝰ.

dicit tex.nõ rũpat.Et certe nõ rumpit ꝑ rõnes qᷓſequunt᷑.
Dicit tex.ſignifcare tps ĩ q incipiat eẽ ſi.ꝗ nec nos debe
m diſtiguẽ. Diẽ tex.qð licet.i.licitũ ẽ.⁊ iſta vba omitte h̊ ⁊

fege in ſi. S. Op. ↄſceuolã de ſuꝑfluitate:q; ĩ vbis.l.vel

lei.oẽs caſus cõpꝛehẽdunt:vt.S.ꝓxio.S. DHale ergo dicit
ſceuola ꝙ iſte caſus captiuitaꝶ ſit ex intpꝛetatiõe. So.i.l.
vellei.ↄtinent᷑ oẽs caſus qñ ꝗs deſijt eẽ ſuꝰſine ſpe reaſſumẽ
diillũ gradũ:ſʒ ĩ capto ẽ ſpes reaſſumẽdi.¶ Op.ðᷣ ꝙ ſint
ſupflua vba dũ dicit liberi eiꝰ ⁊ ceteri:qꝛ appellatiõe libe/
roꝝ oẽs ptinent᷑: vt.ð.e.l.S.inſtituẽs.⁊ de teſt.tu.l.qd ſi ne
potes. So. ̊ appellatio liberoꝝ ſtricte accipitp ſilijs.vel
aliter appellatio liberoꝝ ppꝛie poꝛigii ad nepotẽ:ceti ap
pellant᷑ poſterioꝛes: vt.j.de gradib.l.iuriſcõſult.S.paren
tes. Op. S. e.l. F. ſi ei . So. ibi de nato apud hoſtes hic
de nato ĩ ciuitate. Op.ſi ille fil᷑moꝛi poſt moꝛtẽ ſeq̃ns
nõ icipit eẽ ſuꝰ:vt.l.ſiqs poſthumos.S.j.S.e.⁊.l.ſiqs exhẽ
dato.iĩ pᷣnꝗ.ti.j. So.nõ vere moꝛit poſt moꝛtẽ:ſʒ ꝑ fictionẽ
l. coꝛnelie ſingit moꝛtuin vita:iõ nepos dẽ ſuccedẽe in locuʒ
ſui. Cõtra hoc ſac̃ qð nõ.S.e.l.S.⁊ qd ſi tm̃ ĩ f gl.magne.
So.ibi loquit᷑ de reſtituto poſt moꝛtẽ:ſec ĩ eo ꝗ ꝑ fictionẽ
ſuccedit vt ibi dixi. Op.ꝙ iſte.S.nõ ſit neceſſarõ.ptinet
eni hͥ caſus ad.l.xij.tabu.vł ad pᷣmũ caput.l.vellei.na tꝑe
teſti tenebat pᷣmũ locuʒ iſte nepos: ſcᷣm caput.l.vellei.
nõ hʒ locũ.So.fateoꝛ ꝙ tenebat pᷣmũ locũ tꝑe teſti: ſʒ tñ
erat ſpes ꝙ filius ꝗ erat apud hoſtes reuerteret ⁊ iſte ne/
pos non eſſet ſu'. ⁊ ita ſpes habet ꝓ veritate vt ꝑinde ac ſi

iſte nepos tũc tpis nõ fuiſſet ſuus. huius ratio ẽ: q; h ſpes

impoꝛtat eundẽ effectum quem veritas:qꝛ nepos ꝗ reman
ſit in ciuitate donec ſili ẽ apud hoſtes nõ põt ſe imiſcere
hereditati:

nn

lte
c
lg
doe
f
ll/
l
ins
m’

n
ede
tbe

is:
b

iſt
ſo,

l/
,

F.
.
de
bt
ll

4
6

4

4

Be libe.⁊ poſthu.

hereditati:vt.l.pe.j.Se ſuis ⁊ legi.⁊.l.nec nos.C. de capti.
merito ꝑtinet ad ſcm caput.l.vellei.ꝑ interpᷣtationẽ ⁊ ex
tẽſionẽ ſceuole. Iſta ĩduco in ar.ad.q.ᷣſtatuto huciuitatis
cauet᷑ ꝙ q rẽ ſua ĩmobilẽ vẽdiderit foꝛẽſi vel vẽdẽti ↄſẽſerit
puniat᷑ certa pena.pone ꝙ ego hẽbã actionẽ ꝑſonaleʒ ad
rẽ vł debebat mihi reſtitui ꝑ fideicõmiſſũ.Ego ↄſenſi alicui
vẽdẽtieo caſu quo poterã ĩpedire vel ex ſoꝛma iuris vel
ſtatuti:an puniar? Vr ꝙ nõ:qꝛ vere res nõ ẽ mea:lʒ ſpes
ſubſit vt ſit mea:vt.l.ſtatu liberi.a ceter..j.de ſta.li. In ↄꝛi
um qꝛ ꝑ ulã ſpem poterã ĩpedire: ſicut ſi eẽt mea vere: er/
go ſpes ⁊ vitas impoꝛtãt eũdẽ effectũ. caſus vr in.l.pe.j.ꝗ
ad libe.ꝓcla.nõ licet. Rñdeo ꝙ dicit᷑ ſpeʒ haberi ꝓ vita/
te ẽ ex interpᷣtatione extẽſiua vt h:bi ꝑ interp̃tationẽ idu
ci:ſʒ iſta interpᷣtatio nõ hʒ locũ in ſtatutis.ergo ⁊c̃.dixi in

l.oẽs populi.S.de iuſti.⁊ iure.

lle ſt Diuidit in duas partes.p̊ poniũi ꝓui
e calus. ſio iuliani in caſu difficili ſcdo qõ ſce/⸗
uole circa ↄſiliũ iul.ſcða ibi qren . Itẽ pᷣma ſubdiuidit᷑ in
tres. Pꝛimo ponũ dubitatio iul.ſcðo rõ dubitatiõis.ter

*

tio deciſio.ſcda ibi nõ enĩ.tertia ibi iulianꝰ.Dicit tex.de/

cedat.dubitai an talis nepos rũpat vel ſuccedat: vẽ ꝙ rũ
pat.nõ enĩ ꝑtinet ad pᷣmũ vel ſcᷣm caput.l.vellei.Di.dicit
tex.nõ.n.iſta pars ſubdiuidit in tres.pᷣ pᷣmittit quõ illeca
ſus nõ ꝑtinet ad pᷣmũ vel ſcᷣm caput.l.vellei.ſcdo illð cla
rius declarat.tertio facit vnã rõnẽ ↄcludẽtem teſtm̃ rũpi.
ſcðᷣa ibi deniq;.tertia ibi poꝛꝛo. Bicit tex.tꝑe quo naſcit:
⁊ iõ nõ hʒ locũ pᷣmũ caput.l.vellei.Et dicit tex./i nat᷑ erat
tpe teſti:ſʒ ille nõ erat natus tꝑe teſti:ergo non ꝑtinet ad
ſcom caput. Op. ꝙ ille caſus ſit ſuꝑfluus:q; ꝓuiſũ erat
p.l.vellei.in pᷣmo capite in v.nõ ſolũ.ibi viuo pꝛe ⁊c. So.
expone viuo pꝛe.ſ.pꝛis ſui.hoc eſt auo:⁊ ſic nil ſacit ad.S.
iſtũ.vt ibi dixi. QOp. dicit in v.deniq;.ꝙ nõ ꝑmittit inſti
tui.Cõtra.S.e.l.S.etiã.Huius timoꝛe fũt in gl.q̃tuoꝛ expo
ſitiones.pᷣma ꝙ nõ ꝑmittit ĩſtitui.ſ.natos ſʒ naſcituros.ſe
cũda ꝙ nõ ꝑmittit expᷣſſe ſʒ tacite.tertia ꝙ nõ pꝑmittit ſi nõ
vult teſtm̃ rupi.Et iſta ẽ vera. Pꝛo cui declaratione ſci/
as ꝙ nepotẽ iã natũ ex ſilio viuo poſſũ ſubſtituere ſilio de
iure cõi ꝑ.l.xij.tab.q;ꝛ nõ eſt poſthumꝰ:ſʒ iam natus.vnde
l.velł.nõ ꝓuidit circa ꝓuilionẽ inſtitutionis:ſʒ declarauit
ꝙ ex eo ꝙ nepos incipit eẽ ſuus:⁊ ſic ĩcipiat habẽ aliã cõ/
ditionẽ qᷓ; haberet tꝑe teſti teſtm nõ rumpat.vñ ſcm ca
put vellei.nõ ꝑtinet ad hũc caſũ. ¶ Op.inſti.de bo.po.
in pᷣn. So.ꝙ hic dicit᷑ ꝙ poſthum alienus nullo iure poſ
ſit inſtitui.ſ.ciuili:ſʒ de iure p̃ᷣtoꝛio poterat vt in contrario.
¶Op. j. de le.j.l.penul.Glo.ſol.ibi ꝙ poſthumus alie
nus nõ poterat iſtitui de iure antiqſſimo:ſʒ de iure nouo

etiã. ff ſic: q videt ↄtra v.poꝛo. J /ꝓp hui declaratiõe ſci

as ꝙ m.l.xij.tab.poterat inſtitui poſthumus qui erat fu
turus ſuus ſi naſcerei tẽpoꝛe teſtamẽti:vt inſti.de le.S.po
ſthumo.in pᷣn.de bo.pol.in pᷣn. Poſthumus vᷣo alienus
boc ẽ qui nõ naſceret᷑ ſuus ſi nõ naſcere᷑ tẽpoꝛe teſtamẽti
nõ poterat inſtitui ratio:qꝛ de iure.xij.tab.nõ admitteba
tur ad ſucceſſionẽ niſi ſuus:vt inſti.de ſucce.ab inte.S.emã
cipati.ſʒ iſte poſthumus alienus nõ erat ſuus ergo ⁊ iſtaʒ
puto rõnem q̃re poſthumus alienus nõ erat inſtitutus:vt
inſti. de le. S. poſthumo.lʒ ille tex.loqtur ab inteſtato. Su
peruenit gallus ⁊ ꝓuid tꝙ poſthumus qui nõ erat ſuus
tẽpoꝛe moꝛtis:ſed naſceret᷑ ſuus poſt moꝛtẽ poſſit inſtitui:

vt hac.l.in pᷣn. Ita loꝗtur.l.peij de le.j.qui fuit caſus ſup

pletus ⁊ extẽſus per ſceuolam: vt.S.vidiſtis. Superuenit
l. velle.⁊ ꝓuidit ꝙ poſſit inſtitui poſthumus alienus tem
poꝛe teſtamẽti:qui tñ naſcii ſuus ⁊ in vita teſtatoꝛis.⁊ qa
hoc nõ ſufficiebat introductũ ẽ ſcᷣm caput vt ille qui eſt
natus tẽpoꝛe teſtamẽti poſſit inre cõi inſtitui qui ſucced en
do in locũ pᷣmi nõ rũpit. Suꝑuenit conſiliũ iulianiin caſu
difficili ꝙ poſſit inſtuui poſthumus alienus tꝑe teſtamẽti
qui nõ naſcit᷑ ſuus tñ poſtea ſuccedẽdo in locũ pᷣmi ſuus eſ

ñiciè vt in hoc. SF. Suꝑuenerũt poſtea p̃toꝛes ⁊ viderunt ꝙ;

hoc erat iniquũ ꝙ poſthumus alienus nõ poſſit inſtitui:

ideo ꝓuiderunt ꝙ ſi inſtituat admittai per bonoꝛũpoſſeſ

ſionẽ de iure pᷣtoꝛio:vt inſti.de bo.poſ.in pᷣn. Suꝑuenerũt
poſtea impꝑatoꝛes ⁊ viderũt ꝙ edictum pᷣtoꝛis erat equuʒ
ideo circa hoc ſecerũt cõſtitutiones per quas oĩs poſthu
mus alienus poſſit inſtitui ʒ nunqꝙ; efficiat ſuus:quas cõ/
ſtitutiones nõ habemus ſed earũ mens recitat᷑ inſti.de le
gi.S. poſthumo.⁊ de bo poſ.in pᷣn.Ex pᷣdictis apparet ꝙ
quedã glo.que eſt.S.e.l.S.ſi eius.que dicit ꝙ ꝓuiſio iulia/
ni habet locũ quãdo gs fecit teſtamẽtũ ſilio moꝛtuo ma/

le dicit. C Oppo. hic dicit ꝙ iulianus hic cõiũxerit duo

capita.l.vellei.Cõtra non videt᷑ bona coniũctio:q; in eis
multa ſũt diuerſa quãtum ad caſũ ꝓpoſitum:q; in pꝛimo
caſu loqtur qũ naſci᷑ poſt moꝛtẽ ſilij qd hic nõ eſt.ſcðm ca
put loꝗtur qñ ꝗs natus eſt tẽpoꝛe teſtamẽti qð hic nõ eſt
Riñdeo fateoꝛ ꝙ iſta duo capita nõ ſufficerẽt vt magf̃ali
interpᷣtatione ille caſus põt decidi:ſʒ iulianus erat iuriſcõ
ſultus:vt auctoꝛitate quã habebat cõdendi.l.hoc ĩtrodu
xit fauoꝛe teſtamẽti cõſeruãdi.Et qꝛ eadẽ eſt rõ in iſto ca
ſu q̃ in pcedẽtibus cum tẽpus teſti inſpici nõ dʒ:vt.ð.e.l.S.
nũc de lege.v.qd enim.dices tu ſi eadẽ eſt rõ ergo interp/
tatione magiſtrali potuiſſet ille caſus decidi:vt.l.nõ pnt.
5.de legi. Rñdeo extẽdere leges ex idẽtitate rõnis nõ poſ
ſumus qñ per hoc inducerei.i.coꝛectio.nõ enim vna per
aliã tollit᷑ niſi q̃tenus expᷣmit:vt.l.pᷣcipimus in ſi.C.de ap

pel.ſʒ de hac extẽſione veniret᷑ cõtra.l.xij.tab. Jõ fuit ne/

ceſſaria ꝓuiſio iuliani in caſu iſto. No.ex hac.l.ꝓ do/
ctoꝛib ꝗ arguũt ex ↄiũctione duarũ vel triũ legũ. Op.
ꝙ iſte caſus ꝑtinet ad pᷣmũ caput.l.vellei.nam iſte nepos
naſcit in ptãte ergo naſcit ſuus. Rñdeo nõ ſeqtur:qꝛ non
eſt ſuus qñũ alius eum pcedit:vt inſti.de here.qua.⁊ diſ.S.
ſui. Altimo vos videtis hicꝙ dictio in poni᷑ ꝓ valde.
Pꝛo declaratiõe dic ꝙ dictio in qũq; reperit᷑ cõpoſita cuʒ
alia dictione:qñq; ſimplex nõ cõpoſita.pᷣmo caſu qñ com
ponit᷑ cũ vbo ſũ es ẽ vt inſũ ines ĩeſt:⁊ tũc ſignincat quãdã
intrinſicitatẽ:vt.S.ſi cer.pe.l.lecta.S.dicebã.ibi pena incõ
tinẽti appoſita iĩeſſe vʒ.Si vo cõponit᷑ cũ alio vbo tũc quã
doq; in ponit᷑ ꝓ valde vt hic cũ ſilibus.qñq; ponit in pꝛo
nõ:vt.C. de teſta.l.hac ↄſuitiſſima.S.ex impfecto.⁊ in auẽ.
de hẽ. ⁊ fal.S.ĩoꝛdinatu.⁊ hoc jm ꝙ magis põt mãe ꝓpoſi
to adaptari.ſacit etiã ſcða cõſtitutʒ C. ibi in defẽſo ⁊c.⁊ ibi

glo. Scðo caſu qñ dictio in reꝑit ſimplex nõ compoſita:-

tuc aut adijci noi ſigniñcãti locũ aut tpᷣs aut neutrũ illoꝝ
pᷣmo caſu aut adijcit ablatiuo ⁊ ſignincat intus in loco:vt
l.j.F. in flumine.j.de flumi.Si adijcit accuſatio ſigniſcat
ex locũ:vt.j.arbo.fur.ce.l.j.S.j.vbi exponii in.i.ſupꝛa vel
iux. Vallit rõne euitande ↄꝛietatis:vt.l.ſi ſtatua j.de in/
iur.Et iſtud fac ĩ ar.ad.q.vn teſtis dixit ꝙ fuit in domo
ali iuxæ domũ.An iſti teſtes ꝓbãt:vẽ ꝙ ſic:qꝛ teſtes redu/
cunt᷑ ad ↄcoꝛdiã ne ſint ꝛij:vt ex de teſti.c.cũ tu.dixi in.l.
iſulã.S.j.S.ſo.ma.exponat᷑ ergo ĩ domo.i.iux domũ:vt.d.
l.ſi ſtatua.DOicũt tñ canoniſte vt Ber.⁊ Inno.ꝙ illa ↄcoꝛ
dia tũc dʒ fieri qñ teſtes ſũt pares:ſec ſi ex aliq̃ parte ſunt
plres:qꝛ tũc nõ dʒ ſtari:vt ex de of.dele.c.cũ ptigat.⁊ ibiꝑ
Inn. Scðo caſu qñ adijcit noĩ ſignincãti tpᷣs ⁊ tẽ aut adu
cit ablatiuo:⁊ dʒ ifra tps itelligi:vt.l.j.S.qbꝰ.j.de ſuc.edi.
⁊.l.cũ fuerit.ſ.de manu.te.⁊ tetigi ĩ.l.ſic.j.de le.j.tatũ ẽ di
cẽ in anno q;ti iſra annũ.Sivo ponit cũ accuſatiuo ⁊ ſi/
gniſicat poſt tps.ſ.annos ꝓximos:vt.l.ſi in annos.⁊.l.nõ
putabã.j.de ↄdi.⁊ de.dixi plene iĩ.l.ſicui leget.j.de leg.j.
dic vt ibi.Tertio caſu qñ addit noĩ ⁊ nõ ſigniſicat locum
neq; tẽpus:⁊ tũc aut adijcit᷑ accuſatiuo ⁊ poni ꝓ ↄ:vt.l.
nõ dubiũ.C. de legi.⁊.C. de epiſ.⁊ cle.l.raptoꝛes.C. de he
re.l.manicheos.⁊ de tribu.l.in hẽdẽ.in pᷣn.⁊ oẽs.ll.q̃ di/

cũt actiones dari in hẽdẽ. Si vo adijcit ablatiuo:tũc ſigni

ſicat materiã de qua agii:vt q dicitur in pecuniarijs cau

De iniuſ.rup.⁊ irri.te.

ſis ⁊c. in inſinitũ veniũt hic:vt.l.in pecuniarijs..de ſerl.⁊
l.videamus.S. in fauiana.. de vſur. ⁊ inſtiede ach.S.in bo/
neſidei.cum multis ſilibus.⁊ hoc de vera ⁊ ꝓpꝛia ſigniſi/
catione.Qñq; tñ reperuũ impꝛopᷣe poni. Nam qñq; poni
tur in ꝓ aut:vt.l.ſi ſtipulatus fuero.x.in melle .de ſol.vᷣm
vnã lec.qñũq; in ponit᷑ ꝓ cum:vt.l.nãlis.S.in his.S.de pꝛe/
ſcrip.v.⁊ ibi glo.Qñq; in ponit ꝓ ad:vt.l.cũ antea ĩ fi. C.
de arbi.⁊ de his nõ põt dari certa doctrina:qꝛ iſte iũctio
nes ⁊ pᷣpoſitiones ſepe ponunt᷑ vna ꝓ alia qñ expedit: vt
nõ.in.l.eas cauſas .derondl⸗ demon.
Noe e e ic ſceuola ponit vnã.q.circa ↄſi
uer emuS.iiũ iuliani eſ caſus dar. C Op.
iſte caſus videl otra caſũ.S.⁊ qd ſi tm..e.l.vbi per eman
cipationẽ deſinit ſuus poſſe eẽ heres ex teſtõ. Rñdeo ibi
habebat ſubſtitutũ in ſuitate hͥ nõ. ¶ Op.de.l.ſi alienuʒ
G. in exneis.j.de here.inſti.So.ibi facta eſt mutatio de ca
pace in nõ capacẽ:hic vᷣo facta eſt mutatio de capace iu ea
pacẽ alterius ↄditionis.dixi.S.e.l.S.ſoꝛſitan. ¶ AVltimo
glo. dicit ꝙ iſta eſt difficilioꝛ. I. qᷓ ſit in toto coꝛpoꝛe iuris ⁊
ſua materiã melius explicat:⁊ ego declaraui vobis meli
nũc q; vnqᷓ fuit declarata.diſtinctionẽ magnã Di.quam
ponit nõ refero:qꝛ modice vtilitatis ẽ.⁊ poſtqᷓ ille gallus
ſuit nunqᷓ; ſic cãtauit vt hoc makn
rrr en llio in ptãte pᷣterito te
Miter cetera. ſtamẽtũ ẽ ipſo iure nullü.
Hhd. In pteritione ſilij emãcipati ꝗd iuris ſit:vi/
diſtis.S.e.l.gallus.S.in oĩbus. Itẽ an hec.l.quo ad lega/
ta ſit hodie ĩmutata per auẽ.ex cauſa.dicã ꝗ ti.j.l.ſilio.

ilius apud hoſtes p̃ᷣteri
Wm apud. 51 nõ rũpit teſtm ſi 15 re
dit.h.d.hoc intellige:vt..e.l.gallus.S.in oĩbus.
filio Ab inteſtato ſuus ⁊ emãcipat ſuc
O. Rcedũt eq̃liter. h.d. Ael aliter exhẽ
datꝰ nõ habet ptab. bñſicio alterius p̃teriti.h.d.
Hec.l.legitur duob modis.pᷣmo ꝙ loqtur in duobſilijs
⁊ tũc ẽ plana.ſcðo ꝙ loquit ĩ filio emãcipato ⁊ nepote ex
eo in ptãte retẽto ꝗ veniet per edictũ de piũ.cũ emã.li.ei
qð edictũ ẽ hodie coꝛꝛectũ:vt dicit glo.ꝛias gl.hẽmus vt
dixi in.l. gallus.S.⁊ qd ſi tm.ð.e.dicã latius in.l.i.de ↄiũ.
cũ eman.li⁊ ꝑ Ci.C. de ſuis ⁊ legi.auẽ.in ſucceſſione.dicit
gl. in. l. ſi exhẽdatus.de quo dic vt dixi.j.de ſuppel.le.l.la
beo.⁊ per Di.ex de reg.iur.c.qdð alicui.li.vj.

CBe iniuſto rupto ⁊ irrito teſtamẽto. Rubꝛica.

Bictũ eſt ſupꝛa de teſtamẽtis:verũ qꝛ teſtm̃ qñq; effici
tur iniuſtũ:ideo ponit᷑ hic hec rubꝛica.

— Eſtäme & lo. diuidit
ſtamentum. hac.l.i.v.par

õs

t ticulas ſicut ponit qnq; modos nullita
tis. diuidii ⁊ meli in tres ſʒ ꝙ de tribꝰ
tã git rubꝛica.q;ꝛ pᷣde iniuſto.ſcðᷣo de ru
Pto. tertio de irrito teſtõ.ſcða ibi aut rũ
pit. tertia ibi aut irritũ.Et circa pᷣmuʒ ponit duos caſus.
circa ſcm alios duos.circa tertiũ vnũ tm̃: ⁊ ſic põt ſuſti/
nerigl.q dic ponit ꝗqnq; modos rũpẽdi.¶ Op.ꝙ ma
le ſaciat iuriſcõſult ibi ponẽdo duos caſus:qꝛ ĩſtitutio vł
exhẽdatio ẽ de ſolẽnitate ⁊ neceſſaria:vt.s.ti.j.l.ĩter cete/⸗
ra.Gl.fatet᷑ ↄꝛiũ ⁊ tu dic hic fũt duo caſus circa iniuſtũ
teſtm:⁊ differũt ĩ hoc:qꝛ pii caſus reſpicit ſolẽnitates cões
q in quolibet teſtõreqruni. Scðs caſus reſpicit ſolẽnita/
tes q qñq; nõ reqrunt᷑ vti eo ꝗ nõ hʒ liberos. C Op.H̊ᷣ
dẽ ꝙ ſolẽnitates debẽt fuari.Cõtra.C.de foꝛnul.l.j. Gl.
nõ ſol.Di.diẽ ꝙ h loquii de ſolẽnitate neceſſaria ibi de fru
ſtratoꝛia ⁊ ſimlata. ¶ Op. de.l.codicil.S.fi.j.de le.ij. So.
ibi nõ valet vt teſtm̃:ſʒ vt codicillus:qꝛ fuit ibi ſufficẽs ſolẽ
nitas quo ad codicllos. ¶ Op. ad ſcm ꝙ pꝛeteritione

nõ rũpatut:vt.l.j.de cõtratab ſ. So. hic in pᷣteritione ſui
ibi in pᷣteritione emãcipati qð per auẽ.mutat᷑ ĩ hoc:qꝛcau
ſa dʒ inſeri: vt dixi in.l.gallus.S.in oĩbus.s.ti.j. Op.
q; teſtm̃ ſcðᷣm nõ tollat pᷣmũ:ſʒ vtrũq; valeat:vt.l.qᷓrebat.
de teſta.mili. So.ibi in pagano h̊ in milite quipõt decede
re duobus cõditis teſtamẽtis. ¶ Op.de.il.ſi ilius qui in
ptãte.ð.ti.j. So.ibi in ſcᷣo teſtamẽto non potuit adiri he
reditas de iure ciuilivt ibi dixi. Dicam in.l.cũ in ſcõo.j.e.
OQOp.ſ.e.l.iij.v.ſʒ ⁊ ſi ſtãte. So.ꝙ tex. hic dicit exquo he
res exiſtere potuit dʒ intelligi.i.poſſibile fuit ⁊ ita fuit in.l.
cõtraria aliquo caſu poſſibile hereditatẽ adiri. Nota er/
go ꝙ hec dictio põt:intelligit ideſt poſſibile eſt. ¶ Opp.
ꝙ dictio põt impoꝛtat neceſſitatẽ:vt.s.ti.j.l.gallus.in pᷣn.
So.ibi dictio põt ponit᷑ in oꝛatione pᷣncipalr/ppter ſe:tũc
qd impoꝛtat dic vt ibi:hic ponitur incidẽter ꝓpter aliud
quo caſu intelligit põt.i.poſſibile eſt. Sed cõtra videt ꝙ
hec dictio põt reqrat cum potẽtia actum:vt.l.iij.S.ſiqs ſic
accepit de ſta.lib. Pꝛo huius ſo.debes ſcire pᷣmũ eſt poſſi
bilitas nature:ſcdᷣm eſt potẽtia:tertiũ eſt actus. Hoc pꝛe/
miſſo dic aut verbũ põtĩ oꝛatione poſitũ nõ reſeri ad actũ
certe pſone:⁊ tũc ſigniſicat poſſibilitatẽ nature vt hic.dicit
enim tex.ex teſtamẽto ex quo põt adiri hereditas nec cu/
rat per quẽ Qñq; referi ad actũ certe ꝑſone:⁊ tũc aut ille
actus cum explicat᷑ cõtinet cõmodum certe ꝑſone aut nõ.
pᷣmo caſu aut ille ad quẽ refert ex hac potẽtia vult agere
⁊ reqritur potẽtia cum actu: vt.l.iij.S.ſiqs ſic acceperit.j.
de ſta.li.Aut ex hac potẽtia vult alius eum cõuenire ⁊ in
telligi᷑ q habeat potẽtiã ⁊ cõmoditatẽ deducẽdi ad actũ
vt.l.nepos ꝓculo.j.de ver.ſig. Scðo caſu quãdo actus
explicãdus nõ reſpicit cõmodũ certe perſone:tunc reꝗrit
potẽtia deducẽdi ad actũ illius perſone:nec reꝗrit poſſibi
litas nature:vt.l.inter illã.j.de verb.ſig. Fallit qñ appo/
neret᷑ dictio poſtq;:qꝛ tũc reqrerei potentia cum actu hem
lec.quã poſui in.d.l.inter illam. ¶ Contra pᷣdicta op.de

l.qꝙ ſeruus.de cõdi.ob cauſam. So.hicloꝗtur qꝗd impoꝛ

tat dictio põt poſita incidẽter ꝓpter aliud affirmatiue.ibi
vo loquit᷑ qd impoꝛtat dictio põt negatiue.hoc eſt quãdo
deſicit illa potẽtia:⁊ ſic eſt materia per ſe quã dicã in.l.ſu/
us quoq;.S.penul.de here.inſti.Scias etiam ꝙ hec dictio
põt habet quãdam virtutẽ extẽſiuam:vt.l.ſi ita ꝗs.in pᷣn.
j. de le ij. ¶ Quero dd ſi ex teſtamẽto eſt poſſibile adire
hereditatẽ per reſtitutionẽ factam a pᷣncipe: Rñdeo pᷣmũ
nõ rumperet᷑ ꝓpter hãc poſſibilitatẽ:vt ar.l.iij.in pᷣn.⁊.S.
j.⁊.ij.j.de fideicõ.li. Op.de.l.cum ꝗdã.j.de his qui.vt
indig. So.ibi poterat adiri hẽditas:lʒ eẽnt indigni:vt.l.
ex facto.S.iul.ĩ.de vul.⁊ pup.¶ Vltimo op inſti.ꝗ.mo.
teſ.inſir.S.alio. Dic vt in glo.
Iſta lex determinat qð

4pto per aliud teſtamẽtum. ¶ Op. hic dicitur de
veniẽtibus ab inteſtato ſcriptis in volũtate imꝑfecta indu
cta per Juſtinianũ:vt.l.hac ↄſultiſſima.S.ſiqs autẽ.C. de
teſta. So. hic fuit additũ a cõpilatoꝛibꝰ noui iuris.ſile ĩ.l.
ſi duobꝰ. S. ſi pus.j.de ↄᷣtab. ¶ Op. de.l.ſãcimus.C. de te
ſta. So.ibi ſũt plura.ſ.teſtamẽtũ impfectuʒ ⁊ cõcurſus tẽ
poꝛis. ¶ Quero ꝗd ſi in teſtõ imꝑfecto apponat᷑ clauſu/
la caſſãs ⁊ irritãs ⁊c: Rñdeo vt dixi in.l.ſi iure.j.dele.iij
¶Quero qd ſiin codicillis ſint ĩſtituti veniẽtes ab ĩteſta
to:an pᷣmũ teſtm̃ rũpat᷑: Rñdeo ꝙ ſic ⁊ ꝑ hãc.l.⁊ ꝑ dictuʒ
F. ſigs aũt. Sʒ dices ille.ll.loquunt᷑ qñũ voluit teſtari ſʒ nõ
ſeruauit ſolẽnitatẽ.in.q.ꝓpoſita expᷣſſit ꝙ voluit codicilla
ri. Rñdeo exquo a lege ꝑmittit in volũtate impſecta inſti
tui veniẽtes ab iteſtato videt ꝑmitti eadẽ rõne in codicil/
lis:vt.l.milites codicilł.coniũcta.l.j.⁊.l.miles de teſta.mi
li.⁊.l.j.S.de codicillis. Quero qd ſi teſtm̃ in quo ſũt in
ſtituti veniẽtes ab inteſtato eſt nullũ ex cauſa pᷣteritionis:
DPic yt dixi in.l.ſi flius qui in ptãte.ð.ti.j.

(*) MWnc autem.up:a dixerat. de teſtõ ru

Bei iniuſ.rup.⁊ irri.te.

poſt humũ naſcunt vel qui poſt teſtamẽtuʒ agno
cunt᷑.h.d. C No.qꝙ poſthumi ꝓpꝛie ſũt qui nati fũt poſt
moꝛtẽ. Alij impꝛopᷣe dicunt poſthumi vt hic patet Et gl.
dicit. dixi in.l.gallus.in pᷣn.S.ti.j. Modos aũt ꝗbus ꝗs
dicat poſthumus habuiſtis iĩ.l.filius a pꝛe.S.j.S.ti.j.⁊ nõ.
C.de poſthu.here.inſti.ſuꝑ rubꝛica. Oppo.qꝙ pᷣmũ te
ſtamẽtum nõ tollat᷑ per ſcom ruptũ:vt.s.l.ꝓxima. So.hᷣ
eſt ruptũ agnatione poſthumi: ⁊ ſic poſſibile ſuit heredi/
tatẽ adiri:in.l.cõtraria nullo modo fuit poſſibile.
De re que nõ habet nomen ꝓp/

NVPoſthumi ſũt noĩatim exhe
) Oſthumi. redãdi.⁊ poſthumi noĩant᷑ q

Mominatim. pꝛiũ dicit nominatim diſponi ſi

ſub nomine ſui generis nominet᷑.h.d. ¶ No.ꝙ fauoꝛe te
ſtamẽti cõſeruãdi trahii ad iam natũ vbi dicil poſthumus
exheres eſto vt hic.⁊.S.ti.j.l.placet.
Poſthumus rũpit eum gradũ

Licet gutem. vel ſpem eius gradus a quo re/

periũ p̃teritus ⁊ qd depẽdet ex eo.qð aũt nõ cõſiſtit re nec
ſpe rũpi nõ poteſt.h.d. cum duabus.ll.ſe.in.l.nam ⁊ ſi ſub
conditione. C Nota ꝙ qð non ẽ re nec ſpe tolli non põt.
CNota ꝙ ſublato vno tollit illud qð ex eo depẽdet:non
aũt tollit id qð per ſe ſubſiſtit. & Op j.e.l.ſi. So.gl.ſub
audit maxime. Aʒo legit alio mõ ſʒ qlibet ẽ bonus caſus
Fm Di. C Op. pẽdente cõditione pᷣmus gradus nullus
ẽ:ergo ſecũdus nõ põt ab eo depẽdere:⁊ ſic nec rũpit:vt.l.
iij. in ſi. S.ti.j.⁊.l.ſi vẽter . de vẽ.in poſ.mit. NRñdeo pẽden
te cõditione pᷣmus gradus nõ dici ſubſiſtere re:ſ ſpe ⁊ ꝓ
pter illud qð ẽ ſpe dicit᷑ ſecũdus gradus depẽdere ex eo fa
cit.l.cum vero.in pᷣn.de ſideicõ.li.vbi illud qð eſt ſpe habe
tur ꝑinde ac ſi eẽt re. Ratio huius eſt:vt dixi.S.ti.j.l.gal/

lus.S. vidẽdum.qꝛ hic ſpes habet eũdem effectũ ſicuti ſi eẽt

re.nam ita impedii ſubſtitutus adire pẽdente cõditione in
ſtitutionis:ſicut ſi eẽt inſtitutio pura ⁊ heres deliberaret.
facit.j.qui.ad liber.ꝓuo.nõ li.l.penul.⁊.j.de acꝗ.here.l.
;diu. Op. de ver.poſt deſectũ ad pᷣn.l. So.hic nõ cõ
ſiſtebat teſtamẽtũ re nec ſpe:in pᷣn.l.cõſiſtebat ſpe.C Al
timo glo.que eſt hic ſignat vnũ cõtrarium ⁊ nõ ſoluit.Di
cit glo.quẽadmo.teſ.ape.l.iij. S.j.ſo.vt nõ.j.de reg.iur.l.
nõ põt in ſi.ti.alia ↄtraria ſolue rin eis nota.
– „ 1* epos pꝛeteritus ita ðe
ϑπ quis filio.n rupit teſti, ſi tp e moꝛ
Ntis aui eum filius nõ pcedit vere vel ficte lʒ ab in/
teſtato ſuccedit vt ſuus ſi tẽpoꝛe quo teſtm̃ deſtituit ꝓximꝰ
reꝑit᷑ ſi in vita aui fuit cõceptus.h.d.vſq; ad.S.ſiue autem.
NMota iſtũ tex.ꝙ ad hoc ꝙ ꝗs admittat ad rüpendũ
reqrit᷑ ꝙ ſit ſuus tẽpoꝛe moꝛtis.ad hoc vt ſuccedat ab in/
teſtato: ſufficit ꝙ reperiat pximioꝛ tẽpoꝛe quo teſtamẽtuzʒ
deſtituit. ſimile. S.ti.j.l.ſiqs poſthumos.S.j. ¶ Scðo no.
nepotẽ conceptũ poſt moꝛtẽ aui nihil attinere auo ⁊ auo
nõ poſſe ſuccedere. qð intellige ex ꝑſona ſua: vt.l.j.S.ſiqs
ꝓrximioꝛ.vnde cogna.ſʒ ex ꝑſona pꝛis ſui ſi ei ſuiſſet dela/
ta hereditas poſſet ſuccedere pꝛi per eꝗtatem tituli de his
qui ante aper.tab.ita tenet Di.in diſtinctiõe magna quaʒ
ponit in.l.gallus in fi.?⁊ Ci.ponit in.d.l.j.de his qui ante
aper.tab.⁊.l.ſiqs filiũ de inof.teſ.⁊.l.qui ſe pꝛis.C. vñ lib.
hoc etiam limito alio modo:qꝛ nõ habebaĩ vt nepos quo
ad aui ſucceſſionẽ quo ad alia ſecus:vt.l.paulus.S.pau/
lus de bo. lib.

Nepos apud hoſtes ſiue in ciuita

Sine autem. e coͤceptu⸗ ſi pteritus reperi teſta

mẽtũ rũpit niſi poſthumus ſit iſtitut' vel exheredatꝰ.h.d.
== E ius qui perdit ciuitatẽ vel libertatem
Tritum. vel vitã per ſentẽtiam teſtamẽtũ rumpit.
Fallit in milite ſi ei per ſentẽtiam a indice reſeruetur.h.d.
vſq; ad S.eius qui. ¶ No.ꝙ ſentẽtia trabit ſecũ executio/
nem.ſtatim enim cũ ꝗs dãnai ad moꝛtem efficũ ſeruus pe

ne anteq; moꝛiat᷑. Ita dicũt canoniſte in ſentẽtia excõmu
nicationis.de quo nõ.in.l.ſi. C.ſi a nõ cõpe.iudi.⁊ in.c.pa
ſtoꝛalis er̃ de appella. Quero an iſtud hodie ſit coꝛe

ctum: Glo. dicit ꝙ ſic.qð nõ eſt verũ in his qui ſtatim de/

bẽt moꝛi.nam in eis nil eſt immutatũ:vt nõ.in auẽ.hodie.
C.de dona.inter vi.⁊ vxo.⁊.l.qui vltimo.jiĩ.de penis.dixi
in.l.eius.S.de teſta.diciĩ hic in v.qua ratiõe.ꝙ ſi miles vo
luit valere pᷣmum teſtamẽtum:pᷣmũ teſtm̃ valet. ¶ Que/
ro ꝗd ſi nõ declarauit lʒ iuriſcõſultꝰ nõ determinet:tñ cre
do ꝙ eo ꝙ ꝑmiſſ eſt ſibi teſtari ꝙ ſi nil dicit teſtm eſt vali/
dũ ⁊ nunq; repꝛobat᷑.nam caſus qui ſeqtur non hʒ oꝑari
ꝙ tollat teſtm: vt diceen .e. l. penul. .
— Si daãnatio ſuſpẽdũ per reſcriptioneʒ
Eins qui. pᷣncipi factã teſtĩ nõ rũpitur hin ſi
reus decedat:niſi cõſciẽtia criminis ſe occiderit.hoc dicit.
C¶ No.ꝙ bona militis qui nõ hʒ ſucceſſoꝛẽ ab inteſtato
debeni legioni in q̃ militabat:⁊ ſic eſt ar.ꝙ deñciẽtibus cõ
ſãguineis clerici bona ſua deueniant ad eccliam: vt.C.de

epiſ. ⁊ cle.l.ſiqs pᷣſbyteros. Itẽ facit ꝙ ſi artifex alicuiꝰ ar

tis moꝛiat ꝙ deſiciẽtibus oĩbus pᷣus admittat᷑ collegiũ illi

us artis qᷓ; ſiſcꝰ.ſacit.S.de here.decu.per totũ ti. ¶ Que

ro dicit hic ꝙ qdam philoſophi ſe occiderunt iactationis
cauſa:dicit glo.vt fecit emphedoches:in quo ↄſiſtit illa ia
ctatio? Rñdeo cum vltimũ terribiliũ ſit moꝛs vt oſtẽdãt ſe
foꝛtes ⁊ de nulla re timere:iõ ſe occidũt.ſʒ iſte actus nõ eſt
virtuoſus:q;ꝛ de hoc vt ſoꝛtitudo ſit virtus reqrũ ꝙ tẽdat
ad debitũ finem qð hic nõ eſt.
Teſtm̃ damnatoꝝ nõ rũpit ſi eſt ap/

Mi gutem. pellatum ſiue appellatio fuerit rece/

pta ſiue nõ:niſi cum per appellationẽ executio nõ differt.
h. d. C No.ꝙ qñ appellat a diffinitiua:lʒ per iudiceʒ ap/
pellatio nõ recipiat᷑:tñ executio dʒ differri. ¶ Scðo no.
caſũ in quo pᷣus iudex punit deinde reſcribit pᷣncipi.

Rrr Bententia nulla teſtamenti fa/
¶Quod ſiquis. ctioneʒ nõ tollit.hoc dicit. Vel

aliter ſentẽtia que eſt irritãda alio modo q; per appella/
tionem niſi ſit ipſo iure nulla interim teſtamenti factioneʒ
tollit.hoc dicit. ¶ Oppo.⁊ videtꝙ ſentẽtia teneat: vt.l.
moꝛs.S.iſte fere.j.de penis. So.intelligas ꝙ hic fuit ex/
pꝛeſſus erroꝛ in ſentẽtia vt ibi plene dixi. C Altimo DHi.
in.l.iij.S.ſi ſeruus.j.de acqui.poſſel.ſoꝛmat.q.an ille qui
petit bãnum caſſari ex alia cauſa q; ex cauſa appellatio/
nis poſſit interim offendi: Et dicit ipſe ꝙ ſic. In cõtrariũ
allego iſtum tex. dic vt ibi.

HUeuer ſi ab hoſtibus reſtituti per
¶̃Quatenn pꝛincipem teſtamẽta conualeſcunt.

h. d. C No. dicit Ja. de are. ꝙ reſtitutio pncipis ⁊ poſtli/
minijequiparant. C Ad qð oppo.de.l.gallus.S.⁊ quid
ſi tm̃ in fi. glo.s. ti.j.⁊ ibi per Di. So.equiparant quantũ
ad conſirmationem teſtamenti vt valeat ex condit.ſa die
reſtitutionis:nõ autem retrotrahitur reſtitutio ſicut poſt
liminij vt ibi dixi.⁊ pꝛobatur in glo.in.l.ſi.C. de ſentẽ.paſ.
¶ QAuero hic dicit᷑ ꝙ teſtamẽtum recõualeſcat:an hoc ſi/
at ipſo iure vel ſit opus ꝙ de nouo declaret ſe velle: Glo.
dicit ꝙ ipſo iure:vt.l.j.S.exigit j..de bo.poſ.Fᷣmtab. Con/
trariũ videt᷑ in.l.qui ex liberis.S.teſtamento.e ti.⁊.j.de le.
iij. S.ſilius.ſacit qd nõ.inſti.qui.mo.tel.inſir.S.non tñ.⁊ in

hoc videt reſidere Di. Cõtrarium credo. nam in reuerſo
ab hoſtibus nõ eſt dubium ꝙ teſtamẽtum cõnaleſcat ip/

ſo iure per fictionem poſtliminij:ergo eadem ratione idezʒ
in reſtitutiõe que ei eqparatur vt hic. Pꝛeterea dicit tex.
cõueleſcit:⁊ ſic innuit ꝙ ipſo iure abſq; aliquo hominis fa
cto. C Ad cõtrariuʒ reſpondeo quãdo aliquis mutat ſta
tum volẽs vt quia dat ſe ad arrogandũ:tunc ſi recuperat
pᷣmum ſtatum teſtm non recõualeſcit ſine noua voluntate
vtin contrarijs.quandoq; quis mutat ſtatum inuitus:tũc
ſi illum recuperat reconualeſcit teſtamentum abſq; noua

s

De iniuſ.rup.⁊ irri.te.

volũtate vt hic. Katio qꝛ qñ inuitus nõ videt᷑ mutare vo
lutatẽ:ſecus ſi volẽs:vt.l.ſideicõmiſſa S.ſi rem.j.de le.iij.
7.l. rem legatã.S.de adimen.le. Et per hoc apparet ſo.q.
quã vltimo feci.s.e.l.S.irritũ.ſcilicet ꝙ miles damnat vi/
det perſiſtere in eadẽ volũtate:lʒ expꝛeſſe nõ cõſirmet:qa
inuitus mutauit ſtatum.

ilii. Mutatione ſtatus in melius teſtamẽtuʒ nõ
⸗1 Ne rumpitur. b. d.
–— —— Rupto pᷣmo gradu qꝗ
n Am ſi miles. el e ſpeciali:ſecun
dus qui depẽdet ex eo nõ rũpii.h.d. ¶ Op. S.
e.l.nã ⁊ ſi ſub ↄditiõe.⁊ qʒð nõ.in.l.iij.in ſi.s.ti.j. So.hic pᷣ

mus gradus tenuit de iure ſpeciali tm:ibi de iure cõi. Iſtã

reſpõſionem ponũt doc.in auẽ.ex cauſa.in.v.op.⁊ ego di

xi in pꝛima oppa-
c gnatione ſilij ciuilis rumpitur
C Ertum. teſtamentum.h.d.

¶ili Pꝛeteritione filij vel nepotis emãcipati teſta
II mentũ nõ rũpitur. hoc dicit. Dicit tex. teſta/
mẽtum nõ rumpiũ ſi ptereant.⁊ hoc ipſo iure:per gta.ſecꝰ
QAQuero qd vult dicere tex. vna emãcipatione:Dicvt ĩ
glo. C Quero de quo nepote loq̃tur hic: Rñdei loꝗtur
de nepote ex ſilio.nepos enim ex ſilia nõ eſt in ptãte:ideo
nõ reqri emãcipatio vel exheredatio.

Per reuerſionem teſtatoꝛis ab
7 pater. hoſtibus vel ſilij inſtituti teſtamẽ

tum nõ rumpitur. h. d.
Per ſecũdas tabulas vacuas pꝛi

– J bine. me nõ ruynuntur
eſtm̃ ruptum poſthumi
Oſthumus. aanatione eo Recedeme
viuo teſtatoꝛe recõualeſcit de iure p̃toꝛio. Idem
ĩ filius iam natus p̃teritus viuo teſtatoꝛe decedat vel im/
pedimẽtuʒ capitis diminutionis tẽpoꝛe moꝛtis ceſſauerit.
h. d. Et eſt notabilis.l. No.ꝙ ſi poſthumus naſcit᷑ ⁊ vi
no teſtatoꝛe moꝛit teſtm in quo ẽ pᷣterit' recõualeſcat. Iteʒ
ꝙ vbi ſilius eſt p̃teritus ⁊ viuo teſtatoꝛe decedat ⁊ venien
tes ab inteſtato fũt inſtituti ꝙ recõualeſcat. Op.C. de
poſthu. here.iſti.l.ij. So.ibi poſt moꝛtẽ deſfũcti poſthumꝰ
deceſſit hic in vita.Rõ qꝛ q decedit viuo teſtatoꝛe teſta/
toꝛ poſtea pᷣumit decedere durante eadẽ volũtate ꝓpter
qð teſtm recõualeſcit:que pᷣſũptio nõ põt adeſſe ſi poſthu
mus ſupꝑuixit pꝛi:qꝛ tũc pꝛis volũtas erat iniuſta tpe moꝛ/
tis. Opꝗ.e.l.q vxoꝛẽ. So.ibi deceſſit poſt moꝛtẽ ſictaʒ

⁊ ſic rõ eſt eadẽ qñ deceſſit poſt moꝛtẽ verã.⁊ hoc qð dico

de decedẽte poſthumo poſt moꝛtẽ intelligo qñ deceſſit in
tali etate ꝙ teſtm poſt moꝛtẽ appꝛobare nõ põt.ſi enĩ poſ
ſet appꝛobare ⁊ appꝛobaret eẽt idẽ qð ĩ filio iã nato de qͥ
j..dicã ⁊ plenius in.l.ſlio pterito.j.e.¶ Op.iſti.de exhẽ.
li.in pᷣn.vbi diciũ ꝙ teſtm̃ nõ recõualeſcit filio decedẽte ĩ vi
ta teſtatoꝛis. So.hic dicit glo. ꝙ ibi loꝗtur in ſilio iã na/
to pꝛeterito hic in poſthumo.⁊ rõnẽ dꝛie collige ex dicta
glo.ibi ꝓpter bonũ initiũ. Sʒ ↄtra hãc ſo.videt᷑ caſus
in hac.l. x. idẽ ⁊ circa.vbi loqtur de teſtõ iniuſto: qui v.de
necefſitate intelligii de teſtõ iniuſto rõne pᷣteritionis iam
nati.nã ſi eẽt iniuſtũ rõne ſolẽnitatis omiſſe tũc talis deſe/
ctus ceſſare nõ poſſet niſi de nouo ſieret:vt.l.hẽdes palã.
§. . de teſta. Hui timoꝛe glo.videt᷑ tenẽ ꝙ v..idẽ ⁊ circa.lo
quii de ſilio iã nato pᷣterito ꝗ deceſſit poſt moꝛtẽ teſtatoꝛis
⁊ teſtm̃ nõ dixit nullũ vel foꝛte cõſirmauit ſm.l.ſilio pteri/
to.j.e.vt hic pʒ in gl.paruula ſuꝑ vᷣbo iniuſtũ. ¶ Alia eſt
gl. ſupꝑ vybo data. ĩnuit ergo glo.ꝙ ſilio iã nato pᷣterito de/
cedẽte in vita teſtõꝛis teſtm nõ recõualeſcit ſed eo moꝛtuo
ſic. Idẽ nõ.i.l.ſi hẽditas.S.q ſiliũ.s.de teſ.tu.x⁊ de dona.
l.ad eũ.S.luti.⁊.j.de reg.iur.l.oĩa fere.hoc nõ vẽ verũ.nã
tota iſta.l. videĩ log impedimẽto ceſſãte in vita teſtatoꝛis
als nõ bñ ſeqrel idẽ ⁊ circa cc. Pꝛeterea hoc ẽ gl. in

l.fi.de re.cato.vñ dico ſic in poſthumo pᷣterito defũcto vi
uo teſtatoꝛe nõ ẽ dubiũ ꝙ recõualeſcit de iure pᷣtoꝛio vt hic
in pᷣn. In filio vo iã nato viuo teſtõꝛe pᷣterito ſiqdẽ in teſtõ
ſũt ĩſtituti veniẽtes ab ĩteſtato poſt ſiliũ vel cũ ipᷣo ſilio tũc
teſtm cõſirmat᷑ de iure p̃toꝛio hic ẽ caſus hic. Ita ĩtelligũ̃
l.fide re.cato. Si vo alij eẽnt iſtituti tũc eo moꝛtuo in vi/
ta teſtõꝛis nõ ↄfirmaret᷑ teſtm̃:vt ĩſti.de exhẽ.li.in pᷣn. ⁊ ita
loquunt᷑ gl.ꝓ hac parte allegate.ſʒ ſi decedit poſt moꝛteʒ
teſtõꝛis qd iuris ſit dicã in.l.filio pterito.j.e.Ad pᷣdictam
diſtinctionẽ ſũt iſtituti veniẽtes ab ĩteſtato vel nõ.facit.C.
de teſta.l.hac ↄſultiſſima.S.ſiqs aũt.⁊.l.ſi duobꝰ.S.ſi pᷣus.

j. de ↄtab.⁊ tex.hic ꝓbat expᷣſſe. ¶ Vado ad induẽdum

me vt vadã ad cõuẽtũ dñi Bar.de ſaxoſe. Op.ad id
qð dicit irritũ.qdð ĩtelligit glo.capitis diminutione vt ſi il/

le deſect ceſſet ⁊ teſtatoꝛ pᷣmũ ſtatũ recuꝑet teſtamẽtũ re/

cõualeſcat de iure pᷣtoꝛio:vt inſti.q.mo.tel.inſir.S.nõ tñ.

⁊ tex.innuit ꝙ hoc eſt verũ demũ ſi ſunt inſituti venientes

ab inteſtato. Cõtra ĩmo ſi füt inſtituti extranei teſtm recõ
ualeſcit: vt.ð. e.l.ſiqs exheredato S.qᷓtenꝰ. ꝓut loqꝗtur de
reſtituto. Huius timoꝛe iſta vba ſi bonoꝛũpoſſeſſio data

fuerit itelliguni pluribus modis. Pꝛimo ꝙ itelligunt de

bo.poſ.õtab.q̃ dai ſilio pᷣterito tñ eam noluit ⁊ ſʒ hoc ex
ponii ſi ꝓ q;uis ⁊ illa vba referunt tm̃ ad id qð dixit iniu/
ſtum nõ ad id qð dixit irritũ.Et hee lec.ponit᷑ in glo.ſuꝑ
vbo irritũ.⁊ ſuꝑ vbo data.in pᷣn.⁊ qꝛ videt᷑ cõtra mẽtem il/
lius.l.ꝙ verba ſi bonoꝛumpoſſeſſio ⁊c̃.ad iſtum caſuʒ tm̃

referant᷑:ideo alij dicũt ꝙ reſerũtur ad vtrũq;. Ad cõtra/

rium reſpõdent qꝛ ſubaudiet hic maxime: quaſi dicãt idẽ

ſi eẽnt extranei inſtituti. Itud videt᷑ deterius.ſ.ꝙ hic ſub

audiat maxime.nam hic iuriſcõſultus nõ poſuit verba ſi/
ne miniſterio.dic ergo quãdoq; ꝗs mutat ſtatum ſine ſui
volũtate tũc ſi euʒ recuperat teſtamẽtũ recõualeſcit abſq;
nouo volũtatis iudicio:vt.d.S.q̃tenus.⁊ ibi dixi. Quan/
doq; ꝗs mutat ſtatũ ſua volũtate tũc ſi eum recuperat te/

ſtamẽtum nõ recõualeſcit abſq; noue volũtatis iudicio:vt
l.ꝗ ex liberis. S. teſtamẽto. de ſmtabu.⁊ inſti.qui.mo.teſt.
inſir. S. nõ tamen. qð fallit ſi in teſtamẽto eſſent ſcripti veni
entes ab inteſtato:tũc enim abſq; noue voluntatis iudicio

cõſirmatur.hic eſt caſlus hic qð eſt notanduʒ. Oppo.
dicit hic ꝙ legata valeant.contra de.l.ſiqs teſtamento.j.
de le.ij. So. ibi teſtamẽtum nullo modo valebat bic vale/
bat de iure pᷣtoꝛio. ¶ Oppo.extra glo.de lec.quaʒ tenui
in v. idem ⁊ circa.de.l.ſi filius qui in poteſtate.S.ti.j. So.

ibi pꝛecedebat teſtamẽtum validũ de iure ciuili:ideo ſubſe/

quens teſtamentũ nõ potuit cõſrmari:hic vo intelligitur
quãdo nullum aliud teſtamentũ pꝛecedebat. Ita intelli/
git glo. in. l. ſigs eum in fi .de vul.⁊ pu. tetigi in.l.contra

ria. tãgam in.l. cum in ſecũdo.j.e. Dñi credo ꝙ iſtud non

ſit verũ in caſu.l.noſtre.qꝛ in ſecũdo teſtamẽto ſũt ſcripti
veniẽtes ab inteſtato:⁊ ſic pᷣmum rumpit᷑: vt.l.ſi duobus.
S.ſi p̃us.j.de cõtratabu.ſed.l.cõtraria loqtur quãdo veni
entes ab inteſtaito nõ erant inſtituti ⁊ iſta ẽ vera. Que

ro dicit hic ꝙ teſtamẽtũ recõualeſcit an ex hoc poſſit adi/
ri hereditas de iure ciuili vel an ſit neceſſaria bonoꝛũpoſ/

ſeſſio ſmtab.de iure pᷣtoꝛio qð eſt vtile ſcire. Nam aditio

hereditatis põt fieri ppetuo ⁊ vbiq;:bonoꝛũpoſſeſſio ĩfra

annũ ⁊ coꝛam indice tm̃:vt.C. qui admit.ad bo.poſſ.l.j.⁊
videt ꝙ vtrũq; poſſit ſieri ſcilicet peti bonoꝛũpoſſeſſio ſᷣm
tabu.per hũc tex.ibi.bonoꝛũpoſſeſſionẽ ſmtab.acciꝑe he
res ſcriptus põt.etiã videt᷑ ꝙ poſſit adiri de iu.ci.p id qð
ſubdii in tex. hereditatẽq; obtinebit vt diuus Hadrianꝰ

impatoꝛ nr reſcripſit.⁊ ſic videt᷑ ꝙ ẽ de iure ciuili ex reſcri/
pto imꝑatoꝛis. Cõiter oẽs tenẽt ꝙ h̊ ẽ caſus in quo bono.
poſſeſ. Sᷣmta.eſt neceſſaria qð tenet gl in.l.certũ.C. vñ legi.
idem Aʒo in ſũma.idem glo.in.l.qui vxoꝛeʒ.j.e.⁊.l.ſiqs.

de vul.⁊ pu.⁊.S.de peti.here.l.j. Idem no. Noff.in ti. de

bono.polſ.mtabu. Di.ideʒ in.l. gallus in diſtin.magna.

— — — — — — — — ʒũłũł0.00—

— — — — — —. —

ll
hie
ſö
tie
i⸗

Beiniul.rup.⁊ irrite.

Idem Qi.in.d.l.certũ.Ad hũc tex.tñdeo ꝙ bonoꝛũpoſ.
det ex reſcripto pᷣncipis:qꝛ pᷣnceps reſcripſit ꝙ det᷑ bono.
poſ.⁊ ſic obtinea?᷑ hereditas ⁊ hec erit bonoꝛũpoſſeſſio ex
oꝛdinaria:de quo loꝗtur ti.j.vt ex.l.⁊ ſe.cõſul.bonoꝛum
poſſeſſio det.Et pᷣdicta vera in teſtamẽto rupto agnatio

ne poſthumi:poſtea oſirmatio per moꝛtẽ poſthumi viuo
teſtatoꝛe.C Quero ꝗd de teſtõ iniuſto ꝑ p̃teritionẽ iam

nati ⁊ per eius moꝛtẽ ↄfirmato Fᷣm lec.quã tenui in v.idẽ ⁊
circa.an ſit neceſſaria bono.poſ.vel poſſit adiri de iure ci
uili: videt᷑ ꝙ poſſit adiri de iure ciuili qñ ſũt ſcripti venien
tes ab ĩteſtato:vt.l.hac ↄſultiſſima.S.ſiqs aũt.C. de teſta.
iy ibi logtur de teſtõ impꝑfecto rõne ſolẽnitatis omiſſe:ſecꝰ
ſi rõnepᷣteritionis:vt.l.ſlꝗ in ptãte.s.ti.j.dic ergo ꝙ bic
bʒ neceſſe venire ꝑ bo.poſ.ſᷣmtab.dicã clarius in.l.ſilio.j.
e. ¶ Quero circa id qð dicit irrituʒ:an ſit neceſſaria bo.

poſ.Fmtab. Gl.in.d.l.certũ.C.vñ legi.⁊ Ci.idẽ Rof.vidẽ

tur tenẽ ꝙ ſit neceſſaria hoc caſu bo.poſ.ſᷣmtabu.vt.d.S.
nõ tñ.ĩſti.q.mo.teſ.inſir.⁊.d.l.ꝗ ex liberis. S.teſtõ.de ſᷣm
tabu. Sʒ cõtra hoc videi.S.e.l.ſiqs filio exhẽdato S.

q̃tenꝰ. So.ibi in pᷣmo caſu teſtm̃ cõfirmaĩ ꝑ ſictionẽ poſtli
minij vel coꝛnel.qdð ẽ de iure ciuili.Scðo caſu cõfirmat ꝑꝓ

reſtitutionẽ factã a pᷣncipe q̃ ẽ ſili᷑ de iure ciuili.vñ ibi adi/
ri põt hẽditas de iu.ci.hᷣ vᷣo fuit ſactuʒ irritũ teſtm̃ capitis
diminutione:q;ꝛ ſe dedit ad arrogãdũ ⁊ recuꝑauit ſtatutũ
ſuũ ꝑ moꝛtẽ pꝛis adoptiui vel ꝑx emancipationẽ abſq; aliqͥ;

Sncipis facto:iõ teſtm̃ recõualeſcit de iure p̃ᷣtoꝛio:⁊ ſic eſt
neceſſaria bo.poſ.Fmtab. ¶Itẽ qro qd ſi fuit factũ teſta
mẽtũ ſine ſcriptis?: Rñdeo tũc ẽ neceſſaria bo.poſ.ſᷣm nũ

cupationẽ:vt.l.ij. C. de bo.poſ.ᷣmtabu.
Teſtm̃ pᷣmũ cõſirmatũ ꝑ ſcõᷣm va

(Si P agganus. let iure codicilloꝝ.h.d. Op.

⁊ videt ꝙ pᷣmũ valeat de iure directo q̃ſi tꝑe quo cõfirma
uit pᷣmũ illud feciſſe videat:vt.l.ſiqs exhẽdato.S. q̃ rõne.
ʒ.e.⁊ ſic vident᷑ ĩſtitutiduo.ille ꝗ ẽ ĩſtitutus in pᷣmo ⁊ ille q
ẽ ĩſtitut in ſcdðᷣo ſolẽni teſtõ. So.dic ꝙ h̊ loqtur in paga/
no ꝗ vꝛ facẽ teſtm̃ eo mõ quo põt:nec põt decedere duo/
bus cõditis teſtis. Itẽ in iſto ſcðo hẽs in pᷣmo ſcript non
fuit noĩatus ſᷣm ꝙ regꝗrit in.l.hẽdes palã..de teſta.⁊.l.iu
bem'. C. de teſta. C No. ergo ex pᷣdictis ꝙ ſi teſtm pᷣmuzʒ
ↄfirmaĩ ꝑ ſcõᷣm oiĩa q̃ ibi fũt ſcripta q̃ pñit valẽ ſine hedis ĩ
ſtitutione ſũt ↄfirmata:illa q hẽdis ĩſtitutionẽ reqrũt tra
hunt᷑ ad ſideicõmiſſũ vt B. ¶ No.etiã ꝙ in hoc ſideicõmiſ
ſo venit hẽdis ĩſtitutio:⁊ ſic facit ad illã.q.vtrũ illa clauſu

la ſi nõ valet iure teſti valeat iure codicilloꝑ trabat ad bẽ

dis iſtitutionẽ: dixi in. l.j.de iure codicil.dicã ĩ.l.codicill.
F. fi. . de leg. ij. C Quero ex quo teſtõ ageretł:an ex cõſir/

mato an ex cõſirmante: Dicit Di.ꝙ ex cõſirmante:vt. l. ſi

quis pᷣoꝛe.j.ad trebel.

8 Oſth umoꝛum.is nepos tʒ locũ ſui
⁊ teſtm̃ rũpit ſi nõ reꝑii inſtitut vel exberedatus
d. C Op. ⁊ v ꝙ talis nepos nõ rũpit teſtm̃: vt.l.ſiqs
exhẽdato.in pᷣn..e.So.hic ſuꝑuixit poſt moꝛtẽ:ibi ante.
OAp. de.e.l.S. ſʒ ſi pꝛi. So.ibi pẽ ſuꝑuixit exiſtens apud
hoſtes. ¶ Op.de.l.pꝛ ſiliũ.s.de ĩoffi.teſ.vbi ille q aſſum
pſit pᷣmũ locũ poſt moꝛtẽ teſtõꝛis rũpit teſtm. Gl.dicit ali
ud in aſcẽdẽte aliud in deſcẽdente vt hic. ¶ Ael dic ꝙ ibi
tenebãt eũdẽ gradũ:lʒ eẽnt diuerſi oꝛdinis:qꝛ vnus erat de
aſcẽdẽtibꝰ alius vo de deſcẽdẽtibꝰ. Iſteẽ difficilis paſſus⁊
reintrat in illã.q.An ſucceſſoꝛiũ edictũ hẽat locũ in q̃rela?
de quo dixi in.l.in ſuis.S.ti.j. Cñq;tum ad ꝓpoſitũ dico
ꝙ in. l. pꝛ ſiliũ.pꝛ ꝗ ĩcipit tenẽ pᷣmũ locũ poſt moꝛtẽ ſilij nõ
dicit nullũ nec venit ꝑ gtab.ſʒ venit ꝑ qrelã:qꝛ ei pᷣteritio
ꝓp exhẽdatione habet᷑.Et idẽ in nepote ſi fili fuiſſet exhẽ/
datꝰ:vt.l.ſiqs filiũ de inof.teſ.dixi in dicta.l.in ſuis.S.ti.j.
⁊ pleniꝰ in.d.l.pẽ ſiliũ. ¶ Quero an hec.l.ſit coꝝecta eo
caſu quo ſilide medio ſubducii ꝑ emãcipationẽ? Dic yt

Filio ſublato de me

dixi in. l. gallus.S.⁊ qd ſi tm̃..de libe.⁊ poſthu.
è”” Legũ duobus modis.pᷣmo ſi exhere

—

— lta. daui maſculũ ⁊ natꝰ ẽ maſculus non

ANNrũpit teſtm. Iẽ ſi exhẽdaui feminã ⁊ nata ẽ femi

na: ⁊ ſic diuerſimode intelligii. Scoo mõ legii ꝙ teſtatoꝛ

exheredauit per hec vba ſi filius malculus nat nataue ſit
tũc ve accipit᷑ ꝓ ⁊:⁊ vtriſq; natis teſtm nõ rũpit.C¶ Opp.
de.l. iij. F. j. So. vt in glo. Op.de.l.j.S.q̃re.ſ.de ven.in

pol.mit. So. vt in glo. Siatm ei poſtbum
Ar tatim cũ poſthumꝰ na
( Mi uxoꝛem. ſcit etiã pꝛe viuo apð ho
ſtes teſtm̃ rupii nec recõualeſcit ſilio interim de/
cedẽte.h.d. ¶ Op.S.e.l.ſigs exheredato.S.irritũ.cũ eniʒ
ſemel ẽ ruptũ per captiuitatẽ vt ibi:ergo amplius rũpi nõ
põt:vt.l.ſ̊ ⁊ ſi.S.poſt defectũ.S.e.Sol.eppter ſpem poſtli/
minij ⁊ fictionẽ q̃ ſperabat᷑ dicit᷑ cõfirmaruvt.l.ſiqs exhe/
redato.S.q̃tenus.ð.e.iõ qꝛ in ſpe ↄſiſtebat rũpii poſthumi
natiuitate. ¶ Op.cum poſthumus decedat viuo teſtato

re teſtm̃ cõſirmaĩ de iure pᷣtoꝛio:vt.s.e.l.poſthum in pn.

So. bic deceſſit filius poſt captiuitatẽ pꝛis:⁊ ſic poſt fictaʒ
moꝛtẽ:⁊ iõ qꝛ nõ videt᷑ pꝛem potuiſſe velle:iõ nõ cõſirmai.
Itẽ nõ põt conſirmari iſtud teſtm:qꝛ nõ poſſet adiri:vt.l.

nec nos. C. de capti. ſen ieſt
— . er ſcõm teſta
S m in ſecundo. Kerr in quo he
ces eſt inſtitutus pure:vel ſub cõditione pᷣmũ rũ/
pit᷑: niſi cõditio ſit talis per quã ſcᷣm teſtm ſtatim reddaĩt
nullũ.h.dð. Pꝛimo ponit dictũ.ſcðᷣo latius explicat mãm.
ſcðᷣa ibi multũ. Item ſcða ſubdiuit᷑ ⁊ euidẽter pʒ ex littera
Op. ex teſtõ quo ſilius iã natus eſt pᷣteritus poſſibile ẽ
hereditatẽ adiri:vt.j.e.l.ꝓxima.tñ per iſtud teſtm pmum
nõ tollii:vt.l.ſi filius ꝗ in poteſtate..ti.j. ¶ Dale ergo. hic
dicit teſtm pᷣmuʒ tolli per ſcðõᷣm exquo heres põt exiſtere.
Blo.ſol.hoc verũ no.qñ ex ſcðo põt adiri hẽditas de iu/
re ciuili:ſecus ſi de iure pᷣtoꝛio tm põt bono.poſ.peti vt in
cõtrarijs.quã glo.vide ⁊ ſigna.¶ Itẽ no.in.l.ſiqs euʒ.j.
de vul.⁊ pu.qð doc.tenẽt.q̃liter aũt intelligat᷑ dicã ſtatim
in fi.l. Op.de.l.ſi meuia/jti.ij. So.vt in glo.⁊ dicam
in cõtrario. Op.de.l.ſi ita ꝗs.j.de le.ij. So.ibi eſt ver
bum põt qð łʒ ſit pñ̃tis tẽpoꝛis tamẽ eſt extẽſiuũ vt ibi pa
tet. Op.de.l.cum talis.S.penul.j.de condi.⁊ demon.
So.ibi erat cõditio de futuro lʒ implicaret aliqd de pꝛe/⸗
ſenti vt ibi dicã.Et glo.hic circa ſi.dicit aliq̃ vba que ſunt
coꝝupte ſcripta ⁊ adde cũ allegat.l.cum tale.S.fi.vult di/
cere.S.penul.dicit glo.ibi non ad ea.hec glo.eſt coꝛupta
vſq; ad ſi.⁊ debet dicere nõ de ea que implicat ↄditionem
que p parte ẽ de pñti ꝓ parte ẽ de ſuturo.Oldr. ¶ Ve/
nio ad vltimũ v.qro ſi cõditio impoſſibilis adijciat in ſecũ
do teſtõ:an pᷣmũ rumpai: Jo.dicit ꝙ ſic.Alij cõtra.⁊ p
hoc vt habetis in glo. Ael dic pᷣmũ nõ rumpi que eſt vera
littera. Si enim diceret vel dic rũpi nõ eſſet noua opi.a pᷣ
cedenti ſed idẽ diceret. Aideamus ergo ꝗᷓ ſit vera opi. Ja.
de are.tenet vltimã.ſ.ꝙ pᷣmum nõ rüpatur:qꝛ teſtamẽtum
in quo gꝗs inſtituit ſub cõditione impoſſibili valet vt ex eo
tm̃ de iure pᷣtoꝛio poſſit peti bonoꝛũpoſ.vt.l.ſacta.S.ꝙ ſi
in dãda.j.ad trebel.⁊ ſic pᷣmum nõ rũpitur: vt nõ.s.e.l.Fʒ
Jo. ⁊ ſic rep̃hendit Jo.ex dictis ſuis.puto opi.Jo.eẽ ve/
ram.ſ.ꝙ pᷣmũ rumpat᷑. Pꝛo cuius declaratione ſcias ꝙ qᷓ
dam eſt ↄditio impoſſibilis que reijcii de iu.ci.qᷓdam q reij
cit de iure pᷣtoꝛio:vt.l.cõditiones de cõdi.inſtitu.Eo caſu
quo reijcit cõditio a pᷣtoꝛe:tũc tm̃ ſolum põt peti bonoꝛũ/
poſ.vt.d.S.ꝙ ſi in dãda.ſed quãdo cõditio reijcitur a iure
ci.non video quid repugnat gꝗn de iure ciuili poſſit adiri
hereditas. Et iſto caſu indubitãter eſt vera opi. Jo. ſm q;
bmum tollit per ſecũdum:qꝛ ex ſecũdo poteſt adiri heredi
tas de iure ciuili. Item eo caſu quo conditio reijcitur de
iure pꝛetoꝛio:⁊ ſic nõ poteſt adiri hereditas de iure eiuili

De iniul.rup. v irri te.

ſzẽ neceſſaria bo.poſ.adhuc opi. Jo.ẽ vera nec ↄdicit ei
qð dẽ. S.e.l.in ſcᷣa glo. Nam qñũq; id ꝓpter qð teſtm̃ ↄfir
mat᷑ de iure pᷣtoꝛio ſuꝑuenit poſt moꝛtẽ teſtõꝛis: ⁊ tũc ꝓpt᷑
illud pᷣmũ nõ rũpit᷑.rõ qꝛ pᷣmũ erat iã moꝛte cõfirmatum.
Ita loqtur.l.ſi filiꝰ ꝗ in ptãte.S.ti.j. iũcta.l.ſilio.j.e.ſꝑaĩ
enĩ ↄfirmari teſtm̃ ꝑ appꝛobationẽ ſilij poſt moꝛtẽ.Qñq;
id qð ẽ cauſa ↄſirmãdi teſtm̃ de iure pᷣtoꝛio ſuꝑuenit viuo
teſtõꝛe:tũc ꝑ tale teſtm̃ tollit pᷣmũ:vt hac.l.in ſi.Fʒ opi. Jo.
ꝓbo ꝑ rõnẽ ſi ꝑ bo.poſ. tab.q̃ẽ de iure pᷣtoꝛio ⁊ ↄtra vo/
lũtatem defũcti aufer᷑ hereditas heredi ſcripto multoma
gis ꝑ bo.poſ.ſᷣmtab.q̃ ʒ ſit de iure pᷣtoꝛio ẽ tũ de volũtate
defũcti ⁊ m hoc glo.in.l.ſigs eũ in ſi.de vulg.⁊ pu.nõ ẽvſ

quequaq; vera vt ibi dicam. ,

½ Ilio pꝛeterito. mã multũ incognita.
NEt bꝛeuiter h̊ ĩitẽdit. Filio pᷣterito relicta in teſtõ
nõ ðebẽtur niſi filiꝰ ius ſuũ omiſerit.h.d. Pꝛimo loquit
qñ filiꝰ pᷣteritꝰ nõ omiſit ius ſuũ.ſcdᷣo qñ omiſit.ſcða ibi ꝙ
ſi bonis. ¶ Ex pᷣma parte nõ ꝙ rupto teſtõ ex cauſa pᷣteri
tionis nõ debent᷑ legata nec ſideicõmiſſa nec libertates.vñ
circa hoc pᷣmũ notabile hẽmus examinare ꝙ in hoc ſit ĩ/
mutatũ ꝑ auẽ.ex cauſa.C. de libe.pᷣte. Scðo no.modũ
quo agit ſiliꝰ pᷣteritus ꝗ vult dicẽ teſtm̃ nullũ.nã petit hẽdi
tatẽ ab iſtilutis vt ſi pᷣteritꝰ a fribus partẽ hẽditatis aduo
cauerit:⁊ ſic v ꝙ ius dicẽdi nullũ nõ ſit iudiciũ ꝑ ſe ſepara
tũ a petitione hẽditatis.ad hoc qð nõ.C. de oꝛdi.iudi.l.j.
Et circa iſtud notabile hẽmus examinare.ſ.q̃liter rumpii
teſtm ex cauſa pᷣteritionis vel exhẽdationis ꝑ quẽ moduʒ
⁊ qd in hoc ſit imutatũ.⁊ hoc circa pᷣmã partẽ.¶ Ex ſecũ
da parte no.ꝙ filiꝰ p̃teritus põt appꝛobare teſtm̃: ita ꝙ
de egtate valebat ⁊ iſta ẽ mã ꝓpꝛia ⁊ ſingularis hic quam
examinabim ⁊ ſic hẽbimus tres mãs. Op.ad pᷣmum
j.de le.pᷣſtã.l.j.So.ibi in ſilio emãcipato pᷣterito ꝗ de iu/
re ciuili nõ admittebat᷑ ad rũpendũ.vñ cũ pᷣtoꝛ eos admit
tat ꝑ bo.poſ.õtab.⁊ ſic grauat legatarios ſua eꝗtate con
ſeruat legata certis pſonis ꝑ illũ ti.̊ vo loqꝗmur ĩ ſilio ſuo
p̃terito. Sʒ hoc op.de.l.ſi duo de le.pᷣſtan. So.ibi
qñ filiꝰ p̃ᷣteritus nõ dixit nullũ ſʒ venit ꝑ ↄtab. Vñ alius ſi
lius ĩſtitutus pᷣſtat legata ſᷣm diſtinctionẽ illiꝰ.l. ¶ Scðo
op.C. de libe.pᷣte.auẽ.ex cauſa.Gl.dicit hic ꝙ bec.l.coꝛꝛi/
git᷑ hodie.nã rupto teſtõ ex cauſa pᷣteritionis vel exhẽda
tionis debent᷑ legata ⁊ ſideicõmiſſa ⁊ libertates. ¶ Iſtud
qð dicit de auẽ.ex cauſa. venit examinãdũ ꝑ multas.q.pꝛi
mo vtrũ rupto teſtõ pᷣteritione ſilij iã nati legata ⁊ cetera
cõſirmant᷑ ꝑ auẽ.ex cauſa.Et dicit gl ꝙ ſic ⁊ ſic oẽs.ll.anti
que huic ſiles coꝛigunt. Pꝛo hoc facit qꝛ auẽ.ex cauſa.lo
quit gnãliter ⁊ in coꝛpoꝛe vñ ſumit.S.ſi talis.vbi tractat de
teſtõ facto ſilio ꝗ p̃terijt vel exhẽdauit parẽtes ſiliter gnãli
ter loqtur ⁊ gl.tenẽt hãc opi.hic:⁊ in.l.vxoꝛẽ de ma.teſ.ĩ
vyltima gl.⁊ in.d.S.ſi talis. ⁊ in.l.j.C. de codicilł.⁊ in oĩbus
glo.q̃s ibi allegabo cum loꝗtur de pᷣteritione poſthumi.
Pꝛeterea eadẽ ẽ rõ in pᷣteritione q̃ẽ in exhẽdatione.
nã ſicut in cauſa pᷣteritionis irritat teſtm̃ ipſo iure: ita ex
cauſa exhẽdationis cauſa nõ iſerta m oẽs. Alij ſũt in/
ria opi.ꝙ hec.l.nõ coꝛiigũ ⁊ auẽ.ex cauſa.nõ hẽat locũ
ex pᷣteritione facta a pꝛe:ſʒ dʒ itelligi in pᷣteritione mr̃na q̃

babei p exhẽdatione. Ita tʒ gl. in auẽ. vt cũ de ap.cog. F.

aliud quoq; capłm.idẽ Aʒo in fũma de li.p̃te. Di. vᷣo ĩ di/
ſtinctione magna quã ponit in.l.gallus.nõ dicitiura anti
qua in hoc coꝛigi.Do. Ja.bu.in curſu lectionis videbat᷑
idẽ tenẽ.⁊ hoc ꝓbaĩ in coꝛpoꝛe vñ ſumii.d.auẽ.S.ſi aũt.ibi
hec obfuata nõ fuerint nullis exhẽdatis liberis ⁊c.de p̃te
ritis nullã mẽtionẽ facit ⁊ iura antiq̃ nõ ĩtelligunt coꝛꝛigi
p noua:niſi qten expᷣmii:vt.l.pcipimin fi. C. de appella.

¶Pꝛetea ius nouũ vẽ ĩtroductũ in fauoꝛẽ ſilij: ſʒ h̊ nul /

lus ẽ ſauoꝛ ſili:imo ẽ odiũ:q; tenebil ad legata ad q̃ ante
nõ tenebai ergo ⁊c. Qð aũt ſit in fauoꝛẽ ſilij ꝓbai in.d.S.

ſinaũt. ibi ne ſilij ſalſis accuſationibꝰ ↄdẽnent᷑ ⁊cc. ⁊ hͥ tene/

bat Pe. Sʒ Ci.ſuit in ↄꝛia opi.nõ tñ rñdet ad dictas rõ/

nes factas in ↄꝛiũ:vt eas ponit.Dico ꝙ paſſus dubi ẽ p

pter opi.tãtoꝝ viroꝝ t paſſus ⁊ alij quos tãgã ĩ hac mã
egẽt declaratiõe impiali. Credo tñ ꝓ declaratiõe iſti qõ/
nis ſic dicẽdũ ꝙ exhẽdatio põt triplir ſic aſſumi. Ano mõ
ſtricte ⁊ tũc exhẽdatio ẽ ab hẽditate excluſio expᷣſſe ⁊ ſolẽ
nit᷑ fcã. Ita loꝗt ti.de li.pᷣte.⁊.S.ti.ꝓxi.regꝗrii enĩ ꝙ ſit fcã
exhẽdatio noĩati:⁊ ꝙ ĩterueniãt alia q̃ ponuni ĩ.l.iij..ſi

fili?.S. ti.j. Alio mõ aſſumi exhẽdatio large:⁊ tũc exhẽda

tio ẽ ab hẽditate excluſio ſacta tacite vel expᷣſſe ſm volun
tatẽ teſtõꝛis:⁊ hoc caſu nomẽ exhẽdatio cõpꝛehẽdit pᷣteri/
tionẽ factã a teſtõꝛe ſciẽte ſe filiũ hꝛe.ꝓbat i.l.pꝛono.ĩ pᷣn.
de bo.li.⁊.l.paulus.S.ſi.e.ti.⁊.l.ſicut certi.⁊.l.ſi cũ vlłĩ vte
ro.C. de teſ.mi. Ille enĩ ꝗ dat ſuã hẽditatẽ alteri ⁊ de filio
mẽtionẽ nõ facit exhẽd at eũ tacite.Et ſi diceres dicte.ll.lo
quunt᷑ ĩ milite ĩ quo ẽ ſpãle ꝙ pᷣteritio hẽat ꝓ exhẽdatiõe.
NRñ.ꝙ ẽ ſpale in hoc ꝙ exhẽdatio pᷣdicta tacita valeat ſic
exhẽdatio q̃ expᷣſſe ſcã ẽ a pagano.In pagano vo talis ta
cita exhẽdatio nõ valẽt:ſʒ ſʒ mẽtẽ teſtõꝛis vterq; tacite ex
hẽdat.Tertio mõ dẽ exhẽdatio largiſſime oĩs ab hẽdita/
te excluſio.⁊ hoc cõpꝛehẽdit pᷣteritionẽ factã a teſtõꝛe ſciẽ/
te vel ignoꝛãte ſe ſiliũ hꝛe q̃ pᷣteritione facta ꝓ exhẽdatiõe
E:vt.l.ſi iſtituta ĩ fi.cũ.l.ſe.S.de ĩof.teſ.Et ſi dicis ibi ſpãleĩ
mfr̃e cuiꝰ p̃ᷣteritio p exhẽdatione habet᷑. Rñ.ↄcedo ꝙ ꝓ
exhẽdatione valida hã:ita ꝙ op ẽ q̃rela:ſʒ ĩ aliq habei ꝓ
exhẽdatiõe ĩualida tm:qꝛ lʒ vba excludũt talẽ filiũ ab hẽ/
ditate:tñ mẽs teſtõꝛis nõ fuit ſic:ergo ẽ triplex exhẽdatio
Ana largiſſima qñ ex vbis teſtõꝛis excludit:nõ tñ ex men
te teſtõꝛis tacita vel expᷣſſa. Scða larga:vtqñ nõ excludil
expᷣſſe fm vᷣba ſʒ ſacit fm mẽtẽ. Tertia ſumii ſtricte ⁊ ꝓpᷣe
vt qñ ab hẽditate excludit᷑ expᷣſſe fʒ vba teſtõꝛis ⁊ ̃m volũ
tatẽ. Nũc ad pꝓpoſitũ dico ꝙ auẽ.ex cauſa.hʒ locũ ĩ exhẽ/
datiõe largo mõ ſũpta:nõ dico largiſſime qᷓ exhẽdatio cõ
pꝛehẽdit pᷣteritionẽ factã a ſciẽte nõ ab ignoꝛãte.⁊ ſic diſti
guo.Anut ſil ẽ p̃terit a teſtõꝛe ſciẽte ſe illũ ſiliuʒ hẽre ⁊ hʒ
locũ auẽ.ex cauſa.⁊ coꝝꝛigit᷑ hec.l.Si vo pᷣteritio ſiat a te/

ſtatoꝛe ignoꝛãte:⁊ tũc iura antiq̃ remanẽt ĩcoꝝecta ⁊ lega

ta nõ debent. Et hãc diſtinctionẽ ꝓbo pᷣmo ĩ coꝛpoꝛe vñ
ſumit᷑ dicta auẽ. S.ſinaũt hec obſeruata nõ fuerint.ibi eniʒ
annectit cauſã ne filij falſis accuſationibꝰ cõdẽneni ⁊c.q
ba referunt᷑ ad ſiliũ pᷣteritũ vel exhẽdatũ iĩſerta aliqᷓ cauſa:
Hʒ nõ vera:⁊ ſic teſtõꝛe ſciẽte.Deinde ſegtur alia rõ ne cir/
cũſcriptionẽ aliquã in parẽtũ ſubſtãtijs patiant᷑ ⁊c. Circũ/
cũſcribẽ ẽ ꝑ dolũ aliquem decipe:vt.l.j.S.de in ĩteg.reſti.
⁊ ibi nõ. De neceſſitate ergo refer: ad pᷣteritionẽ factaʒ a
teſtõꝛe ſciẽter:q; ſi ignoꝛaſſet nullã circũſcriptionẽ poſſem
ponẽ:⁊ ſic rõnes.l.nõ adaptarent.Ex rõnibergo illis ap
paret ꝙ vbũ exhẽda.cõpꝛehẽdit pᷣteritionẽ factã a ſciẽte.
hoc etiã ꝓbat in.S.ſi tales igit.⁊ in.S.ſinaũt hec obſerua/
ta nõ ſuerint.vbi gnãliter loqtur:nec de exhẽdatione vel
p̃ᷣteritione facit mẽtionẽ.hoc etiã ꝓbat᷑ in. S.⁊ hec ſiqdem
ꝗ ibi ſeꝗtur. vbi tex.dicit:⁊ hec ſiqdẽ exhẽdationis vel p/
teritionis pene q;tũ ⁊cẽ. ⁊ ſic loꝗtur de pᷣteritione.Et in ſe.
§. dicit: ſola enim nr̃e ẽ ſerenitatis intẽtio ex parẽtibꝰ⁊ libe
ris iniuriã pᷣteritiõis vel exhẽdatiõis auſerre:⁊ ſic loqtur
etiã de pᷣteritiõe.ſic ẽ viſiſe impatoꝛẽ ĩtellexiſſe ĩ pcedẽtibꝰ
S. C Ex pdictis appareat rñſio ad illas.ll.qᷓs allaui ĩ Zꝛi
um.ſ. ĩ coꝛpoꝛe nõ ſit mẽtio depᷣteritiõe.fit enĩ mẽtio ex-
pꝛeſſe:vt..dixi ⁊ etiã tacite:qꝛ vᷣbũ exhẽdat ↄtinet talẽ p/
teritionẽ factã a ſciẽte:merito in hoc ius antiquũ coꝛigit.
Nõ ob.qð dicii ꝙ ius nouũ ĩtroductũ ẽ in fauoꝛẽ ſilioꝛũ:
qꝛ fauoꝛ ſilij ẽ in hoc ꝙ in exheredatione dʒ ĩſeri cauſa: ſʒ
fauoꝛ teſtãtis eſt ꝙ teſtm nõ irritaĩ in totũ:ſj remanet va

lidũ quo ad antiq̃ capla:vt pbat᷑ in coꝛpoꝛe vñ ſumii dicta

auẽ.vbi tex.dicit hoc aũt diſponimus vt parẽtes ⁊ filios a

teſtatoꝛis iniuria liberemus..j.e.S.ſegtur Vñ cõſtat ad

dit
thy
ate/
llegn
oreyi
ſeng
ii⸗
uir
ec/
rri⸗
i

— — —

Be iniul.rup.⁊ irri.te.

vtriuſq; partis vtilitatẽ ac tutelã pñtẽ.l.fuiſſe platã . ⁊ ſic
pʒ in fauoꝛẽ vtriuſq; dicta iura fuiſſe ĩtroducta ⁊ ſm hunc
modũ gl.q dicũt iura antiq̃ foꝛe coꝛꝛecta dicũt verũ.ſʒ ſi ac
cipes exhẽdationẽ largiſſime vt cõpꝛehẽderet pᷣteritioneʒ
ſactã etiã ab ignoꝛãte iura antiq̃nõ coꝛigereni.nã tex.in

coꝛpoꝛe ĩtelligit᷑ in pᷣteritiõe facta a ſciẽte vt oñdi. C Pꝛe/

terea ꝓbo ſicut hodie rupto teſtõ ex cauſa pᷣteritionis cõ
ſeruant᷑ cetera capla:ita olim cõſeruabat᷑ totũ teſtm̃ milit
nõ obſtãte pᷣteritione.ſ̊ ĩ milite adhibet᷑ illa diſtinctio vtꝝ
aliquẽ pᷣterierit ſciẽter vel ignoꝛanter:vt.l.ſicut certi.⁊.l.ſi
cũ vel in vtero.C. de teſta.mili.Et iſto caſu ẽ vera opi.illo
rũ q dicũt iura antiq̃ nõ coꝛigi.¶ Scðo ẽ vidẽdũ an auẽ.

ex cauſa. hẽat locũ rupto teſtõ ex cauſa p̃teritionis poſthu

mi? Quidã dicunt ꝙ ſic ⁊ hoc coꝛigit᷑.l.j.C. de poſthu.
bhẽ.inſti.⁊.j.de le.ij.l.ſiqs facto teſtõ.⁊ de ſideicõ.liber.l.ſi
pꝛ in pn. Et hec ſuit opi. Placẽ.⁊ ꝓbat:qꝛ illa auẽ.loqtur
gnãliter ergo cc. Pꝛeterea lʒ iura antiq̃ loquãtur in
poſthumo.i.pariſicãs poſthumũ ⁊ iã natũ:vt.l.maximũ.
in ni. C. de libe.pᷣte.tñ in iã nato determmatũ ẽ.S.ꝙ coꝛigã
tur ergo ⁊c. NPꝛeterea ſicut olim rupto teſtõ ꝑ õta.de/
bebant legata certis ꝑſonis:ita hodie debent oib.ſʒ in ſi
lio de iure antiquo nõ ſiebat diſtinctio inter poſtbumum
⁊ iã natũ:vt.l.j.in pᷣn.de le.pᷣſtã.bo.poſ. tab.petita cõiũ/
cta.l.j.j.de ↄtab.ergo ⁊ẽ̃.Alij dicũt ⁊ dẽ ꝙ fuit opi.Aʒo.
vt ſcripta antiq̃ referũt ꝙ iura antiq̃ in hoc nõ coꝛigant᷑:
ſʒ illa loquunt᷑ in poſthumo pᷣterito.auc.ex cauſa.loqtur ĩ
iã nato qð fũdat pluribꝰ rõnibus.pᷣmo q; in coꝛpoꝛe non
ſit mẽtio de poſthumo ergo ⁊cc. Pꝛeterea qñ ꝗs natus
E pᷣteritus teſtm̃ eſt ſtatim irritũ qtũ ad inſtitutionẽ ⁊ lega
ta nunqᷓ; ceperũt depẽdere ex iſtitutione: ſʒ qñ ẽ pᷣteritus
poſthumus tũc ab initio valuit teſtm ⁊ legata ab eo depẽ
dere ceperũt:merito rupta inſtitutione vitiani legata: vt
l.nã ⁊ ſi.S.fſi..e.⁊ nõ.in.l.iij.S.ſfi.S.ti.j.⁊ Jac.de are.⁊ dñs
Qi.tenẽt pᷣmã opi.ſ.ꝙ.ll. ꝛie ⁊ ſiles coꝛigunt᷑ ĩ hoc allega
nit ꝓ ſe gl. in. l. gnãliter.S.ex teſtõ.j.de fideicõ. li. ¶ Ego
allego plures alias glo.ſ.in.l.bona.S.ſi.j.de cap.⁊.l.ſi pꝛ
in pᷣnꝗj.de ſideicõ.lib.⁊.l.j.S.de teſta.tu.⁊.l.ſiqs teſtõ.j.de
l.ij. C. de codicilł.l.i.Et audiui Rai.tenẽtẽ hac opi. Sed
do. Ja.bu cũ legeret auc.ex cauſa me audiẽte tenuit ↄꝛiuʒ
ꝑ iſtã rõnẽ:qꝛ auẽ.ex cauſa.loqtur in pᷣteritione ſacta ex
cauſa:q̃ nõ cadit in poſthumo:vt.l.ſigꝗs ĩ ſuo.S.legl.C. de
inof.teſt.ergo tẽ. Ego dico diſtinguẽdum eo mõ quo.S.
Aut pᷣ̃teritio poſthumi ẽ facta ab eo ꝗ ſciebat ſe habere
vxoꝛẽ pᷣgnãtẽ ⁊ ẽ vera opi.pᷣma ꝙ iura antiq̃ ſũt coꝝecta
qð ꝓbat᷑ ex coꝛpoꝛe:vt.s.dixi.⁊ lʒ ibi nõ ſiat mẽtio de po/⸗
ſthumo tñ loqtur gnãliter de q̃libet pᷣteritione.Aut pᷣte/⸗
ritio facta ẽ ab eo ꝗ ignoꝛabat ſe hẽre vxoꝛẽ pᷣgnãtẽ ⁊ iu/
ra antiq̃ nõ coꝛigunt᷑:qꝛ tex.in coꝛpoꝛe de hoc nõ loꝗtur
vt. S.oſtẽdi.hoc ꝓbat in ſili in.l.ſicut.⁊.l.cũ vel in vtero.C.
de teſta. mili. c.l.ꝗ iure militari.j.de teſta.mili. ¶ Pꝛete
rea certũ ẽ ꝙ donatio ĩter viuos nitii maioꝛi firmitate qᷓ;
legata:ſʒ certũ ẽ ꝙ donatio iĩter viuos ꝓpter ſuꝑueniẽtes
liberos de ꝗqb teſtatoꝛ nõ cogitauit reuocat: vt.C. de re.
donaß.l.ſi vnq;.ergo multomagis legata.ſacit.l.tale pa/
ctũ.S.fi.de pac. Pꝛeterea hoc ꝑſuadet eꝗtas.pone ali
quẽ nõ hñtẽ ſilios feciſſe magna legata ↄſãguineis ⁊ eccle
ſijs quẽ nõ ẽ viſimile ſeciſſe ſi de ſilijs cogitaſſet.nõ enĩ ex/
os pᷣtuliſſet ſoboli ſue:vt.l.cũ auus.j.de ↄdi.⁊ demõ.⁊.l.
cũ acutiſſimi.C. de fideicõ Et eodẽ mõ ſi hẽret aliquos ſi
lios tꝑe teſti poſtea ſupueniſſẽt alij de qbus nõ cogitauit
nõ eſt veriſimile ꝙ tot legata reliqſſet: vt.l.pe.in fi.C. de
iure codicilloꝝ. Et ſic vno caſu ẽ vera opi.Aʒo.⁊ eum ſe
quẽtiũ:alio caſu Pla.⁊ ſequẽti. Rñdeam ad q̃ſdam
rõnes q̃s ſeci ꝓ Pla.inq;tum ↄcludũt cõtra Aʒo.ſpãlit
ad illã rõnẽ quã feci de ti.de le.pᷣſtã.dico enĩ ꝙ ibi nulla ẽ

dꝛia ĩter poſthumũ ⁊ iã natũ ⁊ iter pᷣteritionẽ factã ſciẽter

ſeu ignoꝛãter ergo ⁊c̃. Rõ:iõ eni cõſeruat pᷣtoꝛ legata pet

illũ ti.qʒ facit iniuriã legatarijs dãdo ↄtab.eis ꝗ nõ voca

bani de iure ciuili.q̃ rõ locũ hʒ ſiue ↄtabu.deni iam nato:
ſiue poſthumo ſiue pᷣterito ſciẽte vel ignoꝛãte:hic cõſeruan
tur legata ꝓpter tuẽdã volũtatẽ defucti que volũtas deſũ

cti ceſſat q p̃teritio ẽ facta ab ignoꝛãte. Rñdeo ad ratio

nes factas ꝑ Aʒo.ↄtra Pla. Nõ ob.qð dicit Ja.bu.ſ.qꝙ;
auẽ. ex cauſa.loq̃tur in pᷣteritione facta ex cauſa qð puto
falfũ.nã vt dixi loꝗtur gnãliter in oĩ pᷣteritione ſacta ſcien

ter ꝑ quã ſili circũſcribit.Et tex.ꝗ dicit ex caula pᷣteritio

nis ⁊c.expone i.ex ipſa pᷣteritione:⁊ ſic ĩtraſitiue legit.ſile ĩ
l.j. C.de ↄdi.ĩde. AVel dic ꝙ vᷣba poſita ĩ auẽ.ex cauſa. ſũt
vba Guarnerij in coꝛpoꝛe aliter iacẽt. Sʒ õ opi.quam
pono tã in iam nato qᷓ; in poſthumo op.de.l.fi.j.de hẽ.in
ſti. vbi qñ pᷣ̃teritio ẽ ſacta ab ignoꝛãte ĩſtitutio vitiat᷑ ⁊ le/⸗
gata firma remanẽt.So.ibi loꝗtur qñ pᷣterit eſt aliqs cu
ius pᷣteritio teſtm nõ rũpebat ſ iſtitutio rũpit᷑ ꝓpter deſe
ctũ cauſe quã teſtõꝛ eãdẽ putabat q cauſa reſpiciebat iſti/
tutionẽ ſolã nõ legatũ:merito legata firma remanẽt.qꝛ in
eis nõ ẽ deſect volũtatis:ſʒ in pñti.q.ſecus vt dixi. Cõ
tra hoc etiã foꝛtiter op.de.l.cũ mr̃.S.de inoffi.teſta.vbi vr
ꝙ debeat diſtigui totũ ecõtra.Ad id qð dixi.S.Aut pᷣteri
tio ẽ facta a ſciẽte:⁊ ſic re ⁊ cõſilio:⁊ tũc legata nõ debebã
tur. Aut ab ignoꝛãte:⁊ tũc debebant᷑:⁊ ita videt tenẽ glo.
ibi poſita. Rũñ.qꝙ opi.glo.nõ ẽ vera ꝑ rõnes q̊s dixi.S.vñ
teneas opi.Aʒo.ibi poſitã ꝙ dictũ in pᷣn.l.coꝛigat᷑ per id
qð ſeqtur:⁊ tũc facit ꝓ illa opi.quã teneo qð ſatis placet.
Ael dic ꝙ qñ mi pᷣterijt filiũ quẽ nõ credebat ſe hẽre ⁊ ali
um iſtituit ſiliꝰ hʒ duplicẽ viã ꝙ dicat iſtitutionẽ nullã ꝓ/
pter defectũ cauſe:qꝛ mr iõ ĩſtituit exneũ:qꝛ putabat ſe nõ
hẽre ſiliũ:⁊ tũc ĩſtitutio vitiat᷑ nõ legata:vt.l.ſi.de here.in/⸗
ſti. Aut vult irritare iſtitutionẽ tanq; pᷣterit' ⁊ venire ꝑ q̃/
relã olim vel hodie dicẽdo nullũ ipſo iure:⁊ tũc legata to/
taliter nõ valebũt ita loqꝗtur ſinis dicte.l.cũ mr.⁊ qð.s.di
xi. C Tertio ẽ vidẽdũ vtrũ illa auc hẽat locũ in pᷣteritiõe
q̃ſ poſthumi:hoc ẽ e ꝗ ſubducto pᷣ de medio iĩcipit tenẽ
locũ ſui ꝑ.l.vellei.vtrũ ſi ꝑ pᷣteritionẽ talis poſthumi teſtm̃
rũpat᷑ illa auẽ.locũ hẽat:Gl.S.de teſta.tu.l.j tʒ ꝙ ſic. In

Sʒꝛiũ videt᷑ ꝙ talis poſthum nõ fuit ꝑ machinationẽ pᷣteri

tus.nã teſtõꝛ iõ eũ nõ iſtituit:qꝛ al eü pᷣcedebat:⁊ ſic licite
fecit:ita tʒ glo. Ad ↄꝛiũ rñdeo ꝙ h̊ machinatio vi:qꝛ nõ ẽ
vſus cõſilio.l.vellei.vt.S.ti.j.l.gallus.S.nũc de lege. ⁊.ð.e.
l.poſthumoꝝ.ſicut enĩ ille ꝗ hʒ vxoꝛẽ pᷣgnãtẽ ⁊ vẽtrẽ nõ in
ſtituit:ita ꝗ hʒ nepotẽ ⁊ de eo mẽtionẽ nõ facit ſʒ ↄſiliuz.l.
Yellei.circũſcribit enim ſaltẽ reipſa.huic opi.cõſonat volũ
tas deſũcti.ſi enĩ ſiliũ ſuũ grauauerat legatis multomagis

Eßpᷣſumendũ ꝙ grauaſſet nepotẽ ꝗ erat in vlterioꝛi gradu.

¶ Auarto ẽ vidẽdũ vtrũ auẽ.ex cauſa.hẽat locuʒ rupto
teſtõ ꝑ ↄtab.pᷣterito ſilio emãcipato:Glo.in.l.j.C. de bo.
poſ. tab.tʒ ꝙ ſic. Idẽ.S.de vſufru.l.ſi eẽ̃neo. ꝓ hoc facit
qꝛ ſublata ẽ hodie dꝛia emãcipationis ⁊ pꝛie ptãtis.Alibi
gl. vĩ tenẽ ↄꝛiũ ⁊ ſic in pᷣteritiõe emacipati nil mutet᷑:vt nõ.
in.l.ſi filius.s.de mino. quo facit:q; tũc ẽ ſublata diffe/
rẽtia emãcipationis ⁊ pꝛie ptãtis qũ nullũ ẽ factũ teſtm̃ Fſʒ
gl. vt nõ.in.l.gallus.S.⁊ qd ſi tm̃.S.ti.j.⁊ in.l.ſi emãcipati.
C.de col.⁊.d.auẽ.ex cauſa.Ja.de are.lʒ ſit de illis ꝗ tenẽt
ꝙ in ſilio ſuo pᷣterito iura antiq̃ nõ ſũt coꝛecta:tñ in ſilio
emãcipato tʒ ꝙ iura antiq̃ coꝛigant.nam tex.iĩ coꝛpoꝛe vt
cũ de appel.cog.S.cauſas.v.ſi q̃libet ex pᷣdictis.loqtur de
liberis ꝗ pñt ab inteſtato ſuccedere:ſʒ q;tum ad ſucceſſio/
neʒ ab inteſtato nulla ẽ differẽtia emãcipationis ⁊ patrie
ptãtis:vt in auẽ.de hẽ.q̃ ab ĩte.S.nullã ergo ⁊c̃. RPꝛo hoc
addidit ipſe rationẽ:qꝛ eſt ſauoꝛ ſilij emãcipati.dicit enim
ipſo iure nullum nec neceſſe habet venire per cõtratabu.⁊
ſtare ſub dubio litis.de hoc vtrũ dicat nullum vel veniat
per cõtratabu.dixi.s.ti.j.l.gallus.S.in oĩbus.⁊ dicam.j.
tñ illam opi.puto verã ſi ponimus illam pᷣteritionem fa/
ctam eſſe a ſciẽte ſe ſilium habere:ſecus ſi ab ignoꝛãte:⁊ ſic

De iniuſ.rup.⁊ irrũte.

intelligo gl. dicte. l. j. C. de bo. poſ.ᷣtabu. Nec ob. pᷣdicqi
j. de le.ij. l.iij.qꝛ loqtur de legatis relictis a pᷣterito qᷓ non
valẽt:hic de legatis q̃ legant᷑ ab ĩteſtato q̃ conſeruant᷑ ru
pto teſtõ ex cauſa pᷣteritionis:vt dixi in.d.l.ij. ¶ Quin/
to ẽ vidẽdũ vtrũ auẽ.ex cauſa.hẽat locũ teſtõ reſciſſo ꝑ q̃
relã ꝓpoſitã a ſilio exhẽdato vel ꝓ exhẽdato habito: In
hoc ſũt multe opi.nã Mar.dicebat ꝙ hodie nõ hʒ locuʒ
q̃ᷓrela:⁊ ſic nõ ꝓcedit qõ ⁊ legata remanẽt firma ꝑ dictam
auẽ.cudopi. repꝛobaui in.l.j.S.de teſta.Alij dicũt ꝙ bʒ lo
cũ q̃rela etiã hodie:tñ Iʒ de iure antiq teſtõ reſciſſo ꝑ q̃re/
lã legata nõ debeant:hodie vo debent ꝑ auẽ.ex cauſa.⁊ G
tʒ glo.in.i.papinianꝰ.S.ſi ex cauſa..de inoſ.tel.⁊.l.nã is.
F. j. e. ti. ⁊.l.iure nr̃o.S.ſi.S.de teſt.tu.⁊.j.de le.ij.l.cũ ſilius
in pᷣn. Tertij dicũt ⁊ iſta fuit opi.Aʒo.in ſũma ꝙ aut ẽ te
ſtamẽtũ nullũ ipſo iure:qð ẽ q cauſa nõ ẽ iſerta in exhere
datione:vt.j.dicã ⁊ tũc hʒ locũ auẽ.ex cauſa.aut cauſa ſu
it ĩſerta:⁊ tũc q; opʒ teſtm̃ irritari ꝑ q̃relã ſm cõem opi.le
gata ⁊ cetera irritant:⁊ iura antiq̃ nõ coꝛigunt.hoc ꝓbaĩ
ꝑ rõnẽ:qꝛ qñ teſtm̃ ẽ nullũ legata nõ hñt depẽdẽtiã ab ĩſti/
tutione.ſʒ qñ ẽ aliqð ſʒ irritat ꝑ q̃relã ſecꝰ:vt dicil in ſili in
l.nã ⁊ ſi ſᷣ ↄditione..e.⁊.l.iij.in ſi.de libe.⁊ poſth.Quar
ti vt Hug.tenẽt iſtã opi.tñ rõ ei diſplicuit.nã in eo di
cit qũ teſtm ẽ nullũ legata valẽt ẽ cõtra.l.is q in ptãte. in
pn. de le. pᷣſtã. In eo qð dicii ꝙ qñ teſtm irritat ꝑ q̃relã le/
gata irritant ꝓpter depẽdentiã ẽ ↄtra.l.nã ſi miles.s.eo.
ſuſtinẽdo opi.Aʒo.dic ꝙ.l.is ꝗ in ptãte.nõ ob.logꝗt᷑ eniʒ
ſm iura antiq̃ Fʒ q legata nõ poterãat valere a ſe:niſi ex te
ſtamẽto adiret᷑ heditas:hodie ſec' in caſu auẽ. vt.j.dicam
HNõ ob.l.nã ſi miles.qꝛ ibi teſtm ab initio valuit iure ſpãli
nõ cõi vt ibi dixi:⁊ ſic rõ Aʒo.adhuc durat. Hug.tñ aſſi/
gnat aliã rõnẽ: qꝛ vbi teſtõꝛ iſeruit cauſã delinꝗt in duobꝰ
ſ.in exhẽdãdo ⁊ in ĩſerẽdo falſã cauſã:ſʒ qũ cauſã nõ inſe/
ruit delinꝗt in vno tm̃:iõ minus punii:⁊ ſic quo ad inſtitu
tionẽ tm teſtm irritet. Iſta rõ repꝛobat᷑ ꝑ doc. Quid enim
ſi iſeruit cauſã verã ⁊ pꝑ heredẽ nõ ꝓbat:? Certe ĩ nullo de
liꝗt:⁊ in totũ teſtm̃ irritat ̃m oẽs. Añ fuit qnta opi. Ja.
oe are.qꝗ tʒ hãc opi.ꝑ aliã rõnẽ.ſ.ꝙ tex.ĩ auẽ ex cauſa.di/
cit irritũ ſit teſtm:in coꝛpoꝛe vñ ſumũ dicit euacuato:⁊ ſic ĩ
telligit q ẽ irritũ ipſo iure. Iſta opi.nõ placet.nã vᷣbũ irri
tũ nõ ẽ in coꝛpoꝛe ſʒ in vno.S.dicit euacuato teſtõ ⁊c.ĩ alio
dicit reſciſſo. Et gl. itelligit ibi euacuato ſcilicet ꝑ ſniam: ⁊
ſic agebaĩ q̃rela qð pʒ qꝛ iſti ablatiui abſoluti reſoluunt in
cõditionẽ: vt.l.a teſtõꝛe de cõdi.⁊ demõ.Qð ergo diẽ eua
cuato teſtõ.i.ſi teſtm̃ euacuet᷑.⁊ hoc declarat in alio.S.vbi
dicit reſciſſo.debes ergo ſcire ꝙ auẽ.ex cauſa ſumũ ex duo
bus. S. In vno loqtur qñ pꝛ pᷣterijt ſiliũ:in alio qñ ſilius pᷣ
terijt pꝛem.⁊ in vno dicit euacuato ⁊ in alio dicit reſciſſo:
vt dictũ ẽ. AUñ fuit facta ſexta opi.quoꝛũda qꝗ tenẽt pᷣdictã
opi.⁊ addũt rõneʒ:q; q teſtm̃ irritat ꝑ q̃relã irritat tanqᷓ
demẽtis:⁊ ſic legata nõ debeni:vt.l.titia.v.de ĩoffi.teſta.⁊
in hac opi. videbaiĩ iclinare do. Ja. bu. dũ legeret dictam
l.põp.S.ſi ex cauſa.poſtea qũ audiui eũ legẽtẽ auẽ.ex cau/
ſa.nihil firmauit:iõ iſta rõ nõ plʒ.nam lʒ enim teſtm̃ irri/
taret᷑ ꝑ q̃relã q̃ſ coloꝛe demẽtie:vt.l.hoc coloꝛe de ĩof.te.
tñ ille coloꝛ hodie nõ q̃rit:ſ irritat in totũ:ita diẽ ipſe qð
colligii in coꝛpoꝛe vñ ſumii.d.auẽ.q̃ſi cauſa inſerta nõ fue
rit vera.nõ enim põt dici demẽs ꝗ exhẽd auit ſiliũ ex iuſta
cauſa quã putabat verã Iʒ poſtea nõ reperiebat᷑ vera vel
nõ ꝓbarei⁊ hoc tʒ Ja.de are.in alia materia ſup alio pũ

cto. AVñ fuit ſeptima opi.Di.ꝗ tenet totũ ecõtra a pᷣcedẽ

ti opi.dicit enim aut cauſa legitima ẽ inſerta ⁊ ꝑheredem
nõ ꝓbata ⁊ hʒ locũ auẽ.ex cauſa. aut cauſa nõ ẽ iſerta in
exheredatione ⁊ tũc teſtm̃ irritat in totũ dicit ipſe. qð col/
ligii in coꝛpoꝛe vñ ſumit᷑.d.auẽ.do.Ci.ſcribit in.d.auẽ.⁊
audiui ipſũ dicẽtem dum eã legeret ꝙ pluries reſpexit in
coꝛpoꝛe ⁊ neſciuit illud colligẽ. dicebat etiã ꝙ multos in⸗
terrogauerat ꝗ dicebãt idem.iſ.ꝙ neſciebãt hoc colligere

ex coꝛpoꝛe. mihi vide᷑ q Di.hoc colligit ex altero de duo
bus locis.pᷣmo ex.S.ſinaũt hec obſeruata nõ fuerint. ibi
cne ſilij falſis accuſationibus cõdemneni ⁊c. nam tũc dicit
falſa accuſatio qñ cauſa ingratitudinis inſerũ q̃ vera non
pꝓbai. Ael ipſe colligit ex.S.ſinaũt hec obſeruata nõ fue/
rint in fi. in v.in aliquo aũt negocio diſcrepãtes ⁊c̃.vbi vi/
det᷑ hoc expꝛeſſe dicẽ ſi bñ iſpiciat. Iſta opi.nõ placet.nã
lʒ ſi vna rõ in coꝛpoꝛe ne ſilij falſis accuſationibus cõdem/
nent᷑ q̃ cõpetit exhẽdatis cauſa inſerta ſtatim tñ ibi anne
ctit alia vel ne aliquã circũſcriptionẽ in parẽtũ ſubſtantijs
patiant᷑ cc.q̃ rõ cõgruit exhẽdatis ſine cauſa ⁊ etiã pᷣteri/
tis a ſciẽte:vt.S.dixi. ¶ Pꝛeterea tex.dicit ſinaũt hec ob
ſeruata nõ fueriut.⁊ ſic loqtur gnãliter ſiue nõ fuit obſerua
tũ illud qdð pᷣcepit de inſertione cauſe ſiue nõ fuit obſerua/⸗
tum illud qð pcepit de ꝓbatione cauſe. Nõ ob.tex.in v.iĩ
aliquo aũt negocio ⁊c. Nam ibi imꝑatoꝛ ſic ꝓnũciauit ꝙ;
repꝑijt teſtm eẽ ſalſũ dolo ⁊ machinatione quoꝛunda fuiſſe
ea cõpoſita cõperimus ⁊c̃.vñ magis hoc ꝓnũciauit ea cau
ſa falſitatis qᷓ; p̃teritionis vel exhẽdationis . Pꝛeterea lʒ
tex.hoc ibi dicat expꝛeſſe tñ ibi fuit ꝓnũciatio pᷣncipis an
teqᷓ; fuit facta cõſtitutio.vñ ſumit᷑ auẽ.ex cauſa. Eñ ſic p/
nũciauit impatoꝛ ſᷣm iura antiq̃ qᷓ/ ꝓnũciatio eẽt hodie in
iuſta ſm illã cõſtitutionẽ. Teneo ergo opi.gl.ſimpłr: qa
rupto teſtõ ſimplir ꝑ qrelaʒ:vel alio quocũq; mõ ex cauſa
exhẽdationis legata ⁊ ſideicõmiſſa remanẽt ſirma ꝑ auẽ.
ex cauſa.q; ſemp eſt facta ſciẽte teſtõꝛe ⁊ ſic bñ hʒ locũ rõ
tex.vt dicit in pcedẽtibus dubijs.hoc tʒ glo.in qnq; locis
q̃.S.allegaui. ¶ Sʒ ↄtra pᷣdicta opp.ex teſtõ ex quo non
adit hẽditas non pñt deberi legata:vt.l.ſi nemo de teſta.
tu.⁊ de re.iu.l.ſi nemo. Rñdeo ↄtra loquunt qñ teſtm̃ nõ
irritat ex cauſa p̃teritionis vel exhẽdationis facta a ſciẽte
rõ põt eẽ:qꝛ qñ ex aliq̃ cauſa hẽditas nõ adit᷑ vadit ad ali/
os pᷣter ſpem ⁊ volũtatẽ teſtatoꝛis vñ eos teſtõꝛ grauare
nõ cogitauit:ſʒ qñ irritat ex cauſa pᷣteritionis vel exhẽda
tionis facta ſciẽter tũc teſtatoꝛ cogitauit grauare eũ quem
exheredauit vel pᷣterijt ſciẽter inq;tũ poterat.ſi enim eum
pᷣuabat tota hẽditate q̃ ſibi debebat multomagis pᷣſumit
lex ꝙ voluit grauare eũ legatis iõ legata ↄfuant᷑.¶ Sex
to ẽ vidẽdũ.dicit in.d.auẽ.ꝙ teſtm̃ rũpit q;tum ad hẽdis
iĩſtitutionẽ ⁊ cetera firma pmanẽt:q̃ro qd ↄtinet᷑ appella/
tione ceteroꝝ: Rñ.ſubſtitutiones directe ꝑ quas nõ ſucce
dit᷑ defũcto:ſ̊ pupillo vel foꝛte ſilio mẽtecapto:qð dic vt

dixi in.l.j .n.de vul.⁊ pu.vbi glo.⁊ Di.tagũt. Itẽ ſideicõ

miſſa vniuerſalia legata ⁊ ſideicõmiſſa particularia tutel e
dationes vt expᷣſſe dicit in coꝛpoꝛe vñ dicta auẽ.ſumit ex qͥ
apparet ꝙ nõ ẽ vera opi.Di.quã ipſe ponit in.l.j.de vul.
⁊ pupil.dũ dicit ꝙ ea q̃ nõ pñt relinꝗ niſi in teſtõ nõ rema
nẽt valida ꝑ illã auc.nã tutele datio nõ põt relinq niſi in
teſtõ:vt.l.j.S.de teſta.tu.⁊ tñ remanẽt valida. Itẽ ex hoc
dico ꝙ cõſtitutio executoꝛis remanet firma eadẽ rõne ſi/
cut tutoꝛis. Itẽ illud qdð ẽ relictũ in vi modi remanet ſir/⸗
mũ cũ vim legati obtineat: vt.l.fi. C.de his q ſub modo.
Itẽ ea q̃ ſt relicta in vi cõditionis remanẽt in eodẽ ſtatu
in quo erãt añ ꝑ.d.auẽ. An aũt id qð debebat darihẽdiĩ
ſtituto cauſa cõditionis implẽde debeat dari ſilio pᷣterito
vel exheredato apud quẽ remanet hẽditas: Dic vt colli/
git ex.l. is cui.j.de cõdi.inde..l.qð cõditionis de dona.
cau.moꝛ.⁊.l.ꝗ heredi.S.j.de ↄdi.⁊ demõ. Itẽ ſi erat gra/⸗
natus heres ſub cõditione ſi deceſſerit ſine liberis an ſili
pᷣteritus ad quẽ vadit hẽditas intelligaĩ grauat ſub con
ditione ſi deceſſerit ſine liberis ipſe vel cũ deceſſerit heres
ſcriptus: Dic vt dixi in.l.peculiũ.S.ſi.j.de le.ij. Itẽ an ĩſti/
tutio de re certa cõſeruet᷑:dic vt dixi in.l.ex facto de hẽ.in
ſti. Itẽ ſi aliqd erat relictũ ſilio exhẽdato vel pꝛeterito qð
rũpit teſtm̃ an illud cõſeruet: dixi in.l.maximũ.C. de libe.
p̃tete. Ci.ponit in auẽ.ex cauſa. Mar.ſyl.diſputauit ⁊ te
nuit ꝙ ei nõ debel:vt Ci.refert. quam opi.ego teneo per

rationes

an

ein
a
ſa
in
0es
hon
ſta.
no
ite
l⸗
re

De iniuſ.rup.⁊ irri.teſta.

rõnes ſuas. ꝓ hoc ĩduco caſũ.j.ſiqs.o.ca.tel.lſi nõ ſolus

F. j. vbi legata qᷓ nõ ↄſeruantur ex edicto ſiquis omiſ.cau.

te.nõ conſerudãtur ei qui niſus eſt teſtamẽtuʒ impugnare.

expᷣſſius videt᷑ caſus.j.de le.pᷣſtã.l.ſilꝰ.⁊ iſtud puto verũ.
Septio ẽ vidẽdũ q̃ actiõe petunt᷑ legata ⁊ fideicõmiſſa
ex iſto teſtõ rupto ex cauſa pᷣteritionis vel exhẽdationis:
NQuidã dicũt actiõe ex teſtõ.Alij dicũt cõditione ex.l.illa.
Et iſta fuit opi.Hug. q̃ coꝛiigũ i auẽ ex cauſa.ĩ vl.gl. Ci.
tenet eã.qð ꝓbat᷑.qꝛ qñ illud qð ꝑ ſe eſt vtie ↄfirmat᷑ agũ
ex cõſirmãte nõ ex cõſirmato:vt.l.poſthum S.ſi.S.e.⁊· j.
ad treb.l.ſiqs pᷣoꝛe.j.de hẽ.iſti.l.ex aſſe · hᷣ tenebat Pe.et
Di. Alij dicunt ꝙ agit᷑ actiõe ex teſtõ.qð tʒ Ja.butri.⁊ h̊
puto veriſſimũ. Na tex.ĩ coꝛpoꝛe vñ ſumit.d.auẽc.dicit tã
qᷓ;ᷓ nõ reſciſſo id obtineat teſtm:⁊ ſic apparet ꝙ ipſũ teſtm̃
ſit validũ qᷓ ad legata vt ſic non naſcat ↄditio ex.l.ppt te/

ſtamẽtũ:ſʒ ex ipſo teſtõ roboꝛato.l.vt.l.obuenire hẽdita⸗

tẽ.de vᷣbo.ſig.⁊.S.de pac.l.legitima.vbi dẽ q ↄct᷑.l.robo
boꝛat᷑ oꝛit᷑ actio ex ipſo ↄctu.ꝓp hoc v calſus expꝛeſſus ĩ.l.

ſfi. j.de hẽ.ĩſti. Et ex his colligi det᷑mĩatio.q.dicit ſtatutuzʒ
ꝙ teſtamẽta mãdent᷑ executiõi ſicut diffinitiue ſnĩe: mõ pe

tunt᷑ legata ex teſtõ rupto ex cauſa pᷣ̃teritiõis vel exhẽ dati
onis ſiqdẽ peterent᷑ ↄditiõe ex.l.non hꝛet locũ ſtatutũ qð
dicit ꝙ teſtamẽta mãdent᷑ executiõi. Si petunt᷑ actiõe ex
teſtõ:tũc hẽet locũ ſtatutũ qð diẽ ꝙ teſtamẽta madeni exe
cutiõi ⁊ẽ Et ita ſuit detminatũ ꝑ do. Thadeũ de pepul.tc
do bonoñ. ¶ Altio eſſet vidẽdũ ꝙ ſi teſtm remanet vali
dũ ꝗᷣ ad legata ſi ĩ teſtõ eẽt appoſita iſta clauſula ſi nõ va/
let iure teſti valeat iure codicilloꝝ: an dicta clauſula tunc
operet᷑ aliqd:qð glo.tãgit ⁊ doc.i.d.auẽ̃.ex cauſa.et vi ꝙ
nõ:qꝛ valʒ iure teſti qͥ ad aliqd: ſ dic vt dixi.j.de iure co/
dicil.l.j. Sum expediti de pᷣma parte:veniam ad ſecũ
dã parteʒ. Dã h ꝙ ſi pterit a frib aduocauerit:q̃ro ꝗd ſi
exnei eſſẽt ſcripti? Gl.dicẽ idẽ ꝑ eãdẽ rõnẽ:qꝛ teſtm̃ ẽ nullũ
lIʒ ſit argumẽtũ ↄ.S.e.l.poſthum.v.idẽ ⁊ circa.ſʒ ʒ ĩtelle/
ctũ quẽ ibi dedi nõ ẽ ↄᷣ. C Sʒ circa glo.ẽ vidẽdũ an er̃ne
us ĩſtitut põt eẽ idẽ.nã hᷣ aduocauit a fratrib partẽ ab ex
neis debẽt aduocare totũ qñ ĩ totũ ſuccedit. So.iĩtelligas
h exneis.i.fratrib'ſilijs emãcipat:als ſateoꝛ ꝙ totũ aduo

caret. ¶ Quũo qͥ iure teſtm̃ irritat ex cauſa pᷣteritiõis vel

exhẽdatiõis? Rñdeo h̊ circa h̊ ſũt opi.qꝛ quidã dicũt ho/
die nõ habere locũ q̃relaʒ.qð repꝛobani.s.de teſ.l.j.Alij
dicũt ꝙ ĩ pteritiõe mr̃na nihil ĩnouat᷑.qð repꝛobaui.S.e.l.
Nã oĩbomiſſis in h̊ articlo fʒ opi qua teneo diſtiguo vo

bis ꝑ tres caſus.pᷣ qñ q̃rit᷑ de deſcẽdẽtib pᷣteri vel expere

datis.ſcdðo qñ de aſcẽdẽtibꝰ.ttio qñ de collatalibꝰ. ¶ Cir
ca pᷣmũ dic aut ſuit pꝛeterit vel exhẽdat a pꝛe vel ei linea
aut auo pĩno vel ĩ ſilibus: aut a matre vel ei linea.pᷣ caſu
aut erat ſili in ptãte:aut emãcipat.ſi ĩ ptãte ⁊ tũc ẽ pᷣteri
tus ⁊ teſtm̃ ẽ nullũ ipſo iure ⁊ põt petẽ ↄtab. vt.l.maximũ
vitiũ.de li.pᷣte.qdð ĩtellige ſi tenebat pᷣmũ locũ:vt dixi in.l.
gallus.S. ⁊ qd ſi tm.S.ti.j. Si vero fuit exheredat ⁊ tunc
aut ẽ inſerta cauſa legitima ⁊ opoꝛtet eũ venire ꝑ q̃relã ioſ
ſicioſi teſti: ⁊ ſiqdẽ cauſa ꝓbabit᷑ oĩno repellit: vt i auẽ.de
bẽ. ⁊ fal.S. exheredat..als teſtm reſcinderet quo ad iſtitu/
tionẽ tm̃:vt.S.dixi. ſi vero cauſa nõ fuit inſerta ⁊ tunc põt
dicere nullũ:vt ĩ auẽ.vt cũ de ap.cog.s.aliud. vñ cauſe in
ſertio eſt hodie de ſuba:vt no..de teſt.l.j. Si vo q̃ris de
ſilio emãcipato: ⁊ tũc aut fuit exheredat et tũc idẽ qð in
ſfilio in poteſtate:vt.S.dixi:qꝛ aut cũ cauſa aut ſine cauſa.ſi
fuit pᷣterit ſine canſa:⁊ tũc idẽ qð ĩ ſilio in ptãte cõſtituto:
qꝛ aut dicit nullũ ⁊ põt venire ꝑ õtabu.aut ſuit pᷣterit᷑ cau
ſa adiecta ⁊ in hoc differt emancipata ſuo.ſuus enĩ dicit
nullũ ⁊ põt venire ꝑ pᷣtabu.vt dixi.emãcipat vo hʒ neceſ/⸗

ſe venire ꝑ tabu.vt dixi ĩ auẽ.de hẽ.⁊ fal.S.exhẽdatos.?

ibi gl. Scðo caſu qũ pꝛeteritio ſit a mr̃e vel ei linea: ⁊ tũc
nulla eſt differẽtia ĩter pᷣteritionẽ et exhẽdationẽ: cũ eius

pᷣteritio ꝓ exhẽdatiõec. Aut g eſt pᷣteru vel exhẽdat cuz

cauſa ⁊ opoꝛtet eũ venirep querelã: vt iſti.de exhere.li. F.

mater.aut ſine cauſa ⁊ dicit nullũ:qꝛ teſtm̃ deſicit ĩ ſuis ſſ/
ſtãtialibꝰ:cũ cauſe ĩſertio ſit de ſubalibꝰ:vt.õ.dixi.⁊ hocĩ
ſfilio iã nato:ĩ poſthumo vo nõ põt inſeri cauſa:vt.l.ſiqs ĩ

ſuo. .legis.C.de ĩoffi.teſ.⁊ ſic ſeper dicit nullũ. Cõtra pᷣdi

cta ſac. C. de ĩoffi.tel.l.ſi marit tuus.vbi ſi pᷣteritio fit cum
cauſa habet locũ q̃rela. So.ibi loꝗtur ĩ exhẽdatiõe:vt ibi
dicit glo.qð patʒ:qꝛ ibi dicit cõpetẽ q̃relã q̃ cũ iure dicẽdi
nullũ nõ cõpetẽt:vt.l.maximũ.C. de li.pᷣte.⁊ iſti.de ĩoffi.te
ſta.. cũ aũt. Ex pᷣdici g vides ꝙ qñq; ꝑ iura antiq teſtm̃
rũpebat ipſo iure ⁊ ꝑ iura nona nil ĩmutaĩ:ſed qñ ſiliꝰ ha
bet neceſſe venire ꝑ querelã vel ꝑ ↄtabu.tũc ẽ hodie addi
tũ in fauoꝛẽ ſilioꝛũ ꝙ per patrẽ inſerai cauſa legitima:als
teſtm̃ ẽ nullũ.⁊ pᷣdicta quãtũ ad modũ rupẽdi ⁊ quãtũ ad
pᷣſtationẽ legatoꝝ dic vt.s.dixi.¶irca ſcðʒ pᷣncipale.ſ.
qñ q̃rim de aſcẽdẽtib pꝛeteri:j vel exhẽda dic aut loqui/
mur de mr̃e vel ei linea:aut de pꝛe ⁊ ei linea.pᷣ caſu aut pᷣ
tereunt vel exheredanti ſine cauſa ⁊ teſtm ẽ nullũ: q;ꝛ defiã
ĩ ſubſtãtialib:vt.s.dixi.aut cũ cauſa ⁊ tũc ſiue pᷣtereant ſi⸗
ne exhereden idẽ ẽ:qꝛ ſemꝑ hñt neceſſe ĩtẽtare q̃relã: cuʒ
talis pᷣteritio ꝓ exheredatiõe habeat᷑:vt iſti.de exhẽ.li.S.
mtr᷑.⁊ ʒ ibi loq̃tur ĩ deſcẽdẽtibus pᷣterit:idẽ ĩ aſcẽdẽtibus:
vt. C. de ĩoffi.tel.l.cũ ſiliũ.s.de ĩoffi.te.l.j.Si vo qrit de pa
tre vel eiꝰlinea:⁊ tũc aut pꝛ vel auus ẽ pᷣterit vł exhẽdat'a
ſilio emãcipato:aut a ſilio ĩ poteſtate oſtituto.pᷣ caſu aut
ſine cauſa ⁊ teſtm̃ ẽ nullũ:qꝛ deſñcit ĩ ſubalib vt.s.dixi.aut
cũ cauſa ⁊ tũc aut ẽ pᷣterit et hʒ õtab. vt.j.ſi a pa.ꝗs ſue.
ma.l.j.aut ẽ exhẽdat ⁊ hʒ q̃relã:vt.l.j.C. de inoffi.teſ.⁊.l.

pꝛ filiũ.cũ ſilibꝰ. Si vo ẽ pᷣterit a ſilio ĩ ptãte ↄſtituto ⁊ tüc

aut teſtõꝛ teſtat ex caſtrẽſe vł q̃ſi ⁊ nõ põt ⁊ ſic teſtm ẽ ipſo
iure nullũ ex defectu ꝑſone teſtantʒ:vt.S.de teſta.l.q ĩ ptã
te. ⁊. C.q te.ſa.po.l.penl. Si vo teſtat i caſtrẽſi vel q̃ſi qð
põt. Glo.variãt.nã qñq; dicũt ꝙ tale teſtm nullo iudicio
põt retractari. Ita no.iĩ auẽ ex cauſa.⁊.C. de ĩoffi.te.l.de
iofficioſo.⁊.S.de ĩoffi.te.l.j.Qñq; dicũt glo.ꝙ teſtm nõ rũ
pit ſʒ agit ad legitiaʒ ↄditiõe ex lege:vt no.C. de epi.⁊ cle.
auẽ.pᷣſbyteros.⁊ eo.ti.l.cũ lege.⁊ ĩ auẽ.de ſã.epi..pᷣſoyte
ros. Qñq; glo.dicũt ꝙ iura antiq̃ coꝛigunt ĩ h:qꝛ bodie
teſtm ſilij ſuꝑ caſtrẽſi vł q̃ſi ſubiacet qrele: vt no.C. de iof.
teſ.l.ñ.⁊.C.ad tertul.auẽc.i teſtõ.⁊.S.de inoffi.te.l.papᷣ..
pap̃..j.ſi a pa.ꝗs fue.ma.ĩ rub.⁊ hãc opi.tʒ Ja.de are.
qð mihi plʒ.ꝓbaĩ᷑ in coꝛpoꝛe vñ ſumuũ auc̃.ex cauſa.nã.l.
loqtur i filioſa.iĩ caſu ĩ qꝗͥ põt teſtari:ſj nõ põt teſtari niſi in

caſtrẽſi vel q̃ſi:g ĩ illo caſu loꝗi.Dic g aut ſili i ptate pte

rijt vl exhẽdat pꝛeʒ ſine cauſa: ⁊ teſtm ẽ nullũ ipſo iure: qꝛ
deficit ĩ ſubalibvt.S.dixi.aut cũ cauſa ⁊ tũc aut pᷣterijt et
dicit nullũ.aut exhẽdat ⁊ ẽ loc q̃rele vt.s.dixi ĩ filio pᷣteri/
to. ¶ Circa tertiuʒ pᷣncipale.ſ.qñ q̃rim de collateralibꝰ:
tũc aut de fratre ⁊ ſoꝛoꝛe:aut de vlterioꝛibꝰ.pᷣ caſu:aut de
vterinis tm̃ ⁊ nullo mõ admittuni:vt.C.de ĩoffi.teſ.l.ſr̃es.
ĩpᷣn.aut de ↄſãguineis vel vtriq; cõiũcꝶ ⁊ tũc ſiue ſint pᷣte/
riti ſiue exhẽdati ſemꝑ veniũt ꝑ q̃relã duob ↄcurrẽtib.ſ.
ꝙ turpis ꝑſona ſit iſtituta:⁊ ꝙ cauſe igratitudinis ceſſent
q̃ ponuni ĩ coꝛpoꝛe de nupi.S.igratitudinẽ. ꝓbai in.d.l.
fratres.C. de ĩoffi.te. ¶ Quũo ex pᷣdici vides ꝙ teſtm irri
tat᷑ vel ꝑ q̃relã vel ꝑ ↄtabu.vel ꝑ ius dicẽdi nullũ.pꝛacticã
q̃rele babuim.S.i ti.de ĩoffi.tel.pꝛacticã bono.poſ.ꝑ ↄta
bu.habuini ĩ ti.de bo.poſ.Stabu.⁊ dixi i.l.j.S.ſi cauſa co
gnita.de bo.polſ.de iure vo dicẽdi nullũ nõ habem ſpalẽ
titulũ. Qũo g̊ qualit᷑ ꝓpponaĩ iuriſcõ.hᷣ inuit aperte ꝙ
nõ ſit neceſſe ſacẽ mẽtionẽ de nullitate teſti ſʒ ſimplir petat
hereditateʒ ab ĩteſtato.⁊ ſi excipieĩ de teſtõ replicabii de
nullitate vt h̊ dũ dicit ſi pᷣterit a fratribꝰ partẽ aduocabit
⁊c.vide tex.expᷣſſũ.C. de oꝛdi.iudi.l.j. Et hec ẽ bona pꝛa⸗
ctica.cũ aũt ipᷣo iure ſit nullũ nõ ẽ neceſſe ꝙ a iudice poſtu
lei:vt.l.q̃ ſub oditiõe.in ſi.de cõdi.ĩſti.poſſet tñ ſiqs vellet

bᷣncipalit petẽ ꝙ teſtm pꝛonũciei nullũ ⁊ hoc ſieret penaj :,

5

De iniuſ.ruꝑ.⁊ irri.teſta.

ficiũ iudiel:vt dixi plene ĩ.SD.l.q̃ ſub ↄditiõe.iſi.dic vt ibi.
C Ecpedita ꝙ ſcdᷣa parte veniam ad tertiã partẽ. hᷣ dici
tur ꝙ ſi fili pꝛeterit᷑ nõ vult dicẽ nullũ ꝙ teſtm̃ ↄfirmatur.
op.iĩ hoc teſtõ ſũt iſtituti alij fres ⁊ ſic veniẽtes ab ĩteſtato

ſiue & pterit appꝛobet teſim ſiue nõ iſta volũtas debet cõ

ſirmari:vt.l.hac cõſultiſſima.S.ſiqs aũt.⁊.S.ex iĩperfecto.
C.de ſta. So.ibi loꝗtur ĩ teſtõ iperſfecto rõne ſolẽnitatis:
h ĩ teſtõ iperſecto rõne pᷣteritiõis. ſacit qð no.S.ti.j.l.ſi is
ꝗ teſtm. ⁊.l.ſi fili in ptãte. qdð dic vt dixij.de pᷣtabu.l.ſi
duob S. ſi pꝛꝰ. ¶ Scðo op.iĩ auẽ.vt cũ de ap.cog.S.ſiue
ergo.vbi dicii ꝙ ſi obſeruata nõ fuerit liberi eq̃ lãce vo
cẽtur:et qñ loqtur de liberp̃terit dicit ꝙ hẽditas veniat

ad veniẽtes ab iĩteſtato.ex hoc apparet ꝙ ſilio pᷣterito te

ſtamẽtũ rũpit ⁊ lex ꝓcedat vltra diſponẽdo de hẽditate:
vñ appꝛobatio ſilij pᷣteriti nihil vð ꝙ poſſit operariõ diſ/
poſitionẽ.l.ꝓpt᷑ h̊ ꝗa.de bel.dicit hodie iſtaʒ.l.nõ hie lo/
cũ liber extãtibꝰ:qꝛ.l.pꝛouidit eis. Sʒ puto ↄꝛiũ.nã ti.vt
cũ de ap·cog.nõ venit ad ĩpugnãdũ teſtm pᷣncipalit᷑:ſʒ ad
adiuuãdũ ĩquãtũ põt.dico ergo ꝙ illa auẽ.limitat ꝑ iſtam
l.ſ.ꝙ ex cauſa pᷣteritiõis vł exhẽdationis teſtm̃ irritet niſi
ſue/ it appꝛobatũ ꝑ.l.iſtã:vt.S.de le.l.nã ⁊ poſterioꝛes.et
ꝗ ſatiſda.co.l.ſciẽdũ.ↄiũcta auẽ.offerat᷑.C de lit cõteſ.iſtᷣ
3.tenẽt gl.⁊ colligit ex glo.q̃s ibi allegabo.¶ Oppo.iſti.
de exhe. li. in bn. So. qð ibidiciĩ teſtm nõ valet ĩ qᷣ nlieſt
pᷣteritꝰ:verũ ẽ ſi velit teſtm dicere nulluʒ:nõ ſi ſemꝑ taceat
vt h. ⁊ vide iſtã glo.et ſigna q̃ icipit vel deponẽs ⁊c̃. ibi nõ
ſi ſemꝑ taceat ⁊c.ĩnuit iſta glo.ꝙ ſilᷣ declarat ĩſtitutioneʒ
ſuã ſi vult dicẽ teſtm̃ nullũ cũ interĩ ẽ aliqd expꝛeſſius ĩ gl.
C.de bo.poſ. tab.l.ij.ſacit qdð no..de teſta.l.j.⁊ hãc glo.
tʒ Di.i.l.gallus.ĩ diſtictiõe magna. Mogerni dicũtõ ꝑ
caſũ ſi tabu.teſ. nulle extãt.l.j.ĩ fi.s.ti.j.l.f. In qb dici᷑ ꝙ

vyno ſfilio p̃terito alij filij ſtati pñt venire ab ĩteſtato. inte

ri teſtm̃ nõ eſt aliqd:qꝛ qdiu ẽ loc teſtamẽtarie ſucceſſiõi
ceſſat ab iteſtato ⁊c̃.Et hoc reſert Ci.C.de po.here.iſti.
l.ij.tenent g iſti ꝙ reqra? ꝙ ſili pꝛeterit appꝛobet expᷣſſe:
nec ſufficiat ſi taceat.ego dico ſic:qñq; ſil appꝛobat expᷣſ
ſe:⁊ tũc nõ ẽ dubiũ ꝙ teſtm̃ cõſirmat:vt hac.l.appꝛobare
aũut expᷣſſe ẽ facẽ aliquẽ actũ ꝑ quẽ inducat᷑ abſtẽſio ab be/
reditate pẽna vt tex.h̊ expꝛeſſe diẽ ꝙ ſi de bonis pꝛis ab/
ſtineat ⁊c qñq; ſili appꝛobat teſtm̃ tacite:vt qꝛ faẽ̃ aliqueʒ
actũ ꝗ nõ poſſet ꝓcedere niſi teſtm̃ valẽt:vt petẽdo ↄtab.
nõ enĩ põt teſtm reſcĩidi ꝑ ↄᷣtabu niſi pᷣſupponat᷑ valẽ:⁊ tũc

videt᷑ illud appꝛobare tanqᷓ; teſtm̃ ſic factũ nõ tanq; bene

factũ:ſie dicim in dño appellãte a ſnia falſi ꝓcuratoꝛis:vt
l.iij. S.ſalſus.j.rẽ ra.ha.⁊ qʒð dico de ſilio ꝓbaĩ.j.de pta
bu.l.ſi is q ĩ ptãte.⁊.l.ſiduo.ſacit qð no.C. de bo.poſ.õta
bu.l.ũij.⁊ de li.pᷣte.l.maximũ. Idẽ ſi legatũ ex teſtõ accepta
ret vl aliqð ſiłe facẽt: vt.l.penlł.s.de ĩoffi. teſ.qñq; ſili non
appꝛobat expᷣſſe nec tacite ꝑ aliquẽ actũ:ſʒ ſolũ tacet:⁊ tẽ
an ꝑ taciturnitatẽ iducat᷑ appꝛobatio teſti ſũt opi.vt dixi
dico ſiqdẽ ſiliꝰtacet tñ facit aliquẽ actũ ꝑ quẽ inducii cõdi

tio vel imixtio ĩ hẽditate pꝛna tũc expᷣſſe vid et᷑ dicẽ nulluʒ:

vt h dũ dicit ſi partẽ hẽdita᷑ aduocauerit. Idẽ puto ſi bo
na hẽditaria poſſederit eadẽ rõne.C Pꝛetea h diẽ ſi bo
nis pais ſe abſtinuit ⁊c̃.qj qñ ſe ĩmiſcuit ſecꝰ.ſi vo nullũ talẽ
actũ ſecerit:tũc ſiqdẽ tacẽt tãto tꝑe ꝙ pᷣͤſcribat᷑ iuri adeun
di vel imiſcẽdi de iure ciuili ifra.xxx.ãnos nõ eſſet dubiũ:
q; paria ſũt quẽ excludi repudiatiõe vlł tpꝑe: vt.l.ij.S.expe
ctãda.j.de bo.poſ.ᷣmtabu. Si vo tã to tpe nõ taceat tũc

glo. videi velle ꝙ ſi pᷣterit᷑ taceat ꝑ annũ ꝙ ex tali teſtõ de⸗
bet᷑ bono poſ.Fmtabu.tex.ẽ ⁊ glo.de carbo.edic.l.ſi ĩpu⸗
bes.S.ſi ibi aut nõ accepiſſet als hʒ ↄtabu vel ab ĩteſtato

bo.poſ.ſᷣmtabu.⁊ ita ĩtelligit ibi glo.qð v rõnabile.nã ex
hoc teſtõ ſic appꝛobato dai bo.poſ.ſmtabu.non aũt adit᷑
hereditas de iure ciuili: vt.j.dicã.ſʒ pᷣtoꝛ tacẽtẽ per annũ
habet ꝓ omittẽte:merito ſuccedit edictũ pᷣtoꝛis vt det bo.
poſ.ſimtabu.ꝓbai i.d.l.ij. . expectãdi.j.de bo.poſ.Fmta

bu. C Coõtra h̊ videt᷑ C.e iure deli.l.ſancimꝰ.vbi ule ꝗ re
pudiat bo.poſ.de iure pᷣtoꝛio: nõ ꝓhibet ſuccedẽ de iure
ciuili ab ĩteſtato.ꝗdã iſtã glo.repꝛobãt:ſy ſi vis eã ſuſtinẽ
nõ tũ eſt ↄ: q; ibi loꝗtur q aliꝗs repudiat de iure pᷣtoꝛio
ex teſtõ:nec ẽ aliqs ꝗ poſſit ex teſtõ ſuccedẽ:h̊ vo ẽ aligs ꝗ
põt ſuccedẽ ex teſtõ: vt.d.l.ſi ipubes.S.ñ. ¶ Oppo.C. de
poſthumi hẽ.ĩſti.l.ij. Glo. dicit ibi ĩ poſthumo:h̊ĩ iã nato
h nõ videt᷑ bona:qꝛ facili cõfirmat teſtamẽtũ ruptũ natiui
tate vel agnatiõe poſthumi qᷓ; ruptũ pᷣteritiõe ſilij iã nati
vt. ð. e.l.poſthum.in pᷣn.dico g q i.l.ꝛia ĩpubes deceſſit
Ttali ſtatu ĩ quo nil itelligebat: vñ non põt ſibi ĩputari ap
pꝛobatio vel repꝛobatio. ſic debet ĩtelligi qð no..e.l.qui
vxoꝛẽ. Op.teſtm nõ põt pẽdẽ ex alteri volũtate: vt.l.
illa ĩſtitutio.de hẽ. ĩſti.ergo nõ põt pẽdẽ ex volũtate ſilij.
So.nõ põt pẽdẽ ĩ alter volũtatẽ a teſtõꝛe vt ibi: ſʒ a lege
ſic vt B. Aenio ad.q.⁊ circa iſtã partẽ q̃ro pᷣmo: vtrũ
ex iſto teſtõ ſic appꝛobato poſſit adiri heditas de iure ciui
li vel ẽ neceſſe ꝙ petat᷑ bono.poſ.fmtabu. de iure pᷣtoꝛio:
Quedã glo.tenẽt ꝙ de iure pᷣtoꝛio: vt.õ.l.ꝓxi.in.ij.glo.
⁊.j.de ↄtabu.l.qð vulgo.⁊.C. de ↄᷣtabu.l.ij.⁊.S.de peti.he
re.l.j.vbi gl.̊ firmat. In ↄꝛiũ ꝙ poſſit adiri de iure ciui⸗
li ĩnuit glo.j.de le.pᷣſtã.l.ſi duo.iĩ glo.paruula duʒ diẽ ſed

adijt vel bo.poſ.petijt.⁊. C. de ĩſti.⁊ ſubſti.l.ſi pat.qð patz

qꝛ glo.i.l.certũ.C.vñ legi.ponit oẽs caſus ĩ ꝗbus hodie ẽ

neceſſaria bo.poſ ſmtab.nec ponit iſtud Du. diſtictione

magna quã ponit ĩ.l.gallus.dic ꝙ hoc teſtm̃ valet de eq
tate:nec declarat pᷣtoꝛia vel ciuili. Sʒ ĩ q̃dã ſua diſputati/
one detmĩauit ꝙ de eꝗtate pᷣtoꝛia ꝑ rõnẽ poſitã in gl.S.l.
ꝓxi. Idẽ tʒ Rofſ.de bo poſ.ſmtabu. Idẽ Ci.i.l.certũ.C.
vñ legit.Et iſtud vꝛ verũ ꝑ rõnẽ poſita.S.l.ꝓxi.qꝛ ſi hoc te
ſtamẽtũ valẽt de iure ciuili:bmũ rũperet᷑.qdð ẽ ꝗ.l.ſi filᷣ ꝗĩ
ptãte.S.ti.j qð no.qꝛ cũ ſit neceſſe ſuccedi deiure pᷣtoꝛio ẽ
neceſſe ꝙ agnoſcat᷑ bo.poſ.coꝛã iudice iſra annũ vł centũ
dies: vt.l.fi. C.qui admit. ad bo.poſ. ¶ Qũo ꝗd ſi teſtm̃
nõ habet ſolẽnẽ numeꝝ teſtiũ: an poſſit appꝛobari ꝑ veni
entes ab inteſtato?: Dico ꝙ nõ: vt.C. de teſta.l.nõ dubiũ.
Mñ.tunc eni appꝛobatio ſilij valet q teſtm̃ rũpit᷑ eius ſa
uoꝛe:qꝛ pᷣterit vt h.ſʒ ſolẽnitas nõ eſt inducta fauoꝛe inſti
tuti:ſed iure publico: vt dixi in.l.nemo põt.j.de le j.nam
appꝛobãdo nõ põt validari teſtm. ¶ Quũo ſi teſtamẽtuʒ
habet ſolẽnitaſ deſectũ tñ ĩ eo ſunt iſtituti veniẽtes ab ite
ſtato:ſʒ cõtra talẽ defectuʒ ſuccurrit ꝑ.l.hac cõſultiſſima.
F. ſigs aũt. C. de teſta. Itẽ eſt ibi defect pꝛeteritiõis:an po
terit appꝛobari: Rñdeo ſic: vt.d.l.ſi duobꝰ.S ſi pꝛiꝰ.j.de
Ʒtabu. ¶ Quero h logꝗtur in ſilio pᷣterito:quid i alijs li/
beris pꝛeterit: Mũñdeo idẽ:vt.j.de le.p̃ſtan.l.is ꝗ in pote
ſtate.⁊.l.ſi duo.C. de li p̃te.l.maximũ. ¶ Quero qd ĩ pa
tre pꝛeterito appꝛobãte:an teſtm̃ recõualeſcat eqtate hu
ius.l. Iſte paſſus nõ poterat eſſe cognitiſto iure cuʒ pat᷑
p̃teritus nõ dicebat nullũ:ſed veniebat ꝑ cõtrabu. hodie
vo dixit nullũ:vt dixi ĩ diſtictiõe pᷣcedent partis:vnde cre
do pꝑ equitatẽ huius.l.teſtamẽtũ cõfir mari eadẽ rõne:nil
tamẽ reperio expꝛeſſuʒ. ¶ Quero ſi filius p̃terit nõ vult
dicere nullũ:an alij beneſicio pᷣteriti poſſunt dicere nullũ
ſicut dicim in cõtratabu.vt.l.ſi poſt moꝛtẽ.i fi.j.de cõtra/⸗
tabu.dic vt ibi dixi. Altio q̃ro vſurari fecit teſtamẽtũ
⁊ anteq; faceret vel ĩ ipſo teſtamẽto nõ pꝛeſtitit cautioneʒ
de reſtituẽdo vſuras ſᷣm foꝛmã.c.qᷓqᷓ;.de vſuris.li.vj.po/⸗
ſtea pꝛeſtitit illaʒ cautionẽ: an teſtm recõualeſcit: Jo.an.
cũ gloſauit ſextũ libꝛũ dixit ꝙ ſic. poſtea vidẽs ꝙ multi re/⸗
pꝛobãt opi.ſuã ꝑ.l.j.S.ſed ſi ſilſ.j.de le.iij. ⁊..de teſta.l.ſi
nill,qũ gloſauit clemẽtinas ĩ.c.j.de ſepul.dicit ꝙ teſtm re
cõualeſcit q ad ſepulturã:⁊ ita ĩtellexit dictũ ſuũ in.d.c.qᷓ;
qᷓ;.de vſur li.vj. Do. Nico de ma.antecᷓ fierẽt iſte glo.diſ
putauit hãc q̃ttionẽ ⁊ determiĩauit ꝙ teſtm̃ recõualeſcat.
⁊ yt tollant᷑ oĩa cõtraria dixit ſic:qũq; teſtamẽtũ ab intio
nõ valet: qꝛ ille qui ſacit eſt inteſtabilis ⁊ ex poſtſacto non
recõualelſcit:

gte
ie
ſtne
torio
65
(de
gto⸗
atint
nti
ceſt
la
lqni
ſt.,,
eſli⸗
lege
ytri
echi
tolio⸗
etlehe
clui⸗
leſd
t
oce⸗
ctone
decg
at⸗
ö.
ri.
hocte
fligi
tonoe
centi
teſtin
peni
ubii.
us ſa
einſti
.nann
mnit,
abie
ſinn
npo
de
li
ote
ipa

pat
de⸗
ecre
enl
fut
lin
to/
ſii
g
o/
N.
ſe/
1
i
6
Ni
t⸗
10

De his que in teſta.delen.

reeõuale c t:vt l.j.S.ſi filius.j.de le.iij.?⁊ ðe here.ĩſti.l.ſi fili
us. Qñq; teſtamẽtũ nõ valet ab initio ꝓpter defectũ he/
redis inſtituti:vt qꝛ eſt inteſtabilis paſſiue ⁊ tũc idẽ:quod
dic vt.l.ſi alienũ.s.in extraneis.de here.ĩſti.quãdoq; de
ſicit ab initio rõne ſolẽnitatis:⁊ tũc idẽ ꝙ nõ recõualeſcit.
vno enĩ ↄtextu debẽt adhiberi ſolẽnitates:vt.C. de teſta.
lantiqtas.x. S. de teſta.l.heredes palã.iĩ fi. Eſt q̃rt caſus
in quo teſtm̃ nõ deſicit ꝓpter defectũ ꝑſone teſtanij here/⸗
dis iſtituti vel ſolẽnitatis:ſʒ deſiẽ ꝑ creditoꝛes ꝗ fraudani
vt qñ ille qui nõ eſt ſoluẽdo inſtituit ſeruos: tũc tale teſta/
mẽtuʒ potuit recõualeſcere ſi poſtea ĩcipit eſſe ſoluẽdo: vt

C.de neceſſarijs ſeruis heredi.iſti.l.j.et j.de here.ĩſti.l.

ſoluẽdo nõ erat plu.⁊cc. Nũc ad ꝓpoſitũ.c.qqᷓ;. ex de vſu
ris.li.vj.nõ facit vſurariũ ĩteſtabilẽ ſʒ ꝓhibet perſonis in
tereſſe tali teſtõ dũ dicit nullus vſurarioꝝ teſtamẽtis ĩter
ſit. Itẽ pᷣſtatio cautiõis nõ eſt de ſolẽnitate teſti:qð patet:
qꝛ põt pᷣſtari cautio ante teſtamẽtũ ꝑ plures dies:vt.d.c.
;cqᷓ;. Si enĩ eſſet de ſolẽnitatib debẽt ſieri vno ↄtextu:vt
dictũ eſt. detmĩat g ꝙ dictüũ teſtamẽtuʒ cõſrmet᷑ cautione
poſtea pꝛeſtita. ſimile. C. de pci. ĩpe.offe.l.vniuerſa.pꝛo h
optime eqtas illi.l.vt.S.l.ꝓxi.in pᷣn. ⁊ hic reperit᷑ qð po
ſtea Yo.an. poſuit in nouella ſuꝑ lerte in ⸗
- i extrane iſtitutus
— Iquis heres. ncipiat eſſe ſuus inſti
— tutio nõ vitiatur.h.d. ¶ Oppo.qgl.j.de gtabu.
l. nõ putauit. S.ſiqs emãcipatũ. So.aliud ĩ exhẽdatiõe q̃
eſt res iepta in extraneo: vt.l.quidã cũ ſiliũ.j.de vᷣbo.ob.
i liud ĩ inſtitutiõe que eſt res apta in extraneo:vt hic di/
xi in.l.ſi filio.S.ſi.S.ti.j.
A Cauſa teſtati nõ trahit ad ſe cauſaʒ
J e. inteſtati ſi teſtõꝛ pꝛohibuit: ſecRſi nõ

pꝓphibuit. h. ð. Diuide. pmo loꝗt᷑ qñ teſtõꝛ dos ĩ⸗

ſttuit ⁊ cuilibet exneũ ſubſtituit. Scoo qñ eos ĩuicẽ ſubſti

tuit Lertio circa bmũ caſũ docet q̃liter poſſit adiri hẽdi
tas.ſcoa ibi ſʒ ego. tertia ibi ĩ pꝛima.¶ Pꝛo declaratio
ne tex.q̃ro rõnẽ iſtoꝛũ caſuũ: Glo.dicit in ᷣmo caſu teſtm̃
rũpit᷑ ĩ totũ:qꝛ reperit᷑ perſona ſubſtituti a quo poſthumꝰ
eſt pꝛeteritꝰ.in ſco caſu non rũpũ qꝛ reperiũ perſona a q̃ᷓ
nõ ſit exhẽdatus poſthum.hec rõ colligi ex ſca gl.par
unla in ſcoa parte.l.ſup vᷣbo puto.hec rõ non placet DBi.
dicit cũ exheredatio nõ poſſet nieri a perſona ſo a gradu:
vt. S.ti.j.l.iij S.ſili.dicit g Di.ꝙ ratio eſt:qꝛi ſcðo caſu nõ
reperit alius ſubſtitut'qui me ↄiuncti repellat:in pᷣmo ſic:
⁊ ſic hoc caſu aliã partẽ habet iure accreſcẽdi:nõ iure ſub
ſtitutiõis. Alud dictũ declaro:qñ teſtõꝛ dedit ſubſtitutum

exneũ videt᷑ pꝛohibuiſſe ius accreſcẽdi iter inſtitutũ ⁊ ſub/

ſtitutũ cuʒ ſubſtitut pꝛeſferat᷑:vt.C. de ſideicõmiſ. auẽ.hoc
amplu.⁊.j.de bo.pol.Fᷣmtab.il.ij.ꝭ.ſi duo.no.i.l.q pater.
j.de acꝗ.here.merito vno moꝛtuo vel repudiãte ali hẽs
nõ habʒ per ius accreſcẽdi:⁊ ꝓpter ꝓhibitionẽ teſtatoꝛis
tacitã ſubſtitut'nõ habet qꝛ eius gradus rũpit: ⁊ q; teſtõꝛ
nõ poteſt decedere ꝓ parte teſtatus et ꝓ parte ĩteſtatus:
cũ totũ teſtm eſt ruptũ.⁊ hec ẽ rõ pꝛime partis: vt..ti.j.l.
ſi poſthumꝰ.v.na et cũ duobꝰ. ¶C Sed qñ ſunt plures ⁊ i/
uicẽ ſubſtituti per ſubſtitutionẽ teſtõꝛ voluit tollere ius ac
creſcẽdi.non enĩ voluit tollere ius cohẽdũ:imo voluit au
gere ⁊ ſic habẽt vtrũq; ius:vt.j.de acq.here.l.ſiqs hẽs.et
ibi no.⁊.C.de ĩpu.⁊ ali.ſubſti.l.teſtõ.⁊ ibi no.poꝛtio ergo
vni deſiciẽs vadit ad aliu per ius accreſcẽdi.et iſta ẽ ratio
ſcdðe par. In tertia parte rõ patet.non enĩ vnus põt adi
re ante aliũ:qꝛ ſic adiret cũ dubitat de virib teſtamenti g
l. ſed ſi de ſua.j.de acꝗ.here.¶His pꝛemiſſis op.ex glo.
cauſa teſtati trahit ad ſe caulaʒ inteſtati:vt.l.j.S.ſi ex fun/
do.j.ti.ij. So.illud verũ niſi teſtõꝛ pꝛohibuiſſet:qð bᷣ feciſ
ſe videt᷑ dãdo ſubſtitutũ vt dixi.idẽ ſi als ꝓhibuiſſet expᷣſ/
ſe:vt. l. quotiẽs. ſi duo.j.ti.u.Et ſic habes ex pᷣdicſ ꝙ te/
ſtatoꝛ põt ꝓhibẽ ius accreſcẽdi tacite vel expſſe.ↄcoꝛdat

l.dñs.S.j S. de vſufruc.Fm vna lec.⁊ pᷣdicta faciũt ad ĩtelli
gẽda ver ba illa in teſtamẽtis.ſ inſtituo illũ in certa re:⁊ ꝙ
plus petere vel habere nõ poſſit.de quo dicã in.d.l.quo/
tiẽs S.ſi duo ¶ Sʒ cõtra pꝛedicta op.ſoꝛtiter de.l.qdaxʒ
teſtõ.j.de vul.⁊ pu. ibi ſubſtitutione deſiciẽte redit poꝛtio
ad heredes p ius accreſcẽdi. Reſpõdeo qñ ſubſtitutio vi
tiatur alio mõ qᷓ; ex cauſa pᷣteritionis loqtur cõtrarium:
ſed qñ vitiatur ex cauſa pᷣteritiõis tũc pꝛocedit.l.iſta.ideo
enĩ pꝛeterit rũpit vt ſibi locũ faciat:vt.l.nã ⁊ ſi ſub cõditi
one.in ſi.ð.eo.nõ autẽ rumpit vt ad alios vadat. Nũc re/
deo ad glo C Oppo.ad pᷣn. ꝙ videat᷑ exheredat ab oĩ/

bus gradibꝰ: vt.l.iij. S.flliꝰ. S.ti.j. So. vt in pn.gl. C Op
po.ſcdᷣo ꝙ ſubſtitutꝰnõ vocetur niſi ambob' inſtitutis ex

cluſis.C. de ipu.⁊ ali ſubſti.l.penul.So.ibi fuit facta ſub
ſtitutio vtriq;:hᷣ ſingulis. Oppo ꝙ põt decedẽ ꝓ par/
te teſtatus ⁊ pꝛo parte inteſtatꝰ:vt.l.circa.de inoffi.teſta.
So.hic qñ teſtamẽtũ rũpitur natiuitate poſthumi q ideo
rũpit vt ſibi locũ ſaciat vt dixi.⁊ ſic in totũ:ibi qũ rumpi ꝑ
querelã ⁊ ſic facto iudicis: ideo nõ rũpitur vltra qᷓ; iudex
voluerit. hoc tãgit᷑ in penul.glo.i.l.antiq.S.ſi pars here.
peta. ¶ Oppo.qꝙ admittit inſtitutꝰ.nã ſi vinco vincẽtem
te vincã te:ſed inſtitut vincit poſthumũ qui eſt exhereda/
tus ⁊ poſthum vincit ſubſtitutũ:ergo inſtitut vincit etiaʒ
ſubſtitutũ adeo ꝙ ex eius perſona teſtamẽtuʒ rumpet᷑:vt
l.de acceſſionibꝰ.de diuer.⁊ tempo.pᷣſcrip.So.dicit glo.
ꝙ fallit illa regula.dic de hoc vt ibi dixi.⁊ Ci.in auc.lʒ.C.
de natu.li.¶ Op.de iure codicil.l ſed cũ ea. So.dicunt

quidaã ꝙ hic loquitur qñ inſtituti ſunt extranei:ibi qñ filij

et fratres. Iſtgꝗʒ ſolutionẽ nec impꝛobo nec appꝛobo.dic

ſane mentis non rũpitur. hoc dicit.

— . . .
LiEr vt ibi dicam.
— 1 A tin 86. Teſtamentũ ĩciſum a teſtatoꝛe nõ

¶Be his que in teſtamento delent. Rubꝛica.

Ae in teſtamento:
Pꝛimo ponit vnũ dictuʒ. Scdo ex
ponit quodlibʒ ver bũ illius dicti ꝑ
multas particulas. ſcòa ibi legi au
teʒ. Hec ſecũda pars ſubdiuiditur
in multas particulas: vt videbii..
legi.hic exponit verbũ legi. ¶ Et no ꝙ legi intelligitur
pꝛoſpici oculis que ſcripta ſũt. ⁊ ſic apparet ꝙ ſentẽtia nõ
dicitur lecta ſᷣm foꝛmã.l.ij. C. de ſen.ex peri re.niſi ꝗs ſcri
pturã oculis pꝛoſpiceret. C Scðo no.de eo quod dixii
l. qui teſtamẽto.S ñi.S.de teſta.ꝙ teſtis debet deponere de
ſenſu coꝛpoꝛis:non de eo qð intellectu perceperit. ꝓ hoc
optime ſacit iſte tex.ibi nõ debet intelligi ſed oculis ꝓſpi9
ci. ¶ Tertio no.ꝙ ſtatutũ eſt h̊ ꝙ iſtrumẽta publica mã
dantur executioni ſicut ſentẽtie.modo q̃daʒ mulier habe
bat inſtrumẽtũ ꝙ vir ſuit cõfeſſus ſe habuiſſe doteʒ de ea
ſecerat quietationẽ:nũc ſoluto matrimonio petebat exe/
cutionẽ inſtrumẽti cõtra virũ ex vigoꝛe tacite ſtipulatiõis
de reſtituẽdo pꝛeſũpte ex.l.j.C. de rei vxo.acij. Iſta.l.ſac̃
ʒ eam:quia illa tacita ſtipulatio nõ poteſt eẽ legitime ſcri

pta in inſtrumẽto ſed ĩtelligit auctoꝛitate legis: ⁊ ideo tũc

nõ mandaret᷑ executioni illud inſtrumẽtũ Fm.l.diſpoſitio
nẽ. in ↄꝛiũ facit.l.ſi duo patroni.S.marcellus..de iureiu.

2, In iſto. S. exponitur verbuʒ
Seg u0 letibus. incõſulto deleta. C Quero

que eſt differẽtia inter inductuʒ cancellatuʒ et perditum:
Dic vt no.in.l.ſiquis libertatẽ.s.de peti.here.i glo.ſuper
yerbo iduxerat ⁊. C. de ſol.l.inductũ.⁊.j.l.ꝓxiĩa.i pᷣn.

— Hic ſoꝛmat vnã queſtionẽ circa pꝛemiſſa.
Et ideo.

¶ No.iſtũ v.ad ea q̃ notarij apponũt to

ta die in ſine inſtrumentoꝝ.ſ.ea que ſcripta ſunt ⁊ addita

2

De here. inſti.

mea pꝛopꝛia manu ſcripſi ⁊ addidi: qꝛ per hoc tollitur ſu
ſpicio inſtrumẽti: verũtamẽ qꝛ illa ſcriptura nõ referi niſi
ſolũ ad ea que cõſulto ſunt ſupꝛaſcripta vt h: bñ ſaciet no
tarius ponere quod ſupꝛaſcriptũ eſt.ſ.in tali vel ĩ tali par
te.ſi eſſet ſuꝑſcriptio ĩ vna parte tm̃ nõ eſſet neceſſe qꝛ ad

illũ tm referreĩ: vt.l.ij.de li.⁊ poſthu. ¶ Quero qd ſiap/⸗

parẽt plures ſubſcriptiões ⁊ notari dixerit ſimplicit᷑ que
ſupꝛaſcripta ſũt ante omnia pᷣſumant᷑ ſupꝛaſcripta conſul
to: Rñdeo ſic niſi ſauoꝛe liberta:vt.j.l.ꝓxi in ſi.

de quo ꝑ Ci. C.ne ꝗs ĩ ſua canſa.l.j.et ꝑ Inno.ex de elec.
c.noſti.⁊ de iudi.c.cũ veniſſẽt. ¶ No.ergo glo.h̊ ſuꝑ ver/
bo remotis.ꝙ iudex nõ debet hꝛe cõſiliũ cũ aduocat litis
⁊ imponit ſinẽ dici᷑ eoꝛũ quãdo ſibi videi. quod ĩitellige cõ
ſiliuʒ vt eis credaĩ:vt.l.pᷣtoꝛ.S.j.de iuril.om.iudi. ⁊.l.n.s.
de teſti. Sʒ collationẽ bñ põt habere cũ eis:nõ vt eis cre/
datur niſi quaten iudici videbit. Credo tamẽ ꝙ aduoca
tus nõ poſſit cogi vt ↄſulat in cauſa in q̃ aduocateſt: ſed
alij cogi poſſunt:vt. C.De aduoca. diuer.iudi.l.ſancim.et
quod no.C. de ꝓxi ſa.ſcri.l.ij.li.xij.

— -- —

+— — — —

— 1r Hic foꝛmat aliam queſtionem circa
Sed ſi legi. pꝛemiſa.
— – - EHic facit vnã queſtioneʒ circa qd
Geg cõ ſulto. prime dixerat. ¶C Op.ad v.hũc

No.ꝙ ſi fauoꝛe libertaʒ ẽ quid ĩ dubio ĩ
U Homen. ductũ: q inductũ eſt pꝛeſumat᷑ incõſulte:
ergo ĩ ↄꝛiũ ẽ ius cõmune.⁊ qð dicit ĩ libertate:idẽ puto in

de pꝛecedẽti.So.qũ aliquid deleĩ ita ꝙ poſt deletionẽ le
gi nõ põt:aut hoc ſit ante cõſũmationẽ teſtamẽti:⁊ tũc eſt
pꝛeſũptio ꝙ ſi teſtõꝛ voluiſſet deleri iterũ ſeciſſet reſcribi:
vt ĩ pcedẽti reſpõſo.ſed qñ poſt ↄſũmationẽ teſtamẽti:tũc
hʒ locũ diſtictio huũ. S.aut eſt deletũ ↄſulto:aut incõſulto.

æ Hic incipit exponere verbũ poſituʒ

¶ Et ſiquidẽ. in pn.l. vbi cõſulto. V

— – Pic ponit id qð in pᷣn. dictũ eſt ibi id ve/
Gi lnd

Oero quod nõ iuſſu.

eE I.AIſte vſi. refertur ad totuʒ di/
Et hereditatis. ctũ. C Op.ꝙ hẽditas ſemel
data nõ põt ademi ipſo iure per delationẽ:vt.l.hẽdes pa
lã. .j.S.de teſta. Dicit glo.ꝙ h̊ debet exponi nõ videĩ da
ta.ſ.efficacit. Tu dic ꝙ ſi añ pfectionẽ teſtamẽti delet᷑ non
videt᷑ data:vt h.ſi poſt: aut deleuit qꝛ voluit decedẽ iteſta/
tus ⁊ ipſo iure tollit᷑ ⁊ applicat venientib ab inteſtato: vt
j.l.ꝓxima. aut deleuit qꝛ heredes reputauit indignos et
nõ tollunt᷑ ipo iure ſed heredes ſũt:ſʒ ſiſc ab eis aduocat:

vt.j.e.l.penl. Nõ ob.l.heredes palã.S.j.qꝛ ibi deuenit ad
actũ verbi ⁊ ſic reqritur ſolẽnitas:h̊ deuenit ad actũ facti

pꝛo hac opi.fac̃ qð no.doc.C. de teſta.l.noſtrã. ⁊.l.here/
ditas.C. de his ꝗ.vt idig. Altimo gl.dicit ꝙ ex tali te
ſtamẽto lʒ poſſit adiri hereditas de iure ciuili: non tñ põt
peti bo.poſ.ſᷣmtabu.vt ĩ glo.ꝑ quod patet ꝙ ſi aligs ha/
buit inſtrumẽtũ qð poſtea perdidit vel poſtea ẽ deletũ ꝙ
lIʒ debitũ poſſit peti per modũ libelli:nõ tñ põt peti execu
tio ĩſtrumẽti ex foꝛma ſtatuti.de qͥ dixi.S.
n dubio cancellatio
c Ancellauera l. Fanb ad rationeʒ
cãcellationi adiectam.h.d. ¶ No.qꝙ qñ plures
ſunt cõdẽnati in vna cõdẽnatiõe et vnꝰ ſoluit illius tm no
mẽ debet cãcellari. C Scðo no.ꝙ ſi tota ↄdẽnatio cãcel

laretur vno ſoluẽte nihilomin cõdẽnatio remaneret vali

da in pſonis alioꝝ. reſtringit᷑ enĩ cancellatio ad cauſã cã/
cellationis:vt hic qð tene mẽti.vidi ĩ vna cõdẽnatione eẽ
plures cõdẽnatos: ⁊ quia duo ſoluerũt cõdẽnationẽ totũ
cancellauit: nec aduertit de vno ꝗ nõ ſoluit: an poſſit ſie/
ri in nõ ſoluẽte executio: Certe ſic:qꝛ cancellatio ad illos
duos tm̃ refert᷑.vide glo.q̃ incipit ſed nõ ſoluit ⁊c̃.quidã di
cunt ꝙ ſoluit ibiĩ ambiguo.ſed vᷣitas eſt in ↄꝛiuʒ:qꝛ hic lo⸗
quitur qñ eſt dubiũ:ſed qñ eſt certũ loquit.l.ꝓxi.⁊ ibi ſol/
uetur. C Quero qᷓ ſit differẽtia ĩter inductũ ⁊ cãcellatũ:
Et dico ꝙ ꝓpꝛie cãcellare ẽ ꝑ trãſuerſũ ĩ modũ crucis ⁊c̃.
Inducere ẽ per mediũ ducere ſicut ꝓbaĩ ꝑ glo.iĩ.l.ſiqꝗs li
bertatẽ.ĩ glo.ſuꝑ vᷣbo inducit᷑.sõ.de peti.here.l.ĩductũ.C.
de ſo. Oppo.S.l.ꝓxi. So.vt gl q̃ diſtiguit tres caſus.
et ĩ eo ꝙ dicit i dubio.idẽ ĩ.l.noſtrã.C. de teſta. Sʒ Qi.ibi
⁊ Bi.h̊ repꝛobãt:qꝛ nemo ẽ indignniſi appareat:vt.l.cũ
quidã.S.rogo.i.de le.ij.¶ Oppo.j.l.ꝓxi.So.ibi nõ cã.
ecellauit omnes tabul.
No.ꝙ ĩperatoꝛ ẽ iudex in cau

ℳ P Jq
Roxime. iperij ⁊ in cauſa ſiſci. ld idẽ
I.ti.j.l.⁊ h tiberi.ita dicũt doc.ꝙ magni iudices ⁊ ciuita

tes q̃ nõ recognoſcũt ſuperioꝛẽ ſũt iudices ĩ cauſis ꝓpꝛijs

relictis ad pias cauſas eadẽ rõne:qð ẽ multũ notabile.

us vires nõ tollit niſi de mẽte cõſtet.h.d. Nota/

, Si de eodẽ facto ſũt plura in
v» )Dn ribus. ſtrumẽta vni cãcellatio alteri

rius ſcripſit inſtrumẽtũ pᷣmo in baſtardello paruulo:dei/

de illud extẽſe poſuit in libꝛo ſuo ⁊ in baſtardello cãcella/
uit: certe iſta cãcellatio nõ noceret ĩſtrumẽto ſcripto in li
bꝛo.ꝓ hoc ſacit qꝛ cãcellatio limitat ſjin cauſas cãcellatio
nis: vt.S.e.l.cãcellauerat.ſed cauſa cãcellatiõis ſᷣim moꝛeʒ
notarioꝛũ eſt vt ideo cãcellet i baſtardello qꝛ cõplete miſ
ſuʒ eſt ĩ libꝛo igii ⁊c. Scðo facit ſi creditoꝛ reddat debitoꝛi

inſtrumẽtũ cancellatũ:lʒ in libꝛo notarij appareat inſtru

mentũ incoꝛꝛuptũ:qꝛ mẽs ſuit ꝙ a toto debito recedatur:
vt.l.qui cyrographũ.de ꝓbatio.per cancellationẽ vni vi
detur totuʒ inſtrumẽtũ cancellatũ: quia talis fuit mens iu
riſconſul.vt hac.l.ij.rñſo.

CBDe hberedibus inſtituẽdis. Rubꝛica.

. Op. C.
VWi teſtatur. ebae

cõſultiſſima. So.iſta ẽ ſuperfluitas
q̃ nõ vitiat. ¶ Itẽ op.C. de cõſti.
pecu.auc.ſiqũ. So. iperſonalitas
ex parte ei ꝗ obligaĩ vitiat diſpo/
. ſitionẽ vt ibi: ex parte eius cui obli
gatio q̃rii vel qui diſponit ad ſui comodũ nõ vitiat:vt hic
⁊.l.ſtipulatio iſta.S.ſiqs ita.de vbo.ob. ſubintelligit enĩ ꝑ
ſona loq̃ntis:et ideo cũ teſtõꝛ dicit titi ꝰheres eſto: intelligi
tur.ſ.mihi.Et per hoc credo ꝙ ſi notarp dicat rogatſcri
pſi:debet itelligi.ſ.a partibus vel a teſtõꝛe.

.☛ Oppo..C. de here.iſti.l.quotiẽs.
Si ex fundo. So.ibi erat alius heres inſtitutꝰ

vniuerſalit: hic nõ. Quero gd ſi teſtõꝛ dixit titiũ inſti/
tuo in ſundo et ꝙ plus petere nõ poſſit.dicã.j.eo.l.quoti
2 ens. 5§. ſi duo.

Sinautẽ. Quero an vitiatur teſtm̃ ſi dicat lutius:

—

Pla.ꝙ ſic ꝑ.l.erroꝛẽ. C. de teſta.Et expone bat in ꝓ val/
de.glo.ð qꝛ h̊ ſunt tres negatiões ⁊ Iʒ due faciãt vnã affir
mationẽ:vt.l.duobꝰ.j.de vbo.ſig. tñ tres faciũt oꝛonẽ ne
gatiuã.facit.l.jj.de cada.puni.⁊ per Ci.C. de ſer.ſug.l.j.
Iſta.l.facit ad q̃ſtionẽ. Judex in ſnĩa dixit titiuʒ abſoluo
⁊ in expẽſis victũ victoꝛi nobis ⁊ ſucceſſoꝛib taxatiõe re/

ſeruata.querebaĩ vtrũ videbat᷑ facta cõdẽnatio expẽſaruzʒ

qꝛ deſicit verbũ cõdẽno nec videt᷑ repetitũ ex pꝛecedẽtibꝰ
Et videi ꝙ nõ.C. de ſen.l.pꝛeſes. OIn cõtrariũ facit h.l.ma
xime.in fi.ſui.lʒ enĩ nõ ſit verbũ condẽno.debet ſubintel/
ligi. Nec ob.ꝙ ſentẽtia debet ferri in ſcriptis:qꝛ etiaʒ hic
loquitur in teſtamẽto quod fit in ſcriptis:⁊ hoc puto veꝝ
lʒ cõtrariũ fuerit iudicatum.
.BDeſect' cõditionis de pꝛeterito vl de
Irca.pꝛeſenti vitiat ĩſtitutionẽ:ſed ſi de fu/
turo puriſcat ſi ex facto teſtatoꝛis depẽdet.h.d.fſᷣm Di.
Oppo.de.l.clemẽs.i fi.j.eo. So.vt ibi. Op. de.l.
qui beredi.

ep⸗

re,
4
ed

oi
ter
din

in
eri

—.—.—

.

qui heredi j.de ↄdi.et de.So.hic loqtur in cõditione de
ſuturo q̃ depẽdet ex volũtate teſtõꝛis:vnde teſtatoꝛ nõ in
ſerendo cauſaʒ videt᷑ penituiſſe: ibi qũ cõditio depẽdet ex
ſacto alteri vel ex ſoꝛtuna.ita dicit Di.hic ⁊ no.glo.in.l.
ſiqs ita ſcripſit heredẽ.j.eo. ¶ Oppo.de.l.ſtichus ꝗ me
erit de le.j. in eo qdð ibi dici᷑ de relatiuo ꝗs vel qui. Sol.
vt ibi. Op. de.il.ſi meuia j..eo. So.ibi cõditio nugato/⸗
ria qᷓ nunqꝙ; fuit nec eſſe potuit:ideo eius defect᷑ vitiat:hic
gũt fuit cõditio de pᷣterito que eſſe potuit. Inn
V In inſtitutiõe
Eruns. Si ſernü. videt᷑ adiecta
cõditio que adijcit᷑ liberati h.d. ¶ Oppo.de.l.
diuus pius.j.de manu.teſ.Sol.vt ibi.¶ Oppo.de.l.qui
dã. C. de neceſ.ſeruis. So.vt glo.⁊ ibi plene.
De adiectiõe alteriꝰalteri põt adij/

Siquis ita. ci cõditio.hoc dicit.

—

Qui fideicõmiſſariã *nõ mute::tñ quali/

tas acqſitiõis mutari põt.h.d. Et op.de.l.ſi ſeruũ.S.ſi

quis.j.de acq here.Sol.poteſt deſinere eſſe heres ſi vult
quo ad effectũ vt ibi:tñ ſemꝑ remanet hẽs noiĩe:vt h ⁊.l.ei
qui ſoluẽdo.e. C Oppo.ꝓꝙ heres añ nõ potuerit dare
libertatẽ:vt.l.vnũ ex familia.ĩ pᷣn.j.de le.ij.⁊.l.ſed ſi añ.ad
trebel. Glo.nõ ſoluit.dic ꝙ ideo põt dare libertatẽ añ qꝛ
nemini pᷣindicaret: ibi nõ põt reſtituere hereditatẽ añ qꝛ
alij pꝛeiudicaret:vt no.in.l.poſt moꝛteʒ.C. de ſideicõ.⁊.l.
ſiliuſſa.S.diuus ſeuer.j.de le.j. ⁊.l.cũ pꝛ.S.ſilia.j.de le.ij.

E Legit in glo.mulꝗ modis ſatis clare ⁊

Perture varietas lec.eſt ꝓpter ↄꝛiũ.l.ſi ſub ↄdi
tione.de libe.et poſthu.vide glo.ꝑ te iux fi.qꝛ filius impu
bes ⁊c. quidã habẽt in lr̃a impubes.ſed vult dicẽ pubes.
Dicit glo.Fᷣm diſtinctionẽ caſuũ qui ſequũtur erit vel non
erit neceſſari iteꝝ ipuberis:ſʒ pꝛẽ indiſtincte erit neceſſari
us ⁊ẽ. C Pꝛo declaratiõe iſtaꝝ lec.diſtigue qãq; quis
dat ſeipſi teſtõꝛi in arrogationem:qñq; exneo. Pꝛĩo caſu
aut añ teſtm:aut poſt teſtm. Pꝛimo caſu aut reperii ĩ ar
rogationẽ tꝑe moꝛtis pꝛis ⁊ erit ſuus hẽs patri. Sed ſi q̃
ratur an ſit ſuus hẽs ĩpuberi cui eſt ſubſtitut? Diſtiguo:
aut reperit ſui iurl tꝑe moꝛtis impuberis et erit ſuus:aut

reperit᷑ in arrogatiõe alterũet nõ erit ſuus.ſi vo tpe moꝛiʒ

teſtõꝛis nõ reperit in poteſtate nemini erit ſuus:vt h ſʒ ſe

cundã lec. ⁊.l.ſi ſub cõditiõe.de iniuſ.teſta. Scoo caſu qũ
poſt teſtm̃ ſe dedit ad arrogãdũ tũc ſi reperit᷑ in arrogati
one tꝑe moꝛtis efficitur ſuus. vtrũ aũt ſit ſuus ĩpuberi di/

„

ſtingue eo mõ quo.S.dictũ eſt. ⁊.S.de libe.⁊ poſthu.l.ſilio.

HF. fi. . l. ſiqs heres.de iniul.teſta.⁊ tractat hic ĩ tertia lec.

Scdo caſu pᷣncipali qũ quis dat ſe ĩ arrogatiõe exneo

tũc aut tpe quo cedit dies ſubſtitutiõis pupillaris reperit

ſui iuris:vel nõ:vt.s.dictũ eſt ⁊ ꝓbat᷑ h in vlti.lec.

- Suus heres põt ſub oĩ
—Aus quoᷓ ecõditiõe inſtitui: filiꝰ vᷣo

Aſub poteſtatiua tm: cui ſi nõ paruerit ab heredi

tate excludii ⁊ coheres ſtati poteſt adire nõ expectato ꝙ;

iĩpleat cõditionẽ.h.d. Pꝛĩo ponit dictũ. Scdo excipit a
dicto. Tertio foꝛmat vnã q̃ſtionẽ circa pᷣmiſſa. Quarto il
lationeʒ.ſcdᷣa ibi ſed excipiẽdus.tertia ibi ſʒ vtrũ.ðq̃rta ibi
⁊ ideo. Oppo.qꝙ ſuus nõ poſſit ĩſtitui ſub oĩ cõditiõe:

vt. C. de inſti et ſubſti.l.ſi pat. So.itelligas h̊ de ſuo:hᷣ eſt

de eo ꝗ poteſt eſſe ſuus:vt nepos et ſiles. ita ĩtelligii pᷣma
glo. ̊ poſita. dicã.j.l.ꝓxia.S.j. ¶ Scðo op.ꝙ ſili poſſit ĩ
ſtitui ſub oditiõe caſuali:vt.d.l.ſi pat᷑.de ĩſti.⁊ ſubſti.So.

verũ eſt ſi in deſectũ cõditiõis exheredei: vt ibi.ſec vt hic.

Et ẽrõ:q; ſi cõditio deſicit ſemꝑ ſuit inſtitutꝰ. Et eſt rõ:qꝛ
retrotrahit:vt.l.heres ꝗ.de acq.here.ſʒ ſi nõ eſſet exhere
datus in deſectũ cõditionis aliq caſu poſſet ſe reperire p/
teritũ.ſ.deſiciẽte cõditiõe:⁊ ſic teſtm nõ eſt nullũ. ¶ Ter

tio op.de.l.iij .ſi ſub ea.j.de ↄtabu.So.ibi in filio emã/

De here.inſti·

cipato qui poteſt inſtitui ſub oĩ conditiõe: h̊ in ſuo. Sʒ ꝗᷓ
eſt ratio ꝙ filius ſuus interi dicit nullũ et emãcipatus nõ
habet cõtratabulas.ſ.pẽdẽte cõditiõe? Ci.in.d.l.ſi pꝛ.qᷓ
rit et nõ ſoluit. Dic ꝙ rõ eſt: qꝛ pẽdẽte cõditiõe ſubſtitutꝰ
habet bono.poſ.Fmtabu.vt.l.iij.S.ſi ſub cõditiõe.de pta/
bu.merito pᷣtoꝛ denegat ibi ptabu. ſed ſili emãcipat non

poterat aliter venire ꝑ ↄtabu.& ⁊c̃.ſʒ filius ſuus dicit nul/
lũ ipſo iure nec habet neceſſe petere a pᷣtoꝛe.vñ pꝛetoꝛ nõ
põt denegare ei beneſiciũ qð habet a lege:illud vo qð ha

bet a pꝛetoꝛe põt denegare ¶ Op. qñ ſili inſtitui ſub cõ

ditiõe ptãtiua q̃ non põt ipleri vltimo vite ſpiritu videĩ q

debeat exheredari ne iueniat ſe pꝛeteritũ ĩ vltimo vite ſpi
ritu:⁊ ſic teſtm eſt nulluʒ:vt.l.inter ceta.de libe.⁊ poſthu.
Huitimoꝛe dicũt quidã eũ debere exhẽdari. ¶ In Zꝛiũ

eſt veritas: vt.l.ſi libert.v.exiſtimo.j.de bo.li. Nec ob.
ꝙ reperiat᷑ pꝛeterit qꝛ h̊ ſacto ſuo cõtingit ꝙ ante vltimuʒ

vite ſpiritũ debuit iplere. Eamus ad cõuentũ dñi Pauli
de neapol. C Reintro ad glo.⁊ op.et videt᷑ ꝙ ſi inſtituat
ſub cõditiõe caſuali nõ irritet᷑ teſtm:nã in legitima videt᷑ ĩ-
ſtitut pure ſubducto grauamie:vt.l.quoniã ĩ pꝛioꝛibꝰ.C.
de inoffi. teſ. Glo. fatet cõtrariũ ⁊ ſic dicit hãc.l.eſſe coꝛe/⸗
ctã. Ja.de ra.⁊ Guil.tenuit cõtrariũ.⁊ ideo dicũt ꝙ qñq;

inſtitutioni adijcit cõditio q̃ facit teſtm ſubiacẽ q̃rele ⁊ tũc

illa reijcit.ita loꝗtur.l.qm in pᷣoꝛibus.C.de ĩioffi.teſ.vtpu⸗
ta qñ cõditio erat ptãtiua ⁊ per eam fſilius inſtitut nimis
grauabat.qñq; adijcit cõditio q̃ reddit teſtm nullũ vt cõ/
ditio caſualis:⁊ tũcnihil imutat᷑ de illo iure.nõ eni eſſet fa
uoꝛ ſilij ꝙ aliqd mutaret:ĩmo eſſet odiũ.Ego teneo iſtam
glo.⁊ pluries tenui cõtrariũ ↄſulẽdo.⁊ eſt tex.iĩ.l.ſancimꝰ.
§. cũ autẽ.C.de inoffi.teſ.vbi aliꝗs fuit rogat reſtituere ſi
lio ſuo poſt moꝛtẽ ſuã.ſipſius rogati. Cõſtat ꝙ iſta eſt cõ
ditio caſualis poterit eni ſili decedere añ inſtitutũ ⁊ ſic di
es nideicõmiſſi nõ cederet: ⁊ tamẽ illa dies vel cõditio ſub
ducitur. Dñs NRai.de ſoꝛ.miſit de padua vſq; ad ciuitatẽ

iſtã reſpõdẽdo mihi ad illã.l.ꝙ ibi filius nõ erat inſtitutꝰ:

ideo nihil ad ꝓpoſitũ. Reſpõdeo ſm iſta tẽpoꝛa quocãq;

relicto titulo fil haberet legitima excludebat a rũpẽdo:

vt.l.oĩ mõ.in pᷣn.de inoffi.teſta.etĩ auẽ de tri.⁊ ſemil.S.j.
Igeo nihil ad ꝓpoſitũ an eſſet inſtitut vel nõ: ſolũ G̊ ẽ ad

uertẽdũ vtrũ adiectio cõditiõis caſualis ſit reijciẽda vł nõ

Scðo reſpõdebat ꝙ ũlle.S.eſt coꝛectus ꝑ auẽ. ex cauſa.
⁊ in coꝛpoꝛe vñ ſunił. Reſpõdeo lʒ glo.h̊ibi nõ teneat:tñ
poſito ꝙ ſit verũ coꝛꝛigit in h̊ ꝙ filius debet hꝛe iure inſti/
tutionis nec ſufficeret relinꝗ alio titulo in eo ꝙ dicit cõdi/
tionẽ caſualẽ remouẽdã ab eo qð relinqtur ſilio nullã im
mutationẽ patit?. Eſt ergo ibi caſus ꝓ glo.nr̃a. ¶ Op.di
ctio etiã implicat idẽ in ↄtrario:vt.l. ↄuẽticulã.C. de epi.
T cle.l.etiã.j.de le.j.C.ſi tu.vel cu.ĩterue.l.etiã.ſed h̊ dicii
etiã ſi ↄditioni nõ paruerit ſubmotũ eſſe ĩnuit ꝙ etiã ſi pa
ruerit eſſe ſubmotũ.Hui cõtrarij timoꝛe glo.legit tribus

modis. Pꝛĩo ꝙ abũdat dictio etiã ⁊ eſt clara. Scoo ꝙ ẽ

verũ ꝙ inuit idẽ in cõtrario:tñ intellige ſi paruerit eẽ ſub
motũ.ſ.a teſtõ rũpẽdo.⁊ ſʒ pꝛedicta opoꝛtet te ponẽ ꝙ ſi/

lius habebat coheredẽ cuiꝰaditione teſtamentũ cõſirmat

etiã ſi nõ pareat cõditioni.põt etiã intelligi q ſilius inſti/

tutus ſiue paruerit cõditioni teſtm eſt validũ ſiue nõ paru

erit tñ adhuc teſtamẽtuʒ dicit validuʒ quo ad pꝛeſtatiõeʒ
legatoꝝ ad que tenet᷑ quaſi volũtarie omiſerit ex cauſa te
ſtamẽti et adiuerit ab ĩteſtato per ti.ſiqs omiſ.cau.te.et B
inuit ſequẽs glo.dũ allegat.l.iſtius ti. ¶ Venio ad v. et
ideo.dicit hic ꝙ poteſt ſtati adire nec tenet expectare cõ/
ditionis euẽtũ. Cõtra cũ dubitat᷑ de viribus teſtamẽti nõ
põt hereditas adiri: vt.l.ſed ⁊ ſi de ſua.j.de acq.here.ſʒ h
eſt dubiuʒ an pater decedat teſtat vel nõ ergo ⁊c.vt..ti.
ij.l.penul. Huiꝰtimoꝛe ſunt h tres lectu.pꝛĩo ꝙ hic ĩ v.cuʒ
et ſi patrẽ.mutet caſũ ⁊ loquit quãdo ſilius eſt inſtitut ſab
cõditiõe caſuali vel mixta:tũc eni extrane inſtitutꝰ

ſtatĩ põt adire ſilio appꝛobàte teſtm̃ per.l.ſilio.S.ti.ij.ſed
certe ibi nõ adit᷑ de iure ciuili: ſed de iure p̃toꝛio petit bo.

poſ. C Scdo mõ intelligi iſte v.cũ et ſi patreʒ.hoc mõ ſi

añcedẽs pꝛedictũ eſt verũ: ergo dubitaret᷑ de viribteſta/
mẽti ⁊ tũc ſequeret᷑ iſta ↄcluſio ꝙ expectari deberet.⁊ iſta
eſt bona lec. ¶ Tertia lec.eſt vt loquatur qñ filius nõ ha
buit coheredẽ:tũc adde ad glo.ſic.vl dic fecerit qñ nõ ha
buit coheredẽ vel ſubſtitutũ.⁊ hec ẽ tertia lec. Dicit glo.
et dic expectare debet ſiliꝰ vt poſſit ſuccedere ab ĩteſtato:
dicit glo.vſq; ad ſinẽ vite ipſius qũ non põt impleri vltio
vite ſpiritu.quidã habẽt ĩ glo.teſtõꝛ ſed debet eſſe vacat.
Dicit glo.vel poſt moꝛtẽ qñ põt impleri vltimo vite ſpiri/
tu. C Quero quid ſi ſiliꝰ eſt inſtitut ſub cõditione mixta?
Glo.ſupꝑ vᷣbo cõſtat.ponit opi.veꝝ eſt ꝙ teſtamẽtũ eſt nul
lũ ſᷣm iſta tẽpoꝛa eoipſo ꝙ ſiliꝰinſtituii ſub cõditiõe q̃ non
eſt in eius poteſtate:vt.l.ſi patf᷑.C.de iſti.⁊ ſubſti. ¶ Qũo

quid ſi erat inſtitut ſub cõditiõe poteſtatiua tñ moꝛte pꝛe

uẽtus non potuit implere? Rñdeo ſatis eſt ꝙ ↄditio ve/
riſimilit᷑ ſuit poteſtatiua:vt.j.e.l.S.ſed et ſi fllio.hodie vero
vt dixi omne grauamen ſubducit:vt.l.quoniã.⁊.l.oĩno.⁊
l. ſancin.S. cuʒ autẽ.C. de inoffi.teſta. ⁊ ſi ſuerit ei relictuʒ
minꝰlegitima illud ſupplet᷑:vt dict.ll.hodie vero debʒ ha
bere iure inſtitutiõis:vt in auẽ.vt cuʒ de app.cog.S.aliud
quoq; caplm. Quũo qd ſi pat᷑ inſtituit ſiliũ in aliqua re
q̃ nõ extabat:exẽplũ inſtituo ſiliũ meũ ĩ eo quod mihi de/
bet ſempꝛoni:cũ ſempꝛoni ĩ veritate nibil debẽt. Reſpõ
deo teſtamẽtũ eſt nullũ:quia in nihilo eſt ĩſtitut: vt.l.ſi ſit
§.j.de le.j.cõiũcta.l.oĩno.C. de inoffi.teſta. ita ſentit glo.ĩ
l. iij S. ſz vtrũ.ĩ fi.ð.de mino. ¶ Itẽ quero qd ſi inſtituat᷑ ĩ
re que extat tꝑe teſtamẽti: ſed poſtea euicit᷑ vel eſſe deſijt:
NRñqdeo in re q poſtea euicitur habem caſũ in.l.ſancimꝰ.
F.j. de inoffi.teſ.⁊ ibi Guil.addit rõneʒ.res eniĩ aliena illo
caſu relinqtur a patre filio:aut ergo pater ſciebat ⁊ valet
legatuʒ:aut ignoꝛabat ⁊ idẽ cũ relinqtur cõiũcte perſone
vt.l.cũ aliena. C. de le. Sed poſſet eſſe terti caſus.ſ.q;

teſtatoꝛ credebat rẽ eſſe ſuaʒ et voluit heredẽ iſtitutũ vni/

uerſaliter nõ teneri de euictiõe:tñ.l.ſancimꝰ.indiſticte di/
cit teſtamẽtũ eſſe validũ ⁊ ſilio deberi legitimã qꝛ ab initio
relictũ erat aliquod: ⁊ per hoc apparet reſpõſuʒ ad id qð

querebat᷑ de re que eſſe deſijt. ¶ Quero ſi filio relinquat

iure inſtitutionis certa quantitas ⁊ ſilius dicat ſe nolle il/

laʒ quã titatẽ:ſed dicat ſe velle quãtũ eſt valoꝛ ipſius ĩ bo/

nis defũcti:an audiat᷑: Guil.in.d.l.ſancim.detmiat ꝙ ſic
per.S.repletionẽc.j.e.l.⁊ per auẽ.de triẽ.⁊ ſemil.S.j.coł.iij.
duũ tamẽ nõ poſſit dicere ſe velle tantã parteʒ in q̃libet re:

ſed debʒ habere in aliq̃ re arbitrio boni viriũ:vt.C.qũ ⁊ q.

quar.pars debe.il.iij.et.l.nõ amplius.S.ſi.cũ.l.ſe.j.de le.j.
¶Alia circa materiã.l.noſtre dic vt.l.ſi pat᷑.C. de inſti.⁊

– ſubſti. per glo. 1 doc.
AOutO. Conditios

Conditio dicit poteſtatiua vel nõ ſm id qð
freq̃nter accidit.h.d. ¶ Quero qᷓ̃ eſt iſta generalis diſti
ctio? Reſpõdeo illa que frequẽtius accidit:vt ĩ glo.

—eoee ſi, g1 Bub codlitiõe poteſtatiua que
¶ Sed et ſi filio. poteſt iĩpleri vltimo vite ſpiritu

viuo filio nõ admittit ſubſtitutio:niſi in ea dies fuerit ad/
iectus:ſecus ſi in vltimo vite ſpiritu impleri nõ põt.h.d.cũ

pn.l.ſe. ¶ Op.ex gl. de.l.ſi fili a pꝛe.S.de libe.⁊ poſthu.
So. vt ibi dixi. Op.ſcdðo ꝙ ʒ cõditio poteſtatiua po
teſt ĩpleri vltimo vite ſpiritu:tñ ſubſtitutꝰ poteſt admitti ĩ
vita.naʒ ſtatuetur certũ tp̃ᷣs heredi infra quod ſi nõ iplet
habeatur pꝛo deſecta:vt.l.ſiqs inſtituat᷑.j.e. Altramõ.ſa

tentur vꝛiũ.Ci.ponit in.l.ſi pat.C. de ĩſti.⁊ ſubſti.qdð vide

tur q̊ iſtuʒ tex.vbi dicit ſubſtitutuʒ nõ poſſe admitti ĩ vita
filij: pꝛopter qdð dico ꝙ ad petitionẽ ſubſtituti vel ſequẽti
um in gradu nõ poteſt ſtatui cert termin ſilio: vt h̊ ſ̊ ad
petitioneʒ creditoꝝ ſic:vt in ↄꝛio.ſacit.l.j.S.ſane.j.de ſuc.
edi.¶C Vides g ex hac.l.ꝙ illud qð põt ꝗs nõ dẽ deſinẽ

De here.inſti.

poſſe niſi cũ moꝛil.habeo g tractare h̊ quãdo dicat᷑ deſinẽ
poſſe. qualit᷑ autẽ poſſe dicat dixi in.l.gallus.in pᷣn. ⁊.l.j.
de iniuſ. teſta. C Ad quã declarationẽ eſt ſciẽdũ ꝙ poſſe
deſinit qs multis modis:qũq; ex ꝑſona ei ꝗ dʒ facẽ:qnq;
ex tpe in quo debet ſieri: quãdoq; ex materia ex qua de/
bet ſieri:qñq; ex perſona eius in quẽ debʒ ipleri. Pꝛimo
ſi deſinit ꝗs poſſe ex perſona ei qui debet facere: ⁊ tũc ꝓ
cedat diſtictio hui.l.aut eſt ↄditio poteſtatiua q̃ põt im/
pleri vltimo vite ſpiritu ⁊ nõ deſinit poſſe in vita: ſj demũ
poſt moꝛtẽ. Aut nõ põt ĩpleri vltimo vite ſpiritu ⁊ deſinit
poſſe in vita:ſʒ tũc cũ eſt ĩ articulo moꝛt.⁊ ſicĩ hac.l.non
cõſiderat᷑ aliud per quod deſinat poſſe niſi perſona q de/
bet iplere. Scdo deſinit eſſe qñq; ex tẽpoꝛe in quo debʒ ĩ
pleri.ſi enĩ eſt limitatũ tẽpus certuʒ ab hoiĩe vel a lege illo
elapſo deſinit poſſe ſieri. quãdo limitat ab hoĩe eſt expꝛeſ
ſũ in hac.l.ſed ſi in cõditiõe.in pᷣn.⁊ de vbo.ob.il.in illa.cũ
ſilib. An autẽ tẽpus poſſit apponi a iudice dixi.S.in pᷣce.
cõtrario. An aũt a lege hic intelligit tempꝰ.aduerte:qũq;
cõditio poteſtatiua adijcit ĩ vltima volũtate:qñũq; in diſpo
ſitione ĩter viuos. Pꝛio caſu aut adijcit inſtitutiõi hẽdis:
et nullũ tẽpus habet limitatũ: vt hic. Ideo expectat᷑ tẽpꝰ
moꝛtis niſi per iudicẽ aliud ſtatuat vt dixi. Aut adijcit le⸗
gato ⁊ tũc habet tẽpus limitatũ infra qð impleat cũ pᷣmũ
põt:als eſt defecta cõditio: vt.l.hec cõditio.de cõdi.⁊ de.
Et iſtã differẽtiã inter inſtitutionẽ ⁊ legatũ ponit glo.i.l.
ſiqs inſtituat᷑ e.⁊ ibi dicã. In ↄtractib vero inter viuos
dic qũq; incipit a pꝛecedẽti diſpõne:et tũc intelligi temp?
limitatũ ſi ulud nõ feceris quoad cõſtituatur i moꝛa faciẽ
di ſi nõ habʒ pcedẽtẽ diſpoſitionẽ: intelligit vo quoad de
ſierit poſſe fieri: vt.l.ita ſtipulat.de vbo.ob. ¶ Jux pdi⸗
cta quero qd in ſentẽtia iudicis vel in ſtatuto dicat ꝙ cõ/
dẽnet᷑ ꝓpter tale delictũ in centũ:et ſi ſoluere nõ potuerit
vel nõ ſoluerit amputei ſibi pes qñ dicat illa ↄditio cõple
ta ſi ſoluere nõ potuerit:vtꝑ adaptabim leges qᷓ loquuni
de cõtractibus:an leges q loquũtur de vltimis voluntati
bus:cogitabitis. Ad pꝛedicta facit extra de reſcrip.c.ſci
ſcitatꝰ.vbi illa clauſula ſi talis adeſſe non poterit: intelligi
tur.ſ.tũc cũ cauſa agitaĩ:⁊ ſic habes tpᷣs limitatuʒ a lege.
Tertio dixi ꝙ poſſe deſinit ex materia ex qua debʒ aliqd
ſieri. Juxta qð eſt aduertẽdũ ꝙ qñq; materia ex qua de/
bet aliqd ſieri in diſpoſitiõe ſumũ ſtricte:exemplũ in.l.qð
ſeruus.S.de cõdi.ob cau.vbi debet ĩtelligi ꝙ nõ põt repe/
ti donec matrimoniũ põt cõtrahi ex eiſdeʒ ſpõſalib.ecce
materia ſtricta ⁊ ſic mutatiõe cõtingẽte:hᷣ eſt illis ſponlali
bus diſſolu deſinit poſſe fieri ⁊ datur repetitio.caſus eſt ĩ
l. ſtipulationẽ. ⁊.l.ſe.qᷓ incipit ⁊ Iʒ.ð.de iure do.qũq; aſſu/⸗
mitur large vt quoad titius Zdixerit mrimoniũ: tuc deſi/
nit poſſe fieri cũ ſpes nuptiarũ defecerit:vt in auẽ. cui reli
ctũ.C. de indic.vidu.⁊ in coꝛpoꝛe vñ ſumit. Si vo materia
ex qᷓ eſſet generaliſſima vt ſi.x.dedit in genere: tũc ex par
te materie nõ poteſt deſinere poſſe: q;ꝛ gen perire nõ po
teſt:vt.l.incẽdium. C.ſi cer.pe.⁊.l.in ratiõe.S.incerte.j.ad
l.fal. Quarto dixi ꝙ deſinit poſſe ſieri ex ꝑſona ĩ quaʒ
deberet impleri:vt ſi.x.titio dederis:lʒ enim ex parte tua
nõ poſſit deſicere in vita nec ex parte materie:q; in gene/
re tamẽ ex parte titij poteſt deſicere: quia põt añ moꝛi: vt
l. cuʒ ita.de cõdi.⁊ demõ.⁊.sS. .ꝓxi.Iſta ergo lex ſolũ re/
ſpexit an deſinat poſſe fieri ex parte eius qui debet facẽ?.

Ed ſi iↄditiõe. Mepotes.

NMiberi ſequẽtis gradus poſt ſilium poſſũt ſub oĩ
cõditiõe.h.d. ¶ Quero an hec.l.intelligat᷑ ſi tpoꝛe quo
ſit teſtamẽtũ filius pꝛecedat nepotẽ: an etiã ſi nepos tene
at pꝛimũ locũ: Glo.tenet ꝙ loꝗtur in nepote quẽ ſiliꝰ pᷣce/
dit. tex.ð.l.ꝓxi. in pᷣn. videt᷑ ſacere differẽtiã inter ſiliuʒ et
nepotẽ. Aʒo in ſũma de inſti. ⁊ ſubſti. tenet idẽ qð hec gl.

2 Qi.in.l. ſi pater.e.ti. tenet idẽ. ¶ In cõtrariũ videturꝗj.

de ſuis ⁊ le.

—

—

— — — — — — — — – — — —

— — — — —

De here.inſti.

de ſuis ⁊ le. l.j.ſciẽdũ.⁊ ibi hoc tenet glo. Idẽ tenet in.l.
iij. S.ſi ſub ea.de cõtratabu. cõiũcta.l.illud..j.e.ti.ille.ll.
multũ vꝛgẽt:tamẽ quod hic dicit glo.eſt equius.⁊ doc.te/
nẽt ideo vos teneatis. L

J (So lemus. Incapaciras medij tempoꝛis inſtituti

onẽ non vitiat.h.d.hoc intelligo quãdo ꝑdit ciuitateʒ tm̃
nõ libertatẽ:ſecus ſi ciuitatẽ vt quia dãnatus in metalluʒ:
yt.l. intercidit.j.de cõdi.⁊ demon.⁊ ibi dicã.
(S e rur 8 Exemplũ eſt pꝛecedentis ſũmarij. ¶ Op.
Del ul Bey inſtitutio vitietur qꝛ deuenit ad eũ caſũ

a quo nõ poteſt ĩcipere:vt.l.quia ratio.de ↄdi.inſti. So.
△ = tene vltimã ſo. Jo.que eſt vera.
Ei ſern Si ſeruus cũ libertate inſtitut᷑ redimat᷑
in vita teſtatoꝛis efficitur neceſſari:ſec ſi poſt moꝛtẽ.h.d.
Op. de cõi.ſer.ma. So.hodie aliud eẽt circa quod di

2Tr ſtingue vt in glo.
Sed ſi cum. Si ſeruus ſolus cũ libertate inſtitu

atur libertatẽ recipit a ſeipſo: ideo a ſeipſo adimi nõ põt.
b. d. C Quero qd eſt hoc dicere ꝙ libertatẽ habʒ a ſeip
ſo? Reſpõdeo hoc ẽ ꝙ libertaſj datio cõſrmaĩ aditiõe ſui
ipſius nec ſpectat aditionẽ alteri. poſſet etiã dici ꝙ liber
tas nõ eſt hereditaria ideo nõ dicit eã capere a teſtõꝛe: ſʒ
hoc nõ placet vſquequaq;:qꝛ lʒ libertas nõ ſit ꝓpꝛie ĩ he/
reditate nec in bonis teſtatoꝛis eſt tamẽ occaſionaliter:qꝛ
põt teſtatoꝛ dare libertatẽ:ſicut vſufruct oꝛmalis nõ ẽ in
bonis dñi:tamẽ poteſt cõſtitui alteri. C Sed quero ꝗd ẽ
hoc dictũ ꝙ a ſe adimi nõ poteſt ſicut a ſe ſibi legari nõ po
teſt: Rñdeo adẽptio regꝗrit conſirmationẽ per aditioneʒ
hereditatis ſicut legatũ: ſed ſi dicerem iſtã adẽptionẽ va/
lere nõ poſſet adiri hereditas:qꝛ ſeruus nõ põt eſſe hẽs ſi
ne libertate:ideo adẽptio valere nõ põt:vt.l.ſi ita.S.regu
la.de libe.⁊ poſthu.et ex hoc debet ĩtelligi ꝙ h̊ ſeru erat
inſtitutus ſolus ſine cohẽde. vel aditiõe coheredis poſſet
cõñirmari ademptio ⁊ valeret: vt.C. de cõi.ſer.ma.l.fi. et
ita intelligit hic glo.Et iſtud ĩducebã ad illã clauſulã que
in teſtamentis ponit caſſans et irritãs oẽ aliud teſtamen
tũ ⁊cc.qꝛ opoꝛtet ꝙ ula clauſula conſirmeiĩ aditione ex iſto
teſtamẽto:vnde ſi nõ poteſt adiri illa clauſula nihil opera
tur:vt dicã in.l.ſi matri.j..de le.iij. ¶ Op.heredinon po
teſt legari a ſeipſo: vt.l.legatũ.S.j.j.de le.j.ergo nec liber
tas poteſt dari ipſi a ſeipſo. Glo.h in fi.dicit aliud in lega
to:qꝛ hereditas et legatũ ſe inuicẽ non cõpatiuntur:aliud
in libertate. ¶CEt ſi q̃reretur quare hoc: Reſpõdet glo.
ꝙ libertas nõ eſt res hereditaria. declaro: quia ſi habet
hereditatẽ habet oĩa que ſunt hereditatis:ideo legari nõ
poteſt ſibi illud quod iam habet: nec põt obligari ipſe ſi/
bimet:ſed libertas nõ eſt in hereditate:ideo nõ repugnat
ꝙ ego relinquã tibi hereditatẽ et libertatẽ: cũ libertas ſit
i dominio occaſionaliter. C Op. de.l.ſenatus.j. de le.j.
So.ibi non babetzt a leipſo.
n pꝛima parte pꝛime glo.po
J ſerunus * nit caſũ.ſcðo dubitatur ꝗs fu
e heres qui ſeruũ alienauit poſt moꝛtẽ? Glo. dicit ille
qui eſſet heres ſi hec cõditio deñceret.hoc nõ placet:quia
pendẽte cõditiõe et ſic eſt ſpes inſtitutionis alius ſubſtitu
tus vel ab inteſtato veniẽs venire nõ poteſt:vt.l.quãdiu.
de acꝗ·here.⁊ cõmunia de ſuc.l.anteq;.vnde glo.ſubdit hᷣ
ꝙ fuit coheres.iſtud itellige in coherede qui interĩ eſt be
res inſolidũ: qui erat cõiunctre tm: vt no. i.l.ij..ſi pars
here.pe.dixi in.l.plane.S.ſi coniuncti.j.de le.j.als aliena

re non poſſet.
( Mo ſ. Ul. Si hereditatis delate a duo⸗

brus dominis dies ſimul cedit:ſeruꝰ vtriq; neceſ/

ſarius erit. hoc dicit.
(D Motiens. Ler tota pꝛincipaliter diuidi

tur in duas partes. Pꝛimo tractat de ſoꝛma in/
ſtitutionis. Scðo de inſtitutiõis effectu. ſcdᷣa ibi heredes

⁊c᷑. C Pꝛima ſubdiuidi:quia pꝛimo ponitur quãdo ſuit
erratũ in coꝛpoꝛe.ſcðo quado in quantitate. tertio q in
ipſa inſtitutione.quarto quãdo eſt erratũ in appoſitione
perſone extrinſece.ꝗnto quando dubitatur de incertitu⸗
dine inſtitutionis.ſcoa ibi ſed ſi non in coꝛpoꝛe. tertia ibi
tantũdem.quarta ibi ſed ſi cũ pꝛimũ.quinta ibi ſiquis no⸗

men. Erroꝛ in coꝛpoꝛe vitiat inſtitutionẽ et legatum. h.d.

Oppo.ſi appello fratreʒ meũ qui non eſt non vitiatur
diſpoſitio:vt.j.e.l.nemo.S.qui frater.Glo.h̊ diſtinguit et
bene quã ſigna.dixi in.l.demõſtratio.de cõdi.⁊ demõ.

„C Er roꝛ in quãtitate cõtinua vel di
Sed ſi no n. ſcreta diſpoſitioneʒ non vitiat: et

quod eſt dictũ pꝛeualet ei quod eſt ſcriptũ.h.d. de quanti
tate cõtinua loquitur vſq; ad v.ſed ſiꝗs pꝛo centũ.vtputa
tertia quarta quinta et ſimilia.de quatitate diſcreta loꝗ/
tur v.ſed ſiquis pꝛo centũ quia omnis numer eſt quanti/
tas diſcreta. C No. ex pᷣncipio huius.S.quomõ pꝛobaĩi
erroꝛ ſcripture.ſ.ſi aliter fuit dictũ aliter reperiat ſcriptũ.
CScðo nota ꝙ etiam quando idẽ eſt ille qui dicit ⁊ ille
qui ſcribit: dictum pꝛeualet ſcripto quod ẽ no. ¶ Tertio
lex ponit optimũ argu.ad excuſationẽ notarij: vt ſi vnuʒ
fuerit dictuʒ per cõtrahẽtes vel per ipſuʒ notariũ dũ ver
ba cõtractus ponebantur et aliter reperiatur ſcriptũ nõ
pꝛeſumatur ſactũ falſo ſed erroꝛe:niſi ex alijs circũſtanti/
is aliud appareat. ¶ Altimo nota ꝙ ille note ſignincati
ue numeri poſite in inſtrumẽto inſtrumẽtum non vitiant.
¶ Contra h̊ videt.j.de bo.poſ.l.ſed cũ patrono.S.ñi.et
C. de teſta.auẽ.quod ſine.et in coꝛpoꝛe vnde ſumii.et ĩ pꝛi
ma cõſtitutione.ff. S. penł.⁊ in ſcða ↄſtitutione.C. circa ſi.
et de veteri iure enuck.l.ij.F. penul. Reſpõdeo q̃daʒ ſunt
note que nõ ſunt in vſu:vt quedam littere cõglutinate in/
ſimul quibus vtunt quidã notarij pꝛo eoꝛuʒ ſignis:ſicut fa
ciunt amãtes qui poꝛtãt quaſdã litteras in quibus ↄtine
tur nomẽ domine que nõ poſſunt legi niſi a cientibus: et
ille littere nihil pꝛobãt:vt.l.ſed cuʒ patrono.in ſi.de bo.
poſ. Quedaʒ ſunt littere ⁊ note que ſunt in cõmuni vſu:vt
v.pꝛo qnq;.⁊.x.pꝛo decẽ et ſimiles:⁊ he littere pꝛobãt vt
hoc.S.fallit in caſibus in quibꝰ lex ſpaliter diſponit vt ſcri
batur extenſe et non per ſiguras litteraꝝ:vt in.ll.S.in cõ/
trariuʒ allegatis. Notas autẽ ſigniſcãtes numerũ ponit
Hug ſub littera.d.quibuſdã ex illis ſignis non vtimur.

- Erroꝛ in cõditione quaʒ quis deſti
Tantũdem.naui inſerere inſtitutionem vitiat.
hoc dicit in v.ſed ſi ſub cõditione. ſi habetis litterã nollet
dicas ꝙ mutat caſuʒ.nã cõtrariũ loquitur qñ volens ad/

dere conditionẽ non addit:hic quãdo volens addere ad

didit. Oppo.C. de inſti.⁊ ſubſti.l.penl.⁊.j.de le.ij.l.cũ
pater.S.f. Glo.dat plures ſolu.pꝛima ꝙ nõ habetur pꝛo
inſtituto ſm ꝙ deſtinauit. Alij dicũt ꝙ ibi deſtinauit tm ĩ
animo:hic expꝛeſſe. Di. dicit ꝙ erit iſtitutus nõ pure nec
Fſm ꝙ ſcriptũ eſt:ſʒ ſjm ꝙ teſtatoꝛ deſtinauit. Tu dicas qñ
q; quis deſtinauit adijcere cõditionẽ et h̊ expꝛeſſit.quãdo
autẽ venit ad actuʒ perſiciendi teſtamẽtum per erroꝛeʒ il
lud omiſit tũc inſtitutio vitiatur.h̊ eſt caſus h.ſimile in cõ/
tractibus inter viuos:vt.l.ita ſtipulatus.in pᷣn.⁊ ibi dixi.
j.de verbo.obli.qñq; teſtatoꝛ non dicit ſeexpꝛeſſurũ con
ditionẽ tunc cuʒ inſtitutionẽ faceret lʒ poſtea tunc ſi omit
tatur diſpoſitio nõ vitiatur: vt.l.penul.C. de inſti. et ſſti.

l.cũ pater. .ſfi.j.de le.ij. ⁊.l.ij.S.e.ratio apparet: qꝛ ĩ pmo

caſu deſtinauit facere diſpoſitionẽ et inſtitutionẽ conditio
nalẽ quod nõ ſecit poſtea et ſic errauit in ſubſtãtia inſtitu
tionis:vt.l.j.S.ſiquis ſimpliciter.j.de vᷣbo.ob. ¶ In ſecũ
do caſu non deſtinauit facere inſtitutionẽ conditionalẽ et
ſic in ſubſtãtia inſtitutionis nõ errauit. ſed in v.idem tra/
ctat.teneo opi.Di.ꝙ intelligitur ſubſtitutio ſʒ ꝙ teſtatoꝛ
dixit non ſm ꝙ notari ſcripſit.nõ enĩ errauit teſtatoꝛ ſed
ſcribẽs ⁊ errroꝛ ſcribẽtis non vitiat teſtamẽtuʒ in aliquo:
4

—

vyt. C. de teſta. l. erroꝛ. C Altimo no. ſinglariter ꝙ erroꝛ
pꝛobat quãdo in tractatu de faciẽdo teſtamẽtuʒ vel con/
tractuʒ aliquid expꝛimitur poſtea aliud eſt factũ.nam iĩitel
ligitur per erroꝛẽ:vt hic de eo qui deſtinauit cõditionẽ in
inſerere quod de neceſſitate ĩtelligitur ante cũ de teſtamẽ
to ſaciẽdo tractauit.poſtea ſequitur ⁊ nõ addidit.ſ.tũc cũ
teſtamẽtũ faciebat.idẽ pꝛobat.j.pꝛoxi.S.quod ĩtellige vt
dixi in.l.ſiquis ĩ ſundi vocabulo.j.de le.j.pleni in.l.ſi ita
ſtipulatus.S. griſogonꝰ.j. de o bi⸗ .
„ TT , erſona inſtitutio/
Sed ſi cum Pꝛ uʒ. ni adiecta per erro/
rem heres nõ erit.hoc dicit. Nota id quod dixi ĩ pꝛe/
cedenti.S.ꝙ ſi in tractatu vnũ ẽ deliberatũ et aliud poſtea
factuʒ pꝛeſumitur per erroꝛẽ et nõ ſunnlate ſna,
Sufficit heredẽ demonſtra/
Siquis no menri aliter q; noĩe ꝓpꝛio.h.d.

= ‚ Sufficit perſonas eſſ.
¶ Siquis ita dixerit.e ihz dinnvuri⸗

poꝛtionũ ex futuro euentu dependeat.hoc dicit.
4 Herede 8 Hic incipit ſcdᷣa pars pꝛincipalis que
4 2Elee. tractat de inſtitutionis effectu ⁊ per in
ſtrumẽtuʒ ſucceditur in ius defuncti ⁊ plures in dubio in
telliguntur equaliter inſtituti.hoc dicit.
6 Si du 0 Plures inſtituti in re certa diuidunt ſibi
DLOρνO hbereditatẽ equaliter: niſi teſtatoꝛ maniſe/
ſtiſſime aliud voluit.h.d. ¶ Pꝛincipiũ huius.S. declara
bo.j.l.ꝓxi.finẽ vero nota dũ dicit ſi modo voluntas pa/
triſſa.maniſeſtiſſime nõ refragat. Ex quo dico ꝙ ſi teſtõꝛ
inſtituit te heredẽ in fundo ⁊ adiecit ꝙ plus de bonis ſu/
is petere non poſſis:ꝙ lʒ non ſit alius heres inſtitut in te
ſtam ẽto tamen non eris inſolidũ inſtitut:quia voluntas
teſtatoꝛis ibi maniſeſtiſſime refragatur vt hic:ſed reducet᷑
res ad cauſaʒ inteſtati:quod pꝛobo pꝛimo per hũc tex. ſe
cũdo per rõnẽ:quãdo ex verbis teſtatoꝛis colligii perple
xitas ſeu repugnãtia inſtitutio vitiat:vt.l.ſi titius.de con
di.inſti.ſed hic eſt huiuſmodi. voluit eni ipſuʒ eſſe heredẽ
in fundo et nõ habere plus:quod eſt ĩpoſſibile nullo alio
exiſtente herede:quia ius noſtrum nõ patitur ⁊c̃.vt.l.ius
noſtrũ.de re.iurl. Pꝛeterea ſicut inſtitutio facta in fũ
do pꝛeſumit᷑ ſacta in toto: ita ſeruo inſtituto ſimpir pꝛeſu
mitur inſtitut cuʒ libertate: vt.l.cũ quidaʒ.S.j.C. de neceſ
ſa.ſeruis heredi.inſtitu.ſed ſi teſtõꝛ expꝛeſſit cõtrarium ꝙ
eũ iſtitueret ſine libertate nõ erit liber: vt.j.e.l.nota.S. ſi.
⁊ inſti.de here.iĩſti.in pᷣn.⁊ vitiabit᷑ inſtitutio: vt.l.qꝛ rõ.j.
de cõdi. inſti. Ita in ꝓpoſito qñ adijcit ꝙ plus petere nõ
poſſit: non videtur inſtitut in totũ ⁊ inſtitutio vitiabitur.
ꝓbatur etiã per.l.penlł..de iniul.teſ.⁊ de libe.⁊ poſt.l.ſi
poſthum'..nã ⁊ cũ duobꝰ. Nã ibi teſtõꝛ dãdo ſubſtitutũ
in parte videt᷑ ꝓhibẽ ius accreſcendi ⁊ rupta illa ſubſtitu
tione rumpit᷑ teſtamẽtuʒ in totũ:vt dixi ĩ.d.l.penł.ꝓ h̊ fa
cit qꝛ teſtõꝛ põt pꝛohibere ius accreſcẽdi:vt no.in.l.dñs.
§. quotiẽs.S.de vſufru.cõiũcta glo.in vna ſolutiõe.¶ Re
ſtat reſpõdere ad ea q̃ poſſũt allegari in cõtrariũ ⁊ ẽ ſi/
nis. Nadam ad cõuẽtũ dñi Baldi.¶ Et pᷣmo ↄtra h̊ v
caſus.j.e.l.ſi ita qs heres inſtitut ſuerit.excepto ſundo:
vbi exceptio nil operat᷑: ita et illa verba ⁊ plus petere nõ
poſſis nihil debẽt operari. ¶ Et ad iſtũ tex.põt reſpõde
rivt ſit ſenſus ꝙ duo inſtituti ſint heredes eqs partibꝰ:ni
ſi volũtas teſtõꝛis manifeſtiſſime refragat:qꝛ tũc qũñ volũ/
tas teſtatoꝛis reſfragat᷑ eſſent heredes ex diſparib parti/
bus:non aũt ꝙ res deducat᷑ ad cauſã iĩteſtati. Rñdeo pꝛi/
mo iſte intellectus nõ eſt bonꝰ. nã in diſtributione partiũ
nõ eſt neceſſaria manifeſtiſſima voluntas deſuncti.ſufficit
enĩ qualitercũq; de mẽte appareat: etiã ſi in teſtamẽto ali
ter ſit ſcriptũ.S.e.l...j.ſed h̊ reqritur maniſeſtiſſima volũ

— „

tas deſuncti ad hoc ꝙ res deducat᷑ ad cauſa inteſtati.et G̊

etiã eſt pꝛobatũ.s.alis rõnibꝰ.Ad.l.ſi ita quis.rñdeo ibi

De here.inſti.

dixit ꝙ ſit hẽs exeepto ſundo:quaſi dicat ola alia tibi do
excepto fundo quẽ nõ do:que ver ba ĩpoꝛtant vt expꝛeſſa
cõceſſione deſuncti nõ habeat᷑.quod autẽ nõ accreſcit ſibi
hoc nõ pꝛohibuit teſtõꝛ manifeſte.vel dic ibi pꝛeceſſit ĩſti /
tutio ſimplex ⁊ ſequitur illud excepto fũdo qð ↄtinet adẽ
ptionẽ ſundi:ſʒ ſibiipſi a ſeipſo adimi nõ põt: vt.S.e.l.ſed
ſi in cõditiõe.in fi.ergo ⁊c.ſʒ in q̃ſtione ꝓpoſita nunq; de
dit niſi reʒ certã ⁊ pꝛohibuit eum plus petere vel habere.
CScæ&do ob. dicte determĩatiõi ꝙ nemo poteſt facẽ ꝙ.ll.
nõ haberẽt locũ ĩ ſuo teſtõ: vt l.nemo põt.j.de le.j. Rñ.
q̃dã ſũt qᷓ depẽdẽt ex volũtate deſuncti expꝛeſſa vel pꝛeſũ
pta ⁊ ĩ his põt ſacere teſtõꝛ qð vult expꝛimẽdo ſuã volun
tatẽ vt.S. pꝛobatũ eſt in iure accreſcẽdi:⁊ in libertate q̃ ta
cite ſequitur ſeruuʒ inſtitutũ.⁊ ꝓbai.j.de cõdi.⁊ demõ.l.ĩ
cõditiõe.in pᷣn.S.j.vbi leges q̃ dicũt ꝙ cõditio q̃ tacite in/
eſt nil operat:pꝛocedũt niſi de volũtate deſuncti aliud ap
pareat.h̊ etiã ꝓbat᷑ in h.S.⁊ ita loqtur.l.nr̃a:ſʒ in ſolẽnita
tibus ⁊ ĩ alijs qᷓ nõ depẽdẽt ex volũtate defũcti nemo põt
ſacere ꝙ leges nõ habẽt locũ ĩ ſuo teſtõ. Tertio ob.ꝙ
dicta verba ⁊ plus petẽ nõ poſſit ⁊c. vident adiecta fauo
re inſtituti. alio iſtituto nõ exñte nil operantur: vt.l.pe⸗
to.i pᷣn.j.de le.ij. Rñ.q.ꝓpoſita loqꝗt ſolũ qñ ĩſtituit vnuʒ
in re certa ⁊ aliũ vniuerſalẽ hẽdẽ nõ fecit:tunc eni illa vᷣba
plus petẽ nõ poſſit ⁊c̃.vident᷑ adiecta fauoꝛe venientʒ ab ĩ⸗
teſtato:vt.d.l.peto.v.idẽ dicim.ſin aũt aliũ hẽdẽ inſtituiſ⸗
ſet ꝗ defeciſſet: qd iur ſit dicã ĩ ſeq̃ntibꝰ q̃ſtiõibꝰ. ¶ Qũo
teſtõꝛ ĩſtituit quẽdã ĩ ſundo nec adiccit ꝙ plus petẽ nõ poſ
ſit: aliũ ĩſtituit vniuerſalit ꝗ tꝑe teſtĩ erat moꝛtu: lʒ teſtõꝛ
credẽt eũ viuẽ:vel deceſſit poſtea anteq; adiret:an ille iſti/
tutꝰ ĩ füdo ſit hẽs iſolidũ: Nidet᷑ ꝙ nõ: qꝛ alio ĩſtituto vni
uerſalit habet᷑ loco legatarij:vt.l.qtiẽs.C.e.⁊ no.s.e.l.j.
ſi ex füdo. Pꝛetea lʒ ille ſit moꝛtu:tñ qꝛ teſtõ:ꝛ putabat
eũ viuẽ dʒ haberi ꝑinde ac ſi viuẽt:vt.l.qͥ loco.j.e.Cõtra/⸗
riũ credo ꝙ ille habeat totũ iure accreſcendi. nã lʒ teſtõꝛ

Ddederit aliũ hẽdẽ vniuerſalẽ non ẽ manifeſtiſſima volũtas

ei ꝙ plus petẽ non poſſit ſi poꝛtio ill deſiciat:g habebit.
ar. l. ſi miles.de teſ.mili.⁊.l.ex militari.S.fi.cũ.l.ſe.e.ti.Et
h tʒ Guil.de cu.ð.de ↄdi.ĩde.l.Fᷣuo.¶ Sʒ ᷣ pdicta fac.ẽ.

de iniuſ.teſ.l.penł.vbi nõ fuit manitfeſtiſſima teſtõꝛis volũ

tas.ſolũ enĩ ꝓhibet accreſcẽ dãdo ſſſtitutũ ſic h̊ dãdo co
heredẽ:tñ ibi nõ accreſcit:ſʒ totũ reducit᷑ ad cauſã ĩteſtati
Mñ.ibi ſſtitutio rũpit ex cauſa p̃teritiõis et volũtas legl
ẽ maniſeſtiſſima iõ poſthumꝰrũpat vt ſibi locũ ſaciat ⁊ ſibi
rẽ deducat ad cauſã iteſtati: vt.l.nã ⁊ ſi.iĩ fi.S.de iniuſ.teſ.
dixi ĩ. d. l.penl. ¶ Sʒ qro qd ſi teſtõꝛ adieciſſet ꝙ tal iſti/
tutex fũdo plus petẽ vel hẽe nõ poſſit:an h̊ caſu hẽde iſti⸗
tuto deſiciẽte ſibi accreſcit? Rñ.dicta vᷣba ꝙ plus petẽ vel
hre nõ poſſit vident referri.ſ.rebꝰ ſic ſe hñtib pꝛout teſtõꝛ
diſpoſuit:ar.l.qdð ſeri.S.de ↄdi.ob cau.⁊.l.fi.S.itẽ q̃ſijt..
de ↄdi.ĩde.vide.l.paulo calimacho.S.j.j.de le.iij.Sʒ ſi hẽ
dis ĩſtitutio deſicẽt:tũc dicta vᷣba nõ vident operari:vt.l.
paulo calimacho.S.j.Et iõ eſt aduertẽdũ qꝛ qñq; ĩ iſtituti
one ex re certa teſtõꝛ adiecit dicta vba et ꝙ plus petẽ vel
hĩe nõ poſſit ⁊ nullũ aliũ fecit heredẽ vniuerſalẽ ⁊ tũc ſine
dubio videt᷑ dixiſſe illa vba ſauoꝛe veniẽtiũ ab ĩteſtato: vt
dictũ eſt:et ſic res reducet᷑ ad cauſã inteſtati. Qñq; teſtõꝛ
ꝓuidet ſibi inſtituẽdo heredẽ vniuerſalit᷑ de eo ꝗ ſʒʒ cogi/
tationẽ defũcti in oẽm caſuʒ poterat eſſe hẽs vt inſtituẽdo
boiĩeʒ iã natũ:⁊ tẽ fauoꝛe iſtituti illa vpa dicta videant᷑: vt
d. l. peto.ĩ pᷣn.j.de le.ij.⁊ intelligereni ſic plus petẽ vł hꝛe
nõ poſſit iſtituto adeũte:vt.d.l.paulo calimacho.S.j.Qñ
qʒ teſtõꝛ ſibi ꝓuidit de aliq ꝗ etiã ſᷣm cogitationẽ ſuã hẽs
nõ poterat eſſe niſi in vno caſu tm̃: vt qꝛ iſtituit vẽtrẽ vxo
ris ſue ſi p̃gnãs erat ⁊ ſi ad lucẽ ꝑuenerit:⁊ eo caſu qͥ pꝛe/
gnãs nõ eſſet ⁊ ad lucẽ nõ pueniret nihil diſpoſuit tũc di⸗
cta vba dicunt᷑ dicta fauoꝛe inſtituti ſi erit ſi nõ erit fſauoꝛe
veniẽtiũ ab ĩteſtato:vt.d.l.peto.iĩ pᷣn.v.idẽ dicemꝰ. maxiĩe
qñ teſtõꝛ

SN — 5e

£☛

— — ——. — +—

%

qñ teſtõꝛ ſubiũgit ꝙ vult voluntatẽ ſuã valere etiã iure co
dicilloꝝ ⁊ ſic etiã ꝓuidit vrnleittbins ab zutriloto. dt
E. Bictio poſtea nõ ipedit diẽ here
Siquis ita. tatis bertat ſen cedere.h.dicit.
CNo.qꝙ dictio poſtea nõ ſigniſcat de neceſſitate inter
uallũ tpis ⁊ ſic facit ad.q.notatã ꝑ Di.S.ſo.ma.l.fructꝰ.
Et poſſumus dicẽ ꝙ h̊ nõ ẽ neceſſe ꝙ detrahai dictio po
ſtea.nã ẽ qdã oꝛdo tꝑis ⁊ qdã oꝛdo nãe.oꝛdo tꝑis pʒ:de
oꝛdine nãe do ex ꝰ:vt pᷣ ẽ ignis poſtea caloꝛ nõ oꝛdine tẽ/
poꝛis ſed nature:ita in pꝛopoſito pꝛimo ſeruus poſtea li/
ber poſtea heres:non oꝛdine tempoꝛis ſed oꝛdine natu/
re:quia pꝛimo perſona debet eẽ habilis qᷓ; ſit heres: vt
l.ſi qramus.. de teſ.⁊ de iure codicilł.l. quidã referũt.qð
ergo iuriſcõſultus dicit ꝙ detrahat᷑ poſtea.iſ.qͥ ad oꝛdinẽ
tẽpoꝛis qꝛ ſimul ⁊ ſemel tempoꝛe cedit vtrunq; ſed fᷣm oꝛ
dinem nature ſeu intellectus pꝛocedit libertas.
ꝛimo ponit.q.ſcðo determinat du/
Si ſeruus. aine derd reaſſumit pᷣmã.ſcða
ibi ⁊ ſi qdẽ. tertia ibi ſʒ ⁊ ſi pure. Op.C. de neceſſ.ſer.l.
cũ qda. So.ibi loꝗi qñ nullã mentionẽ fecit de libertate
ſic. C Altius dꝛ h̊ ꝙ qñ ẽ alienat' vł manumiſſus poſ/
ſet eẽ hẽs. .j.de acq.hẽ.l.placet.⁊.l.cũ ꝓponas·j.e.So.
gdã dicũt ꝙ eũ hẽdeʒ exiſtere loꝗt qñ fuit manumiſſus.
vl dẽ aliũ eẽ hẽdẽ ꝑ ipʒ ſᷣuũ.dic tertio ꝙ hẽs ẽ nomẽ ⁊ iſta
vera ⁊ vide gl.q̃ icipit volũtariã ibi. Ael dic etiã nõ ma/
numiſſus ⁊c.dñidoc.dicũt ↄꝛiũ in.l.cũ ꝓponas.C.e.ſ̊ dã
no eos ꝑ iſtum tex.vt plene ſcripſi in.l.cũ ſiliue.j.de leg.j.

⸗ Plur es inſtituti ex diuer
JYalterius. ſis rebus admittunt᷑ eq̃lit᷑

yt inſtituti.h. d.h̊ᷣ ĩtellige q;tũ ad hẽditatẽ ſʒ in ſũ
do hẽbũt partes noĩatas:vt.l. ex ſacto.la grãde j.e.Et
ita opoꝛtet intelligi.S.l.pꝛoxima.S.ſi duo. ¶ Op.j.l.ꝓxi
— ma. So. vt glo. ibi.
C Itius. Conuncti ex re certa habent᷑ pꝛo
Avyno q ad diuiſionẽ hẽditatis ſaciẽdã cũ alio inſti
tuto.h.d. Op. j.l.ꝓxi. So.illud ꝓpt᷑ oiũctionẽ duoꝛũ
in eadẽ re vt no..l.ꝓxi. ¶ Alterius ſcias ꝙ vltramon.
vident᷑ dicere ꝙ teſtõꝛ hic appoſuit copulã dicẽdo titius
fũdi coꝛnelij heres eſto ⁊ duo ſũt titij illius ĩſule hẽdes ſũ/
pto ꝙ glibet hʒ tertiã qꝛ oẽs eẽnt ↄiũcti verbis. Ita dicit
Qi.i.l.ſ.C. de impu.⁊ ali.ſubſti. niſi pᷣma op.qð nõẽ veꝝ.
n copula qꝗᷓ cadit int diuerſas o?ones nõ ĩducit ↄiũctio/
nez verbalẽ: vt. S. q. mo.vſuf. amit.l. ſicut in ãnos..ij. di/
cã.j.eo.l.itẽ qʒ ſabin.dixi plene ĩ.l.re ↄiuncti.j. de le.iij.

— „ „ Etiã ĩ diſtributiõe partiũ
— i elibus. vltimũ dem̃ Pualeich. d.
α ictio eque facit vt ↄiuncti
L Miterdum.a diliichheqlit acmitiunl b.
— CNo. diligent de virtute hui dictiõis eque ⁊
eqꝗs poꝛtionibꝰ. ¶ Scdo no.ꝙ ↄiũctiꝑ nomẽ collectiuũ
ſũt plus ↄiũcti qᷓ; illi q ↄiũgunt᷑ ꝑ copulã in eadeʒ oꝛone.
nã h pᷣm ꝛ fris ſilij ĩ eadẽ oꝛone ꝑ copulã ſũt ↄiũcti tñ qʒ il
li nõ ſũt ↄiũcti ꝑ nomẽ collectiuũ hñtur loco vnijniſi eſſet
Ddictio eque. 1. ſtbirink
— CNo.ſꝙ res ẽ diuiſibil ĩ ĩſinitas patr
([Daterfq.t⸗ vt bit voluit. Ad ideʒ.l. ſcul de
fuis. Itẽ no. ꝙ res ĩ dubio iĩtelligii diuidi i xij. partes.
Et ꝑ h̊ ſis cautus iĩ libello ⁊ ſnijs.ſi enĩ petis duas partes
dicas de trib rei totũ.ſi.n. peteres ſimplr duas partes in
dubio ĩtelligit duas partes.ſ.de.xij.vt hic niſi alið appa/
reat. Et ſi dicis h loqi in hereditate certe eo mõ glibet ſũ
dus diuidit:vt.lquoꝶ 5.ſi duo.s.e.⁊.C. de le.l cũ qõ. ſed ſi
diceres peto duas tertias vel duas quartas illud eſt ĩdu
Deni bitabile:vt. j. e.l. .. ſi.
WeIAS. Pic loqi qñ teſt leganit oni parteʒ ?
alteri partẽ. ſcdᷣo qñ legauit vni totũ ⁊ alteri partẽ. ttio qñ
yni totũ ⁊ alteri totũ.q̃rto qũ pluribꝰ totũ ⁊ alteri partẽ⸗

5

e here. inſti.

ſcða ibi ſʒ ſi exceſſerit. ttia ibi ſ ſi duos.q̃rta ibi ĩ alio.v.
ſz ſi duos. ¶ Op.ad v.ſʒ ⁊ ſi exceſſerit de.l.cũ qõ.C. de le.
mlta dicunt ꝓ ſolone hui ↄꝛij veritas ẽ ꝙ h dʒ ĩtelligi ꝙ
h ↄſtat ꝙ teſtõꝛ voluit traãſire ad diſpendiũ qð apparet ſi
teſtõꝛ dixiſſet titiũ iſtituo in.xij.vncijs:ĩ alijs.vj.iſtituo ſẽ/
pꝛoniũ.Ex h ꝙ dixit ĩ alijs apparet ꝙ voluit ad diſpẽdiũ
trãſire lʒ h ĩ tex.nõ declaret.diſtingue gꝰ qñq; teſtõꝛ relin
gt vni partẽ ⁊ alti partẽ infra aſſeʒ ⁊ loqꝗt hᷣ.S.in pᷣn. Qñ/
q; relinqt vni totũ ⁊ alt᷑i totũ:⁊ nõ ẽ dubiũ ꝙ ↄcurrũt. vt
hac.l.S.ſʒ ⁊ ſi duos.qñq; relinqt vni totũ alti partẽ:⁊ tũc
aut oſtat ꝙ illud qð dabat ſcðo voluit adimẽ a p ⁊ ſtam
certo.Aut ↄſtãte ꝙ voluit adimẽ ⁊ ita loqĩ v.ſʒ ⁊ ſi. Aut
ẽ dubiũ ⁊ tũc ẽ diſtinguẽdũ.Aut pᷣ relinqt partẽ ⁊ poſtea
totũ:aut pᷣ totũ ꝛ* partẽ:vt no.i.lecũ qõ.C. de le.ſac qð di
cã.j.ad tre.l.marcellus.⁊.l.ꝗ q̃draginta.⁊ vide gl.q̃ inci
pit ex aſſe ↄſtitutos ⁊c̃.diẽ gl.no.qᷓ;tũ ad ſham rei hẽdita
rie qꝛ in q̃libet vncia erit tatũ de ſhᷣa hẽditaj q;tuʒ erat pᷣ
„ IBB ʒ hẽat paucioꝛes vncias.
I uIs lta. C g.. pxĩa.vbiilla vᷣba
ttia qrta ⁊ ſilia ſignincãt modũ poꝛtionũ nõ oꝛ/
dinẽ. Nñ.h̊ ꝓpt᷑ pᷣcedẽtia ᷣba.ſ.ꝰ ⁊ 2 q ſt mere ſigniſi/
catiua oꝛdinis.ſecꝰ ſi illa ᷣba nõ eẽnt appoſita ſʒ alia tũc
eẽnt modiſicatiua:vt.S.l. ꝓxi.in ſi.

ie Relatiuũ ꝗs vel q in dubio
— AMlianus. facit verã latiott nõ ſimpli
cẽ.h.d. ¶ No. qd dixi ĩ ſũmario facit.l. triplici de v. ſig.
¶Op.ꝙ facit ſimplicẽ relationẽ nõ verã:vt.l.dñʒ.C. de
iniur.l.iij.de neg. geſ. Rñ.nã facit verã vt h̊ ſʒ vbi reſulta
ret iniqtas dʒ intelligi ꝙ faciat ſimplicẽ relationẽ vt in ð/
rijs ⁊ in ſacra ſcriptura mulier dãnauit q̃ ſaluauit.qð no
ta qꝛ facit id ad ſaluandũ dicta teſtiũ. ¶ Altimo no. gl.
ſup vbo partes in ſi.glo.Tu dic ꝙ cũ cuilibet ex pmis re/
liquerit minus ſcðo plus ꝙ h̊ lex hodie nõ eſt coꝛecta:vt

p glo.in.d.l.cũ qõ.C. de lega.
. „ ic inci/
Tem quod ſab nus. pit tracta

re aliam materiam qñ aliquis eſt inſtitutus ſine parte.

Iſte v.eſt ſoꝛtis. Caſus eſt ꝙ quoſ
¶Wnde idem. ã inſtituit ex.xj. vncijs ⁊ duos ſi

ne partibꝰ.illã vnciã hẽbũt illi ꝗ ſũt ſcripti ſine partibus
⁊ ſi vnus ex eis repudiat ſemiunciaʒ oĩbus accreſcit.h.d.
Op. ꝙ ille ſolus ſine parte ſcript ad illã ſemiunciã va
cantẽ admittat᷑:vt.l.j.S.ſi vo qdaʒ ex his.C. de cadu.tol.
So. diẽ gl. itelligas ꝙ hi duo ĩiſtituti ſine partibꝰ nõ erãt
v̈bis ↄiũcti.ponẽdũ eſt gꝙ gqlibet erat iſtitut in diuerſis
oꝛonibꝰ. ¶ Sʒ h̊ op.de.l.ſi ita qs hẽdẽ j.e.Gl.ſo.opti
me. Sʒ op.lʒ iſti nõ ſint ↄiũcti vᷣbis vt dem̃ ẽ ſũt tũ niũ
cti re qꝛ ad vnã poꝛtionẽ vocant᷑. Gl.diẽ fateoꝛ ꝙ ſũt piũ/
cti re int ſe ⁊ etiã ſũt re ↄiũcti cũ alis inſtitu ĩ.xj.⁊ ſic oẽs

admittunt᷑ vt h ĩ fi.gl.quã vide. Iſtð ꝙ alij ſũt ↄiũcti re eſt

manifeſtiſſime ſalſũ.nã diſtictio partiũ facit ceſſare ↄiun/
ctionẽ realẽ: vt l.re piũcti.j.de le.iij.ſʒ ibi diſtictĩ aſſignat
xj.vncias.Alij iſtituti ſine partibꝰ vocant ad vnciã vacã
teʒ ⁊ ſic nõ ſũt ↄiũcti re ſʒ oẽs vbis.⁊ intelligebat ꝙ int iſtõ
nẽ ſactã de illis ꝗ ſũt inſtituti in. xj. vncijs ⁊ inſtõnẽ factaʒ
ſine partib ẽ copula ex q̃ reſultaret ↄiũctio vᷣhał qð ẽ fal/
ſuʒ maniſeſtiſſime.nã ↄlũctio q̃ cadit int᷑ oꝛones nõ ĩqucit
ↄiũctionẽ vybalẽ: vt.S.q.mo.vſuf. amit.l.ſic in ãnos.ꝭ.j.⁊

C.dde cad.tol.l.j.F.vbi aũt.ibi ſᷣmonis vnitas ⁊c.j.de le.ij.

l.nemo.in pᷣn. ⁊ ibi dixi. AVñ igit᷑ ẽ p̊ ꝙ oĩb accreſcit: Rñ.
debeni itelligẽ ꝙꝙ h nõ ſũt ↄiũcti vbis vt dixi:iſti nõ ſũt cõ/⸗
iũcti re cũ pᷣmis ĩſtitus i.xj.vncijs vt dixi nec int᷑ ſe:lʒ.n.vo
cent ad eãdẽ vnciã h'nõ ſuffiẽ ad ĩducẽdã piũctionẽ rea
leʒ:ſʒ ita demũ dicunt᷑ re ↄiũcti q ad eãdẽ poꝛtionem vo
caniĩ inſolidũ ex expꝛeſſa diſpoſitione deſuncti:vt.l.j.in ſi.
⁊. l.ij.cũ ſua glo.⁊.l.inde neratius.in pᷣn. ð.de vſuf. accreſ.
Sz iſti nõ vocani ex expᷣſſa volũtate deſũcti qꝛ eos inſti/

——

tuit ſine partibus ⁊ ſic nõ ſũt re nec verbis ↄiuncti q;tum
ad ius accreſcendi:⁊ hoc vult dicere tex.ſi bene aduerta
tur ſed qꝛ poꝛtio hereditatis deſiciẽs accreſcit inſtituj iõ
accreſcit oibus.hoc vult dicere tex.hicdũ dicit q;tum ad
ius accreſcendi ner eſcit oĩbus. irekd inibil
— rrr o.ꝙ ille cui relinquunt reliqᷓ ſi nihil re
Seg ſi.· i mi bebit v ſe eſtiinio po be

perit᷑ nil hẽbit ⁊ ſic eſt ſnis pꝛo hoc mane.

”õäsõ Inſtitutus ſine parte hẽbit qð
— Abinus. deeſt ad diſpe ndiũ.h.d.

f Aerba enüciatiua ↄditionalit᷑ p
* acto Rjata nõ inducũt diſpõnẽ.h.d. Di
xi plene in.l.ex hac ſcriptura.j.de dona. Nic eſt
duplex Fa.vna quẽ nõ inſtituerat alia quẽ inſtituerat: ⁊
ſut verba teſtãtis ⁊ ſʒ illã poſui caſũ ſũmariũ.¶ Ad quã
op.de.l.ex hac ſcriptura.j.de dona. So.ibi verba enũ/
ciatiua ꝓſerebani pᷣncipalit᷑ ppt ſe:ᷣ incident᷑ ꝓpt᷑ aliud
q; ↄditionalit. ¶ Scdo debes ſcire ꝙ hec.l. legii duobꝰ
modis.ꝗdã foꝛmãt.q.an ſeius ꝗ dicebaĩ inſtitut admit/
tebai:rñdebaĩ᷑ ⁊ m iſtã poſui ſumariũ.Alij ponũt ꝙ ſiat
q.in ſubſtituto ⁊ illã repꝛobat glo.ĩmo dicit ſubſtitutum
admitti. ¶ Ad hoc op.ↄditio de pᷣterito falſa vitiat ĩſti/
tutionẽ: vt.l.ij.ð.e.gꝰhec ſubſtõ nõ dʒ valere.So.dic ꝙ h
ↄditio erat de futuro.ſ.ſi hẽs nõ erit lʒ implicet aliqð pꝛe
teritũ.ſ.ꝙ eũ ĩſtituerat.ſimile in.l.cuʒ tale..pe.de ↄdi.⁊
de. C Ad idẽ op.qꝙ illa verba ſi heres nõ erit debeãt in/
telligi de eo qui põt eẽ ⁊ nõ vult eſſe:vt.l. ſeuerinã. in pᷣn.
de condi.⁊ de.ſed hic ille ꝗ dicebat᷑ inſtitutus nõ põt ad/
nmitti ergo nec ſubſtitutus. So.vt dixiin ↄꝛio.

O Mo loco. Si iã moꝛtuo.

Ver ba teſtõꝛis debẽt intelligi pinde ac ſi eẽt illð qð teſtõꝛ
putauit.h.d. pulcher caſus ẽ. No.pꝑ gl.i.l.Fᷣuo.s.de cõ
di.inde. Et no.iſtud qð dicit gl.ꝙ vᷣba debẽt intelligi
ꝓut teſtatoꝛ putauit.dixi vobis iy. l. qtiẽs.S.ſi duo.s. eo.
—,—0 Op. h̊ dẽ ꝙ erit libᷣ ⁊ hẽs
—NMeba tiuS. .j. de vul. : pu.l. qui liis.
§. ſub ↄditione.So.vt gl. vl dic ꝙ iſta ↄditio de
pendet ex facto teſtõꝛis: vñ nõ ſaciẽdo vr penituiſſe.haãc

—

Ec ſe. ꝓſequere vt habes in glo.
— Eſt difficilie.l.

ar partes pᷣncipales.p̊ ponit ꝗd põt facere heres inſtitu
tus in diem certũ vlł icertũ. Scdo ꝗd põt facẽ iudex.ſecũ

da ibi ſed ſi bonoꝛum poſſeſſio. Miſſus in poſſeſſionem

pendẽte ↄditione põt oĩa facere q̃ curatoꝛ datus poſſet.
h. d.ᷣm verã lec. Op. bo.poſ.q̃ petitur pendẽte ↄdi/
tione nõ tribuit ius ſeu iuris effectũ:vt.l.ij.S.ſi ſub ↄditio
ne.ſ.de bo.poſ.Fmtab. ſi nõ tribuit ius vl iuris effectũ gꝰ

intiʒ nõ põt alienare.Gl.diẽ ꝙ illð ꝑmittit alienare refert

ad eũ qui inſtitutus eſt in diem certũ ⁊ ſic hẽ vt pure inſti

tut:ſjj hoc ẽ ð̊ mẽtẽ.l.q de vtroq; parit᷑ loquit᷑. dic ergo ʒ

Ja.de are.⁊ melius ꝙ bonoꝛũpoſſeſſio intim non tribuit
ius.ſ.reſidẽs in pſona heredis ſʒ intim põt alienare vt cu
ratoꝛ datus bonis ⁊ hoc puto verũ ꝑ.l j.j.de iure delibe.
CSʒ o hoc facit tex.q dicit diſtrahi tanq; heres. So.
fateoꝛ qꝛ etiã curatoꝛ diſtrahit tanq; heres ⁊ eodẽ modo
põt a creditoꝛe ↄueniri ſm eũdẽ Ja.de are. ¶ No. etiaʒ
diligent᷑ ꝙ bo. poſ.q̃ dat᷑ pendẽte ↄditiõe tribuit admini
ſtrationẽ illã qᷓ cõpetit curatoꝛi bonoꝝ. ¶ Op. quilibet
põt vẽdere reʒ alienã:vt.l.reʒ alienã de õhen. emp. So.
põt alienare ⁊ dñiũ trãſferre vt h̊ qð nõ eſt in alio alienã

te rẽ alienã. ¶ Alteriꝰop.ꝙ vere vẽdat rẽ alienã:vt.l.ij.
F. ſi ſub ↄditione.j.de ſmtab. So.ibi in oẽm euẽtũ habi/

turus erat filius h̊ nõ erat heres hiturus in oẽm euentũ.

1 1. . ¶ Mic logꝗtur ꝗd habe/
Sed ſi bonoꝛum.i ſacere iudex aliquo iſti
tuto ſub ↄditione.Et ſubdiuidi q; ᷣ logꝗi de inſticuto ſub

De here. inſti.

ↄditione ptãtiua. Scðdo de inſtituto ſub ↄditiõe caſuali.
2 ibi itẽ ſi ↄditioni. Si inſtitut differt ↄditionẽ ptã tiuaʒ
implere ei ad h̊ ꝑ iudicẽ termin ſtatuet᷑.h.d. ¶ Op. ⁊ vᷣ
ꝙ nõ ſit neceſſe ꝙ iudex ſtatuat tpᷣs qꝛ lex ſtatuit ꝙ iple⸗
at qᷓ;pꝛimũ põt:vt.l.hec ↄditio de ↄdi.⁊ de.Gl.ſol.nõbi⸗
lit ibi in legato h in ĩſtõne heredis:ita tñ ꝙ in iſtõne here
dis ẽ maius ꝑiculũ iõ heres nõ ẽ ita grauãdus ⁊ hanc tʒ
Pe.⁊ Qi.C.de inſti.⁊ ſubſti.l.j.dixiin.l.ſuus qͥᷣq;. S.j.S.eo.
¶Auero qd vult dicere tex.ꝙ pᷣtoꝛ mutet edictũ ſuum:
Glo. dicit ꝙ nõ hẽmus ſed credo ꝙ hẽam.nã exneis ad
petẽdũ bo.poſ.pᷣtoꝛ indulget cẽtũ dies:deſcendẽtib ãnũ.
de illo edicto loꝗt h ꝙ pᷣtoꝛ dʒ mutare ſtatuẽdo tantũ tpᷣs
quãtũ ꝑ illð edictũ ſtatuit ⁊ nõ min qð nõ multũ.ꝓbaiĩ in
l. ij.j.de iure delibe.⁊.l.j S. largius de ſuc.edi.qð ẽ mẽti te
nẽdũ:qꝛ aſſeſſoꝛes in h mltũ errãt ſtatuẽdo mintpᷣs ad de
lid̊anduʒ an velit adire vł nõ.Et ſic no.ꝙ ſi iudex facit ali
quẽ citari vt ſciat ſi vult eẽ heres vel nõ dʒ dare tantũ tpᷣs
q;tũ daĩ ad repetẽdũ bo.poſ.Et nõ põt mintpᷣs ſtatuere
vt.ll.pꝛealle ⁊ per doc.mille ꝓceſ.deuaſtabuni. ¶ Que
ro qd erit elapſo termino dato a iudice: Rñ.videbũ de/
fectis ↄdit. vt h̊ nec ẽ locilli diſtinctioni q fit in.l.q;diu de
de acꝗ.here. Non eni põt hic iudex adire cũ nondũ erat
puriſicata inſtitutio.ſimile in.l.ſi heres.j.de bo.auc.iudi.
poſ. Altimo no.qꝙ inſtituto ſub ↄdtione ptãtiua non
ſolũ põt ſtatui tpᷣs vt impleat ↄditionẽ ſʒ etiã põt ſtatui tẽ
pus infra qð adeat᷑ hẽditas vt h̊ dicit tex.qð pꝓ tanto ẽ ad
uertendũ qꝛ ſtatuit tẽpus eo tꝑe quod non põt facere vt
poſſit implendo conditionem ideo h̊ ſit.
Pꝛimo ponit vnum

Item ſi conditioni. ubiũ.ſcvo vnam. q.

circa illud. ſcða ibi ſi ſub ↄditione. Pendente ↄditiõe ca/
ſuali iudex ſtatuet terminũ infra quẽ ſi nõ petũ bo.poſ.vł
hẽditas adeat᷑ creditoꝛes in poſſeſſionẽ mittent᷑ ⁊ curatoꝛ
bonis ↄſtituet.h.d.C No.qd debẽt facẽ creditoꝛes pen
dente ↄditiõe inſtõnis. ¶ Qũo qñ creditoꝛes volũt age
re ↄ bona hẽditaria cũ nõ reꝑiat᷑ heres an ſufficiat gnãli
ter ꝓclamatio ſiqs velit eẽ hẽs cõpareat ⁊c̃.m ſoꝛmã.il.ſi
eo tꝑe de remiſ.pig.An eſt neceſſe ꝙ citent aliq noiatim:
Rñ.noĩatiʒ citari debere illos ꝗ pᷣmũ gradũ obtinẽt ⁊ ad
qs hereditas ꝑtineret:⁊ innuit h̊ tota lex q̃ vult citari ſub
ſtitutũ ſub ↄditione ꝓ h.j.de ſuc.edi.l.j.S.j.⁊.S.largius.⁊
expᷣſſius in.l.j S.pe.de ven.iſpi.Quero qd vult dicere
tex. niſi ĩfra certuʒ tpᷣs hẽditas obtigerit aditaq; fuerit.pᷣ
ꝙ dicit hereditas obtigerit.ĩtellige ꝑ bo.poſ.ſᷣmtab. ⁊ ſic
poſſit heres a creditoꝛib ↄueniri tanq; curatoꝛ dat bo/

nis: vt hac.l in pᷣn. ᷣm Ja.ðe are.⁊ qð ſeqꝗt᷑ aditaq; fuerit

intellige poſt exiſtentẽ ↄditionẽ. ¶ Quero dicit tex.⁊ in/
terim ⁊c. C Quero de q tpe intelligi iſtud intim? Rñ.
põt intelligi i.int᷑ pᷣmã dilationẽ datã heredi:vt.l.ait pᷣtoꝛ
de iure deli. vl põt itelligi intiʒ.i.poſtq; creditoꝛes ĩ poſ/
ſeſſiõeʒ fuerint vł anteq; hẽditas adeatur:ar.l.ſicui.j. ex
qui.cau.in poſ.ea.

BDinidit ĩ duas partes
Si ſub conditione.s foꝛmat mg circa

p̃dicta ⁊ eã det᷑minat.⁊circa ſuã detminatiõeʒ tollit vnã
dubitationẽ.⁊ ibi ⁊ iõ. ¶ In bma parte ſic pono caſuʒ.
Dictũ ẽ ſupꝛa ꝙ ꝑ curatoꝛẽ vẽduntĩ q̃ ſũt tpe ꝑitura.q̃ro
an ꝑ curatoꝛẽ pñt vẽdi res nõ ꝑiture vt ſatiſſiat credito⸗
ribus: Rñ.ꝙ ſic ſi eſt graue es alienum:vt q;ꝛ debetur ſbᷣ
pena vl qꝛ debetur reipublice que tota die moleſtat ſicut
dicimus in curatoꝛe dato ventri.

Et ide 0 Iſte v. legit hic in glo.tribus modis.depᷣ

emis duobus non curo:aſſumo tertiuʒ ibi
vel melius im glo.ſm quã.h.d.Aduerſus ſacta ꝑ talẽ cu
ratoꝛẽ nõ reſtituitur pupillus ſed abſens vel aliter impe/
ditus.h.d. ¶ Op.s.de mino.l.in integruʒ.So.glo.pu⸗
pillus nõ reſtituii vt ibi:ʒ abñtes ⁊ ipedientes ſic:vt hic ⁊

—

De here.inſti.

l.j.in fi.. ex qui.cau.ma.⁊.l.in poſſeſſione.s.cũ dicitur ex
qui.cau.in poſ.ea.⁊ ſᷣm hãc lec.poſuiſũmariuʒ. Iſta non
placẽt mihi:qꝛ.l.ĩ ĩtegrũ.de qua gl.facit mẽtionẽ dũ loq
tur de pupillo qui non reſtituitur de eo qð factũ eſt ante
aditã hereditatẽ cũ interim tũc nõ ſiebat ↄ pupillũ:ſed
hereditatẽ qᷓ intim repñtat ꝑſonaʒ deſũcti maiorł:⁊ eadẽ
rõne vꝛ ꝙ nõ deberet ſubueniri abñtibus vel ipedito de
eo qð ſibi añ aditã hẽditatẽ ſieret:et.ll.hic allegate ĩ glo.
loquuniĩ de eo qð ſit in bonis eoꝝ abñtiũ vel alit᷑ ĩpedito
ruʒ. C Scdo mõ legit alibi in glo.j.ex ꝗ cau.iĩ poſ.ea.l.
ſi diu. jm quã pone ſic caſũ.Bicit ſupꝛa ꝙ ſit venditio vt
ſatiſſat creditoꝛib:ſj vĩ q debeat differri ⁊ debeat expe⸗
ctari.¶ Ad h' rñdet iuriſcõſultus ⁊ dicit ꝙ illð qð dicii
de dilatiõe eſt verũ in illis ꝗ ſũt abſentes ex cauſa iuſta vl
iuſta cauſa impediti:ſʒ.S.pᷣcedẽs loꝗtur in pñtibus ꝗ de
tractãt petere bo.po.h.d. ¶ Tertio mõ legit Ja.de ar̃
h; modo. Dictũ eſt ſupꝛa ꝙ bona vẽdunt᷑ ꝑ curatoꝛẽ da/
tum bonis.Cõtra iĩmo vẽ ꝙ ꝑ ipᷣos creditoꝛes dʒ ſieri vẽ
ditio bonoꝝ:vt.l.ſulcinius.s.j.C.ex q.cau.ĩ poſ.ea.Rñ.
ꝑ creditoꝛes põt ſieri vẽditio ↄ debitoꝛẽ latitãtẽ. Sed qũ
debitoꝛ nõ latitat ſed eſt abñs vł legitime ĩpedit tunc ſit
vẽditio ꝑ ꝓcuratoꝛẽ cauſa cognita.h.d. ¶ Quero quid

vult dicẽ tex.ſine dilatiõe:Dic vt in glo. Quero vtrũ

eger ⁊ ĩpeditus teneĩ mittere ꝓcuratoꝛẽ: Glo. v dicẽ ꝙ
ſic vel patiet miſſionẽ vł vẽditionẽ. ¶ Qð dicit de mittẽ/
do ꝓcuratoꝛẽ.dic plene ꝑ Ci. C. de teſ.mili.l.j.dixi in l.j.
de diuer.⁊ tẽp.pᷣſcrip.⁊ ꝙ dicit patit᷑ vẽditionẽ:intellige ꝑ
curatoꝛẽ datũ bonis:vt l.ĩ poſſeſſione.S.ſi.j.ex q.cau. in
poſ.ea. Poteſt qrto mõ legi. Dictuʒ eſt ſupꝛa ꝙ curatoꝛ
põt vẽdere. Quero vtꝝ eo tꝑo qͥ curatoꝛ vẽdit erit ne
ceſſariũ decretum iudicis vel poſſet ſine decreto vẽdere:
Nñqdet iuriſcõſultus in pᷣmis dictis ſupꝛa eſt neceſſe ꝙ ſit
cauſe cognitio ⁊ decretũ iudicis vt in pupillo ⁊ alijs abñ
tibus. ⁊ iſta lec. ꝓbatur in.l.ait p̃toꝛ.⁊.l.ij.de iure delih̊.
¶ Vltimo tene menti ꝙ qñ ↄ bona deſuncti agi ꝑ ſcom
decretum b̊ mõ debet interponi ꝙ detur curatoꝛ bonis
qui vendat vt hac.l patet.
J ti tius CNo. p ſubſtõ vlgar ſit vbis
LiLUBaffirmatiuis. ? dic vt dixi in. l. j.
de vul.⁊ pu. C Scdo no eodẽ mõ ſit ſubſtõ ĩ
legatis ſicut in hẽditate:vt hᷣ ⁊.l.vt hẽdibus.de le.ij.
– . Si pma inſtõ eſt plena ſcdᷣa in
e ſolu. ae⸗ teſtõ facta nihl opat. ⁊
Nidẽ vbi ſub pluribꝰ ↄditiõibus diſiũctiue relinꝗt.
h. d. C Op.qꝙ vltima inſtõ dʒ valere:vt.l.naʒ ad ea.j. de
ↄdi.⁊ de.Dicit glo.⁊ no.aliud in inſtõnibus in ꝗbus pᷣua
let inſtõ plenioꝛ vt h:aliud in legat in ꝗbus pᷣualet vltima
volũtas. ¶¶ Op.j.e.l.ſiqs ita ſcripſit. So.dicit gl.ibi hẽ/
bat coheredẽ hic non. Tu dic ꝙ ibi loꝗt qñ ꝓ parte pure

⁊ ꝓ parte ſub ↄditiõe.h̊ qñ pᷣ pure:⁊ꝰ ſbᷣ ↄditiõe. ¶ Op.
de.l. ſi heredi plures de ↄdi.inſti. So.glo.intelligit hanc

conditionẽ eſſe poſitam ſeparati m nõ copulatiue.
arietas oꝛdinis inſtituti/

4
J lta quis. onem nõ rielln⸗
. Pꝛonomẽ quiſq; ꝓpꝛie
Oc articulo .c collectiuũ ſed fauoꝛe in
Onitutiõis vt diſtributiuuʒ aſſumit.h.d. Diuidit
in tres partes.pᷣ ponit verboꝝ ꝓpꝛiã ſigniñcationẽ. ꝛ di
cit mẽtẽ ſeruã iaʒ.ttio ponit q̃lis mẽs in dubio pᷣſumai.
⁊·ibi in quo puto.ttia ibi ſʒ hũaniꝰ. Et eſt aduertẽduʒ
ꝙ qdã hñt hic qſq; ⁊ iſta eſt bona littera.llij hñt qſqs ⁊
iſta nõ eſt bona:qꝛ dictio ꝗſꝗs ẽ vere diſtributiua:vt.j.di⸗
caʒ. & Op. ⁊ vi ꝙ hec inſtitutio nõ valeat:vt.l.j.j.de his
q̃ pꝛo nõ ſcrip. Oicit glo.ꝙ hec verba ſcriptũ hũit ⁊c. ↄſe/⸗
runt᷑ in pᷣterito ibiin ſuturo:⁊ iõ ibi nõ valet:qꝛ ↄſeruni ĩ
alienũ ar bitriũ. ¶ QCõtra verbũ habuerit reꝑit in pᷣterito
⁊ in ſuturo ſubiũctiui:ſed in vltimis volũtatibus tale ver/

bum qð repitur in pᷣterito ⁊ in ſuturo dʒ ĩtelligi in futuro:
vt.l.ſi ita ſcriptũ fuerit.⁊.l.ſolemus de ↄdi.⁊.de.So. de/
bet intelligi in futuro niſi diſpoſitio vitiaret᷑ vt h: ar.l.q/

tiẽs.de vᷣ.ob. Dices tu hoc eſt ʒ.l.j.in ſi.de his que ꝓ nõ

ſcrip.ha.So.ibi ſubaudit per glo.ſcriptũ habuerrit.ſ.in
tabulis q̃s fecit ⁊ ſic oe neceſſitate ad futurũ referi. C Et
iſta ſũt vtilia ad.q.teſtatoꝛ legauit cuilibet ſue ſilie que vi
dua fuerit centũ:querit an ad legatũ admittent ille que vi

due erãt tempoꝛe teſti:an ille qᷓs poſtea ↄtigerit viduari?

erte ex pᷣdictis pʒ ꝙ in dubio in vltimis volũtatib ver
bũ fuerit dʒ intelligi in ſuturo ſubiũctiui. ¶ Op. dẽ h ꝙ

ſi vnus ſcripſit erit heres..C.de impu.⁊ ali.ſubſtij.l.q;/

uis. So.glo.ꝙ ibi ineq̃litas tollit ↄꝛiuʒ. Ael dic ꝙ ille le⸗
ges nil ad ꝓpoſitũ.nõ.n.dẽ ibi ꝙ in ꝑſona vnius veniat ⁊
in perſona altius nõ ſubſtitutus admittat. Vel dic ꝙ ibi
ſuit oꝛo copulatiue ocepta ⁊ ſic requirit᷑ ↄcurſus vtriuſq;:
hic fuit dictio quiſq; qᷓ aſſumit᷑ diſtributiue. ¶ Op.C. de
impu.⁊ ali.ſubſti.l.cũ qdaʒ.So.vt in glo.vel dic ꝙ fauoꝛ
filioꝝ illam int᷑pꝛetationẽ a qmittit ſed certe ideʒ eẽt in qli
bet vñ ceſſat ratio glo.vt.l.heredes mei. .cũ ita.j.ad tre
bel.⁊ iõ ſolue qꝛ ibi fuit vſus teſtõꝛ verbo mere collectiuo
bic verbo qð ſimilitudinẽ hʒ cũ diſtributiuo. Querit
glo.an iſte ſilius habebit totã hereditateʒ: Dic vt in glo.
VPiꝛerea q̃rit glo.qd ſi vterq; ſcripſit heredẽ:ſili᷑ dic
vt in glo. Op.⁊ vĩ ꝙ differãt ꝗſqʒ ⁊ oĩs:vt.l. ſi pluribꝰ
in pᷣn.j.de le.ij. So.ibi loquit in diſtributiuo ꝗlibet ꝙ diſ
fert a dictione oĩs ⁊ differũt in h̊.nã ꝗlibet attribuit cuili
bet inſolidũ:oĩs attribuit ſimul ⁊ collectiue: vt.l.ſ pluri/
bus in pᷣn.j.de le.ij.X/ p hꝰ.l.nõ diſtinguemꝰ.ꝭ.cũ plures.
ð.de arbi.qdð intellige verũ ſi ꝓſerat᷑ in plurali:vt oẽs ho
mines ferũt lapidẽ:ſʒ ſi in ſingulari:vt oĩs homo ſert lapi
deʒ tũc eſt diſtributiuũ ſicut ꝗlibet:vt no..de ſta.ho.il.iij.
⁊ eſt caſus.j.de iure ſil.l.mochis.⁊ ibi no. ¶ Op. de.i.ſi
creditoꝛes.⁊ qð ibi no.C. de pac. Rñ. ibi loꝗł in dictiõe
quiſqᷓ q̃ eſt idem qð qlibet:hic in dictione qſqʒ que ẽ ideʒ
qð oĩs. ¶ Op.-de.l.qꝗ liberł. S. hec verba.j. de vul. ⁊ pu.
So.ibi loqtur in dictione quiſꝗs q eſt diſtributiua:vt ibi
T.l.fi.C.de ĩpu.⁊ ali ſubſti.hic loꝗtur in dictiõe qſq; q eſt
collectiua:vt hic ⁊.l.ſi neceſſarias.S.ſi ãnua.S.de pi.acꝶ.
Et aduerte ne qdaʒ glo.q eſt in.d.ꝭ.ſi annua. te deci/
piat:qꝛ glo.vẽ ibi dicere in dictione quiſꝗs qð nõ eſt verũ
ꝛ tex.dicit queq; ſic in collectiuo qſqʒ. ¶¶ Op.de.il. ſi ne
ceſſarias.ð.ſi ãnua ·ibi ſtat in ꝓpꝛia ſigniſicatione collecti
ui. So.hic fauoꝛe inſtõnis trahit ad ꝓpꝛiã ſigniñcatiõeʒ
ſecus ſi tractaret de odio vt ibi. Vt igit iſta mã lique/
at ſcias ꝙ q̃dã ſũt noĩa collectiua q̃dã diſtributiua. colle/
ctiua oĩs quiſq;.oĩs eſt collectiuũ:vt.d.l.nõ diſtinguemꝰ.
§. cũ plures.⁊ no.in.l.ſi pluribus.j.de leg.ij. ⁊ hec dictio
qſq; etiã ẽ collectiua ſᷣm ꝓpꝛiã ſigniſcationẽ tũ vbi tra/⸗
ctatur de fauoꝛe inſtitutiõis ſumit᷑ impꝛopᷣe ne peat vt h.
Sʒ quare magis ſumit᷑ ipꝛopᷣe dictio quiſqʒ q; dictio
oĩs: Rñ.hᷣͥ ẽ ꝓpter vicinitatẽ quã hʒ cũ dictiõe qſqs ⁊ cuʒ
dictione quiſq; ⁊ cũ alijs diſtributiuis. Diſtributiuoꝛum
vero qdã ſũt diſtributiua ſimplicia qᷓdeʒ duplicia. Sim/
plicia ſũt vt qlibet ⁊ quiſq;. Quare appellant᷑ ſimplicia:
Rñ.qꝛ vnũ vbũ tm̃ reqꝗrũt ⁊ rẽ cuilibet attribuunt inſoli⸗
dum.ᷣ ẽ verũ niſi nã rei repugnaret:vt ſi dicerẽ ꝗlibet ve
ſtruʒ mihi hẽs eſto ꝗ nõ pnñt eẽ inſolidũ:ar. huius.l. in ſi.
Itẽ eſt nã iſtoꝝ diſtributiuoꝝ vt reqrat ↄcurſus oĩum ad
qs refert als eẽt ſalſa oꝛo:vt.d.l.nõ diſtinguem.S.cũ plu
res.⁊.l.ſi creditoꝛes.C.de pac.⁊ no.in.d.l.ſi pluribus.j.
de le.ij. Quedã ſũt diſtributiua duplicia: vt quiſqs ſiquis
quicunq;.iſta ſemꝑ reqrũt duo verba vt ꝓbant iura q j.
allegabo. Itẽ iſta attribuũt rẽ cuilibet inſolidũ ſicut pce/
dẽtia:vt.l.ꝗ ſiliabus..j.j.de le.j.tñ in h differũt qꝛ nõ re
quirũt ↄcurſum oĩum ſicut pcedentia:ſed veriſñcantur in
yno yel etiã in oĩbus:vt ꝓbaĩ expᷣſſe ĩ diſtributiuo ſiquis

Behere.inſti.

in. d. l. ſi neceſſarias.S.ᷣ ſi ãnua in fi. ꝓbatur ĩ diſtributiuo
gqſꝗqs:vt.l.q liber..S.hec verba.pᷣallegata.⁊.l.ex duobus.
F. j.j.ti j. bat᷑ in dictiõe qcũq; in.l.edicto in pᷣn.⁊.lait di
uus. ĩ pᷣn.j.de iure fiſ.Quid volo dicere:Nictio qſquis ⁊
qcunq; veriſicant᷑ in vno ⁊ in oibus:vt ſi dico ꝗſꝗs vʒʒ au
dit ⁊c̃. ſi vnꝰ audit veriſicat. Itẽ ſi oẽs audiũt veriſicatur.
CSʒ op.de.l.ab oib in pᷣn.de le.j.⁊.l.ſiqs in füdi voca
bulo.e.ti. Rñ.iſta vba diſtributiua duplicia ſi actũ pꝛimi
vbi iſolidũ nõ diſtribuũt nec actũ ſcdi:vt.d.ll.ſecꝰ ſi pꝛimi
vbi actũ diſtribuũt iſolidũ.tũc enĩ diſtribuũt actũ ſcði iſo
lidũ:vt.l.ꝗ ſiliabus ĩ ni.j.de le.j. Itẽ habem relatiuũ
ꝗs vlłꝗ qð aliqñ ponit diſtributiue:vt qñ añs ẽ tminP cõis
⁊ tũc ꝗs vł ꝗ qñ ponit᷑ diſtributiue attribuit iſolidũ ⁊ vnũ
reqrit ⁊ nõ plura:vt.l.ſi fuerit.j.de re.dub.h̊ ẽ veꝝ niſi de
mẽte diſponẽtis aliud appareret:vt.l.ex duobin pᷣn. de
vul. ⁊ pu.⁊.l.ꝗ duos de re.du.nã qꝛ in hẽditate vltimi de/
cedenij deberet repiri hẽditas pᷣmi:iõ in ambob moꝛiẽti/
bus veriſicat᷑ illa oꝛo ex pᷣſũpta volũtate deſũcti. ¶ Ve/
nio ad.q.de pluribus intrãtibus caſtrũ ſiml quã Di. foꝛ
mat ĩ.l.ꝗ filiabus..j.j.de le.j.⁊ Ja.de are.in.S.nos aũt ĩ
ꝓemio ffoꝝ.an oẽs debeant hẽe pᷣmiũ:⁊ ĩ iſta.q.hẽs oſide
rare ꝑ q̃ vba loꝗt:vt ſi dicat qſqs vł ſiqs vl qcũq; pᷣ igreſ
ſus fuerit hẽat centũ.⁊ certe ſi oẽs ſimul ĩgrediant᷑ viden
tur oẽs pᷣmivt ĩ bᷣma ↄſtõne ffoꝝ.S.diſcipłli.⁊ iõ qꝛ actus pᷣ
mi vbi cõpetit cuilibet iſolidũ qlibet hẽbit cẽtũ iſolidũ:vt
l. ꝗ filiab. .j.j.de le.j.⁊ iſtud nõ eẽt dubiũ ſi pᷣmiũ ↄſiſteret
in re qͥ pluribꝰpõt dari iſolidũ vt q;titas:ſʒ ſi plibus non
poſſet dari inſolidũ vt talis equus tc facerẽt partes ꝑ cõ
curſũ.Si vo ſuit ſtatutũ ſcm ꝑ diſtributiuũ ꝗs vł ꝗ:vt ꝗs
dixit ꝗqs vlł ꝗ pᷣ intrauerit tũc ex ꝓpꝛia ſignincatiõe nullus
dz hꝛe:vt.l.ſi ſuerit.j.de re.du.ſʒ ex mẽte diſponẽtis ẽ ali/
ud:vt.l.ſemꝑ.S.negociatoꝛes.j.de iure iĩmu.C. de pallat.
l.fi. li. xij. Et ita ſetit Ya. de are ĩ pᷣma ↄſtõne ffoꝝ. ¶ Sʒ
iuxta hꝰqᷓro an in ciuitate piſarũ tꝑe ↄflictus ciuitat luca
ne qᷣ tpe ibi actu legebã ſactũ fuit vnũ ſtatutũ ꝙ qcũq; ac/

cepꝑit vexillũ floꝛẽtinoꝝ hẽat cẽtũ:duo acceperũt nec ap⸗

parebat ꝗs p᷑ᷣ:⁊ dñs franciſcus tigrini erat de ancianis ⁊
ſcripſit mihi ⁊ ego rñdi ꝙ iſta qõ nõ ẽ ſimilis pᷣcedẽti.naʒ
plures pñt ingredi caſtrũ ⁊ veꝝ ẽ quẽlibet eoꝝ igreſſuʒ eẽ
inſolidũ:ſʒ actus capiẽdi bãderiã nõ cõpetit cuilibet inſo
lidũ ſʒ plib ſimul.Et iſta verba qcũq; cepit vexillũ debẽt

intelligi in ᷣma captura:vt.l.boues..hꝰ ſermõe j.de v.

ſig.⁊ ſic dʒ attribui oib vt ĩ plibus poꝛtatibꝰtrabẽ.s.ad
l.agꝗ.l.vulnerat in ſi.⁊ ſic debebũt illi duo hẽe totuʒ ſimul
nõ qlibet inſolidũ:ar.d.l.iiij.ĩ.de le.j.⁊ hoc de diſtributi/
uis vlibus. Sũt etiã q̃dã diſtributiua particularia:vt alt᷑
vt ⁊ ſilia:⁊ dictio vterq; diſtribuit int᷑ duos ſicut dictio qli
bet.nã requirit ↄcurſũ vtriuſq; ⁊ cuilibet rẽ attribuit iſo
lidũ:vt no.iĩ auẽ.de iudi.S.hoc aũt.coll.vj.⁊.e.ti.S.neq;.⁊
ʒ.de excu.tu.l.ſiqs duos.S.ẽ aũt.ꝓ h tex.in.l.cũ qdam.
C.de ĩpu.⁊ ali.ſubſti. ¶ Et pᷣdicta vera ſᷣm ꝓpꝛiã ⁊ verã
ſignificatiõeʒ. Qñq; ĩpꝛopᷣe ſumit.ſ ꝓ alto:vt.l.reſcrip.S.
ſi pacto.S.de pac.⁊.l.ſi.S.cũ aũt.C. de bo.q̃ lib. De dictio
ne alt᷑ de dictiõe altuter ⁊ de dictiõe vter dic ꝙ iſte veriſi⸗
cani in alto tm̃ ⁊ dꝛiam ĩhis collige ꝑ ea q̃ no.j.de le.j l.ſi
ex toto. j.⁊.S.de ferijs.l.j.in fi.⁊.l.vter.ex fr̃ibꝰ.j.de cõ/
di.inſti.⁊.S.e.l.titius.de dictione vtrolibet dic vt.l.arboꝛ
F. ſi de veſtibulo.ð.cõi diui.De pluribus alijs poſſumus
dicere:vt quãtumcũq; ⁊c.dicemus iĩ.l. baliſta.l j.ad treb.
⁊ de multis videbimus.j.de condi⸗Zenolz j.
“õä ltima voluntas nõ
Lla iſtitutio. ðdʒz ex alieno arbitrio
pedere. h. d. C Op. de. l. ſi ſideicõmiſſaria. j.de
fideicom.lib. So.vt in glo.circa fi. ¶ Op.de.l.j.in pᷣn.j.
de le. ij. So. xt ibi videbitis. C Quero qdã fecit teſtm̃ ⁊
dicit ꝙ vult ꝙ ad ſenſuʒ ſapiẽtis ſiat: Glo. diſtinguit.aut
ſba re icti ↄferl in ꝑſonã ſapiẽtis ⁊ nõ valet:ſecſi nõ ha

relicti:vt glo.dicit. No.gꝰ ꝙ ſba relictinõ põt in alteri
us ar bitriũ oferri:ſed dictatio ſcripture ſic. ¶ Et Ja.de
are.ꝓcedit vltra glo.q̃rẽdo qd potit iſte ſapiẽs ſacẽ? Et
diẽ ꝙ ſi pceſſit teſtm in ꝗͥ fuerũt vba derogatoꝛia poterit
ſapiẽs addere nõ obſtãte illo teſtõ in qꝗͥ talia vba ⁊c. Itẽ ſi
religꝗt ſilie potit addere ſapiẽs iure inſtõnis ꝙ ſit de ſolẽ/
nitate ⁊ als nõ valeat.non dicebat plus Ja. de are. Ri.
malł.diſputauit hãc.q.qñ reliqt ſilie centũ ad ſenſuʒ ſapiẽ
tis an poſſit addere iure inſtõnis?Et ꝓ opi. Ja.arguit ꝙ
ſic:qꝛ vᷣbũ relinqͥ trahit᷑ ad inſtõnẽ:vt.l.his verbis in pᷣn.j.
e.⁊ in auẽ.de here.⁊ fal.S.ſi vero nulla.⁊ ſic ſapiẽs nil ad/
dit:ſʒ declarat qd verba ↄtinebat ⁊ qð teſtõꝛ voluerit ap
paret:qꝛ voluit ꝙ de iure valeret. C Pꝛetea video ꝙ.l.
qñq; ſubintelligit ſic inſtõnẽ:vt.l.iij.C. de inof.teſ.⁊.l.ſi · j.
e.ti.ſi h facit lex g' G̊ dʒ ſacere homo. ¶ Peeterea ſi alið
diceres iſta vera nil oꝑareni:vt.l.ſiqñ.j.de le.j. ¶ Itẽ in
dubio debemus ĩterpᷣtari vt res magis valeat q; pereat.
¶In vꝛiũ ꝙ ſapiẽs nõ poſſit ĩplere illa iſtõ nõ põt vale/
re q̃ no ẽ verbis ſcripta vel a teſtõꝛe expᷣſſa vt.l.iubem.C.
de tel. ſʒ teſtõꝛ nõ expᷣſſit iſtã inſtõnẽ ergo nõ põt valere.
¶ Pꝛerea aut dicis iſtã inſtõnẽ ĩ teſtõ expſſaʒ ⁊ dicis ſal
ſuʒ:qꝛ lecto teſtõ ibi nõ reꝑi::vt.l.vxoꝛeʒ.j.de manu. teſt.
7.l.fideiuſſoꝛ magr̃atuʒ.j.de ſideiuſ.⁊.l.titie textoꝛes.jĩ.de
le.j. x.l.fi. C. de iureiura. C Sʒ dices nõ repꝑit in teſtõ ꝑ ſe
ſz ꝑ relationẽ ad aliud:vt.l.aſſe.⁊.l.ſiqs.j.e.ti.⁊.l.inſtõ ta
lis.j.de ↄdi.inſti.ſʒ hoc nõ potes dicere:q; veꝝ eſt ꝙ põt
ↄtineri in teſtõ ꝑ relationẽ ad alið.ſ.explicãdũ ꝑ ipʒ teſta
toꝛẽ. ¶ Itẽ ad explicatũ iã:vt.l.hꝰ articulo..e.ſʒ ꝑ rela
tionẽ fiendã ad alið de ſuturo ex volũtate alti nõ põt vt
l.ſiqs ita.j.e.⁊.l.j ĩ.de his qp nõ ſcrip. ¶ Iteʒ ſi diceres
vr ↄtineri in teſtõ ⁊ ſi diceret arbitrio talis intelligit arbi
trio boni viriꝑ.l.j.j.de le.ij.nõ potes illud dicere:qꝛ fᷣm h
l.q̃ ẽ in auẽ.vt cũ de ap.co.S.alið quoq; capitulũ.fruſtra
eẽt:q; ſemꝑ itelligeret. ¶ Cõcludo gꝙ ſapiẽs vigoꝛe tał
ar bitrij nõ poſſit ſupplere. Rñ.ad illud qð ↄtinet᷑ ĩ teſtõ
p verbũ relinqͥ qð ẽ verũ qñ refert ad vniuerſitatẽ:ſed qñ
ad rẽ certã refert nunqᷓ; trahit᷑ ad inſtõnẽ:vt.l.naã qdð.⁊.l.
cogi.S.⁊ gnãlit.j.ad treb.⁊ ibi h t: Di.⁊ ibi dicam:⁊.l.oẽ
verbũ.C. cõia dele. C Ex hↄcludo ꝙ ſapiẽs hꝰnõ poſ/
ſit facere.qd dicemus: Dico dñʒ Ri.dicere veritatẽ qñ in
teſtõ eſt aliqs defectus ꝓpt᷑ quẽ teſtm ẽ ipᷣo iure nullũ:qa
nõ põt teſtatoꝛ teſtm mutare niſi ex integro oĩa ſolẽnit᷑ ſi
ant:vt.l.heredes.S.ſʒ ⁊ ſi nota.S.de teſta. Si gꝰ ipᷣemet te
ſtatoꝛ nõ põt quõ poſſit ſapiẽs:pᷣdicta ſũt vera in inſtõne
hereduʒ. ¶ Quero ꝗd in legat:? Credo ſi põt apparẽ de
mẽte teſtõꝛis ꝙ ex dicto ſapient illa verba iplicita poſſẽt
explicari:ar. ꝓ h.l.j.j.de le.ij.⁊ eius qð ſtatĩ dicã in ↄctibꝰ
⁊ ar. huius gl. ¶ Quero gꝗd opent dicta vba in ↄctib?
Et glo.in.l.ſi mãdato titij.S.man.vẽ dicere ꝙ poſſit ſapi/
ens declarare ea q̃ ſut iuris:vtputa ea q̃ ſũt de nã ↄctus.
¶Itẽ p hꝰ:qꝛ iſtud de iure dʒ ĩtelligi:vt no.in.l.int᷑ ſtipu
lantẽ in pᷣn.j.de ver.ob.⁊.l.emptoꝛeʒ.in.S.de act.emp.⁊
6.de vſuris.l.ſi ſtipulat. ¶ Itẽ põt ſupplere ſapiẽs vigo
re arbitrij ea q̃ ſut de ↄſuetudine ponẽda:vt.l.ex ea par/
te in pᷣn.j.de ver.ob.vbi ẽ tex.⁊ gl.Fᷣm vnã lec. ⁊.l.ꝙ ſi no
lit. S.q; aſſidua.s.de edi.edic.⁊.l.ſi pꝛius.S.j.j.de aqᷓ.plu.
arcen.⁊ per Spe.in ti.de emp.⁊ ven. .ſciẽdũ.v.ſʒ qd ſi jn
inſtr̃o. C Sed quero iuxta pᷣmiſſa notarius hʒ arbitriuʒ
conſiciendi inſtrm ſm arbitriũ ſapientis dʒ ne ponere ſpſᷣ
eodẽ die ⁊ cõſule ſub quo eſt factum teſtamẽtũ illud qð ſa
piens dicit vel ſub codem die ⁊ cõſule ſub quo dicit ſapi/
ens: ¶ Ego ĩ facto valde arduo dixi ſi ſapiẽs vult muta
re verba põt ſub eodẽ die notarius ponẽ:vt.l.actoxꝝ.S.de
re iudi.ſed ſi ſapiẽs vellet ambiguuʒ declarare vel aliqd
addere in his qᷓ põt dʒ notarius ſcribere ſub die in quo
dicit ſapiens:vt.l.heredes palã.S.ſed ſi notã.cum glo.S.
de tel. vbi declaratio que ſit debet per duos teſtes ꝓbari

— — — — — —

ſicut dicimus in qlibet arbitratoꝛe vt ↄhimus ſocietatem
arbitrio verne.nã ſit arbitramẽtuʒ ſub illa die:vt.l.ſi ſo/
cietatẽ. S.arbitroꝝ.õ.ꝓ ſocio. Sed dices tu oĩa iſta nõ va
lẽt q ĩ ar bitriũ tertij incerti cõferi:vt.l.ſi merces in pᷣn.S.
loca.⁊ glo.tangit i.l.ſi mãdato titij.ð.man. So.lillud qð
eſt de ſa ᷣctus nõ põt ↄferri in arbitriũ tertij incerti:vt
d.l. ſi merces.ſʒ illud qð eſt de nã ⁊ q̃litate ↄctus bñ põt cõ
mitti etiã in arbitriũ ↄhẽtis.vt.l.hec vẽditio de hẽ.emp.
⁊.l.ex ea parte in pᷣn.j.de v. ob. ¶ Quero vtrũ poſſit in
aliquos cõpꝛomitti vt ferãt tm̃ ſniam ad ↄſiliũ ſapientis:
Et gl. dicit ꝙ ſic vt in Spe.de arbi.S.ſeqtur..ſʒ qd dica
tur.declaraui iſtã qõnẽ in repetitiõe.l.j.S.ſi plures de ex/
erci. ¶ Eltimo in teſtis q̃ fiunt tota die dẽ inſtituo pau
peres xpᷣi quos talis eligeret nõne eſt ʒ̊.l.iſtã illa inſtitu/
tio: Qi.in.l.captatoꝛias.C.de teſ.mili.dicit tũc valet inſti⸗/
tutio:qꝛ nõ ſbᷣa inſtõnis ↄfertur in alterius arbitriũ:ſed ꝑ
ſone electio.allegat ad h.l.fideicõmiſſaria.in ſi.j.de ſidei
com.li.ſʒ h̊ vĩ electio ꝑſone collata in ꝑſonã tertij ſicuti in
q.illa.Credo ꝙ illa inſtõ valeat vt ipᷣe dicit qꝛ cõmittitur
electio certi generis ⁊ certũ genus iſtituit.ſ.pauperũ. Et
rõ eſt:qꝛ ſũt oẽs inſtituti illo nõ eligẽte:vt.l.ſiqs titio. ⁊.l.
cũ qdã.j.de le.ij.ſʒ in caſu.l nr̃e inſtituo qͥs titius volue/
rit ipᷣo nõ eligẽte nõ eẽt aliqs inſtitutus. Quero qd ſi
dicat ꝗs inſtituo paupes xpᷣi qͥs talis elegerit:qᷓro q ↄue
niant᷑ intim anteqᷓ elegerit pauꝑes: Rñ.ille fideicõmiſſa/
rius hĩ loco heredis ꝑ.l.ſigs ad declinãadaʒ. iũcta.l.nul
li. C.de epi.⁊ cle.⁊ ̊ ʒ Rof.in ti.de actjex teſtõ.⁊ ĩ Spe.
de inſtru edi.S.nũc aliqua. dixi plene in.q.quã diſputaui
q̃ incipit ſiliũ inſtituit. ¶ Quero an illud qð dixit.S. Ja.
de are. ſ. ꝙ ſi pceſſit volũtas derogatoꝛia ꝙ ſapiẽs poterit
addere:nõ obſtãte tali teſtõ an ſit verũ: Rũñ.nõ.nã qñ pᷣC⸗
ceſſit volũtas derogatoꝛia ꝙ ĩ ſequẽtib teſtatoꝛẽ illiꝰſpã/
liter peniteat:vt.l.ſiqs in pᷣncipio teſti.j.de le.iij.ſj dicere
ꝙ teſtm̃ dictet cũ ↄſilio ſapientis nõ ẽ illius voluntatis ſpe
cialiter penitere ĩmo gnãliter ⁊ ſub nube ⁊c.ꝓ qͥ facit qð
dictũ eſt.S.ꝙ inſtitutis dʒ ſpãlit᷑ expꝛimi.
CLaptus ab hoſtibus ⁊ ſeruus eius põt in
¶ Is qui.ntui ꝓpt᷑ ſpem bollüming.bd.
,„— . 0 expe/
quis ita ſcripſerit· at qdi
cuius nihil oꝑat euent.h.d. ¶ Op.j. qũ di. le.
ce.l.huiuſmodi. Aide glo.q̃ incipit niſiĩ ↄditiõali ibi hu/
iuſmodi ⁊c̃.dic vt ibi ꝑ Ci.C. de inſti.⁊ ſubſti.l.ſi pꝛ i.vj.q.
AQuerit gl.ꝗd ſi hẽet cohẽdẽ inſtitutũ ſub ↄditione an
int᷑im ſit hẽs iſolidũ: Gl. remittit ad nõta in.l.ij.S.ſi pars
hẽ.pe.⁊ vide glo.q ĩcipit qd ſi alius. ⁊ Di.h̊ tʒ opi. Jo.ꝑ
vnã rõnẽc:qꝛ ſi ſemelẽ hẽs nõ põt deſinẽ eẽ hẽs:vt.l.q ſoluẽ
do in ſi.j.e.hec rõ nõ hʒ locũ in legaſj.Et iõ ille leges que
loquuni in legaj nõ vꝛgẽt ⁊ ita tenui vobis in.l.plane. .
ſi ↄiũcti.j.de le.j.tetigi in.l.marito.S.ſi pꝛ.s.ſo.ma.Ad il/
lud qð dicit Di.ſi ſemel ẽ hẽs tcẽ. Rñ. ꝙ incõtinẽti nõ dẽ
hẽs:ſʒ pẽdet ex euẽtu ↄditiõis:qꝛ ſi ↄditio deſiciet ſemꝑ dẽ
iſolidũ ſi extiterit no.in.l.q̃dã.j.de re.du. ⁊.l. ſi res.j.de
ſol. intim tñ totã hẽditatẽ tenebit. ſʒ an erit hẽs inſolidũ
pẽdebit ex euentu conditionis vt dixi.
COp. de. l. mi/

p Ereditas ex die. ta t lin iran

2l

— gem. j. de teſ. mili. So.ibi ſpãle ĩ milite. ¶ Op.

de.l. q ſilid. ⁊.l.in tp̃s.j.e.⁊.l.ſlius a pꝛe in pᷣn.õ.de libe.⁊
poſthu.vbi expectaĩ dies. So.h̊ loꝗt de die certo:ſʒ ĩ di
em certũ põt heres inſtitui:vt.l.ab oĩbus.S.cũ qdaʒ.j.de
le.j.⁊ no.in.l.ſi ita.S.ñ.õ.de libe.⁊ poſthu.ſed in ↄꝛijs loq
tur de die incerta. C Op. ad iſtud de.l.ᷣ ex ſacto in pᷣn.j.
ad trebel. So.ſateoꝛ ꝙ põt inſtitui quie ad diem incertũ
h ẽ vt extũc incipiat eſſe heres nõ aũt põt inſtitui vt extũc
incipiat eẽ heres directo:ſʒ ꝑ fideicõmiſſum ſic:vt.d.l.ex

facto. ⁊.l. ſi ſlius..vt gꝗs heredẽ.j.de le.j.x.l.ſi miles.j.

*

De here.inſti.

de tel. mili. C Op. C.e.l.exneũ.vbi etiã qñ eſt dies ĩcertꝰ
ſubducit᷑ vitiũ tꝑis de medio.So.ibi ſuit dies incert᷑ moꝛ
tis inſtituti ⁊ ſic certũ eſt ipᷣo viuẽte diem cedere:nõ gꝰex/
pectat᷑ dies.qdð ſupꝛa dixide die ĩcerta ĩtellige moꝛt tertij.
Ita ꝙ dubiñ ẽ an inſtitut decedat añ vł nõ:Et ꝑ hꝰaudi/
ui aliqs doc.dicẽtes ꝙ ſi eccleſia vel monaſteriũ aliqdð in/
ſtituat poſt moꝛtẽ alicuius ꝙ ſtati erit hẽs:qꝛ monaſteriũ
vel eccleſia nõ põt moꝛi ⁊ ſic certũ erit diẽ cedere:qð mihi
nõ placet:qꝛ pᷣũptio ẽ ꝙ monaſteriũ infra.xxx.annos ca
pite minuei vel foꝛte extingueł:vt.l.hẽditatẽ.v.ſic deniq;
ad.l.fal.C Op.de.l.act legitimi j.de re.iu. vbi nlla ſit

mtio ĩſtõnis: Rñ.qd ibi deſicit ſupplet ꝑ iſtã.l.¶ Que

ro q̃ ẽ diuerſitatꝶʒ rõ int᷑ diẽ certũ ⁊ incertũ ſeu ↄditioneʒ:
Rñ.ſᷣm Di.qꝙ. ↄditio vel dies incertus q;tucuũq; exñs re
trotrahii:vt.l.qdð dẽ de teſ.muli.⁊ ſic v ille ſemꝑ deceſſiſſe
teſtatus:ſec ĩ die certa q̃ retro nõ trahit:⁊ ſic vẽð ꝗs de ce
dere ꝓ parte teſtat ⁊ ꝓ parte inteſtat:ita diẽ Bi.i.c.actꝰ
legitimi.de re.iu.li.vj.Ja.de are.aſſignat aliã rõnẽ.nam
nae diei certe ẽ vt nõ ſuſpẽdat iuris effectũ ſʒ executionẽ:
vt.l.cedere diẽ de v.ſig.ſj nã ↄditiõis ẽ vt ſuſpẽdat totũ eſ
fectũ iuris vt ibidẽ.Si gꝰ diceres inſtitutũ ĩ diẽ certã nõ
poſſe adire tũc dies oꝑat ↄ ſuã nãm:ſʒ ↄditio oꝑat ſuũ et/
fectũ ⁊ aditionẽ ipedit.¶ Juxta pᷣdicta q̃ro aliqꝗs ẽ inſti/
tutus ex ſemiſſe vſq; ad paſcha:alius ĩ eodẽ ſemule eſt iſti

tutus poſt paſcha:alius in alio ſemiſſe ſimpłr:an valebit

iſtõ: Certe ſʒ rõnẽ Bi. ſic:qꝛ nõ reꝑit ꝓ parte tꝑis teſta
⁊ ꝓ parte inteſtatꝰ:⁊ ſic ceſſat rõ.l.⁊ ſic tps nõ ſubducere
tur de medio qð tʒ Guil.in.l.exneũ.C.e.ſ̊ ſᷣmn rõnẽ Jac.
de are. vitiũ tꝑis ſubduceret de medio ⁊ ſic glibet ſubdu/
ceret᷑ de medio ⁊ ſic qlibet v inſtitutus pure:vt hac.l.qð
puto verius. ꝓ h.l.ſilius a pꝛe.ij.rñſo cũ ſua glo.õ.de li/
be.⁊ po. Quero qd ſi teſtõꝛ dixit inſtituo mihi titium
heredẽ vſq; ad paſcha:⁊ ꝙ nullo mõ poſſit vlteri hẽs ecẽ:
Tũc dico ꝙ inſtitutio vitiat ĩ totũ:qꝛ ↄtinet in ſe repugnã
tiã ſicut in herede iſtituto in re certa cũ fuit dictũ ꝙ plus
petere nõ poſſit:vt dixi in.l.quotiẽs. . ſi duo.ð.e.ar.d.l.

miles ita in :n teſ. nl.
nſtitutio pluriũ ex rebus certis
C X facto. valet ⁊ ſũt eredes eqliter ⁊ res
illas tanqᷓ; plegatas accipiũt. Itẽ ibi dĩ eẽ res vbi perpe/
tuo dʒ eẽ nõ vbi eſt ad tpᷣs.h.d. Tota iſta.l.diuidit in qn
q;: q; pᷣG ponii thema ⁊.q. vſq; ibi dicebã. Scðo declarat
qſda dubitationes ꝑtinẽtes ad mãm.q. ꝓpoſite vſq; ibi
cũ hec ſint.ibi determinat vnã.q q̃ colligi ex themate vſ
q; ibi rerũ aũt.ibi ponit᷑ q̃dam ↄferẽtia ad determinatio/
nem altius.q.q̃ ex themate colligit ⁊ in tex.expꝛeſſa fuit
vſq; ibi que res que ꝓpoſito.ibi illã.q.determinauit vſq;
ad ſi. C No.ꝙ inſtitutio valet ex rebus ceri⁊ dicunt eẽ
equalit᷑ inſtituti. ¶ Itẽ no.ꝙ ibi res dẽ eẽ vbi ꝑppetuo dʒ
eſſe. C Op.qꝙ inſtitutus in re certa hẽ loco legatarij: vt
l.quoj.C.e.So.glo.ibi erat alius iſtitut vniueralit h nõ.
Ael dic ꝙ heres inſtitutus in re certa vere ẽ heres: ſed
habei᷑ loco legatarij.qͥ ad hoc ne cõueniatur actionibus
hereditarijs.hec eſt ſcᷣa ſo.glo. C Et no.ꝙ illã appꝛopᷣ
ant ſibi vltramon.⁊ eã tʒ Ja.de are.⁊ Ci.in.d.l.quo.ip/⸗
bãt ſic ĩſtitutus ex re certa hʒ ius accreſcẽdi:vt l.j.S. ſi ex
fundo.⁊.l.quoꝶj.S.ſi duo..e.ſi nõ ẽ heres nõ hꝛet illð ius:
qꝛ int heredes ⁊ legatarios nõ ẽ ius accreſcẽdi:vt.l.ſi ne/
mo.de teſ.tu.⁊.l.ſi nemo.de re.iu.⁊ hoc ẽ qð voluerũt iu
ra noua ꝙ filius haberet iure inſtitutionis:qꝛ vere eſt he
res quo ad omnia pꝛeterqᷓ; quo ad actiões ita dicũt ipᷣi.
Sed glo.in.l.ſiquis pꝛioꝛe ad trebellia.dicit ꝙ habetur
loco heredis quo ad excludendam querelam tm quo ad
alia loco legatarij. Hug.etiam videtur dicere idem. Exa
minemus.nos ⁊ pꝛimo dico ꝙ opinio vltramonta. que
tangitur in glo.non eſt vera.dicunt enim ꝙ ſunt heredes
quo ad omnia pꝛeterqᷓ; quo ad actiones quod ſalſuʒ eſt:

qa heres nõ detrabit falcidiam a coherede ðe eo quod
capit iure hereditario: vt.l.in ſingulos ad.l.fal. ſed h̊ de
tr ahi ex inſtitutione ex re eerta:g'nõ habetur qͥ ad oĩa
vt heres vt hic ⁊.l.quoꝶj.C.fſa.her. ¶ Peꝛetea ſi tu dicis
ꝙ ſint heredes q̃ro ꝓ q̃ parteꝛſi dicis ꝙ ꝓ nulla. certũ ẽ
Hᷣ eſſe ĩpoſſibile.ſʒ ſi dicis ꝙ ꝓ aliqᷓ etiã hᷣ ẽ ĩpoſſibile.⁊ ſta
tim do oppoſitũ cũ alius ſit iſtitu inſolidũ g iſte in nihi
lum ⁊ reſpectu hui rei nulla ẽ pars hereditaſjʒ cũ heredi/
tas ſit ius vt h̊ dẽ ĩ tex.ꝙ nulla pars aſcripta ẽ ꝛc. Unde
Mar. ſyll.⁊ Ja.bu.ſequẽs eũ dicit aut inſtitutus ẽ filius
ex re certa ⁊ tũc ẽ vera opi.vltramon.ꝙ bẽ loco heredis:
vt ĩ S. aliud qq; capitulũ.ĩ auẽ.vt cũ de appel.cog. Exne
us vero loco legatarij: vt.l.quos.C. e.rõ q; ſilius bʒ illã rẽ
loco legitime h̊ ẽ tertie vł q̃rte ⁊ ſi deſcit ſupplel ſibi gᷣ vx
iſtitutꝰ ĩ q̃rta merito h loco heredis. Iſtud diſplicet mi⸗
hi plus.nã legitima ſilij ẽ qrta bonoꝝ deducto ere alieno
⁊ funeris ĩpẽſa:vt.l.pap̃ᷣ.S.q̃rta..de ĩoſ.teſ.ſʒ ꝗrta bono
ruʒ ere alieno deducto nõ ẽ pars hereditat:vt.l.nõ am/
plius S. ſi.j.de le.j.⁊.l.ſiqs Fuũ. .ſi.cũ.l.ſe.j.de le.ij.ergo
nõ hĩ loco heredis. C Quid g' dicemus? Rñ.heres iſti
tutus ex re certa nõ ẽ heres vlis nec ẽ legatarius:ſʒ ẽ vna
tertia ſpẽs ꝑ ſe q vocat hẽs ex re certa ꝗᷓ partiʒ capit de
nã iſtituti vlr partiʒ de nã legatarij.ſicut dicimus ĩ grãma
tica de participio qð partẽ nois partẽ vbi recipit.recipit
eni h iſtitut ex re certa ꝙ hẽat ius accreſcendi: ⁊ puto ꝙ
ſua auẽte põt acciꝑe rẽ ĩ qᷓ iſtitut ẽ ſicut hẽs vlis heditatẽ
⁊ ꝑ iſta voluit lex filiũ ĩſtitui etiã ex re certa:v.d.S.aliud qͥ
q; capitulũ.Al legaſj vero accipit ꝙ nõ teneĩ creditoꝛib'
ꝙ ꝑ falcidiã deſalcei vt h. C Ex pᷣdicſjſero ad det᷑mina/
tionẽ qrũdã qõnũ.pᷣ vtrũ heres iſtitutus ĩ re certa dece/
dens añ agnitionẽ illius rei illã trãſmittat: Vr̃ ꝙ nõ:vt
C. de iure deli.l.qm ſoꝛoꝛc.vbi tex. dicit ſi aligd hereditaſj
fuifſet relictũ dico ꝙ res ipᷣa traãſmittü ſicut trãſmittit le/
gatarius qꝛ qͥ ad rẽ talis iſtitutio ſapit naturã legatarij:
ſʒ illos effect᷑ ꝗ capit ab ĩſtitutiõe vli.ſ.ꝙ hẽat ius accre/
ſcẽdi ilud nõ agnitũ nõ trãſmittit:qꝛ ẽ aligd hereditatis
i. iure hẽditarij. ¶ Quero etiã ꝑ auẽ.ex cauſa.rupto te
ſtamẽto cauſa pᷣteritiõis vł exhẽdatiõis rũpunt᷑ inſtõnes
⁊c firma ꝑmanẽt an inſtõ facta ex re certa remaneat ſir/
ma: Rñ· inq;ᷓtũ ſapit nã legati remanet firma:inquãtum
ſapit ab inſtõne vli vitiai vt ex pᷣdicꝭ pʒ. C Eodẽ mõ q/
ro certũ ẽ ꝙ vno ex ĩſtitut᷑ adeũte totu teſtm oↄſirmai:vt.l.
ſi nemo.S. de teſ.tu.⁊ .de manu.teſ.l.teſtõ.⁊.l.ita liberi in
ſi. e.ti. An herede iſtituto ex re certa agnoſcẽte inſtõnem
teſtm ↄfirmet᷑: Rũñ.ſic:qꝛ vno adeũte ↄfirmatũ ẽ:qꝛ amo/
do ſiue alijrepudiãt ſiue agnoſcãt teſtm̃ valiturũ ẽ:qꝛ vni
adeũti totũ accreſceret:ſʒ h̊ eadẽ rõ ẽ in iſtituto ex re cer/
ta gꝰ cc.niſi eẽt dictũ ꝙ plus petere nõ poſſit vt dixiin.l.qͥ
tiẽs.S.ſi duo.s.e. ¶ Quero etiã heredib iſtitutʒ daĩ re/
mediũñ.l.vltime. C. de edic.di.hadri.tol q̃ro an heredibꝰ
inſtitu ex re certa cõpetat illud remediũ: Glo.vẽ dicere
ꝙ nõ qꝛ qtũ ẽ ĩ re h loco legatarioꝝ ſ legatario nõ dat
bñſiciũ ilius.l.gꝰcc. Zꝛiũ ſoꝛte ẽ verius.nã ĩſtitut ex re cer
ta nõ expectat aditionẽ alioꝝ de neceſſitate imo agnitiõe
ſua totũ teſtm̃ ↄſirmat᷑:vt.S.dixi:g vĩ ꝙ illi cõpetit bñſici
um illius.l.q;ꝛ quãtũ ad h̊ loco heredis ẽ. Op.de.l.he
redes.S.fi.ð.ſa.her. So.ibi in diuerſis vniuerſitatibꝰ que
cõſtituunt diuerſa pꝛimonia. Op.de.l. nẽſẽni.j.ad.l.
fal. So.vt ibi dicã. ¶ Altimo v.ꝑinde ſi ßuus ĩiducii ad
duas.q. Pꝛimo vtruʒ relegat ſeu ofinat videai hĩe do
miciliũ ibi vbi ↄſinat ẽ: Et h vẽ caſus ꝙ nõ:de qͥ dicvtĩi.l.
eius q ĩ fi.j.ad municip. Secũdo facit pri relegat ſiliũ ex
certo loco ꝙ ex hnõ ĩcidat ĩ ti.de pᷣua.car.ꝑ hũc v.⁊ ꝑ
l.iij. F. de dolo de li. erbibe: Der.c- Be pꝛiua. car.
„„ efectus ↄditionis q̃ depẽ⸗/
Iquis lta. get ex ſaets teſtaroꝛis innltu

4 tionẽ nõ vitiat.h.d. ¶ Op.ð.de iniuſrup· ⁊ irri.

De here.inſti.

teſ.l.cũ in ſcᷣo.So.h ĩ ↄditione de ſuturo qᷓ dependet ex
facto teſtõꝛis.rõnẽ dixi.s.e.l.ij.Glo.diſtinguit h̊ quã vi/
de ꝑ te. Altimo vide glo.ibi. Itẽ no. dicit gl. ⁊ ↄditio
nõ eſt:qꝛ hẽ ꝓ pura cũ teſtõꝛẽ penituiſſe videat:vt..e.l.ij.
⁊ ibi de hdiſtinguii ꝑ Si.glo.dic̃.l.ꝗ ples.ſj ibi ſcriptu/
ra erat imperfecta circa perſonas que a iure non ſupplẽ
tur h̊ circa poꝛtiones que a iure ſupplentur:vt.ð.e.l. iteʒ
ꝙ ſabinus. im Di.

—, ,Non admitti ↄcurſus inſti
S m teſtõ. ut ſſtituti h.d. Op.
Wnon valeat inſtitutio:qꝛ ſilius nõ ſuit inſtitutꝰ.
Glo. ſol. intelligo filiũ h ĩſtitutũ:qdð dic vt dixiin.l.gallus.
in pᷣn.S.de lib.⁊ poſthu. ſed ↄ hoc facit.l.ſiquis eũ in ſi.j.

ti.j.Fᷣm vnã lec.ſed illam non teneo.

,„S Copula vltimo loco poſita etiã int᷑
6 Hec uerb . p̃cedẽtes ſolute poſitos vꝛ appoſi⸗

ta.h.d.ꝓut ẽ copula ibi ⁊ gaius.qdã habẽt ſine:⁊ tũc hᷣ di
cit ſoluta reſoluit in ↄiũctã.h.d.ſacit.s.de excu.tu.l.is q
duos. S.ij.l. cũ delanionis.S.cũ qdã.j.de fun.inſtruc.dixi
de materia huius.S.in.l.re ↄiuncti.j.de le.iij.
. Indeñnita non compꝛehendit eum de

Qui tres. quo ſpecialiter eſt pꝛouiſum.h.d.

. c1.Poſt moꝛteʒ legatarij põt ßu
q Wi filio.gatus heres inſtitui. hoc diẽ.
Op. de.l. hereditas.. e. So.ibi ſuit heres in
ſtitutus ex die certa que ſubducit᷑ h ex incerta vt ibi dixi.
QAuerit glo.vtrũ poſt moꝛtẽ legatarij ↄſiſtat legatuʒ ſi
ſolus puus eſt heres inſtitutus? Et dicit glo.ꝙ non.Ad/
nerte in bᷣmo caſu.l.qñ filius eſt exheredatus qõ nõ ꝓce/
dit:qꝛ ſi ſolus fuus eſt heres inſtitutus poſt moꝛtẽ filij re/
perirel ſilius exheredat poſt moꝛtẽ: ergo teſtm eſt nullũ:
vt.l.Fᷣuus quoq;. S.ſʒ ſi filius.S.e.⁊.l.ſi ita.in fi.de li.⁊ po.
In ſcðo caſu qñ ſuus eſt legatus exneo ⁊ inſtitutus ſolus
poſt moꝛtẽ ꝓcedit qõ ſi ponis ipᷣm inſtitutum cũ libertate
als nõ ꝓcedit ſᷣm hec tempoꝛa:vt inſti. e.in pᷣn.
—☛ Longitio tacite hereditati nõ põt in co/

¶Geruus dicillis adimi.h.d. ¶ Et ratio bhuius ẽ qꝛ

ſi poſſet adimi in codicillis videret hereditas directo da/
ta in codicillis qð nõ põt eſſe. Quero vtrũ iſte fu ſue
rit inſtitutus ſolus vel habuit coheredẽ? Gl.j.dic ꝙ ſolus
⁊ bñ.rõ:qꝛ ſi hꝛet coheredẽ poſſẽt codicilli ↄfirmari per
aditionẽ coheredis ⁊ ꝑ ↄñs deberei libertas ex vigoꝛe co
dicilloꝝ:⁊ int calẽdas ⁊ ſic põt eſſe heres. Quero dã hᷣ
ꝙ erit liber ex codicillis:qᷓro an erit heres? Dicit HPu.qꝙ
ſic. ſ. volũtarius. Sed ↄ h op.de.l.cũ qdã.C. de neceſ.

ſer. here. inſti. vbi eoipo ꝙ inſtituit vr relinqᷓre libertatẽ

⁊ erit ſuus ⁊ necefſarius.So.illud cũ teſtatoꝛ nihil de lib
tate diſpoſuit h̊ ſecus:vt no.h ⁊.s.e.l.quo..ſi.⁊ inſti.eo.
in pᷣn. Sed tũc op.cũ certũ ſit eũ heredẽ futurũ in oẽm
cauſam ad ꝗd expectat᷑ ↄditio õ.l.ſiqs ita ſcripſerit.S.eo.
NRñ.ad h̊ vt ſcia an ſit volũtarius vl neceſſarius. iſta lec.
Hug.põt ꝓcedere ſi ponimus fuũ habuiſſe coheredẽ:vt
ſupꝛa dixi:ſed ſi ponim eũ ſolũ inſtitutũ nõ ꝓcedit als ſeqᷓ
retur ꝙ hereditas põt dari directo ĩ codicillis. teneamꝰ
ergo ꝙ ex codicillis erit liber tm̃ ⁊ nõ hẽs ſm Jo.C Sʒ
ʒ ̊ op.ſi nõ adit hereditas relicta nõ valẽt: vt.l.ſi nemo
de tel. tu. ⁊. C. de ſideicõ.l.eã quã. Quidã dicũt ꝙ hẽbat
cohẽdeʒ:ſʒ ſupꝛa repᷣhendi ſᷣm Jo. dicenduʒ eſt ergo ꝙ h̊ᷣ
codicilli fuerũt confirmati ab inteſtato ⁊ fᷣm h̊ nõ ob.l.j.
C.de codi. que dicit ꝙ rupto teſtamento rumpuni codi/

cilli: qꝛ illud eſt verũ niſi codicilli ſut ab inteſtato ↄfirmati.

CQAQuero vtrũ relicta in codicillis regrunt ↄfirmatiõeʒ
ꝑ aditionẽ hereditatis ab inteſtato:? Glo.hᷣtʒ ꝙ ſic de h ẽ
tex.j.de ſideicom.li.l.iij.⁊ inſti.de eo cui liber.ca.bo.adi⸗
circa medium.⁊.C. de manu.teſ.l.fi.circa pᷣn.
Iſte eſt ſubtilis. S.⁊. hoc dicit. ſublata cau

(Si Ulg·ſa viuo teſtatoꝛe per quam cõditio vni rei

adiecta alti repetita intelligat ceſſat repetitio ↄditiõe pẽ/
dẽte:ſecus ſi iã eẽt defecta.h.d. ¶ Op. de ſcdo rñũſo ad pᷣ
mũ. Rñdet glo.ꝙ in pᷣ caſu alienãdo vr eũ penituiſſe ↄdi/
tiõis. C Sʒ h op.sõ ꝓxi..vbi ĩ volũtate ĩpfecta nõ vẽ
teſtõꝛ penitẽ oditiõis tacite adiecte hẽditati. Rñ. h teſtõꝛ
nihil diſpoſuit circa ↄditionẽ ſʒ ſolũ circa ꝑſonã ᷣui alienã
di vł manumittẽdi:ſʒ ipᷣa lex diſpoſuit circa ↄditiõeʒ. Nã
cauſa qre ↄditio ineſt hereditati ẽ neceſſitas:qꝛ nõ põt eẽ
heres ſine libertate:vt.l.ſeruus.j.ti.ij. q cauſa neceſſitai
deficit viuo teſtõꝛe ⁊ ꝑ ↄñs vẽ inſtõ pura.Sʒ ĩ pcedẽti.S.
nõ potat cauſa deſicere viuo teſtõꝛe:qꝛ libertatẽ dedit in
codicillis. CEt pᷣdicta ſũt multũ nõbilia. Scitis eniĩ ꝙ ſi
inſtõ ẽ nditiõalis oĩa legata tacite hñt illã ↄditionẽ: vt.l.

ſi titio. F. n. j. qñ di. le. ce. ꝛ.l. ſi dies. F. f. e. ti. Pone ergo ⸗

iſtõ heredis ẽ vitiata pendẽte ↄditiõe viuo teſtõ:e ex cau
ſa pᷣteritiõis:vt.l.nã etſi.s.de iniuſ.teſ.nã ⁊ legata debebũ
tur pure ꝑ auc. ex cauſa. Naʒ vitiata cauſa q̃re intellige
bal repetitio conditionis repetitio vitial. Ad ſcom di
ctũ op.h̊ dẽ ſi eũ alienat poſt ↄditionis defectũ nõ reſtau
ret iſtõ.Cõtra ſi viuo teſtõꝛe ceſſat defect ppt᷑ quẽ nõ valʒ

teſtm̃:teſtm̃ recõualeſcit:vt.l.poſthumus.in p̃n. de iniuſ.

teſ. So.5 defectus ſuꝑuenit voluntate teſtõꝛis.potit eni
inſtituere pure ſi volebat ꝗ defectus ſi ceſſat nõ recõuale

ſcit teſtm niſi appareat noue volũtatis iudiciũ: vt.l. qui li

ber:.. S. teſtm.j.de fmtab. ſed h̊ nullum iudiciũ noue vo/
lunt atis apparet ergo tẽ.

—2 QAuicdd poſt vẽditionẽ vendito
Cu nendito 2e ri accreſcit mediante ſeruo vẽdi/

g reſtituit emptoꝛi vel eins heredi.b.d.

u Pꝛopt repugnãtiã iuris co/⸗
4 Ypaterfa. munis admittũ ocurſus inſti

tuti ⁊ ſſtituti. h.d.de hac mã hẽm tree.ll.ſ.iſtaʒ ⁊.C.e.l.

cũ ꝓponas.⁊ iſti.de vul.⁊x pu.ſub.in fi. Querit glqd
de alio ſemiſſe! Et dic vtĩ glo. Op.S.e.l. cũ in teſtõ. in
pᷣn. obi nõ admittii inſtitutus ꝓpt᷑ repugnãtiã iuriũ ⁊ rõ
nũ. So.iſta ẽ deciſio ꝑ hũc modũ magis ex volũtate pnci
pis qᷓ; ex ſubtilitate rõnũ. C Op. C. de le.l.cũ ꝓponas.
So. ibi loꝗt᷑ in caſu certi h in caſu dubij. Querit glo.
qd ecõtra ſi ſtitui liberũ quẽ putabã ſuũ: Gl.inſti.de vul.
⁊ pu.ſubſti.in ſi.dicit ꝙ qrit ſibi. Ja.de are.dicit ꝙ idem
eſt in caſu iſto qð in caſu huius.l.ſiat diuiſio ꝑ illũ modũ.
qꝛ eadẽ ẽ rõ.voluit enĩ ꝙ aliũ faceret heredẽ niſi ↄditionẽ
mutaret:ſʒ ͥ nõ eſt mutata ↄditio ergo ⁊c. teneo glo.ꝑ.l.
liber homo de acqꝗ.re.do.ꝓ hoc:q;ꝛ ſi ſciuiſſet eũ liberum
multomagis inſtituiſſet eũ: ar.l.barbariꝰ de of.pᷣto.q̃ rõ
ceſſat ĩ caſu hui.l. C Quero inſtitui quẽdã vt patrẽſa.
a ſit ſiliuſſa.an ſit idẽ qð in caſu hui.l. Ja.de are.diẽ ali/
ud in ſilijs aliud in fuo.rõ qꝛ in filio remanet nomẽ here/
dis lʒ hereditas trãſeat ad patrẽ: vt.l.cũ filio.j.de le.j.ſed
in caſu nr̃e ſecus ẽ.ſʒ illud rephẽdi in.d.l.cũ ſilio.ſed ha/⸗
bemus gl.q dicit idẽ in ſilio qð in ſeruo:vt.l. ſiqs ſiliũ. de
acqꝗ.hẽ. ⁊ ibi etiã tetigi. Altimo no.diligẽtiſſime ma⸗
teriã ſubſtitutiõis vulgaris q̃ ẽ ſiheres nõ erit vł aliũ here
dẽ nõ fecerit.ex quo in mã ſubſtitutionis vulgaris elicio
multas ocluſiones ꝙ heres inſtitutus ad quẽ ius delibe/
randi trãſit pᷣferi ſubſtituto vulgari: qꝛ lʒ inſtitutus hẽs
nõ fuerit tñ aliũ heredẽ fecit. In ↄꝛiũ tñ ſacit tex. hic ꝗ di
cit mutata ↄditiõe. Sʒ rñdeo ſatis mutat ↄditio ꝑ moꝛtẽ.
Ael melius h̊ dixit iuriſcõſultus expᷣmẽdo illud de qͥ mi/
nus videbat ĩeſſe:qꝛ poſſet dubitari ſi efficit de libero ſer
nus. An voluerit teſtatoꝛ excludi ſubſtitutum per domi/⸗
nuʒ?⁊ declarat iuriſcõſultus ꝙ ſi mltomagis ſi nulla mu
tatio conditionis euenit. . W

. . No.ꝓꝙ in cauſa p
Thoc uberius pꝛia pꝛinceps ? iu

dex.· Idẽ dico in qᷣ libet q nõ recognoſcit ſuꝑio/

rem. ſimile in. l/pxima. de his qꝗᷓ in tel.delẽ. ⁊ ibi dixi per

De here.inſti.

doc in.l.j. C. nequis in ſua cauſa.
Befectus extrinſec

O AWi ſoluendo. tꝑe aꝑture tabulaꝝ

ceſſat teſtm̃ recõualeſcit.h.d.iſte caſus mirabil.
Concoꝛdat.S.e.l.pignoꝛi.⁊ h̊ ſac ꝙ ſi vſurarius tꝑe teſti
nõ p̃ſtitit cantionẽ ſʒ eã pᷣſtat poſtea añ moꝛtẽ teſtm recõ
ualeſcit ꝑ hãc.l.dixi i.l.filio pᷣterito ĩ vltima parte.s.deĩ/

iuſ. teſ.⁊ ibi declaraui. ¶ Op.ꝙ inſpiciat ts moꝛtis nõ
tp̃ᷣs apture tabulaꝝ:vt.C. de cadu.tol.S.ſjʒ cũ triplici.⁊.F.

in nouiſſimo. So.glo.ꝙ h̊ iõ qꝛ in h̊ iura nõ potat adiri
hẽditas niſi aptis tabulis qð nõ placet:qꝛ in ſuo ⁊ neceſſa
rio ſᷣm hᷣ tpa inſpiciebal tpᷣs moꝛ::vt.l.poſt moꝛteʒ.ĩ pᷣn.⁊
l.qſitũ.ĩ pᷣn.j.de leg.j.voluit gꝰ dicẽ h.l.ꝙ inſpici dʒ tps qͥ
ĩcipit agi de iurib inſtõnis ⁊ tũc ſi nõ ẽ niſi vnus fuus de
neceſſitate dẽ ꝙ ille ẽ pᷣmꝰ.de iuribꝰaũt inſtõnis tunc agit
qñ tabule apiuni gꝰ illud tpᷣs inſpicit.ſac qdð dicũt doc.ĩ ſi
mili.C. de iſti ⁊ ſubſti l.fi.in ſi.vbimr̃ excludit tacitã ſbᷣſtõ
nẽ ſi iᷣa viuit eo tꝑe ꝗᷣ de iurib iſtõnis ĩcipit agi. ¶ Op.
de.l. ſi fuerit de re.du.So.h̊ incertitudo erat reducta ad
cerlitudinẽ. Op. de re.cato. So.gl. dic meli:vt no.
in. l.pe.j.de re.cato.

Aterfam *Ex ſacto altius exhẽdari nõ

—

adinit nõ tenet ad iĩplẽdũ ↄditionẽ ĩ totũ: vt.l.ꝗ cũ ita le/
gat in ſi. ⁊.l.pe.j.de ↄdi.⁊ de. So.ibi ĩ ↄditiõe q̃ põt diui/
di:hᷣĩ ea qᷓ nõ põt diuidi. Op.ꝙ facto vnp al põt bᷣua
ri hẽditate vt.l.cãcellauerat.S.ti.j. So.ſᷣm glo.ibi ꝑuenit
ad actũ ſacti cãcellãdo teſtm:h̊ ad actũ vbi quod diligent᷑
no. Ad qð fac qð notãt doc.i.l.nraʒ. C. de teſti. ¶ Op.
ꝙ volũtas teſtõꝛis dʒ ſuari:vt.l.ĩ ↄditiõibꝰ.de ↄdi.⁊ de.ſʒ

h p vnũ voluit pᷣuari oẽs ergo ⁊cc. So. h̊ ẽ volũtas illicita.

Ap. ex glo.j.de ma.teſ.l.ſi ita fuerit.vbi põt vnꝰ pᷣuari
ꝓpt᷑ aliũ nõ iplẽtẽ ↄditiõeʒ. So.dic ꝙ h̊ hẽditas fuit da/
ta pure adẽptio ſilij ſuit fcã ſᷣ ↄditiõe qð nõ põt ſieri ex
ſcõ altius: ibi ipᷣa datio ſuit ſcã ſbᷣ ↄditiõe.vñ ꝓpt᷑ vnũ nõ
iplẽtẽ põt teſtõꝛ alti nõ dare nõ aũt põt data adimẽ:vł di
cas ꝙ ibi loꝗt ĩ legat᷑ʒ h̊ in iſtitutionib. ¶ Op.qꝙ exhẽda
tio ſit res ĩiepta ĩ e ẽneo:vt.l.qdã cũ filiũ de.s.ob.So.ĩ ex
neo nõ iſtituto ꝓcedit ↄ:ſʒ exne iſtitutꝰ põt exhẽdari: vt
h ⁊ no.p glo.i.l.ſi certaꝝ.S.ſi eo dẽ de teſ.mili. ¶ Quero

ſi teſtõꝛ aliquẽ hẽdeʒ inſtituit ⁊ eũ ſub ↄditiõe exhẽdauit ĩ

eodẽ teſtõ vtrũ exhẽdatio valeat: Et vẽ ꝙ nõ:q; exhẽda/

tio ſumit effectũ p aditionẽ hẽditaſ::vt.l.filiũ.S. ſj cũ expẽ

datio j. de gtab.ſʒ p aditionẽ hẽditaᷣ nõ poſſet ↄfirmari
exbhẽdatio ſua:qꝛ ẽ repugnãtia ⁊ alinõẽ q adeat gꝰ exhẽ
datio ẽ nulla.Cõtrariũ puto.nã ꝗ exheredat ſub ↄditio
ne in ↄꝛiã ↄditionẽ inſtituere vã:vt.l.aliqũ. de ↄdi.⁊ dem̃.
Iſt ergo exheredatio vẽ adijcere ↄditiõeʒ ĩſtõni qð põt
ſieri in eodẽ teſtõ. NHec ob. ꝙ exheredatio dʒ ↄfirmari ꝑ
aditionẽ: qꝛ illud eſt in exheredatiõe ſili. ¶ Quero po
ne ꝙ titiũ inſtitutũ in alia volũtate facta coꝛã.vij.teſtibus
exheredo:vel ĩ ipſa eadẽ volũtate exberedo ſimplicit:an
valeat talis exheredatio: Dico ꝙ nõ ſi fit a pagano:ſecꝰ
ſi ſit a milite:vt.j.de teſ.mili.l.ſi certaꝝ..ſi eodẽ.ſᷣm cõem
litterã.ꝓbo ꝑ rõnẽ beres inſtitutus capit hereditateʒ a
ſeipſo:ergo nõ põt ſibi adimi a ſeipſo: vt l.ſʒ etſi ſub cõdi/⸗
tione. S.ſi.ð. e. ſecus ergo eẽt ſi haberet coheredeʒ vt ibi
no Ad idẽ: qꝛ inſtitutus exneus nõ põt exheredari ſine
inſta cauſa vt h:ſ ſi expẽdat ſimpłr nulla adiecta cauſa nõ
valet ⁊ hoc ſub dubio.pdicta vᷣa ſi exheredatio ↄferi añ
tpᷣs heredita qſite: vtputa talẽ ĩſtituo ⁊ ſi vroꝛẽ meã mo
leſtauerit ĩ tali relicto pᷣuet᷑ hẽditate. Certe iſtud pᷣuari he
reditate põt ſieri iuſta cauſa nõ ex iniuſta: vt.l.vxoꝛeʒ S.
heredes.ſ. de le.iij.⁊ ibi dixi.ſʒ iſta ẽ iuſta cauſa ſi eũ mole
ſtet idebite. Dico tamẽ ꝙ nõ pꝛiuaĩ hereditate directo: qꝛ

qui ſemel eſt heres nunq; poteſt deſinere eſſe heres: vt.l.

ei qui ſoluendo.j. eo.⁊.l.miles ita.de teſta.mili.⁊. l.‚nemo

dz. h. d. Habeo iſtaʒ ꝓ difficili. Op.ꝙ alt q

põt. .. de le. ..? ſic valet in boe vt teneat᷑ illã hẽditatẽ reſti⸗
tuere ꝑ ſideicõmiſſũ: vt.d.l.vxoꝛẽ. S.heredes. ¶ Sʒ tũc q̃
ro ſi teſtõꝛ dicit ꝙ pᷣuet᷑ hereditate nec adiecit ad quẽ ꝑue
niat cui debeat reſtitui? Rñ.pſonis noĩas i auẽ.hampli/
us. qꝛ teſtõꝛ nõ diẽ ad quẽ deueniat:ſʒ dicit ſit pᷣuat hẽdita
te mea:ſʒ arbitroꝛ nõ eẽ bñ dictũ ꝙ his reſtituai: q; ibi lo
qtur qñ ꝗs pᷣuai a lege ex volũtate teſtõꝛis: h bꝛ venit ad

ſᷣſtitutos ſi hʒ alios adueniẽtes ab inteſtato. tex.ẽ nõ.in
auẽ de nup. S. p̃late.⁊ ibi ꝑ Ja.de bel.⁊ in coꝛpoꝛe vñ ſu/

mit᷑ auẽ.cui relictũ.C.de ĩdi.vidui.dixi plene ĩ.d..hẽdes.

. CECoõditio q̃ de pᷣterito fuit ĩpoſſi
— menia.ilis reiicit.b.d. videbit ĩ.l. ml/

ta. cũ ſi.j.de ↄdi.⁊ de.dixi plene ĩi.l j.de ↄdi.inſti⸗

1. 12— £ 1.8 Dic ẽ& ſingularis ? d/
G Midaã cũ filiũ.idian caſus. Ex te/

ſtamẽto nõ põt ↄueniri:q a deſũcto grauat᷑ nõ ꝓbaĩ ſed
ↄuenietur ex mandato qð ſuſcepiſſe ꝓbat.h.d. ¶ Nota
tex.ibi pꝛis offẽſã veret᷑ ẽ pꝛis turbationẽ. Offenſa g'dẽ
ꝗqcqꝗd aliũ ad tur bationẽ iniuſte adducit.qð examina vt
dixi i.l.licitatio.s.quod illicite.j.de pu. ¶ No.qñ aliꝗs
inſtituit aliquẽ ſecularẽ vt det alicui monacho vel ffiꝙ
talẽ iſtitutũ põt agi actiõe mãdati vt h:qdð ẽ veꝝ ſi fuit ad
hibitꝰ ab ipo monacho:ſecſi fuit adhibit᷑ ab ipo teſtõꝛe:
tũc vĩ ꝙ monachus põt agẽ actiõe nego. geſ.qꝛ vꝛ geſſiſſe
negocia ſua.poſſet etiaʒ agẽ ex teſtõ ꝙ tacitã ſidẽ aſſũpſit
e reſtituẽdo:vt. kn-Ceve ſideicom.Fſᷣm vnã lec.
BDictio imo ponit coꝛe
. J ita ſcriptũ. ctiue. h. d. Op de P/
ma ↄſtõne.C. S.qbꝰ. Olo. dicit alit᷑ ponii ibi alit᷑ ponii h.
Tu ꝓ hui declaratiõe dic qñq; dictio imo ponit cũ copu
la et vł etiã:⁊ tũc hʒ vim copulatiue nec poni coꝛꝛectiue:
vt. d. F. qbꝰ. ⁊. l. iuregẽtiũ..ꝗqnimo..de pac.fm vnã lec.
qñq; dictio ĩmo ponit ſimpłr: ⁊ tũc ſi ꝓſeri ab hoie ponit᷑
coꝛꝛectiue:vt h̊ ⁊.l.ſtichus.j.de ma.teſ.Qñq; pᷣferi a lege
⁊ tunc ſiqdẽ ponii int᷑ cõpaſſibilia ponit coꝛectiue:vt.l.ſi
vehẽda.in p̃n.⁊. .j.S. ad.l.rho.de iac.Et in oĩbus legibꝰ
in ꝗqbus repit ĩmo aut repit int cõpaſſibilia:⁊ tũc ſiqdẽ ĩpᷣ
cedẽti ẽ eadẽ rõ vel maioꝛ ⁊ hʒ vim altnatiue:vt.l.iubem.
S. economus. C. de ſacroſã.eccle.alłs ponii conectiue vt h.
Dp. j.de ↄdi.⁊ de.l.nã ⁊ ea.Glo.nõ ſol.dic ꝙ ibi non
erãt vᷣpa coꝛꝛectina:ſʒ altius volũtatis tm diſpõnẽ ↄtinẽ/
tia ſᷣm Ni. ¶ Altimo h̊. l.induci ĩ ar.ad.q.qꝙ ſi teſtis int᷑
rogat dicat ſic fnit ĩmo ſic ꝙ ſtet vltimo dicto q̃ſi ſe coꝝe/
xerit nõ aũt bẽ p vacillatiõe vt ̊ ⁊ Spe. põit ti.de teſte.

N rJ† = COp. C. de le.l:cũ qõ h ↄſtat q;
¶ Qnidã teſtõ. ieno: voluit traſire ad diſpediũ.

C Op. inſti. e. S. ples. So. eodeʒ mõ.⁊ diſtingue vt dixi

plene in.l.interdum..ſi.S.eo. ¶ Op.de.l.qui nõ milita/
bat. So. eodem modo. J
f 2 Auiß religt vncias poſtea partes itelli
¶ In teſtõ.gi ſacẽ de reſiduo.h.d. ¶ C& o qd mo/
uet iuriſcõſultũ ad hãc int᷑pꝛetationẽ cũ idẽ ſit dicẽ pars

qð vncia:vt.S.e.leintdũ. .paſa.⁊.l.quot.S.ſi duo.Etiõ h

vĩ ꝙ bᷣm debeat hẽe duas vncias iſtitut ex vna parte vnã
vnciã ⁊ ſic tota hẽditas vẽ diuidẽda iĩ mioꝛẽ numeꝝ vncia
rũ qᷓ ſit as:vt.d.l.int᷑dũ.S.pꝛ.v.deniq;.s.eo.Rñ.ex eo q;
inſtituit teſtõꝛ modũ loquẽdi.pᷣ eni aſſignanit vncias.·
aſſignauit partes:colligit iuriſcõſuli q; partes fecerit de
reſiduo q̃ſi itellexerit ꝙ alia ſit ſignatio parꝶ q;ᷓ vncie:ſʒ ſi
ĩ oĩb aſſignaſſet ꝑ eadẽ ba ſiue partes dixiſſet ſiue vncias

idẽ eẽt.⁊ ſic dʒ ĩtelligi qð dixi i.d.l.int᷑dũ. .pater.ſ.q ena

pars itelligitur de duodeciʒ niſi ex mente ꝓfereni aliud
appareastatt. 2 “
. — „. Querit glo. ꝗd ſi dicam
— Js uer bis. relinqͥ tibi bona? Rñdet ꝙ;
IEPilla eba trabuni ad inſtõnẽ ſi alius heres nõ eẽt

ſcriptu s in teſtõ vide glo.⁊ no.de hẽ.⁊ ſal.S.ſi vero nulla

De here.inſti.

ſup ebo relie. C Qnero qd ſ teſtot maſculi inſtituit ideʒ

ſilie tãtũ reliqt: an teſtm valeat: Vr̃ ꝙ nõ q; nõ fuit dictũ
iure inſtõnis vł in his heredẽ ĩſtituo:⁊ bũ relinqͥ nõ tra-
hitur ad inſtõnẽ qñ alius ẽ hẽs vłr inſtitut vt h no.C In
Ʒꝛiũ facit.nã qñ nullus alius ẽ inſtitut vbũ relinqͥ trahii

ad inſtõnẽ ne teſtm ꝑeat: eadẽ rõne qñ illud vbũ additur
relicto ſacto dʒ intelligi iure inſtõnis ne ſit nullũ. C JInꝰ
riũ eſt veritas.nã verbũ relinq adiectũ quãtitati vł rei nũ
qᷓ; trabũ ad inſtõneʒ:vt.l.cogi.S.⁊ generalit.j.ad treb. ꝰ

ibi ꝑ Di. ꝓp̃ in coꝛpoꝛe vt cũ de ap. co.S. aliud. ↄiũcto. .

ceterũ.e.ti.vbi expᷣſſe dẽ ꝙ nõ ſufficit relinq̃re niſi iure iĩſti

tutionis relinqtur. ⁊ H tʒ Ri.mal. in diſputatiõe quã re

tuli ĩ.l.iſla inſtõ.in pᷣn.S.e.ſʒ qñ vbuʒ relinqͥ addu vniuer /

ſitati bonoꝝ pꝛocedit diſtinctio huius.l.

b. d.quod dic vt.l. turpia. in pꝛin.j. de le.j.

—1. Sernus de adulterio accuſatus a domi
¶Interd

U. no non poteſt inſtitui. h. d.
Falſa demõſtratio nõ vitiat inſtõneʒ ſi

Ei P gter. de pſona inſtituti ↄſtat.h.d.qð dic vt di

— Tam in.l.demõſtratio.in pᷣn.j.de ↄdi.⁊ de.
tur. h. d.
inſtõ ſi poſtea reddaĩ fuus. So. ibi in fuo cõi h̊ in pꝛſus
alieno. Op. de.l. quot. S.Fuus cũ libertatẽ.S.e.Diẽ gl.
ſecĩ ſpuo ꝓpꝛio qᷓ; in alieno:qð Di.exponit poſtea aliena
to.nã ſʒ alienat᷑ nibilominus erit heres ex teſtõ in qꝗ erat

inſtitutus. naʒ ab initio inſtitutio valuit: etſi alienet iuſſu
dñi põt adire. C Op. de libe.⁊ po.l.ſilio in ſi.vbi valet iĩ

ſtitutio er̃nei qui poſtea arrogal. Rñ.ibi in extraneo iſti
tuto ab initio valuit:h̊ Fuus alienus nõ potuit inſtitui cuʒ

libertate. Iſtud p̃n. facit ad.q. Aliꝗs inſtituit monachuʒ
heredẽ ita tñ ꝙ nihil iuris acqrai monaſterio vel abbati
quero an inſtõ valeat? Hic vẽ eẽ caſus ꝙ nõ valuit. ſicut
eni ſno alieno nõ põt reling cũ libertate iĩmo ſi relinquii
eſt inutile ita nõ põt relinq monacho ꝙ nõ acꝗrat mona

ſterio:vt in auẽ.ingreſſi.C. de ſacroſan.eccle.¶ Pꝛetea

iſta vba ↄtinent in ſe repugnãtiã ꝙ monachus ſit heres ⁊

gIIS . AVerba maledictiõis vniuer /
¶ Illa inſtitutio.aii inſtitutionem nõ vitiant.

èSInutilis ẽ inſtõ fui alieni cũ li /
Jalienũ.bertate nec tractu tꝑis ↄfirma
Op. de.il.ſed ſi in ↄditiõe.S.Fuũ.s.e.vbi valet

ꝙ monaſterio nõ q̃rat er go inſtitutio vitiat:vt.l. ſi titus.

j. de cõdi inſti. ⁊ iſtud viderei de rigoꝛe iuris. Equius tiĩ

eſſet ꝙ iſta pplexitas diſſolueret ſm volũtatẽ teſtatoꝛis ſi⸗
cut alibi lex diſpoſuit pplexitatẽ diſſolui ex ꝑſũpta mente
defuncti:vt.l.qui q̃dringẽta in pᷣn. ad.l.fal.⁊ ſic ſenſus il/
oꝛũ vboꝝ ꝙ monaſterio nõ q̃rat h eſt ꝙ patiaĩ monachũ
lhabere ↄniuentibus oculis ſicut patiũ dñs ſeruũ:vt. l. iij.
de manu. teſ. ⁊ ꝙ ei abbas.q.nõ faciat. Dic vt no.in.l.lu/
tius.S.tres beredes.j.ad trebel.

capacitas tpe teſti ⁊ moꝛiᷣ ⁊ adi
te hereditatis:media vo t tpa nõ nocẽt.h.d. Concoꝛdat.il.
ſed ⁊ſi in ↄditione.. ſolemus.S.e.ti.⁊ .l.ꝓxima.C Op.
ꝙ tm̃ tpᷣs moꝛtis inſpicial:vt inſti.de here.qua.⁊ dit. .ſui.

Hlo.hᷣ ſe inuoluit.ſinalit ↄcludit aduertẽdũ eẽ aut loquii

in herede ſuo aut in extraneis. Item aut ſuccedit᷑ in teſtõ
aut ab inteſtato in herede ſuo vel ſuo ⁊ neceſſario ſiqdeʒ
vitiat.ſuccedere ex teſtõ inſpiciuni duo tꝑa.ſ. tpᷣs teſti vt
ſtiterit inſtitutio:vt.l.ꝓxima..interdũ. Itẽ tpᷣs moꝛtis
in. d. 5. ts aditiõis nõ inſpicit:qꝛ tpᷣs moꝛtis ⁊ aditiõis ẽ
idẽ in ſuo vl in ſuo ⁊ neceſſario. Hoc qð dicit gl· ꝙ tps te
ſtamẽti inſpicit eſt verũ q;tũ ad hoc vt ſciamus an ſuccedit
ſed quãtũ ad h̊ vt ſciamus an ſit ſuus vl voluntarius erit
aliud: vt.j.dicã ſm glo.ᷣ qdð dicit ꝙ tp̃ᷣs moꝛtis ⁊ aditiõis
eſtlidẽ ꝓbat᷑ in.l.ſi poſt moꝛtẽ.iĩ pᷣn. de le.j.⁊.l. iulianus nr̃.
j.de ↄdi.⁊ demõ.⁊ ibi no. ¶ In ↄꝛiũ ſacit. l.nã nec emãci
pat.j.de le.j.dixi plene in.l.vltima.j.de odi.inſti.poſtq;
vero ↄſiat

In extraneis heredibus reqrit

In extraneis

—

vᷣo cõſtat ꝙ põt ſuccedẽ ſi q̃rat᷑ an ſit ſuꝰ vel neceſſari tpᷣs
moꝛtis ĩſpicit:vt.d..ſui.ĩſti.de hẽ.q̃.⁊ diſ.h tñ ẽ verũ ĩ ĩſti/
tuto pure:ſec in ĩſtituto ſub cõditione:qꝛ tũc etiã inſpicit
tpᷣs exñtis ↄditionis:vt.l.ſi ſub ↄditione.s.de lib.⁊ po.qdð
itellige vt ibi dixi.ſꝙ illud verũ in ſuo tm:ſʒ in ſuo ⁊ neceſ
ſario: puta in ſuo ĩſpici tp̃s moꝛtis ſiue pure ſiue ſub cõdi
tione ſit ĩſtitut niſi libertatẽ accepit a lege vel a pᷣtoꝛe:vt.j
e.l. pi filio.⁊ dixi ĩ.d.l.ſi ſub ↄditione.de libe.⁊ po.Cõtra
Hh fac pᷣn. hul.l.So.ibi ab initio ĩſtitutio nõvaluit. ¶ Itẽ
aduertẽdũ ẽ ꝙ h̊ dẽ tᷣs moꝛtis ĩſpici: ot ſciam an ſit ſuus
dʒ itelligi ꝙ ſufficit tpe moꝛtis eẽ in ptãte:qð dico ꝓ tãto:
q poſito ꝙ tꝑe moꝛtis nõ tenẽt pᷣmũ locũ in ſucceſſione po
ſtea icipit tenẽ vt nepos ſubducto pꝛe de medio cũ ſuꝰerit
vt. l. igs exhẽdato.in p̃n. . de iniuſ.teſ. Rꝛedicta vera qñ
gs nitit ſuccedẽ ex teſtõ: ſʒ ſi ab ĩteſtato ſuccedii ĩſpicii tpᷣs
moꝛtis ita dicit gl. Tu dic ſi teſtõꝛ deceſſit nullo ↄdito te/
ſtamẽto tp̃ᷣs moꝛtis ĩſpicit als ĩſpicũ tpᷣs quo teſtm̃ deſti/
tuit:vt.l.ſiqs poſthumos de lib. ⁊ po.⁊ iſti.de hẽ. q̃ abiteſ.
F.ita. ⁊ ĩſti.de legi.ag.ſucce.S.ꝓxim. x.d.l.ſiqs exhẽdato
in pᷣn.⁊ h quo ad ĩſtitutionẽ: quo ad legata nõ ita dicit gl.
vt. l. ĩteruenit.j.de leg.pᷣſtã.bo.po.peti.qð ĩtellige vt dicã
i.l.j.de re.cato.⁊.l.ſi cognaſ.de re.du. ¶ Op.de le.ij.l.
nõ opʒ.So.vt ibi. Opꝗĩe.l.in tpᷣs. So.ibi fuit inſtitu
tio cõditionalis ̊ pura. ¶ Op.j.de acq.hẽ.l.ſi fuus.Di
cit glo. ibi ex benignitate receptũ ẽ tu dic vt ibi. Op.ð.
de ſta. ho. l. ?c fuoꝝ. S.ĩgenui.⁊.C. de hẽti.auẽ.idẽ de neſto
rianis. Ol.dicit ſpãlia ſũt. dic ꝙ ĩpma ẽ fauoꝛ libertatis.
in ſecũda fauoꝛ fidei. Item facit cõtra iſtã.l.j.j.de vſu/⸗
ca.l.cũ vir. So.vt ibi. HM ſ
,0„ ec.l.in pᷣn.ſui cõpꝛehẽdũ ſub
L Eruum. pcedẽtiſũmario ⁊ dicit media tẽ

——
poꝛa nõ nocent.h.d.
Impoſſibilis conditio

„
(Si m no faciendo. de iſtitutione reijcit.h.
d. Gl ponit exẽplũ ſi digito celũ nõ tetigeris. Certe iſta cõ
ditio nõ eſt impoſſibilis:ſj ẽ neceſſaria. pone ergo iſtituo
te ſub hac cõditione ſi nõ moꝛieris vel ſi ꝑx annũ nõ come/
eris ⁊ ſi.de hac ĩpoſſi ihhaare dicã plene ĩ.l.j.j.de ↄdi.iſti.
,1I7— ic iuriſcõſultus ponit omnia no/
Mereditas. mu⸗ vnciarum.
—AI Op. de.l. q; rõ de cõdi.iſti. So.
( S em. hic fuit data libertas. ꝛimo pure
oo ſub cõditione. valet ergo ᷣma tanq;ᷓ pleni/
oꝛ:vt.l.qð traditũ.de cõdi.⁊ demõ.Fᷣm DNi.

d 1=& 16 Suus eẽ dz in quo gꝗs iuſptonatus
Siq uis ita retinet.h.d. C o H Pnome ſu
us ſua ſuũ nõ ſigniſcat ſolũ dñiũ:ſʒ ius aliqd ſile in.l.ſuos
⁊.l.nuꝑ.j.de le.iij.ſic in vulgari appellam vaſallos hoĩes
nr̃os q; ius aliqð in eis hẽm Iʒ ſint liberi. ¶ Op.de ↄdi.
iſti. l. uus. Gl. dicit ſo. vt ibi. nã h̊ fuit data pᷣmo pure.ſe/
cũdo ſub cõditione. ¶ Op.de.l.q cõcubinã.S.ſi ſtichus
j.de le.iij. So.gl.ibi nõ dixit ſi me erit:ſʒ ſi erit in poteſta
te mea. vel dic. l. illã ſm iſtã ĩtelligi:vt diſtinguai iter ma/
numiſſionẽ ⁊ alienationẽ ⁊ hãc vltimam tene.
/ In ſeruo hereditario inſpicit cõdi

Eruns. tio deſuncti. h. d.
A tius. Si teſtatoꝛ expleto aſſe alios hẽ/⸗

des iſtituit vĩ eos in alio aſſe reuo
S

— Iror Iα. St pmü teſtm tollat᷑ ꝑ ſcõm
) Ater filio. ſufficit eẽ poſſibile vt ſecũdo
2

adeat hẽditas. Itẽ fuus ſubſtitut pupillo eſt ei
neceſſari ſi ſuus reꝑii tpe moꝛtis pꝛis pupilli.b.d. ¶ Nõ
ꝙ in kuo ſufficit ꝙ ſit ſuus tpe moꝛtis teſtõꝛis qʒ repiat᷑ alie
nat tpe exñtis cõditiõis dixiin.l.ſi alienũ. S. j.S. e. In tex.
iuſſit iure pupillaris ſubſtitutionis ibi vẽdidit poſtq; here
ditati pꝛne ſe imiſcuit. Ibi ꝑuenit ⁊ ſic expirauit ſubſtitu/

De here inſti.

tio pupillaris Di. Op.ad pᷣmũ dictũ de.l.ſi filiꝰ qui in
ptãte.S.de li.⁊ po. So.vt nõ.in.l.cũ ſuo.ð.de iniul.teſta.
Opg. ad ſcm dictũ.j.ti.j.l.f.in fi. So.vt ĩ gl.q; nõ eſt
hẽs ĩterim neceſſariꝰ icõmutabilr vel volũtaro:ſʒ exñte cõ
ditione poterit eẽ volũtar. ¶ Op.ꝙ nõ poſſit eẽ hẽs pu
pillo ꝗ nõ reꝑũ ſuus tꝑe moꝛtis pupilli:vt.l.ſᷣuũ meũ ĩ pᷣn.
⁊.l.talẽ. S.j.S.e.ti.So.ſufficit ꝙ ſit ſi tpe moꝛtis teſtatoꝛis
lʒ nõ pupilli dixi in. S.in extraneo.
Illiꝰ fui ĩſtitutio p/

— 18 9 ſoluẽdo. nalet ꝗ fraudãdoꝝ

creditoꝝ cauſa inſtitutus nõ repii.h.d.

NPõt ꝗs facẽ teſtm̃ ſub ↄdi

C Oteſt 9 UIS. none ſi infra certũ tp̃s de/

ceſſerit.h.d.¶ Mo.ꝙ regula q̃ di ꝙ ꝗs nõ põt
decedẽ ꝓ parte teſtat z,p parte iteſtat ẽ verũ de tꝑe qð
hʒ excurrẽ poſt moꝛtẽ teſtõꝛis.nã ĩ tꝑe qð currit ĩ vita põt
ꝗs facẽ: vt ſi ifra certũ tp̃s decedit decedat teſtat ſi poſt il
lud decedat iteſtatus ⁊ ſic vel ꝓ toto tꝑe qð excurrit poſt
moꝛtẽ erit teſtat vel/p toto ĩteſtat᷑. ¶ Querit gl.qd ecõ/
tra ſi teſtõꝛ dixit volo valẽ ſi deceſſero poſt annũ ſexageſi
mũ an valeat: Et arguit ꝓ ⁊ ̊ vitas ẽ ꝙ valet. Nec ob.re
gu.cato.q; nõ hʒ locũ in ĩſtitutione ↄditionali:vt.l.pe.de
re.cato.⁊ addit gl.rõnẽ:qꝛ teſtõꝛ ꝑ ſuã volũtatẽ põt dero/
gare regule cato.qð no.tetigi in.l.certa.j.de le.j. ¶ Que
ro dixit teſtõꝛ inſtituo talẽ meũ hẽdẽ:⁊ volo teſtm̃ meũ va
lere ſi de hac ĩſirmitate deceſſero:qro an ipſo recõualeſcẽ
te teſtm̃ irritet: Certe ſic ꝑ hãc.l.ſacit.l.alũne.S.ſi.j.de adi
mẽ.le.ᷣm ꝗ2a. de are.⁊ ꝓ hoc optime q dedo.cau.moꝛ.l.
iij.⁊.l.ſenatus.S.nioꝛtis.e.ti.

Aus⸗Hanortis Subſtitur
AY is qui ſoluendo . lber ierlin

ſtituto ſeruo ſi per eius libertateʒ creditoꝛes frau

. 2 dent.hoc dicit.
() Emo. Pꝛonomẽ h̊ hechoc ẽ demõſtratiuũ

rei pñtis ad oculũ.h. d. De ſigniſicatione hui p
noĩs diri in. l meui S.ij.j.de le.ij. Idẽ hẽs in.l.ſi ſtipula
tus fuero de Fob..ltin girve abe no. nir ibi dixi.
NRXMnüe Bp. de.l.ſi pꝛ.t.l.nec apð.C. de
(Qui frater. e inſt vbt inithttanch ſ nõẽ nõ
valet. So.diſtingue notabiłr:vt in gl.aut ſciebat eũ ſr̃em
aut ignoꝛabat:aut dubitabat᷑ ⁊ in dubio pᷣſumi ſcire eum
fr̃em cũ ſic noĩat q; nõ pᷣſumit ꝗs dicẽ qdð mẽte non cogita/⸗
uit: vt. l. labeo. de ſupel. le. ¶ Sʒ qro quõ pbaĩ᷑ ꝙ ipe ſci

uerat eũ ſuũ freʒ: Rñ.ſi publice erat notũ vel publica fa/
ma erat in vicinia iux ea que dixii.l.is põt. de acq.here.
fEEE Si liber hõ adijt vt ſer/
ſi Iber bo mo. uus iuſſu alteriꝰ nõ valet
itio.h. d. Dic plene:vt.l.liber hõ.in pᷣn. de ac/

qqui. re. do. ⁊.l.q in aliena.in p̃n. de acq.here.

AnI& 1& Döt reling poꝛtio hẽditat reſpe/
Siq uis Itg. ctũ ad poꝛtionẽ alteriꝰ rei. b. dicit.

¶Titi ₰½BDuo picti hñt vnũ ſemiſſẽ vnꝰ diſiũct' hʒ
ItiIS. alii b. d. C Op.j. de le.ij.l.lutiꝰ. S.lutius.
vbi qlibet admittit in virilẽ. So.gl.no. ꝙ geminatio illoʒ
vboxʒ bẽs eſto tollit Zꝛiũ. vꝛ ſetire gl.illud qð als dixi ꝙ co
pula q̃ cadit ĩter duas oꝛones nõ iducit ↄiũctionẽ vᷣbalẽ:
ſz illa qꝗᷓ cadit ĩter ꝑſonas in eadẽ oꝛone poſitas qð ẽ veꝝ.
ꝓbat i.l.j C. de cadu.tol.⁊.l.cũ in annos.S.j.q.mo.vſuſr.
amit. dixi in.l.re piũcti.j.de le.iij. Ad ↄꝛiũ tñ de.S.lutius.
dic vt ibi. ¶ Op. de.l. f.. erñ. C. de ĩpu.ꝛ ali.ſub. D.cẽ glo.
itellige illã ſm iſtã.tu dic ꝙ ibi ꝓpt᷑ nãʒ vbi diſtributiui al
gs glibet videi ſingulariter noĩatus vt ibi nõ.
Poꝛtio deficiẽs eius ꝗ nemini erat

Cum quis. cõiũctus accreſcit oĩbus.h.d.

—

Zi h Media tpa nõ nocẽt.h.d. Hoc intelli
(Si! deres. go qñ paſſus ẽ mediã capitis diminu
tionẽ: ſecſi maximã:q; tũc reſtitut v alr haͤtpt. tercidlt.

j. de cõdi. ⁊ demon. que.l.eſt glo. huius. .⁊.l.q ⁊ ſi in cõ/⸗
ditione.S.ſolemus..eo.

WP. Inſtitut ex parte pure
¶ Titius ex ſemiſſe. T ex parte ſub cõditiõe

ſi hʒ cohẽdẽ adeũdo ex pura ꝓ parte ↄditionalłiſtitutio/
nis ẽ hẽs ↄditione pẽdẽte ſʒ ea exñte ĩ totũ ſine noua adi
tione ⁊ decedẽs ĩterim nõ trãſmittit.h.d.cũ.S.ſe.¶ Op.

ꝙ etiã ex medietate q̃drãtis ſibi relicta ſub ↄditiõe ſit hẽs

vt.j.ꝓxi.So.fateoꝛ ꝙ h̊ ſupplet᷑ ꝑ .ſequẽ. ¶ Op. de.l.
ſi ſolus.j.de acq.hẽ.vbi ꝗ adit ex iſtitutione pura ẽ ex cõ/
ditionali hẽs. So.illð ẽ verũ qñq; qꝛvtraq; pars ẽ ſibi de
lata. C Op.ad.S.ſi ita.vbi dẽ ꝙ ſtati ẽ hẽs ꝓ parte.Cõ/
tra ĩmo nõ ẽ hẽs:qꝛ nõ exiſtit ↄditio ⁊ ↄditione pẽdẽte nõ
põt eẽ hẽs:vt.d.l.ſi ſolus.j.de acq.hẽ.So.non hẽbat ibi

cohẽdẽ h̊ ſic. Querit gl.ꝗs cõueniei ĩterĩ ꝓ illa ſextãte

q̃ẽ ĩpendẽti:Dicit gl.ꝗlibet ac ſi nihil eẽt ipẽdẽti.tu h̊ de/
clara:vt.l.ꝗ fũdũ.S.ſi tu ex parte.ad.l.ſal.Cetera dic vt ĩ

— rEren glo. que ſũt clara.
Si attitius. Qui adit bẽditatẽ bedis defũcti er

parte ſi ſuẽ ꝓpꝛiã inſtitutionẽ omittit eiꝰR poꝛtio ꝓp parte ſi
bi accreſcit ſi hʒ cohẽdẽ als inſolidũ.h.d. D.⁊ h̊ ꝙ ſtati ex
ſemiſſe ẽ hẽs q̃ro quo iure: Gl.h ſuꝑ vbo ex ſemiſſe.rñdet
vide eã ⁊ adde ĩ ſine dicit gl.ẽ ĩ ſuſpẽſo h̊ ẽ falſũ:qꝛ tex.nõ
diẽ ꝙ ſeiꝰ adiret hẽditatẽ attitij imo repudiauit.ſcðo qꝛ ſi
adijſſet nõ hẽret niſi triẽtẽ ex ꝑſona titij cũ ipſe titiꝰ adijſ/
ſet vt pʒ ĩ lr̃a ⁊ ſic ius accreſcẽdi non hʒ locũ:vt.l.j.S.pe.ẽ.
de vſuf. accre. Jõ dicẽdũ ẽ ꝙ h̊ fuit aditio ceruoti. Ita di
cebat do. Old. Ael dic ꝙ gl.errauit ĩ noĩe ꝑſonarũ:vt ſi
velit dicẽ ꝙ triẽtẽ hʒ ſei ex ſua ĩſtitutione quã de eo ſecit ti
tius qꝛ adiuit hẽditatẽ attitij ⁊ medietatẽ triẽtis ipſius ſeij

ꝗq repudiauit hʒ iure accreſcẽdi:aliꝰmedius triẽs eſt ĩ ſuſpẽ

ſo.ita no.gl. Itẽ vide aliam glo.paruulã q dicittitio teſta
toꝛe ſupple ĩmo herede attitij teſtatoꝛis.

. Seruns pᷣmo loco in
MWi ſoluendo. Mutus ub eo qno?

ſoluẽdo eſt heres mecafarine bv.
.: erba enũciatiua q̃ erãt
O Wi uolebat. ĩ actu odioſa diſpõnẽ in
ducũt.h.d. Op.S.e.l.ex facto agitatũ.Sol.ſi
fuerũt vᷣba enũciatiua emiſſa cõditionalr ꝓpt᷑ aliud.h ſũt
vba enũciatiua emiſſa pᷣncipalr ꝓpt ſe.dixit eni teſtõꝛ te ſi
liã exhẽdaui.iſta ſũt vᷣba emiſſa ꝓpter ſe q̃ ĩiducũt diſpõnẽ
⁊ſubiũxit hoc iõ feci qꝛ volo te dote ↄtẽtã eẽ. Iſta enĩ ſũt v
ba enũciatiua ꝓpter aliud emiſſa ꝑ modũ cauſe an indu/
cũt diſpõnẽ dicã ſtati. Quero an ex iſtis vᷣbis qm̃ te cõ
tẽtã ex dote eẽ volui ĩducat᷑ diſpõ? Rñdeo aut q̃ris vtruʒ
ex hoc vꝛ filiã exhẽdare:⁊ gl.inuit ꝙ ſic:qꝛ dicẽdo hec ver
ba vꝛ eã facẽ alienã a ſua hẽditate qð ẽ exhẽdare: vt.l.iij.
C. de li.pᷣte.quã gl.ĩtellige ꝙ iſta vᷣba cũ alijs pᷣcedẽtibꝰin/
ducũt exhẽdationẽ qꝛ etiã ſola vᷣba pᷣcedẽtia ſufficerẽt vt di
xi. Iſta aũt ſola exhẽdationẽ nõ iducerẽt qꝛ ſũt vba enun
ciatiua emiſſa ꝓpter aliud:⁊ ſic nõ ſufficerẽt ad exhẽdatio
nẽ cũ nõ ĩducerẽt:nec ſufficerẽt ad ĩſtitutionẽ: vt.d.l.ex ſa
cto. C Scdo ẽ vidẽdũ an inducũt diſpõnẽ quo ad doteʒ:
NRñqdeo iſta vba enũciatiua emiſſa ꝑ modũ cauſe nõ indu/
cũt diſpõnẽ q;tũ ad ius dñij:vt.l.emptoꝛ.S.ſi.s.de rei ven
di.ſʒ q;tũ ad ac.pſonalẽ ⁊ etiã exc.inducũt diſpoſitionem
vt.j.de do.excep.l.ſi.S.ſfi.⁊.j.de col.do.l.pe.nõ.ð.ſo.ma.
l. ſi ſocer. . lutius.⁊ ibi dixi.

— S Põot gs inſtitui ĩ tᷣs quo
. Mtempus. cape pbat b. d. Sp.
. de. l. ſi alienã. F. j.. e. So. ibi fuit ĩſtitutꝰ ſimplr H
ad incertũ diẽ. ¶ Op. de.l.hereditas.ð.e.So.ibi fuit di/
es certꝰ hic ĩcertꝰ.rõnẽ dixi ibi. ¶ Op.j.de re.cato.in.l.j
So.gl.ũhic teſtatoꝛ voluit regulã illã hẽre locum qð appa
ret qꝛ iſtituit in die incerta ⁊ teſtatoꝛpõt ꝓhibere regulam
cato.vt nõ.S.e.l.põt ꝗs.⁊ hit.

Dehere. inſti.

6

— .

Aitiat inſtitutio ꝓpter incertitudi/

0 Quotiens. nem perſone.h. d.

— VPaoꝛtio cõiũcti deſiciens accre/
h Tredes. ſcit coniũctis diſiunctĩ oĩbꝰ.h.d.
Pt iſtitui ſeruus eiꝰ ꝗ poſt moꝛteʒ

„ Llius. teſtõꝛis naſcet.h.d. ¶ Op.poſthu/
mus aliennõ põt iſtitui ſm iſta tꝑa:vt iſti.de bo
no.poſ.in pᷣn. ⁊ qð nõ.in.l.gallus.in pᷣn.⁊ in.S.ille caſus.
5.de libe.⁊ poſthu.ergo nec ſuus poſthumi:vt..e.l.is cu
ius.So.iĩtellige de fuo ill poſthumi ꝗ põt ĩſtitui ex ꝓui
ſione galli legis velle.⁊.l.iulia.vel dicas lʒ nõ poſſit inſti/
tui poſthumꝰ alien tñ põt ĩſtitui ſuus ei Fm ea qꝗᷓ dixiin ſi
mili in.l.ſeruus eius.de aeg ere.
õ vꝛ ꝗs eũ ĩſtituẽ quẽ legã
b Ered itas do grauauit.h.d. C Querit

Di. pone ꝙ teſtõꝛ dixit cõmitti tali abbati vt det

cẽtũ fribꝰ pᷣdicatoꝛibꝰ ꝙ ꝑ hoc abbas nõ v inſtitutus: vt

hac.l.ſᷣm Di.Sʒ pone ꝙ teſtõꝛ iuſſit bona ſua diſtribui ĩ
ter paupes xpᷣi ꝑ titiũ an ꝑ hoc titi vi iſtitut: Rũñ.ex iſtis
vbis ꝓpꝛie loquẽdo nõ vꝛ hẽs ĩſtitut᷑ ille executoꝛ vt h ſed
habeiĩ loco hẽdis vt agat ⁊ vt cõueniat actionibꝰ heredi/
tarijs:vt.l.ſiqs ad declinãdã.C. de epil.⁊ cle.ſʒ ibi loqꝗtur
in executoꝛe legitimo:vt.l.nulli.e.ti.⁊ hoc tʒ Rof.in ti.de
ac.ex teſtõ.⁊ Spe.in ti.de ĩſtru.edi.S.nũc aliqᷓ. Inn.⁊ alij
moderni canoniſte in.c.cũ tibi.ex de teſta.Ego dixiin qõ
ne quã diſputaui q̃ incipit filiũ inſtitui.
AXAi Loiũct re tm̃ ⁊ cõiũct᷑ vᷣbis
— Yita quis. tm̃ ad poꝛtionẽ vacãtẽ pa/

ℳℳriter admittunt. h.d. C Quero q̃ eſt rõhuius.l.

MNñ.titius ẽ ĩſtitut ĩſolidũ in vna oꝛone vñ aliqs iſtitu ẽ

re cõiũct gaius ⁊ meuius ex eqs partib inſtituti ſũt inui/
ceẽ cõiũcti vᷣbis tm̃ qꝛ poſiti in vna oꝛone cõiũcti re nõ ſunt
ↄiũcti ĩuicẽ ꝓpter diuiſionẽ poꝛtionũ qꝛ dixit egꝗs partibꝰ:
vt.l.re cõiũcti.j.de le.iij.ſj ᷣmo iſtituti ſũt re cõiuncti. Re
ſtat ꝙ q;tũ ad iſtã cui poꝛtio deſicit ſũt duo quoꝝ vn eſt
cõiũctus re tm̃ alter vᷣbis tm̃:⁊ ſic ſtatuii ꝙ pariter admit
tunt᷑.⁊ ſic ẽ caſus illius qõnis difficilis q̃ ponit in.l.re cõiũ
ctiꝗ de leg.iij.in gl. Quero qd vult dicere tex.in fi.non
tã piũxiſſe qᷓ; celeriter dixiſſe videbai: Rñdeo omiſſis ex
poſitionibꝰ gl.qdð vult dicere nõ tã cõiũxiſſe.ſ..vð eos reali
ter dico ſcᷣos ĩſtitutos qꝛ nõ ſũt re cõiũcti qᷓ; celerit᷑ dixiſſe
i.ĩ vna oĩone eos poſuiſſe ppter qð 6 verbis ein eslin⸗
. ⸗ nſtitutio plenioꝛ pᷣ
ita ſcriptum. ualet. h. d. Op.
j.de cõdi.⁊ demõ.l.nã ad ea.So.ibiin legato
in hereditate:vt dicit gl.in.l.ſi te ſolũ.s.e. Int
. è/ Inſtitutio nõ
O Inis ſempꝛoniũ . por coſeri
B alterius volũtatẽ expᷣſſã ſʒ relatã ſic.h.d. Rõ hu
ius ẽ qꝛ qñ expᷣmit relatim nõ expᷣmit ꝑ eũ modũ per queʒ
tacite ĩeſt.nã ſi dicit inſtituo te ſi titiꝰ voluerit ↄfert in libe
rã volũtatẽ titij qꝛ foꝛte nõ poterat aſcẽdere. Idẽ ſi dicat ſi
capitoliũ nõ aſcẽderit qꝛ foꝛte neceſſe hʒ aſcẽdere ꝓpt᷑ alia
facta ſua. Itẽ in ſco caſu huũ.l.illa cõditio ſi hereditas
adita fuerit expᷣmi ꝑ aliũ modũ qᷓ; tacite inſit:vt dixiin.l.
ſi pepercerit.S.filius.S.de liber.⁊ poſthu.plenius in.l.hec
verba.j.de le.j. *

Expᷣſſio eoꝝ q̃ tacite inſũt ni/
Omelins. hil oa⸗ ſi ergun ant᷑ ꝓut in/⸗
lſũt:ſecꝰ ſi alio mõ.h.d. ¶ No. ex ſine legis ꝙ ꝑ
iſta vba ſi volet teſtõꝛ facit de neceſſario volũtariũ.ſile i.l.
iã dubitari.j.e.facit ad id qð dixi ꝙ ſpᷣſtitutio vulgaris fa
cit de neceſſario volũtariũ:vt nõ.in.l.papᷣ.S.de q̃rta.de in
offi. teſ. T in.l. ſi filius heres.de libe.⁊ poſthu.⁊.l.iulianꝰ.
ſiqs omiſ.cau.teſta.

— Cõcoꝛdat.l.captatoꝛie.j.
(Wp tato Aa8 de le. ja.l. captatoꝛie. C.

de teſta.

dbss
o/
g.1.
nb⸗
nui/
unt
b

nit
di⸗

el/

de teſta. mi. qd dic vt.j.dicã. ¶ Quero teſtõꝛ ĩſtituit pau
peres eligẽdos ꝑ guardianũ fratruʒ minoꝝ an valet:Di.
ꝙ ſic in. l.captatoꝛie.j.de le.j.qꝛ nõ cõferi ſuba ĩſtitutionis
in tertiũ ſʒ certarũ ꝑſonarũ electionũ cõmittit.Idẽ tʒ Ci.
in.l.captatoꝛie. C. de teſta.mili.Et ẽ caſus ꝗ facit iſtã di⸗
ſtinctionẽ in.l.ndeicõmiſſaria libertas in ſi.de ſideicõ.li.
boc ẽ verũ p̃terqᷓᷓ in relictis ad pias cauſas q; valet inſti/
tutio captatoꝛia ⁊ legata captatoꝛia:vt in.c.cũ tibi.ex̃ de
teſtamẽ.⁊ ibi per Inno.
Notabilis caſus ẽ: ⁊ ẽ rõ
. Dle autem. caſus alteri.l.qꝛ ſicut me/
— ene ꝗs nõ põt aſtringi ad inſtituẽdũ aliuʒ:vt
l.ſtipulatio hoc modo.j.de vb.obliita ꝗs nõ põt aſtringi
ad inſtitutionẽ ſpe pᷣmij.Et ſic nota ꝙ ſicut qs nõ vr aſtri
gi ad inſtituẽdũ aliũ metu peneita nõ põt aſtringi ſpe lu/
cri. Op.S.e.l.ſiqs ſẽpꝛoniũ.vbi nõ cõfert in alteri vo
lũtatẽ expꝛeſſe ⁊ valet.So.illa cõditio nõ inuitabat quẽ
ad inſtituẽdũ aliũ ſpe lucri hic ſecus. Itẽ op.de.l. titio.
§j.de cõdi.⁊ demõ.So.ibi in mrimonio lIʒ ſit cauſa ſpũa
lis nõ ꝓhibeĩ ſimonia vt ibi dixi:ſh logtur in ĩſtitutione
in q̃ eſt ꝓhibitũ quẽ aſtringi ſpe pᷣmij ſicut metu pene ⁊ B
facit ad qõnes qᷓs ibi dixi de monacho. 5
—— No, tex. ibi lege
— Iquis ſolid um. eni cc. Et no.
gqʒð in leſione vni ẽ itroductũ nõ dʒ in alteriꝰ fa/
noꝛẽ redũdare. Et hãc.l.allegaui ꝓ caſu ad qõnẽ quã fac
gl.alibi.nã nos hẽm in auẽ hoc amplł. C. de ſideiuſſo.⁊ ĩ
coꝛpoꝛe vñ ſumit᷑ ꝙ ꝗ nõ implet volutatẽ defücti infra an/
nũ pᷣuat᷑ hereditate ipſo iure ⁊ vadit ad ꝑſonas ibi nume/
ratas. Querit gl. qd ſi ille ꝑpſone noluerint hẽditatem
an reuertit ad illũ inſtitutũ ꝗ nõ impleuit volũtatẽ defun/
cti:Et dic ꝙ nõ.nã qð in eiꝰ leſionẽ ẽ itroductũ nõ dʒ ĩ ei
cõmodũ redũdare:vt nõ. C. de hẽ.⁊ fal.S.ſi vo militis.ꝓ q̃
glo. videt caſus hic qd nota. Cödlitoad
. õditio adiecta
Ab CO nd ltione. in ĩſtitutione nõ
K videt᷑ repetita in ſubſtitutione.h.d. DOp.⁊ vã
ad ſubſtitutũ trãſeat cũ eodẽ onere vt C. de cadu.tol.S.
ꝓ ſcðo.cõiũcto.S.ne autẽ.vbi ſemꝑ trãſit cũ onere.Glo.pᷣ
ma dicit ꝙ hoc ẽ verũ in cõditione caſuali:ſec' in poteſta/
tiua vel mixta vt in cõtrarijs.Idẽ tenet Ci. vt in. S. p ſcðo
⁊ Pe.ibidẽ. Iſta ſol.ẽ cõtra caſũ.l.ᷣm intellectũ glo.in.l.
q̃ cõditio.j.de cõdi.⁊ demõ.eꝓut gl.ponit caſũ de dãdis.x
⁊ bñ Ci.in.l.cõtraria dicit diſtingue:aut erat conditio q̃
alteri emolumẽtũ auferebat ⁊ vi repetita. Hec ſo.ẽ ↄtra
caſũ.l.q̃ cõditio.Tu dic aliud in legatis aliud in inſtitutio
nibus ⁊ ſubſtitutionib qᷓ ſũt fauoꝛabilioꝛes vt ponit ſeq̃ns
gl. C Itẽ op.de.l.ꝗ liberis.S.hec ba de vulg.⁊ pupil.⁊
l. .j.de leg.j.dicit gl.ꝙ cõditio nõ vr repetita in ſubſtitu/
tione qᷓ aliã cõditionẽ adijcit qꝛ oĩs ſubſtitutio ẽ ↄditiona
lis inſtitutio: vt. l. pe. s. de le.ij. ʒ ſec' in legatis ⁊ alijs poꝛ⸗
tionibꝰ. Itẽ ſubſtitutiones ſũt ſauoꝛabilioꝛes qð tene mẽ/
ti. vide gl. ſuꝑ vbo pure. Itẽ vide ibi ſauoꝛabilioꝛes ergo ⁊
ſubſtitutiones qᷓ ſut cõditionales iĩſtitutiones. Itẽ op.
d.l. ci pẽ.S. ab inſtituto.j.de le.ij. So.vt ibi.

N ita. Boc dic plene vt in. l. quotiens.5. ſi
J ltꝗ· duo Sett bidiii.
2run 8 Dicit tex. donari põt marito do/
EVé nationẽ reuocãti als ſecus:qꝛ ta/
lis donatio cõfrmai moꝛte:vt.l.donationes de
dona.inter vi.⁊ vxo.ſᷣm Ja.de are.
S ſ. etoto Agit ex ſcriptura declarata nõ
ex ſcriptura declarãte.h.d. vel
Laliter in vna ſcriptura v cõtineri id qdð ↄtinet in
alia ad quã refert.h.d. ¶ No. id qð dixi in ſũmario ad
qð facit.l.inſtitutio.j.ti.ij.x.l.ſi ita ſtipulatio.de cõdi.⁊ de
mon. ⁊ qd ibi notatur.

——ðMM

Be here.inſti.

— —7. No. ꝙ illud
() Mi non militabat. s naant
actiõe iuris cõputat ĩ q̃rtã iure exceptiõis doli vt
B ⁊.l.nẽſenius.⁊.l.filio.j.ad.l.fal. ⁊ dixi in.l.in q̃rta.eo.ti.

I No. tex. ibi modũ cc̃. No. ergo hũctex. ad
Mutio id qdð dixi in.l.interdũ.S.e.ꝙ due partes in

telligunt due de. xij.partib totiꝰhẽditatis niſi ex aliquo
adiũcto appareat teſtatoꝛẽ alið ſẽſiſſe. ſacit.l.ſi ita ſcriptũ
F. in teſtamẽto. S. e.

Wli Nota tex.ibi noĩatim. de mã huius.S. vi/
IIIUS. dinis in.l.interdũ.S.ſʒ ſi duos.s.eo.⁊ no.
plene in.l.cum queſtio.C. de lega.

(D Mo d ſi ine . Pih eohicter. in. l. ij. 5.

——— 9 „ . .
( emẽs. Si ita ſcripſerit.
ar. ð. e.l.ij. So.h̊ fuit oditio de pᷣterito.ſ.ſi receptaſſẽ ⁊ ſic
2ↄcoꝛdat cũ.l.ↄia. Sʒ ſi itelligas ꝙ ſit de futuro vt diẽ gl.ĩ
telligas ꝙ iſtitutio ẽ ĩanis.ſ.tanq; ↄditionalis:ſʒ valet tã
qᷓ; pura ⁊ allegaui.l.haãc in materia ↄditionis vbi dixi ꝙ
relatiuũ ꝗs vel qui inducit ↄditionẽ. Quid in relatiuis qᷓ;
titatis vel q̃litatis:Et dixi ꝙ ſic ꝑ hãc.l.

. 5 . „ Ex volũtate defũcti ᷣus eſt
— Iqu 18 ita. loc ſucceſſioni ab ĩteſtato qᷓ;
RCerx teſtõ. h. d. Di. C Op. vi ꝙ nõ pñt pᷣmo ſuc
cegẽ veniẽtes ab ĩteſtato: vt.l.anteq;. C. cõia de ſucceſſio.
⁊. l. qᷓdiu.de acꝗ.here.So.dicũt qdã ꝙ venient ex teſtõ.
Tu dic ꝙ h ẽ verũ ꝓpter defũcti volũtatẽ.⁊ ꝑ hãc.l.dixi ĩ
I gallus.ꝙ teſtm̃ in quo dico ꝙ ſi ſili moꝛiet᷑ me viuo nõ i/
ſtituto ſilio aliter valet. Iẽ no. ꝙ ſubſtitutio vulgaris
nõ pᷣſupponit de neceſſitate inſtitutionẽ lʒ gl.aliud videat᷑
velle. . ti. .l. . bic enim ſubſtituit vulgariter: legitimo tñ nõ
eſt ſubſtitutus nec venit ex teſtõ dicà j. ti. j. in. I.j.

Quãdo plures leges cõcur
— non lex. rũt ad vnũ effectum ſi ceſſat

Jvyna remanet virtus alterius.
. ſern Seruus cui teſtõꝛ de neceſſ tate
J eruo. dʒ libertatẽ nõ põt ei neceſſariꝰ
ſieri.h.d. No.tex.ibi qd.n.⁊c̃.vſq; ibi idẽ erit ⁊c.
— Aik, Si in qualibet parte alternatiue
1 1 Wtius. mens teſtatons ns vincai diſiun/
accipil ꝓ cõiũcta.h.d.⁊ ẽ ſingularis lex ⁊ nõ
bʒ niſi vnã ꝓpꝛiã ↄcoꝛ. ¶ No. tex.ſillũ ex ſenatu. de quo
dicã. . de le. ij.l. ſ ita ꝗs teſtõ.⁊ ibiꝑ DBi.H̊ apparet rñſio
ſcde qõnis:igit hᷣ rñdet ad pᷣmã.dicit tex. relictis:⁊ ſic req
rit vtrũq;.ſ.effect' cõditionis ⁊ effectꝰ liberoꝝ vt ſubſtitu⸗
tio vẽdicet ſibi locũ. tene mẽti caſũ huſ.l. Et ſic hẽs ꝙ diſiũ
cta accipit ꝓ cõiũcta q; mẽs teſtõꝛis nõ veriñcat᷑ in vtraq;
parte diſiũctiue. Cõcoꝛdat optime.l.gnãliter. C. de inſti. ?
ſubſti.facit.l.ſi is q ducẽta.S.pe.j.de re.dubi. ¶Op. de
ↄdi.iſti.l.ſi hẽdi plures.vbi in alternatiua ſufficit alteraz
partẽ exiſtẽ. So. veriſitr mẽs teſtõꝛis nõ veriſicat in q̃li/
bet parte diſiũctiue.rõ qꝛ nõ ẽ viſile ꝙ teſtõꝛ pferat libertũ
fri ſuo vel ſilijs fris.⁊ idẽ nõ. C.e.l.gnãlit. ¶ Quero teſta
toꝛ dicit filiũ hẽdẽ ĩſtituo ⁊ ſi deceſſerit ſine liberis deueni/
at in talẽ: qᷓo an ſilij ſupſtites ſint ſubſtituti ⁊ veniãt ex te/
ſtamẽto: effect ẽ magnus:qꝛ qñ veniũt ex teſtõ reuocarẽt
alienationes factas als nõ. Dicit h gl. ꝙ veniũt ab inteſta
to.quã ſigna ⁊ tene eam menti.

. Seruus põt iſtitui ſub
Am dubitari. itöͦeſ voluert nee
AAgget exhẽdatione in cõditiõis deſectũ ⁊ ꝑ eã effi/
cit volũtari'adiplẽdo cõditionẽ vx hẽditatẽ adire h. d. Et
diuidi ĩ duas partes. Pꝛimo diẽ de ĩſtitutionis ſuba.2
de acqſitione bẽditatis. 2 ibi nõ ab re. C No.qð dixiin
ſũmario. ¶ Itẽ no.ꝙ Zↄꝛiũ qᷓtũ ad velle ẽ nolle:nõ aũt eiꝰ

„

¶Ap. 7 v ꝙ renouata cõditiõe valeat ĩſtitutio

De vulga. ⁊ pupil.ſubſti⸗

cõtrariũ ẽ nõ velle vt hẽs hic.nã alibi velle nõ ideſt nolle:
ſʒ nõ velle ẽ Zꝛiũ velle:qꝛ nõ velle ẽ mediũ ĩter velle ⁊ nolle.
ꝓbat in.l.ſilij.S.j.ad tertu.⁊.l.q ſe pꝛis.C. vñ liberi.⁊.l.ſi.
C.de iuris ⁊ fac.igno.⁊ ꝓbatur in ſimili in.l.j.S.ſciam.de
tributo.⁊ ſacit qð nõ.in.l.aliqñ de cõdi.⁊ de.⁊ dixiĩ.l.ſi
ita legatũ.S. illi ſi volet.j.de lega.j. Op.ad hãc.l.dẽ h
ꝙ iplẽdo ↄditionẽ vꝛ adire.õ in.l.j.S.j.S.de ↄdi.ob cau.⁊
l.ſiqs ita.de cõdi.iſti.Dicũt qdã ibi i exneo h̊ in ſuo.Gl.
repꝛobat ꝑ.l.cũ bonis.j.de acꝗ.hẽ.vbi act ꝗ in exneo in
ducit aditionẽ in ſuo ĩducit ĩmixtionẽ.q̃re gl.ſoluit:aut ĩ/
plet ↄditionẽ eo aĩo vt ſit heres ⁊ tũcẽ heres:aut eo ani/
mo vt puriſicet ↄditionẽ nõ vt ſit heres ⁊ tũc nõ eſt heres
vt. l. antiſtius de acq.hẽ. aut dubitat ⁊ tũc dicit NPi.aut cõ
ditio exiſtit in volũtatis expᷣſſione:⁊ tũc implẽdo vꝛ adire
vt hic.aut ↄſiſtit in facto extrinſeco:vt ſi decẽ dederit vel
capitoliũ aſcẽderit:⁊ tũc implere videt᷑ eo aĩo vt puriſicet
aditionẽ nõ vt ſit hẽs:vt.l.j.S.j.de cõdi.ob cau.⁊.l.ſiqs.j.

ti. ij. . l. in cõditionibS.j.j.de ↄdi.⁊ de.⁊ ibi hoc tãgit gl.

dicit Guil.in.l.jS.j.S.de cõdi.ob cau.ꝙ etiã qũ conditio
cõſiſtit in ſacto extrinſeco debem inſpicẽ coniecturas an

multo tẽpoꝛe deliberauit: ⁊ tũc videt implere eo aĩo vt ſit

heres als nõ ⁊ nihil allegat:ſʒ/p ipſo facit.l.ſʒ ſi alio.S.j.j.
ad treb.⁊.l.oẽm.e(.ti.¶MQuerit gl.an filiꝰ põt repudiare
ꝗfuit iſtitutus ſi volet: Et vꝛ ꝙ nõ qꝛ anteq; impleat cõdi
tionẽ nõ põt repudiare nec poſt impletã q; heres ẽ:vt hic

⁊.l.neceſſarias.de acꝗ.hẽ.tñ dicit gl.⁊ bñ q; põt repudia/

re añ impletã:vt.l.is ꝗ hẽs.S.jꝗ.de acq.here.

Aiui ſemel ẽ heres in ꝑpetuũ nõ põt
Iqui. deſnce beres. b. d. ellitin callous

—

notatis in.l.in ſubſtitutione.j.ti.j.

Hec lex ponit tres caſus in ꝗ/
J OcluS: bus ſeruus cõis eꝗparaĩ fuo
ꝓppꝛio.⁊ gl.ponit caſum. .
Ler iſta ẽ ſingularis cũ ſua

—
— — 7 ₰
( Eſtan . gl. ⁊ ẽ determinatio pluri
unm legũ in hac mã. ¶ Nõ ſufficit moꝛtis tẽpoꝛe

quẽ fuiſſe ſeruũ ſi añ cõditionis euẽtũ libertatẽ a lege cõſe/
quii.h. d. ¶ Op. de.l.iij. S. ꝗ fideicoõmiſſã. S. e. ⁊.l. pẽ filio.
ʒ.e.vbi ſufficit quẽ eẽ ſeruũ tꝑe teſti vt ſit neceſſariꝰ. So.il
lud verũ qñ cõſeqtur libertatẽ ab hoĩe ſec ſi a lege vt hic

vide gl.que ĩcipit bñ valet.in ſi.
„COp. de. l. ex hoc

Dberatoꝛem. edicto.S.ſi hẽdeʒ.de

Mali iu. mu. ca. ſa. vbi qꝗs põt ſuſtinẽ aliquẽ bẽdem

4

nec incidit in penã illius edicti. Gl. dicit ſpãle ibi qꝛ plus
ſibi cauere dʒ.ſic.j.de iure ſil.l.res.S.lites.⁊ inſti.quibus
mo.teſta.inſir..ſi. .
„ ec ẽ ſingularis.l.nec
Atumenius. alibi repii Falla cauſa
vitiat ĩſtitutionẽ:legata tñ firma permanẽt.h.d.
No.ꝙ rumoꝛ⁊ publica fama q̃ẽ in ciuitate ẽ iuſta cau
ſa credẽdi aliqd vt hic ibi rumoꝛe ꝓlato ⁊cc.d hic ꝙ teſtm̃
⁊c̃. Cõtra ſalſa cauſa nõ vitiat inſtitutionẽ: vt.l.cũ tale.S.
falſã.de cõdi.⁊ de. So.verũ ẽ niſi ꝓbetĩ᷑ teſtõꝛẽ als ĩſtitutu
rũ nõ fuiſſe vt ibi dẽ:ſʒ ex hac pᷣfatione q; bẽdes quos vo/
lui ⁊c̃.pᷣſumit᷑ teſtõꝛẽ aliter relicturũ nõ fuiſſe.vide gl.q iĩci/
pit cauſã ibi ꝓbat enĩ hoc ⁊c.qð tene mẽti qꝛ quotidie de
facto cõtingit.⁊ ſic hẽs ꝙ iſte pᷣfationes ꝓbãt cauſ ſinalẽ
diſpõnis qð tene mẽti.Et iſta ẽ melioꝛ lex que ſit de hoc.
¶Op. de. l. iſtituta. S.ſfi.de ĩoffi.teſt.vbi falſa cauſa nõ vi
tiat. So.falſa cauſa nõ fuit ibi appoſita lʒ pntãs ſalſã cau
ſã eẽ verã teſtm mutauit.Et ſic hẽs ex hac.l.⁊.l. ꝛia ꝙ fal
ſa cauſa inſerta ⁊ expᷣſſa in teſtõ vitiat diſpõnẽ ipſo iure:ſʒ
ſi nõ fuit ĩſerta ſʒ tacite in coꝛde retẽta nõ vitiat ipſo iure:
qð tene mẽti.¶ Quero q̃ ẽrõ ꝙ falſa cauſa vitiat ĩſtitutio
nẽ ⁊ nõ legata ex vna ſolone:In pᷣcedẽti hẽs vnã rõnem:
qꝛ illa cauſa nõ fuit ĩſerta legato ſʒ ĩſtitutioni:iõ ĩſtitutio/

nẽ tm̃ vitiat vt h̊ ibi lʒ modus ĩiſtitutiõis ⁊c᷑.ſʒ ſi eẽt adiecta

iſtitutioni ⁊ legaſ tũc ĩſtitutio ⁊ legata vitiarent:⁊ hoc ſile
gata eẽnt magna qᷓ nõ eẽt viſile teſtõꝛẽ relicturũ ſi ipſũ viuẽ
ſciuiſſet:⁊ ita dixi dũ tractaui mãm cauſe in.l.demõſtratio
F. j.j.de ↄdi.⁊ de. ¶ Itẽ no.caſũ ſingularẽ ꝙ legata valẽt
vitiata ĩſtitutione:vt hic no.gl.in.l.eã quã.C. de ſideicom
miſ. x. .ti · j.l.. C Itẽ no.iſtã.l.qᷓ facit ad qõnẽ nota.per
quã potes multos a mitria liberare. Pone enĩ ꝙ ſtatutũ
dicat ꝙ ſi aliqs accuſat aliquẽ de falſo vel falſã accuſatio/

nẽ ꝓponit ſi nõ ꝓbat puniat ⁊c̃.mõ aligꝗs accuſat de ſalſo
nõ tñ ꝓbat q̃rit᷑ nunqd ſit remediũ ꝙ de falſo nõ puniatur
vt hic: Vr ꝙ ſic.debes enĩ articulare ꝙ de h̊ erat rumoꝛ

⁊ fama.iõ hoc feciſti ⁊ ſic excuſaberis:vt h.excuſat enim a
pᷣſũptione doli:vt.l.miles.S.mulier.de adulte.hʒ etiã excu

ſare a pena vt ibi ⁊.l.ij.qꝗs oꝛ.in bo.poſ.ſer.quã.l.allegat

Ja.de are.Eſt ⁊ aliꝰmodus ꝙ gꝗs articuleĩ ꝙ hoc fecit qꝛ
audiuit a ꝑſonis ſidedignis:vt.l.q cũ maioꝛ.S.ſi pꝛ.de te/
ſta.mili.facit.l.mulier.C. de calũ.ſecꝰ ſi nõ a fidedignis:vt
l. attilitin. j.de falſ. Itẽ hʒ excuſare eũ ſi ꝓbet ꝙ de h̊ erat
publica vox ⁊ fama:vt.d.l.miles. Itẽ hʒ ipſũ excuſare ſi Jͥ
audiuit ab amicis ⁊ cõſãguineis:vt.l.tutoꝛẽ.de his q.vt ĩ
dig.⁊ facit de bo.li.l.paulus.S.q̃ro.Nic nõ ſũt alia.

¶BDe vulgari ⁊ pupillari ſubſtitutione. Nubꝛica.

CDictũ ẽ ſupꝛa de ĩſtitu.in pᷣ gradu:mõ ſeqtur vidẽ de il
lis ꝗ ſũt ĩſtituti in ſo gradu. Verũ q; hoc ſit ꝑ ſ ſtitutio/
nẽ vulgarẽ ⁊ pupillarẽ iõ poſt pᷣcedẽtẽ titulũ ponitur iſte
COp. ad iſtã cõtinuationẽ dixi ſeꝗtur vidẽ de iſtitutiõe
in ſcðo gradu.Cõtra qꝛ ſubſtitutio ſit qñq; in ſcðo gradu
vt. l.j.in h̊n.⁊ ĩ.l.ſi poſthumꝰ ſcdo rñſo.S.de libe.⁊ poſt.⁊
ſic male dicebã ꝙ hic tractat de ſcdo gradu tm̃. So.itelli
ge oẽm inſtitutionẽ poſt pᷣmã eẽ ſcõm gradũ. ¶ Pꝛo de

claratione q̃ro quot ſũt gradus ſubſtitutionũ: Glo. dicit

qnq; directa:vt vulgaris:⁊ de hac dicemꝰ hodie ĩ.l.j.Itẽ
pupillaris:de q̃ dicem in.l.ij. Tertia ẽ exẽplaria de qᷓ di/
cem. j. e.l. ex facto. Quarta ẽ bꝛeuiloqᷓ de q̃ dicem.j.e.l.
lutius.Quinta ẽ cõpẽdioſade q̃ dicemꝰ.j.e.l.cẽturio.Et ẽ
alia ſubſtitutio.ſ.ſideicommiſſaria: ⁊ illa ẽ duplex vt dicit
gl.inſti.de pupi.ſubſti.S.ſi.qꝛ gl.dicit ꝙ ẽ duplex.dic qʒ ſit
in parte vel in toto. Itẽ qꝛ qñq; ſit obis mere obliqs:qñq;
vbis directis q̃ obliquant᷑:qñq; vbis cõibꝰ.⁊ hẽs iſti ſub/
ſtitutionis mãm j. ad treb.ꝑ totũ. tãgã q̃ten icidẽter oc/
curret in mã cõpẽdioſe ſubſtitutionis in.l.cẽturio.
— Ered Iſta.l. diuidü bᷣncipali
. Zrer . ES. in tres partes. Pꝛimo
ponit diuiſionẽ vnã ĩter ĩſtitutos ⁊ ſſti
lutos vſq; ibi ⁊ hẽdis ſbᷣſtitutio ibi ſcðʒ
mẽbꝛũ ſubſtitutiõis diuidit. Ex q̃ ſubdi
nuuilione apparet dꝛia ĩter ſubſtitutioneʒ
pulgarẽ ⁊ pupillarẽ vſq; ibi ſubſtituẽ. IObi tertio ĩcipit tra/
ctare mãʒ ſubſtitutionis pupillaris:iõ vſq; ad.S.ſubſtituẽ
legem hoc mane ⁊ tractabimꝰ mãm vulgaris. ¶ Op.ꝙ

iſtituti in ̊ gradu nõ ſint hẽdes:vt ĩſti.de bo.poſ.S.quos

aũt. So.ĩtellige de ĩſtitutis in teſtõ valido de iure ciuili.vł
dico ꝙ appellatiõe hẽdis large ſumẽdo ↄtineĩ bo.poſſ.vt
l.hẽditatis appellatio de v.ſig.⁊.l.j.S.bonox.j.ad trebel.
¶Scðo op.ꝙ ĩiſtituti in ſcðo gradu ſũt ĩſtituti non ſubſti

tuti: vt.j.l. ꝓx.S.ſʒ ⁊ ſiq ita. So.iĩtellige h̊ de ſcðo gradu

ↄſiderato oꝛdine ĩtellectꝰ nõ oꝛdine ſcripture:vt.S.ti.j.l.ſi
ꝗs ita iſtituat.⁊.l.talẽ.in pᷣn. ¶C Tertio ad tertiã partem
op.ꝙ nulla ſpᷣſtitutio ſit ſimplex cũ vulgaris ↄtinet pupil
larẽ ⁊ pupillaris vulgarẽ:vt.l.iã hoc iure.j.e.So.h̊ vꝛ ſim
plex iſpecta ſola ſigura vᷣboꝝ.ſʒ.l. ꝛia loꝗtur iſpecto taci
to ĩtellectu. Et h̊ vera qñ ſubſtitutio ſit pupillo:ſecꝰſi adul
to vel ex̃neo fieret:qꝛ tũc ẽ ſimplex totalr. Ita h̊ vĩ ſentire
Di.x bñ ſuꝑ ſcda parte gl.iſtius.l.¶ Quarto opn ſub /
itutio

ta
ſle
in⸗
tio
li
om
ber
ntu
lo/
lo
tr

t
tt G
te/
pt
at
5
tl

del
lio⸗
ſte
öe
du
.
elli
de
li
i
t
ſt
6
b/
6

De pulga.?⁊ pupil.ſubſti.

ſtitutio pupillaris h̊ͥ nõ ↄcipit.bñ enim dicit mihi hẽs eſto
ſu per pupillarẽ ſuccedit᷑ pupillo nõ teſtti ergo nõ dʒ dici
mihi heres eſto ſʒ ſilio meo heres eſto. Dicit gl.hoc dictũ
nihil releuat. facit iſta gl.no.ad id qð dicã in.l.ſi ita.S.j.de
Fmtab. C Expeditus de pꝛijs ĩducebaʒ ſemel iſtũ tex.ad

g. Dicebat ſtatutũ ꝙ ꝗs poſitionibꝰ ſimplr teneĩ rñdere

cõſirmãdo vel negado als habeĩ ꝓ cõſeſſo.mõ ↄtingit ꝙ
ꝗqdam reſpõdẽdo dixit nego me habuiſſe pecuniã ⁊ ſiap
paruerit me habuiſſe dico me expẽdiſſe in negocijs dñi.
Ego diri ꝙ habebat᷑ ꝓ cõſeſſo in tali rñſione qꝛilla eſt ſim
plex rñſio que ſit ſine aliq̃ plica ⁊ cõferi in vnũ caſũ tm:ſed

qñ cõfert in duos caſus nõ eſt rñſio ſimplex ſʒ duplex:vthᷣ

⁊.l.coiri.S.ꝓ ſoc.⁊.C. de ſideicõ.l.eam quã.j.de ver.ob.l.
ĩter ſtipulãtem. in pᷣn.ibi ſimplex ⁊c.⁊.l.j.S.ſiqs ſimpłi.e.

ti. Tñ aduerte qꝛ ſi aliqs rũdet ſimplr ſᷣm verba:lʒ illa /

ba habẽt duplicẽ ĩtellectũ:tñ dicet ſimplex reſpõſio vt pa
tet per ea q̃ dixi.S.in tertio cõtrario ꝑ Di. Neniamus ad
materiam vulgaris ſubſtitutionis ⁊ tractemus h̊ oꝛdine.
CPꝛimo q̃ro q̃re dici᷑ vulgaris.ſcðo quotuplex ſit vul

garis. tertio q̃liter ⁊ qbus verbis ſiat.q̃rto ꝗs ſit effectus

vulgaris ſubſtitutionis.qnto ⁊ vltimo que impediũt ⁊ ex
tinguũt effectũ vulgaris ſubſtitutionis. ¶ Ad pᷣmũ reſpõ
deo diciĩ vulgaris qꝛ a quolibet ⁊ cuilibet ſieri põt ita di/
cit Aʒo in ſũma.C.e.⁊ inſti.de vulg.ſubſti.ſuꝑ rubꝛica ⁊ ꝑ
Azʒo. in ſũma.dicũt qdam ꝙ glibet ſcit vti iſtis verbis vel
ſi heres nõ erit cc. Iſtã refert Ei. C. eo.l.pᷣcibus.certe ſᷣm
hoc ſideicõmiſſaria põt dici vulgaris q; in ea oĩa cõtineni

q; põt ſieri a quolibet ⁊ cuilibet ⁊ ꝗlibʒ ſcit vti illis verbis
tamẽ Huil.de cu. dicit ꝙ qnq; modis põt dici vulgaris.

Pꝛimo põt dici vulgaris.iq;ꝛ oĩbus pʒ:vt.j.de fur.l.vul
garis. ⁊.l.in rõne.S.q; vulgo.j.ad.l.fal.x.l.ſiliꝰ S. Fʒʒ vul/
garẽ.j.de le.j.⁊ iſto mõ põt dici vulgaris ſubſtitutio q; oĩ/
bus patet ⁊ qꝛ cuilibet ⁊ a quolibet põt ſieri. Scoo expo
nit vulgaris.i.directa:vt..ti.j.l.qdã cum filiũ. Iſto mo/
do põt etiã dici vulgaris qꝛ directa ẽ ⁊ 'n hoc ſideicõmiſ
ſarie nõ cõpetit hoc nomẽ. Tertio mõ dicit vulgaris.i.ap
pꝛobata:vt.l.ſi eeruus nauẽ.j.de fur.⁊ hoc mõ etiam põt
dici ſubſtitutio vulgariter appꝛobata. Quarto mõ dicit᷑

vulgaris: qꝛ fit cũ fictis verbis vulgaribꝰ. Quinto mõ di/

cit vulgaris.i.expᷣſſa:vt.l.libertates.j.de ſideicom.li. Ita
dicit hic vulgaris:q; expᷣſſa a iure ⁊ qũq; a teſtatoꝛe.Alio
mõ dicit vulgaris.i.que nibil hʒ ſpecialitatis:vt.l.edicto.
F. extat.de iur.fiſ.ſ̊ iſta ſubſtitutio ẽ huiuſmodi ergo ⁊c̃.
Scðo pᷣncipali quero qtuplex ẽ ſubſtitutio vulgaris:
Glo.⁊ Di.dicũt q; duplex.ſ.expᷣſſa ⁊ tacita.⁊ dicit glo.in
ſti.de pu.ſubſti.in glo.magna ꝙ ille ſubſtitutiones qᷓ con
tinent in bꝛeuiloqᷓ ſũt tacite.alibi dicit ꝙ ſubſtitutiones q̃
ↄtineni in bꝛeuiloqᷓ ſũt tacite ⁊ expᷣſſe. Ita nõ.j.e.l.lutius.
Ja.de are.dicit aliter ꝙ ſubſtitutio vulgaris alia ẽ tacita:
alia ẽ expᷣ̃ſſa ⁊ tacita:alia pᷣſũpta ⁊c̃.vt refert Ci.in.l.pci/
bus. Dñs Rai.⁊ Guil.de cu.vtunĩ alijs verbis q̃ recita/⸗
re nõ curo.Tu omiſſis oĩbus dicas ſic ꝙ vulgaris ſubſti/
tutionis tres ſũt ſpẽs:alia expᷣſſa:alia tacita: alia partim
expᷣſſa partim tacita:⁊ q̃libet ꝑ ſe recipit ſubdiuiſiones. NRi
deam g de pᷣma qᷓ dicat vulgaris expᷣſſa. ¶ Ag qð ſcien
dum eſt ꝙ expſſũ dicii tribus modis. Pꝛimo mõ expᷣſſuʒ
dicit illud qð in genẽ dicit:vt.l.ſ.in fi.?⁊ qð ibi nõ.C. qð cũ
eo ſm vnã opi.Scðo mõ dicii expᷣſſum qdð ſpãliter expꝛi/
mit: vt ad.l.coꝛ. de fal.l.j.S.inter ſiliũ.⁊.d.l.f. C. qd cum

eo.Fm aliã opi.Tertio mõ dicii expᷣſſum id qð ſingularit

⁊ ꝓpꝛio noĩe expᷣmit᷑:vt.l.qð in rerũ. .fi.j.de le.j.⁊ ibi gl.
parnula. Mis pmiſſis dico ꝙ; ſubſtitutio bꝛeuiloq̃ ⁊ cõpẽ/
dioſa cõplectit ſu bſtitutiones expᷣſſas.i.in genẽ: ita loqui
tur gl. ſ. e. l. lutius.⁊. C. de teſta.mili.l.in teſtamẽto.⁊ ita in
telligi qð no.gl.C. de impu.⁊ ali.ſubſti.l.pᷣcibus.in glo.ſi.
7 qð no. Aʒo in ſũma illius ti.in ſ.nam verba ſũt genera/

lia ⁊ cõpꝛehẽdẽtia ſubſtitutiones: ſʒ ſi acciꝑes expꝛeſſũ ſpe

cialiter vel ſingulariter tũc nõ cõpꝛehẽderet expᷣſſas ſub/
ſtitutiones ſʒ tacitas ita loqꝗtur inſti.e.ti.S.q̃ rõne.in glo.
magna.⁊ qð no.C. de ĩpu. ⁊ ali.ſubſti.l.pᷣcibus.in glo.pe.

⁊ qð ſetit gl.in.l.ſ. C. de inſti.⁊ ſubſti.⁊ qd nõ.j.e.l.iam h

iure.in gl.q incipit.ſ.ſubſtitutꝰ tacite.⁊ ꝓbat᷑ etiã ibi ĩ ver.

qð ius.ita dʒ intelligi glo.ma.e.ti.C.l.pᷣcibus.Et ſic vides
wwWùyDPdiuerſis reſpectib põt dici expſſa ⁊ tacita.expᷣſſa in ge

nere ⁊ tacita in ſpecie. Eſt ⁊ alia ſubſtitutio expᷣſſa ſpãliter
ſeu quo ad ſpẽm:vt ſi dico ſi heres nõ ſit talis:talis ſit bẽs
vt hic ⁊ inſti.e.in pᷣn. Iſta eſt expᷣſſa ſpecialiter in ſpecie qꝛ

ſpẽm ſubſtitutionis cõpꝛehẽdit ſ non expᷣſſa ſingulariter.

nõ enim expᷣmit ꝗs ſingularis caſus in quẽ ſubſtitutio cõ/
mittat᷑.dicit enim ſi heres nõ erit ⁊c̃.⁊ iſtud ꝙ nõ ſit heres
põt eẽ qꝛ nõvult vel qꝛ nõ põt:vt.l.cuʒ ꝓponas.C. de he/⸗
re.inſti.Itẽ quẽ nõ poſſe eẽ heredẽ põteẽ vel ꝓpter moꝛ/
tẽ vel ꝓpter aliud impedimẽtũ iuris vel facti:vñ nõ põt di
ci expᷣſſa ſingulariter lʒ gl.vbiq; appellet eam expᷣſſã. Eſt
⁊ alia expᷣſſa vulgaris ſingulariter: vt qñ caſus ſubſtitu/⸗
tionis ſingulariter:iĩmo ſpãliter expᷣmit vt ſi poſthumꝰ nõ
naſcet᷑ me viuo:vt.l.ſi.C. de inſti.⁊ ſubſti.vel ſi dico ſi filius
meus me viuo moꝛiei:vt.l.gallus.in pᷣn.vel ſi heres iſtitu/
tus caꝑe nõ poterit:vt.C. de here.inſti.l.ij.⁊ ̊ mõ q̃dam
põt dici expᷣſſa in genẽ nõ in ſpecie.q̃dã põt eẽ expꝛeſſa in
ſpecie:ſʒ nõ ſingulariter:vt.S.dixi. ¶ Scdo ẽ vidẽduʒ de
tacita vulgaricirea qð ſciẽdũ ꝙ q̃dam eſt tacita vno reſpe
ctu q̃ alio reſpectu põt dici expᷣſſa vt mõ dixi.q̃dam eſt oĩ
no tacita:vt illa qᷓ ꝓtinet᷑ in expᷣſſa pupillari:vt.j.e.l.iã hoc
iure.⁊.l.q;uis.C.e.illa nullo mõ eſt expᷣſſa nec ex vi verbo
rũ intelligit ̊ maxime.l.ptãte.ex pᷣſũpta mẽte deſũcti: vt
d. l. ã hociure. Tertio videam de ea q̃ eſt partim exp̃ſſa
⁊ hoc ↄtingit duob modis.pᷣ qꝛ partim ẽ expᷣſſa parti ta
cita quo ad caſus.ſcdo quo ad vba.⁊ iſtð ſcdᷣm declarabo
in ꝓxima.q.pᷣncipali. Ad declarationẽ pᷣme qro iſta ſbᷣ
ſtitutio ſi hẽs nõ erit quot caſus cõpꝛehẽdit:Dico duos.ſ
ſi hẽs nõ voluerit eẽ vel qꝛ nõ potuerit:⁊ illud nõ poſſe cõ/
tingit pluribus modis vt dixi.ꝓbat᷑ in.l.cũ pponas.C. de
here.inſti.q; ẽ verũ.nã qñ ſubſtitut ẽ in ptãte inſtituti tũc
nõ videt᷑ ſibi ꝑmiſſũ repudiare ex inſtitutione ⁊ eẽ bẽs ex
ſubſtitutione:vt.j.ſiqs omil.cau.tel.l.iulianus.⁊ ibi nõ.q;
ßm hoc illa verba ſi hẽs nõ erit intelliguni.i.eẽ nõ poterit.
Hoc pᷣmiſſo q̃ro nunqd ſubſtitutio ſacta in vnuʒ caſũ.ſ.ſi
heres noluerit eẽ poꝛꝛigit᷑ ad aliũ caſũ.ſ.ſi eſſe nõ potuerit

vel ecõtra? Ef̃ ꝙ nõ:vt.l.pĩ ſeuerinã.de ↄdi.⁊ demon.⁊
ibi vĩ caſus:⁊.l.cõmodiſſime.de li.⁊ po.l.ſi cũ dotẽ.in pᷣn.

ſo.ma.cũ ſilibus.Cõtrariũ ẽ veritas ⁊ ẽ caſus in.l.gallus
S ꝗd ſi tm.vbi expᷣſſe dicit᷑ ꝙ ſubſtitutio ſacta ſᷣm cõſiliuʒ

galli in vnũ caſũ poꝛigit ad aliũ caſũ.Ad idẽ qꝛ paria ſũt
nolle ⁊nõ poſſe:vt.l.j.S.vſus..de ꝓcur.facit.l.mulier.j.
ad treb. Nõ ob.l.pĩ ſeuerinam. vt ibi dixi. Ad alias.ll.re
ſpõdeo vt dixi in.S. ⁊ qd ſi tm. ⁊ hoc tʒ Guil.? Rai.⁊ bñ:

tñ ſubſtitutio ſacta in vnũ tẽpus nõ poꝛiigit᷑ ad alið .e.l.
ſi ita.⁊ qð dicã in.l.ſi mr.S.jij e.Exhis manifeſte hẽs q il
la ſubſtitutio ẽ partim exp̃ſſa partim tacita quo ad caſus
q; in qbuſdã caſibꝰ expᷣſſa in qbuſdã tacita. Tertio pᷣnci/
paliter qᷓro q̃iiter ⁊ qbꝰ vbis ſiat ſubſtitutio: Et pᷣ qro
an ſit neceſſe ꝙ iſtitutio hẽdis p̃cedat: Glo.⁊ Bi.in.iij.gl.
huũ.l. vident velle ꝙ de neceſſitate dʒ pᷣcedẽ iſtitutio. Ego
fateoꝛ hoc eẽ verũ cõiter:ſj poſſibile ẽ fieri ſubſtitutionem
vulgarẽ nõ pᷣcedẽte inſtitutione vtſi dico ſi legitimꝰ heres
noluerit eẽ talis ſit hẽs: vt.S.ti.j.l.ſiqs ita.facit.l.cum in te
ſtamẽto.in bn.e.ti.ĩtelligo ꝓut iacet lʒ glo.ſubaudiat iſti/
tutionẽ qð nõ ẽ neceſſe vt ibi dixi.ad idẽ.l.gallus.in pᷣn.⁊
ibi dixi hʒ videt᷑ dicere ꝙ tacite videt᷑ legitimũ iſtituẽ: vt.j.

deiure codicilłl.l. ↄficiunt.⁊ vide qð nõ.in.l.ſigs ita heres

iſtituat.⁊ ſic tacite pᷣcedit ĩſtitutio qð ſatis placet.⁊ ꝓ hoc
videĩ caſus.j.e.l.coheredi.S.ſi.m vnã lec.qdð tene menti.
Elterius q̃ro ꝗbus vbis ſiat ſubſtitutio vulgaris:Gl.

De vulga.⁊ pupil.ſubſtt.

iſti. e.dicit ꝙ expᷣ̃ſſa ſit ᷣbis negatiuis:tacita ſit vᷣbis affir
matiuis:vt.S.ti.j.l.lutius.cũ.l.ſe.⁊.j.e.l.q liber .hec v/
ba. ⁊.l.ſfi.de hẽ.inſti. Aʒo in ſũma.C. e.vꝛ dicere ꝙ in.d.S.
hec vᷣba.⁊ in.d.l.ſi.C. de here.inſti.ſint vulgares expᷣſſe:⁊
ita tʒ Di.⁊ ita refert Ci.in.l.pᷣcibus.⁊ Guil.de cu.?⁊ Rai.
de ſoꝛli.dicũt circa hoc ſua vᷣba mltũ iuoluta nec vera nec
veritati ꝓxima:iõ nõ curo referre.dic ergo ſic ꝙ oĩs dire
cta ſubſtitutio ſiue ſit tacita ſiue expᷣſſa habʒ duo extrema
vnũ qð refert᷑ ad eũ cui ſit ſubſtitutio ſiue ſit tacita ſiue expᷣſ
ſa. Aliud qð refert᷑ ad eũ ꝗ ſubſtituit.pᷣmũ ſemꝑ ẽ negati/
uum ſiue pᷣuatiuũ:⁊ iſtud nunq; fallit:ſiue iſtud extremũ ex
pꝛimat᷑ ſemꝑ negatiue ſiue pᷣuatiue expᷣmit᷑ ſiue tacite ſubin
telligat. Aliud extremũ ſemꝑ ẽ affirmatiuũ ſeu poſitiuum
ſiue tacite ſiue expᷣſſe.in vulgari hoc pʒ.in pupillari etiam
patet vt ſi filius heres erat:⁊ ĩfra pupillarẽ etatem deceſſe
rit: titius ſit heres.nã illa vba ſi erit heres que ſũt poſitiua
nõ ſũt yba ſubſtitutionis vt pʒ qꝛ põt ſieri exheredatio:vt
hac.l.in fi.⁊ illa vba ſi infra pupillarẽ etatẽ deceſſerit ſunt
puata:q; idẽ ẽ decedere ⁊ nõ viuere. Illa vba titius heres
eſto q referunt᷑ ad eũ qui ſubſtituit ſempꝑ ſunt affirmatiua.
nũc ad ꝓpoſitũ tacita vulgaris q̃ cõtinent ſub expᷣſſa pu/
pillari nullis vbis ſit a teſtõꝛe expᷣſſis ſʒ a iure tacite ſubin
telligit ꝑ affirmatiua vba ⁊ negatiua eodẽ modo quo dixi
Itẽ ſubſtitutio tacita de q̃ loqtur.l.ſi titius.cũ.l.ſequenti
ð.ti j.ſubintelligat᷑ ꝓpter q̃dam vᷣba affirmatiua a teſtõꝛe
ꝓlata:tñ ſempꝑ ſubintelligii affirmatiue ⁊ negatiue ſᷣm ea
q ſupꝛa dixi. Iẽ ſubſtitutio de q̃ loqtur.l.q liberis.S.hec

vba.ij.e.in illa expᷣmunt᷑ vba q̃ referunt᷑ ad ſubſtitutũ vłſſõ

ſtitutos merito illa ſũt affirmatiua:ſʒ vba q debent referri
dd eũ cui ſiat ſubſtitutio fuerũt omiſſa ⁊ tacite ſubintelligũ
tur ſi ipubes deceſſerit ⁊c̃.⁊ ſic puatiue vt dixi:iõ glo.q di/
cit ꝙ illa ſubſtitutio ẽ tacita bñ dicit reſpectu vboꝝ q̃ de/
bẽt referri ad eũ cui ſit ſubſtitutio.⁊ Aʒo ⁊ Di.q dicũt q;

ibi ẽ expᷣſſa bñ dicũt reſpectu vᷣboꝝ q̃ debẽt referri ad ſub/

ſtitutos: credo tñ ꝙ ibinõ ẽ vulgaris expᷣſſa ſʒ pupillaris
vt ibi dicã. Itẽ ſubſtitutio de q̃ loqtur.l.fi. C. de here.in/
ſti.ẽ expᷣſſa quo ad vba q̃ debẽt referri ad eũ ꝗ ſubſtituit:
⁊ ſic intelligũt Aʒo ⁊ Di.⁊ ẽ tacita quo ad vba qᷓ debent
re erri ad eũ actũ cui fit ſubſtõ:ſʒ glo eo.l.vbis.appellat
illã ſubſtitutionẽ dubiã ⁊ bñ qꝛ illa vba nõ ꝓpꝛie ſonãt in
vulgarẽ qꝛ ꝑ eã.ſ.vulgarẽ ſuccedii deſũcto:vt ĩſti.eo.circa
pᷣn. Sʒ ibi teſtatoꝛ dixit ſẽpꝛonius plocij heres eſto cum
plociũ inſtituiſſet. magis enim ſut apta ad ꝓupillarẽ ꝑ quã
ſuccedit᷑ pupillo:⁊ iõ dicat᷑ dubia ⁊ lex interpᷣtat eam vul
garẽ:⁊ ſic his duobꝰ caſibus ſubſtitutio partim ẽ expꝛeſſa
partim tacita quo ad vba. Idẽ poſſum dicere de recipꝛo
ca: nã ibi nõ expᷣmunt niſi ba q̃ referunt᷑ ad ſubſtitutos.
Auarto pᷣncipalr q̃ro ꝗs ſit effectꝰ vulgaris ſubſtitu/⸗
tionis? Rñ.ꝗnq; ſũt pᷣncipalr pᷣmus in hoĩe ſui iuris ĩtel
ligũ ſi heres nõ erit vel mutata ↄditione etiã aliũ heredeʒ
nõ fecerit:ſʒ in hoĩe alieni iuris ĩtelligit ſi ipᷣe heres nõ erit
vel mutata cõditione alium heredẽ nõ fecerit:vt.S.ti.j.l.ſi
piſa.titiũ.⁊ ĩſti.de vul.ſubſti.in fi.⁊.C. de here.iĩſti.l.cũ ꝓ/
ponas. Scðus effect' eſt ꝙ teſtm põt aſſumẽ vires ab iſto
ſcðᷣo gradu:vt.l.iij in ſi.S.de libe.⁊ po.Terti ẽ ꝙ iſta vul
garis expᷣſſa ↄtinet tacitã pupillarẽ:vt.j.e.l.iam hoc iure.
Quartꝰ ẽ ꝙ per eã ſuccedit᷑ defũcto nõ ei cui facta eſt ſub
ſtitutio:vt inſti.e.in pᷣn.Quintus effect' ẽ ꝙ vulgaris ſub
ſtitutio facit de ſuo ⁊ neceſſario volũtariũ:vt.l.ſi filiꝰ hẽs.

5 de libe.⁊ po.⁊ no.in.l.pap.S.q̃rta.ff.de inoffi.teſ.de q/

libet iſtoꝝ effectuũ videam ꝑ oꝛdinẽ.Et pᷣmus effect eſt ſi
heres nõ erit vel aliũ hẽdẽ nõ fecerit admittũ ſubſtitutus:
vt. d.ll.? hoc in teſtõꝛe ſciẽte.⁊ in ignoꝛãte dic vt.l.ſi pꝛ cuʒ
l. ſe. S. ti.j. Itẽ ꝙ dicit ſi heres nõ erit ⁊c.intellige ⁊ deſijt eẽ
poſſe qꝛ ẽ excluſus repudiatione vel alio mõ:als donec ẽ
ſpes inſtitutionis ceſſat ſubſtitutio:vt.l.qdiu.j.de acqui.
hẽ. ¶ Sʒ circa hoc dubitat qꝗd ſiẽ ſpes ꝙ inſtitut' ꝗq repu

diauit veniat ꝑ reſt.in inte.an interim ceſſabit ſubſtitutio:
Dico ꝙ nõ:vt.l.⁊ ſi ſine.S.ſʒ pap.S.de mino.qð dico qᷓ
diu ẽ ſpes inſtitutionis ⁊c.intelligit ſi ẽ ſpes de iure cõi.ſe/
cus ſi de iure ſpãli:vt.l.iij.S.ji..de ſideicõ.lib.ꝓ hoc vide
qʒʒ nõ.in.l.ij S.expectãdi.j.de ſᷣmta. Itẽ dubitat᷑ qd ſi in/
ſtitutꝰ deceſſit añ aditã hẽditatẽ:tñ ad hẽdẽ trãſmittit ius
deliberãdi ꝗs pᷣferi an hẽs hẽdis an ſubſtitutꝰ?Dico ꝙ;
hẽs hẽdis pᷣfert q; ʒ inſtitutᷣ heres nõ fuerit heres tñ ſa/
cit aliũ hẽdẽ qꝛ ex eius ꝑpſona alius heres adijt ⁊ ſic ceſſat
ſubſtitutio: vt.d.l.ſi pꝛ.ꝓ hoc videt caſus in.l.j.C. de his q
añ aper. tabu.⁊ ibiita hoc exponebat Ri.cũ ibi dicit tex.
alioſq; ⁊cc. Et ipſe exponebat alios.ſ.ſubſtitutos vel cõiũ/
ctos: p h vĩ tex.j.de acq.here.l.ſigs filiũ ſcdᷣo rñſo.ſi bene
illud rñſũ allegas ad pᷣncipiũ cõtinuabis. ꝓ hoc vꝛ gl.in
l. ſz ⁊ ſi ꝓ dote. S. pe.j.de le.pſtãa. ⁊ ibi tetigi.dʒ ergo expe/
ctare ꝙ heres heredis repudiet vel alio mõ excludatur.
Itẽ põt dubitari q; ſeruo inſtituto nolẽte adire lʒ domi
nus velit locus ẽ ſubſtituto:vt.l.cũꝓponas.C.de hẽ.iſti.
QAQuero qd ſi ẽ iſtitut monachus q nõ vult adire? Ja.
de are.⁊ Ri.dicũt idẽ qð in Fuo:vt.l.deo nobis.C. de epi.
⁊ cle.Et idẽ in Spe.in ti.de ſta.mo.S.j.v.viij.q̃rii alij di/
cũt ꝙ h monachꝰ recuſet adire nihilominꝰ poterit adire
monaſteriũ ſicut pẽ ſilio recuſãte:vt.l.fi.S.ſinaũt in ſecũda
C. de bo.q̃li.⁊ hoc tenet Archi.xviij.q.j.c.j.Et Jo.an.tã
git ex de ꝓba.cC.in pñtia.⁊ iſta vẽ eqoꝛ opinio vt ſic ſubie/
ctio monachalis ſit magis ſubiectio ſilialis q; ſeruilis.qð
apparet qꝛ ſernus põt vẽdi monachus nõ ſicut nec ſilius.
Itẽ monaſteriũ cogit alere monachũ ſicut pꝛ filiũ: nõ aũt
dñs ſeruũ qꝛ põt eũ habere p derelicto.Sʒ dicetis vos ad
huc reſtat dubiũ an filio repudiãte pᷣferat ſubſtitutus vel
pi: Olo.in.d.l.cuʒ nõ ſolũ.S.j.tenet pꝛem pᷣferri.⁊ ibi Ci.

Bull. de ſuʒa tenet ↄꝛiũ qꝛ teſtõꝛis volũtas ẽ ſeruãda vt in

S. diſponat. Guil.de cu.idẽ ꝙ expᷣſſa ꝓuiſio teſtõꝛis debʒ
tollẽ ꝓuiſionẽ.l.vt.j.e.l.cũ ex filio.S.j.⁊.l.ex facto.S.itẽ q̃

ro. Dñis Rai.tʒ glo.per tex.illius.l.q dicit ꝙ repudiatio

ſilij nõ dʒ nocere pꝛi:⁊ q;ꝛ pꝛ ⁊ filius cẽſent᷑ vna ꝑpſona.Ego

idẽ teneo ꝙ prẽ pferat.pᷣmo ꝑ.l.cũ nõ ſolũ.S.ſilimõ.ibi eniʒ

dicit tex. pinde ac ſi ipſe pꝛ ab initio ſuiſſet ĩſtitutus. Pꝛe/
terea ego dixiꝙ ſubſtitutio vulgaris intelligit ſi heres nõ

erit vel aliũ heredẽ nõ fecit: vt.l.ſi pʒ.cũ ſi.S.ti.j.qᷣ hᷣ fili mi
niſterio ſuo fecit hẽdẽ pꝛeʒ ⁊ pẽ ex iure ſilij adijt ⁊ ſic ceſſat

ſubſtitutio:vt.d.l.ſi pꝛ.cum ſi.S.ti.j.Et ꝑ hoc reſpõdet᷑ ad
oĩa ↄꝛia:qꝛ fateoꝛ q; ꝓuiſio teſtõꝛis tollit ꝓuiſionẽ.l.ſ.ĩ eũ

caſũ quo teſtõꝛ diſpoſuit.j.ſi heres nõ erit vel aliũ heredẽ

nõ fecerit:ſʒ h̊ fecit aliũ heredẽ:ergo ⁊c̃.idẽ dico in mona⸗/
ſterio ꝙ pᷣferaĩ ſubſtituto:qꝛ fecit alii hẽdẽ.¶ Quero ꝗd
ſi monach vel ſiliꝰ deceſſerit añ aditã hẽditatẽ an ſit locꝰ
ſubſtitutioni vel veniet pꝛ?:Oſis Rai.cõiũgebat hos du⸗
os caſus ſilio repudiãte vel moꝛtuo añ aditã hẽditatẽ ⁊ di
cebat idẽ vtroq; caſu.ſʒ Ri.malũ.dicebat ſecus filio moꝛ
tuo vt refert Ci.in.l.cũ nõ ſolũ.S.j.C. de bo.li.⁊ hoc pu/
to verũ.pᷣmo p.l.ſi infãti.C. de iure delib.vbi ſilio moꝛtuo
aſñ aditionẽ q̃rit᷑ pꝛi ita demũ ſi fuit infſãs:ſecꝰ ſi fuit maioꝛ
ibi ergo ẽ tex.cũ glo.nr̃e qõnis. Pꝛeterea ꝑ filium nõ
trãſmittit ad pꝛem hẽditas nõ adita niſi alioꝝ deſcẽdẽtiuʒ
bm glo.l.j.C. de his ꝗ añ ap.ta.⁊.l.j.C.ad oꝛñi.lʒ teneãt q
dã contrariũ in hoc vt ibinõ.ſi ergo ẽ ſpãle in hereditate
aſcẽdẽtium:ergo in ↄꝛiũ eſt ius cõe.ſʒ alios eẽt minꝰ dubi
um vt ibi notaui.¶ Itẽ dubitai qd ſi ile ꝗ repudiauit hʒ
ſpſtitutũ vlgarẽ ⁊ aliũ hʒ ꝑ ſideicõmiſſũ:ſideicõmiſſari pe
tit illũ repudiãtẽ cogi adire:vt.l.nã qð.S.ſiqs cõpulſus.j.
ad treb.mõ ſubſtitut᷑ vulgariter vult hẽditatẽ iure ſpſtitu
tionis vulgaris ⁊ ſubſtitutus vult eã iure fideicõmiſſi q̃rii
ꝗs pᷣferat:⁊ vĩ ꝙ ſideicõmiſſar: vt.l.nõ iuſtã.C.ad treb.
⁊.l.facta.S.iulianꝰ.j.ad treb. vbi hoc videt expᷣſſũ. In ꝛi
um videt᷑ caſus in.l.ſi pꝛonus.S.fi.Fm pᷣmã caſus poſitio/
nẽ:c.ti.dico ſic:aut ſideicõmiſſũ nõ ẽ repetitũ a ſubſtituto
tacite vel

—
4

pel

tin
b;
io
o
;
/

l

— — —— —

De vulga.? pupil. ſubſti.

tacite vel expſſe:⁊ tũc pᷣfert᷑ ſubſtitutꝰ vulgariter:vt.ð.S.ſi.
Aut ẽ repetitũ ⁊ pᷣfert᷑ fideicõmiſſarius:vt.d.l.nõ iuſtã.⁊
d. S. iulianꝰ. ſʒ qꝛ ille.S.iulianꝰ.aliq;tulũ videt᷑ obſtare huic
dicto iõ dic vt ibi. ¶ Itẽ q̃ro qd ſi hs iſtitut eſt indignꝰ:
nec adijt hẽditatẽ an veniat ſiſcus vel ſubſtitutus? Rñ.ſi
ſcus repulſo ſubſtituto:vt.j.ad ſyll.l.ſequẽs.in pᷣn. facitꝗj.
de bo. liber.l.in ſeruitutẽ. S.ei ꝗq.rõ qꝛ lʒipſe iſtitutus non
ſit heres tñ facit heredẽ ſiſcũ:ergo ſubſtitutus repellii: vt
l.ſi p?. ſepius pᷣalla.S.ti.j.hinc eſt ꝙ ſiſcus tenet᷑ ad legata

⁊ fideicõmiſſa eius hẽditate nõ adita p heredẽ:vt nõ.in.l.

eã quã.C. de ſideicõmiſ.⁊.l.recuſare.S.ſi fiſco.j.ad trebel.
¶Itẽ q̃ro an aliquo caſu inſtitut ⁊ ſubſtitutus veniãt ſi⸗
mul:.HBoc.cõiter dicũt ꝙ ſic in.l.pꝛ..ti.j.⁊ ĩſti.e.S.f.Ego
do aliũ caſũ qñ pꝛonus fuit ſubſtitutus ⁊ in aliqᷓ re ꝓpꝛia
grauatꝰ:q; tũc ipſe hẽbit debitã poꝛtionẽ vt inſtitutꝰ ⁊ re

ſiduũ hẽbit ſubſtitut ſi ipſe nõ vult iudiciũ deſuncti ĩplere:

vt.l.ſi libert᷑ pꝛono.. ꝗd ergo.j.de bo.li.Et ſic cõcurrũt
iſtitutus ⁊ ſubſtitutus. Itẽ do tertiũ caſũ in ſilio inſtituto
⁊ grauato eo mõ quo mõ dixi in pꝛono ꝑ eãdẽ.l.qꝛ eſt ea/⸗/

dẽ rõ. Sumꝰ expediti de pᷣmo effectu ⁊ qõnibus emergẽ/

tibus circa illũ. Scdus effect᷑ eſt ꝙ teſtm põt aſſumẽ effe/
P P

ctũ ab alio ſcdᷣo gradu:vt.l.iij in ſi.S.de li.⁊ po. Circa q

dic bꝛeuiter qũq; pᷣmus gradus nõ hʒ effectũ ꝓpter defe/
ctũ cõtingẽtem ex parte inſtituẽtis:qñq; ppter deſectum
ↄtingẽtem ex parte inſtituti.pᷣmo caſu aut ille defect fuit
pᷣteritionis vel exhẽdationis:⁊ tũc diſtingue vt nõ.in.ð.l.
iij.S.de libe.⁊ po.⁊.s.de iniuſ.teſta.l.naã ⁊ ſi ſub cõditione.
rõ q; iõ pᷣterit᷑ vel exhẽdatus rũpit vt ſaciat locũ ſibi nõ al
teri.ꝓ h.l.pe.S.de iniul.teſta.⁊ qð ibi dixi vobis.Aut fuit
alius defect in pᷣmo gradu g ceſſat in ſcdo:⁊ tũc indiſtin

cte põt a ſcdðᷣo gradu incipe:vt.s.de iniuſ.te.l.ſi miles.⁊..

ti.j.l.ſi is qꝗ ſoluẽdo ẽ ſeruũ ⁊c. Tertio caſu qñ ẽ defect ex

parte inſtituẽtis tũc indiſtincte põt a ſco gradu inciꝑe ſi /

ue pᷣmus nolit eẽ heres.S.ti.j.l.iã dubitari.⁊.C. de hẽ.in/⸗
ſti.l.cũ ꝓponas.cũ ſi.ſiue ᷣm ſit excluſus tpe:vt.j.de acq
rẽ.hẽ.l.q;diu.ſiue ſit excluſus moꝛte: vt.C.de cadu.tol.S.
ꝓ ſcdo ibi vel ſubſtituit ⁊cc.⁊ ibi nõ.⁊.j.de ſideicõ.li.l.tha/

is S.ſplẽdofoꝛus.ſiue ſit excluſus depoꝛtatione vł alia dẽõ
natione:vt.?. de lib.⁊ po.l.gallus.S.⁊ qd ſi tm̃.⁊ de bo.li.
l.ſi neceſſe.S.j.ſiue excludat᷑ rõne alterius ĩcapacitatis ſoꝛ

te qꝛ nõ ẽ natus ex legitimo mr̃imonio:q; ſpuri:vt.l.ij C.

de hẽ. inſti.Et pᷣdicta vera in vulgari expᷣſla ſʒ in tacita .

dicã. ¶ Alterius q̃ro ꝗd ſi inſtitut in pᷣmo gradu põt eẽ
heres ſʒ nõ eodẽ mõ quo deſũctus voluit qꝛ fuit iſtitut ſu⸗
us vel neceſſarius ſʒ in tpemoꝛtis repit emãcipatꝰ vel ma
numiſſus an admittet᷑ inſtitutꝰ vel ſubſtitut' ?h̊ ẽ meũ dubi

um. Et dic aut iſta vulgaris ſubſtitutio ſuit facta ex neceſ
ſitate vt qũ nepos ſubſtituii filio: ⁊ tũc ſubſtitut pᷣferat᷑:vt
I. gallus.S.⁊ qd ſi tm.ibi emãcipatus eẽt ⁊c.videt᷑ enĩ ſub
ſtitutus in illũ caſũ ſi filius deſijt eẽ ſuus: vt ibi pʒ ⁊ h im
iſta tꝑa ʒ bodierna iura foꝛte aliud eẽt:vt dixiĩ.d.S.⁊ qd

ſi tm. Si vᷣo ſubſtitutio fuit facta ex volũtate:tũc pᷣferi ĩſti/
tutus nõ attẽta illa ſtat mutatione:vt.d.l.gallus.S.ſi.⁊ ĩ/
ſti. de hẽ.ĩſti.S.ſeruus aũt.⁊ ẽ expᷣſſũ.s.ti.j.l.ſi pꝛſa.titium.

videt᷑ enim ſubſtituere in eũ caſũ ſi hẽs nõ erit quoquo mõ
Alteri qro an teſtm poſſit vires aſſumẽ a tacita vul /

garian vo reqꝗrat᷑ aditio in pᷣmo gradu:Glo. dicit ꝙ non
põt inciꝑe a mta.ex tacita vulgari ſ reqrit᷑ aditio ex inſti
tutione vt.l.apud iulianũ.S.iulian ad treb. ⁊ ita ſetit glo.

Idẽ Di pꝑ illi. S.⁊.l.ita tñ. S.ſia pꝛe.e.ti.Et q; vitiato ex/

pꝛeſſo vitiat᷑ tacitũ:vt.l.iij.F.q bʒ.S.de ſerui.ru.pꝛe. Idem
videt᷑ ſẽtire Ci.in.l.pᷣcibus.⁊ idẽ dũs Mai.Guil.de cu. tʒ
dꝛiũ qꝛ tacita vulgaris ſumit effectũ in caſu hẽditatis non
adite:vt.j.e.l.nã hoc iure.ergo ẽ impoſſibile ꝙ in caſu he
reditatis adite aſſumat effectũ. Pꝛeterea p aditionẽ he/
reditatis dʒ finiri tacita vulgaris: vt.l.poſt aditã. C.e. er/
go ab eo caſu nõ põt inchoaruvt.l.titio cũ moꝛieĩ de vſu/

fruc.lega.⁊ de vſufru.l.ſi vſufructꝰ cũ moꝛiar. Iſte rõnes
ↄcludũt ꝙ tacita vulgaris ꝑ aditionẽ ipᷣius pupilli nõ po
teſt cõſirmari qð ↄcedo:lʒ glo.⁊ Di.dicũt cõtrariũ de adi
tione cohẽdis:tñ Oldr.tenet idẽ qð Guil.qꝛ m hoc ſeq̃/
ret᷑ ꝙ ſi teſtõꝛ ſolũ pupillũ ĩſtituit q decederet hẽditate nõ
agnita teſtm̃ rũperet᷑ qꝛ nullus poſſet eẽ hẽs nec ex pupil/
lari nec ex tacita vulgari qð ẽ cõtra mẽtẽ.l.iã hoc iure.S.
fi.j.e. Iſta dicebat Oldr.ſʒ certe tũc qũ pupillus ẽ inſtitu
tus exiſtẽtia ſui hẽdis ofirmat tabulas pupillares:vt dicã
j.l.ꝓxi.in mã pupillaris ſubſtitutionis:iõ teſtm nõ rũpe/
ret᷑. Quid ergo dicem: Rñ.ꝙ lʒ pupillaris reqrat aditio
nẽ hẽditatis tñ vulgaris tacita q ↄtineĩ ſub ea hoc nõ req

iit ſʒ põt ab ea incipe.ꝓbo ꝑ.l.neq; enim.S.ſi.de teſt.mi.

⁊ dico ibi eẽ caſũ.nã ibi ſub expᷣſſa ſideicõmiſſaria ↄtinet᷑
vulgaris tacita:⁊ tñ lʒ ſideicõmiſſaria reqrat aditionẽ hẽ
ditatis ⁊ ab ea teſtamẽtuʒ nõ poſſit aſſumere vires:vt.l.il
le a quo.S.ſi teſtõ.j.ad trebel.tñ illa tacita vulgaris non
reqrit aditionẽ:vt ibi pʒ.nec dicat aliqs ꝙ ibi ſpãle ẽ: qa
ſateoꝛ ꝙ ibi ẽ ſpalein hoc ꝙ ſideicõmiſſaria trahat᷑ nõ di/
recta qð nõ reꝑit alibi pᷣterq; in caſu illius.l.ſʒ ꝙ illa taci/
ta vulgaris cõſirmat teſtm̃ ex ſe in hoc nõ eſt ſpale ſʒ ius
cõe vt ibi pʒ in tex.Et hoc videt᷑ tenẽ gl.j.e.l.lex coꝛnelia.
5.de ven.inſpi.l.pe.⁊ dicã.j.ꝓxi.q. Nõ ob.ꝙ vitiato ex/
pꝛeſſo vitiat᷑ cc.illud ẽ verũ qũ tacitũ hʒ ſe ad expᷣſſũ vt ac/
ceſſoꝛiũ.ſʒ ſecus ſi vtrũq; pariter ẽ pᷣncipale:vt.l.ſi fideiuſ/
ſoꝛ.in pᷣn.⁊ ibi dixi de le.j.ĩ. Nõ ob.S.idẽ iulianꝰ.q; ibi re.
quirit aditio ad cõſirmãdas tabulas pupillares: qð ap/
paret qꝛ lʒ tex.facit mẽtionem de ſcðis tabulis:⁊ ſi dicat hᷣ
hodie verũ cũ pupillus nihil hẽret vt ibi dicit gl.ergo dzi/
telligi de tacita vulgari. Rñ.ibi foꝛte hẽbat bona mr̃na vł
alia qᷓ poſt moꝛtẽ pꝛis acqſiuerat. Nõ ob.S.a pꝛe.qꝛ ibi lo
quit᷑ in pupillari. Elterius q̃ro pupillus cui ẽ facta ſb/
ſtitutio pupillaris deceſſit viuo pꝛe an ſubſtitutꝰ põt ſucce
dere ex tacita vulgari:Glo.qꝙ ſic.j.e.l.lex coꝛne.in gl.ſuꝑ
v̈bo nõ exiſtimo.⁊ in gl.ſi.⁊ .e.l.ſi pꝛ captus.dẽ tʒ Gui.
de cu.qᷓ gl.vident᷑ tenẽ id qð.s.tenui ꝙ teſtm põt aſſumẽ
vires a tacita vnlgari.Di.Otra ꝑ.l.ꝙ ſi filius j.de cap.ibi
nihil ẽ cc.q̃ſi dicat nec de pupillari nec de tacita vulgari.⁊
idẽ vx ſẽtire glo.⁊ Ci.in.l.pᷣcibus.C.e.ti.Alij aũt diſtingu/⸗

unt aliter: aut pupillus hʒ coheredẽ cuius aditione cõſir

maĩ tacita vulgaris ⁊ loqtur pᷣma opi.aut nõ bʒ cohbẽdem
⁊ loꝗtur opi.Di.ſ̊ certe ꝓut dixi.S.pximo.S.iſtud ꝙ ta⸗
cita vulgaris cõſirmat᷑ aditione nõ ẽ neceſſe dicẽ:q̃re dico
ꝙ oẽs dicũt bñ diuerſis tũ caſibꝰ loquunĩ.vñ diſtigue:aut
ſilius moꝛit ciuiir viuo pꝛe:vt qꝛ capii ab hoſtib vel poſt
moꝛtẽ pꝛis moꝛit nãliter:⁊ tũc ſubſtitutꝰ põt ſuccedẽ ex ta/
cita vulgari:vt.j.e.l.lex coꝛnelia.⁊ ibi nõ.rõ qꝛpẽe viuo ad
huc durat ſpes ſubſtitutionis pupillaris vñ nõ eſt qd im
putet᷑ pꝛi cum teſtm̃ nõ mutauit.aut ſilius viuo pꝛe deceſſit
nãliter: ⁊ tũc ſiqdẽ pꝛ ſtatim deceſſit poſt ita q nõ habuit
tẽpus mutãdi teſtm:⁊ idẽ qꝛ ſubſtitut venit ex tacita vul/
gari ex pᷣfũpta volũtate deſũcti: qꝛ eũ inſtituiſſet ſiſciuiſſet
vt.d.l.ſi pꝛ captꝰ.cũ ſua glo.j.e.ſi vo pẽ deceſſit poſt ex in⸗
teruallo ita ꝙ habuit potẽtiã mutãdi teſtm tunc ſubſtitutꝰ
nõ admittüũ.ita loqtur.l.ꝙ ſi fil.⁊ opi.Di.nã cũ potuit ſi
bi puidere ⁊ nõ ꝓuiditlex nõ ſubuenit ſibi.nec põt dici ꝙ;
nõcogitauit de boc qꝛ ſiliũ moꝛtuũ vidit.hoc ꝓbat᷑j de te
ſta.mili.l.tractabat᷑.⁊ ar.l.iij.C. de inof.teſ. ¶ Alteri q́/
ro ꝗd ſi ſubſtitutio pupillaris facta ẽ vẽtri ⁊ vẽter nõ naſci
tur:an ſubſtitutꝰ admittaĩ ex tacita vulgari:Tex.⁊ glo.q;
ſic. .de vẽ.ĩſpi.l.pe.ſacit.C.de iſti.⁊ſbſſti.l.ſ.vbi vulgaris
expᷣſſa facta ſi poſihumꝰ nõ naſcit᷑ ↄtinet tacitã pupillarẽ
eo nato:ergo idẽ ecõuerſo.Alij vᷣo dicũt niſi ſit cohẽs cu
ius aditione oſfirmet illa tacita vulgaris.qð nõ plʒ vt dixi
ʒ.q; aditio nõ reqꝗrit᷑.dico ergo ſic.aut ſpes natiuitatis po
ſthumi deſicit poſt moꝛtẽ teſtõꝛis vel añ ꝑ modicũ tps ⁊ ſſ
ſtitut' admittit᷑ ex tacita vulgari:vt.d.l.pe.Aut i⸗ mul
4.

De vulga. ⁊ pupil.ſubſti.

to tꝑe poſt vel añ moꝛtẽ teſtõꝛis:⁊ tũc ſecus pꝑ ea q̃ dixi.s.
Sumꝰ expediti de ſcdo effectu. Terti effectꝰ ẽ ꝙ illa
vulgaris expᷣſſa cõtinet tacitã pupillarẽ:vt.j.e.l.iã hoc iu
re.qð ẽ verũ niſi teſtõꝛ dixerit ↄꝛiũ expᷣſſe vel tacite.expᷣſſe
ꝓbat᷑.j.e.l.iã hoc iure in ſi.⁊.C. e.l.q;uis.tacite in bꝛeuilo
qua facta diſparibꝰ:vt.d.l.iã hoc iure cũ ſi. Itẽ quãdo in
vtrũq; caſũ expᷣſſe ꝓuidit:vt.j.e.l.cũ ex ſilio..j. ¶ Que/
ro qd ſi mr̃ ẽ in medio:an tũc in vulgari ↄtineaĩ tacita pu/
pillaris:? Gl.in.l.pcib.dicit ꝙ ↄtinet ſʒ nõ cũ effectu.Alia
gl. dicit ↄꝛiũ ꝙ nõ cõtinei.j.e.l.cẽturio.⁊ ibi de hoc dicaʒ.
Itẽ qro qꝗd ſi vulgaris fuit facta in vnũ caſũ ita ꝙ ↄti/
neat vulgarẽ tacitã in aliũ caſũ ſᷣm ea q̃ dixi.S.an tũc taci
tã pupillarẽ cõtineat: Caſus ẽ ꝙ ſic.C. de ĩſti.⁊ ſubſti.l.ſi.
Fm lec.glo.¶ Quero an vulgaris expᷣſſa facta ſilio furio
ſo vel mẽtecapto cõtineat tacitã exẽplaria:dicã.j.eo.l.ex
facto.in mã ſubſtitutionis exẽplarie. Quartꝰ effectus
ẽ qꝛ ꝑ eã ſuccedit᷑ deſũcto nõ ei cui ſubſtitutio ẽ facta vt in/
ſti. e.in pᷣn. C Jux hoc q̃ro qd de vulgari expᷣſſa q̃ in ſe cõ
tinet tacitã pupillarẽ:an ꝑ ea ſuccedit pupillo:ita ꝙ tra/
hit ad bona pupilli:Di.ꝙ ſic ꝓpter vicinitatẽ quã bʒ cũ
pupillari.Et iõ dicit ꝙ ẽ caſus.j.e.l.ij.ſʒ ſiita.⁊ exponit
tex.ibi ꝙ ei...flio vt ad ꝓximũ ſiat relatio.⁊ idẽ do. Rai.
ſz Ci. hoc relinꝗt ſub ðdubio.Gui.de cu.⁊ Mar.ſylł. qꝛ
ꝑ vulgarẽ ſubſtitutionẽ ſuccedit᷑ defũcto ꝑ pupillarẽ pupil
loꝛvt inſti.e.in pᷣn.⁊ ar.l.ſextiliã.j.de leg.iij. Ego dico q;
Ja. de are.in h̊ paſſu ſetit vitatẽ.ſ. ꝑ vulgarẽ ſucceditur
ſolũmõ defũcto:⁊ hõc eo tꝑe quo pupillus repudiat:ſʒ p
pupillarẽ tacitã in ea cõpꝛehẽſã ſuccedit pupillo:tũc cum
pupũullus in pupilli etate decedit:⁊ ſic hẽbit locũ lex vtriq;
ſubſtituto. nec enĩ ẽ neceſſe deuenire ad pupillarẽ ſubſtitu
tionẽ ꝙ ſili ſit hẽs:vt.l.iul.j.de acq.hẽ.ꝑ quã.l.hoc ꝓbat᷑
⁊ ita dʒ ĩtelligi opi.Ja.de are.qꝗ̃ opi.ꝑ ſcripta male recita
tur. Nõ ob.S.ſʒ ſi ita.qꝛ dʒ exponi ei.i.pꝛi:vel ſi exponis ei
ſ.filio ĩtellige ex pupillari tacita. Itẽ q̃ro an tacita vul
garis cõtẽta in pupillari exp̃ſſa trabat᷑ ad bona pupilli:
Di.ꝙ ſic ⁊ ẽ caſus ᷣm vnã lec.j.ad.l.fal.l.q fũdũ.S.cohẽs
Zꝛiũ tʒ glo.C. de inſti.⁊ ſubſti.l.ſ.dñs NRa.dicit aut ẽ ſub
ſtitut coheres ⁊ hʒ locũ dictũ Di.aut aliꝰ ⁊ hʒ locũ dictũ
glo. trufa ẽ q̃re dic ꝙ eo tꝑe quo ſe abſtinet pupillus ſucce
dit᷑ ex tacita vulgari:ſʒ eo tꝑe quo moꝛit ſuccedit᷑ ex exp̃ſſa
pupillari vt.S.dixi ꝓx.q.nunqᷓ; enĩ repit ꝙ ꝑ vulgarẽ ſuc/
cedat᷑ pupillo:⁊ ſi ↄtingeret ꝙ ſił ⁊ ſel decedẽt pupillus ⁊
etiã pꝛ ꝑ qð excludii a bonis pĩnis dicerẽ ſubſtitutũ veni/
re ex pupillari ad bona pupilli:ex vulgari ad bona pꝛis.
nã illa ſubſtitutio ↄtinet vtrũq; caſũ copulatiue vt ſi non
eueniat vtq; caſus ſiue alt ſufficiat:vt.j.e.l.iã h iure. Nõ
ob.S.cohẽs.qꝛ teneo alias lec.ibi poſitas.vel ĩtellige ſᷣm pᷣ
dicta. Alteri q̃ro vtrũ tacita vulgaris hʒ locũ qñ mr̃ ẽ
in medio: Gl.ꝙ ſic:qꝛ ꝑ eã nõ ſuccedit pupillo ſʒ defũcto:
vt no.in.l.ſi.C.de ĩſti.⁊ ſubſti.⁊ hoc puto verũ de mr̃e pu⸗
pilli.ſʒ ſi viueret mr̃ teſtõꝛis tũc tacita vulgaris nõ hẽret lo
cũ ʒ mr̃em teſtõꝛis eadẽ rõne q̃ tacita pup.õ mr̃em pupil
li nõ admittit. Quarto q̃ro vtrũ ꝑ aditionẽ q̃ fit ex ta⸗/
cita vulgari ↄfirmet᷑ expᷣſſa pupillaris: Dicã.j.l.ꝓxima.
¶Quinto q̃ro qd de vulgari partĩ expᷣſſa partim tacita
an admittit ↄtra mr̃em in caſũ tacitũ? SDico ꝙ ẽ caſus ꝙ
nõ in.l.fi. C. de ĩſti.⁊ ſubſti. Intelligo aliter q; gl.ĩtelligat.
⁊ aduerte ꝙ ẽ verꝰ ĩtellect.nã dicẽ pᷣ ꝙ ibi ẽ caſus ꝙ taci/
ta pupillaris nõ admittat᷑ Z mr̃eʒ nõ ẽ bñ dictũ.nã ho c eẽ
verũ ẽ iuris certi ⁊ apꝑti:vt.l.pᷣcibꝰ. C.e.ti.ſʒ in.d.l.vlti.dicii
ꝙ de illo caſu erat ↄtẽtio ĩter vulpianũ ⁊ pap.ergo nõ eſt
dicẽdũ ꝙ ipſi dubitaſſẽt de eo qdð ẽ ius aptũ:⁊ clarũ:quare
pono ibi caſũ aliter.ſ.ꝙ teſtõꝛ ĩſtituit vxoꝛẽ ex parte ⁊ vẽ
trẽ ex parte:⁊ vẽtri ſi nõ naſceret᷑ ſubſtituit qᷓdã vulgarit᷑:
⁊ ſic expᷣſſit vnũ cafũ. Cõtingit ꝙ poſthum nat᷑ deceſſit
hẽditate nõ adita:nec exñtia ſui hẽdis ibi oꝑat᷑ aditioneʒ:
qꝛ bʒ cohẽdẽ exneũ:vt.l.apud iulianũ.S.itẽ iulianus⸗.ad

-.

treb. C Querit vtꝝ ſubſtitut admittat ex ſubſtitutiõe vul
gari tacita in hũc caſũ:an mr: Et ibi rñdet:qꝛ lʒ ibi tractei
de ſucceſſione viritñ mr̃ excludit ſubſtitutũ ex pᷣſũpta vo/
lũtate defũcti:qꝛ ipſã mr̃em iſtituit ꝓ parte ⁊ ꝙ teſtõꝛ plus
diligit mr̃em ꝓpter ſilios:vt.l.cũ qs.C. de nã.li:⁊ iõ ẽ viſi/
mile ꝙ velit hẽditatẽ lucroſã ipſius defũcti ad eã ꝑtinere ⁊ꝛ
ſubſtitutũ excludi:niſi mr̃ pᷣoꝛ decedat:q; tũc admittiiĩ ſub
ſtitut.⁊ H ẽ caſus ſingularis in.l.illa.als aũt tacita vulga
ris admittüũ cõtra mr̃em ĩpuberis qꝛ de ei ipuberis ſuc/
ceſſione tractal vt dixi.S.ꝓxi.q.¶ Quero an pᷣlegatave/
niãt in vulgari ſubſtitutione:De hoc dic in.l.ꝗ ſiliabꝰ. S.
ſi.j.de le.j.⁊ fi.cũ.l.ſe.e.ti.⁊.l.miles..eꝓ parte de le.ij.⁊ in
q̃libet ipſarũ dixi.¶ Quint effect ẽ ꝙ vulgaris ſubſtitu
tio facit de ſuo volũtariũ:vt.l.ſi filiꝰheres..de libe.⁊ po/
ſthu. dic vt ibi dixi ⁊.l.ſiliꝰ q pꝛi.j.e.¶Expediti ſum de
qrta.q.pᷣncipali.q̃ro qnto q̃ impediãt ⁊ q extinguat effe
ctũ vulgaris ſubſtitutionis:lex dicit ꝙ poſt aditã hẽdita/
tẽ extinguii vulgaris ſubſtitutio:vt.l.poſt aditã.C.e. Nec
ob. C. de ſideicõ.auẽ.h̊ amplũ. ⁊ibi no.C.e.l.poſt aditam.
⁊ ꝑ Aʒo.in ſi.ẽ.ti.S.expirat.Sʒ circa h iſurgũt dubia.pᷣ
qd ſi fecit tres vel qᷓtuoꝛ gradus ſubſtitutionũ:an oẽs expi
rẽt ꝑ aditionẽ pᷣmi: Certe ſic.S.ti.j.l.cũ ĩ teſtõ.⁊.j.e.l.ſi mr̃.
§. fi. Itẽ qro vtrũ aditione vni ex hẽdib extinguaĩ ſõᷣ/
ſtitutio ſacta oĩb?: Mꝛeuiter dico ſic.aut ſubſtitutio fuit fa
cta pluribꝰ copulatiue vel cõiũctim:vt ĩſtitui duos titiuʒ ⁊
ſeiũ ⁊ dicit ſic ſi titiꝰ ⁊ ſeiꝰ hẽdes nõ erũt talẽ ſubſtituo.vel
dixit ſi neq; titiꝰ neq; ſeiꝰ ⁊c.vel ſi pdicti ⁊ẽ̃.tũc vno adeũte
extinguit᷑ ſubſtitutio:q;ꝛ ei ſubſtitutiõis cõditio deſicit cuʒ
reqrat neutrũ hẽdẽ eẽ:vt.j.e.l.qdã teſtõ.⁊.C.eo.l.q;uis.
Si vo fuerit facta ſubſtitutio ſeparati:tũc vno adeũte ex
pirat ſubſtitutio quo ad ſeipſũ nõ quo ad alios nõ adeun
tes:vt. .de iniuſ.tel.l.pe.⁊.j.e.l.ex duobꝰ.S.ſiliũ.⁊.l.cũ ex
filio.S.fi.⁊.l.cohẽdi.S.cohẽs. Ad h̊ faciũt oĩa iura q̃ dicũt
ſubſtitutũ pᷣferri cõiuncto:vt.C. de cadu.tol.S.ꝓ ſcðo.⁊ .
de ſm tab.l.eqꝗſſimũ.S.ſi duo.⁊.C. de ſideicõ.S.h̊ aũt.⁊ nõ.
l.l.q pꝛi.j.de acq.hẽ. ¶ Itẽ dubitat qd ſi adiuit hẽs ⁊ ad
uerſus aditionẽ reſtitut ẽ vt abſtineat:an admittat᷑ ſᷣſti/
tut vulgarit: Certe ſic:vt.l.⁊ ſi ſine.S.ſʒ pap.sS.de mĩo.
7.l.ex ↄctu.j.de re.iur.⁊.j.e.l..S.iterdũ.Fʒ vnã lec.⁊ nõ.
C.e.l.poſt aditã.⁊ h caſu ſi ſubſtitut adeat de iure ciuili:
an hẽat petẽ ꝑ ſmtab.qð v q; cũ pᷣmꝰ nõ erit de iure ciui
li vt. d. S. ſ̊ ꝙ pap. ⁊.l.ei q ſoluẽdo..ti.j. Alio eo iure hẽs
eẽ nõ põt vt.l.qð ↄ.S.vnii de re.iu.⁊.l.hẽditatẽ.S.pꝛ.j.de
caſtrẽ. pecu.⁊ h̊ vident᷑ ſeq vltramõ.⁊ Qi.ſequẽdo eos.C.
vñ liberi.l.qꝗ ſe pꝛis.⁊ v caſus in.l.ij.ĩterdũ.in ſi . eo.ibi
vt p̃toꝛ vtiles actiones ⁊c.Fm vnã lec.vitas ẽ ꝙ põt de iu/
re p̃toꝛio vt ibi. Itẽ etiã de iure ciui.vt.l.j.S.ſiqs adita.j.
ad tertul.vbiẽ caſus.⁊ no.de ſuc.edic.l.ſ. Nec ob.q aliꝰ
remanet de iure ciui.qꝛ ẽ verũ directe:ſʒ ſubſtitutꝰ erit he
res vtiłr. ſile in eo cui hẽditas reſtituit ꝑ treb.⁊ ̊ pluries
dixi.Dubitat᷑ etiã an exiſtẽtia ſui hẽdis ĩpediat ſubſtitutũ
vulgarẽ: Beeuit᷑ dic. aut ſubſtitutio ẽ facta ex neceſſitate:
vt ex ↄſilio galli: vel.l.vell.⁊ tũc exñtia ſui hẽdis excludit
ſubſtitutũ.nã ſacta ẽ ſubſtitutio ſub ↄditione ſi ſuus heres
eẽ deſinat:vt.ð.l.gallus.in pᷣn. ⁊ h ſetit glo.jĩ.e.l.ſi mr̃.S.j.
facit qð dixi.S.circa ſcõᷣm effectũ v.ſʒ q̃ro qꝗd ſi iſtitutus.ſi
vᷣo vulgaris ſubſtitutio ẽ facta volũtarie:tũc ſiqdẽ ẽ vulga
ris exp̃ſſa exñtia ſui heredis nõ põt hẽre locãũ:vt.l.ſi filiꝰ
heres.S.de libe.⁊ po.⁊ ibi dixi ⁊ dicã.j.e.l.ſi filius ꝗ patri
ſi vo loqueris de vulgari tacita.dico ꝙ eã nõ extiguit exi
ſtẽtia ſui heredis.qð patet:q; exiſtẽtia ſui heredis conſir/
mat tabulas pupillares in ꝗbus cõſtat ꝙ continei tacita
vulgaris:vt.l.ſi fiius qui patri.j.e.⁊ de acq.here.l.ſi fili/⸗
us.⁊.l.iulianus.tũc dico ꝙ nõ impeditur illa tacita vulga
ris per.Il.. allegatas.⁊ p ea q̃dixi.ẽ.pxi.q. ¶¶ Vlterius
q̃ro qd ſi filius non põt adire de iure ciuili ſ̊ ſolũ de iure
pᷣtoꝛio in caſib no.in.l.f. C. vñ legit. vel pone ſili fuit in
pᷣmo gradu

pol
ctel
o/
lus
li/
rer
ſub
g
nc/
No,
1in
tn
do/
Dde
efſ.
ta/
Nee
m.

Mi

/

.

De vulga.⁊ pupil.ſubſti.

pᷣmo gradu p̃terit a ſcdo exhẽdatꝰ appꝛobanit pᷣmũ gra⸗
dũ:ita ꝙ ex eo põt petẽ ſmtab.ut.l.ſilio.S.de iniuſ.teſ.an
ſubſtitut admittit᷑ ꝗ venit de iure ciuili: Vr ꝙ ſic ſicuti in/
ſtitut in ſcdᷣo teſtõ qð ẽ validũ tm̃ de iure pᷣtoꝛio nõ admit
tit ſi pcedit aliud teſtm validũ de iure ciuili: vt.l.cũ in ſe/⸗
cũdo.s.de iniuſ.teſ.⁊.j.e.l.ſiqs eũ.S.j.ita ⁊ h̊ pᷣferi ſubſtitu
tus ꝗ põt venire de iure ciuili.ecõtra vꝛ ꝙ pᷣſferat᷑ ĩſtitutus
nã ſubſtitutio fuit Ocepta in caſu ſi hẽs nõ erit:ſj hẽdis ap
pellatione ptinet bonoꝛũpoſſeſſoꝛ:vt.j.ad trebel.l.j.S.bo
noꝝ.⁊.l.hẽditatis.j.de v.ſi. So.dico qũq; ius petẽde bo.
poſ.ĩcipit hẽre oꝛiginẽ viuo teſtõꝛe:hoc ẽ ꝙ teſtm viuo te/
ſtatoꝛe de iure pᷣtoꝛio valebat vt qñ cõditio tꝑis remittit a
p̃toꝛe:vt.l.ſacta.S.ſʒ ſub cõditione.j.ad treb.⁊ in poſthu/⸗
mo q moꝛit᷑ viuo teſtõꝛe:vt.l.poſthum.in pᷣn.S.de iniuſt.
teſ. tũc ĩſtitut᷑ p̃fert ſubſtituto: arg.j.de cõdi.⁊ demõ.l.in
ↄditionibꝰ.S.ſi pionus.vbi vĩ caſus q; ↄditio ſi pionꝰ hẽs
nõ erit deſicit pꝛono veniẽte ꝑ gtab.⁊ ſic de iure pꝛetoꝛio.
¶VPꝛeterea ſi ille qꝗ venit ꝑ ↄtab.pferi eiqꝗ põt adire de
iure ciuili:vt.j.de ↄᷣtabu.ꝑ totũ.multomagis iſte q bʒ ᷣm
tab.cũ iſte veniat ex volũtate defũcti ille ↄ volũtatẽ. ſi aũt
ius petẽde bo.poſ.icipit hẽe oꝛiginẽ poſt moꝛtẽ teſtatoꝛis
vt filio pᷣterito appꝛobãte teſtm:tũc dicerẽ ſubſtitutũ pᷣferẽ
dum ꝑ.d.l.cũ in ſcðo.cũ glo.ſua.quã itelligo ſolũ eo caſu
cũ ſili poſt moꝛtẽ appꝛobat teſtm̃ vt pʒ ex.l.quã glo.alle
gat.rõ qꝛ appꝛobatio talis nõ põt tollere ius q̃ſitũ ſubſti
tuto tpe moꝛtis:⁊ q; illud tpᷣs inſpicit:vt.l.ſi alieni..in ex
neis. ð.ti.j. Hõ ob.qdð no.in.l.ſiqs eũ.S.j.j.e·q; ẽ falſa: vt
ibi dixi. Quero qd ſi is q põt venire de iure ciuili vult
venire ſmtab.an repellat᷑ ſubſtitutus: Certe caſus ẽ ꝙ ſic.
C. de iure deli.l.impuberẽ. ¶ VYtẽ q̃ro qd ſi heres inſtitu
tus repudiauit bo.poſ.Fmtab.⁊ tũc vult venire de iure ci/
nili: LNſtitut vo dicit ꝙ ſibi fecit locũ repudiãdo ꝗd iuris⸗
Blo.in.l.ſuũ hẽdẽ. C.de iure deli.vr dicẽ ſubſtitutũ admit
ti. ſ doc. rephẽdunt ibi illã gl.dic vt ibi ꝑ eos. Quero
ad ſñ inſtitut noluit parere cõditioni ſub q̃ eſt inſtitutus?
erte tũc nõ ẽ dubiũ ꝙ ſubſtitut admitti::vt.l.ij. C. de in/
ſti.⁊ ſubſti. Alteri’q̃ro qd ſi pꝛ emãcipauit filiũ cui fe

cit ſubſtitutionẽ pupillarẽ: an tacita vnlgaris in ea ↄtenta

extinguat: Guil.ꝙ ſic in.l.cohẽdi.S.cũ ſilie.j.e.ſʒ certe ibi
de vulgari nil dꝛ.dñs Rai.idẽ q; illa ↄditio ſi in ptãte tẽ/⸗
poꝛe moꝛtis ꝑmãſerit q̃ᷓ ẽ in pupillari ſicut vitiat pup.ita
ꝓpter eius defectũ vitiat᷑ etiã tacita vulgaris:ar.j.de cõ/
di.⁊ demõ.l.ſi mulieri ⁊ titio. Itẽ qꝛ circa vtrũq; dẽ vniſoꝛ

miter opari: vt.l.ſi legatariꝰ in fu.j..de le.iij. Ego credo H

eẽ verũ:qꝛ exquo pupillarẽ ſuã ſpõte annullauit ĩputet ſi/
bi cur circa vulgarẽ ſibi nõ pᷣuidit:vt.l.tractabat᷑.j.de te.
mi.Ad qð facit qdð dixi.S.circa ſcõm effectũ.ad idem.j.de
adi.le.l.rẽ legatã..l.ſi ſeruo cum libertate.⁊.S.quẽad.ſer.
amit. l. ſi ſtillicidij.lʒ ſit ar. .S.de ſer.vꝛba.pᷣdi.l.ſi domus
ſz ibi vtreq; ſeruitus erat p ſe expᷣ̃ſſe cõſrmata.hic vna ſſᷣ
ſtitutio erat expſſa:alia ſubitellecta a iure ex pᷣſũpta volũ
tate defũcti q̃ pſũptio ceſſat qñ emãcipat ⁊ in vulgareʒ nõ
ꝓuidit:vt.S.dixi. Quero qd ſi ille cui ẽ facta pupilla/
ris expᷣſſa efficit pubes:an extinguat᷑ tacita vulgaris ſicut
expᷣſſa pupillaris: Gl.j.e.l.lex coꝛnelia in ſi.in gl.ſuꝑ vbo
ad agnatũ.tʒ ꝙ nõ extinguai.Di.Ja.de are.Gui.de cu.
⁊ dñs Rai.cõtra p.l.ꝗ hẽbat e.ſʒ illa nil facit. Itẽ ꝑ.l.ſi
fũdũ per nideicõmiſſũ.S.fi.x.l.ſe.j.de le.j.ſʒ certe ſi rõnẽ il/
lius.l.oſideras nil facit q; ibi iõ q; poſt tpa pubertatis le
gitimi nõ hñt ex diſpõne defũcti: qꝛ ſi voluiſſet teſtõꝛ non
potuiſſet ꝓuidẽ in bonis pupilli: ſʒ h ſi voluiſſet vulgarit᷑
ſubſtituẽ potuiſſet.⁊ hãc opi.vx tenere gl.inſti.e.in gl. ma
gna:ſʒ illud põt referri ad pupillarẽ tm̃. ihi videt ſic di
cẽdũ.aut fuit facta pupillaris cũ limitatione certi tpis: vt
ſi ifra pupillarẽ etatẽ ⁊c̃.tũc expirat vtraq;.ſ.pupillaris ⁊
tacita vulgaris qð apparet qꝛ volũtas defũcti fuit nõ ꝓui
dẽdi yltra illud tpᷣs: vt.j.e.l.ſi ita ꝗs..l.ſi plures.in pᷣn.⁊

hoc caſu loqtur Di.⁊ alij.aut fuit facta ſine tꝑis pᷣſinitio/
ne:vt qꝛ dixit ꝗſꝗs mihi heres erit ſilio meo heres eſto.vlł
fuit facta in tẽpns lõgius:vt ſi ſilius meus deceſſerit infra
xxv.annos talis heres eſto tũc lʒ ſiniat pupillaris adue/
niẽte pubertate:vt.l.in pupillari.⁊.l.cẽturio.j.e.tñ dura/
bit vulgaris:ar.l.fi. C.de here.inſti.⁊ qꝛ apparet ꝙ volun
tas deſfũcti fuit hec.ꝓ hoc qꝛ ſi ab initio fuit pupillaris ſbᷣ
ſtitutio ſacta maioꝛi vel exneo ↄtinet᷑ vulgaris:vt.j.dicaxʒ·
QAuero ergo qd ſi fiat pupillaris maioꝛi vel exneo:an
ↄtineat tacitã vulgarẽ: Guil.ꝙ ſic qꝛ vitiato expᷣſſo nõ vi/
tiat.tacitũ:vt.l.j.S.j.S.q.mo.pig.vel hyp.ſol.⁊ qꝛ peccatũ
eſt in materia:ergo valet vt valere põt:vt.l.ſi vnus.S.ſi ac
ceptilatio.S.de pac.⁊ qð nõ.in.l.an inutilis de accepti.do
min Rai.ʒ per gl.iſti.e.S.exneo.ſʒ certe iſta glo.ẽ falſa.
⁊ ipſe idẽ repᷣhẽdit in materia cõpẽdioſe vt ibi dicem.tene
ergo dictũ Guil.pꝑ.l.ſi ſideiuſſoꝛ.j.de le.j.⁊ ꝑ.l.fi.C.de hẽ.
inſti. ⁊ ibi eſt caſus.nã illa verba titij plocij heres eſto: ſũt

v̈ba pupillaris expꝛeſſe qꝛ aliũ ſibi nõ facit heredẽ:⁊ tamẽ

lex reſoluit in tacitã vulgarem.⁊ iſta ſũt circa materiãvul
garis tacite ⁊ expꝛeſſe.

W. L. A. Hic iuriſcõſultus incipit tractare
(Sub ſtituere. nateri pupillaris ſubſtitutionis

⁊ diuidit᷑ iſte.S.in tres.pᷣmo dicit cui põt fieri ſſtitutio pu
pillaris. ſcðo ꝗs põt ſubſtituere pupillariter.tertio q̃liter
debeat ſieri ſubſtitutio pupillaris. ſcõa ibi ⁊ tam hẽdibꝰ.
tertia ibi ſubſtituere. ¶ Examinemus iſtũ.S. ⁊ op. ⁊ vẽ ꝙ
exhẽdato nõ poſſumſubſtituere:vc.j.e.l.coheredi.S.cũ ſi

lie. Dicit glo. in ſubſtitutione directa ibi in fſideicõmiſſa/

ria.rõ qꝛ ꝑ directã ꝗs efficit hẽs pupilo.⁊ ſic ẽ ꝓuiſio qa de
cedit teſtatꝰ: vt.j..e.l.ꝓxi.t iſti.e.S.igit.ſʒ ĩ ſideicõmiſſaria
v grauari a pꝛe:q; ab ipſo pꝛe vr relictũ:vt.l.vnũ ex ſami/
lia.j.de le.ij.Cũ ergo ſit onꝰ nõ põt ei ĩponi cui nihil relin
quit fʒ Bi.⁊ bñ. ¶ Scðdo op.j.l.ꝓx.S.qſq;.⁊.l.miles ita

in ſi. de te. mili. So. fallit in milite. Tertio op.S.ti.j.l.

ſi. So.ibi ſpãle.¶ Alterius op.de li.pᷣte.auẽ.ex cauſa ſũ
pta ex coꝛpoꝛe vt cũ de ap.cog.S.ſi talis igit. vbi te ſtm va
let:lʒ nõ valeat ĩſtitutio qð ẽ ↄtra iſtũ tex.Gl.q̃ ẽ hic hui
timoꝛe dicit ꝙ ibi logtur qñ ꝓpter ſola pᷣteritionẽ teſtm̃ ẽ
nullũ:ſʒ h q ſubſtituit ſine iſtitutione notetis iſtã gl.vult
igit iſta gl.ꝙ auẽ.ex cauſa.nõ hẽat locũ qñ qꝗs facit teſtm̃
nemine herede iſtituto:ſecus ſi inſtituit aliquẽ hẽdẽ ⁊ ſiliũ
pterijt qð no.vt dicit glo.qꝛ illud ẽ ius nouũ:hic vetus:q̃ſi
dicat in caſu ill auc.coꝛꝛigit᷑ iſta lex.qð no.⁊ ſic ſʒ vtrãq;
ſo.glo.iſta tenet ꝙ pupillaris ſubſtitutio oſeruat᷑ ꝑ auc.ex
cauſa.que dicit cetera nãq; firma ꝑmanẽt.Di.ↄtra dicẽs
ꝙ illa auẽ. loqtur tm̃ in his que ſine inſtitutione heredis
valere poſſũt vt legata ⁊ ſideicõmiſſa ꝗᷓ poſſũt ab inteſta/
to relinq qð nõ ẽ in pupillari ſubſtitutione vt h̊ ⁊ j.l. ꝓxi.
ita dicit Di. ¶ Alij vo repꝛobãt Bi.ꝙ etiã tutele d atio
ↄſeruat᷑: vt nõ.in.l.iure nr̃o.S.ſi.S.de teſta.tu.⁊ tũ in codi
cillis nõ poſſũt dari tutele niſi codicilli ſũt cõñnrmati teſtõ
vt. C. de teſt. tu. l. ij. Ci. in auẽ.ex cauſa.hoc relinquit ſub
Dubio. teneo glo.hic poſitam: qꝛ tex.in coꝛpoꝛe vñ ſumii
expꝛeſſe dicit ꝙ tutele remanẽt firme:qꝛ eſt fauoꝛ nlij. Ita
eſt fauoꝛ in hac ſubſtitutione. Pꝛeterea edictũ ſiquis
omiſſa cauſa teſtamẽti cõſirmat tabulas pupillares: vt.j.
l. ꝓx. S. plane.eadẽ rõe ofirment ꝑ auẽ. ex cauſa.¶ Pꝛe/

terea tex.in auc.ex cauſa.⁊ in coꝛpoꝛe vnde ſumit dicit ce

tera firma ꝑmanẽt: ſʒ appellatione ceteroꝝ otineni tabu
le pupillares:vt.j.e.l.q plures liberos.S.ſi.⁊.l.nã qð.S.ſi
gꝗs cõpulſus ad treb. ⁊ ibi ẽ caſus.⁊ hoc tenet Ja.de are.
⁊ Oldra.⁊ oẽs de ſubſtitutione vo ſideicõmiſſaria:an cõ/
ſeruet᷑ per auẽ. ex cauſa.dic vt dixi.j.ad treb.l.ita tñ.S.quo
tiẽs. ¶ Quero an poſſit ſubſtitui ſilio pterito: Gl.hᷣ dicit
ꝙ nõ. Ja.de are.dicit eẽ verũ:niſi filius pᷣterit appꝛobet
teſtm per.l.pterito.de iniuſ.teſ.⁊ dicam.j.l.ꝓxi.¶ Que
ro an filio poſſit ſubſtituiin legitima per ſideicõmiſſum:

„

De vulga. ⁊ pupil. ſubſti⸗

Gl.ꝙ nõ.C. de ĩof.teſ.l.qm̃ pᷣoꝛibꝰ. ↄꝛiũ no.in.l.ex tribus.
e. ti. ⁊ ibi Ci.recitat cõſiliũ Di.qð qdam ponũt ſupꝑ üla.l.
dic bꝛeuiter.aut tale fideicõmiſſũ iniũgit᷑ ſilio ⁊ nõ tʒ:vt.l.
cũ pꝛonꝰ.j.de le.ij.⁊.j.e.l.cohẽdi.S.cũ filie.aut tale ſideicõ
miſſũ iniũgit᷑ veniẽtib ab ĩteſtato ⁊ ſuccedẽtibipſi pupil/
lo ⁊ valet:vt.j:de le.j.l.ſi fũdũ ꝑ ſideicõmiſſũ.S.ſi.rõ:qꝛ ve
niẽtes ab ĩteſtato nõ hñt ex neceſſitate:qꝛ potat teſtõꝛ ſbᷣ/
ſtituere aliũ pupillarit᷑ ⁊ eos pᷣuare:ſʒ ipſe filiꝰ hʒ ex neceſ/
ſitate. Ita ↄſuluit Di.⁊ ſic ſumus expediti deiſto.o..

. , In hac.l.iuriſcõſult dicit quo
Oꝛibus. .

—

iure ẽ ĩtroducta ſubſtitutio pn/

—

ſpillaris ⁊ qs poſſit ſubſtituẽ pupillariter ⁊ qbꝰ⁊

vſq; ad qð tpᷣs:q̃liter ⁊ qñ effectũ hʒ pupillaris ſubſtitutio.
pᷣma q̃tuoꝛ expediunt᷑ ꝑmixtim vſq; ad v.qſꝗs.qntũ vſq;

ad v.adeo.ſextũ vſq; ad v.iterdũ.⁊ tñ de tex.legem.vide
tex.ibi ita eni.vbi nouus caſus ponũ.⁊ dictã mãm pupil
laris ſubſtitutionis ꝑ.q.bᷣncipales ⁊ acceſſoꝛias examina
bo. Pꝛimo q̃ro quo iure fuit ĩtroducta ſubſtitutio pupil
lar! Ocðo quot reqrunt᷑ vt locũ hẽat.Tertio quotuplex
ſit. Quarto qb vbis ſit. Quinto qs ſit ei effect. Sexto
⁊ vltimo qliter ſinial.Ex qbus vbis apparebit ĩitellectus
pñtis.l.⁊ gl.ipſiꝰ ⁊ totiꝰ mãe. ¶ Quero pᷣ quo iure fuit in
troducta ſubſtitutio pupillaris? Tex.dicit moꝛib ⁊ idẽ in
ſti. e. S. j. Glo.exponit.i.iure laced emoniox:vt ĩſti.de iure
na.S.ex nõ ſcripto.hoc iõ dicit ne foꝛte putares hoc eẽ de
iure gẽtiũ:qꝛ hoc eẽt õ.l.obuenire:j..de v.ſig.⁊.S.de teſt.l.
iij.fuit ergo a iure ciuili nõ ſcripto illiꝰ ciuitatis itroducta
ſz cũ hodie ſit in ſcriptis redactũ ⁊ a iure ciuili romanoꝛuzʒ
appꝛobatũ põt dici de iure ciuili ſicut.j.de acq.hẽ.l.moꝛe
Fim Hi. Certe fateoꝛ hoc iure eẽ ĩtroductũ vt dixi tñ ad/
huc dz dici ius pſuetudinariũ Iʒ ſit in ſcriptis redactũ:qm̃

ſcriptura nõ ĩducit:ſʒ qʒ pᷣus erat in ſcriptura deducit vt

p eã ꝓbetł:vt.l.cũ res de ꝓba.C.⁊.S.de pig.l.cõtrahitur.
Itẽ dicem in vſibꝰ fſeudoꝝ:q;ꝛ adhuc ↄſuetudines appel/
lant᷑:lʒ ſint in ſcriptis redacte.⁊ hoc nõ.p Ci.i.l.j.C. de le.

Scdo qro quot regꝗrant᷑ vt hẽat locũ hec ſubſtitutio?-ꝛ

Gl.ponit hic qnq;:ſʒ ex tex.colligunt alia tria:⁊ ſic ſt octo
P ꝙ ſit de liberis vt hic dicit tex.liber.ſcðo ꝙ ſint ipubẽs:
vt hic dicit tex ĩpuberibꝰ.tertio ꝙ ſint in ptãte vt in vſi.ꝙ
ſint.q̃rto ꝙ ſui iuris moꝛte teſtõꝛis efficiant᷑ vt h̊ in v.pla/
ne poſthumi.qnto ꝙ nõ deſierũt eẽ in ptãte añ moꝛtem te
ſtatoꝛis:vt.j.e.l.cohẽdi.S.cũ ſilie.ita dicit glo.ſexto ꝙ ſibi
pꝛ ſaciat teſtm:vt.S.l.ꝓxi.in ſi.⁊ hic in v.qſqs.ſeptimo q;
ĩpubes ſit ĩſtitut:vel exhẽdat vt hic in v.ꝙ ſi eoꝝ. octa⸗

uo ꝙ pꝛis adeat hẽditas:vt hic in v.adeo.hec oia exami/

nemus pꝑ oꝛdinẽ. ¶ Dixi ꝙ reqrũ ꝙ ſit ex liberis:q̃ro de
qbus liberis? Rñ.aut qris de liberis legitimis ⁊ nãlibus
⁊ põt ſubſtitui:vt hic ⁊ iſti.e in bᷣn.⁊.C. e.l.ſi teſtõ.cũ ſi.aut
de legitimis tm̃: ⁊ idẽ:vt.l.ſi arrogatoꝛ.S.de adopt.⁊.l.ſʒ
ſi plures.S.in arrogato.i.e.⁊ hic in v.ſʒ ſi eẽneũ.qð tñ in ſi
lio arrogato hodie nõ ꝓcedit eo caſu quo in ptãte nõ trã

ſit:vt ĩſti.de adop.S.j.⁊. C. de adop.l.cũ adoptiuia.⁊ no.H̊

in gl. aut q̃ris de ſilijs nãlib tm ⁊ eis nõ põt ſubſtitui pu/
pillariter cũ nõ ſint in ptãte:vt inſti.de pa.po.S.j.⁊ tex.j.
e.l. luti ⁊ ibi nõ. Itẽ hʒ in liberis pᷣmi gradus ⁊ vlterioꝛis

natis ⁊ naſcituris vt h in ter. ¶ Quero qd ſi fiat eẽ᷑neo:
an trahat᷑ ad ſideicõmiſſũ: Dicã e.l. vbis.⁊ hoc de mo

Scðo ego q̃ro dixi ꝙ reqrit ꝙ ſit ĩpubes:q̃ro pone ꝙ

ſtatuto ciuitatis cauet᷑ ꝙ minoꝛ.xxv.annis nõ poſſit teſta

ri:an pẽ huic filio poſſit pupillarit᷑ ſubſtituẽ: Ar̃ q; ſic: qa
qñ ꝓpter etatẽ ſilꝰ ĩpediebat᷑ teſtari pẽ poterat ſilio ſub/⸗
ſtituẽ ergo ⁊c. vt iſti.e.S.j. In ↄtrariũ:q; qñ aliter q;ᷓ ppt᷑
pupillarẽ etatẽ ſil ĩpedieba?᷑ teſtari p? nõ poterit ſilio ſb/
ſtituẽ: vt.j.e.l.ex ſacto. JGõ etiã fuit ĩtroducta ſpſtitntio ex
emplaria:vt.d.l.ex facto.⁊.C.e.l.humanitatis.q tñ alia ẽ
a pupillari. Quid dicemꝰ: Dico ꝙ pꝛ nõ põt ei teſtari pu
pillariter. na in pupillo ẽ rõ deſiciẽtis etatis:vt qꝛ nõ põt

hẽre ſilios:ſʒ tũ minoꝛ.xxv.annis poterit hẽre ſilios:ideo
magis eꝗparat᷑ furioſo q; pupillo:merito ei nõ põt ſubſti/

tui pupillariter ex vtute huſ.l. Sʒ an ei poſſit ſubſtitui ex

emplarie p.l.humanitatis.Dico ꝙ illud ſtatutũ qð ꝓhi/
bet teſtari iducit quãdã bonoꝝ ĩterdictionẽ ſpãlẽ:qꝛ iter/
dicit teſtari:ar.j.de caſtrẽ.pecu.l.ex caſtrẽeſi.circa pᷣn.⁊ iõ
reĩcidit in illã.q.an ꝓdigo cui ẽ bonis ĩterdictũ exẽplarie

ſubſtitui poſſit:qð dicã.j.e.l.ex facto ⁊ qð ibi determina⸗

bo. Ita itelligo eẽ detminatũ H. ¶ Quero qd ſi fiat hec
ſubſtitutio pupillaris puberi:an trahat ad ſideicõmiſſũ:
Dicã.·j.e.l.bis ciuilibꝰ. ¶ Tertio dixi ꝙ reqrit ꝙ ſit ĩ po
teſtate:q̃ro vtrũ hoc ſit coꝛectũ ꝑ auẽ.de hẽ.q̃ ab ĩteſ.q di
cit eẽ ſublatã dꝛiam emãcipationis ⁊ pꝛie ptãtis: Oẽs do
cto.dicũt ꝙ nõ:q; in ſucceſſione ex teſtõ nil ẽ imutatũ.no.
in.l.gallus.S.⁊ qd ſi tm̃.S.de lib.⁊ po.⁊ de libe.pᷣte.auẽ.ex
cauſa.⁊ de coll.l.ſi emãcipati cũ ſi.⁊ ſicut mr̃ olim nõ pote
rat ſubſtituẽ pupillariter:vt.j.e.l.ſi mr.ita nec hodie.rõ qꝛ
nõ põt hẽre ſiliũ in ptãte. ¶ Quero quo tpꝑe dʒ eẽ in ptã
te ille cui ſit illa ſubſtitutio: Rñdeo nõ reqrit ꝙ ſit in ptã⸗
te tpe ſacti teſti:ſʒ ſufficit ꝙ ſit tpe moꝛtis:vt hac.l..ſed ſi
exneũ. ¶ Sʒ cõtra hoc op.ꝙ reqrũ habilitas tribus tẽ
poꝛibꝰ.ſteſtĩ moꝛtis ⁊ adite hẽditatis:vt.l.ſi alienũ.S.in ex
neis..ti.j.ſj ſi ille cui fit ſubſtitutio nõ erat in ptãte tpe fa
cti teſtĩ nõ valuit:ergo nec cõſirmat᷑:lʒ ſit in ptãte tempoꝛe
moꝛtis. Dicit gl.ꝙ ẽ verũ:qꝛ reqrunt᷑ tria tꝑa q;tũ ad cu/⸗
pacitatẽ hedis:ſʒ ſemꝑ fuit h capax:lʒ ſit de volũtario ne/

ceſſari:vt.S.ti.j.l.iijS.fi.Ita dicit gl.videte iſta ſo.reſpicit

pſonã impuberis iſtituti cuius iſtitutio ab initio valuit ſʒ
erat volũtari:nũc ppter aditionẽ efficit᷑ neceſſarius:ſjj de
ꝑſona ſubſtituti cub ſubſtitutio ab initio nõ voluit iſta gl.
nil vꝛ dicẽ:ſʒ certe glo.habuit bonũ intellectũ.nã talis ſub
ſtitutio ſacta exneo ab initio valuit vt vulgaris ſubſtitu/
tio ꝓpter mutationẽ ↄtingẽtẽ tꝑe moꝛtis aſſumit aliã nãʒ
⁊ valet vt pupillaris:⁊ ſic imutat᷑ qdã q̃litas ſicut in.d.l.
iij. S. fi..ti.j.mutat᷑ qlitas qꝛ efficit᷑ de volũtario neceſſari.
hoc vult dicẽ iſta glo.⁊ ſic ergo ſi poneres ꝙ talis ſubſtitu
tio ab initio nullo mõ valẽt poſtea nõ ↄfirmaret᷑: vt.d.S.ĩ
exneis.⁊.l.q ab initio de re.iur. No.ergo ex hac ſo.qꝛ
̃ habes tex.ꝙ pupillaris ſubſtitutio facta ab eẽneo mu
tat᷑ in vulgarẽ qm ab initio valuit vt vulgaris vt dixi de B
ʒ.e.l.j.in tractatu vulgaris ſubſtitutionis in vl.q.¶ Itẽ
q̃ro qd ſi aliqs filius nãlis tm̃ legitimat᷑ poſt moꝛtẽ pꝛis ꝑ
pᷣncipẽ vel comitẽ hñtẽ auctoꝛitatẽ an valeat pupillaris ſſᷣ
ſtitutio ei ſacta: Dico ꝙ ſic.qð pbo:qꝛ legitimatio facta ꝑ
pᷣncipẽ nil differt a legitimo ⁊ nãli⁊ legitimat videt᷑ reſti/
tutus pᷣmis natalib vt in coꝛpoꝛe q.mo.natu.effi.ſui S. il
lud. ⁊. S. nulla.⁊ ibi expꝛeſſe h dicit. C Itẽ talis legitima/
tio ſeu reſtitutio facta natalib retrotrahit ac ſi ſemꝑ fuiſ/
ſet legitimus:vt.de nata.reſti.l.ſi.dixi in.l.gallus.S.⁊ qd
ſi tm.ſicut ergo ſilio poſt moꝛtẽ pꝛis reuertẽte ab hoſtibus
valet ĩſtitutio ⁊ ſubſtitutio ſibi ſacta:q;ꝛ fingit᷑ retro fuiſſe ĩ
ptãte ⁊ in ciuitate:vt.l.illa.S.j.S.ti.j.⁊ . eo.l.lex coꝛnelia j.
de captʒ.l.pꝛ.⁊.l.ſe.ita ĩ ꝓpoſito.ꝙ aũt ſil poſſit legitima
ri poſt moꝛtẽ pꝛis ẽ caſus ĩ auẽ.itẽ ſigs.C. de na.li.⁊ in coꝛ
poꝛe vñ ſumi. ¶ Qũo ꝗd ſi pupillaris fiat ei ꝗ nõ ẽ ĩ ptã
te:an trahat᷑ ad fideicõmiſſũ:Dicã.j.e.l.bis.¶ Quarto
reqrit ꝙ efficiat᷑ ſuiiuris poſt moꝛtẽ pꝛis ita ꝙ ĩ ptãte alte
ri nõ ĩcidat:q̃ro q̃ ẽ rõ: Rñ.rõ ẽ q; pꝛ põt facẽ teſtm̃ ſilio
q ꝓpt etatẽ teſtari nõ põt:vt iſti.e.S.j.ſʒ ̊ poſito ꝙ nõ eẽt
defectetatis tñ teſtari nõ poſſet:qꝛ repit ĩ ptãte altũ:⁊ iõ ĩ
tali nõ poſſet qs facẽ teſtm. Idẽ dicerẽ ſi pupillus alia rõ
ne eẽt ĩteſtabil q; rõne etatis:q;ꝛ pꝛ nõ poſſet ei facẽ teſtm̃.
⁊ taͤgit ĩ vlti.pᷣnci.q.¶ Sʒ pone ꝙ ĩſtituo militẽ ĩpuberẽ
in alterius ptãte recaſurũ:an potero ei pupillariter ſbᷣſti/
tuere? cõſtat enim ꝙ impubes põt eẽ miles:vt.l.ſfi. C. de te
ſta. mi. Et vẽ ꝙ ſic:q;ꝛ ſolũ ꝓpter etatis deſectũ impedit᷑ te
ſtari.nã miles etiã ſiliuſſa.teſtari põt de caſtrenſi peculio

— — —

—*

.—, — + —

—,

——, — — —

= π☛

— ——

De vulga. ? pnpil ſubſti.

⁊c᷑.tñ credo ꝙ nõ valeat talis ſubſtitutio:qꝛ ꝑ h̊ ſieret in/⸗
iuria ei in cuius ptãte recaſurus ẽ: qꝛ auferre ei ptãtẽ ſub
ſtituẽdo militi pupillariter.hoc verũ niſi ipſe teſtatoꝛ eẽt
miles:ar.ꝓ h̊ expᷣſſũ.j.de teſta.mili.l.cũ ſilio.⁊.l.impube/⸗
ri de admi.tu.ꝓ hoc facit hec.l.q̃ gnãliter dicit ꝙ ſilio ꝗ
ẽ recaſurus in alterius ptãtẽ nõ põt ſubſtitui.¶ Quinto
dixi ꝙ regrit᷑ ꝙ nõ deſierit eẽ in ptãte añ moꝛtẽ teſtatoꝛis.

hoc ẽ verũ ſi ꝑx emãcipationẽ exeat de ptãte:vt.v.S.cũ ſilio

CItẽ ſi alij daret᷑ in adoptionẽ eadẽ rõne ſecus ſi exeat
ſ ſpes ẽ ꝙ reincidat ꝑ ſictionẽ vt in capto ab hoſtibꝰ:vt.j
e.l. lex coꝛnelia. ⁊.l.pĩ de cap.¶ Quero qd ſi exeat de
ptãte ꝑ dignitatẽ? Dicit glo.⁊ bñ ꝙ pupillaris ſubſtitutio
nõ extinguit᷑:qꝛ oĩa iura nãlia ⁊ legitima remanẽt firma:
vt in auẽ.ↄſtitutio q̃de digni.S.illud quoq;.ſʒ ꝙ poſſitſbᷣ
tui pupillariter ẽ de iure legitimo ergo ⁊c. Pꝛeterea
q̃ro cũ pupillaris ſubſtitutio irritet px emãcipationẽ:an re
maneat valida iure ſideicõmiſſi:Dico ꝙ; nõ:qꝛ ſemel valu
it iure directo:vt.j.e.l.Sbis ciuilibus. ¶Itẽ q̃ro quid ſi ſ
lius exeat de ptãte ꝑ religionis ingreſſũ: Dicã.j.in vl.q.
in pᷣn.⁊ hoc de qnto.¶ Sexto dixi ꝙ reqriũ ꝙ pꝛ faciat
teſtm̃ ſibi.hoc fallit in milite vt h ĩ v.qſqꝗs.⁊.l.miles ita de
teſ.mi. ¶ Itẽ dʒ facere teſtm̃ pᷣmo ſibi:vt.j.e.l.S.pᷣus.⁊ ibi

dicã. C Sʒ qro qd ſi teſtm̃ minus ſolẽne fuit pꝛis:an va/
leat ſubſtitutio pupillaris? Vr ꝙ ſic:qꝛ cõtinet fauoꝛeʒ li /

beroꝝ vt ſic filius decedat teſtatus vt dictũ ẽ.⁊ ꝓbat᷑ in.l.
iulianꝰ.j.de acq.here.ergo debet valere:vt.l.hac cõſultiſſi
ma.S.ex impfecto. C. de teſ.⁊ hoc putarẽ verũ ſi aliqs de li
beris eẽt ſubſtitutus:ſʒ ſi eẽ̃neus eẽt ſubſtitutus incideret
in illã.q.an datio tutoꝛis valeat facta a pꝛe ſilio in impfe/
cto teſtamẽto de qua in.d.S.ex imꝑfecto.⁊ vt dicit in.l.qui
a pꝛe de cõſir. tu.finalr puto ꝙ nõ valeat. ſicut enim ipſe
pupillus nõ poſſet extraneũ ĩſtituere in teſtõ impſecto :ita
nec pater per ea que dixi.S.circa illũ v.q̃rto reqrit. ⁊ per
tex.S.ex impfecto.q dicit ꝙ quo ad er᷑neos habet p nõ fa
cto ⁊ hoc de ſexto. Septimo dixi ꝙ reqrũ ꝙ ſit impn
bes iſtitutus vel exhẽdatus.rõ qꝛ als teſtm eẽt nullũ vt h̊
in. S.ſʒ ſi oos. Quero qd ſi teſim rũpat᷑ pꝑ cõtratab. Di
cam .e.l.ſi cõtra. Quero qd ſi teſtm rumpat per q̃re/
lam:Dic an in totũ vel in parte:vt in.S.ſʒ nec impuberis.
⁊ h̊ no in gl.C Quero an id qð dici de exhẽdatione ſit
hodie coꝛectũ: Qð videi:q;ꝛ impubes nõ põt cõmittẽ cau
ſam ingratitudinis:vt.l.ſiꝗs in ſuo.S.legis.C. de inoffi te.
qð ẽ verũ in impubere ꝗ nõ eſt doli capax: als ſec:vt nõ.i
ſti. e. F.nõ ſolũ.⁊ hoc tenet Guil.⁊ Oldra.C Quero qd
ſi ſit talis pᷣteritus ꝗ nõ rüperet teſtm̃ cuʒ in eo oĩa alia cõ
currãt q̃ reqrunt᷑ in pupillari ſubſtitutione? Certe credo
ꝙ ei poterit ſubſtitui pupillariter: nec reqrit inſtitutio vel
exheredatio.exẽplum in nepote ex filio emãcipato in po

teſtate retẽto ſᷣm iura hodierna:vt plene dixi in.l.gallus.

S.⁊ qd ſi tm.S.de libe.⁊ po.⁊ ſic videi nouus caſus quo po
tuit pupillariter ſubſtitui ei q nõ ẽ inſtitutus vel exhẽda/
tus vt plene ibi dixi. Itẽ q̃ro:an rupto teſtõ ex cauſa pᷣ
teritionis cõſeruet pupillaris ſubſtitutio per auẽ.ex cauſa
Dixi.ð.ꝓxi.¶ Itẽ q̃ro qd ſi filius pᷣteritus appꝛobat te/
ſtamẽtum:an valeat pupillaris ſubſtitutio ei facta: Ja.de
are. dicit ꝙ ſic vt dixi.s.l.ꝓxi.per.l.ſilio pᷣterito.S.de iniu.
teſ.hoc intelligo verũ ſi pupillus appꝛobat tutoꝛe aucto/
re:vt.l.ſi a pupillo.de auc tu. ¶ Itẽ q̃ro an id qð dicitur
de ſilio exhẽdato hẽat locũ:ſiue bona ſiue mala mẽte exhe
redel:vt.l.multi.s.de libe.⁊ poſthu. Guil.de cu.ꝙ ſic:qa
lex nõ diſtinguit:ergo ⁊c̃.l.nõ diſtinguemus de arbi. ⁊.l.
de pcio de public.ꝓ hoc.l.cum qdam.C. de leg.⁊.l.ab ex

heredato.j.de le.j.⁊.l.ĩ rõne. S.ſi.ad.l.fal.q̃ videt loqui ĩ

exheredato mala mẽte cũ eis teſtatoꝛ nil reliqrit:⁊ tñ põt
ei ſubſtituere. Sʒ dices tu quõ iudiciũ vel teſtm pupilli cõ
mittit᷑ pꝛi q eũ exheredat mala mẽte:⁊ ſic eſt ſibi inimicꝰvn
dge debet reijci iudiciũ pĩis ſicut arbitri ylł iudicis:vt.l.nõ

diſtinguemus. F. cum qdam. S. de arbi.⁊. C.ſiq̃ pdi po.l.j.
Rñ.lex tãtũ de pꝛe cõſidit ꝙ nõ credit ꝙ ſilio faciat ali/
quid niſi ꝓ bono:iõ ad petitionẽ pꝛis incarceral:vt.l.ſi n
lius tuus.C. ðe pa.po.cum nullus amoꝛ vincat pꝛnũ:vt.ð.
de cur.fur.l.pe.C.l.iſtiqdem qð me.cau.dixi tñ ꝓ vitate:
ꝙ ſi pꝛ eẽt ita turpis ꝑpſona ꝙ ei nõ cõmitteret adminiſtra
tio bonoꝝ ſilij viuẽtis:vt.l.ſi.C. de ſen.paſ.⁊.ð.ſo.ma.l. ſi
cũ dotẽ.S.eo aũt tꝑe.ꝙ tũc nõ põt pupillariter ſubſtituere
⁊ multomagis cum ibi ſit maius ꝑiculũ.ſacit.S.vbi pupil.
edu.de.l.j.⁊.l.vtilitatẽ.de ↄſir.tu.qð tene mẽti.¶ Octa
uo reqrit ꝙ ſit adita hẽdit s vt valeat ſubſtitutio pupilla
ris vt h̊ in v. adeo. Itẽ ꝑ edictũ ſigs omil.cau.te.vt in vſi.
plane. fallit in milite:vt.l.miles ita.S.ſfi.de te.mili. Iteʒ ſal
lit vbi exiſtẽtia ſui hẽdis ↄfirmat tabulas pupillares:vt.l.
pꝛ in pᷣnj.de pᷣui.cre.quã glo.hic allegat/p cõtraria.⁊ hoc
plene examinabo.j.e.l.ſi filius ꝗ pꝛi. ¶ Quero an aditio

ne facta ea tacita vulgari confirment᷑ tabule pupillares:

Rñ.ſiqdẽ ſolus pupillus ſuit heres inſtitutus exiſtẽtia ſui
heredis cõſirmat tabulas pupillares vt dictũ ẽ: iõ nõ eſt
neceſſe ꝙ cõſirment᷑ ꝑ aditioneʒ ex tacita vulgari tenẽdo
illã opi.quã tenui.s.l.ꝓxi.ſj ſi Hʒ coheredẽ q nõ repudi/
at tũc nõ video ꝗd repugnet ꝗn cõſirment᷑ per aditionem
ex tacica vulgari ſm ea q̃ dixi.S.l.ꝓxi.in.q.illa:an a taci/
ta vulgari poſſit inciꝑe teſtm qð plene ibi dixi. Que/
ro quotuplex ẽ ſubſtitutio pupillaris: Mñ.dupler alia ta
cita alia expᷣla.expᷣſſa que ſit vbis expᷣſſis:tacita q̃ ſit ver/
bis tacitis ſeu a iure ſubintellectis.qdð dic vt dixi.s.in tra/
ctatu vulgaris ſubſtitutionis lʒ de vno poſſit dubitari:an
repiat᷑ pupillaris partim tacita partim expꝛeſſa ſicut di/
xi in vulgari: Rñ.ſi q̃ris an reꝑiatur partim expᷣſſa par/
tim tacita?quo ad caſus dico ꝙ nõ põt reꝑiri:qꝛ h̊ ſolũ in
vnũ caſũ cõfert.i.ſi ifra pupillarẽ etatẽ deceſſerit:iõ aliũ ca
ſũ nõ põt cõpꝛehẽdẽ:qꝛ nullus alius caſus ẽ.nã ſi in par/⸗
te ſubſtituat: in alia parte vẽ voluiſſe ſubſtitutionẽ nõ va/
lere:vt.l.ſi ita ꝗs.j.e.pᷣdicta vera:niſi ĩ caſu queʒ dicã foꝛte
I. ꝓxi.q.¶Si vo q̃rat:an reꝑiat parti tacita parti expᷣſ/
ſa quo ad vba: Dico ꝙ ſic eodẽ mõ quo dixi in vulgari p
eaſdẽ.ll.x h de tertia.q. ¶ Quarto ꝗrit ꝗb vbis ſiat ſub
ſtitutio pupillaris? Rũ. sba q̃ referunt᷑ ad eũ q ſubſtituii
ſemꝑ ſũt affirm atiua: illa q referunt᷑ ad eũ cui ſubſtituitur
ſemꝑ ſũt negatina ſeu pᷣnatiua...ſi deceſſerit ifra pupilla/⸗
rẽ etatẽ ⁊c.pꝓut dixi.S.circa vulgarẽ ſubſtitutionẽ. Sʒ cõ/
tra hoc põt op.qꝛ in pupillari ſubſtitutione dicit:ſi heres
erit ⁊ ira pupillarẽ etatẽ deceſſerit ⁊c.⁊ illa vpa ſi hẽs erit
ſũt affirmatiua ſiue poſitiua:vt..l.ꝓxi.in p̃n. Rñ.illa v/⸗
ba ſi hẽs erit nõ ſũt de ſuba pupillaris ſſtitutiõis qð pʒ:

Oßt ſilio exhẽdato ſieri:⁊ qũq; filio pterito:vt..vidiſtis

Itẽ pbar expſſe. C.e.l. ſ teſtõ. ⁊.j. e.l.q lidis. S. hec vba.⁊

l. cohẽdi S. i. x. l.q Dduos. c. l. piſa. .l. pe.j. e.ti. v. j. l. ꝓxi.
§. ⁊ ſigs. Sʒ q̃ro qd ſi illa vpa apponunt qᷣ dicit te

ſtatoꝛ ſi filiꝰ me hẽs erit ⁊ ĩfra pupillarẽ ctatẽ deceſſerit ta

lis ſit hẽs ⁊ filiꝰ nõ fuit hẽs qꝛ abſtinuit: ſ ifra pupillarem

etatẽ deceſſit: an veniat ſpſtitutᷣ ex pupillari? Sico ꝙ ſic:
vt. l. iulian.j.de acq.hẽ. ⁊.l.pẽ in pn.j.de pᷣui.cre. Et ſᷣm
hoc enit caſus in quo pupillaris ſubſtitutio ẽ parti expᷣſſa
parti tacita.quo ad caſus expᷣſſa ſi hẽs erit ⁊ ifra pupilla
rẽ etatẽ.tacita ſi hẽs nõ erit vel ĩfra pupillarẽ etatẽ ⁊ẽ. vt
I. e.l.iã hoc iure. ¶ Quinto pᷣncipalr q̃rit ꝗs ſit effectus
pupillaris ſõſtitutiõis: Rñ.pᷣm effect ẽ pupillaris ꝙ ↄti
net tacitã vulgarẽ:vt.l.iã hoc iure ĩ pn.j.e.qdð eſt verũ:niſi
teſtõꝛ iũ ſeſerit expſſe vel tacite vt dixi.s. circa vulgarem.
Scõs effectẽ ꝙ ꝑ eã ſuccedi pupillo:vt ĩſti.e.circa pꝛin.
¶Auero ergo vtrũ trahit ad oĩa bona ĩpuberis pupil/
laris ſõſtitutio: Dic aut qs ſpᷣſtituit ſilio legitimo tm vt ſi/
lio adoptiuo:⁊ dic vi.l.ſi arrogatoꝛ. S.de ado. T.j.e.l.ſʒ ⁊
ſi ples.S.ĩ arrogato. Aut ſilio legitimo ⁊ nãli:⁊ tẽ aut fuit

bagan t trahũ ad oia bona pupilli yñcũq; qſita:vt.l.ſq ſi

De vulga.⁊ pupil.ſubſti.

plures.S. ad ſubſtitutos.j.e.aut fuit miles ⁊ tũc põt ad cer
ta bona trahi ⁊ ad certa nõ ex militis volũtate:vt.d.S.ad
ſubſtitutos. Si vo ſubſtitutio ſieret filio naturali tm nõ le

gitimo non valeret qm eum nõ habet in poteſtate vt bac

l. in bn. ⁊ vt.S.vidiſtis. ¶ Terti effect᷑ ẽ qꝛ pupillaris ex

pꝛeſſa excludit mr̃em ⁊ alios aſcẽdẽtes pᷣteritos quos ipᷣe

ſfiliꝰ p̃terire nõ põt:vt.l.pap.S.ſʒ nec ĩpuberis.s.de ĩot.te.

72. C. e. l. pcib. ⁊.l. lutiꝰ.j.e. ¶ Sʒ circa h inſurgũt dubia.

Pꝛimo dubitaĩ an hᷣ ſit verũ hodie:DNe h̊ ſt tres opi.Ja.
de are.⁊ Mar. ſyl.dicunt ꝙ mr̃ hodie non excludũ ꝑ.l.

humanitatis. C. e. vbi exẽplaria q̃ eſt itroducta ad exẽplũ

pupillaris mr̃em nõ excludit.ſco qꝛ oli pꝛ mr̃em pᷣcede/
bat in ſilij ſucceſſione:vt.l.ij.S.obijcit.j.ad tertul.eadẽ rõ

ne ſubſtitut ab eo:ſʒ hodie ſec:vt ĩ auẽ.defũcto.C.ad ter
tul.⁊ ſic leges antique ſũt coꝝecte. ¶ Scða opi.ẽ ꝙ etiaʒ

ſit hodie idẽ qð olim:q;ꝛ euiãda ẽ legũ coꝛectio. ⁊ hoc tʒ

Di. Ja. de are. ⁊ Ci. C. e. l.humanitatis. Idẽ tenet domi/

nus Martolutius de pᷣtis ⁊ inducebat.l.cũ qdã.qᷓ ſeqtur
poſt.l.humanitatis.C. e.ti.q̃.l.pmittit ſr̃em fri ſᷣſtitui nõ
aũt pᷣcipit:⁊ tñ ↄſtat ꝙ ſr hodie ſuccedẽt ab iteſtato cũ pa/
rẽte ſicut mr̃ vt.d.auẽ.deſũcto.¶Tertia ſuit opi.Gui.de
cu.qꝛ dicit ꝙ mr̃ hodie dʒ hẽre legitimã cõditione ex.l.ꝑ
auẽ.pᷣſpyteros.C. de epiſ.⁊ cle.lqʒ ꝑx multa vba dicat.videte
nõ curo de iſtis opinionib:qꝛ pᷣcedẽs opi.ꝙ iſte.ll.nõ ſint
conecte ẽ vera. Atẽ etiã canoniʒata in.c.ſi pẽ in fi.ex de te⸗
ſta.li.vj.qͥ ẽ lex nouiſſima. Nõ ob.l.humanitat.qꝛ ibi lo/
quit᷑ in exẽplaria q differt a pupillari vt dicã.j.e.l.ex ſcõ.
Mõ ob.rõ allegata ꝑ doc.iſtos:qꝛ pᷣlatio in ſucceſſiõe nõ

ẽ cauſa ſubſtitutionis:ſʒ pꝛia ptas:als ſeqret᷑ ꝙ ctiã mr̃ de

iure antiquo poſſet ſubſtituẽ qũ ẽ ſola qm ipᷣa mr̃ ſuccedit
Itẽ hodie poſſʒ pꝛ inſtituẽ ſolũ in dimidia qð ẽ abſurduʒ.
CUAlteri q̃rit᷑ ꝗd de pupillari tacita:an tacita pupilla/
ris excludat mr̃em: Rũ.gl.oẽs tenẽt ꝙ nõ:vt.l.vlt.C. de ĩ

ſti. ⁊ ſubſti. ⁊.l.pᷣcibꝰ.C.e.ti.pᷣdicta vera in tacita vulgari
ſubitellecta a iure:vt.l.iã hoc iure in pᷣn.j.e.ti.⁊ ſic nullo

mõ ſuit expᷣſſa. Sʒ ſi nos loqmur de tacita pupillari ſpãli
ter qᷓ expᷣſſa ẽ vbis gnalibꝰ⁊ illa q ↄtinet in recipꝛoca: vel

alia ꝗᷓ cõtinet᷑ in cõpẽdioſa:dicem ꝗq e.l.cẽturio.⁊ j.e.l.lu
tins. vbi ẽ alia mã. ¶ AVlteri qro qq de pupillari partiʒ

tacita partim exp̃ſſa:vtrũ mr̃eʒ excludit: Rñ.ſiqdẽ ẽ par

tim exp̃ſſa partim tacita quo ad yba mr̃em excludit.rõ q;

ex vᷣbis teſtõꝛis iſta ſubſtitutio cõpꝛehẽdit ſicut dicim ĩ ea
q̃ in recipꝛoca cõtinel:vt.j.e.l.lutiꝰ. Sed ſi nos qram de

ea q̃ partim ẽ expᷣſſa partim tacita quo ad caſus:vt.S.dixi
Dico idẽ. ſi enĩ teſtõꝛ voluit mr̃em excludit in vnũ caſũ.ſ.ſi

filius heres erit ⁊ ifra pupillarẽ etatẽ deceſſerit eadẽ rõ/

ne ex piecturata mẽte deſfũcti voluit eã excludi ſiheres nõ
erit ⁊ infra pupillarẽ etatẽ deceſſerit:vt. j. dicet cũ tractat᷑

de cõiecturata volũtate deſũcti circa tacitã ſubſtitutionẽ.
CSʒ circa hꝰ dubitaĩ᷑ tacita pupillaris nõ excludit ma/
trẽ.bigr̃a auus fecit ſubſtitutionẽ vulgarẽ nepoti in ptã/
te retẽto ex filio emãcipato:an tacita pupillaris excludat
pꝛem illũ emãcipatũ? Vr ꝙ ſic:q; de mf̃e lex tm̃ loqtur:
vt. l. pcib. C. e. ergo nõ refert ad pꝛeʒ:vt.l.ſi vo. S.de viro.
5.ſo.ma.⁊ hooc qꝛ leges q̃ loquunt de mulieribꝰ nõ extẽdũ
tur ad mares:vt.l.pe.⁊ ibi nõ.j.vt in poſ.le.AIn ↄꝛiũ vẽ ⁊ ẽ
vitas.q̃ enĩ ẽ cauſa ꝙ tacita pupilla ris nõ excludit mr̃em:
rõ põt eẽ duplex.vna ꝙ ꝑ vulgarẽ ſuccedit teſtõꝛi defũcto
ꝑ pupillarẽ ſuccedit ipſi pupillo:vt ĩſti. e.circa pᷣn. lʒ ergo
teſtõꝛ pᷣtulerit eẽneũ mr̃i pupilli in ſubſtitutione ipſiꝰ teſtõ
ris:nõ ẽ tñ viſile ꝙ voluerit pᷣferri eẽ̃neum in ſubſtitutione
ipſius pupilli ⁊ mr̃em excludere a luctuoſa ſubſtitutione
filij pupilli: vt. C. de inſti. ⁊ ſubſti.l.fi. vbi ꝓbat pᷣdicta rõ.
alia rõ ẽ ꝙ mr pᷣ̃terita ab ipſo filio impubere haberet q̃re/
lã:ſʒ nũc qñ pater ſac ſilio teſtamẽtũ excludit᷑ a querela:vt

d.l.pap.S.ſʒ nec impuberis de ĩoffi· teſta.vnde voluit lex ꝑ

ſuã interpᷣtationẽ excludere mr̃em a q̃rela:ſʒ teſtatoꝛ eam

nõ excludit expꝛeſſe.ſʒ iſte rõnes habẽt locũ in patre ſicut

in mre:vt.l.ſi mater.S.de cur.ſuri.ergo ⁊c. qnimmo ẽ ma/

ioꝛ:rõ in pꝛe qui ſfilius ẽ teſtatoꝛis ⁊ ſic nõ ẽ veriſimile alie

nam ſobolẽ ſue voluiſſe p̃ᷣferre ⁊c.vt.l.cũ acutiſſimi.C. de

ſideicõcc.l.gnãliter de ĩſti.⁊ ſubſti.⁊.l.cũ auus.j.de cõdi.⁊

demõ. Mõ ob. l. ſi vo. S. de viro.q; verũ ẽ ꝙ lex nõ dʒ extẽ

— — 1= — —

di ad alios caſus etiã eãdẽ rõnẽ habẽtes qñ lex eſt contra
ius cõe: vt dixi in.d.S. de viro.ſʒ iſtud ꝙ tacita pupillaris

nõ excludit mr̃em nõ eſt cõtra ius cõe vt dixi quaãdo ali/

ð ſtatutũ in cõtrariũ nõ reperimus. Mõ ob.l.penul.j. vt

in pol.le.qꝛ ibi ẽ diuerſa rõ ĩter mares ⁊ ſeminas.C Al
teri qᷓro: an tacita pupillaris excludit auiã? Vr ꝙ ſic qꝛ

de mfe lex loꝗtur ergo ⁊c̃.vt.d.S.de viro.p hac facit.l.pẽ
T ſic.l.eueniet.j.de adulte.¶ In cõtrariũ videt.⁊ iſta ẽ pi

tas ꝙ tacita pupillaris non excludit auiã:qꝛ mr̃e moꝛtua

auia aſſumit ſibi locũ mr̃is:vt.l.nepotes.⁊.l.vbi.C. de ſu.
legi. Item qꝛ par ẽ pᷣuilegiũ mr̃is ⁊ auie in tutela:vt ĩ auẽ.

mr̃i ⁊ auie.C.qñ mu.tn.offi.fũ.po.⁊ in coꝛpoꝛe vt li.ma.⁊
auie in p̃n.ꝓ hoc.j.ad tertu.l.ij S.ſi mr̃.cõiũcto v.qd ſi ne
potib. vbi apparet ꝙ ↄſtitutio qᷓ loqꝗtur de mr̃e hʒ locuʒ
in auia ꝗᷓ tutoꝛes nepotibus nõ petijt. Ad argumẽtũ con
trariũ pʒ rñſio ex his q̃ dixi.ð.⁊ hoc tenet Gui.de cu.⁊ do
minus Rai.⁊ hoc puto verũ. ¶ Vlterius q̃ro:an tacita

puplillaris excludit frem pupilli: Nidet ꝙ ſic:qꝛ de matre
lex tm loꝗtur:ergo ⁊c.vt in dicto.S.de viro. Pꝛeterea nõ
eadẽ rõ in fre q̃ eſt in mre qm frater nõ hʒ q̃relã.ſ̊ ſi pte/

reat᷑ ab alio fratre nõ iſtituta turpi ꝑſona:vt.l.fratres.C.

de inoffi. teſ.ꝗd dicemus: Guil.de cu.tenet cõtrariũ ex p/

ſũpta volũtate deſũcti que ẽ vt voluerit filiũ ſuũ pᷣferri cui
libet extraneo:ar.l.cũ acutiſſimi.C. de ſideicõ.⁊ ĩſti de ſub
ſti. I.gnãliter.⁊.l.cũ auus de cõdi.⁊ demõ.dñs Rai.dicit
ꝙ idẽ in fratre vtriq; cõiũcto:ſʒ ſi eſt frater ↄiũctus ex vno
latere tm̃: tũc ſecus dicit:qꝛ nõ ẽ eadẽ ratio q̃ ẽ in matre:qꝛ

mater ei p̃feri in ſucceſſione:vt in ancẽ.deſũcto.C.ad tertu.
videte pᷣmo dictũ Guil. de cu.q; intelligo qñ extraneus ſu

it ſubſtitutus vulgariter pupillo in fauoꝛem ſilij teſtõꝛis
fris pupilli cui foꝛte multa legata ⁊ ſideicõmiſſa reliqt nec

eũ voluit grauare onerib hẽditarijs: als ponẽdo ſimpłr

exneũ eẽ ſubſtitutũ vulgariter pupillo eadẽ rõne:qꝛ pater

excluſit filiũ ſuũ a ſucceſſione ipſius pꝛis q̃ magis ẽ ſibi de/

bita qᷓ; ſucceſſio fris:in.l.ſcripto in ſi.j.vñ liberi.videt᷑ ipſũ
excluſiſſe a ſucceſſione pupilli:vt.j.dicã cũ ſilibus qõnibꝰ.
Itẽ dictũ dñi Rai.ꝗ dicit ꝙ hoc hʒ locũ in fre vtriq; con

icto:ſecus ſi ab altero tm̃ parẽte intelligo ſcilicet mr̃e tm̃.

na m ſi eẽt tm̃ ex pꝛe adhuc ſtat rõ Gui.per.l.cũ acutiſſi/
mi.cũ ſilibus. Nec ob.ſi dicis nõ eſt eadẽ rõ q̃ in mr̃e:im/
mo eſt eadẽ rõ que in mr̃e.iſ.vna ex rõnibus.ſ.pᷣſũpta volũ
tas defũcti:⁊ ex pluribꝰ rõnib ſufficit vnã ſubeſſe: vt.l.ſi
vẽter. S.in bonis.j.de pᷣui.credi.⁊ inſti.de nup.S. affinita⸗
tis.⁊.l.liberoꝝ.de his ꝗ no.infa.cũ ſuis gl. Iſta aũt pꝛece
dẽs rõ põt intelligi quãdo ipſe idẽ frater eſt ſubſtitut vul
gariter: qꝛ tũc ipſe idem ſuccederet ex tacita pupillari.nec
tractemꝰ an ipſe excluderet᷑ a ſeipſo:⁊ iõ dixi ꝙ tacita pu
pillaris nõ excludit ⁊ quoſdã alios. Quero ꝗd ſi ꝓbe
tur ꝙ teſtõꝛ voluit mr̃em excludere vigoꝛe tacite pupilla

ris: Glo.rñdet ꝙ mr̃ excludit per.l.in teſtõ in fi. C. de teſt.

mili.h̊ no.glo.in.l.pᷣcibus ſuꝑ ver.oĩmodo.C. e.⁊ bñ di/
cit.Ad idẽ facit.l.iam h iure.j.e.ſed dices ſi volũtas deſũ
cti ꝓbat:ergo nõ eſt tacita pupillaris:ſʒ eſt pupillaris ex/
pꝛeſſa. Rñ.nõ eſt verũ:imo nullã mẽtionẽ facit de pupilla
ri:⁊ tñ pᷣſũpta volũtate facit.põt aliqbus ↄiecturis ↄſtare
vt.j.declarabo per exẽpla. ¶ Quero ergo ⁊ reuoco ĩdu
biũ quot teſtes regrunt᷑ ad ꝓbãdum iſtã volũtatẽ defũcti:
Vigdete determinatio iſtius.q.depẽdet ex quadã dubie/
tate.ꝗdam eniʒ dicũt ꝙ quãdo mater eſt in medio vulga
ris exp̃ſſa nõ cõtinet eã.⁊ h videt ſẽtire glo.C.e.l.pcibus.
Alij dicũt ꝙ vulgaris expᷣſſa bñ ↄtinet tacitã pupillarẽ:ſʒ

„

nt
na,
dlie

dle
erti
trg
Iris
li,
ot

ce

2

— —* —

= — — —

— ☛ =

BSe vulga.⁊ pupil.ſubſti.

cõtra mr̃em nõ hʒ effectũ ⁊ iſta eſt vera vt examinabo e⸗
l.cẽturio.vbi gl.tãgit ſi h ẽ ꝙ cõtinet tacita pupillaris:lʒ

nõ hẽat effectũ ptra mr̃em. Iſta ꝓbatio ſit ad declaratio/

nẽ hui volũtatis.ſ.hui tacite pupillaris cõtẽte in expᷣſſa
vulgari.⁊ ꝓbatio declaratoꝛia põt ſieri ꝑ duos teſtes: vt
l. hẽdes palã.S.ſi notã.. de teſta.⁊ ibi ꝑ gl.? Di.ſi ſi tene
rem aliã opi.ſ.ꝙ nõ cõtinet tũc iſta ꝓbatio fieret ad ĩdu

ctionẽ noue volũtatis nõ ad declarationẽ:iõ reqrent. vij.
teſtes ꝑ ea q̃ no.in.S.ſi notã.teneas pᷣcedẽtem opi.ꝑ ea q̃
dicã in.l.cẽturio. ¶ Quero ex ꝗbꝰ pᷣſumat iſta voluntas
defũcti ꝙ voluerit mr̃em excludi ꝑ tacitã pupillarẽ? Rñ.
ex qᷓtuoꝛ pᷣncipalr. Pꝛimo ex his q̃ teſtõꝛ dixit ex teſtamẽ
tũ. Scðo ex his q̃ dixit in teſtõ.Tertio ex cõditione mr̃is

⁊ ſilium ꝑſonarũ de ꝗbus excludẽdis tractat. Quarto ex
cõditione pſone ep ꝗ ẽ ſubſtitutus. Aideam de quo/

libet. Dixipᷣmo ex his qꝗ̃ teſtõꝛ dixit ex teſtm.qd eniʒ ſi añ
dixerit ſi ſili moꝛiet nollẽ ꝙ m̃ eius hẽret vnũ obolũ vl ſi
milia ̈ba: Qerte vẽ ſufficere:argu.ad hoc..ti.j.l.quotiẽs
§. j.⁊ qð ibi nõ.Ad idẽ.j.de le.j.l.ſigs in ſundi vocabulo.
ꝓ hoc.l.titio.S.idẽ rñdet.j.de v.obli.cũ ſuis ſilb. ¶ Se
cũdo põt apparere ex vbis poſitis in teſtõ.ꝗd enim ſi te/
ſtatoꝛ mr̃i pupilli relingꝗt aliqd ⁊ iuſſit eã eẽ cõtẽtã vt plus
de bonis ſuis petere nõ poſſet: In hoc dicit Guil.ſiqdem
alia vᷣba fuerũt adiecta legato relicto ab ipſo pupillo: tũc
mr̃i nõ p̃iudicat in ſucceſſione q̃ venit poſt moꝛtẽ pupilli:
vt.l.paulo calimacho.S.jꝗ de lega.iij.ſed ſi illa vᷣba eſſent
adiecta in aliquo legato relicto a ſubſtituto pupilli:tũc ſe
cus.pᷣſumit enim ꝙ voluerit ſubſtitutũ mr̃i pferre:vt.l.pe/⸗
to in pᷣn.j.de leg.ij.ꝓ hoc facit.l.ſdeicõmiſſa.S.ſiqs ita.ĩ.
de le.iijj. ⁊ qð ibi dixi vobis.⁊ qð puto verũ. C Sʒ qd ſi te

ſtatoꝛ reliqꝗt vxoꝛiſue aliqd donec vitã vidualẽ ſeruauerit

⁊ ipſa trãſiuit ad ſcdᷣa vota:an ex pᷣſũpta volũtate deſũcti
ſicut ꝑ trãſitũ ad ſcdᷣa vota ab ipſo relicto pᷣuat ita exclu/
dat a tacita pupillari: Nidete ꝓ futuris annis illud fidei

cõmiſſũ vel legatũ annuũ põt deberi a ſubſtituto pupilli ſi

cut ab ipſo pupillo:vt.l.ſi füdũ ſub cõditione.S.ſi pꝛ.j.de
le.j.⁊.l.nõ ſolũ.S.liberationis.j.de li.le.⁊ iõ ſicut ꝑ trãſituʒ
ad ſca vota teſtatoꝛ voluit eam eo relicto pᷣuari etiam in
ꝑſona ſubſtituti ſeu alterius heredis pupilliꝑ curſũ ⁊ ſuc/
ceſſionẽ tꝑis eadẽ rõne pᷣumit᷑ ꝙ voluerit eam ꝑ trãſitum

ad ſcda vota exclubi a tacita pupillari. Tertio põt p/

bari ex cõditione ꝑſone mr̃is ⁊ cõſimiliũ ꝑſonarũ de ꝗbꝰ

excludẽdis tractat᷑.vt ecce ꝗd ſi mr̃ erat inimica teſtatoꝛis

qꝛ foꝛte habuerat amicitiã cũ vno ſcholare vel ſcriptoꝛe:⁊
ſic multũ eũ offẽderat: Certe pᷣumã eum voluiſſe ipſam ex
cludi a tacita pupillari: vt.l.iij.in ſi.⁊.l.ex parte.j.de ali.
le.⁊.l.ſi inimicitie.j.de his qbus vt indig.⁊ hoc etiã tenet
Guil. Itẽ ꝙ ſi mater nõ ẽ capax hẽditatis pupilli:qꝛ tuto
rẽ pupillo nõ petijt. certe ꝑinde ẽ ac ſi nõ eẽt mr̃:vt.l.ij.in
ſi.j.ad tertul.⁊.l.j.S.pe.j.de ↄtrata.⁊ ibidixi.Idẽ eẽt dicẽ
dũ ſi poſt moꝛtẽ pupilli vxoꝛ teſtõꝛis aliqd inhoneſtũ ſeciſ
ſet:vt nõ.in.l.ſideicõmiſſũ.C. de ſideicõmil.⁊.l.ſoꝛoꝛem.C.

de his qui. vt indig. C Quarto dixi ꝙ ꝓbat᷑ ex cõditioue

ꝑſone ſubſtituti.pono enim ꝙ fr̃ pupilli ſiliꝰ teſtõꝛis ẽ ipſi
pupillo ſubſtitut᷑ vulgariter.certe tacita pupillaris exclu

dit mr̃em q; pſũptio eſt ꝙ teſtõꝛ voluit ſiliũ ſuũ vxoꝛi pter⸗/

ri:arg.l.cũ acutiſſimi.cũ ſilibus.C. de ſideicõmiſ.⁊ hoc vi/
dei ſetire gl.in.l.pᷣcibus.C. e.circa finẽ vlt.glo.hoc etiã vi
dei ſetire Aʒo ĩ ſũma.e.ti.Et hoc vi ſeẽtire Ja. de ra.⁊ plu/
res alij in.l.fi.C. de ĩſti.⁊ ſubſti.qð multũ mihi videt᷑ cõſo
nũ volũtati deſũcti.fſacit ad hoc.l.peto.S.ſi.j.de leg.ij.fa⸗
cit etiã.llutius.S.ti.j.⁊.l.gnãliter. C. de ĩſti.⁊ ſubſti. NPꝛe
dicta vera in fre pupilli:ſec' in fre teſtõꝛis patruo pupilli:
ſm Guil.de cu. vt.l.iij.ſcdᷣo rñſo de le.pᷣſtã. Sʒ quid de
mẽẽ defũcti. ꝗd enim ſi mr defũcti ẽ ſubſtituta vulgarit᷑ pu/
pillo: Dicit Guil.de cu.idẽ qð in filio pari rõne:qm ab in
teſtato pariter ſuccedẽt pupillo ſicut ſli teſtõꝛis pupilli ſ

vt in auẽ. defũcto. Itẽ q; ẽ de parẽtibꝰ:arg.dicte.l.iij. poſt
pn. de le. pᷣſtan. ita dicit Guil.qdð ſatis placet. ¶ Quint
effect᷑ᷣ pupillaris ſubſtitutionib ẽ ꝙ pꝛ facit ſilio heredem
ſuũ ⁊ neceſſariũ quos facit ſibi:vt.j.e.l.S.pᷣus in ſi.⁊.l.ſʒ c
ſi plures.S.quos poſſumus:j.e.qð tene menti.Eſt tñ vtile
ſcire.nam puto ꝙ exiſtẽtia ſui hẽdis in illo pupillariter ſb/
ſtituto oꝑetur traſmiſſionẽ hereditatis pupilli nõ adite:ſi
cut hẽditatis pine eadẽ rõne:vt dicemꝰ.j.e.l.ſi filiꝰ qui pꝛi.
¶ AUltimo pᷣncipalr ẽ vidẽduʒ q̃liter finiat᷑ ſubſtitutio pu
pillaris. Iſtam materiã ponit glo.tua in.l.in pupillari⸗.
eo.ideo ibi dicam.
Inſtitut cogit adire ꝓpter ſideicõ/

Interdum.min debitũ in ſcðis tabulis. Itẽ adi

tio ſacta ex vi reſtitutionis in integrũ ↄfirmat tabulas pu
pillares.h. d. Et diuidit in duas partes:⁊ q̃libet pars. hʒ
duas lec. In pᷣma parte tene ſcõam lec. In ſcda parte te/
ne lec pᷣmã. ¶ No.tex.ibi aut impꝛobũ ẽ ⁊ẽ. Scða pars
ĩcipit ibi ergo ⁊c. Op.ad pᷣn.S.Et videt᷑ ꝙ fideicõmiſſũ
vel relictũ a ſubſtituto exhẽdati nõ valet:vt.l.coheredi.S.
cũ filie.in fi.S..e.⁊.l.plane.laij.circa pᷣnꝗj.de le.j. Rñdeo
fateoꝛ cõtrariũ niſi ſubſtitut᷑ exhẽdati ſit iſtitut ab ipſo te
ſtatoꝛe:vt in.l.in rõne.S.ſi.j.ad.l.fal.⁊.lq füdum.S.q ſili
os.e.ti.habuiſtis in.l.fi.in pᷣnꝗj de le.iij.⁊ iõ poſui caſũ ꝙ
fuit ſubſtitut' exheredato ille ꝗ fuit iſtitutus a pie qᷓ eſt ſe
cũda lec.poſita in gl.lʒ pᷣma lectura glo.ſit falſa vt ex pᷣdi/
ctis apparet.vide glo.q̃ incipit titius ibi idẽ ſi eũdem ⁊c̃.
hic incipit ſcðᷣa lec.q̃ eſt vera:ſʒ pcedẽs ẽ ſalſa.vel vt ceſſẽt
oĩa cõtraria poſſum ponere caſũ ꝙ filius nõ fuit exhere
datꝰ:ſʒ fuit inſtitutus dato ſibi cohẽde exneo. vñ exiſtẽtia
ſui heredis nihil oꝑatur.vñ opʒ ꝙ heres cogat᷑ adire pꝛo
pter tabulas pupillares ⁊ fideicõmiſſũ relictũ in eis.⁊ hec
eſt tertia lectura poſita in glo. ¶ Itẽ op.⁊ videi ꝙ ꝗs ſit
ſollicitus de hẽditate viuẽtis:vt in auẽ cõtra rogat.C.ad
trevᷣ.⁊.l.archimedoꝛã. C. vt in poſ.lega.dicũt qdã illud ꝓ
cedit ex volũtate teſtãtis.ſed certe hoc nõ ꝓcederet ex vo
lũtate:q̃re dic ibi agi᷑ de hẽditate teſtõꝛis moꝛtui:ſ hic de
hereditate pupilli viuẽtis ſm DBi.⁊ Jac.de are.⁊ Oldra.
¶NVenio ad ſcm vᷣſi.dici᷑ hic ꝙ fuit reſtitutus adeunde
hẽditatis cauſa q̃ro ad qd fuit reſtitut:DNicũt qdaʒ ꝙ fu
it reſtitui vt adeat ⁊ ſic ↄfirmani tabule pupillares. Alij
dicũt ꝙ ſuit reſtitut vt abſtineat vel repudiet.⁊x ſʒ hoc cõ
ſirmat᷑ vulgaris ſubſtitutio vt ſubſtitutꝰ vulgariter poſſit
adire. Iſta lec. Iʒ ſit in ſe vera:vt.s. de minoꝛibus.l.⁊ ſi ſine
§. qð pap.tñ quãtũ ad nrʒ S.nõ ẽ vera:q; h̊ diẽ ſcᷣis tabu
lis: ⁊ ſic loꝗtur de tabulis pupillaribꝰ:ſã ſubſtitutio vulga
ris eſt pᷣme tabule teſtõꝛis Iʒ ſit ſcus gradus tenẽdo ſecũ
dam lec. Op. de.l.q ⁊ ſi ſine.s.de minoꝛi.als ẽ.l. ait pᷣ
toꝛ. S.ſͥ qd pap. So. dicit gl. hoc verũ in liberto ſubſtitu/
to:in ſeruo aũt diſtingue vt ibi ⁊ bñ. ¶ Eltimo S.iſte vẽ
caſus vniꝰ qõnis.Aliꝗs adiuit hẽditatẽ t repudiauit per
reſtitutionẽ in ĩtegrũ:qᷓro vtrũ ſubſtitutus vulgariter poſ
ſit adire de iure ciuili:vel an hẽat neceſſe petere ſmtabul.
Et vi ꝙ hbẽat neceſſe petere ſmtab.q; pᷣmus remanet he
res de iure ciuili:vt.l.q ſoluẽdo..ti.j.ergo ſcdᷣus eodẽ iu/
re heres eẽ nõ põt: ⁊ ſic hʒ neceſſe venire de iure p̃toꝛio.⁊
hoc vident᷑ ſetire vltramõ.⁊ Ci.ſequẽdo eos in.l.q ſe pa
tris.ꝓ hoc videt᷑ eẽ caſus in. S.iſto ibi dũ dicit pᷣtoꝛ ⁊c. Cõ

trariũ ẽ verũ: qꝛ etiã de iure ciuili põt adire: vt.l.jS. ſigs

adita.⁊ ibi dixi ad tertuł.tetigi in.l.j.s.e.in tractatu vul
garis ſubſtitutiõis.Ad hũc tex.rñdeo:q;ꝛ ſateoꝛ ꝙ põt pe
tere Fmtab.nõ tñ ꝑhoc ꝓhibet᷑ adire de iure ciuili.Ad q̊
ria rñdeo vt dixi in.S.ſiqs adita.⁊. S. e.l.j.
N Bi aliquis ſubſtituat filio exheredato de
* US. ber ſibi pꝛius heredem ſcribere: als ſub
ſtitutio vitiatur:ſed ſi ſubſtituat ſilio inſtituto oꝛdo nõ at/
tenditur. hoc dicit vſq; ad fi. Nota tex.ibi vſq; adeo.
dicitur hic quia conuerſio oꝛdinis vitiat ſubſtitutionem.

De yulga.⁊ pupil.ſubſti.

cõtra.ſ.pxi.S.dicũt ꝗdam ꝙ iſte.S.per ſequẽtẽ coꝛigitur
Certe nõ eſt veriſimile ꝙ ſtatim iuriſcõſultus ſe coꝛigat:vt
l. nã ad ea.j.de odi.⁊ demõ.Alij dicũt hic de rigoꝛe ibi de
equitate.certe eſt idẽ dicere qð coꝛigere:q̃re gl.dicit hic
loqtur quãdo ſubſtitutio ſit ſilio exheredato: ibi qñ ſilio
inſtituto. Quidam doc.vltramõta.dicẽtes ꝙ nõ vidẽt rõ
nem huius gl.dicũt aut ſubſtitutio ſit diuerſis tempoꝛibꝰ
⁊ hʒ locũ etiã iſte.S.aut ſit eodẽ tꝑe ⁊ eodẽ cõtextu:⁊ tunc
bʒ locũ ſequẽs.S..·⁊ hoc tʒ Pe.⁊ vĩ hoc tenẽ gl.in.l.ſiqs.
cũ.S.j.e.certe inqtũ ipſe dicit ꝙ teſtm ſit diuerſis tpibus
dz Fuari ille oꝛdo dicit verũ:ſʒ inquãtũ dicit ꝙ h.S.non hʒ
locũ qũ ſieret eodẽ tꝑe male dicit.pᷣmo ↄ glo.j.huiꝰ. S.ſcðo
cõtra tex.dicit eni ſcripture in ſingulari numero:⁊ ſic ĩnu
it ꝙ erat eadẽ ſcriptura eodẽ tꝑe facta nõ diuerſis:⁊ I¶ di/
cit vno cõtextu:⁊ ſic vno tꝑe ſactũ:teneamus ergo ſo.glo.
Quero q ẽ rõ diuerſitatis vtrũ ſubſtitutio ſiat exhẽda
to vel ĩſtituto: Dicũt ꝗdã:qꝛ q pꝛ exhẽdat ſiliũ nõ fac qð
dz: c iõ dʒ plus aſtringi.ſʒ nihil ẽ dicẽ qꝛ foꝛte facit qð dʒ
exhẽdãdo ſiliũ ex iuſta cauſa:q̃re puto eẽ rõnẽ qñ pꝛ ĩſtitu
it filiũ ⁊ ei ſubſtituit:ſiue p̃cedat ſubſtitutio ſiue ſequa ſᷣm
oꝛdinẽ ſcripture ſempꝑ ſeqtur ſubſtitutio ⁊ pᷣcedit ĩſtitutio
Fm oꝛdinẽ ĩtellect᷑:vt.j.ꝓxi.S.iõ ſatiſfactũ ẽ reſcripto impe
ratoꝛis qð reqrit iſtitutionẽ pᷣcedere.ſʒ qñ ſiliꝰ fuit exhere
datꝰ nõ põt dici ꝙ iſtitutio pcedat ſm oꝛdinẽ intellect:iõ
ſubſtitutio vitial᷑:qꝛ ẽ omiſſus oꝛdo.Et hoc ſacit ad.q.di/
co in libello peto eũ cogi ⁊ cõpelli:⁊ ad pᷣdicta cõdemna/
ri.vẽ ꝙ talis libellus nõ ꝓcedit qꝛ pᷣmo petit executionem
qᷓ; ſniam. certe ĩmo ꝓcedit:qꝛ ſᷣm oꝛdinẽ ĩtellect' pᷣmo pe/
tit ſniam q; executionẽ:vt hic ⁊.l.talẽ.S.ti.j. ¶ Elterius
op.dẽ h̊ ꝙ oꝛdo dʒ attẽdi.cõtra in.l.ambiguitatẽ.⁊.l.pꝛe
poſteri. C. de tel.⁊.l.nec enim de ſo.⁊.l.qd.j.de pecu.le.⁊ ĩ
ſti. de leg. S. añ hẽdis. Gl.dicit ꝙ ad alia nõ curat᷑ oꝛdo vt
in cõtrarijs.ſʒ certe iſta ſo.nõ hʒ ĩtellectũ.Alij vt DBi.in.l.
nec enĩ de ſo.dicũt.Aut apparet de mẽte diſponẽtis:⁊ nõ
curat᷑ de oꝛdine vt in cõtrarijs:aut nõ ↄſtat de mẽte teſtã
tis ⁊ tũc oꝛdo dʒ attẽdi:vt.l.quotiẽs.de vſufruc.Sʒ ꝑ hoc
nõ ẽ rñſũ ad hãc.l.qꝛ hic apparet de mẽte:⁊ tñ oꝛdo attẽ
dit᷑. Alij vt Ci.in.l.ppoſteri.C. de teſta.dicũt aliter ⁊ imꝑ/
ſecte:q̃re puto ſic dicẽdũ ꝙ triplex ẽ oꝛdo.pᷣmꝰ ipſius rei
quo ad aliq̃ res in eſſe ꝓducit.Exẽplum in ſnĩa q̃ dʒ ferri
pᷣcedẽte libello ⁊ litis cõteſ. Item teſtm dʒ hẽre certuʒ nu
merũ teſtiũ ⁊ inſtitutionẽ heredũ ⁊ ſilia ⁊ ꝙ pᷣcedat inſtitu
tio ⁊ ſubſtitutio ſeq̃tur vt hic. Scõs oꝛdo ẽ tẽpoꝝ vnirei
ad aliã rẽ:qꝛ vna in tpe pᷣcedit aliã.Tertius oꝛdo eſt ſcri
pture ſiue locutionis ¶ Circa pᷣmum cõſtat ꝙ q̃libet res
dz hẽre in ſe oꝛdinẽ ꝓductionis:vt in auc.de hẽ.⁊ ſal.S.in
oꝛdinatas.ſʒ dubitat᷑ an oꝛdo omiſſus hẽat vitiare vł nõ.
Circa qð dic aut ẽ oꝛdo neceſſitatis:aut volũtatis:aut du
bitat.pᷣmo caſu omiſſio oꝛdinis vitiat:vt.C. de ſen.l.ꝓla/
tã. ⁊ de here.acti.l.vt debitũ.⁊ in pñti.S.mõ id qð dico vi
tiat:dic qñq; ipo iure:qñq; facto iudicisivt.l.j.⁊ ibi nõ.C.
de appel.ſcðo caſu tũc omiſſio nõ vitiat:vt.l.p̃poſteri.C.
de teſta. ⁊c iſti.de le.S.añ hbẽdis. Tertio caſu qn dubitatur
tẽ aut omiſſio talis oꝛdis ẽ magni pᷣiudicij tũc vĩ oꝛdo ne
ceſſar ⁊ omiſſus vitiat: vt.l.cũ hi.S.ſi p̃toꝛ.de trãſac.aut
ẽ modici pᷣiudicij:tũc oꝛdo volũtarius ⁊ omiſſus nõ vitiat
vt. l.j. in fi..de vẽ.inſpi.⁊ iſtud ꝑtinet ſcire ad multa.po/
ne in ĩuẽtario omittit᷑ ponẽ ſignũ crucis.puto ꝙ nõ vitiaĩi
cõſectio inuẽtarij:qꝛ cũ talis oꝛdo ĩpoꝛtat modicũ p̃iudici⸗/
um videt oꝛdo volũtarius nõ neceſſariꝰ:iõ omiſſus nõ viti
at:vt.l.j.in ſi.⁊ ibi dixi de vẽ.iſpi.ſecus ſi omitteret᷑ citatio
creditoꝛis q̃ẽ magni pᷣiudicij:vt.l.cũ hi..S.ſi ptoꝛ.de trã/
ſac.¶ Circa ſcõm q̃rũ vtrũ oꝛdo tpis ſit ſpectãdus vt in/

ducat p̃lationẽ in iure: Dic aut q̃r mus de honoꝛibꝰ:aut

alus iuribꝰ. Pꝛimo caſu aut qͥrimus de oꝛdinãdis:⁊ tũc
nõ inſpicit oꝛdo in tꝑibus vt pᷣferat᷑ antiqoꝛ ſʒ dignioꝛ: vt
Lhonoꝛcs.in pᷣn.de decu.⁊ in auẽ.de monachis.S.oꝛdina

tionẽ. C.de decur.l.ſubeũda.li.x.cũ ſilibꝰ.fateoꝛ tñ ꝙ ĩ ip/

ſius oꝛdinãdi ꝑſona ĩſpicit oꝛdo vt gradatĩ aſcẽderit:vt.l.
hi gradati.de mu.⁊ ho.in pn. ⁊.l.honoꝛes.S.gerẽdoꝝ.e.
ti. ſallit vbi eẽt aliter ſpãliter ꝓuiſũ:vt.l.hᷣmiceri.C. de oſ/
ſi. pfec.vꝛ.⁊ de aduo.diuer.iudi.l.petitionẽ. aut qrimꝰ de
iã oꝛdinatis ĩuicẽ pᷣferẽdis ⁊ oꝛdo tꝑis inſpicit:vt.l.j.j.de
albo ſcribẽ. ⁊. C. de cõſul.l.j.li.xij aut q̃rimꝰ de alijs iuri/
bus realib vel ꝑſonalibus ⁊ tũc plene diſtingue ꝑ glo.ita

dicit Di. in. l. pᷣuile.j.de pᷣuile.cre.⁊.l.cũ vn' de bonis auc.

iudi.poſ.⁊.l.ſi finita.S.ſi plures.de dã.infec.⁊ in q̃libet ea
rũ dixi.⁊ per Di.in.c.q boꝛ.ex de reg.iur.li.vj. ¶ Circa
tertiũ.ſ.circa oꝛdinẽ ſcripture vel locutionis q̃rũ vtrum de
beamus ſpectare:vt ex eo aliqd pᷣuumam: In hoc dic aut
mẽs diſponẽtis ẽ certa ⁊ nõ curam de oꝛdine:vt.l.nec.n.
ſ. de ſol. ⁊.l.cũ pꝛ. S.ſi fideicõmiſ.j.de le.ij.ꝛ.l.qdã.vt ĩ poſ.
le. Aut ẽ dubiũ ⁊ ĩſpicimus oꝛdinẽ:vt.l.gnãliter.S.ſiqdeʒ.
j.de ſideicõmil.li.⁊ de vſufru.l.quotiẽs.in pᷣn.cũ ſili.⁊ ita
loꝗtur pᷣma cõſtitutio.C. circa ſinẽ:qꝛ ſi ex die ⁊ cõſule ap/
paret de bᷣoꝛitate vel poſterioꝛitate ſtamꝰ certo als in du
bio lex q̃ ẽ pus poſita pᷣmo vr facta:⁊ ſic vð ꝙ oꝛdinẽ ſcri⸗
pture attẽdimi vt ex eo aliqd p̃ᷣumamus.

Is E„ι Düc.S. ſũmaui cũ pᷣcedẽti ? di/
Sed et ſiq uis. uidii in tres partes. In pꝛima

parte fecit pᷣmo ſubſtitutionẽ pu pillarẽ. In ſcᷣa parte ſe/
cit ſubſtitutionẽ vulgarẽ:deinde inſtituit ⁊ extitit cõditio
vulgaris. In tertio ſubſtituit eodẽ modo tñ deſicit condi
tio vulgaris ⁊ extitit cõditio pu.ſcða ibi ſʒ ⁊ ſiita.tertia ibi
⁊ ſi cxtitit. ¶ Tex.in ſi.ibi impuberis.ſʒ hic nõ incipit a
teſtõ impuberis ſm oꝛdinẽ ĩtellectus:lʒ oꝛdo ſcripture ſeu
oꝛdo locutionis aliud inducit. Op.ad hũc.S.õ.ꝓxi.F.
So. vt ibi dixi.Et ſacit ad qõnẽ mirabilẽ:vtruʒ vulgaris
expᷣſſa que cõtinet tacitã pupillarẽ in ſe trahat᷑ ad bona ĩ
puberis: Di.dicit ꝙ ſic.allegat ꝓ caſu hũc.S.j.vᷣſi. ſʒ ſi ita
ibi ſeius ei heres erit ⁊cc.⁊ exponit Di.ei ſcilicet ĩpuberi:vt
ad ꝓxima ſiat relatio.ſʒ Guil.de cu cõtradicit ꝙ; ꝑ vulga
rẽ ſuccedii defũcto nõ pupillo. Ad hũc. S.reſpõdet expo/
nẽdo ei ſcilicet teſtatoꝛi.hũc paſſũ examinani.s.l.ꝓxima ĩ
tractatu vulgaris. Nõt etiã q̃ri:an tacita vulgaris cõten
ta in expᷣſſa pupillari trahat ad bona ĩpuberis: Dicit Di.
tẽ caſũ in.l.ꝗ fũdũ.S.heres.j.ad.l.fal.Examinaui..e.l.j.ĩ
tractatu vulgaris:ideo nõ inM in boc.
S ui eſt heres defũcto ꝑ me/
Mm filio.diam pſonã alterius n ad/
mittit ex ſubſtitutione facta per hec vᷣba qſquis
mihi heres erit ⁊c.hoc dicit. ¶ Oppo.ſ.e.l.ſi in teſtamẽ
to.Solu.vt ibi videbitis. Quero dicit ꝙ dñs nõ põt eſ
ſe heres ex vigoꝛe illius ſubſtitutionis:qᷓro ꝗd in ſeruo ꝗ
fecit heredẽ:Dñs Jaco.de are.dicit ꝙ ſeruus nõ poterit
eẽ heres:q; nullo tẽpoꝛe ſuit heres:lʒ ſecus in filio:vt.l.cũ
ſilio.j.de le.j.qð tenet Ci.in.l.cum ꝓponas.C. de here.in
ſti.puto ꝙ nõ bene dicat ĩmo puto ꝙ idẽ in ſilio ⁊ ſeruo:
yt.l.qui liberis.S.hec verba.j.e.dixi plene in.l.cum ſilio.
ideo puto ꝙ ipſe ſeruus vel filius poterit eẽ heres ꝗ non/
dum nomẽ heredis retinet.facit.j.e.l.ex ſacto.S.iulianus
⁊.j.e.l.in ſubſtitutione. 7 leb
. „ AKſta eſt multu pulchꝛa
() Am boc iure. ⁊ notabilis len bꝛe /
uuiter hoc dicit vſq; ad verſi.qð ius. Subſtitutio
facta impuberi vulgariter cõtinet tacitã pupillarẽ:⁊ facta
pupillariter cõtinet vulgarẽ tacitã.h.ð. ¶ Op.qꝙ ꝓuiſio
ſacta in vnũ caſum inducat in alio remotionẽ: vt.l.cõmo/
diſſime..de lib.⁊ poſthu.⁊.l.ſi cũ dotẽ.in pᷣn.s.ſo.ma.i.
foꝛmat hoc cõtrariũ in.l.pᷣcibus.⁊ ſinaliter nihil dicit.naʒ
dicit ꝙ ẽ fauoꝛe pupilli.iſta nõ eſt vera ſo.q;ꝛ fauoꝛ pupilli
ẽꝙ vulgaris ↄtinet pupillarẽ:ſʒ ꝙ pupillaris ↄtineat vul
garẽ ẽ fauoꝛe teſtatoꝛis qm per eã teſtatoꝛi ſuccedii:vt iſti.
e.circa pᷣn. Poſſumus dicere ſic ſubſtitutio de neceſſitate

Ur⸗
tg

9
4
1)/
du

N,

ſe,
to
ndt
abi
it
ſen
i.
ris
al
ſta
yt
92
/
ni
ten
Di.
lii

De vulga.⁊ pupil.ſubſti.

dʒ hẽre vnã ↄditionẽ ꝓpꝛiã:iõ ſi teſtatoꝛ ſubſtituit in vnũ

caſũ illã ↄditionẽ de neceſſitate poſuit:iõ nõ v excludere
aliũ caſũ.pᷣſumit ergo lex ꝙ ſi de alio caſu cogitaſſet eodeʒ
mõ ſubſtituiſſet. Cõtraria loquunt᷑ in ſubſtitutione vł alia
diſpõne q̃ de neceſſitate nullã ↄditionẽ hʒ.Circa h̊ tñ di/
ſtingue vt dixiin.l.gallus.S.⁊ qꝗd ſi tm.s.de libe.⁊ poſthu.
COQOpꝗj.e.l.cũ ex ſilio.ĩſti.e.S.ij. Rñ.ibi vulgaris nõ cõti
net pupillarẽ qð apparet de mẽte teſtõꝛis ꝗ in vtrũq; caſũ
ſpãliter ꝓuidit:ſʒ ð fuit ſecꝰ. ¶ Quero vtrũ ſubſtitutio fa
cta in vnũ caſũ poꝛꝛigit ad aliũ: Rñ.ſic in.l.gallus.S.⁊ qd
ſitm.de li.⁊ poſt.⁊ ple dixi ĩ tractatu vulgaris ſpᷣſtitutiõis

— . Bꝛeuiloqᷓ ſacta duob ĩpuberibus ĩ
¶Quod ius. vtriuſq; ꝑſona vulgarẽ ⁊ pupillarem

ↄtinet. h.d. No.ꝙ h dicit recipꝛoca:q; dʒ dici recipꝛo
ca:lʒ pꝑ doc.appellat᷑ bꝛeuiloq̃.cuiꝰ mãm examinabim.j.
e.l.lutiꝰ. ¶ QCirca iſtũ.S.fſoꝛmat᷑ vna qõ vtrũ ſubſtitutiões
q̃ ↄtinent ĩ recipꝛoca ſint tacite vel expᷣſſe:Et ꝙ ſint tacite
vꝛ tex. h cũ gl.q̃ ĩcipit ſſtitut tacite. ꝛiũ nõ.j.e.l.lutiꝰ.⁊
ibi examinabo.vitas ẽ ꝙ nõ ẽ tacita eo mõ quo.s.dixi de
pupillari ↄtẽta ĩ vulgari ⁊ ecõtra:qꝛ..fuit tacita oĩno nul
lo mõ vbis cõpꝛehẽſa:h̊ vo ẽ expᷣſſa gnãlit᷑:tacita tñ ſpalit᷑:
q; vbis ſpalibꝰ nõ ẽ expᷣſſa vt plene declaraui..e.l.j.ĩ tra

ctatu vulgaris.Ad hũc tex.ꝗ diẽ qð ius.rñ.⁊ expone q

ius.i.vt vna exceptio ſpᷣſtitutionis ples cõpꝛehẽdat diuer
ſimode.⁊ eodẽ mõ põt ſuſtineri gl.q̃ dicit qð ius.ſ.ſpᷣſtitu/
tionis tacite: vt ĩtelligas tacite.ſ.ſpãlit᷑:ſʒ expᷣſſe gnãliter.
vñ nõ ẽ tacita eo mõ quo dixi.ð..¶Quero circa iſtã lec.
an ſubſtitutio recipꝛoca poſſit ſieriꝑ alia vᷣba qᷓ; ꝑ iſta vos
ĩuicẽ ⁊c̃.Et tex.habuiſtis ꝙ ſic in.l.cũ ĩ teſtõ.S.̊ vba.ð.ti.
ꝓxi.⁊ facit.l.lutius.cũ.l.ſe.e.ti.

— —I. Subſtitutio bꝛeniloq̃ fſacta pſo/
4 Sed ſi aliter enis diſparib ad eũ caſũ poꝛigit ꝗ

vtriq; ↄuenit.h.d. ¶ No.tex.ibi ĩcõgruũ.no.ꝙ qñ vna
detminatio refert ad duo det᷑minabilia dʒ itelligi ꝓut ea
põt determinare eq̃liter:vt h̊ ⁊.l.hẽditatẽ.⁊.l.q;uis.C. de
teſ. mili.l. in teſtõ. facit qd habuiſtis in.l.ſi legataro. S.fi.j.
de le. iij. No. ſcðo ꝙ vbũ ſubſtituo ẽ cõe vt hic dũ diẽ h̊ cõi
vbo ⁊c̃.⁊ tʒ gl.iĩ.l.pcib.C. e.ſʒ tñ h̊ tex.nil facit:qꝛ cõi v/⸗
bo:qꝛ cõiter refert ad duos:nõ aũt dẽ cõe illo reſpectu:qꝛ
poſſit eẽ directũ ⁊ ſideicõmiſſũ. ¶ Quero dd ſi fiat iſta ſᷣ
ſtitutio duob'ĩpuberib quoꝝ vnus pᷣus efficiat pubes qᷓ;
ali⁊ ſic ad ĩparitatẽ deueniat: Aidebit.j.e.l.luti ꝰ. ¶ Itẽ
q̃ᷓro ꝗd ſi fiat tribꝰ quoꝝ duo erãt ĩpuberes terto erat pu
bes:vtrũ ĩ pſona duoꝝ ↄtineant᷑ q̃tuoꝛ ſubſtitutiões?Di/
cã ĩ.l.lutiꝰ.j.e.¶ Itẽ q̃ro qꝗd ſi nõ ſiat ſubſtitutio ĩuicẽ in
ter eos:ſʒ qdã tertũ ſubſtituat᷑ eis cõi vᷣbo.Certe idẽ qꝛ in
telligit ſubſtitut in eũ caſũ q põt ↄuenire vtriq;:vt.l.quã/
uis.C.e.mãm iſtã declarabo.j.e.l.lutius.

8Z Subſtitutio vulgaris ſeu
¶ Moc itac caſu. pupillaris ſeparatim pluri

bus facta ad vtrũq; caſuʒ poꝛigit:lʒ ſint ꝑſone diſpares ⁊
vbi vba ſũt clara nõ admittit qõ volũtatis.h.d.vſq; ad ſt.
Fm opi.gl.quã puto verã. ¶ Quero dẽ h̊ ꝙ vulgarit᷑ vnꝰ
ſubſtituit vtriq; ſeparatim qũ ſũt diſpares reliquit qõ vo
lũtatis:vtrũ talis vulgaris cõtineat pupillarẽ.q̃ro ꝗd iu/
ris tũc: In gl.ſũt opi.vna ꝙ nõ ↄtineat.alia opi.ẽ ꝙ ſic.⁊
iſtã opi.tʒ gl.ſʒ doc.vltramõtani:vt Ja.de ra.tenẽt opi.pᷣ
mã ⁊ h̊ ponit Ci.l.quis.⁊ ibi no.C. e.in gl.ſuꝑ vbo ceſſe
rit.⁊.l.in teſtõ ĩ vl.q.C. de teſta mi ſʒ Ja.de are.tʒ opi.gl.
⁊ nil allegat.videte rõ q̃ mouet vltramõ.ẽ iſta plur alis lo/
cutio geminat duas ſingularitates: vt.l.ſalſa.S.ſi.j.de cõ
di.⁊ de.ſi ergo dixit eis ĩuicẽ ſubſtituo ꝑinde ẽ ac ſi dicẽt pᷣ

mũ ſubſtituo ſcðo ⁊ ſcᷣm ſpᷣſtituo pᷣmo.vñ iĩter illas duas

ↄceptiões nõ dʒ eẽ dꝛia.ſʒ puto ↄꝛiũ ⁊ teneo opi.gl.nã /ppt᷑
vnionẽ ſmonis vident᷑ quodãmodo in vnũ coꝛp ⁊ in vnã
q̃litatẽ redacti:vt.C. de cadu.tol.S.is igii.v.is ita.cũ dictũ
ĩ vno debeat ĩtelligi ĩ alio:vt.l.mulieri ⁊ titio.de ↄdi.⁊ de.

⁊.l.ſeie.S.gaio.j.de fũ.ĩtruc.Sʒ qñ ſubſtitutiões ſũt ſepa
rate:tũc de q̃libet cõceptiõe ſeparati iudicatur nec ĩferi de
vna ad aliã:vt.l.p⁊ filiã.S.ſi.ad.l.fal.x.l.fi.S.de iniuſ.teſ.
Nõ ob. qð dicũt ꝙ pluralitas geminat duas ſinglitates:
vt plene dixi ĩ.l.falſa.i fi.j.de cõdi.⁊ demõ.⁊ in.l.hoc arti

culo.de here.inſti.

—— 2Subſtitut ba
J in teſtamẽto gs mihi be⸗ erit

ſubſtitutionẽ ꝓ hẽditaria poꝛtione vocaĩ ĩ q̃ cõ/

putaĩ id qð hʒ iure accreſcẽdi.h.d. ¶ No.ergo ꝙ in poꝛ

tione hẽditaria cõputat᷑ id qð hʒ iure accreſcẽdi qð ẽ no.
COp. ⁊ v ꝙ iſti vocenti viriles poꝛtiões:vt.l.nõnunqᷓ;
j.ad treb. So.ibi fuerũt expᷣſſa ꝓpꝛia noĩa h̊ appellatiua
Szʒ õ h op.de.l.vl.C.e.vbi vꝛ ꝙ qlibet admittat ad vi
rilẽ. So.fateoꝛ ꝙ ꝑ h̊ vba qſꝗs mihi hẽs erit qlibet vꝛ no/
minat adeo ꝙ ĩuicẽ nõ vident᷑ ↄiũcti:vt dicã.j.c.l.ſi pꝛ.cũ
ꝑ noĩa appellatiua vident᷑ noĩati:õ vocan: ꝓ hẽditarijs
poꝛtionibꝰ. Itẽ dẽ h̊ qð hʒ ab alio ꝑ ius accreſcẽdi cõpu
tat ĩ ſuã poꝛtionẽ..S.e.l.cũ ſilio.⁊ ar.j.e.l.ꝗ liᷣis.S.h̊ v/⸗
ba. Rñ.ibi loqtur qñ partẽ habuit nõ imediate a defũcto
ſz ꝑ mediã ꝑſona hẽdis. ſʒ h habuit a defũcto ĩmediate ꝑ
l. vt tex dic. Ex h̊ nõ duo.pᷣ ꝙ id qð ꝗs hʒ ꝑ ius accre
ſcẽdi dĩ magis hẽe ꝑ.l.qᷓ; ex diſpõne deſunctidirecta:vt h̊
dz ĩ tex. cũ ſua gl.q̃ icipit ex parte. Sʒ õ ſi h ẽ verũ:tũc ẽ q̊.
j. e.l.ꝗliberis S.hec vba.vbi ille ꝗ nõ venit iudicio teſtõꝛis
nõ dʒ admitti. Rñ.h̊ hʒ p.l.mediate iudicio teſtõꝛis:ſʒ nõ
directo:vt.l.lege obuenirej.de v.ſig.ſile ĩ.l.gnãlit.S.ſiqs ſ
uũꝗj.de ſideicõ.li.⁊ itelligas ꝙ hᷣ̊ decreuit poꝛtio alterb:vt
qꝛ repudiauit vel alio mõ totũ caꝑe nõ poterat vt q; erat
nalis: vt.j.e.l.ꝓx. ¶ Altimo no.hᷣ ar.ad.q.teſtõꝛ hñs q̃/
tuoꝛ filios duos ex vno mr̃imonio:⁊ duos ec alio: vnus
erat pupillus cui fecerat ſubſtitutionẽ pupillarẽ ꝑ h̊ ba.
qſꝗs mihi hẽs erit vel ꝑ ſilia vba.Cõtingit ꝙ vn ex ſilijs
pᷣmi mr̃imonij deceſſit ⁊ ei ſucceſſit fr̃ vtriq; cõiũct mõ de/
ceſſit pupillus cui ſcã ẽ ſõſtitutio.ille ſili pᷣmi mr̃imonij vo
lebat admitti ad ſpᷣſtitutionẽ ꝓ poꝛtione ſua ⁊ fris cui ſuc
ceſſit ab ĩteſtato ꝑ hãc.l.Qerte hec lex nil fac qꝛ loquit᷑ h̊
qñ habuit a lege imediate:⁊ nõ fac trãſitũ ad ꝑſonã alteri
us:⁊ ſic habuit a lege mediãte iudicio teſtõꝛis.ſʒ in.q.nr̃a
facit tranſitũ ad ꝑſonã fratris.ꝓbat.j.e.l.ꝗ liberis..hec
verba.⁊.S.e.l.cum ſilio.
„. . Sie fili' nãlis
JYis qui ex bonis. ſubſtituat pu/
pillo ĩ bonis teſtõꝛis nõ põt ſuccedẽ vltra ſtatutã
⁊tionẽ:ſʒ ĩ bonis pupilli iſolidũ põt ſuccedẽ.h.d. Ad
euidẽtiã ſcias ꝙ ſilᷣnalis nõ põt ſuccedẽ niſi ĩ duab vncijs
extãtib legitimis:vt.l.j.C.de nã.li. No. ex hac.l.mira
bili:qꝛ lʒ nãlis vel ſpuriꝰ ꝓhibeat᷑ ſuccedẽ pꝛutñ nõ ꝓhibeĩ
fri ſuo pupillo ſuccedẽ etiã ex iudicio pꝛis.Caſus ẽ h̊ de ſi
lio nãli.de ſpurio no.gl.ĩ auc.q.mo.na.ceffi.ſui ĩ fi.coll.vj.
COp. de.l.q cõditiõis.j.de do.cau.moꝛ. Gl.ſol.h iõ ne
decedat p parte teſtat᷑: p parte ĩteſtat.trutfa ẽ.tu dic ibi
illð q; cauſa ↄditiõis ĩplẽde capet ſuccedit i locũ bonoꝛuʒ
teſtõꝛis:iõ ſicde bonis teſtõꝛis non põt cape:ita nec cauſa
ↄditiõis iplẽde:ſʒ loqtur de eo qð capit᷑ ex ſſtitutiõe pu
pillari de bonis pupilli qð ẽ oĩo ex bona teſtõꝛis.¶ Op.
de.d. auc.ꝗ.mo.na.effi.ſui.S.fi. So.ibi dẽ ꝙ ſpuri ex ſſſti
tutiõe vulgari nõ põt admitti.rõ q; ꝑ vulgarẽ defũcto ſuc
cedit:vt iſti.de pu.ſs.iĩ pᷣn.ſʒ h̊ ẽ ex pupillari ⁊ põt admitti
q̃ten ſuccedit ĩ bonis pupilli.¶Quũo id qð nõ potat nã
lis fili caꝑe cui deferi: Rñ.vt no.gl.i.l.j.⁊ꝰ rñ.C. de ſedᷣis
nup.⁊.j.de re.iu.l.ius.¶ Scðo q̃ro vtꝝ ille q ẽ iſtitut a
pʒe ſpurij poſſii iſtituẽ ſiliũ ſpuriũ teſtatoꝛis pᷣmoꝛtui:Hic
videt᷑ ꝙ ſic in bonis ꝓpꝛijs nõ in bonis habitis a defũcto.
ſed certe hec.l.nil facit:qꝛ ̊ loqtur quãdo nãlis vel ſpuri
vocarei ex diſpoſitione teſtõꝛis:ſʒ qſtio nr̃a loquit᷑ quando
vocaĩ ex diſpoſitione heredis:ideo ceſſat omnis fraudis

De vulga.⁊ pupil.ſubſti⸗

ſuſpicio:vt.l.edicto.S.ſʒ heredẽ..ðe ali.iu.mu.ca.fa.⁊ ſic
puto ꝙ inſtitutio valeat. ¶ Tertio q̃ro vtrũ ſpurius poſ
ſit emẽ ab eo cui vẽdidit pꝛ ſuus: Gl.in.l.ꝗ teſtm.s.de p⸗

ba. videt dicẽ ꝙ ſic:⁊ ꝙ ceſſat ſuſpicio. Ja.de bel.diſputa/
uit ↄꝛiũ:⁊ bñ:q;ꝛ eoipſo ꝙ ſpurius repꝑit᷑ poſſidẽ bona pat/

na pᷣſumunt᷑ alienationes facte in fraudẽ:allegat.l.j. C. de
nãli.li.q bñ facit.⁊ facit.l.iij.in fi.e.ti.⁊.l.j.⁊.ij.C.de repu.
here.⁊.j.de acꝗ.here.l.ſi is ꝗ in bonis. facilo ergo pᷣſumũ
fraus in ↄctibꝰ qᷓ; in vltimis volũtatibꝰ:vt.d.S.ſi heredẽ.
ßalle. S. ꝓ.q. ¶ VIltimo ꝓ materia huius.l.ſacit qð dixiĩ
l.f. C. de his qui.vt indig.
Cõpẽdioſa ſcã

¶AErbis ciuilibus:aanog ver

ba directa nõ valet vltra tꝑa pubertatis. Iteʒ ꝗ
nõ admitti vt ſubſtitut nõ admittit᷑ vt cõiũctus.h.d. Iſta
ẽ notabilis lex ⁊ valde mẽti tenẽda. Opp.ad pᷣn.de.l.
cẽturio.j.e.vbi cõpẽdioſa põt ſieri vᷣbis directis vltra tꝑa
pubertatis. So.verũ ẽ in milite:ſecꝰin pagano vt h. Ma
teriã cõpẽdioſe dicem in.l.cẽturio. ¶ Ad ſcdam parteʒ

op.dicit ̊ ꝗ nõ admittit᷑ vt ſubſtitutꝰ nõ admittü vt cõiun

ctus. Glo.ponit ꝙ ſubſtitutio fuit facta pꝑ illa vba ſi infra

xxv.an.deceſſerit:⁊ ſic ſubſtitutio fuit ſub die:⁊ ſic remota

die dʒ admitti vt cõiũctus:vt.l.hereditas..ti.j. Rñ.lex õ
ria loqtur qñ fuit ſub ſimplici die inſtitut᷑:hic vᷣo fuit inſti⸗

tutus ſub cõditione limitata tpe:hocẽ ſi fliꝰ deceſſerit in/

fra.xxv.annos.nõ ergo ſuit dies ſimplr:ſʒ cõditio limita/
ta tꝑe. ¶ Quero vtrũ ſubſtitutio qᷓ valuit ſemel iure dire/
cto obliquet᷑ aliquo caſu vt trahat ad fideicõmiſſũ: Hic vi
det᷑ tex.ꝙ nõ in pᷣn.⁊.l.in pupillari.j.e.l.ſallit fauoꝛe ma/⸗
tris:vt.C.e.ti.l.pᷣcibus.hoc q̃liter intelligat᷑ dicemi.l.cẽ/⸗
turio. C Quero ecõtra vtrũ ſubſtitutio ſideicõmiſſaria:
ſeu obliqᷓ trahat᷑ ad directa:Gl.q ẽ hic dicit ꝙ nõ.Et vi/
deĩ ꝙ B colligit ex.l.iſta.qʒ nõ colligii niſi dicas ꝙ colligii
in pᷣnꝰ.ecõuerſo:vt ſicut directa ad obliquã nõ trabhit:ita
obliq̃ nõ trahit ad directa. vel dic ꝙ colligit ex ſcdo rñſo:
ſicut ſubſtitutio nõ trahit ad inſtitutionẽ:ita ⁊ obliqua nõ
trahit᷑ ad directã. Sed cõtra hoc hẽmus clare in.l.anto/

nin.j. de fideicõ.li.m Ja.de are.⁊ videbitis ĩ.l.neq; enĩ

S. fi.cũ.l.ſe.j.de teſt.mili.¶Quero ꝗd ſi inſtitutio vel ſp/
ſtitutio nõ curo facta ꝑ vᷣba directa nullo tꝑe potuit vale/
re iure directo an valeat iure fideicõ. Glo.q̃ ẽ ̊ ſimplłr di
cit ꝙ ſic ſiue ab initio nõ potuit valere rõne volũtatis in q̃
ſit:; ſit in codicillis vel rõne ꝑſone teſtãtis vel eiꝰ cũ quo

gs teſtai: vt.l.ſceuola.ad treb.⁊.l.ex facto.e.ti.⁊ h ſi nil eſt

aliud qð impediat.ſʒ quo caſu potuit valere iure directo
nõ trahi: ad fideicõ.vide gl.q̃ incipit teſtõꝛis ⁊ ipſaʒ no.⁊
tene mẽti. Pꝛo declaratione hui gl. q̃ro vtrũ vᷣba di
recta in codicillis trahant᷑ ad ſideicõmiſſũ: BGlo. ꝙ ſic ꝑ.l.
ſceuola.j.ad treb.⁊ videt᷑ tex.in.l.illud.S.tractari.j.de iu

re codi.⁊.l.cũ qs..ſeiã.j.de le.iij. Ja.de are.dicit ðꝛiuʒ di

cẽs ꝙ h̊ nulla lege reꝑit.⁊ dicit ꝙ ĩ.l.illud.fuerũt ba obli
qua.ſ.bũ volo qð ẽ obliquũ:ſec ſi eẽt vbũ mere directum

qꝛ tũc nunq; obliquat᷑ vt hac gl.ſʒ Old.ipʒʒ repᷣhẽdit ⁊ ab

oĩbus dãnat᷑ ꝑ.l.ſceuola.qᷓ̃ dicit ꝙ ex benignitate illa v/
ba trahunt᷑ ad ſideicõmiſſa.ſi enim eẽt vᷣbũ obliquũ trabe
ret᷑ de rigoꝛe ad ſideicõmiſſũ. ¶ Pꝛeterea vbũ volo ẽ dire
ctũ:vt.l.qm indignũ.C. de teſta. Pꝛeterea vt dixi pluri
es vbũ volo nõ ẽ directũ vel obliquũ de ſe niſi rõne adiun
cti.vt dixi in.l.apud auſidiũ.C. de op.le.ſʒ ꝓ Ja.de are.
facit gl.qẽ in.l.imꝑatoꝛ.C. de manu.teſ.ſʒ illa gl.nõ oĩno
bñ dicit. ſʒ dzʒ ĩtelligi ſm pᷣdicta. ¶ Alteri gl. dicit ſi p/
pter ↄditionẽ ꝑſone nõ valet trahi ad ſideicõmiſſuzʒ. q̃ro
mr facit pupillarẽ ſubſtitutionẽ ſilio vtꝝ valeat iure ſidei
cõmiſſi: Per iſtã gl. vi ꝙ ſic:q; ꝓpter cõditionẽ ꝑſone nũ
quã potuit valere iure directo qm mi nõ põt ſubſtituẽ di/

recto ⁊ pupillariter: qꝛ nõ hʒ ſiliũ in ptate: vt..e.l.ij. x. j.e
l.mr᷑.Cõtrariũ no.gl.iſti.e.S.exneũ.quã gl.ꝗdã tenẽt ſʒ

cõiter oẽs tenẽt gl.hic poſitã.Et ad illã qᷓ dicit ꝙ nullo in
revalet:dicũt.ſ.iure directo:ſʒ iure ſideicommiſſi ſic:vt hac
gl. ſic ĩ quolibet er᷑neo ſubſtituẽte:vt.j.de le.j.l.ſlius.vt

gꝗs hẽdẽ.·⁊.l.ex facto.in pᷣn.j.ad treb. Sʒ q̃ro ponamꝰ

ꝙ ſubſtitutio pupillaris ẽ facta maioꝛi vtrũ valeat iure ſi/
deicõmiſſi: Per iſtã gl.vꝛ ꝙ ſic:qꝛ ꝓpter cõditionẽ ꝑſone
nunqᷓ; potuit valere iure directo. Cõtrariũ dicũt oẽs doc.
nã cũ ſubſtitutio pupillaris debeat ſiniri adueniẽte puber
tate:ita ꝙ vltra nõ durat:ergo a pubertate nõ dʒ incipe:
vt.j.de vſufru.le.l.vſufru.cũ moꝛiar.ad h̊ facit.l.ſi füdum

p ſideicõ.S.ſfi. cum.l.ſe.j.ðe le.j.hoc tʒ do. Rai.⁊ Guil.de

cu.⁊ oẽs qð ſatis placet.Cõtra oĩa pᷣdicta v ꝙ talis ſpᷣſti
tutio nullo caſu poſſit valẽ ꝓpter defectũ ꝑſone iure ſidei
cõmiſſi.nã ab initio põt valẽ iure directo vlgaris q̃ põt ſie
ri a quolibet ⁊ cuilibet ergo ⁊c. Rñ.vt dicã in mã cõpẽdio
ſe in mã illa vtrũ cõpẽdioſa ↄtineat vulgarẽ. C Altimo
q̃ro vos hẽtis h̊ vtrũ vᷣba directa trahant᷑ ad fideicõmiſſũ
vel ecõtra.ſʒ q̃ro vtrũ vba vni ſubſtitutionis directe tra/
hant᷑ ad aliã ſubſtitutionẽ directa: Gl.h̊ notãter dicit ꝙ
ſic ꝙ vba dubia directa trahani ad vulgarẽ directã.allat
l.f. C. de hẽ iſti.vbi vba ſonabãt in pupillarẽ:qꝛ dicit titij
plocij hẽs eſto.⁊ ſic videbat facẽ hẽdẽ heredis:tñ ĩterpᷣtat
ibi imꝑatoꝛ eẽ vulgarem:⁊ ſic verba vnius ſubſtitutionis
trabunt᷑ ad aliam vt ibi dixi.

òèòðsð CQAQlarũ ẽ pᷣncipiũ huius.l.
C R Mi liberis. nõ ſũmo eam eo ꝙꝙ eſt qᷓ

daã diuiſio iõ ſeipſã ſũmat. No.tex.ibi cũ ſimł ⁊cẽ̃.
No.ꝙ de diſtributiuo qſqs qꝛ hʒ in ſe cõditionẽ vt dixi ĩ
l.hoc articulo.S.ti.j.⁊ pleniſſime in.l.j.j.de ↄdi.⁊ demon.
¶Op.ſꝙ nulla ſubſtitutio ſit pura cũ oĩs ſbᷣſtitutio ſit cõ
ditionalis ĩſtitutio:vt.l.cohẽdi.S.cohẽs.j.e.⁊.l.in rõne.S.
ſi filio.ad.l.fal. So.vt in gl. Op.dã h̊ ꝙ id qð ẽ idẽ ſit
ſile..l.qð nerua.⁊ qð ibi nõ.s.depo. Rñ.nullũ qð ſit per
oĩa idẽ dẽ ſile vt ibi:hic o idẽ quo ad effectũ:tñ diuerſũ qͥ
ad vᷣba illo reſpectu dicunt᷑ ſilia quo reſpectu ſũt diuerſa.

— Qui ẽ heres ꝑ mediã ꝑſonã alter
WMec uerba. ubſtitnt⸗

nõ admittii ꝑ ſubſtitutionẽ factã ꝑ

—

hec vᷣba ꝗſꝗs mihi hẽs erit.h.d.vel aliter. Qui ẽ hẽs deſũ
cto nõ ex ei iudicio nõ admitti ad ſubſtitutionẽ factã ꝑ
H vba ꝗſꝗs mihi hẽs erit.h.d.Et ẽ no.tex.ibi:qꝛ nõ ex iu⸗/
dicio veniũt ⁊c.ſimil tex.ẽ.j.vt le.no.ca.l.j.S.nõ ſolũ.nã ſi
eẽt heres hẽdis ex diſpõne defũcti:puta ex pupillari ſub
ſtitutione admittit vigoꝛe dictoꝝ vboꝝ.rõ q;ꝛ hʒ affectionẽ
defücti. caſus ẽ.j.e.l.pꝛfa.in pᷣn. ¶ Op.s.de in rẽ vᷣſo.l.iij
vbinõ refert qñ ꝑ obliquũ vłꝑ directũ aliꝗd ſiat vt patet.
So.h̊ aliud:qꝛ ↄſiderat᷑ affectio officio teſtõꝛis q̃ in eo ꝗ ẽ
hẽs ꝑ obliquũ nõ cadit. ¶C Alteri op.dẽ h̊ neq; heredũ
hẽs. in.l.q pꝛi.j.de acꝗ.hẽ.Dic vt ibi dicãa. ¶ lterius
op.j.de codi.l.q cũ teſtõ.vbi nõ curat quõ ſit hẽs. So.ibi
nullus erat ĩſtitut᷑ vñ in eis iſta vba nihil poterãt oꝑarihᷣ
vo ſic.vł aliter ibi volebat quoſdã grauare h̊ volebat eos
honoꝛaregꝗ honoꝛ nõ cadit in eũ in quẽ teſtõꝛ nullã hʒ aſ
fectionẽ.pᷣma ſo.magis plʒ:qꝛ illã tenebat Di.C Itẽ op.
ʒ.de do.iĩter vi.⁊ vxo.l.ſi donãte.S.j.Gl.nõ ſo.ſʒ dic ꝙ ibi
vltim noĩatus tʒ locũ pᷣmi quo ad effectũ donãtis:hic pᷣo
hẽs hẽdis nõ tʒ locũ pᷣmi quo ad effectum teſtãtis. Ex
gl.qᷓro quã ſubſtitutionẽ ↄtineãt iſta vba qſꝗs mihi heres
erit ſit hẽs ĩpuberi filio meo: Dicũt ꝗqdã ꝙ expᷣſſã vulga/
rẽ.ita tʒ Aʒo in ſũma hui ti.⁊ Di.in tractatu ſuo de ſub/
ſti. Gl. vo dicit ꝙ hic ↄtineĩ expᷣſſa pupillaris ⁊ tacita vul
garis. Ita nõ.iſti.e.in di.maj.ita tʒ Ja.de ra.⁊ Ci.in.l.pᷣ
cib*.hoc etiã tenui vobis.S.e.l.j.in tractatu vulgaris ĩ.q.
ꝗb vbis ↄcipiai.nã cũ hic ſubſtituat᷑ pupillo:qꝛ dicit ſilio
hẽs eſto:pʒ ꝙ ẽ expᷣſſa pupillaris ↄtinẽs in ſe tacitã vulga

rẽ vt ibi dixi. Altimo hac.l.ĩduco ↄ̊ Ja de are.⁊ Pe.

a dicũt ꝙ ſiliꝰẽ hẽs noĩe:ſʒ ſu nõ vt dicũt in.l.cũ ꝓponas
C. de hẽ. iſti. ſʒ dico Zꝛiũ:q; eodẽ mõ ẽ hẽs dñs ꝑ ſeruũ ſicut
pater

—. — — — —— 5a50044ʒ4— —

f f S—— -0— —,, „ — —,. — — — —

din
r
Wt
n
ſi⸗
ne⸗
00
ber
be
um
de
Nti
dei
ſie
di⸗
no

t
ni
1s

—

—E— —,, —

— ——

—
=

☛ e——

De vul.⁊ pu.ſub.

pater per filiũ vt dicà plene in.l.cuʒ ſilio.j.de le.j. C Al
timo hãc.l.induco ad.q.in q̃ ſemꝑ dubitaui.vos habetis
ꝙ ſi delegatio ẽ facta alicuiſ̊ noĩe dignitat trãſit ad ſuc/
ceſſoꝛeʒ in dignitate:vt ĩ.c. qm̃ abbas ex de of.dele.⁊ no.
ʒ.de iuriſdi.om.iudi.l.⁊ qꝛ.⁊.l.tale pactũ.ᷣin ſi.de pactis.
modo pone cõpꝛomiſſũ factũ in aliquẽ abbatẽ ſ noĩe di
gnitaſ:an trãſeat ad ſucceſſoꝛẽ in dignitate: Vr ꝙ ſic ꝑ pᷣ
dicta iura. In ↄꝛium vr caſus h.nã Iʒ ſub noĩe appellati/
no hᷣ ſit ſcã ſubſtõ ꝗſꝗs mihi heres erit:nõ trãſit in eos in
qs nõ cadit affectio ʒ ſuccedãt ĩ nomẽ appellatiuũ vt h
ita ĩ qõne iſta.vñ ſicut cõpꝛomiſſũ nõ trãſit ad hẽdeʒ:vt.l.
diẽ ꝓferre.S.j.S.de arbi.ſic nec ad ſucceſſoꝛẽ in dignitate:
vt hic. t hꝰ tʒ Inno. in ſili in.c.ſfi.ex de of. dele. Nec ob.
qð dicimꝰ in delegatiõe facta ſub noĩe dignitaꝶ:qꝛ illð ve
rum qñ aliq̃ iuriſdi cõmittit:ſʒ.q.nr̃a loqĩ qñ cõmittit᷑ ali/
qð exercitiũ ſeu aliqs actus:vt cõpꝛomiſſũ ⁊ ſilia:vt no.ꝑ
Inno. in.d.c.ſi. ex de oſ.dele.⁊ hec multũ faciũt eaq̃ di
xi in.l.qdã relegatꝰ de re.du.⁊ id qð ſit qᷣtidie.Dicit te
ſtatoꝛ facio meũ executoꝛẽ pᷣoꝛẽ tał hoſpitalis.nã ſᷣm pᷣdi
cta v ꝙ ſuccedẽs in hoſpitali nõ ſit executoꝛ necĩillo oſ/
ſicio ſuccedat.qdð ẽ ↄ cõeʒ obſuãtiã ⁊ j ea q̃dixi in.l.qdã
relegat.ſʒ dic q teſtõꝛ dat executoꝛẽ ĩ vltia volũtate dat
eũ in locũ executoꝛis legitimi:hꝰ ẽ in locũ epi ꝗ ẽ legitimꝰ
executoꝛ:vt.l.nulli.⁊.l.ſigs ad declinãdaʒ.C.de epi.⁊ cle.
ſicut gꝰ illa executio deſeri ſub noĩe dignita: ita h̊ cõpꝛo
miſſũ qð detfert in locũ legitime.vñ magis de dignitate qᷓ;
de pſona vẽ ſenſiſſe:ſʒ ſi vellem ꝙ iſta lex nil facit:dic ꝙ lex
iſta loqtur qñ ſũt aliqꝗ ſubſtituti ſub noĩe appellatiuo ꝑ te
ſtatoꝛẽ ĩpoſito ⁊ itroducto q; ip̃e eos heredes ĩſtituit:ſʒ ſi
eẽt aliud nomẽ appellatiuũ nõ ĩtroductũ ꝑ teſtõꝛẽ:nõ cu/
rarẽ an eẽt pᷣm vł ſcðs:vt dixi in ſolutiõe ↄꝛij.l.ſiqs cũ nul
lam de iure codicill.puto tñ ea q̃ dixi de arbitrio ⁊ arbi/
tratoꝛe eẽ va ꝑ ea q̃ no.ꝑ Inno.in.d.c.vlti.ex de of.dele.
nõ hẽtis h̊ alia niſi ꝓ recitabo h̊ aliq̃s.q. q̃s omiſi.S.l.j.
§. hec verba. C Et qro vtrũ ſubſtõ ſcã per hec vᷣba qſꝗs
mihi heres erit:vel ꝑ hec vba eos qͥs mihi heredes iſtitui:
vtrũ admittant illi ꝗ ſũt iſtitutiĩ ſco gdu: vt ſpſtituti vul
garit᷑ vl pupillarit᷑ alti ſilio: Rñ.ſic qꝛ iudicio teſtõrl veni⸗
unt: vt. d. F. bec vba. C Quero qd ſi teſtõꝛ ſubſtituit per
h voa ſi tal deceſſerit ſſtituo hẽdes meos infraſcriptos.

demũ poſtea in teſtõ ĩſtituit paupes eligẽdos ⁊ nominan

dos ꝑ aliquẽ: vtꝑ illi pauꝑes admittant ex ſubſtõne illa:
Rñ.⁊ aduerte pptillã dictionẽ ĩfraſcriptos.nã ſcripti di

cunt᷑ illi q pñt legi nõ ꝗ pñtĩtelligi:vt pbai in.l.j.circa bn.

ð.de his q̃i te. delen. paupꝑes aũt electi nõ pñt legi ĩ teſtõ

lʒ ex teſtõ cõpꝛehẽdãtur. Ego dicerẽ ſic ſiqdẽ teſtõꝛ nllos
ſacit hẽdes qᷓs noĩatos ſcripſerit iſtitutos vł ſubſtitutos:

tũc de neceſſitate opʒ ĩtelligi de eis pauꝑib qm alij nõ ſũt

ſcripti ⁊ ſic ↄſtat teſtõꝛeʒ de his ſenſiſſe:vt.l.ij..de libe.

poſthu.ſacit ad hoc.j.de au.⁊ ar.le.l.pediculis.s.itẽ cuʒ
q̃reret. Si vᷣo alios heredes noĩatim in teſtõ ſcripſerit ad
illos refer: illa ſubſtõ qm ſũt ſcripti ⁊ vere ſũt infraſcripti
⁊ in dubio debem ſtare ꝓpꝛie ſignificatiõi:vt.l.nõ alit.j.
de le. ijj. ⁊.l.j. ſi is q nauẽ de exerci.Sʒ qñ ſubſtõ eẽt ſcã
ꝑ iſta yba ꝗſqꝗs mihbi heres erit vel eos qͥs mihi heredes ĩ
ſtitui c ſilia vba: tuc in caſu iſto venirẽt paupꝑes ſic electi:
q; veniũt ex iudicio teſtõꝛis.ꝓbaĩ in.l.vnũ ex familia.j.de
le.ij. qð tene mẽti:iõ reſpice multũ ver ba teſti q̃lit ſũt ↄce/
pta. ¶C Altimo no. ꝙ verbü inſtituo trahit᷑ ad ſubſtõneʒ
—dir ectã de qꝗ dicem. j e. l. centurio.
H Artes. LOp. C. eo.l. fi. Sol. vt dicã. j.l. pxi.

ditarijs poꝛtionibad ſubſtitutionẽ vocani. h. d.
HOp. ad hãc.l.de.l.lutius.ꝭ.llutius.j.de leg.ij. vbi dĩ q
oẽs vocant᷑ ad virileʒ. Dicit gloſol.vt ibi.Alij vero dicũt

— Diſiunctus in vnã dimidiã ⁊ plu
◻ J ater. res ↄiũcti in aliã dimidiã ꝓ here

aliter yt no.ð. tij.l. liber homo. S. titius. vybi dẽ , gemina

tio verboꝝ illud inducit. Sed ſo.iſta nõ eſt bona.nã h̊ nõ
ſuerũt verba geminata ſiue oꝛones geminate: ſʒ fuerunt
oẽs noĩati vna ⁊ eadem rõne. Alij vt Ja. de ra.dicũt q;
ibi ꝓpt᷑ relatiuũ ꝗs vident ſingularit᷑ noĩati. Illa ſo.appꝛo
bat᷑ ꝑ QCi.C. e.l.vlti.ſed ĩ veritate ẽ ð iſtũ tex.q; ponit re
latiuũ qͥs.⁊ vẽ cõiter ↄ glo.⁊ no.l.ſiue a certis.j.de duobꝰ
reis.vbi relatiuũ qs vł ꝗ nõ ĩducit ꝙ plures videani ſin/
gularit᷑ noĩati.qd dicemus: Certe teneo ſo.glo.poſite ĩ.l.
ad quã gl.ſecũdo remittit.nã ex eo ꝙ teſtatoꝛ vetuit alie/
nari ex familiã pᷣſumit ꝙ voluerit cuiq; dare viruẽ:vt ibi
no. ¶ Alterius op.de.i.fi.C.e.ti.Iſtud ꝛiũ ẽ valde ditfſi
cile.Glo.h̊ t ibi mitas ſo.ponit. q̃ oẽs diuinationẽ ↄtinẽt
ſz veritas ẽ ꝙ ibi ẽ ſubſtitutꝰ hãc dictionẽ diſtributiuam
ꝗſꝗs vñ ꝗlibet vĩ noĩatus:merito ꝗlibet vꝛ ſubſtitut i vi
rilẽ:h̊ vero ſubſtituit᷑ ꝑ iſtud relatiuũ qͥs qð ẽ magis colle/
ctiuũ q; diſtributiuũ.Dicit enĩ qͥs ſibi:qð nõ ẽ diſtributi/
uuʒ:ſʒ magis vnitiuũ ⁊ collectiuũ.nã collectiuũ ẽ cũ nõ re/
perit in plurali numero ⁊ ad plures noĩatos referi.Et h̊
ſol.pʒ ex ſigniſcatione verboꝝ.⁊ h ẽ va quã ſequunt᷑ doc.
vltramon. Et audiui a qdã antiq docto.q Mar. de fa/
no introgatus de ſolone hui ↄꝛij ſic rñdit. ¶ Sʒ õ̊ illam
ſo.op.ſi ꝑ diſtributiuũ vꝛ qlibet noĩatus:gꝰ in viriẽ ꝗlibʒ
admittit᷑ nõ ꝓ hereditaria poꝛtiõe qð ẽ ↄ caſũ.S.l.ꝓpxi.in
fi. ⁊.l.ſi in teſtõ.ð.e. Rñ.ꝗlibet vꝛ noĩatus noĩe appellati
uo:⁊ iõ int᷑ ſe in poꝛtionib q̃ eos tangũt hẽbũt poꝛtuiones
hẽditarias ſʒ q;tũ ad ex᷑neũ hẽbũt viriles. Nec ob.il.ſi.C.
e.ꝗᷓ vĩ velle ꝙ etiã hẽant int᷑ ſe viriles:⁊ illud iõ qꝛ etiã ĩ hẽ
ditate hẽbũt viriles:geeẽt S.l.õ.ÿpxi.in ſi.⁊.S.e.l.ein teſtõ.
¶Altio gl. op.de.l.j.C. e.ſʒ illa Rorcat XF Rieonint.
Spes ſubſtõnis pupi
Ed ſi plures. a ad heredẽ n trn,
ſit. h.d. Op. de.l. qui liberis. S. verba.S. eo.

Bic ibi obijcit ipſi pupilo. Idẽ de ſpe ſubſtõnis recipꝛo/

ce:vt.llutius.S.ſi.j.e.¶ QOp.j.de.l.ꝗ patri.j.de acq.hẽ.
Sol.vt ibi dicã: ⁊ nota bene iſtũ tex.qꝛ qtidian eſt.
Iſte eſt bonus.S.⁊ hũiſtis in.l.ij.

Quos p oſſũ. pꝛius s e. C No.ꝙ exiſtentia

ſuiheredis oꝑat᷑ trãſmiſſionẽ hereditat᷑ patne:vt dicaʒ.j.
e.l.ſi filius ꝗ pꝛi.⁊ pleniſſime in.l.ex militari.j.de teſ.mili.
ita oꝑat᷑ traſmiſſionẽ pẽne hẽditaꝶ ex pupillari.quod no.
mltũ:vt h eſt caſus. Quero gꝗd ſi pꝛ fecerit ſibi de ſilio
ſuo ⁊ neceſſario volũtariũ:vtputa qꝛ dedit ſibi ſubſtitutuʒ
vulgarit᷑ ꝑ.l.ſi filius hẽs.de li.⁊ poſthu. an potit facẽ ne/
ceſſariũ ſilio ſuo:Et dic ꝙ ſic:vt hᷣ qꝛ ſufficit potentia ſua:
iõ nõ reqrit ꝙ ſaciat qð no. ¶ Quero vtrũ bñſiciũ abſti/
nẽdi qð hʒ ſilius in hereditate pꝛna hẽat locũ in heredita
te fraterna:Et dico ꝙ ſic:vt.l.ſi ſilius ꝗ parri.j.eo.

= — Subſtitut pupillarit᷑ nõ põt
Vilio ipuber hereditatẽ pupilli ſeparare a

paterna ſi ẽ adita ꝑ pupillũ. Itẽ niſi adeai ex patna non
põt ex pupullari adiri.h.d.cũ..ſe.⁊ ẽ no.tex. bi nõ põt
ibi rũdet ⁊ no.ibi ↄiuncta eniʒ. In tex.ibi hẽe pñt ſine pat
na.nã aut ſilius adiuerat hẽditatẽ pꝛis ⁊ nõ ↄcedit ſepa/
ratio pſonalit᷑:vt.S.ꝓxi.S. Aut nõ adiuit:⁊ tunc ꝑ me nõ
pñt oſirmari tabule pupil.qꝛ repudiaui: ⁊ ſic nõ defertur
ex eis hereditas: vt.j.ꝓxi.o.anteq; aliquid recitem vide
pꝛius S. ſequen.

„„ Extraneus ſolus inſtitu repudiãdo
Si ex aſſe. cre liratẽ paternã nõ põt agnoſcere

pupillarẽ. h.d. ¶ In tex. ibi inſtitutus erneus.ſecus ſi eſ
ſet ſuus: vt. .e.l. ſi flius q pꝛ. ¶ Op. ad.S.ſilio ꝙ poſſit
ſeparari hẽditas pais ⁊ filij:vt.l.ſi nlius q pĩi.j.e.So.ibiſi
lius adiuit ⁊ ꝑ bñſiciũ reſtõnis abſtinuit: H̊ nullo mõ vt h
Fm vnã lec. Sʒ dubitaĩ an in caſu iſtius.l.ſubſtitut poſſit
petere reſtõnẽ ex ꝑſona pupilli vt ſe abſtineat a paterna?:
Vr ꝙ ſic ꝑ.l.nõ ſolũ.S. de inĩteg. reſti. Sed õ h vĩ per
hãc.l.ybi hʒ neceſſe ytranq; hie vel neutrã. Sed rñde q;

De vul. pu. ſub.

haberet neceſſe habẽre.iſ.ipſo iute niſi reſtõnẽ imploꝛet.
COp. de.l.ſi filius qui pꝛi.j.e.vbi põt hĩe vnã ſine alia.
So.ibi vterq; erat ſuus ⁊ neceſſarius:qꝛ duo ffes vñ exi
ſtẽtia ſui hẽdis:lʒ vterq; repudiaret ↄfirmat tabulas pu/
pillares:h̊ vero vnus erat exneus ipo iure ⁊ pupillo repu
diante ſecus:qꝛ exñtia ſui heredis nõ hʒ locũ vbi beredeʒ
cx̃neũ hʒ.vt.l.apud iulianũ.s.idẽ iulianꝰ.j.ad tre.⁊ dicaʒ
in.l.ſi ſilius ꝗ pꝛi.j.e.¶ No.ibi ↄiũcta ẽ hereditas ⁊c̃.qa
effecta eſt vna hereditas. ¶ Altimo vide glo.q incipit ĩ
mo g̊ᷓ ibi.l.libeꝝ.ſʒ ibi vnũ nõ depẽdet ab alio:nec ẽ pars
eius ſicut ĩ diuerſis legaſj fuat᷑:vt.l.ſi duobꝰ.j.de le.ij. Di.
Op. ad..ſi ex aſſe.de.l.apð iul.S.idẽ iul.j.ad trebel.
So.h̊ dicit ex aſſe:⁊ ſic nullũ hʒ coheredẽ cuius aditione
poſſẽt tabule pupillares ↄfirmari:ſ ibi ſic. Di. C Qũo
qd ſi heres eẽt ex aſſe:tñ in teſtõ ẽ qdaʒ heres in re certa
an ꝑ eius agnitionẽ ↄfirment᷑ tabule pupillares? Dico ꝙ;
ſic:qꝛ cũ nõ repiat ali hẽs vlis iſte ĩſtitut ex re certa erit
ylis hẽs:vt.l.j.S.ſi ex fũdo.ðS.ti.j.⁊ plene dixi in.l.ex fcõ.e.
ti. Sʒ aduerte q; ĩ iſtõne in re certa nõ fuerũt appoſi

ta illa verba:⁊ plus de bonis meis petẽ nõ poſſit: qꝛ tũc

nõ hẽ loco vlis heredis:ſʒ teſtm vitiaret᷑ vt dixi ĩ.l.quoꝶ.
ỹ.ti.j.⁊.l.pe.S.de iniuſ.te. ¶ Op. -de.il.ſi ſilius ꝗ pꝛi.j.eo.
So.ſᷣ fuit inſtitut᷑ er̃neus idẽq; ſubſtituſ:ibiſi.¶ Op.
de. l. pꝛ.de pꝛi.credi.So.h̊ qñ filius eſt exhẽdatus cui fcã
eſt ſubſtõ:ſecſi ſe abſtinet cũ ẽ inſtitutꝰ:qꝛ tũc exñtia ſui hẽ
dis ↄfirmat tabulas pupillares. Iſta mã ponit in gl. in.l.
qdã eulogio.C.de iure deli.⁊ ꝑ DNi.ĩ di.maõ̊.j.de acq.he
redi.vide gl.q̃ icipit ad hPcc.ibi.l.qð vulgo.So.qͥ ad cõ
ſirmationẽ eoꝝ q̃ ex teſtõ dependẽt requirii aditio vt h̊ cũ
ſi. ⁊.l.cuʒ pꝛonus.j.de bo.qq̃ li.ſed qͥ ad mutationẽ pꝛioꝛis
voluntatis ſufficit poſſe adirt nõ adeat vt in ↄꝛio.
l , ubſtitutio pupillaris poꝛ
Ad ſub ſtitutos.igitur ad tabone “ ſi
lij:niſi ex teſtõ mili.alit᷑ ſpalit᷑ diſponent.h.d.Dẽ pᷣ ad ſub
ſtitutos pupillares:quero an hᷣ ſit veruʒ:ſiue qs ſuccedat
ex tacita pupillari ſiue expᷣſſa:Di.dicit ꝙ ſic.pᷣ qꝛ loqtur
hec.l.gnãliter.ſcðo qꝛ eſt eadẽ rõ ne decedat pupillus ꝓ
parte teſtat'? p parte nõ. ¶ Quero qre aliud ẽ ĩ milite:
Rñ.q; miles põt decedere ꝓ parte teſtai' ? ꝓ parte inte

ſtatus.⁊ idẽ põt facere in teſtõ pupilli.pᷣdicta vera in ſilio

legitimo.quid in arrogato:dic vt dixi.j.ꝓxi..
1 —. Pater legitimus tm̃ põt ſubſti/
6 n arrogato. iuere nlis⸗ pupillarit i in his
q̃ ab eo ꝓfecta ſut.h.d. ¶ No.tex.ibi vtputa arrogatoꝛ
⁊c.ᷣm h̊ ↄtingit ꝙ pupillus decedat ꝓ parte teſtatP ⁊ pꝛo
parte nõ. Cõtra.l.ius nr̃m.j.de re.iur. Rñ.poſito vno in
cõueniẽti ſeꝗt aliud incõueniẽs. vnũ ĩcõueniẽs ẽ ꝙ ꝗs hʒ
duos pꝛes:vnũ nãlẽ ⁊ legitimũ aliũ legitimũ tm. Eadẽ rõ
ne ſeꝗt᷑ aliud ĩconueniẽs ꝙ pupillus põt decedẽ ꝓ parte
teſtat ? ꝓ parte inteſtatꝰ:⁊ cũ duob teſtis qᷣrũ vnũ ẽ ſcm̃
a prĩe nãli:aliud a legitimo:qð dic vt.l.ſi arrogatoꝛ.s.de
adop. C Altimo gl.adducit hãc.l.õ ambaſiatoꝛes me/
diolañ.de qͥ in.l.q/ꝓpꝛio.S.ꝓcura. vt ĩ cetis.S.de ꝓcu.⁊
dixiĩ.l.ſi vo.S.itẽ qcꝗd.s.ſo.ma.¶ Vltimo no ĩ ſi.hꝰ. S.
ꝙ qcqd ſilius hʒ bñſicio pꝛis ſeu eius occaſione dẽ ꝓſecti
ciũ vt h̊ cũ ſi. alle.in glo.⁊ no.in.l.cũ opʒ in pᷣn.de bo.q̃li.
CEgo limito hᷣ dictũ ſic ꝙ filiꝰbʒ bñſicio pꝛis.iĩtelligo ꝙ
bñficiũ pꝛis ſit cauſa ꝓxima vel ſit cauſa remota ĩmediata
tñ:ſicut verbi gr̃a reꝑis ſiliũ meũ ĩ oſtio ⁊ des ſibi aliquid
qð nõ dares:niſi ꝓpt᷑ me.vñ cũ ſim cauſa ꝓxima vl cauſa
remota nõ miltũ q̃ſi imediata:qꝛ das ei pure nõ tñ dares
niſi ꝓpt᷑ me.ſecus ſi pꝛ eẽt cauſa remota:qꝛ ꝓpt᷑ patrẽ me
um hũi noticiã cũ qͥdã dño:tñ ſcio facè ita ꝙ dñs ille dili/
git me plus q; patrẽ meũ.certe illð qð darei mihi ab illo
dño nõ erit ꝓfecticiũ ſ aduẽticiuʒ. hãc dẽiam ponit tex.
no.in.l.ſociũ q.S./p ſocio. Ex h̊ hẽs colligẽ multa.pone
ꝙ aligꝗs duxit vxoꝛẽ ⁊ nũt encenia vxoꝛi:otingit ꝙ diſſol⸗

5*

nii matrimoniũ:qro cuius debẽt eẽ ille res donate? Rñ.
ſiqdeʒ donatio ẽ facta a ↄſãguineis ex parte viri illa do/
na fuerũt ſacta ↄtẽplatione viri.vñ de bonis viri vꝛ ꝓfe/
ctum vt h̊ dũ dicit arrogatoꝛie amicus vł cognatꝰ.vꝛ enĩ
magis facta marito q; vxoꝛi.ſʒ in encenijs factis a ↄſan/
guineis vxoꝛis vident᷑ facta ↄtẽplatiõe vxoꝛis:⁊ ita hꝰ an
no de facto ↄſuluiin.q cuiuſdaʒ domine.

„.SSialigs ſibiipi ſſtituat nõ valet niſi ſub/

ſtitutio cõmodũ auſerat.Et iſtũ.S.exami/
naui plene.j.e.l.f.in tex.ſiue mutatione cauſe ſiue oblati/
one cõmodi ex ubſtitutione ꝓuenientis.
S apacitas ſeu incapa/
Yis ꝗ heres. citas ſubſtituti vel inſti
tuti tꝑe moꝛt᷑ pupilli inſpicit.h.d. ¶ In tex. ibi filius de
ceſſerit.lʒ nõ eẽt capax tꝑe moꝛj patris ipuberis. Itẽ ibi
paſſus.ſubaudi:q;ꝛ tempoꝛe deceſſit pat erat capax. Di.
Op.ꝙ gꝗs debeat eẽ capax trib'tꝑibꝰ:vt.l.ſi alienuzʒ.
G. in exnis.S.ti.j. So.h̊ veꝝ qñ ꝗs ẽ hẽs iſtitutus ipᷣi teſta/
toꝛi:ſʒ qñ ꝗs ẽ inſtitutus pupillo ĩſpicii ts moꝛi pupilli.
vñ fateoꝛ ꝙ reꝗrit ꝙ ſit capax tpꝑe teſti ⁊ moꝛtis pupilli ⁊
adite hereditat.media vᷣo tꝑa nõ nocẽt:vt.l.ſʒ ⁊ ſi in cõdi/
tione.S.ſolemus.s.ti.j. ¶ Vltimo ſcias ꝙ qdã legũt alio
mõ hũc ſinẽ ꝙ ſubſtitut fuerat aggrauatus ſub aliq̃ pnna
quã lec.gl.repꝛobat qꝛ dic ꝙ de iure iſto nõ potat pena ĩ/
poni.ſ certe iſta rõ nõ ẽ bona:q;ꝛ imo potat fᷣm iſta iura
pena ĩponi:vt dixi ĩ.l.j.⁊.ij.de his q̃ pene no.⁊ no.i.l.ml/
ta.j.de ↄdi.⁊ de.Sʒ nõ placet illa lec.qꝛ nõ ↄgruit lr̃e.

— T5 2„ 4 Exyñtia ſui hẽdis
Yfilius Ab gtri. opat᷑ ↄfirmationẽ
tabulaꝝ pupillariũ ad cõmodũ filij abſtineni.h.
d· iſta ſolẽniſſima lex. Et diuidit in tres partes pᷣncipales.
pᷣ ponit dictũ.ꝛ ꝰrñdet duabꝰobiectiõib õ dictũ.ttio po/
nit᷑ q̃dã illatio ex pᷣdictis.ſcᷣa ibi iuſtius. t᷑tia ibi itaq; le/
gata. C Ad euidẽtiã debes ſcire ꝙ lex nr̃a in pᷣma parte
ſuihʒ diuerſas lec.qꝛ caſus variant ſex modis:tribꝰ mõis
reſpectu ſilij ſubſtituti. Itẽ als variant tribus modis re/
ſpectu eius cui ſacta ẽ ſbſtõ. Hoc pᷣmiſſo pono caſũ ſic.ꝙ
qdã ſiliũ maioꝛẽ heredẽ iſtituit ⁊ filii pupillũ exhẽdauit:
vel eũ inſtituit ſʒ ſe abſtinuit ab hereditate pꝛna:moꝛii pu
pillus in pupillari etate iſte frater maioꝛ iſtitutꝰ vult here
ditateʒ pat᷑nã repudiare ⁊ pupillarẽ amplecti:qꝛ ſibi pu/
pillus ſubſtitutꝰẽ pupillarit᷑ qᷓro an poſſit: Rñ.iuriſcõſul
tus ꝙ põt.vł ſic pone caſũ ſimpłr ꝙ iſtituit vnũ maioꝛẽ ſu
um ſfiliũ ⁊ eũ alti filio ſubſtituit:de illo cui ſacta ẽ ſubſtõ ni
hil dꝛ ꝙ fuerit ſactũ:moꝛit pꝛ ⁊ ille ſilius cui facta ẽ ſubſtõ
mõ filius ſubſtitutus vult hereditatẽ fris ⁊ dimittẽ hẽdita
tem pꝛis an põt:Et rñũdet ꝙ ſic:vide lr̃am vſq; ad v.iuſtũ.
¶ In tex. ibi frater.hᷣ nõ ſit mentio de inſtõne ipuberis
fratris.vñ dic ꝙ h̊ ĩpubes fuit exhẽdatus ſᷣm Ja. de ra.
vł inſtitutꝰſ repudiauit ſʒ opi.poſitã in gl. ¶ In tex.ex
titerit iuris ciuilis auẽte nõ ꝑ ĩmixtionẽ vl aditionẽ.Glo.
tãgit h̊ ⁊ Di.addit ſic dʒ bñſñcio pᷣtoꝛis ĩ v.iuſtiꝰ. Pone
obijcit᷑ ad iſtã deciſionẽ nõ põt ſubſtitut᷑ ſeparare bona
patna a bonis pupillaribꝰ: vt. S. e.l.q̊ ⁊ ſi plures..fi.?. C.
de iure deli.l. qð eulogio.ſʒ h̊ ꝑmittit᷑ ſeparatio qᷓre male
rñdet iuriſcõſul ꝙ iuſtius ſacit pᷣtoꝛ admittẽ ſeparatiõeʒ
qᷓ; facere ↄꝛiũ.iuſtius ẽ id inter fr̃es qᷓ; ẽuare ↄꝛiũ maxime
qꝛ frat᷑ alteri fratri ab inteſtato ſuccedit. ¶ In tex. ↄceſ/
ſerit. Aſſume ibi pñtẽ vſq; ibi itaq; ⁊ poſtea reuertere ſu/
pꝛa ibi etenĩ ius dicẽtis.⁊ tũc pone caſũ. C Scðo op.ꝙ
teſtm pupillare nõ põt valẽ ſi ex paterno nõ adi hẽditas:
ſupꝛa ponii ex pꝛno nõ eſſe aditã hereditatẽ:g pupillare
teſtm nõ põt valẽ maxime de iure pᷣterito ſʒ ꝙ filᷣ hʒ bñſi
ciũ abſtinẽdi nec ẽ heres ipᷣo iure.Ad qð rñdet iuriſcõſul
tus bñſiciũ abſtinẽdi ẽ a pᷣtoꝛe introductũ in fauoꝛẽ filio⸗
rum:ne inuiti obligarent᷑ oneribus hẽditarijs:ſʒ in his qᷓ

in eoꝝ cõmodum exñtia ſui hbẽdis oꝑarei voluit ptoꝛ eos

remanere.

plli⸗
cdi⸗
alo

en
enai

Niug

ln,
lie.
hids
gtione
entb.
vales,
o /
ile/
arte
nöis
re/
e
guit:
Müpu
there
bipo/
ſcöſl
leſn
ſöni
bſto
Gita
ſt.
eris
ra.
ver
Glo⸗
oſe

l

De vul.⁊ pu.ſub.

remanẽ. Ideo in caſu illo exñtia ſui hẽdis operat: qꝛ ad
ipᷣius ſilij ſubſtituti cõmodũ ꝑtinet.h.d.vide lr̃aʒ ibi etenĩ
ius dicent᷑ tc.i.pᷣtoꝛis q ↄceſſit ſilijs ĩ ptãte manẽtib bññ

ciũ abſtinẽdi. ¶C Et no.hũc tex.q ẽ valde no.⁊ mẽti tenę
dus ĩ v.itaq;.iuriſcõſultus ponit illationẽ: ex dicto pone

caſũ.Ego video ꝙ põt repudiare pꝛnã ⁊ adire pupillarẽ:
q̃ro q̃lit᷑ debent᷑ legata ⁊ q̃lit᷑ iponũ rõ.l.fal. Rñ.iuriſcõ
ſult' legata debent᷑ ex ſcdis tabulł:⁊ rõ.l.fal.imponit᷑ re/
ſpectu bonoꝝ ipuberis nõ reſpcũ bonoꝝ pꝛis. No.g
ex hac.l.ꝙ bñſiciũ abſtinẽdi ẽ ĩtroductũ in fauoꝛẽ ſilioꝛuzʒ
nõ ĩ eoꝝ odiũ qð tene mẽti ꝑpetuo. C Nüc op. ex teſtõ
ex qͥ nõ adit᷑ hẽditas nõ põt ſuccedi pupillo ſeu nõ põt hẽe
locũ ſubſtõ pupillarl: vt.S.e.lij.S. adeo.⁊.l.ſʒ ⁊ ſi plures.
§. ex aſſe. ſʒ ʒ ꝙ poſui caſũ hẽditas nõ fuit adita ex pꝛno
gcc̃. Muius timoꝛe variat᷑ lec.tribꝰ mõis ĩ fre ſubſtituto
pupillarit᷑pᷣ ꝙ h̊ fr adiuit ſʒ ꝑ bñſiciũ reſtõnis ſe abſtinuit
⁊ H vult dicẽ tex.pꝛnã hẽditatẽ recuſet dico ꝑ reſtõnẽ in ĩ/
tegrũ. Iſta gꝰ aditio ↄfirmat tabulas pupillares ſʒ iſtam

lec.q̃ lec.ponit in ſi.pᷣme gl.ibi vł dic ꝙ recuſet ⁊cc̃.ſʒ hanc

lec.hẽs caſuʒ. No.ꝙ ſi aliqs adiuit ⁊ poſtea reſtitui:
vt abſtineat remanẽt firme tabule pupillares:ſʒ ð h expᷣſ/
ſe ẽ ĩ.l.nõ ẽ nouũ.sð.de ↄdi.inde.vbi aditio reſtõne ſecuta
nil opat᷑. Rñ.ſuſtinẽdo hãc lec. ꝓut poſſum reſtõne ſecu
ta aditio pᷣcedẽs nil oꝑat᷑ his ĩ ꝗqb hẽditas adita diminui
tur. Ita loqꝗt.l. ꝛia.ſfallit ſauoꝛe libertaʒ ĩ.l.ſi mlier.ð.de

mi.⁊.j.e.ti.l.intdũ. ¶ No.ſm h̊ in hac.l.tractat de his qᷓ

nullã hẽditat diminutionẽ reſpiciũt.ſʒ h̊ͥ hẽs in hac.l.vnũ
valde ſingulare ĩ.S.eteni ius dicẽtis ⁊c. ꝙ cũ ille q adiuit
⁊ ẽreſtitut remanet hẽs noĩe:vt.l.ſʒ ⁊ ſi ſine.S.ſʒ qdð pap..
de mino.illð ipʒ eẽ hẽdeʒ noĩe hʒ effectũ ĩ oĩbꝰĩ qb cõmo
dũ ſuũ verſat᷑ ⁊ hẽditas ꝑ h̊ nõ minuii ſʒ hãc lec.⁊ ꝑ ↄñs
remanẽt firme datiões tutele ⁊ ſilia ꝑ q̃ hẽditas nõ minui
tur. Verũ q; iſta lec. aliquãtulũ ↄtinet diuinationẽ:iõ alij
dicũt ꝙ iſti ſes hẽbant coheredẽ cup aditiõe ↄfirmate ſũt
tabule pupillares hec lec.ponit in ꝛ glo.ibi itẽ pone.iſta
lec.ẽ clariſſima:vt.l.apud iuł.S.idẽ iul.j.ad tre.⁊.l. q̃ſitũ.
de acqꝗ.hẽ.ſʒ tũc ſequẽtes v.nõ eſſent neceſſarij.ſ.S.iuſt.⁊
S.eteniʒ ccẽ. C Quare alij legũt tertio mõ ſateoꝛ ꝙ nullłs
adiuit tñ exñtia ſui beredis iſt ſilij repudiant ↄnrmat
tabulas pupillares: ⁊ iõ ex eis põt ſuccedẽ lʒ omittat pat᷑
nã. hec lec.ẽ a ⁊ nil ↄtinet diuinatiõis:⁊ ponit ipᷣam glo.

j. in pᷣn. ⁊ ipam tʒ Dii.de acq.here.ĩ di.ma.⁊ Ci.in.l.q

dã eulogio.C. de iure deli.⁊ ibi glo.nõ ſirmat lʒ tangit.⁊

ipᷣam tʒ Ja.de are.⁊ ꝓbat i.l.ſilq ſe.de acq.here.⁊.liu/

lianus.e.ti.⁊.j.de pᷣui.credi.l.ſi pꝛ.¶ Scðo op ſubſtitui
nõ põt ſeparare bona pĩna a bonis pupilli:vt.S.c.l.ſʒ ⁊ ſi
plures.S.ſilio.⁊.l.qdã eulogio.C. de iure deli.¶Huiꝰʒ
rij tioꝛe hec lec.hui.l.in eo fr̃e ĩpubere cuiẽ ſcã ſubſtõ va
riat᷑ trib mõis.ᷣ ꝙ h̊ ſit ſpãle ĩ fre ſubſtituto.hec lec.bma
ponit᷑ in p̃ᷣn.gl.q̃ icipit ↄtra.S.l.ſʒ ⁊ ſi plures ⁊c.⁊ qdð glo.
diẽ. C. de lega. l.cũ qõ.dʒ dicere.l.ꝗqdã eulogio.C. de iure
deli. ⁊ ponii etiã hec lec.in iſta gl.ibi vel adiuit ⁊c. Iſta le/
ctu.ſi tu poneres ĩpuberẽ hereditatẽ adiuiſſe nõ eẽt bona
nã iã iũcta hereditas eẽ cepiſſet:vt.l.ſʒ ⁊ ſi ples.S. ſi filio.
ð.e.iõ nõ põt ſieri ſeparatio:vt.l.j.⁊.ij.j.de acq here.p/
pter qð alij legũt alio mõ ſeu eodẽ:lʒ limitãt ⁊ dicũt:ↄce⸗
do iũ ⁊ dico ꝙ frat cui ſacta ẽ ſubſtõ repudiauit ſiliter.
nã frat᷑ ꝗ ẽ ſubſtitut repudiauit ſine dubio: vt dicit tex.

hãc lec.ponit glo.ij pᷣn.hui.l. Iſta lec.eſt ne vera: ⁊ ſim

hãc lec.ponii ꝙ vterq; frat᷑ fuit ĩſtitut ⁊ vtq; repudiauit.
Szʒ tũc op.qñ ſilio dat coheres exñtia ſui heredis nil
oꝑaĩ:vt.l.apð iuł.ꝭ.idẽ iul.j.ad tre.ſy fuerũt duo ſilij:⁊
ſic ſilius repudians hũit coheredẽ:g' exñtia ſui hẽdis nil
oꝑat᷑. So. ſuſtinẽdo hanc lec.ꝓ vᷣa ego limitaui ſemꝑ di/
etũ Di.q diẽ qũ ſili hʒ coheredẽ exñtia ſui hẽdis nil opa
tur.intelligo verũ qñ hʒ coheredẽ er̃neũ ſecus ſi fratrẽ ſu
um yt h: ⁊.j.de ſtipu.ſer.l.lib hõ.⁊.l.iʒ ſi plures.S.qͥs poſ⸗

ſum.rõ ẽ qꝛ dãdo coheredẽ e᷑neũ vꝛ teſtõꝛ diſcedere a le/
gis diſpõne puidẽdo de coherede exneo:vt diẽ Di.in mã
ſubſtõnis ⁊ Ci.recitat.l.pᷣcibꝰ.C.e.ſʒ qũ hʒ fratrẽ ſuũ:tũc
a legis diſpõne nõ v recedere. C Sʒ qro qd ſi pꝛ dedit
ſiliũ emãcipatũ coheredẽ vtrũ ꝑ h̊ videat teſtõꝛ recedere
a legis diſpõne:cogitabit᷑.¶ Cõtra h̊ op.C. de iure deli.
l.ſi fratres.vbi tex.dicit ꝙ exñtia ſui heredis oꝑat tranſ/
miſſionẽ cũ ſiliꝰ hẽat coheredẽ exneũ.als dixi ⁊ dico da/⸗
tio coheredis exnei facit exñtiã ſui heredis nil oꝑari cir/
ca ea qᷓ depẽdent ex teſtõ:ſʒ circa ea q̃ veniũt extrinſe:vt
circa traſmiſſionẽ tũc datio coheredis nõ ipedit exñtiam
ſui heredis oꝑari vt ibi:x ſic in duobꝰlimito dictũ Di. ſʒ
iſta lec.Iʒ ſit vera in ſe tñ ↄtinet aliquã diuinationẽ:iõ Ja.
de are.recedit ab iſta lec.⁊ ponit hũc fratrẽ cui ẽ dat᷑ ſub/
ſtitutus exheredatũ:⁊ ſic cũ ſit experedat hereditas nun
qᷓ; fuit iũcta ⁊ ſic põt fr̃ ipubes ſubſtitut hereditatẽ pꝛnaʒ
repudiare ⁊ pupillarẽ amplecti. Nenio ad vltimã par
tem dẽ h̊ ꝙ legata debent a ſubſtituto ĩpuberis.Cõtra ſbᷣ
ſtituto exheredati nõ pũt deberi legata:vt.l.plane.el.ij.
de le.j. .l. ab exheredati.e.ti.⁊.l.pe.C.de le.⁊.l.ꝗ fũduʒ.
F. ꝗ ſilios.j.ad.l.fal.So.a ſubſtituto exheredati nõ debẽ
tur legata niſi ipſe ſubſtitut fuiſſet ab iſto teſtõꝛe inſtitutꝰ:
vt. l.ĩ rõne.S.ſi.ad.l.fal.ſʒ hᷣ fuit iſtitut ſʒ repudiauit gꝰcc̃.
vel pone ꝙ vterq; fuit iſtitut vtq; repudiauit ſʒ ea q̃.S.

dixi. ¶ Iteʒ q̃ro tu dicis ꝙ exñtia ſui beredis oꝑat in ſa

uoꝛẽ ſilioꝝ.Cõtra imo oꝑaĩ in dãnũ q; debẽtur legata ex
tabulis pupillaribꝰvt h. So.exñtia ſui heredis oꝑatur ĩ
ſui fauoꝛẽ:vt poſſit ſuccedere ex tabulis pupillaribꝰ vt h:
⁊ h̊ ẽ cõmodũ ſilij qð poſſit eẽ qꝛ ſuccedẽdo ab ĩteſtato hẽ
rẽt pupilli matrẽ vł alios cohẽdes ſ̊ ex ſucceſſiõe tabłaꝝ
pupillariũ hĩet itegrũ vel ẽ ſibi cõmodũ:⁊ qꝛ ſic voluit idu
cii ↄfirmatio legatoꝝ ⁊ ſic nõ ẽ eius odiũ imo qꝛ ſic voluit.
CHis expeditis examinem aliq̃ dubia. Pꝛimo de exñ/
tia ſui heredis de iure ciuili qñ bʒ locũ poſito ꝙ ius p̃toꝛi/
um abſtinẽdi nõ eẽt introductũ. Scdo an bñſiciũ abſtinẽ
di de iure pᷣtoꝛio bʒ locũ:vt eneruet vires exñtie ſui here/⸗
dis.C Ad pᷣmũ dico ꝙ ſiqdẽ ſili ĩ ptãte hʒ ſubſtitutũ vul
garẽ expᷣſſe exñtia ſui heredis nil oꝑai:vt.l. ſi filiꝰ heres.
ð.de li.⁊ poſthu.⁊ no.in.l.papᷣ..qrta.de ioſ.te.ĩ 2 glo.
magna.rõ q; dãdo ſpᷣſtitutũ vulgarẽ vꝛ eũ facere heredeʒ
ſi vlt. hãc rõnẽ ponit iuriſcõſulti.l.j.ſi ꝓponat᷑.j.ſiquis
omilſ.cau.teſ.Itẽ ſi teſtatoꝛ eũ inſtituit ſub hac ↄditiõe ſi
volueris exñtia ſui heredis nil oꝑa:vt hũiſtis ĩ.l.coꝛneli

us. ⁊.l.iã dubitari.i fi.ð.ti. ꝓxi.⁊.j.ti.ꝓxi.l.vba.Sed qd ſi

eũ inſtituit ſbᷣ ditiõe ptãtiua:vt ſi.x.dederit an faciat de
neceſſario volũtariũ: Tex.hẽtis ꝙ nõ in.l.ↄditiõibꝰ.j.de
ↄdi.⁊ de. Item ſi dat ſibi teſtõꝛ coheredẽ exneũ exñtia ſui
heredis nil oꝑat᷑ ĩ his q depẽdẽt ex ipᷣo teſtõ:vt.l.apð iul.
S.idẽ iul.j.ad tre.ſec in his q̃ veniũt extriſecus:vt.l.iij.C.
de iure deli. ⁊ ibi dixi:als aũt ex hos caſus exñtia ſui here
dis ſemꝑ opaĩ de iure ciuili:vt.j.de hẽ.q̃.⁊ dil..ſui.⁊. .
ſui.iſti.de here.ab ĩteſ.⁊.j.de bo.li.l.ſi ex modica.S.ſi fliꝰ.
cũ ſi. C Iteʒ q̃ro an bñficiũ abſtinẽdi introductũ a pᷣtoꝛe
eneruet vires exñtie ſui hẽdis: Rñ.q ſilius expᷣſſe ſe imi/
ſcet hereditati pꝛne tũc bñſiciũ p̃toꝛis nil opat:vt pbat ꝑ
huc tex.ibi nõ ſpõte ſuſcepij q gꝰ ſpõte adijt pᷣtoꝛ nõ ſe ĩ/
miſcet. facit.l.cũ bonis.j.de acq.here.⁊. C.ſivt ſe ab here.
abſti.l.j..l. iij..de ↄdi.ſur. Qñq; ſilius tacet q;ꝛ nõ ſe imi
ſcet nec repudiauit: ⁊ tũc q̃dã ſũt q reſpicũt dãnũ ⁊ onus
ipius filij:vt creditoꝛib hereditarijs teneat:⁊ tũc bñſiciuʒ
ſtoꝛis opat vt eneruet vires exſñitie ſui heredis vt h̊ ibi:nõ
ſpõte ⁊c.⁊C.ſi vt ſe ab here.abſti.l.j.⁊.d.l.cũ bonis.de ac
qui.here.⁊.l.neceſſarijs.e.ti.q̃dã ſut ĩ qb exñtia ſui here/
dis oꝑat cõmodũ ⁊ vtilitatẽ filij vtputa ↄfrmationẽ tabu
larũ pupillariũ. Itẽ ↄfſrmat dationẽ tutele:vt.l.ſi nemo..
de tel. tu. l. ij. ⁊ ibi ꝑ Ci.?⁊ ꝓbaĩ ꝑ rõnẽ illius.l.qꝛ ↄtinet ſilij
cõmodũ nõ incõmodũ.Itẽ yt oꝑei tranſmiſſionẽ begech
2

De vul.⁊ pu.ſub.

tatis nõ adite ad qᷣſcũq;:vt.l.apud hoſtes.⁊ ibiꝑ doc.C.
de ſuis ⁊ le.⁊ dicã hũc paſſũ.j.de teſ.mili.l.ex militari in ſi.

cũ.l ſe.Et in oĩb caſibſilibꝰin qb ſilij cõmodũ reſpiciunt
ſic in caſu.l.nr̃e.illud ẽ cõomodũ ſilij inſtituti. Itẽ cõmodũ
ſilij cui ẽ facta ſubſtitutio qꝛ decedit teſtatus ⁊ tũc bñſficiũ
abſtinẽdi nõ ĩpedit effectũ exñtie ſui heredis q;ꝛ h̊ nõ fuit/p
poſitũ pᷣtoꝛis:vt h̊ ⁊.l.iulianus.de acq.here.⁊.l.filius.⁊.l.
pꝛ. de pui. credi. ⁊ ita tenẽt doc. vt dixi ſupꝛa. Quedaʒ ſũt
in ꝗbexñtia ſui heredis nõ oꝑat᷑ cõmodũ nec ĩcõmodũ ſi
lij.bi gr̃a ꝙ legata debeani ex teſtõ pꝛno. Iteʒ liᷣtas ex
teſtõ cõpetat.nã nõ curat ſilius ꝙ veniẽtes ab ĩteſtato te
neant᷑.Glo.q ẽ.j.ad ſyl.l.j.O.idẽ ſceuola.vẽ tenere ꝙ exñ/
tia ſui heredis ↄfirmat legata.tex.hũiſtis ĩ ↄꝛiũ.j.vt ĩ poſ.
le.l.j.⁊/ ꝓbatur in.d.l. ſi ex modica.S.ſi filius.de bo. libe.
Pꝛedicta fallũt pᷣ fauoꝛe libertat:vt.l.ſciẽdũ.j.de ma
numil.te. ⁊.l. cũ q̃ſi..ſʒ ⁊ ſiqs.j.de ſideicõ.li. Itẽ fallit ĩ.l.
ita tñ. S.ſi pꝛ.j.ad tre.⁊ rõnẽ ibi dixi..Ex iſtis ↄcludo ad
vnũ ꝙ.l.nr̃a remanebit q̃ſi declarata.pone ſiliũ exhere/
datũ aliũ ſiliũ inſtitutũ exᷣneũ exheredato ſubſtitutũ ĩſtitu
tus abſtinuit potit ne ſubſtitutꝰex ſcdᷣis tabulis ſuccede/
re:Dico ꝙ nõ:qꝛ exñtia ſui heredis oꝑat᷑ ↄſirmationẽ ta

bulaꝝ pupillariũ ĩ cõmodũ ipᷣius ſilij abſtineniꝶ ſiue ipᷣe fi

lius ꝗ ſe abſtinuit ſuit ſubſtitut ſiue ei facta fuerit ſubſtõ.
ſy qñ iſta ceſſãt ĩ.q.ꝓpoſita exñtia ſui heredis nõ põt hẽe

effectũ:tñ opat bñſiciũ abſtinẽdi.Et ẽ tertius caſus qñ ſili
ſe expᷣſſe abſtinuit ab hereditate pẽna an tunc oꝑei bñſici

um abſtinẽdi: Rñ.ꝙ tũc bñſiciũ abſtinẽdi opat ⁊ eneruat
vires exñtie ſui heredis.fallit ꝓpt ſilij delictũ.vt.l.ſi fuũ.
§. abſtinere.j.de acq.here.rõ q; ex eo ꝙ exp̃ſſe ſe abſtinu⸗
it ꝙ exñtia ſui heredis oparei eẽt ſibi dãnũ:qꝛ qcqd ſit õ
volũtatẽ ſilij d eſſe ſuũ dãnũ:vt inſti.de acꝑ.s.pterea.⁊ h
circa iſta q̃ nõ reſpiciũt ipᷣaʒ hẽditatẽ a q̃ expᷣſſe ſe abſtinu
it ſʒ circa alia extrinſec:vt circa ſſſtõnẽ pupillarẽ vł dati
onẽ tutor tũc exñtia ſui hẽdis opat᷑ vt h̊ ⁊.l.fil.j.de acq.
hẽ. ⁊ alijs legib allegas᷑ ſupꝛa. C Cõtra hᷣ vꝛ. j. de le·j.l.
nã nec emãcipatꝰ.vbi poſtqᷓ; ꝗs ſe abſtinuit exñtia ſui hẽ
dis nõ opat᷑ etiã ĩ his q̃ᷓ cõmodũ ſilij reſpiciũt vt ibi: ↄiun

cta.l.pᷣcedẽti. So.ibi ad h̊ vt legatũ obtineat teſtõꝛ voluit
ꝙ hẽditatẽ retineret.vñ ſẽſit ibi teſtõꝛ de retẽtiõe heredi/⸗

tatis de ſacto:nõ de exñtia ſui heredis q ↄſiſtit ĩ iure:vt.l.
ſi ex modica.S.ſi filius.de bo.li merito exñtia ſui heredis
nil obſtat. ¶ Quero de tali.q.diẽ ſtatutũ h ciuitaſj ꝙ ex
bãniti nõ pñt reuerti ad ciuitatẽ ĩfra.x.ãnos niſi hũerint
pacẽ ab heredibocciſi:mõ fil occiſi ſe abſtinuit ab here
ditate pĩna an potit facere pacẽ illi exbhãnito:⁊ ſic ꝙ poſ⸗
ſit reuerti? Bã Fʒ theoꝛicã p̃cedẽtẽ nõ ẽdubiũ ꝙ fauoꝛ filij
ẽ occiſoꝛ pꝛis e poſſit vł nõ poſſit reuerti ſʒ volũtatẽ ſi
lij:vt iſti.de aciS.pᷣterea.⁊ ſacẽ pacẽ de illa offẽſa ſeu de il
la iniuria nõ ẽ qd hẽditariũ ſʒ ex hereditatẽ:vt.l.ꝓ hẽde.
HG ſi.j.de acq.here.⁊.l.pe..de ſepul.vio.vñ cũ nõ ſit quid
hereditariuʒ:⁊ ſic fauoꝛ filij:ocludit ꝙ exñtia ſui heredis
remanet ⁊ ſic põt facere pacẽ tanqᷓ; ſuus heres ĩſtitutus ĩ
teſtõ. plura alia eſſẽt qᷓrẽda q̃ nũc bꝛeuitat omitto.
,a Iſta lex eſt bꝛeuis ita
. M pupüllari. nõ idiget ſämario. Bui
tur h̊ ꝙ ſinũ pupillaris adueniente pubertate.ꝗᷓ
ro vtꝝ ſiniaĩ oĩno ita ꝙ nõ ↄtineat ſideicõ. Rñ. Di.ꝙ ſic:
vt. l.vbis.S.e. ¶ Op.j.de ↄdi.⁊ de.l.pꝛ.S.ↄditionũ vba.
Gl.nõ ſol.iõ ſoluit NDi. Ideo exñtia ſui heredis ↄſiderat
qᷓ̃h̊ iteruenire nõ põt:ſʒ certe ego nõ intelligo hãc ſo.naʒ
ita põt intuenire hec noua ↄſideratio:vt poſt tꝑa puber/
ta valeat iure ſideicõmiſſi ſicut ibi:q̃re dic ꝙ ibi lʒ vno tẽ
poꝛe ſumat᷑ ꝓpᷣe vbũ tutela:alio tꝑe ipꝛopᷣe tũ ſemꝑ tẽdũt
ad eũdẽ effectũ.ſ.ad ꝓuiſionẽ ſilij vt hẽat tutoꝛẽ ⁊ curato
rem:h̊ vo ſi poſt tpa pubertat valeret iure fideicõmiſſi tẽ/
deret ad pꝛiũ effectũ. Naã pupillaris ſubſtõ ẽ ꝓuiſo ſilij:ſʒ
ãideicõmiſſũ ẽ odiũ ſfilio:vt dixi vobis in.l.j. circa pᷣn.ð.ti.

—

—
—

j.⁊ iõ nõ variat ſigniſicatio de vno eẽ ad alið ꝛiũ eẽ:ſʒ de
vno eẽ ad alið eẽ:ſile tendẽs ad eũdeʒ effectũ bñ põt vari
are videbitur.j.l.ꝓxi.⁊.S.ti.j.l.iij.S.q fideicommiſſariam.
CHoc pᷣmiſſo q̃ro q̃lit᷑ ſiniat᷑ ſubſtõ pupillaris: Glo.q̃ ẽ
diẽ ꝙ finũ ſex modis.vide glo.⁊ ſigna cã. Addit Di.qᷣſ
dã caſus ſʒ nõ curo nec Rai.plus diẽ qᷓ; iſta gl. Tu vo ple
nius dicas ſic:ſubſtõ pupillaris qñq; deſicit ĩ ipo initio:qꝛ
deficit aliqd de ſbalibq̃ dixi ĩ.l.ij in pᷣn.S.e.Qñq; deſicit
ex poſtfacto ⁊ iſta ẽ mã nr̃a. Et h̊ ↄtingit tribꝰ vel q̃tuoꝛ
modis.pᷣ ex pſona teſtaniᷣ ſeu teſti.2* ex ꝑſona ſubſtituti.
ʒꝰex ꝑſona eius cui ẽ facta ſbᷣſtõ.q̃rto ibi ex ipᷣa ſubſtõne.
¶Alduerte ꝑ oꝛdinẽ.pᷣ dixi ꝙ deſicit rõne ꝑſone teſtani
ſeu teſti: vtputa ſi teſtatoꝛ ſuit depoꝛtat᷑ vñ irritat᷑ e teſtm̃:
vt.l.ſigs filio.S.irritũ.S.de iniuſ.te.vł ſi fecerit aliud teſtm̃
vt.j.e.l.ſiqs eũ.ĩ ſi. Itẽ ſi teſtm̃ ſit ruptũ agnitione poſthu
mi.vt.l.ſi px filiũ.j.e.⁊ h̊ tñ intellige oli:hodie vᷣo remanẽt
tabule pupillares ꝑ auẽ.ex cauſa.vt dixi in.l.j. .fi.ð.e. ti.
Itẽ ſi hereditas nõ adeat᷑:vt.l.ij.S.adeo.S.e.qdð intellige
niſi ſuſtineat᷑ ꝑ edictũ ſigqs omil.cau ·te.vt ibidẽ.vł niſi exñ
tia ſui hẽdis opꝑet᷑ ↄfirmationẽ:vt.l.ſi filius q pꝛi.S.e. Iteʒ
rupto teſtõ ꝑq̃relã in totũ.vt.l.papᷣ.S.ſed nec ipuberis..
de inof.te.qð ſilit intellige ſʒ opi.illoꝝ ꝗ dicũt ꝙ hodie re
manẽt ſirma legata ⁊c̃.p auẽ.ex cauſa.hinc tabule pupil/
lares ſirme remanẽt ꝑ ea q̃ dixi i.lj.ĩ fi.sð.e.¶ Scdo mõ
irritat᷑ ex ꝑpſona ſubſtituti:vtputa ſi nõ reꝑii capax tẽpoꝛe
moꝛ pupilli:vt.l.ſi is q heres..ti.j.qdð intellige ſi nõ ẽ in
totũ capax. Si vo ẽ capax ꝓ parte ⁊ ꝓ parte nõ:dic vt.l.
ſi is q ex bonis.s.e.ti. ¶ Tertio mõ irritaĩ ex ꝑſona pu

pulli cui ẽ facta ſubſtõ h̊ ↄtingit mult mõis.pᷣ adueniẽte pu

bertate vt h. Quero vtꝝ ſufficit vltimũ ãnũ tetigiſſe an
ſit neceſſe ꝙ ſit cõpletꝰ? Bẽ poſſẽt allegari iura ꝓ ⁊ õ ea q̃
ponunt in.l.iij.F. minoꝛẽ.õ.de minoꝛibꝰ.veritas ẽ ꝙ co tẽ
poꝛe qͥ pupillus ĩcipit poſſe teſtari eo tꝑe ⁊ momẽto deſijt
ſubſtõ pupillaris qð ꝓbat᷑.nã ſubſtõ pupillaris ſit in pui/
ſione filij:q ꝓpt᷑ etatẽ ſibi ꝓuidere nõ põt:vt.S.e.l.ij.ĩ pᷣn.
⁊ inſti.e.circa pᷣn.Cũ gꝰ ĩcipit poſſe teſtari deſicit ſubſtitu
tio pupillaris:qͥ aũt tꝑe hoc ſit hẽtis in.l. q̃ etate.s. de te.
p quã.l.h̊ declarat᷑.ſco deſicit ſi teſtõꝛ aliã ĩpuberis eta/
teʒ taxat:vt.j.e.l.ſi itaq;. ¶ Tertio deſicit capit᷑ diminu/
tione minima etiã:vt.õ.de adop.l.nec ei.S.eoꝝ.Sʒ h̊ ad/
uerte qm ſʒ deſinat ipᷣo iure ſubſtõ tñ ĩ effectu remanet va
lida:qꝛ debet hẽditas ex ſtipulatiõe illis ꝗ ſuccedẽt ex ſub
ſtõne ſi adoptio facta nõ eẽt:vt.l.nõ alit. ⁊.l. his vbis.ð.
de adop. C Juxta h' q̃ro ex glo.ꝗd ſi pupillus fuit paſ/
ſus maximã capitis diminutionẽ:qꝛ depoꝛtat vl ſuus pe
ne effectus. pñt eni ille pene cadere ĩ pupillũ doli capaceʒ
vt.l. ſi arrogati.S.de tute.⁊.l.ĩpuberẽ.j.de fur.⁊ de falſis
l.ĩpuberẽ.qd erit tunc? Rñ.ꝙ vitiant᷑ tabule pupillares.
nã remota minoꝛi etate pupillus eẽt ĩ tali etate ĩ qᷓ poſſet
facere teſtm:iõ ſibi facẽ pẽ nõ potit:ſicut qñ ẽ talis pupil/

lus ꝗ reincideret in altius ptatẽ: vt.ð.e.l.ij.in pᷣn.⁊ hoc tʒ

Guil.de cu.⁊ bñ. Sʒ õ hoc op.qꝛ qñ dat᷑ ĩ arrogatio/
nẽ filius ſaltẽ effectus ſubſtõnis pupillaris remanet: qre
nõ gꝰ h. Ita rñdeo ꝙ arrogatio ſit in fauoꝛẽ ſilij: vt.d.l.
nec ei. ;. de adop. Ideo nõ tollit effectũ ſubſtõnis qð ẽ ſili
ter ad fſauoꝛẽ ſilij:ſy depoꝛtatio fit ad dãnũ ſilij ⁊ ꝓpt᷑ eius
delictũ merito tollit ea qᷓ ſũt ad eius fauoꝛẽ:qm̃ ad h ſit:?
iõ cũ ea ꝑdat q̃ ſt iuris ciuilis:etiã h̊ ꝑdit vt heredẽ hẽre
nõ poſſit. Sʒ hãc detmĩationẽ op.ꝙ ſpᷣſtõ de depoꝛ
tatiõe nõ tollat᷑:vt.l.ex fcõ.s.ex facto.ad tre.⁊.l.ſtatiꝰ.S.
coꝛnelius.de iure ſiſ. So.ibiloqĩ in ſubſtõne ſideicõmiſ.q

erat ad onus ſilij ⁊ ad cõmodũ alioꝝ:iõ depoꝛtatio ipᷣius

grauati nõ põt extinguere id qð ſpectat᷑ ad cõmodũ alio

rum:ſʒ hec ſubſtõ pupillaris ẽ ad ipſius depoꝛtati cõmo/
dũ iõ extinguii. Quero ꝗd ſi pupillus efficiei religio/

ſus an finiet pupillaris ſubſtõ: Dices tu:tu videris pᷣup

ponere ĩpoſſibile: nã pupillus nõ põt obligari religioni:

yt in. c. ij.

gri
m.

1
dle
ſcit
no⸗

ne,
nt
n

„

mn

nit
ti.
ge⸗
8
fe
no
e
in
tl.

te

vt ĩ. c.ij. ex de reglarib. Diẽ̃ Guil.ĩtellige ꝙ parẽtes obli
gauerũt eũ religioni:vt.l.lutius. .pe.j.ad municip.⁊.C.
de mu.nõ ↄti.int᷑ pa.⁊ ſi.l.j.⁊.ij.li.x.vel ſuit ſactũ ex diſpõ
ne vl diſpẽſatiõe pape:vt.l.qdã ↄſulebãt de re iudi. Iſto
caſu dixit ipe finiet᷑ ſubſtõ q; efficit inteſtabilis ſilius etiazʒ
remoto ĩpedimẽto etatis:vt auẽ. ingreſſi.⁊ dixi.s.pxi.q.
Nec ob.qð dẽ de ſilio dato in arrogationẽ vbi effect᷑ nõ
extinguit qꝛ arrogatio nõ ẽ ĩpedimẽtũ ꝓpetuũ:ſʒ põt ſol/
ui de facili.ſ.emãcipatione vel arrogatione ⁊ moꝛte. In
quãtũ Guil.dicit de ſilio effecto religioſo ex diſpẽſatione
pape:dicit veꝝ.de ſilio tradito a parẽtibus religioni non
puto verũ.nã decretales dicũt ꝙ pupillus tradit religio
ni nõ eẽt ꝑpetuo tradit:ſʒ põt penitere quſq; ad annos
xiiij.puenerit:vt ĩ.c.ij.⁊.c.cũ virũ ex de regula.tʒ tñ intiʒ
igreſſus vt ibi:⁊ iõ putarẽ idẽ dicẽdũ qð in filio dato ĩ ar
rogationẽ vt extinguat.ſ.nõ totalit᷑.qð putarẽ maxĩe ve/
rũ qũ a ſola matre poſt moꝛtẽ pꝛis tradi monaſterio qð
põt ſieri:vt ĩ.c.ij.ex de regu.ꝑ Inno.ne ſit in matris ptã
te extinguere ſubſtõnẽ pat᷑na. Itẽ finit ſubſtõ pupillaris
emãcipatiõe pupilli ſi añ moꝛtẽ pꝛis fuit pupillus emanci
patus:vt.l.coheredi.S.cũ ſilie.j.e. ¶Circa hoc qro ꝗd ſi
ĩpubes hũerit ſiliũ ĩfra tpa pubertatis: Dices tu hoc eſt
ĩpoſſibile:ſʒ certe reꝑũ ꝙ mat᷑ ↄcepit in.xj.anno.⁊ peꝑit
añ.xij.annũ cõpletũ lʒ ſit ð cõeʒ ↄſuetudinẽ:ar.l.ſi maioꝛ.
C.de legi.here.⁊ hꝰẽ qdð dicit q̃dã decretalis de ĩpuberi/
bus qrũ malitia ſupplet etatẽ:vt ex de deſpõ.ĩpub.c.de il
lis.Bẽ cũ h ſic poſſibile dico ꝙ pupillaris ſubſtõ finiei
natiuitate ſilij:vt.l.ex facto.ĩ pᷣn.j.e. Itẽ deſñicit ſubſtõ pu
pillaris ex defectu ipᷣius ſubſtõnis:vt ſi ẽ facta ſubſtõ ſub
ↄditiõe extrinſeca ꝗᷓ dencgalel ſi plures.in pᷣn. iub
&—& In iſta. l. tractabo materiã ſu
Enturio. tuutiõis cõpẽdioſe pleniſſime.
Et eſt.l.iſta ſamoſa:vtilis ⁊ pulchꝛa.Et diuidit ĩ
duas partes.pᷣ loqꝗĩ de filis decedẽtibus ifra pupillareʒ
etatẽ.⁊ꝛ de decedẽtibꝰ⁊ poſtea.ſcða ibi poſtea aũt.⁊ bꝛe/
uiter. h.d. Subſtitutio cõpẽdioſa facta a milite ĩpuberiĩ
fra tẽpus pubertaſj trahit᷑ ad oĩa bona pꝛis ⁊ ſilij:poſtea
vero ſolũ ad bona fſilij cũ fructibex pᷣuilegio ſpeciali.h.d.
CNo. ꝙ ſubſtõ cõpendioſa directis ᷣbis facta iſfra tpa
pubertaj trabit ad oĩa bona pꝛis ⁊ ſilij:poſt tpa puberta

tis valet q;tũ ad bona pꝛis. No. ꝙ in ſubſtöne cõpen

dioſa poſt tꝑa ĩpuberta veniũt fructus. ¶ Op.de.l.S. p
xi.⁊.l.bis ciuilib.ꝭ.fi.vbi ex poſtfacto nõ variat ſubſtõ

ſz h̊ varial:qꝛ pᷣ valet pupillarl demũ alr. So.directa nõ
mutat᷑ ĩ fideicõmiſſariã:vt in ↄꝛijs:ſʒ vna directa in aliã di

rectã ſic vt h:⁊ ſic de volũtario herede ſit neceſſari: vt.l.
iij. S. fideicõ.S.ti.j.rõ qꝛ in hñtibus ſymbolũ ⁊c. vt.l.iij.ĩ
ſi.cũ.l.ſe.de bo.poſ.⁊.l.ſi acceptilatũ.j.de acceptil. ⁊.l.in
rẽ. .itẽ q̃cũq; de rei ven. Ita vna directa in aliã directã:
nõ aũt in ſideicõmiſſariã q̃ ẽ ſibi oppoſita. Op.dã hᷣꝙ
veniũt pꝛis ⁊ filij ola bona.õ.S.e.l.ſʒ ⁊ ſi plures..ĩ arro/

gato. So.ibi ĩ filio arrogato:hᷣ ĩnãli. Op.ꝙ ĩ ſilio nãli
nõ veniũt oĩa bona:vt.l.miles ita.S.exhẽdato de te.mili.

vbi nõ põt ſubſtõ valẽ iuris pupillaris directa. So.h̊ lo/
quit in filio in ptãte. Op. de.il.ſi.C. de iſti.⁊ ſubſti.⁊.l.
pᷣcibꝰ. C. eo.vbi ex tacita pupillari nõ ſuccedit ipuberi nec
veniũt bona eius. So.ſʒ glo.h:qꝛ ibi qũ matẽ ĩ medio:qͥ
caſu in expᷣſſa vulgari ↄtinei tacita pupillaris: h̊ vero nõ
erat mat in medio:merito ibinõ veniũt bona ĩpuberis:
q; ibi nulla ẽ pupillaris expᷣſſa vł tacita.ita vi tenere glo.
hic ⁊ no. C Aſta glo.pᷣſupponit duo.pᷣmũ ꝙ ſubſtõ pupil
laris cõpᷣhenſa in cõpẽdioſa ſit tacita. Illud etiã vi phbari
p tex.in gl.maj.vt.d.l.pᷣcibus. Ego dixi ⁊ dico circa hꝰ
ꝙ ẽ tacita ſpãlit᷑ tñ expᷣſſa põt dici gnãlit:q; ſ̊ hac gnãlita

te verboꝝ cõpꝛehẽdii pupillaris ⁊ excludit mr̃eʒ iſta pu/

pillaris cõpꝛehenſa in cõpẽdioſa:vt in.d.l.pᷣcibus.pʒ ⁊ in

c. p de tel.li vj.⁊ in hoc differt a tacita pupillari qᷓↄtinei ĩ

expᷣſſa vulgari q nõ intelligiĩ nec ſpalit nec gnãlit ſʒ a iure
intelligit: vt.S.c.l.j.dixi:⁊ illa matrẽ nõ excludit ſʒ dictaʒ
derminationẽ.S.in.l.ij.in mã pupillaris ſubſtõnis veruʒ ẽ
ꝙ vulgaris expᷣſſa qñ mat ẽ in medio nõ ↄtinet pupillarẽ
tacitã:ſʒ glo.in.d.l.f..ð.l.pᷣcibus.diẽ ꝛiũ ꝙ etiã tũc ↄti/
net tacitã pupillarẽ:q̃ tñ nõ bʒ effectũ ↄtra matrẽ ⁊ ſic hẽ
tis glo.ꝛias. Pe. vt reſfert Ci.in.l.pᷣcib. in ſcdᷣo ↄꝛio vẽ

tenere ꝙ nõ ↄtineat᷑ tũc tacita pupillaris qñ mr̃ ẽ ĩ medio
⁊ ſic tʒ iſta glo.lʒ de ea nõ facit mẽtionẽ ⁊ ꝓbat ſic:qꝛ tãtũ

valet tacitũ qtũ expᷣſſũ.vt.l.cũ qd ſi cer.pe.ſ̊ expᷣſſt uͦ exclu
deret matrẽ gꝰtc̃. Pꝛeterea expꝛeſſio eoꝝ que tacixe ĩſũt

ſi expᷣmat᷑ ⁊c̃.vt.l.iij.j.ðe le.j.⁊ iõ nõ opat᷑ ſi exbᷣmat᷑. Con/

tra Pe. arguo ſic:ſubſtõ q̃ ab initio nõ cõpꝛehendit pu/
pillarẽ ex poſtfacto nõ cõpꝛehẽdit eã:vt.l.qᷓ ab initio de
re.iurl. Itẽ qꝛ tp̃s teſti dʒ inſpici:vt.l.ſi ita de au.x ar.le.
dixi ⁊ tenẽt doc.in mã recipꝛoce: vt dixiin.l. lutius.j.eo.
CHoc pᷣmiſſo.l.dicit ꝙ lʒ mr ſit in medio tpe qͥ ſit teſtm
vel tꝑe moꝛtteſtan ſi decedat mr̃ poſtea anteq; pupillus

tacita vulgaris cõplectit vt ex ea ſuccedũ pupillo:vt.l.ſi.

C. de iſti. ⁊ ſubſti.ſi igit nõ põt dicere ꝙ ex poſtſacto non
põt cõpꝛehẽdi g ab initio cõpꝛehẽdit eã Iʒ ſine effectu ſit
ꝓpt matrẽ.vñ puto ↄꝛias gl.dicere veꝝ. ¶ Ex hoc ſequit᷑
magna vtilitas ꝙ ſi mr̃ repudiat hereditatẽ ſilij ab inteſta
to nõ venirẽt alij veniẽtes ab inteſtato:ſʒ ſubſtitut ex ſub
ſtõne tacite pupillaris q̃ in vulgari in veritate ↄtineĩ:lʒ
matrẽ nõ hẽat effectũ.nec ẽ curãdũ vtrũ mr̃ moꝛte vel re/

pudiatiõe excludat᷑: ar.l.ijS. ſʒ ⁊ ſicut ſui.⁊.S.ſe.j.ad treb-

Et iſtã opi.puto verã. Nõ ob.rõ Me.ſ. ꝙ tãtũ valʒ taci
tũ q;tũ expᷣſſũ q; illð nõ ẽ veꝝ ſemp:vt pʒ ĩ filio q dʒ noĩatĩ
exhẽdari nõ pᷣteriri ſilẽtio:ita ſic dʒ mr puari ab hẽditate

filij ꝑ expꝛeſſã ſſtõnẽ nõ ꝑ tacitã niſi tacita eẽt pbata:vt

dixi ĩ mã ſpſtõnis vulgaris. Mõ ob.illa rõ qꝛ expᷣſſio eoꝝ q
tacite iſũt nil oꝑat᷑.:..ĩhis q̃ inſũt ex neceſſitate ſʒ de volun
tate ſecus:vt.l.tale.j.de le.j.⁊ dixi in.l.iij.e.ti. Itẽ hic taci
ta pupillaris ↄtineĩ de volũtate nõ de neceſſitate. ¶ Op.
ad ſcdᷣaʒ partẽ de.l.pcibꝰ. vbi cõpẽdioſa poſt tpa puber
tatis ſit ſideicõmiſſaria hͥ Zj. So.fateoꝛ ↄꝛiũ ſʒ ſalſa ẽ ꝑ gl.
hic:qꝛ miles etiã poſt tpa pubertatis põt ſubſtituere ma
ioꝛi:vt. l. miles ita.⁊.l.miles in his de teſ.mili.ꝓbo ex glo.
ꝙ ſit falſũ:qꝛ in ſubſtõne nideicõmiſſaria nõ veniũt fructꝰ
pꝑcepti tꝑe moꝛi teſtõꝛis:vt.l.iubemus.C.ad tre.ſʒ h veni/
unt fructus: vt in ſi.l.pʒ:gꝰ nõ loqꝗt᷑ in fideicõmiſ. ſʒ in cõ/
pendioſa. ¶ Agd.l.pcib. rñdet glo.ꝙ ibi ꝓptmatrẽ q; ẽ
medio q; obliquaĩ ſicut fauoꝛe mr̃is tacita nõ hʒ effectũ
yvt dixi ſupꝛa. Effectus vero obliquat᷑ poſt tpa pubertaʒ
ẽ magnus vt h̊ ꝓpt fruct᷑ ⁊ legitimã q nõ veniũt in reſtõ/⸗
ne:vt.l.coheredi.s.cũ nlie.j.e.ꝓpt᷑ bñficiũ diui habriani
⁊ multa alia.nã ĩ directa heres ſuo iure põt adire ſʒ ſdei/
cõmiſſarius opʒ petat de manu heredis:vt h ⁊. l.pciby.
i l hoc tenẽt doc. ⁊ in ſe ſit bñ dictũ iñ q;tũ ad.l.nr̃aʒ nõ
placet:q; ſi mr ẽ ĩ medio nõ obliquaret᷑ vt . Nõ ob.il. pci
bus. q; ibi facta ſuit ſubſtõ ꝑ verbũ cõe.ſ.ſubſtituo ⁊ tunc
obliquat᷑ poſt tẽpoꝛa pubertatis ⁊ infra tẽpoꝛa pubertat
valuit iure directo:ſed h̊ ſubſtituit directo vt h̊ dẽ: ge ⁊ mi
les poſt tẽpoꝛa pubertatis directo põt ſubſtituẽ: vt.l.mi/
les ita.⁊.l.milites de teſ.mili. ¶ p. de.l. bis.S. e. So.
H in milite ex ſpali pᷣuilegio ibi in pagano. QOp. de. l.
ſceuola.j.ad tre. So.ibi in codicillis:iõ ad ſideicõ. trahit᷑
vt ibi pʒ:⁊ illi codicilli ſuerũt ſacti a puato.nã miles etiaʒ
in codicillis poſſet ſubſtituẽ directoꝛvt.l.militj codicillis ĩ
̃n. de teſta.mili. Op. ꝙ fructus medij tẽpoꝛis nõ reſti
tuant:vt.l.iubemus. C. ad tre.?.l.in fideicõj.ad tre. So.
ibi in reſtõne qᷓ fit ꝑ fideicõ.̊ in ſubſtõne cõpẽdioſa dire/
cta in q̃ veniũt fructus nõ oẽs ſʒ illi q ſũt ꝑcepti ⁊ repiuni
in hereditate: vt h diẽ tex. nõ. ¶ Expeditus de Zꝛijs ve/
niamus ad mãm cõpẽdioſe q̃ alta multũ eſt ⁊ ſubtił ⁊ ma
le tractata:⁊ magis cõis qᷓ aliqq alia. Et pᷣmo quero qd ſit
3

De vul. ? pu. ſub.

ſubſtitutio cõpendioſa. Scðᷣo q̃re dical cõpẽdioſa.Ter/
tio de eius effectu. Ad pᷣmũ dico ſʒ ꝙ ẽ de mẽte Aʒo.
ĩ ſũmo ⁊ alioꝝ illa ẽ cõpẽdioſa q̃ ſub cõditiõe vł alia mita
cõplectũ tpa qð dico ſub ↄditiõe moꝛi. apparet ꝑ exẽplũ
poſitũ h:⁊ in.l.pꝛecibus.lit.n.ſi filius meus deceſſerit di
co vel alia intellige etiã ſi eẽt appoſita aliq̃ ↄditio: vtputa
ſi aliqd fecerit eadẽ eẽt ſubſtõ. Ideʒ dico multa cõplectii
tẽpoꝛa.ſ.tẽpoꝛa pubertapj vel pupillaris vel aliud:hꝰ aũt
ſit vel tẽpoꝛe limitato:vt qꝛ dixit ſi infra.xxv.annos deceſ
ſerit:vt h:vel tẽpoꝛe nõ limitato:vt q; dicit qñũcunq; deceſ
ſerit:vt.l.pᷣalle. Scðdo q̃ro q̃re dicat cõpendioſa: Rñ.
qꝛ ſub cõpẽdio vᷣboꝝ plures ſubſtitutos cõplectiũ ſeu plu
ra tꝑa ad iſtud nomẽ ſuit introductũ ab iĩperatoꝛe: vt.l.
p̃cibus.ſacit ad hoc.l.meuius.S.duob.j.de le.ij.ibi oꝛo/
nis cõpendio. C Sed an iſta cõpendioſa ſit de ꝑ ſe ſubſti
tutio:an vo q̃dã adiectio? Aeritas ẽ ꝙ ſi iſta ſubſtõ ſiat a
pagano tũcẽ magis adiectio q; direta q; in ea plures di/
recte ↄtinent᷑.ſ.vulgaris pupillaris ⁊ exẽplaria ⁊ alia ſi/
deicõ.ſʒ ſi fiat a milite ꝗ poteſt etiã poſt tẽpoꝛa pubertaſj
ſubſtituere iure directo tũc nouã ſubſtõnẽ in ſe ↄtinet: iõ
eſt vera ſubſtõ. Ita voluit Di.in tractatu ſubſtõnuʒ. Ita
voluit glo.ð.e.l.⁊ hoc ꝓcedit de iure cõi.ſʒ in qbuſdã ci/
uitatibus ſũt etiã ſtatuta ſm q̃ etiã pagani pñt ſubſtituere
directo poſt tpa pubertatis. diẽ enĩ ſtatutũ ciuitaſt huꝙ
filie ſemine cogant᷑ obpuare oĩa a teſtatoꝛe diſpoſita ſtãti
bus maſculis.Et iõ ex foꝛma hui ſtatuti vel ſilis põt ſbᷣſti
tui directe ſilie ſemine:⁊ ſic iſta ſubſtõ põt fieri a pagano
directo:vt h ĩ ſemina nõ extãtibus maſculis:⁊ hoc credo
verũ. Tertio qᷓro de effectu ſubſtõnis cõpẽdioſe. Iſtã
q.examinem ꝑ qõnes. Mꝛimo gs ſit effectus ſubſtõnis ĩ
milite? Rñ.aut a milite ſit ꝑ ᷣba mere directa:⁊ ita loqꝗĩ
lex nr̃a.aut p vᷣba cõia ⁊ tũc ſi mat᷑ ẽ in medio poſt tꝑa pu
bertatis obliquat:vt.l.pᷣcibus.als valeret ſemꝑ iure dire
cto ꝑ hãc.l.⁊.l.pᷣcibus.aut ſit ꝑ vba obliqua ⁊ tũc ſemꝑ ẽ
ſideicõ.vt.l.coheredi.S.cũ ſilie.j.e.⁊ hoc verũ ↄ opi. Pi⸗
lei ⁊ hoc in milite. Ideʒ foꝛte ĩ pagano ꝗ poſſet ſubſtituẽ
directo poſt tẽpoꝛa pubertatis:vt..dixi ex foꝛma ſtatuti.
CAuero ſcðo qꝗs ſit effectus cõpẽdioſe ſubſtõnis in pa
gano: Rñ.ſm gl.nr̃am aut ſit talis cõpẽdioſa ꝑ vᷣba mere
directa:⁊ tũc ĩfra tẽpus pubᷣtaſ valet iure pupillaris poſt
nullo modo:vt. l. bis. ⁊.l. in pupillari.S.e.Aut ſit ꝑ vᷣba
mere obliq: ⁊ tũc ẽ ſideicõmiſſaria:vt ·d. . cuʒ ſilie.ð aut ſit
P vᷣba cõia:vt p vpũ ſubſtituo ⁊ tũc ſunt glo. ꝛie:qꝛ in.l.p/
cibus.dicit ꝙ ſemp ẽ ſideicõ.vt inſti.e.in glo.magꝗ.diẽ ꝙ ĩ
fra tẽpus pubertaſ valet iure directo:nos ĩfra de hoc di
cemus. Aſſumo ꝑ tres.q.bncipales ⁊ ſic hʒ tria mem
bꝛa. CMꝛimo qro gꝗs ſit effectus cõpẽdioſe qñ fit ꝑ öba
mere directa:vt qñcũq; deceſſerit vel ĩfra.xxv.annos de/
ceſſerit talis ſit hẽs? Glo.vt dixi dicũt poſt tpa pubertat
nullo mõ valet:ſʒ añ ſic:vt.l.Sbis.⁊.l.ĩ pupillari.S.e.⁊ hꝰ
tʒ glo.hic ⁊ in.l.pcibꝰ.⁊ inſti.eo.in glo.mag.⁊ Aʒo in ſũ
ma. Ja.de bel. ⁊ Si. ⁊ oẽs ⁊ Ber.in.c.rainutius ex de te
ſta.? Inno.⁊ Jo.an.in.c.j.de teſ.li.vj.ĩ gl.antiq̃. Suꝑue
nit hodie Jo. an.i.c.j.de teſta.ſuꝑ nouella.q tʒ ꝙ ifra pu
pillarẽ etatẽ valet iure directo poſtea iure ſideicõ.de pᷣ ẽ
caſus diẽ ipᷣe ĩ.d.c.j.de teſta.li.vj.⁊ de ſcdðo diẽ ipᷣe ꝙ ẽ ca
ſus in.c.rainuti.vbi dẽ ꝙ poſt tꝑa pubᷣtałj valet iure fidei
com. Itẽ dicit ipᷣe ꝙ de iure ciuili ẽ caſus in.l.pᷣcibus.naʒ

ibi nulla ſpãlitas ponii in milite lʒ fuerit ſic de facto qð ni

titur velle ꝓbare ꝑ multas rõnes:vt qꝛ ibi dicit ꝙ etiã qõ
iſta fuit diſputata ꝑ vltramõ.⁊ vltimo bonoñ.ꝑ dñʒ Bar
tol.de pᷣtis.ꝗ dicebat ꝙ hec opi.ẽ multũ ↄgrua voluntati
defũcti:lʒ ↄꝛiũ teneret. Siigũ ẽ volũtas teſtõꝛis dicit ipſe
ergo ⁊c̃.vt.l.in ↄditiõibus de ↄdi.⁊ de. MNõ ob.l.in pupil

lari.c.l.vbis.S.e.dicit ipᷣe ꝙ ibi volebat ſubſtituere pupil

lariter tm̃:⁊ per erroꝛẽ maius tpᷣs expᷣſſit.vel alit᷑ ꝙ ibi di
cit fruſtra.l.q;tũ ad ſubſtõnẽ directã valebit tñ iure ſidei/

cõmilſſi:⁊ iſte eſt in fi.eius effectus neſcio qꝗd dicà:tñ foꝛte
vtraq; opi.poſſet ſuſtineri.nã mihi vĩ ꝙ vba directa q;tũ
ad pñs tpᷣs reperiunt duplicis gñis.Quedã ſũt directa ⁊
ciuilia: hoc ẽ iure ciuili introducta:vt vᷣbũ heres eſto: vt
l. legẽ obuenire.j.de ver.ſig. Scitis enĩ ꝙ depoꝛtat non
põt eẽ heres:qꝛ nõ hʒ ea qſt iuris ciuilis.Itẽ pᷣtoꝛ nõ po
teſt facere heredẽ ſy bonoꝛũpoſſeſſoꝛẽ ⁊ ſiles.⁊ idẽ de ᷣbo
iſtituo: vt.l.j.?⁊ ꝑ totũ.S.ti.j.Et iſto mõ accipiẽdo ſi ſubſti
tutio ẽ fcã ꝑ vᷣba directa ciuila ſi ſemel valuit iure directo
nunqᷓ;ᷓ trahũ ad ſideicõmiſſũ: vt.l.vbis.S.e.⁊ no.ibi ciuili/
bus ⁊cẽ̃. Ita etiã no.i.l.in pupillari.S.e.Quedã ſũt vᷣba di
recta nõ ciuilia:hoc eſt qᷓ dirigunt᷑ ad ſubſtitutũ:vt ipᷣe de
ſua manu capiat nõ ab alio:vt.l.eã quã.C. de ſideicom.i
glo. ſup verbo directo. Exẽplũ in verbo accipiat.⁊ ĩ bo
capiat. ⁊ in vbo moꝛiat.vt in.c.j.de teſta.li.vj.⁊ iõ iſta ver
ba ſũt magis ↄgrua ⁊ cõia oĩbus gẽtibus ⁊ aĩalib. ⁊ iſto
ſcdᷣo mõ accipiẽdo dico ꝙ opi. Jo.an.ẽ vera.ꝓbo hillð
dictũ talis accipiat vel cũ talis moꝛiat ⁊ ſilia verba pñt in
telligi ꝙ qs accipiat iure directo vt heres ⁊ poſſet intelli
gi vt ꝗs ⁊ vt legatarius accipiat ſua tamẽ auẽte:vt.l.titia.
F. j. de le. ij. ⁊ ſic iſta verba de iure ciuili nõ hñt ꝓpꝛiũ ſigni
ſicatũ:qm ver ba iuris ciuilis nõ ſũt: ⁊ iõ in dubio intellige
rent᷑ jm ꝙ caſus eueniret.ꝙ ſi pupillus moꝛiet᷑ ĩfra pupil
larẽ etatẽ lex intpꝛetat᷑ illã ſubſtõnẽ directã:ſi poſtea mo
riat᷑ intpꝛetat᷑ ſideicõmiſſariã.ſile hẽs in verbo ꝙ põt re/
periri in p̃terito ⁊ ſuturo.nã lex illud intpꝛetat᷑ ſm accidẽ
tiã facit ſm ꝙ in pᷣteritũ occurreret in eo int᷑pꝛetabit ⁊ ita
econtra:vt.l.iij.de adi.le.x.l.hec ↄditio.s.ſi.de ↄdi.⁊ de.
Et per hꝰ pʒ rñſio ad ↄꝛiũ qð dicit ꝙ ſubſtõ decta nun
qᷓ; obliquat᷑cedo:ſʒ iſta nũquã ſuit directa ſi poſt pupil/
larẽ etatẽ deceſſerit:qꝛ hic ſciebat lex illũ pᷣ moꝛituꝝ: vt.l.
cũ qdã.S.ſuũ de acꝗ.here.⁊ iõ lex ſemꝑ fuit certa.⁊ ſi pu
pillus deceſſiſſet in pupillari etate eẽt directa: quia certa
erat lex.ſʒ qñ ſũt verba directa ciuilia illud vbũ hʒ in ſep
pꝛiũ ſigniſicatũ vt iure directo ſit heres:⁊ iõ ibi nõ eſt ne/
ceſſaria int᷑pꝛetatio:qꝛ ſic voluiſſe deſũctũ ↄſtat: iõ poſt tẽ
poꝛa pubertaꝶ nõ obliq̃tur ⁊ ita dico.hoc ſoꝛte voluit ſẽ/
tire Jo. an.in ſine glo.ſue nouelle vbi facit dꝛiam int᷑ dire
ctã directo ⁊ int᷑ directã nõ directo. Quid ſi teſtatoꝛ ſic
ſubſtituit qñcũq; deceſſerit ſine liberis talis ſit heres:Gl.
i.l.p̃cibꝰ.dicit ꝙ oĩ tẽpoꝛe eſt ſideicõmiſſaria:qꝛ dicit ſine
lib eris.ideʒ Inno.i.c.rainutiex de teſta. Di.⁊ alij dicũt
iſtã opi.eẽ falſã:vt h̊ ⁊ caſũ huius.l.qꝛ hic fuerũt appoſi
ta illa verba ſine liberis:⁊ tñ valet iure cõi ifra tẽpoꝛa pu
bertatis:nec etiã illa verba hñt ĩducere ſideicõ.ſubſtõnẽ:
nã ↄgruũt pupillari etati. Cõſtat enĩ pupillũ decedere ſi/
ne liberis. Ja. de bel. nitit tenere gl. q̃ſi illa verba ſine libe
ris videant᷑ ad maioꝛẽ referriq põt decedere ſine liberis.
vt.l.j.de ſuis ⁊ legi.⁊ dicit ad hac.l.ꝙ h̊ eſt ſpãle pᷣuilegio
militj ⁊ nõ ob.ꝙ h̊ dicat iure cõi:qꝛ pᷣuilegiũ ẽ in milite ꝙ ĩ
fra puberta tẽpoꝛa valeret iure cõi ⁊ trahitur ad oĩa bo
na pꝛis ⁊ fulij:⁊ iſta ſũt verba ſua q̃ nõ hñt iuris ſapoꝛeʒ ⁊
ʒ.c.j.ex de teſta.li.vj.⁊ ẽ caſus ĩ hac.l. Nõ ob.ſi dicat nõ
dẽ decedere ſine liberis niſi ille q eos hẽe nõ põt.qð ẽ fal/
ſuʒ in his legibꝰ.⁊ alia ẽ ſigniſicatio illius participij ĩteſta
tus:⁊ ſimiliũ de qbus in.l.j.de ſuis ⁊ legi.⁊ alia iſtoꝝ. Ael
aliter lʒ id qð ibi dẽ ſit ex rigida ſigniſcatione verboꝝ tñ
de cõi vſu aliud eſt: vt ibi ⁊.l.libꝛoꝝ.S.qð tñ caſſius.j.de
le.iij.⁊.l.labeo de ſupel.le.⁊.l.cum delanionis..aſinã de

fun.inſtruc. ¶ Quid ſi teſtatoꝛ ſubſtituit aliquẽ cõpẽdio

ſe directo in certa poꝛtiõe vel in certa re an valeat iure di
recto infra tẽpoꝛa pubertatis ſm ea q̃ dicta ſũt? Rñ.ſiq/
dem ſubſtituit ꝑ verba directa ⁊ ciuilia:vt heres eſto vł in
ſtituo ⁊ tũc ſufficit ſi ſuper vniuerſo eẽt ſubſtitutꝰ:vt.l.co/
heredi. S.ſfi.j.eo.Fm vnã lec. ⁊ ar.ð.ti.j.l.j.S.ſi ex fũdo.Si
vero ſubſtituit ꝑ pᷣba directa nõ ciuilia vt accipiat talẽ reʒ
pel tale podẽ ſit talis ⁊ ſilia:ſi ſilius meus qũcũq; derkſi e‚/
rit line

— — — —.—. — —. —..— — —. —

um᷑m᷑m1. —,. — —

ſon
bo
bſti
to
li⸗
di
de
nei
bo
er
ſo
6
in
li

nl
e
l

/
d
ta

n
/
1.
11

8
.
de

De vul. xc pu.ſub.

rit ſine liberis:⁊ iſto caſu nõ trahit᷑ ad directã ſubſtõnem:
qꝛ in relictis ſingularibꝰnulla eſt dꝛia vt apponant᷑ verba
directa vel obliqua:vt.l.oẽ verbũ cõia dele.⁊ inſti.de ſin.
re.per ſi.reli.circa pᷣn.niſi adijciant᷑ expᷣſſe illa verba talis
ſit heres:qꝛ tũc ſecus:vt.d.S.ſi ex fundo.ſʒ ſi iſta vba adij
ciant᷑ certe poꝛtioni qte vt dicã in.q.pᷣncipali quã faciam
de hac ſubſtõne ꝑ ba cõia. C Sed gd ſi teſtatoꝛ cõpen
dioſe ſubſtituit per hec verba qñcunq; ſine liberis deceſ/
ſerit lego tibi bona mea:? Nidet᷑ ꝙ iſta verba ſint directa

⁊ ſic infra tẽpoꝛa pubertatis trabant᷑ ad directã pupilla⸗

rem:nã verbũ lego trabit ad inſtõnẽ heredis:vt.l.verbis
legl.de vbo.ſig.⁊.l.ſiliũ S.legata. iũcta.l.j.in pᷣn.de le.pꝛe
ſtan. C In Zꝛiũ vꝛ. l.miles.S.ſ.·j.ad tre. ⁊ hoc puto verũ.
Et ꝑ hoc apparebit rũſio ad ↄꝛia.lʒ eniʒ ex latiſſima ſigni
ſicatione verbũ lego trahat᷑ ad inſtitutionẽ tñ ſʒ cõeʒ vſũ
nõ trahit ſed eſt ſpẽs diſtincta ab actu hẽdis: vt.d.l. ver
bis.cui cõi vſui ſtare debemus vt dictũ eſt.fateoꝛ tñ ꝙ ver
bũ lego eſt verbũ directũ in dubio:vt.l.lutio.j. de leg.ij.⁊
nõ dico ꝙ ſit directũ:ſed directum ad ipᷣm legatariuʒ. Jõ
dic q̃dã ſũt verba directa q̃ hñt a iure tacitã ſigniſicatio/
nem vt trabant᷑ ad inſtõnẽ:vt verbũ inſtituo ⁊ verbũ he/
res eſto.q̃daʒ hñt ſigniſicationẽ ſeparatã a iure:vt verbũ
lego.q̃daʒ enĩ habẽt ſpãleʒ ſigniſicationẽ:vt verbũ accipi
at verbũ moꝛiat᷑ ⁊ vbũ tal:vt ex pᷣdictis apparet. Se/
cũda pᷣncipalis qõ eſt qũ iſta cõpẽdioſa ſubſtõ ſit ꝑ verba
mere obliq̃: ⁊ iſto caſu ſʒ oẽs iſta ſubſtõ ẽ oĩ tẽpoꝛe ſidei⸗
cõmiſſaria ⁊ matrẽ nõ excludit:⁊ nõ veniũt bona pupilli

7 falcidia nõ detrahũ:vt.l.coheredi.S.cũ filie.j.e. Sũt aũt

verba obliq̃ vt reſtituo:vt.d.S.cũ filie.ſũt ⁊ alia vt.l.fſfundi
trebatiani de vſuf.le.⁊.j.dicã.Sed qd ſi teſtõꝛ dixit qñcũ
qʒ fil me deceſſerit ſine libis volo ꝙ bona mea dent vel
diſtribuant᷑ int᷑ñ pauꝑes chꝛiſtip meos ſideicõmiſſarios:
an iſta ſubſtõ ſit ſideicõmiſſaria ĩfra tẽpoꝛa pubertatis:
Vr ꝙ oĩ tẽpoꝛe ſit ſideicõmiſſaria:cũ verbũ denĩ ⁊ diſtri⸗

buani ſint mere obliqꝗᷓ ꝑ dictã.l.fũdi. Cõtrariũ eſt vernuʒ.

nã in his verbis.S.ꝓximo narratis ſubintelligi tale ver/

bũ qñcũq; ſine liberis deceſſerit.ſ.ꝙ tũc ſideicommiſſarij
accipiãt de manu ſua ⁊ dent:vt.l.alio in ſi.in glo.de ali.x

ci. le.⁊.l.deniq;.S.inttdũ.de pecul.le.⁊ dẽ expᷣſſe in.s.ſiqs

aũt.in auc.de ecc.ti. Sed iſtud verbũ ſubintellectũ.ſ.acci

piat ſi refert ad vniuerſitatẽ bonoꝛũ trahit᷑ ad directã pu
pillarẽ:vt.S.ꝓbat᷑:⁊ ꝓbat᷑ i.d.c.j.de teſta.⁊ in.l.his vbis ĩ

pᷣn.S.ti.j.gꝰ ꝓ hꝰ vꝛ eẽ tex.in.c.cũ tibi ex de teſta.vbi dici

tur ꝙ qñ nõ ẽ alius heres iſti ſideicõmiſſarij hñtur loco
heredũ.hoc aũt tʒ Roſ.iĩ ti.de ach. ex teſtõ.v. itẽ qd erit.

qð ſepe ↄtingit.⁊ Spe.in.S.nũc vᷣo aliq̃.v.itẽ pone ꝙ ali

gs de ĩſtru.edi.⁊ Inno.in.d.c.cũ tibi. Sicut ergo qñ te/⸗
ſtatoꝛ nullũ aliũ ſacit heredẽ dicti fideicõmiſſarij hñtur lo
co heredũ:ita qñ teſtõꝛ filio ſuo impuberi nullũ aliũ facit

heredẽ vĩ facere heredes dictos ſideicõmiſſarios. Sʒ di/

ces tu ſi mat ẽ ĩ medio vẽ ꝙ iſta int᷑pꝛetatio nõ debeat ad/

mitti:q; ſicut tacita pupillaris nõ admittit᷑ ↄ matrẽ:vt.l.pß

cibus.ita nec admittit Z matrẽ illa tacita int᷑pꝛetatio q̃ eſt
vt teſtõꝛ videat᷑ appoſuiſſe illa verba ſiue verbũ accipiat.
Rñ.ʒ̊ matrẽ nõ admittit tacita pupillar de q̃ teſtatoꝛ nõ
cogitauit:ſᷣ ius pᷣſumit ſi de hoc cogitaſſet tũc nõ admit/

tat vt tacita qᷓ ↄtinet in vulgari:vt.l.pᷣcibus.ſʒ tacita q̃ ex
pꝛeſũpta volũtate defuncti colligii ex alibus piecturis v

verbis teſtatoꝛis:iſta bñ excludit matrẽ:vt in.l. pᷣcibus in

glo.ſuꝑ verbo oĩno.⁊ in.l.in teſtõ in fi.C.de mili.teſta.ſed

iſta eſt huiuſmodi g' cc. ¶ Sed qd ſi teſtoꝛ dixerit ſi fili
meus deceſſerit ſine liberis tũc bona mea dent᷑ paupibus
nec dixit ꝑ quos: Videĩqꝙ idẽ q; epus eſt executoꝛ legiti/

mus q hʒ eãdeʒ ptãteʒ quã haberẽt fideicõmiſſarij noĩa/

ti vt.l.nulli.x.l.ſiqs ad declinãduʒ. C. de epi.⁊ cle.⁊ ſic epi
ſcopus tenebit locũ heredũ:vt dictis.ll.ſed ↄꝛiũ credo ꝙ;

iſta ſubſtõ ſit ſideicõmiſſaria oĩ tẽpoꝛe:qꝛ facta ꝑ yba me/ D

re obliq̊: vt.d..cũ ſilie. Nec ob. ꝙ epᷣusẽ legitim execu/
toꝛ ⁊ tʒ locũ heredũ:qꝛ epᷣus tʒ locũ paupum:⁊ ſiqdẽ pau
peres ſint inſtituti tũc epᷣus tʒ locũ heredũ:vt.d.l.ſiqs ad
declinãduʒ. Si vero paupibus ẽ legatũ vel ſideicõmiſſuʒ
relictũ tũc locũ heredũ epᷣus nõ tʒ:⁊ põt intẽtare actionẽ
ꝓ hoc legato.nec pñt illa verba itelligi in pſona ep̃i ꝙ ac
cipiat manu ꝓpꝛia ex pᷣſupta volũtate deſũcti vt dixi.S. in
ꝓxi.q.q illa executio ꝑtinet ad epᷣm mere ex iuris diſpõ/⸗
ne etiã ̊ volũtatẽ defuncti:⁊ etiã ſi dixerit ðꝛiũ:vt.d.S.ſi/
ꝗs aũt de ecc.ti.⁊ iõ nõ tʒ locũ heredũ:ſp ſolũ actiões intẽ
tabit q̃ cõpetũt ipᷣis pauꝑibꝰ. ¶ Quid ſi teſtõꝛ dixit volo
ꝙ bona mea vendant᷑:⁊ pciũ eoꝝ dei paupibꝰ pꝑ ſideicõ/
miſſarios meos:an hec erit directa infra tpa pubertat:
Vr ꝙ nõ.nã teſtatoꝛ pᷣcepit duo.vnũ ⁊ bona vendan:᷑:in
hoc nõ adijcit per quẽ poſtea pᷣcepit ꝙ pᷣciuʒ int᷑ pauꝑes
per ſuos fideicõmiſſarios diſtribuat:cũ ergo pᷣmus actꝰ
debeat ſieri ꝑ heredẽ vel epʒʒ ex.l.diſpõne v ꝙ ſit ſideicõ.
qꝛ de manu alt᷑ius pᷣciũ ſideicõmiſſarij caꝑiũt.credo tñ ↄꝛi
um qꝛ illa ver ba vltimo poſita detminãt verbũ dent᷑ ⁊ ver
bum vendant᷑:vt.l.mulieri ⁊ titio de ↄdi.⁊ de.¶ Quidſi
teſtatoꝛ dixit volo ꝙ bona mea vẽdant ⁊ pciũ diſtribuaĩ᷑
int᷑ paupꝑes ꝗrũ electio fiat per meos ſideicõmiſſarios:an
illa ſit pupillaris ifra tpᷣs puberta q̃ſi ila verba per me/
os ſideicõmiſſarios ad oĩa pᷣcedẽtia reſerant᷑:an vero ſo
lum electio ꝑtineat ad ſideicõmiſſarios:⁊ diſtributio ⁊ vẽ
ditio remaneat diſpõni iuris cõis ſine diſtributiõe execu/
toꝛis. Iſtud vltimũ puto verũ:qꝛ q̃litas q̃ adijcit᷑ detmina
to verbo per relatiuũ reſpicit ſolũ ſuũ añs:vt.l. a filio ĩ ſi.
de ali.le.mõ cũ verba dicũt duoꝛuʒ electio ꝑtineat ſeu fiat
per meos ſideicõmiſſarios intelligit qrũ.ſ.pauꝑum:vnde
ad id tm refer᷑ ꝑ meos ſideicõmiſſarios.ꝓ hoc.l.filiuʒ.⁊
qð ibi no.j.vt in poſ.le.⁊ ſᷣi hoc iſta erit ſideicõmiſſaria.
idẽ puto ſi diceret bona mea vẽdant᷑ ⁊ pciũ diſtribuat᷑ int
pauꝑes eligendos per meos ſideicõmiſſarios:qꝛ illa mea
verba ꝑ meos ſideicõmiſſarios reſerunt᷑ ad participiũ ſo
lum eligẽdos ⁊ participiũ ſoluit in verbũ ⁊ relatiuũ:vt eli
gendos.i.qui eligent᷑ vt ſupꝛa dixi. Pꝛedicta vera niſi ex
alijs verbis iĩfra vł ſupꝛa ĩ teſtõ poſit appareat teſt atoꝛeʒ
aliud ſenſiſſe. Quero qd ſi talis diſtributio nõ ꝑcipiaĩ᷑
de bonis oibus ſʒ de certa poꝛtiõe. infra dicã. C Secun
do pᷣncipalit᷑ qᷓro qũ ẽ ſacta ꝑ verbũ cõe:vt per verbũ ſb/
ſtituo qð eſt cõe:vt.l.pᷣcibus.an infra tẽpoꝛa pubertatis
valeat iure directo:poſtea ad ſideicõmiſſuʒ trahat vel ſit
oĩ tẽpoꝛe ſideicõmiſſaria: Rñ.ſiqdeʒ iſta ſubſtõ ẽ facta cũ
tẽpoꝛis diſtinctiõe:vt q; dicit ſi deceſſerit infra pupillareʒ
etatem vel poſtea qñũcunq; talẽ ſubſtituo ⁊c. tũc rm oẽs in
fra tẽpoꝛa pubertatis erit directa pupillaris poſtea ſidei
cõmiſſaria. hoc tʒ glo.in.l.pᷣcibus circa fi.⁊ oẽs indubitã
ter illud tenẽt.qũq; fit ſine tẽpoꝛis diſtinctione ⁊ in hoc ſũt
opi.qꝛ glo.in.l.pᷣcibus.⁊ h̊ tenẽt ꝙ oĩ tpe ſit ſideicõmiſſa/⸗
ria. Idẽ Aʒo ĩ ſima. Idẽ Ja.bal.⁊ gl.i.c. rainutiꝰ ex de
teſta. ? Jo. an.in glo.antiqua in.d.c.ſi pat. de teſta.li.vj.
Idẽ Rai.?⁊ ar. ſyll.⁊ quaſi maioꝛ pars legiſtaꝝ ⁊ eti
am Ogof. Alia glo. inſti. e. in ſi. magne glo. tʒ Zꝛiuʒ quaʒ
tenet Ja. de are. cũ diſtinctione tñ ⁊ Ci.in.l.pꝛecib.⁊ Jo.
an. hodie in.c.j.de teſta.li.vj. ¶ Arguamus circa hoc pᷣ
videamus pꝛo iſta parte ꝙ valeat iure directo infra tẽpo
ra pubertatis:poſtea iure ſideicõmiſſi.illud qð regi ⁊ de
terminat᷑ m curſũ tẽpoꝛis variat᷑ variato tẽpoꝛe:vt.l. pꝛe
cia reruʒ. S.nonnulla. ad.l.ſal. æ.l. titia ſeio.S. vſuras.j.de
le. ij. 7. C. de vſuris.l. pe. Ita in ꝓpoſito iſta ſubſtitutio qᷓ
diuerſa tempoꝛa reſpicit cum reſpiciat tempoꝛa pupilla/
ris etatis valet vt pupillaris: demũ vt ſideicommiſſaria.
Pꝛeterea p hoc.l.pomponius in negocijs de neg. ge. p
hoc.l.pat᷑ ſeuerinã.S.ↄditionum deↄdi.⁊ demon. ⁊ h vi/
getur tex.in.l.pcibus.C. e. ꝓ hoc videt hodie caſus expᷣl-⸗
ſus in. c. j. ex de teſta. li. vj. C Nꝛo alia opi. ꝙ oĩ Sore
4*

De vul.⁊ pu. ſub.

4

ſit ſideicõmiſſaria ꝓbat ſic:iſta ſubſtitutio eſt vna pꝛo oi
tẽpoꝛe:ergo verbũ ſubſtituo ad plura tempoꝛa relatũ dʒ
illa detminare vniſoꝛmit᷑ ſicut dicimus in pſonis:vt.l.quã
uis. ..l. hereditatẽ. C.e. .l.iaʒ hoc.S.eo.⁊ ẽ licita argumẽ/
tatio de tẽpoꝛe ad ꝑſonas:vt.l. vel ſingul. ⁊.l.ſe.j.e.ergo
⁊c̃. Sed iſta nõ põt eẽ niſi oĩ tẽpoꝛe ſit ſideicõmiſſaria er/
go ⁊c̃. Pꝛeterea nõ debet eẽ diuiſio voluntatis:vt.l.euʒ ꝗ
in fi.de his qui.vt indig.ſed ſi ab initio eẽt directa: ⁊ po/
ſtea efficeret ſideicõmiſſaria fieret voluntaꝶ diuiſio ergo
⁊ẽ̃. ¶ Tertio facit ꝓ hoc.l.diẽ ꝓſerre.S.inde q̃rũ.S.de ar
bi. vbi diſpoſitio dʒ eẽ cõiter ⁊ vnifoꝛmit᷑. Pꝛeterea vna ⁊
eadẽ res nõ dʒ diuerſo iure cenſeri. Iſta ſunt argumenta
Di. Guil. ⁊ oĩuʒ:⁊ hãc opi.ſuat Hai.Tertia fuit opi.
Ja.de are.ꝗ vẽ diſtinguere int᷑ iſtas opi.vt dicam ſic:qñ
q; iſta ſubſtitutio cõpendioſa ſit ſine aliqᷓ tẽpoꝛis diſtribu
tione:vt ſi filiue meus ſine ſilijs deceſſerit talẽ ſubſtituo:⁊
tũc põt eẽ vera opi.gl.in.l.pcib.⁊ eã ſequẽtiũ. ¶ Qñq;
apponit᷑ in hac ſubſtõne diſtributio in tẽpoꝛe:vt cũ dic qũ
cunq; deceſſerit talẽ ſubſtituo:⁊ iſto caſu dicit verã eẽ opi.
aliarũ glo.naʒ ſᷣm oẽs ẽ verum ꝙ qñ ſit diſtinctio tẽpoꝛũ
infra pupillarẽ etatẽ erit pupillaris poſtea erit ſideicom
miſſaria vt dictũ ẽ ſupꝛa.ſʒ ſi diſtributiuũ qũcũq; ſit diſtri
butio tẽpoꝛis:vt.l.ſi cũ in ãnos in pᷣn.ꝗ.mo.vſuf.amit.er
go ⁊ẽ. NPꝛeterea illud oꝑai diſpoſitio vlis in vniuerſo qð
particularis in ſingulari: vt.l.ſi choꝛus.j.de le.iij.⁊.l.oẽs.
C. de p̃ſcrips.xxx.vel.xl.an.⁊ hoc vult tenere Qi.in.l. pᷣci
bus. ⁊ ꝓbat ſic:Fmo ꝗ dirigiũ ad ꝑſonã dʒ intelligi m cõ
ditionẽ ꝑſone:vt.l.plenũ.s.eqtij de vſu ⁊ ha.⁊ ſic ꝑ illa ver
ba relata ad filiũ ĩfra tẽpoꝛa pubertatis erit pupillarl po
ſtea ſideicõmiſſaria:⁊ ſic dicit cõſuluiſſe ⁊ ita tolli vidẽtur
rõnes Di.⁊ Guil.ꝗ dicũt ꝙ vna ſubſtõ nõ dʒ diuerſo iu⸗/
re cenſeri:qꝛ m pᷣdicta ſũt ples.iſta opi.nõ vẽ mihi vᷣa:qa
ſine diſtributiõe vẽ ꝙ ifra pupillarẽ etatem ſit directa po
ſtea fideicõmiſſaria:vt.d.c.ſi pꝛ ex de teſta.li.vj.qm̃ ſᷣm iu
ra nr̃a diſtributio in tempoꝛe nõ inducit pluralitatẽ niſi ſi
at enumeratio tẽpoꝝ:vt.l.ſtichũ.S.ſtipulatio de v.ob.vbi
dẽ ſingulis annis ↄiuncta.l.pᷣcibus.e.ti.⁊ qð in q̃libet ea⸗
rũ ꝑ Di. dʒ. ¶ Iteʒ nõ vi ꝙ poſſint dici plures diſpõnes
ex plur alitate effectualiter: qꝛ aut moꝛiet infra pupillareʒ
etateʒ aut poſtea:⁊ ſic vnũ erit ſicut in diſpõne alinatiua:
vt. l.illud qñ di. le. ce.⁊ qð no.in.l.ſi ex toto.j.de le.j.⁊ ita
loꝗt?᷑ in tali actu ꝗ ſemel poſſit accidere. Nõ ob.d.l.cũ in
annos.qꝛ ibi poniĩ diſtributiuũ in tẽpoꝛe in tali actu qui
põt pluries exiſtẽ. vñ opi. Ja. de are.mihinon placet.qd
dicemus dubito. tñ dico in qõne nr̃a ꝙ debem pᷣ aduer/
tere ſi ex talibus verbis ꝑ teſtatoꝛẽ appoſitis poſſumus
ↄpiecturariꝙ voluit ifra tꝑa pubertatis iure directo vale
re qð ↄtingit ſepe. ¶ Quid eni ſi dicit teſtatoꝛ ꝙ ſubſti ⸗
tutus capiat ſua auẽte:Ex hoc v iure directo:vt.l. titia.
F.j. m pᷣmã lec.j.de le.ij.vel ꝗd ſiin pᷣcedẽtibus vbũ illud
cõe accepit ꝓ directo:certe ⁊ in ſequẽtibus accipiã pꝛo di
recto:vt.l.ſi ßuus pluriũ. .fi.j.de le.j. Item quid ſi teſtõꝛ
dixit accipiat.q.d.accipiat de manu mea.nõ enĩ vi deue/
nire libere qñ ſua auẽte nõ põt accipere:⁊ ſic põt ꝑ alium
impediri:vt.j.vñ vi.l.vim facit in fi. ſacit qð dicã.j.de leg.
ij.l. meuius.S. in fundo in fi.S.vel qd ſi teſtatoꝛ dixit qñcũ
q; filius meus deceſſerit volo hereditatẽ meã totã ⁊ inte/

grã ad talẽ venire:qꝛ tũc hoc nõ põt eẽ niſi ex vigoꝛe pu/

pillaris directe: qa als ſubtraheret legitim ⁊ trebelliani
cam ⁊ ideo erit directa:ar.l.in teſtõ in ſi.C.de teſta. mili.
Vel qd ſi dicit oia bona mea volo ꝑuenire ad talem:qa
eoipſo ꝙ dicit oĩa nihil excipit:vt.liulianus ĩ pᷣn.j.de le.
iij. vel dicit pueniat ſine aliqua diminutione:⁊ tũc exclude
ret matrẽ:qꝛ eſt pupillaris tacita ex volütate ꝓbata:vt.l⸗
p̃cibus in glo.ſuꝑ vbo oĩno.ſecus ſi dicat peruenire volo

olia bona mea mobilia ⁊ imobilia:⁊ nõ dicat iura ⁊ aetio

nes: qꝛ tũc vẽ inſtitutus in certis bonis:q; actiões nõ ſũt

bona mobilia vel imobilia:vt.l.quã tuberonis.S.ſi..ðe
pecu. ⁊ Ja. de are.i.l.mouẽtiũ. de v.ſi.⁊ Spe.iĩ.S.j.v.ſcõo
q̃ro de fruc.⁊ inteſſe.⁊.l.a diuo pio.S.ſi ſup rebus de re iu
di.Qñq; aliqð illoꝝ verboꝝ nõ apponi in teſtõ ſed loqꝗi
ſimplicit᷑ teſtatoꝛ illo caſu cũ volũtas teſtatoꝛis eſt dubia
nec de eius voluntate apparet.Dico ꝙ debemus inſpice
re ſiqdeʒ mat᷑ eſt in medio:⁊ tũc int᷑pꝛetoꝛ ꝓ matre tanqᷓ;
in benignioꝛẽ partẽ:⁊ erit omni tẽpoꝛe ſideicõmiſſaria:vt
dicimus in.l.ꝗ duos de rebus du.⁊ qð no.in hac gl.⁊.d.
l.pᷣcibus.⁊ hoc caſu intelligo opi.oĩum ꝗ dicũt hanc ſub/
ſtitutionem eẽ ſideicõmiſſariã omni tempoꝛe.ſ. qũ mater
eſt in medio.quod intelligo niſi ſint ſubſtituti ſilij teſtato/
ris pꝛedicti qui ex pꝛeſumpta volũtate defuncti matrẽ ex

cludũt:vt no.per glo.in.l.pꝛecibus.C. eo.in vlti.glo.⁊ di/

cemus in.l.lutius.j.e.vbi glo.dicit ſacit quod doc.dicunt
in.l.fi. C. de inſtitu.⁊ ſubſti.dices tu hoc eſt contra.l.pꝛeci
bus.vbi pᷣmo eſt directa:poſtea ſideicõmiſſaria ⁊ eſt mat᷑
in medio.So.ibi eſt ſpeciale in teſtamẽto militis qui põt
ſubſtituere directo omni tẽpoꝛe:⁊ habet pᷣuilegiũ ꝙ.l. diẽ
eam obliquã ⁊ mater ẽ ĩ medio:ſed ſi eẽt paganus tũc eẽt
omni tẽpoꝛe fideicõmiſſaria matre exñte in medio vt ſu/
pꝛa. ¶ Contra pꝛedicta vi. c.j.de teſta.li.vj.vbi mat eſt ĩ
medio ⁊ tñ valet iure directo infra tẽpoꝛa puberta.So.
verũ eſt ꝙ ibi fit iſta ſubſtitutio ꝑ verbũ directũ vt ibi no.
in glo.parua ſuꝑ verbo ſilie.ſed iſta.l.loqtur qñ ſit ꝑ ver
bum cõe:⁊ tũc põt interpᷣtariq; de manu altius accipiat:
ſed qñ eſt verbũ directuʒ in qᷣ eſt veriſimile ꝙ a ſeipſo acci
piat:iſta intpꝛetatio nõ cadit in oibus caſibus in quibꝰ ta
cita pupiullaris admittii cõtra matrẽ ex pꝛeſumpta volun

tate defuncti. Idẽ dicerẽ ꝓbatis pᷣumptionibus pdictis.

Quod de mje dixi intelligo etiã ſi eẽt in medio aliq̃ illaꝝ
ꝑſonaꝝ:ↄ quã dixi nõ admitti tacitã pupillareʒ vt dixiin
mã tacite pupillaris. Si vᷣo neq; mr̃ neq; aliq̃ iſtaꝝ ꝑſona
rum eẽt in medio tũc ſaluo melioꝛi ↄſilio vel iudicio cui in
hꝰ in alijs aſſentio:dico ꝙ ſi deceſſerit in pupillari etate
erit pupillaris directa:poſtea aũt ſideicõmiſſaria. hoc ꝓ
bo ꝑ rõnẽ quã feci ſupꝛa:qꝛ vbũ qð põt ſe hꝛe ad plura tẽ/
poꝛa iudicat in dubio eẽ ꝓlatũ ab initio vt oſtẽdat futu/
ros euentus:vt.l.iij· in fi.J.de adi.le.⁊.l.hec ↄditio la pꝛi
ma de ↄdi.⁊ de.⁊.l.ſʒ ⁊ iulianus..ꝓinde.õ.ad macedo.⁊⸗
l.ꝗ res.poſt pᷣn.de ſo.Aut ergo iſte filius deceſſerit in pu
pillari etate:⁊ vĩ hoc verbũ ꝓlatũ ac ſi dixiſſet teſtatoꝛ ſi ĩ
pupillari etate deceſſerit.ſivo poſtea decedat vꝛ ꝓlatũ in
ſideicõmiſſaria:⁊ ſic vĩ iſta ſubſtõ vniſoꝛmis:qꝛ.l.qͥ ſemper
certa eſt de euentu:vt.l.cũ qdã. .ſuũ.j.de acꝗ.hẽ. fac iſtã
ſᷣſtõnẽ ab initio pupillarẽ ex poſtfacto fideicõmiſſariã:⁊
iõ nõ variat ex tꝑe:ſʒ ẽ vnifoꝛmis ⁊ ĩ vnũ caſũ põt omitti.
Et ꝑ hoc pʒ rñſio ad pꝛia.dices tu ꝑ hoc nõ rñdet᷑ ad rõ/
nes.l.iã hoc iure.qꝛ vbũ ſubſtituo relatũ ad ples ꝑſonas
intelligit vt vnifoꝛmit illas reſpiciat:g idẽ ĩ tꝑe:ſʒ nõ ẽ ve
rũ:qꝛ ſubſtõ bꝛeuiloqᷓ relata ad ples ꝑſonas põt in diuer
ſis caſibus cõmitti. Quid eniĩ ſi vnus repudiaret heredi/
tatẽ Certe alter ſuccederet ex vulgari.poſſet tñ ille idẽ de
cedere infra pupillarẽ etatẽ: ⁊ ſic ẽ opus de pupillari tra
ctari:⁊ ſichẽs diuerſos effect' ĩ diuerſis tꝑib ↄcurrẽtes:
ſ»h ẽ ſemp vnifoꝛmis ⁊ hʒ eũdem effectũ:gꝰ ⁊c. ¶C Itẽ q̃ro
iuxta pᷣdicta dixi ꝙ ſi hec ſubſtõ fiat cũ tẽpoꝛis diſtinctio/
neinfra pupillarẽ etatẽ ↄtineret pupillarẽ ſubſtõnẽ abſq;

dubio. C Sʒ qd ſi dixi ſubſtituo tali ſilio meo ipuberi ſi

deceſſerit ſine liberis vtꝝ ꝑ hoc verbũ videat᷑ ĩpuberi eta
teʒ limitaſſe vt vlt hec ſubſtõ extẽdai: Jo.an.ꝙ nõ.nã il
lud vbũ iĩpuberi vi adiectũ cauſa demr̃atiõis:vt.d.c.ſi pꝛ.
ex de teſta. li.vj. vt ipᷣe etiaʒ notat ⁊ alle.c.rainutius.vbi
dicit tex. Lu vero dicas ſic:aut illð bũ ĩpuberi adijcitur

ꝓbo diſpoſitiuo vt filio meo ĩpuberi talẽ ſſtituo ſi deceſſe

rit ſine libis:⁊ tũc ẽ verũ hꝰ quod dicit Jo.an.vt.l.mella.

in pn. de ali. ⁊ ci. le. Si vo ponit et reſpicit vbũ executiuũ:

vt ſi fili

De vulga.⁊ pupilla.ſub.

vt ſi fili me deceſſerit filio meo ĩpuberi ſuccedat talis:vel
bona mea deueniãt ĩ talẽ:qꝛ illð vbũ deueniãt et ſuccedat
eſt vbũ executiuũ lʒ demõſtratiõis cauſa ſit adiectũ:⁊ tunc
reqrit ꝙ ſit ĩpubes cũ illi ſuccedat. ar.ad h in.l.ij.de au.⁊
ar. le. ⁊.l.ĩ delicſ.S.ſi exneꝰ.de noxa.⁊.l.ſi tit.de teſ.mi.⁊
qð dixi i.l.ex facto.iĩ pᷣn.circa ↄꝛiũ.S.e.fallit ſi ponat᷑ aliqʒ
vᷣbũ ꝓpt᷑ qð appareat teſtõꝛẽ aliud ſeſiſſe: vtputa ſine libe
ris: qꝛ tũc vꝛ voluiſſe extẽdi ad ſubſtitutionẽ poſt tꝑa pub
tah.⁊ ita põt ĩtelligi.c.rainuti.qꝛ lʒ decedẽt ſine liberis nõ
decedẽt ipubes de neceſſitate:⁊ tñ poſtea itelligit᷑ vt illud
verbũ ĩpubes ſit appoſitũ cauſa demõſtratiõis. Qũo
vtrũ ſubſtitutio cõpẽdioſa ſcã ꝑ verbũ cõe ↄtineat vulga/⸗
rẽ...ſi ſtitut nõ erit hẽs? So.aut illa cõpẽdioſa ↄtinet pu
pillarẽ: qð qñ ſit apparet ex pᷣdicꝶ ⁊ ↄtinet vulgar::vt.S.e.

l.iã hoc iure.iĩ pᷣn.aut nõ ↄtinet pupillarẽ:vtputa qꝛ fcã ſi

lio maioꝛi vylłlemãcipato vł alio: vt pʒ ex pᷣdicꝶ: ⁊ tũc ſi illa
cõpẽdioſa eẽt ſcã ꝑ verbũ mere obliquũ nõ ↄtinet᷑ vulgar
imo illa ſubſtitutio obliq̃ euaneſcit inſtituto nõ adeũte:vt
l. ille a ꝗ.. ſi de teſtõ. j. ad treb. ſʒ ſi eẽt ſcã ꝑ verbũ cõe tũc
ↄtinet vulgarẽ ſʒ Ja.de ra.vt dic Ci.i.l.pᷣcib.⁊ Rai.tʒ h̊
qð puto veꝝ.nã verboꝝ ſigniſcatio h̊ ĩpoꝛtat.diẽ enĩ ſi fili
us me deceſſerit ſine liber vł qñcũq;: qꝛ ĩtelligit᷑ ſiue dece/
dat ĩ vita teſtani ſiue nõ:ſiue añ teſtm̃ ſiue poſt:vt.l.ij.in ſi.
de adi.le.x.l.hec ↄditio.S.ñ.de ↄdi.⁊ de.ſʒ dicſ caſibꝰ ſine
dubio dicta ſubſtitutio nõ põt veriſicari niſi ꝑ vulgarem.
¶Cotra h̊ vꝛ l. hẽdes mei.S.cũ ita.ad treb.vbi ſcã ꝑ ver
bũ cõe ꝑueniat ſemꝑ v fideicõmiſſaria.So.illud poſt adi

tã hẽditatẽ ẽ veꝝ. C Scðo op.ad pᷣdicta ⁊ v ꝙ hec ſſſti

tutio cõpẽdioſa nõ ↄtineat niſi vulgarẽ tm̃ ⁊ nullo mõ tra
haĩ᷑ ad fideicõmiſſariã:vt.l.iã hoc iure.iĩ Zᷣn..e.nã ibi dẽ
ꝙ bꝛeuiloq̃ ſcã ꝑ verbũ ſubſtituo cõtinet tmmodo vulga/
rẽ:S idẽ ĩ cõpẽdioſa. So.itelligas ſic ſiqdẽ ſſtitutio cõpẽ⸗
dioſa ẽ ſcã ꝑ adiectionẽ tꝑis ĩpoꝛtati ꝑ diſtributiuũ qñcũ/⸗
q; tũc ſine dubio ↄtinet fideicõmiſſariã poſt aditã pupilla
rẽ qñcũq;:vt.S.dixi.Idẽ ſi nõ ẽ appoſita dictio qcũq;: ſʒ

alia dictio ꝗᷓ de nã ſui tꝑis tractũ ſigniſcat: vt ſi deceſſerit

ſine liberl lʒ nõ dicat qũcũq;: qꝛ tũc reqrit tractũ tꝑis vt
apparet vtrũ decedat ſine liber::⁊ tẽ ↄtinet ſideicõmiſſari
am: vt.d.l.hẽdes mei.⁊.d.c.j.de teſta.li.vj.⁊ facit.l.pᷣcib.
Sʒ ſi dixerit teſtõꝛ filio meo taleʒ ſubſtituo nullo adiecto
qð reqrat tractũ tꝑis:tũc iſta ſubſtitutio nõ eẽt cõpẽdioſa
ſz vulgarl tm̃ vl pupillaris ſi eẽt ſcã ilio ĩpuberi: vt.l.gal
lus.S.j.ſm vnã caſus poſitionẽ: de libe.⁊ poſt.appꝛobai
i.l.iã hoc iure.S.j.S.e. ¶ Qũo vlteri qd ſi ſubſtitutio cõ
pẽdioſa fuit ĩ re certa ꝑ verbũ cõe ſcã:vtputa ſi fili me de
ceſſerit ſine liber ei ſubſtituo titiũĩ tali fundo:vel talis ſũ/
dus pueniat ad talẽ? Dico ꝙ verbũ cõe adiectũ certe rei
vel qtitati nunq; trahit᷑ ad iſtitutionẽ:vt.l.cogi.S.⁊ gene
ralit.j.ad treb. hoc tʒ Di.ibi ꝑ.S.aliud qq; capłm.cõiun
cto.S.ceteꝝ.ĩ auẽ.vt cũ de ap.cog. ¶ Et hoc nõ ad.q.ſi te
ſtatoꝛ ĩſtituit filiã ĩ certa q;titate: ⁊ ſi decedat ſine liberis ĩ
pupillari etate vel poſtea qũcũq; volo ꝙ dicta q;titas ve
niat ĩ talẽ:q; tũc nõ ↄtinet pupillarẽ: qꝛ ẽ ſcã ĩ certa qtita
te p ver bũ cõe. Idẽ ſi dicerẽ ꝙ iſtud vbũ ẽ directũ qꝛ nõẽ
ciuile directũ:et ideo nõ trahitur ad iſtitutionẽ vt..dixi.
CAQo vlterqd ſi hec ſſtitutio ꝑ verbũ cõe fiat ĩ certa

poꝛtiõe ſub noĩe qte:an trahat ad directũ? Mñdeo ſiqdẽ
totã hẽditatẽ diuiſit ꝑ qtã ĩpłres ꝑſonas:tũc ẽ ꝑinde ac ſi

vnũ tm ĩ totũ ſubſtituiſſet.nã aſſignatio poꝛtionũ lʒ nõ ap
ponat᷑ hẽs eſto vĩ hʒ iſtitutiõis: vt.l.j.S.dinꝰaũt pius.ð.ti.

j.ſinaũt vnã tm̃ poꝛtionẽ alteri aſſignaſſet ⁊ in alijs nullã

ſubſtitutionẽ feciſſet tũc ad ĩſtitutionẽ nõ trahit.hoc ꝓbaĩ
p.l.cũ aũt.j.de le.ij.hoc etiã ꝓbaĩ ꝑ rõnẽ:verbũ cõe trabhi
tur ad iſtitutionẽ qũ nullus ali eſt vniuerſalis hẽs ĩ teſtõ:
vt.l.his.vbis.ĩ pᷣn.⁊ ibi no..ti.j.ſqj hᷣ aliꝰhẽs ẽ.ſ.pꝛimꝰ inſti
tutet hẽs ei poſt moꝛtẽ ſuã: cc. Hũc aũt ſubſtitutũ vã te
ſtatoꝛ voluiſſe eſſe heredẽ ꝑ illud verbũ cõe:iõ qꝛ ſibi ꝑ to

tũ nõ aſſignauit.ar.d.l.cũ aũt.⁊ ibi dicã. ¶ Qũo vlteriꝰ
qd ſi teſtõꝛ dixit ſi ſili me deceſſerit ſine liberl bona mea
deueniãt ad talẽ:an h ſſtitutio valeat ĩ ſilijs filioꝝ: Iſta
q.fuit de fcõ. Ri.dixit ꝙ nõ:qꝛ teſtõꝛ nil eis reliꝗt ſ abite
ſtato vł ex teſtõ ſucceſſerũt pꝛi:qð no.S.ti.j.l.lutius.g eos
nõ potuit guare pꝛ:vt.l.ſʒ ⁊ ſi ſic. S.j.⁊ ibi vobis tetigi⸗de

le.iij. Ja. de bel. j̊. vos aũt dicaꝶ ſic: aut fideicõmiſſũ relin

qtur ab ipᷣo ſilio pᷣ iſtituto ʒ ſub duplici ↄditiõe alt᷑natiua
vtputa ſi deceſſerit ſine liberh:vł eoꝝ filij ſine liber: ⁊ tẽ va
let:qꝛ ille Suat᷑ q onerat᷑:lʒ ĩ pſona hẽdis ipᷣius pᷣmi filij exi
ſtat iſta Oditio:vt.l.cohẽdi.S.cũ ſilieje.ii.⁊.j.de ↄdi.⁊ de.
l.legatũ ſub ↄditiõe.Si vᷣo relinꝗt noiati ab ipᷣis ſilijs ſili
oꝛũ:tũc nõ valẽt relictũ ꝑ.d.l.ſʒ ⁊ ſi ſic.S.j.⁊ h̊ tenebat Ri.
⁊ Rai.Cogitaui ꝙ poſſem ſuſtinẽ q̃ſi hoc caſu valẽt ſidei
cõmiſſũ. Rñ.ad.l.ſᷣ ⁊ ſi ſic.?⁊ nego ꝙ ibi ſilij nlioꝝ nõ ha/
bebãt ex diſpõne teſtõr pᷣmi.nã exqᷣ iſtos ſilios ſilioꝝ gra
uauerit vi eis reliqſſe:vt.l.deniq;. S.interdũ.de pe.le.facit
qdð no.i.l.alio.iĩ ſi.pᷣme gl.j.de ali.⁊ ci.le.ꝓ hoc ĩduco tex.

optie faciẽtẽ.j.de opꝑ.li.l.ſi ita ſtipu.iĩ pᷣn. Mõ ob.l.lutius.

pᷣalle.⁊ qdð ibi no.qꝛ illð veꝝ qñ ipᷣis ſilijs filioꝝ nullũ qua/⸗
mẽ ĩpoſitũ ẽ:als ſec:vt dixi.S. Mõ dubitat᷑ cui illð on ſit
adiectũ vl ſilio iſtituto p̊ vł eiꝰ ſilis: Rũñ.tenẽdo pᷣmã opi
nionẽ ꝙ ſi ideicõmiſ.ab eis relictũ ĩ dubio nõ valẽt:qꝛ ĩ du
bio debeam dicẽ ab eo relictũ a ꝗ valẽt:vt res poti vale/
at qᷓ pereat:vt.l.qtiẽs.de re.du. ꝓbat᷑ in.l.ſi ſeru legatꝰ.
S. q mar garitã.j.de le.j.⁊.l.ñi. C. ad treb. Sʒ tenẽdo ſecũ
dã opi.qua pᷣ tenui.S.ꝙ vtriſq; poſſet relinq.dic vt colligi
tur ex his q̃ dixi i.l.ꝗ duos..eo.⁊ ex his q ibino.ꝑ glo.
¶Auarto bpᷣncipalit᷑ qro.S.expediui qñ relictũ ẽ ꝑ verbũ
mere directũ vl cõe vł mere obliquũ. Sʒ qꝗd ſi apponunt᷑

duo ex his vbis: Dic qñq; ꝗs appoſuit illa ĩ ꝑſona vnius

qꝛ dixit ſi fili me deceſſerit ſine liber talẽ ſibi ſpſtituo et eũ
ſibi hẽdẽ facio:vl bona mea ad talẽ ꝑueniãt:⁊ ĩ his eũ hẽ/
dẽ iſtituo ⁊ ſilia.⁊ iſto caſu ꝑinde iudicabo ac ſi tota ĩſtitu
tio eẽt ſcã ꝑ verba mere directa: qꝛ iſtud vbũ cõe t ambi/
guũ declarat᷑ rõne adiũcti:ar.l.ſi ſeruꝰpluriũ.ĩ f.·j.de le.j.
⁊.l.nec adiecit.cũ.l.ſe.S.ꝓ ſo.vł meli vbũ directũ ſtabit in
ſua ſigniſcatiõe:vbũ cõe trahet᷑ ad ſideicõmiſſũ: vt ſic ali/
qd operet᷑ adiectio dictoꝝ vᷣbox:⁊ tẽ erit ĩ electiõe ſſtituti
vl cape ex directa vł ex ſideicõmiſſaria: vt.l.ſiqs ſuo.j.de
ma.teſ. x.l.recuſare. S.titi.ad treb.ideʒ ſi teſtõꝛ dixit poſt
factã ſubſtitutionẽ volẽs dictã ſubſtitutionẽ valẽ vulgarit
⁊ pupillarit᷑ ⁊ px fideicõmiſſũ:qꝛ tũc eẽt electio ſubſtituti:vt
dictũ eſt. Idẽ ĩ qſtiõe quã vidi.diẽ teſtõꝛ ſi fliꝰei deceſſerit
ſine liberis titiũ ĩſtituit ⁊ ſõſtituit.nã cũ vᷣbũ inſtituit ſit di/
rectũ: vt.S. eo.l.ĩ pn..l.pat filio.⁊.l.j.ĩ ᷣn. v.ti.j.valʒ vtro
q; iure.ad h̊ fac.l.penl.de vẽ.iſpi.Idẽ putarẽ ſi teſtõꝛ vtii
duplici ybo:vt ꝑ vbũ cõe ⁊ aliud obliquũ:vt dicẽdo ſic ſi ñ
lius me deceſſerit ſine liberl volo bona mea deuenire ad
titiũ iure ſubſtitutiõis ⁊ ſideicõmiſſi: quia ſubſtitutio ẽ ver
bũ cõe ⁊ ſideicõmiſſuʒ obliquũ qð debet ĩtelligi vt ſit vtrũ
q;: ⁊ ſic ſit electio ſubſtituti: vt ꝓbat tex.ĩ.d.l.recuſare.S.
titius. ad treb. ⁊.d.l.ſiqs ſeruo.pᷣalle. ¶ Qüũo iux pdicta
ꝗd ſi Sbũ directũ in ſubſtitutiõe appoſitũ põt ſe hie ꝑ mo
duũ diſpoſitiõis ⁊ demõſtratiõis:vt cũ dixit teſtõꝛ ſi talis ſi/
lius me deceſſerit ſine filijs: tũc ei ſubſtituo titiũ infraſcri/
ptuʒ meũ heredẽ quẽ poſtea ĩfra hẽdẽ ſcripſit. nã illã ver
ba meñ hẽdẽ pñt ĩtelligi eodẽ ⁊ vtroq; mõ ꝗ dixi.S. Quid
ĩ dubio: Dico ꝙ ĩ dubio debet ĩitelligi demõſtratiue: vt. l.
ſi. ..titia. de lille. ¶ Quero vlteri ꝗd ſiĩ ꝑſonis diuerſoꝝ
apponani pdicta yba diuerſa: Iſta eſt terribilis qſtio. ad
hoc pꝛeſupponat vnã regulã.pᷣmo ꝙ vbũ cõe adiectũ cer
te poꝛtioni nõ trahũ ad iſtitutionẽ vbi nõ eẽt aliꝰ vlis hẽs
in teſtõ: als ſec: vt no.i.l.his vbis.in pᷣn.S.ti.j.⁊ in auẽ. de
hẽdi.et fal. .ſi vero nulla.iĩ glo.ſuꝑ vbo relictis. ¶ Hoc
pꝛemiſſo: qñq; teſtõꝛ vnũ ſubſtituit directo ꝑ vba directa
ciuilia ſimplr:aliũ ꝑ verba cõia in certa poꝛtiõe: tũc ſub

nẽ

De yulga.⁊ pupilla. ſubſti.

ſtitut ſimplr erit ſubſtitut directo: ſubſtitut per oba cõia
erit oneratꝰ fideicõmiſſo ꝑ rõnẽ pꝛedictã: qꝛ nõ põt trabi
ad ſubſtitutionẽ cũ alp ſit inſtitut vniuerſalit. Qñq; vnũ ĩ
ſtituit directo ĩ certa poꝛtiõe:aliũ per verba cõia ĩ reſidua
poꝛtiõe: ⁊ tũc fateoꝛ ꝙ põt trahi ad directũ illa fcã ꝑ ver/
bũ cõe: qꝛ in ea poꝛtione in qᷓ adi nullus alius reperi he
res inſtitut:& ⁊c.Et ꝑ ea qͥ dixi qũq; teſtõꝛ vnũ ſubſtituit ĩ
certa poꝛtiõe ꝑ verba directa ⁊ ciuilia:qꝛ vba directa non
tamẽ cinilia q;tũ eſt ĩ pꝛopoſito modicũ differũt a cõtbus.
Aliqñ ſubſtituit ꝑ verba mere obliq in alia poꝛtiõe:tũc ſiᷣ
ſtitut per directũ capit iure directo totũ:vt.l.cohẽdi.S.ſi.
j. e. Alius erit ſideicõmiſſariꝰin poꝛtiõe certe partis ei re-/
licte. Qñq; vnũ ſubſtituit ĩ certa poꝛtiõe per verbũ cõe:ali
um ꝑ verbũ mere obliquũ: ⁊ tũc puto ꝙ tota iſta ſubſtitu/
tio debeat cẽſeri fideicõmiſſaria:qꝛ gloſatoꝛes nr̃i ⁊ oẽs ꝗ
dicũt ꝙ vᷣbũ cõe trahit᷑ ad directũ:dicũt verũ quãdo addi
tur vniuerſitati bonoꝝ ⁊ aliꝰnõ eſt her es:vt.d.l.his ver/
bis. S. de here.inſti.nõ aũt adduũ oĩbus. Sicut g illa poꝛ/
tio eſt relicta ꝑ ſideicõmiſſũ expꝛeſſe: ita iſtud vbuʒ dubiũ
et obſcurũ ĩterpᷣtatur ſideicõmiſſũ:vt d.l.ſi ſeruus pluriũ.
in fi.?⁊ qꝛ cõſtat teſtatoꝛẽ voluiſſe ius pᷣmi beredis remanẽ
eo ꝙ poſt moꝛtẽ ſuã reliqt ſideicõmiſſuʒ nec reliqt ab iſto
ꝗ erat ſubſtitut in certa poꝛtiõe per vᷣbuʒ cõe. Quãdoq;
apponũtur ĩ perſona diuer ſoꝝ verba cõia quos ſubſtitu/⸗
it in certis poꝛtionibꝰ diuidẽdo hereditatẽ inter eos tunc

ſine dubio trahit ad inſtitutionẽ: q;ꝛ diuiſio heditat ꝑ par

tes ʒ nõ adijciat᷑ heres eſto ad iſtitutionẽ trabil: vt.l.jS.
diuus.j.ti.j. Quũo quid ſi in inſtitutiõe teſtõꝛ reliqt cer
tallegata ſingularia:demũ dixit reſiduũ bonoꝝ meoꝝ vo/
lo ad talẽ peruenire: Rñ. ꝓpr illa legata ſubſtitutio vni/
uerſaliter ſcã per obũ reſiduũ æc. nõ alterat᷑ ſed remanetĩ
ſuis virib ac ſi eſſet heres inſtitut:vt.l.ij. C. de here.inſti.
Expedit de iſta poſitiõe venio ad aliã. ¶ Quito ⁊ vltĩo

pꝛincipaliter ẽ videndũ. dixi.S. ꝙ quedã ſũt verba directa

qued obliqᷓ et quedaʒ cõia: videre habem de his et qui/

buſdã alijs de quoꝝ natura dubitat᷑. ¶ Et pᷣmo videam

regulas. Dico ꝙ verbũ directũ eſt illud qð de ſui natura
hoc ĩpoꝛtat:vt ille cui relinqtur de ſua manu accipiat nec
in alteri ſactũ trabit᷑: vt ꝓbat᷑ in.l.eã qua.in glo.ſuꝑ vbo

direcł.C. de fideicõmiſſis. et i.l.omne verbũ.C.cõia dele.

et hoc eſt qd dico ꝙ verbũ heres eſto ẽ verbũ directũ: vt
dicit glo.in.l.pꝛecib.⁊.S.ti.j.l.j.⁊ per totũ hunc ti.qꝛ ipſe
teſtõꝛ ſacit nõ diſponit vt alius ſaciat in totũ. qð ſi diſpo/
nat vt alius faciat:vt volo ꝙ talẽ heredẽ recipias:tũc erit
ſideicõmiſſũ:vt.l.pat᷑ filiũ.S.ſi.j.de le.iij.et.l.lutius.S.ſi.e.
ti. Itẽ ſi dicat rogo vt titiũ beredẽ ſacias:qꝛ eſſet ſidei/
cõmiſſaria: vt.l.ex facto.in pᷣn. ad trebel. ⁊.l.ſfiliuſſa. .vt

quis heredẽ.j.de le.j.verũtamẽ inter vba directa queda,z

ſunt verba directa ⁊ ciuilia: quedã nõ ciuilia ſed directa ⁊
cõia iuregentiũ:vt.S.dixi.et hoc de directis.Queda ſunt
verba obliq̃ ⁊ iſta ſunt illa q̃ ſonant vt quis capiat de ma
nu alteriꝰ:et ſic factũ alteri quaſi teſtaniꝭ requiritur:vt p/
batur ĩ verbo reſtituat᷑:vt.l.coheredi.S.cuʒ ſilie .eo.⁊ q̃ſi
P totũ ti.ad trebel.hoc ꝓbat᷑ in verbo detur:vt.l.fũdi tre

batiani.de vſufruc.le. Idẽ in verbo reddat᷑:vt.l.cũ qdaʒ.

j. de le.ij.⁊.l.verbũ reddẽdi de vᷣbo.ſig. Queda ſunt ba
cõmunia: vt ea ꝗᷓ poſſunt habere vtranq; ſigniſicationeʒ
vel ꝙ quis de manu ſua accipiat vł de manu alteri:vt po

nit exẽplũ glo.Sed quare vᷣbũ ſubſtituo nõ eſt verbũ dire

ctũ ſicut ĩſtituo: Dic q; eſt verbũ magis generale: qꝛ quo

cũq; mõ quis in alteri loco ponat᷑ dicitur ſubſtitu adeo

ꝙ in legato ſingulari: vt.l.lutius.cũ duabus.ll.ſeqᷓn. .ti.
.2. C. de cadqu.tol. S. in ᷣmo. ⁊. S.pꝛo ſecũdo.ſed nõ eſt ita
in bo inſtituo. Modo his reglis pᷣmiſſis dubitat᷑ de
quibuſdã alijs.Et pᷣmo de verbo ꝑueniat an ſit directum
vel cõmune vel obliquũ? Et ꝙ ſit obliquũ videt᷑ caſus ĩ.l.

ſadeicõmiſſa. S. hec verba.j.de le.iij.⁊.l.heredes mei.S.cũ

₰

ita. ad trebel.l. beredibꝰ. S. f.. eo. ti. C In contrariũ ſit
directũ habes in.l.ij.S.perueniſſe.de here.ven. ⁊.l.here/
des mei.in ̊n. ad trebel.⁊ oẽs.ll.que loquũtur de ſubſti/
tutione facta ꝑ verba qcqꝗd ad eũ peruenerit:vt.l.cum vi
rũ.C. de ſideicõmil.⁊.l.baliſta.cũ.l.ſeqᷓnꝗ.ad trebel.⁊ hoc
videtur tenere Inno.in.c.rainutius.in glo.ſuper vbo de
uenire. ex de teſta. Ego dico ꝙ ſit cõe. Mꝛio ex pdici
apparet qꝛ ĩ obliq ⁊ in directo reperi:g ẽ cõe.hoc etiã ap

paret ex regla pcedẽti:q; ſiue de manu alteri ſiue de manu

mea directo habeat dicit ꝑuenire directo. ¶ Scdo dubi
tatur de vᷣbo ꝑtineat. Et videt᷑ ꝙ ſit obliquũ:vt.l.ſideicõ/⸗
miſſa·S.filio.j.de le.iij.⁊.l.j.C. de pac.inter empto.⁊ vẽdi.
vbi exponiũ ꝑtineat.i.reſtituat᷑.⁊.l.lutius.S.ſliã.j.de le.ij
⁊ ibi Hi. C In cõtrariũ ꝙ ſit directũ ⁊ trabat᷑ ad inſtitu/
tioneʒ heredis:vt.l.ʒ. C. de pac. C Ex pᷣdictis dico ꝙ eſt
ver bũ cõe:vt.l.verbũ ꝑtinere.de vᷣbo.ſig. Nec ob.S.ſliã.
vbi ĩterpꝛetaĩ ſideicõmiſſuʒ in dubio:qꝛ illud ĩ relicto ſin/⸗

gulari vbi verba cõia nunqꝙ; ad iſtitutionẽ trahũtur. nec

etiaʒ verba ciuilia directa: vt.l.oẽ vbũ.C. cõia dele· ⁊ dixi
5. Tertio dubitat᷑ de vᷣbo habeat qð vꝛ directũ:qꝛ hĩe
eſt ius dñij vel poſſeſſiõis: nõ aũt dẽ hůe ꝗ habet ꝑ ſictio/
nẽ: vt.l.ſtiplłatio iſta.S.hꝛe.de v.ob.⁊.l.hꝛe.de v.ſig.ſʒĩ ſi
deicõmiſſo ꝗs dʒ petẽ ab alio: cc. ⁊ hoc v ſẽtire Aʒo in
ſuma de here.iſti. poſt pCn. In vꝛiũ ꝙ ſit obliquũ:vt.l.ſi
deicõmiſſa.S. lio.j.de le.iij. ¶ Ex pᷣdicſ ſat᷑ poſſum dicẽ

ꝙ ſit cõe. ꝓ hoc ſacẽ̃ regla pᷣcedẽs: qꝛ ſiue a me ſiue ab alio

habeaʒ hẽe dicoꝛ. Quarto dubitat᷑ de vᷣbo remaneat:
vtrũ ſit cõe? Et vꝛ ꝙ ſic:q; diẽ ſi hẽat ⁊ reſtituet:vt.l.ſi cum
añ. C. de dona.añ nup.⁊.l.pᷣtoꝛ in pᷣn.⁊ qð ibi no.ſuꝑ vbo
remaneat.j.ðe coł. bo. Idẽ ĩ ybo redeat vt puto:lʒ alibivi
deat᷑ accipi ꝓ directo:vt.l.ſi duobꝰ.de teſta.mili. ¶ Quiĩ
to dubitat᷑ de vbo ſuccedat:⁊ vĩ ꝙ ſit bũ directũ: vt in ru
bꝛica. 7.l. j.?.ij. C. cõi.de ſuc.⁊ ĩ plurib alijs.ll.⁊.l.ſi abdu
cta. C.de fur.?.l.ſi ĩ pſonas.C. de fideicõmiſ. ⁊.l.q;q;ᷓ. ad.l.
fal. cũ ſilibꝰ. Cõtrariũ credo ꝙ ſit vbũ cõe:vt.l.nõ tm̃.ĩ
pᷣn.j. de fideicõ.li.⁊.l.reſtituta.S.ſi.cũ.l.ſe.j.ad trebel.vbi
dẽ ꝙ ex trebellianica ẽ ſucceſſio.ꝓ hoc vꝛ caſus ĩ.c.rainu/

tius. ex de teſta. ¶ Sexto dubital de vᷣbo reuertat.qð vi

obliquũ:vt.l.iij. C.de pac.ĩter emp.⁊ vẽ.ſ̊ credo ꝙ ſit idẽ
qð.s.dixi ĩ . ptineat.t ꝓ hoc ẽ gl.no.j.de dona.l.j.ĩ i.
glo. magne.⁊ fac.l.luti.S. tres hẽdes.ad treb. ¶ Septi
mo dubitaĩ de bo deuoluat᷑.Et v ꝙ ſit directum:vt.l.de
emãcipaſj. Cde legi.hẽ.⁊.l.luti.a2 rñſo.j.eo.⁊.C. de iu.deli

be.l. ſi ifanti. ſuꝑ po deuolutas.dixi ꝙ eſt cõe:vt.l.ij.? q

ibi no.de ali.⁊ ci.le.et qð ibi dixi. Octauo q̃ro qꝗd de
bo accreſcat:Et v ꝙ ſit obliquũ:vt.l.codicill.de vſufru.
lega. ¶ In ↄꝛiũ ꝙ ſit directũ. C. qñ nõ pe.par ĩ rubꝛo ⁊ ni
gro. c.S. his ita. C. de cadu.tol.⁊ ẽ vbũ aptũ ad cõpꝛehen/
dẽdũ bona iĩpuber-:vt.l.ꝗ pꝛi.ĩ pᷣn.de acꝗ.hẽ.⁊ hoc puto
verũ.nõ enĩ aptaĩ vt ꝗs capiat de manu alter. Nõ ob.l.
codic.q; ibiĩ codi.vbi ſi eſſẽt vba directa trahereni ad ſi
deicõmiſſũ:vt.l.ſceuola.ad treb. ¶ Nono q̃rũ de verbo
moꝛiaĩ.tex.⁊ gl.ẽ in.c.ſi pꝛ.de teſta.li.vj.qð ẽ vbũ directũ:

q̃ſi dicat moꝛiat tali.i.directo ad taleʒ pueniat: puto tũ ꝓ

vbũ hoc ⁊ pᷣcedẽs ⁊ ceta vᷣba ſilia niſi ila duo.ſ.hẽs eſto ⁊
inſtituo nõ ſũt ciuilia:ſʒ magis cõia iuregẽtiũ. ¶ Vltimo
habem vidẽ q̃lit᷑ hec ſᷣſtitutio finiat:Et cuʒ dixi vobis ꝙ
qñq; iſta ſpſtitutio cõtinet vulgarẽ:qũq; pupillareʒ: qũq;
alias:dic vt.S.dixi de mã vulgar pupillar ⁊ aliaꝝ ſõſtitu/
tionũ de ſbſtitutiõe de qᷓ logl.lſemola ad treb. dicemibi.
N— iſeruus legat ſubſtitu/
qus eum. tus ſi ubſtitageu. pupillo:
uan eſcit legatũ in cõditionis euentũ. hoc dicit.
NHic dicitur ꝙ in his teſtamẽtis:⁊ ſic innuit ꝙ patris ⁊ ſilij
ſunt plura teſtamẽta. Sʒ ↄtra de.l.patris ⁊ ſilij.j.e. So.
vt in.l.ↄtraria dicã. ¶ Vlteri op.inſti.de adi.le.pꝑ totũ.
vbi diciiꝙ nõ refert an codicilli ſint ↄfrmati vel nõ. So.

ſt

hoe

KWerr — —

De vulga.⁊ pupilla.ſub.

qð dicit ̊ cõſirmati ſubaudi maxime. DBicit hic legatũ
videt᷑ ademptũ.quero an videret᷑ incõtinẽti: an expecta/
retur euẽtus cõditionis ſubſtitutiõis? Dicit glo.ĩcontinẽ
ti vide glo.q̃ incipit ſub cõditiõe ⁊c̃.glo.pᷣcedẽs dicit pꝛiũ
⁊ bene ꝙ expectat᷑ euẽtus cõditionis.caſus eſt ĩ.l.ſi ſeruꝰ
cõis.in ſi.j.e.⁊.l.ſi poſt moꝛtẽ.S.ſi.de le.j.Fʒ Ja.de are.
NRupto teſtõ pat᷑no rumpũ pupil/

Ei cum ſuo tlare:⁊ remanẽte paterno remanet

pupillare. h. d. Tex. ibi inſtituat. dic et filiũ iã natũ pꝛe
tereat. C Elduertas oppo.duobꝰmodis:dicit hic ꝙ põt
gs ſacere teſtm̃ ſibi ⁊ filijs diuerſis hoꝛis.Cõtra.iĩmo dʒ ſi
eri vno cõtextu:vt.l.hẽdes palã.S.ſi.de teſta.⁊.l.cũ antiq
tas. C. de teſta. Rñdẽt h̊ qdã ꝙ dicit h̊ alia hoꝛa.ſ.ↄtinua
ta:⁊ ſic ſit factũ ſine ĩteruallo vno ↄtextu. Tu dic.qñq; eſt
vnũ teſtm̃ omni reſpectu: et tũc debet ſieri vno ↄtextu: vt
d. l. heredes palã.in fi. Quãdoq; eſt vnũ teſtamentũ vno
reſpectu ſed alio reſpectu dicuntur plura teſtamẽta:vt in
caſu pꝛopoſito vt videbit.j.e.l.patris ⁊ ſilij.⁊ tũc poſſũt ſi
eri vno cõtextu. Itẽ poſſunt ſieri diuerſis hoꝛis in quali/
bet tamẽ per ſe:tñ adhibitis teſtibꝰ:vt hic dici᷑. Que/
ro vtrũ ſit differentia a quo incipiat: vtruʒ a paterno vel
a teſtamẽto pupillari? Glo.dicit ꝙ ſic:qꝛ quãdo fit diuer
ſis hoꝛis debet incipi a paterno:als pupillare nõ valeret
ſi fieret vno cõtextu:tuc dic vt dixi in.l.ij.S.pꝛius aũt.S.e.
CPꝛocedo vlteri:dicit hic ſi viuo ſe ſili decedat:⁊ que/
ro an iſta verba ſi viuo ſe cc.fuerũt verba teſtõꝛis facieniʒ
inſtitutionẽ ſub illa cõditiõe:an vero ſunt verba legis re/
citantis ſactũ: Glo.dicit vtrãq; lec.poſſe eſſe verã:ſʒ pᷣma
opi.poſita in glo.ꝙ iſta verba ſint teſtatoꝛis nõ placet:qꝛ
Fm hoc teſtamẽtũ nõ eſſet irritũ et ſilius nõ eſſet pꝛeteritꝰ
nã qui extraneũ inſtituit ſub cõditiõe ſi filꝰte viuo moꝛiet᷑:
pꝛimo videt᷑ inſtituere ſuũ ſilium: vt.l.ſiqs ita heres.ð.ti.j.
⁊ eſt caſus ſᷣm vnã lec.in.l.coheredi.S.ſi.j.e. et.s.de libe.
7 poſthu.l.gallus.in pᷣn.nil ſubaudiẽdo:lʒ glo.aliter tene
at. ⁊ eſt tex.S.ti.j.l.cũ ĩ teſtamẽto.in pᷣn.nõ cauillãdo tex.
pꝛo hac opi pꝛeſtat argumẽtũ optimũ.l.ſi ita ſtipulatꝰ. in

pᷣn.de ope.li.quare tene ſcdaʒ lec.poſitã hic:qꝛ iſta ſũt ver

ba legis:et exponam ſi.i.quis:vt dicit glo.ſʒ quã lec.ha
bes ꝙ filius iã natus pꝛeterit᷑ lʒ viuo teſtatoꝛe decedat:ta
men teſtamentũ nõ cõſñrmatur.de hoc tamẽ plene habeꝶʒ
in.l.poſthumꝰ.in pn.S.de iniuſ.teſta. ¶ Juxta.l.noſtrã
querit glo.hic quid ſi pꝛeteriteſt filius poſthumꝰ qui na/
tus viuo teſtatoꝛe decedit:an rũpat᷑ ſuper p teſtamentum:
BGBlo.ꝙ nõ: qꝛ ⁊ꝰ teſtamẽtũ cõſirmat᷑ tĩ de iure pꝛetoꝛio:
vt poſſit peti bonoꝛũ poſſeſſio ſmtabu. vt.l.poſthumꝰ. in
p̃n. de iniul.teſta.⁊ ideo pꝛimũ nõ rumpit᷑:quia ad hoc vt
pꝛimũ rũpatur per ſecũdũ requiritur ꝙ ex ſcdᷣo potuerit
adiri de iure ciuili:vt.l.cũ in ſco.de iniuſ.teſta.ꝓbatur ĩ
l. filius qui in poteſtate.S.de libe.⁊ poſthu.vide glo.q̃ in/

cipit ſub hac cõditiõe.glo.iſta male dicit in caſu in quo lo

quitur:nã ex ſcdo teſtamẽto in quo poſthum eſt pᷣteritus
poſſibile fuit hereditatẽ adiri de iure ciuili: vtputa nõ na
to poſthumo:iõ pꝛimũ rumpit: vt.l.j.⁊.ij.S.de iniuſ.teſta.
⁊ eſt cõtra iſtã glo.caſus in.l.poſthumi.ꝭ.ſed ⁊ ſi cõſtãte.
ᷓ. de iniuſ.teſta.⁊ ſic glo.male dicit:qꝛ potuerit adiri here
ditas de iure ciuili.rõnes autẽ poſite in glo.ↄcludũt veri⸗
tatẽ in ſilio iã nato pꝛeterito.⁊ ꝓbatur per caſum..ſ.ſi filiꝰ
in poteſtate.S.de libe.⁊ poſthu. ¶ Sed quero quid ſi ſe/
undũ teſtamẽtũ eſt tale ex quo neceſſe ſit peti bono.poſ.
Fmtabu.ex alia tamẽ cauſa q; pꝛopter cauſã p̃teritionis:
vt quia ſuit aliqs inſtitut ſub cõditione ĩpoſſibili quã pꝛe
toꝛ remittit vel ex alia cauſa:? De his dicaꝶʒ vt dixi in. l. cũ
in ſcdᷣo..de iniuſ.teſta. tetigi in materia vulgaris ſubſti/
tutiõis.tene mẽti iſtã gl.ad duo. Pꝛimo ꝙ poſthumo pꝛe
terito et moꝛtuo viuo teſtõꝛe de neceſſitate deueni ad ſm
tabu. vt.l.poſthum.in pᷣn. de iniuſ.teſta. Scõo nõ ꝙ ad
boc vt pꝛimũ tollatur per ſcõm ẽ neceſſe ꝙ hereditas poſ/

ſit adiri de iure ciuili hoc examĩaui in.l.cum in ſcdo..de

V ev iniuſ. teſta.
Wb ſtitui. Vigdełᷣ ꝙ poſthumo ſilio ſub

ſſtitui põt.vide glo. C Ad hoc op.gl.⁊ nõ ſoluit

vide eã q̃ icipit dic natũ.ibi ſʒ argumẽtũ ↄ cc. ſʒ hic certiñ
catur ex poſtſacto:ibi nõ:qð no.j.eo.l.ſi pater ſiliũ.
Iſtud pᷣn.ponit tres caſus ſa
J ſeruus. cles:is nõ ſũmo. Bicüüh

offeret.ð imo requirit cõſignatio ⁊ depoſitio:vt

C.de cõi.ſeruo manu.l.j. Bicũt quidã ſpeciale ĩ ſeruo ſbſſti

tuto.veritas eſt vt quod hic deficit ibi ſuppleat᷑ vt dicatur
offerẽs ⁊ deponẽs et cõſignãs. Materiã hui.l.habetis
plene expeditã per glo. in.l.ſed ⁊ ſi ſub cõditiõe.S.ſi.S.ti.
j.ideo nõ hic inſiſto:videa ergo per vos.

rE& Pic habet caſuʒz 5 vnã glo. quã habuiſtis
Si titio. bicibt poſtn

.e. l. eũ qui.in ſi.dicit h ſi poſt moꝛtẽ:idẽ ẽ
7. Quũo an debeat expectari tẽpus moꝛtis legatarij⸗
NRñ.nõ.caſus ẽ in.l.ſi poſt moꝛtẽ. S.fi.de le.j.ſed debet ex/
pectari euẽtus cõditionis ſubſtitutiõis:ſed tps moꝛtis nõ

quia certũ eſt venturũ ⁊c·

p IrTeſtamẽtũ patris ⁊ teſta
5 P5) Atris 7 fuli mentüu ſilij quo ad qd ha
bentur ꝓvno:qͥ ad qd ꝓ diuerſis. hoc dic.v.⁊ ſi pat᷑. hͥ po

nit qñ haben ꝓ diuerſis. ¶ Op.⁊ videt᷑ ꝙ de iure pᷣto/
rio habeni tanqꝙ; diuerſa teſtamẽta: vt.l.ſi ita. S. f. de bo.
pol.mtabu. So.ibi loqtur qñ pat fecit ſibi teſtm ĩ ſcript
ſilio ꝓꝑ nũcupationẽ:h̊ ecõuerſo q caſu teſtamenta habent
ꝓ diuerſis:⁊ ſic cõcoꝛdat cũ ſine.non aũt ↄcoꝛdat cũ caſu
pncipij.q̃ aũt ſit diuerſitas.j.dicã.¶ Itẽ dicit h ſuffiẽ eſſe
ſignatas tabulas pꝛis:lʒ nõ ſilij.j.s.e.l.ſiqs eã. S.fi.vbi re
qrit᷑ eadẽ ſolẽnitas teſtõ ſilij qᷓ fuit ĩ teſtõ patris: et debet
reiterari ĩ teſtõ filij. So. qñ tabule pꝛis ⁊ ſilij fũt vno con
textu vna ſolẽnitas ſufficit:ita loqtur h.et qð dici ĩ tex.lʒ
tabule ſilij ignate nõ ſint:exponũ ꝑ gl.duobP'modis. MPꝛi
mo.i.aperte ⁊ nõ ſignate:⁊ itelligaꝶ nõ ſignate.ſ.ſeparate
z ſüt iücte teſtõ paterno: adeo ꝙ ſigna iĩpꝛeſſa ĩ teſtõ pat᷑/
no vident ĩpꝛeſſa ĩ pupillari: ita debes ĩtelligẽ hãc.l.vt.l.
ad teſtiũ. S.ſi. S.de teſta.Alio mõ exponit ꝑ glo.i.apte co/
rã honeſtis pſonis:vt.l.ij. C.ꝗ teſ.aperi.⁊ tẽ ĩtellige ꝙ ab
initio fuerũt ſignate: ita debej ĩtelligẽ hãc mãm. Qũo
circa hãc.l.in v.fi.q; pat᷑ fecit teſtm̃ ſibi ĩ ſcripij ⁊ filio per
nũcupationẽ:an dicant᷑ pla teſtamẽta vel vnũ tm: Quidã
dicũt vnũ etiã illo vltio caſu.⁊ hoc patʒ ex pᷣn. hui.l. Alij
dicũt ⁊ iſta ẽ veritas ꝙ tũc vident duo teſtamẽta.hoc ap/⸗
paret ex tex.q diẽ ſʒ ⁊ ſi.⁊ ſicẽ dictio aduerſatiua:q̃ dictio
ſed qũ ponit cũ copulatiua ⁊ denõt diuerſitatẽ ĩ fcõ ⁊ idẽ/
titatẽ ĩ iure:⁊ ſic hĩ fi.denõt ꝙ hec ſũt diuerſa teſtamẽta qᷓ
ad diuerſas ſolẽnitates:ſ̊ vnũ qᷣ ad vnũ iuris effectũ.vide
glo.qᷓ icipit ꝑ hoc videĩ ꝙ ſit ibi aſſimilatio.ſile de hac di/
ctiõe ſed habe.S.ne ꝗs eũ ꝗ in ius vo.nõ ie.l.ij.⁊.l.ſed ⁊ ſi
lege.iĩ pᷣn.Fʒ vnã lec.S.de peti.hẽ. Sʒ ſi poneret᷑ dictio ſed
ſine copula vel alia aduerſatiua ſine copula: tũc denõt di
uerſitatẽ ĩ ſcõ ⁊ in iure: vt tãgit glo.i.l.hoc ãpliꝰ.S de his
aũt.ſup vbo autẽ. de dã.iĩfec.⁊ videi mihi ꝙ tãgaĩ p glo.in
l.q vſufructũ.j.de vᷣbo.ob. ¶ Qũo quo ad qd habeni vt
duo teſtamẽta:⁊ q ad qd habent vt vnũ: Et vide glo.q in
cipit &̊ vnũ ⁊cẽ. ¶ Pꝛo iſta qſtiõe declarãda debetis ſcire
ꝙ in teſtõ ſũt plura cõſiderãda:videlʒ pſona teſtantʒ:ſolẽ/
nitas teſti:valoꝛ ſeu effect teſti: vltimo acqſitio hẽditaſ ex
teſtõ ꝓcedẽs. Ad pᷣmũ dico ꝙ ſi cõſideramꝰ pſonã te/
ſtanij ꝙ ſũt vnũ:qꝛ vn et idẽ facit vtrũq; teſtm: vt.v.c.l.j.i
pᷣn. Scdo ſi cõſideramſolẽnitatẽ teſti: dico ꝙ pñt haberi
vt vnũ ſi fiãt vno cõtextu ⁊ vna ſolẽnitate. Itẽ pñt haberi
vt diuerſa ſi fiant diuerſis hoꝛis ⁊ diuerſis ſolẽnitatib:vt
dixi.ð.x in.l.ſiquis eũ.s.eo. Si cõſideramus tertiũ.ſ.valo
rẽ ſeu effectuʒ teſtamẽti: quedã ſũt que teſtamentũ in totũ
euacuãt:vt pꝛeteritio ſilij:querela ĩ totũ ꝓpoſita ⁊ obtẽta:

Be vulga.⁊ pupilla. ſubſti.

? hefeditas nullo mõ adita ⁊ ſimilia. ⁊ iſtis caſibus qñũ nõ
valet patnũ nõ valet pupillare ⁊ cenſet᷑ vt vnuʒ:vt.S.e.l.ſi
gs eum. in fi.⁊ de inoffi.teſta.l.papᷣ.S.ſed necĩpuberis.et
l.ij. S. adeo.. eo.ti. Quedã ſunt que teſtm̃ expugnãt quo
ad queda nõ in totuʒ: vt bono.poſſeſ.tabu.q̃ expugnat
tm̃ de iure pᷣtoꝛio. Itẽ q̃rela ꝓ parte ꝓpoſita et obtenta:
⁊ iſtis caſibus teſti pupillare cenſet᷑ vt diuerſuʒ a pat᷑no:
vt.l.⁊ ſi cõtra.j.eo. et.l.papinianꝰ. S.ſed nec ĩpuberis.de
inoffi teſta. Si cõſideramꝰhereditatʒ acquiſitionẽ ꝓcedẽ/
tẽ ex teſtamẽto tũc dico ꝙ poſito ꝙ teſtamẽtuʒ pᷣmũ ſit cõ
ſirmatũ vera aditione vel ꝓpter exiſtẽtiã ſui heredis: tũc
vt diuerſa teſtamẽta cenſentur: qꝛ quis poteſt agnoſcẽ he
reditatẽ pupillarẽ ⁊ repudiare paternũ: vt.l.q̃ſitũ.deac/
qui.here. et.l.ſi fili qui patri.S.e.⁊ dixi ĩ.l.ſed ſi plures. .
ſi.ex aſſe.S.eo.qð nõ cõtingeret ſi diuerſe partes heredita
tis paterne eſſẽt delate:naʒ nõ poſſet ꝗs vnaʒ amplecti ⁊
aliã repudiare:vt.l.ſi ſolus.de acq.here. ⁊.l.quidaã eulo/
gio.⁊ ibi plene no.C. de iu.deli. ¶ Altimo q̃ro pone ꝙ
in eadẽ charta ſũt ſcripta plura teſtamẽta ad hibitis eiſdẽ
teſtibus:vtrũ valeant iſta teſtamẽta: Videt᷑ ꝙ nõ:qꝛ ſpeci
ale eſt in teſtamẽto patris ⁊ ſilij ꝙ ſufficit vna ſolẽnitas:er
go ĩ alijs plures ſolẽnitates requirunt᷑. ¶ In cõtrariũ vi
det᷑ ꝙ iſta ſolẽnitas videt quodlibet teſtamẽtũ per ſe reſpi
cere ĩ illa charta: ⁊ ſic quodlibet teſtm habet per ſe ſuã ſo
lẽnitatẽ:vt.l.ſiqs ex argẽtarijs.S.ſi initiũ.s.de edẽ. Quid
dicemus:? Hꝛeuit puto ꝙ oĩa iſta teſtamẽta valẽt ꝑ dictuʒ
F. ſi initiũ.⁊.l.ſcire debemus.j.de vᷣbo.ob.⁊.l.titia..ſi.eo.
ti ⁊.l.pluribꝰ.in pᷣn.eo.ti Mõ ob.l.iſta:qꝛ ſufficit h̊ͥ vna ſo
lẽnitas adhibita ab eodẽ hoie. In qſtione vo noſtra quot
ſunt hoies teſtãtes tot fuerũt hoĩes qꝗ adhibuerũt ſuos te
ſtes Iʒ de hoc vna ſcriptura ſuerit ſacta:vel lʒ hoc dixerit
yno ↄuocio vł vna voce:ar.de hoc.j.de duo.re.l.iiij.
Subſtitutio pupillaris facta
quis Ita. aa tẽpus poſt temp videtur
pꝛohibita. h.d. ¶ Op. ſubſtitutio ſcã i vno caſu
abet locũ ĩ alio caſu a teſtatoꝛe omiſſo: vt.l.iã hoc iure.
B. eo.?.l. gallus.S.⁊ quid ſi tãtũ.de libe.⁊ poſthu. ſʒ h dici
tur õ. Reſpõdeo hoc eſt veꝝ niſi teſtatoꝛis volũtas repu-/
gnet tacite vel expꝛeſſe:vt.l.iam hoc iure.S.e.⁊.l.quãnis.
C.eo.ſ̊ h̊ videt repugnare ⁊ apparet tacita volũtas ĩ con
trariũ: q; teſtatoꝛ ſe reſtringens ad certũ temp videi poſt
tẽpus pꝛohibere:vt.l.ſtatuliberl. S.ſtichũ. j.de le.ij.⁊.l.ĩ/
peratoꝛ.S. de poſthu.⁊ hoc ẽ quod dicit tex.hic:nõ enĩ in
hũc caſuʒ ſubſtitut videt. ¶ Op.de.il.ſi.C. de poſthu.he
re.inſti. So.vt no.in.l.cõmodiſſime.de li.⁊ poſt.¶ Op.
de.l. ſi extraneꝰ.S.de cõdi.ob can.Solu.illa cõcoꝛdat.nã
ibi caſus omiſſus remanet diſpoſitioni iuris cõis: ita h̊ ca
ſus omiſſus ſ.poſt decẽ annos remanet diſpoſitiõi iurl cõ
munis. ¶ Itẽ opꝗ. de ſupel.le.l.legatũ.in pᷣn.⁊.l.q̃ſitũ.S.
fi.de fun inſtruc. vbi dicitur ꝙ per ſpecialẽ pꝛouiſionẽ nõ
derogatur ꝓuiſioni generali.So.hic fuit tm̃ ſpecialis p⸗/
uiſio ⁊ nulla generalis pꝛouiſio pꝛeceſſit: ideo ſtamus ſoli
pꝛjouiſioni ſpeciali.
(¶ LOppo. de. l. ſz ſi cõtra.j. eo. So.
3 qule di ſucceſſit ex pupillari alius qᷓ; ille
qui petit ↄtratabu.nã ꝓpter ↄtratabu.nõ expugnantur
tabule pupillares vt ibi:ſed ille qui cõtratabu.petit eſt in
dignus ſubſtitutiõe. ¶ Quero vtrũ hoc ſit verũ ſiue obti
neat ſiue ſuccũbat: Dic vt in glo.
. Spes ſubſtitutiõis bꝛeui⸗

(D Wi plures. loque ad heredes nõ trã/

ſit: ⁊ in dubio per noĩa appellatiua tacita inter/

pꝛetatur: ⁊ ideo ſolũ qui ſunt heredes ex eo vocãtur ꝓ he/

reditarijs poꝛtionibus.h.d.cũ.l.ſe. ¶ Nota tex.ibi qm̃
inuicẽ in omnẽ caſuʒ ⁊c̃. Et nõ tex.ibi qui dicit q heredes
extiterint:⁊ ſic per noĩa appellatiua. ¶ Oppo. de.l.ſi ex

pluribus.j.de ſuis ⁊ le. Rñiibi loquitur de iure accreſcen

di quod trãſit ad heredẽ:hic vero in ſubſtitutiõe bꝛeuilo/
qua que ad heredẽ nõ trſit:vt hᷣ ⁊.l.lutius.S.ſfi.j.eo.⁊ vi/
diſtis ſimile in.l.qui liberis.S.hec verba.⁊.l.ſj ⁊ ſi plures.
in pᷣn.S.eo.¶ Oppo.de.il.ſi tu ex parte.j.de acqui.here.
vbi etiã ille qui nõ eſt heres vide᷑ ꝙ admittat᷑ ad ſubſtitu
tionẽ.So.ibi fuit facta ſubſtitutio per nomina ꝓpꝛia: hic
vero fuit facta per appellatiua quod ĩ dubio pꝛeſumitur:
vyt hic tex.in ſi.no.dicit. ¶ AVltimo ex hac.l.no.dicũt q/
dam ꝓꝙ hec ſubſtitutio bꝛeuiloqua in omnẽ caſuʒ cõpꝛehẽ
dit directã ⁊ fideicõmiſſariã ſubſtitutionẽ: vt hic dicit tex.
quoniã inuicẽ in omnẽ caſũ ⁊c.ſed Di.exponit.i.in omnẽ
euentũ pꝛouenientẽ ex ſubſtitutione directa non p ſideicõ
miſ. hoc examĩaui in.l.lutiꝰq. Soi CVenio ad.l.ſi ples.
Op.j.ad treb.l.nõnunqᷓ;.
plure es. P nonunq;

c.l.quotiens. Rñ.hec per illã
. . —,— — 7 .
determinari debet vt ſuccedãt pꝛo hereditarijs
poꝛtionibus niſi fuiſſent expꝛeſſa ꝓpꝛia nomiĩia.vel fuerũt
iuſſi dare aliquid ex quo pꝛeſumatur ꝙ teſtatoꝛ voluerit
eos haber e viriles: vt glo.dicit et bñ. in dubio autẽ videĩi

facta hec ſubſtitutio per noĩa appellatiua: vt hᷣ in ſi.

ℳ ögt Extraneus poſt moꝛtẽ omniũ ſi/
—. Ater. lioꝛũ in dubio ſubſtitutꝰ videtur.

, hoc diẽ. C Quero q̃liter fuerũt ſoꝛmata verba
teſtamẽti ĩ hac.l.Quidaʒ dicũt ꝙ pater dixit ſlios meos
inuicẽ ſubſtituo.⁊ hoc pꝛout habẽt quidaʒ ſubſtitut. Alij
dicunt ꝙ dixit inuicẽ inſtituo.⁊ hoc pꝛout habẽt inſtitue/
retur: ſed nõ curo:quia ſi dico inuicẽ inſtituo: Iſta verba
cõtinẽt inſtitutionẽ ⁊ ſubſtitutionẽ: vt.l.qui liberis.S.hec
verba.S.eo.¶ Scðo quero quid ſi pater ſimpliciter iſti/
tuit filios et eis ſubſtituit titium? Rñ.ſemꝑ vltimo moꝛiẽ/
ti videtur ſubſtituiſſe:vt.l.penul.C. eo.ti.quod plene exa/
minaui in.l.heredes mei.S.cũ ita.j.ad trebel. ¶ DBicitur
hic duo gradus.Contra ĩmo tres: quia inſtitutio ſilioꝛuzʒ
⁊ ſubſtitutio inuiceʒ ⁊ ſubſtitutio tertij: OGlo.ſoluit duobꝰ
modis.tene ſcdᷣam vt exponatur inſtitutis.i.ſubſtitutis:⁊
ſic gradus inſtitutionis nõ cõnumeretur.
J Subſtitutio vulgaris habet lo⸗/
pater. cũ etiã in inſtituto viuo teſtatoꝛe
deſũücto.h.d.m gl.eſt enĩ difficilis ⁊ ſubtilis tex.
Oppo.C. de poſthu.here.inſti.l.ſ. Rñ.vt no.in.l.cõ/
modiſſime.S.de libe.⁊ poſthu. ¶ Scðo op.ꝙ ſubſtitut
non põt admitti quia incert innomĩatus: vt.l.quotiẽs.
in pᷣn..de here.inſti.Dicit glo.ꝙ hic ſuit demõſtrat cer/
ta demõſtratione que habet vim ꝓpꝛij nominis: quia oĩ
no per natiuitatẽ eſt certiñcãdus. ¶ LTertio oppo.ꝙ ſſᷣ
ſtitutus nõ admittitur: naʒ inſtituto moꝛtuo viuo teſtato
re ſubſtitutio debet expirare:qꝛ non poteſt adiri beredi/
tas ex inſtitutiõe paterna:vt.l.ij.F.adeo.⁊.l.ſed ſi plures.
§. ſi ex aſſe. ð. eo. So.illud veꝝ in pupillari ſubſtitutiõe:hic
loqtur de vulgari. dicit enĩ ſi ſli mihi naſcet᷑ poſt moꝛtẽ ſi
lij mei:et ſic ẽ vulgaris expꝛeſſa a qua teſtm põt ĩcipere:vt
hic ⁊.S.de libe.⁊ poſt.l.gallus.⁊ q̃i per totã.l.C.de cadu.
tol.S. ꝓ ſco.⁊.l.thais..ſplẽdofoꝛus.de fideicõmiſ.li ita
dicit glo.⁊ Di.ideo pᷣma glo.hub.l.exponit patri.i.viuen

ti. et ſic fuit vulgaris expꝛeſſa.ſed qꝛ tex.nõ dicit viuẽti:iõ

Ja. de ra. dicit ꝙ iſta lec. cõtinet diuinationẽ: ⁊ ideo legit
alio mõ: ⁊ Fʒ eius lec.h.d.Tacita vulgaris nõ expirat pu
pillo viuo teſtatoꝛe deſuncto ſi ſupereſt ſubſtitut. h.d.Fᷣm
Ja.de ra.in tex.ſubſtituerit.ſ. pupillariter.⁊ Fm hãc lec.
op:tacita vulgaris reqrit aditionẽ heredita ex teſtamen
to paterno:vt.l.apud iuł.S.idẽ iulianꝰ.j.ad treb.ſed h̊ ex
paterno nõ poteſt adiri:quia pupillus inſtitut deceſſit vi
uo teſtõꝛe. Dicit Ja. de ra.illa reglła fallit qñ frater ẽ ſub/
ſtitutus ĩpuberi:vt h.ſacit.l.ſi flius qui.S.eo.⁊ tãgitur per
Qi.C.eo.l.penlł. Ego aũt dico ĩdiſticte ꝙ ad ↄfirmationẽ
tacite vulgaris nõ requirit aditio ex teſtõ paterno. Sed

ſi pupills moꝛit᷑ viuẽte teſtõꝛe an extiguaĩ tacita vulgaris:

De vulga.⁊ pupilla.ſub.

Diſtinguo..e.l.j.ĩ tractatu vulgaris.⁊ tãgã.j.e.l.lex co
nelia. In hoc tñ nota opi Ja.de ra.
lDih Bonus caſus eſt ⁊ qð dicit h̊ in
Lltiu 8. vtranq; partẽ ĩtelligaꝶj ĩ partẽ ti

— +△ tij iure ſubſtitutiõis:in partẽ cohẽdis iure accre

ſcẽdi ſi repudiauit cohẽs:ſʒ ſi ppnerem cohẽdẽ adiuiſſe ⁊
titiũ repudiaſſe partẽ: tũc admitteret᷑ ſempꝛoni in partẽ
titij tm: vt.l.ij.S.ſi duo.j.de ſmtabu.
ictio legis coꝛnelie ſicut
Ex coꝛnelia. Si Göſinnat pat᷑nuʒ ita
⁊ pupillare ſi pupills poſt moꝛtẽ teſtõꝛis vere vlł ſicte ĩ pu
pullari etate deceſſerit.h.d.cũ.l.ſe. Et ꝓcedit hoc oꝛdine:
q; pᷣmo ponit vnũ dictũ.ſcðo illationẽ.2ibi qꝛ ꝓpt. Iteʒ
iſta ſcda ſubdiuidii ĩ qᷓtuoꝛ partes.pᷣmo loꝗtur qñ impu/
bes poſt moꝛtẽ teſtõꝛis deceſſit ve ĩ ciuitate.ſcdo qñ ſicte.
tertio qũ añ moꝛtẽ teſtõꝛis fili deceſſit vere ⁊ ficte. quarto
qñ añ moꝛtẽ teſtõꝛis ſili deceſſit ſicte: poſt moꝛtẽ ve.2 ibi
ſed ſi pat.tertia ibi ſi viuo.q̃rta ibi q̃re etiã. ¶ Dicit hi v.
z ſi pꝛ.ꝙ ex.l.coꝛnelia veniũt ſubſtituti.Cõtra.j.de capti.
⁊ poſtli.re.l.pat.i fi.vbi d ꝙ veniũt de iure pᷣtoꝛio.Glo.
dicit ꝙ veniũt ex ea.l.⁊ ex ſuppletiõe pᷣtoꝛis.vide glo.q̃ i/⸗
cipit nõ ex verbis.⁊ ſic habes caſũ ſᷣm Ja.de are.et gl. ꝙ
venit ſubſtitut' de iure ciuili ⁊ pꝛetoꝛio. ¶ Op.glo.pona
mus ꝙ pꝛ capii: deinde ſili: tertio pꝛ moꝛit᷑ ĩ captiuitate:
deinde ſili moꝛii in captiuitate: t ſic ꝗlibet pſumit᷑ moꝛtuꝰ
pᷣambula hoꝛa captiuita:g̊ pᷣ pꝛ:deĩde ſili :⁊ ſic ſubſtitutꝰ
dz admitti vt h:ſj.j.l.ꝓxi.vꝛ ↄꝛiũ.g ⁊c. Rñdet glo.q̃ ĩcipit
nõ ex vbis.ibi rñde ⁊c̃. Iſta ſo.ẽ va ⁊ viſſima.ſʒ rõ ſolutio
nis ponit i.l.ꝓxi.nã rõẽ:qꝛ ſi fili oecedit pꝛe moꝛtuo:ſicte
nilli eẽ hẽs pꝛi nõ potuit:vt.l.nec.C. de capti.nec fuit ſuus
hẽs nec ꝑ imixtionẽ:⁊ ſic teſtm̃ pꝛnũ eſt nulli momẽti:⁊ ſſᷣ
ſtitutio nõ habet locũ. vide glo.j.l.ꝓxi.q̃ ĩcipit ex pupil/
lari. ⁊ hec ſũt va:ſ ſi ponim impuberẽ nõ hĩe cohẽdẽ cui
aditiõe ↄſrmeni tabule pupillares ꝙ tũc bñ põt ſuccedẽ
ipſi pupillo lʒ nõ traherenti ad bona pupilli defũcti. de qᷣ
dic plene.j.de captiuis.l.pꝛ.⁊ ibi glo.ſʒ ſi filo viuo pꝛe eẽt
capt'nõ admittit ſubſtitut ex ſubſtitutiõe pupillari: vt h.
CSed q̃ro vtrũ ad bona defũcti poſſet venire ex tacita
vulgari: Tres glo.dicũt ꝙ ſic.videa eas.⁊ vna ẽ ſuꝑ vbo
nõ exiſtimo.⁊ ĩcipit ad hoc ⁊c̃.ibi vel ſaltẽ ⁊c. alia ĩcipit h̊
ĩtellige ⁊c.ibi vel ſtati tacita.alia eſt.j.l.ꝓxi.⁊ ĩcipit ex pu⸗
pillari.ibi vel ex tacita. Itẽ habes etiã ꝙ teſtm põt ſume/
re vires a tacita vulgari:nec reꝗrit aditionẽ ex teſtõ pat᷑/
no:nã nõ ponit᷑ hũc ſiliũ hĩe cohẽdẽ: ĩmo magis ↄꝛiũ inui
tur:vt pʒ in rõne glo.q̃ ĩcipit ex pupillari. C Cõtrarium
tex.⁊ glo.habeꝶ in.l.apud iul.sS.idẽ iulian.j.ad trebel.et
Di.tenet illã glo.rõ q̃ mouet Di.ẽ:qꝛ ſilio decedẽte ĩ vita
patris extiguit pupillaris q̃ ẽ p̃ncipal:s ⁊ tacita vulgaris
q̃ẽ acceſſoꝛia:vt.l.iij. S.qꝗ habet.s.de ſer.rn.pᷣdi.⁊ tex.ẽ.
ad treb.l:apud iul.S.idẽ iulianꝰ.fallit ʒ Ja.de are.qũ pa
ter ẽ ĩſtitutꝰ:vt.l.ſi pꝛ.S.e.Guil.de cu.dic ꝙ tacita vulgar
nõ reꝗrit aditionẽ hẽditas:⁊ ſic teſtn ſumẽ põt vires a ta⸗
cita vulgari ſic ab expᷣ̃ſſa.⁊ ẽ rõ ſʒ eũ qꝛ nõ põt ĩcipe diſpo
ſitio ab eo caſu a ꝗ debet extigui: vt.l.titio cũ moꝛiet.j.de
vſufruc. le.ſ ſubſtitutio vulgar extĩguit ꝑ aditionẽ: vt.l.
poſt aditã. C.e. g ab ea nõ icipit. Sʒ Rñdeo ꝙ extinguit
vulgarl ꝑ aditionẽ ei cui ẽ ſcã ſubſtitutio ſʒ doc.qꝗ tenent
ꝙ reqrat᷑ aditio ĩtelligũt de aditiõe cohẽdis: nõ er cui ſcã
eſt ſubſtitutio. ⁊ ita diẽ Rai.⁊ tex.ẽ in.l.apud iuł S.idẽ iu
liam.j.ad treb. Old.diẽ ꝙ teſtm põt aſſumẽ vires a tacita
vulgari:als ſeq̃ret abſurdũ.nã pone ꝙ vnfili tm̃ ẽ ĩſtitu
tus cui ẽ ſcã ſubſtitutio pupillarſi ſlli nõ adibit tũc nunqᷓ;
ſubſtitutꝰ admittet᷑ ex tacita vulgari:qð ẽ qᷓ tex.l.iã hoc iu
re.S.e. C Sʒ rñdeo ſi vnſili tm̃ ẽ inſtitut tũc exiſtẽtia ſui
hẽdis ofirmaret tabu pupillares: vt.l.ſi filiq pꝛi. S. e.?.l.
pater ſamilias.s.de pᷣui.credito. Sʒ pone ꝙ exñtia ſui he
redis nil operet᷑: vt ſi fli deceſſit capto pĩe ab hoſtib tũe

bñ ſeꝗt᷑ abſurdũ qð diẽ Old.bꝛeuit᷑ ergo teneo iſtas tres
glo. repꝛobata opi. Guil.Old.⁊ gl. ⁊ Di.i.l.apud iułS.
idẽ iulianꝰ.j.ad tebel. et dico ꝙ ẽ caſus ĩ.l.neq; eni. S.ſi.j.
de teſta.mili.vbi vulgaris tacita cõpꝛehẽſa ſub ſideicõmiſ.
nõ regꝗrit aditionẽ hẽditatis:vñ ab illa tacita vulgari põt
teſtm̃ aſſumẽ vires:nã lʒ ſideicõmiſ.reqrat aditionẽ:tñ ta
cita vulgarl cõpꝛehẽſa ſub ſideicõmiſſaria nõ regrit aditi
onẽ.dices tu ꝙ ibi ẽ ſpãle. Rñ.ꝙ ibi ẽ ſpãle ꝙ ſideicõmiſ/
ſaria trahat᷑ ad directã: ſij ꝙ illa directa poſſit a ſe aſſumẽ
vires poſtq; ad illã trahitur ſideicõmiſſaria nullũ ẽ ſpale.
Idẽ ẽ caſus ĩ.l.penł. i.ð.de vẽ ĩſpi.nil ſubaudiẽdo. Nõ
ob.l.apud iułS.idẽ iulianꝰ.j.ad treb.q; ibi reqrii aditio
adcõſñirmãdas tabu.pupillares:nõ ad cõſirmã dã tacitaʒx
vulgareʒ. ⁊ ſi dicis quõ hoc ſit cũ pupillus nihil habeat:

MNñ.ꝗs tibi reuelauit hoc. nã pupillus potuit multa q̃rẽ

poſt moꝛtẽ teſtõꝛis: vt.l.ſ̊ ſi ples.S.ad ſhᷣſtitutos S.e. Nõ
ob.rõ tua q̃ eſt ꝙ rupto pᷣncipali rũpii acceſſoꝛiũ:qꝛ ſſti/
tutio vulgarltacita nõ ẽ acceſſoꝛiũ:ĩmo ẽ qꝗd tacitũ cũ pᷣnci
pali: vt.l.ſi ſideiuſſoꝛ.ĩ p̊n.j.de le.j. q̃re credo ſalua melio
ri deliberatiõe ꝙ tacita vulgar nõ reqrat aditionẽ: ĩmo
teſtm ab ipſa tacita vulgari põt aſſumere vires. ¶ Qũo
moꝛtuo pupillo teſtõꝛe viuo:an tacita vulgarpoſſit habẽ
locũ: Iſte tres glo.dicũt ꝙ ſic. Di. . ⁊ dicit ꝙ eſt caſus ĩ.l.
qð ſi fil.j.de capti.⁊ poſtli.reuer.⁊ ſic diẽ eẽ detmĩatũ ex
eo ꝙ ibi diẽ nihil ex ⁊c̃. et ſic nec ex pupillari nec ex tacita
vulgari. Alij doc. ſupueniẽtes dicũt aut pupills hʒ cohẽ
dẽ ex cu aditiõe tabule ſcde cõfirmant:⁊ hũñt locũ iſte gl.
als habet locũ opi.Di. Ego dico ꝙ hec ẽ truſa. ſʒ dico q
iſte glo. ⁊ Di.dicũt veruʒ:quia qñq; pupillus deceſſit ficte
viuo teſtõꝛe: vñ ſpes pupillarſubſtitutiõis nõ deſicit oĩ/
no viuo teſtõꝛe: ⁊ tũc tacita vulgaris habet locũ: et ita lo
quũtur iſte due glo.l.lex coꝛnelia. Qñq; ſiliꝰ vere deceſſit
viuo teſtatoꝛe: ⁊ tũc qñq; pater nõ habuit tempus pꝛoui/⸗
dẽdi ſibi ⁊ mutãdi teſtm̃:qꝛ ſtati deceſſit poſt ſiliũ: ⁊ tũc hʒ
locũ tacita vulgar:vt.l.ſi pat᷑.j.pxi.⁊ ibi glo. Qñq; pater
habuit tp̃s ꝓuidẽdi ⁊ mutandi ⁊ nõ fecit: ⁊ tũc lex pᷣſumit
ꝙ teſtõꝛ voluerit ꝙ ſubſtitut᷑ pupillarit᷑ ſuccedẽt: ⁊ ita loq
tur.l.ꝙ ſi filᷣ.de capti.⁊ hã c diſtictionẽ habes ĩ.l.tracta/
bat.j.de teſtõ mili ⁊ ꝓbat᷑ ĩ ſili i.l.iij.C.de inoffi.teſ.

(Midi teſtamento. uhiune

Vſfuncti ↄiunctus pᷣfert ſubſtituto. hoc diẽ. Op
po. dicit hic ꝙ cõiũctus pᷣſfertur ſubſtituto.cõtra ĩmo ↄiũ
cto ſubſtitutꝰ:vt ĩ auẽ. hoc ampliꝰ. C. de ſideicõmiſ.Cx.j.de
bo.poſ.Fm tab.l.j.S.ſi duo.⁊ no.i.l.q patri j.de acq.he/
re.Rñ.iuriſconſuli᷑ rñdet ꝙ hoc eſt ppter volũtatẽ pᷣſum
ptã deficti que volũtas apparet hic ex duobꝰ.pᷣ q; ſubſti
tutvoluit admittiĩ plures qᷓ; in duodeci vncias: ergo pa
tet ꝙ voluit admitti cũ tota hereditas vacaſſet: qm ĩ eos
totã hereditatẽ diſtribuit. Iteʒ hoc apparet ex alio.ſ.ex
hac dictiõe neq; q̃ eſt dictio copulatiua:⁊ ſic reqrit vtrun
qᷓ nõ fieri:vtjde vbo.ob.l.ſiqs ita ſtipulatꝰ.⁊ fac qd dixi
in. l. ſi is q ducẽta.S.cũ ita.j.de re.du.et hoc tene mẽti ad
multa. Ex hoc habes ꝙ ex pꝛeſũpta volũtate defũcti cõiũ
ctus ſubſtituto pᷣfertur. Et per hoc põt limitari vnũ dictũ
ſubſtituit teſtõꝛ duob per fideicõmiſſũ ſimplicit᷑: certe cui
libet videt ſubſtituere ſimplicit ſe:vt ſ. de le.ijl.fi..flliã.
⁊. j. ad trebel.l.luti.S.gaio. Sʒ quid ſi teſtatoꝛ dixiſſet ſi
talis deceſſerit volo oĩa bona mea deueniãt ĩ tales: et
tũc videt᷑ velle ſubſtitutos vocare cũ ambo iſtituti deceſſiſ
ſent. ar huius.l. Ideʒ putarẽ ſi eſſet aliqua alia pſumptio
; hic ponit:vt ſi eſſet pᷣſumptio piunctionis: vt quia erãt
ſilij inſtituti: vnde velle videtur ↄiũctũ pᷣferri ſubſtituto ſʒ
ea q̃ plene dixiin.l.hẽdes mei.S.cũ ita.ad trebel. Vl/
timo nõ ꝙ ſicut ex volũtate defũcti cõiũct ſubſtituto pfer
tur: ita qñq; veniẽs ab ĩteſtato pᷣfertur ſubſtituto ex pꝛe/
ſũpta volũtate defũcti: vt.l.ſiqs ita hẽs ĩſtitut. de hẽ.iſti.

De vulga.⁊ pupilla ſubſti.

— r= „ „ Sufficit quem ſe
1 M ſubſtitu tionè. mel berege exti/
tiſſe niſi teſtõꝛ eũ heredẽ eſſe tpe moꝛtis requirat
qð ex dictiõe tũc pꝛeſumii.h.d. ¶ In tex.ibi referẽda eſ/
ſet. ſubaudi vt opoꝛtet gaiũ tꝑe moꝛtis ĩpuberis heredem
eſſe ad hoc vt ſubſtitutũ excludat:nõ autẽ ſufficit aliqᷣ tꝑe
fuiſſe Fʒ Zi.¶ Op.de pᷣn. ad ſi. So.dictio tũc tollit ↄꝛiuʒ
qᷓ extremitatẽ tꝑis ſigniſicat:vt.l.iiij.ĩ ſi.de cõdi.⁊ de.⁊ de
teſta.tu.l.penł. ¶ Scòo op.⁊ videt᷑ ꝙ nullo mõ poſſit eẽ
locꝰſubſtituto rupto teſtõ per q̃relã:vt.l.papᷣ.S.ſed neq; ĩ

puberis.de ĩoffi.teſ. So.hoc teſtm̃ fuit ruptũ pꝛo parte:

ibi ĩ totũ. C Itẽ op.ꝗ ſemel fuit heres nunq; põt deſine/
re eſſe heres:vt.l.⁊ ſi ſine.S.qð papᷣ.⁊.l.ei ꝗ ſoluẽdo.S.ti.

. A j. Dic vt ĩ glo.
W◻ Mi cum plures. Ex pᷣſũpta volũta
te deſücti plures piũcti vocant᷑ in viriẽ reſpectu
vni deſũcti:ſʒ intra ſe in hereditarias poꝛtiões.h.d. ⁊ eſt
ſingularis caſus. C Op.⁊ videt᷑ ꝙ oẽs cõiũcti admittanĩ
in vnã dimidiã ⁊ titius ĩ aliã dimidiã:vt..ti.j.l.ſi tit.⁊.S.
e.l.ſi pat ſilio.qdã dicũt ꝙ h̊ nõ cõiũxit eos ſed eos iſtituit
ſeparatiĩ eos nominãdo.diuĩare ẽ.tu dicas ꝙ hoc cõtigit
ꝓpter duo. vᷣmo qꝛ illos ↄiũctos ĩſtituerat ex diſparibus
poꝛtionibꝰ. Vnde ſiẽ eos ĩ iſtitutiõe ſeparauerat:ita vide
tur ſeparaſſe ĩ ſubſtitutiõe. Scõo qꝛ hoc ĩ ſubſtitutiõe ex
pꝛeſſit. dixit enĩ ꝓ poꝛtionibꝰ hẽditarijs.ſʒ ĩ ↄꝛijs iſta duo
nõ interuenerũt:imo eos vno ſermone iſtituit:vñ eos ĩ ſſᷣ
ſtitutione nõ videt᷑ ſeparare. C Itẽ op.C. e.l.ſfi.S.j.vbi vẽ
ꝙ ĩter ſe vocẽtur ĩ viriles. Rñ.ibi fuerũt ſubſtituti ꝑ diſtri
butiuũ qſꝗs.⁊ ita de ſcõ cõtĩgit ꝙ in ſubſtitutiõe partes vi
riles habuerũt.dixiĩ.l.ſi pat.S.eo. ⁊.l.ſi teſtõ.S.eo.
Mater põt iſtituẽ ſiliũ ĩ tẽpus
mater. pubertaꝶ ⁊ ei ſubſtituẽ vulgarit᷑
h. d. Et iſta ẽ difficil lex tã in pᷣn. q;i fi. C Op.

wꝙ tale teſtm nõ valeat qꝛ fli interĩ reperi pterit: teſtm̃

eſt nullũ ſm iura hodierna:vt ĩ auẽ.vt cũ de ap.cog.S.ali/
ud qᷣq;.⁊ ĩ auẽ.nouiſſima.C. de ĩoffſi.teſ. Nicit glo.hᷣ ſili fu
it inſtitut ad tpᷣs: vñ ſꝑe ſubducto de medio remanet iſti
tutio pura. Iſtã glo. Ja.de are.repᷣhẽdit dicẽs ꝙ hoc nõ
ẽ verũ:imo dic ꝙ hec ſubſtitutio ẽ cõditiõalis cũ erit ãno/
rũ.xiiij.vt.l.ſicui.S.hoc legatuʒ.j.de le.j.⁊.l.ſi tale .qũ di.
le.ce.ſʒ iſtitutio põt cõſerri ĩ cõditionẽ vel in diẽ ĩcertũ:vt
ʒ. ti.j.l.ĩ tpᷣs.⁊ ꝗ.ti.j.l.ni.⁊ per totũ.⁊ no.iĩ.l.hẽditas..ti.j.
BGBlo.tñ videt᷑ voluiſſe euadere hoc:⁊ dicẽ ꝙ hec vᷣba ſaciũt
diẽ reglarit᷑:niſi aliud teſtõꝛẽ ſenſiſſe appareat.allegat.l.ſi
ita ſcriptũ.de manu.teſ.videte an iſta vba faciãt diẽ vł cõ
ditionẽ. dixi ĩ.l.ſicui.j.de le.j.Lñ ĩ ꝓpoſito dico ꝙ ex q̃li/

tate pſone qꝛ fili p̃umit ꝙ voluit teſtõꝛ potiꝰfacẽ diẽ qᷓ; cõ
blone ꝗ P ; co

ditionẽ:vt.l.ſeius ſaturninꝰ.j.ad treb.⁊ de vſur..l.ĩ fidei/
cõmiſ.S.cũ pollidius. Vel tenẽdo opi. Ja.de are.ꝙ ſaci⸗

ant cõditionẽ iſta ᷣba:dic ꝙ iſta cõditio fuit adiecta in ſa
uoꝛẽ ſilij:vt qꝛ habebat patrẽ vite turpis de cui moꝛibus

mat᷑ ſuſpicabal:vt.l.ſilꝰ matrẽ.C. de ĩoffi.te.⁊ iſto caſu iſta
ſubſtitutio põt valẽ:vt dicã.j.e.l.cũ ſilio.in pᷣn. Et ex hoc
patʒ qᷓ erat rõ dubitãdi ĩ.l.nr̃a:nã erat ꝙ ſili interĩ vide/
bat᷑ pᷣterit:⁊ videbat᷑ poſſe venire ꝑ qrelã ſʒ iſta tpa vlł di
cere nullũ hodie.rõ diuerſitaſj q̃ ponit᷑ ĩ fi.glo.ẽ nulla:qm
ſubſtitutio vulgar põt ſieri ⁊ cõferri ĩ caſũ ĩ quẽ inſtitutio
non valeret:vt.l.gallus.pꝑ totã.l.S.de libe.⁊ poſthu.⁊.l.ſi
pater fſiliũ.ð.e.ti.et.l.iij.in fi.de libe.⁊ poſthu. ¶ Quero

vtrũ mr̃ poſſit ſubſtituere filio pupillarit: Videt ꝙ ſic. q
tex.diẽ ĩ tabul pupillaribꝰ. Cõtrariũ ẽ vitas: qꝛ mat᷑ nõ bʒ

ſiliũ in ptãte:g nõ põt ſubſtituere pupillarit᷑:vt.S.e.l.ij.in

p̃ᷣn. NHõ ob.hec.l.q;ꝛ loꝗtur ĩ vulgari.⁊ ita diẽ q̃dã tua gl.
hodie aũt q̃li᷑ ꝓcedat iſta ſubſtitutio fcã ĩ tpᷣs dicã.j.e.l.

S EI, cum ex filio.
Si filius. Jae ſubtil.S. valde. Si inſtitut eſt hẽs
euaneſcit ſubſtitutio vulgaris pꝛima ⁊ oĩs poſterioꝛ.h.d.

CQuerit gl.pone ꝙ fili ſupuixit pꝛi ⁊ repudiauit: ⁊ etiã
nepos repudiauit:an admittet᷑ ſili ſubſtitut?? Slo.ꝙ nõ:
qꝛ ſoſtitutio ſilijs fuit ſcã ſi viuo teſtõꝛe deceſſerit:⁊ ille nõ
deceſſit viuo teſtõꝛe. Iteʒ dicit glo.ꝙ vᷣba ſuperioꝛa ſi hẽs
nõ erit:debẽt ĩtelligi cũ poſſit eſſe hẽs.ita diẽ glo.Iſta gl.
habet duos paſſus. Pꝛim paſſus glo.ẽ:an exñtia ſui hẽ/
dis ĩpediat ſubſtitutionẽ vulgareʒ:Glo.arguẽdo vꝛ dicẽ
ꝙ ſic.videte reglarit veritas ẽ in ↄꝛiũ: vt.ð.e.l.ij.S.ĩterdũ.
Iſi. S. v.l.⁊ ſi ſine.S.ſed qð papᷣ.S.de mino.rõ apparetĩ pꝛõ
ptu.nã ex eo ꝙ habet ꝗs ſubſtitutũ vulgarẽ ceſſat exiſtẽ/
tia ſui hẽdis:vt.l.papᷣ.S.quarta.⁊ ibi no.ð.de ĩoffi te.⁊.l.
ſi flli? hẽs. S.de libe.⁊ poſthu.ſʒ poſito ꝙ exiſtẽtia ſui here
dis nõ ceſſaret ſ̊ haberet locũ:tũc idẽ eẽt:vt.ð.dixi.pᷣdicta
va regularit᷑ ⁊ cõiter. Sʒ qũ ſubſtitutio vulgarẽ ſcã ʒ cõ
ſiliũ galli vel.l.velleie.tũc exiſtentia ſui hẽdis ĩpedit ſubſti
tutũ vulgarẽ.⁊ hoc caſu loqtur glo.nr̃a ⁊ bñ.rõ:qꝛ magis
videt᷑ nepos ſubſtitutin ſuitate qᷓ; ĩ hẽditate: vt i.l.gallus
§. ⁊ qd ſi tm. ꝓut loqtur ĩ filio emancipato.ꝓbat etiã inS.
nũc de lege.⁊ iõ ſtati cũ pᷣmus ẽ ſuus ceſſat ſubſtitutio: q;
7 ſcã in ſuitate.⁊ hoc caſu logꝗtur iſta gl. ¶ AVenio ad de/
termĩationẽ q̃ſtiõis.ſi ſili ſupuiuit pꝛi:lʒ repudiet: nepos
ex ſubſtitutiõe nõ admittitur:qꝛ ſubſtitutũ ĩpedit exiſtẽtia
ſui hẽdis:⁊ veruʒ dicit glo.ſʒ iſta rõ nõ videt᷑ cõcludẽ ĩ ſtio
exneo ſubſtituto:de qloꝗtur tex.⁊ q̃ſtio gl.nã ille nõ põt
dici ſubſtitut in ſuitate:qꝛ nõ eſt de liberl.ſʒ magis ĩ hẽdi/
tate videt᷑ ſubſtitutꝰ. Hui timoꝛe glo.dicit ideo nepos nõ
admittit᷑: ꝛ vba iſta ſi hẽs nõ erit:debẽt ĩtelligi cũ eſſe poſ
ſit.ſʒ hoc caſu cũ nepos nõ põt eſſe hẽs: g ⁊c.videte ꝓ iſta
glo. ſac̃.l. p ſeuerinã.ĩ pᷣn.de ↄdi.⁊ de. ¶ Cõtra iſta glo.
videmini hẽe tex.i.l.cũ ꝓponas.C. de here.iſti. vbi yba ſi
hẽs nõ erit: debẽt itelligi vel qꝛ nolit vel qꝛ nõ poſſit. ꝓpt᷑
qð quida repꝛobãt iſtã glo.mihi vẽ ꝙ iſta glo. dicat vita/⸗
tẽ hoc caſu.ᷣ qꝛ ſi aliud dicemſcq̃ret ꝙ ille ſubſtitut tert
pᷣieret nepoti ĩ hẽditate defũcti volũtatẽ pᷣſũpta:vt.C. de
ſid eicõmiſ.l. cũ acutiſſimi.⁊.l.cũ auus.j.de condi.⁊ demõ.
q autẽ nepoti pᷣferat᷑ ſubſtitut in hẽditate oſtẽdit ſic. Iſte
nepos ex ſubſtitutiõe nõ põt ſuccedẽ: vt dictũ ẽ ĩ qſtiõe no
ſtra. Itẽ nec ab ĩteſtato poſſet ſuccedẽ donec ẽ locꝰ ſucceſ
ſioni ex teſtõ:vt.l. q;diu.de re.iurl. et.l.q;diu.j.de acq.hẽ.

7.l. heditas. C. cõia. de ſuc. Si g iſte ſubſtitut terti poſſet

ſuccedẽ ex pᷣ teſtõ ille nepos repellet:iõ debẽt intelligi iſta
v̈ba ſi hẽs non erit.ſ.cũ poſſit ex teſtõ ſuccedẽ:ne illud ab

ſurdũ ſeq̃tur. Contra hoc op.ſoꝛtiſſime ſubſtitutio ſcã

vulgaris in vnũ caſũ poꝛꝛigit ad aliũ caſũ nõ expᷣſſuʒ:vt.l.
gallus. S. ⁊ qd ſi tm. de libe.et poſt. dixi.s.e.l.j. Si igii iſta
ſubſtitutio ẽ fcã ĩ vnũ caſũ tm.i.ſihẽs eẽ nõ poſſit: referai
ad aliũ caſũ...ſi hẽs eẽ nolit ⁊ ecouerſo. Rñ.⁊ dico ꝙ poꝛ
rigii ad aliũ caſum niſi volũtas teſtõꝛis repugnaret tacite
vel expꝛeſſe:vt.S.e.l.iã hoc iure.⁊. j.e.l.cuʒ ex ſilio.s.j.ſʒ h
repugnat ꝓpt incõueniẽs qdð.s.dixi:⁊ iõ ſi ponerem aliuʒ
caſũ.ſ.q nepos nõ poſſit eẽ hẽs ⁊ icõueniẽs illud ceſſaret
vt qꝛ ille nepos eẽt moꝛtuus anteq; fili repudiaret:tũc cre
derẽ ſubſtitutũ admittẽdũ:qꝛ eoꝝ vboꝝ ſigniſicatio h̊ pa⸗/
titur:vt.l.cũ ꝓponas.C.de here.iſti. Itẽ nullũ aliud eſt ĩ
cõueniẽs ꝓpter qð de voluntate defuncti aliud pꝛeſumat᷑
cõtra illud quod dixi. Altio oppo.łʒ ſubſtitutio facta
in vnũ caſum poꝛꝛigat᷑ in alium vbi nõ repugnat volũtas
defuncti:tñ vno tꝑe facta ſubſtitutio ad aliud tpᷣs nõ poꝛ/
rigit:vt.l.ſi ita qs.s.eo.ſʒ ĩ caſu.l.et ꝓpoſite q̃ſtiõis ſuit fa
cta ſubſtitutio ſi me viuo ſili moꝛiet:et ſic fuit collata in tẽ
pus vite:g ſi decederet poſt debet ceſſare ſubſtitutio. Rñ
deo illud tp̃s fuit appoſitũ ĩ ſubſtitutiõe ſcã ſilio de nepo/
te:ſʒ nõ ſuit adiectũ ĩ ſubſtitutiõe ſcã nepotide exneo:nec
etiã dʒ ĩtelligi repetitũ: vt. . t .l ſb ddis⸗ merio ex/
— neꝰad mittüũ ĩ caſu qͥ.S.dixi.
¶AR duobus. Supm vlvltin ẽpoſt qui
emo ſegꝗt. h.d. Op.de.l.eũ ꝗ· j. ad treb. So.

— — —

fhdhde. , ——— — — —.

ttis
no⸗
end
lbi
ag.
lbe,
diee
rci.
ipo
ſe,
Kl.
here
lice
gc
bſti
gs
llos
ng.
g
de⸗
os
id
io
d
l⸗
no

ſſr
o
Nl
n
ta/
tl
de
0.

.
ſet
n
1b

— — — — — —

BDe vulga.⁊ pupilla.ſub.

vt ibi ⁊ dixiin.l.qꝗ duos.in pᷣn.j.de re.du. Itẽ hic dicii

ſũt duo vltimi. Cõtra.iſtud relatiuũ ꝗs vel ꝗ qñ ponit di/
ſtributiue vt ponit᷑ hic regrit ꝙ in vno tm̃ veriſicet exiſtẽ
tia cõditiõis nõ in pluribꝰ:vt.l.ſi fuerit.j.de re.du.ſʒ h d
ꝙ in plurib veriñcai.So.hoc ẽ ex pᷣmpta volũtate de/

functi ꝗ voluit in hereditate vltimi reperiri hẽditatẽ pᷣmi:

vt.l.ꝗ duos.j.de re.du.dixi ĩ.l.hoc articlło.s.de hẽ.iſti.

r Hes ex ſubſtitutiõe vulgari admittü ad
(Vilium. vniturton

,ſbſtitutionẽ ĩpuberi factã ꝑ hec ba qſꝗs
mihi hẽs erit ⁊c̃.h.d. Zld hãc.l.op. ille ꝗ nõ eſt heres
directe ⁊ imediate defũcto nõ admittit ad ſubſtitutionẽ ꝑ

hec pᷣba:vt.S.e.l.ꝗ liberis.S.hec vᷣba.Dic glo.no.hoc ẽ iõ

q; dictio ꝗſꝗs plures reqrit:⁊ iõ ſi nõ cõpꝛehẽdẽt ſubſtitu
tũ nõ veriſicaret᷑ dictio qſqs.ſʒ i.l.ðꝛia erãt ples iſtituti ad
qs referi.Di.repᷣbẽdit iſt gl.qꝛ vbuʒ qſqꝗs põt referri ad
vnũ:vt.l.ſi teſtõ.S.j.j.ſiqs omiſ.cau.teſ.Diẽ g̊ Di.ꝙ quot
qt eſſent ĩſtituti tũ admittet ſubſtitut vulgariter. rõ:qꝛ ex
iudicio deſũcti ſuccedit. ꝓbai ĩ.d.l.ꝗ liberis.S.hec vᷣba.⁊

ita vẽ velle Di.⁊ e rõ mihi plus plʒ qᷓ; r glo. tñ glo.dicit

vitatẽ inquãtũ dicit ꝙ diſtributiuũ ꝗſꝗs regꝗrit ad minus
duos. ¶ Pꝛo cuieuidẽtia debes ſcire ꝙ dictio qſqs im/
poꝛtat ĩ ſe cõditionẽ:vt.l.ꝗ liberl.in pᷣn.s.e.vñ exiſtẽtia cõ
ditiõis bñ põt veriſicari in vno caſu tm̃:vt.l.ſi teſtõ.S.j.j.ſi

gs omil.cau · teſ. ſʒ pᷣncipal locutio ⁊ oꝛo de neceſſitate de

bet eſſe de plurib: vt h ꝓbat᷑ i.d.l.q liberlĩp̃n. S.hec ver
ba. Si enĩ ponerem vnũ ſcholarẽ tm eſſe ĩ ſcholis ⁊ dice

remus ꝗſꝗs pᷣus exibit ſcholas ⁊c.eẽt ĩpꝛopꝛia locutio:q;

diſtributiuũ ſeu partitiuũ reꝗrit plura:vt h̊ pʒ ad ſenſum.
Sʒ ponam ĩ teſtõ dixerit teſtõꝛ ꝗſqs mihi hẽs erit det

Uli decẽ:an ꝑ hec vba cõpꝛehẽdant᷑ veniẽtes ab inteſtato:

Blo. videt᷑ velle ꝙ ſic. ꝗdã repᷣhẽdũt hãc glo.dicẽtes ꝙ

l.ſiqs cũ nullu.j.de codicil. loꝗtur vbi nullũ ẽ factũ teſtm:

⁊ ſic nulli hẽdes ſũt noĩati:⁊ ſic de neceſſitate ĩtelligũ de ve
niẽtib ab ĩteſtato.ſʒ qñ factũ eẽt teſtm̃ ⁊ hẽdes noĩati: tũc
glo.nõ bñ dicẽt.ſʒ ego puto glo.bñ dicẽ in vtroq; caſu:q;
qñ ſit ſubſtitutio pupillarl ẽ pꝛouiſio: iõ ĩ eũ ꝗ nõ ẽ noĩatꝰ
ĩ teſtõ nõ cadit affectio: vt.d.S.hec ᷣba.⁊ ar.qð no.i.l.ꝗ ſt
liab. ð.j.j. de le.j. Sʒ qũ relinquũtur legata ꝑ hec vᷣba ꝗſ
gs mihi hẽs erit ⁊c.reſpcũ hẽdũ cõtinet onꝰ: & teſtõꝛ volu
it grauare hẽdes qͥs noĩauit ⁊ dixit:mſtomagis v graua

re veniẽtes ab ĩteſtato ⁊ ſbſtitutos qs min dilexit:vt.l.pu

blius.. titia.de ↄdi.⁊ de.⁊ ſic glo.bñ dicit. Ex hoc habes
notare ꝙ idẽ ĩpoꝛtẽt ᷣba ꝗſꝗs mihi heres erit: qð ĩpoꝛta
ret repetitio ab iteſtato. Cõtra hoc dictũ fac.l.ſi plures.
I. de le.iij. vbi dicii ꝙ idẽ eſt dicẽ heres me dato vlł quiſqꝗs
mihi heres erit. Rñdeo illa ſilitudo q̃ ibi ponii eſt va ſimi
litudo quãtũ ad ſcriptos ĩ teſtõ:nõ quo ad oĩa.

„ . — Rupto teſtõ ꝑ tabu.nõ rumpi
0 Etiã ſi C0 tra.tur ſubſtitutio pupillaris vłlega
ta ſubſtituto. h.d. ¶ Op. rupto teſtõ rũpuni tabule pu/

pillares: vt.l.papᷣ.S.nec ĩpuberſ. de ĩoffi.teſ. So.ibi qñ rũ
pit ꝑ q̃relã: ⁊ tũc nõ tollit teſtm ipo iure:qꝛ ẽ de iure ciuili:
ſz õtabu.ẽ de iure ptoꝛio. vñ ſiẽ ptoꝛ nõ põt facẽ quẽ hẽdẽ
ipſo iure:ita nõ põt facẽ deſinẽ ipſo iure. poſſes tu dicẽ cũ
ꝑ õtabu.tollit teſtm pẽnũ ĩ effectu:q̃re etiã tabule pupilla
res nõ rũpunt᷑ iĩ effectu: Rñ.tabule pupillares ↄtinẽt pꝛo
uiſionẽ ſilij q; decedit teſtat᷑ ⁊ ea q̃ continẽt puiſionẽ libe

roꝛũ reſeruant ꝑ ti.de le.pᷣſtan.iõ ſubſtitutio pupillar! re/

manet. Iſta ẽ rõ doc.⁊ bona. Cõtra iſtam rõnẽ op. qꝛ
qð dẽ ꝙ ea q̃ ſſt ĩ ꝓuiſione ſilij reſeruaniĩ . ti.de le.pᷣſtã. eſt
verũ de ſilijs nõ intẽtãtibus ↄtabu.vt.l.flliũ. S. oĩb.de le.
pſtã.ſʒ h ſʒ caſũ gl.ponit ꝙ ſil vtabu.itẽtauit:g& ẽ. Quid

dicem: Rũ. illa. l. aliũ S. oibꝰ. loqtur ĩ cõmodis pecunia

rijs ĩ ꝗgbipſe nil põt diſponẽ ꝑ ſevłcũ auctoꝛitate tutoꝛis
vł curatoꝛis.vñ petẽdo ↄtabu.perdit ill i q põt diſponẽ:
ſz illud ẽ teſtĩ pupillare circa qð pupills exñs ĩ pupillari
etate nil põt diſponẽ:nec tutoꝛis auctoꝛitas ad hᷣ ſe exten

G

dit.vñ tabn. petẽdo nõ poterit teſtim̃ pupillare irritari.
Vltio q̃rit glo.q̃ ẽ dꝛia int q̃relaʒ ⁊ bonoꝛũpoſſeſionẽ

gtabu. Et dic vt ĩ glo.
Tſi cõtra.tt lex reputat Iiffictlis:
Abxz tres partes.pᷣma durat vſq; ad v.ſic accreſce
re.⁊vſq; ad v.his oↄñs.qʒ vſq; ad ſi. ⁊ Fʒ ꝙ tex.habʒ tres
partes: ita glo. magna qẽ qꝗᷓ põit caſũ hbʒ tres partes ꝓ
ut ponit caſũ. Quarto ⁊ vltio glo.foꝛmat q̃ſdã qſtiões cir
ca.l. Videamglo.magnã ibi ⁊ ſic auget ⁊c. ponũ ſcdᷣa
pars. C Op.ad iſtud pᷣn. ʒ caſũ gl.habes ꝙ ſpᷣſtitut te/
net oĩbꝰ pᷣſtare legata cũ pupilla nõ teneret᷑ niſi ↄiũcſj ꝑſo
nis ⁊ nõ vltra:vt.l.ꝗ fũdũ..q ſiliũ.j.ad.l.fal.⁊.l.ſiliũ ĩ pᷣn.
de le. p̃ſtã. Iſta eni legata de gb' logtur h debent ex ꝑſõa
ĩpuberl:g nõ ĩ plus ſpᷣſtitut tenet Et iõ Ja.de are.⁊ Ol.
dicũt ꝙ gl.nõ poſuit bñ caſũ.debuit g poni ſic: ſi legata pᷣ
ſtant oĩb ſoꝛte minueret.l.falci.p quaʒ legata minuũtur.
ſ qꝛ filius nõ pᷣſtat extraneis ſʒ ſolũ parẽtibꝰ:iõ legata de
bent᷑ ĩ plus:qꝛ ſalcidia nõ detrahit cũ non pᷣſtant tot lega
ta.ar.j.de le.pſtã.l.ſiliũ.S.ñ. Et iõ habetis h̊ ĩ tex.ꝓptea:
nõ pᷣterea.vel ſi habeſj pᷣterea exponat.i.ꝓptea.lᷣm Ja.de
are. ⁊ jm hoc ĩtãtũ tenet᷑ ſubſtitut inquãtũ tenebat᷑ pupil/
lus ĩ his q̃ a pupillo ſũt relicta.Credo Ja.de are.dicẽ ve/
ritatẽ.nã legata ſiue ab initio ſiue ex poſtfacto ſiãt iutilia
minuũt ſalcidiã:vt.l.nõ ẽ dubiũ.cũ.l.ſe .ad.l.falci.Lñ te
nẽdo opi.gl.nõ iſtud pᷣn.qꝛ vi caſus illi.q. ſi teſtõꝛ reliꝗt
vxoꝛẽ ſuã dñaʒ ⁊ vſufructuariã ſʒ cõſuetudinẽ dʒ hẽe ali/
mẽta tm̃ liber iſtitujj:vt no.C.ſi ſco nup. ⁊ auc.ibi poſi/
ta.dico ꝙ ſi ſliꝰfuit iſtitut et exne ſibi pupillarit᷑ ſubſtitu⸗
tus ⁊ pupills hẽs fact deceſſerit ꝙ ſubſtitut bʒ clare vſu/
fructũ ĩtegrũ:lʒ fili alimẽta tm.creſcet enĩ legatuʒ i pſona
ſubſtituti:vt hᷣ ʒ caſũ glo.qð ĩtelligo vt plene examiaui in
l. titia cũ teſtõ. .ñi.j.de le.ij. AVenio ad ſcdaʒ parteʒ.l.
ibi ſic accreſcẽ.⁊ vide ſcdaʒ partẽ glo.ibi ſic auget᷑ ẽ. Gl.
H ponit caſũ ſaꝶ bñ. ¶C Sʒ op.ꝙ ipᷣe pupills tenei ad pᷣſtã
da legata oĩbꝰ:vt.l.ſi. S. fi.j.de le.iij. So. debeni legata a
pupillo ꝓ vncia quã hʒ ex volũtate defũcti oĩbꝰ: ꝓ vncijs
vo accreſcẽtib debent legata tm cõiũctis ꝑſonis: ⁊ ita h ⁊
ibi loꝗtur.et eodẽ mõ debebit ſpᷣſtitut legata relicta a pu
pillo.legata po relicta a ſubſtituto oĩibus debent?᷑: vt.l.ſili
um. S. oibꝰ. de le.pſtã.rõ:q; ſubſtitutus totũ hbʒ ex iudicio
deſũcti:iõ ĩ totũ oĩib debeni. ¶ Aenio ad tertiã particu/
lã q ĩcipit his ↄñs. allegaĩ ad hoc ꝙ ita operat᷑ ꝓpoſitũ ĩ
ꝓpoſito:ꝙ oppoſitũ in oppoſito.h.d. ¶ No. tex.ibi vt
quẽadmodũ. vide glo.ibi ⁊ ecõuerſo ⁊c. qẽ tertia pars gl.
Quarta pars ĩcipit ibi exhẽdato ⁊ccẽ. Op.õ ſcdam lec.
gl. Hdẽ ꝙ nõ debent legata niſi cõiũci ꝑſonis.Cõtra.ĩmo
oĩbꝰ⁊ ꝓ ſemiſſe qꝛ totũ ſemiſſeʒ hʒ ex iudicio defũcti:g ⁊c.
T dixi.S.de iſtituto.iõ qdã repᷣhẽdũt hãc gl.ſʒ vitas ẽ ꝙ be
ne dicit niſi ſili adiuiſſet ⁊ omiſiſſet ↄtabu.vt.l.is q. la pꝛi
ma.S.ſj ſi vnꝰ .de le. p̃ſtã. ⁊ de bo.poſ.gtab.l.ſi ex duobꝰ.
Sj. Dãh ꝙ Zꝛioꝝ eadeʒ ẽ diſciplina. de.l.ſi is q negocia.
6. de nego. geſ.⁊.l.ꝗ ꝓpꝛio.S.vſq; adeo.⁊. S.ideʒ qrit. de
ꝓpcura.So.vt no.ꝑ glo.i regla iurl jm naturã.⁊ ꝑ Di.in
c.q ſetit cõmodũ.de re.iur.li.vj.¶ Qũo vtrũ hoc qð hic
dẽ poſſit hĩe locũ ĩ ſilio exhẽdato: Gl. dic et bñ ꝙ nõ:vt in
ea habes:tũ qꝛ exhẽdat nõ hʒ ↄtab.vt.l.nõ putauit.i pᷣn.
I. de ptabu.tũ q; ab eiſſtituto legari nõ poſſet:vt.l.pla/
ne.j.de le. j.⁊.l.ꝗ füdũ.S.ꝗ filios.j.ad.l.ſal.Sʒ an exhere
dat poſſit hĩe ↄtabu.bññcio pteriti:Quidã ꝙ ſic.⁊ iõ di
cũt ꝙ h̊ bene poteſt poni caſus in ſilio exheredato: ſʒ cer
te hoc ẽ falſũ:q; cõtra caſũ.l.ſi poſt moꝛtẽ.S.ſi exheredati.
de vtabu. ¶ Quero vtrũ poſſit poni caſus in ſilio pᷣteri/
to: Olo.ꝙ nõ:qꝛ ab eius ſubſtituto nõ poſſit relinqꝗ:vt.l.
cũ quidã. C. de legatis.Iʒ ſibi põt dari ↄtabu.puto ꝙ gl.
dicit veritatẽ: ꝙ ſuus etiã petẽdo cõtratabu.nõ pꝛeſtat le
gata: vt. l. ſi is q.in pᷣn.de le.pᷣſtã. Altimo ex.l.duobj.
Fſi.ð.e.foꝛma queſtionẽ.qũq; ꝑ ↄtabu.rũpitur teſtamẽtũ

Be vulga. ? pupilla.

4 19

ipſo iure ſᷣm glo.vt dixi l.l.illud.i pᷣn.j.dðe ↄᷣtabu.⁊ no.i.l.
vt liberis.in pᷣn.C.de col.vtrũ tũc tabule pupulares tollẽ
tur: Certe ſic qꝛ magl ꝓpter hẽditatẽ nõ aditã qᷓ; ꝓpt gta
bu.rũpit teſtm:iõ ſeſtitutio pupillarl rũpit:vt.l.ij.v.adeo
5.eo. Itẽ in pᷣn. hui.l.⁊ ſi ð. repꝛobaui opi.Ja.de are.⁊ h
videtur tenere glo.paruula.

p „Q ec lex continuatur cuʒ. l. . pꝛoxi.
5S Mieſt. vat⸗ ſteſtd: hlri „
o.ꝙ ſi teſtõꝛ vltio moꝛiẽ
. El ſingulis. eti ſubſtitum no videtur ii
Aos ĩuicẽ ſubſtituere. Cõtra hoc videt᷑ tex. i.l.
titia ſeio.F.ſeia j.de le.ij. Dicit gl.ſol.vt ibi.⁊ dẽ ꝙ ibi nõ
eſt:qꝛ vltimo ſubſtituit:ſʒ qꝛ pꝛohibuit alienari fũduʒ:iõ vi
det᷑ ſideicõmiſſũ ĩuicẽ datũ. Di.h̊ videt᷑ dicere ꝙ hoc ẽ iõ
qꝛ directo ipſi filio ſubſtituit nõ autẽ rogauit alteri reſtitu
ere ꝑ ſideicõmiſſũ: qꝛ ſi hoc feciſſet videret᷑ iuicẽ ſubſtituẽ.
videte puto ꝙ Di. voluit h dicẽ h̊ nouiſſime ſubſtituit ſim
plicit:ibi vero ſubſtituit nouiſſimo in toto fundo: iõ volu
it totũ ſundũ ad nouiſſimũ pertinẽ:ita ĩ ꝓpoſito ſi rogaſ/
ſet nouiſſimũ redimẽ hẽditatẽ totaʒ: vĩ ꝙ tota hẽditas ad
nouiſſimũ pueniat:vt.l.deniq;.S.ĩterdũ.de pecu.le.⁊ ideʒ

ſi directo eſſet ſacta ſubſtitutio ĩ tota hẽditate. ¶ Itẽ op

po.de.l.ſi pat᷑ ĩpuberis.s.eo.So.ibi fuit facta ſubſtitutio

AA recipꝛoca inuicẽ:h̊ nõ.
(AQW Mi plures. renj gqs oĩbus liber ſbᷣ

ſtituere vel parti eoꝛũ: aut nulli aut ad temp to/

tũ pupillaris eta vel ad partẽ eius.h.d. vide glo.q̃ icipit
ergo ꝙ bꝛeue tp̃s etat ⁊ꝛc. C Ex hoc tex.nõ iuriſcõſultuʒ
argumẽtare de ꝑſonis ad temp ſicut..de ĩ litẽ.iurã.l.vi/
deam.S. penl. ſic etiã de tꝑe ad res.j.de mili.tel.l.miles
ita. .⁊ qꝛ diximꝰ.ſic etiã de tꝑe ad locũ:vt.l.quotiẽs ĩ diẽ.
de vᷣbo. ob. ⁊.l.vinũ.S.ſi en pe.⁊.l.ſi res.de tritica.
4 itiõe facta a coacto ex trebel.
EEt ſi 9 Patre.cõfrmani tabule pupillares.h.d.
Agd hãc.l.op.dicit h̊ ꝙ ſuit ĩſtitut ſilius.Cõtra.tabu.
pupillares remanẽt valide ꝑ exiſtẽtiã ſui heredis lʒ repu
diet: vt.l.ſili qui patri.S.e.⁊.l.iul.j.de acq.here. nõ ẽ q̃
rendũ vtrũ ↄfirment᷑ ꝑ aditionẽ coactà. Gl.fatet᷑ ꝙ ſilius
ſuit inſtitut ex eo ꝙ h̊ dicit a pꝛe: nã eoipſo ꝙ ponit patrẽ
ergo ſeqtur ꝙ filius ſait iſtitutꝰ. Itẽ ſatent᷑ glo.ꝙ ꝑ exiſtẽ⸗
tiã ſui heredis teſtm̃ erat validũ.ſʒ ꝑ aditionẽ cõfirmatur
plus quaſi ex quoda ↄctu qui pᷣhitur ꝑ aditionẽ.h̊ dic tex.
ↄſirmeni.q.d.pᷣus fuerũt valide:ſʒ foꝛti cõſrmanĩ᷑.ſʒ hãc
lec. debes itelligere ꝙ ſilio ſuit dat᷑ ſubſtitut vn vulgari
ter ⁊ alius pupillarit᷑ ſuit ſubſtitut et in fideicõmiſſo veni
unt bona pꝛis tm̃ deducta legitima ⁊ treb. vt.l.cohẽdi.S.
cũ ſilie j.eo.ſed in pupillari veniũt oĩa bona pꝛis ⁊ nlij:vt

l. Hʒ ⁊ ſi plures. S. ad ſubſtitutos.S. e. hec lec. nõ applaudet

littere:qꝛ tex.loqtur de inſtituto in teſtõ:⁊ ſic de iure ciui/
li nõ erat validũ teſtm: nec exiſtẽtia ſuiheredis validauit
ipſu.q̃re Ja.de are.itelligit ꝙ ſilius fuit experedat et ex
trane inſtitut.⁊ qdð dicit in inſtitutiõe dicit.ſ.exne et filiꝰ
exheredat.ſʒ hec lec.nõ placet: qꝛ tex. dicit a pꝛe vt gl.di
cit ⁊ bñ. Quare dic ſjᷣm Di.ꝙ ſili habuit cohẽdẽ exneũ:⁊
ſic exiſtẽtia ſui heredis nil operat:vt.l.ſed ſi plures.S.ſilio
ʒ.eo. ⁊.l.apud iuł.ꝭ.idẽ iulian.j.ad trebel.et ita debes ĩ/
telligẽ. Qũo Fʒ hãc lec.a quo ſuit relictũ ſideicõmiſſũ:
vtrũ a pupillo vel ab eius ſbſtituto: Dic ꝙ vtrũq; poteſt
ꝓcedẽ: dũ tamẽ dicas eo caſu quo ſuit relictũ a ſubſtituto
nõ poſſe cogi niſi moꝛtuo pubdlogn gerü ked-
— 18 ilio ĩpuberi emãcipa/
A m ex filio. to nõ Por puplllari ſu
itui: ſʒ põt eius ĩſtitutio omitti ⁊ per ſideicõmiſ
ſuʒ ſibi ĩ temp pubertaꝶ relinꝗ qð ĩpoꝛtabit tãtũdẽ q;tuʒ
ſubſtitutio pupillaris.h.d. ¶ Op.ꝙ iſtud ſit malũ cõſili
nm:nꝗ ille ꝗ nõ erat in poteſtate poterat venire pptabu.

2 teſtm rüpere:⁊ dimidiã aduocare:vt.l.ita tñ. S.ꝗ rogat.

ad trebel. So.ibi loquit in ſilio maioꝛi:̊ loquii in ĩpube/
re ꝗ nõ põt hoc caſu venire ꝑ cõtratab.qm̃ ĩ ſui ꝓuiſione
vẽ hoc feciſſe teſtõꝛ:qꝛ ſicut ĩ pupillari eſt ꝓuiſio ſilij:ita le
gatũ hoc mõ relictũ: ⁊ pᷣteritio hoc mõ fcã ſuccedit ĩ locũ
pupillaris ſubſtitutiõis q̃ nõ põt ſieri ei qui vere ẽ in ptã/
te:iõ ſili per ↄtabu.nõ põt cõqueri:qꝛ magis ẽ ſibi ꝓuiſuʒ
q; ↄꝛiũ:als iuriſcõſulti vanũ dediſſẽt cõſiliũ. ¶ Ad hãc ſo
lu.oppo.ſi hec ſuit pꝛouiſio ſilij: g iſta adiectio cũ in ſuam
tutelã peruenerit facit diẽ nõ cõditionẽ:iõ filius emã cipa
tus trãſmittẽt legatũ ad ſuos hẽdes:nõ autẽ ſuccedẽt ſiliꝰ
ipubes ꝗ eſtĩ ptãte:vt.l.ſi ita. S.pegaſus.j.de le.ij.⁊.l.in ſi
deicõmil.S.cuʒ pollidi.S.de vſurl.⁊.l.ſeius ſaturninꝰ..ad
treb.⁊.l.ex his.C.q di.le.ce.Rñ.lʒ ſit in fauoꝛẽ ſilij: tñ fa
cit cõditionẽ ex volũtate deſũcti ꝗ inſtituit ⁊ legatuʒ h̊ mõ
fecit i locũ pupillari ſubſtitutiõis vt dixi. ¶ Itẽ op. ꝙ hec
lex hodie nõ pꝛocedat:⁊ eſt j.l.qm in pꝛioꝛibꝰ.C. de ĩoffi.
teſ.vbi oẽ t̃s ⁊ oẽ grauamẽ ſubducit de medio:g ſaltẽ le/
gitima vꝛ eſſe relicta. Glo.vẽ ↄcedẽ ꝙ hec lex ĩ hoc hodie
coꝛigat᷑. Ja.de are.C. de ĩoffi.teſ.l.ſili matrẽ.v velle ſuſti
nere id cõſiliũ ꝙ nõ ſit coꝛectũ.ᷣ dicit enĩ ꝙ illa lex qm ĩ pꝛi
oꝛibꝰ.vult ꝙ oẽ grauamẽ ſubducal:ſʒ iſta dilatio nõẽ gra
uamẽ:g ⁊c. Olo.in.l.qm.ſe nõ firmat: ſʒ in.l.ſi pꝛ puelle.
eo.ti.tenet idẽ qð h̊.Ego aũt dico ſic.ſiqdẽ eſt certũ ꝙ di
latio talis ſit grauamẽ ſilij:⁊ tũc ſine dubio ſubducit᷑:vt.d.
l.qm in pꝛioꝛibꝰ.ſi vᷣo eſt certũ ꝙ eſt cõmodũ:vt qꝛ mat᷑ du
bitãs de moꝛib pꝛis appoſuit dilationẽ:⁊ tũc nõ ſubdncit᷑
vt. d. l. fli matrẽ. ſj ſi ẽ dubiũ tũc puto ꝙ de medio ſubdu
cat᷑ hec dilatio:vt.l.ſi pat᷑ puelle.cũ ſua glo.C. de ĩoffi.teſ.
⁊ inſti.de auc.tu.S.neq;.⁊ qð ibi no. Mõ ad ꝓpoſitũ iſta
iſtitutio ⁊ legatũ ſuccedit ĩ locũ pupillaris ſubſtitutiõis q̃
eſt pꝛouiſio ſilij et el vtilitatẽ cõtinet. vñ dico hanc.l.ꝑ iu
ra.C.nõ coꝛectã.⁊ hoc ẽ qð cõſiliũ illoꝝ quatuoꝛ iuriſcõ/
ſultoꝝ voluit. Op ĩ auẽ.de triẽ.⁊ ſemil.S.ꝓhibemꝰ. et
vt cũ de appel.cog.S.aliud quoq;.vbi fili debet hĩe iure ĩ
ſtitutionis:nec ſufficit hꝛe quoq relicti titulo ſublata diffe
rentia emãcipatiõis ⁊ patrie poteſtat. Solu.fateoꝛ ꝙ ho
die illud cõſiliũ eſt coꝛꝛectũ ⁊ teſtm hoc mõ factũ eſt ipo in
re nullũ:nã pᷣteritio debet ſieri ex cauſis cerꝶʒ q̃ ſũt noĩate
in ti vt cũ de appel.cog.S.cauſas.⁊ ĩter illas cauſas nõ ẽ
niſi ſoꝛſã dicerem ꝙ ibi ſũt noĩate cauſe ĩgratitudinis.de
cauſis vᷣo que cõtinẽt dilationẽ ⁊ ꝓuiſionẽ nulla ſit ibi mẽ
tio.⁊ hoc ſa᷑ᷣ placet.⁊ ſᷣm hoc iſta lex nõ eſſet hodie coꝛꝛe/
cta:nã iſte filieſt pꝛeterit᷑ ex iuſta cauſa ſue ꝓuiſiõis.vñ ſi
cut olĩ nõ potat hẽe bonoꝛũpoſſeſſioneʒ gᷣtabu.ita hodie
nõ põt hĩe ↄtabu.nullũ aũt nõ põt dicẽ teſtm qñ ẽ pᷣterit
ex cauſa iuſta:vt no.in auc.de here.⁊ fal.S.exhẽdatos.et
Fm hoc nõ erit coꝛecta.l.mlti.S.de libe.et poſthu. Lñ vt
iſta euitem qñ ille caſus eueniret darẽ tale ↄſiliũ ꝙ illũ ſi/
liũ emãcipatũ iſtituẽt in ꝗnq; ſolidis:⁊ reſiduũ ſibi legaret
ĩ tpᷣs pubᷣtaꝶʒ Fʒ ↄſiliũ illoꝝ qᷓ̃tuoꝛ ſapiẽtũ:tẽ enĩ nullũ teſtm̃

nõ poſſet dicẽ:qꝛ ĩſtitutꝰ. Itẽ nõ poſſet agere ad ſupplemẽ

tũ:qꝛ ius agẽdi ad ſupplemẽtũ ſuccedit ĩ locũ q̃rele: vt.l.ſi
ꝗs ſiliũ.ĩ fi.⁊.l.oĩno.C. de ĩoffi.teſ.vñ ſic q̃rela nõ põt intẽ
tari:vt h̊ no.ita nõ põt agi ad ſupplemẽtũ. ¶ Qũo vtruʒ
ſufficiat ꝙ filio relinq̃tur aliqd iure ſideicõmiſſi vniuerſa/
lis:vt iure ĩſtitutiõis videat he: Glo.i.l.ſãcimꝰ.S.cũ aũt.
C.de ĩoffi.teſ.vi dicẽ ꝙ ſic. Ego aũt dico pꝛiũ ꝑ.l.ita tñ..
ſigs rogat.j.ad treb. fallit ĩ caſu hui.l.vbi talis modus
relinqᷓndi ſuccedit ĩ locũ pupillarlſubſtitutiõis.¶ Que/
rit glo.magna ĩ fi.an ille cui legaĩ dimidia bẽditaꝶ teneaĩ
ad onera debitoꝝ creditoꝝ t legatoꝝ? Et ẽ caſus ĩ.l.ſiqs
ſeruũ.S.ſi.cũ.l.ſe.j.de le.ij.lʒ ſaciat ar. .l.mlier.s.ſi.j.ad
trebel.dic vt ibi. Qũo h̊ dẽ ꝙ in ſuã tutelã ⁊c̃ q̃lit ĩtelli
gat:Quidã vſq; ad.xxv.ãnos.alij vſq; ad.xiiij.⁊ hec va:
qꝛ ſi ꝓuiſio ſuccedit ĩ locũ pupillarl ſubſtitutiõis qᷓ pupil/
larlſubſtitutio nõ põt ſieri niſi vſq; ad.xiiij.ãnnũ.g ⁊ hic
de. xiiij.ãnis ĩtelligii.ar.ꝓ h.j.de le.iij.l.cũ ſilio. Fi
ilio.

—

RN— — C ——

VDe vulga.?⁊ pupil.ſubſti.

Eilic ExƷpᷣſſũ ſacit ceſſare tacitũ.h.d.vide h̊ caſuʒ
91 10. expᷣſſũ in qͥ expᷣſſa vulgaris nõ ↄtinet tacitaʒ
pupillarẽ ⁊ ecõuerſo:⁊ hoc ꝓpter expᷣſſã ꝓuiſionẽ.
4 NZus accreſcẽdi trãſit ad illũ ad queʒ tranſit
Qnuida. ni iure ſubſtitutionis.h.d. ¶ Op. ille
ſubſtitut nõ erat illi iſtituto ↄiũct:ergo poꝛtio nõ dʒ ei ac
creſcẽ. Dicit gl.fſateoꝛ ꝙ nõ erat ↄiũct ei ſʒ erat ei ↄiũct il
le cui fuit ſubſtitut. Gl.iſta dicit verũ ſi illi q remãſerũt hẽ
des erãt ↄiũcti illi.q̊ ſi ponẽm oẽs diſiũctos iſta iueſtiga/
tio gl.nõ eẽt neceſſaria cũ iter hẽdes ⁊ diſiũctos eẽt locus
iuri accreſcẽdi:vt.l.heredes ſine partibus..ti.j.⁊.l.j.S.is

ita. C. de cadu.tol.
6 Subſtitut ipuberi ꝗ
Auſa co Gnitd. ſe poſtea dedit ad ar-
Arogãdü hʒ vtiles actiones ſi poſtea ipubes dece
dit. h.d.de mã hui.l.dic vt.l.ſi arrogatoꝛ.S.de adop.

G Iſta ẽ bona. I. Subſtitut ei
C Oheredi. ẽ ſubſtitut co hẽdi ſuo vtroc⸗
DWefũcto vocaĩ in vtriuſq; poꝛtionẽ.h.d. ¶ Que
ro quo iure iſte hẽbit vtrã q; poꝛtionẽ: Quidam dicũt ꝙ
vnã par tẽ hẽbit iure ſbᷣſtitutionis:aliã iure accreſcẽdi.⁊ BG
ꝗqdã dicũt: ⁊ hñt h̊ apoſtillatũ ꝑ Di.⁊ ego boc ſecut dixi
idẽ. S. e.l.ſi titi cohẽdi.tex.tñ i.l.ſi titi.vꝛ dicẽ q iure ſubſti
tutiõis hʒ partẽ vtraq;.dic.n.i vtrãq; partẽ ſbᷣſtitutũ eẽ.

Ex bie NHic dicit vel alij.⁊ ſic inuit ꝙ h̊ diẽ pꝛ qꝑ ſ
X 18. liũ ⁊ dñs ꝗ ꝑ ſeruũ acqſiuit admittai.Con
tra in.l.ꝗ liberis.S.hec yba.s.e.So.tt in gl.ꝙ ſiliꝰ vł ſer/
uus rema ſſit in ptate alteri.vel alr pẽ q ꝑ miliũ:vel dũs q ꝑ
ſeruũ acqſiuit nõ admittil:qꝛ nec hoc hic vi:ſʒ ille filvł ſer
uus admittit ſempꝑ Iʒ alteri acqſiuerit. Sufficit enĩ ꝙ ſemel
ſuerit hẽs:lʒ alteri acqſiuerit: vt.l.in ſubſtitutione.s.e.⁊ qdð
oixi in.l.ꝗ liberis.S.hec vᷣba.⁊.l.cũ ſilio.S.e.

E21ARſte. §. ponit ſex notabiles caſus:vt
Cum filie. Med 6

9

— ad lr̃am. ¶ Ho. expᷣ caſu hui S. ꝙ pu
pillaris ſubſtitutio euaneſcit eo cui eſt facta ſui iuris effe
ctio añ moꝛtẽ teſtõꝛis. qd itellige ſi aliter q; ꝑ dignitatẽ ſi/
at ſui iuris:vt plene examinaui.S.e.l.ij.

. 2 Bic ẽ ſcus caſus hul F.
Qnod ſi beredẽ. hoatrale d e
bere ⁊c.ꝗ ẽvalde nõ.tex. ¶ Etẽ notãdũ ex h v.pᷣ ꝙ ſubſti
tutio facta ĩfra tꝑa pubertatis ꝑ vba mere obliq̃ nõ tra/
hat᷑ ad directã.mere enĩ obliquũ ſuit vᷣbũ reſtituẽ:lec vo ſi
fuit vbũ cõe:vt nõ.in.l.pᷣcibꝰ.C. e. Scdo no.⁊ ꝑpetuo
tene mẽti ꝙ in dubio ſideicõmiſſũ vr relictũ ab ipſo ſilio ĩ
ſtituto ĩpubẽ lʒ relinq̃tur poſt moꝛtẽ ſuã:vt hᷣ dicit tex.ibi
vt ab ĩpubẽ ⁊c̃.hociõ q; ſi ſideicõmiſſũ eẽt datũ noĩati ab
hẽde ĩpuberis veniret in fideicõmiſſũ legitima ſilij:vt.l.ſi
fũdũ ꝑ ſideicõmiſſũ.S.fi.cũ.l.ſe.j.de le.j.ſj ſi ſit grauat ip
ſe pupillus nõ venit legitima ĩ grauamine: vt nõ.p HBi.s.
e.l.j.⁊ ꝑ Ci.in.l.ex tribꝰ.C. de ĩoffi.teſt.⁊ hoc tene menti.
TLertio no.ꝙ legitima iĩpuberis de illo ſdeicõ. trahit
falc. ſeu treb. Certe hodie etiã legitima de iure nãe ſʒ opi.
canoniſtarũ in. c. rainuti. x.c. rainaldus.ex de teſta.de q̃
tãgit in gl.ĩ.l.pap.S.meminiſſe.S.de ĩof.tel.x.l.q;ᷓq. C. ad
l.fal. ? in auẽ. de hẽ. x fal.S.nõ tm.x.l.j.S.f. .ſicui pluſq ꝑ
l.fal. ⁊ in.l. in rõne.S.qdð vulgo.j.ad.l.fal.

No.ꝓꝙ ſubſtitutio q̃ ſt ꝑ vᷣba mere
Nec aliud. obliq̃ nõ extẽdit vltra tpa puberta/

tis. verũtñ ꝗdã ex iſto v. notãt ꝙ ſi feret vltra tᷣs puber/
tatis per verba directa ꝙ valeret. qdð glo.repᷣhẽdit.vt di/
xi in.l.centurio.S.e.
Hiũc v.no.⁊declara.j.de codicil.l.j.in v.

Que ita. ne ſideicõmiſſo.¶ Op.de.l.ſʒ ſi plures.

S. ad ſubſtitutos.. e. So.ibi in directa h in ſid eicõmiſſa/⸗
ria in qᷓ bona filij nõ veniũt.qð no.ſʒ remanẽt apud ſucceſ
ſoꝛẽ ſilij. ¶ In v.⁊ io.iſte nõ.v.¶ Op. ꝙ etiã ſi ſint lega/
ta a ſilio exhẽdato nõ valeat ſideicõ.vt.l.cũ qdã. C. de le.

So.ſtelligo ibi in ſideicõmiſſo relicto a ſubſtituto exbẽda
tiꝙ nõ va lʒ etiã ſi ſit legatũ exhẽdato h̊ ab ipo exhẽdato
¶Op. de.l. ꝗ fũdũ.S. ſi.x.l. in rõne in ſi.j.ad.l.ſal. So.
valet ſi ſubſtitut fuit ab eo ĩſtitutꝰ vt plene dixi in.l.q fũ/
dũ.S.q ſilios.¶ Mo.ꝙ legatari ſingularis nõ detrahit
fal. qd dic vt.l.lex fal. S.nunq;.j.ad.l.fal. Mo.ꝙ lega/
tarius certe rei ʒ roget᷑ reſtituẽ vliter occaſione ipſi lega
ti nõ detrahit fal.ſeu treb.qð no.qꝛ h̊ fuit ſilie relictũ lega
tũ:⁊ fuit rogata de reſtituẽda hẽditate:vt ibi itra modum
hẽditati datũ ⁊c.qdð facit ſi pꝛ inſtituit filiã in certa quãti/
tate ⁊ eã grauauit de reſtituẽdo ſimplłr bona ſua ſi dece/
deret ſine liberis.Aduocati cõiter dicũt ꝙ dʒ detrahi fal.
⁊ trebel.qdð verũ eẽt ſi eẽt grauata vliter occaſione illius
poꝛtionis:⁊ q; ẽ inſtituta in certa quãtitate eius cõtempla
tione poteſt grauari vt hic. S
Nrnn ubſtitutio bꝛeuiloqᷓ vocat
¶Qui diſcretas · pᷣus in iſtitutione dicrtos po
ſtea diſiũctos. h.d.Et ẽ valde nõ.caſus:x ipſũ inducã ad
aliq̃ dũ tractabo mãm bꝛeuiloqᷓ ſoſtitutiõis in.l.lutiꝰ.j.e.
(Quio 2 Subſtitutio bꝛeuiloq̃ nõ refertur ad
Mui patrc. es ꝗb ſpalit ſoſtitutũ. b. d. C Nõ
tex.ibi ppt᷑ ſpalẽ cc. Op.de.l.ſi.j.ad treb. vbi poꝛꝛigi
tur ad eos ꝗb ẽ ſpaliter ſubſtitutũ. So.ibi ppter illa ver
ba illi vel illis qᷓ cũ ſint pluralis numeri nõ pñt viñcari ni/
ſi referant᷑ ad eos qb'ẽ ſpãliter ꝓuiſũ:vt dixi. ¶ Itẽ op.
eodẽ mõ ꝙ ꝑ ſpãlẽ ꝓuiſionẽ a gnãli nõ ſit receſſũ:vt.l.j.F.
j.de no.oꝑ.nũ.So.ut dixi in.l.q̃ſitũ.S.ſ.de fũ.inſtru.
(Cobere⸗ g Legata in ſcdis tabulis relicta ↄtribu
—OIl. unt᷑ cũ relictis a ſub ſtituto.h.d.⁊ tra/
ctat mãm cõtributionis. ¶ Op.qꝙ iſta cõtributio nõ ſiat
vt. l. in rone. S. qd vulgo.x. S.qitũ.j.ad.l.fal. So.hic loꝗ
tur qñ relicta a ſe legata in ĩſtitutione cũ relictis a ſe ĩ ſub/
ſtitutione cõtribuunt᷑:ſʒ an relicta a pupillo cõtribuant᷑ cũ
relict a ſe:dic vt ibi plene dixi ⁊.l.qui fundum.S. coheres.
j. ad. I. fal.
, J*6 Dicẽ no§. z legi duob modis.
WMon nideri. vtq; ẽ de ercaſuser Fʒ pmaʒ
lec. h. d. Subſtitut in partẽ admittii in totũ ſi non reꝑiaĩ
aliud.h.d. Fm aliã lec.h. d. Spſtitutio ſacta a ſilio ſi impu
bes deceſſerit valet lʒ vere ĩſtitutio nõ p̃cedat: qꝛ pᷣcedere
ſingit.h.d.⁊ ẽ no.caſus.¶ Cõtra hãc ſcdᷣam lec.quã pu/⸗
to verã op.q ſil dʒ eſſe inſtitutꝰ vel exhẽdat:vt. S. e.l.ij.
circa pᷣn. So.dʒ eẽ iſtitut vel exhẽdat:vel p ĩſtituto vel
exhẽdato habit.ſi enĩ poneremꝰ exneũ inſtitutũ ĩſolidũ:
tũc flli eẽt pteritus ⁊ teſtm nõ valeret. ſʒ qũ nullũ aliũ iſti
tutũ in teſtõ hʒ:v filiũ inſtituẽ: vel v velle eũ hẽre ab inte/
ſtato: vt.l. ſiqs ita heres.s. ti.j. ? ſic nõ eẽt heres habit tũc
veniat ſubſtitut⁊ ita põt hic intelligi:lʒ gl. videaĩ velle)
rii. . e. l. ſiqs eũ. S. f. .l. ſ in teſtõ. s. e. . l. gallus 1p̃n.ð. de
libe.⁊ poſthu.⁊ ita ibi dixi.
Ak Si duo ĩpuberes ſil deceſſe⸗
Mi duos. rũt ſubſtitut ſuceedit vtriq;
eon ex pupillari directa alłs vltimo tm̃ in cui be/
ditate epiret hẽditatẽ pᷣmi tanq; bona aliũde qſita. h. d.
No. ergo qð dixi in ſũmario.ſ.ꝙ ſi ſil decedũt vterq;
ſuccedit ex pupillari directa.⁊ habuiſtis. S.e.l. ex duobus
.l.ꝗ duos.in pᷣnᷓ de rebus dubijs.ſʒ ſi diuerſis tpib de/
cedũt ſuccedit tm vltimo ex pupillari directa: lʒ in hdita/
te vltimi ĩueniet hẽditatẽ pᷣmi.habuiſtis in.l.vel ſingulis.
5. e.⁊.l.ſi pẽ fili.S.ſi.j.ad.l.ſal. ⁊ dicã in.l.q duos.j.de re
bus dub. ¶ Op.q;ꝛ ſin hoc vĩ ꝙ decedat p parte teſtat
⁊ ꝓ parte iteſtat. ꝗ.l.ius nr̃m.j.de re.iur. So.in totũ dece
dit teſtat vltim ſilſz pᷣm decedit in totũ iĩteſtat:x ſic nõ
ob.iũ..¶ Itẽ op.ꝙ in hẽditate ſcði nõ repiat᷑ hẽditas
pmi ſi nõ fuit adita:vt.l.qm ſoꝛoꝛẽ de iure delibe.⁊ in. SF. in
nouiſſimo.C. de cadu.tol. So. dico ꝙ ſcs adiuit hedita/
tẽ pᷣmi:⁊ cõpetit ſibi ius deliberãdi vel ius petẽdi reſtõneʒ

De yulga.⁊ pupil.ſubſti⸗

in itegrũ qð trãſmiſit ad ſubſtitutũ vt dixi in.l.ꝗ duos..
allegata. Op. ꝙ in rõne ſalcidie computent oĩa bona
defuũcti ꝗᷓ tꝑe teſti hẽbat:vt.l.in rõne.ĩ pᷣn.ad.l.fal.⁊.S.qð
vulgo. Rñdeo hic dicit gl.ꝙ bona alterdipuberis in his
nõ cõputant᷑:qꝛ in his nõ fuit ſubſtitutꝰ:hoc ẽ ſatis bñ di/⸗
ctũ.vel dic fateoꝛ ↄꝛũ ꝙ debẽt ĩſpici bona q̃ ꝗqs hẽbat tpe
moꝛtis teſtõꝛis ſi ille pupillus cui ẽ facta ſubſtitutio nõ ha
buit tꝑe moꝛi teſtõꝛis niſi ſuã partẽ ſʒ aliã habuit ex poſt.
ſacto:iõ in falcidia nõ cõputat:vt.l.ĩ rõne.S.qdð vulgo.&.
allega. Itẽ dicit h ꝙ legata data a ſubſtituto in irrituʒ
recidũt.C Quero an ille v.referat᷑ ad pᷣmũ caſũ vel ad ſe
cũdũ: Ol.dicit ꝙ põt reſerri ad vtrũq;:ſʒ qtũ dicit referri
ad pᷣmũ caſũ male dicit:qꝛ in p̊ caſu ſuccedii ex pupillari di
recta vtriq;: ⁊ ſic legata ex pſona vtriuſq; debent cũ vtq;
decedat teſtatꝰ:vt.l.pʒꝛ ſiliã.S.ſi.j.ad.l.fal.⁊ in hoc Di.re
p̃ᷣhẽdit gl.⁊ bñ. ¶ Altimo qro q̃liter fuerũt ↄcepta vᷣba
qñ legata fuerũt a ſubſtituto relicta?: Dicitgl.ꝙ dixit ſi ta
lis ifra pupillarẽ etatẽ deceſſerit lego tibi cẽtũ.qð tene mẽ
ti.⁊ ſic nõ dicit lego a ſubſtituto:ſʒ ſimplr dicit lego tibi cẽ
tũ:⁊ tñ gl.dicit ꝙ ex iſtis vbis vꝛ relictũ a ſpᷣſtituto.¶ Cõ
tra hoc vẽ tex..l.ꝓx.S.cũ ſilio.v.ꝙ ſi hẽdẽ. So.poſſumꝰ
dicẽ ꝙ ibi yba fuerũt ꝓlata ad ipſũ ipuberẽ:qm ipſũ ĩpu/⸗
berẽ grauauit:ſʒ h ſimpir ſuerũt ꝓlata:vñ cuʒ referantur
poſt moꝛtẽ vident relinq a ſubſtituto:ar.l.codicill.in pᷣn.
de vſuſru.le.⁊ hoc puto verũ in ſubſtitutione directa. In
ſubſtitutione vo ſideicõmiſſaria an videant legata relicta
ab hẽde vel ſideicõmiſſario? Dic plene vt dixiĩ.l.marcel/
lus j.ad treb.⁊ hoc tene mẽti:qꝛ ẽ vtile:q;ꝛ qñ legata relin
quunt a ſubſtituto venit legiruna ſecus qũ ab impubere⸗
—2 ic tractat᷑ mã itutiõis exẽ
*£ acto. actat᷑ mã ſubſtitutiõis exẽ

ſtea ſuſceptis.h.d.Et diuidit᷑ in q̃tuoꝛ partes pᷣncipales.

pᷣ eniʒ ponii thema ⁊ qõ. Scdo ponuni q̃dã pambula ad

determinationẽ qõnis. Tertio poni determinatio qõnis
NQuarto determinat nouã qõnẽ depẽdẽtem ex pᷣmiſſis.ſe

cũda ibi rñdi bñſicia.tertia ibi igit agnationẽ.qrta ibi nec
ĩtereſt. vſq; ad.S.itẽ q̃ro. ¶ In tex.ibi rüpat᷑ teſtm.i.pᷣdi

cta ſubſtitutio exẽplaris q̃ ẽ teſtm ſilij muti. Scoa pars

7 ₰„—

pᷣncipalis diuidit in q̃tuoꝛ partes vel qnq;. NPꝛimo pᷣmit/

tit vnũ ad ſui excuſationẽ. Scdo dicit talẽ ſubſtitutionem

euaneſcẽ ĩpedimẽto ceſſate qð ꝓbat ex vbis reſcripti. Ler
tio illud/ ꝓbat ꝑ ſilitudinẽ ĩpuberis. Quarto illud ꝓbatꝑ
ꝓ ſilitudinẽ furioſi. Quinto ꝓbat hoc ꝑ reductionẽ ad ab

ſurdũ.ſcda ibi verũ.tertia ibi vt quẽadmodũ.q̃rta ibi naʒ
⁊ ſurioſi.ꝗqnta ibi ⁊ cũ iniquũ. ¶ In v.verũ pono caſũ ſic
ſupꝛa dixit ꝙ pᷣnceps dʒ adiri:ſʒ qd ſi nõ poſſum: Rñdet
ꝙ ſi ille mut deſineret eẽ mut ſubſtitut extingueret᷑:q ceſ

ſaret ĩpedimẽtũ: q; vba reſcripti loquuni de muto: ergo

donec durat mut nõ ceſſat ſubſtitutio:ſed poſtea ſic.⁊ ita
pone caſũ.⁊ ita rñdet.Et anteq veniat ad rñſionẽ ĩ vſi.vt
quẽadmodũ iuriſcõſuli ꝓbat ꝑ ſilitudinẽ: ⁊ ẽ caſus clarꝰĩ
v. nã ⁊ ſurioſo.⁊ v.ſe. ¶ No.tex.ibi aufert enĩ. In vᷣſi.igit᷑
agnatione.iĩſtat qᷓrẽs qd ergo dicitis ĩ qõne ꝓpoſita: Rñ
det iuriſcõſult᷑ natiuitate ſilij rũpi ſubſtitutionẽ.⁊ ꝓbat ſic
iſta ſut paria quẽ ſibi hẽdẽ facẽ ꝑ teſtm:vel ſibi a iure ſieri:
ſʒ ſi ipſe ſibi feciſſet ꝑ teſtm talis ſubſtitutio extingueret᷑:vt
5. ꝓbatũ ẽ:ergo nũc cũ naſci ſibi ſil ꝗ a lege efficit ſu he
res. C In v.nec tñ.h/pbat ꝑ aliã rõnẽ dicẽs ꝙ vᷣba reſcri
pti vel teſti nõ debẽt referri ad caſũ nõ cogitatũ:ſʒ pat᷑ vel
pᷣnceps nõ vi cogitare exhẽdare eũ ꝗ poſtea naſcit. h.d.
COp. ad pᷣmã partẽ.fruſtra a pᷣncipe ĩpetrat᷑ qð a iure
cõi ↄcedil:vt.l.j. C. de theſau.li.x.⁊.l.j.j.ad municipa.⁊.j.
ti. j.l.qᷓ ſub cõditione in ſi.ſʒ de iure cõi ꝗs põt ſubſtituẽ fi⸗
lijs ſic impedis:vt.l.humanitatis.C.e.ergo ⁊cc. Rñdeo de

iure antiquo nõ poterat gꝗs ſubſtituẽ filio puberi directo

qᷓtũcũq; ĩpedito teſtari:niſi hoc ipetraret a pᷣncipe:vt hie

t plaris quã h̊ dicã. Subſtitutio
. Eplaris expirat ipedimẽto ceſſate vel liis po

„

r-

bodie vo ſactũ ẽ ius cõe ꝑ dictã.l.humanitatis.⁊ iſti.e.S.qᷓ
rõne.igiit iſta ſubſtitutio qꝛ ĩtroducta ẽ ad ſilitudinẽ pupil
laris vocat exẽplaria.ꝗdã tñ dicũt muto nõ põt ſubſti/
tui ſine reſcripto pᷣncipis.⁊.l.humanitatis.loqtur in mẽte
capto ⁊ nõ in aliter ĩpedito qð nõ placet:vt.j.dicã.¶Ad
ſcoam partẽ op.ꝙ pᷣnceps nõ debeat ĩterpᷣtari:ſj ſemper
de iure debeat iterp̃tari Z eũ ꝓ quo ꝓferunt᷑:vt.l.veteribꝰ
ỹ.de pac.So.aliud in pactis:vt ibi:aliud in bñſicio:vt h.
Scðdo op.d pᷣ ex eo ꝙ ꝑmiſit ſubſtituere muto videl ĩ
telligi debere donec durat mutitas. Cõtra ĩmo videt᷑ ꝙ ta
lis qlitas ⁊ ſiles qᷓlitates apponani cauſa demõſtratiõis:
⁊ ſufficit tales q̃litates ſemel extitiſſe lʒ poſtea deſinãt: vt
5.e.l.in ſubſtitutione.⁊ ..de ali.⁊ ci.le.l.mella.in pᷣn.Sol.
aut ergo ille qlitates appoſite in oꝛone ſigniſficãt regulari
ter m tẽpus vᷣbi ad cui determinationẽ veniũt: aut ergo
ille qlitates determinãt vbũ ꝑ qð ſigniſicat᷑ ipſe act diſpo/
nẽdi:aut determinai vbũ ꝑ qð ſigniſicat᷑ tp̃ᷣs a quo diſpoſi
tio ſumat effectũ:aut determinat qddã aliud vbũ ſepara/
tũ ab his. ¶ Pꝛimo caſu ſufficit regulariter illas quali/
tates adeſſe tpe quo ſit diſpoſitio:lʒ poſtea deſinant: vt.l.
mella.in pᷣn.j.de ali.⁊ ci.le.⁊ ibi dixit teſtõꝛ relinquo alimẽ
ta puero vel puelle.nã illa adiectio puero vel puelle det/
minat vbũ relinquo. Sufficit ergo ꝙ tꝑe quo relinquu.i.
tpe teſti ſit puer vel puella. hoc etiã ꝓbaiĩ de au.⁊ ar.le.l.
iij. ibi enĩ legauit qᷓ vxoꝛis cauſa parata ſũt qð ẽ vbũ pñtis
tpis q; ſignificauit tps teſti:ideo ſufficit tpe teſti eẽ. ſallit ĩ
l.nr̃a.rõ qꝛ ſequereni abſurditates q ponunt in tex.iõ req
rit ꝙ q̃litas duret vſq; ad tp̃s quo ſubſtitutio ſumat effe/⸗
ctũ. Scðdo caſu reqruũ ꝙ ille qlitates aſſint illo tpe quo
diſpoſitio ſubſtitutionis ſumat effectũ:vt.l.ij.j.de au.⁊ ar.
le. ibi enĩ legauit q vxoꝛis cauſa erũt parata:qð ẽ vbũ futu

ri tpis. vñ cũ illa qlitas vxoꝛis veniat ad determinationẽ

illius vᷣbi erũt qð ẽ verbũ ſuturi tꝑis:⁊ ſigniñcat ts moꝛ/
tis in quo diſpoſitio ſumit effectũ:⁊ iõ reqrũ ꝙ tpe moꝛtis
ſit vxoꝛ. Ad idẽ.j.ad treb.l.ex facto.S.ſiqs aũt.vbi vba il
la ſi deceſſerit ſine liberis debẽt itelligi ſine liberis ſuꝑui⸗
uentib tpe quo decedit.qꝛ illa vba ſine liberis determinat
bũ deceſſerit.Ad idẽ. S.de nox.l.in delictis.S.ſi extrane/
us. facit.j.de teſta.mili.l.titdᷣ.qᷓ multũ pꝓbat de pñti diſtin
ctione. ¶ Tertio caſu qñ determinat qddã aliud vbũ ſe/
paratũ ab his tũc ſufficit illã q̃litatẽ ſemel exiſtere lʒ deſi/
nat.hoc ꝓbat᷑ in.l.in ſubſtitutione..e.ibi enim dixit quiſ
quis mihi heres erit ĩpuberi ſilio meo heres eſto.nã vbũ
erit nõ reſpicit tps quo teſtõꝛ facit teſtm̃:nec tp̃s quo moꝛi
tur pupillus:ſʒ reſpicit quo tꝑe moꝛit᷑ teſtõꝛ. vñ ſufficit ꝙ
ſemel fuerit heres qð trahit᷑ ad t̃s moꝛtis: vt.l.hẽs qñq;
de acgꝗ.hẽ.⁊.l.heredibꝰ.j.ad treb.facit.l.titi.j.de teſ.mi.

T qð dixi in vbo idẽ dico in participio.nã q̃litates q veni/

unt ad determinationẽ participij debẽt adeſſe in tꝑe im/
poꝛtato ꝑ participiũ: vt dicta.l.titi.de teſ.mi.⁊ hoc ẽ vti/
le ſcire ad ĩſinitas qõnes. ¶ Dẽ h̊ ꝙ bñſiciũ nõ dʒ ĩtelligi
vt iniqꝗtatẽ cõtineat. Cõtra.j.l.ꝓxi.⁊.l.ꝓſpexit.j.q ⁊ aꝗ.
vbi bñficiũ pᷣncipis ↄtinet iniqtatẽ. NRñdeo nõ dʒ intelli/
gi ita ꝙ ↄtineat iniꝗtatẽ ꝑ quã aligs dãniſicet vt h.ſʒ ſi ad
mittereĩ ꝑ hoc lucrũ aliqð reſcriptũ pᷣncipis ꝑ h̊ nõ reſtriĩ
gerei:vt ibi. AVltimo h.l.iducit ꝑ Di.ad qõnẽ.Aliqs

hñs ſilios nãles tm fecit eos legitimari vt poſſint ei ſucce/

dẽ:deĩde accepit vxoꝛẽ:⁊ hʒ ſilios legitimos ex ea qrũ an
tales filij legitimati poſſint ſuccedi vna cũ filijs legitimis:
Do. Di. ꝓp ⁊ j multa poſſẽt dici:tñ ꝑ hãc.l.ſolet dici ꝙ nõ
q; cauſa ceſſat q̃ erat ꝙ nõ habuit ſilios legitimos:iõ de
bet ceſſare effectꝰ legitimationis ipſius per hãc.l. Ita di/
cit Di, do. Rai.dicebat pꝛiũ:qꝛ res cepta pfecta ⁊ ↄſũma
ta lʒ pueniat ad eũ caſũ a quo nõ põt ĩcipe:tñ nõ vitiat vt
no.ꝑ Di.in.c.factũ legitime de re.iur.li.vj.⁊ de v.obli.l.ſi
ſub vna.S.ſiqs viam. Ad hãc.l.rñdet ꝙ ſubſtitutio ante
moꝛtẽ filij nõ erat ꝑſecta:ſʒ legitimatio ſic. Sed ad dictum
Di poſſet

pll
ſi⸗
tte
er
b

li

“

Be vulga. X pupilla.

Di.poſſet rñderi:qꝛ ʒ legitimatio eẽt ꝑfecta:tñ actus ſuc
cedẽdi de quo qrit erat impẽdẽti:⁊ nõ cõſirmatꝰ ſicut ſub
ſtitutio.tñ in hac ſcðᷣa opi.magis ſtarẽ qᷓ; in pᷣma:qꝛ legiti
matio ẽ ꝑfecta:ſʒ act ſuccedẽdi de quo q̃rit᷑ eſt acceſſoꝛius
ad legitimationẽ. Pꝛeterea ꝓbo aliter ant ꝓbo ſilios eẽ
legitimos ꝑ ſpᷣſequẽs mr̃imoniũ ⁊ ſuccedũt cuʒ legitimo:vt

l. añpe.⁊ pe.C. de na.li, ant dicini aut eẽ legitimatos ꝑ re

ſcriptũ pᷣncipis:⁊ tuncidẽ:qꝛ tex.in coꝛpoꝛe q.mo.na.effi.
le. S. illud in ſi.dicit ꝙ legitimati ꝑ reſcriptũ habeniꝑ oĩa
ſicut legitimati ꝑ mrimoniũ.ſjʒ ſi ponimꝰ legitimatos ꝑ da
tionẽ curie ſoꝛte ꝓcederet dictũ Di. Veniam ad ma

teriã ſubſtitutionis exeplaris. Et pᷣmo qꝗᷓro qᷓre vocetur ſic

iſta ſubſtitutio: Hoc.dicũt ꝙ ẽintroducta ad exẽplũ pu/
pillaris:vt h: ⁊. C.e.l.humanitatis.⁊ inſti.eo.S.q̃ ratione.
Sʒ cõtra hoc op.nã exẽplar dicit᷑ illud vñ ſumit᷑tſum/
ptũ dici exẽplatũ:vt in.l.j.S.ſiqs duobꝰ.de bo.poſ.ſᷣmta.
⁊.l.ij.de ſi.inſtru.⁊ iõ magis dʒ dici exẽplata q; exempla
ria. Guil.dicit ꝙ iſta ẽ magr̃alis locutio de q̃ nõẽ curãdũ
Ael aliter lex cõtraria loqtur qñ vna ſcriptura ẽ ab alia
exẽplata ſicut iſta:hic loqtur q res vna ad exẽplũ alteri
us fit:nõ ꝙ ſit eadẽ:⁊ tũc qꝛ vtraq; ẽ pᷣçncipalis vocare eaʒ
potes exẽplariã ⁊ exẽplatã ſicut placet. ¶ Quero ſecun
do q; iſta ſubſtitutio ẽ introducta ad exẽplũ pupillaris vi
deam in ꝗbus cõueniãt ⁊ diſcõueniãt ad inuicẽ:Ex quo
habebimus mãm ꝓpter qð ꝗqnq; pᷣncipalr examinemus.
Pumo qliter cõueniãt in cauſa pducẽte.Scdo q̃liter in
materia ꝓducibili:hocẽ vtrũ oĩa q̃ reqrunt᷑ ad pupillarẽ
reqrant᷑ ad exẽplariã.Tertio q̃lit ĩ mõ pcedẽdi ↄueniãt:
hoc ẽ vtrũ ſubſtitutio exẽplaris poſſit fieri tacite vł expſſe
ſicut pupillaris. Quarto q̃liter in effectu pducti: hoc eſt
vtrũ oẽs effect' hʒ quos hʒ pupillaris. Quinto vtrũ in ꝓ

ductiõis mã. hoc ẽ vtrũ eiſdẽ modis ſiniat exẽplaris ſicut

⁊ pupillaris. Ad pᷣmũ vtrũ ↄueniãt iſte ſubſtitutiones

in cauſa ꝓducẽte: Doc.dicũt ꝙ ſic:qꝛ ſicut pupillaris fuit

inducta q; pupillus nõ potuit ſibi ꝓuidere ꝑ teſtm̃: ita ex
emplaris:q;ꝛ mẽtecapt ⁊ ſiles non pñt ſibi puidẽ ꝑ teſtm:
vt. l. humanitatis. C. e. ⁊ ĩſti.e.S. q̃ rõne.Tu dic lati. Aut

qᷓris nunqd cõneniãt in cauſa efficiẽte: Et dico ꝙ non:qa/

pupillaris fuit ĩtroducta moꝛibus:vt.l.ij.S.e.exẽplaris le
ge vel cõſuetudine pᷣncipis:vt.l.humanitatis.Alut querũ
vtrũ cõneniãt in cauſa ſinali:⁊ tũc cõueniũt in cauſa finali
in genere:qꝛ vtraq; ſubſtitutio fuit ĩtroducta ad ꝓuiden
dũ ei ꝗ ſibi ꝓnidere nõ põt.Sʒ ſi ↄſideras cauſã finalẽ in
ſpecie: ⁊ tũc nõ cõueniũt:qꝛ pupillaris ſubſtitutio ſuit ĩtro
ducta ad ꝓuidẽdum ei ꝗ ꝓpter etatem nõ potuit teſtari:
iſta nõ. vt.l. humanitatis.⁊. S.q̃ rõne ⁊ . Quero ſcdo
caſu.ſ..an cõueniãt in mã ꝓducibili:hoc ẽ vtrũ in ipſa ſub/

ſtitutione reqrant᷑ illa octo de qbus dixi in.l.ij.in pn. .e.

Dic hᷣmo ꝙ in pupillari reqrit ſit de liberis:an h̊ requi
rat: Hic ꝙ ſic pʒ hᷣ ⁊ in.l.humanitatis.¶ Sʒ q̃ro de q/
bus liberis loqtur hic:aut q̃ris de liberis legitimis ⁊ nãli
bꝰ: x tũc cõueniũt.vt h.l.humanitatis.aut in legitimis tm̃

⁊ idẽ: vt.l.ſi arrogatoꝛ.S.de adop.⁊.l.qʒ ſi plures.S.in ar,/
rogato..e.QCũ ergo nõ repiam diſcoꝛdiã ſtabimꝰ ſilitudi

ni. Aut qrimꝰ de nãlibtm̃ ⁊ in hoc diſcõueniũt:q; iſtis ⁊ ſi
milibꝰ nõ põt ſubſtitui pupillariter:cũ nõ ſint in ptãte:vt

l.ji.S. e.ſ iſta bñ põt fieri eis:qꝛ in ea nõ reqrii pꝛia ptãs:

vt. j.dicã. Aut loqris de liberis ſpurijs:⁊ in hoc cõueniũt
q; nõ ſũt noĩandi ſilij:vt in auẽ. ex cõplexu. C. de ĩce.nup.

⁊ in auẽ.q.mo.na. effi.ſui.S.ſi.i nec pupillaris nec exẽpla

ria põt eis ſieri. ¶. Sʒ qo an pai furioſo poſſit ſubſtitui ꝑ
filiũ exẽplarit: Vr᷑ ꝙ ſic: vt.l.is q.S.de tu.⁊ cu.da.ab his
DHoc.cõtra qꝛ hic cũ ſilibus tm̃ dicũ de liberis:vt.l.ſi vo.
F. de viro.s.ſo.ma. Pꝛeterea in pupillari nõ ẽ inuẽtuʒ
ꝙ filius ſubſtituit pꝛi ergo nec in iſta q̃ inducit᷑ ad eius exẽ

plä. No ob.l.is qqꝛ aliud in adminiſtratione bonoꝝ q
ſit in vita:aliud in ſubſtitutione ꝗ ſit in teſtõ:vt.l.ab aure

lio.S. gaius de lib.lega.⁊ qð nõ.in.l.j.S.ſfuit q̃ſiũ ⸗ ad tre.
Peeterea plus iuris hʒ pꝛẽ in adminiſtratione bonoꝝ
ſilij q; ecõuerſo:vt nõ.in.d.l.is q.ergo cc. ¶ Scðo q̃ro
reqrit᷑ in pupillari ꝙ ſili ſit ipubes:an hoc reqrat᷑ in iſta
ſubſtitutione: Dic ꝙ nõ:vt hic pʒ: ⁊ in.l.humanitatis.C.
e.q̃ loquunt᷑ in ſilis ꝗ poſſẽt ſuſciꝑe ſilios:⁊ hic expᷣſſe dici
tur puberi:ergo ⁊c. ¶ Sʒ q̃ro iuxta hoc qdã habuit ſiliũ
impuberẽ ⁊ mẽtecaptũ vel ſurioſũ vtrũ exẽplarie poſſit ſſᷣ
ſtitui:Hhoc.ꝙ nõ:q; cũ in ea ſit duplex defect᷑ pualet nã/
lis:⁊ iõ fiet ſubſtitutio pupillaris:ar.l.q bʒ.S.de tute.per
quã.l.hoc tenet Di.⁊ Ja.de ra. Sʒ Guil.dicit alit᷑ ⁊ meli
us. Aut ſilius furioſus impubes nõ ẽ in ptãte:⁊ tũc põt ei
exẽplariter ſubſtitui: cũ pupillariter nõ poſſit ppter defe
ctũ ptãtis ac ſi in ptate eẽt:⁊ tũc ſi ſiat exẽplaria ĩfra tẽpo/
ra pubertatis valet iure pupillaris: arg.dicte.l.q hʒ.po/
ſtea valebit iure exẽplarie:ar.dicte.l.cẽturio..e.qdð intelli
ge ſi fuerit facta exẽplaria ſine limitatione tpis:vt.j.dicã.
¶ Szʒ op.ꝙ ſubſtitutio q̃ aſſumit vnũ effectũ nõ trãſit in
aliũ:vt.l.bis.⁊.l.in pupillari.S.eo.So.ibi ſubſtitutio q̃
cipit valere iure directo nõ trãſit in ſideicõmiſſaria: ſʒ vna
directa in aliã directã bñ trãſit:vt.l.iij.S.q ſideicõ..ti.j.⁊
l. cẽturio.S.e. ¶ Tertio qrit in pupillari ſubſtitutione re/

quirit ꝙ pupillus ſit in ptãte: an ita hic: Rñdeo ꝙ nõ:qꝛ

in.l.humanitatis.C.eo.ꝑmittili parẽtibus vtriuſq; ſexus.
Sʒ q ẽ rõ diuerſitatis inter pupillarẽ ⁊ exẽplaria? Ouil.⁊
Qi.cũ eo vident᷑ dicẽ ꝙ ſit rõ:qꝛ ſubſtitutio pupillaris ẽ in/
troducta m rigoꝛẽ iuris ciuilis:qꝛ pupillus ex tali rigoꝛe
impedit teſtari: engo ei nõ põt ſubſtitui niſi ab eo ꝗq habet
in ptãte:⁊ pꝛia ptãs ẽ de iure ciuili:vt.l.na ciuiũ de his ꝗ
ſũt ſui vel alie.iuris.Et qꝛ pꝛ vna ꝑſona pᷣſumit cũ ſilio de
iure ciuili:vt in.S.ei q.inſti.de inuti.ſtipu.ſʒ ſilius furioſus
nõ impedii teſtari ꝓpter impedimẽtũ iuris ciuilis:ſj ma/

gis ppter qdã infoꝛtuniũ:⁊ ex qdã humanitate ꝓuideĩ

ei.Et hoc dicit tex.in dicta.l.humanitatis.ſʒ iſta humani
tas cadit ꝓpꝛie in mr̃e ⁊ pꝛe:vt.l.ſurioſo mr̃is.de cura.ſu
rio.ſʒ iſta rõ nõ eſt vꝛgẽs multũ:q; etiam pupillus impedü
ꝓpter defectũ pupillaris ſicut furioſus. Rai.dicit vbi
maius piculũ vertit ibi cautius ẽ agẽdũ: ſʒ maius ꝑiculuʒ
ẽ in furioſo:qꝛ põt eẽ furioſus ꝑpetuo:iõ largius ei ꝓuide
tur:vt tam mi qᷓ; pater poſſit ei facere teſtm. Iſta rõ nõ vꝛ
get qꝛ ꝑpetuo intelligit᷑.i.dum viuit: vt.l.j.S.p ſocio.ſed ſi
pupillus decederet in pupillarietate in ꝑpetuũ fuit impe/
ditus:ita furioſus decedẽs ĩ furoꝛe. AUel dic ꝙ in pupilla
ri ſubſtitutione dant᷑ magis large ptãtes qꝛ qiqs põt ſub
ſtitui:nõ ſic in exẽplaria:vt.d.l humanitatis.ſʒ qꝛ iſta nõ
ẽ tãte ptãtis:ergo ⁊ccẽ. Sʒ trufa eſt:iõ tutius eẽt rñdere per
l.non oĩum..de legi.qʒ iſte pſuaſiones ſũt bone. ¶ Que
ro vtrũ mr̃ que trãſiuit ad ſcõa vota poſſit ſilio exẽplarit᷑
ſubſtituere: Dico ꝙ nõ:qꝛ iſta ſubſtitutio ẽ itroducta cau
ſa humanitatis que humanitas ceſſat in mr̃e:vt.l.lex que
tutoꝛes.C. de admi.tu. Hoc pʒ etiã: qꝛ pupillus nõ debet
educari apud eam que ad ſcda vota trãſiuit: vt.l.ij. C. vbi
pu.edu.de. ¶ Pꝛeterea iſti mr̃i nõ ↄcedii tutela:vt ĩ auc.

ſacr̃a.C. q mu.tu.offi.fũ.po.ſi ergo in vita nõ ↄcedit᷑:mul

to minus in moꝛte.Quid ſi mr ſecit teſtm in quo pᷣmo exẽ/
plarie ſubſtituit: poſtea ad ſcdᷣa vota trãſiuerit?: Outo ꝙ
euaneſcit ſubſtitutio: qꝛ reqrit ꝙ tꝑe quo moꝛit᷑ aſſint illa
q̃ ad ſubſtitutionẽ reqrunt᷑:vt.l.coheredi.S.cum ſilie.S.e.
QAuarto regrit in ſubſtitutione pupillari ꝙ ꝑ moꝛtẽ te
ſtãtis pupillus fat ſui iuris: vtrũ idẽ in furioſo: Rñdeo q̃
litercũq; fiat ſiue ꝑ moꝛtẽ teſtãtis ſiue alio mõ nõ curo: qa
in hac ſubſtitutione nõ reqrit vt ꝗs habeat eũ in ptãte:vt
8.dixi. ¶ Quinto reqrit in pupillari ſubſtitutione ꝙ nõ
ſit recaſurus in ptãte:vtrũ hoc idẽ ſit: Puto ꝙ ſic:qꝛ ſolũ
hoc caſu eſt introductũ vt ꝗs poſſit alteri teſtari cum ipe
dii ꝓpter demẽtiã vei ſilem caſũ.Si vo ꝓpter aliũ defectũ
vtputa paie ptãtis ⁊ ſiles nũ poſſet:q;ꝛ nõ poſſet ꝑ ſe imꝑe
2

—
R

De yulga.⁊ pupil.ſubſti.

dimẽto ceſſate:nec ꝑ aliũ:vt.l.neq; ꝑ ſe.C. de hẽ.inſti.Et.
iſtam rõnẽ dicit Guil. ꝙ ſi furioſus añ fſuroꝛẽ eẽt cõdẽnatꝰ
de crimine ex quo efficerei ĩteſtabilis:tũc nõ poſſet ſibi ſſᷣ
ſtitui exẽplarie:vt qꝛ hẽticus:vt.l.manicheos.C. de here/
ti. vel qꝛ depoꝛtat:vt.l.ſiqs.S.irritũ.S.de iniuſ.rup.⁊ ir.te.

CQAuero qñ reqrat ꝙ ꝗs patiat᷑ demẽtiã vel ſilem caſuʒ

vt ei poſſit fieri talis ſubſtitutio: Rñdeo nõ tꝑe teſtamen
ti ſy moꝛtis:vt.l.ij.S.ſʒ ſi eẽ᷑neũ.s.e.Qũ enim nõ reꝑiat diſ/
coꝛdãtia remanet ſilitudo in hoc inter pupillarẽ ⁊ exem/
plariã. ¶ Sexto regrit in pupillari ꝙ pꝛ ſibi faciat teſtm̃
an hoc ſit in exẽplaria: Rñdeo ſic.nam cum teſtm̃ pꝛis ſit
pᷣncipale iſta ſubſtitutio q̃ eſt teſtm̃ ſilij vt hac.l.ẽ acceſſoꝛi
um:iõ opʒ ꝙ ↄfirmet᷑ a ſuo pᷣncipali:vt.j.l.ꝓxi.C Pꝛete
rea hoc ꝓbat in.l.humanitatis.C. e.q̃ reqrit ꝙ qꝗs illi ſilio
ſaltẽ relinqt legitimã cũ ſibi dʒ teſtari.ſʒ hoc fallit in mili/
te:vt.l.miles ita in ſi.de teſta.mili. ¶ Septimo in pupilla
ri reqrũ ꝙ filiꝰ ſit iſtitutus vel exheredat an idẽ in exem
plaria: Rñdeo in eo ꝙ dixiiſtitutus cõcoꝛdat:in eo ꝙ di
xi exhẽdatus nõ põt ſubſtitui pupillo:certe diſcoꝛdat.nã
ĩ.l.humanitatis.dicit ꝙ de neceſſitate debetĩ ſibi legitima
¶Auero qẽ rõ diuerſitatis: Rñ.dicunt doc.ꝙ pupilla
ris ſubſtitutio ĩtroducta ẽ ʒ iuris rigoꝛẽ occaſione patrie
ptãtis ꝗᷓ durat ſiue ſili ſit iſtitutꝰ ſiue exheredatꝰ:ſʒ exem
plaria ẽ ĩtroducta ex q̃dam humanitate q ceſſat cũ ſili ex
heredatĩ.ita dicit Guil.Alij vt Rai.dicũt ꝙ rõ põt eſſe:qꝛ
pupillaris ſit impuberi:qꝛ põt eẽ doli capax ⁊ cõmittẽ cau
ſas ĩigratitudinis:vt dixi.S.e.l.ij. q̊ͥ furioſus nõ põt cõmit/
tere cauſas ingratitudinis.facit qð nõ.inſti.e.S.nõ ſolum.
hoc ẽ trufa:q; poterat eẽ ꝙ furioſus cõmiſerit cauſã ĩgra/
titudinis añ furoꝛẽ. Tene ergo rõnẽ pᷣcedẽteʒ.vel ſolue qꝛ
nõ oĩum ⁊c̃.vt.l.nõ oĩum..de legi:q;ꝛ rõnes vꝛgẽtes non
pñt aſſignari. ¶ Quero ꝗd ſi furioſus ⁊ ſiles ſint inſtituti
in minoꝛi qᷓ; in legitima: Rñdeo põt ſieri ſubſtitutio iſta.
cũ enim poſſẽt agere ad ſupplemẽtũ:vt.l.oĩmodo.C.de ĩ/
of.teſta.pinde ẽ ac ſi eẽnt in legitima inſtituti. Octauo
q̃rit᷑: in pupillari reqrit aditio hẽditatis:an idẽ in exẽpla/
ria: Er ꝙ nõ.nã furioſus nõ põt adiri:nec curatoꝛ ꝓ eo:
vt.l.fi. S.ſinaũt ꝑpetuo.C. de cura.furio.ergo ⁊c. Tu di/
cas:aut ẽ ĩſtitutus ſolus furioſus a pꝛe in cuiꝰ ptãte erat:
⁊ tũc exiſtẽtia ſui hẽdis cõſirmat tabulas pupillares:ar.l.
fi. S.j. C. de cura.furio.nõ cauillãdo tex.⁊ ar.eoꝝ q̃ dixi in
pupillari ſubſtitutione.ð.e.l.ſi fil q pꝛi. Si aũt nõ erat in
ptãte:q; tractauit de teſtõ mr̃no:vel qꝛ habebat cohẽdeʒ
exneũ:ita ꝙ exiſtẽtia ſui hẽdis nõ põt cõfirmari tũc reqri
tur aditio cobẽdis:vt.l.apud iul.S.ideʒ iulianꝰ.j.ad treb.
Nel dʒ ſibi dari curatoꝛ ꝗ petit bo.poſ.Fmtab.ꝓp pupil/
lo:q̃ bonoꝛũpoſſeſſio lʒ nõ ſit iuris ſᷣm opi.poſitã in.l.fi.S.
ſi.de cura.furio.⁊ dixi in.l.j.de bo.poſ.q̃ furio.infã.⁊c.tñ
ↄfirmat iſtas tabu.exẽplares:qꝛ ſicut cõſirmat ſideicom/
miſſa vniuerſalia ita iſtas tabu.exẽplares:vt.l.cũ heres ĩ
ſtitutus.j.ad treb.q̃ lex ẽ ſingularis ad hoc.ad qð facit.l.
nam qð.S.ſiqs cõpulſus.j.ad treb.⁊.l.q plures.S.h.v.eo.
Et hac qõnẽ nõ tetigerũt doc. C Scdo pᷣncipalr quero:
vtrũ ſubſtitutio exẽplaria cõueniat in mõ/ꝓducẽdi in pu/
pillari? c in hoc examinabunt᷑ tria. Pꝛimo vtrũ ſicut pu/
pillaris ꝓducit in eẽ ⁊ expᷣſſe ⁊ tacite ita ⁊ exẽplaria.ſcðo
ꝗbus pſonis poſſit ſubſtitui exẽplarie.tertio q̃ pſone poſ
ſint ſubſtitui. ¶ Venio ad pᷣmũ.certũ ẽ ꝙ expᷣſſa exempla
ria põt ſieri:vt h ⁊.l.humanitatis.in.S.q rõne.inſti.eodẽ.
Sůʒ de tacita dubitat. qro ergo vtrũ in vulgari expᷣſſa
facta furioſo cõtineat᷑ tacita exẽplaria? Guil.qꝙ nõ:⁊ ideʒ
Nai.qꝛ caſũ aduerſãq; foꝛtunã ⁊c̃.vt.l.inter ſtipulãteʒ.S.
ſacra.j.de v.ob. ¶ Pꝛeterea duo ſpãlia nõ debẽt ↄcurre
re circa idẽ:vt.l.cũ poſt.S.gener.⁊ qð ibi nõ.s.de iure do.
⁊ in.l.ij.C.de do.ꝓmiſ.ſʒ cũ vulgaris expᷣſſa ↄtineat tacitã
pupillarẽ: ⁊ hoc ẽ ſpãle: nõ debemꝰ dicẽ ꝙ cõtineat aliud

ſpale.ſ.tacitã exẽplariã. Credo ꝙ debem dicere ſic ſi tge

quo ſit ſubſtitutio vulgaris ille nõ erat ſurioſus nõ ↄtinet
tacitã exẽplariã:q;ꝛ caſũ aduerſãq; ſoꝛtunã ⁊c̃. ita intelli/
gũt doc.Sʒ ſi illo tꝑe erat furioſus credo ꝙ ↄtineaĩ tacita
exẽplaria:ar.l.qm.⁊.l.ſi pdia.S.de re.eo. Nec ob.tũc iſta
rõ q;ꝛ caſũ aduerſãq; foꝛtunã ⁊c.qꝛ ibi de caſu futuro:h̊ de
caſu iã iminẽti. Itẽ nõ ob.qð dicũt ꝙ ðuo ſpãlia ⁊c.qꝛ illð
verũ qñ duo ſpãlia hñt oꝛiginẽ ex eodẽ fõte:ſʒ h qñ ex duo
bus:qꝛ vno mõ ꝓpter etatẽ alio mõ ꝓpter furoꝛeʒ bñ pñt
ↄcurrẽ:vt.l.ſingularia..ſi cer.pe.CPꝛetea nunqᷓ; iſta
duo ſpãlia pñt ↄcurrẽ qꝛ donec hʒ locuʒ pupillaris ceſſat
exẽplaria ꝑ.l.q bʒ.ð.de tutel. Cõcludo ergo ꝙ ↄtineat ta
citã exẽplariã ſicut tacita pupillarẽ. ¶ Quero vtrũ in ex
pꝛeſſa pupillari cõtineat tacita exẽplaria: Guil.⁊ Rai.ꝙ
ſic:q; in hñtibus ſymbolũ facilioꝛ ẽ trãſitus:vt.l.in reʒ.S.
itẽ q̃cũq;.S.de rei vẽdi.⁊.l.itẽ ſi acceptolatuʒ.j.de accepti.
⁊. l.iiij S.ſiꝗ.de bo.poſ.Ego vᷣo dico ꝙ ſic: aut pupillaris
ſubſtitutio ẽ facta cũ limitatione tꝑis:⁊ tũc ſi põt valere iu
re pupillaris valet:⁊ poſt tẽpoꝛa pubertatis expirat oĩs
effectᷣ huius ſubſtitutionis:ar.l.ſi ita qꝗs.s.e.⁊ hoc tetigi ĩ
materia vulgaris. Aut ẽ facta tal:is ſubſtitutio ſine tẽpo/
ris limitatione:vt qꝛ dixit talis:heres eſto:tũc ſi eẽt facta
ſilio impuberi cõſtituto in ptãte valet iĩfra tpa pubertatis
iure pupillaris: poſtea valet iure exẽplarie ſubſtitutiõis:
ar. l. cẽturio.S.e.ſʒ ſi ifra tpa pubertatis nõ poſſet valẽ vt
pupillaris valet eo mõ quo põt:⁊ ſie iure exẽplaris:arg.l.
gallus.S. de libe. ⁊ poſthu. Sed circa hoc qᷓro:nunꝗd
ſit reꝑire tacitã exeplariam ꝓbatã: Qerte ſic:vt.l.in teſtõ.
in fi. C. de teſta.mili.¶ Quero vtrũ ſit repire expꝛeſſã exẽ
plariã gnãliter ⁊ tacitã ſpãliter? Dicã.j.e.l.lutius in ma/
teria bꝛeuiloque ſubſtitutionis. Quero vtrũ ſit reperi/
re exemplariam partim tacitã:partim exp̃ſſa:vt dixi ĩ pu
pillari ⁊ tetigi ĩ vulgari?: Rñ.anteqᷓ; veniã ad hãc.q.opʒ
me determinare aliã ⁊ qro.pone ꝙ aliꝗs nõ eſt mẽtecaptꝰ
ſz ſurdus ⁊ mutus ꝗ impedit᷑ teſtari:vt.l.diſcret.C.q teſta.
ſace.poſ.vel ꝓdigus:an iſtis poſſit ſubſtitui exẽplarie:Ci.
refert ꝙ Ja.de are.dicit ꝙ nõ:q;.l.humanitatis.C.e.loq
tur ſolũ ĩ mẽtecapto:ergo nõ hʒ locũ in alijs:vt.l.ſi vo.S.
de viro..ſo.ma.⁊ ſic in caſu huũ.l.deberet iĩpetrari hodie
a pᷣncipe:ſicut olim. Guil.de cu.diſtinguit ĩter mutũ ⁊ ſur
dũ ex vna parte ⁊ ꝓdigũt ex alia·pᷣ caſu põt ſubſtitui exẽ
plarie:qꝛ eadẽ ẽ rõ in furioſo ⁊ demẽte.ſ.ꝓpter caſũ:ergo
legis ꝓuiſio extẽdit ſe ad caſũ ſilem:vt.l.gallus.S.⁊ qꝗd ſi
tm.S.de lib.⁊ poſthu.⁊ nõ.in.l.q ꝓpter neceſſitatẽ de re.
iur. In ꝓdigo vo nõ põt ſubſtitui qꝛ in illũ caſũ ipſe ĩcidit
ſui culpa ⁊ delicto:ex quo dʒ ſeq pena ⁊ nõ dʒ habẽ pᷣmiũ:
vt. l. ſiue heditaria. de neg.geſt. Itẽ iputet ſibiqᷓre ſe poſu

it in neceſſitate: vt.l.ſi fideiuſſoꝛ.s.q ſatiſda.cog.⁊.l.ij.ſigs

cautio.Do. Rai.in hoc vltimo tʒ ↄtra Guil.⁊ bñ.dic̃ enĩ
ꝙ ꝓdigo põt ſubſtitui exẽplarie.ꝓ h ſacit.l.j.C. de cu.fu.
Mõ ob.qdð dicit Guil.p.l.ſiue hẽditaria.q;ꝛ ꝓdigalitas ẽ
tale vitiũ ꝓpter qð teſtm̃ iã factũ nõ dʒ vitiari:⁊ ſic nõ eſt
tale delictũ ꝓpter qð debeat imponi pena circa factionẽ
teſti:vt.l.ij S.exigit.j.de bo.poſ.ᷣmta.⁊ qð ibi nõ. ¶ Pꝛe
terea ꝓpter tale vitiũ a lege ſibiꝓuidet᷑ in vita dãdo ſibi
curatoꝛẽ:eadẽ rõne dʒ ſibi ꝓuideri in moꝛte vt aliei poſ/
ſit teſtari a quo enim ꝓcedit ꝓdigalitas niſi ex qdã demẽ
tia.⁊ ſic vidiſtis qbus ſubſtitui poſſit exeplarie. ¶ Que/
ro ergo vtrũ reꝑiat᷑ exẽplaria partim expᷣſſa:partim taci
ta.dixit teſtõꝛ ſi filius meꝰ deceſſerit in furoꝛe:talis ſit hẽs
ceſſauit ſuroꝛ:ſʒ remãſit ꝓdigus vel ſurdus vel mut vtruʒ
ad iſtos caſus nõ expᷣſſos poꝛigit ſubſtitutio? Rñ.ſic ga
ſicuti vulgaris expᷣſſa ↄtinet tacitã pupillarẽ ⁊ tacitã exẽ/
plariã: ⁊ ſic vulgaris facta in vnũ caſũ poꝛꝛigit ad aliũ:ita
h eadẽ rõne:vt.l.gallus.S.⁊ qd ſi tm̃.s.de lib.⁊ poſth.⁊.l.
ia hoc iure..e.⁊.l.ſi.C. de iſti.⁊ ſpſti.fac qð dixi.s.e.ĩ.l.j.ĩ
mã vulgaris.¶ Quero gꝗs poſſit ſubſtitui exẽplarie ĩ ſub

ſtipponitutupillari:quẽcũq; poſſũ facẽ hẽdẽ mibi poſſum

facere

et
1
t

de
8

——

— — –☛ =ẽ —

De vulga.⁊ pupil.ſubſti.

lacere bẽdẽ pupillo:vt.l.ſ ſi plures..quos poſſũ..e.nũ/
quid idẽ poſſũ in exẽplaria: Rñdeo nõ:qꝛ debeo ſpᷣſtitue
re de liberis ſi ſint vel de fribꝰ: vt.l.humanitatis.C.eo.ti.
CQuero q̃ ſit rõᷣ huius dꝛie: Rñdeo ſubſtitutio pupilla
ris ẽ itroducta m iuris ciuilis rigoꝛẽ rõne pꝛie ptãtis que
durat etiã ſi e’neus ſubſtituat᷑ vt.S.dixi.ſz exẽplaria ſit ex
q̃dã humanitate ⁊ pietate q̃ pietas videt ceſſare in ſubſti⸗
tuẽdo exneos cũ furioſus hẽret ſilios vel fres.hec ẽ ratio
Guil.q ẽ ſatis bona. Poſſẽt aſſignari alie rõnes de ꝗbꝰ
nõ curo. C Juxta hoc q̃ro vtrũ mr poſſit pᷣteriri in tabu
lis exẽplaribꝰ: Ja.de ra.⁊ ar.ſyll.dixerũt ꝙ nõ:ſʒ mi
dz ſubſtitui. ⁊ pꝑ hoc dicebãt.l.pᷣcib.eſſe coꝛect q̃ dicit ꝙ
mr põt pᷣteriri expᷣſſe in tabulis pupillaribꝰ.qð repꝛobaui
ſupꝛa in tractatu pupillaris ſubſtitutionis. Dico etiaʒ ꝙ;
in caſu.l.nr̃e nõ dicũt verũ vt tʒ glo.iſti e.S.q̃ rõne.vbi di/
cit ꝙ duas ꝑſonas tm̃ hʒ neceſſe teſtõꝛ ſubſtituere exẽpla
riter ſilijs mẽtecaptis:pᷣmo ſilios. Itẽ ſi nõ hʒ ſilios tẽ fra
tres mẽtecapti:als põt ſubſtituẽ quoſcũq; vult.⁊ hoc tenu
it Ni.mat.in q̃dã diſputatione:⁊ idẽ Guil.de cu. ¶ Iteʒ
dixi ꝙ pꝛ dʒ ſubſtituere vnũ ex ſilijs vel frem:q̃ro vtrũ poſ
ſit vnũ ex ſilijs mẽtecapti ſubſtituẽ ⁊ alios pᷣterire vel exhẽ
dare ſine cauſa legitima:? Glo.in.l.humanitatis.C. eæ.dicit
ꝙ nõ.⁊ qð dixit.l.humanitatis.ꝙ dʒ vnũ ex ſilijs ſubſtituẽ
ſubaudit glo.⁊ alios exhẽdare vel pᷣterire ex cauſa legiti/
ma. Ric.mal.repᷣhẽdit iſtã gl.nã illud ẽ teſtm aui:hoc eſt
pꝛis furioſi a quo talis nepos nõ debebit ĩſtitui vel exhere
dari.vñ tanqᷓ; ʒ teſtm̃ furioſi nõ dʒ cõqueri:vt in ſili dꝛ i .
ſ nec ipuberis.l.papᷣ.S.de ĩoffi.teſ.⁊ hoe vꝛ ꝓbari ꝑ pᷣnci.
lI. humanitatis. C. e. dũ dicit nulla qᷓrela ⁊cc. Puto ꝙ glo.
bñ dicit cũ determinatione quã dico.nã ꝙ dicitlex vnum
ex filijs dʒ ſubſtituẽ cõcedo:tñ alios inſtituẽ ex re certa:vel
exhẽdare ex iuſta cauſa dʒ:ſi furioſus ẽ dʒ facẽ id qð facẽt
ſi eẽt ſane mẽtis. Itẽ ꝙ dicit tex.nulla q̃rela ⁊c.ĩtelligo qũ
exhẽdatio ẽ ex iuſta cauſa.Idẽ qð dicit Ric.ꝑ.S.ſʒ nec im
puberis.nõ hʒ locũ h:qꝛ h̊ loꝗtur ĩ exẽplaria q̃ iducii ex q̃
dã humanitate q̃ ceſſat qũ ꝗs exhẽdat᷑ ex nõ iuſta cauſa:
qꝛ nõ ẽ teſtat᷑ ex officio pietatis q exhẽdat:vt.l.j.x.ij.S.de

—à

inoffi. teſ. Itẽ qð dixi ꝙ pꝛdʒ ſubſtituẽ vnũ ex fr̃ibus:q̃

ro de quo fre dʒz ĩtelligi? Dicit Guil. de cu. de vtrinq; diũ/⸗

ctis.qð pʒ:qꝛ.l.humanitatis.C.e.loqtur de his q admit/
tunt᷑ ad qrelã.ſʒ ſr̃es cõiũcti ex vno parẽte tm̃ nõ admitte/
rent ad q̃relã:vt.l.ſres.C. de ĩoſ.te.ergo ⁊c̃. Alij vt Rai.
dicũt ꝙ aut ſubſtitutio ſit a pꝛe ⁊ debẽt ſubſtitui fres cõſã/
guinei:vel vtrinq; ↄiũcti.aut ſit a mre:⁊ debẽt ſubſtitui vte
rini vel vtrinq; cõiũcti.Et ad.l.humanitatis.C. e.⁊ ad.l.
fres.C. de ĩoſ.teſ.rñdet ꝙ nõ põt rũpi ꝑ q̃relã a fribꝰ vteri
nis reſpectu ffis furioſi ꝗbꝰ ſit ſubſtitutio:ſʒ reſpectu ma
tris qᷓ facit ſubſtitutionẽ ſic:vt in.l.papᷣ.S.ſʒ nec ĩpuberis.
ʒ.de ĩoſ.teſ.vñ parẽs ꝗ facit ſubſtitutionẽ in ſe non hʒ bu

manitatẽ talẽ frem nõ ſubſtituẽs. ¶ Quero vtrum pꝛ vel

mr poſſint ſubſtituẽ ſeipſos? Dic ꝙ nõ:ar.l.ſi. C. de offi.pᷣ
to.⁊.l.pᷣſes.de offi.pᷣſi. Pꝛeterea vt tabule exẽplarie
valeãt reqri᷑ aditio ex teſtõ pᷣncipali:vt.S.dixi:ſʒ ĩ vita ſua
nõ põt adiri hẽditas ex teſtõ ip teſtõꝛis:vt.l.q ſuꝑſtiſ.de
acꝗ.hẽ.ꝓ hoc:qꝛ legis ꝓuiſio q̃ ꝑmittit parẽtẽ ſubſtituẽ ſi
lio nõ ĩtelligi de ſeipſo:ar.S.mã.l.ſi mandauero.S.ſi tibi.
¶Quero qliter hec ſubſtitutio exẽplaris ↄueniat ⁊ diſcõ
neniat effectu cũ pupillari: Et pᷣm effect ſubſtitutiõis pu
plillaris expᷣſſe ẽ ꝙ ↄtinet in ſe tacitã vulgarẽ. ¶ Qũo an
idẽ ſit ĩ exẽplaria?: Puto ꝙ ſic ꝑ.l.iã hoc iure.ð.ecx.l.ij. C.
e.Cũ enim in hoc nõ repiat diſcõueniẽtia: erit in hoc ſilis
pupillari:maxime q;ꝛ eadẽ ẽ rõ. Scðs effect pupillaris ſᷣ
ſtitutionis ẽ ꝙ trahat᷑ ad oĩa bona pꝛis ⁊ ſilij vndecũq; q̃
ſita. ¶ Quero an ſit idẽ in exeplaria?: Dic ꝙ aut ẽ ſacta
ſilio legitimo ⁊ nãli:⁊ tũc trahit ad oĩa bona ſicut pupilla
ris:vt.l.ſʒ ſi plures.S.ad ſubſtitutos.ð.e.⁊ ĩ hac.l.ꝓut di/
ciũ teſtm̃ ñilij eẽ:vt.C.e.l.humanitatis.Si ßo eſt facta ſilio

arrogato:⁊ tũc idẽ qꝛ trahuũ ad bona arrogatoꝛis tm̃ ad
exẽplũ pupillaris:vt.l.ſi arrogatoꝛ.S.de adop.⁊.S.e.l.ſʒ ⁊
ſi plres.S.ĩ arrogato. ¶ Poſſet etiã h q̃ri:qd in exẽpla/
ria qᷓ ↄtinet tacitã vulgarẽ:⁊ qd in vulgari q ↄtinet tacitã
exẽplariã: Qerte ĩ oĩb dicerẽ idẽ qð dixi.S.circa ſubſtitu/
tionẽ pupillarẽ. ¶ Eltimo q̃ro vtrũ ſubſtitutio exẽpla/
ria excludit mr̃eʒ ſicut pupillaris: Bꝛeuit᷑ dico ꝙ tacita ex
emplaria nõ excludit mr̃eʒ ſiẽ nõ excludẽt eã tacita pupil/
laris:vt.l.pᷣcibꝰ.C. e.⁊ hoc dico rõne paritat.⁊ oẽs illas ꝑ
ſonas qᷓ ꝑ tacitã pupillarẽ nõ excludunt᷑ vt dixi in tracta
tu pupillaris ſubſtitutiõis ꝑ illas rõnes puto nõ exdudi
ꝑ tacitã exẽplariã ꝑ eãdẽ rõnẽ.Et ex iſtis cauſis ex ꝗb po
teſt pᷣũpta volũtas ꝓbari ꝙ voluerit excludi mr̃eʒ ⁊ ſiles
ꝑſonas ꝑ tacitã pupillarẽ:ex eiſdẽ cauſis puto poſſe pba
ri in tacita exẽplaria ꝑ eaſdẽ rõnes ⁊.ll.Be exẽplaria vo
expᷣſſa an mr̃em excludit dixiĩ pᷣcedẽtibꝰ.¶ ltimo q̃ro
pone ꝙ ſilio furioſo ẽ facta exẽplaria ſõſtitutio a pꝛe vel a
mfe ꝗs pᷣfert: Ya.de ra.Mar.ſyl. Di.⁊ Qi.dicũt ſõᷣſtitu/⸗
tũ a pꝛe pᷣferri:ar.l.ſi.C. de cur.ſur.⁊.l.necĩ ea.j.ad.l.iuł.
de adul.⁊.l.j.C.ſi ð ma.volũta.Guil.de cu.diſtinguit.aut
pꝛ erat vilis ꝑſona:⁊ tũc pᷣferi ſubſtitutꝰ a mr̃e:vt.ffde lib.
exhi.l.iij.⁊.l.ſʒ ⁊t ſi.S.ſi filio .dðe iniur.ſac̃.S.ſo.ma.l.ſi cum
dotẽ. S. eo aũt tpe.Aut nõ erat vilis ꝑſona ſ honeſta:⁊ tẽ
p̃fer: ſpᷣſtitut a pẽe ſubſtituto a mr̃e:⁊ capit oĩa bona:ar.

l.ij. F. obijcii.j. ad tertul.q̊ bona mñis debebit reſtituẽ ꝑ ſi/

deicõmiſſũ ſubſtituto a mr̃e:ar.ei qð nõ.ð.e.l.vbis ciuili
bus.⁊.l.ſiliꝰ.S.vt qs hẽdẽ.j.de le.j.⁊.l.ſceuola .ad treb.
Sʒ certe iſte.ll.parũ faciũt:qꝛ loquuni ĩ caſu pꝛſus diuer/
ſo. Sʒ ꝓ bac opi.ſacit gl.l.ſi arrogatoꝛ..de adop. Dñs
Rai. dicebat aliter aut pẽ erat vilis ꝑſona ⁊ tũc dicit idem
qð Gui.qꝛ pᷣfert ſubſtitut' a mr̃e als vo ſubſtitut a pꝛe hẽ
bit bona pꝛna:ſpᷣſtitut a mr̃e bona mr̃na ſilr iure directo
⁊Tz ſic decedit ille mẽtecapt cũ duob teſtis:ar.ei qð dicim
de filio arrogato in.l.ſi arrogatoꝛ.S.de adop. Nã ibi di/
uerſitas parẽtũ ꝗ pñt pupillariter ſubſtituẽ facit quẽ cum
duob teſtis decedẽ: ita in ppoſito pluralitas parẽtũ qui
pñt facere hãc ſubſtitutionẽ ſaciet eũ decedere cũ pluribꝰ
teſtis. Iſte diſtinctiones Rai.⁊ Guil.nõ placẽt mihi.pmo
in eo ꝙ pᷣſupponũt ꝙ ſi pꝛ erat vilis ꝑſona põt ſubſtitue/
re ſilio.credo hoc nõ eẽ verũ.ſicut eniʒ tali pꝛi denegat᷑ ad
miniſtratio in vita.vt.l.ñ. C.de ſen.paſ.⁊.l.ſi cũ dotẽ.S.eo
aũt tꝑe.S.ſo.ma.cũ ſil b:ita dʒ ei denegari facultas diſpo
nẽdi poſt moꝛtẽ de bonis ſuis eadẽ rõne.illi enim cui ẽ in/

terdictũ bonis ꝓpter ꝓdigalitatẽ ẽ ĩterdictũ in vita ⁊ in

moꝛtc:vt.l.is cui bonis.S.de teſta. ¶ Pꝛeterea illa diſtin
ctio ẽ inſufficiẽs.dicit enim ſubſtitut᷑ a pꝛe hẽbit bona pꝛ/
na:ſubſtitut a mr̃e hẽbit bona mr̃na:ſʒ q; poſſibile ẽ ꝙ ſi/
lius nõ hẽbit pꝛna nec mr̃na: ergo ⁊c̃. Reꝑio ꝙ Ni.mat.
diſputauit hãc.q.⁊ determinanit ⁊ dixit ſic.aut ſubſtitutio
ẽ ſacta a pꝛe ſilio quẽ hʒ in ptãte:⁊ tũc ſubſtitut a piĩe pᷣfer
tur cũ ibi cõcurrat ius ꝓpꝛiũ pꝛie ptãtis:⁊ etiam illud ius
humanitatis ⁊ pietatis:vt pbat᷑ hac.l.ex facto.⁊ ar.l.hu
manitatis. C.e.⁊ ar. eoꝝ q̃ dixi.S.de pupil.ſubſti.⁊ hoc eſt
verũ ꝙ talis ſubſtitut pᷣferi in bonis pẽnis ⁊ in bonis vn
decũq; q̃ſtis pterq; a mre.Bona vo mr̃na hẽbit a matre
ſubſtitutus ꝗ ſubſtitut ẽ ex q̃dã humanitate:ar.ei qð di/
cim in ſilio arrogato:vt.l.ſi arrogatoꝛ.s. de adop.⁊ ar.
ei qʒ dicim de tutoꝛe in.l.mr.C. de teſ.tu.⁊.l.mulier.⁊.l.
pionꝰ..de ↄfir.tu. Si vo iſta ſõſtitutio fuit facta ſilio quẽ
ꝗs nõ hẽbat in ptãte:hoc caſu ſũt paris ↄditionis ſubſtitu
tus a pie ⁊ ſubſtitut a mr̃e:qꝛ qlibet ẽ ſubſtitutꝰ ex q̃dam
humanitate:⁊ iõ ſubſtitut a pꝛe hbẽbit bona pꝛna:⁊ ſubſti
tut a mr̃e hẽbit bona mr̃na tanq; hẽdes vniuerſales hui
ſilij ſurioſi.bona ergo aduẽticia habita aliũde diuiduni ĩ
ter ſe. ſicut dicimꝰ in ſili. .ti.j.l.ex facto.⁊ ſʒ hoc diuerſitas
parẽtũ oꝑat vt ꝗs cũ duob teſtis decedat.⁊ hec opi.⁊ di
ſtinctio plus placet. ¶ Quero ſi auꝰ dedit vnũ Pe u
3

„

De vulga. ⁊ pupilla.

⁊ mr aliũ: qd iuris:Nicũt qdã aut hẽbat eũ in ptãte:⁊ p
fert᷑ ſubſtitut ab auo.j.vt.l.ij..e.lut nõ hẽbat eũ ĩ ptãte
⁊ pfert ſubſtitutꝰ a mr̃e:qꝛ maius ẽ ius mr̃is ⁊ maioꝛis po
tẽtie:⁊ maioꝛ ẽ pietas circa eũ:ar.auc.defũcto.C.ad ttul.
⁊ ita dicit Rai.Sʒ ego dico idẽ qð in pᷣcedẽte.q.dixi per
eaſdẽ rõnes. Nec ob.ꝙ mr hʒ potẽtius ius circa eũ:qꝛ ex
actu ſucceſſionis ſacultas ſubſtitutionis nõ attẽdii.nam ſi
lio furioſo ꝗq hʒ liberos ꝗ oẽs alios ſucceſſoꝛes excludunt
põt fieri iſta ſbᷣſtitutio. ¶ Quinto pᷣncipal q̃ro q̃liter iſta
ſubſtitutio ſiniat:vtrũ ĩ hoc ↄcoꝛdat cũ pupillari? Rñdeo
ſi teſtm deſiciat ex ꝑſona teſtatis vel alr ex deſectu teſti:vlł

qꝛ rũpitꝑ qᷓrelã:vl/ppt᷑ hẽditatẽ nõ aditã. In oibiſtis iſta

exẽplaria ſinit ſicut pupillaris:vt pʒ ex pᷣcedẽtib ꝑ eaſdẽ
rõnes. Itẽ ſicut pupillaris deſicit qñq; ex defectu ſubſtitu/
ti vel ex deſectu ipſiꝰ ſubſtitutionis vel ↄditionis ipſi ſſſti
tutioni adiecte:ita ⁊ exẽplaria ꝑ eaſdeʒ rõnes ⁊.ll.q̃s dixi
ʒ.e.l.in pupillari.Sũt tñ duo caſus examinandi q hac.l.
ponunt.pᷣ ꝙ exẽplaria deſicit ĩpedimẽto ceſſãte.ſcdo deſi
nit ꝓcreatis filijs vt h.tertio ẽ vidẽdũ an deſinit hec ſpᷣſti/
tutio ex defectu eiꝰ cui facta ẽ ſubſtitutio. Ad pᷣmũ dẽ

h ꝙ hec ſubſtitutio finiat ĩpedimẽto ceſſãte:bona vo pat
na hẽbit ſubſtitut' a mr̃e.¶ Quero qd ſi furioſus fact ẽ
ſane mẽtis:⁊ poſtea reincidit in furoꝛẽ an remaneat firma
ſubſtitutio: Vr ꝙ ſic:vt.l.pe.C. de cur.fu. Sʒ Guil.circa

hoc diſtinguit.aut furoꝛ ceſſauit in vita pꝛis teſtãtis ⁊ ĩ vi/
ta reuerſus ẽ:⁊ tũc recõualeſcit ſubſtitutio.Aut ſuroꝛ fuit
reuerſus poſt moꝛtẽ teſtãtis:⁊ nõ recõualeſcit:argu.l.po
ſthumꝰ.in pᷣn.de iniuſ.rup.⁊ irri.teſ. iũcta.l.ij. C.de po/
ſthu.here.inſti.⁊ idẽ tenebat Rai.Sʒ hoc nõ vꝛ veruʒ. pᷣ
P tex.l.humanitatis.C. e.vbivi ꝙ ceſſate furoꝛe ceſſat ſub

ſtitutio. No. ꝙ dicit ceſſat:nõ dicit extinguii. Et dꝛia ẽ

iter ceſſare ⁊ extinguẽ:vt.l.iter ſtipulãtẽ.S.ſacrã.⁊ qð Di.
ibi nõ.j.de .ob. Itẽ diſtinctio quã ipſi faciũt:aut furoꝛ ẽ
reuerſus in vita teſtãtis ⁊c.nõ vi vera.naʒ.l.poſthum de
iniuſ.teſ.⁊.l.ij.C.de poſthu.hẽ.iĩſti.q faciũt diſtinctionem
an poſthumꝰmoꝛiat᷑ in vita teſtõꝛis an poſt moꝛtẽ loquun
tur in teſtõ qdð ꝗs ſibiipſi facit:ſʒ in teſtõ qdð ꝗs facit alteri:
vt filio pupillo vel furioſo nõ attẽdit vtrũ impedimẽtũ ceſ
ſauerit in vita teſtõꝛis vel nõ:ſʒ an ceſſauerit in vita ei cui
facta ẽ ſubſtitutio:vt in vita pupilli vel furioſi.ita nõ.in.l.
ſi arrogatoꝛ.in pᷣn.S.de adop.in pᷣn.pᷣme gl.mag.Dico er
go ꝙ ceſſãte furoꝛe ceſſet ſubſtitutio exẽplaria ⁊ nõ extin
guit:⁊ ſuroꝛe reuertẽte icipit hẽre vires:cum nunqᷓ; fuerit
extincta. Fateoꝛ tñ ꝙ ſi illo medio tꝑe quo erat ĩ dilucido
ĩteruallo furioſus ſibi teſtm feciſſet tabule pupillares eẽnt
oĩno extincte ꝑ tex.hui.l.nõ enĩ dʒ auferri teſti factio ho
mini ſane mẽtis.Et ex hoc dicerẽ aliud ꝙ ſi filiꝰfurioſus fe
ciſſet teſtm añ furoꝛẽ:eo effecto furioſo nõ põt ſubſtitui a
pꝛe vel a mre vel ſinibꝰ.ſufficit enĩ qꝙ ſibi fecit teſtm̃ ⁊ teſta/⸗
mẽti factio nõ dʒ ei auferri ꝑ hãc.l.Sʒ iſta lex vr ei aliq;/
tulũ ↄdicẽ qd ſupꝛa dixi ceſſãte furoꝛe ceſſat ſubſtitutio:qꝛ
h vĩ dicẽ ꝙ extinguat᷑ oĩno. Rñ.hec.l.hoc ĩnuit:ſʒj.l.huma
nitatis.C.e.qꝗᷓ ẽ ↄſtitutio noua nõ vtit his vᷣbis q̃ ſũt h po/
ſita.vñ ex ſubſtitutione q̃ fieret ꝑ.l.humanitatis.ſtarẽ illi
l.ſʒ ex ſubſtitutiõe qᷓ fieret ex reſcripto ſtarẽ huic.l.vliter.
dic poſito ꝙ; nõ eẽt vera illa rõ quaʒ ego facio ex dictione
ceſſat:tñ remanet vera alia rõ quã facio p gl.S.de adopꝶj.
l.ſi arrogatoꝛ.ꝑ quã idẽ tenerẽ. ¶ Scdðo eſt videndum.
H dẽ ꝙ liberis ꝓcreatis extinguit᷑ hec ſubſtitutio.hoc viõ
l. humanitatis.C. e.vbi dẽ ꝙ etiã ſi hʒ liberos põt ſpᷣſtituẽ
filios ſurioſi ſi ergo iã nati nõ ipediũt hãc ſubſtitutioneʒ:
ergo eadẽ rõne vel maioꝛi naſcituri nõ extiguũt ſubſtõneʒ
iã factã:vt.l.pꝛe ſurioſo..de his ꝗ ſũt ſui vel alie.iu. So.
fateoꝛ ꝙ ſi de ſilijs naſcituris ĩ exẽplaria ſubſtitutione eẽt
facta mẽtio ſᷣm ꝙ ſupꝛa dixi deberet ſieri de ſilijs iã natis
qꝛ ſubſtitutio exẽplaria ꝑ natiuitatẽ ſilioꝝ nõ extinguit.⁊
ſic hec.l.determinat᷑ ꝑ.l.humanitatis.Item ꝗd ſi furioſo

naſcit ſilᷣ quẽ in ptate nõ hẽbat an ꝑ hoc extinguat᷑ exem
plaria ſpſtitutio?: Si ↄſideras hũc tex.vã ꝙ nõ:qꝛ iſte tex.
reqrit ꝙ ille ꝗ naſcit ſit ſuus hẽs. In ↄꝛiũ dico.nã qñ lex
vel hõ facit mẽtionẽ de ſilijs furioſi vel mẽtecapti dʒ ĩitelli
gi de his quos hẽre põt lʒ tales pſone mr̃imoniũ pᷣhẽ non
pñt:cũ cõſenſũ nõ hẽant:iõ dʒ itelligi de filijs nãlib:vt.l.
hẽdibꝰ ad treb.j.ſʒ ſi eẽt facta hec ſubſtitutio muto ꝗ poſ
ſet poſtea accipe vxoꝛẽ:vt hac.l.d⁊ ⁊.l.mutꝰ.S.de iure do.
vel ꝓdigo ꝗ foꝛte hʒ ↄſẽſũ quo ad mr̃imoniũ hoc caſu de
qb'liberis dʒ itelligidebemꝰ recurrẽ foꝛte ad diſtinctionẽ
gl. in. l. gnãliter. C. de inſti.⁊ ſubſti.⁊ pleniſſime dixiĩ.l.ex
facto.S.ſiqs rogat .ad tre.C Ad hũc tex.ꝗ v reqrẽ ꝙ
ſit ſi dic ꝙ H̊ due rõnes ponunĩ.vna hʒ locũ tm̃ qñ naſcit
ſuus.ſʒ alia rõ q̃ ẽ ꝙ nõ ẽ viſiſe imꝑatoꝛẽ de hoc cogitaſſe:
pʒ etiã locũ in ſilijs nãlibꝰ.⁊ de duabꝰ rõnib ſufficit vnaʒ
adeſſe:vt.l.ſi vẽtri.S.in bonis de pᷣui.cre.⁊ in.S.affinitatis
iſti.de nup.⁊.l.liberoꝝ.S.notanter.S.de his qui no.inſa.
Altimo ẽ vidẽdũ an ex defectu ep cui ẽ facta ſubſtitu/
tio exẽplaria finia?᷑: Rñdeo ſic.ſi enĩ ꝓdigus cui facta eẽt
ſubſtitutio cõmiſiſſet delictũ ꝓpter qð eẽt depoꝛtat vlł ſer
uus pene effect: ⁊ dicã ꝓdigũ obligari ex delicto:vt nõ.ꝑ
doc.in.l.ſiqs in tãtã.C. vñ vi.⁊ ſcripſi ĩ.l.is cui bonis:j..de
v.ob. Nel ſi ponam furioſũ habuiſſe dilucida ĩterualla:⁊
delictũ cõmiſiſſe vel religioſũ eẽ factũ tẽ dicerẽ extigui:ar.
eoꝝq̃ dixi in mã pupillaris ſõᷣſtitutionis..e.l.ĩ pupillari.
Species tꝑis derogat generi tẽ

¶Item quero. oοd.

Rupta inſtitutione tũc teſtamẽtũ incipit

6 Lutius. ſubſtitutione.h. d.

Qui ſemel ẽ hẽs qʒ ei vt ĩidigno aufera

G nianus. tur hẽditas vel ipſo iure deſinat eſſe

heres vocat᷑ ex ſubſtõne ꝑ hbec ba qſꝗs mihi hẽs erit. h.
d. vſq; ad fi. ¶ No.tex.ibi nec deſinit ⁊cc. Op.de.l.in
ſtitutiones. S.e.So.pm caſus ill.l.cõcoꝛdat:in ſcdᷣo caſu
diſcoꝛdat:ſʒ illud ẽ ꝓpter dictionẽ tũc ibi poſitã vt ibidixi.
Alteri op.de.l.ĩtercidit j.de ↄdi.⁊ de.vbi ille ꝗ ẽ effe
ct' ſeruns Iʒ poſtea efficiat᷑ liber:nõ admittit q̃ſ videatur
albhõ. So. vt dixi in. l.ſi agnatiꝗᷓ de reb. du. ⁊ plenũ dixi
in.l.j.S. fi. cũ. l. ſeꝗ. de ↄtab. ¶ Altimo vide gl.q ĩcipit:ſic
5. ibi. So.vt ibi:qꝛ ibi in iure accreſcẽdi qdð accreſcit poꝛ/⸗
tioni.h in iure ſubſtitutionis qð reſpicit ꝑſonã. Itẽ ibi qa
ab ĩdignis:ſʒ ibi idignitas reddebat quẽ inhabilẽ ad oẽs
honoꝛes:h vo ad vnã hẽditatẽ tm̃ in q̃ deligt. ¶ Alteri
op.de.l.is q ↄta.S.e.vbi ille ꝗ deliqꝗt circa teſtm pꝛnuʒ ex
cludit a pupillari. So. ibi delictũ cõmiſſũ fuit circa ipſum
teſtm qð vtrãq; bẽditatẽ reſpicit: vo fuit cõmiſſũ delictũ
circa ipſã hẽditatẽ prĩnã:nõ circa ipſum teſtm.
— IIIINPiꝛincipale ꝑ acceſſoꝛiuʒ
E* pupillari.ns ofirmat᷑.h.d. ¶ Que
Aro: dã h̊ neq; ex parte.qᷓro qñ ẽ ruptuʒ ꝓ parte:
Rſi.ꝑ qrelã qᷓ põt ꝓ parte rumpꝑe:vt.l.circa. .de ĩoffi. te
ſta. tñ remanet validũ pupillare. Itẽ q̃ro exẽplũ in to/
tũ: Rñdeo ſi pᷣncipale ẽ ruptũ in totũ ꝑ ↄta.remanet vali/
dũ teſtm pupillare:vt.l.ex duob in ſi.S.e.tñ ꝑ aditionẽ fa
ctã ex pupillari nõ ↄfirmaĩ teſtm pĩnũ ⁊ legata debent ex
pupillari nõ ex pꝛno:vt dixi..e.l.⁊ ſi otra. AUideo ꝙ pᷣn/
cipale teſtm nõ ofirmat᷑ ꝑ pupillare. ¶ Quero an teſtm̃
poſſit ↄfirmari p aditionẽ factã ex tacita vulgari cõpꝛehẽ
ſa ĩ expᷣſſa pupillari:Dixi in mã vulgaris ſubſtitutionis.
CUltimo nõ qð dixi in caſu.ꝑ hoc dicũt doc.ꝙ pactuʒ
p̃ncipale nõ põt veſtiria pacto penali qð ẽ acceſſoꝛium:de
quo dic ꝑ doc.in.l.petẽs.C. de pactis.
AA Subſtitutio bꝛeuiloqᷓ ſacta in ꝑſo

I Mtius. nio imparib' otinettiß vulganem

ſi ꝑſonis paribꝰ ↄtinet etiã pupillarẽ q̃ mr̃em ex/
cludit.h.ð.vſq; ad.S.paulus.iſta ẽ facilis in tex. hic tra/⸗
ctabim mãm ſubſtitutionis bꝛeuiloque. ¶ In tex ibi ad
matrem. ſ.

ſen

do.

ſci
ſe
tis
l.

eet
ſer

ri.
t⸗

t

— —⏑ —-— —

De vulga.⁊ pupil.ſubſti.

mfem.ſ.ab ĩteſtato. Notabilia colligatis ꝑ vos vt patet
ex ſũmario.¶ Op.dẽ h̊ ꝙ nãlẽ ſiliũ heredẽ ĩſtituit. Con/
tra talis ſiliꝰ nãlis nõ põt hẽre niſi vnciã:vt.l.ij. C. de nã.
li. So.h̊ loqtur ſm iura antiq̃ ſʒ aliud hodie.ita dicit gl.
Hec ſo.vꝛ õ.l.ſiis.s.e.⁊ ẽ j gl.ibi poſitã. So.poſſumrñ/
dere ꝙ lʒ gl.exẽpliſcet iſtã.l.ꝑ iura noua:tñ de iure antiqᷣ
nõ erat in filio expᷣſſũ.vel dic ſic.ſiliꝰ nãlis nõ fuit iſtitutꝰ
niſi in vncia ⁊ de iure antiquo poterat eũ ĩſtituẽ in totũ qũñ
nõ erãt alij ſilij legitimi:hodie vᷣo ẽ limitatũ hoc qũẽ mat᷑
ↄiũx defũcti in auẽ.lʒ.C. de nã.li.¶ Scdo op.ad ſcõm rñ
ſũ hui.l. tacita pupillaris nõ excludit mr̃em: vt.C.e.l.pci

bus. ⁊. l. fi. de ĩſti.⁊ ſubſti. Gl.dat duas ſo.vna ẽ fateoꝛ

iſta ſubſtitutio otẽta in recipꝛoca ẽ tacita.⁊ ꝙ dẽ tacita pu
pillaris nõ excludit mr̃em nõ ẽ veruʒ niſi qũ ẽ ſubſtitutus
ali filiꝰ teſtõꝛis. Ita no.hic ⁊ in.l.pᷣcib in vltima gl. C.e.
7 qdã eã tenẽt in.l.ſi.C. de ĩſti.x ſubſti.ſub ↄdi.ſa.q̃ ſo.mi
hinõ placet q;tũ ad.l.nr̃am.nã tacita pupillaris excludit
mr̃em ꝓbata volũtate deſfũcti ex legitimis pᷣſũptionibus:
vt dixi.S.e.l.ij.⁊c nõ.C. e.l.pᷣcibꝰ.in vᷣbo oĩno.ſz pᷣſptio eſt
ꝙ pꝛ voluerit aliũ ſiliũ pᷣferri ſue vxoꝛi:vt.l.cũ auus de cõ
di.⁊ demõ.⁊.l.cũ acutiſſimi.C. de ſideicõ.Alij dicũt ꝙ bec
ſubſtitutio ↄtinet pupillares exp̃ſſas nõ tacitas.de ꝗ dicã
in tractatu bꝛeuiloqᷓ ad quã tractãdã accedamꝰ. C Zd
euidẽtiã huiꝰſubſtitutionis debetis ſcire qꝛ hec ſubſtitutio
nõ ẽ ꝓpꝛie ſubſtitutio ꝑ ſe:ſʒ ẽ q̃dã adiectio ſubſtitutionis
ſicut dicim in ſili in actione de peculio ĩſtitoꝛia ⁊ tributo/
ria:vt.l.iij.S.cui cõgruit.S.de pecul.nã iſta ſubſtitutio cõti
net vulgares:pupillares:⁊ exẽplarias:vt ..dicã:⁊ ſic ẽ no
mẽ accidẽtale:nõ ſubſtãtiale:⁊ iſta ſubſtitutio in tex.voca
tur recipꝛoca:vt.l.iã hoc iure.S.e.ſʒ ꝑ doc.vocat᷑ bꝛeuiloq̃
vt h v ⁊ in.l.pᷣcibꝰ.C.e.xĩſti.e.in gl.mag. ¶ Circa hanc
ſubſtitutionẽ qᷓro tria pᷣncipalr. pᷣ q̃re dicat᷑ recipꝛoca ſeu
bꝛeuiloꝗᷓ.ſcðo pᷣncipalłr ꝗb vbis ſiat. tertio p̃ncipalr qs
ſit e effect. ¶ Aenio ad ᷣ?⁊ dico ꝙ vocat᷑ recipꝛoca..e.
l.iã hoc iure.q̃ſ repetita:qꝛ de vno in aliũ repetit.ʒ Hu.
dẽ aũt bꝛeuiloq̃:q;ꝛ bꝛeuibꝰ vbis ſit vt h̊ nõ.in gl.C Scðo
pᷣncipalr q̃ro:qb vbis ſiet hec ſubſtitutio: Rñdeo ꝑ hec
vba:vos ĩuicẽ ſubſtituo:vt hac.l.⁊.l.iã hoc iure.⁊.l.q plu
res.⁊.l.cohẽdi.S.q diſcretas.⁊. S.q pꝛem..e.⁊.C.e.l.hẽ/⸗
ditatẽ.⁊.l.in teſtõ.C. de teſta.mili. Itẽ ſit his vbis:vterq;
eoꝝ viuet:vt.l.tit ⁊ ſeius.cũ.l.ſe.ð.ti.j.⁊qj.de le.j.l.ſi fü’dũ
ſub cõditione.S.his vbis. Itẽ ſit ꝑ hec vba:vos ĩuicẽ inſti
tuo ⁊ ſubſtituti ſũto:vt/pbat᷑ i.l.cũ in teſtõ.S.hec vba..ti.
j.⁊. C.e.l.ſi p? ipubes.ſm vnã lec.gl.Itẽ ſit ꝑ ᷣbũ deueni/
at ſeu pueniat:vt vos hẽdes meos iſtituo:⁊ ſiqs eoꝝ deceſ
ſerit volo bona mea ad aliũ deuenire ſeu ꝑuenire.ita dicit
Buil. Dñs Rai.dicit hãc eẽ fideicõmiſſariã ꝑ.l.Rdeicom
miſſa. S. hec yba.j.de le.iij. Ego dico idẽ qð Guil.vt ꝑ oĩa
ſit idẽ in vbo ꝑuenire qð in vbo ſubſtituo.vtrũq; enim eſt
vbũ cõe:vt dixi in.l.cẽturio.Et hec ẽ regula.illa dꝛ bꝛeui/
loqᷓ ſeu recipꝛoca qñ in vna ↄceptiõe vboꝝ plures hincide
iſtituunt᷑ ⁊ ſubſtituuni:vt ex p̃dictis pʒ. ¶ Tertio pᷣncipa
liter qᷓro de effectu hui ſubſtitutionis bꝛeuiloqᷓ. Circa qð
pᷣmo dicit Oull. ꝙ iſta ſbſtitutio ↄtinet duas vulgares tm̃
QAñq; vt qñ ſit duabꝰ ꝑſonis ĩparib:q̃rũ vni nõ põt ſub/
ſtitui pupillarit᷑:vt hᷣ ⁊.S.e.l.iã hoc iure.S.j.x.C. e.l.hẽdita
tẽ.⁊. C. de teſ.mili.l.in teſtõ.Sʒ.l.in teſtõ.facit foꝛte dubiũ
in hac mã.nã hec ſubſtitutio bꝛeuiloq̃ ſit ibi a milite ꝗ etiã
poſt aditã hẽditatẽ põt ſubſtituẽ ex̃neo directo:vt.l.cẽtu/⸗
rio.S.e.⁊ tñ ibi nõ vr ſubſtituiſſe put põt:niſi ꝓbet. Gl.ibi
ſoluit illud ↄꝛiũ duob modis.p:qꝛ ibi iõ reqri᷑ ꝓbatio ab
eo ꝗ hoc dicit:q; eũ erat aliq̃ pſũptio.Sʒ illud ẽ diuina
re.Alij dicũt ꝙ ꝓbat eoipſo ꝙ nõ ꝓbat Ziũ. Iſta ẽ cõtra
illũ tex. Tu dic ⁊ meli:qꝛ iſta ſubſtitutio q̃ fit a milite poſt
adita hẽditatẽ cuilibet exneo ſit ex ſpãli pᷣuilegio militum:

iõ iſta bꝛeuiloq ĩidubio nõ ↄtinet ſubſtitutiones q̃ ex puile
gio ſpali pñt feri niſi volũtas ꝓbet᷑: ſec de his q de iure

cõi pñt fieri.ita loꝗtur mã nr̃a.Qñq; iſta ſubſtitutio cõti/

net duas pupillares tm:vt qñ ſit duobꝰ ipuberib exhere

datis:ar.iſti.de pupil.ſubſti.S.nõ tm. Qñq; cõtinet duas
ſideicõmiſſarias tm:vt qñ ſieret in codicillł: vt.l.ſceuola.j.
ad treb. Añq; ↄtinet q̃tuoꝛ:duas vulgares ⁊ duas pupil
lares:vt q ſieret duob ipuberibꝰ iſtitutis ⁊ in ptãte ↄſti
tutis:vt h̊ 2* rñſo.⁊.l.iã hoc iure.s.e.Oũñq; ↄtinet ſex: vt
ſi dico ſilios meos ĩpuberes iſtituo:⁊ eos iuicẽ ſubſtituo ſi
deceſſerint in pupillari etate:vel qũcũq;. Ma hec continet
duas vlgares ſi nõ adeai hẽditas ⁊ duas pupillares ſi de
ceſſerit in pupillari etate:⁊ duas ſideicõmiſſarias ſi deceſſe
rit poſtea. Itẽ põt eẽ ꝙ ↄtinet octo:vt ſigs hẽret duos fili
os ĩpuberes mẽtecaptos ⁊ eos ĩiſtitueret vel ſubſtitueret
ꝑ bec vba:ſi deceſſerit in pupillari etate vel poſt in demẽ/
tia vel als qñcũq; ĩuicẽ ſubſtituo. Nã tũc ↄtinẽt duas vul
gares:duas pupillares:duas exẽplarias:⁊ duas fideicõ/
miſſarias:⁊ ſic octo. Fateoꝛ tñ ſi dictis duob ſilijs demẽ/
tibꝰ ſubſtituẽt ſimplłr ꝑ hec vba vos iuicẽ ſubſtituo ↄtinerẽ
tur ſex directe:due vulgares:due pupillares:⁊ due exem
plarie. Iſta ſũt vera qũ hec ſubſtitutio bꝛeuiloqᷓ feret duo
bus tm̃:ſʒ ſi fieret plurib:puta trib vel q̃tuoꝛ vel octo pu
pillis:tũc numer ſubſtitutionũ aſcẽderet multũ.poſſet.n.
ↄtinẽ octo vulgares:octo pupillares:⁊ ſic de ſilibꝰ:⁊ ſi plu
res filij ee᷑nt numer multiplicaret plus:⁊ hoc pʒ ad ſenſũ.
Sʒ qꝗro qñ hec ſubſtitutio ſit duobꝰ:dixi ꝙ cõtinet du
as vel q̃tuoꝛ vel ſex cc.ſʒ an poſſit ſubſtitutiones impares
numeri ↄtinẽ vt tres qnq; vel ſeptẽ: Nõ video ꝙ poſſit eẽ
niſi ex ꝓbata volũtate:vtputa ſi iuicẽ ſubſtituit duos ſili/
os quoꝝ vn erat ipubes:⁊ ꝓbet᷑ volũtas ꝙ voluit ĩpube
ri pupillarit᷑ ſubſtituẽ:ar.l.in teſtõ ĩ ſi.C.de teſ.mi. ¶ Se
cũdo q̃ro vtrũ hec ſubſtitutio ↄtineat ſubſtitutiones expᷣſ
ſas vlł tacitas:Gl.h⁊ iſti.e.tʒ ꝙ ↄtinet expᷣſſas.⁊ idẽ Aʒo

in ſũma.qð apparet:qꝛ mr̃eʒ excludit qᷓ ꝑ tacitã nõ exclu

dit.Alibi gl.in.l.pcib.tʒ ꝙ ſint tacite.h̊ vʒ/ ꝓbari ꝑ tex.in
l.iã hoc iure.v.qdð ius.S.e.⁊ ibi glo.q iĩcipit.ſ.tacite.Quid
dices: Guil.circa hoc dicit ᷣpa ſua ⁊ Rai.alia vᷣba:⁊ dicit
ẽ tacita quo ad vba:ſʒ expᷣſſa qͥᷣ ad effectũ qꝛ excludit mr̃eʒ
Hꝛeuiter dico ꝙꝙ iſta ſubſtitutio ↄtinet ſubſtitutiones expᷣſ
ſas gnãliter ⁊ ita debẽt ĩtelligi glo.q̃ dicũt ꝙ ſint expꝛeſſe:
⁊T iſto reſpectu põt dici tacita ſpãliter:vt dixi.S.e.l.in tra⸗
ctatu vulgaris ſubſtitutionis.⁊ ſi dicat᷑ tacita ſbᷣſtitutio nõ
excludit mr̃em. Rñ.tacita ſubſtitutio nullo mõ exp̃ſſa nõ
excludit mr̃em: ſʒ iſta ſubſtitutio ẽ tacita ſpãlit᷑:ſj expᷣſſa ge
neralr:⁊ iõ mr̃em excludit:⁊ ita debetis ĩtelligẽ. Que/
ro pone ꝙ teſtõꝛ hẽbat tres ſilios:vnũ puberẽ ⁊ duos im
pubẽs:⁊ eos ĩuicẽ ſubſtituit:certũ ẽ ꝙ vulgaris ↄtinetĩ ꝑ⸗
ſona oĩum.ſ dubitaĩ:an iter ſilios ĩpuberes oↄtineat᷑ pupil
laris: Vr ꝙ nõ ꝓpter ĩmiſſionẽ maioꝛis:vt.l.jS. iteʒ qrit᷑.
de aqᷓ quoti.⁊ eſti. Guil.de cu.tʒ ↄꝛiũ:ar.s.e.l.cohẽd i..q
diſcretas.. S.q pꝛem.ar.ꝓ hoc.l.j.S.ñi.j.de col.bo.⁊.l.p/
toꝛ. S. iul.e.ti.ꝑ q̃s.ll.dicit ipſe ꝙ vĩ ꝙ iſta.q.debeat deter
minari. Iſtud idẽ tʒ Rai.qꝛ diſpõ relata ad ꝑſonas dʒ in
telligi fn oↄditionẽ ꝑſone ad quã reſert::vt.l.ſiqs ſilio.S.ir
ritũ de iniuſ.teſ.x.l.ex militari de mili.teſ. Nõ ob.S.itẽ q̃ri
tur.q; ibi erat ius ĩſeparabile:hᷣ ſec::ar.in.e.ti.l.j.F.treba
tius.⁊ qd nõ.ꝑ Di.i.c.vtile ex de re.iu.li.vj.Iſtud dictum
nõ placet mihi.pᷣ ꝑ rõnẽ.rõ enĩ q̃ mouet legiſlatoꝛẽ in.l.iã
hoc iure.s.e.ẽ ne vbũ iſtud ſubſtituo qð reſpicit ĩpuberes
reſpiciat eos diffoꝛmiter.ſʒ eadẽ rõ ẽ ſi vnꝰ de decẽ eẽt ma/
ioꝛ ſiẽ ſi vnꝰde duobꝰ:ergo ⁊c. ¶ Pꝛeterea nõ ẽ viſile ꝙ
teſtõꝛ voluerit vnũ ſiliũ ĩpuberẽ pᷣferri in ſucceſſiõe alteri
ĩpuberis:ſʒ poti ẽ viſile ꝙ voluerit alios ſilios ↄcurrẽ in
ſucceſſione pᷣcedẽtis:⁊ ſic Fuare ĩter eos ius legitimarũ hẽ
ditatũ:vt.l.vł ſingulis.S.e.maxime ne ĩeq̃litas ĩmineat int
ſres:ar.l.illud ĩ f. C.de col. Nõ ob.l.cohẽdi.S.q diſcretas
ð.e.qꝛ ibi ꝓpter vnionẽ quã fecit in ĩſtitutione pſumit᷑ de/
fũcti volũtas in ſubſtitutione:ſʒ in.q.nr̃a nõ Fpen hoc.

De vulga.⁊ pupil. ſubſti.

Sienĩ impuberes ponerent in ĩſtitutione ↄiũcti ⁊ ille diſ
iũct fateiĩ ↄꝛiũ:als ſecꝰ. Nõ ob.S.q pꝛem.qꝛ ibi nulla ĩter
uenit ſpãlis ꝓuiſio. Nõ ob.l.j..ſi.de col.bo.⁊.l.ptoꝛ.S.
iul.e.ti.q.ibi rõ q̃ mouit legiſlatoꝛẽ hʒ locũ ſiue ſũt due ſi/
ue plures ꝑmixtim ꝓut ibidẽ:vt emãcipat cõferat ſuo nõ
aũt emãcipato cui emãcipato nullã fecit iniuriã:ſʒ i.q.nr̃a
ꝓpter ĩmixtionẽ alteriꝰceſſat rõ q̃ mouit legiſlatoꝛem:vt
ſupꝛa dixi. Nõ ob.qð dixi ꝙ vᷣba debẽt ĩtelligi im ↄditio/
nẽ ꝑſone ad quã reſerunt᷑ vt ſupꝛa dixi:qꝛ veꝝ ẽ:dũ tñ vni
foꝛmit᷑ referant᷑:nõ aũt diffoꝛmit. Sʒ pone hẽo plures fili
os ĩpuberes:vn hʒ vnũ annũ:ali hʒ.xij.annos eos inuicẽ
ſubſtituo:⁊ ille ꝗ.xij.annos habʒ efficit cito pubes: ita ꝙ;
in e ꝑſona expirat pupillaris ſubſtitutio: vtrũ expirabit
in ꝑſona altrũ remãaſit iĩpubes? Vr̃ ꝙ ſic:qꝛ res deuenit
ad eũñ caſũ a quo incipe nõ põt:ergo ⁊c̃.vt.l.vꝛãni. .ſed
cũ duo.j.de fideiuſ.¶ Pꝛeterea pupillaris ſpſtitutio po
teſt fieri in tp̃s bꝛeui pubertate:vt.l.ſi ita ꝗs.⁊.l.ex facto
S. itẽ qᷓro ita.S.e.⁊ h̊ facta vx in tp̃s bꝛeui pubertate ita ꝙ;
oĩno ſit eq̃litas:ar.l.illud in fi.de col.Guil.de cu.⁊ Di.ſu/⸗/
per hac.l.tenẽt ↄꝛiũ:q; ĩeq̃litas q̃ icipit ab initio ex poſtſa
cto uꝑueniẽs nõ ĩſfringit diſpõnes:vt.l.eadẽ.S.j.de du.re
is. Per hoc ĩducit Guil.foꝛtiter.j.ad carbo.l.iijS.ibidẽ.
⁊ hoc vr velle gl.nr̃a.ſʒ do. Rai.dicit alłr. Aut illa ineqᷣli/
tas ſuꝑuenit teſtõꝛe viuo:⁊ ſic añ diſpõnẽ ↄſũmatã:⁊ ſic vi
tiat:ita ꝙ finit᷑ ſubſtitutio:ſecꝰ ſi poſt moꝛtẽ:ar.j.de v.ob.
l.ſi ſub vna.S.ſiqs viã.⁊.l.pluribꝰ. S.⁊ ſi placeat.e.ti.⁊ qð
nõ.ꝑ Di.in.c.ſactũ legitime ex de re.iur.li.vj. Hoc dictũ

nõ placet mihi.nã ʒ in ꝑſona vniꝰ ſupuenerit pubertas:

nõ ẽ hic caſus in quo iĩpediret pupillarẽ ſubſtitutionẽ in ꝑ
ſona alteriꝰ: ẽ caſus in quo facit pſumi teſtõꝛẽ nõ voluil/
ſe indubio ab initio ĩterfuiſſe.mõ in ꝓpoſito caſus ꝗ ſacit
ab initio volũtatẽ ceſſare ſi ſupuenerit ex poſtfacto nõ in/
ducit pᷣſũptionẽ ꝙ ceſſit volũtas ſi pᷣter volũtatẽ defũcti ſu
peruenerit:vt.l.ndeicõmiſſa.S.ſi rẽ.j.de le.iij.⁊.l.rẽ legatã
de adi.le.mõ iſta pubertas ſupuenit a nã nõ diſpõne defũ
cti:ergo ⁊c. ¶ Pꝛeterea iſta ſubſtitutio ĩtelligit ab initio
ĩ pſona vtriuſq; ſub hac foꝛma ſiꝗs eoꝝ ipubes deceſſerit:
vt h̊ in 2 rñſo.nõ aũt itelligi limitatũ ſiqs ĩfra tot annos
deceſſerit:⁊hoc ẽ de mẽte huũ.l.ſiqs bñ ĩſpiciat.¶ Que/
ro vlter.duos filios ĩpuberes ĩſtituo ⁊ eos ĩuicẽ ſbᷣſtituo
demũ vnũ ex his emãcipo ita ꝙ pupillaris ſubſtitutio ſi/
niat: an ſiniat᷑ in ꝑſona alteri retẽti in ptãte: Vr̃ ꝙ nõ:ar.
l.ſi poſt moꝛtẽ. S.j.de ↄᷣtab.⁊.l.eãdẽ.S.j.j.de duo.re.vbiĩ/

equalitas qᷓ ſupuenit ex poſtfacto nõ ĩpedit.Guil.de cu.

tʒ ↄꝛiũ.nã cũ mutatio ſit in vno vꝛ ſieri in alio eadẽ rõne:

ar. C. de diuer.reſcrip.l.j.⁊ in auẽ.vt li.ma.⁊ auie.S.ad h̊.

ꝓ hoc facit tex.optime in.l.alteri de adi.le.hoc idẽ tʒ dñs
Rai allat.l.cũ eiuſdẽ.⁊.l.plerũq; de edi.edic.Ego vt dixi
vobis puto hoc eẽ veꝝ qñ iſta emãcipatio fuit facta de vo

lũtate teſtõꝛis ꝓpꝛie:ſʒ ſi ex aliq̃ cauſa fuiſſet coact᷑ emãci
pare:tũc eẽt aliud:ar.d.l.rẽ legatã de adi.le.⁊.l.ſideicom

miſſa. S.ſi rẽ.j.de le.iij. HNõ ob.l.eãdẽ.S.j.de duo.re.qꝛ illa
ĩeq̃litas ſupuenit ex poſtſcõ de volũtate ↄbẽtiũ:cũ diſpoſi
tio iã eẽt pfecta ⁊ ↄſũmata:ſʒ h teſtm̃ ſen ſſtitutio nõ erat
ↄſirmata:q; ↄfirmai moꝛte.C Sʒ ʒ pᷣdicta op.certũ ẽ qꝛ
illa ſubſtitutio pupillaris cõtinet ab initio in bꝛeuiloq̃: quõ
ergo põt teſtõꝛ reuocare eã ſine noua ſolẽnitate: Rñdeo
illud qdð ↄtinet᷑ in bꝛeuiloq̃ ẽ qdã declaratio hui gnãlitaſjʒ
ſy declaratio põt ſieri ſine noua ſolẽnitate:vt.l.hẽdes pa
lam.S.ſʒ ſi notã.S.de teſta.ergo ⁊c. ¶ Quero ꝗd ecõtra

ſi ab initio ſuit facta ĩeq̃litas:ſʒ ſuꝑuenit poſtea eq̃litas.po

ne ĩſtituit ꝗs duos ipuberes:vnũ in ptãte:aliũ emãcipatũ
⁊ eos ĩuicẽ ſubſtituii:poſtea emãcipatũ adoptauit:nunqd
pupillaris ſubſtitutio cõtinebũ: Vr̃ ꝙ ſie:qꝛ eeſſat rõ ĩeq̃/
litat̃ ĩpediẽs:ergo ⁊c̃.vt.l.adigẽ. S.q;uis de iurepa.ꝓ hoc
facit.l.ꝗ ſoluẽdo nõ erat.s.ti.j.Ad idẽ.l.ſi aliena res ĩ ſi.
f.ad treb. ꝓ hoc vĩ caſus in.l.ij.poſt pᷣn. ð. e. Cõtrariũ de⸗

terminãt doc.q; diſpõ ĩutilis ab initio nõ ↄfirmal ex poſt

facto:vt.l.pe.de re.iu.⁊.l.j.S.ſi filiꝰ i.de le.ii. Ad idẽ.l.ſi

ita. de au. ⁊ ar. le.Et idẽ tenebat do. Rai.qð puto veruʒ.
MHMã certũ ẽ ꝙ h̊ ab initio nõ ↄtinebat᷑ pupiullaris ex poſt/

facto:ergo lʒ defũctꝰ voluerit cõpꝛehẽdi non põt ſieri ſine

noua volũtate: vt. lI. hẽdes palã.S.ſ ſi notã de teſta. Non

ob.l.ij. poſt pᷣn.S.e.qꝛ ibi teſtõꝛ ſubſtituit pupillarit᷑ expᷣſſe
vñ ↄſtat ꝙ volũtas teſtõꝛis fuit ab initio ꝙ eſſet pupillaris
lʒ nõ eẽt ↄſrmat:ergo ceſſãte ĩpedimẽto qꝛ fuit volũtas

⁊æ durat:ſʒ hic ab initio ceſſauit volũtas ꝓpter ineq̃litateʒ.
Sʒ pone hẽo duos fſilios ĩpuberes vnũ iſtituo aliũ exhẽ

do ⁊ eos ĩuicẽ ſubſtituo.certũ ẽ ꝙ ↄtinet᷑ pupillaris q̃ põt
ſieri in pſona vtriuſq;. ̊ an ↄtineat vulgaris in ꝑpſona ſub
ſtituti vꝛ ꝙ nõ ꝓpter ĩeq̃litatẽ:cum vulgaris nõ poſſit ſieri
exhẽdato.Guil.de cu.tʒ ↄꝛiũ.nã vulgaris põt ſieri cuilibʒ

iõ põt ſieri exhẽdato: qꝛ nõ fuit iſtitutꝰ. vñ ẽ bic defectma

terie nõ aũt ẽ defectꝰ potẽtie teſtãtis:ſʒ defectꝰmãe minꝰ ĩ
pedit: vt.l.ſi vnS.ſi acceptilatio.S.de pactis.⁊.l.an inuti/

lis de accepti. Jdẽ tenebat Rai.⁊ dicebat ꝙ vulgaris oci

pii ꝑ vba ſi hbes nõ erit:ſʒ iſta vba nõ ſũt exhẽdato ↄꝛia er/
go ⁊c. Mihi vẽ ꝙ ſola vulgaris ↄtineat᷑ ſiue eẽt defect᷑ in
ptãte ſiue in mã ſemꝑ vᷣbũ qð reſpicit plura dʒ illa vniſoꝛ/
miter determinare: vt.l.ſi legatari.in ſi.j.de legeiij.ꝓ hoc
ſacit. l. in teſtõ C. de teſ.mili.vbi nõ ſufficit adeſſe potẽtia ni
ſi aſſit de iure cõi. Pꝛeterea vt ſupꝛa fuit detminatũ ꝑ

Buil.tenẽdo opi.ſuã qñũ ꝗs pᷣuat᷑ potẽtia facto ſuo q emã

cipat aliquẽ ceſſat pᷣfũptio pupillaris ſubſtitutionis:ita h̊
ſi exhẽdãdo pᷣuo me potẽtia faciẽdi vulgarẽ ſubſtitutionẽ
ceſſat iſta pᷣſfũptio. Rñ.ad rõnẽ Rai.diẽ ipᷣe ſõſtitutio ↄci
pii ĩ caſu ſi hẽs nõ erit:q̃ vba nõ ſũt ↄꝛia exhẽdationi.vide
te ĩmo ſũt ðꝛia ⁊ diuerſa.nã in ꝑſona iſtituti iſta vba ſi he/
res nõ erit faciũt ↄditionẽ:ſʒ in pſona exhẽdati ſaciũt cau
ſa ſi ꝓ qꝛ.nã dictio ſi qũ apponit᷑ rei q̃ ẽ de pñti ⁊ certa re/
ſoluit᷑ in qꝛ:vt.l.iij ⁊ibi no.j.ðe le.j.C.l.j.de cõdi.⁊ demõ.
NPone hẽo duos ſilios vnũ ipuberẽ aliũ puberẽ ſʒ furioſũ
eos ĩſtituo ⁊ ad ĩuicẽ ſubſtituo:certũ ẽ ꝙ in ꝑſona vtriuſq;
ↄtinet᷑ vulgaris:ſʒ an ↄtineat᷑ in pſona vni pupillaris ⁊ in
pꝓſona alteri exẽplaria:Guil.de cu.tʒ ꝙ nõ qð puto veꝑ:
nã multe fũt dꝛie ⁊ ĩparitates ĩter pupillarẽ ⁊ exẽplariã.
Iſtud ergo vbũ ſubſtituo nõ reſpicẽt vniſoꝛmit᷑ illas ꝑſo/
nasõ.l.iã hoc iure.S.e.¶ Sʒ iux hoc q̃ro qꝗd ſi duo erãt
filij furioſi ⁊ teſtõꝛ ĩſtituit eos ⁊ ad iĩuicẽ ſubſtituit vtrũ ↄti/
neat᷑ vulgaris ⁊ exẽplaria: Vrꝙ ſic ad ſilitudinẽ pupilla/
ris. In ↄꝛiũ vr ſubſtitutio q̃ ſit iure ſpalinõ ↄtinet᷑ in bꝛeui
loq̃ niſi expmat᷑:vt.l.ĩ teſtõ.C. de te.mili.ſʒ exẽplaria fit ex
qᷓdã humanitate:⁊ ſic de iure ſpãli:vt.l.humanita.C.eo.
ergo ⁊c̃. Cõtrariũ puto ꝙ ↄtineat᷑ ad exẽplũ pupillaris ho
die qꝛ illa ſubſtitutio põt ſieri de iure cõia quolibet teſtõꝛe
hñite filios furioſos ꝑ.l.humanitatis.C. e.ſʒ ibi loqᷓremur
Fm hec tpa antiq̃ Fm q̃ iſta exẽplaria ſubſtitutio nõ potat
ſieri niſi de iure ſpãli:vt.l.ex facto.S.e.tũc putarem ſecus.
Quero vtrũ ieq̃litas poꝛtionis ĩpediat ſubſtitutiones
pupillares ↄtẽtas in bꝛeuiloqᷓ: Certe nõ ꝑ.l.ſi plures.S.e.
cũ.l.ſe.⁊ hoc etiã ꝓbat᷑.nã ĩeq̃litas tꝑis nõ ipedit iſtã ſub
ſtitutionẽ ↄtineri:ergo nec ĩeq̃litas rerũ:ar.l.miles.S.⁊ qꝛ
dixim ꝗ..de teſta.mili. ¶ Sʒ q̃ro circa hoc de pulchꝛa qõ
ne pᷣdicta ſũt vera qñ ẽ ĩiequalitas rerũ hoc ẽ poꝛtionũ:q;ꝛ
plus q;titatis hʒ vn qᷓ; alꝰ. Sʒ pone plures ſilie ſũt ĩſtitu
te ex certis rebꝰ vel q;titatibꝰ ⁊ demũ ſilij maſculi fũt vni/
uerſalit ĩſtituti:poſtea dicit oẽs filios meos ĩuicẽ ſᷣſtituo
vtrũ file pᷣdicte videant᷑ cũ maſculis ſubſtitute ĩuiceʒ: Rũ.
nõ.nã hẽs ex re certa nõ ẽ ꝓpꝛie hẽs ſimplir loquẽdo:ſed
habei loco legatarij:ſʒ ẽ tertiũ genꝰ ꝑ ſe:qꝛ vocat hẽs ſin/
gularis:vt nõ.S.e.l.ex facto in pᷣn.⁊ iſta ſubſtitutio v ſcã ĩ
poꝛtionibꝰ hẽditarijs:vt.l.q ples.ð.e.ſʒ ille nõ hñt poꝛtio
nẽ:ergo ⁊c. ¶ Pꝛeterea hoc pbaĩ in.l.cohẽdi.S.q diſcre
tas.ð.e.vbi quos teſtõꝛ ↄiũxit in iſtitutione:ſʒ iſtituti ex re

—=

z.
ſt,
ne
on
ſe
is

1. *

be
t

De vulga.⁊ pupil.ſubſti.

certa nõ hſñit ius accreſcẽdi cũ ĩſtitutis:vt.l.j.S.ſi ex fũdo.
ð.ti.j.ergo ⁊c. Pone ꝙ iſtituo duos iĩpuberes ⁊ dico ſigs
eon nõ erit hẽs eos inuicẽ ſubſtituo:vtrũ in iſta bꝛeuiloqᷓ
ↄtineat᷑ pupillaris: Et vi ꝙ nõ rõne bꝛeuiloq̃ qꝛ talis ſub/
ſtitutio ſuit collata in caſũ expᷣſſũ ſi hẽs nõ erit: vñ ↄtineĩ
tacita pupillaris ſicut expᷣſſa vulgaris:vt.l.iã hoc iure..
e.⁊ dicet mere tacita ⁊ nõ excludit mr̃eʒ:ſʒ ſi eẽt mere obli
qua excludẽt mr̃em. ¶ Quero vtruʒ ſubſtitutio bꝛeuiloq̃ᷓ
facta ꝑ hec vᷣba vos inuicẽ ſubſtituo ↄtineat ſideicõmiſſa/⸗
riã: Vr ꝙ ſic:vt.l.q plures.S.e.ibi in oẽm caſũ ⁊c.vt.l.ſce
uola ad tre.Di.:qꝛ cuicũq; ſit iſta ſubſtitutio ſi ab initio
valet iure vulgaris:directe ergo ex poſtfacto nõ obligat᷑:
vt. l. vbis.S.e. Nõ ob.l.ſceuola.q; ſubſtitutio iſta fuit fcã ĩ
codicillis:merito trahit᷑ ad ſideicõmiſſariã:lʒ alr ĩtellexe/
rit Ja.de are.vt dixi ĩ.l.sbis.⁊.l.ſceuola.ſʒ nõ placet hec
rõ:qꝛ lʒ ↄtineat᷑ vulgaris ab initio añ aditã hereditatẽ tñ
poſt aditam põt trahi ad fideicõmiſſariam vt diximus in
l. cẽturio.S.e.tamẽ determinatio eſt vera per.l.iam hoc iu
re.ð.e.vbi in vulgarẽ tmmodo ⁊c̃.⁊ ibi nõ. Non ob.l.qui
plures.qꝛ üla verba dicũt in omnẽ caſum ⁊ in omnẽ euen
tum ꝓueniẽs ex directa ſubſtitutione. Mõ ob.qð diximꝰ
in materia compendioſe:qꝛ ibi aliud.ſ.teſtatoꝛ multa tem
poꝛa in ſubſtitutione adiecit dicẽdo quãdocũq; deceſſerit
hoc hic non fecit.⁊ de hoc dixi in materia compendioſe.
Quero ꝗdam habẽs duos ſilios de pᷣma vxoꝛe:duos
ex ſecũda eos inſtituit ⁊ inuicem ſubſtituit:vnus repudia/
uit vtrũ admittat᷑ ille ſolus qui eſt vtrinq; ↄiũctus? Quod
videt:q; legis cõiunctio eqparat᷑ cõtunctioni hoĩs:ar.l.te
ſtamẽto de here.inſti.ſed cõiunctus ab hoĩe pᷣferi in bꝛe/
uiloqua diſiũcto:vt.l.coheredi.S.qui diſcretas.s.eo.ergo
⁊c.Nõ ob.d.l.coheredi.S.qui patrẽ.per quẽ videt ꝙ iſta
ſubſtitutio ſpecialiter factadebeat aliqd operarivltra ius
cõmune:ar.il.ſiquãdo.j.de le.j.qꝛ illud ideo qꝛ teſtatoꝛ ſic
expꝛeſſit ſpecialiter. ¶ Pꝛeterea iſta ſubſtitutio aliquid
oꝑatur ⁊ aliud venitiure ſubſtitutionis ⁊ aliud iure accre/
ſcẽdi.⁊ ita habẽt qdam in dicto.S.qui diſcretas.per Di.
Alij in dicta.l.iam hoc iure.dicũt ꝙ iure inſtitutionis de/⸗
bet intelligi:qꝛ 'm volũtatem teſtatoꝛis veniũt:vt.l.qui li/
beris. S. hec verba..e.ſed pater parẽ affectionẽ habet in
oĩbus ergo ⁊c. Rai.ſuit pᷣmo cum Di.poſtea ↄtra:⁊ dicit
ꝙ cõtra Di. facit.l.fi.j.ad treb. Pꝛeterea dicit ipſe rõ
Di.nõ ẽ vera per.l.re ↄiũcti.j.de le.iij.iuncta.l.⁊ ꝓculo.
I.de le.ij.qꝛ ſoꝛtoꝛ eſt iãctio hoĩs qᷓ; legis.Ego dico con
tra Di.q;ꝛ iſti ſres nullo mõ ſũt ↄiũcti ↄiũctione legali.naʒ
in hac materia piũctos accipimus tali ↄiũctione q̃ ĩducat
ius accreſcẽdi:vt.l.coheredi.S.quidiſcretas..e.ſj iſti fra/
tres ſũt ↄiũcti ↄiũctione ſanguinis:ideo nõ iure accreſcen
di vt dixi in tertia.q.de ↄiũctione legali:vt.l.re ↄiũctiij de
le.iij. Quero ponamus duo ſũt inſtituti ⁊ inuicẽ ſubſti
tuti an poſſint omittere iure inſtitutionis ⁊ accipe iure ac
creſcẽdi:Glo.tãgit in.l.nec is.S.heres de acq.here.⁊ ibi
dixi.⁊.l.neq; heres.eo.ti.
.. 1 Spes ſubſtitutionis recipꝛoce ad he/
Saulus. redẽ nõ trãſit. hoc dicit.cõcoꝛdat.l.ꝗ
liberis. S. hec verba.⁊.l.qui plures heredes.in p̃nci.s.eo.
Op. de.l. ſi ex pluribus.j.de legit. here. So.ibi in iu/
re accreſcẽdi hic in ſpe ſubſtitutionis. ¶ Op.de.l.q pꝛi.
I. de acqꝗ.here.So.vt ibi. Op.de.l.coheredi.s.e.So.
vt dicã in.l.qui habebat.j.e.
Nõ.⁊ pulchꝛa. l. eſt.

P) Aterfamilias. Pupillaris expꝛeſſa

etiam que nõ cõtinet vulgarem tacitã trahbit ad
bona patris vel ſilij.hoc dicit. vel ſic. Hec conditio ſi mihi
heres erit videtur exiſtere ſi aliqs eſt heres heredis ex diſ
poſitione defũcti.hoc dicit.Et iſtud eſt notabile fũmariũ
vel dic ibi ſibi.ſ.vulgariter.pꝛima pars ſũmarij ꝓbatur ibi
ſibi⁊ ſic eſt vulgaris.Et ex eo ꝙ dixit ſilio fuit pupillaris

vt. l. cũ ex ſilio. S. fi. . e.ſj nõ multum curãdũ:vt.l.ſed ⁊ ſi

plures.S.ſilio.S.e.vbi cepunt bona patris ⁊ ſilij eẽ vnita.
COp.ad ſcõm ſũmariũ q;ꝛ ꝑ pupillarẽ ſubſtitutionẽ ſuc
cedit pupillo tm:vt iſti.eo.in pᷣn. So.illud vᷣbum mihi nil
opꝑaĩ:vt.l.ſi ita.S.q ſilio.j.de ſmta.vel dic q; nõ ẽ heres de
fũcti directo:ſj ꝑ mediã ꝑſonã ſilij ⁊ ſic heres hẽdis eſt he/
res teſtatoꝛis:vt.l.ſfi.C. de here.inſti. ¶ Sʒ cõtra de.l. ꝗ
liberis.S.hec verba..e.vbinõ ſufficit ꝙ ſit heres per me/
diam ꝑſonam ſfilij ⁊ ſic heres heredis. So.hoc non debet
attendi:ſed hoc an ſit heres ex iudicio deſfuncti vel legis
diſpoſitione:ſed hic iudicio defuncti eſt heres ⁊ ſic eſt ve/
riſicata cõditio.Ex vigoꝛe enim illoꝝ verboꝛum quiſquis
mihi ⁊c.ſubſtitutio vulgaris cõpꝛehẽditur:vt.S.e.l.ex duo
bus.in pꝛin.⁊ continet pupillarem vt hic. Facit ad.q.ali/
quis eſt heres heredis titij ⁊ petit hereditatẽ nec dicitin li
bello vt heredis heres ſed vt heres titij:ſed poſtea pꝛobat
ꝙ heres per mediam perſonam:Oico ꝙ valet:qꝛ condi/
tio debet intelligi ad litterã:vt.l.meuius de cõdi.⁊ demõ.
multomagis debet intelligi ſm mentem pꝛoſferẽtis:vt.l.ſi/⸗
quis intentione.S.de iudic.tãgitur per Ci.in.l.fi.C.de he/
redi.inſtiſtuendis.

eregem pupillariter ſubſtitutum. h. d. difficilis

— Spes ſubſtitutionis pu
(W◻ Wi habebat. pillaris non tranſit ad

⁊ ſubtilis ẽ hec lex iudicio meo. Op.qꝙ ſpes ſubſtitutio

nis pupillaris trãſeat ad aliũ ſubſtitutũ:vt.l cohẽdi.ĩ pᷣn.
ð.e.So.gl.verũ ẽ ꝙ trãſit ad ſubſtitutũ vulgariter:vt ibi:
nõ pupillarit᷑ vt h. Et iõ ĩtellige ꝙ hic ĩpubes deceſſit iam
fact hẽs. Ita dicit gl.ſuꝑ vᷣbo ĩpubes.Gi.dubitat de hac
ſo. vð enim dicẽ in hoc nõ video rõnẽ ĩter vnã ſubſtõneʒ ⁊
aliã: ⁊ iõ dicit ꝙ in ↄꝛio partẽ hẽbat iure accreſcẽdi parteʒ
hẽbat iure cohẽdis:ſʒ nõ placet qꝛ ambas partes bʒ iure
ſubſtitutionis:vt.l.ſi titi.S.e.⁊ dixi in.d.l.cohẽdi in pᷣn.iõ
tene ſo.gl.nr̃e:qꝛ ibi loqtur in vulgari hic in pupillari cu
ius ↄditio non exiſtit:qꝛ iſta ſilia deceſſit pubes vt ex tex.
apparet ⁊ ex gl.ij.vñ iſta mr̃ ⁊ ſoꝛoꝛnõ põt venire ex vulga
ri ⁊ pupillari merito ad eos nõ trãſit ſpes ſubſtitutionis.

Op. certũ ẽ ꝙ ſubſtitutio pupillaris qᷓ iſta ſilia ẽ ſubſti

tuta ſilio ẽ cõditionalis inſtitutio:vt.l.in rõne.S.ſi ſilio.j.
ad.l.fal.ſʒ ĩſtitutio cõditionalis vellegatũ cõditionale nõ
trãſit ad ſubſtitutũ pᷣmo legatario decedẽte:vt in.S.ſinaũt
ſub ↄditionale. C. de cadu.tol.⁊ ẽ expᷣſſũ in.l.qdin de ac/
qui.hẽ. So.gl.fi.⁊ bñ.⁊ nota bñ ꝗ erãt ſilij iſtituti erãt pu
pillariter ſubſtituti.ſ.ſilio ſi ĩpubes deceſſerit:ſ iſta filia de
ceſſit pubes merito cõditio ſcðᷣe ſubſtitutionis deſicit:ideo
iſti ſubſtituti nõ pñt admitti ad bona pupilli: ar. l. cohẽdi
Eq pĩem.S.e.x ſic inuit iſta gl. ꝙ ſi deceſſerit iſta ſilia ĩ pu/
pillari etate:ita ꝙ ⁊ ſoꝛoꝛ ex ſoᷣſtitutione ſucceſſiſſẽt ꝙ ſpes
ſubſtitutiõis pupillaris ad hẽdẽ trãſijſſet qð placet ex pᷣſũ
pta volũtate defũcti:qꝛ voluit iſtos ſubſtitutos ſuccedẽ ſi/
lie:in cuiꝰ hẽditate voluit ĩuenire hẽditatem pᷣmi: vt.l.ex
duob. in pᷣn. S. e.⁊ nõ.in.l.q duos de re.du.⁊ ſᷣm hoc illi
gꝗ ponũt hic caſũ ꝙ ſpes ſubſtitutionis pupillarit᷑ ſubſtitu
ti nõ trãſit ad hẽdes nõ bñ dicũt:qꝛ ĩmo trãſit vt hic ĩnuit
gl. ¶ Quero de vna qõne iſta vba:ſi filia mea decedat an
teq; nubẽt q̃liter ĩtelligant: Gl.j.dicit.i.nubilis eẽt. Sed 3
hãc ſo.vꝛ.l.ſãcimꝰ. C.de nup.vbiitelligii.i.anteq; nuptia
rũ ſolẽnitas ſiue feſtiuitas celebꝛat᷑. So.illa logturĩ dubio
z hic dʒ intelligi vt glo. dicit.nã hic ſilie expẽdate nõ põt
ſu bſtitui niſi pupillariter ⁊ directo:vt.l.j.in fi.t.l.cohẽdi.
S.ci ſilie.S. e. Si ergo aliter intelligat eẽt intellectꝰ abſonꝰ
vt.l.quotiẽs.⁊.l.in ambiguo de re du.ſi aũt poſſet vtroq;
mõ valere ſtarem dicte.l.ſãcimꝰ. ¶ Quero vltimo tu di
cis ꝙ' ſpes ſubſtitutionis trãſit ad ſubſtitutum vulgariter:
vt.l.coheredi.⁊.l.ſi titius.S.eo. modo hic mater ⁊ ſoꝛoꝛ
fuerũt pupillariter ſubſtitute que cõtinẽt vulgarem tacitã
⁊ ex tacita nõ veniũt: Rũñ.quando gꝗs ſubſtituii ſilio exhe

tedato talis ſubſtitutio nõ põt cõtinẽ vulgarẽ ſubſtõnem.
Iſta nõ placet qꝛ ʒ iſta ſilia eẽt exhẽdata a pᷣmo gradu tñ
a ſcðo nõ:qꝛ erat ſubſtitutꝰ vulgariter ⁊ pupillariter: ⁊ ſic
põt in tertio gradu: vt..ti.j.l.põt ergo.iõ dic ꝙ h̊ filius

De condi.inſti.

adiuerat:iõ pᷣma ſubſtitutio expirauerat:vt dixi.s.ĩ pᷣmo

io.vel aliter vulgaris tacita ↄtẽta in expᷣſſa pup.expirat
adueniẽte pubertate:vt dixi in.l.j.S.e.in mã vulgaris ſub
ſtitutionis.Cũ ergo iſta ſilia adoleuerit expirat iſta ſubſti
tutio pupillaris ſub q̃ ſubſtituta erat.
Difficilis ẽ tota hec.l.⁊ bꝛeuiter
PTHUW. b. . Aditio heditat extiguit ſpeʒ

mõ.h.d.iſtud pᷣncipiũ. ¶ Op.qdiu loc ẽ ĩſtituto nõ ẽ lo

◻☛ ſubſtitutionis vulgaris in poꝛtionẽ adeuntis tm̃ᷣ

cus ſubſtituto:ſʒ h̊ ẽ iſtitutꝰ ergo ⁊c̃.vt.l.q;diu.de acq.hẽ.
So.h̊ loc ẽ ſubſtituto in poꝛtione ſua tm:nõ ei cui aditio
fuit facta:⁊ iõ illa poꝛtio vadit ad ſubſtitutũ. ¶ Oppo.ꝙ

iſta poꝛtio vadit ad ↄiũctũ nõ ad ſubſtitutũ:vt.l.ſᷣuus cõ/

munis ab extero.j.de acq.hẽ.So.ibi nullus erat ſubſti/

tutꝰ h̊ ſic. ¶ Op.de.l.ſi pꝛ.S.ti.j.⁊ ĩſti.e.S.fi. vbi ĩtelliguni
iſta vba ſi hẽs nõ erit vl aliũ hẽdẽ nõ fecerit:ſ̊ h̊ fecit ergo

⁊c. So.gl.qꝙ h̊ fecit in poꝛtiõe ſua cui iuſſu adiuit nõ alio

rũ:qꝛ fu repñtat ꝑſonã duoꝝ dñoꝝ. ¶ Op. ex gl. ꝙ iſte
ſubſtitui vulgariter nõ debeat admitti niſi vtroq; nõ ade/
unte ⁊ altero nõ agnoſcẽte:vt.l.q;uis.C. e.⁊.l.qda teſtõ..

e.So.iſta vyba ſi hẽs nõ erit relata ad ſeruũ cõem itelligũ/

tur ſeparati ⁊ diſiũctim.hoc ꝓbat᷑ in.l.⁊ ꝓculo.j.de le.ij.?
l.q bẽdi.S.ſi duoꝝ fuo.de cõdi.⁊ de.merito cuicũq; poꝛtio

vacet ſubſutut admittü. In ↄꝛio ſuit facta ſᷣſtitutio duo

bus cõiũctim ⁊ copulatiue:iõ reqrit᷑ ꝙ neuter ſit hẽs. Ita
debetis intelligere iſtã difficilẽ materiã.

—

ponii thema ⁊ qõ. 2* rõcinat᷑ circa qõnẽ ponẽdo q̃tuoꝛ
caſus.ʒ reaſſumit qõnẽ ⁊ eꝗ determinat.ꝗ·ꝰ ponit nouaʒ

qõnẽ ⁊ eã ſoluit.⁊ ibi ꝗ qdẽ ʒ ibi ſcom hic.A ibi qd er/

go. ¶C Dic in tex.in hac qõne.i.in hoc themate examinã
do ꝑ modũ qõnis.¶ Op.ad pᷣꝰ dũ dicit in hac qõne dʒ
dicẽ in his qõnib cũ plures ſunt.Dic vt.S.apoſtillaui ᷣm
Ja de are. C Itẽ op.ad ſcᷣm ꝙ ſubſtitutio auferat com
modũ:vt.l.jS.ſi ꝓponat.j.ſiqs omiſ.ca.teſta. So.ꝗqdam
ꝙ nulliꝰ momẽti c.ſ.nulli vtilitatis:qꝛ poſſet adire ex ſb/

(Tit Nultü difficilis. S. ẽ. Quotiẽs ſubſtitutio
l us. ẽplenioꝛ qᷓ; iſtitutio.h.d.hʒ qᷓtuoꝛ partes.

gato in quo adueniẽte cõditione nõ trahi retro:vt.l.ſem
pꝛonius attalus de vſufruc/le. ⁊ iſtud ẽ in diẽ: in cõditione
ẽ in.l.j.j.ſiqs omi.ca.teſta.⁊ iõ nõ trahit retro:vt.l.qdð di
cit de teſt.tu.⁊ iõ due ſũt. ¶ Op.ad tertiũ dẽ hicꝙ liber/
tas p̃ualet legato ↄtra de.l.ſeruum ſilij.S.ſi ideʒ.j.de le.j.
So.intelligo hic in dubio:⁊ qñ libertas põt valere als ſe/
cus:vt in cõtrario.¶ Op.hic dicit ꝙ iſe ſeruus ex pᷣmo
gradu nõ põt eẽ heres:qꝛ ſibi ſic non fuit libertas relicta.
Coõtra in.l.penł.C.de ned..ſer.here.ĩſti. So.ateoꝛ ꝙ ho
die ex pᷣmo gradu poſſet eẽ liber ⁊ heres:qꝛ ſtatim ꝙ hẽs
iſtituit videt᷑ ꝙ ſit liber niſi cõtrariũ appareat.⁊ ita dʒ ĩtel
ligi ̃in iura noua als diceret male ⁊ cõtra hũc tex.ꝗ dicit
ꝙ ex pᷣma ĩſtitutione nõ põt eẽ heres. ¶ Itẽ op.ꝙ per li
bertatẽ datam in ſubſtitutione legatũ nõ reuocet ſimptłr:
ſʒ debeat expectari euẽtus:vt.l.hi.C. de necel.ſer.iſti.Glo.
parua q̃ eſt hic videt fateri cõtrariũ ꝑ.l.cõtrariã: Iʒ illa.l.
ↄtraria nõ videi mutare aliꝗd de iure antiquo:ſed ponit
caſũ ꝗ ponit᷑ in.l.ſi ſeruus cõis in ſi.s.e.dic ꝙ ibi loqtur qñ
ẽ ſubſtitut pupillo hic ſibiipſi vulgariter q̃ nõhʒ tractuʒ.
ſufficit ergo ꝙ velit eẽ heres.ſʒ ſi ſubſtitutio facta de ſeip/
ſo eẽt facta ſub aliqᷓ cõditione:tũc dʒ expectari euẽtus cõ/
ditionis. ¶ Bicit᷑ hic vn gradus.cõtra imo plures.ſ.iſti
tutionis. Gl.ſoluit ꝙ vn eſt gradus expone.i.validus.vł
aliter. i.vna ꝑſona qꝗ ẽ ſubſtituta ⁊ ĩſtituta:vel vn gradus
ſ.ſubſtitutionis.tene quã vis nõ curo. Aenio ad q̃rtã
partẽ circa quã op.⁊ ꝙ iſta iueſtigatio an iſte titius heres
adiuerit vel nõ nõ ſit neceſſaria:qꝛ etiã ſi adiuit ſubſtitutꝰ
erit liber ⁊ heres ſiue teſtõꝛ voluerit pᷣferre legatũ liberta
ti vel ecõtra ꝓpter illã ꝑplexitatẽ:qꝛ ille nõ põt iubere an
teq; ſit dies:ita nõ põt iubere anteq; adeat. Op. de.l.
ſz ſi plures.S.fſi.S.e. Sol.hic au ert comodũ.qꝛ ſubſtitutio
ſcðᷣa ẽ cũ libertate. Op.qꝙ ꝑplexitas vitiet:vt.l.ſi titiꝰ.
I:ti.j. So.de cõditione ĩpoſſibili rõne ꝑplexitatis.dicã.j.
ti.j.l.j. Alterius diſtingue:vt glo.magna q incipit ſu
dubio ſuꝑ verbo pꝛeualere.

”” Dic ibi vniuerſum.i.nunꝗd vniuer
MDupillus ſus ei ſtatus ex euẽtu ↄditionis pẽ

ſtitutione ⁊ omittẽ ex iſtitutione.Alij ꝙ iſta ʒ illa ⁊ bñ ꝑ

l. ſi te ſolu. S.j..ti.j.⁊.l.ſʒ ⁊ ſi.S.ſi.S.e. ¶ Op.dẽ h ꝙ ſi ſbſti
tutio ſit pura ĩſtitutio nõ valet.Cõtra vt hic ⁊ dicta.l.ſed ſi
plures.S.e.So.lʒ ſit pura tñ aufert aliqua vtilitatẽ:⁊ hoc
ſufficit ꝙ poſſit aliquã vtilitatẽ auferre. ¶ Opp.dẽ hic ꝙ;
ꝗs ſuerat ſubſtitut' pure.Sʒ qꝛ nulla ſubſtitutio ẽ pura

vt.l.cohẽdi.S.cohẽs..e.⁊.l.in ratione.S.ſi filio. ad.l.fal.

So.gl.⁊ bñ.ſile vꝛin.l.q liberis.in pᷣn.S.e.¶ Op.dꝛ hic
ꝙ ĩſtitutꝰ fuit ſub cõditione ⁊ ſubſtitut pure.Sʒ ʒ q; iſta
ſubſtitutio pura hʒ in ſe cõditionẽ ꝛiã:vt.l.ſi poſt moꝛteʒ
S. n ..de le.j.⁊.l.ſi pecuniã.ð.ſi cer.pe.Gl.dicit ꝙ iſta ẽ cõ/

ditio tacita qᷓ ꝓpꝛie nõ ẽ cõditio:vt.l.cõditiones qᷓ extrin

ſecus de cõdi.⁊ demõ.ſʒ nõ placet qꝛ iſta conditio ex teſtõ
ꝓcedit:vt.l.alioqn de cõdi.⁊ demõ.⁊ dixiin dicta.l.cõdi/
tiones. So.ↄtrariũ qð ſignaui vobis loꝗtur in legatis: ſ
in hac ſubſtitutione ẽ aliud:qꝛ in ea ineſt de neceſſitate odi

tio cõtraria ei qᷓ in ſubſtitutione ẽ appoſita: ⁊ ille cõditio/
nes q inſũt de neceſſitate nõ ꝓpꝛie ſuſpẽdunt:vt.l.iij.j.de
le.j. ¶ Op.qꝙ iſta ↄditio nõ debeat expectari cũ oĩno ſit
cõditio extitura:vt.l.ſiqs ita ſcripſerit.S.ti.j. So.in ꝛio ĩ

ſet ĩterim moꝛi:vt.l.huiuſmodi.j.de le.j.ibi vo erat in aliq̃
parte pura. ¶ Op. ex gl. dicit hic ꝙ ↄditio inſtitutionis

vna parte ĩſtitutio erat pura:⁊ iõ expectat᷑ cõditio:qꝛ poſ

exiſtẽs ſacit nõ valere ſubſtitutionẽ ſicut ſi ab initio fuiſſẽt

due pure. ¶ Op.de.l.nalis.j.ad.l.ſal.vbi diſpõ que ab

initio valuit per euẽtũ cõditionis nõ irritat.So.illud ĩ le

deat Di. C Querit glo.nundd ab hereditate emptoꝛis
põt abſtinẽ: Qð dic:vt.l.iij.S.q ſideicõmiſſã.s.ti.j.Et iſtiꝰ
S. materiã examinaui.S.in.l.pꝛiami.in ſine. L

CDe condi.inſtiʒ.

Mb impoſſibili. p; duas

lec.que cõſiſtũt ſuꝑ illis verbis alio mo/
o vt dicit ibi glo.⁊ vtraq; ẽ vera tenea
tis quã vultis:⁊ ſim vtrãq; pone caſum
C¶Qp. iſſti. de lega.S.ni. ⁊. C. de his que
pe.no.l.j.vbi ẽ idẽ tex. Dicit glo.hic cõditio fuit appoſita
honoꝛato ibi fuit appoſita grauato 'ᷣm Azʒo.hic gl.non
ſoꝛmat ſʒ eã ſoꝛmat.C. de his q̃ pe.no.l.j.⁊ ĩſti:de le.in di
cto.S.ſi.⁊.j.de cõdi.⁊ de.ſup rubꝛica ⁊.l.obtinuit.⁊ Di.in
c.nemo põt ex de re.iur.li.vj.Doc.vltramõ.dicũt vitatem
ꝙ iſtud ↄꝛiũ nõ meruit ſignari.nã ſi reſpiciamꝰ legẽ ↄꝛiam
ibi nõ fuit relictũ ſub ĩpoſſibili cõditione imo ſub ↄditiõe
neceſſaria. dixit eni iubeo ꝙ hẽs ĩterſiciat pꝛem ſuũ ⁊ ſi nõ
inter ſecerit det cẽtum pene noie titio.vides ergo ꝙ titius
dz habere cẽtum ſub cõditione ſi heres pꝛem nõ interfece
rit:ſ filiũ interſicere pꝛem eſt impoſſibile.de iure ergo non
interficere eſt neceſſariũ ⁊ ſic relictũ fuit ſub cõditione ne-
ceſſaria.dices tu ergo debetur ſicut relictum ſub cõditiõe
neceſſaria:qꝛ pꝛo pura habet: vt.l.ſi pupillus.S.ſub cõdi/
tione.j.de nouaſj. Rñ.detur niſi habeat pꝛecedẽtem cõdi
tionem turpem:vt.l.ſi homo moꝛtuus.j.de ver.ob.⁊.l.i
illa ſtipulatione ſi calens.eo ti ⁊ hanc opi.tenet glo · hic ⁊
ibi nõ eſt impoſſibilitas ⁊c.illa ergo diſtinctio adijciatur

NRubꝛica.

— SSN

— — — — — — — — —

De condi.inſti.

honoꝛato vel grauato ẽ falſatqꝛ.l.nõ pbat᷑.⁊ eſt cõtra ca/
ſum.l.ſi mihi ⁊ tibi.S.ſiqs ſeruos.j.de le.j.vbi cõditio adij

cit᷑ grauato ⁊ valet diſpõ. Pꝛeterea hec.l.C.l.cõditio/⸗

nes.j.e.⁊.l.obtinuit.j.de cõdi.⁊ demõ.loquunt᷑ gnãli er
⁊ nõ dicũt an vel cui ſit adiecta cõditio ĩpoſſibilis.ois eniʒ
cõditio qᷓ adijcit᷑ iſtitutioni videt᷑ relicta legatis ab illo te/
ſtamẽto:vt.l.ſi dies in ſi j.qũ di.le.ce.Sʒ ſi eſſet vera talis
opinio ſeq̃ret ꝙ nullũ legatũ relictũ in teſtõ illo in quo qs
ẽ inſtitutus ſub cõditione impoſſibili valeret.Alia eſt opi
nio Yo. in dicta.l.j.de his q̃ pe.no.re.ꝙ hec.l. coꝛ.cum
illa.l. cõtraria eſt cõtra tex.in.l.j.C. de his q̃ pe.noie in ſi.
ibi ſine vllo dãno ⁊cc. His pᷣmiſſis veniam ad materiã
cõditionis impoſſibilis:⁊ repimus q̃tuoꝛ ſpẽs impoſſibili
tatis:qdam ẽ impoſſibilitas de iure:q̃dã de natura:qdaʒ
eſt rõne ꝑplexitatis:⁊ q̃dã ẽ impoſſibilitas de ſacto.Exa
minemꝰ quãlibetꝑ ſe ⁊ pᷣmo de ĩpoſſibilitate nãe. Op.
ꝙ impoſſibilitas oĩno vitiat teſtm:vt.l.ſi ſtipuler de verb.
ob. ⁊.l.apud iul.S.ſfi.j.de le.j. Rñdeo ibiĩpoſſibilitas adij
cit per modũ diſpoſitionis:iõ nõ valet ipſo iure hic ꝑ mo/
dãũ cõditionis. Ad hoc op.de.l.ſi mihi ⁊ tibi.S.ſiqs ſer
uos.j.de le.j.vbi adijcii per modũ diſpoſitionis ⁊ nõ viti/
at. So. ibi impoſſibilitas nõ erat in eo qð erat ſubale ĩ diſ
poſitione:ſʒ in quodã accidẽti:vt in die ſeu dilatione:ideo
vitiat᷑ ⁊ nõ vitiat:vt ibi dixi. C Iteʒ op.cõditio de pᷣterito
nõ vera ẽ impoſſibilis:vt.l.verũ.j.de reg.iur.ſʒ cõditio de
p̃ᷣterito nõ vera vitiat diſpoſitionẽ:vt.l.cũ in ſcõo de iniu.
teſta.?.l.ij.de here.ĩſti.⁊ .e.l.inſtitutio talis.S.ſ.cum ſili/
bus. Rñdeo hic loꝗtur in cõditione impoſſibili de futuro
ibi de p̃terito.ratio q; talis cõditio ẽ magis cauſa ſinalis
qᷓ; cõditio:vt.l.demõſtratio.S.jꝗ de cõdi.⁊ demõ.⁊ quod
ibi dixi C Cõtra hãc ſo.op.de.l.ſi mihi meuia.ð.de here.
iſti. Glo.iſta dicit ꝙ ibi logtur de ↄditione nugatoꝛia.ſed
qd vult dicere nugatoꝛia: Rñdeo cõditio de p̃terito q̃ eſt
mõ impoſſibilis:⁊ de pᷣterito fuit impoſſibilis ẽ nugatoꝛia
⁊ nõ vitiat:ſʒ illud qð ſupꝛa dixi loqꝗtur in cõditione de pᷣ
terito:q̃ qʒ nũc ſit impoſſibilis tñ de pᷣterito fuit poſſibilis.
Ad hoc op.⁊ videt ꝙ cõditio impoſſibilis vitiet diſpo
ſitionẽ: vt.].de ver.ob.l.impoſſibilis. Rñdeo impoſſibilis
ↄditio vitiat cõtractũ:vt ibinõ vltimas volũtates vt hic.⁊
rõ ſit fauoꝛ vltime volũtatis:vt.l.de teſtis de re.iu. Sʒ
cõtra hoc de cõtractu opp.ꝙ in ↄtractib impoſſibilitas
nõ vitiat:vt.l.inſulã.S.loca. So.ibiimpoſſibilitas nõ erat
circa aliqð accidẽs: vt plene dixi in.l.ſi mihi ⁊ tibi.S.ſiqs
ſeruos. Ex pᷣdictis põt diſtingui circa impoſſibilitatẽ
nature:aut impoſſibilitas adijcii ĩ vltimis volũtatib:aut
in cõtractibus. Pꝛimo caſu aut ꝑ modũ diſpoſitionis aut
pꝓcr modũ cõditionis.ſi ꝑ modũ diſpoſitionis aut ẽ impoſ
ſibilitas circa id qð ẽ ſubale in diſpõne:aut circa aliqð ac/
cidẽs.ſi ꝑ modũ cõditionis:⁊ tũc aut de pᷣterito aut de ſu
turo.ſi de pᷣterito ⁊ tũc aut ẽ impoſſibilis nũc ⁊ fuit impoſ
ſibilis de p̃terito ⁊ nõ vitiat.aut de pᷣterito fuit impoſſibi/
lis ⁊ de futuro nõ:⁊ tũc vitiat:vt h̊ ſaluo eo qð dico circa
impoſſibilitatẽ iuris.Si in gᷣctibus aut ꝑ modũ cõditio/
nis ⁊ vitiat:aut ꝑ modũ diſpõnis:⁊ tũc aut circa id qð eſt
pncipale in diſpõne ⁊ vitiat:vt.l.ſi ſtipuler.j.de verb.ob.
aut circa accidẽs vt circa diẽ: ⁊ tũc diſtingue aut in ↄtracti
bus boneñfidei aut ſtricti iuris:vt plene dixiin.l.ſi mihi ⁊
tibi. .ſiqs ſeruos.j.de le.j.xc pbaĩ in.l. inſulã.S.loca.Ego
dixiꝙ impoſſibilitas vitiat cõtractũ. Cõtra in.l.ſi militẽ.
C. de cõdi ob cauſã. So.hic dant᷑ plures ſo. Pꝛima aliud
in cõtractibus noĩatis ⁊c. Mꝛeuiter Di. ponit veram ſo.
Impoſſibilis cõditio vitiat oẽm ↄctũ de mũdo ſiue boneſ
dei cc. Sʒ nõ impedit oꝛiri cõditionẽ ob cauſã que nõ oꝛi
tur ad pficiẽẽdum cõtractũ ꝓut agit ſ ad reſoluẽdũ ipſum

eðx id qð agit: vt.l.ſi is.S.j.s.cõmo.ita loqtur.l.ſi militem.

C. de cõdi.ob ca. Aenio aũ ĩpoſſibilitatẽ iuris ⁊ op.in
ſtiu tio ꝗᷓ in alteri volũtatẽ cõſeri eſt impoſſibilis:de iure

tñ ſi fiat inſtitutio vitiat᷑:vt.l.illa.⁊.l.ſiqs ſẽpꝛoniũ.⁊.l.ca
ptatoꝛias..de here.inſti. So.cõditio pꝓpꝛie impoſſibilis
de iure ẽ illa qᷓ eſt ↄtra bonos moꝛes:ſʒ iſta ĩſtitutio q ↄfer
tur in alterius arbitriũ nõ ẽ poſſibilis de iure:ſʒ lex nõ aſ/
ſiſtit. ſile in.l.ſtipulatio iſta.S.alteri.j.de vbo.obli.⁊ qð ibi
nõ.in.l.pacta que cõtra.C. de pac.vel ſi volum dicere ꝙ;
ſit cõtra ius dicam ꝙ iõ ibi vitiat:qꝛ talis cõditio facit ceſ
ſare ſolẽnitatẽ teſti cum volũtatẽ deſũcti ĩſtitutio talis nõ
hẽat ⁊ iõ vitiat inſtitutionẽ. ¶ Itẽ op.ꝙ cõditio impoſſi

bilis de iure debeat ĩpleri de facto:vt.j.e.l.mulier.⁊.l.me

uius.j.de cõdi.⁊ demõ.So.ſi cõditio q̃ ẽ de iure impoſſi/
bilis impleat de facto ⁊ nihil facit cõtra bonos moꝛes dʒ
iĩpleri de facto:vt h̊ ⁊.j.e.l.cõditio.ſimile dicit Di.in.l.q
dã cũ ſiliũ.j.de vᷣb.ob. ¶ Itẽ op.de.l.ſeruus de cõdi.ĩde.
vbi ↄditio de iure ĩpoſſibilis vitiat legatũ. Gl.ibi ſol.cõdi
tio ĩpoſſibilis nõ vitiat ſi teſtõꝛ ſciebat eã ĩpoſſibilẽ: ſed ſi
credebat poſſibilẽ ⁊ erat ĩpoſſibilis tũc vitiat:qð tene men
ti:ar. S.de here.iſti.l.quo loco.S.j.hec ſo.videt᷑ cõtra caſuʒ
l.ab oĩbus.S.j.j.de le.j.vbi dicit ꝙ lʒ teſtõꝛ putauit ↄditio
nẽ poſſibilẽ q̃ᷓ erat impoſſibilis tũc nõ vitiat. So.illa cõdi
tio de tabulis reddẽdis reſpicit vnũ ſinalẽ effectũ.ſ.libera
tionẽ: ⁊ iõ ʒ ſit ipoſſibilis ꝑ vnum moduʒ ſufficit eẽ poſſi/
bilẽ ꝑ aliũ modũ eqpollẽtẽ: ſicut dicimꝰ in.l.mulier in p̃ᷣn.
ad treb.⁊.l.ſi ita q dies le.ce.⁊.l.ij C. de iſti.⁊ ſubſti. In
alijs aũt cõditionib qᷓ ad vnũ ſinalẽ effectũ nõ ꝓponunt᷑
eẽt ſec. hoc ꝓbat᷑:q; cõditio dʒ impleri in ſoꝛma ſpeciſica
nec dʒ impleri eqpollẽter: vt dixi in.l.gallus.S.⁊ qd ſi tm̃.
5. de libe.⁊ poſthu ¶ Op. de.l. ſilio.j. e. vbi cõditio ĩpoſ
ſibilis vitiat ĩſtitutionem. Gl ſol.duobꝰmodis. Pꝛimo qꝙ
ibi vitiat teſtim̃ ad cõmodũ iſtituti ꝗ erat ſucceſſurꝰ ab inte
ſtato ⁊ vitiat ĩſtitutio vt ſuccedat ab ĩteſtato ⁊ legata non
ſoluat.alia ẽ ꝙ ibi ſpãle in ſilio ꝗ nõ põt iſtitui niſi ſub cõ/
ditione ptãtiua:⁊ iõ illa ĩſtitutio ẽ qᷓ peccauit ĩ foꝛma ⁊ iſta
ẽ vera.Et ꝑ hoc apparet ꝙ pᷣcedẽs ſo.nõ ẽ vera:qꝛ illa.l.
in alijs veniẽtib ab iĩteſtato nõ ꝓcedẽt:vt.l.ſi libertas ſub
cõdi.j.de bo.li. Itẽ nõ hẽret locũ in ſilio emãcipato vel in
ſtituto a mr̃e:vt.l.repᷣhendẽda.C. de ĩſti.⁊ ſubſti.Expedi
tus de ĩpoſſibilitate iuris:qꝛ ĩ oĩbꝰ caſibꝰ in qbꝰĩpoſſibili/
tas nãe vitiat in oĩb illis ĩpoſſibilitas iuris vitiat:ſʒ in il/
lis in ꝗb ĩpoſſibilitas nãe nõ vitiat an ĩpoſſibilitas iuris
vitiat: Diſtingue ex pᷣdictis ꝑ te. ¶ Veniam ad ipoſſibi
litatẽ rõne ꝑplexitatis ⁊ op.qꝙ ĩpoſſibilitas vitiet: vt.j.e.l.
ſi titius. So.ibi ẽ ĩpoſſibilitas rõne ꝑplexitatis hic nature
vel iuris.⁊ rõ ẽ qꝛ iputet ſibi teſtõꝛ ꝗ ĩiduxerit ꝑplexitatem
⁊ cõditionẽ ĩſeruit ipſemet vt ibi no. ¶Itẽ op.ꝙ ĩpoſſibi
litas rõne ꝑplexitatis nõ vitiat:vt...e.l.ſiqs ita in pn. So.
ibi ꝑplexitas põt de iure diſſolui de facto ſecus vt ibi pʒ.
Itẽ op.ꝙ ĩpoſſibilitas rõne ꝑplexitatis nõ vitiat:q; ſi
nõ põt diſſolui de iure dʒ ſoluide facto:vt.l.ſi tittᷣ de ver.
ob. vbi lite ↄteſtata de facto ꝗs ſoluit ꝑplexitatẽ. So.illeꝗ
iplet cõditionẽ de facto ⁊ ſic diſſoluit ꝑplexitatẽ iplet eã ſi
bi⁊ ad ſui cõmodũ:iõ talis diſſolutio admittit.ſile.j.eo.l.
mulier.S.j.ſʒ ſi ipleas de facto ⁊ feret ad alteriꝰ cõmoduʒ
nõ ĩplẽtis tũc diſſolutio ꝑplexitatis nõ admitteret.hic ẽ ca
ſus in. l. ſi tite.ti. ⁊ ꝓbat in. d.l.ſi titi.in exẽplo negati/
uo. ¶ Op. ꝙ iſta pplexitas nõ vitiat diſpõnẽ: vt.l.q qua
draginta.in pᷣn.j.ad.l.ſal. So.ibi ꝑplexitas ex vᷣbis vlł ex
diſpõne deſũcti nõ cõtingit:ſa ex quodã accidẽti facta eſti
matione pꝛimonij: ⁊ iõ nõ vitiat ſʒ diſſoluit᷑ ꝑplexitas put
poſſibile ẽ m volũtatẽ defũcti:ſʒ qð.s.dixi hʒ locũ in pple
xitate que pceſſit ex vbis ⁊ ex diſpoſitione defũcti. ¶ Itẽ
oppo.de.l.vltima.S.titius.ver.quid ergo.s.ti.pxi.vbiꝑ/⸗
plexitas nõ vitiat diſpoſitionem. So.S.ſi titius.loquitur
quãdo perplexitas cadit iter res dignas pari fauoꝛe tũc
diſpoſitio vitiatur: ſed ſi cadit inter res quarũ vna eſt di/
gna maioꝛi fauoꝛe pꝛefertur fauoꝛabilioꝛ:ar.l.iter pares
de re iudi. Ex pꝛedictis diſtingue per te. ¶ Venio ad

impoſſibilitatẽ de facto ⁊op.ꝙ impoſſibilitas vſtiat diſpo

ſitionẽ vel legatũ: vt.l. legatũ.⁊.l.cũ hẽs.S.i.j.de ſta.li. Gl.

q̃ẽ ibi ⁊ in.S.impoſſibilis inſti.de here. nſti.ſoluit ibi de ĩ/
poſſibilitate de ſacto q̃ ẽ magis difficultas q; impoſſibili/
tas:⁊ iõ qꝛ ẽ impoſſibilis lʒ difficilis diſpõnem vitiat vt ibi
de tali ipoſſibilitate de ſacto q̃ dicit᷑ difficultas dic vt dixiĩ
l.ↄtinuus.S.illud de vb.ob. Vos videtis ꝙ cõditio ĩpoſſi
bilis diſpõnẽ nõ vitiat:q̃ro an in locũ illiꝰ debeat aliud im
pleri: Rñdeo qñq; teſtatoꝛ adiecit cõditionẽ impoſſibilẽ
ad nullũ ſinẽ honeſtũ:vt ſi celũ digito tetigeris:⁊ tũc nõ dʒ
aliud ipleri vt hic ⁊.j.e.l.cõditionis.⁊.l.obtinuit de ↄdi.
⁊ demõ.Qñq; adiecit cõditionẽ impoſſibilẽ ad aliquẽ ho
neſtũ finẽ:⁊ tũc dʒ impleri honeſt ſinis ꝓut ẽ poſſibie:vt

j.de vſufruc.le.l.legato.⁊.j.de admi.re.ad ciui pti.l.lega

tũ.Et ꝑ hoc ſi teſtõꝛ relinꝗt cẽtũ ſribꝰ pᷣdicatoꝛib p miſſis
cãtãdis ⁊ ciuitas ẽ iterdicta ita ꝙ miſſa nõ põt cani tunc
dz aliud honeſtũ ſieri in locũ illꝰ honeſti finis. Quero
qd ſi cõditio ẽ ꝓ parte poſſibilis ⁊ ꝓ parte nõ: Rñdeo qᷓ
ten ẽ poſſibilis implet:q̃ten ẽ ĩpoſſibilis reijcit:vt.lł ꝗ do
tẽ de do. pᷣle.facit.l.pejᷓ de cõdi.⁊ demõ. ¶ Quero an in
ſtitut ſub oditione impoſſibilis poſſit adire hẽditatẽ de iu
re ciuili vel hẽat neceſſe petẽ bono.poſ.de iure pᷣtoꝛio: Ja.

de are. dicit ſimpir ꝙ bʒ neceſſe petẽ bono.poſ.de iure pᷣ/

toꝛio:vt ipſe notat in.l.cũ in ſco.s.de iniuſt. teſta.⁊.l.ſiqs
eũ.S.ti.ꝓxi.⁊ ꝓbat᷑ ꝑ tex.l.ſacta.S.ſiin dãda.j.ad trebel.
Quid dicem: Rñdeo q̃dam cõditiones ipoſſibiles remit
tunt᷑ a iure ciuili:qdã a iure pᷣtoꝛio.pᷣmo caſuipõt adiri de
iure ciuili:vt hac.l.⁊ iſti.de here.iſti.S.impoſſibilis.⁊.l.cõ/
ditiones.j.e.ti.q̃dã remittunt᷑ de iure pᷣtoꝛio ⁊ tũc nõ põt
adiri de iure ciuili:ſʒ recurrit ad bonoꝛũpoſ.ſᷣmtabn.iõ qꝛ
ius ciuile illã cõditionẽ nõ remittit.ita loꝗtur.S.ſi in dãda

⁊ita loꝗtur.l.j.S.ad eos.j.ad.l.fal.Cõtra hec facit.l.ſi li

bertas in pᷣn.j.de bo.li.vbi cõditio rei cii a p̃toꝛe ⁊ tñ ẽ he
res de iure ciuili. So. opʒ te ĩtelligere heredẽ eẽ.i.bonoꝛũ

poſſeſſoꝛẽ: nõ aũt de iure ciuili. ¶ Itẽ qro dictũ ẽ ꝙ filins
inſtitutꝰ ẽ ſub cõditione impoſſibili nõ va et teſtm:ſʒ an fi/

lius põt teſtm̃ appꝛobare:dico ꝙ ſic:vt.l.ſfilio.S.de iniuſt.
teſta.⁊ ẽ caſus recte ĩtelligẽdo.j.e.l.ſiqs ĩ teſtõ ¶ Querit
gl.ꝗd ſi ↄditio ĩpoſſibilis in pſona tertij apponii:Diẽ gl.
ꝙ nõ vitiat:vt.l.ſi meuia.s.de here.ĩſti.⁊ hoc ꝓpter gnãli
tatẽ.l.obtinuit.j.de ↄdi.⁊ demõ. ¶ Querit gl.an mr̃imo
niũ factum ſub cõditione impoſſibili valeat:Et videt᷑ q; ſic
qꝛ eſt ſauoꝛabile ſicut inſtitutio:ſʒ tu dic de hoc vt in.c.ſi.
extra de condi.appo.

Congditio ſi meus erit
J teſtamento. verinñcat᷑ in ꝓpꝛietate

tm totiꝰ vel partis niſi ↄꝛia volũtas appareat.h.
d. C Op. dicit᷑ hic qð cõe ẽ meũ eſt:imo qð cõe ẽ meũ nõ
eſt:vt.l.qntus⸗j..de au.⁊ arg.le. Glo.dicit in dubio nõ di/
ci meũ niſi in totũ ſit meum:qð tene mẽti.ſʒ iſta glo.ẽ ↄtra
tex.ſup quo ẽ ſignata ibi niſi euidẽtiſſimis.vbi dicit meum
eſt qð ẽ cõe niſi ꝓbetur cõtrariũ.vñ glo.dicit in.l.id qð no
ſtrũ.j.de reg.iur.qdð cõe eſt dicit meũ ſicte nõ vere.tu dic vt
dixi plene in.l.ſerui electione.S.j.j.de leg.j. ¶ NDiciũ h̊ vbi
alienaui vſufructũ adhuc dicii res mea. Sed q̃ro qd ecõ
tra ſi alienaui ꝓpꝛietatẽ: Dicit glo.ꝙ idẽ videi:vt.l.quar/
ta de vſufruc.ſʒ dicit ſinalłr cõtra:vt.l.j.S.j.j.ad ſyll.⁊ ad/
de j.ad.l.fal.l.ſtatulib. Nõ ob.l.iiij.q; vſufruct lʒ ſit pars
dñij tñ ſinii moꝛte teſtatoꝛis: ideo de eo nõ ſentit teſtatoꝛ.
QAuero qd ſi manumiſit ita ꝙ tm iuſpꝛonatus retinuit:
Qaſũ habuiſtis.S.tiij.l.talẽ.S.j. ¶ Itẽ q̃rit glo.qd quan

do teſtõꝛ voluit ꝙ eẽt ſuus in totũ ꝗs erit tunc heres:Ni

cit glo.diſtingue vt habuiſtis in.l.ſed ſine conditione.S.ſi
ſeruum cõem.S.ti.j.

— r— Vna pluralitas generat plures ſin
0 Sed ſi duo. gularitates.h.d. ¶ Qõtra hoc op:

C.de impu. ⁊ ali.ſubſti.l.q;uis.ꝛ.l.pe.ego examinaui ple/⸗

—

De condi.inſti.

ne in.l. falſa. S. fi.j.de ↄdi.? demõ.⁊ tetigi..ti ij.lI.hoc ar/⸗
ticulo.vbi glo.tãgit.¶ ltimo glo.inducit hũc tex.in ar
gu.ad qõnẽ vtruʒ iſta ꝓpoſitio poſſit veriſicari duo ⁊ tria
ſũt ꝗnq;:vel duo ⁊ duo ⁊ tria ſũt ſeptẽ? Gl.dicit ꝙ ſic:qa
duo ſũt de numero ꝗqnq;. Item tria ſũt de numero ꝗnq;.
Itẽ duo ⁊ duo ſũt de numero ſeptẽ ⁊ ſic viſicat. vide glo.ꝑ
teipſũ de hoc.j.de v.ob.l.quotiẽs.cias tñ ꝙ lʒ ex duobꝰ
⁊ trib cõponat᷑ qnq; tñ duo ⁊ tria nõ ſũt ꝗnq;:vt.l.vbi ſi/
deiuſſoꝛ.j.de ſolu.⁊ ibi nõ.qdð facit ad qõnẽ.Hicit ſtatutũ
ꝙ exbãnitus a cẽtũ libꝛis ſupꝛa poſſit impune offẽdi. Cer
te ſi hʒ duo bãna vnũ in ꝗqnq̃ginta aliud in ſexaginta nõ
eſt exbãnitus in cẽtum:vt dixiin.d.l.vbi ſideiuſſoꝛ.⁊ ibivi
de qð tene menti. .

I ALCoööglitio ptãtiua baber
— N ita heres. impleta 4 ſtat ꝑ eũ in en⸗
ius ꝑſonã dʒ ĩpleri.h.d.⁊ hʒ vnã bonã gl.C Et
qᷓ̃ro pᷣmo vtrũ ſufficiat oblatio ſola vel reqrat depoſitio ⁊
cõſignatio ad hoc vt cõditio habeat᷑/ ꝓ impleta?: Ol.dicit
ſiqdẽ ſit pñti tunc ſufficit ſola oblatio:vt.l.ſtatuliberos.S.
ſtich de ſta. lib. aut ſit abſẽti:⁊ tũc dʒ ſieri depoſitio ⁊ cõſi
gnatio:vt.l.cũ heres.e.ti.Di.⁊ Ja.de ra.dicũt ꝙ reqꝗritur
depoſitio ⁊ cõſignatio etiã qñ ſit pñti ꝑ rõnẽ:qꝛ qñũcũq; ſit
oblatio ad ↄſequẽdã actionẽ reqrũ depoſitio ⁊ ↄſignatio
vt.l.j.C. cõi.ſer.manumi.⁊ nõ.S.ti.j.l.ſi ſeruus cõis.tu dic
ꝙ qñ oblatio fit ad implemẽtũ cõditionis ⁊ ſit ei ꝗ ex iple
mẽto cõditionis nil de ſuo ꝑdit ⁊ ad nihil obligat implen
ti cõditionẽ:tũc ſufficit ſola oblatio:vt.l.ſtatuliberos..ſti
chus.j.de ſta.li.⁊ ibi glo.⁊ ẽ caſus expᷣſſus in.l.vlti.C. de
ↄdi.inſer.ſj qũ oblatio ſieret nõ ſolũ cauſa implẽdi ↄditio
nem tm̃:ſʒ cauſa ſoluẽdi pᷣciũ:vel ille in cuius ꝑſona imple
tur ad aliqꝗd obligaĩ:tũc regrũ depoſitio ⁊ ↄſignatio:vt.l.
j.C. cõi.ſer.manumi.⁊ qð no.in.l.ſi ſeruus..ti.ꝓxi.⁊ pꝛo
bat᷑ in.l.añpe.C. de pac.ĩter emp. ¶ Scdo q̃ro vtruʒ iſte
in quẽ eſt iuſſus iplere ↄditionẽ ſit legatar: Et gl.dicit ꝙ
nõ ꝑ.l.ſiqs ſub cõditione.j.ſigꝗs omiſ.ca.teſ.⁊ ecõtra ꝙ ſic:
vt.l.ſideicõmiſſa.S.cũ eẽt.j.de le.iij.qʒ ad.S.cũ eẽt. dicit gl.
ſo. vt hic ⁊ in.l.in rõne.S.tãetſi.ad.l.ſal.nã ibi loqtur quã
do ↄditio apponit ei quẽ teſtatoꝛ potuit p̃ᷣgrauare. Sʒ tu
dices nõne teſtõꝛ potuit iſtũ hẽdẽ grauari: Sol.illud im/

plemẽtũ dʒ impleri anteq; ſit beres ⁊ ſic anteq; poſſet gra

nari:⁊ iõ nõ põt dici legatũ vel fideicõmiſſũ. ¶ Quero qd

ſi iſta cõditio hʒ diẽ: vtputa ſi domũ ediſicaueris:⁊ ille ĩ cu

ius ſolo dʒ ediſicari ipedit an ſtatim eſt heres vel dʒ expe
ctare diẽ: Dic in legatis ⁊ diſpoſitionib q̃ reſpiciunt diẽ
fateoꝛ ꝙ expectat᷑ dies:vt.l.in illa ſtipłone..j.j.de v.ob.
Fallit fauoꝛe libertatis:vt.l.ſtatulib..ſi.j.de ſta.li.ſj hẽ/
dis inſtitutio nõ recipit diem: vt.l.hereditas.S.ti.ij.⁊ ſic cõ
ditio cum habeat᷑ pꝛo impleta ſola dies remanet:ergo nõ
expectat᷑.⁊ de hoc dixi in.l.iam hoc iure.⁊.l.in illa.j.dex
bo.obli.⁊ dixi in.l.ſi ita ſtipulatus in tertia queſtione pᷣn/⸗
cipali circa ſinem eo.ti.vbi plene dixi ⁊ diſtinxi circa ſineʒ:
dic vt ibi.
ꝗᷣ uis ita. Nota banc.l. C Queritgl.
vtrũ ſtatim cõtracta ſocietate ille erit heres an de
beat expectari curſus.xvj.annoꝝ: Aʒo tenuit ꝙ nõ debe
at expectari.glo.tenuit contrarium:qꝛ nõ fuit appoſitum
tm̃ ſi cõtraxerit ſocietatẽ:ſʒ ſi pmãſerit:vnde debet expe/
ctari curſus tẽpoꝛis.Ego dico ꝙ ſi tepus eẽt adiectuʒ tm̃
cõtractui:vt inſtituo vos ſi cõtraxeritis ſocietatẽ in bonis
meis vſq; ad.xvj.annos:⁊ tũc celebꝛato cõtractu remanet
ſolum tẽpus ſed de hereditate ſubducitur: vt nõ..l.ꝓxi.
ergo ⁊c.ſʒ ſi eẽt adiectum non ſolũ contractui ſʒ pᷣſiſtẽtie ip
ſius cõtractus:tũc eſt cõditio vnde curſus tẽpoꝛis dʒ expe
ctari. C Itẽ qro quomodo põt impleri iſta ↄditio ꝑſeue
rãtie.nam dicit tex. pmanſerit ⁊c.illud videiĩ impoſſibile ꝙ
permãſerint ſocij anteqᷓ; ſint heredes?: Reſpondeo opoꝛ
tet te intelligere ꝙ ꝑmanſerint in illa ſocietate rei future:s

—

E2

ſi mihi ⁊ tibi.j.de le.j.

—aus ind conditione. a

De condi.inſti.

ꝓdeſt qꝛ pñt interim petere ſmtabu.vt.l.ij.S.ſi ſub condi
tione de ſmtab.⁊.l.ſiqs inſtituat.S.ti.ij.⁊ ideo oĩa gerũt ⁊
tractabũt tanqᷓ; heredes:⁊ hoc ꝓut legit ꝙ deſũctus non
ↄtraxerit ſocietatẽ.Alij dicũt huius timoꝛe ꝙ ipſe defũctꝰ
ſocietatẽ otraxerit vt dixit glo.j.qð nõ placet ꝑ rõnẽ que

dicitur hic in tex. teg
,N ſte. S. tractat de mutiana
Idem iulianus. aunone. Oppo.pꝙ hic
nõ hʒ locũ cautio mutiana:qꝛ iſta cõditio põt impleri ĩ vi
ta hẽdis:vt.l.cũ tale.S.j.j.de cõdi.⁊ demõ.So.expectare
moꝛtẽ eẽt triſte:iõ nõ expectaĩ:vt in.l.cũ tale.S.j.⁊.l.mutia
ne. C Itẽ dẽ hic ꝙ cõditio ẽ impoſſibilis:qꝛ nõ ẽ ei cui ca
neat᷑.Cõtra q; ſũt ſaltẽ veniẽtes ab iteſtato qbus dʒ caue
ri:vt.l.is cui.jĩ.de cõdi.⁊ demõ.⁊ expᷣſſe de veniẽtibꝰab in
teſtato ponit in auẽc.cui relictũ.C. de indic.vidui.⁊ in coꝛ/
poꝛe vñ ſumit. So.dicũt qdam ꝙ hic nõ erat veniẽtes ab
ĩteſtato:vel dic iſta ↄditio ſi nõ alienauerit reſpui de facili
ſi nõẽ ꝑſona cubfauoꝛe ſit phibita:vt.l.ſiliuſſa.S.diui.j.de
le.j.ſʒ ſecus in alijs cõditionibus negatiuis.ita dixiĩ.d.l.
is cui.j. de condi.⁊ demon.

L Agd veritatẽ copulatiue reꝗri
5 . heredi.iur vtrãq; partẽ eẽ verã:ſj̊ ad

—

vitatẽ diſiũctiue ſufſicit alterã partẽ eẽ verã.h.d.
COp. ⁊ videi ꝙ qñ plures cõditiones apponunt᷑ dʒ pa
reri vltime nõ cuilibet:vt.l.qð traditũ ẽ cũ.l.ſe.de condi.⁊=
demõ. So. verbũ diſiũctim põt accipi dupliciter:videlicet
p alternatiuã aut vel vel:⁊ ſic logꝗtur hic.Alio mõ diſiun/
ctim ⁊ ſeparatim:⁊ tũc ẽ parẽdum vltime vt ibi. ¶ Item
op.S.ti.ij.l.lutius.vbi diſiũcta accipii ꝓ cõiuncta.So.ibi
ſpãle ⁊ rõnem ibi videbitis. Itẽ op.ꝙ ad veritateʒ co
pulatiue nõ reqrũ vtrũq;:ſʒ alterũ ſufficit: vt.l.j.S.de his
ꝗ no.infa.⁊.l.j.j.ad.l.põpo.de parici. Aeritas eſt ꝙ quã
do due oꝛones ponunt᷑ copulatiue nõ pᷣncipalr ſʒ reſpecti
ue ad aliud:tũc reqrũ cõcurſus vtriuſq; vt hic. Sʒ quan
do plures oꝛones nõ copulanĩ reſpectiue ad aliud ſʒ q̃li/
bet pᷣncipalłr tũc copula ponit magis cauſa oꝛdinis qᷓ; cõ/
iũctionis:iõ nõ reꝗriũ ↄcurſus vtriuſq;:vt.ll.cõtrarijs.⁊/ p
bo ꝑ tex.l.ea tñ adiectio.j.de le.iij.⁊ hoc plene dixi in.l.ſi
is ꝗ ducẽta.S.vtrũ.j.de teb. A
mpoſſibilitas reiſjcũ de ĩſti
quis lta. tutione.h.d. Querit glo.
vtrũ ſaltẽ momumẽtũ dʒ impleri: Gl.ꝙ ſic quaſi

Dduo ſint pꝛecepta: vt.l. celſus. S.j.s. de arbi.?.l. hec ſcriptu

ra.S.j.de cõdi.⁊ demon.⁊ ꝓbaiĩ in.l.inſulã.S.j.s.loca.⁊.l.
Dicii

in ipſa exactione habet᷑ exceptio. Cõtra nõ ẽ ne
aria exceptio:qꝛ alteri ꝑ alterũ nõ qrit actio:vt.l.ſtipu
latio iſta.S.alteri.j.de v.:.ob. Dicũt qda ꝙ iõ legatario da
tur actio:qꝛ hẽdis ſtipulãtis ĩtereſt:ſʒ ẽ trufa qꝛ tũc q̃reret᷑
ipſi ſtipulãti non alij vt dicit glo.qre dic ꝙ ſtipulatus fuit

nõ capax. vide glo.q̃ icipit op.de euicꝑ.l.pe.ſʒ ibi ſtipula/

tio duple interponit ex natura ↄſuetudine cõtract ſecus
hic. So.hic pᷣumiũ mala fides ibi nõ. Altimo gl.indu
cit hãc.l.ↄtra eos ꝗ copulãt aliquos in mr̃imonio ⁊ iurãt
ꝙ neuter ſeparabit iure cõſanguinitatis ꝙ hoc iuramen
tũ nõ valebit. ¶ Item facit ad ſtatuta q̃ gnãliter habenĩ᷑
qñ aliꝗd mãdat᷑ nõ poꝝigii ad illicita. Exẽplũ dicit ſtatu
tum ꝗcũq; declinauerit iuriſditionẽ ptãtis poſſet offendi.
certe hoc intelligii de clerico declinãte: facit qð dicit i.l.j.
S.que onerãde q̃rũ re.acſ.nõ daĩ.

Anr uriſiurã/
( Me ſub conditione. rui⸗
Wbẽdi vel legatario vel ſideicõmiſſario moꝛꝶ cau/
ſa donatario appoſita remittii ſiue ſola ſiue ↄiũctim ſiue
diſiũctim cũ alia ſuerint appoſita.h.d.yſq; ad. S.quotiẽs.

Op. dẽ h̊ ꝙ temittii talis ↄditio. Sʒ Z.j.e.l S.quotsi⸗
So.q;tũ ad iuramẽtũ remittit:ſʒ qð venit in iuramẽto dʒ
ipleri:ar.j.de ↄdi.⁊ de.l.hec ſcriptura.¶ Op. de.il.ſi cũ
patruo.C. cõia vtri.iudi.⁊.l.ſiqs cũ debit.s.de iureiuran.
Dicit gl.ibi in Zctibꝰpᷣ in vltimis volũtatibꝰ.hoc repꝛoba
tur p.l.pactũ.S.de pac.dat᷑ alia ſo.ibi in iuramẽto depᷣteri
to h̊ ĩ iuramẽto de fſuturo ꝙ nõ licet iurare. C Itẽ op.de
l.ſigs libertatẽ.de manu.teſ. So.ibi ſpale fauoꝛe liptatis:
vt fuus ꝗ nõ põt iplẽ cõditionẽ de ſaciẽdo vel dàdo iuret
¶Itẽ op. de. l. municipib de cõdi.⁊ de. So.ibi in iura/
mẽto de pᷣterito h̊ in iuramẽto de futuro.¶ Op.de.l.an
tiſtius .de acꝗ.hẽ. So.ibi in iuramẽto de pᷣterito h̊ de fu/
turo ẽ iõ dicit:qꝛ iſtud de pᷣterito nõ põt ĩpleri aliter q; iu
rãdo:vt dicit gl.⁊ bñ. Pꝛeterea in iuramẽto de futu/⸗
ro ẽ mai piculũ de ꝑiurio. Itẽ ſepi degerat᷑ in iur amẽto
de futuro. C Ex glo.op.⁊ xꝛ ꝙ iuret᷑ de ſuturo: vt.l.ſiqs
maioꝛ.C. de trãſac.⁊.l.pñti.S.ſane.C.de his ꝗ ad ec.cõſu.
⁊ in auẽ.iuſiurã.qdð pᷣſta.ꝑ totũ vbi pᷣſtat iuramẽtũ de ſutu
ro. Iſtas ↄietates ſoluit Pe.in.l.ſi cum patruo.C. cõia
vtri.iudi.⁊ ibi reſert Ci.⁊ Guil.in.l.illicitas.S.de offi.pſi.
in illa qõne an in ſecuritate debeat iurare:⁊ in.l.ſiqs cum
debitoꝛe. S. de iureiu.diẽ ſic. Juramẽtũ qð ẽ de ſuturo ⁊ ſu
per eo qð ẽ volũtatis nõ dʒ ĩterponi ita loꝗtur h:qꝛ ĩple/
re cõditionẽ ẽ volũtatis ⁊ nõ neceſſitatis:vt.l.ſigs ſub ↄdi
tione.j.ſigs omiſ.cau.te.⁊ ita dʒ itelligi gl.q̃ ẽ i.l.ne ĩ arbi
tris. C. de arbi.ſʒ ſi ẽ ſuꝑ eo qð ẽ neceſſitatis:tũc ſec ẽ:vt ĩ
ↄꝛio. Itẽ.ll.q̃ dicũt ꝙ ſufficit cautio iuratoꝛia.¶ Iteʒ ad
uerte qꝛ in his q̃ relinquunt ſub mõ nõ ẽ ꝓhibitũ iuramẽ
tũ:qꝛ illud eſt in obligatione:vt.l.fi.C. de his qᷓ ſub mõ.de
iuramẽto ꝓbat᷑ in auẽ. cui relictũ.C. de indic.vidui.¶ Al
timo hec.l.in v.ſʒ ⁊ ſi iuiurãdũ.facit ad qõnẽ.certũ eſt ꝙ
ſtatutũ inferioꝝ qð ſit in fraudem appellatio nis q iterpo
nit᷑ ad ſuꝑioꝛẽ nõ valet:vt ex de iureiur.c.veniẽtes.vñ cõ/
ſules ⁊ pᷣſides cõſueuerãt de hoc hẽre cõſtitutiones ꝓuin
ciales.mõ pone caſũ ꝙ ciuitas q̃ cauſas appellatiõis nõ
habuit ſtatuit vt qlibet ꝗ diceret ſe grauatũ poſſet petẽ cõ
ſiliũ ſapiẽtis ꝑ qð exgrauat᷑ vel põt appellare: Certe hoc
videt᷑ in fraudẽ appellationis.ar.huius.S.cũ ſua gl.
“D Lʒ iuſiurãdũ remittat᷑:tñ dãdum vel

Quotiens. faciẽdũ ẽ qð ſub illo iuramẽto pᷣcipie

bat. Itẽ cõditio ptãtiua vel modus habet ꝓ ĩpletis ſi nõ
ſtetit ꝑ eũ.h.dð. ¶ Mo.tex.in ſi.vbi ĩplẽda eni ⁊ẽ.C Qp
po.⁊ videt᷑ ꝙ nõ ſit impleta imo habetur ꝓ defecta:vt.S.
ad.l.acql.l.inde neratius.S.idem iulianus.So.ibi con/⸗
ditio deſicit facto tertij:ideo actio dat᷑ in tertiũ:hic autem
caſu ſoꝛtuito deſicit conditio. Sed cum oppo. de..l.le
gatum.C. de cõdi.inſer.vbi ſi deficit conditio deſicit relictũ
So.ibi in cõditione mixta:hic autem in poteſtatiua.nam
ſeruus nõ põt libertatem recuſare:vt.l.fi. C.de manumil.
teſta.⁊ rationẽ ⁊ diſtinctioneʒ huius materie dic vt no.gl.
in.l.in teſtamẽto.j.de cõdi.⁊ demon.⁊ ibi eſt optima glo.
vt ibi plene dixi.

„—= Qð a iure remittit᷑ nõ ẽ neceſſe remit
Moc luren a iudice. Itẽ tacita cõditio nõ impe

24

dit trãſmiſſionẽ.h.d. ¶Et no.hũc tex.q ẽ nõbilis ⁊ mẽti
tenẽdus:⁊ hic dicã q̃dam q̃ nunq; vobis dixi. Mota
dixi vobis in ſũmario. Op.⁊ videt᷑ ꝙ alia cõditio in/
ſit:qꝛ dare vel facere tenebat᷑ qd cõtinebaĩ ſub iuramen/
to:vt. S.quotiẽs.⁊ ſic videtur ꝙ a die moꝛtis non cedit di/
es legati. So.hic teſtatoꝛ expꝛeſſit ſolũ ↄditionem de iure
iurãdo que eſt remiſſa a iure:ſʒ illa de dando vel faciẽdo
ſubintelligi a iure:⁊ ideo nõ impedit trãſmiſſionẽ. Di.vi
get᷑ velle cõtrarium:qꝛ immo trãſmiſſio impediat᷑:⁊ hunc
tex. intelligit Bi.ꝙ dies legati cedat poſtq; impleuit ↄdi/
tionẽ de dãdo vel faciẽdo.⁊ ad hoc puto Di.eẽ motũ per

S. quotiẽs.vbi impeduũ legatarius habere actionẽ anteqᷓ ĩ

pleat cõditionem. Ego puto glo.dicẽ veritatẽ:⁊ ẽ caſus in

De conditj inſti.

l.ſi poſt diem. in v.ſed ſi ea .quãdo dies le.ce. Non obſtat
S.quotiẽs.vbi diẽ actiões hẽditarias nõ hẽbit: q; fateoꝛ
ꝙ nõ cedit dies quo ad natiuitatẽ actionis qꝛ tacita cõdi
tio natiuitatẽ impedit ſicut expꝛeſſa:ſʒ trãſmiſſionẽ nõ im
pedit:vt.l.itẽ qꝛ.s.de pac.Et hoc mõ põt rñderi ad.l.ſiqꝗs
libertatẽ.j.de manumilſ.te.ego dixi vobis plies ꝙ nuncᷓ
declaraui qñ contract ſnĩa vel teſtm eſt nullũ:vtrũ poſſet
petere hoc a iudice declarari nullũ:⁊ quo iure poſſũ pete/
re.⁊ ꝙ nõ poſſit fieri videt᷑ caſus hic ⁊ jm hoc dices tu qli
ter poterit cognoſcẽ de nullitate ſi nõ poſſũ petere: Rñ.i/
cidẽter agã petitione hẽditatis:⁊ ſi excipies de teſtõ dicaʒ

teſtm nullũ:vt.l.j. C. de oꝛ.iudi.vel agã actiõe pᷣma:⁊ ſi ex
cipiat de ſnĩa replicabo de nullitate.in ↄꝛiũ ẽ glo.i.l. j.F. j.

in glo.ſuꝑ ybo qõnis.j.q ſen.ſine ap.reſci.Quid dicemꝰ:

PBꝛ teneo ꝙ pᷣncipalr poſſit agi de nullitate ⁊ B/ꝓbãt q al
legabo quo iure poſſit peti. Nõ obiſte tex.q; ſateoꝛ ꝙ nõ

eſt neceſſe:ſʒ poſſũ ſi volo. Nec ob.tex.ꝗ dicit ꝙ nõ ẽ ꝑ ſin
gulos remittẽdũ:q; fateoꝛ ꝙ nõ ẽ remittẽdũ ſi ꝓnũciet re
miſſũ. ¶ Sed q̃ro qͥ iure poſſũ petẽ ꝙ annullet᷑ vel caſſet
q́tenus de ſacto ꝓceſſit: Inno.ex de offi.iudi.c.vlti. dicit
ꝙ iudicis officio.gl.tãgit in.l.ſi dolo.C. de reſcin.vẽ.Ego
dico qñq; cõtractus ẽ nullus ex partiũ cõuẽtione ſiue irri
tat ipſo iure ⁊ tũc põt ꝓnũciari nullus ⁊ caſſari qᷓ̃tenus de
facto ꝓceſſit actione ex eodẽ cõtractu:vt.l.ex empto.S.is
q viã.S.de act.emp.ſi vo ↄtract eſt nullus nõ ex partium

ↄuẽtione ſʒ ex alia cauſa:tũc ſiqdẽ dolo partis fuit nullus
petit᷑ caſſari actione de dolo:vt.l.elegãter in pᷣn.S.de do/⸗

lo.ſʒ glo in.l.ſi dolo.C. de reſcin.vẽ.nõ bñ ſe ſirmat.ſi vo
nõ fuit nullus ex dolo partiũ ſʒ ex alio defectu:tunc petit
caſſari officio iudicis:vt.l.ſi is.C. de pꝛedi.mi. Et ita intel
lige pᷣmã opinionẽ poſitã in.l.ſi dolo. C. de reſcin.ven. Si
vo nõ eſt ↄtract:ſ loqtur de teſtõ vel ſnĩa q eſt nulla:tũc
petit᷑ declarari nulla ⁊ caſſari q̃tenus de facto ꝓceſſit offi
cio iudicis in.l.j.S.j.cũ ſua gl.s.de fer. Et ꝑ illa.l.itelligit

Inno.p offm iudicis in.c.fi.ex de offi.iudi.⁊/pbat᷑ ĩ.l.cer/⸗

ta. C. qũ/ꝓuo.nõ ẽ ne.ita ĩtelligo.l.j.C.q̃ ſen.ſine ap.reſciĩ.

cũ ſua glo.⁊ ꝓ hoc.l.cyrographis.S.i.S.de admi.tuto.?

ibi glo.vide ergo ꝙ ius dicẽdi nullũ eſt indicis officiũ.
. VAna ſcriptura vi/
= net in alia ad quã illa referi. h. d.ſile habui/
ſtis in.l.aſſe toto de hẽdi.inſti. Op.glo.de.l.ꝗqdam re
ferũt de iure codi.Dicit Hi.ibi fuit mutata cõditio perſo
ne h̊ nõ.Itẽ hec.l.inducit᷑ in ar.ad.q.nos eligimus illum
quẽ titius noĩabit ꝗs videt eligere: Dicit glo.ꝙ nos non
ille ꝗ noĩabit:vt.l.itẽ eoꝝ. S.ſi decuriones.S.qð cuiuſq; vni

Mſtitutio talis. det᷑ cõtinere id qB

uer.no.vide glo.qᷓ incipit ſic.j.de cõdi.⁊ demõ.ibi.S.ſi de

curiones.ille.S.ſacit in cõtrariũ cum ſua glo.ꝙ nos vide/

mur eligere.ſ.p aliũ.vñ habes aduertere ad vba.qũq; dici

mus eligimus illũ quẽ titius noĩabit tũc nos eligimus ⁊il/
le fügit᷑ officio noĩandi vt hac glo. Qñq; damus titio ptã

tẽ eligẽdi ⁊ tũc videmur eligere ſicte per aliũ:vt.l.itẽ eoꝛũ.

§.ſi decuriones..qð cuiuſq; vniuer.no. Quero vtruʒ

de hoc debeat ſieri vnũ inſtrẽm tm̃ nos eligimus illũ queʒ

titius noĩabit vel duo?: DNico ꝙ duo debeẽt ſieri de iure: ſʒ
cõſuetudo aliud obſeruat vt dixi in.l.heres.S.ſʒ ſi notam.
ð.de teſta. Itẽ inducit hec.l.ad.q.vtrũ inſtitutio poſſit ſie
ri vno nudo vbo:de quo dixi in.l.j..de here.inſti. Itẽ in
ducit᷑ ad queſtionẽ vtrũ poſſũ cõſtituere ꝓcuratoꝛẽ illum
quẽ noĩabit titius ⁊ titius ẽ inhabilis ad cõſtituẽdũ ꝓcu/
ratoꝛẽ: Ci.fſoꝛmat hãc q̃ſtioneʒ in.l.qð qs.C. de ꝓcura.⁊
Jo.an.de ꝓcura.ex.c.religioſus in clemẽ.⁊ hec.l.ſacit ꝙ
poſſit lʒ titius ſit inhabilis.

9 nis in teſtam ento. habeo ꝓ

Hanc. I.

So.hic erat emãcipat.vel dic ꝙ erat ſuus:ſʒ in defectuʒ
cõditionis exhẽdat vt dicit gl.j.vel dic ꝙ iſta cõditio ha
bet᷑ ꝓ nõ adiecta:vt.j.dicet.¶ Op.qꝙ iſta cõditio ſit tur
pis.vñ ſil nõ habebat neceſſe adoptare illũ:vt.l.vxoꝛeʒ.
F. heres ꝗ.de le.iij. Glo.ſoluit plurib modis ⁊ vltimo dat
vnam ſo.ſateoꝛ ↄꝛiũ ⁊ qʒ dicit parato ſilio:ſubaudit maxi
me.vñ ſiue ſil ſit parat' adoptare ſiue nõ ipſe ſilius eſt he
res q̃ſi impleta ſit cõditio.hoc nõ videt᷑ verũ:ꝙ aliꝗs ali⸗
quẽ adoptare cogat metu pene ẽ ꝓhibitũ vt ibi.nam age
bat de pᷣuãdo hẽdẽ hẽditate poſt aditionẽ qð apparet:q;
illud onus adoptãdi aliquẽ fuit ſibi iniũctũ nõ in modum
ↄditionis ſʒ alterius grauaminis.vñ ẽ turpe ſicut mrimo/⸗
niũ nõ dʒ fieri metu pene:vt.l.ſi.C. de ſpõſalibꝰ.ſʒ ꝙ ſpe lu
cri ꝗs ĩuitet ad adoptãdũ aliquẽ nõ videt᷑ turpe:ſicut non
videt᷑ turpe ꝙ ꝗs iuitet ad mr̃imoniũ ſpe lucri:vt.l.titio.S.
j.j.de cõdi.⁊ demõ. ¶ Quid dicem: Poſſũ dicẽ ꝙ gl. di
cit male ⁊ hoc qð dixi ſit vera ſo.cõtrarij tenẽdo hac glo.
Poſſum dicẽ ꝙ ſpe lucri aliquẽ inuitare ad adoptãdum
nõ ẽ turpe:ſʒ hẽditas pꝛis nõ ẽ ꝓpꝛie lucrũ:⁊ ꝑdere eã di/
cit᷑ dãnũ:vt.l.ſi.C. de codicil.vel q̃ſi dãnuʒ:vt nõ.in.l.ij. C.
de iur. ⁊ fac.ig.vñ videt᷑ metu pene ĩuitatꝰ.Cimoꝛe huius
ↄtrarij nõ ẽ neceſſe ꝙ ſil ſit parat adoptare.vñ ſubaudi
maxime vt dicit gl.ſʒ timoꝛe alterd cõtrarij ẽ neceſſe ꝙ ſit
parat adoptare:iõ nõ põt ſubaudiri maxime vt ſtatiʒ di
cam:ſʒ bodie nõ ẽ iuſta cauſa exhẽdãdi:qꝛ nõ ẽ de caſibus

numeratis in auẽ. vt cũ de ap.cogno.S.cauſas. ¶ Scðo

op.qꝙ cõditio turpis adiecta ſilio iſtituto facit teſtm ipſo
iure nullũ vt.j.e.l.ſlius.ergo nõ erit heres q̃ſi cõditiõe cõ
pleta imo teſtm erit ipſo iure nullũ. So.dico ꝙ hic loqui
tur in ſilio emãcipato vt dixi in pᷣmo otrario: vel dic ꝓut
loꝗtur in ſuo qꝛ illud maxime qð dicit glo.nõ ẽ ſubaudiẽ/⸗
dũ:qꝛ ſilio parato ĩplere cõditionẽ teſtm̃ ẽ aliqð vt h. Nõ
ob.l.ſil.q; ẽ nullũ:ſʒ qꝛ ſi ſilᷣ ẽ parat ĩplere cõditionẽ te/
ſtamẽtũ cõſirmat᷑ ꝑ.l.ſilio.S.de iniuſ.teſ.⁊ hic ẽ caſus als eſ
ſet nullũ:vt.l. ꝛia.ſʒ admitteret vt fili ad iplẽdũ ↄditioneʒ
turpẽ. Rñ.coacte adoptare ẽ turpe:ſʒ adoptare ſpõte nõ
ẽ turpe:⁊ iõ cõpleta ↄditione heres eſt:vt hac.l.
F ES b Glo. ſignat ar. ꝛiũ de manu.tel.l.ſi
v — 1 g. gs locuplex in fi. vbi apponẽs cõdi
tionẽ vꝛ velle expᷣſſe ea ĩpleri. So.hic expᷣſſe com
miſit eiꝰ arbitrio velle adipleri vel nõ:dũ dicit ſi nolit ⁊c̃.
ſm Di. C Itẽ ſũt argumẽta ↄꝛia de vſuris.l.ſi ſtipulat de
le.j.l.ſiqũ in pᷣn.So.ibi vᷣba pñt aliqd oꝑari hic nõ:qꝛ ta⸗/
cite inerat:vt.l.iij.j.de le.j.
. — . mplemẽtũ cõditionis nõiĩ
„ quis ita. guck aginone vel legati acꝗ
ſitionẽ irreuocabilẽ. h.d. Dãi h ꝙ legatũ acq/
tiĩ ĩpleta ↄditione.Cõtra ĩmo a moꝛte teſtõꝛis acqrit re/
cta via ſtatiʒ: vt.l.a titio.j.de furtis ⁊.l.cũ pꝛ.S.ſurdo.j.de
le. ij. So. in legatis q̃dã ẽ acqſitio ficta ⁊ iſta ẽ a tꝑe moꝛt:
vt.l.a titio.j.de furſ.Queda ẽ acqſitio vera ſiue reuocabi
lis ⁊ iſta ẽ a tpe adite hẽditatis:vt.l.ſi tibi hõ.S.cũ ſeruus.
7.l.ſeruũ ſilij. S.j.j.de le j. ¶ Quedã ẽ acqſitio irreuoca/
bilis ⁊ iſta ẽ a tꝑe agnitionis vt hac.l.¶Itẽ op.ꝙ ꝗs im
plẽdo ↄditionẽ videat᷑ adire hẽditatẽ:vt.l.iã dubitari ĩ ſi.
6. de here.ĩſti. So.vt ibi nõ.⁊.l.j.S.ſi parẽdi.S.de cõdi.ob
cau.Et nota bene hãc.l.
filit Cõditio turpis adiecta in ĩſtitu/
1 UStione filij vitiat teſtm. Itẽ nõ dici
Imur poſſe qð honeſte nõ poſſum.h.d. ¶ Op.

de. l. .5. e. ti. vbi ↄditio ĩpoſſibil nõ vitiat ſʒ vitiat. So. ſpã

le ĩ fiio. Itẽ op.de.l.libtPſbᷣ ↄditiõe.j.de bo.li. So.ali
ud in liberto vt ibi aliud in filio:vt hic.rõnẽ dixi.S.eo.l.j.
, ZImpoſſibilitas rõne perplexita
titius. tis vitiat inſtitutionem. boc diẽ.

— —. — —.,. -W.—⸗—

— — à20

— —

—. —,,,, „

— — —

— —

f— r,— — — — —.A — —. —. — —

— „———— — ,. — 2
. COppo. S.e.l.j.⁊.l.cõditiones.vbi cõditio im

Mdifficili. Op. ꝙ ſil nõ põt iſtitui ſub tali ↄdi/ tiones. vbicoditio im
poſſibilis r eijcit. So. hic in conditione impoſſibilirõöne

tione:vt.l.ſi pz. C.de iſti.x ſubſti.x. S.de hẽiſti.l.iu quoq;

Nt

le/

De iure deliberandi.

pplexitatis:ibi autẽ loqtur de ĩpoſſibilitate nae vel iuris.
dic vt. S.e.l.j.¶ Op.qꝙ ꝑplexitas nõ vitiat:vt.l.ſi titius.
de v.ob. So.ibi ẽ ꝑplexitas q̃ põt diſſolui:hic aũt ẽ ꝑple/

xitas idiſſolubilis:⁊ iõ vitiat ĩſtitutionẽ. ¶ Querit gl.po

nam iſtitutionẽ factã negatiue ſi ſeiꝰ heres nõ erit ſei be/
res eſto:⁊ ſi titiꝰ heres nõ erit ſeius hẽs eſto: Glo.dicit ꝙ

expectabit᷑ alter repudiatio.hoc nõ ẽ verũ ꝙ poſſet repu
diare cũ nõdũ ſit delata:vt.l.is q heres.j.de acq.hẽ.ſʒ vi

tas ẽ ꝙ ĩſtitutio nõ vitia᷑:q;ꝛ adeũdo de facto ſibi ĩplet ↄ-di
tionẽ ⁊ facit deñcẽ alteri:vt.S.e.l.j.vel altero decedẽte alt᷑
heres erit:⁊ ita gl.bñ dicit. ¶ Sed op.⁊ videt᷑ ꝙ ſufficiat
cõditionẽ impleri de ſacto:vt.d.l.ſi titius.⁊.l.mulier.j.e.

So. vt plene dixi. S.e.l.j.

J pᷣlures. nones: vty iſte plłres ĩſtitutio
nes debeãt itelligi eẽ facte diuerſis ꝑſonis vł de
eadẽ:Gl.ponit pᷣmo ꝙ diuerſis ꝑſonis.ſcðo ꝙ de eadem.
nã ſi duierſis poſito ꝙ ↄditio extaret in ꝑpſona vni adhuc
dʒ expectari ↄditio in ꝑſona alteri ꝗ dicerei eẽ ↄiũct ĩ ea
dẽ parte:vt.l.cohẽdi.S.cohẽs.ð.ti.j.⁊.l.plane..ſi ↄiũctim
j. de le.j. ⁊ ita dicit Di. ¶ Itẽ tenẽdo ſcdaʒ lec.op.qꝙ vlti/
ma cõditio ſpectei:vt.l.ſub diuerſis.⁊.l.qð traditũ.cuʒ.l.
ſe.j.de ↄdi.⁊ demõ.So.aliud in hẽditatibꝰ:vt h ⁊.l.ſi te
ſolũ de here.inſti.aliud in legatis:vt ibi. ¶ Querit gl.de
vna.q·⁊ vide gl.q incipit in ſpecie ⁊ adde in ſi.in pᷣn.⁊. S.j.
7.l.liber homo.S.ſi ita ſcriptum. .
— õditio adiecta in ĩſtitu
8 W m ſeruus. tione vꝛ in legato repeti
ta. b. d. Op. de.l. ſeruo alieno.S. ſi ab ipubẽ.
⁊.l.ſiq a ſilio.j.de le.j.⁊.l.ſi.de fideicõmil.li.Sol.ↄditio
q̃ vitiaret legatũ nõ vz repetita:ſʒ illa q nõ vitiaret legatũ
ſic vt h:qð declara vt dixi in.l.Iʒ.j.de le.j.⁊ articulũ iſtum
declaraui in.l.auia.S.j.j.de cõdi.⁊ de. ¶ Quero de quo
ſeruo loꝗtur hec.l.Gl.hic dat tres ſo. Pꝛima ꝙ erat ſer
uus ꝓpꝛius teſtõꝛis.⁊ iſta lec.ẽ viſſima.⁊ pone ꝙ ſeruꝰhẽ/
bat cohẽdẽ:als ille ſeruus nõ poſſet hẽre libertatẽ nec le/
gatũ nullo exiſtẽte hẽde:vt gl.ſequẽs dicit.Et iſta eſt vera
lec. Alij dicũt ꝙ erat ſeruus aliem.ſʒ iſta lec.ẽ falſa:qꝛ fuo

alieno non põt directo dari libertas:vt.l.ſeruo tuo.C.de

manumil.teſ.⁊.S.ti.ij.l.ſeruũ alienũ.Alij dicũt ꝙ ſeruo te
ſtatoꝛis tꝑe teſti ⁊ alienato viuo teſtõꝛe.iſta lec.ẽ vera:qꝛ p
alienationẽ ẽ receſſũ a libertate ⁊ remanet firmũ legatum
⁊ ſubſtitutio:vt..ti.ij.l.q filio.S.ſigs ſeruo.⁊ opʒ te intel/

ligẽ ꝙ hẽbat cohẽdẽ als nil valeret:ſʒ pᷣma magis placet:

qꝛ nullã cõtinet diuinationẽ. Dꝛ hic ꝙ in legato põt vi
deri cõditionẽ repetitã:q̃ro q̃ẽ iſta cõditio q̃ in legato vi/

det᷑ repetita: Glo.vr dicẽ de ↄditione adiecta in ĩſtitutiõe

ſ. ſi titiꝰ fuerit cõſul vt in gl.ſuꝑ vbo ↄditionũ.Alia glo.ſup

vbo extiterit dicit ↄꝛiũ.nam dicẽdo ꝙ deſicit cõditio inſti
tutionis ſi illa itelligeret in legato repetita legatũ nõ debe
ret᷑:de alia ergo cõditione ĩtellexit.Huiꝰ ꝛij timoꝛe Jac.

de are:dicit ſuꝑ hoc tex.repetitã ↄditionẽ ſtatute liberta
tis:vt.j.de Odi.⁊ de.l.auia.iſtud dictũ vꝛ falſũ:qꝛ tex.dicit
ꝙ libertas ſuit data pure ⁊ ſic nõẽ ſtatuliber:vt.j.de ſta.li
be.l. ij. Quid dicem ? Bꝛeuiter dico ꝙ cõditio adiecta in
ſtitutioni vꝛ repetita ⁊ hoc ꝓbat.l.auia.⁊ hec gl.ſuꝑ vᷣbo
extiterit male dicit:ſʒ intelligo nõ extiterit:qꝛ nolit eẽ hẽs.
Sʒ tu dicis quõ cũ ſeruus ſit neceſſari'ergo nõ põt repu
diare: Rñdeo ꝓut tu intelligis de ſeruo alienato a teſtõꝛe
ẽ carũ q; ẽ volũtarũ:ſʒ ſmn pᷣmã lec.dicit gl.ꝙ ꝑ hec verba
dat ſibi licẽtiã abſtinẽdi ⁊ ſacit de neceſſario volũtariũ:vt
l.vba.ð.e.⁊.l.coꝛneli.S.de hẽ.inſti.pone ergo caſũ ſic.dñs
reliꝗt ſeruo libertatẽ pure ⁊ eũ heredẽ ĩſtituit ꝓ parte ſpſ
ↄditione ſi titiꝰ ↄſul fact᷑ fuerit dato ſibi cohẽde:⁊ adijci᷑ ⁊
ſi heres eẽ noluerit vel ſi heres nõ extiterit lego ſibi cẽtuʒ.
⁊ oĩa ſũt plana.ad argumẽta ↄꝛia qᷓ ponuniĩ in glo.vltima
dic vt colligi ex his que dixiin.l.lʒ de le.j.ſequentem.l.

Auero h̊ dẽ plures ĩſtitu

vide per teibpſum.
— MWMlien Iſtã. lI. habuiſtis examinataʒ in.l.
Mlicr. nuciuei de cõdi.⁊ demõ.⁊ bꝛeui

ter. h. ð. Cõditio de nõ petendo in vltimis volun

tatibus p acceptilationẽ implet᷑. Idem ſi alio mõ de iure

peti nõ põt.h.d.¶ Op.⁊ videt᷑ ꝙ ipſo iure vir nõ põt pe
tere ſoluto mrimonio:vt.l.ij.S.ſo.ma.Glo.intelligit ꝙ ſe
cit vir pactũ de dote lucrãda.vel dic ꝙ etiã ſoluto mfimo
nio põt petẽ qꝛ hʒ actionẽ lʒ obſtat exceptio ⁊ petendo re
pellit ab hẽditate. ¶Itẽ vẽ ꝙ nõ ſufficiat acceptilatio:ſ
ſit neceſſaria cautio mutiana:vt.l.mutiane.ſ de cõdi.⁊ de.
So.qñq; referunt᷑ hec vba ſi nõ petiſſſet ad ius vt nõ pe/
tas de iure ⁊ tũc implet᷑ꝑ acceptilationẽ:qꝛ amodo nõ po

teſt petẽ vt h: ⁊ ita loqtur vltimũ mẽbꝛũ dicte.l.mutiane.j.

de cõdi.⁊ demõ.qñũq; referunt᷑ ad factũ vt nõ petas de iu/
re vel de facto ⁊ tũc nõ ſufficit acceptilatio:vt dicta.l.mu/
tiane.ꝓut loqtur de mutiana:ſʒ in dubio iſta vba reſerun
tur ad ius in vltimis voluntatibꝰ:vt.l.lʒ.j.vt le.no.ca.⁊.l.
auia in ſi.j.de cõdi.⁊ demõ.ſecꝰ in ↄctibꝰ qꝛ intelligit de iu
re vel de facto ⁊ ꝓmittẽdo nõ petere nõ implet᷑ cõditio:vt
l.vbi pactũ.C. de trãſac.⁊ no.in.l.ſiue apud acta.e.ti.⁊.l.)
circa ſfi.gl.magne.C. de pac.⁊ dixi in.d.l.mutiane. HW
B Si cõditio non

Siquis hereditarium. t plen ve iu⸗

re ſufficit ꝙ ĩpleat de facto.h.d. Vides h̊ ꝙ nõ ẽ dictio ſi
⁊ tñ ẽ cõditio.allegat.l.j.ðe ↄdi.⁊ demõ.¶ Op.ꝙ nõ ſuf
ficiat impleri cõditionẽ de facto:vt.l.hec cõditio de cõdi.
⁊ demõ.⁊.l.j.in ſi.S.qð qſq; iuris.⁊.l.ita qdẽ ſi mã.ita fu.
ma.So.nõ ſufficit ipleri de facto ſi de iure põt ipleri: als
ſec vt hic.hãc mãm tractãt doc.i.d.l.ea qdẽ.⁊ Di.in.l.q
dã cũ ſiliũ.j.de v.ob. dixi plene in.l.ↄtinuꝰ.S.cũ qs.e.ti.
Op. ꝙ iſta ↄditio tanq; impoſſibilis reijcitur: vt.S.e.
ti. l.j. Solue vt ibi.
Subſtitut eſt p

Siquis teſtamentum. pii inſtitutꝰ.vel

ſubſtitutio eſt ꝓpꝛie inſtitutio.h.d.
E No. rõnẽ huĩ.l.qꝛ ẽ nõ.C Op.
— Tuus. de.l. talẽ in pᷣnci..ti.j. So.ibi fuit
data libertas bis.pᷣ pure. ſub ↄditione:iõ valʒ

yx pᷣma datione. ¶ Itẽ op.hẽditas nõ põt dari ĩ diẽ vel

ſub ↄditiõe.l.hẽditas..ti.ij. So.hẽditas ſola nõ põt da/
ri in diẽ vel ſub ↄditione:ſʒ cũ libertate ſic.
„Ter ex fratribus. mixtaſ
ipedit ꝑ caſũ diſpõ deſñicit:vt.l.in teſtõ de cõdi.⁊t
demõ. ⁊c.·l.legatũ de odi.inſer. So.hic erat ĩſtitutio pura:

ſz diuerſarũ poꝛtionũ cõditionalis:vt.j.l.ꝓxi.¶ Opp.ſi

vn fratrũ ducit ſoꝛoꝛẽ ĩ vxoꝛẽ mr̃imoniũ ẽ illicitũ:⁊ ſic ↄdi
tio ẽ turpis vt ex de cõſan.⁊ affi.c.nõ dʒ.So.de iure cano
nico mr̃imoniũ tale ẽ ꝓhibitũ:ſj im has.ll.eſt permiſſum.
AQuero qd ſi vn de ſribus duxit illã ⁊ alius erat para
tus ducẽ ⁊ illa noluit:q̃ro q̃liter diuidant᷑ ipſa bona: Gl.
dicit ille q ducit hẽbit dodratẽ alter qᷓdrantẽ:q; certũ erat
ꝙ duob nubẽ nõ poterat.vide glo.qᷓ icipit ꝗd ſi alteri cẽ.
Iſtud qð dicit lex qñ oditio nõ ſtat px me habet᷑ ꝓ ipleta:
ẽ verũ niſi volũtas defũcti repugnet volũtati alioꝝ:ſ h re/
pugnat volũtas defũcti:qꝛ ꝑmittẽdo ꝙ nubat vni vi phi/
bere ꝙ alij nubat: ⁊ ſic hẽs ꝙ leges q̃ dicũt ꝙ ↄditio qᷓnõ
ſtat ꝑ hẽdẽ habetł p ĩpleta:ẽ verũ niſi volũtas deſũcti repu
gnet.ita vidiſtis in.l.oditionib in pᷣn.j de ↄdi.⁊ de.⁊ hoc
idẽ no.ꝑ gl.j.de v.ob.l.in executione.S.ſi.

— . Conditio que con
( 3P Midam in ſuo. tinet inhbumanita/

tem reſpuii ⁊ ex ſermonibus incongruis pᷣſumii
quis nõ ſane mẽtis niſi ꝓbei cõtrarium.h.d. ¶ Nota
ex qualitate ſermonis pꝛeſumit ſurioſus.ſimile de tu.⁊ cu.

da. ab his.l. is qui.S.pᷣmo.⁊ habuiſtis in.l.apud iulianũ.

in fi. . de le.j. ¶ Op.d⁊ hic ꝙ iſteq talẽ cõditionẽ appo/
ſuit plumit ſurioſus..j.de cõdi.⁊ demõ.l.meui. Dicit gl.
hic ſpeciale fauoꝛe humane religionis.vel dic vt ibi dixi.
¶QAQuero quõ põt iſta ſuſpitio ſubmoueri ⁊ ꝓbari ꝙ ſit
ſane mẽtis:⁊ ex bis vbis nõ pᷣſumat furioſus? Reſpõdeo
hoc magis ↄſiſtij in facto qᷓ in iure:qꝛ erat iocularius qui
canſa ludẽdi talia teſtamẽta ſaciebat vl faciebat cauſa hu
manitatis ⁊ reduct᷑ eſt ad magnã cõtritionẽ:ſuũ coꝛpꝰ de
ſpiciebat: vñ cõſulo ꝙ notari cauſa ĩſerat in teſtõ qñ ta/
lia ſcribunt. ¶ Itẽ qro ꝗd vult dicẽ tex.in memoꝛiã hu/
mane cõditionis: Rñdeo duobꝰmodis qꝛ hõ fuit de ter/
ra creat᷑:⁊ iõ in terra ſepelii ⁊ in terrã reuertiü.vel dic ꝙ
ille ꝗ tradidit eũ terre facit in memoꝛiã cõditionis huma

ne. ¶ Altimo gl.ĩducit ad qõnẽ hic in ſermonibſtultis

pᷣſumit ſtult

dñs ſi vtat poſſeſſione:lʒ nõ vere ſit dñs qð tene mẽti. Sʒ
gl. alibi dicit ↄꝛiũ:vt no.in.l.ij. C.de ꝓba.⁊.l.cũ res.eo.ti.
vbi dicit ꝙ ex poſſeſſione ꝗs nõ pᷣſumit dñs. Sed Ja.de
are. diſtinguit plene.ſʒ ego dico ⁊ ſũ alibi ſolitꝰ diſtinguẽ

ſi qᷓrat᷑ vtrũ dũ ꝗs poſſideat tanqᷓ; dñs pᷣſumii dñs:Diſti/

gue:aut dñiũ deducit in iudiciũ ꝑ modũ actionis aut per
modũ exceptionis. Mꝛimo caſu aut pᷣncipalr intẽtat᷑ vt i/
rei vẽdicatione in q̃ ncipalr venit dñiũ:aut incidẽter qꝛ
ẽ talis act in quo venit dñiũ incidẽter. Pꝛimo caſu dñiũ
dz ꝓbari directo de iure gẽtiũ vel ciuili:vt.l.in rẽ.S.de rei
ven.⁊.l.ita vt ſi fur.S.cõmo.⁊ ibi nõ.⁊.C.de nõ nu.pec.l.

j.⁊ qð ibi nõ.ſallit qũ agii Zᷣ eũ q violẽter accepit:vt.l.ſiqs

einpp.v.ſʒ hec ſup illis.C. de pᷣſcrip.xxx.an. Scðo caſu qñ
dñiũ in iudiciũ deducit᷑ incidẽter:⁊ tũc aut qs ad ꝓbatio/
nẽ dñij iducit poſſeſſionẽ de pñti ⁊ pſumit dñs. Ita h̊ ĩtelli
git gl. ⁊ expᷣſſe no.in.l.ſicuti.S.ſi qᷓrat᷑.ſi ſer.vẽ.⁊ ẽ tex.cũ
gl. S. ſami. her.l.j.Et facit qð no.p Ci.C.ꝗ ſit lõ.cõſue.l.ij.
in qrta.q.pᷣncipali in fi.ſcõe qõnis. Nec ob..ad.l.acqꝗ.l.
itẽ mella.S.pe.vbi dñiũ venit in iudicio ĩcidẽter ⁊ tñ bone
ſidei poſſeſſoꝛ nõ habet᷑ ꝓ dño:qꝛ ibi ↄſtabat ↄꝛiũ.ſ.eũ nõ

eẽ drim. ⁊ ſic pdicta ĩtelligo niſi ↄꝛiũ appareat.Aut ad ꝓ

bationẽ dñij ĩduci᷑ poſſeſſio de pᷣterito:⁊ iſto caſu poſſel/

ſio nõ facit quẽ pſumi dñm:vt.l.⁊ q̃ nõqdũ ſũt. S.qdð dicit᷑.s.

de pig.ac.⁊ no.p glo.in.l.ij.C.de ꝓba.ſfacit qð ſolet dici

P doc.in.l.cũ res.C.e.ti.⁊ qð ſolet notari ꝑ doc.iĩſti.de ac.

S.itẽ ſeruiana.ſi vo dñiũ deducit in iudiciũ ꝑ modum exce
ptionis:⁊ tũc aut poſt füdatã intẽtionẽ actoꝛis ⁊ nõ pᷣſumi
tur dñs:vt.C. de ꝓba.l.ſiue poſſidetis.aut añ intẽtionem
actoꝛis fũdatã:⁊ tũc pᷣumit᷑ dñs:vt.l.ob maritoꝝ.⁊ ibi gl.
C.ne vx.ꝓ ma.⁊.l.j.⁊ qð ibi no.C. de pᷣuileg.ſiſ.facit.j.de
ſolonibꝰ.l.titia.⁊ ibi tetigi. Ad pᷣdicta etiã facit.C. de ag.
⁊ cẽſi.l.litibꝰ li.xj.⁊ ſic dʒ intelligi qð no.ĩ.d.l.cũ res.C.de
ꝓba.⁊.l.iiij.e.ti.facit ad hoc q̃dã gl.q̃ vi velle ꝙ etiã fama
qñq; ſufficit ad ꝓbationẽ dñij:vt nõ.in dicta.l.iiij. C. de/p
ba.⁊.l.atq natura.S.cũ me.s.de neg.ge.

— 2 2 Sed qro an ſine effectu co/
4 e te ameto. gitauerat. Gl. dubitat vitas

eſt ꝙ ſine effectu cogitauit: vt Aʒo dicit in.l.diuus.C. de
iure codicil.⁊ inſti.de codicil.S.ſi.
filin g Filio inſtituto ſub cõditione po
IIIIB. teſtatiua qᷓ nõ põt iĩpleri vltimo

vite ſpũ decedẽtis anteq; ipleat cõditionẽ ſit locꝰ
ſubſtituto ⁊ veniẽtib ab iteſtato ipſo viuo:ſecꝰ ſi in ea cõ/

ditione q̃ vltimo vite ſpũ põt adipleri:qꝛ tũc ipſo moꝛtuo
admittunt᷑.h.d.Et diuidit. Pꝛimo ponit thema ⁊ qõneʒ.
Scdo qõnẽ auget ponẽdo dubiũ bimẽbꝛe.Tertio reſpõ/
det pᷣmo dubio ⁊ illud ꝓbat ꝑ ſile. Quarto rñdet ſecundo
dubio. Quinto ponit vnũ caſũ ſilem pᷣme rñſioni.ſcða ibi

cuʒ nõ ſufficit. tertia ibi nã ſuꝑioꝛ.qrta ibi altera vo.ꝗqnta

ibi quẽadmodũ.Et iſta ẽ valde difficil lex. ¶ In tex. hẽs
erit.ſ.ĩſtitutꝰ iſtituerat.ſ.vulgartier ⁊ fili decedat anteqᷓ;
pareat ↄditioni q̃rit an nepotes admittant᷑ eo moꝛtuo vel

ſeu furioſus: Dicit glo.ꝙ eodẽ modo pᷣſumit

De iure deliberãdi.

eo viuo: ¶ In tex.quẽadmodum nepotes ſilio viuo ⁊ in
actu moꝛtis exiſtẽte admittant ad hẽditatẽ aui in pᷣmo ca
ſu:vt hic.⁊ ita hec dictio quẽadmodũ nõ ad ꝓxima:ſʒ ad
pcedẽtia refer᷑ im Di.C Dã h̊ ꝙ nepotes admittunt᷑ ſi/
lio viuo cõditione defecta:opponit ſiliꝰ illo caſu reꝑii pᷣte/
ritꝰ:⁊ ſic teſtm̃ ẽ nullũ:vt.l.cõmodiſſime..de libe.⁊ poſth.
⁊.l.pe.e.ti.Dicũt qdã ꝙ filiꝰꝗ ĩſtituit ſub cõditione qᷓ nõ
põt ĩpleri vltimo vite ſpũ dʒ in ei deſectũ exhẽdari.hoc ẽ
3 caſũ.l.ſi libert.S.exiſtimo de bo.libe.⁊ no.ꝑ doc.in.l.ſi
pꝛ.C.e.ti.¶ Ad ↄꝛiũ rñũde ꝙ ĩputet ſibi ſil q cõditionem
nõ ĩpleuit:vt.l.ſuus quoq; de hẽ.inſti. Dã h̊ ꝙ legatuʒ
cedit eo moꝛiẽte ⁊ trãſit ad hẽdẽ. Contra in.l.miles.S.pꝛo
parte ꝗ de le.ij. So.vt ibi dicã.⁊ facit ad hoc qð habuiſtis
in. l. vlti. j.qñ di.le.ce.⁊.l.ab oĩbꝰ. S.cũ ꝗda de le.j. C Itẽ
dẽ h in v. altera.ꝙ nepotes erãt legitimi.Coõtra ille ẽ legi/
timꝰ qẽ ꝓximioꝛ tꝑe moꝛtis:vt.S.cũ aũt.iſti.de hẽdi.q̃ ab
iteſta.ſʒ hi nepotes nõ erãt legitimi tꝑe moꝛtis.Gl.reſpõ
det qũ ꝗs decedit nullo cõdito teſtõ tũc inſpici ꝗs ẽ pꝛoxi
mioꝛ tꝑe moꝛtis:ſʒ ſi decedat cõdito teſtõ tũc ille d ꝓximi
oꝛ qẽ ꝓximioꝛ tꝑe quo teſtm̃ deſtituiũ:vt h̊ nõ.⁊ ꝓbat᷑ in/
ſti.de leg.agna.ſuc.S.ꝓximo.⁊ habuiſtis in.l.ſiqspoſthu
mos.S.ſi iliũ.S.de libe.⁊ poſthu.Sʒ pᷣmũ mẽbꝛũ qñ dece/
dit ĩteſtat ĩtellige ꝙ ille itelligi? pxim ꝗ ẽ ꝓximioꝛ tẽpo/
re moꝛtis vel cũ hẽditas defert᷑:vt ſi aliquis deceſſit relicta
vxoꝛe pᷣgnãte ĩiſpicit qs ẽ ꝓximioꝛ tpe quo part naſcitur
aboꝛtiuꝰ:vt.j.de ſuis ⁊ le.l.in teſtõ.S.pe.⁊.l.itẽ.S.j.de libe.
⁊ poſthu.qð maxime hodie ẽ veꝝ:vt iſti.de legi.agna.ſuc.
S. placebat. Op.dẽ h̊ ꝙ valet exhẽdatio qñ heres ẽ iſti
tut cũ fili moꝛiet᷑. Cõtra hoc ẽ exp̃ſſũ in.l.ſi ita.S.ſi.de li.⁊
poſthu. Hui ꝛij timoꝛe iſte v. quẽadmodũ.legii trib mo
dis pᷣncipalr. Pꝛimo ꝙ h̊ tex.nõ dicat ꝙ teſtm valeat im
mo ꝙ nõ valeat:⁊ hoc caſu teſtm̃ deſtituit᷑.i.nõ valet ⁊ ſic
refert᷑ ad ꝓximũ:⁊ ſic ſicut..deſtituit᷑ ſic hic lʒ nõ eodẽ mõ
nec eodẽ tpe:vt in gl.C Alia lec.pᷣncipalis ẽ ꝙ valet te/
ſtamẽtũ. Ad cõtrariũ rñdet gl.ꝙ hic hẽbat aliũ cohẽdem
exneũ pure iſtitutũ cui aditione poterat cõſirmari exhe/
redatio ⁊ fuit cõſirmata:ſʒ in.l.ↄtraria nõ hẽbat cohẽdeʒ
hec ſo.ẽ vera in ſe lʒ nõ ↄtinet diuinationẽ.ſʒ tũc ſubſtituẽ
do inſtat᷑ ſm hoc quõ teſtm̃ deſtituit᷑ vt ĩnuit in l̃a quẽad/
modũ ⁊c.Gl.rñdet deſtituit.i.irreuocabilr firmat moꝛte
ſilij qi amodo nõ hʒ locũ q̃rela. vel dic deſtituii.i.annullat᷑
viuo ſilio ⁊ q̃rela intẽtata:vt tã git᷑ in fi.gl. ¶ Alij dicũt in
l.ↄtraria dẽ ꝙ fil nõ põt exhẽdari poſt moꝛtẽ hoc ẽ veꝝ
ſi filiꝰ ĩſtituat᷑ ſub cõditione caſuali:ſec ſi ſub ptãtiua ⁊ in
eius defectũ exheredat᷑:qꝛ tũc põt exhẽdari poſt moꝛtem.
vide gl.j.ibi. Iſta ſo.ẽ falſa cõtra tex.l.ſuus quoq;.S.ſʒ⁊ ſi
filio.. de hẽ. ĩſti.vbi tex. dicit ꝙ ſiliꝰ nõ põt exheredari in
defectũ cõditionis mixte vel ptãtiue:q̃re dic ꝙ v.quemad
modũ.reſert ad pᷣmũ caſũ nõ ad ꝓximũ ſᷣm Di.⁊ ſic ceſſat
cõtrariũ.ſ.ꝙ ſi filꝰ exheredetł ⁊ ali iſtituit᷑ cũ filius moꝛiet᷑
nõ dico poſt moꝛteʒ:tũc valet exhẽdatio q; ſilio viuẽte ⁊ in
actu moꝛtis exiſtẽte ille põt adire nõ vitiat teſtm in vita.
Nec ob:il.ſi .ita.qꝛ ibi poſt moꝛtẽ ſilij fuit aliiſtitutꝰ:hᷣ cuʒ
moꝛie᷑ ſᷣin Jac.de are.Et ex hoc hẽs tria mẽbꝛa:q; qũq;
qs exheredat᷑ ⁊ ali iſtituit poſt moꝛtẽ ei:⁊ tũc aut hʒ co/
heredẽ ⁊ valet vt h̊ͥ m lec.aut nõ hʒ coheredẽ ⁊ tũc nõ va/
let:vt.l.ſi ita in ſi.aut ſili exhẽdat᷑ ⁊ ali iĩſtituii cũ filiꝰ mo/
riet nõ dico poſt moꝛtẽ tũc valet exheredatio: ⁊ viuo ſilio
⁊ in actu moꝛiẽdi exiſtẽte admittit heres ĩſtitutꝰ: poſt moꝛ
tẽwo nõ poſſet adire vt h̊ di. C Sed q̃ro ſi admuttunt᷑ ne/
potes cũ ẽ in actu moꝛiẽdi an q̃rãt ipſi filio pꝛi eoꝛuʒ:⁊ ſic
poſt ex ꝑſona ei hẽat iure ſuo: Gl.arguit ꝓ⁊ cõtra vide
gl. q̃ ĩcipit ſubſtitut ibi ſʒ an cc. Ja.de are.tʒ ꝙ nepotes in
actu moꝛiẽdi nõ q̃rũt pꝛi ꝑ.l.fi.in fi. C. de bo.q̃ li.allegataʒ
in glo.Ego puto cõtrariũ.ad ꝗd eniʒ eẽt facta diſputatio
in hac.l.an viuo ſilio vel eo moꝛtuo nepotes admittãtur
q̃re puto ꝙ qrãt filio ⁊ ex ꝑſona ſilij hẽant. Gnse- ad 1.
ein ſi.

— — — —. — — — — —— ————M *

— — — — —

—— —.

Iin
dad
lſ,
pte/
ſb.
n
ocè
Ila
nen
utp
Po

— — — —

—— — —— —

BDe iure deliberãdi.

ſ.in ſi. C. de bo.qᷓ li qꝛ dico ibi loqꝗtur ĩ vſufructu q nullus
eſt cũ incõtinẽti recedere ſperaĩ qð eſſet ĩ eo ꝗ ĩcõtinẽti de

bet moꝛi:hic loꝗtur ĩ pꝛopᷣetate q̃ aufert vtilitatẽ ei qui in

continẽti debet moꝛi:qꝛ trãſmiſit ad hẽdes ſuos.hoc pꝛo/
bat tex.in.l.iijj.in ſi.x.l. ſe.j.qñ di.le.ce. Sʒ tũc inſtat: ſlli/
uſfa.nõ põt acqrere hẽditatẽ niſi iuſſu pꝛis: vt.l.ſiqs mihi
bona. S.iuſſũ.de acꝗ.hẽ.̊ ſllius dũ ẽ in actu moꝛiẽdinon
põt iubere:g nõ eẽt poſſibile ꝙ iſtis nepotib qᷓrat᷑ heredi
tas in vita ſilij. Rñdeo.dico ꝙ filiꝰ eſt ſuus heres aui nec
reqꝗritur iuſſus: ⁊ ſili efficii heres pꝛi ſuo ꝑ mediã pſonaʒ
nepoʒ velit nolit ⁊ ẽ neceſſariꝰhẽs:vt.l.filius patroni.j.de
bo. li.⁊.j.de acqꝗ.here.l.qui in aliena.S.iterdũ.Et ſi tu di/⸗
cis an per ſe vel ꝑ aliũ titi ſuerit hẽs ad qꝗd ꝓdeſt: Reſpõ
deo ad multa.Et ſm hoc q̃ro vtrũ ĩter moꝛtẽ ⁊ aditionẽ ĩ
ſuo hẽde ſit dare mediũ: Iſtã q̃ſtionẽ foꝛmat Di.i.l.nam
nec emãcipat.j.de le.j.et glo.ſũt ðꝛie.nã ĩ.l.ſi alienũ.S.in
exneis.de here.iſti.dicit ꝙ nõ eſt dare mediũ.ↄꝛiũ notat᷑ ĩ
l. iulianꝰ.j.de cõdi.⁊ de.⁊ h̊ videt᷑ caſus ꝙ iter moꝛtẽ ⁊ adi
tionẽ in ſuo berede ẽ mediũ.nã h̊ nepos ẽ heres ſuus pꝛi
nõ ſtati ſj qũ pat᷑ moꝛiet. Itẽ videi tex.j.ad ſyll.l.j.S.ſi pat
⁊ibi tetigi In ↄꝛiũ videt᷑ tex.in.l.ſi poſt moꝛteʒ.j.de le.j.et
l.qſitũ. S. pꝛeſẽti.eo.ti. ¶ Aduerte:habes diſtiguere q̃tu
oꝛ caſus. Aut q̃ris de ſucceſſiõe ex teſtõ: aut ab iteſtato.
Pꝛ caſu aut fili eſt inſtitut pure:⁊ ĩter moꝛtẽ ⁊ aditio/
nẽ nõ eſt dare mediũ.ita loqtur glo.i.l.ſi alienũ.⁊ tex.i.l.
ſi poſt moꝛtẽ.S.j.x.l.q̃ſtũ..pꝛeſẽti.j.de le.j.⁊ ſiquis omiſ.
cau.teſ.l.j.S.qui ſũt ĩ ptãte.⁊ alia gl.j.ad.l.ᷣfal.l.ſi creditoꝛ.
Aut eſt iſtitut ſub cõditiõe:⁊ põt eẽ mediũ iter moꝛtem et
aditionẽ: vt.l. in cõditionibꝰ. j. de ↄdi..de.⁊ h. ſj ſi loq̃ris
ĩſucceſſiõe ab ĩteſtato:⁊ tũc aut nullũ ẽ cõditũ teſtm̃: ⁊ nõ
eſt dare mediũ: vt i.S.ſui.inſti.de bere.q̃li.⁊ dif.qdð ĩtellige

ſcilʒ ꝙ nõ ẽ mediũ an ſit hẽs in certa parte:ſʒ in alia parte

põt eſſe mediũ.pone ꝙ deceſſit vxoꝛe pᷣgnãte: anteq; enĩ
partus ſit in vẽtre foꝛmatſili iã nat nõ eſt hẽs niſi ꝓ q̃r/⸗
ta:q; tres poſſut creari.Aut eſt iã creat part ita ꝙ amõ
Pnaturã plures creari nõ poſſũt: ⁊ tũc ẽ heres ſᷣm verita
tẽ: qꝛ ſi vn eſt cõcept eſt heres ꝓ dimidia:vt.l.cũ qdaʒ.S.
ſuũ.de acꝗ.here.vñ ĩ illa parte ẽ mediũ illð tps qͥ pẽdet an
partꝰſoꝛmet᷑. Itẽ ſi poſt ↄceptũ moꝛiet part in ventre erit
hẽs ĩ totũ: ⁊ ſic ſuit mediũ in illa parte. Idẽ ſi ſuerunt duo
fratres quoꝝ vn poſtea abſtinuit:⁊ hoc verũ de iure cõi:
ſ ꝑ reſcriptũ poſſet poſt moꝛtẽ effici ſuus: vt dixi in.l.gal
lus.S.⁊ qd ſi tm. . de li.⁊ poſt. ⁊ .ibi tãgit ꝑ gl. Aut aliqð ẽ
teſtm:⁊ tũc põt eẽ mediũ:qꝛ ille ẽ ſuus hẽs qꝗ ẽ ꝓximioꝛ tẽ/
poꝛe qꝗ teſtm̃ deſtituii:vt hᷣ et.l.ſi filiᷣ pai.e.ti.ꝓx.⁊ Bͥ ha/
bito reſpcũ ad ius ciuile:ſʒ ſʒ ius pᷣtoꝛiũ ſᷣm qð ſilᷣ põt ab/
ſtinẽ nõ eſt dubiũ ꝙ nõ ẽ dare mediũ:vt.l.nec emãcipatꝰ.
j. de le. j. Et hüc reſpectũ certe habuit gl.i.l.iulian noſter
j. de cõdi.⁊ demõ. tñ ſecuta aditiõe v a tpe moꝛ fuiſſe he
res poſtq;ᷓ nõ abſtinuit: vt.l.j.S.ꝗ ſũt ĩ ptãte.ſiquis omiſ.
cau.teſt. Et pᷣdicta va ſi qᷓrat᷑ de medio tꝑis: ſ de medio ꝑ
ſone ſec' etiã qͥ ꝗs eẽt ſuus ꝑ mediã ꝑſonaʒ alteri:vt.j.de
acq.re.domi.l.ſiꝗs ĩ aliena. ¶ Sʒ qro pꝛ ĩſtituit ſiliuʒ ſſᷣ
ↄditiõe ſi monaſteriũ itrauerit an põt iſtitui ſub tali ↄditi
one? Et vꝛ ꝙ ſic:qꝛ eſt ptãtiua ⁊ ſic valet vt h:⁊.l.ſuus qq;.
Di.tenet ꝛiũ:q; nõ ſufficit ꝙ ſit ptãtiua ſolũ: ſʒ opoꝛtzʒ ꝙ
ſit facil vt h: ⁊.l.ſuus qq;. ſec ſi difficil:vt.l.hec ↄditio X.de
2di.⁊ de.⁊.l.ij.eo.ti.⁊ ꝙ igredi monaſteriũ ſit difficile alle
gat Si.in auẽ.de monachis.S.j.coll.ij.

Be iure deliberãdi. Rubꝛica.

L — Bp. videi ꝙ ſeruus
— ſeruns ebeat hꝛe tp̃s ad de

ꝓponas.C.de here.iſti. So.ſᷣuus non
põt adire nec repudiare.Adire nõ niſi

liberãdũ: q; ipſe põt nõ adire: vt.l.cuʒ

pꝛecedat iuſſus: vt.l.ſis mihi bona.S.iuſſũ.j.de acq.hẽ.
Itẽ repudiare nõ põt:vt.l.j.S.per ſeruũ.j.de ſuc. edic.ſed
põt nolle adire:ſj ꝓpter hoc nõ dai tẽpus ad deliberan-
dũ. ¶ Quero ꝗd ĩ ſilioſa. Credo ꝙ debet dari pꝛi ⁊ filio
ſiml: qꝛ vẽter ſine altero põt repudiare:vt.l.is q hẽs.S.ſi.
7.l.ſe.j.ti.ij.ſʒ aliud ĩ ſeruo:qꝛ ſolus põt repudiare: vt.l.j.
§. per ſernũ.j.de ſuc.edic.dixi ĩ.l.legatũ.i pꝛima charta.j.
de le.j. Qũo ꝗd in monacho iĩiſtituto vel ſuccedẽte ab
iteſtato cui eqparabimſeruo vel ſilio: Effect eſtmagnꝰ:
qꝛ ſi fli repudiat pat᷑ nõ põt adire: vt.l.fi. S. vbi aũt.C. de
bo.q li.ſecꝰin ſeruo.de hoc ſcribo ĩ mã vulgar ſubſtitutio
nis:tñ ĩ hoc puto ꝙ eqpareti ſeruo cũ nõ ſit ſpes ꝙ ſibi fa/
r cto ſui iuris poſſit queri.
¶Ait pꝛetoꝛ. oter bic di dickt tpᷣs ⁊c̃. ꝙ vbi tpᷣs
nõ dicit certũ relinquitur arbitrio iudicis. Quero cui
dat tempus ad deliberãdum: Dicit glo.ꝙ heredi nõ le/
gatario cũ dãnũ non cõtineat:vt.l.ſi hereditateʒ.s.man.
Quid ĩ fideicõmiſſario vninerſali?: Ex rõne glo.videt᷑
ꝙ debeat hie tpᷣs ad deliberãdũ: qꝛ cõmodũ ⁊ icõmoduʒ
habet:vt habeg inſti. de fideicõ.hẽdi..ſiqs. ¶ Et ex hoc
cõcludit ad qſtionẽ vtrũ ſideicõmiſſariꝰvniuerſalis poſſit
ex ſua ꝑſona iĩuentariũ facẽ:Et dixi ꝙ ſic:q; iuentariuʒ ſit
ad hoc vt ceſſet deliberatio:vt.l.ſf.S.ij. C. de iure deli.ſed
deliberatio cadit ĩ heredẽ ſicut ĩ ſideicõmiſſariũ: ⁊c̃. ita
dixi i.l.in rõne.S.qð vulgo.ad.l.fal.⁊ ĩ Spe.de ĩſtru.edi.
§. dicto. . qd ſi hẽs nõ fecerit. ¶ Qüo tota die citant he/⸗
redes iſtituti vel veniẽtes ab iteſtato ⁊ iudex ſtatuit termi
nũ infra quẽ debeãt reſpõdere an velint eẽ heredes vl nõ
qro quãtũ tpᷣs debet dari:labes i.l.itaq;.tex.no.qꝙ de/
bet dari ad mintpᷣs cẽtu dierũ. ⁊ expꝛeſſius ĩ.l.j.S.largiꝰ.
de ſuc. edic. ⁊ ex hoc repꝛobaui glo.s.de hẽiſti.l.ſiqs iſti⸗
tuat.ſʒ hoc examiatur lati per gl.j.de acq.bẽ.l.quãdiu.
⁊ ibi dicã.¶ Itẽ qro dẽ h̊ ꝙ ſcðᷣa dilatio debet dari cau/
ſa cognita:hoc facit ad mãm.l.i pecuniarijs.s.de fer. Sʒ
qrit glo.ſi iudex dedit dilationẽ ſine cauſe cognitiõe:vtrũ
ſit ipſo iure nullũ: qdð ſub illa dilatiõe ſit vel valeat ſ ãnul
letur ꝑ appellationẽ ab ĩterlocutoꝛia de iure canonico vel
per appellationẽ a diffinitiua de iure ciuili: Rñ.vt dixi in

& l.æij.j.de regu.iuris.
f J Riſto ſcripſit.. ꝙ gs nõ debeat
*egere ĩſtrumẽta aduerſario. Cõtra in.l.is apud
Vquẽ. C. dðexdẽ. x.l.j..l. qui accuſare.e.tiiſ h cogit ꝗs ede/
re ĩſtrumẽta creditoꝛib. So.dicit glo.h̊ loqtur añ aditã
hẽditateʒ:qᷓ caſu ſit copia creditoꝛib hereditarijs: ſʒ poſt
aditionẽ nõ ſit copia:q; creditoꝛes incipiũt hĩe aduerſari
um: ⁊ hoc nõ ad fundãdã ĩtentionẽ ſʒ ad ſundã dã replica
tionẽ ſic: vt. l.f.. C. de eden.Iʒ ibi de hoc ſint opiniões.⁊ eſt
caſus in.l.pe.S.fi. ad.l.fſal. ¶ Qũo hic ſit copia iſtrumen
toꝝ heredi:de ꝗbus iſtrumẽtis loqtur: Rñ.de heredita/
rijs: vt.l.ariſto.de acq.here. vel etiã de inſtrumẽtis exiſtẽ
tibus penes creditoꝛes hẽditarios ſʒ quoſdã:vt glo.dixit
w fiet ſic: qꝛ iudex faciet ꝓclamari ꝙ gcunq; habet iſtru/
mẽta hẽditaria vel debet aliqua hãe ab hereditate oſten/
dat infra talẽ diẽ als ſibi piudicat: vt eſt tex.i.l.j. S. cũ dicit
j.ſicui pluſq;ᷓ ꝑ.l.falci.facit optime j. de acꝗ.here.l.ariſto.
AVltio hec.l.pbat vnũ videlʒ ego creditoꝛ habeo obli
gata oĩa bona mei debitoꝛis:⁊ volo ꝙ notari det mihiĩ/
ſtrumẽtü ꝙ habeo obligatũ nomen debitoꝛis mei.dico
debet dare copiã: vt h̊ ⁊.l.fi.j.dðe bo an in hol.
D, n tex.ibi ſine pᷣiudicio.ſ.aditiõis nõ
EGi maioꝛ. uterei qꝛ Per hoc nõ videt adire
Fm Bi. ¶ No. ꝙ pẽdẽte dilatiõe ꝑmittat heredi vẽdere
res hẽditarias.Cõtra.j.e.l.ait pᷣtoꝛ.vbi vi ſpale ĩ pupillo
Os ĩ maioꝛe ꝙ vẽditio ĩpediat. So.vt ibi dicã.
A

₰

No.tex.ibi enĩ abſurdũ dicd

. t pꝛetoꝛ. ⁊ẽ.dicit h̊ ꝙ ille ꝗq nõ põt alie/

— .

nare nõ pot actiões exercere. C Cõtra de.l. ꝓcuratoꝛũ.

De teſtamẽto militis.

ð.de ꝓcura.So.fateoꝛ ĩ eo ꝗ nõ põt alienare ſuo noĩe:ſʒ
ĩ eo ꝗ nõ põt alienare noĩe alterinõ ſequit᷑: g nõ põt acti
ones ĩtentare noie illꝰ:q;ꝛ põt habere mãdatũ ad agẽduʒ
nõ ad alienãdũ. Ad qð facit tex.⁊ glo.iĩ.l.eius ẽ nollej.de

re.iu. ¶ Itẽ op.de.l.ariſto.S.ſi maioꝛ.S.eo.ti. vbi ĩdiſtin

cte ĩ ꝑſona cuiuſlibet deliberanꝶ nõ ꝑmitti alienatio niſi
cauſa cognita.So.ibi loqꝗtur ĩ magna hẽditate: bic ĩ par
ua. Pꝛetea h̊ põt diminui cauſa veſcẽdi pupillũ:ibi nõ.ita
dicit gl.tu aũt aduerte q̃liter iſte.ll.ꝓcedãt qꝛ ſi maioꝛ de/
liberat de adeũda hẽditate ipᷣe deliberãs nõ põt alienare
deliberatiõe pẽdẽte niſi cauſa cognita:vt.l.ariſto.S.j.ð.e.
ſz ſi eſſet dat curatoꝛ bonis vel ipſe vel sali tũc põt aliena/
re ex cauſa ſine decreto iudicl res tꝑe perituras:vt.l.ſigqs
inſtituat.S.ſi.⁊.l.ſe.S.de here.iſti.ſʒ ſi pupillus deliberat:
etiã curatoꝛ dat bonis non poſſit alienare aliq̃s res etiã

tempoꝛe perituras niſi cauſa cognita: et idẽ puto ĩ qlibet

pſona infirma niſi cauſa cognita:hᷣ eſt caſus i.l.ſigs iĩſtitu/
atur. S. . .de here.inſti.⁊ iõ hic dicit pꝛetoꝛ diminui veta
bo:⁊ ſicloqꝗtur ĩperſonalit᷑ a quocũq;:ſed ĩ.l.ariſto.S.ſi ma
ioꝛ.loꝗtur perſonalit᷑.ſ.de ꝑſona e qdeliberat.
, B No. notabilẽ.l.⁊ mẽti te
UI ſuns. tda. ⁊ ↄcoꝛdat.l.ſi.C. de
re.here. QOppo. de illa.l.fi. C. de re.here.h dẽ
ꝙ; pmittii poſt repudiationẽ. Cõtra:ĩmo infra triẽniũ: vt
l. ↄia. So. itelligo illã 'm iſtã vt poſſit adire infra triẽniũ
cõputãdũ a tpe repudiatiõis ſi ſuit maioꝛ: vel ĩfra triẽniũ
cõputãdũ a tpe vtilis anni ſi fuit minoꝛ.⁊ ſic ẽ caſlus ſingu
larl ꝙ põt reſtitui maioꝛ de eo qð geſſit ĩfra q̃driẽniũ qð
dat᷑ ad reſtitutionẽ qdð eſt ibi ſpãle regłarit᷑:vt.l.doli mali.
. diuerſuũ.j.de noua. Itẽ oppo.de.l.iij.ð.de iu.et ſac.
igno.vbi poſt repudiationẽ nõ põt adire. Quidã dicunt
ꝙ ibi tacẽdo:hic expᷣſſe repudiãdo.Alij dicũt econtra.vi
de glo · ibi vel veri.ibi ſubſtitut vel legitim qui adijt.vñ ſi
lius excludit᷑ ab hẽditate mr̃na: vt.j.ad tertull.l.ſilij.S.j.

ſuũ aũt hẽdẽ adeũdo ab hẽditate pẽna nõ excludẽt infra

dicta tꝑa.ita loꝗtur h̊ ʒ Ja.de are.⁊ ſʒ hloꝗtur de hẽdi
tate pꝛna:ibi de hẽditate mr̃na.⁊ hec ẽ pa ſo. C Qũo g ⁊
reuoco ĩ dubiũ vtrũ hoc habeat locã ĩ quolibet ſuo tã ĩſi
lio qᷓ; nepote: Dic vt.l.pe.de repu.here.q̃ loꝗtur tm̃ de

hereditate pẽna:ſʒ iſta.l.loꝗtur ĩ quolibet ſuo: ⁊ ſic intelli
go.⁊ ita ſetit glo.ĩ.l.nõnunq;.j.de coll.bo. ⁊.l.iuſta ĩter/

pꝛetatiõe.circa ſi.j.de vᷣbo ſig. vbi pꝛis appellatio ĩtelligũ
de auo.ſic.l.fi.qᷓ loꝗtur de hẽditate patna ĩtelligã de aui⸗
ta.C Quũo qd de emãcipato? Olo.h̃ ⁊ ĩ.l.f.de repu.he
re.dicit idẽ ꝙ i ſuo per.l.nõnunq;.de coll.bo. So.l.non
nunq;.nõ loꝗtur de repudiate ſz volẽte ↄferre.Eſt g dicẽ
dũ de filio emãcipato qð dicà de filio repudiãte hẽditatẽ
mr̃nã:vt ꝓbatur expꝛeſſe.C. de iu.⁊ fac.igno.il.ij.⁊.iij.⁊ ibi

no.⁊ dixi ĩ.d.l.nõnunqᷓ;.Iʒ qdã dicãt idẽ ĩ flio emancipa

to qð in ſuo ꝑ.l.ꝓ herede.S.papᷣ.de acqꝗ.hẽ.qͥ.l.modicuʒ
facit:vt ibi videbiſ. ¶ Quid in hẽditate mr̃na vtrũ poſſit
penitẽ ſi repudiauit: Glo.ꝙ ſic.i.l.fi.de repu.hẽ. p.l.ſilij.
G. j.ad trebel.aduerte.l.ſilij.S.j.nõ loqtur in repudiãte:ſʒ
in eo ꝗ dixit nolo adire. naʒ ille ꝗ deliberat põt dicẽ nolo
adire: iõ nõ pᷣſumũ repudiare dicẽdo nolo eẽ hẽs: niſi ſit
elapſus ãnus poſtq; dixiſſet:vt.d.l.ſilij.S.j.ſʒ ſi repudiaſ/
ſet nunq; poſt pofſet adire: vt.d.l.ij.⁊.iij.C.de iuris ⁊ fac.
igno.⁊.l.ſicẽ. C.e repu.hẽ.circa qð dic vt dixii.l.ſilij.S.j.j.
ad tertul. ¶ Quũo infra quatũ tp̃ᷣs poſſet adire ille q ſem
per tacuit: Rñ.vſq; ad.xxx.ãnos ſi viuit:ſʒ ſi deceſſit ĩfra
ãanũ trãſmittit ius deliberãdi:als ſec: vt.l.qm ſoꝛoꝛẽ.⁊ ibi
no.⁊.l.antiqoꝛibꝰ.C. de iu.deli.de cuiꝰiurl deliberãdi trãſ

miſſiõe plene dicã.j.de re.du.l.qꝗ duos.in pᷣn. C Sʒ q̃ro

vtruʒ ille ꝗq repudiauit audiat᷑ ĩ perpetuũ volẽs adire?: In
ſuo dic vt hᷣ ⁊.l.ſfl.C. de repu.hẽ.in exneo ſi ẽ maioꝛ nõ au⸗
ditur:vt.l.ſicut.C. de repu.hẽ.ſed bñſicio ſideicõmiſſi põt

cogi:vt.l.nã qð.S.ſi.j.ad treb.ſi po ẽ minoꝛ tũc debet audi

ri:niſi bona ſide ſint alienata a ſubſtituto:vt.l.ꝙ ſi mioꝛ.S
ſceuola..de mĩo.⁊ ibi glo. C Qũo ꝗd ſi aliꝗs dixit nolo
repudiare: vel dixit hẽditatẽ ſibi nõ expedire: Dic aut h̊
ipſe dixit poſt tpᷣs datũ ſibi ad deliberãdũ:⁊ tũc iſta vᷣba ĩ
ducũt repudiationẽ: vt.l.ſʒ ſi alio.S.j.⁊.l.oẽs q.j.ad treb.
Aut hoc dixit añ petitã deliberationẽ:⁊ tũc iſta vᷣba cum
curſu triũ mẽſiũ inducũt repudiationẽ.tex.ẽ no.⁊ ſingula
ris ĩ.l.j.S.ſimili mõ.circa pᷣmã colũnã.cũ ſua glo.C.eo.ti.
Sed gd ſi dixit nolo adire:Dico ꝙ ĩ illo ꝗ dicit ſe nol
le adire cũ curſu ãni inducii repudiatio: vt.l.filij.S.j.j.ad
tertul.⁊ ita tʒ Ci.in.l.ij.C.de iur ⁊ fac.igno.lʒ Pe.ibi ali
ter dicat. facit qdð no.C. vñ li.l.ꝗ ſe patris.vbi vi ꝙ idẽ ſit
dicere nego me eẽ heredẽ:⁊ nolo eſſe hẽs.⁊ eſt rõdifferen
tie ĩter bec ⁊ ea q̃ dixi ĩ pcedẽti q̃ſtiõe.qꝛ hec vᷣba ſunt ab/
negatiua volunta deſicienſᷣ nec ponũt volũtatẽ ad aliqd
tẽdere:vt ſi dico nolo eſſe heres:nõ tñ dico ꝙ habeã ani⸗
mũ repudiãdi ſʒ magis differẽdi:vt no.i.d.l.ij.C. de iurl et
fac.igno. Idẽ ſi nego me hẽdẽ:vt no.i.l.ꝗ ſe pꝛis.ſʒĩ q̃ſtio
ne pᷣcedẽti vᷣba ponũt aliquã volũtatẽ adeſſe cũ dico volo
repudiare hẽditatẽ: vel dixit ſibi nõ expedire hẽditatẽ vł
ſimilia: ⁊ iõ vel ĩiduciũ repudiatio ſtati: vel ĩducit cũ curſu
mĩoꝛis tẽpoꝛis:eadẽ rõne iſta vba volo adire:vl puto mi
bi hereditatẽ expedire:ſi ꝓferant᷑ poſt tp̃s datũ ad delibe
rãdũ induceret aditionẽ:vt.d.l.oẽs ꝗ.ad treb.als poſt la
pſũ ſpatiũ triũ mẽſiũ:vt.d. .ſili mõ.dicta verba ponũt ali
quã volũtatẽ:⁊ iſta ſũt vtilia ⁊ ſinglaria.C Sʒ quid ſi p/
toꝛ ſtatuit certũ tpᷣs infra qð debeat adire vł repudiare:⁊
nil facit:Dic qñq; illud tpᷣs ſtatuitur ei ꝗ eſt iſtitut ſub cõ

ditiõe poteſtatiua vel mixta ⁊ tũcelapſo tꝑe habet᷑ ꝓ re/⸗

pudiãte:ſʒ ꝓ adeũte nõ põt haberi cũ ↄditio nõ ſit ĩpleta:
vt.l.ſiqs inſtituat᷑.S.de hẽ.inſti. ⁊.l.ſi ſernꝰ.j.de bo.auc.iu
di.poſ.Qñq; illud tẽpus ſtatuit ei ꝗ ẽ ĩiſtitut pure: ⁊ tunc
aut ſtatuit ad petitionẽ ſilij exhẽdati qui vult intẽtare q̃re
lã:⁊ dic vt.l.ſcimꝰ. .ſi.C. de inoffi.te.Qñq; ſtatuit ad peti

tionẽ creditoꝛis:⁊ tũc elapſo tpe habet᷑ ꝓ adita: vt.l.fi.S.

ſʒ qꝛ quidã.⁊. S.ſe.C.eo. Aut ſtatuit᷑ ad petitionẽ ſubſtitu
ti:⁊ tẽ elapſo tꝑe habet᷑ ꝓ repudiata: vt.l.q;diu.⁊ ibi no.
ſ.de acꝗ.here.⁊ ſic iſta.l.nõ coꝛigil:lʒ glo.dicat eã coꝛigi
in.d.l.fi.S.ſj qꝛ qdã.⁊ male:⁊ ibi doc.repᷣhẽdũt ipſã.Ego
dixi ꝙ ulle ꝗ dixit hereditatẽ nõ expedire vel nolle adire.
Iſta vᷣba nõ inducũt repudiationẽ niſi cũ curſu certi tꝑis
vt.S.dixi.hoc ẽ veꝝ niſi ſit cõpulſus adire:vel ſi patũ ſe cõ
pelli tũc quãtũ ad ſuũ dãnũ habetur ꝓ repudiãte ⁊ ſic nõ
põt adire:vt.l.nã qð. S.ſiqs cõpulſus.⁊.l.ita tñ.S.ſi pꝛonꝰ
j.ad trebel.⁊ibi dixi.et habei inil vener aliter. Cde inſti.
„ c.-1. et ſubſti.
C(4 Wi filium. 8. hac matia vidiſtis ple/
Wne tn.l.ex facto.S.ſiquis rogatꝰ.ad trebel. ⁊ in.l.
gener alit. C. de inſti. ⁊ ſubſti.

C Incipit liber ꝗntus de teſtõ milit. Rubꝛica.

¶Querit Di.ſuꝑ hac rubꝛica quot ſũt milisᷣ pꝛiuilegia.
que latius dic in.l.neq;..ij.eo.ti.

Op. ꝙ miles de/
Jlitibus. beat lar iure com
muni:vt.C. e.l.pe. Huiꝰcõtrarij timoꝛe
glo. ſoluit diſtiguendo tres caſus.vide
glo.q̃ ĩcipit a ſolẽnitate.⁊ iſtã.l.induxi
ſemel ad pulchꝛã q̃ſtionẽ. Cauet᷑ ſtatu/
luitaß aſſiſij ꝙ in maleſicijs poſſit ꝑ/
neniri ad cõdẽnationẽ nõ obſtãte vlla iuris ſolẽnitate dũ
modo cõſtet de maleſicio:mõ teſtes fuerunt examĩati die
veneris ſãcti:q̃rit an poſſit ꝑueniri ad cõdẽnationẽ: Ego
fui imaginatꝰquid vult dicẽ nõ obſtãte iur ſolẽnitate.Et
reſpõdeo ꝙ tãtũ eſt dicere quãtuʒ ad pᷣma iura naturalia
redeamus.ꝓbo hoc. De iure naturali oẽs liberi naſcebã
tur:⁊ poſtea

i
b.

t.
l

— —. —

— — —

ſic : vt.l. luti. j.e.ibi legitimis pbatiõib

BDe teſtamẽto militis.

tur:⁊ poſtea ſuꝑuenerũt bella ⁊ cõcupiſcẽtie ⁊ inde ſecuta
ſunt mr̃imonia.⁊ quidã ſũt legitimi ⁊ quidã nõ:quidã libe
ri ⁊ quidã ſerui: vt ĩ auẽ.qui.mo.na.effi.le...liceat.mõ qũ
iperatoꝛ reſtituit natalib reſtituit ad pᷣſtinũ ius nõ obſtã/
te iurl obſeruatiõe:vt.d.s.liceat.⁊ ĩ auẽ ꝗq.mo.na.effi.ſui.
§.illud.⁊ mõ ĩ ꝓpoſito cũ dicit nõ obſtãte iurl obſeruatio
ne:tãtũ eſt dicẽ quãtũ redeamꝰad pꝛiſtina iura naturalia:
ſz de iure naturali ĩ oꝛe duoꝝ vel triũ ſtat oẽ verbũ:vt ĩ.c.
nouit.ex de iudi. Itẽ ſolẽnitas ſeriarũ ẽ de iure ciuili:nõ
nãli:vt.l.oẽs.la.ij.⁊.l.actꝰ.C. de ferijs.q̃ põt ꝑ.l.tolli: etiã
ſi eſſet i honoꝛẽ dei inducta:vt.l.ꝓuĩciarũ pᷣſides.C. de fe/
rijs.⁊ ibi dixi.Itẽ iuramẽtũ ẽ de iure ciuili:vt.l.iuriſiurã/
di.C.de teſti.dũmodo patri deſeſio nõ auferat᷑: qꝛ defẽſio
ẽ de iure nãli:vt.l.vim.de iuſti.⁊ iure.⁊.c paſtoꝛalis.ex de
re iudi.in cle.⁊ hoc ꝓbat᷑ in tex.vbi milites pñt teſtari q̃/
litercũq; volunt: qꝛ remiſſa eſt eis iur ſolẽnitas:debet tñ
duob teſtib pꝛobari.ad idẽ.C.ſami.hercil.l.ñ. Sʒ an qñ
iſti teſtes examiabunt᷑ ĩ iudicio reqrit iurlſolẽnitas: Rñ.
. naʒ ĩ eo qð venit
expediẽdũ ꝑ ipſũ militẽ eſt remiſſa ſolẽnitas vt h:ſ ĩ eo qð
venit expediẽdũ ꝑ iudicẽ vel ꝑ dereck ſecꝰ:vt.j.e.l.ĩ frau/
gem. F. fi.
J miles. llud qð ex noſtra volũtate de
pedet itelligimur facere oĩ iure qͥ meli facẽ poſ/
ſumus.h. d. C No. tex. ibi neq; enĩ ⁊cc. Sʒ ꝗd ĩ ↄctib vbi
quis põt ᷣhere tanq; tutoꝛ ⁊ tanq; pᷣuata pſona ⁊ ↄtraxit
ſimplIr: De hac.q.dicã ĩ.l.ſi poſt moꝛtẽ.S.j.qũ ex ſac.tu.
Di.inducit hãc.l.ad.q.cõpꝛomiſi ĩ titiũ tanq; ĩ arbitriuʒ
⁊ arbitratoꝛẽ ⁊ elegit viã arbitri:an poſſit redire ad aliaʒ
viã: Dixi in.l.ſi dñiuʒ.j.de ſurt.⁊ Spe.ponit ĩ ti.de arbi.
. ð.ſequit.y.qꝗd ſi cõpꝛomiſſũ.
Ar Igezʒ intelligo in auẽ.ex cauſa.
AI ure:g.ala auẽ.nõ habet locũ vbi te/
ſtatoꝛ facit legata magna ⁊ nõ cogitat de ſilijs vel ignoꝛat
vxoꝛẽ pᷣgnãtẽ.ꝓbat᷑.j.e.l.milii.S.miles.⁊ ꝓbaiĩ in auc.ex
cauſa.C. de li:pꝛe.⁊.S.de iniu.rup.⁊ irri.tel.l.ſilio pᷣterito.

SSerno debet itelligi Fʒ odi
E militari. tonẽ pſone ad u di zi.
. d. C No. tex. .ibi nã cũ. Oppo. ꝙ cõdẽna/
tus de ctimĩe capitali nõ poſſit facẽ teſtm̃: vt.l.ſiqs exhe/
redato.S.irritũ.S.de iniuſ.teſta. So.iĩtellige h̊ iudice vłpᷣn
cipe ꝑmittẽte ĩ ſnia:vt.l.ſiqs.in pᷣn.S.miles.j.de le.iij.⁊.j.
de vetera.mi.ſuc.l.j.⁊ no.ĩ.l.ex militibꝰ.C.e.⁊ ſac̃ ad q̃ſtio
nẽ:an iudex poſſit reſeruare notario cõdẽnato de ſalſoiq;
poſſit facẽ inſtrumentũ.Et videt᷑ ꝙ ſic.doc.dicũt ꝙ cauſa
cognita põt:als nõ:vt.l.nõ põt.j.de ſurij.⁊.l.diuus:jde ĩ/
iur.⁊ ibi videt᷑ caſus.Ci.ponit ĩ.l.ex militari.C.e.¶ Op.
de.l. ſiqñ. C. de ĩoffi. teſ.vbi debet ſacẽ de iure cõi.So.hic
ideo: qꝛ ſi cũ milite loqᷓbatur ĩtelligit ꝙ facit iure militari.
nã ſermo debet itelligi ſm cõditionẽ ꝑſone ad quã dirigi
tur vt hic:⁊.l.plenũ. .equitij.S.de vſu ⁊ ha.⁊ per Di.i.c.
ea q̃ a iure cõi.ex de regu.iuris.li.vj.

A gI α Lü. l. ſe. vq; ad. 5. fere. qᷓro an hẽditas
Gi filius. pꝛis nõ adita ſilio ſuo exiſtẽte ĩ poteſta

— —

te trãſmittit᷑ ad quẽlibet ſucceſſoꝛẽ vel nõ. Glo.diẽ ꝙ trãſ/
mittit ad ſuos:vt h̊ no.⁊ dicit tex.i.l.j.C.de his ꝗ añ ape.
tabu.ꝑ.l.apð hoſtes.C. de ſuis ⁊ le.⁊ videt᷑ caſus ibi.⁊ idẽ
tʒ in.l.ij. C. ad oꝛnci.ad exẽneos nõ:vt no.glo.in.l.ſi infti.
C. de iu.deli.⁊ idẽ ſẽtit ĩ.l.ſi fratris.eo.ti.hoc dictũ v ð ca
ſũ.l.nr̃e.⁊.l.de hẽditate.s.ſiliꝰq.de caſtrẽ.pecul.⁊.l.q du/
os.5.cũ in bello..de re.dubi.⁊.l.luti.j.de iu.ſil.⁊x.l.apud
hoſtes.de ſuis ⁊ le. In ꝗbus.ill.videt᷑ expꝛeſſũ ꝙ trãſmitti
tur ad quẽlibet.q̃re Mar.ſyll. ⁊ Ja. de bel. dicũt glo. eſſe
verã niſi fili ꝰimpediat adire iuſta ignoꝛãtia vel alio iuſto ĩ
pedimẽto:tũc enĩ ad quoſcũq; trãſmittit.nã oẽs.ll.allega
te ĩ glo.vident᷑ loqui vbi ſili impedi adire ꝓpter iuſtũ im
pedimẽtũ. Ita tenet in auẽ, de trien.⁊ ſemiſ..j.Alij doc.

tenẽt ĩdiſticte ꝙ traſmittitur ad quoſcũq; ꝑ pᷣalł.ll. ⁊ hãc
opi.tenet Ja. de are.? Pe.⁊ vltramõ.⁊ Ri.mal.⁊ De.i
l.apud hoſtes.⁊?⁊ Rai.de foꝛli.⁊ idẽ Nai.de mõte vbiano
tenuit cõſulẽdo.hãc opi:puto verã ⁊ ſepius ſic de ſcõ pſu
lui.⁊ iſta diſtictio iuſti ĩpedimẽti nõ placet ꝑ.l.liber hõ.F.
ſi.j.de ſtipu.ſeruo.vbi ẽ tex.ꝙ etiaʒ ille errauit in iure:tñ
exiſtẽtia ſui hẽdis hẽditaſᷣ pat᷑ne acquiſitionẽ operat᷑.⁊ ꝓ⸗
bo hac rõne.bñſiciũ abſtinẽdi ſuit ĩtroductũ ĩ fauoꝛẽ ſilio
rũ vt nõ teneant᷑ creditoꝛibꝰ:nõ in odiũ ſuũ: ſed ſi heredi/

tas nõ adita nõ trãſmittit ⁊ ſic puaret᷑ a legis iuriſditione

quã babebat de iure antiq iã illud bñnciũ eſſet in ei odiũ
iductũ qð eſſe nõ debet:vt.l.ſi fili qui pꝛi.S.de vul.⁊ pupil.
⁊.l.apnud hoſtes.C. de ſuis ⁊ le.ibi dicit ſua ⁊c.dices tu h
poſſet eſſe odiũ ſilij.qd enĩ ſi hereditas fili ſoluẽdo nõ elſ/
ſet: Dico ꝙ nõ eſt odiũ: qꝛ ſicut fil viuẽs habebat ptãteʒ
abſtinẽdi vel ĩmiſcẽdiita trãſmittit: vt.j.ti.j.l.ſiqs ſiliũ.S.
jec ibi no. C Cõtra hãc opi.ſacit .. ad tertulł.l.ijS.ſiquis
ex liberis.vbi videt᷑ caſus.ſʒ tene ſcðaʒ lec.poſitã ĩ glo.⁊ fa

cit g.j.de iure deli.l.ſi infãti.vbi dicit oẽs hẽditates. ĩtelli

gas.ſ.eneoꝝ.⁊ eodẽ mõ.C. de cadu tol.l.ĩ nouiſſimo.vbi
dicit hẽditates nõ aditas nõ trãſmitti:telligas.ſ.exneoꝝx.
CItẽ ð hoc ſac.l.j..Cde his ꝗ añ aper.tabu.vbi ex ſpã/
li bnſicio trãſmittũ hẽditas: ⁊ tũ loqtur de pꝛna. So.illa
l. loqtur de hereditate aſcendẽtiũ et etiã eoꝛũ qui in ptãte
nõ habẽt.⁊ inquãtũ loqtur de paterna hẽditate ꝗ habet
eũ in ptãte illa.l.nullũ ĩducit ſpale. Itẽ ſacit ð pdicta.l.cũ
antiqoꝛibꝰ. C. de iure deli.vbi v dici idẽ ĩ filio qð in exneo
ꝙ decedẽs trãſmittit ius deliberãdi.ſ̊ tu dic ſi filio ẽ ſtatu

tũ certũ tps ad deliberãdũ ⁊ decedit ĩteri eſt idẽ in ſuo qð

in exneo. ſed ſi nullũ tẽpus ẽ ſtatutũ tũc remanet differen
tia inter ſuũ ⁊ exneũ:quia ſuus ad quoſcũq; ⁊ qũcũq; trãſ
mittit: ſed eẽneus ĩſra ãnũ tm̃. C Itẽ quero cũ ſil repu/
diãs remanet heres:vtrũ exiſtentia ſui heredis operat᷑ vt
heres ſilij poſſit adire illud qð ipſe ſil repudiauit? Tex.
ꝙ nõ in.l.j.C. de his qui añ aper.tabu.Iſtã materiã lati
tractabo.j. ad trebel.l.ij.S.ſiquis ex liberis.
Agd euidẽtiaʒ

() Eqʒ eniĩ dep oꝛati. nõ ꝙ circa te

Ntamẽtũ ſunt multe ſolẽnitates:q̃dã circa foꝛmaʒ
teſtamẽti ⁊ ipſũ teſtm: quedã circa ꝑſonã teſtãtis: quedaʒ
circa pſonã inſtituti ſeu legatarij:quedã circa ſubſtãtiã di
ſpoſitiõis:⁊ circa quodlibet illoꝝ videt diſpẽſatũ ꝑ illa ver
ba poſita.S.e.l.j.ſ.teſtent᷑ quomõ velint:ſ h loquit ſolẽni/
tate ꝗᷓ eſt circa pſonã inſtituti qui debet eſſe capax trib tẽ
poꝛibꝰ:vt.l.ſi alienũ.s.in exneis.de here.inſti.¶ Op.de
G.ſed ſi ſeruũ.ad v.depoꝛtati.nã in pᷣ vſi.dicit ꝙ nõ capax
põt inſtitui ĩ ſe.non. Glo.ſuꝑ vᷣbo cepit.dicit ꝙ verbũ fere

tollit ↄꝛiũ.glo.bñ ſoluit ſʒ nõ per hec verba:ſed ſoluit ꝑ il

la verba poſita.S. æ.l.j.p que in militib oĩs ſolẽnitas itus
eſt remiſſa.videt᷑ cõceſſũ ꝙ poſſint inſtitui oẽs ꝗ ſunt capa
ces de iuregẽtiũ: ſed ſi nõ ſunt capaces de iuregentiũ nec
de iure ciuili:tũc nõ poſſũt inſtitui:⁊ hoc tene mẽti:q; facit
ad illud quod dicũt ſtatuta nõ ob.iuris ſolẽnitate: q ver/
ba ĩtelligunt:qꝛ reditur ad pꝛimũ ius nãle: vt dixi.S.e.l.j.
Et ĩtelligas natur ale.i.de iuregẽtiũ. Et iuſgentiũ eſt du/
plex. Pꝛimũ qð fuit eoipſo ꝙ gentes ſuerũt nõ tamẽ cõe
cũ bꝛutis vt ꝙ ꝓmiſſa ſoluanĩ.et iſtud iuſgẽtiũ adhuc eſt ĩ
ſeruis quia naturalit᷑ obligant. Quodda ?ẽ iuſgentiũ quo
oẽs gentes vtuni introductũ vſu gentiũ:vt i.l.j.in ſi.de iu
ſti. iure.⁊ iſtud ius nõ cadit in ſeruo: qꝛ per iuſgentiũ ẽ in
troducta ſeruit que ipedit hoc: vt.l.manumiſſiões.S.de
iuſti.⁊ iure.Et ideo illa ba remiſſa oĩ iuris ſolẽnitate:re/⸗
ducunt᷑ ad iuſgẽtiũ.nõ enĩ ad bᷣmũ tm qð ſuit eoipſo ꝙ gẽ
tes fuerũt:ſed etiã ad id quod fuit ĩtroductũ ex vſu gẽtiũ.
vnde id qð nõ cadit in ſeruũ non videĩ remiſſu: vt hoc.S.
Altimo videam pꝛiuilegia militũ. Di.enumerat.S.e.

ſuꝑ rubꝛica. Tu yo latius ⁊ melius dic ꝙ in teſtõ ſantroſ
2 2

Be teſtamẽto militis.

derãda q̃tuoꝛ pꝛiuilegia militũ. Pꝛimo ipſa foꝛma ⁊ ſolẽ/
nitas teſtamẽti.Et circa hãc videt᷑ diſpẽſatũ ĩ nouẽ. Pꝛi/
mo in numero teſtiũ. Scdo q; nõ reꝗrunt rogati ſᷣm diſti
ctionẽ poſitã..e.l.j. Tertio ꝙ nõ tenet ſiliũ inſtituere vel
exheredare dũ tñ facit ſcient᷑:vt.j.e.l.qui iure.⁊.l.ꝗ milis⸗
§. miles. ⁊. C. e.l.ſicũ velĩ vtero.⁊.l.ſicut certi. Quarto q;
agnatiõe ſui heredis q̃ ſit ꝑ.l.velle.nõ rũpitur łʒ ſit pteri/
tus:vt.j.e.l.idẽ.Quĩto qꝛ põt iſtituẽ in codicillis:vt.l.mi/
litis codicill.in pᷣnqᷓ.eo. Sexto qꝛ faciliteſtm̃ cõſirmat: vt

j.eo.l.in fraudẽ.S.j.⁊.l.milites..veteranꝰ. Septio q; ĩ ſſᷣ

ſtitutiõe pupillari reqritur ꝙ ſibi faciat teſtm: vt.l.miles
ita.ĩ fi.j. eo. Octauo ꝙ ad cõſirmationẽ tabu.pupillariũ
nõ reqritur aditio:vt.d.l.miles ita.in fi. Nono qꝛ põt de
cedere cũ duobꝰteſtamẽtis:vt.j.eo.l.qrebat᷑. Et circa oĩa
iſta diſpẽſatũ videt᷑ per illa vba poſita.S.e.l.j.ſ.faciãt teſta
mẽtũ quomõ velint. C Scðo ẽ cõſiderãda ꝑſona teſtanij
circa quã videt diſpẽſatũ. Pꝛĩo in dãnato de crimĩe capi
tali: vt.l.ex militari.S. eo. Scðo in dubitãte de ſtatu ſuo:
yt. S.e.l.ex militari.S.ſi miles.Tertio ĩ muto ⁊ ſurdo:vtjj.
e.l.iure militari.ĩ eo vero ꝗ eſt ſeruus hoſtiũ vel ꝗ eſt pu/
pillus nõ eſt diſpẽſatũ:vt.S.e.l.ſacẽ.⁊.C.S.eo.l.ſi. Rñ.rõ:
qꝛ ipedimẽtũ ſeruitu eſt iuriſgẽtiũ.Itẽ ĩpedimẽtũ diſcreti
onis quod ẽ in pupillo ſilr eſt iuriſgentiũ:vñ ad hoc poꝛi
gitur diſpẽſatio q̃ inducit ꝑ illa oba poſita..e.ti.l.j. Ter/
tio ẽ cõſiderãda ꝑſona iſtituti ſeu legatarij. C Et h ẽ ad/
uertẽdũ qũq; ꝗs eſt ipeditus de iure cõi ꝓpter defectũ iu
riſgẽtiuʒ:vt qꝛ ſeruus: ⁊ tũc in hoc nõ videt᷑ diſpẽſatũ cum

milite. vt.j.e.l.S.ſed ſi ſeruũ.⁊ qð.S.dixi.aut ꝓpter ipedi/

mẽtũ iuris ciuilis: ⁊ tũc aut ſi eſſet diſpẽſatũ tolleret᷑ ius al
terius ⁊ nõ intelligit᷑ diſpẽſatũ:vt.j.e.l.in fraudẽ.in pᷣn.⁊.l.
dotalẽ. qð no.ad ea q ibi dixi. Aut nõ tolleret᷑ ius alteriꝰ
⁊ tũc ĩtelligit diſpẽſatũ in tribꝰ.pᷣmo qꝛ põt inſtitui ille qui
als nõ põt:vt hoc.S.ſi depoꝛtati. Scoo qꝛ ſufficit ꝙ ſit ca/
pax tꝑe moꝛt:vt hoc.e.S.Tertio ꝙ fauoꝛe militis eſt cõſti
tutũ ꝙ nõ poſſit relinq̃re mulieri in q̃ eſt turpis ſuſpicio:
vt.l.miles ita.S. mulier.j.e.ſed hoc nõ eſt vigoꝛe illoꝝ ver

boꝝ poſitoꝝ.S.e.l.j.ſed ex reſcripto diui hadriani:vt.d.S.

mulier. C Quarto debem cõſiderare ipſã diſpoſitionis
ſubſtãtiaʒ.aut ꝗs eſt phibit diſponẽ ne auferat ius alte/
rius:et tũc hec ꝓhibitio durat etiã ĩ milite:vt.j.e.l.cũ ſili

7. d. l. miles ita. S. mulier. Aut ius alter nõ auferi: ⁊ tunc

aut iõ ẽ ꝓhibita diſpoſitio qꝛ ð edicta pᷣtoꝛis:vel ↄ bonos
moꝛes:⁊ nõ videt᷑ diſpẽſatũ: vt.l.ſi a milite.S.edietum.j.e.
Aut alia rõne ẽ ꝓhibita diſpoſitio ĩ pᷣuato:⁊ tũc videt᷑ di
ſpenſatũ in ſeptẽ. DRꝛio qꝛ miles põt iſtituere ex re certa:⁊
alijs non. Scõo q; ꝓ parte põt decedẽ teſtat pꝛo parte
nõ:vt.j.e.l.miles ita.in pᷣn. Tertio qꝛ põt exneo ſubſtituẽ
directo: vt.S.e.l.milites.S.hi qui.de vul.⁊ pupil.l.cẽturio.
Quarto q; obliqua tradit᷑ ad directaʒ:vt.j.e.l.S.ſi.⁊.l.ſe.
Quiĩto q; vba enuciatiua emiſſa ꝓpt᷑ aliud ĩducũt diſpoſi
tionẽ:vt.C.e.l.ex his. Sexto qꝛ emãcipato ſubſtituit dire
cto:vt.j.e.l.miles.S.exhẽdato.ſʒ illud ẽ idẽ cũ tertio. Se
ptimo q; põt hẽdẽ grauare vltra dodrãtẽ: vt.l.ſi certaꝝ.
c KTro- Cada li deds,
. Fauoꝛe milit ⁊ fauoꝛe liberta ⁊ in
¶ Cum miles 5ſtitutionis fideicõmiſſaria libertas
trahũ ad directã.h.d. ¶ Op. et videt ꝙ iſtud ſit de iure
cõi ꝓpter defectũ inſtituti cũ hẽditas ſideicõmiſſo nihilo/
min debeai:vt.l.penl.S.cũ aũt.C.ad treb. Glo.fatet ↄꝛiũ
qñ ſideicõmiſſariꝰ hõ eſſet liber ĩ quẽ actiões poſſẽt tranſi
re.vide glo.q̃ icipit teſtamẽto.⁊ id qð dicit glo.eſt falſum:
qꝛ hẽditate nõ adita ſideicõmiſſuʒ nõ debet᷑ libero hoĩ:vt
l.ille a qᷓ.S.ſi de teſtõ.j.ad treb. Nõ ob.l.penl.S.cũ aũt.C.
ad trebel.qꝛ ibi deceſſit poſt adita hẽditatem:lʒ ſine bẽde
deceſſerit hẽs iſtitut intelligit. Et hãc opi.tenẽt oẽs doc.
Ja.de are. Ja.de ra. Rai.⁊ oẽs moderni. ¶ Item op.
dicitur ꝙ in teſtameniʒ paganoꝛũ cõſeruaĩ libertas. Cõ/⸗

tra de. l.ãtoninꝰpius.j.de ſideicõ.li. So.i teſtõ milis ſiue
decedat viuo teſtõꝛe ⁊ ſciẽte ſiue nõ:cõſeruat᷑ libertas ⁊ hẽ
ditas: ſʒ in teſtõ paganoꝝ ſi decedat teſtõꝛe ſciente tp̃s ad
deliberãdũ ſiue ad ꝓuidẽdũ habẽte ↄſeruat᷑ libertas ⁊ hẽ
ditas:vt.l.antoninꝰ.pᷣall.Sʒ ſi decedit ipſo ignoꝛãte:tũc
cõſeruai libertas ⁊ hẽditas:vt h. C Sʒ qro qd ſi decedit
inſtitut teſtatoꝛe ſciẽte ſed nõ habẽte tpᷣs ad ꝓuidẽdũ: an
cõſeruat᷑ libertas ⁊ hẽditas: Dico ꝙ ſic:vt.l.tres tutoꝛes.
de admi.tuto. ⁊.l.athlete.S.dat remiſſionẽ..de excu.tu.
⁊ facit optime.C.de inoffi.teſta.l.iij. ¶ Altimo ꝑ iſtã.l.
ego dico ꝙ tacita vulgar qᷣ cõtinei in expꝛeſſa pupi. nõ re
grit aditionẽ vt h inducẽdo ſic: ſiẽ enĩ tacita vulgarlq̃ ↄti
netur ĩ ſideicõmiſſaria nõ reꝗrit aditionẽ vt h: ita nec ta
cita vulgar q̃ cõtinet᷑ in expꝛeſſa pupillari: vt dixi ĩ.l.j.S.
de vul.⁊ pu. Itẽ induco hac.l.ad aliud ꝙ ſidecedit pupil
lus cui pupillarit᷑ eſt ſubſtitut vtꝝ expiret tacita vulgar?
Dixii.d.l.j.ſed dico ꝙ debet diſtingui ſicut diſtiguit in.l.
iſta. Aut decedat iſtitut teſtõꝛe ſciẽte ⁊ ad ꝓuidẽdũ tem/

us hñte: aut nõ:vt hac.l.diſtiguit qð tene mẽti.
Iſtud pᷣn.declarabo.j.ꝓxi
4
M fraudcz. S. ſicut. vbi dico plene.

S — ” No.tex. ibi ſi tamẽ ⁊c̃. ibi etiã ideo cũ miles i/
SCUL. duxif. et. Que ſolẽnitas reꝗrat᷑ in teſtamẽti cõ
ſtructiõe. Rñ.ea q̃ reqrat᷑ ĩ deſtructiõe eiuſdẽ: vt h cõiun
cta.l.j.S.e.¶ Quũo qd i dubio reſigillat ꝗs teſtm cãcella
tũ:an ĩ dubio faciat cauſa renouãdi: Glo.ꝙ nõ:ſed magl
ne legatur.vide glo.q̃ ĩcipit qᷓ̃ antea.⁊ hanc opi tenet dñs
Oldra. Sʒ qdã doc.ↄtra.⁊ Di.multũ facit .j.e.l.tribu
nus.S.fi.cũ cõcoꝛdãtijs ibi poſitʒ:vbi ſigillãdo ꝗs videt᷑ ap
pꝛobare i factũ. Ego dico ſic.duo ſunt actus aperire te/
ſtamẽtũ:⁊ reſigillare.ſiqdẽ quis aperit teſtm̃ incidẽdo ta/
bulas nõ incidẽdo linũ tm̃ ⁊ cãcellãdo ſeu inducẽdo teſta
mẽtũ:tũc ex hoc actu pᷣſumit᷑ mutatio volũtaſ: ⁊ lʒ poſtea
reſigillet nõ videt᷑ facere vt appꝛobet:ſʒ magis ne legatur
vt hic:⁊ ideo cũ miles induxiſſet.⁊ ſic nõ ſolũ aperuit:ſed
etiã induxit.i.cancellauit:vt.l.inductũ.C. de ſolu.⁊.l.ſiqs
libertatẽ. S.ſi.de peti·hẽ.ſed quãdo ſimpłr aperuit:ſʒ nõ
induxit vel cãcellauit ⁊ poſt reſigillãdo videt᷑ magis ape/
ruiſſe cauſa reuidendi: ⁊ ideo ꝑ ſigillũ videtur cõſirmare:
vt. l. tribunꝰ.S. fi. C Item q̃ro vtrũ ſigillãdo ꝗs videi ap
pꝛobare? Dic vt no.j.e.l.tribunꝰ. .ſi.et dixi.S.ſo.ma.l.q̃
doj. C Altimo induco ad q̃ſtionẽ:notari cãcellauit in/
ſtrumẽtũ ⁊ poſt ſcripſit notari ꝙ iſtud inſtrumẽtũ per er
roꝛẽ cãcellauerat:an illud ĩſtrumẽtũ pꝛobet:Dic ꝙ ẽ tex.
hic vbi miles aperuit ⁊ cãcellauit: ⁊ nihilominꝰſi voluit va
lere valuit.facit qð dixi in.l.cãcellauerat.s.de his q̃ in te/

¶ Siauis ſtamen. delen. èM
. lquls. Priallegi militis nõ tollit delictũ ſcriben
dicit.

tis.hoc dicit.Et eſt ratio:quia pꝛiuilegiũ militis concedit
ſolũ circa ea que veniũt expediẽda ab ipſo milite.

Auero quid volũt dicere iſta verba
MWonoꝛum. quia generalis eſt iſta determĩatio?ęꝛ

——

Dicit glo. vt nõ ſit vlla exceptio.Ex q̃ no. Di.ꝙ regla ge

neralis cõpꝛehẽdit oẽs caſus pꝛiuilegiatos. hoc mihi nõ

placet:qꝛ regula generalis nõ cõpꝛehẽdit ſpecialia:vt no.
Di.ſuꝑ rubꝛica de regu.iu.li.vj.⁊.j.de re.iu.li.j.⁊ ibi glo.
ſed eſt rõ legis:qꝛ pꝛiuilegiũ miliꝭ nõ egredit ꝑſonaʒ milii
⁊ ea q̃ ab ipſo milite teſtãte ſunt expediẽda reſpicit: vt hic.
ſed petitio bo.poſ.reſpicit ꝑſonã heredis et pꝛiuilegiũ mi
litis nõ tollit negligẽtiã heredis vt hic:⁊ ideo pꝛiuilegium
militis nõ tollit delictũ ſcribentis.
Qũo q̃ eſt ratio huũ.l. Rñ.q;

G Otalem. pꝛiuilegiũ militis nõ debet tollẽ

pꝛiuilegiũ mulieris.ita dicit glo.vide eã ⁊.l.quaʒ
allegat.ſ.l. fi. in pn. S. ex quibca. ma.ſile videbi no.j.l. p/
xi. .j.Et hoc ẽ no.ad.q.in qua cõſului.cõceſſit ciuitas q/
buſdã ſapiẽtibus bailiã ⁊ poteſtatẽ pꝛouidẽdi et oꝛdinãdi
ſuꝑ adunatia

De teſtamẽto militis.

ſuper adunantia quomodocũq; velint ⁊ melius poſſint ⁊

lin quãtitate.in ſi.j.ad.l.falci. odo aduerte legata nõ

1 hñt illã poteſtatẽ quã habet adunãtia generalis: an poſ/ debent᷑ vltra vires patrimonij. ſed q̃ro an ſint idebita de
be ſint aufer re ius alteriꝰ? Et videt ꝙ poſſũt gener alit: vt.l. iure naturali: hoc eſt gentiũ t ciuili: ⁊ hic eſt caſus ꝙ ſic.⁊
ie vẽditoꝛ.S.ſi cõſtat..cõmu.pdi.⁊.l.antiochẽſiũ.S.j.de pᷣui. ideo nõ videt diſpẽſatũ per verba.l.j.S.e.⁊ vt dixi.S.e.l.ne
i credito.⁊.l.luti.j.ad municip.⁊ de ven.rerũ q ad ciuita. qʒ eni. S.j.ſed diminutio q ſit per.l.ſalci.nõ ſacit legata eẽ
n perti.l.j.li.xj. Sed contra vnam perſonã ſingularẽ non indebita de iuregẽtiũ: ſed de iure ciuili.Et ideo ĩ teſtõ mi/
6. poſſunt:vt.l.ſi pꝛiuatq. qui et a qui.⁊.l.totiẽs.S.j.j.de pol litis habet locũ pᷣma diminutio:ſed ſcdᷣa nõ: vt dixiin.l.j.
u. licij. Et dubiũ queſtiõis eſt an ex illa generali cõceſſione I. ad.l.ſal. Glo.iĩducit hãc.l.ad queſtionẽ de legato qre/
l. trãſeat poteſtas illa:ita ꝙ ſi illi ſapiẽtes volunt poſſũt au ſeruauit ſibi pꝛebẽdã vacaturã.⁊ de hac.q.eſt ſacta decre
re ferre ius queſitũ alteri ⁊ hoc ius nõ venit in generali ↄceſ talis ex de offi.dele.c.pꝛeſenti.li.yj.⁊ habeĩ per Di.ĩ. c.j.
Ni ſione:vt hic cõiũcta.l.j.S.eo. ¶ Quero vtrũ ſi legat᷑ ſun/⸗ in vltima.q.de regu.iu.li.vj. ¶ Altimo hec.l. inducit ad
t dus dotalis debeĩ᷑ eſtimatio:? Glo.dicit ꝙ non:qꝛ buirei queſtionẽ vos videij ꝙ ſʒ teſtamẽtũ et etiã codicilli conſir⸗
. dotalis nõ eſt cõmerciũ quod tene mẽti.Et idẽ glo.tenet mentur eodẽ tꝑe.ſ.tꝑe moꝛtis:tñ oꝛdo cõpoſitiõis inſpicii
pl in.l.pꝛediũ.C. de iure doꝶj. ⁊ ibi Ci.hoc tãgit. Ja.de are. 2 ſic inducii ad.q.de duobus ſtatut cõtrarijs in eodẽ vo/
e tenet cõtrariũ hic ⁊ dicit ꝙ nõ eſt verũ ꝙ fundi dotalis cõ lumine repertis vt ſcõᷣm deroget pᷣmo: lʒ ſint eodẽ tẽpoꝛe
u. merciũ ſit pꝛohibitũ.i.ipſa vẽditio:ſed ꝓhibita eſt aliena/ cõſirmata.de hoc no. Ci.in.l.ij. Ce teſta. tu. ⁊ per Di.iĩ
n, tio.⁊ ideo dicit Ja.de are.ꝙ debet᷑ eſtimatio:vt.l.ſiqs in/ l. tutoꝛes.õ. de teſta.tu. Et ego ſcripſi in repetitiõe.l.oẽs
ii quilinos.ĩ pᷣnjj.de le.j.⁊.l.cetera.S.duobꝰ.eo.ti.Ego exa populi.de iuſti.et iure.
n minaui in.l.cũ de lege.de fideicõmiſ.⁊ dixi reſpcũ mulier Q erebatur Hec.l.eſt valde notabil
4 eſt ꝓhibit'cõtract'? obligatio ⁊ dominij tranſlatio. ⁊ ita WAHeIEeDalII, etmẽti tenẽda T iuriſcõ.
, no.in.l.ſi pꝛediũ.C.de iure do.⁊ ibi ꝑ doc.ſed reſpcũ alio in hoc titulo pꝛocedit hoc oꝛdine: qꝛ a pꝛincipio tituli vſq;
rũ cõmunit᷑ tenet obligatio:et vẽditoꝛ emptoꝛi obligatur ad.l.ſi certaꝑ.ponit expoſitionẽ illoꝝ verboꝝ teſtent quo
. et ſideiuſſ. oꝛ accedit ſed dominiũ nõ trãſit: vt dixi in.l. cuz modo velint: poſitoꝝ. s. e.l. .ſed in. l. ſi certap. cepit ſoano⸗
de lege de ideicõ. ⁊ ſichoccaſu debeatur eſtimatio. re queſtionẽ circa materiaʒ. Et hic ponii vne⸗d. E 1 10.
. tar Ibi certax.als certoꝛũ.et ꝙ verba obliqua trahunt᷑ ad directa expꝛeſſa diſpoſitioõe
Zů — Vcertarum. tũc ſtat pꝛopᷣe: als cetera/ deſuncti vt h. Itẽ qñq; fauoꝛe libertaſ trahuntur ad di/
. rũ.et tẽ ſubaudi tm̃ vt mobiliũ als inſtituiſſet ſim rectã: vt..e.l.neq; eni. cũ.l. ſe. C Itẽ no. ꝙ qñq; ex diſpo
pliciter aliquos ĩ cerij ⁊ vnũ in ceteris rebus ⁊c.⁊ ſic ille eſ ſitione deſuncti verba directa trabunt ad ſideicõmiſſt ſum.
ſet heres vniuerſalis: ⁊ alij habẽtur loco legatarij:vt.l.qᷓ CItẽ qũq; ex ratiõe.l. vt vidiſtis ĩ.l.verbis ciuilibꝰ.ð.de
, tiens.C. de here.inſti. . vul.⁊ pupillari.¶ Itẽ qro ſi teſtõꝛ dixit volo ꝙ poſt moꝛ
Qulianus. Oppo. goſelii duob. So. vt ibi. tẽ meã reſtituat᷑ tali ſubſtituens eũ vulgariter vel pupilla
Itẽ op.de.l.ſi ſub ↄditiõe.qui.mo.vſufruc.amit.So. riter erũt ne directa:Et videt᷑ ꝙ nõ:qꝛ verbũ reſtituo ẽ ſi/
4 ibi ſunt hẽditates duoꝝ:hic vniꝰ. ¶ Iteʒ op.ð.e.l.in pᷣn. deicõmiſſũ: vt.l.coheredi.S.cũ filie.de vulga.⁊ pupula.ſed
. So. hic ſunt diuerſa pꝛimonia ⁊ ideo ſũt diuerſi heredes tamẽ cõtrariũ eſt verũ:qꝛ teſtõꝛ voluit verbũ ſideicõmiſſũ
ibi vnũ tm̃. C Op. de.il.ex facto.S.de here.inſti. So.ibiĩ trabi ad directũ ⁊ potuit vt h.⁊ ecõuerſo eſſet idẽ. ¶ Al
pagano qui nõ habet niſi vnũ patrimoniũ:hic ĩ milite qui timo no.glo.que incipit ſimul.⁊ als ſemel.que dicit ꝙ illð
habet duo pꝛimonia:et ideo ſit iſta ſeparatio. quod ſit incõtinẽti vnũ poſt aliud dicit ſieri ſimul. quod ſa
0 2 — In hoc.S.ſempꝑ dubitaui:dicitur hic cit ad queſtionẽ plures teſtes dixerunt ꝙ viderũt tale ꝗd
. Si eodem. pꝛout eſt in littera. No. ꝙ paga⸗ per rimulã vnus poſt aliũ:querii modo an ꝓbẽt:Et vide
nus illũ quẽ heredẽ inſtituit nõ põt exheredare in eode,ʒ tur ꝙ nõ ſunt cõteſtes.Cõtrariũ eſt verũ:q;ꝛ quod ſit incõ
teſtamẽto. C Cõtra ſm illã litteraʒ in qua dixit nõ. So. tinẽti vnũ poſt aliud dici fieri ſimul:⁊ ſic ſunt cõteſtes: vt
Fm illã litterã negatiuã caſus ponit᷑ duob modis. pꝛimo hac gl.Idẽ no.in.l.antiqui.ſi pars here.pe. et.l.heredes

inſtituit ſeruũ cũ libertate ⁊ ademit ſine libertate: qð non
poteſt:vt.l.ſi ita.S.regula..de libe.⁊ poſthu.⁊ tũc pꝛoce
dit ſine ſcrupulo:quia miles hoc põt:paganꝰnon.ſed illo
mõ intelligitur ĩ libero inſtituto:⁊ tũc dicit glo.ꝙ ratio ẽ:
q; exheredatio eſt res inepta in extraneo:vt.l.qdã cũ ſi⸗
lium.j.de vbo.ob. So.ꝓpter hoc nõ itelligi ſolutũ ↄtra
riũ alterilittere. Itẽ exheredatio eſt res inepta in exneo
ſed in herede inſtituto eſt res apta:vt.l.paterſamilias te/
ſtamẽto.S.de here.inſti.Ego dico ꝙ nihilominliber ho/
mo ꝓut heres nõ poteſt exhẽdari ſine iuſta cauſa.hic ẽ ca
ſus in.l.paterſamilias teſtõ.de here.inſti.⁊.l.vxoꝛẽ.S.he/
res j de le.iij. Et eſt ratio:q;ꝛ cũ hereditas debet᷑ heredi in
ſtituto a ſeipſo nõ poteſt adimi vt debeat᷑ heredi inſtituto
vt.l. ſed ⁊ ſi in ↄditiõe.S.ſi.s.de here.iſti. Sʒ pꝛout habes
litterã affirmatiuã poſſit ſiue nõ:tunc ĩtelligit ꝙ poſſit fie/⸗
ri ex cauſa legitima ingratitudinis: vt.l.paterfamilias te
ſtamento..de here.inſti.⁊.l.vxoꝛẽ.S.heres.j.de le.iij.vel
dic nõ põt adimi directe ſed per ſideicõmiſſũ:vt.d.l.vxo/
rẽ. S.heres.⁊ dixiin.d.l.paterfamilias teſtamẽto.
(S im iles Nic .· ci.l. ſe. cõcoꝛdat cũ.l.ſi poſt miſſi
DL InIE onẽ. j. ad. l. fal. ? cũ.l.ſe.
Quid g̊. Glo.ponit caſũ.volo ꝙ
e O.notes vnũ.q̃da eſt diminutio q̃ ſit

/
——

e legaſ:qꝛ vires pꝛimonij nõ ſufficiãt. q̃dã ẽ di/

—

palã.in ſi. de teſta.⁊ no.per Ja.de are.⁊ Qi.in.l.teſtiũ.C.
de teſti ⁊ ibi vide Bar.

ESiquis 94 milite. De hoc no.vt plene dixi ĩ

e Hac

2 „ . m. 4
CE Ribunus. Cũu aliꝗs. materis
dic vt dixi. S.e.l. in fraudẽ.S.j. laneſ
S Aνs& HMo. hac. l. que ſo/
Jod cõſtitutũ.łe allegari ma/
. eria ſtatutoꝛum ꝙ non recedit᷑ a verbis ſtatuti.
CQuerit gl. qd ſi eſt tribun?⁊ miles:an habeat iſtud pꝛi
uilegiũ finito officio? Dicit ꝙ ſic:qꝛ cũ miles hẽat illud pꝛi

nilegiũ: ⁊ ipᷣe cũ ſit miles. ¶ Et ſic no.ꝙ tribunꝰmilituʒ

nõ habet pꝛiuilegiũ mili niſi ip̃e ſit miles:qð tene mẽti.Et
induco hoc ad.q.nã canoniſte dicũt ꝙ eccleſia exẽpta vi/
dent᷑ exẽpti pᷣſbyteri monachi ⁊ ppetuo obligati: vt ĩ.c.ꝑ
exẽptionẽ.ex de pᷣuile.li.vj. Mõ ꝗdã ẽ pꝛioꝛ cuiuſdã ho/
ſpitalis qð ẽ exẽptũ:an ille pᷣoꝛẽ exeẽpt:Ego ↄſului ſic:pꝛi
oꝛ hoſpitalis põt eſſe laicꝰ: vt ĩ.c.ij.ex de reli.do.in clemẽ.
Mõ.c.qdð dicit exẽpta eccleſia vꝛ exẽpt pᷣlat:ĩtelligo de
p̃lato ꝗ ſit de coꝛpoꝛe eccleſie:ſᷣ ſi eẽt laicꝰ:tũc ĩ his q̃ reſpi
ſt ſuã ꝑſonã nõ ẽ exẽptus ⁊ nõ gaudet pᷣuilegio:vt habe
tis h.⁊ ita dixi.

¶ Muus traianus, Pecebonal.

C Op.ꝙ teſtes rogati non regrunt᷑: vn.u

minutio qᷓ ſit ꝑ.l.ſalci.pᷣmũ ꝓbat᷑ hic ⁊.l.ſi poſt miſſionẽ.t

De teſtamẽto militis.

tius. So. vt no. plene..e.l.j.vbi plene gl.diſtiguit.⁊ no.
C.e.l.milites. ¶ Scðo nõ ex hac.l.mlta.pᷣ dic ſtatutũ ꝙ pᷣ
inſtr̃m publicũ nõ pñt opponi niſi due vel tres exceptiões
vel ↄ ſnĩam iudicis nõ poſſit opponi niſi vna exceptio.mõ
ego volo ꝓbare iſtr̃m nõ eſſe inſtr̃m vel ſentẽtiã nõ eſſe ſe/
tentiã:querit an poſſũ opponere? Certe ſic:qꝛ pꝛius debʒ
cõſtare ſnĩaʒ eſſe vt h.facit.l.iiij.S. cõdẽnatũ.de re.iudi.et

hoc diſputãdo determĩauit Hico.mat.de mutina. Item

ſunt ſtatuta ꝑ totã italiaʒ ſi aliꝗs fuit derobat villa te/
neat᷑ reſtituere dãnũ derobato ⁊ ſtet eius iuramẽto.certe
hoc debet itelligi ꝙ pꝛi debeat cõſtare ipſũ eſſe derobatũ
⁊ poſt ſtabit eius iuramẽto de eſtimatiõe dani:vt hic. Et
ꝓ hoc facit.l.ſi cũ exceptiõe.S.in hac..qð me.cau. ¶ Itẽ
no.hic ꝙ verbũ relinꝗ trahit ad ĩſtitutionẽ.de ꝗ dic vt di
xi in.l.his ver bis..de hẽdi.inſti · ¶ Itẽ no.qꝙ in his que
auditu percipiunt᷑ ſufficiẽs eſt ratio teſtis:ſi dixit ego au/
diui:vt h.ibi ſe audiuiſſe ⁊c.de hoc ꝑ doc.in.l.teſtiũ.C.de
teſti.?⁊ ꝑ Ja.de are.in.l.ij.S.idẽ labeo.de aqua plu.arcẽ.
¶ AUAltimo no.qꝙ ſi teſtes dicũt ſe audiuiſſe titiũ inſtituiſſe
talẽ heredẽ ⁊ nõ dicũt ſe adhibitos ⁊ rogatos ad hoc:nil
ꝓbãt vt h:ibi aliqũ ⁊c.⁊ hoc tene menti qũ habes ꝓbare
teſtm̃ ꝑ teſtes:⁊ ſis caut in ſoꝛmãdo articulos.
Atins. Qualitas iũcta vᷣbo vel participio
J uSs debet ĩtelligi m tpᷣs verbi vel parti
cipij. hoc diẽ iſta ſolẽnis.l. ¶ Et no.tex.ibi:con

C
ſtitutiõi
miſſo a famulo ſuo: q̃ro an teneat᷑ dñs ꝓ delicto cõmiſſo
anteqᷓ; eſſet famulus: Certe nõ: qꝛ opoꝛtet ꝙ ſit ſamulus
tꝑe delicti cõmiſſi:vt h ⁊ expᷣſſe in.l.in delich.s.ſi exneus.s

de noxa.⁊ glo.ibi allegat ↄcoꝛ.⁊ facit.l.tutoꝛis. in ſi.sS.qð

iuſſu.ſed ſi dicit ꝙ dñs tenet ꝓ delicto ſamuli: tũc iſte tex.

inuit ꝙ tenet᷑ ꝓ delicto añ cõmiſſo:vt h̊.quia dicit nõ mili
tũ teſtamẽta:ſed a militib ſacta.cogita in hocqꝛ eſt valde
vtile ſcire.vide circa hoc.S.de vul.⁊ pu.l.ex facto.in pᷣn.
— E qNo. ꝙ qui anullat teſtamẽtum
LEutuario. non ſoluʒ ãnulat teſtamentum:
ſed etiã omnia ſcripta in õ
L . I=. Nota tex.ibi qꝛ here/
(⸗ Mm filius. ditati ⁊c̃.⁊ cocordat. ed.
in fraudẽ in pᷣn. ⁊.l.dotalis.

— P Hn.x.

qui eſt glo.illiꝰ verbi quomõ. qð eſt poſitũ.S.e.l.

1.qꝛ vba illi arbitrij quod daĩ militibꝰ. .e.l.j.nõ extẽdun/

tur ad turpe.

Datri eius⸗ Quero que ſit pars debita pa/

—

tri emãcipati ſᷣm iſta tempoꝛa? Dicit gl.ꝙ eſt tertia. vide
glo que dic in tertia. Idẽ no.in.l.patronus.circa pᷣn.ſi a
pa.quis ſue.ma.Cõtrariũ no.in auẽ.de triẽ.⁊ ſemil.S.j.et
in auc.nouiſima.C. de inoffi.teſta.vbi q̃rit gl.an pars q̃r
ta q debeĩ patri augeat᷑ per auẽ.nouiſſima.qd dicem:foꝛ
te ꝙ patri manumiſſoꝛi det᷑ tertia. ita loꝗtur iſta glo.⁊ gl.
cõcoꝛdãs.ſed alijs aſcẽdentib vt ex linea materna vel alij
aſcẽdẽti qui nunqᷓ; habuit eũ in poteſtate nec eũ manumi
ſit tüc debet᷑ quarta:vt in glo.ↄtrarijs. ¶ Itẽ dici h ꝙ p

tabu.nõ habet locũ in teſtõ mili. C Sʒ quero qd i q̃re/

la: HNicit glo.idẽ:vt.l.ſi.C. de inoffi.teſ.vide glo.q incipit:
vt.j.poſita ĩ.l.nã in bonis.et ſic tenet ꝙ teſtamẽtũ factum
circa caſtrẽſe peculiũ nõ ſubiacet qᷓrele nec ↄᷣtabu. Idem
no.in.l.ſñi.C. de inoffi.teſta. ¶ Contrariũ no.in.l.cũ de le
ge. C. de epi.⁊x cle.⁊ e.ti.auẽ.pꝛeſbyteros.⁊ ĩ coꝛpoꝛe vnde
ſumit᷑ de ſan. epi.S.pꝛeſbyteros.vbi dẽ ꝙ petũ legitima ↄdi
tione ex lege.alibiglo.dicit ꝙ ſubiacet hodie q̃rele ⁊ ta/
bu.vt no.in auẽ.ex teſtõ.C.ad tertul. ⁊.l.ſfi.C. de inoffi.te
ſta.⁊.j.ſi a pa.quis fu.ma.ſuꝑ rubꝛi.⁊ ibi de hoc dixi.⁊ te

net Ja.de are.⁊ Ci.in auẽ. ex cauſa. Ego tenui idẽ ꝑ tex.i

coꝛpoꝛe vt cũ de ap.cog.vnde ſumil auc.ex caula.et auẽ.

nĩ ⁊cc.dicit ſtatutũ ꝙ dñs tenet᷑ pꝛo delicto cõ⸗/⸗

ex teſtamẽto.vbi ðᷣicitur ꝙ teſtm̃ ſilij reſcindũ pꝛe pꝛeteri/
to: ⁊ ſic intelligit in caſu in qͥ filius põt teſtari.ſed ſilᷣ non
põt niſi in caſtrẽſi vel quaſi: &in caſtrẽſi vel quaſi debet in
telligi: ⁊ ſic hodie ſubiacet querele.
li Hec.l.duos caſus ponit ꝑ pul/
filius. cherrimaã rõnẽ.⁊ vnus caſus eſt
quãdo poſthumnat eſt milite exiſtẽte in militia.ſcõs qũ
naſcitur poſt militiam.

us militis. ilitia.

tollit᷑ quod valet iure ſpãli:qᷓ; quod valet de iure cõi.h.d.
Et no.itex.ibi alioqꝗn ⁊c.

II./No. glo. qᷓ dicit
Ilitis codicillis. te ilurta
teſtamẽtũ.et ſic dictio ad ponit pꝛo iux et eodẽ mõ:vt.l.qꝗ
dã hiber.S.de ſer.vꝛ.pꝛedi. Et.l.idẽ apð labeonẽ. S.ſi cõ
nitiũ j.de iniurijs.⁊ ibi ꝑ Ja.⁊ tene mẽti hãc.l.nã per ipſã
cõſului in ciuitate iſta in vna queſtiõe.nã dicit.l.j.S.eo.q;
milites quocũq; mõ ſint teſtati valet teſtm̃.⁊ dicit ſi fec co/
dicillos hẽditas debet᷑ iure directo. mõ quida inſtituit ſili
um pupillũ ⁊ ei pupillarit᷑ ſubſtituit quẽdã exneũ: poſt in

codicillis illã pupillarẽ ſubſtitutionẽ reuocauit ⁊ ſubſtitu

it ei ſoꝛoꝛes illiꝰpupilli et euenit caſus illi pupillaris ſub/

ſtitutiõis.dicit ſubſtitutꝰ pupillarit᷑ ꝙ ĩ codicillis nõ potu

it reuocari ſubſtitutio iure directo ſed iure fideicõmiſſi:et

ſic volebat ſuccedẽ de iure directo ⁊ reſtituẽ alijs ſubſtitutʒ
retẽta quarta.⁊ ſic tenebãt oẽs docto. Ego dico ꝙ üle ex
neus in totũ repellai:quia qũ in pᷣma volũtate eſt inſtitut

exneus et in ſequẽti volũtate nõ ſolẽni ſunt iſtituti venien
tes ab inteſtato:tũc pᷣma voluntas ſolẽnis tollit᷑ per ſcaʒ

nõ ſolẽnẽ:vt.l.hac cõſultiſſima.S.ſiqs aũt.C. de teſta. et.l.

ij. S. de iniul.teſta. Sʒ mihireſpõdebat᷑ ꝙ ille.S.ſiqs.loque
bat qñ teſtõꝛ nõ reſtrĩxit ſe ad certũ gen teſtãdi.Ego rñ/
di per illã.l.naʒ ſicut ibii.S.ſiquis aũt.pmittũ nõ ſolẽniter
teſtari:ita hic militiꝑmittitur nõ ſolẽniter teſtari: ⁊ tũ mi/

les reſtrixit ſe ad certũ genteſtãdi.ſ.qꝛ voluit codicillari

et ex illo pᷣuilegio ĩ codicillis dare hẽditatẽ directo vt hic:

Ü+. et ita obtentũ.
D iles. COppo..e.l.q̃rebat.So.vt ibi.⁊ vide/⸗

(ℳMil bitis.j.e.l.in fine.
Wues. CNo.ex hoc. S.ꝙ auc.ex cauſa.q dic ex
cauſa pᷣteritiõis vel exhẽdationis ⁊c̃.habet locũ vbi teſtõꝛ

pᷣterijt filiũ ſcient᷑:ſec ſi ignoꝛant᷑: quia tũc legata nõ debẽ
tur:vt h.S.et.l.ſi cũ vel in vtero.C. eo.ti.

—æᷓ ¶ NMo. ſolẽnẽ. F. no. tex ibi in cu
¶ WMeteranus.is exceptiõe iuris ⁊c. ¶ Et que/

ro qꝗd volũt dicẽ iſta vba:? Rñ.doli exceptio ſempꝑ nititur
eqtate:vt.j.de doli excep.l.qꝗ eqtate.vñ ſi legatari petit
repellit᷑ exceptiõe:qꝛ nõ hʒ volũtatẽ deſuncti. Si po lega⸗
tari poſſidet ⁊ hẽs inſtitut petit: ſimilit᷑ repellit hẽs exce/
ptiõe qᷓ ꝓcedit ex ea eqtate: qꝛ petit q̃ſi nõ habeat volũta
tẽ deſũcti: ⁊ ideo ĩ pari cauſa potioꝛ ẽ cõditio poſſidentis.
COppo.ꝙ etiã iſtitutio nõ valebit: vt.l.ſi hẽditas.C.de
his qui.vt indig. So.vt ibi ꝑ docto.no.⁊ in.l.noſtraʒ.C.
de teſta. ⁊ crederẽ ꝙ ſi aligs dicẽt iſta vba hodie coꝛã qnq;
teſtibꝰ:⁊ ĩ illo teſtõ nõ eſſẽt ernei ſcripti ſʒ veniẽtes ab in/
teſtato pᷣmũ tolleret᷑ qꝛ ſufficit quoqͥ volũta᷑ iudicio ⁊c̃. vt
l.ij. C. de iniuſ teſ.⁊.l.hac ↄſultiſſima.S.ſiqs aũt.C. de teſt.
⁊ hoc tene mẽti ⁊ ſemꝑ reſpice qꝗs ſit ĩſtitutin teſtõ. Na ſe
mel ego habui de fcõ.ꝓducebat᷑ q̃ddã teſtm ſcriptũ ⁊ pu/
blicatũ in qͥ erãt ſcripti ſilij teſtõꝛis ⁊ rogati ꝑ fideicõmiſ/
ſũ reſtituẽ:qð teſtm̃ erat coꝛoſũ adeo ꝙ nõ apparebãt ni
ſi duo teſtes: dicebat᷑ ꝙ teſtm nõ valebat.ſed certe dixi ꝙ
valebat ꝑ. S.ex impfecto.l.hac cõſultiſſima.C. de teſta.

D1 CAuero ſi miles facit 2 teſtm: an videaĩ
WMiles.

UESe velle reuocare ipſo iure pᷣmuʒ: vel an videat
vtrũq; valẽ.Ol.ĩ.l.qrebaĩ.s.e.diẽ ꝙ ĩ dubio valʒ vtrũq;t
ſz ibi tex.

—

——— —. — - —

—. —— ——

.
1
d.
t
6

li

/
li

4

ſzy ibi tex. illi.l.facit in Zᷣiũ. ¶ Iſte tex. facit ꝓ glo.S.e.l.
ĩpᷣn. ⁊.S.j.Quid dicemꝰ: Dic ſiqdẽ pᷣmũ teſtm̃ expᷣſſe vult
remanẽ nõ ẽ dubiũ:t.d.l.qrebat. Si aũt nil dicit:⁊ tẽ aut
ſecit ⁊ teſtm̃ ſuꝑ oĩbus bonis:⁊ v pᷣmũ tũc reuocare:vt h
?.d.l.qᷓrebat᷑. Si aũt facit ſuꝑ parte bonoꝝ: tũc in dubio
videt᷑ velle vtrũq; valẽ: vt.S.e.l.in pᷣn.⁊.S.j.ita dicũt doc⸗
ſtã materiã examiĩiat glo.
d no bus. Nar in.l.j. C.eo.ti. 6
Q(¶l HNoͤ. ergo ꝙ i ſſtitu

Dod dl tionibꝰ exiſtẽs cõditio

rahũ retro:vt h̊ ⁊ no.ꝑ DBi.i.c.j.de re.iurl.li.vj.
fec'in legaßz:vt. l. j. F. j. ad ſyll. ⁊ ibi videbis.
tius CNo. illud vbũ notario ſuo ⁊ẽ̃.
eUIB.: qs valde nõbile: an ille note p/
bẽt dixii.l.quotiẽs.v.ſʒ ſic nec note.S.de here.ĩſti. Jo.an.
diſputauit vn.q.an inſtrjm factũ a notario ſuo valeat:Et
vẽ caſus ꝙ valeat ⁊ põt allegari ꝓ ⁊ ↄtra:ſj magis vꝛ ꝙ ſic
⁊ h̊ erat dubiũ qꝛ erat ſcriptũ no ⁊ nõ litter extẽſis.hanc
qᷓſtionẽ ponit Jo.an.i mercurialibſuis ĩ ti.de re.iurl.nõ
recoꝛdoꝛ ſub q̃ littera. ¶ Itẽ illud qð dicit legitimis ꝓba

tionibꝰno.vt dixi.S.i.l.j.ĩ f. Itẽ no.qꝙ etiã teſtm milisj nõ

valet ſi nõ eſt ꝑfectum. facit.j.de le.iij.l.ñdeicõmiſſa..jet
ʒ.de teſta.l.ſi is qui.

Iles ita. Et qꝛ diximns.

Ibi et qð in bonoꝛũ ⁊c̃. No.ꝙ licitũ ẽ arguẽ
de reb aq tpᷣs:vt h.Et idẽ de ꝑſonis ad res:vt.l.q ples li
beros.de vul.⁊ pu. Itẽ de tpe ad locũ ĩ.l.vinũ.ſi cer.pe.⁊
l.ĩ hac. S. de triticl.⁊.l.qtiẽs de vbo.ob. ¶ Itẽ collige rõ
nẽ ex hac.l.q̃re ꝗs nõ põt decedẽ ꝓ parte tpis teſtatus et
ꝓ parte nõ: q; ſic qs nõ põt decedẽ ꝓ parte reꝝ teſtat et
ꝓ parte nõ:ita nec in tꝑe.dixi in.l.hẽditas ex die.S.de he
Hulier. No. notabilé S§. miles nõ põt relin
q̃ᷓre mulieri de q̃ ẽ turpis ſuſpitio.⁊ idẽ habet ĩ.l.mulierj.
de his q.vt ĩdig.⁊ in.l.ij. C.de dona.iter vi.⁊ vxo.¶ Sʒ
q́ro qꝗd ĩ cõcubina: vtꝝ miles poſſit ſibi relinqre: Guil.vꝛ
velle ꝙ nõ:vt no.i.l.affectiõis.j.de dona. et vide ea q̃ ibi
dixi. C Qũo qd ĩ puato q donat vel legat alicui mulieri
cõcubine:vel alij ĩ q̃ eſt ſuſpitio: Dicit glo.ꝙ valet.⁊ alle/
gat.l.affectiõis.j.de dona.⁊.l.donatiões ĩ cõcubinã.j..eo.
ti.ᷣ ĩ legato ẽ expᷣſſũ in.l.ꝗ cõcubina.de le.iij.⁊.l.itẽ lega/
to.S.parui.eo.ti. Sʒ qd ĩ clerico ꝗ retinet cõcubinã ⁊

ei legatũ relinqt: Ricar.mal.diẽ ꝙ nõ põt:vt h ⁊.l.militẽ

de his ꝗ.vt indig. Nã ſic miles ſecular militie nõ põt:ita
miles celeſtis militie non põt.Et ꝓ hoc allegat glo.l.mi
les.de re indi.⁊ ibi idẽ dixi. ũo qd in ea quã gꝗs reti
net tanqᷓ; vxoꝛẽ quã ĩ vxoꝛẽ hꝛe nõ põt rõne cõſanguinita

tis vel alia rõne: an põt ſibi relinq̃re legatũ: Aeritas eſt

iſta:aut mulier ignoꝛat mr̃imoniũ nõ ↄſiſtẽ: ſʒ credit illud

valẽ tũc valet:vt.j.de le.j.l.fi.⁊.l.ij.de his q.vt ĩidig. Aut
mulier ſciebat mr̃imoniũ nõ ↄſiſtẽ:⁊ tũc ĩ eiꝰ ꝑſona legatũ

nõ põt ↄſiſtẽ: vt.l.vxoꝛ marito.j.de vſufruc.le.Aut dubi/
tat᷑ vtrũ ſciuerit vł nõ:⁊ ĩ dubio pᷣſumii ignoꝛãtia: vt.l.fi.j.
de le.j. Itẽ põt itelligi ignoꝛãtia vel ſciẽtia ex his q̃ no.in
l.fi.de ritu nup.
FX eo tempoꝛe. mõa tpe clelniois ſzʒ
ex eo tpe qͥ ſcripteſt ĩ matricula militũ ĩcipit ꝗs
pᷣuilegio militari vti.h.d. ¶ Glo. dat tres ↄcoꝛdãtias:vt
hbic habes ꝙ ex ſola electione nõ eſt ꝗs miles: nec aliquã
dignitatẽ cõſeqtur ex electiõe ſola:vt in auẽ.de admi.S.ſi.
nec efficit ſui iuris:vt in auẽ.cõſti.q̃ de dig S.j. Itẽ nec im

peratoꝛ efficit ĩperatoꝛ niſi ſuſcepta infula: vt.l.bñ a ʒeno

ne. C.de qdri.pſcrip. Qũo vtrũ miles hẽat dignitatẽ:
NRñ.nõ: vt.l.penł.C.ꝗ nõ po.mi.li.x.et de equeſ.dig.l.j.

e.li.⁊ ſic iſta ſimilia nil hñt cõe cũ milite:qꝛ pᷣdicti ſuntĩdi/
gnitate. Itẽ adducit glo.ſile ĩ magiſtro aliaꝝ artiũ. Sed

BDe acqui. here.

qd ĩ doctoꝛe: Bic vt ſolet notariĩ pma oſtitutione.ff. ve/
teris: vbi doctoꝛ appellat᷑ illuſtris: ſʒ ſi legerit ꝑ.xx.ãnos
cõſeꝗt dignitatẽ comitiuã.· Itẽ diẽ gl.ſile ĩ piſtoꝛe. ¶ Op.
j.l.ꝓxi.vbi anteqᷓ; ſit ſcript in matricula gaudet pᷣuilegio
militari.Dic̃ glo.ꝙ hec.l.ſupplet᷑ ꝑilla.vide glo.q̃ dic iuſ/
ſus cingi:⁊ ſic exq iueſtiturã ꝗs ẽ iuſſus reciꝑe vꝛ ↄſeꝗ di/
gnitatẽ.⁊ de ĩueſtitura vide ꝑ Di.i.c.j.de reg.iur..li.vj.⁊
habemꝰ.x. coll.qd ſi iueſtitura. C Itẽ op.dẽ h̊ ꝙ ꝑ electi
onẽ ꝗs nõ ↄſeqtur dignitatẽ. ĩ S.ſili.iſti.q.mo.ius pa.
po. ſol. ⁊.l.f. C. de decurl. So.ibi loqtur ĩ calſibꝰ ſpalib i
ꝗqbex ſola electiõe cũ acceptatiõe ſecuta ꝗs ↄſeqĩ dignita
tẽ:ſʒ h̊ loqtur ĩ dignitatib mioꝛib in ꝗb elect ꝗs nõ põt
ↄſeqꝗ dignitatẽ:vt no.iĩ auc.de ar.S.illud.coll.vj. et ĩ auc.
cõſtitu.q̃ de dignita.S.j.coll.vj.⁊ ĩ auẽ.epᷣalis dignitas.C.
de epi.⁊ cle.q̃ ide ſumit᷑.⁊ ſac qð no.de cõſul.l.ſi.li.xij.⁊ di
xii bᷣn.l.publiꝰ.j.de ↄdi.⁊ demõ. ¶ Cõtra h̊ op.i auc.de
deſen. ciui.S.ſʒ ſi eadẽ.vbi ex ſola electiõe ꝗs cõſeꝗt digni
tatẽ.⁊ ita ĩtelligit gl.illũ tex.iĩ.l.pᷣuatoꝛũ.C.de iuriſdi.om.
iudi ſʒ illa glo.nõ ĩtelligit iſtũ tex.bñ q;ꝛ ibi dici ex ſola ele
ctiõe añ ↄfirmationẽ cũ admiſtratiõe tñ ꝗs cõſequi digni
tatẽ. Rñ.ppt᷑ periculũ ne officiũ interi vacaret:⁊ ita dicũt
canõiſte:qꝛ ĩ eccleſijs valde remot᷑ ab eccleſia romana ſta
tĩ elect fcã electione põt admiſtrare etiã añ ↄfirmationẽ:
vt ĩ. c.ne ꝓ deſectu.ex de elec. ⁊ eodẽ mõ deſẽſoꝛ põt ante
cõſirmationẽ adminiſtrare:ſʒ nõ hʒ dignitatẽ oĩmoda:q;
bñ põt remoueriſi nõ ẽ dig. ¶ Sʒ o hoc ſacit hec.l.vbi
nõ ſufficit electio cũ admiſtratiõe niſi ſit ſcriptꝰin numero
Sʒ rñdeo hec.l.loqtur ĩ mĩoꝛibꝰin ꝗb'nõ eſt dignitas
ſz pᷣdicta loquũtur i officijs vbi ẽ dignitas. ¶ Op.de bo
noꝛũpoſ ex teſ.milit.l.j.ĩ fi. So.vt ibi dicã. ¶ Itẽ op.de
l.q mittit᷑. S. añpe.⁊ penl.s.ex q.cau.ma.So.donec ẽ ĩ iti/
nere habet᷑ loco abſeni cauſa reipublice: nõ tñ eſt miles.
¶Itẽ v ꝙ nõ ſufficiat ꝙ ſitĩ numero: ſ̊ opoꝛtet ꝙ habe
at ſtigmata:vt.l.ſtigma.C. de fabꝛicẽ.li.xj. So.dic ꝙ etiã
reqrit᷑ ꝙ hẽat ſtigmata ⁊ alia q̃ notant ĩ.l.penl.ex q.cau.
ma. C Dicit h̊ ꝙ ille ꝗ ẽ ſcript in matricula militũ hʒ pꝛi
uilegia militũ.Et ſcholarl ſi ẽ ſcript in matricula ſcholari
um hʒ pᷣuilegia ſcholariũ. ¶ Sʒ qro ꝗd ſi eẽt ſcriptP ⁊ nõ
eſt miles vel nõ ẽ ſcholar? Rñ.nõ hʒ pᷣuilegiũ: vt.l.ſcrine
arios.C. eo.⁊.l.ꝗ ſbᷣ pᷣtex.C. de ſa.ſan.eccl.⁊.l.q duos..ſi
mun?ẽ.S.de excu.tu. ¶ Sʒ qro an ſufficiat ſcholarẽ ꝓba
re ſe ãno ĩtraſſe ⁊ ſtuduiſſe ſi nõſtudet: an vo ꝑdat pᷣuilegi
um ex eo qꝛ nõ exercuit illud mĩſteriũ p vnũ anũ: Rñ.nõ
pdit pᷣuilegiũ niſi ſteterit ꝑx qnq; ãnos: vt de pᷣmicerl..l.ſfi.
li.xij. C.?⁊ de ꝓſe.⁊ medi.l.iij.li.x.nõ ſũt h̊ alia dicẽda ad pᷣ
, X ⸗ ſens:tene mẽti.
Habetur pꝛo facto quod de ꝓximo
A eſt fiendũ̃. hoc dicit.

De acquirẽda hereditate. Rubꝛica.

— E . In. l.j. de
Mriſcõſultus. oꝛigine iu
ris admonet nos ĩciꝑe ſine aliq̃ pſatio
ne et memini anno pꝛeterito in lectura
ff. veteris aſſumpſiſſe auctoꝛitatẽ Pul
chꝛa ſũ ⁊ decoꝛa ⁊c.nũc aſſumo iſtã Ni
gra ſũ ſʒ ſoꝛmoſa ſilie hieruſalẽ iõ dile/
xit me rex ⁊ ĩtroduxit me in cubiculũ ſuũ. In ꝗqb vbis ⁊c̃.
glo.ↄtinuat rubꝛicã.Hictũ ẽ.s.de iure deliberãdi:dic vt
ĩ ea. Qũo qd ſit hẽditas? Rñ iuriſcõſult paulus dicit
hẽditas nihil aliud ẽ qᷓ; ſucceſſio ĩ vniuerſũ ius qd deſfũctꝰ
habuit:vt.l.nihil. de v.ſig. ¶ Examiem hoc. Illud nõ vaẽ
ꝓcedẽ. Aut ĩtelligis de iure ſuccedẽdi ⁊ Bᷓ ẽ falſũ. Nã ius
ſuccedẽdi bʒ ꝗs anteq; adeat qð pʒ:q; traãſmittit ꝗs ante
qᷓ; ad eat qñcũq;: vt.l.cuʒ ãtiqoꝛib.S.eo. Si ꝙ hẽditas eſt
ius ſuccedẽdi:g hʒ ꝗs hẽditatẽ ãteq; adeaĩ qdð ↄtinet in ſe
4†

Be acqui. bere.

repugnãtiã.⁊ eſt õ tex.l.pᷣcia feꝝ.j.ad.l.falc. Aut ĩtelligis
de ipᷣa ſucceſſiõe ⁊ tũc ãteq; ſuccedat᷑ nõ ẽ ſucceſſio:⁊ ſic nõ
eſſet hẽditas ãteq; adeat᷑ qð ẽ falſuʒ.Aut itelligis de ipſo
actu ſuccedẽdi ⁊ illa nõ ẽ hẽditas ſʒ ẽ qdã act animi ⁊ fcĩ:
vt. l.ꝓ hẽde.S.j.j.e.Alut ĩtelligis poſt ipſã ſucceſſionẽ:⁊ tẽ
nõ eſt hẽditas:q;ꝛ poſtq; qs adiuit deſijt hẽditas eẽ ⁊ ↄfũ/
dit cũ pꝛimonio hẽdis:vt.l.ſʒ ⁊ ſi ples..ſilio.de vul.⁊ pu.
⁊.l.fi.in fi. C. de inoffi.teſ.⁊ no.i.l.j S.veteres.de acꝗ.poſ.
⁊ vbicũq; poſt aditã hẽditatẽ appellai hẽditas ĩpꝛopᷣa lo
cutio eſt:vt ibi no. Rñ.neutro dictoꝝ modox ĩtelligi ſcã
diffinitio:nã pᷣdicta ſe referũt ſolũ ad ſucceſſionẽ hoĩs: dii
ſinitio loqtur de ſucceſſiõe iurl.moꝛtuo enĩ teſtõꝛe ſuccedit
quoddã ius qð vocat᷑ hẽditas ⁊ pꝑſonã deſũcti cõtinet ĩ oĩ
beiuribq̃
do.⁊.l.moꝛtuo.j.de ſideicõ.li.⁊ illð ẽ ius qd appellat bẽ/
ditas:vt.l.ij.S.fi.S.de re.diui. Illð ẽ ius qð ꝑ aditionẽ ac
gqrimꝰ.⁊ iſte ẽ ver intellect illi.l.qʒ gl.ibi ⁊.j.de bo.poſ.l.
iij. S. hẽditas. videat᷑ alit᷑ itelligẽ. ¶ Scðdo qro qᷣ iure ẽ in/
troducta hẽditas. Videĩ ꝙ de iuregẽtium.nã oẽs gẽtes
iſto iure vtunt᷑:traſmittũt enĩ hẽditates ſuas ad poſteros
2 hoc habem ĩ veteri teſtõ ĩ płlribꝰlocis. ¶ In vꝛiũ ꝙ ſit
de iure ciuili romanoꝝ tm̃ ẽ tex.ĩ decreᷣ di.j.S.ius q̃ſituʒ.
faẽ de v.ſig.l.obuenire.⁊.l.tutelas.in pᷣn.de capi.di.⁊ qð
no.j.e.l.iij.v.C.de acq.poſ.l.j.⁊ hoc apparet:qꝛ depoꝛta/
ti ꝗ nõ ſũt capaces eoꝝ ꝗ ſũt iurl ciuilis nõ ſũt capaces hẽ
ditaſj:vt.l.j. C. de hẽ.iĩſti.⁊ illð ẽ veꝝ ꝙ hereditas dicto mõ
ſũpta.ſ.ius quoddã qð ſuccedit ĩ oĩbꝰbonis q̃ defũctꝰha⸗
bnit ẽ ſolũ ciuiũ romanoꝝ ⁊ nulli genᷣ alteriꝰ. ¶ Et ex h̊
ſeꝗ: deciſio vni q̃ſtiõis quã decretiſte ⁊ theologi ſoꝛmant
vtꝝ ĩ foꝛo oſcie hẽs teneat᷑ ad debita vltra vires hẽditaſ
Mñ.ꝙ nõ:q; ĩ foꝛo ↄſcie nõ aſſumũ iſto mõ ꝗ ſumit᷑ de iu⸗
re ciuili:⁊ iõ nõ tenet᷑ niſi q̃tenꝰpatiunt᷑ hẽditat ſacultates
Ita tʒ Hoſti.ĩ ſũma de teſt.. pe.v.qd ſi bõa.et ita tʒ Yo.
an.de vſur.c.q;q.li.vj.ĩ nouel. Idẽ tenẽt theologi vt vidi
ĩI mi ſnis eoꝝ. ¶Et ex h̊ apparet aliud q̃ ẽ dꝛia int᷑ hẽdi
tatẽ ⁊ bona vacãtia. Rñ.qꝛ ſi ſuccedit ĩ vniuerſũ ius ⁊c.te
nel vltra vires hẽditaſ:ſ qñ ꝗs capit ſ̊ qnoie tanq; bo/
na vacãtia nõ dãĩ hẽditate ſuccedẽ:vt.l.iij. S.eadẽ ↄſtõ.de
ſideicõ.li:cũ gl.ibi poſita.⁊ iõ nõ tenet vltra vires hẽditaiʒ
vt. l.j. F. an bona..l.nõ pñt.de iu.fiſ. ¶ Tertio q̃ro q̃lit
hẽditas acꝗrat: Rñ.duobPꝰmodis.Aut ſcõ hoĩs:aut ipᷣo
iure:ſi fõ hoĩs ⁊ hoc triplłr:vl de iure ciuili:vłde iure pꝛe
toꝛio.de iure ciuili ⁊ hoc vł ꝑ aditionẽ ⁊ habemiſtũ titu.⁊
de hoc loqt᷑ rubꝛica dũ diẽ de acq.hẽdi. vel ꝑ reſtitutionẽ
trebellianicã:⁊ habemtitulũ ad treb. vlł ꝑ bonoꝛũpoſſel/
ſionẽ ĩductã a iure ciuili ⁊ habemti. vt ex le.ſena.ve ↄſul.
bonoꝛũpoſſeſſio dei. C Ex pᷣdicij g habes ꝙ aliud ẽ hẽ/
ditas:aliud ius acqrẽdi:aliud ipe act acqrẽdi.C Scðo

mõ acgꝗrit ipo iure vt ĩ ſuo hẽde ⁊ neceſſario vel ĩ neceſſa/

rio tm̃:ſʒ qꝛ hẽs ſuus ⁊ neceſſari hʒ a pᷣtoꝛe bñficiũ abſtinẽ
di ad h̊ vt ĩ effectu dicat hẽs ẽ neceſſe ꝙ illã acqſitioneʒ a
iure ĩtroductã acqrat:hoc ẽ appꝛobet:qð ſit ꝑ iĩmixtiõeʒ.
⁊ de h̊ loꝗt᷑ rubꝛica dũ ſubdit ⁊ de admittẽda hẽditate: vt
habes p.d.ſʒ ꝓut habes ſine.d.dʒ ĩtelligi.i.de ꝑdẽda ſeu
repudiãda.Tractat.n.̊ titulus tã de acqſitiõe qᷓ; de re/
pudiatiõe hẽditat.Tractare enĩ h̊ ꝓ declarãda mã hui
titu.q̃tuoꝛ ĩtẽdo pᷣncipalit. NPꝛĩo de iure ſeu ptãte acꝗrẽ
di hẽditatẽ.qð dicã ĩ.l.is põt.j.e.vbi gl.põit.Scðo de ip
ſo actu acꝗrẽdi hẽditatẽ.qdð iuriſcõ.examiat ĩ.l.ꝓ hẽde.
ꝑ totã.l.j.e.ego tractabo ĩ.l.gerit.jĩ.e.Tertio vtꝝ heredi
tas nõ adita trãſmittat?qð tractabo ĩ.l.vẽtre.j.e.Quar/
to vtꝝ hẽditas põt ꝓ parte haberi ⁊ ꝓ parte repudiari:
etĩ h̊ paſſu gl.extẽdit ſe mltũ ĩ.l.qꝗdã eulogio.C.e.qð DBi.
tractat ĩ.l.j.j.e.tñ q;ꝛ illa mã ſũdat᷑ ex mitis.ll.huiti.vt pꝛi
us videaj leges tractabo eã ĩ.l.fi.j.eo.vide glo.

A f. Algitiõe parſj totũ qð põt q̃rii
(Q A 1to ta. ſiue ſiml ſiue diſcret partib bẽ/⸗

defũctꝰ habuit:vt.l.hẽditas ĩ muli.j.de acq.re.

ditas detferat.h. d. cu. l.ſe. diuide. Pꝛĩa pars loqꝗt qñ hedi

tas fuit delata ꝑ partes plribꝰ:ſʒ ꝑ repudiationẽ deuẽta ẽ
ad vnũ.⁊ h ſʒ pᷣmã gl.q̃ ĩ ᷣma.l.ponit caſũ ꝑ.l.ĩ teſtõ.C.de
ĩpu.⁊ ali.ſbſti. Scõo qñ hẽditas ꝑ partes ſuit delata vni.
ſcda ẽ pars in.l.ij. Ael alit᷑ ⁊ meliꝰ. Pꝛio loqꝗt᷑ qñ hẽditas
tota ſuit delata vni ſine diſtinctiõe partiũ. Scðdo vni ꝑ di
ſtictionẽ partiũ.⁊ iſta ẽ ⁊ lec.gl.i.l.j.q̃ ẽ verioꝛ ⁊ magis ap
plaudet lr̃e. C Ad euidẽtiaʒ ſcias ꝙ nãliter et de iure eſt
ꝙ vnã rẽ ꝗs nõ poſſet tenẽ ĩi manib p parte exũte vnitate
vt.l.vulgarl.iĩ pᷣn.j.de ſur.⁊.l.an pars.j.ꝓ dẽlicto.Sʒ diui
dẽdo vnitatẽ ⁊ frãgẽdo rẽ poſſet partẽ abijcẽ ⁊ partẽ tenẽ
vt.d.ll.C Hoc pᷣmiſſo pone caſuʒ ĩ fmĩs. Alicui ẽ delata
hẽditas in totũ qro an poſſit ꝓ parte agnoſcẽ et ꝓ parte
nõ: Rñ.iuriſcõ.ꝙ nõ:nõ enĩ põt eã ſcidẽ ⁊ ſcĩdẽdo parteʒ
hꝛe.vide tex. ¶ Segq.l.qj̊ ⁊ ſiqs. Sʒ qro qꝗd ſi teſtõꝛ eã di
uiſit ⁊ ſcidit ꝑ partes ⁊ relinqꝗt ꝑ partes vni: vtꝝ poſſit q̃ſ
dã partes adire ⁊ q̃ſdã repudiare:Et diẽ ꝙ nõ.h̊ dic.vi/
de lr̃aʒ.rõ ĩ pᷣma.l.ẽ:qꝛ hẽditas nõ ẽ hẽdis ateq;ᷓ adeat:iõ
nõ põt eã ſcidẽ.rõ in ſcða.l.eſt:qꝛ lex multũ pꝛo incõtinẽti
habet ꝙ illa ꝑſona q̃ repũtata ẽ ĩ hẽditate repꝛeſentet ꝓ
parte tm: ⁊ ꝓ parte nõ:⁊ iõ legiſlatoꝛ ĩtroduxit ꝙ ꝑ aditi
onẽ parꝶ ĩquãtũ põt ꝑ adeũtẽ vẽ eẽ aditũ de ipᷣa hẽditate:
vt h ⁊ ĩ.l.ex aſſe.⁊.l.ſi ſolus.ĩ pᷣnq.e.¶C Opꝭꝗj e.l.ſi ſolus.v.
itẽ ſi ſeruꝰ. So. diẽ gl.h̊ qñq; deferunt᷑ ples partes vni ꝑ

ſe:ibi qñ ꝑ aliũ. Iſtud ẽ veꝝ ſi ᷣmo ꝗs adijt partẽ ſibi de

latã ꝑ ſe:tẽ nõ acꝗrit partẽ delatã ꝑ Fuũ vel filiũ.rõ:qꝛ nõ
põt ipᷣe ſolus ſua volũtate acqrẽ: ſed reqri᷑ ↄſenſus fui vel

filij ꝗ põt nõ ↄſẽtire:vt.l.cũ ꝓꝑponas.C. de hẽ.iſti.⁊.l.ſigs

mihi bona.S.iuſſũj.e.Sʒ ſi ſibi acꝗrẽt partẽ ſibi delatã

fuũ ſᷣuo adeũte ex iuſſu ſuo:tẽ̃ ſtati acqreret᷑ ſibi altera

pars ſibi delata:q; põt ſua volũtate ſibi acqꝗrẽ:vt.l.ſi ego.
I.e.Itẽ qñ ſũt ples partes mihi delate ꝑ me aditiõe vnius
acꝗro totũ ſi poſſũ:ſi nõ poſſũ ſecꝰ: vt ſi eſſẽ iſtitutꝰ ĩ parte

pure:⁊ ĩ parte ſ̊ ↄditiõe:vt.l.ſi te ſolũ.S.de hẽ.iſti. Rema

net & firma regla quã dedi ĩ ſũmãdo.ſ.ꝑ aditionẽ partis

totũ acꝗrit: qdð põt ſiue ſimł ſiue ſeparati deſerat. C Qũo

vtꝝ adeũdo partẽ acꝗrã totũ:Gl.diẽ ꝙ ſic: vt.j.e.l.ex aſ
ſe. ⁊ ĩtelligit gl.etiã ſi ſtatĩ dicã partẽ adeo:partẽ repudio
⁊ qdð ſic ĩtelligit pʒ ex eo qð poſtea q̃rit.Qnid ſi partẽ re/⸗
pudiat:partẽ differt: Ja.de are.iſto caſu dubitabat:quia

iſta vba vident᷑ tenẽ repugnãtiã ⁊ ſic act vitiel:vt.l.vbi re

pugnãtia ..de re.iu.puto ꝙ gl.veꝝ dicat nec ↄtineãt repu

gInãtiã:vt patebit ex ifra dicẽdis ſtati. Dico ergo ꝙ qñq;

pars adit partẽ ⁊ vtꝝ plus deferat᷑ ſibi igrat:⁊ dic vt.l.ex
ſemiſſe.j.e.Oũñq; ſcit ples partes ſibi deferri:et tũc ſigdẽ
vnã partẽ adijt de alia nil diẽ ⁊ ẽ hẽs i totũ qð põt: vt.l.ſi
ex aſſe ..e.ſi vo adijt vnã partẽ ⁊ alias partes repudiauit:
tẽ ſilr ẽ hẽs ĩ totũ:vt h̊ ſm gl.ꝓbo qꝛ poſito ꝙ repudiatio
valẽt ĩ partibꝰrepudiat:tñ ꝑ ius accreſcẽdii totũ ſuccede

ret nec ↄtinet repugnãtiã ſi repudio ex inſtitutiõe ⁊ volo

ex iure accreſcẽdi:vt ĩ.l.ſi tu ex parte.i fi.j.e.et no.i.l.nec

isꝗᷓ e. Sʒ ſi ponẽs ꝙ renũciauit iuri adeundi ⁊ iuri accre⸗

ſcẽdi:adhuc dico idẽ q; ẽ hẽs ĩ totũ. Jus enĩ accreſcẽdi nõ
ẽ ꝑſone ſʒ poꝛtiõis:vt.l.ſi titio.S.j.S.de vſufr. ⁊.l.ſi totã.j.

e.⁊ ſic ꝑſona ei iuri renũciare nõ põt:⁊ h ẽ qð dẽ ꝙ res ac/

creſcit ĩuit:vt.C. de cadu.tol.l.vna.S.is igi. Itẽ dico ꝙ ſi
ipᷣe dicẽt adeo iſtã partẽ ita tñ ꝙ mihiex hoc nõ obueniat

alia pars aliq mõ ſeu iure nõ valẽt ꝑ.l.j.S.j.S.ſi vſufru.pe.

Sʒ ſi dicta vᷣba ꝓferret ↄditiõalit᷑ adeo illã partẽ ſi ꝑ hãc
alia mihi nõ accreſcit aliq iure tẽ aditio nõ valet.⁊ h̊ caſu
eẽt vᷣa opi.Ja.de ra.q; ẽ ſcã ſbᷣ ↄditiõe de pñti q̃ deſi in.l.
cũ ad pꝛeſẽs.ſi cer.pe. Ad idẽ.l.actlegitimi.j.de re.iurl.
CScðo qro qd ſipartẽ repudiat vtꝝ videt᷑ alias partes
repudiare?:Glo.ſẽtit ꝙ nõ ⁊ ꝓbaĩ ĩ.l.ſi ſolus.iĩ pᷣn e.iĩmo
repudiatio parj nihil valʒ. C Sʒ ) g vult vnũ vult aliud
ſine q illð eẽ nõ põt: vt.l.necis.S.j.⁊.l.ili.ie. repudiã/
go partẽ videoꝛ repudiare oẽs alias ſine quaꝝ repudiati
one illas

— — — ☛ ,

ge
de
ni,
as
di
45
eſt
Nte
iui
nè
a
tte
t

l

ti

iti
te:
F.
ie
de
no

ta
4
.,

BSDe acqui. here.

one ſllas repudiare nõ poſſũ.p hoc ĩ.l.ſiquis.t .dꝛia.de
acꝗ.poſ.⁊ qð ibi no.per Bi.⁊ alios ſuper glo.ſ.habendo
ꝓ derelicto dñium videoꝛ relinq̃re poſſeſſionẽ ſine q̃ dñi⸗/
um ꝓ derelicto hãi nõ põt. Rñ.ſi vno iure repudiẽ tñ poſ
ſum illã partẽ alio iure hꝛe.l.ꝑ ius accreſcẽdi:⁊ iõ dẽ illa re
pudiatio nullius effectus.vel poſſũ dicere vt gl. h̊ vĩ ſenti
re ꝙ illa regula qñ ꝗs vult vnũ ⁊c.loꝗtur qñ ꝗs vult ali/
quid acꝗrendo:ſecus ſi repudiando.ad qð facit qð no.in
d. l. ſigs. S. dꝛia per glo.lʒ illa opi.teneat ibi cõit. ¶ Que
ro q̃ eſt rõ ꝙ aditio partis trahit ad ſe totũ nõ aũt repu
diatio partis? Gl.dicit ꝙ eſt ſauoꝛabilioꝛ ⁊ eſt ſatis bona
rõ tñ aſſigno melioꝛẽ. Alð qð ẽ aliqd poſitiue recipit aug
mentũ:illud qð nihil eſt nõ põt augmentũ recipere: vt.l.
adeo.S.ꝙ ſi toto.j.de acqui.re.do.⁊ qð no.in.l.j.S.de iu/
di. Modo ad ꝓpoſitũ adire hẽditateʒ ꝓ parte eſt aliqd
acꝗrẽ ⁊ ponit aliqd ĩ pſona acꝗrẽtis: iõ trahit ad ſe alið
vt dictũ ẽ:repudiatio vo nil ponit ĩ repudiãte imo pᷣuat:
iõ nõ trahit ad ſe totũ. ¶ Querit gl.ꝗd ſi partẽ repudiat
T: aliaꝝ aditioneʒ differt:Dic vt ĩ gl. Querit gl.ꝗd ĩ le
gahẽ Bic vt ĩ glo.⁊ ẽ ttia gl.l.j. Gl.ponit duas regulas ⁊
vnã exceptionẽ a q̃libet regula. Dicit gl.in legato vnius
rei ẽ idẽ:qꝛ nõ põt acꝗri ꝓ parte ⁊ ꝓparte repudiari.Et
verũ dicit.rõ pʒ:qꝛ ſtãte vnitate nõ põt ſieri diuiſio.nã nõ
põt diuidere legatarius hereditatẽ teſtõꝛis. Dicit gl. fal/
lit in herede legatarij:vt.l.legatarius.j.de le.j.Et ẽ bona
exceptio.rõ qꝛ int᷑ hẽdes ꝑ.l.xij.tab.ẽ diuiſũ ius legati: vt
l.j. C. ſi cer.pe. merito põt hẽs ꝓ parte agnoſcere ꝓ parte
repudiare nec ẽ in legato illa ↄueniẽtia q̃ ẽ in hẽditate.ſ.
q; nõ repᷣſetarel ꝑſona in totũ qꝛ in legaſj nõ cadit.¶ Se
quit in gl.alia regula.ſ.ſi plura legata ſũt põt vnũ ample/
cti aliud repudiari. Iſa ẽ bona regula.ceſſat enĩ ĩ his rõ
q̃ eſt in bereditate qñ ꝑplures partes differi. Ponit gl.
exceptionẽ niſi onus eẽt iniũctũ vni legato alti nõ: vt.l.ſi
ex duob.j.de le.ij.bona exceptio ẽ:q;ꝛ ẽ eadẽ rõ q̃ ẽ in be
reditate.ſ.vt illud onus in totũ ſubeai.¶ Querit glo.ꝗ/
daʒ voluit tibidonare ⁊ poſuit añ te magnã quãtitatem
floꝛenoꝝ dicẽs ſe donare tibi totũ ⁊ tu accepiſti partem ⁊
poſtea penitet te ⁊ dicis ꝙ agnoſcẽdo partẽ viderl agno/
ſcere totũ ⁊ ſic vis petẽ totũ. Ille ex aduerſo diẽ ꝙ nõ po
tes ꝓ parte acceptare:⁊ iõ vult a te repetẽ qð accepiſti q̃
rii qd iuris:Et vi dicẽdũ idẽ qð in legato qꝛ legatũ ẽ do⸗
natio:vt.l.legatũ.j.de le.ij. Cõtrariũ puto.ſ.ꝙ ꝓ illa par
te quã acceptauit valeat ꝓ alia nõ poſſit aliqd dici:vt.l.j.
F. ſi tipulanti.j.de v.obli.⁊ ar.l.ſancimꝰ.C.de dona. Nõ
ob.qð dẽ de legato:qꝛ legatũ eſt q̃dã diſpoſitio ꝑfecta ab
ipo teſtatoꝛe:⁊ ſic eo moꝛtuo q̃ſitũ ẽ ipi legatario dñiũ vel
ſaltẽ obligatio:nõ gꝰ põt repudiare ꝓ parte illð:vt.l.an
pars.j.ꝓ derelicto.ſʒ donatio ẽ ᷣctus ꝗ nõ ꝑfſicit niſi ↄſẽ
ſu duoꝝ tñ anteqᷓ; ↄſentiã poſſũ ĩpedire vt nõ ꝑficiat᷑ niſi ĩ
certa parte cũ ex hoc donans nõ ledat᷑ nec donatarius:
vt. l. .F. ſi ſtipulãti. j. de v. ob. C Quero qd ſi aliꝗd defe
rai alicui.ex.l.diſpoſitiõe nõ iure hereditario:an potit ꝓ
parte agnoſcẽ:? Certe nõ:vt.l.iiij. C. de oĩ agro deſer.li.xj.
CEx ſpdicſ potes diſtinguẽ cuʒ aliqꝗd defert᷑ alicui aut a
teſtõꝛe aut a lege. Si a teſtatoꝛe aut iure legati aut iure ĩ

— ſtitutionis.
2 Ie Seipſaz ſümat. CQuerit gloe
Q Maãdiu: nia quãtũ tpᷣs põt inſtitut di⸗
re:Dic vt in gl. Op.de.l.pr.de hẽ.inſti. So.glo.hᷣ re
gula fallit ĩ caſib'q ponuni ĩ gl. Certe ĩ caſu dicte.l.pꝛ. ve
rũ ẽ ꝙ fallit: in alijs vo nõ vt in eis videbis.Aduerte tñ ꝙ
iſta. l.dʒ ĩtelligi qdiu pᷣm põt adire de iure cõi. Si enĩ po
teſt adire ꝑ reſtõnẽ:tũc ſubſtitutꝰ nõ expectabit᷑ ſiue ſit re⸗
ſtitutio qᷓ cedat ꝑ pᷣtoꝛẽ viuẽteʒ:vt.liiij..j.de fideicõ.li.
ſiue ↄcedai ipo iure:vt.l.f.de repu. here.x qʒð no. in.l.ij.
C.ðe iur.⁊ fac.igno.⁊.l.ſigs ſuus.de iure deli.Alia dicẽ/
da ſuꝑ hac regula videbitis.j.e.l.quãdiu.

4 RX O lle. Hec tegula ſoꝛmatur hic negatiue in

l.is põt.j.eo.ponii affirmatiue quã re

petam ibi ⁊ ibi examinabo hanc regulam. V
Ars Seipᷣam ſũmat.rõnẽ huius.l.aſſi/
Mtn M. gnat gl. No. m glo.ꝙ nõ ſuffi⸗
cit volũtas ſola in aditiõe:niſi declaret᷑ ꝑ actũ.ꝗ/
dam moderni ↄ vt refert Ci.in.l.potuit.j.e.dicã in.l.ge/
rit.j.e.p¶ Querit glo.vtrũ mutus ⁊ ſurdus poſſit iubere
aliũ adire:? Dic vt in gl.⁊ bñ. ¶ Op. ex gl. Mutus ⁊ ſur
dus regũtur ↄſilio curatoꝛis:vt.l.j.in ſi.cũ.l.ſe.dep
Fde cur. furl in rubꝛica.⁊.l.j.in ſi.de mu.⁊ ho. ergo nõ poſ
ſũt adire ſua ſpõte:vt.j.ꝓximo.S.So.qdãa ſũt q/ppt᷑ hoc
impedimẽtũ efficiunt nõ capaces intellectus:⁊ iſti ꝑ ſe nõ
pñt facere ſine curatoꝛe ſicut pupillus ſine tutoꝛis auẽte.
NQuidã impedimẽto nõ obſtãte intelligũt ⁊ iſti poſſũt oĩa
gereresvt.l.diſcrej. C.ꝗ teſta.fa.poſ.⁊.l.j.de bo.po. ſur.
compe.tex.eſt ꝗ facit hanc diſtinctionẽ in.l.Fᷣuo inuito.S.
ſi pupillus.j.ad tre:qui tex.ẽ ſingularis ad hoc. Que/
ro aditiõe facta ꝑ mutũ q̃liter ſcribat nõꝛius? Rñ.ſi nõꝛi
us ꝑ ſe intelligit mutum nutu ſecure põt ſcribere q̃lit᷑ talis
mutus nutu adiuit hereditatẽ:vt.l.nutu j.de le.iij. Non
eniʒ hʒ neceſſe notariꝰ ſcribere omnia verba ⁊ oẽs actus
vhentiũ.ſufficit enĩ ſi ſcribat effectum iuris.naʒ ſufficit ꝙ;
ſcribat talis ſideiuſſit pꝛo tali:vt.l.ſciendũ/..de ver. obli.
lʒ ad illud multa verba reqrant. Si vero ꝑſe non intelli
git adhibeat aliquẽ vicinũ vel ↄſanguineum qui intelligit
⁊ ſcribat in inſtrumento qualiter iſte notarius certiñcatꝰ
per talem ſuũ conſanguineũ tanqᷓ; per interpꝛetẽ vidit di
ctũ talem facientẽ ſigna ⁊ nutus per que hereditateʒ adi
re volebat:vt.l.fi.in fi.de ver.obli.Sed q̃liter hoc ꝓba/
retur per teſtes.⁊ hoc ẽ maius dubiũ cum ipſi debeãt de
ponere de eo qð viderunt nõ de effectu quẽ ipſi iudicant:
vt. l.ꝗ teſtamento.in fi. ð. de teſta.⁊.l.j.in pᷣn.de his que ĩ
tel.delen.⁊.l.teſtiũ.C.de teſti. Rñ.ſiqdem teſtes eſſent cõ
ſanguinei vel als domeſtici ſufficeret ꝙ deponerẽt ſimpli/
citer ſe vidiſſe talem mutũ facienteʒ ſigna ⁊ actus per que
⁊ quos ſigniſicabat ſe velle adire hereditatẽ:tales eniʒ ꝑ
ſone pꝛeſumunt ſcire actus ⁊ ↄſuetudines muti vt ipᷣm ĩtel
ligunt:vt.l.octaui.j.vnde cogna. ⁊.C. de in integ. reſti.l.
de tutela.ſinaũt eſſent extranei:tũc debent deponere no
minatiʒ de ſignis hoc mõ:vidi talẽ mutũ digito oſtende/⸗
re domũ ⁊ res hereditarias: ⁊ poſtea ſtringere bꝛachia
ad ſe ꝓpter qð intelligamus eũ velle illas res ad ſe ꝑtine
re.eſſet enĩ vtile ⁊ qũq; neceſſariũ vt circa hꝰ adhibere n
tur alij teſtes ↄſanguinei ⁊ domeſtici ꝗ dicerẽt ꝙ ↄſuetu/
do muti eſſet hec ꝙ talia ſigna vellent hoc ſigniſicare.
¶QOp. C. de hereti.l.manicheos.

Euü cui leg Bicit glo.intellige de eo cui inter/

dicũ bonis a iudice ꝓpt pdigalitateʒ: vt.l.j.. de cur. fur.
ſecus ſi ꝓpter delictũ intdicat᷑ a lege vt in ↄꝛio.ideʒ dico ſi
alicui interdiciẽ admiĩſtratio a lege vel a ſtatuto nõ ꝓpt
delictũ: ſj ꝓpt᷑ imbecillitatẽ ↄſilij:vt ſũt ſtatuta cõiter per
italiaʒ: qꝛ dicũt ꝙ mulieres nõ pñt obligari ſine ↄſenſu cõ
ſanguineoxꝝ:tunc enim poterit adire bereditatẽ vt h.nõ
ſimplicit᷑:ſed cũ ſolẽnitate ſtatutoꝝ:vt dicam ſtatim ⁊ pꝛo
baĩ in.l.moꝛe.j.e.¶ Op. de.l.ſurioſi.j.de reg.iur. So.ꝓ
digi nulla volũtas eſt.ſ.in alienando vt ibi:ſed in acgrẽ/
do ſic vt hic:dũ tñ intueniat auẽtas curatoꝛis:vt.l.cũ qui
dam. C. de admi.tu. Ita dicit glo. æ bñ. Op. ad hoc ſi
hic tractai de acqrendo:ergo nõ reqriĩ curatoꝛis aucto/
ritas:vt.l.is cui.j.de v.ob.Gl.nõ ſoluit. Ja. de are.dicit
ꝙ bñ ſi eẽt acqꝗſitio ſimplex q̃ nõ poſſet eẽ dãnoſa ꝓcede/⸗
rent contraria:ſed acquiſitio hereditatis poſſet eſſe dam
noſa:ergo requirit᷑ curatoꝛis auctoꝛitas:vt inſti. de auc.
tuto. F. neq;.

q „ Hereditatẽ qcũq; mõ
DMi in aliena. delataʒ ſilius adeũdo

. T Poſe lan.

D e acqui.here.

non obligat patrẽ niſi pᷣcedat iuſſus:ſʒ in bonoꝛũpoſſeſſi/
one ſufficit ſi ratihabitio ſbᷣſeq̃tur.h.d.¶ Op.C. de bo.
q̃ li.l.nñ. DPicit glo.hodie adeũdo ſilius ſine iuſſu pꝛis obli
gat ſe vt ibi olim nõ obligabat ſe:vt.l.fi.j.qs oꝛ.i bo.poſ.
ſer.nec etiã patrẽ vt hic. Op.ſilius ex oĩ cauſa obliga
tur pᷣterqꝙ; in mutuo ⁊ voto.vt.l.ſilius.jĩ.de acꝑ.⁊ obli.q̃re
ergo nõ obligat᷑ adeũdo? Rñ.votũ dẽ q̃ſi volitũ: ſiliuſſa.
ergo nõ obligai voto hoc ẽ ſimplici volũtatce:ſ hereditaiʒ
aditio ↄſiſtit in volũtate ſimplici declarata ꝑ aliquẽ actũ:
vt.l. ꝓxi.in pᷣn.⁊.l.ꝓ herede.in pᷣn.j.e.iõ nõ obligal:quia
ↄtinet ſub illa exceptiõe p̃terq; ĩ voto ⁊ ĩ agnitiõe bonoꝛũ
poſſeſſiõis.eodẽ mõ dẽ ꝗs obligari voto magis ſolẽniʒa/
to qꝛ oʒ ꝙ illð votũ fiat coꝛã iudice:⁊ ꝑ iudicẽ appꝛobetĩ di
ſcernẽdo oliʒ:hodie ſuffic agnitio ſola:vt.l.fi.C.q admit.
ad bo.poſ.iõ filiuſfa.nõ obligat᷑ agnoſcẽdo bonoꝛũpoſ/
ſeſſionẽ ſᷣm iſta tpa.Idẽ in trebellianica reſtõne.nã lʒ he/
res reſtituat hereditateʒ mihi tñ creditoꝛibꝰ ⁊ legatarijs
ego nil facio:ſʒ ex hoc ſolo ꝙ accepta reſtõne hereditatis
obligoꝛ:vt.l.j.S.j.j.ad treb. ¶ Sed qro q̃ ẽ rõ ꝙ in adi/
tione heredita dʒ pᷣcedere iuſſus in bonoꝛũpoſſeſſione ⁊
trebellianica reſtõne ſufficit ratihabitio ſequẽs: vt h̊ ⁊.l.
Fuo inuito. in pᷣn.j.ad tre. Rñ.gl.tangit i.l.j.C.q admit.
ad bo.poſ.tu dic clarius.aditio hereditaj ẽ de iure ciuili
mere.na de iuregẽtiũ vel diuino nõ reꝑit ꝙ ꝗs nuda volũ
tate obliget᷑ niſi deo ſʒ hic nuda volũtate obligat᷑ g' ẽ me/
re iuris ciuilis vt dixi ĩ rubꝛi.S.e.ſʒ de iure ciuili ẽ patria
ptãs:vt.l.nã ciuiũ.S.de his q ſũt ſui vel ali.iurl.Fʒ gꝰ ius ci
uile fili nõ ẽ ptãtis ſue:nõ ge dẽ hie ptãtẽ niſi pꝛ admittat
merito gꝰ opʒ ꝙ pcedat iuſſus pꝛis ſeu ꝑmiſſio:vt.l.ſiqs.
§. iuſſuʒ.j.e.qꝛ ratihabitio nõ ſufficit cũ nil repiat factũ cũ
nulla videat᷑ volũtas gꝰ ratũ hẽe nõ põt.ſi̊ in bonoꝛũpoſ/
ſeſſiõe nõ ↄſiderat᷑ adeo ſolẽnitas iuris ciuilis.pᷣtoꝛ.n. vo
cat ad hereditatem inſpecta nali cauſa nec curat vtrũ ſit
agnat vel cognat emãa cipatvel ſuus:iõ v aliqd fem nã/
liter merito põt ratũ hĩi vt diẽgl.i.l.j.C.ꝗq admit.ad bo.
poſ.eodẽ mõ in trebellianica reſtõne gero aliqd negociũ

cũ herede reſtituẽte vt cũ eo agã ſaltẽ tacite vt ſatiſſaciaʒ
creditoꝛib ⁊ legatarijs lʒ abñtibꝰ.lʒ enĩ de iure ciuili me/

ro añ ſenatuſcõſultuʒ trebel.illis abñtibꝰnõ obligarei:qꝛ
alti ſtipulari ⁊c. tñ obligabit naliter: vt.l.ſtipulatio iſta.S.
alti.j.de v.ob.gꝰ erit aliqd actũ merito põt ratũ hii ſʒ adi
tio hẽdita in ſola volũtate ↄſiſtit vt dixi. Quero nun
qd ſilꝰ poſſit repudiare hereditatẽ abſq; iuſſu pꝛis:Ho/
die ↄſtat ꝙ ſic: vt.l.cũ nõ ſolũ.C. de bo.q li.Fᷣm tꝑa harũ
legũ nõ:vt.l.is põt.⁊ is q heres in ſi.j.e.ſʒ ibi nõ dẽ ꝙ iuſ/
ſus nõ dʒ pcedere łʒ reqraĩ volũtas:ſʒ h̊ ꝓbat in.l.iulianꝰ.
j. de le.j. in pᷣma charta vbi optio q̃ ẽ act ↄſiſtẽs in ſimpli/

ci volũtate nõ põt ſieri ꝑ filiũ niſi pᷣcedẽte iuſſu ⁊ optio ali

qd repudiatiõis ↄtinet. Na optãdo vnũ repudio cetos.

dices tu iſta vident᷑ ð legẽ.naʒ ratihabitio ↄſiſtit ĩ ſimplici

volũtate nec reqrit᷑ parij pñtia: vt.l.põponius ſcribit de
ne. ge.tñ ſiliuſfa.põt ratũ hꝛe ſine iuſſu etiã pꝛis:vt.l.ij.ĩ i.
8. ſo. ma.⁊.l.ſi ſine. Seſi.j.rẽ ra.ha. ¶ NPꝛo cui declaratio
ne ſcias ꝙ iſtoꝝ actuũ ↄſiſtẽtiũ in libera volũtate qdã ſũt
magne auẽtis:vt teſtm̃ ⁊ codicilli ꝑ q̃ ſola volũtate diſpo/
nimus in alios ⁊ iſti nõ pñt ſieri ꝑ ſiliũfa.etiã patre volen
te vel iubẽte:vt.l.q in ptãte.ff.de teſta. QAuidã ſũt actus
etiã ſolẽnes ſʒ nõ tãtuʒ:vt aditio hereditaſ ꝑ quã etiã ꝗs
obligatur his qui nil ſciunt de hoc ⁊ obligant ſibi alios ꝗ
erant ante obligati:⁊ iſte actus nõ poteſt celebꝛari niſi pᷣ
cedat iuſſus vt h̊ ⁊.d.ꝭ.iuſſum.in bonoꝛũpoſſeſſione ⁊ tre
bellianica reſtõne ſufficit ratihabitio per rõnẽ quã dixi.
Quidã ſũt actus ꝑ qͥs ꝗs obligat ſe tm vt vouẽdo ſedeo
⁊ in iſtis ſufficit ſequẽs auẽtas nec requirit ꝙ pᷣcedat iuſ/
ſus:vt.l.ſiqs rẽ.S.voto de polliciſ.Quidã ſũt actus ꝗ ↄſi/
ſtunt in volũtate ꝑ qꝗs ꝗs nec aliũ obligat ſibi nec ſe alteri
ſʒ ꝑ illũ actũ ex alio actu ↄtingit obligatio ⁊ ratihabitio.

⁸

nõ enĩ oꝛi actio ex ratihabitiõe Fᷣm verà opi.ſed ex nego
cio geſto qð ad nos trahit᷑ ꝑ ratihabitiõeʒ:vt.l. ſi pupilli.
§. itẽ qᷓritur de neg.geſ.⁊ ibi dicit tex.⁊ in iſto actu nõ req
ritur auctoꝛitas nec ↄſenſus patris ꝓbat per ſimile pu/
pillus nõ obligat᷑ ſine auẽte tutor tñ põt ĩplẽ ↄditionẽ ꝑ

quã puriſicat᷑ act᷑.vñ obligat in.l.ↄditiõib.j.de ↄdi.⁊ de.

Sed ⁊ ſi non adierit.venliare t

omnia ſolẽniter acta. h.d. & Mo.ipᷣm ſũmariũ vnde ſci/
re debes ꝙ ex curſu lõgi tꝑis nõ inducitur aditio ſʒ pꝛeſu
mitur ꝙ pceſſit: iõ tex.dicit credendum eſt adiuiſſe ⁊c. ſi/
mile in.l.cum de in reʒ verſo.S.de vſuris.⁊ ex hoc habes
pꝛacticam.debes enim allegare ꝙ pꝛeceſſit iuſſus patris
⁊ ſecuta eſt aditio ſilij.Et ad hoc ꝓhandum potes ſacere
poſitiones ꝙ pat᷑ tenuit dicta bona per.x.annos ſilio p/
ſente ⁊ patiente. ¶ Quero qꝗd in bonoꝛũpoſſeſſiõe vtruʒ
eodem modo pꝛeſumitur ſolẽnit agnitio bonoꝝ:Tex.hic
loquit᷑ in aditiõe.dicit tex.ſed ſi non adierit.⁊ ꝙ in bono
rũpoſſeſſiõe non ꝓcedat patet:qꝛ illa debet agnoſci vł ra
tiſicari infra annũ ad plus.l.bonox.j.rem ra.ha. ſed hic
requiritur curſus decem annoꝝ ergo ⁊c̃.⁊ hoc tʒ Ja.bal.
Sed gl.C.quiadmit.ad bonoꝛũpoſ.l.j.ſuꝑ vᷣbo ratũ intel
ligit idem in bonoꝛũpoſſeſſiõe ⁊ allegat hanc.l. qdð tenent
ibi doc.moderni ⁊ bñ ꝑ ea que dixi.na patientia tãti tꝑis
nõ inducit actum ſed facit pꝛeſumi ꝙ retro ab ipſo initio
ſunt oĩa ſolẽniter acta ⁊ ſic infra tempus.¶ Quero qd ſi
appar eat vnus actus tm̃ qui nõ hʒ fieri citra ius ⁊ nomẽ
heredis:vt.j.e.l.pꝛo herede.in vno die factus a patre cõ
ſentiente ſilio expꝛeſſe ⁊ adeunte nõ dico ꝙ pꝛeceſſerit iuſ
ſus pꝛincipaliter de adeundo ſed ꝙ actus factus eſt a pa
tre conſentiente ſilio ex quo deberet induci aditio ſi ſui iu
ris eſſet. Reſpõdeo ex illo ſolo actu pꝛeſumũtur oiĩa ſolẽ/
niter acta ſicut hic ex curſu tꝑis cum patientia.Tex.eſt ⁊
gl. no. in ſimili in.l.ij. C.de do. pꝛomiſ. nam ibi dicitur ꝙ
illud quod operatur pꝛeſtatio per longum tempus: vt.l.

cum de in rem verſo idem operatur ꝓmiſſio per vnã ho/

ram facta pꝛo tanto tẽpoꝛe. ¶ Altimo per iſtũ ver.ſuſti
neo glo.noſtras cõtra dicta omniũ modernoꝝ. nam diẽ
glo.ꝙ ex patientia.x.annoꝝ pꝛeſumit᷑ ſernitus cõſtituta ſi
allegetur lʒ habeat cauſã diſcontinuã: vt.l.cũ de in rẽ ver
ſo.S. de vſuris.c.l.j.in fi.j.de aqua plu. arcen.⁊.l. ſeruitu/
tes de ſeruit.quod repꝛehendunt vltramon. Nã.l.cũ de
in rem verſo.loquitur in faciente ſcilicet in ſoluente:que/
ſtio glo.loquitur in patiente in quo eſt minoꝛ pꝛeſũptio:
ita tenebant Ja.bu.⁊ Rai.de ſoꝛli.⁊ hoc tʒ Ci.in l.ſi cer
tis annis.C.de pac.hoc dico hic eſſe ð caſum huius ver.⁊
l.ſi filius. C. de peti.heredi.facit qð no.in.l.pe.C. cõmuni
diui.dixi in.l.j.in fi.de aqua plu.arcen. dixi in repetitiõe
dicte legis cum de in rem verſo.
— OQui iuſſu alterius adijt pſumũ ſolum
118 qul. iubenti quer ere velle ſi iuſſũ credat va
lere:ſecus ſi ſciatinualidũ vel ſine iuſſu adijt.h.d.tres par
tes habet:vt in glo.pone caſuʒ m vlti.lec.glo.⁊ verã als
examinabo infra. C Op.de pᷣ rñſo ad tertiũ.dicũt qdazx
pꝛincipiuʒ loquitur in errante: ſinis in dubitante quod
glo. repꝛehendit ⁊ bene:per.l.ſi.C.de ↄdi.inde.Alij di/
cunt ꝙ pᷣncipiũ loquit᷑ in errante in facto:ſinis in errante
in iure. Iſta caſus poſitio nõ eſt vera:q;ꝛ erroꝛ iuris vł ſa/
cti quantũ ad hoc nõ videt᷑ attendendus:vt.l.j. in pn.j. de
le.iij. Pꝛeterea ignoꝛantia facti ſupina ⁊ ignoꝛantia
iuris idem eſt: vt.l.regula de iuris ⁊ fac.igno.ideo glo.di
cit tertio modo ⁊ bene.Ex qua diſtingue:vt habes tex.⁊
gl. Aut ille q dubitat errat in iure vł in facto:vt ſi filiuſſa.
adijt pᷣcedente iuſſu:⁊ tũc in dubio non videt᷑ velle quere/
re ſibi:niſi aliud appareat vt hic in pᷣn. Aut ſcit illũ iuſſuʒ
reuocatũ tacite vel expꝛeſſe ⁊ videtur velle querere ſibi:vt
in.ij. rñſo.⁊ ſic nõ ꝓcederet ſcom rñſuʒ:ſi poneremus ſili/

690
li

bu/

De acqui.here.

nm ignoꝛare moꝛtẽ patris:pᷣſumeret᷑ eni adire ex pcedẽte

iuſſu:aut adijt nullo pꝛecedẽte iuſſu ⁊ vi velle p ſe vt in ter
tio rñſo.⁊ ex p̊ rñſo. No.diligent᷑ ꝙ ſi pᷣcedit mandatũ

alicuius de aliq faciẽdo ⁊ tu ſacis poſtea lʒ nõ expᷣmas fa/

cere te noĩe illius tamẽ pᷣſumit᷑ ꝙ noĩe illius feceris:vt h̊ ?⁊

l.ꝗ fuũ.S.de interro.acſ.⁊ qʒð no.in.l.ſi pupilli.S.j.in gl.
magna de neg. ge.qð eſt verũ quãtũ ad mandãteʒ:q; ipſe
hʒ actionẽ mãdati g facientẽ t ſaciẽe ðᷣ eũ nõ ↄ illũ eũ quo
vhitur niſi hoc ſciuerit:vt.l.ſʒ ⁊ iulianus.s.j.ð.ad mace.i
ij.rñſo. ¶ Quero q̃ ẽ rõ huius gl. Dic vt ſtati dicã legen
do eã dico ꝙ rõ eſt:q; ſciebat iuſſũ reuocatũ.vñ nõ pᷣumi
tur facere ex neceſſitate iuſſus.vide gl.ꝑ te.dicit glo. ſuffi
cit ſemel fuiſſe vtilẽ.nõ eſt bona rõ:qꝛ ſi aliq tꝑe fuit vtile
magis deberet ĩpediri q̃ri adeunti. Dicit glo.rõne iuſſus
qð nihil eſt ſim Ja.de are.q; actio ꝙ iuſſu oꝛit ex iuſſu pꝛe
cedẽti ſecuto ↄctu vel quaſi vt ſi iuberes re integra iuſſus
reuocat᷑ ad inſtantiam mandati.

e Si filius in ptãte eſt alicui heres ne
¶ Interdu ceſſarius facit patrẽ neceſſariũ here

deʒ:ſecus ſi fuit volũtarius.h.d.in v. ſed ⁊ ſiqs.pone caſũ
Fi vltimã lec.gl.als examinabo infra. Op. ꝙ nepos
nõ ẽ ſuus:donec pat᷑ pᷣcedat:vt iſti.de here.q̃. ⁊ dilſ..ſui.
ſʒ hic pcedat eũ ergo ⁊c̃.diẽ gl.hic erat exheredatus vñ hẽ
ꝓ moꝛtuo. C Op.ꝙ ſi bꝛ ꝓ moꝛtuo quõ põt ſibi acꝗqrere

fſfilius? Rñ. babel ꝓ moꝛtuo qᷣ ad qd ⁊ quo ad quid non.

Op. ex gl.ꝙ etiã exhẽdatus nõ hp moꝛtuo vt nepos
dicat᷑ eẽ ſuus.qð pʒ qꝛ põt pᷣteriri:vt.l.ſi poſthumus.⁊.l.ſĩ
liu ʒ in pᷣn.de lib.⁊ poſthu. ⁊.l.ſiqs exheredato. de iniuſ.
tel.in pᷣn. So.in ſucceſſiõe õ vel pᷣter volũtatẽ aui nepos
fili exhere dati nõ dicũ ſuus:ſʒ in ſucceſſioneſm volunta
teʒ dẽ ſuus.rõ q̃re viuẽte ſilio nepos nõ dẽ ſuus ẽ q;ꝛ pꝛece

it eũ pat.nec põt dici quodãmodo dñs bonoꝝ aui cũ ex

heredatio ſumat effectũ poſt moꝛtẽ: vt.l.filiũ.S. ſed cũ ex/
heredatio.j.de ↄtab.vñ auus nõ hʒ neceſſe iſtituere vłex
heredare eũ:ſʒ qñ pat᷑ inſtituit eũ dẽ ſuus ⁊ neceſſarius qꝛ
erat in ptãte.¶ Op.⁊ reintro gl. ꝙ nõ q̃rat᷑ patri q ad
ꝓpꝛietatẽ:vt l.fi.C.de bo.q̃ li. Dicit glo.verũ eſt hodie cũ
aduẽticia non qᷓrai. Mo. iſtã gl.ꝙ illud qð nepos hʒ
ab auo dẽ aduẽticiũ reſpectu patris.qdð dic vt dicã in.l.de
dit dotẽ.de colla.bo.tangemin.l.q̃ſitũ.in pᷣn.j. de leg j.
Venio ad v.ſed ſiqs.reuoco in dubiũ intel ectuʒ huiꝰ
verſi. Glo. legit q̃tuoꝛ modis.pᷣ in aliquo ꝗ ſit inſtitut᷑ ab
aliquo er̃᷑neo.Dicit Di.iſtũ caſũ nõ ꝓcedere:q;ꝛ nõ hʒ du
biũ ⁊ intelligit inſtitutũ ab erneo quo ad ſe inſtitutũ ⁊ ex/
neũ qᷣ ad filiũ arrogãtẽ vt ab vltimo v. differat. Ali legũt
ꝙ aliqs ſuit inſtitutus heres a patre ſuo in cui ptãte erat
hec lec.nõ ẽ vera:qꝛ ð tex.ibi moꝛs tpe ⁊c̃. Tertij legũt vt
in gl.quã lec.gl.repᷣhendit ⁊ bñ.vide gl.q ſubdit ꝙ filꝰnõ

poſſit bñ adoptare. Certe põt ſilius ꝗ nõ ẽ in ptãte: vt in

l. ꝗq liberat. ?.l. ſi pẽ filiũ. ̊.de adop. ¶ Vltimo gl ponit
caſũ verũ qẽ clarus ⁊ poſui legẽdo litterã.Aduerte pᷣnci
piũ huilr̃e faẽ ad vnũ: vtrũ filius faciat heredem pꝛem⸗
Didet tex.ꝙ ſic ibi patrẽ enĩ ſuũ ⁊c̃.dicã in.l.cuʒ ſilio.j.de
le.j.ſcᷣm rñſum facit ad aliud. vos videtʒ ꝙ gꝗs efficit talis
heres ꝑ aliũ q̃lis ẽ ille ꝑ quẽ efficit.qð fac ad q.gl.in.l.iij.ĩ
pᷣn. de peti. here.ſi ſi heres titij ab inteſtato ꝗ ſuit hẽs ſeij
ex teſtõ vel ab inteſtato ⁊ determinat eo mõ quo pᷣus.
quo.l.nec intereſt.j.deſideicõmil.li.

PoIEPVPeoteſtatio p̃cedẽs actui ſequẽti gia ſac
(Celſus.

vt ſubſequens actus nihil opeĩ.h.d. Fʒ Bi.
CNo. ꝙ in his qoſiſtũt ex nr̃a pura volũtate ꝓteſtatio
p̃cedẽs impedit actũ ſequẽtẽ. ¶ No. ꝙ in dictis caſibus
qñ ſit ꝓteſtatio nõ reqrii pari pñtia vł ꝙ ei innoteſcat vt
hic:⁊ in glo.dũ dicit claʒ:ſʒ ſi eẽt celebꝛãdus actus qui pẽ
deret ex volũtate mea ⁊ altius:⁊ tũc ꝓteſtatio dʒ innote/
ſcere patri als nil valeret: vt.l.fi.. item ſi pꝛedixerit nau.
eau.ſta.⁊.l.ſi ſideiuſſoꝛ.in pᷣn.S.man.⁊.l.actiõe. renũcia

re.S.pꝛo loc.⁊.l.j.in hn. de lib.ag. tangitur per doc.in.l.
pacta nouiſſima.C. de pac C No.qꝙ in ꝓteſtatione non
requiritur cauſa qð in caſibus pᷣdictis intellige.ſ.in eo qð
in nr̃a volũtate ſola ↄſiſtit vt h.ſuficit enĩ ꝓ rõne volun/
tas:vt.l.q;ꝛ poterat.ad treb.als requireretur cauſa:vt.l.ſi
hoĩem.s.mã.⁊.l.j.C.debi.vẽ.pig.ĩpedire nõ poſ. No.
ꝙ per actũ ſequẽteʒ ꝛiũ ꝓteſtatiõi nõ videoꝛ a ꝓteſtatio
ne recedere vt h.rõ q; ille ſequẽs actus pendebata mea
ſimplici volũtate qᷓ volũtas pᷣumit abeẽ ꝓpt pteſtationẽ:
ſecus ſi act ſequẽs pẽdebat ex voltate mea ⁊ altius:vt.l.
cũ in plures S.locatoꝛ hoꝛei.S. loca.⁊.c. ſollicitudineʒ.ex
de appel.ſicut enĩ ꝓpoſitũ meũ in mẽte retentũ nõ nocet
cõtrahenti mecũ:vt.l.ſi repetẽdi.C. de ↄdi.ob cauſã. Ita
nec talis ꝓteſtatio ſacta clam q ei nõ innoteſcit. ⁊ aduer/
te ad illud qdð dico ꝙ talis ꝓteſtatio ſacit pſumi volunta
tem abeẽ intelligit de actu qui ſtatim ſequit᷑ poſtea:ſecus
ſi ex interuallo magno:ar.l. per retentionẽ. C. de vſuris.
⁊ iõ ad hoc vt hoc ceſſet ẽ neceſſe ꝙ ꝓteſtatio lar gioꝛ fie/
ret.ſ ſi aliq tẽpoꝛe ſieret per me aliqs actus per quẽ ĩdu/⸗
cerel aditio ex nũc ꝓteſtoꝛ me nõ facere animo adeundi.
His pꝛemiſſis venio ad glo.⁊ op.ꝙ aditio valet ſ re⸗
ſcindal ꝑ actionẽ qð metus cauſa:vt.l..ſi mulier.S.ſi metũ.
ð.qdð me.cau.Glo.ponit plures ſolu.illa eſt vera ſolutio
ꝙ hic nõ adiuit qð apparet ex ꝓteſtatiõe ꝑ quã ſumit᷑ vo
luntatẽ abſuiſſe.⁊ hoc vult dicere glo. dũ dicit h fallit ibi
non. C Op.ꝙ metus verboꝝ nõ ſit iuſtus metus. Sol.

eodẽ mõ quo.S.quia hic nõ adiuit: nã ſi adiuiſſet metus

nõ fuiſſet iuſtus. ¶ Op. C. e.l. cũ aliquis. So. dicit gl. ibi
per iudicẽ cogit.ſic.j.ad trebel.l.nam ꝙ. S.ſiqs cõpulſus.
Agduerte ꝙ qñ actus pendet ex mera mea voluntate tũc
eſt verũ ꝙ ꝓteſtatio impedit actũ ſequẽteʒ.ſed quãdo qs

põt cogi adire velit nolit ⁊ iuſte cogitur tunc ꝓteſtatio pᷣ

cedẽs nil operetur. ¶ Oppo.j.ſiqs omil. cau teſta.l.j.F.
ij. Dic vt in glo.ratio ſolutionis eſt:qꝛdominns põt iuſte
cõpellere. vnde quãtum ad dñm aditio nõ ſtat in libera
poteſtate ſerui ⁊ ſic nihil releuat ꝓteſtatio ſed quãtuʒ ad

extraneuʒ vel ad patrem ſic. Oppo. de.l. ſi pat de ritu

nup. Glo.nõ ſoluit. Di. dicit ꝙ ibi loquũ de coactione re
uerentiali qð nil vĩ:quia etiam coactio reuerentialis iqu
cit reſciſſionẽ actus:vt.l.j.F.que onerande quaꝝ re.ac.nõ
da.dic ergo ꝙ ibi nõ erat actus qui pẽdebat ex nuda vo
luntate facientis. Item nulla pꝛeceſſit pꝛoteſtatio. Itẽ re
perit in qouſdam additionib Di. ꝙ per hãc.l.cõſuluit ;
ſi aliquis timebat ne cogeret᷑ ab alio ↄhere ↄſiliũ eſt ,o p
teſtet clam: qdð ſi facit nõ facit volũtarie.hoc ↄſilium nõ eſt
bonũ:qꝛ hec.l.loqꝗtur in his q pendẽt ex voluntate ohen/
tis tm̃:ſed ſi poſtea celebꝛaret᷑ ↄctus cum alio nil opera/
retur vt dixi nec per hanc pꝛoteſtationẽ pꝛobaret᷑ metus
vt. l.metũ. C. q; met᷑ cau. ⁊ de materia ꝓteſtationis dixi
in.l.nõ ſolum.S.ᷣfi.de oper.no.nũci.
2 „ cAT, NAulgaris ſubſtitutio
◻⸗ Iquis filium. expirat ſi per inſtitutũ
4 alteri heredi acquiratur.h. d. C Oppo. ꝙ ſit lo
cus ſubſtitutioni cum ſilius nõ ſit heres ſed patrem bere
dem facit: vt.s.l.ꝓxima.S. intdum. Sol. vt ſubſtitutꝰ ex/
cludat ſufficit ꝙ inſtitutus ſit heres vel alius eius miniſte
rio vt hic:⁊ l.ſi pat.S.de here.inſti. ¶ Querit glo. an h̊ ſit
verũ ſiue teſtatoꝛ ſciebat ſiue ignoꝛabat eũ ſiliuũ ſuũ⸗ Dicit
glo. ſi ignoꝛabat hʒ locũ diſtinctio.l.ſi pat᷑. hãc gl. tʒ Jac.
de ra. Pe. tʒ Zꝛiũ vt reſert Ci.in.l.cũ ꝓponas.C. de hẽ.iĩ/
ſti. dicã in.l.cũ filio.j.de le.j.tene mẽti hãc glo. ꝙ diſtictio
l.ſi pater. de here.inſti.qᷓ loqtur de ignoꝛante queʒ fuum
habet locum in ignoꝛante quem ſiliũfami.

So] W, ErIres — Buus hereditateʒ patris nõ
EGed 7 ſi filius. agnitã trãſmittit cum bñficio

abſtinẽdi. h. d. CNo.qꝙ oẽs leges ꝗᷓ dicũt hereditatẽ nõ
agnitã trãſmitti debent intelligi vt ille in quẽ trãſmittitur

De acqui.here.

poſſit adire vl repudiare ĩmiſcere vel abſtinere ſicut deſũ
ctus poterat:vt h̊ ⁊ no.in.l.j.de his que ante aper.tabu.
CQuero qd ſi deceſſerit ſciẽs ſe neceſſariũ: Olo.rñdet
idẽ niſi imiſcuerit:tũc enĩ nõ hẽet bñſiciũ abſtinẽdi heres
ſicut defũctꝰ:vt.j. pxi..ꝓp h̊ facẽ̃ tex.in.l.cũ antigoꝛib. C.
e.vbi dã illð fuiſſe rñſuʒ ꝑ Paulũ iuriſcõſultũ cuiẽ h.l.⁊ Fʒ
H hic debetzʒ hꝛe gl.q̃ diẽ idẽ ſi nõ ignoꝛauerit: als gl.ẽ ſiue
nõ ⁊ male:qꝛ nõ eẽt diuerſus caſus ab eo ꝗ ponit in litte⸗/
ra. C Querit glo.qd ſi velit abſtinere a patna heredita
te ⁊ hĩet auitã an poſſit: Gl.dicit ꝙ ſic.iſta gl. diceret veꝝ
tenendo illã opi.ꝙ hẽditas pꝛis nõ agnita nõ trãſmittat᷑
ad exneos qð tʒ gl.in.l.ſi infãti.C.e.ſʒ tenẽdo illã opi.ve/
rioꝛẽ ꝙ hẽditas pꝛis ꝑ ſuũ trãſmittaĩ ad qͥſcunq;.hec glo.
nõ /ꝓcedit.nã ſi nepos abſtinet ſe ab hẽditate pĩna illa hẽ
ditas vadit ad aliũ: ⁊ ille alius põt adire anitã cũ ſiliꝰ de/
cedẽs illã trãſmiſerit ad qſcũq; ⁊ H bñ tãgit in.l.ꝙ ſe pꝛis.
C.vñ liberi.⁊ ibi ꝑ Ci.in v.illa exẽpla repꝛobani.dicta vo
l.q ſe pꝛis.dʒ intelligi qñ filius ab hẽditate pat᷑na erat pe
nitus excluſus:vñ eã nõ potat trãſmittere.hꝰaũt an hẽdi
tas pꝛis nõ agnita nannttaerenklene l.l. ventre.j.e.
Hereditatẽ agnitã ꝑ deſunctũ nõ põt
(In omn hẽs eius lepnctare bed. CNo. ꝙ gẽ
heres heredis teſtõꝛis ẽ heres. Glo.diẽ ꝙ hec regula ſal
lit in caſibꝰ. ¶ Pꝛo cui declaratiõe debetß̃ ſcire ꝙ circa
h occurrũt duo dubia. Et pᷣ an appellatio bẽdis poꝛiget᷑
tm̃ ad ſilios an ad qͥſcunq; exneos de q in.l.ex ſacto.ad
treb.diximin.l.gallus..nũc de lege.S.de libe.⁊ poſthu.
Secundo dubitat᷑ an appel.heredũ poꝛꝛigat in iſnitũ ad
qſtibet ſucceſſoꝛes:an vo intelligat᷑ de p tm: De h̊ etia di/
ximus in.d S.nũc de lege.i pupillari tũ ſubſtõne facta ꝑ h̊
verba qſqs mihi heres erit ſit heres filio meo:nõ ĩtelligii
eſſe heres deſũcti:niſi ꝗ ei eſt heres ex diſpõne ſua:vt.l.q
liberis.S.h̊ vba de vul.⁊ pu.⁊.l.ſciẽdũ.de v.ſig. ¶ Dũo ſi
ſum her es titij p mediã ꝑſonã altius:an ego habeã neceſ/
ſe hᷣ in libello expᷣmere an ſufficiat ſi dicã ſimplr me hẽdẽ ti
tij. Doc.in.l.ſfi.C.de heredi.ĩſti.dicũt ꝙ nõẽ neceſſe.qð ẽ
vyvreri.allegãt ꝓ hoc caſũ.l.patſa.de vul.⁊ pupil.
Qui nõ põt ſe obligare non põt adire
2c. h. d. hec.l.ĩmõ legẽdi aliquã varietatẽ
hʒ tñ oẽs lec.tẽdũt ad idẽ.pᷣm pᷣmũ pᷣ ponit vnũ dictũ. ſecũ
do aliud ſile.ttio mõ põt legi ⁊ melius. Pꝛimo ponit vnã
regulã gnãlẽ.⁊vꝰinſert ad ſpẽʒ:⁊ ſic poſui ſũmariũ ⁊ ſʒ hãc
lec.quã poſui ẽ caſus qõnis de ſtatuto ꝓhihẽte mulierem
obligari ſine ↄſenſu ↄſanguineoꝝ ⁊ nõ poſſit hereditateʒ
adire ſine ↄſenſu eoꝝ. ¶ Sʒ qro ꝗd ſi ſtatutũ dicit ꝙ mu
lier nõ poſſit ↄhẽ ſine ↄſẽſu ↄſãguineoꝝ:an poſſit adire hẽ
ditatẽ: Et vẽ ꝙ ſic:qꝛ adire nõ ẽ pᷣhẽ ſʒ qſi ↄhẽ:vt.l. apð iu
lianũ.in fi.ex ꝗq.cau.i poſ.ea.⁊.l.ex maleſicijs.S.heres.de
ach. ⁊ obli. In ↄꝛiũ vð ꝙ ꝓ ↄctu accipii oĩs obligatio: vt
l.oẽs.S.de iudi. Qũo hic loꝗt de pupillo ꝗd de adul/
to: Aidebitis in.l.ĩpuberibꝰ.in ſi.j.e. ¶ Quero qñ pu/
pillus ẽ ſu: vty bear güſeen al ninece Die vt in glo.
Tr eipſuʒ ſũmat. ¶ Op. ex glo.adeũ
(Impubes. 40 e obligaĩ:vt.S.ꝓximo 66 patria
ptãs nõ ẽ ſufficiẽs ad obligãdũ:vt.l.fi..j.de v.obli.gꝰ ⁊c̃.
So.in illis caſibꝰ ĩ ꝗbus ſilius tm̃ obligat auctoꝛitas pa/
tris nõ ẽ ſufficiẽs vt ĩ ↄꝛio.Sʒ vbi agit de q̃rẽda heredita
te q̃ pꝛi debeat q̃riin totũ ſʒ illa tꝑa vel hodie qͥ ad vſufru
ctũ:⁊ ſic pꝛ ẽ legitimus admiĩſtratoꝛ:tũc patria ptãs ẽ ſuffi
ciẽs:vt h̊ ⁊.l.ſi mlarncee decceen in. d.l.fi. .fi.
J TI upillus põt cũ tutoꝛis au/
p MWpillus.aoꝛitate hereditatẽ adire.h.
d. Pꝛimo declaremus tex. ꝗd vult dicere cauſã
cqrẽde hereditatis nõ intelligat: Rñ.i.nõ ĩtelligit:vtrũ
ab iteſtato vl ex teſtõ ſibi tanq; volũtario aut neceſſario

deferat᷑ hereditas.iſta enĩ dʒ ſcire heres in.l.is põt.⁊.l.is
ꝗ putat.j.e.¶ Quero quid vult dicere tex. nec enĩ ſcire

nec diſcernere talis etas põt?: Rñ.ſicut ĩ iudicio pᷣ ſit exa
minatio poſtea iudicat᷑:ita in ĩtellectu nr̃o p ſit examina/
tio poſt examinationẽ iudicat intellectꝰ.iſta examinatio
dẽ decernẽ iſtius nõ ẽ capax pupillus. Itẽ ſcire dicimur
id qð ꝑ cauſã agnoſcimus:⁊ ꝑ hac examinationẽ ſactam
vel cũ nobis vel cũ alio:vt in.l.in bonoꝝ de bo.poſ.illud
ſcire nõ hʒ pupillus:⁊ h vult tex.dũ dicit:nec ſcire nec di/
ſcernere põt. C Quero qd vult dicere non ſcit magis qᷓ;
ſurioſus? Rñ.illud ſcire qð ꝓcedit ab illa examinatione
quã ſupꝛa dixi ſicut nec cadit in furioſo:ita nec ĩ pupillo:
ſʒ vnũ ſcire ſũptũ magis largo mõ cadit in pupillo:qð nõ
cadit in ſurioſo.ſcit enĩ ꝙ bonũ ẽ hꝛʒe aliqd ⁊ malũ nõ ha
bere.⁊ q̃dã multa vniuer ſalia q̃ hñtur ſine examinatione
⁊ iõ pupillus nãlit᷑ obligat᷑ q̃ in furioſo nõ cadũt.Itẽ ĩtel/
lige hãc.l.ĩ pupillo ꝗ nõẽ ꝓxim pubertati:ſʒ infãtie.qð
innuit tex.dũ dicit ſi fieri põt als poſſit ſcire ⁊ cognoſcere.
eſt enĩ doli capax:vt in.l.j.S.an in pupilluʒ.S.depoſi.⁊ de
nouati.lj.ĩ fi. Quero ꝗd ĩ iſfante:Dic vt ĩ gl. C Que

ro vtrũ tutoꝛ ſolus poſſit adire ꝓ pupillo: Glo.dic ꝙ nõ

⁊ bñ.C.e.l.potuit. ¶ Quero vtrũ furioſus põt adire he
reditatẽ vel curatoꝛ ꝓ eo:DBiceĩ.j.de bo.poſ.inſan.dela.
l.j. Quero vtrũ curatoꝛ ſufficiat.ſ.pupillo ad adeũdã
hereditatẽ: Dic vt.l.in vna.s.tutoꝛ.de ap. ¶ Querit gl.
an ſolus tutoꝛ poſſit petere bonoꝛũpoſſeſſionẽ: Et dic ꝙ
ſic: vt.l.tutoꝛ.de bo.poſ.ↄcoꝛdat glo.in.lłipuberi.s.de tu.

⁊ cu.da.ab his.⁊ in.d.l.potuit.C.e. Cõtrariũ no.C.ꝗ ad

mit. ad bono. poſ.l.bonoꝝ.vbi dicit idẽ in bonoꝛũpoſſeſ
ſiõe qð ĩ hẽditate:ſʒ hãc gl.cũ ſilib tʒ SOi.⁊ oẽs.

. Hec.l.ſeipſã ſũmat ⁊
Dr uberibus. l. legit eam ita bñ ꝙ

eget ſuppletiõe.põit.n.vnã opi. Plac..quã

repꝛobat:poſtea ponit veritatẽ.ex q̃ collige bĩ ſic:aut loq

mur de ĩpubẽ aut de adulto.pᷣ caſu aut ſe nõ imiſcuit ⁊ ſi⸗
ne dubio põt ſe abſtinẽ. aut ſe ĩmiſcuit:⁊ tũc aut ſine tuto

re ⁊ idẽ.aut cũ tutoꝛe ⁊ nõ põt ſe abſtinere:niſiꝑ reſtõneʒ.
gut loqmur in adulto ⁊ tũc nõ hẽbat curatoꝛẽ: ⁊ ita loqui
tur h.l.q;ꝛ ibi demũ põt ſe abſtinere ſi ſe nõ ĩmiſcuit:ſʒ ſi ſe ĩ

miſcuit nõ põt ſe abſtinere:niſi ꝑ reſtõnẽ.aut hʒ curatoꝛẽ:
⁊ tunc diſtinguo vt in pupillo in pᷣncipio dẽ q; aut cũ eiꝰ
. ſe auctoꝛitate autnon.
J Int le. Suus qꝗ ſe nõ ĩmiſcuit põt abſti
nere bñſficio ptoꝛis edicti ſine aditiõe iudicis.h.

Dd. hanc.l.declarabo.j.e.l.neceſſarius.

Illa hereditas repudiatio

S 9 heres.ne admittit qpõt adiri:ſecꝰ

iri nõ potit. h.d. Op. ꝙ illa detminatio
hoc ita verũ ẽ nõ ſit neceſſaria:qꝛ ĩcludebat᷑ in bo delata
ſupꝛa poſito:vt.l.delatas de v.ſigniñ. So.vt in pᷣma glo.
¶Op.ꝙ poſſit repudiare:vt.j.de cura.bo.da.l.j.⁊.l.in
plurium.j.e.So.gl.nõ.ibi coꝛã iudice ſʒ ex iudiciũ ſecꝰ vt
bic. Idẽ nõ.in.l.õꝛijs. Op. -de.il.nec is.S.j.j.e. So. gl.
per.l.illud. e. ¶ Op.de.l.j.C.de pac. So.ꝑ pactũ põt
gs ſe obligare ⁊ renüciare hereditati delate ſibi ſub cõdi
tiõe nõ ſimplici renũciatiõe.rõnẽ ponit ibi gl. Op.j.
de bo. poſ. Fmtab.l.ij.S.ſub ↄditiõe.Dicit gl.aliud in bo
noꝛũpoſſeſſiõe qᷓ; in hereditate.tu vero dicas clarius pen
dente ↄditiõe põt petibonoꝛũpoſſeſſio fmtab.q̃ nõ tribu
it ius.⁊ eodẽ modo põt illa bonoꝛũpoſſeſſio repudiari:
ſͦ bonoꝛũpoſſeſſio q̃ tribuit ius nõ poſſit peti pẽdente ↄdi
tione neq; repudiari ⁊ ſic ẽ idẽ qð in hereditate. Op.
⁊ intro gl.iij..de ↄdi.inſti.l.j. So. intelligas hic q̃liſq̃lis
conditio que tamen non ſit talis que haberetur pꝛo non
appoſita ⁊ impleta:ſed ſit talis que ſuſpendit diſpoſitio/
nem. ¶ Oppo.ꝙ conditio que conſiſtit in arbitrio here
dis nõ ſuſpendit aditionem:vt.l.verba.de condi.inſti.er
go nec repudiationẽ ſi ĩ alterius volũtatẽ cõferatur ipſo
iure nõ valet:vt.l.illa inſtõ.de here.iĩſti. So. ↄditio ptã/⸗

— – – —

—— —

— — A☛ —

De acqui.here.

tiua ĩ pſona heredis põt eẽ duplex.vno mõ exp̃ſſe ſi volet
⁊ iſta ĩ herede ex᷑neo nil oꝑat᷑:i ſuo oꝑat:qꝛ facit de ſuo vo

luntariũ tñ aditionẽ nõ ſuſpẽdit g'nec repudiationeʒ ⁊ hꝰ

mõ logꝗt᷑ hbec.l. Scðo mõ põt ↄferri in volũtatẽ ei delatã:

vt ſi decẽ dedit ⁊ ſilia:⁊ tũc aditiõeʒ ſuſpẽdit.⁊ idẽ ĩ ex̃neo:

vt.l.ſigs ſempꝛoniũ.de here.inſti.⁊.l.nõnunq;.de cõdi.⁊
de. Dicit tñ glo.ꝙ ſi apponii in volũtate altius px hec vᷣba
ſi arbitrabii nõ ꝑ verba ſi noles qꝛ ſemꝑ ẽ pura:vt.l.ij. de
le.ij. hoc nõ ẽ verũ qꝛ qũ apponim ſi facit oditiõeʒ:vt.d.
l.j. de le.ij.⁊ ibi videbi. Quero repudiatio facta pen/
dẽte oditione nõ valet: an poſtea exñte ↄditiõe potat adi
re: Certe ſic: vt.l.nã is in ſi.·j.e.⁊ ad hãc.l.facit.l.ſiquis ſbᷣ
conditione.j.eo.

—— Qui non põt adire ꝓpter dubitationem
(Siquis. ainbabſons lnad⸗

ſeu inhabilitatẽ ſeu ↄditionis dependen/
tiam non poteſt rep udiare.h.d.

. T — Seipſum ſũmat. C Quero nun/
Meqʒ filius. qd iſte. S. bʒ locũ ĩ hereditate pa

tris ꝓfecticia: vt ſi filius fuit inſtitut᷑ otẽplatiõe pꝛis? Gl.
dicit ꝙ ſic: qʒ ſine dubio ẽ verũ:q; tũc filius nõ põt repu/
diare ſine ↄſeſu pꝛis.ſ̊ an pr poſſet repudiare ſine ↄſeſu ſi/
lij eſt dubiũ. Et vi ꝙ ſic:qꝛ pfecticia q̃runt᷑ pꝛi pleno iure:
vt. lI. cũ opʒ. C. de bo.qꝗᷓ lib.g“ ſi pꝛ repudiet nõ nocet ſilio:
⁊ ſic rõ hui.l.ceſſat q̃ eſt ne alt alteri noceat ⁊ hꝰqdaʒ te/
nent. ꝓbo foꝛtioꝛi rõne qñ ſili inſtituit ↄtẽplatiõe pꝛis eti/
am ſi adeat factſui iurl coget᷑ pri reſtituẽ:vt.l.aditio. ĩ ſi.
j. e.⁊.l.liber hõ.de acq.re.do.⁊.l.qdã cũ ſiliũ de hẽ.inſti.
CCoõtrariũ teneo nã pꝛ tũc nõ põt adire ſine ſilio: vt.l.
ſigs mihi bona..iuſſũ.j.e.ꝗ nec põt repudiare:vt.l.is po
teſt. j.e. ſateoꝛ tũ ꝙ tũc põt cogere ſiliũ vt repudiet: ar.l.
idẽq;. v.ſicui mãdauero.S.man.vbi hoc optie ꝓbat᷑. ⁊ hoc
yveꝝ ĩ repudiatiõe expᷣſſa: ĩ repudiatiõe vᷣo tacita q̃ fit per
curſu tpis ſtatuti a lege cõi vel municipali vel foꝛte a indi/
ce pᷣiudicarel pꝛi: vt.l.fi.j qs oꝛ.ibo.poſ.ſer. ⁊ qð no.i.l.ij.
C.de repu.bo.poſ.⁊ ĩ iſtis ꝓſecticijs ꝑ iura noua nil eſt ĩ/
mutatũ hodie:vt no.i.d.l.fi.j..qs oꝛ.iĩ bo.poſ.ſer.ſi tñ tp̃ᷣs
ſtatueret᷑ a iudice:tunc nõ poſſet hodie ſtatui ſilio niſi pꝛe
ſentiẽte iudici:vt.l.cũ nõ ſolũ. S.neceſſitatẽ. C. de bo. q̃li.
CSʒ qro ł repudiatio pꝛis nõ valeat an piudicet ipᷣi pa
tri lʒ nõ filio: Gl.dicit ꝙ ſic: vt. l.ij. F. deniq;.S.ſo.ma. Ja.
de are.dicit ⁊ bñ ꝙ ulla loqt i pacto nõ repndiatione ſim
plici ꝑ no.in hac.lĩ pᷣn. Quero an hec.l. hẽat locũ in
hereditate aduẽticia? Gl. dicit ꝙ ſic ſpãlit hodie vbi apud
ſiliũ debeat remanẽ ꝓpetas.veꝝ ẽ ꝙ olim ⁊ hodie nõ po/
terat ſilius repudiãdo nocere patri nec pater ſilio:vt h ⁊
ſic repudiatio nõ valebat:hodie vᷣo ẽ imutatũ ꝙ repudia
tio valet qᷓt ad repudiãtẽ t alti remanet plenũ ius ade
undi:vt.lf... vbi aũt.C. de bo.q̃libe.⁊ hoc ẽ veꝝ in repu
diatiõe expſſa. Sed qd dicem de tacita? Doc.in.l.j. C. 4
admit.ad bo.poſ.dicũt ꝙ ſicut expᷣſſa repudiatio filij nõ
nocet pꝛi ita nec tacita. Alij dicũt ↄꝛiũ qdð puto ven qꝛ. de
l.cũ nõ ſolũ.loꝗt ĩ repudiatiõe expᷣſſa gꝰ i tacita lʒ ſit eadẽ

rõ: tñ iura antiqua nõ ſũt coꝛꝛecta: vt.l.pcipim. in fi. C. de

ap. Pꝛetea moꝛiẽte ſilio pat pᷣuat᷑ hereditate ſibi ſilio de
lata niſi filius eẽt infas:vt.l.ſi infti.C. de iure deli.eodem
mõ adueniẽte hoc caſu ꝙ ſilius negligat pat᷑ pᷣuat hẽdita
te niſi foꝛte ſilius malicioſe n egligeret:tũc eni illa dicereĩ᷑
repudiatio:vt.j.e.l.recuſare.⁊ hiet locũ.d.l.cũ nõ ſolum.
Auero nũꝗd hereditas matna oliʒ q̃rebat ꝑ ſiliũ pꝛi
pleno iure an apð ſiliũ remanet ppᷣetas: Glo.h tãgit ple

nius hᷓ ⁊? alibi aliquãtulũ in.l ij. C. de bo.poſ.alibi nõ tan

. ₰

git qð recoꝛdoꝛ Quidaʒ dicebãt ꝙ olim filio remanebat
pꝓpꝛietas qð glo.repᷣhendit:qꝛ h p fuit ĩtroductũ p ↄſtãti
nũ i.l.j.C.de bo. ma. Ri.mał tractat h̊ hanc qõnẽ. ⁊ nõ
facit de his mẽtionẽ glo.⁊ Ci.recitat eã in l.j. C. q admit.

ad bo.pol.⁊ tʒ ꝙ de iure antiqͥ hereditas mris nõ acqre/
baĩ patri pleno iure ꝑ.l.ſlius ĩ n.de ĩof. teſta, ⁊ ibi dice/

cebat ipe eẽ caſũ. Cõtrariũ ẽ veritas ⁊ ſic ẽ vera glo.h̊ po
ſita.caſus ẽ in.l.ſi filiuſfa.j.e.⁊.l.ſi filiꝰ me.j. ti.ij. ¶ Ad
l.ſlius.rñdeo ꝙ qddã ẽ ius q̃rẽdũ ⁊ illud nõ qrũ patri ꝑ ñ
liũ etiã de iure antiq: qð apparet qꝛ ius adeũdi reſidet in

pſona filij ⁊ nõ trãſit in pſonã patris multo min ius qð ẽ

pᷣparatoꝛiuʒ illi iuris qᷓrẽdi in qᷓrela ĩofficioſi qᷓ parat ius
adeũduſʒ aditione ſecuta ius ꝓſequẽdi.ſ.actio ſeu hẽdita
tis petitio ſeu ius retinẽdi q̃ri᷑ patri ĩcõtinẽti:vt.l.placet.
j. e. ⁊.ll.ẽ. alle. Diceres tu ſi ĩ effectu aditiõe ſecuta q̃rit pꝛi
qd nocet ſilio ſi px repudiat: Rñ.qꝙ ſilius hʒ ſpeʒ ſi efficiaĩ
ſui iuris anteqᷓ; ad eat q̃rat ſibi ſicut ſᷣuo.ſ.ſi anteq; adeat
manumitteret᷑:vt ĩſti.de here.iĩſti.S.alienꝰ. ita dicit Guil.
hoc ꝓbat ĩ.l.remittẽte. C. de codicill. Quero qd ĩ ſer/
uo an hereditatẽ fuo delatã dñs poſſit repudiare? Glo.
dicit hᷣ ꝙ ſic: ⁊ ita tʒ i.l.legatũ buo.j.de le.j. Sʒ que eſt rõ:
Qi.ĩuoluit ſe multũ i.d.l:remittẽte.dñi nõ video.l.q̃ hꝰ di
cat ꝙ hẽditatẽ delatã fuo dñs repudiat.⁊ ĩ ↄꝛiũ hẽo rõnẽ
qꝛ dñs nõ põt adire:vt.l.cũ ꝓponas.C. de here.iſti.gꝰnec
repudiare:vt.lis põt.j.e. Nõ ob.l.j.S.p ſuũ.alle.h̊ᷣ ĩ glo.
qꝛ ibi loꝗ: ĩ bonoꝛũpoſſeſſiõe nõ in hereditate q̃ facilcon
fer:.ↄcedit etiã ↄditiõe pẽdẽte:vt.l.ij.ſi ſub ↄditione.de
bo.poſ.Fmtab.⁊ iõ de facili ↄcedit᷑ dño ptãs repudiãdi:
pꝛi aũt hocnõ ↄcedit᷑:vt.l.ij. C.de repu.bo.poſ.rõ:qꝛ ſiliꝰ
expectat effici ſui iuris ꝑ emãcipationẽ vł ꝑ moꝛtẽ ſui pa
tris:vt.l.ſcripto.j.vñ libe.⁊.l.nã ⁊ ſi parẽtibus. de ĩoffi.
teſ.uꝰ aũt nõ expectat libertatẽ niſi ex volũtate dñi:moꝛ/
teʒ eius expectare eẽt abſurdũ qꝛ caſũ aduerſãq; foꝛtunã
⁊c.vt.l.int᷑ ſtipulãtẽ.S.ſacrã.j.de v.ob.⁊ iõ ſi poneremꝰ il-
lum Fuũ eẽ ſtatulibeꝝ:ſoꝛte dñs nõ poſſet repudiare bo/
noꝛũpoſſeſſionẽ ſicut nec ĩ filio. Quero qd ĩ legato vł
ſideicõmiſſo relicto ſilio vel fuo? Rñ.ʒ iſta iura ſi legatuʒ
erat purũ ſtatim dies eius cedit ⁊ q̃rit᷑ vel pꝛi vł dño:vt.l.
q̃ legata de re.iur.iõ pẽ vł dñs poſſit repudiare: vt.l.le/⸗
gatũ ſᷣuo.j.de le.j.Sʒ ſi eẽt relictũ ſub ↄditiõe nõ poſſet re
pudiar e:ita ĩtelligit glo.C. de ſideicõmil.l.ex repudiatio/
ne. hodieiĩ ſilijs eſt imutatũ:vt in aduẽticijs qᷓrat᷑ ſibi qͥ ad
ꝓpꝛietatẽ ⁊ p? nõ pᷣiudicet ei. Quero dã p̃ ſimul pñt re
pudiare an debeat pᷣcedere iuſſus ſicut in aditiõe? Nico
ꝙ ſic:vt.l.iulianus j.de le.j.dixi in.l. q in aliena. in pᷣn.S.
e. C Itẽ qro qꝗd ſi pẽ coegit ſiliũ ad repudiãdũ vna ſecũ:
HBũ.ſubuenir ei ſibi poſt moꝛtẽ patris:vt.l.apud celſũ.S.
de doli excep.
i. Erroꝛ an ſit neceſſarius vel
9 puta t. nõ impedit repudiationẽ vł

—-—-—ʒ—

dgitionẽ. h. d. ¶ Quero qd vult dicẽ plus in opiniõe qᷓ

in veritate? Rñ. aditio ↄſiſtit in aĩo ſolo:vt.l.pꝓ herede.S.
j.j.e.g in ea dʒ magis inſpici opinio q̃ ẽ in aĩo q; veritas:
ſ h opinio erat erronca g vitial repudiatio. Op.ex
gl. ꝙ iſte erroꝛ nõ vitiet aditionẽ: vt. s. e.l. q in aliena S. ſi
is..nã eũ. So.h̊ ꝗs errabat:an ſuiſſet ſiliuſſa.defũcti de
cui hereditate agebai: ⁊ ſic errabat ĩ cauſa acꝗrẽdi.ſi enĩ
erat filiuſſa. acqſitio erat ſibi facta ipſo iure.ſi nõ erat de

bebat ſibi qri ꝑ volũtatẽ i.l.vꝛia errabat ĩ hꝰ:an eſſet ſili/

uſſa. alicuius viueni: x ſic certus erat de cauſa adeũdi:ſed
errabat in h an alteri acqreret᷑ vt ſibi:q erroꝛ nõ ipedit
aditionẽ: vt ibi. ſolus enĩ erroꝛ cauſe acqꝗſitiõis ĩpedit adi
tionẽ: vt.j.e.l.ſi is ad quẽ.rõ:q; ipedit volũtatẽ:vt ifra vi⸗
debisꝭ ¶ Op. gl. ꝙ magis iſpicit veritas q;ᷓ opi. vt.l. f. .
de cri expi.hẽ. ⁊.l.ij.ſi a pupillo.j.ꝓ emp.cũ ſilibꝰ. Glo.
nõ ſol. dic ꝙ h̊ loꝗt in aditiõe qᷓↄſiſtit in ſolo aio vbi ma/
gis inſpicit opi.ibi ĩ his qᷓ in ſolo aĩo nõ ↄſiſtũt.ita ſetit gl.
in.l.heres.j.e.⁊ ita ſoluit Di.j e.l.ſiqs eneus.S.j. ⁊ h̊ v
ᷣ dicere tex.vt ſupꝛa dixi. ¶ Querit glo.tex.h̊ loqĩ qñ in
veritate erat volũtar ⁊ putabat ſe neceſſariũ qd ecõtra:
Alique fuerũt opi.int᷑ gloſatoꝛes.ſinalit᷑ determinat glo.
ꝓ idẽ. declaro:ſiqdẽ ẽ neceſſarius tm̃ vt ſuus:ſine dubio
nõ põt adire volũtarie: q; velit nolit eſt heres nec habet

De acqui.here.

bſiſciũ abſtinẽdi.ſi vo ẽ ſuus ⁊ neceſſati:tũc ꝑ bñſiciũ ab
ſtinẽdi põt dubitari:qꝛ vꝛ volũtarius de iure pᷣtoꝛio. Gl.
tñ idẽ diẽ ⁊ bñ.declaro erroꝛ talis ipedit volũtatẽ ergo ĩ

pedit adits. qᷓ ↄſiſtit i volũtate. Quod impedit volitatẽ pʒ

ſi puto me volũtariũ cũ ſũ ſuus gꝰ hẽo volũtatẽ acꝗrendi
de nouo:nõ aũt hẽo volũtatẽ ĩmiſcẽdi me qð ẽ appꝛoba/
re acqſitionẽ mihi factã a iure:vt dixi ſuꝑ rubꝛica.cũ acq/
ſitionẽ g'ignoꝛem.⁊ eodẽ mõ ſi repudio hẽo animũ ne ac
qrat mihi de nouo:nõ aũt hẽo volũtatẽ abijciẽdi acqſitio
neʒ mihi factã a iure iõ vitiat acꝗſitio ⁊ repudiatio.vide
glo.⁊ no.eã bñ ⁊ i p hẽs eẽ caut qñ redigit in ſcripij im/
mixiio alicuiꝰ filijfa. vt dicas talis ſciẽs patrẽ deſũctũ ⁊ ſe
eſſe ſuũ heredẽ dicte hereditati ſe ĩmiſcuit.idem ſi diceret
eã adiuit:vel ꝓ herede geſſit cũ ꝓponatĩ ſciẽs ſe ſuũ hẽdẽ.
ſi vero diceret ſciẽs hẽditatẽ pꝛis delatà:tũc nõ valet adi/
tio cũ delata ẽ:qꝛ adiri nõ põt:vt.l.delata.j.de v.ſig.no.
ʒ.e.l.is q heres.in pᷣn.ſ hereditatẽ pꝛis ꝗs nõ põt adire
ſʒ acqſitionẽ factã ĩmiſcendo poteſt appꝛobare. Pꝛedi/
cta vera niſi ſeq̃ret aliq vᷣbũ ꝑ qð apparet eũ ſciuiſſe ſe ſu
um heredẽ:⁊ ſi diceret adiuit ⁊ imiſcuit cũ ĩmiſcere ſit ꝓpᷣe
ſuoꝝ. C Sʒ ꝗd ſi apparet ꝙ aliqd ꝓ bẽde geſſit:vtꝝ aũt
putaret ſe volũtariũ vł neceſſariũ ſi nibhil apparet: Certe
cũ h̊ ↄſiſtat in iure nõ pᷣumiũ ignoꝛãtia:vt.l.leges.C.de le
gi. niſi ꝓbaret᷑ ꝑ modũ quẽ dixi in.l.nõ ſatei.j.de ↄſeſſis.
⁊ q̃ dixi ĩ aditiõe idẽ ĩtelligas ĩ repudiatione.

n NMANui dubitat de viribus teſti nõ põt

—

adire. Itẽ aditio altius nõ ĩpedit euʒ
certẽ. d. Op. ex gi. lis q mouet alicui de viribus
teſti facit rẽ dubiã:vt.l.ſcript.j.ad carbo.gcuʒ teſtm dẽ
falſũ nõ põt eẽ certus de virib teſti. Rñ.ↄcedo ꝙ facit rẽ
dubiã in oĩbus q nõ ↄſiſtũt in facto ꝓpꝛio ei cui lis mouei
vt ſi ip̃e fuit pñs teſtõ.vel dicat᷑ ꝙ ipᷣe facit falſũ teſtm̃.tãgã
in.l.is põt.j.e.⁊ ꝓbat᷑ in.l.ſalſum.j.e.
epudiatiõe vnius iu/

¶ Meres inſtitutus.ris nõ vĩ repudiatũ alis

niſi repudiatuʒ nõ potuit ſine illo repudiari.h.d. C Ex
pᷣncipio no gl.qð dixi in ſũmario ⁊ adducit ad duas.q.
pᷣꝙ ꝗs põt amplecti ſucceſſionẽ de iure ciuili ⁊ repudiare
de iure pᷣtoꝛio: vt. C. e. l.ĩpuberẽ. ¶C Quid ſi iſtitut hʒ ſbᷣ
ſtitutũ ⁊ repudiat vno iure ⁊ vult venire alio:an ei pᷣferai
ſubſtitut? Gl. in.l.ſuũ.C. e. dicit ꝙ ſic.doc.in ↄ.tu dic qñ/
q; repndiatio refert᷑ ad ipᷣ̃aʒ hereditatẽ:⁊ tũc vĩ repudia

re oẽ ius qrẽdi illã hẽditatẽ:vt.l.ſi duo.v.iuł.⁊.l.ſi duo..

ſiq iurauit de iu.iu.qñq; reſert᷑ ad ius adeũdi:vtputa re
pudiat aditionẽ de iure ciuili ⁊ reſeruat de iure pᷣtoꝛio vlł

—

ecõtra:⁊ tũc dico ꝙ adhuc ipᷣe pᷣferĩ ſſtituto ꝙ q;diu põt
iſtituſ ſuccedere ſubſtitut nõ admitti::vt.l.q;diu.S.e.⁊ ge

ner alit᷑ loqꝗt.l.q;diu.q̃ dicit q;diun põt admitti nec diſtin/
guit ꝗᷓ iure:ſufficit gꝰ ꝙ aliq iure admitti poſſit ex teſtõ:ſʒ
ſi diceret ſe velle acqrẽ hẽditatẽ ſimplr:tũc vi ĩ totũ repu
diare ſicut ecõtra qñ diẽ ſe velle acqrẽ:vꝛ velle acꝗrẽ oĩ iu

re:vt.d.l.puberẽ. Itẽ ĩducit gl.ꝙ ſi aligs põt venire ꝑ ſti/

pulationẽ ⁊ per ius accreſcendi põt repudiare vno iure
⁊ alio amplecti.dicam in.l.ſi tu ex parte.j.e.⁊ dixi in.l.re
ʒconiunctij. de le. iij.
poteſt. ieuis eſt ⁊ q;tũ/ꝓ tex.nõ eget
fũmario:ſʒ ſũmabo tex.cũ glo.⁊ oĩbꝰq dictur ſũ.
Qui hʒ ius adeundi pᷣncipalit᷑ ⁊ ꝑ ſe nõ ipedit ad ſui vti/
litatẽ is repudiare põt alit᷑ nõ.h.dð. ¶ No.ꝙ tũc cogno ⸗
ſcimus ꝗq põt repudiare qñ cognoſcim qui poteſt adire.
QAuero gs eſt q põt adire ⁊ qñ põt adire? Glo.h̊ po/

nit. v.ꝗᷓ reqrunt᷑ i pſona hẽdis volent adire qruʒ ſiqd de/

eſt adire nõ põt.⁊ h declarat glo.ĩ pᷣn.vſq; ibi itẽ ſcire dʒ.
Itẽ ad h vt ſciam qñ adire põt ponit qnq; q debẽt intue/
nire quoꝝ ſiqð deeſt adire nõ põt.⁊ H ꝓſeꝗt glo.vſq; ibi:
ſy regula hui.l.vide glo.p te q̃ clara ẽ. Ad ea q̃ dicũ/
tur h̊ ꝑ glo.op.ĩmo dẽ poſſe ꝗs adire qñ ea nõ ↄcurrunt:

qꝛ ſolũ ꝙ ſit liber hõ ⁊ capax hẽditaſ dẽ poſſe adire:vt.l.

in tp̃s de hẽ.iſti.⁊.l.ſi ita ſcriptũ.j.de le.ij.⁊ qð no.inſti. de
le. S. legari. Itez ex teſtõ poſſe adire dẽ etiã viuo teſtatoꝛe
vt. . de iniuſ. tel. l.j. C Pꝛo declaratiõe hoꝝ debetz ſcire
ꝙ nos hẽn in h̊ titulo duas regulas vnã negatiuã.ſ.nõ
põt repudiare ꝗ nõ põt adire:vt.l.iiij.S. e.aliã affirmati/
uaʒ.l. is põt repudiare ꝗ põt adire. ¶Et vt ĩtelligam ẽ

ſciẽdũ q; poſſe adire hẽditatẽ ſeu ius adeũdi hereditatẽ dẽ

tribꝰ modis. pᷣ gnãlit᷑ ⁊ ſimplicit᷑ nõ reſpectu alicui bẽdi/
tatẽ petẽtis ſʒ ſperãtis petẽ.ita loqĩ.l.in tps.⁊.l.ſi ita ſcri/
ptũ palle. ⁊ oẽs.ll.q dicũt aliquẽ poſſe adire eoipſo ꝙ ẽ ca
pax iuris adeũdi. ⁊ iſtð ius nõ ẽ aliqð ius pᷣciſũ ⁊ ſeparatũ
a libertate quã ꝗs bʒ q libertas ẽ nãalis facultas ⁊c.vt.l.li

bertas de ſtatu ho.ſicut.n.ille ꝗ eſt dñs rei nõ dĩ bꝛe ius

vſufruct᷑ quaſi illud ius ſit alibi ſeparatuʒ a dño: vt.l.vti
frui.ĩ pᷣn.ſi vſuſruc.pe.ſʒ iõ vtil:qꝛ dñs:ita poſſe caꝑe iſtud

nõ ðẽ ſeparatũ a litate: ſʒ iõ ꝗs põt caꝑe qꝛ liber.⁊ qũ ꝗs

efficii nõ capax:tũc dẽ ſtatꝰ e diminui:vt.l.cognitionũ.in
fi. de var. ⁊ exoꝛ.cog.⁊ h vult dicẽ titulus de capi.dimi.hꝰ

ẽ de diminutiõe ſtat.h̊ ꝓbat᷑ ĩ.l.metallũ.de his qʒ ꝓ non

ſcrip.⁊ inſti.de le.S.legari.⁊ in oĩbꝰ caſib ibi nõtis.⁊ iſto

poſſe ſic ſũpto optime ꝓcedit regula negatiua qui nõ põt

adire: hẽ ille ꝗ nõ ẽ capax ille nõ põt repudiare: vt.l.iiij.
5.e.ſj regła affirmatiua nõ /ꝓcedit.ꝗ.n.bʒ iſtð poſſe nõ hʒ

iſtnd repudiare: qð pʒ: q; nõ põt ꝗs adimẽ libertateʒ niſi

patiẽdo ſe vẽdi ad p̃ciũ participãdũ:⁊ ita nõ põt adimere
illud ius adeũdi qð ẽ idẽ cũ libertate.fallit ĩ his ꝗ vouerũt
regulã fratrũ minoꝝ ꝗ ẽ ĩ altiſſima pauptate ſũdata ꝗ effi
ciunt᷑ hẽditatũ penit icapaces: vt ĩ.c.exiui de paradilo de
u.ſig in clemẽ. qð plene tractaui ĩ meo libello minoꝛicaꝝ.
C S3 5 ßdicta obijcit ſocietas põt pᷣhi hẽditaj ĩcerte:vt
l.iiij. ꝓ ſoc. g'intim ẽ aliqᷓ ſpes.ſi enĩ nõ eẽt aligd nõ poſſʒ

deduci ĩ õctũ:vt.l.nec exemplo de ghẽ. emp. Rñ.ibi ipᷣa

ſpes nõ cõicat᷑ nec in ſocietate ponit ſ̊ cõicãda venit ipſa
hẽditas obneniẽs:vt.l.actiõeS. qð dicimꝰ.S.ꝓ ſo. Si.n.
cõicaret ipa ſpes ita poſſet adire vn ſoci ſicut alius cũ ius
adeũdi ſit cõe qð eẽt S.l.illã. Sʒ pone adire ſeu ius adeũ
di ẽ reſpectu certe hẽditaj future:⁊ hᷣ vł ab iĩteſtato vel ex
teſtõ. Si ab ĩteſtato vlł ẽ ptãs adeũdi deſcẽdẽtiũ vel alio⸗
ruʒ. ¶ Aſſumo alið ſcʒ mẽbꝛũ:⁊ h qᷓro vtrũ ius adeũdi
qð hʒ ↄſã guin ſit aliqð ius vł res aliq̃ ꝑ ſe: Et vi ꝙ ſic.nã
mf ꝗᷓ nõ petijt tutoꝛẽ filio ꝑdit ius ſuccedendi: vt.l.ij.. ſi
mr. 7.l. oz. C. ad ttuł.gꝰẽ tale aliqdð ius:qꝛ qð nõ ẽ ꝑdi nõ
põt. ¶ Pꝛetea qs bʒ ſpeʒ ſuccedẽdi alti: vt.l.iij.F. ſiqs. ð.
de ↄdi.ob cau.ſ̊ ſpes ẽ aliqd:vt.l.ſpeʒ.C. de dona.ꝗ ⁊cc̃.
veritas ẽ nihil ẽ pciſũ t ſeparatũ a iure agnatiõis ⁊ co-
gnatiõis ſicut vſufruct'caſualis nõ ẽ aliqð ius ſeparatũ a
dñio.tex.ẽ in.l.ius agnatiõis..de pac.⁊.l.iura ſaguinis.
de re. iu. pbat i.l.ſ poſt emãcipationẽ de li.le. ſic ⁊ pion
q hʒ ius ſuccedẽdi liᷣto nõ hʒ ius aliqð ſeparatũ a iure/
patronat: vt.l.fi.de li.ag. ¶ Ex pdicſ apparet ꝙ ex tali
iure ſuccedẽdi ꝓcedit regla negatiua.ſ.q nõ hʒ illud ius
nõ põt repudiare. regla affirmatiua h'.l.nõ ꝓcedit: qa ꝗ
hʒ illð ius ſuccedẽdi nõ põt illð repudiare:vt.l. ius agna.
⁊?.d.l.iura ſãguinis.⁊ hẽ verũ ꝙ nõ põt repudiare ſimpli
ci repudiatiõe:ſ ꝑ pactũ cũ iuramẽto põt de iure canoni
co ex de pac.c.q;uis.li.vj.lʒ de iure ciuili ſec:vt.l.pactuʒ.
C.de coll.x.l.nõ dubiũ.C.de legi.ius vᷣo ſuccedẽdi qð com
petit patrono põt tolli eodẽ mõ qͥ iuriſpatronat:vt.l.ij.
C.de iurepatro. Non ob.l.ij...ſi.J.ad tertuł.qꝛ fateoꝛ ꝙ

ſuccedẽdi ius põt adimi ab illo iure agnatiõis vel cogna

tionis ſicut vſufructus a dñio:ſed donec durat nõ ẽ aliqð
ius ſeparatuʒ ab illo iure agnationis. Nec ob.ꝙ eſt ſpes

aliqua: vt in. . ſiquis quaſi.q; fateoꝛ ꝙ põt eſſe ſpes hᷣ eſt

actus voluntatis ſperantis:tamen nõ eſt ſpes a iure ap/

pꝛobata ita ꝙ dicatur ius eſſe ius aliquod immo totali/

ter repꝛobai in moꝛteʒ alterius ſperare:vt.l.fi..de pac.

*

4

li

— ——

De acqui.here.

Eſt ⁊ alið poſſe ſuccedẽ ſeu ius ſuccedendi liberoꝛũ.⁊ iſtðᷣ
ẽ aliqð ꝑ ſe ſeparatũ a iure ſiliatiõis.qð ꝓbat.s.de adop.
l.nec ei..pᷣterea:vbi dicit ꝙ filij hñt ſpeʒ ſuccedendi pa/
rentib.⁊ iſtð a iure appꝛobat᷑ ꝓpt᷑ votũ parẽtũ:vt.l.ſcri/
pto.j.vñ liberi.qð apparet: qꝛ moꝛtuo ſilio pᷣmi gradus
nepotes ſuccedũt in illud:qꝛ ius pꝛis ſumũt.j.de ſuis ⁊ le.
l.j.F. ſuos.⁊.l.gallus.ꝑ totũ.de li.⁊ poſthu.⁊ ĩ auc.de hẽ.q̃
ab intel. S.j.ſi ſuccedit in illud gꝰ ẽ aliqð ſeparatũ a iure ſi
liatiõis cũ ĩ illo nõ ſuccedat. extinguit enĩ cũ ꝑſona ⁊ ĩ illo
iure ꝓcedit regula negatiua:qꝛ ꝗ nõ hʒ illud ius nõ põt il
lud repudiare.nõ aũt ꝓcedit regula affirmatiua:qꝛ non
põt ſilius renũciare iuri ſuccedẽdi:vt.d.l.pactũ.C.de co/
dicil.lʒ Zꝛũ ſuit factũ in veteri teſtõ de eſau ꝗ vẽdidit fra/
tri ſuo iacob ius pᷣgeniture.eſt gꝰ aliqð ius a iure ſiliatio/⸗
nis diſtinctũ.⁊ ꝓbat᷑ in decretis nõ recoꝛdoꝛ vbi. C Eſt
aliud.ſ.ptãs ſuccedẽdi ex teſtõ alicui viuenti:⁊ illud ſimili
ter ẽ ius aliqð nec ſpes appꝛobata a iure:qð apparet: qꝛ
ꝗs nõ põt petere aperiri tabulas viuẽtis qð poſſet ſi ali/
qð ius hꝛet:vt.l.ij.S.ſi dubitet.j.ti.j.⁊ nõ dʒ eẽ ſollicitus de
hereditate viuẽtis:vt.l.ij.S.int᷑dũ.s.de vul.⁊ pu.nõẽ er/
go aliud niſi q̃dã poſſibilitas ſuccedendi ſic cogitata vel
imaginata:vt.d.l.j.de iniuſ.teſ.vbi exponit põt.i.poſſibi/
le eſt. C Sʒ circa h̊ qro an ſubſtitut pupillo moꝛtuo te/
ſtatoꝛe dicat᷑ hĩe ius ſuccedendi vel ſpeʒ aliquã a iure ap

pꝛobatã ita ꝙ ius dicat: Rñ.ꝙ nõ.ſolũ enĩ in ſtatu libe /

ro fauoꝛe libertatis ẽ introductũ vt viuẽte pupillo dicaĩ
hĩe ſpeʒ:vt.l.ij.⁊.l.in tabulis.j.de ſtatu li.in alio ſubſtitu/
to nõ:vt.d.l.ij.S.int᷑dũ.de vul.⁊ pu.⁊ h dixi iã pluries.in
ciuitate iſta eſt ſtatutũ ꝙ qcũq; hʒ inſtr̃m teſti vel codicil/
loꝝ alicuius rei valoꝛis.x.libꝛaxꝝ:vel ſupꝛa dʒ illud ꝓduce
re animo inſinuandi ĩfra ſex mẽſes als nõ valeret nec au
diat᷑. Certe ille ꝗ eſt ſubſtitutus pupillo pupillariter viuo
pupillo nõ tene᷑ inſinuare: qꝛ nõ hʒ ius nec ſpeʒ aliquã q̃
cenſeat᷑ alicuius eſtimatiõis:nec deberet eẽ ſollicitus de hẽ
ditate viuent. p ̊ optime facit.d.l.poſt emãcipatiõeʒ. de
li.le. Sʒ ſi eẽt ſubſtitut ꝑ fideicõmiſſũ:tũc aliud dicerem.
hʒ eniĩ intim ſpeʒ:qð pʒ:q; põt petere cautionẽ vt ĩ toto ti
tulo:vt le.no.ca.⁊ nõ certat de hereditate viuẽtis ſʒ iam
moꝛtui:vt.C. ad tre.auẽ.niſi rogati.gꝰ hʒ aliqð ius qð po
teſt eẽ eſtimatiõis.x.libꝛaꝝ:⁊ vlcra.pᷣdicta vera ꝙ nõ ẽ ius
aliqð.ſ.pncipalit ⁊ ꝑ ſe:ſed bñ põt dici ius aliqdð h ẽ q̃litas
aliqᷓ inherẽs inſtõni facte de illo ſſtituto:qð apparet:qa
ſi inſtitut'adijt patnã nõ põt repudiarepupillarẽ: vt.l.ꝗ
dã eulogio.C. e.Itẽ ĩ vẽditiõe hereditat pꝛne põt venire
hereditas pupillaris: vt.l.ij. S. illud. de hẽ. ven. ⁊ ſic ac/
ceſſoꝛie vt ibi no. Itẽ trãſmittit᷑ ad heredem in caſu cũ ipᷣa
hereditate:vt.l.ꝗ pꝛi.j.e. ¶ His pᷣmiſſis ad ꝓpoſitũ dico
ꝙ ĩ iſta ptãte ſuccedẽdi ꝓcedit regla negatiua:qꝛ q nõ hʒ
nõ põt eã repudiare: affirmatiua aũt nõ ꝓcedit: q; vino
teſtatoꝛe nõ põt repudiari hereditas:vt.j.l.ꝓxi.¶ Ter
tiũ poſſe pᷣncipale eſt poſſe adire hẽditatẽ vel ius adeũdi
reſpectu certe hereditat iã exñtis: qꝛ moꝛtu ẽ ille de cuiꝰ
hereditate agit᷑:⁊ h̊ triplicit.pᷣ qũ hereditas nõ ẽ delata:
yvt qꝛ inſtitut᷑ ẽ ſub ↄditiõe:⁊ ↄditio pẽdet.Certe illud ius
eſt aliq; ⁊ ſpes aliq̃ a iure appꝛobata:qð apparet:qꝗa po
teſt petibonoꝛũpoſſeſſio ſmtab.⁊ ꝙ iſta ſpes ſit aliq̃ res ẽ
tex.s.de hẽ.vel aci.ven.l.noĩa.facit.l.ſpeʒ.C. de dona.ipᷣa
tñ ſpes h̊ caſu nõ põt cedi nec trãſmittit. ¶ Qoõtra h vꝛ ꝙ
illð qð ẽ ſpes nõ ſit aliqᷓ res:vt.l.nec emptio de ↄhẽ. emp.
So.·p te. C Scdo mõ dã qs hie poſſe ius adeũdi heredi

tatẽ q hereditas eſt delata:ſʒ ſubeſt aliq impedimẽtũ vł

circa ꝑſonã vel circa caſus ꝗ ponuni in glo.⁊ illud poſſe
eſt ius aliqð:qð apparet:qꝛ ei pᷣcribit᷑:vt.l.lʒ.C.e.ti.non
obſtãte ignoꝛãtia:vt.l.ſi.in fi.de pᷣſcrip.lon.tẽp.⁊ de pꝛe/
ſcrip.xxx.an.l.ſicut.⁊.l.oẽs. Itẽ qũq; trãſmittii:vt ĩ caſi/
bus ꝗ no.in.l.vẽtre.j.e.ſj ſideam iſtud qð ius ẽꝭ Rñ.ſi/
qdem impedimẽtũ ẽ animi:q; furioſus vel infãs vel aliter

ignoꝛàs teſtm vel moꝛtẽ teſtõꝛis vel hereditateʒ ſibi dela/⸗
tam:tũc appellat᷑ius adeũdi:nõ dico ius deliberãdi:quia
deliberare nõ põt ille ꝗ ignoꝛat:vt.l.cũ antiqoꝛibꝰ.C.eo.
ſz ſi ẽ aliqð ĩpedimẽtũ ſubſiſtẽte ſcia vt ſi ẽ liuſfa.vel pu/⸗
pillus vel eius tutoꝛ:tũc dẽ etiã ius deliberãdi:qð appa/
ret:q; tales deliberare pñt:vt.l.ꝗ in aliena.s.ſi is q puta

bat. v. na eũ. . eo.⁊.l.multũde odi.⁊ de.dixi plene in.l.ꝗ

duos.de re.du.facit.C.ꝗ admitti.ad bo.poſ.l.j.⁊ qs oꝛ.
in bo.poſ.ſer.l.fi.⁊ iſtud dẽ ius deliberãdi ⁊ adeũdi ſimul
ſ.qꝛ ius deliberãdi pᷣupponit ius adeũdi:vt.d.l.cũ antiq
oꝛbus ĩ ſcdðᷣa gl.parua.ſʒ ius adeũdi põt eẽt ſine iure deli
berãdi:vt ſupꝛa dixi. C Sed op.ſi illud ẽ ius aliqdð gꝰ fu
acquirit dño:vt.l.acqrit᷑ de acq.re.do.nõ gyeſt neceſſe q
pᷣcedat iuſſus. Rñ.ius acqrẽdi ꝑ nliũ vel ꝑ uũ nõ q̃rit pꝛi
vel dño:qꝛ ſic eẽt acqſitũ anteq; adiret ↄ.l.pcia rerũ.j.ad
l.fal.ſy ius ꝓſequẽdi actionẽ iã q̃ſitã vel qſitã retinẽdi aci
grit: vt.d.l.acqrit.x.l.placet.j.e.⁊ dixi in.l.is qS.f.s.eo.
Ex hoc pʒ ꝙ ſi fuus decedit añ aditã hereditatẽ dñs nõ

põt adire:vt.l.idẽ neratiꝰ.S.j.S.ad.l.aql. ⁊ idẽ dico ĩ mo

nacho ſi decedit anteq; adeat abbas nõ põt adire eadeʒ
rõne. Nũc ad ꝓpoſitũ in illo iure ꝓcedit regula negatiua
ꝗ nõ hʒ illud poſſe adire nõ põt repudiare:nõ aũt ꝓce/⸗
dit regula affirmatiua vt ꝗ hʒ illud poſſe lʒ ipeditꝰ poſſit
repudiare: vt hᷣ ⁊.S.l. ꝓxi.in pᷣn.⁊.l.is qui heres. in pᷣn.
¶XTertio mõ dẽ poſſe adire vel hẽe ius adeũdi nullo mo
do ĩpeditus:⁊ iſtud appellat᷑ ſilit ius deliberãdi ⁊ adeun/
di:vt.d.l.cũ antiqoꝛibus.in ſcdᷣa gl.⁊ ĩ illo iure pcedit re
gula negatiua.ſ.q nõ põt adire ſine aliq ipedimẽto põt re
pudiare: vt.l.iij.. e. Item ꝓcedit regula affirmatiua po
ſita h.ſille qꝗ põt adire ſine aliq ipedimẽto põt repudia/
re. ¶Illa ge regula ſic limitata reintro gl. ⁊ op.ad eam
tutoꝛ põt adire hẽditatẽ infãti delatã abſq; aliqᷓ ipedimẽ
to: vt.l.ſi infãti. C. eo.tñ nõ põt repudiare:vt.l. tutoꝛ.j.de
bo.poſ.g regla nõ ẽ vera. Rñ.diẽ gl.fallit.tu dic h regu
la ꝓcedit in eo ꝗ põt adire ꝓ ſe ⁊ ad ſui vtilitatẽ:ſec ĩ eo
ꝗ adijt /ꝓ alio.ita no.gl.in.l.eius ẽ velle.j.de reg.iu. tagit
in gl. in. d.l. ſi infãti. ¶.Op. ſuus repudiare nõ põt tñ po
teſt nolle adire:vt.liij.in f. C. de hẽ.inſti.Biẽ gl. ibi ſallit
certe nõ fallit:qꝛ ſuus nõ põt adire Iʒ poſſit nõ adire:ſed
dubiũ fac qð dĩ de dño ꝗ põt repudiare lʒ nõ poſſit adi/
re.ſʒ dic vt dixi i.l.his ꝗ hẽs.S.e.in fi. ¶ Op. bonoꝛũpoſ/
ſeſſionẽ decretalẽ ꝗs põt acqrere nõ tñ põt repudiare:vt
l.j.F. decretał.de ſucceſ.edic. Gl.diẽ ibi fallit. tu dic qddaʒ
ẽius qrẽdi:⁊ tũc tractamꝰde repudiatiõe.ita logt h: hꝰ ẽ
de nõ acqſitiõe vł de habitiõe ptãtis q̃rẽdi:ſʒ bonoꝛũpoſ
ſeſſio decretałẽ ius qſitũ:vñ ibi nõ cadit repudiatio:quia
bñ põt ibi q̃ri vtrũ poſſit derelinq ⁊ hii ꝓ derelicto nõ an
poſſit repudiari:qꝛ iã q̃ſtũ ẽ gꝰ cc.vt.l.ſi tibi.C. de repu.
be.⁊ ꝓ h dico ꝙ illud ius adeũdi hereditatẽ ẽ ius q̃rẽdi:
⁊ ius qᷓrendi nõ q̃rit alti:vt.sõ.dixi de ſilio ⁊ fuo ⁊ mona/
cho:iõ dicũt iura ꝙ reglarit᷑ hereditas nõ adita nõ tranſ
mittil:vt.l.j.S.in nouiſſimo.de ca.tol.a.l. vnica. de bie 9
añ aꝑp.tab. ¶ Expediti de theoꝛica hui.l.veniamꝰ ad qᷓ
daʒ ex ꝗb apparebit pꝛactica huiꝰ.l.⁊ p̊ ponuni ipedi/
mẽta qdã circa pſonã q̃dã circa alias q̃litates qᷓ intueni/
re debẽt. Videamq̃lit hec ꝓbent᷑.circa plſonã de faci
li vi.pᷣ eniĩ reqrit ꝙ ſit liber hõ. Certe ei q diẽ eũ nõ libeꝝ ĩ
cũbit onꝰ ꝓbãdi ſi ẽ in poſſeſſiõe libertat als ſecꝰ:vt.l.mo
ueoꝛ. C. de ſer.expoꝛ.⁊ eodẽ mõ qð dẽ de ſiliofa. vt.l. cir/
ca.S.de,pba.⁊ qdð no.in.l.titia.S.ſo.ma. Itẽ qð dẽ ꝙ dʒ eẽ
cõpos mẽtis ⁊ ille dʒ ꝓbare q diẽ nõ compotẽ mẽtis:vt.l.
nec codicillos.C. de codicilł. Itẽ q; dẽ maioꝛ.xxv.an. dic
vt dixi in.l.de etate.s.de mino.¶ Venio ad alias q̃lita⸗
tes in qbus c aliq̃lis difficultas.⁊ p̊ diẽ glo.ꝙ dʒ ſcire teſta
toꝛem moꝛtuũ:vt.j.l.ꝓxi.h̊ ĩpoꝛtat duo.ſ.ꝙ vere ſit moꝛ
tuus.item ꝙ heres ſciat.pᷣmũ qualit᷑ ꝓbei tangit glo.in.l.
ſed ſi de ſua.j.e.⁊.j.ti.j.l.ij..ſed ſi dubitetur. et ibi dica J.

De acqui.here.

Scõm. ſ.ꝙ heres ſciat examinem.x ſciẽdũ ẽ ꝙ illd ſci
re nõ dʒ ĩtelligi de va ſcia qᷓ ꝑcipii ꝑ ſenſuʒ ſicut dicimꝰ de

teſte: vt.l. teſtiũ de teſti.⁊.l.qui teſtõ..fi.S. de teſta.⁊.l.j.in
pn. de hẽ.qꝗᷓ ab inteſt.de. Sʒ intelligit de ſcia hoc ẽ de ve/

bemẽti opi.vt.l.cũ qdã.ꝭ.qð dẽ.j.e.⁊ no. in.l.ſigs exneꝰ.
j.e. .fi.ſacit qð no.in glo.in.l.ſi.O. labeo.de aqua plu.ar.
¶Mũc videamq̃lit᷑ hec ſcia ꝓbei.ad qð aduertendũ eſt
qꝛ aliqñ ille q dꝛ hẽs negat ſe ſciuiſſe defũctũ teſtõꝛẽ:ad hꝰ
vt euitet onera hẽditaria ⁊ alius vult ꝓbare ipʒʒ ſciuiſſe:⁊
tũc ſiqdẽ dixit ſe ſacẽ expᷣſſe aligd vt heres vꝛ ofeſſus illuʒ
moꝛtuũ ſciuiſſe:qꝛ viueniꝶ nulla eſt hẽditas:vt.l.j.S.de hẽ.
ven. ⁊.l.j.j.ꝓ here.nec põt venire ᷓ ſuã ↄfeſſionẽ niſi de er
roꝛe doceat:vt.l.gnãlit.C.de nõ nu.pe. Sʒ poſſes dicere
iſta ↄfeſſio nõ dʒ pᷣiudicare niſi q;tũ ad illos ꝗ pñtes ſue/
rũt: vt.l.fi.S.de iter.ac. Rñ.nõ ẽ iſtud verũ:qꝛ in caſu illo
aditiõis pᷣiudicat qͥ ad oẽs etiã ſi fiat tacite ſaciẽdo id qð
nõ põt ſieri citra ius ⁊ nomẽ heredis: vt.l.ꝓ herede.j.e.
MNõ ob.l.fi.S.de inter.ac.qꝛ dʒ ĩtelligi in eo ꝗ heres eẽ nõ
potat:vt ibi no.ñq; ille ꝗ dẽ h̊ nõ expᷣſſit ꝙ facẽt vt hẽs
ſz alio mõ res hẽditarias admiſtrauit:ita ꝙ ſi ſciret moꝛ/
tuũ videret adiuiſſe in caſu ſi pbet᷑ ꝙ ſit ↄſãguine eius ꝗ dẽ
moꝛtuj ſcire pᷣſumit:vt.l.octaui. vñ cognati.⁊.l.de tutela.
C. de in ĩte.reſti mi.niſi ſoꝛte ipe ex aduerſo ad excluden/
duʒ talẽ pſũptionẽ ꝓbet abñtiã ſuã vlł qd aliud ꝑ qð tol
lat illa pluptio:vt.l.Rliũ de his q ſũt ſui vel alie.iur..⁊ ex ꝗ
ma.ac.po.c.cũ in tua.ſi vero nõ ẽ ↄſãguineus ſʒꝓbaret ꝙ
ect vicinus:tüc deberet ꝓbari ꝙ fama eẽt ĩ vicinia ⁊ pᷣſu/
meret ſcia:vt no.i.l.ſi tutoꝛ.C.de ꝑi.tu.ſʒ ſi nõ eẽt vicinꝰſʒ
eẽt eiuſdẽ ciuitat dʒ ꝓbari fama ĩ ciuitate ⁊ pᷣſumet᷑ ſcia ei
vt.l.regula.S.j.⁊.S.ſupina.de iuris ⁊ fac.igno.⁊ ſac̃.C.de
remil.pig.l.ſi eo tꝑe.⁊.d.l.tutoꝛ.⁊.d.c.cũ ĩ tua. niſi ipᷣe ex
aduerſo ad tollẽdã iſtã pᷣſũptionẽ ꝓbaret abñtiã vl ĩſirmi
tatẽ:vt.d.c.cũ in tua.qð no. diligent᷑:qꝛ illð qð dzẽ ꝙ pᷣſu/
mii ꝗs ꝙ ſciat illð de ꝗ ẽ publica ſama ĩ ciuitate intelligii
de ſano nõ de inſirmo de pñte nõ de abñte. Aliqñ ille qui
dz heres nõ ẽ ↄſãguineus nec vicinus nec ẽ ciuis eiuſdẽ ci
uitat.tüc nõ pᷣſumii pñtia:⁊ tũc nec per ↄñs ſcia niſi alijs
modis ꝓbet.nã ſi pſumit eẽ in ciuitate vñ eſt niſi ip̃e ꝓbet
abñtiã vt dictũ ẽ de neceſſitate pᷣumit ꝙ nõ ẽ in alia ciui/
tate:vt.l.optima.C. de ↄhẽ.⁊ cõ.ſti. Aliqũ ipᷣe hẽs dicit ſe
ſciuiſſe ⁊ alius ad excludẽdũ eũ ab hereditate dic ipʒ ne/
ſciuiſſe:⁊ tũc ille heres dixit tũc ⁊ nũc diẽ aliquẽ moꝛtuũ.
⁊ ẽ pᷣſũptio ꝙ vere ſciuerit ex eo ꝙ dixerit.nemo enĩ vꝛ di
xiſie qd mẽte nõ cogitauit.l.labeo.de ſupel.le.ẽ enĩ ei cre
dendũ in his ꝗ mẽte ſua ↄſiſtunt:vt no.inſti.de ach.s.alie.
Aut niſi ex aduerſo ad excludẽduʒ illã pᷣſptionẽ ſcire de
beret: qð põt fieri ꝓbãdo ꝙ ſuerit moꝛtuus tali loco ⁊
tꝑe:⁊ ꝙ heres tũc erat i tali loco ꝙ ad eius noticiã ꝑueni
re nõ potuiſſet:vt.d.l.optimã.vlł pbaãdo ꝙ ꝑ alios cõiter
viuere putabat ⁊ ſic opinio hẽdis qᷓ colligit ex dicto ſuo
nõ fuit mota iuſtis rõnibus:qð ſufficit ad ĩpediẽdã aditi

onẽ: vt.l.cũ qdã.S.qð dẽ j.e.¶ Sʒ pone ꝙ ꝗdã diẽ ſe ſci

uiſſe ĩ pᷣteritũ nõ dixit ſʒ ſimplłr bona adiuit:⁊ mõ ſcire di/
cit:nõ ſufficit: puta ſi ius adeũdi eẽt ſibi delatũ ꝑ ius deli/
berãdi qð durat ãno:vt.l.cũ antiqoꝛibꝰ.C.e.⁊ anus eſſet
elapſus. Certe nõ pᷣſumit᷑ ſcia nõ pᷣteritũ ꝑ regulã.l.veri.
5.de ꝓbati.⁊.c.pᷣſumit.de re.iur.li.vj.qð ĩtellige niſi pꝛo
bet᷑ aliqd ꝑ qð ſcia pᷣſumat:puta q; erat ↄſãguineus vł vi
cinus vlł ciuis:⁊ erat ſama in vicinia vł ciuitate vt ex pᷣdicij
pʒ.⁊ eodẽ mõ qñ tractat᷑ de ꝓbãda ſcia alicuhõis ia deſũ
cti ꝓpt᷑ ius deliberãdi qð ſciẽs trãſmittit ꝓbari non dʒ ꝑ

iecturas pᷣdictas:qᷓ ↄiecture pñt tolli ꝑ alios modos pꝛe

dictos. ſit g' caut aduocat ad faciẽdas ꝓbatiões ↄclu/
dentes ꝓ parte ſua. Sũ expedit de p. Scðdo diẽ glo.
ꝙ dz ſcire ſibi delata:q;ꝛ pure inſtitutꝰẽ vłẽ puriſicata iſti
tutio:vt in gl. ¶ Circa hꝰẽ aduertẽdũ ꝙ p pᷣſupponit te/
ſtamẽtũ eẽ ſactũ ⁊ illud dʒ ſcire.⁊ nõ itelligas ꝙ intſuerit

teſtõ vel viderit fieri vel legerit:ſʒ ſufficit ꝙ ei ſit dictu ʒ vel
ſcriptũ lris amicoꝝ:vt.l.de etate..de ĩter.acſ.vł ꝙ de h’
ſit cõis opinio.⁊ ꝑ ſupꝛadicta apparet ꝙ bẽditas poteſt
adiri clauſis tabulis:vt.l.j.S.cũ gꝰ.de ca.tol.⁊.l.j.in ſi.de
iur.⁊ fa.igno.⁊.l.j.S.j.j.de bo.poſ.Fmtab.ſʒ ſi ex aduerſo
ꝓbaret᷑ cõis opinio ⁊ fama ꝙ teſtm̃ nõ eẽt factũ: tũc hẽs
nõ poſſet adire lʒ eẽt in ↄꝛia opi.qꝛ ſecus ſi eẽt certus ꝑ ſu
um factũ:vt qꝛ intfuiſſet vel hꝛet teſtm publicũ:vt pbat᷑.j.
e.l.cũ factũ.⁊.S.l.ꝓxi.in pᷣn.⁊ ibi no.j.e.l.cũ qdã.ꝭ.fi. Itẽ
ſiheredi moueret᷑ qõ de teſtõ: ꝑ hꝰ diceret᷑ reddi dubius
adeo ꝙ nõ põt adire niſi ſit certus ꝑfecte:vt.d.l.cũ factũ.
j. e. expᷣſſius in.d.l.ſcriptũ.j.ad carbo. Nꝛo declara/⸗
tiõe huius.q.⁊ pᷣcedẽtiũ ⁊ etiã ſequẽtiũ moue vnũ dubiũ.
pone ꝙ heres credidit ab initio teſtm eẽ ſactũ ⁊ ſe inſtitu
tũ vł defũctũ moꝛtuũ.⁊ ita erat cõis opi.⁊ ſama ⁊ veritas:
vñ ipᷣe potuit adire ⁊ adiuit poſtea ſuꝑuenit fſama ĩ 3.ꝗd
erit de illa aditiõe: Vr ꝙ ſit nulla.na ſequẽs ſama tollit pᷣ
mã:vt.l.ij. S.j.j.ꝗqs oꝛ.in bo.poſ.ſer. ¶ Cõtra.dico:nam
poſtq;ᷓ qꝗs effectus eſt heres opi.cõis ↄᷣꝛia illud nõ ꝑimit
nec extinguit:vt.l.cũ qdã S.Fuũ.j.e.lqʒ eni cõis opi.ipedi/
at aditionẽ nõ tñ põt extinguere aditionẽ ſacta: vt ibi pa
tet.⁊ ĩ hoc etiã dʒ eẽ cautꝰ aduocatꝰ vt articuli ↄcludãt
ſamã tali tpe ꝙ ſufficiat ad intẽtionẽ ſuã. Poſito ergo ꝙ;
ↄſtet teſtm factũ dʒ ſcire vtrũ pure vel ſub ↄditiõe ſit iſtitu
tus. ponamus g' ꝙ ĩ veritate ſit inſtitutus pure ſʒ an hẽs
hic ſciuerit dubitat q̃lit ꝓbet. Dic.aut heres ſuit certiñca
tus de teſtõ:qꝛ intfuit vel vidit vł recitari ſecit ⁊ tũc nõ po
teſt dubitari ꝗqn ſciuerit ſʒ ꝙ ẽ: vt.j.ti.j.ꝑ totũ.Aut heres
fuit certincatus ex opi.multoꝝ ⁊ ſama vl ex lr̃is amicoꝝ:⁊
tũc aut illoꝝ opi.vel aſſertio hẽbat ſe ſimplr ꝙ talis erat
inſtitut:vtrũ pure vel ſub ↄditiõe nihil dicebat:⁊ tũc pᷣſu/
mẽdũ eſt ꝙ pure crediderit:vt.l.j.j.de ↄdi.⁊ de.⁊ iõ potit
adire:qꝛ ſua opi.cũ veritate ↄcoꝛdat:vt.l.cũ qdã.S.qð dẽ
j. e. aut opi.vel aſſertio ex qᷓ heres fuit certincat hẽbat ſe
cũ dubitatiõe:vt qꝛ dicebãt ſecit teſtm ⁊ inſtituit talẽ:neſci
mus vtrũ pure vl ſub ↄditiõe: ⁊ tũc heres nõ põt eẽ certꝰ
niſi intſuerit:vt.l.cũ falſũ.j.e.⁊.S.l.ꝓxi.in pᷣn. Si vero du
bitat q̃lit fuit certiſicat᷑:⁊ tũc in dubio heres pᷣſumit ſcire
q̃ in teſtõ ↄtinent:vt.l.cũ heres.de li.le.⁊.l.qd ita.S.ſiqs
filiũ ad tre. facit.S.de tra ſac.l.nõ ferẽdi.examinaui in.l.ꝗ
rome..duo fres.j.de vᷣ.ob.ſʒ ſi poneremꝰheredẽ in veri/
tate inſtitutũ ſub ↄditiõe:tunc ſi ↄditio nõ extitiſſet abſq;
dubio aditio nõ valeret:vt iurib vulgarib.ſʒ ſi ponere/⸗
mus ↄditioneʒ extitiſſe:ſʒ dubitat᷑ an heres ſciuerit exti/
tiſſe:tũc põt eẽ ↄditio ↄſtituta in talẽ euentũ ꝙ heres pᷣſu⸗
mii ſcire:puta moꝛtẽ ↄſã guinei vel vicini vel in aliquẽ euẽ
tũ alicuiſacti:de qͥ fama erat ĩ ciuitate:vt ex pᷣdict pʒ.ſʒ ſi
p̃dicte p̃ſũptiões ceſſarẽt reſtat regula ꝙ pᷣumũ ignoꝛan
tia:vt.d.l.verius.⁊.d.c.pᷣſumit.An aũt dicta ignoꝛãtia vi
tiet aditionẽ:? Aduerte qꝛ ſi heres ſciuit oditionẽ adiectã
vitiat aditio.ſi vero credit ſe pure iſtitutũ Iʒ fuerit ſub odi

tiõe ⁊ ↄditiõe puriſcata aditio valet:vt.l.ſj ⁊ ſi de ſua ĩ ſi.

2.l. ſiqs exneũ.S. f.j.e.⁊ ibi ꝑ Di. ¶ Tertio regrit dicit
glo. ꝙ ſit cer ꝙ teſtatoꝛ potuerit teſtari als dubitat de vi
ribus teſti: vt.l.heres.S.ſi.Certe h̊ ꝙ potuerit teſtari de
ſacili ſcit.ſ.ſi nõ hʒ aliq̃s ex illis ↄditionib'qᷓ ponunt in.l.
ſi qramus de teſta.ſ̊ ſigs vellet pbare heredẽ ⁊ de hꝰ du
bitaſſet ad excludendũ eũ ab hereditate:⁊ tũc h ẽ difficile:
iõ aduerte:aut ꝗs vult h ꝓbare ꝑ vba heredis adeuntis
vel ꝑ facta extrinſeca.pᷣ caſu ſiqdẽ vba heredis expᷣſſe ba
bent ſe ad dubitationẽ:vt qꝛ dixit neſcio ſi potuerit ſacẽ
teſtm̃ vel nõ:qꝛ ignoꝛo vtꝑ ſuit pupillus vł adult an pꝛ ei
deceſſerit añ eũ vł nõ:⁊ tũc ẽ pbata dubitatio.eſt.n.actus
ment ꝗ ꝓbat ꝑ vᷣba:vt.l.labeo.de ſup.leg.⁊ qdð no. inſti.
de ach.F. alie. Sʒ ſi yba hẽdis oſtẽderẽt ꝙ anim magis
inclinabat ſe ad vnã partẽ qᷓ; ad aliã: tũc ſecus eẽt. ver bi
gra dicebat heres credebã ꝙ pr deceſſerit añ euʒ eẽt
adult:

De acqui.here.

adultus:qꝛ ſic audiui a tali nec tñ põt eẽ bñ certus tũc nõ
nocet talis incertitudo cũ habeat vehemẽtẽ opi.in ea par
te q ſufficit:vt nõ.in.l.ſiqs exneus.in fi.j e.Si vo ꝓbaret
dubitationẽ hẽdis ꝑ alia extrinſeca:tũc ſi cõis opi.ſeu fa/
ma erat otra id qð heres adeũdo aſſeruit.tũc aſſertio hẽ/
dis nihil releuat:vt.l.cũ qdã.S.qdð dicit.j.e.niſi heres do
ceret ſe certũ ꝑ ſeſum coꝛpoꝛis:vt.j.e.l.cũ falſũ.⁊ qð ſupꝛa
dixi. C Sʒ qro qd ſi circa id ꝓbent᷑ due fame ↄᷣꝛie ⁊ opi.

heredis ↄcoꝛdabat cũ illa q̃ magis ſaciebat ꝓ eo: Rñ.ſtã

dũ ẽ illi fame qᷓ ꝓcedit ab hoĩbꝰ magis dignioꝛibꝰ:vt.l.cũ
qdã.S.qdð dꝛ. v.qd ergo ſi ipſa.j.e.vbi mulier Iʒ neget ſi ob
ſtetrices affirmãt ſtat᷑ earũ dicto.⁊ ſi eẽt fama eq̃lis putarẽ

ſatis dubitari ex hoc eẽ ꝓbatã dubitationẽ:qꝛ aium ſuum

nõ põt iclinare magis ad vnã rẽ q; ad aliam. Quarto

dicit glo.reqrit ꝙ ſciat ꝙ nullus eũ pᷣcedat:als dubitaret

de viribus teſti: vt.l.cũ qdã.S.j.j.e.̊ ꝙ aliqs eum pᷣcedat
põt cadere in dubitationẽ altero de tribus modis.pᷣmo ſi
foꝛte deſfũctꝰ hẽbat quẽdã ſiliũ q abſentauit ſe ⁊ de ei vita
vel moꝛte dubitat᷑:tunc q̃liter ꝗs poſſet certiũcari ꝙ nemo
eũ pᷣcedat apparet ex his q̃ dicent ĩfra q̃liter poſſet ꝓbari
vita vel moꝛs alicui dicit in.l.ij.S.ſi dubitet.j.ti.. Secũ/
do põt h̊ ↄtingere:qꝛ ẽ aliꝗs pñs ꝗ dicit ſi filiũ aliꝰ negat:
qꝛ foꝛte dicit ſuppoſitũ eũ vel ex alio natũ:qð q̃liter dedu/

cant in certitudinẽ nõ eſt nr̃a materia:ſʒ.l.j.C.ad.l.coꝛ.de

fal.⁊.l.ſcriptũ ad car.l.ſilium de his ꝗ ſũt ſui vel alie.iurł
Tertio mõ põt ↄtingere:q; ẽ q̃da mulier q̃ dici pᷣgnãs q̃
paritura ẽ poſthumũ anterioꝛẽ in gradu.de h ſi dubitetur
vel qᷓliter certiñcet tradii doctrina a iuriſcõſul.in.l.cũ qui

qã.S.j.j.e.qð dic bꝛeuiter.aut mulier aſſerit ſe pgnãtẽ eſſe

vel nõ eẽ ⁊ ꝑ neminẽ dicit᷑:tũc eiꝰ dicto credet᷑:vt dicto.S.
qð dicii. v.qð dici ſi putet.⁊.l.j.S.ceteꝝ.de vẽ.iſpi.ſi vo cõ
munis opi.obſtetricũ vel dñarũ q cũ ea ↄuerſant᷑ ſe habe
at in cõtra.tũc ſtãdũ ẽ illi opi.ſʒ ſi opi ſũt diuerſe:dic vt di/
xi ſupꝛa. Quito dicit gl.ꝙ ſcire debeat q̃ ex cauſa ad
eũ ptineat vel ex teſtõ vel ab ĩteſtato:vt.i.e.l.ſi is ad queʒ.
Hᷣ qð dicit ex teſtõ de facili ſtat ſʒ ea qᷓ dixi ſupꝛa.ſj hoc qð
dicit ab ĩte.illa ẽ mere negatiua ſcilicet ꝙ teſtm nõ fecit.q̃

liter ergo h̊ ſcire poterit: Rñ.ex opi.cõi q;tũ cũ vitate con

coꝛdat:vt dicto.S.qdð dicit.ſi vo cõis opi.ẽ ꝙ teſtm nõ ſece
rit eoipſo ꝙ h̊ allego ſcilicet teſtm nõ factũ: ꝓbata ẽ inten
tio mea niſi ꝑ aduerſariũ aliud ꝓbei:vt.l.cũ ꝓbatio.⁊ ibi
no.S.de ꝓba. Sʒ ſi opi.ẽ ꝙ fecerit teſtm tñ nõ reꝑii:tũc ad
hoc vt poſſit veniri ad aditionẽ cõſulerẽ fieridiligẽter inqꝗ/
ſitionẽ auctoꝛitate iudi.ſ.ꝙ ĩterrogarent᷑ oẽs notarij ⁊ ha
bẽtes ꝓtocolla notarioꝝ moꝛtuoꝝ:ĩterrogarent᷑ ↄſangui
nei ⁊ vicini ⁊ pᷣſbyteri ꝗbus cõſitebat᷑ ⁊ ſiles ꝑſone:⁊ ſi nõ
repiret᷑ apud illos:tũc dicat᷑ ꝓ vero teſtm̃ nõ eẽ factũ.ſic de
ducit᷑ in verũ ꝑ diſcuſſionẽ quẽ nõ eẽ ſoluẽdo in auẽ.de ſi/
deiuſ.S.j.⁊ de pig.auẽ.̊ ſi debitoꝛ.ſicut etiã ꝑ diſcuſſioneʒ
deducit᷑ in noticiã an aliqs ſit pñs:vt.l.cũ qdã.S.fi.cuʒ.l.
ſe.j. de le. ij. . l. iure de v.ob.ſic etiã ꝑ diligẽtẽ inqſitionẽ
certiñcamur an res extet vel ſit deꝑpdita:vt.l.iij.S.neratiꝰ.
de acꝗ.poſ.in dubio aũt ſi de h̊ nihil ẽ dictũ ſigdẽ ẽ heres
ſuus nõ ẽ pᷣumẽdũ ꝙ ſciuerit teſtm: qꝛ põt eẽ heres ex te/
ſtamẽto etiã ignoꝛãs:vt.l.ſi ſeruus teſtõ.j.de ſtip.ſer.⁊.l.
q̃ſtũ de acq.re.do.⁊.l.eiꝰꝗ in ꝓuincia..ſi cer.pe.⁊.l.exne

um. C. de here.iſti. ⁊ in. S.ſ.iſti.e.ti.nec videt de nouo acq

rere ſj ſibi videt dñiũ otinuare:⁊ iõ in eis nõ hʒ locũ ti.pꝛo
hẽde:vt.l.j.C.ꝓ hẽde.⁊.l.in ſuis.de lib.⁊ poſthu.Sʒ ſi eſ
ſet heres exneꝰ pᷣſumii ſcire in dubio niſi ꝑx coniecturas ʒ.
ꝓbal:vt. d.l. cũ hẽs, de li.le.x.l.qdã ita.S.ſiqs ſiliũ ad tre.
⁊.l.nõ ẽ ferẽdus de trãſac.gl.nõ ponit p̊ plura.C Sex/⸗
to dico ꝙ reqrit ꝙ ſciat vtrũ ſit volũtari vel ſuus.⁊ ſi in h
erraret vitiaret᷑ aditio:vt.l.is ꝗ putat.⁊.l.ſe.S.e. Cir/
ca h moueo vnũ dubiũ.titio fuit delata hẽditas ſempꝛonij

cui titio ego ſucceſſi ⁊ feci fieri vnũ inſtr̃m hui' tenoꝛs.di

co ꝙ ego credo ꝙ titius fuerit heres ſẽpꝛonij ⁊ eius bẽdi

tatẽ adiuit:ꝙ ſi h/ ꝓbare nõ poſſũ ex nũc ego adeo ex iure

deliberãdi ⁊ adeũdi mihi traſmiſſo ꝑ ipſũ titiũ.q̃ro an va
leat talis aditio: Et v ꝙ nõ.ſi enim titius adiuit heredi/
tatẽ ſẽpꝛonij ego de neceſſitate habeo illã hereditatẽ ſem/

pꝛonij nec poſſũ repudiare:vt.l.ſiqs ſiliũ.S.ſi.S.e.ſʒ ſi ipſe

nõ adiuit ſʒ trãſmittit in me ius deliberãdi ⁊ adeũdi: ego

poſſũ eã adire ⁊ repudiare ſicut ipſe poterat:vt.l.ſiꝗs ſiliũ
S. j.. e. ⁊ ſic ergo in h̊ vtrũ ſim neceſſari vel volũtari:ergo

aditio nulla. In õ.facit.nã ille q ẽ heres heredis dicit eſſe
heres ex cauſa pᷣma qua defũcto ſuccedit:vt.l.iij ⁊ ibi no.
ʒ.de pe.he.⁊ dixi.S.e.l.ꝗ in aliena.S.iterdũ.¶ Pꝛeterea
nõ videt᷑ verũ ꝙ in aliquo caſu ego ſũ heres neceſſari niſi
ex q̃dã neceſſitate ↄſequẽtie:videlicet ſi volo eẽ heres titij:
tũc habeo de neceſſitate hereditatẽ ſẽpꝛonij ſi eã adiuit. h

pᷣncipalr depẽdet ex volũtate mea ſicut cũ adeo parteʒ ex

neceſſitate habeo illã partẽ adire:nec ꝑ hoc dicoꝛ neceſſa
riꝰ:qꝛ a mea volũtate cauſat᷑.cũ enim ergo vtroq; caſu ſim
volũtarius videt᷑ ꝙ nõ ipediat᷑ aditio h̊ tñ relinquo ſbᷣ du
bio:qꝛ de facto pẽdet puto aditionẽ nullã ꝑ.l.eũ q duobꝰ
in fi.j.e. ¶ Septimo reqrit ꝙ ſciat ꝓ q̃ parte ſit hẽs. Cir/
ca qð diſtingue:vt no.j.e.l.ſiqs exneus.x.j.⁊.l.ex ſemiſſe.
pᷣdicta vera qñ ꝗs ꝑ ſe ſolũ põt adire:ſjʒ qð ſilꝰ vel ſeruus
adit iuſſu pꝛis vel dñi in cuiꝰ pſona reqrit᷑ ꝙ cadat ſcia p/
dictoꝝ. Rñ.in ꝑſona ſilij vel ſerui:vt.l.cũ qdam.S.pe.j.e.
Szʒ qro qñ adit pu.cũ auctoꝛitate tu. vel tutoꝛ cũ ↄſẽſu

pu. in cui pſona reqrit ꝙ cadat ſcia pᷣdictoꝝ: Rñ.ſufficit

ꝙ h̊ ſciat tutoꝛ.h̊ notabur voluit dicẽ tex.l.pupillus.S.e.
vbi dẽ ꝙ pupillus nõ põt ſcire cauſã ſue aditionis ⁊ tñ fa
uoꝛabilr ei p̃ſtat᷑t ꝙ poſſit adire cũ auctoꝛitate tu.nõ habe
tis hic alia ⁊ hec ſufficiant.

— Ar. . 2 NUõ eſt lõgũ tp̃s ꝙ
(2 Wi here editatc. fuit mihbi appoꝛtatꝰ

vn ꝓceſſus in quo dicebat ꝙ mr̃ talis erat mo⸗
tua. itẽ ꝙ talis fuit mr̃.itẽ ꝙ talis ſuit ſilia.itẽ ꝙ talis fuit
gerẽs ꝓ hẽde:nõ tñ fuit poſitũ ꝙ iſta ſciuerit mr̃em eẽ moꝛ
tuã.Certe nihil valet:qꝛ nõ põt gerere ꝓ herede niſi ſciat
mtr̃em moꝛtuã eſſe.⁊ h̊ tene menti.

—

poteſt. ⁊ in.l. ſequen. dixit iuriſconſultus de iure

¶Vigetur in pꝛeceden
☚ Ro herede. tibus ⁊ ſpecialiter in.l.is
—

ſeu ptãte a deũdi:hᷣ dicit de ipſo aditionis actu. ⁊ materiaʒ

huius.l.explicabo in.l.gerit.ĩ.e.⁊ bꝛeuiter h dicit. Qui fa
cit aliqd tanq; heres oneribus hereditarijs eſt obligatꝰ:
ſecſi alio aĩo faciat qð apparere põt vel ex ꝓteſtatiõe vlł
ex facti q̃litate.h.d.vlq; ad.S.ſiqꝗs tñ. ¶ Quero qd eſt di
cereꝓ herede.dicũt qdam.i.ꝓ dño:vt inſti.de heredũ q̃li.
⁊ dif.S.pe.⁊ intelligo ꝓ dño.ſ.ex cauſa hereditaria.poſſet
eniĩ dicere ſe dñm ex alia cauſa ⁊ nõ heres:vt..dũ dicit q̃ſi
alio iure dñs ⁊c.q̃liter H verbũ ꝓ herede accipit᷑:dic vt.l.
regulariter.S.de pe.hẽ.⁊.j.ꝓ hẽde ſuꝑ rubꝛica.¶ Et gl.
nr̃a q̃rit de vno.pone ꝙ ꝓteſtatio nõ ſuit facta qꝗd in du/
bio pᷣſumet᷑:an videt᷑ cauſa cuſtodie vel vt heres?Hic ſunt
gl. diuerſe ſicut fuerũt dicta diuerſa ⁊ diuerſoꝛum doc.Et
Rug. dicit ꝙ nõ ẽ neceſſaria ſʒ cauſa tollẽde dubitatiõis
fit. dicit ꝙ ẽ neceſſaria:als ẽ vt heres.⁊ h̊ dicit glo.parua.
alia gl. qᷓ ẽ in pᷣn.ſequẽtis..dicit ⁊ meli ꝙ in dubio ex q̃li
tate ꝑſonarũ ⁊ ex geſtibꝰ pᷣumi cc̃.⁊ vide iſtã glo.que inci
pit.i.ad qð ⁊c̃.melius ergo ⁊c.ideo Ja.de are.vidẽs ꝙ iſta
glo. relinqt te adhuc incertũ:dicit ipſe ꝙ q̃dam ſutqᷓ non
poſſũt geri citra ius ⁊ nomẽ heredis:⁊ tũc ſine dubio pᷣſu
mit heres:vt.j.e.lS.pap.q̃dam ſũt indeterminate q poſ/
ſũt fieri ab herede vt herede ⁊ nõ vt herede:⁊ tũc dicit ſtã
dum eẽ in caſu iſto iurigẽtiuʒ:vt.l.in ambiguis.⁊.l.ij.j.de
re.iur.allego tibi bonã glo.ad h̊ inſti.de act.S.alie in gl.
magna.vbi dicit ꝙ in his que in aio cõſiſtunt ſtatur dicto
meo.⁊ ad pᷣdicta facit qð videbitis.j.e.l.ſi duo.⁊.l.iul.S.j
dubitari tñ poſſet circa pᷣdicta ſi eẽt moꝛtuus ille 46 lecit

De acqui.hete.

⁊ beres dicit eum adiuiſſe:q̃liter ſciet aius defũcti ꝗ ꝓ be/

rede nõ põt declarari:vt.l.põp.ſcribit.S.ſi.S.de rei vẽ.⁊x.l.

iter ſtipulãtẽ. S. ſtich. j. de ver. ob. Itẽ de neceſſitate opʒ
nos redire ad doctrinã Aʒo.ꝙ ex q̃litate rerũ ⁊ ꝑſonarũ
pᷣſumam an fecerit cauſa adeũdi vel nõ:vt qꝛ hẽditas erat
opulẽta ⁊ tũc cauſa adeũdi vel nõ.ſi nõ:⁊ tũc nõ aĩo adeun
di.vel qꝛ erat ꝑſona pia:vñ ex q̃litate rerũ ⁊ ꝑſonarũ pᷣſu/
mamus:vt.l.fi. C.ſiqs ĩpe.maledi. Quero aligꝗs ẽ ꝓte
ſtatus ⁊ iam vidi illud ꝙ aliꝗs fuit ꝓteſtat' ꝙ ea que facie
bat:ſaciebat tanq; geſtoꝛ negocioꝝ hẽditar ioꝝ: ⁊ poſtea
ſecit qᷓdam tanqᷓ; heres:an videat᷑ a pᷣma ꝓteſtatione re/
ceſſũ:Dicã e.l.S.pap.¶ Quero vtrum aius ſolus obli
get me hẽditati:vt qꝛ ſto in camera mea ⁊ in aĩo meo dico
ego volo eẽ heres:an ſum:Et glo.in.l.mutũ.s.e.dicit ꝙ
opʒ ꝙ ſit aĩius ꝗ ꝑfectionẽ declarat.gl·tãgit ĩ.l.potuit.C.
e.⁊ ibi ꝑ doc.vitas ẽ ꝙ h̊ loqtur in gl.qꝛ ſi q̃ris quo ad ve
ritatẽ an ſim heres:⁊ tũc ſufficit ſolus aĩus:ſʒ q;tũ ad ꝓba

tionẽ opʒ ꝙ ſit factũ vt aĩus ꝓbet᷑.⁊ iſta ẽ vitas:tñ in ſoꝛo

ↄſciẽtie ſoꝛte teneret᷑ heres ille qhʒ aium talẽ ſʒ nõ vltra vi
res hẽditatis:vt dixi ſupꝛa in rubꝛica. Quero an ea qᷓ
ↄſiſtũt in aĩo ſint facti: Et tex.h̊ v ꝙ nõ. ꝛium videt ĩ.l.
boneñdei.S.j.de acꝗ.re.do. Nõ ob.hᷣ tex.qꝛ ĩtelligit nõ
tam facti.ſ.alterũ:ſʒ volũtas ẽ factũ etiã vt dixi in.l.ſi is
ꝓp emptoꝛe.⁊ neſcio ſi de hoc eſt queſtio in philoſophia.ſ.
an nolle ſit potentia. n
”õ idi ſemel quẽdã ſiliũ ꝗ po
¶ Hereditarios. ſidebat don ꝓ dote nebgis⸗
ſue ⁊ ꝓ ſua legitima:q̃rebat᷑ qd iuris:Et tetigi tibiin.l.ſi
libertꝰ pꝛonoj.de bo.li.⁊ dico tibi ꝙ in vno caſu tm̃ põt
filius inſtitutus ab ĩteſtato ſuccedẽs hẽre legitimã ⁊ aliaʒ
repudiare.⁊ caſus ẽ iſte.i.pꝛ inſtituit ſiliũ ⁊ grauauit ipſuʒ
de aliq̃ re ꝓpꝛia ipſius ſilij:⁊ ei dedit vulgariter ſubſtitu/
tum tũc põt velle legitimã ⁊ repudiare aliud:⁊ ad ſubſtitu

tum relinquẽ:vt.l.ſi libert patro.j.de bo.li.als nõ poteſt
habẽ:qꝛ non põt vel ꝓ parte hereditatẽ habere ⁊ ꝓ parte

nolle: vt. l. j. c.ij..l.ex aſſe.S.e.qꝛ ſi hʒ legitimã vt hẽs opʒ
ꝙ hẽat totã libertatẽ poſtqᷓ; hʒ partẽ:vt dictis.ll.no.
In his que nõ trãſeũt ad here/

(S Siquid tamé. des eẽneos nomẽ hẽdis intelli.
git᷑ de ſilio:⁊ iõ ſi illũ actũ facit vt heres onerib hereditari
is nõ obligat᷑.pᷣ dicit m intellectũ quẽ habuit hᷣ iuriſcon.lʒ

glo.aliter intelligat. Op.ꝙ oꝑe trãſeant ad hẽdes ex

neos:vt.l.a duobꝰ.⁊.l.cum patronus.S.j.de oꝑi.li. So.ĩ

telligeh de opis incertis q̃ ad hẽdes nõ trãſeũt nõ de cer

tis vt in ↄtrario. Itẽ nõ intelligas de obſeqalibus q̃ nõ ꝓ
ſũt heredi.ſateoꝛ ꝙ iſte. S.dʒ intelligi de his qᷓ ad beredes

nõ trãſeunt: qꝛ tex. dicit:ſʒ qliter dicat ego diſcrepo a mo/
dernis in.l.ſi nõ ſoꝛtẽ. S. libertus.S.de cõdi.inde.¶ Op.
⁊ intro gl.magnã.qꝗ facit aliqd q̃ſi heres lʒ id qð facit nõ
ſit hẽditariũ:tñ h̊ caſu onerai oneribꝰ hẽditarijs:vt.j.l.ꝓ
xi.S.j.⁊ in.l.gerit .e.h̊ dẽ ↄtra q̃re male. Nuius timoꝛe ꝗ
dam habẽt h̊ lr̃am affirmatiuã ⁊ cãcellãt nõ:⁊ ſic ↄcoꝛ.Fſʒ
Hᷣ no.caſũ ꝙ qũq; plus dai creditoꝛibꝰ qᷓ; hẽdi exneo.rõ/
nem ponit gl.nr̃a in pᷣn. iſta littera nõ habel cõiter:⁊ iõ nõ
placet nec põt ſuſtineri vt ſtatim dicã. Alij habẽt litteram
negatiuã:tũc ꝓcedit ↄtra.ſʒ gl.rñũdet ꝙ hᷣdʒ exponi qua
I her es.i.q̃ſi nõ exheredatus.iſta expoſitio deſtruit tex.
CIſtud dictũ videi cõtra caſũ in.l.ſigs nõ q̃ſij.eo.dico
ego ꝙ tex. ſtat ꝓpꝛie.ad ↄꝛium rñdeo in his q̃ ad heredeʒ
exneũ nõ trãſeũt:̊ nomẽ heres intelligit de ſilio.tex.ẽde
alie.ſeu.c.j. col. x vñ ſilius petẽdo vt heres id qð nõ trãſit
ad hẽdẽ exneũ intelligit petẽ.ſ.vt filius intelligẽdo vᷣba ſᷣm
mãm in q̃ ponunt:vt.l.ſivno..loca.iõ non obligaĩ oneri
bus hẽditarijs.⁊ ſic intelligit iuriſcõ.pap.vt apparet.j.S.
pxiain ſi.vbi dat regulã reʒ ꝓ herede gerere dicii ꝗ facit

qd citra nomẽ heredis ⁊ ius facere nõ põt:reqrüũ ergo
ius ⁊ nomẽ hẽdis.ſʒ ſi ẽ aligd qð põt facere in heredis no

Mapinianus.

mine:lʒ iure nõ vĩ gerẽ ꝓ hẽde.h ẽ caſus hic vbi intelligat:
heres.i.ſfilius. Quero quõ intelligit tex.ꝗ dicit ꝙ oꝑa
rũ petitio cõpetit creditoꝛibꝰ? Quida intelligũt de credi/
toꝛibꝰ ſilij.ꝗdam de creditoꝛibꝰ pais ſm diuerſas lec.ſʒ ſʒ
lec.quã teneo ĩtellige de creditoꝛib ſilij q habẽt oꝑas lʒ
nõ ſit heres pꝛis. C Sʒ tũc op.ꝙ ulle oꝑe ĩcerte nõ debẽ/
tur alij q; patrono:vt.l.ſi nõ ſoꝛtẽ. S.libert᷑.S.de ↄdi.ĩde.
So.gl.no.ꝙ h̊ fitppter neceſſitatẽ ⁊ inopiam.h̊ allegaui

in mã repᷣſaliarũ in pᷣma.q.ꝙ ſicut ꝓpter neceſſitateʒ põt

creditoꝛ caꝑe ꝑſonã liberã in quã hʒ ius debitoꝛis:vtpu/
ta libertũ ſuũ vt ſibi oꝑel:ita ꝓpt᷑ delictũ cõitatis nõ red/
dẽtis ius ſi ſuꝑioꝛis copia haberi nõ põt pñt capihoĩes il
lius ciuitatis in quos ciuitas hʒ ius. Dices tu lec.tua di⸗
cit huic l̃e put lr̃a affirmatiua. Rñ.illa littera nõẽ bona
vel dic ſi bẽs illãlr̃am ꝙ petit tanq; heres ex teſtõ vel ali/

quid aliud adijcit ꝑ qd apparet ꝙ ꝓtulit illud nomẽ hẽs

nõ tm̃ ꝓ ſilio ſʒ ꝓ heredis noĩe ⁊ iure.
Juriſcõ.ſũmat h̊ in fi.ibi itaq;
tũc ⁊cc. C Op.gl.ꝗ ſemel repu
diauit iterũ adire nõ põt:vt.l.ſicut.C.de repu.here.Sol⸗
ibi in exneo hic in ſuo.¶ Opꝗ.e.l.ſi fuũ S.ſi.So.tĩ gl.
Op..de mino.l.iijS.ſeio.Gl.nõ ſol.h:ſʒ.j.ſoluit ĩ ꝓx.
F. in vlh.gl.dic vtibi. Op.ꝙ iſta diſtinctio nõ ſit bona

nã qũ teſtõꝛ iubet dari pecuniã ĩdubio iĩtelligit dari vt hè/

di:vt.l.ꝗ pecuniã.de ſta.li.ergo non põt accipi citra ius ⁊
nomẽ hẽdis. Diſtingue aut teſtõꝛ iuſſit dari pecuniã hẽdi
aut noĩatim ſilio aut ſimplr.ſi hẽdi:tũc ĩdiſtincte accipien/
do vĩ gerere ꝓ hẽde.ſi filio diſtingue vt h̊ in tex.aut ha/
bebat cohẽdẽ aut nõ.ſi hẽbat cohẽdẽ aut adiuit aut non
ſi adiuit hʒ locũ diſtinctio tex.ſecꝰſi nõ adiuiſſet aut ſimplłr
⁊ tũc ꝑinde ðẽ ac ſi iuſſiſſet dari hẽdi:vt.d.l.qui pecuniam.
Di hius ⁊ nomẽ hẽdis.q̃ro ꝗs ẽ q hʒ nomẽ tm̃ ⁊ ꝗs ẽ
ꝗbʒ effectũ tm̃ ⁊ qs nomẽ ⁊ effectũ: Glo.dicit ⁊ ẽ clara.tu
dic pleniin pᷣmo mẽbꝛo hẽre nomẽ hẽdis ĩtelligit qũq;.i.
ſillʒ nõ ſit heres:vt dixi.S.ꝓxi S.qñq; ĩtelligit᷑ hẽre nomẽ
hẽdis ꝗ ẽ hẽs de iure ciuili lʒ nõ de iure p̃toꝛio vt in ſilio ꝗ

ſe abſtinuit. Itẽ in eo ꝗ adiuit ⁊ ꝑ reſtitutionẽ abſtinuit:vt

l.ſ ⁊ ſi ſine.S.ſʒ pap..de mi.⁊.l.ei ꝗ ſoluẽdo.s.de here.
iſti.qñq; ꝗs ĩtelligii heres noĩe ⁊ non re:vt ſili ꝗ acqſiuit
hẽditatẽ pꝛi:vt.l.cũ ſilio.j.de le.j.qʒ apud eũ nõ remaneãt
actiones vtiles nec directe ſʒ ſolũ nomẽ hẽdis:vt.d.l.cum
ſilio.in his vo q̃ hñt effectũ tm vel nomẽ ⁊ effectũ gl.ponit
exẽpla clara. ¶ Addo q̃rtum mẽbꝛũ:qꝛ ſũt qdã ꝗ habẽt

nomẽ hẽdis ⁊ nõ effectũ quo ad oĩa:ſʒ quo ad aliq: vt ille

a quo aufert hereditas vt ab ĩdigno:vt.l.ex facto de vul.
⁊ pu.idẽ in eo ꝗ reſtituit hẽditatẽ ex trebel.qꝛ qdaʒ apud
eũ remanet vt .ad treb.l.pinde.vt ergo ꝗs videat᷑ gerẽ p
herede reꝗrunt᷑ illa duo copulatiue:vt nõ poſſit ſieri citra
ius ⁊ nomẽ bẽdis.etenim poſſet ſieri ex noĩe tm.nõ enĩ vi
deĩ gerere ꝓ hẽde:vt.s.ꝓx.S.ſi vo poſſet ſieri ex effectu tin
nõ ex noĩe nõ videt᷑ gerere ꝓ hẽde.exẽplũ tñ inuenire eſt
difficile.pone tñ in eo ꝗ ex ſubſtitutione directa ⁊ ſideicõ/
miſſaria ſucceſſit:⁊ ſic ẽ hẽs re ⁊ noĩe ⁊ põt ſuccedẽ ex fidei
cõ.vt.l.recuſare.S.titiꝰ.ad treb.tũc ſi faceret aliquẽ actũ
hereditariũ in rebus hereditarijs de neceſſitate:tũc nõ in
telligit ſacere vt heres ſʒ vt fideicõmiſſarius ſi illo iure ſie
ri poſſet:vt.l.reſtituta in pᷣn.j.ad treb. ¶ Op.cõtra pꝛe
dicta.libertates cõſirmant ex ſola exiſtẽtia ſui heredis ſi/
ue aditione ſiue immixtione.vt.l.ſciẽdũ.de ma.te.⁊.l.cum
q̃ſi.S.ſʒ ⁊ ſigs.de ſideicõ.li.ergo h̊ filius ſolus inſtitutᷣ po/⸗

terat acciꝑe hãc pecuniã ex ſolo noĩe hereditario:ſine in/

ſtitutione ergo nõ videt᷑ ſe ꝓ herede gerere. So.de iure
ciuili ſuus eſt heres noĩe ⁊ effectu lʒ de iure pᷣtoꝛio ſecus:⁊

ideo accipiẽdo ſimplłr videt ſe immiſcere:qꝛ ſine noĩe ⁊ effe

ctu ſaltẽ de iure ciuili h̊ nõ ꝓcedit. ¶ No.ergo iſtã diſtin
ctionẽ ꝙ aliud ẽ poſſe facere noĩe tm̃:p ẽ vt ſilius ⁊ nõ vi/
det᷑ adire:vt,S.ꝓxi.S.aliud noĩe tm:hᷣ eſt vtheres de iure
ciuilit

ol

p.
n
he/
64
li
/
4,
n
lr

—

. — —

— — — —

—

De acqui.here.

ciuili:aliud poſſe ſacẽ noĩe ⁊ effectu: tũc enĩ accipiẽdo ex

volũtate deſũcti vꝛ ſeĩmiſcẽ vt h̊ rõ:qꝛ lʒ quo ad libertates

oꝑet᷑ exñtia ſui hẽdis nõ tñ oꝑat᷑ quo ad alia relicta:vt.l.j.
in fi.vt ĩ poſ.le.vñ accipiẽdo aligd qð ſibi debet᷑ ſub vi cõ/
ditionis vẽ ſe imiſcẽ. ¶ Vltimo ex iſto.S.colligo tria ex
iſta glo.⁊ no.pᷣꝙ ſiꝗs ſec ꝓteſtationẽ ꝙ nõ ĩtelligit gerẽ p
hẽde ſi poſtea fecit actũ ꝓteſtatiõi ↄᷣꝛiũ vꝛ ab ſilla recedere:
qð hẽs h̊ in ſilio ꝗ ſe abſtinuit ⁊ poſtea fecit actũ cũ alio ð/
hẽdo vel ſolonẽ recipiẽdo vt h pʒ:ſecꝰ ſi ſua pura volũta⸗/
te adiret:vt.l.q in alienaS.f.s.e.⁊ niſi diceret ſe pᷣoꝛis ꝓte
ſtationis penituiſſe:vt.l.ſiqs in pᷣn.teſti.j.de le.iij. ¶ Se/
cũdo no.ꝙ ſuus ꝗ hʒ cohẽdẽ nõ deſinit eẽ ſuꝰ:qð apparet
qꝛ adhuc põt abñtationẽ ſuã reuocare:qdð nõ poſſet ſi nõ
eẽtſu. Nec ob.l.apud iuł.S.idẽ iul.j.ad treb.vbi dato co
hẽde nõ opat᷑ exñtia ſui hẽdis:qꝛ illud ẽ verũ ĩ his q̃ depẽ
dẽt ex teſtõ:ſecꝰ ĩ alijs:vt.l.ſi iliꝰ q pꝛi.ẽ.de vul.⁊ pu.ſʒ h̊
an poſſit ſuã abñtationẽ reuocare necne nõ depẽdet ex te/
ſtamẽto. ¶ AVltimo qdã ĩducũt hunc. S.ꝙ bñſiciũ.l.fi. C.
de repu.hẽ.hẽat locũ ĩ filio emãcipato vtiülud debeat cõ/
ſeꝗ iure pᷣtoꝛio:qð nõ emãcipat ↄſeqꝗtur iure ciuili.⁊ Ci.
allat ibi hũc tex. dic vt ibi.⁊ ego dicaʒ tibi ĩ.l.nõnunq;.de
collł.bonoꝛum.⁊ h̊ ſit finis.
L Qui agit actione ꝑ

ESi ſepulchꝛi niolati.al cõpetẽti ad vĩ

dictã ꝓ re hẽditaria ĩmiſcẽ ſe nõ vẽ. h.d. ꝓſeq̃ris vt in gl.
Inducit Di.hũc. S.ad.q.ᷣde ſilio ꝗ fecit pacẽ de moꝛte pa
tris ⁊ ide accepit pecuniã an videaĩ adire: Facit h.l.ꝙ nõ
no. Ci.in.l.eũ ꝗ.C. arb.tu.ego pono ĩ l. pe.j.de ſepl.vio.
COp.ꝙactio ſurticõpetit ad ſolã vindictã:vt.. pxiS.
So.gl.ꝙ aliud in furto qð nõ cõpetit ad vindictã ſʒ ꝓpt᷑
rẽ ſamil.vt.l.ptoꝛ edixit.j.de iniu.⁊.l.cũ emãcipati.S.emã
cipat᷑ nli.j.de col.bo. Sʒ op.de.l. iij S. ſcio. S.de mio.
GBl. rñdet ⁊ bñ.Di.ĩducit ad.q.¶ Quero ſiliuſta.fecit pa
cẽ de moꝛte pꝛis ⁊ ide accepit pecuniã:an ex h̊ videaĩ adi
re hẽditatẽ: Et Di.dic ꝙ nõ q; illã pecuniã accepit nõ vt
hẽditariã ſzvt pactũ in vindictã vt h ⁊.l.qſtũ qj.de ſepłvi.
.l. eũ q.C. arbi.tu.⁊.l.ſi nõ.S.hᷣ aũt.C. de bis ꝗ deie.vł ef
ſu. C Alij dicũt ꝙꝙ aut dicit ſtatutũ ꝙ gqs debeat hẽre pa

cẽ ab hẽdib ĩterfecti: ⁊ tũc vx fil ſaciẽdo pacẽ n hẽde ge/

rere:q; citra nomẽ hẽdis nõ põt ſacẽ:vt.S.ꝭ.ꝓxi.aut dicit

ſtatutũ a filijs ĩterſecti:⁊ tũc dicit verũ DNLi.Sʒ pone ꝙ ſta

tutũ dicat ꝙ hẽat pacẽ ab hẽdib pꝛis tm̃.vico ꝙ exiſtẽtia
ſui heredis oꝑat᷑ ꝙ illud poſſit ʒ ſe abſtinuerit:qꝛ ẽ ex hẽ/
ditatẽ vt dixi in.l.ſi fll.S.de vul. Bur ibi tergi.
—— 2 ius delinquẽdi ẽ ius
Igs exneus to adendiihs uer
in exneo:ſec in ſuo. Di. diẽ ꝙꝙ h. l. eſt illos ꝗ di
cũt tu mẽtiris ſaluo honoꝛe tuo:q; vᷣbũ iniurioſũ pᷣcedens

declarat ꝙ nõ hʒ volũtatẽ ſaluãdi illi honoꝛẽ:vt.l.ſi conui

cij.C. de iniurijs.

. Sijq̃ſ hẽs rẽ hẽditariã attigat adire vr
Vnterd

Ueſt werit ei delata. b. d. Gl. ſoꝛmat ar. t

nõ ſoluit ⁊ vide eã q ĩcipit nõ hereditaria in fi.j. glo.l.ſ.?

dic. So. H in aditione hereditatis qᷓ ſt ſolo aĩo qð nõ ẽ in
furto:vt.l.in ſaciẽdo in pᷣn.j.de fur.

= Erroꝛĩ qͥta nõ ĩpedit aditionẽ nec
Sciendũ eſt. ignoꝛãtia oditiõis hẽdis. C QOp.

ad pᷣꝰ dictũ.j.e.de.l.ex ſemiſſe.Gl.dat plures ſo.ſume illã
aut erat huiuſmodi ppoſiti ꝙ ꝓ q̃cũq; parte iſtitut eẽt no
lebat eẽ hẽs ⁊ valet aditio.Aut erat ꝓpoſiti ꝙ volebat eẽ
hẽs ĩ maioꝛi parte ⁊ vitiat aditio.Aut erat dubiũ: ⁊ tũc ſi
erat ĩ maioꝛi parte pᷣſumii noluiſſe.pᷣmũ mẽbꝛũ ꝓbat᷑ h.ſe
cũdũ ĩ.l.ex ſemiſſe.ttiũ ĩ.l.ſiqs mihi bona.S.ſi ex parte.j.
e. C Op.ad ſcᷣm de ↄdi.⁊ de.l.ij.x.l.multũ.Gl. dat tres
ſo.qlibet põt eẽ bona:tñ vltima ẽ nbilioꝛ.nã q̃dã ẽ igno
rãtia ꝑ quã aius reddit icert' ꝙ ad nuliã partẽ applicat.
qdã ẽ ignoꝛãtia.i.neſciẽtia q̃da certitudine:tũ aius vehe/⸗

mẽter applical ad vnà partẽ.iſta ignoꝛatia nõ ĩpedit adi/
tionẽ:ita loqtur h.hᷣ ſo.ẽ vera ꝓbai in.l.cũ ꝗqdã.S.qdð dꝛ.j
e.So.Di.q̃rto mõ qũqʒ qs ſcit ſe ĩſtitutũ ſub ↄditioe quã
ignoꝛat extitiſſe:⁊ tũc nõ põt adire:vt.l. ia. Sʒ ſi putat
ſe iſtitutũ pure ⁊ ipſe erat iſtitut ſub ↄditiõe qᷓ ↄditio exti
terat lʒ ignoꝛet nõ ipedii aditio:ita loꝗtur h./p quo fac.l.
ſz ⁊ ſi de ſua.S.ſi.j.e.⁊ etiã iſta ſo.nõ ẽ ĩ ſe vera. Reaſſumo
igit oĩa ſic qũ ꝗqs ignoꝛat ↄditionẽ extitiſſe aut erat cõdi/
tio iuris:aut ↄditio facti.pᷣ caſu talis erroꝛ nõ ipedit: vt.l.
mltũ.j.de ↄdi.⁊ de.Dit᷑ gl.qdð itellige ſiꝑ talẽ erroꝛẽ nõ er

rabat᷑ in cauſa acqrẽdi ſciebat tñ eẽ ſuũ vel volũtariũ: q; ſi

in hᷣ erraret nõ valet aditio:vt.l.is ꝗ putat.⁊.l.ſe.s.e.ſʒ ꝑ

illud errabai ĩ pſona cui debebat acꝗri:vt.l.qĩ aliena.vᷣſi.

an eũ.s.e.ita loqtur.l.multũ.ſi erat ↄditio facti:⁊ tũc aut
fuit iſtitutꝰ ꝓ parte pure:⁊ ꝓ parte ſõ ↄditiõe:tũc taligno
rãtia nõ ipedit:vt hac.l.ſi.⁊ h̊ ĩ ſcdᷣa ſo.aut erat ĩſtitut in
totũ ſub ↄditiõe:⁊ tũc aut hẽbatvebementẽ opi.ꝙ ↄditio
extiterat lʒ verũ ignoꝛaret:aut ſimplir ignoꝛaret.pᷣ caſu nõ
ipedii aditio vt h̊ ĩ vlti.ſo:gl.ar.l.cũ qdã.S.qdð dꝛ.j.̃.ſi ſo
ſimplr ignoꝛabat aut ſciebat ſe ĩſtitutũ ſᷣ ↄditione ⁊ non
põt adire:vt.l.multũ.Aut credebat ſe ĩſtitutũ pure:⁊ tũc
põt adire vt hic hm Di.⁊ ꝓbat᷑ in.l.heres inſtitutus .eo.

— „ Erroꝛ in cauſa acqſitio/
18 ad que. nis ipedit ↄditionẽ.h.d.

. 25 magfalis ⁊ legalis.l. Anteq; itrẽ gl. qro

rõnẽ hui.l.Rñ.hẽditatis aditio conſiſtit in aĩo ⁊ volũta
te:ſ̊ erroꝛ in cauſa acqꝗrẽdi ĩpedit volũtatẽ ergo ĩpedit adi
tionẽ. Dicẽs tu erroꝛ ĩ cauſa nõ ĩpedit aium volẽtis acꝗrẽ
vt in toto ti.de ↄdi.ĩde.Rñ.ĩ acqſitiõe dñij nõ ẽ cauſa pxi
ma acqſitiõis cauſa ſolonis:ſʒ traditio cũ volũtate tradẽ/
tis: vt.l.traditiõibꝰ.C. de pac.⁊ iõ vbicũq; erroꝛ cauſe im/
pediret volũtatẽ tradẽtis ĩpedii trãſlatio dñij:vt cũ trado
rẽ meã vt tuã:vt.l.iij.ſptili.S.de ↄdi.ob cau.dixi ĩ.l.eq
in/ puinciã. S.ſi cer. pe. Sʒ h̊ cauſa ꝓxima acqſitiõis ẽ vo/
lũtas mea:⁊illa ẽ cauſa ex q̃ mihi deſeri merito ſi illa erraĩ
acqſitio ĩpedii.¶ Op. gl.S.l.ꝓx.i fi.Et ſo.optie. Al
timo gl.iducit ad.q.ꝙ ſi iudex fert ſniaʒ ex caula falſa nõ
valet ſnia ĩ effectu lʒ mot veris ꝓbatiõib potuiſſet idẽ ꝓ
ferre ⁊ valẽt: vt.l.iij. C. ſi ex fal.iſtru.ita dicit glo. Exa/
minemꝰ illud in eo qð dicit ꝙ nõ valet ſnia cũ effectu ĩnuit
ſniaʒ valẽ ipo iure tñ poſſit reſcindi ope appellatiois vłre
ſtitutiõis vel alia. ¶ Mꝛo cui declaratiõe dic ꝙ qñq; ſen
tẽtia fert ex ſalſa cauſa allata a parte:qñq; ex falſa cauſa
allata a iudice:qũñqʒ ex falſa cauſa a iudice ĩ mẽte retenta.
Sipᷣ mõ tũc aut fuit allata falſa cauſa circa ſubalia iudi/
cioꝝ:qꝛ dixit litẽ ↄteſtatã cũ nõ eẽt ⁊ ſilia:⁊ tũc ſnia ẽ nulla
ipſo iure:vt.l.ſiquis obꝛepſerit de fal. Aut fuit allegata fal
ſa cauſa circa iuſticiam partis: vt qꝛ dixit pactum ſactum
ad ſolonẽ ⁊ ſilia:⁊ tũc aut ſnia ẽ lata ↄð minoꝛẽ: ⁊ tũc ẽ ipſo
iure nulla:vt. C. ſi ex fal. alla.l.j. Aut ↄͥ maioꝛẽ ⁊ tũc aut il/
la allegatio ſuit facta dolo partis:aut abſq; dolo.pᷣ caſu ſi
ſnia fuit lata abſetẽ ẽ ipſo iure nulla.ſi ð pñtẽ ẽ aliq̃:ſjʒ ꝑ

reſtõnẽ reſcindii:vt.l.ſi ptoꝛ.S.marcellus.s.de iudi. Si o

abſq; dolo: tũc ſnĩa ẽ aliq̃:ſ ope exceptiõis reſcindit.x iſtis
duob vltimis caſibꝰ loꝗtur ti. C.ſi ex fal.ĩſtru. ⁊.l.diu.j.
de re iu.⁊ ſic põt ĩtelligi iſta gl.⁊ pdicta vera ĩ ſnĩa ſecꝰi de

creto:q; illud ĩterpoſitũ ex falſa cauſa reſpectu agẽtis ẽ ix
ſo iure nullũ: vt.l.cũ vo.S.ſubuẽtũ de fideicõ.li.x.l.j.S. h v/⸗
ba ne vis ſi.ei.qð declara vt dixi i.l.iuſte ..de acꝗ.poſ.2*

caſu qñ.ſ.falſa cauſa fuit a iudice ĩ ſnĩa expᷣſſa: tũc aut fuit
falſa ĩ facto ⁊ iure vlł ĩ iure tm ⁊ ſnia ẽ ipſo iure nulla:qꝛ cõ
tinet expſſũ erroꝛẽ: vt.l.teſtõ.s.de excu.tu.⁊.C.qũ puo.nõ
ne.l. ij.j.de appel.l.ſi expſſiʒ. Aut ſuit falſa in facto tm̃
nõ in iure:vtputa ſi dixi:q; repim talẽ ſoluiſſe:⁊ iõ eũ ab/⸗
ſoluimꝰ:tñ de ſolone nõ appareatĩ actis:tüc ſnia valet:ſʒ
Pappellationẽ reſcindii:vt.l.pᷣſes.j.de re iudi.⁊ ita põt in
telligi iſta gl. Sʒ aduerte qꝛ ſi ex alia cauſa iudex potuiſſet

-

De acqui.here.

idẽ iudicare ex alia cauſa ꝑ iudicẽ appel.cõſirmabil:vt. l.
fi..qð cũ eo.DNices tu ſi debẽt ↄfirmari male dixiſſet iſta
gl. q diẽ ꝙ nõ valet ĩ effectu. Rñ.ꝙ bñ diẽ gl.nõ.n.valet ĩ
effectu ne aget᷑ ex ſnĩa illa:ſʒ ex ſnia noua ↄfirmãte ex no
ua cauſa:vt no.i.l.furtiĩ pᷣnci.de his ꝗ no.j.⁊.l.eos.C. de
ap.⁊ põt eẽ magn effectꝰ. ¶ Quid.n.ſi iudex ↄdemnauit
quẽdã ex cauſa q̃ iſamat iudex appellatiõis repꝛobata il

la cauſa ↄſirmat ſnĩam ex alia cauſa q̃ nõ infamat: Certe

—

rep udiãda. duo fres .de vᷣb.ob.

nõ dicemſnĩaʒ pᷣmã ĩ effectu va lẽ. ¶ Tertio caſu.ſ.qũ in
dex ſalſã cauſã ĩ mẽte retinuit:vt qꝛ coꝛupt pᷣcib vel pecu
nia:an ſnĩa valeat: Dixi ĩ.S.cũ pᷣtoꝛ.⁊.l.ſᷣuo ĩuito ad tre.
⁊ an tũc cõpetit reſtitutio:vide vt ibi notat.
Dixiĩ.l.ꝗ rome.S.

ꝙ bẽditatẽ vel legatũ ꝗs nõ põtvl nõ vẽ remittẽ
niſi ſit certꝰde iure ſuo ⁊ ĩſpectis ⁊ cognitis vᷣbis teſti:vt..
de trãſac.l.de his ⁊c. Yacit ꝙ mulier dʒ certiſicari ꝙ renũ
ciat velleiano:vt.l.fi.S.pe.S.ad vellei.dixi in.l.doli excep.
j.de noua.nõ habetis h̊ alia. .

. Ar SeSigs accepit pecuniã vł
X W t 9 onis. Pmiſt lonẽ 4 rpwae⸗ nõ
AQ vi adire:als Rpädlitan adeat vꝛ/p hẽde Sere
1 Beruus bona ſide poſſeſſus
998 mih l. ſi adit iuſſu poſſeſſe a nõ ac
gqrit ei.h.d. ¶ Op...e.l.aditio.S.qð a qbuſdam.
l. dicẽ.ibi logꝗtur ĩ libero hoĩe bona ſide poſſeſſo h̊ ĩ Ffuo
⁊ aſſignat bonã rõnẽ. ¶ Op.s.de vſufr.l.ui.⁊.l.ſe.So.
gl. ꝙ dñs dʒ inbẽ: ſz dʒ reſtituẽ poſſeſſoꝛi ſi ei cõtẽplatione
fuit inſtitutꝰ. Ja.de ra.dic ꝙ. l.aditioq e.⁊.l.Fᷣui.q̃ dicunt
ꝙ boneſidei poſſeſſoꝛ nõ põt iubẽ itelliguni ſi eius cõtem
platione nõ fuit iſtitutꝰ:als poſſet iubẽ cauſa euitãdi cir/⸗
cuitũ:vt.l.dñs teſtõ de ↄdi.ĩde.⁊.l.ſi pꝛoni.S.ꝙ ſi poꝛ .ad
tre. ͥ nõ plʒ mihi. pᷣ ꝑ tex.l.vᷣuꝰ dotal.S.ſo.ma.vbi mulier
nõ põtiubẽ lʒ ei ↄtẽplatiõe ſit ĩſtitutᷣ uus dotał niſi hẽat
dñiũ. ¶ Scðdo ꝑ ronẽ fuꝰ nõ dicit᷑ hẽe volũtatẽ ſine iuſſu
dñi:vt.l.qĩ aliena.i pᷣn.v.e.⁊ .e.l.S.iuſſũ.⁊ iõ actũ aditiõis
vł aliũ ↄſiſtẽtẽ ĩ ſimplici volũtate nõ põt facẽ ⁊ iuſſus poſſeſ
ſoꝛis nõ ẽ ad h̊ validus vt dixi.ð. Nec ob.qð dẽ de circui/
tu: q; verũ ẽ ꝙ euitat circuit:.ſ.nõ neceſſarius:ſʒ h ẽ neceſ
ſarius. Sʒ tũc q̃rii quo iure coget dñs a fructuario vel
poſſeſſoꝛe: Gl.i.d.l.Fui.s.de vſufr.dicit ꝙ officio iudicis ſi
cuti ĩ trebel.reſti.vt.l.qꝛ poterat.j.ad treb.⁊ ſic ĩ caſun nr̃o
⁊iſtð puto verũ qcqd dicat Ja.-de are.q diẽ ꝙ ĩtelligit ꝙ
nõ poſſit adire iuſſu fructuarij vel poſſeſſoꝛis qũ ei ↄtẽpla
tiõe nõ ẽ ĩſtitut᷑:als recta via iubẽt poſſeſſoꝛ ⁊ vſufructua/
rius:vt.l.ſi pꝛoni..ꝙ ſi poꝛ.j.ad.treb.⁊.l.dñs teſtõ.s.de

2di.ĩde.Sʒ puto opi.gl. eẽ verioꝛẽ: qꝛ reqrit in iubẽte ꝙ

ſit dñs:vt.l.Fuus dotalis.s.ſo.ma.⁊ illa tene mẽti.
Seruꝰvniuerſitatis iuſſu rectoꝛis ⁊ ſßuus

¶ Seruus. ſſciiuſſu ꝓcuratoꝛis adibũt hẽditatem:⁊

Fuꝰpene nõ ẽ capax.h.d.pᷣmũ ⁊ ſcᷣm rñſũ declara vt ĩ gl.

— – —„ SBeru vniuerſitatis iuſſu rectoꝛis
Seruus fiſci. Fuus ſiſci iuſſu ꝓcuratoꝛis adeũt

hẽditatẽ ſuus pene ẽ ĩcapax.Que ẽ hẽditas opulẽta:Et
dic vt gl. H diẽ ſigna eã q icipit opulẽta:vt.S.⁊c̃.⁊ tene mẽti
eã.C Quero ĩ v.ſiqs plane an ſit idẽ ĩ depoꝛtato qð ĩ dã
nato ad moꝛtẽ: Gl.dicit ꝙ ideʒ q;tũ ad h̊ vt nõ ſit eapax:
vt. l. j. C. de hẽ.iſti. hᷣ ẽ verũ ĩ ſe.ſʒ ĩ.d.l.j.de h̊ dubitai.dicã
i. l.ſi depoꝛtati ſuo.j.de le.ij. ¶ Sʒ qd in depoꝛtato: Et
diẽ gl. ꝙ alr ⁊ dic vt gl. ſ ẽ verũ ꝙ ĩ depoꝛtato ẽ aliud.ſ.ꝙ
retinet libertatẽ. Sʒ an aliud qð relinquii depoꝛtato ſitp
nõ ſcripto ⁊ ſic veniet ad veniẽtes ab ĩteſtato: vel auferat᷑
ab eo tanq; ab idigno ⁊ applicei ſiſco?: Tãgit ꝑ Ci.⁊ doc.
I.l. j. C.de hẽ.ĩſti.⁊ tãgã ĩ.l.ſ depoꝛtatij de le.iij.gl.dicit ꝙ
hodie nemo bñ natꝰefficit Fu:qð nõ ẽ veꝝ ĩ dãnato ad gla
diũ ⁊ ad beſtias:qꝛ illi efficiunt᷑ Ffui pene:qꝛ moꝛiunt:vt di/
cta auẽ.hodie.alleĩ gl.⁊ i.l.ꝗ vltimo.j.de penis.⁊ dixi ĩ.l.

eiq.j.de teſta. ¶ Quero an qð dẽde ſuo pene hodie ſit
coꝝectũ: Glo.diẽ ꝙ ſic.tu dic ꝙ nõ ẽ hodie aliqd ĩnouatũ
ĩ his q̃ poſt ſnĩam nõ reſeruant:vt.l.q vltimo.j.de penis.
⁊ auẽ.ſʒ hodie.C. de dona.iter vi.⁊ vx.dixi i.l.e q.s.de te
ſta. C Qũo an qð h̊ dẽ ĩ bẽditate ſit idẽ ĩ legato: Gl.dicit
ꝙ ſic. ⁊ bñ niſiĩ legato alimẽtoꝝ. ¶Querit gl. an idẽ ſit ſi
ᷣ fuit dãnat ⁊ poſtea iſtitut:? Et dic vt gl.⁊ qd ĩ legatis:
dic vt gl. ⁊ bñ dicit:ſʒ ĩ legatis dz ĩtelligi qñ gs eẽt ĩ me/
tallũ dãnatus añ moꝛtẽ deſũcti.h̊ nõ ſũt alia.

PDNuſſus dʒ pᷣcedẽ auẽtas ſeq· h.d.hᷣ pᷣ reci/
(Juſſum.

unuam tat vnũ dictũ antiquoꝝ. Scðo circa illud
foꝛmat ples qõnes.ſcða ibi vtrũ vſq; ad fi. Quũo qᷓ eſt
rõ iſtiꝰ die: Nr.n.ꝙ tutoꝛis auẽtas debeat pᷣcedẽ.nã pu/
pillus nõ obligaĩ voto ſiẽ nec ſiliuſfa.vt.l.ſigs rẽ S. voto·
de pollici.ergo eadẽ rõne auẽtas dʒ pcedẽ ĩ vno ſici alio.
Certe ſi iſte gai caſſ ꝗ hᷣ ſcripſit fuiſſet imꝑatoꝛ dicerẽ ꝙ
ſic ſibi placuit:ſʒ fuit iuriſcõſultꝰ:vt de oꝛi.iur.l.ij.in.j.coł.
vñ mot fuit rõne.Rõ eẽ põt:q; ptãs pꝛis ĩ ſiliũ ẽ maioꝛ.
hẽbat.n.ptãtẽ vite neciſq;:vt.l.ĩ ſuis.S.de li.⁊ poſth.vñ ſi
lij ẽ nulla volũtas ⁊ ſic nõ põt appꝛobari ꝑ ſequẽtẽ ↄſẽſũ
vt dixiĩ.l.ꝗĩ aliena.S.e.ptãs tñ tutoꝛis ẽ minoꝛ.pupillin.
dẽ aligs eẽ ↄſẽſus qð apparet:qꝛ nãlit᷑ obligat:iõ ꝑ tutoꝛeʒ

põt validari qð ſem ẽ: qꝛ ẽ aliqd. Op. C.e.l.ſlio. So.
ibi pᷣcedit volũtas nilij nõ adeũtis ſʒ cõmittẽtis pꝛi ꝙ ade/⸗

at ⁊ ſic pꝛem quodãmõ fac̃ ꝓcuratoꝛẽ:ſi prĩ poſtea gerit/p
hẽde ſatiſfactũ ẽ poſtea iuri. pᷣceſſit.n.volũtas pꝛis ex eo
ꝙ pceſſit mãdatũ ⁊ ſecuta ẽ aditio ſilij ꝑ pꝛem adeütẽ.⁊ ſi
dicas ſm h̊ vĩ adita hẽditas ꝑ ꝓcuratoꝛẽ:h̊ ↄcedat.cũ enĩ
ſilꝰ nõ poſſit adire nuda volũtate:ceſſat rõ quaʒ ponit.l.
paulus.j.e.⁊ ſi dicẽs ergo pꝛ ſuſtinet duplicẽ ꝑſonã:iuben
tis ⁊ ei cui iubet.ↄcedo h̊ nec ẽ incõueniẽs diuerſis reſpe
ctibꝰ:vt.l.ſi cõſul de adop.⁊.l.ij.de offi.pᷣſi.¶ His pᷣmil

ſis venio ad gl.⁊ op.O. de bo.q̃ li.l.fi.S.vbi aũt.So.de iu

re antidqᷣ obtiĩet h.l.ĩ aduẽticijs ⁊ ꝓſecticijs:hodie ĩ aduẽti
cijs nõ ẽ neceſſe ꝙ pᷣcedat iuſſus.ita dicit gl.j.⁊ alia gl.q ẽ
ſuꝑ vᷣbo pᷣcedẽ.⁊ no.iĩ.l.qĩ aliena.S.e.⁊ aduerte tñ ꝙ ĩ ꝓſe
cticijs nihil ẽ hodie ĩmutatũ:vt nõ.i.l.fi.j.ꝗqs oꝛ.in bo.po.
ſer. ĩ aduẽticijs vo ẽ imutatũ qñ pꝛ diſcoꝛdat cuʒ ſilio:vt.l.
ſi. C. de bo.qꝗ̃ li. Gl.etiã tʒ ꝙ etiã vbi nulla ẽ diſcoꝛdia ꝙ ſi
liꝰ põt adireignoꝛãte pꝛe rõ:qꝛ põt eo ↄdicẽte:ita no.C.ꝗ
admi.ad bo.po.polſ.l.j. Op.h̊ dẽ ꝙ auẽtas tutoꝛis dʒ
ſeꝗ.Cõtra.S.de auc.tu.l.obligari.S.tutoꝛ.vitas ẽ ꝙ h tu/
toꝛis auẽtas põt ſeq ſtatĩ vt hͥ nõ ex infuallo et ibi. ¶ Ve
nio ad tertiã gl.⁊ op.ꝙ ius nõ reꝗrat:vt.l.v.de caſ.pec.
So.diẽ gl. ꝙ fallit ĩ multis caſibꝰ. Pꝛim caſus ẽ i.d.l.v.
de caſ.pec.iõ:q;ꝛ habet᷑ loco pꝛiſfa.q;tũ ad caſtrẽ.pe.vt.l.
ij. ad mace. Scs ẽ caſus ĩ.l.ꝗĩ aliena.S.ĩterdum.S.e.

,erte ibi nõ fallit:qꝛ ̊ loꝗtur de aditione qͥ ſt ꝑ hominẽ

ibi de ea ꝗᷓ iterdũ ſit ꝑ legẽ:ideo iuſſus nõ eſt neceſſarius.
¶Tertiẽ e.l.cũ hẽs. Certe ibi bñ ſallit:qꝛ pꝛ erat furio
ſus ⁊ iubẽ nõ poterat.ſi eẽt abñs ꝗd iuris ſit videbitis.j.e.
l.cũ qdã.ĩ pᷣn. C Quart caſus ẽ i.l.q ĩ aliena.S.q̊ ſi non
adierit. Certe ibi nõ fallit:ſʒ pᷣumii iuſſus iterueniſſe qʒ nõ
doceat vt ibi dixi.¶ Quint᷑ caſus ẽ ĩ.l.ſi filiꝰ.C.de pe.hẽ.
Sʒ certe ibi nõ fallit:ſʒ pſumit iuſſus iterueniſſe vt dꝛ.S.ꝓ
xi.caſu. Sext caſus ẽ hodie ĩ aduẽticijs.h̊ declaraui
5S. C Oppo.qꝙ ſufficiat ꝙ ſequat ratihabitio:vt.l.fi.C.ad
mace. So.h̊ ſpãle ĩ iuſſu qð pᷣcedat qð no.⁊ bñ. ¶ No.
ꝙ diẽ ſpãle ĩ iuſſu nõ diẽ ſpãle in hẽditate:⁊ ſic aduerte ꝙ;
qñq; lex diſponit ꝙ ĩterueniat iuſſus ſeu mãdatũ: ⁊ tũc dʒ
p̃cedẽ ſemꝑ mãdatũ:vt hᷣ ⁊.l.ſi vo nõ remunerãdi.S.ſi poſt
5.mã.qñq; lex diſponit ꝙ iteruenit auẽtas alicui tũc dʒ ĩ
teruenire ĩ ipſo negocio añ vel poſt ſtati:vt h̊ ⁊.l.obliga/
ri. S. tutoꝛ. . de auc.tu.cũ ſi. Qñq; lex diſponit ꝙ ĩterueni
at cõſẽſus ſeu volũtas alicuũ:⁊ tũc ſufficit ſiue pcedat ſiue
ſequaĩ᷑ ĩcõtinẽti vel ex ĩteruallo ᷣm diſtictionẽ.d.l.ſi.C.ad
mace.⁊ de h̊ ꝑ Inno.⁊ Jo.an.de re·eccle.nõ alie.c.j.li.vj.
⁊ per Di.

ꝑ Diĩ. c.ratũ.⁊.c.ratihabitio de re.iu.li.vj. Nõ hop eſt
ſigniſicatio box.ʒ.n.nõ poſſet dici aliqd ſieri iuſſu vł ma
dato meo niſi pcedat auẽtas.h̊ ipoꝛtat.n.vt in ipſo nego
cio ꝗs ſit actoꝛ:oſẽſus tñ ⁊ volũtas qũq; ĩtercedat recte di
cit ↄſeſu meo ⁊ volũtate mea factũ:⁊ iõ ſi diſpõ dicẽt ꝙ ali
qd debeat ſieri de licẽtia vel pᷣcepto vel ꝑmiſſiõe alicuius
ſufficẽt ꝙ ĩterueniret poſt cũ iſta ĩpoꝛtãt idẽ qð mãdatuʒ
vel iuſſus vt liq̃t ituẽti. ¶ Aenio ad glo.ſuꝑ vbo poſſe.⁊
op.iĩſti.de auc.tu.S.tutoꝛ. So.aliud ĩ auẽte ⁊ aliud in iuſ
ſu. ¶ Itẽ op.S.de auc.tuto.l.obligari.S.f.So.t in glo.
¶Auero ergo vtrũ iuſſus ſuꝑueniẽs ſtatim poſtea vale
at: Di.dic ꝙ ſic ⁊ male:qꝛ tũc nõ differret ab auẽte tutoꝝ
qð ẽ ↄ hũc tex. Aduerte tñ ꝙ iuſſus vel ratihabitio ſeq̃ns
nõ validat aditionẽ p̃cedẽtẽ:ſʒ ſi poſtea ſeq̃rei aliqs actus
ſufficiẽs ad aditionẽ valẽt:vt.j.e.l.v.ſqj qd ſi mãdanit.⁊ ib
nõ. ¶ Querit gl.nundd ſili vel u poſſit huic nõ parẽ:i
Gl. diẽ ꝙ ſic.ſ.de fcõ.poſſet.n. dicẽ ⁊ velle ſuſtinẽ moꝛteʒ
anteq;ᷓ adire:vt.l.iij. C. de hẽ.ĩſti.ſj de ure nõ põt ↄdicẽ t
põt iure pꝛie ptãtis vel dñice cogi ad adeũdũ: vt.l.j.S.j.j.
ſiqs omiſ. ca. te..l.cũ aliqs.C. de iure deli.⁊ qð no.in.l.ꝗ
T aliena.S.ſi..e.Inducit Guil.hũc.S.vtrũ ↄſeſus patris ꝗ
dʒ ĩteruenire ĩ iudicio ꝑ.l.cũ nõ ſolũ.S.neceſſitatẽ. poſſit
ĩteruenire poſtea: Hic tex.fac ꝙ nõ.dic gl.certe nihil fac
h.n.reqrit᷑ iuſſus ibi ↄſẽſus ſʒ tñ verũ ẽ ꝙ ibi nõ põt ſequi
ↄſeſus ꝑ aliã rõnẽ:qꝛ udiciũ peccat ĩ alijs ſubalib ſuis nõ
T ↄſeſu ſolo vt ibi nõ. Inducit iſte.S.ꝑ Di.vtrũ ille oſẽ/
ſus de quo loqtur.C. de bo.q̃ li.l.ſ.S.neceſſitatẽ.poſſit pᷣ/
ſtari ꝑ nũciũ vel eplam: Et dicit ꝙ ſic: ar.hui. S.qð puto
verũ per tex.l.honoꝛes in ſi.de decur.
4 Sed r. Duſſus dʒ ſpãlit ĩterponi reſpcũ hẽdi⸗
— ed utruetag lʒ ꝑ iubẽtẽ dubitet᷑ de cauſa acqſitio
nis.h.d. ¶ Op.ꝙ ſufficiat gnãle mãdatũ:vt.l.ꝓcuratoꝛ
cui libera.ð.de ꝓcura.⁊.l.ſi duo de admi.tu. So.illud re
gulare h̊ ⁊ ĩ alijs caſibẽ ſpãle:ita diẽ gl.⁊ bñ. Aduerte tñ
diligẽter ꝙ vbi reqri ſpãle mãdatũ dʒ eẽ certum reſpectu
rei vt h.vñ dicũt doc.ꝙ ſi fſacerẽ te ꝓcuratoꝛẽ ad petẽdaʒ
reſti.ĩ itegrũ ⁊ nõ dicerẽ ĩ q̃ cauſa vel ĩ q̃ re qð nõ valet per
iſtũ tex. ita refert Ci. C.etiã ꝑ ꝓcur.ĩĩte.reſt.agi poſſe.l.j.
3 h vꝛ.l.ᷣſiliuſſa.S.j.de dona. C. vbi ſufficit ꝙ pꝛ ↄſetiat ſilio
ꝙ donet cauſa moꝛtis:lʒ nõ expᷣmat rẽ nec ꝑſonã tñ illud
dẽ ſpãle mãdatũ.So.dic vt ibi plene examĩaui.¶ Que
ro an ſufficiat dicere ſacio te meũ/pcuratoꝛẽ ad agẽdum ⁊
defeẽdẽdũ de calũnia iurãdũ ⁊ bñſiciũ reſtõnis pẽdẽduʒ ⁊
nõ dico ĩ q̃ cauſa vel q̃ re vel cũ quo:nã ẽ neceſſe vt dicã ad
iurãdũ de calũnia ĩ cauſa cũ tali vel ad petendũ bñſiciũ re
ſti.cũ tali ⁊ ĩ q̃ cauſa?Et Pe.⁊ Ci.C. etiã ꝑ ꝓcura.cauſã
ĩte.reſti:agi poſſe.dicũt ꝙ dʒ dici ĩ q̃cauſa hʒ ſpãle mãda
tũ ⁊ cũ q̃ pſona.ſ̊ ð h̊ ẽ h tex.ꝙ ſi exhẽdo ſilios meos oẽs
ꝙ videoꝛ noĩati dicẽ.ꝗd dicemꝰ:Dñi ẽ h̊ pulcher paſſus ⁊
qtidianꝰ. Bꝛenit᷑ ego dicerẽ ſic ſalua ſemꝑ melioꝛi delibe/
ratiõe ꝙ ſi mãdatũ ẽ gnãle quo ad caſus ⁊ quo ad ꝑſonas
ad petẽdũ reſtõnẽ ĩ ĩtegrũ ð oẽs pᷣſonas credo ꝙ nõ ſuffi/
ciat ꝑ illas.ll.nec ſit ſpale mãdatũ:ſʒ ſi ẽ ſpãle quo ad ꝑſo/⸗
nas ⁊ gnãle quo ad cauſas vt de iurando de calũnia ⁊c̃.⁊
tũc credo ꝙ ſit ſpãle mãdatũ quo ad illã ꝑſonã noĩatã:vt
j.e.l.ĩ v.plane.⁊ ꝓ h.d.l.titiꝰ.vt ſi nõ noĩeni płres ꝑſone
vel vna vel płres noĩe collectiuo ſufficit ⁊ ẽ ſpãle ꝑ.d.l.titi
us. Op. gl ꝙ iſta ĩcertitudo vitiet aditionẽ:vt.l.nec is
.l.ſi is.S.e.So.aditionẽ ĩpedit talis ĩcertitudo vt ibi nõ
iuſſũ vt h. ¶ Quero vtrũ pꝛ poſſit gnãlit filio ꝑmittẽ q i
terſit iudicio: Quidã dicũt ꝙ nõ ꝑ iſtũ tex. ſʒ certe magis
fac ĩ ↄꝛiũ:qꝛ h ẽ ſpãle:ergo ius cõe ẽ ĩ ↄꝛiũ. Bꝛeuit᷑ mihi vꝛ
ꝙ deciſio illa depẽdeat ex opi.q̃ ſũt ĩ S. neceſſitatem. Aut
enĩ diẽ ꝙ reqrit ↄſẽſus ĩ ſignũ repudiatiõis ⁊ fateoꝛ ꝙ nõ
poſſet ↄſẽtire gnãlit᷑:qꝛ q repudiat dʒ eẽ certꝰ:vt.l.ĩ repu/
diãda.S. e. Aut tenes aliã opi.ꝙ reqraĩ ↄſeſus ĩdiſtincte
ad ꝑficiẽdã ꝑſonã ſil qẽimꝑſecta vt ibi no. Fm aliaʒ opi.

Beacqui.here.

Aʒo. ⁊ tũc poſſit pꝛ cõſẽtire gnãliter:qꝛ nõ repii ꝙ ſpaliter
debeat. ꝓ hoc glo.l.ſi onern p̃n. S. de zudi
JI„ ? JIuſſus ĩtelligii ꝓ qcũq; mõ ⁊
Segd qd ſi m J. qcũq; vba ꝑ q̃ volũtatẽ pꝛis 4
paret pᷣceſſiſſe.h.d. ¶ Antecq; itrẽ gl. q̃ro rõnẽ pᷣmi dicti
Rñ. ſuꝰ efficit hẽs ꝑ.l.q̃.l.ẽ certa:iõ eiꝰ ignoꝛãtia nõ ipe
dit exñtiã ſui hẽdis:vt h ⁊.l.illud ſi pars hẽ.pe. Op.q
petit bo.poſ.vẽ adire:vt.l.puberẽ.C.e.ergo ꝗ mãdat pe/
ti bo.poſ.vẽ mãdare vt adeat᷑ ⁊ ſequẽs aditio poſtea nihil
oꝑat᷑. Rñdet glo.ibi in eo ꝗ põt adire:ſᷣli o adire non

AE pot nuda volũtate.
Dater leio. Induciũ h.S.ꝑ Pe.ad.q. Pone

creditoꝛ diẽ debitoꝛi ſuo ego ĩidigeo pecunia illa qua mi/
hi debes vel ſilia vba vtrũ ex his vᷣbis videat᷑ debitoꝛ in-
terpellatꝰ vel ↄſtitutꝰĩ moꝛa.S.iſte fac ꝙ ſic. Coõtra tʒ
Pe. ⁊ refert Ci.i.l.minoꝝĩ ꝗ.cau.i ĩte.reſti.nõ ẽ ne. Nã
vba enũciatiua ĩ ↄᷣctibꝰ nõ iducũt diſpõnẽ.diẽ ipſe ↄꝛiũ di
co.nã h̊ loqtur ĩ actibꝰiter viuos nõ ĩ vltima voluntate ⁊
bñ:tñ iſta vba diſpõnẽ ĩducũt.⁊ ꝓ h.l.⁊ h mõ.⁊.l.eodem
mõ de le.j.nec põt dicẽ ꝙ iſta ſũt ba enũciatiua:qꝛ ſi ̊ eſ
ſet cũ ꝓferant᷑ de ſuturo ĩ dictis.ll.nõ ĩducũt diſpõnẽ ĩ vł
tima volũtate:vt.l.titia ĩ pᷣn.de le.ij.dic ergo ꝙ ſũt verba
diſpoſitiua.pinde ẽ ergo ac ſi dicẽt mibi redde.C YFacad
q.qdã nobił de floꝛẽtia dixit famulo ſuo ꝗ receꝑat q;daʒ
iniuriã nunqᷓ; redeas mihi domũ:ſi ego nõ ſetiaʒ aliqd de
illo negocio ille ſamulus iuit ⁊ iterfecit iniuriãtẽ:qᷓrũ an
dñs videat mãdaſſe:Hic vꝛ caſus ꝙ ſic:⁊ ita fuit obſerua
tũ ⁊ amputatũ ſuit illi militi caput tꝑe dñi frãciſci de eugu
bio.⁊ no.multũ illos caſus maxime illum ꝙ ratihabitio
oꝑet᷑ mãdatũ ad ſequẽtẽ actũ.⁊ no.id qdð dixi in ſũmario.
(Si j Pi põt iuſſũ limitare vel i numero vel in
Bl CO?: quota quã limitationẽ nõ licʒ egredi ſi ꝑeũ
odlitio ſiẽt deterioꝛ: ſec' ſi melioꝛ.h.d.v.idẽq;.itelligas ꝙ
debeat ſieri ↄditio pꝛis melioꝛ vel deterioꝛ ſᷣm pᷣcedentia
Auerit gl.qd ſi adiuit ſine pñtia titij:an valeat? Dic
vt in glo.⁊ dixi in.l.titiũ ⁊ meuiũ.s.de admi.tu.⁊ in.l.j..
ſi plures de exercito. 3
—- uſſus reſpectu pine hẽditatis nõ
(Si mad auit. poꝛigit ac puplllare,ſec⸗ ſi ſimplr
iuſſit reſpectu teſtamẽti. h. d.

Sed ſi poſtea. Nuda penitẽtia iubẽtis reuo

cat᷑ iuſſus. Itẽ mutatiõe ſtatꝰei cui iubei.h.d.¶ Op.el.
de.l. ĩ diẽ. So.ibi vtit dãnũ mãdatarij ̊ nõ ſjᷣm Di.vł dic
hB ĩ his q̃ nud a volũtate ſiũt cũ alio nõ ghẽdo:ibi ſecus.
J Qui vult poꝛtionẽ ſibi delatã ꝑ ali
— egO um vult ſuã.h.d.hac.l.ꝓſeqre vt in
gl. nõ hẽtis h̊ aliavobᷣ ad pñs recitãda. Op.
dẽ H ꝙ dz ſpãlit iubẽ. Cõtra q pᷣmo vꝛ ꝙ valet tãtũ gnãale
quo ad oĩa qtũ ſpãle quo ad ſpãlia:vt.l.ſi duo.s.de ad/
mi.tu. So.gl. ꝙ fallit hᷣ ⁊ vos ſcitis ꝙ multa ſũt ĩ ꝗbꝰreq
rit ſpãle mãdatũ:vt ns m.l pebonins.
5 5 ERoones deſũcti peti pũt vt
£ NRiſto extl· videani cauſa deliberatio
nis ⁊ ex h̊ nõ vĩ adiri.h.d.cũ.l.ſe.¶Et qrit gl.
q iure petani iſte rõnes: Et diẽ gl. ꝙ officio iudicis ⁊ bñ.
G Legatiõis cauſa ⁊c. Nõ

Wm qdam dicit gl. ꝙ abſetib reipu

—

blice ita ſubuenit᷑ ĩ lucro ꝓut ĩ dãno. ¶ Itẽ no.
ꝙ reſtituit᷑ pꝛ Iʒ ipſe nõ ſit ĩſtitutꝰ:ſʒ fili ſu ⁊c. ¶ Op.iſte
ꝗ erat de ꝓuincia nõ erat abſẽs cauſa reip.vt.l.cũ q ve/
ctigalis.j.de v.ſig. So.itellige ꝙ reſtituii ex illa cauſa ſiq̃
mihi iuſta cauſa videbit vel ponii vel reip.cauſa ĩpꝛopᷣe t
tene ꝗd vis. Querit gl.qd ſi filiꝰerat abſẽs ⁊ px pĩñs ⁊
ſic nõ potuit adire:⁊ dubiũ ẽ ꝙ ex ꝑſona ſilij nõ ſubuenũ
pꝛi:vt.l.iij S.ſʒ an verũ.s.de mino.vbi gl.determinatõ.ſʒ
an dicat verũ illa gl.examinabo in.l.pãtoni.j.eo.ti.vbi
vĩ caſus:⁊ illa ẽ notabilis.l.⁊ mẽti tenẽda.

K 3

—— rrr r Pꝛimo ponit regulã antiqᷣrũ
QR nod dicitur. inbꝛẽ. 2 examinat mu mẽ
bꝛũ.ʒꝰ ſcᷣm.2ibi ⁊ nõ ſolũ.ʒ⁊ ibi ꝙ ſi ipſe. Nẽter ꝗ pari/
turꝰẽ poſthumũ q alijs añfert iĩpedit ſequentes adire ſiue
ſit plen vẽter ſiue putet᷑:ſecꝰſi vẽter ẽ vacuꝰ ⁊ ſicopi.adeũ/
tis ẽ cõis.h.d. ¶ Segtur v.⁊ nõ ſolũ.hec ſcdᷣa pars ſub
diuidi:pᷣ diẽ regulã hꝛe locũ ſiue ex teſtõ ſiue ab ĩteſtato
ſuccedat. Scdo ſiue vẽter pariturꝰſit ſiue nõdũ:tñ alijs pᷣ
ferat.Lertio ſiue ſuccedat de iure ciuili ſiue de iure pꝛeto
rio. Quarto cõcludit ad pᷣdicta ponẽdo rõnẽ. Quiĩto ex/
ponit v.putat᷑.ſcða ibi ⁊ ĩ eo.ttia ibi idẽq;.qrta ibi ſiue er
go. ꝗnta ibi qð dꝛ ſi pute. ¶ Segtur v.qd ſi ipſe ⁊c. Ju/
riſcõſult exponit ſcom mẽbꝛũ regule.⁊ h̊ pars ſubdiui/
dit ĩ tres. Pumo diẽ ꝙ ſcire dẽ ille ꝗ ſcit iuſtis rõnibꝰmo
tus:vtputa ſm opi.multoꝝ:ſecſi iniuſtis. Scðo dicit ꝙ
opi.q̃ nõ ↄcoꝛdat cũ vitate nõ ſufficit. Tertio dic ꝙ aliꝗs
cert'ẽ ꝑ ſẽſũ ꝓpꝛiũ cõis opi.nõ curat᷑.ſcdᷣa ibiꝗd ergo.ter
tia ibi ſed ⁊ ſi ipſa. ¶ Op.ad pᷣmã partẽ.S.ſi pars he.pe.
l. antiq. So.ibi exne erat iſtitut vna cũ poſthumo vl po
ſtbum erat exhẽdatꝰ:h̊ͥ poſthum erat pᷣterit:vñ natrũ
pebat teſtm̃ vel ſuccedebat ab iteſtato vñ debebat pferri⸗
¶Op. 15 qꝛ; ⁊ qñ ẽ exhẽdat᷑ teſtm rũpeĩ ꝑ q̃rela.ſo.q̃re
la nõ rũpit teſtm ipſo iure:ſʒ ſcõ hoĩs:iõ nõ ĩpedit aditio.
vt nõ.i.l.antiq.¶ Op.j.e.l.S.Fuũ.So.ibi loqtur in ſuo
cui poſthum nõ añponit.rõnẽ ibi videbitis ⁊ ibi dicam:
¶Op. dẽ h̊ ꝙ vẽter etiã nõ ſu i poſſeſſionẽ mittat᷑. Con
tra.j.de vẽ.ĩ poſ.mit.l.j.S.j.Hui timoꝛe ſũt h due gl.vna
ſuꝑ vᷣbo legitimũ.q dic ꝙ ibi loquit de vẽtre ꝗ ẽ ſuus quo
ad defũctũ.legitim vo vel ↄſãguine quo ad aliũ ꝗ ſupꝑeſt
h lec.nõ plʒ:qꝛ fm h ĩ illo v.nihil adderet᷑ ad regulã anti
quoꝝ.Alia glo.ẽ ſuꝑ vᷣbo edictalẽ ꝙ ibi dꝛ dũ dicẽ vẽtrem
mitti ĩ poſſeſſionẽ mutet caſũ ⁊ redeat ad ſuũ.tu dic ſʒ Di.
⁊ Ja.de are.ꝙ vẽter⁊ nõ ſu mittũ in poſſeſ.nõ ex edicto
de vẽtre ĩ poſ.mit.qð ſuccedit loco edictide õta.ſj ex alijs
partibꝰ.ſiẽ.n.nat mittit ĩ poſ.ꝑ vñ legitimi vł ꝑ vñ cogna
ti vel ſmta.ita vẽtrẽ mittit ĩ poſ.vt.l.ſfi.⁊.l.vbicũq; de vẽ.ĩ
poſ.mit. ¶ Quero vtꝝ legitim vel ↄſãguine poſſit eẽ idẽ:
NRñ.ſm gl.⁊ bñ ꝙ ſic.declaro.ſi vo accipias ↄſãguineũ ꝓ
cognato nõ ẽ dubiũ.qcũq;.n.ẽ legitimꝰ.i.agnatille ẽ co
gnatꝰ:vt.l.ĩter agnatosXj.vñ cog.ſi vᷣo accipias plãguine
um de fre ex parte pꝛis:vt.l.poſt ↄſãguineos de ſuis ⁊ le
git. ⁊ ĩ auẽ de ↄſãg.⁊ vter.fra.tũc idẽ:q; fr̃ ⁊ fr ĩuicẽ ſũt le/⸗
gitimi ⁊ ↄſãguinei. Sciẽdũ tñ ẽ ꝙ cõis modus loquen
di ↄſãguineũ appellat etiã quocũq; mõ ſãguine ↄiũctuʒ:
ita ponit ex de ↄſã.⁊ affi.ita ponit Aʒo in ſũma de ſuis ⁊
le. Pꝛimo ex.l.nr̃a ſingularit᷑ notare debetis expõnẽ
iſtᷣ vbi putet᷑.nã putari dẽ q;tũ ad iuris effectuʒ qð iuſta
rõne putat᷑ vt hi v.qdð ſupeſt.iuſta aũt rõ ſi illud dicat᷑ ab
eo de cuſ ſacto agit vt h ĩ v.ꝙ ſi putet᷑.niſi dictũ ipſiꝰ hẽat
opi.cõem ↄꝛiã:vt h i v.qd ergo ſi ipſa.Itẽ iuſta rõ credẽdi
ẽ cõis opi.vt h ĩ v.qð ſi ipſe.⁊ facit ad multa vt fama excu
ſet quẽ a dolo.⁊ ſic fac ꝙ ſi accuſaui aliquẽ de maleſicio de
quo erat publica fama ꝙ nõ poſſũ puniritanq; faciẽs ſal
ſã accuſationẽ vel denũciationẽ qð millies ẽ h obtẽtũ.Fa
cit etiã ꝙ ſindic ꝗ aliquo mõ denũciat:nõ mot iuſtis rõ
nibꝰ poſſit puniri. ¶ Sʒ qro dẽ h̊ ꝙ multoꝝ opi.quot de
beãt eẽ iſti: Gl.i.l.iij.S.idẽ diu.S.de teſt.diẽ q maioꝛ pars
ppli dʒ eẽ ĩ illa opi.ſʒ i.l.j.C. de teſta.⁊.l.ſi arbit᷑.S.de pꝛo/
ba.vẽ dicẽ ꝙ oĩum debeat eẽ opi. Thomas de piperato

antiqudoc.bonoñ.dicebat ꝙ ĩ ̊ aduertẽdũ erat negociũ

de quo tractat. Si.n.ẽ negociũ magnũ vt de moꝛte regis

vel vni nobił: reqraĩ ſama toti ciuitatis.iĩ negocio nõ ita

nõbili ſufficiat fama vicinie.nihil allat.tñ dictũ ebplʒ mihi
multũ.Et h̊ diẽ gl.q ĩcipit multoꝝ opi.q hᷣ ſcire pñt. ſuffiẽ
ergo fama ĩter vicinos ⁊ ↄſãguineos qð plene dico ĩ.l.de
minoꝛe.S.plurimũ quoq;.j.de q̃ſtio. ¶ Vltimo ꝙ qñ cõ/
munis opi ẽ de aliq qð pẽdeat ex facto meo debeo atten

De acqui.here.

1

dere factũ meũ ⁊ vᷣitatẽ nõ cõem opi.vt h̊ ĩ .ſʒ ĩ ipſa.⁊ faẽ

ad mlta.⁊ ſac ad.q. Sindicꝰdʒ renũciare oĩa maleſicia de
ꝗbẽ fama.ſama ẽ ꝙ ipſe ſindic deliꝗt poſito h̊ q; als te/

neti ſe denũciare:tñ nõ tenet ſi vere ipſe ſcit ꝙ delictũ non

cõmiſit:ar.huius verſi. .
- z Lex ſp ẽ certa de eo qð ẽ:iõ ĩcerti
Suũ heredẽ. tdo bois nõ citiat daſtiont dp
legẽ iducit.h.d. Gl.ↄtinuat hũc.S.õ.dixit de exneo nẽ de
ſuo. ¶ Anteqᷓ ĩtrẽ gl.q̃ro rõnẽ pᷣmi dicti. Rũñ.ſuus efficii
hẽs ꝑ legẽ q̃ lex certa ẽ iõ eiꝰ ignoꝛãtia nõ ĩpedit exñtiam
ſui hẽdis:vt h̊ ⁊.d.l.illud ſi pars hẽ.pe.¶Quero quid
vult dicẽ tex.ꝙ poſt certũ tps ſiliẽ hẽs ꝓ dimidia: Rũñ.l.
certa ẽ de oĩ eo de quo põt eẽ cer hõ nõ de eo quo ſolus
deꝰẽ cert᷑:⁊ iõ nec lex ẽ certa donec pẽdet de euẽtu futuro
qꝛ illud ſcit ſolus de ⁊ de h̊ lex ẽ icerta. ¶ Nüuc ad ꝓpoſi
tũ añ.xl.dies poſt ↄceptionẽ ĩcertũ ẽ vtruʒ generet᷑ vn vel
plres:⁊ iõ non põt dici hẽs ꝓ dimidia:qꝛ lex ipſa ignoꝛat
poſt. xl. dies partẽ ↄcept:⁊ iõ ſi vnẽ ĩ vtero ẽ hẽs ꝓ dimi
dia:q;ꝛ l nos ignoꝛem lex h̊ ſcit ⁊ ẽ certa:q; ĩ rerũ nã ẽ᷑:iõ
ſili viuẽs ẽ hẽs ꝓ dimidia:h̊ ꝓbat᷑ h ⁊.l.vẽtre.j.e.¶ Op.
⁊ ẽ foꝛtis op.⁊ vẽ ꝙ ſit hẽs ꝓ q̃rta parte repꝛobata ſetẽtia
põpo.vt.l.antiqꝗ.s.ſi pars hẽ.pet.⁊.l.ſʒ ſi reſtituat.S.ſi.de
iudi.Gl.ſol.ſnia põpo.q̃ ponit᷑ h repꝛobat᷑ ibi:⁊ h miti te/
nẽt. tu dicas qũq; q̃ris ꝓ quota parte ſili ſit hẽs in vitate

⁊ hʒ locũ diſtinctio hui.l.qꝛ anteq;ᷓ ſit certũ ĩ rerũ natura
qt ↄcipi pñt nõ diceret᷑ heres ꝓ dimidia:ſʒ ꝓ q̃rta: vt.d.

l. antiq.ſʒ poſtq; ĩ rerũ nã ẽ certũ ꝙ ẽ vnꝰR part ẽ hẽs ꝓ di
midia vt h.ſʒ ſi qᷓris ꝓ quota ſit hẽs vt admittat᷑ ad peten
dũ:tũc ẽ hẽs ꝓ q̃rta:vt.d.l.antiq.lʒ eni lex ſit certa nõ eſt

cert de h iudex:iõ admittet pꝓ q̃rta:vt.d.l.antiꝗ.q loquit

reſpectu petitionis:qð pʒ:q; ẽ poſita ĩ ti.ſi pars here.pe.h̊ᷣ
vo attẽdit᷑ ipſa vitas ꝓ quota parte ſit heres:nõ ꝓ quota
parte admittat᷑ ad petẽdũ:qð pʒ ſi vn exneus ẽ ĩſtitut vna
cũ poſthumo ⁊ adiuit ꝓ parte ſua ꝙ ĩ rerũ nã certũ ẽ mu/
lierẽ nõ eẽ pᷣgnãtẽ: ʒ ipſe ignoꝛat ſibi accreſcit:qꝛ illa acq/
ſitio ſit ꝑ legẽ ipſo ĩuito ⁊ ignoꝛãte:vt.j.l.ꝓx.⁊.d.l.illð.⁊
ꝙ accreſcit ĩuito ꝓbat ĩ.l.ſiqs heres.j.e.¶ Vltimo gl. ſũ
mat illã mãm pꝑ vnã diſtinctionẽ vide eã ⁊ adde vt dicam.
Dicit gl.ꝙ pᷣualet vt h.tu dic ꝙ iuł.loqtur quo ad peti.
põpo.quo ad vitatẽ tu dic qð.s.dixi.Dicit gl.⁊ dicã ĩ.iiij.
qð ẽ verũ de iure antiquo quo emãcipat nõ erat cognit:
ſʒ hodie admittit᷑ de iure ciuili:vt.l.meminimꝰ.C. de le.he
re.⁊ ĩ auẽ.de here.q̃ ab ĩte.S.j.⁊ puto ꝙ admittat᷑ nõ ĩ q̃r
ta tm̃:ſʒ eo mõ quo ſuus:vt.d.l.meminim. Ibi ad ſilitudi
nẽ ſuoꝝ ⁊c̃. Diẽ gl.ᷣſi ĩterim pᷣterito poſthumo qð nõ eſt ve

ℳ₰½

rũ ſi aliqs ẽ in vtero:qꝛ dubitat᷑ de virib teſti:vt.l.vẽtre.j

eæ. 7.l. illud. in ſi. de ↄᷣtab.ſecꝰ ſi nullus eẽt in ventre:vt.d.ll.

Dicit glo.vel exhẽdai:⁊ hoc qð de exheredato dẽ hodie
coꝛigit:q;ꝛ poſthum nõ põt cõmittẽ cauſã ĩgratitudinis:
iõ exhẽdari nõ põt:vt.l.ſiqs in ſuo.S.leges.de ĩoffi.teſ. iũ
cto.S. cauſas.in auẽ.vt cũ de ap.cog.
Aeüutis ſcia ĩſpicit filij vel ſerui nõ patris

Sciẽtia. dñi iubẽtis.h.d.glo.arg.cõtra ⁊c. Dic

vbi inſpicit᷑ factũ vtriuſq;.ſ.mãdãtis ⁊ mãdatarij: ſʒ dic ꝙ
ſolus filieſt heres ⁊ ſolus adit:⁊ ideo eius inſpicit ſcia vel
ignoꝛãtia:ſʒ in ↄꝛio mãdatũ fuit iniuſtũ: ⁊ iõ ĩſpicit ſcia mã
dãtis ne ſuũ maleſiciũ remaneat ipunituʒ. Di.¶ Quero
qd in tutoꝛe pupillo: Rñ.iſpicit ſcia tutoꝛis:vt.l.pupillus
6.e.⁊ dixi in.l.is põt.in fi.S.e.

(Sic . Qui ẽ cert᷑ ꝑ ſeipſũ nõ reddũ dubius

3* litẽ. h. d. ſec' ſi nõ eẽt cert ꝑ ſeipſuʒ:
5ꝑ alioꝝ opi.vt.l.cũ falſũ.j.e.hᷣ̊ nõ ſũt alia.
Poꝛtio deficiẽs accreſcit etiã igno
. — H —w —w — —
Ered le rãti eã deſectã.h.d. Rõ hui.l.c qꝛ
— * — . „ .. —
qſt ꝑ ius accreſcẽdi ſit a lege:vt.l.ſigs bẽs ·j. e.iõ
. nõ regꝗritur ſcia vt hic.

—

acgſitio

Eres gnoꝛãtia moꝛtis vel exñtia ↄditiõis
. 4 ? dubiuz

—— — — — — — —, - ———— DH

tſae

dade

3 te/
Ron

bert
lede
fai
tiam
guic
blus
turo
poſ
el
ut
mni
diö
P.
ie

te/
te
l
1d,

—

⁊ dubiũ an teſtõꝛ ſuerit ſui iuris ĩpedit aditionẽ:lʒ in oẽm
partẽ dubij teſtm̃ validũ eẽt. h.d.ratio pᷣmi dicti eſt clara.
Venio ad ſcm ⁊ op/ (e.l.ſ̊ ⁊ ſi de ſua.S.fi. Gl. ⁊ ibi
multũ iſiſtit ĩ ſolone hui 9ꝛij. Quidã dicũt ꝙ h̊ putabat ſe
pure iſtitutũ qꝛ ẽ j tex.ꝗ dicit ꝙ ignoꝛat hoc.Dic ergo ꝙ
ignoꝛabat hoc vtrũ pure vel ſub ↄditiõe eẽt ĩſtitutus ⁊ ſic
dubitabat:ibi vo putabat ſe inſtitutũ pure ⁊ erat iſtitutſᷣ
ↄditione q̃ erat puriñcata vel putabat ſe inſtitutũ ſub ↄdi
tione ꝗᷓ erat puriñcata ⁊ puriñcatã neſciebat:vel erat ĩſti
tut᷑ pure:vñ vᷣitas cũ opi.ↄcurrit h po erat ĩ dubio. C Ae
nio ad v.ſʒ ⁊ ſi de ↄditione.rõ pʒ ex tex.qꝛ dubitat de viri
bus teſti. Op. de.l.ij.S.ſi ſub ↄditione.j.ꝓ emp. Sol.
gl. aliud in acqſitione aliarũ rerũ qᷓ; hereditatũ. Ita dicit
gl. qſi dicat ꝙ acꝗſitio hereditatis cõſiſtit in ſolo aĩo. dixi
idẽ vobis i.l.ſiqs exneus.s.e.S.j.vide hãc glo.⁊ no.eam.
Op. gl. de dlie dini hadritoll. So in glo⸗
Aei⸗ No. exhac.l/ꝙ illud ẽ
Mod ſi dubi. ius adeũdi qð ẽ ſepa/
ratũ ab ipſa aditione.dixi i.l.is põt.S.e.ſcdo ꝑ
iſtũ tex.determino qõnẽ. NRepꝑiũ in actis ꝙ lis ↄteſtata eſt
nec d ꝑ negationẽ vel ↄfeſſionẽ an valeat: Spe.in ti.de li
tis ↄteſta.ꝙ nõ. Nec ob.l.ſciẽdũ.j.de v.ob.q; ſtiplo ſit vni
foꝛmiter:litis ↄteſtatio põt ſfieri diffoꝛmiter:Iʒ ꝑ cõfeſſiõeʒ
vel negationẽ:ergo ex h̊ vbo lis ↄteſtata ẽ nõ poſſũ aliqd
pᷣſumere:ego dico ꝙ ꝓceſſus tʒ lʒ fuerit dubiũ an lis fuerit
ↄteſtata ꝑ negationẽ vel ↄfeſſionẽ:qꝛ ſufficit quocũq; mõ
ſiat ⁊ valet ꝓceſſus:ar.hui.l.Sʒ ſi q̃ris an debeam iter
pꝛetari ꝙ ſit facta ꝑ negationẽ vel ↄfeſſionẽ: Dico ꝙ neu
tro iſtoꝝ modoꝝ:ſʒ ſtam in dubio ei ꝙ ſufficit ad valoꝛeʒ
ꝓceſſus.dixi in.l.ſciẽdũ.j.de v.ob. Itẽ ĩduco ad aliud.ci
tatio dʒ fieri ad domũ habitatiõis:vt.l.j.S.j.S.de li.agno.

⁊ pꝓpter iſtud Jo.an.in.c.cauſã.de elec.in cle.tʒ ꝙ ſiqs hʒ

duas domos: ſʒ in vna habitatĩ hyeme:⁊ ĩ alia ĩ eſtate ꝙ
in vtraq; põt ſieri citatio:qd ergo ſi nũcius retulit ſe citaſ
ſe in domũ nec expᷣſſit de qᷓ; Puto citationẽ valere qꝛ in q̃
cũq; ſit ius citãdi ẽ argumẽtatio huius.l.

v. . Erroꝛ in ↄditiõe ꝑſone
E ſi de ſua. adeũtis aditionẽ nõ ĩpe

COp. ꝙ pi pᷣlumaĩ ſuꝑuiuẽ ⁊ ſic de ↄditione ſua ꝗs non
dubitat. So.gl.iuſtis pſũptionib mouebat᷑ ad credẽduʒ
ʒꝛiũ.vide gl.⁊ no.eã ⁊ h̊ examinabo.j.quẽad.teſta.ap.l.
ij.F.j. ¶ Op. S. e.l. is ꝗ putat..l.ſe. So.gl.⁊ nõ bñ.ſed tu
dic hic dubitabat vtrũ eẽt filiuſſfa.ſ.alteri qᷓ; illiꝰ de cuius
bereditate agit᷑:ibi an eẽt ſil ei de cui hereditate agitur:
⁊ ſic dubitat an eẽt ſuus vel volũtari vt ibi dixi. FYacit h̊
I.ſi aligs ẽ iudex ⁊ ignoꝛat ſe eẽiudicẽ an valeãt acta ꝑ eũ
Dixi in.l.multũ.de ↄdi.⁊ de.⁊in.l.q̃ro.de eo ꝗ ꝓ tuto.ſa
cit. l. .F. j. de iudi.

S Inſtitut pure ꝗ putat ſe iſtitutũ ſub cõ
6 Sed et ſi. iione ⁊ ea puriſicata nõ ĩpedit adire.

b.d. C Pꝛo declaratione hui Ire qᷓro an facili ͥ admit
tat in caſu ſco qᷓ; in pᷣmo: Gl.aliqtulũ ſe iuoluit. Dic qñ
ↄditio ẽ ptãtiua ad h̊ ꝙ ꝗs poſſit adire reqꝗrit᷑ duplex ſcĩa
vna tꝑe quo iplet:vt.l.ij.j.deↄdi.⁊ de.Alia tꝑe quo here
ditas adit vt ſciat eã ĩpletã: qũ ẽ ↄditio caſualis ſuffiẽ vna
ſcia:vt ꝙ ſciat eã ĩpletã eẽ:lʒ ignoꝛauerit tpᷣs ipletionis:vt
l.ij. pall.⁊.l.multũ.j.ti.j Hic dẽ ſaciir ⁊c. ¶ Op..e.l.he
res iſtitutꝰ. So.gl.⁊ bñ ⁊ dic vt dirtnn vꝛio.
— .. . iꝗ adiuit partẽ alia
quis heres. ſidelatn Dercſoit in
uito. ¶ Op.ad pᷣn. de.l.ſi ſolus.ĩ f .e.ti.Gl.ſo.
Qnerit gl. ⁊ iſtã. q.no.vtrũ ille poſſet repudiare ex iu
re ſubſtitutionis ⁊ hẽre iure accreſcẽdi: QAuidã dicunt p
põt. Slo. determinat ↄꝛiũ ꝑ iſtũ tex.ꝗ dicit ꝙ ex cauſa ſb/
ſtitutionis accreſcit eo ĩuito.ꝛiũ huiꝰ notaui in.l.teſtõ.C.
de ipu. x ali.ſubſti. Itẽ ↄtra iſtã glo. facit.l.nec is.S.j.⁊ qð

dit qꝛ ꝑ hoc de cauſa aditiõis nõ dubitatur. h.d.

De acqui.here.

–

pꝓſequere vt in glo.

Si excluſus. eo iure quo deſicit nec dʒ acꝗri per

ibi nõ.S.e.⁊.l.recuſare.S.titi.j.ad treb. Di.rñdet ad iſtas
duas qꝛ ibi erat duo iura ad inuicẽ nõ cõpatiẽtia:ſcilʒ cau
fa teſti ⁊ ĩteſtati:vt.l.nec is.S.j.S.e.vel iure directo t iure ſi
deicõmiſſi:vt.d.S.titi.ſ iſte due cauſe cõpatiuni ſe inuicẽ:
ita dicit Di. Ol. dicebat aliter: ſcilicet ꝙ in.l.recuſare.S. ti
tius.eràt due cauſe ⁊ vtraq; ex diſpõne defũcti.vñ põt ab
vna recedẽ ⁊ aliã amplecti:ſʒ Hͥ vna ẽ ex diſpõne defũcti.ſ.
ius ſubſtitutionis:⁊ alia ex diſpõne legis:ſcilicet ius accre
ſcẽdi:x iõ nõ licet recedere a diſpõne deſuncti ⁊ amplecti
diſpõnẽ legis.ſʒ ↄtra h̊ facit.d.l.nec is.S.j.So.ibi bene ẽ
vna ex diſpõne defũcti ſcilicet ex teſtõ als ex diſpõne legis
ſ. ab ĩteſtato. Sʒ ibi totũ ex vno iure:h̊ vo p parte valebat
ex diſpõne legis ꝓ parte ex diſpõne defũcti qd nõ admitti
tur: ⁊ ita tʒ hic gl. vitas ẽ iſta. Aut ꝗs ĩcipit ab aditiõe par
tis ⁊ aliã partẽ hẽbit iure ſubſtitutionis iuitꝰ.hic ẽ caſus ⁊
gl. hic.ſʒ anteq; aliqd adeat põt vnã partẽ repudiare ⁊ ali
am adire:⁊ tũc partẽ repudiatã hẽbit iure accreſcẽdi.hoc
ꝓbatin.l.ſi tu ex parte.in pᷣn ..e.ita loꝗtur gl.l.teſtõ.⁊ di
cta.l.nec is.S.j.Ad ſcᷣm rñſũ qro de intellectu ipſius qð

Acgſitione partis non reqrit alia
aliũ niſi noua aditio interueniat. h. d.
J ſ⸗ Op. S.e.l.ſi ego. So.nõ ac/
J ex ua. quitriĩ pai iure ĩſtitutiõis ſʒ accre
cẽdi.ita ĩtelligit glo.⁊ bñ facit.j.de le.ij.l.ſi m ihi
pure.rõnẽ iſti.l.vidiſtis in.l.j.⁊.ij.S.e.cũ.n.poꝛtio q̃ mihi
acqꝗri ꝑ aliũ nõ poſſit acqri nuda volũtate:ideo ſine iuſſu

non dehuiiur⸗
¶ Gp. de here.iſti. ꝓ parte. Gl.di/
TEres. cit ĩtellige h̊ de herede vniuerſali ꝗ eſt

vnꝰ.vel nõ ſuccedit in oẽ:ſʒ in vniuerſũ ſic. ¶ Op.de hbis
q̃ ad heredẽ nõ trãſeũt vt vſuſruct ⁊ ſilia. So. expone oẽ
ius.ſtrãſmiſſibile. ¶ Extra gl.op.de legatis q̃ recta via
trãſeũt in legatariũ. So.expone ·i.in oẽ ius qð in alið nõ
ſit traſlatũ:vt.j.de furtis.l.a titio.
₰ Qui vult vnã partẽ vꝛ velle alterã
Suno. accreſcẽtẽ.h.d.¶ Op.j.e.l.cũ he
reditate. So. ibi alter nõ abſtinuerat vel ſi abſti
nuerat alt᷑ ignoꝛabat. Opp. in dãno iuris er roꝛ excu
ſat: vt in. l.regula de iur.⁊ fac.igno.So.gl.̊ dãnũ habu
it oꝛiginẽ a lucro.vñ ſingit ſcire vt in gl.⁊ no.ipſã bñ ibi vł
dic ⁊c. Rõ ẽ:qꝛ ꝗ accedit ad lucrũ añ oia de ſuis iurib di
ligẽter inqrit: vt.l.q in alteri de re.iu.Et an ꝙ h diẽ ſngi
tur ⁊ ſic ẽ ctio q̃ ẽ idẽ quo ad pᷣſũptionẽ iuris ⁊ de iure ⁊
ꝓbat in.l. f..qd me.ca.⁊ ſic nõ admittit pbatio in Zꝛium
⁊ ſic tʒ glo.quã no.qꝙ ſit fictio apparet ex sbo qð ẽ in tex.
vĩ ꝙ ſictionẽ ſigniſicat vt dixi plene in.l.ſi is ꝗ de vſuca.
Aã d in Op. de. l. ſigs ita de hẽ. inſti.
W . So. gl. ibi fallit. Op. j. vñ li/
be.l. yltima. So.gl.ibi nõ poterat adire ex teſtõ
qꝛ ↄditio deſecerat. ¶ Op.qᷓdiu põt dari ↄtrata.nõ põt
here fmta.vt.l.eqſſimũ. S.j.de ſ'mtab. ⁊ de Ztab.l.illud. S.

ſi. So. vt in gl. ʒy tu dicas ꝙ bo.poſ. tab. dat᷑ ſilio emãci/

pato de iure pᷣtoꝛio eo caſu quo ſuus diceret nullũ ſiẽ ſi eſ⸗
ſet pterit: vt.l.j.in pn.j.de ↄtab. qʒð ergo facit ius dicẽdi
nullũ de iure ciuili facit bo.poſ. tab. reſpectu iuris ptoꝛij.
ſz donec põt teſtm dici nullũ nõ põt adirihereditas:vt.l.
cũ qdã.S.qdð dẽ. s.e.ita donec põt peti ta.nõ dat᷑ ſmtab.
qꝛ reſpectu iuris pᷣtoꝛij dubitat de virib teſti. ſʒ qꝛ reſpe/
ctu iuris ciuilis nõ dubitat᷑ de virib teſti: iõ ĩterim poſſet
adiri hereditas de iure ciuili: lʒ glo. dicat ſoꝛte tñ ĩdubitã
ter verũ ẽ: vt.l.illud.⁊.l.cũ duobus.de ↄta..l.is gĩ ptã
te. F. ..j. de leg. pꝛeſtan.

. oſys Qui repudiat pinã põt adire pu
AQ Meſitũ. ar hereditatẽ ſi hʒ coheredẽ

als ſecus. h. d. Quero qð ẽ illud dictũ in quo

incidit. Gl.rñ.duob modis.pᷣmuʒ ipꝛobat:ſcõm ſuſtinet.
erte illud v ↄ mẽtẽ lr̃e q̃ dicit ꝙ nõpõt hẽre pupillarem
dicẽdũ ẽ ergo ꝙ edictũ dicebat ſiꝗqs repudiat pꝛnã pupil/
larẽ hẽre nõ põt. C Quero rõnẽ dicti marcelli.Dic vt in
glo.⁊ dixi ponẽdo caſũ.gl.remittit ad no.in.l.ꝗdam eulo
gio. C. e.dicã in.l.ſi.j.eo.
XAJAli Exñtia ſui heredis ↄfirmat ta.pu.
f Ilins. a4 cõmodũ filij abſtinẽtis.h.d.hãc
NIl.no. C Op. S. e. l. ꝓxi. So. qdam dicũt h hẽbat

coheredẽ ꝗ adiuit qð ẽ diuinare. vel dic ꝙ h̊ ſpãle in filio

abſtinẽte dicit gl. H ẽ vera. C Videamꝰ rõnẽ gl.quã po/
nit ⁊ nõ bonã:ſ̊ rõ ẽ:qꝛ exiſtẽtia ſui hẽdis opat ↄfrmatio
nẽ ta.pn.ad cõmodũ abſtinẽtis:vt h̊ ẽ caſus ⁊ ꝓbo deiu/
re ciuili filᷣ ẽ heres ſuus ⁊ neceſſari:de iure pᷣtoꝛio ĩ fauo
rẽ ſilij fuit ĩtroductũ vt ſi vellet poſſet abſtinere ne credito
ribꝰ pꝛnis teneat:vt.j.e.l.neceſſari.⁊ ĩſti.de here.q̃.⁊ dif.
§. ſui.cũ ergo ius pᷣtoꝛiũ ſit itroductũ in fauoꝛẽ filij:iõ in eo
caſu quo noceret ei illud ius pᷣtoꝛiũ nihil oꝑai:vt.l.qð fa/
uoꝛe.C. de le. ⁊.l.nulla.ff.de le.merito ad ſui filij abſtinen
tis cõmodũ exiſtẽtia ſui hẽdis oꝑat᷑ vt ↄfirmet tablas pu.
t h. h. d. tex.l.ſi filꝰ q pꝛi de vul.⁊ pu.⁊ ſi bñ ĩtelligas idẽ
eẽt ad cõmodũ ſilij cui ẽ facta abünti dt⸗kine Prina
I⸗ xiſtẽtia ſui heredis ↄfirmat
Mlianus. tab.pu.ad cõmodũ nli cui fa
cta ẽ ſubſtitutio.h.d.pmo ponit dictũ iul.qð cõti
net regulã ⁊ exceptionẽ. Scðo repᷣhẽſionem marcelli cir
ca exceptionẽ. Tertio ↄſilium marcelli ſi opi.iul.eẽt vera.
Quarto declarationẽ repᷣhẽſionis.ſcða ibi qꝛ ſnĩa.tertia
ibi alioqn. q̃rta ibi ſʒ qð in ffes.: ¶ Op.ſi pupillus abſti /
nuit ⁊ ſic nõ adit hẽditas ex teſtõ pẽno nõ valet pupillare
teſtm: vt.l.ij S. adeo.s.de vul.⁊ pu.⁊.l.ꝗſitũ in ſi.s.e.Qui
dã dicũt ꝙ habuit aliũ cohẽdẽ ꝗ adiuit ⁊ ẽ diuinare. Alij
dicũt ꝙ ſil pᷣm adiuit ⁊ ꝑ reſtitutionem fuit abſtẽtꝰ.no.
iſta exiſtẽtia ſui heredis qᷓ remanet poſt reſtitutionẽ in ĩte.
ↄſirmat tab. pu eadẽ rõne ⁊ tutelas:ſec’in legatis:vt.l.j.
F. fi. cũ. l. ſe.j.vt in poſ.lega.⁊ huic cõcoꝛdat.l.ſili pꝛi.de
vul.⁊ pu.hẽs vnd lec.q̃ ʒ in ſe ſit vera:tñ diuinationẽ ↄti
net. Alij dicũt ꝙ ſe abſtinuit ab initio:ſʒ exiſtẽtia ſui hẽdis
ↄſirmat tab.pu. Iſta ẽ vera ꝑ rõnẽ quã dixi.S.l.ꝓxima.ẽ
enim ad cõmodũ ſilij cui facta ẽ ſubſtitutio vt Iʒ ſe abſtinu
it valeãt tab.pu.vt h̊ dẽ in tex.iõ bñſiciũ abſtinẽtis q;tũ ad
hoc nihil opaĩ:legata tñ q̃ debent exneis alia q̃ ad com
modũ ſilij nõ ꝑtinerẽt nõ ↄſirmaret:vt.l.j.in ſi.j.vt in po.
le.fallit in libertate:vt.l.ñ q̃ſi.S.ſiqs de fideicõ.li.¶ Op
po.ex glꝗ ad treb.l.apud iul.S.idẽ iulianus. So. Di.ibi
pupillus hẽbat coheredẽ exneũ:ideo exiſtẽtia ſui heredis
nõ ↄfſirmat tab.pu.h̊ nullũ coheredẽ hẽbat.ad idẽ fac̃.l.
pꝛꝗ de pᷣui cre. ¶ Op. ⁊ nũc ſum in gl.magna de..l.ſi filiꝰ.
de vul. ⁊ pu.vbi etiã ſr̃ nõ tenet᷑ creditoꝛibꝰ pꝛnis:h̊ dant᷑
due ſołones:tñ ad idẽ tẽdũt:qꝛ vitas ẽ ꝙ ſuus heres ⁊ ne
ceſſari ſr̃ tũ eã repudiare põt bñſicio edicti pᷣtoꝛis ↄcedẽ
tis bñficiũ abſtinẽdi:vt.d.l.ſi filtꝰ ¶ AVltimo dicũt qdam
ꝙ h̊ ẽ caſus ꝙ tacita vulgaris cõpꝛehẽſa in exp̃ſſa pu.tra
hat᷑ ad bona ipuberis:h̊ enĩ pupillus ſe abſtinuit ⁊ ſic hʒ
locũ vulgaris ⁊ ſic trahit ad bona ĩpuberis vt h̊ ↄꝛiũ dixi
in.l.ij.S.ſiqs ita de vul.⁊ pu.q; ſateoꝛ ꝙ ex vulgari ſucce
dit᷑ defũcto:ſʒ ex pupillari ſuccedit᷑ pupillo vtibi dixi.

r , 2 Qui pſeuerat ĩ ichoatis in vi
Si in ſocietatẽ. ta ps ſe vꝛ ĩmiſcẽ:ſec ſi noua
ichoent. h.d. ¶ Op.ꝙ debeat dici totũ ecõtra.nã ĩchoa
tũ v ꝙ hẽat neceſſe ꝑñcere:vt.S.ꝓ ſocio.l.hẽs ſocij.ergo
ſacit ex neceſſitate pᷣcedẽtis actꝰ.vñ nõ vẽ adire:vt.l.iij.F.
ſcio.ð.de mino.ſʒ ſi noua ĩchoet facit voluntarie viĩ ergo
adire. Bꝛeuiter itellige ꝙ H̊ fuit ↄcta ſocietas ⁊ viuo pꝛe
eoꝝ qᷓ ꝓueniebãt ex q̃ſtu nulla re pꝛna poſita ĩ ſocietate.
Vñ ſi filpoſt moꝛtẽ pꝛis ꝑfecit cepta ⁊ adminiſtrauit res
pinas merito vẽ adire.⁊ iĩtelligas ꝙ illa qᷓ fecit nõ erãt ita

ponit tegulã.ꝛ tres illationes ex regula.qꝰ rñdet cuidã

De acqui.here.

cõnexa ꝗn derelinq poſſint als nõ vꝛ adire ꝑ rõnẽ quam
ʒ.dixi.ꝓbaĩ i.l.ſi tutoꝛ poſt pubertatẽ.S.de tu.⁊ ra.diſt.
7.l. tutoꝛẽ.de admi.tu.ſʒ qũ de nouo aliud q̃rit bona pꝛis
nõ attingit:iõ vĩſe nõ ĩmiſcẽ:ita loqꝗtur h.ſʒ ſi poneres ꝙ ĩ
ſocietate coeũda poſita eẽt res pꝛis:tũc ſiue noua ſiue vete

ra ſilius faceret circa illas res videt᷑ ſe immiſcere:q; bona

pꝛis adminiſtrat.

2 Aiui manumittit ſeruũ pẽnũ vẽ ſe immi
Si ſern

ſcere: ſec'ſi Fuũ caſtrẽ. pecu.h.d.cũ.S. ſe.
COp. de pᷣ S.ad ſequẽtẽ. So.glo.duobus modis. Dic
vt in ea.ratio eſt:qꝛ manumittit ſeruũ ſuũ nõ paternũ:ita
dicit Di. ⁊ bene.
H COp. S. ꝓxi.S. diẽ h gl.

¶Dꝛoponebatur. bſtinuit cc iſſtanõ ẽ bo/

na pꝑ.l. ꝓ hẽde.S. põ.S. e. So.verũ ẽ g manumiſit ſuũ ꝓ/
pꝛiũ .ſʒ ſupꝛa manumiſit paternũ ⁊ illa teneatis.
— Per Fᷣuũ hẽditariũ nõ põt q̃ri aliqd

15Eres. qð ſit beditatis. b.d. æhac. l declara
. ber in gl. ⁊ dixi plene in.l.jS.veteres.de acꝗ.poſ.
Auere

ꝗᷓẽ rõ hui. gl. dat płres ſo.⁊ ẽ pᷣma viſſima.nã
qꝛ buus hẽditar anteq;ᷓ adeat nõ ẽ hẽs ⁊ ſic ſibi nihil põt
ꝗrere poſtq; ẽ adita nõ ẽ hẽditariꝰ:⁊ iſta ẽ vera.
— – „ Beſta pupillũ bona ſide ba/
( R Mo ties. bent᷑ rata eo ꝙ ꝑ reſtitutionem
Wabſtẽto. h. d. No. ꝙ facta a plato q poſtea re
mor ẽ valẽt.ſʒ qd de factis a plato ꝗ poſtea ꝓnũciat eſt
nõ eẽ platũ: Gl.tãgit ĩ.l.iiij. C.ĩ q.cau.i ĩte.reſti.nõ ẽne.⁊
l. iuſiurãdũ qð ex ↄuẽtione.S.ſi.S.de iureiurã.⁊ facit.s.de
offi.pto.l.barbari.⁊ qð ibi nõ.⁊.l.ij. C.de ſe.⁊ plene ꝑ In
no.extra de elec.c.nihil.
D ti Aditio hẽditatis nõ ẽ oꝑa:iõ req/
lIIO. rũ iuſſus dñi.h.d. Gl. diuidit dicẽs
ꝙ ð ponit dictũ qð ꝓbat trib rõnibꝰ.vel ſʒ Di.

obiectioni qᷓ poſſet fieri ad ↄ.ſcdᷣa ibi ⁊ iõ.tertia ibi ⁊ qdẽ.

Dicit tex.ſeruili.Di.dicit ꝙ oꝑa dẽ offm diuinũ:vt.l.j.de

opꝑ.li.ſʒ aditio hẽditatis in ſolo aĩo ↄſiſtit. Di.¶ Op.de
l.dotalẽ.S.ſo.ma.Dicit Ni.aut fuit ĩſtitutꝰↄtẽplatiõevxo

ris ⁊ dʒ reſtitui vxoꝛi.aut ↄtẽplatione viri ⁊ dʒ remanere

apud virũ:vt.l. ꝛia.aut dubitat᷑ ⁊ pᷣumii ꝙ ↄtẽplatiõe ip

ſius ſerui ⁊ ſic dʒ reſtitui vxoꝛi vt h.Itẽ ↄtra.ð.e.l.ſiqs mi

hi bona.S.j. So. vt ibi.

—3 &QAueſtio falſi nõ ĩpedit adi/
( c Mm falſu. tionẽ ebg ſuo ſa ẽ certus
Ve virib teſti. No.ꝙ gs dʒ eẽcert de fcõ ſuo
¶Ag h̊ op.de.l.ſq̊ ⁊ ſi me putẽ in pn.s.de ↄdi.ĩde. Sol.
ibi certat de dãno vitãdo:iõ pᷣumit ignoꝛãtia:h vo de lu/
cro.ad idẽ qð nõ.i.l.ſi duo.s.e.facit qʒ nõ.in.l.cũ de inde
bito. S.j.ð.de ꝓba.¶ Op.C. de edic.diui hadria.tol.l.ij.
So.gl.⁊ no.valde:q; ibi iã adiuerat cũ.q.falſi fuit mota.
CNo. diligẽter ꝓ eo qð dixi in.l.is põt.S.e.ꝙ dubietas

ſupueniẽs poſt aditionẽ nõ vitiat aditionẽ qᷓ anteq; fieret

vitiaret eã.vel dic ꝙ h̊ in petitoꝛio ibi in poſſeſſoꝛio.hᷣẽ ve
ra quo ad.l.illã. Quero qꝗd ſi alio mõ de viribus teſta
mẽti dubitat᷑: Glo.dicit idẽ qð intelligas ꝙ ſit certus ꝑ ſu
um ſẽſum nõ ꝑ opi.dixi in.l.cũ ꝗdam.S.ſi.⁊.l.nec is.i pᷣn.
.e. ¶ Alterius ſcias ꝙ p̊ caſu decedẽs interiʒ trãſmittit
hereditatẽ nõ aditã videbitis in.l.vẽtre.j.e. Facit in ar.
ꝙ qñ alicui ſit poſitio vel ĩiterrogatio de facto ſuo nõ dat᷑
tpᷣs ad deliberãdũ:q; de hoc debet eẽ certus.⁊ facit ꝓ hᷣ
glo.in.l.res obligata.j.de le.j.⁊ qð no.in.c.iuris ignoꝛan
tia.ex de re.iu.li.vj.per Di. .
A. Duſſus reuocat᷑ furoꝛe ſuꝑue
1 ſeruũ. niẽte.h.dð. ¶ No.ſicut moꝛ⸗

te finit mãdatũ:ita furoꝛe ſupueniẽte. ¶ Op.gl.

Se.lI. jF. volũtatẽ. S. ſo. ma. ⁊. I. pĩe furioſo.S. de bis ꝗ ſunt

ſui vel ali.Certe nõ dicũt.nã in.S.volũtatẽ ſi ſane mẽtis
eẽt nõ

0/

X—. — CN —

Beacqui here.

eẽt nõ poſſet ᷣdicere:in.l.pꝛe furioſo.nõ ſufficit volutateʒ

ceſſare:imo reqrit expᷣſſus diſſeſus vt de diuoꝛ.ꝑ to.furio/
ſus aũt nõ diſſẽtit: qͥ volũtatẽ nõ hʒ.ꝗ potiꝰ ocoꝛdat cum
iſta.Di. ſo.alłr ꝙ ↄꝛia loquunt ĩ retinẽdo:pᷣ loqtur ĩ acqrẽ
do de nouo.pcedẽs ſo.ẽ vera ſo.hᷣ nõ ſũt alia.
Frvwroꝛ ſuꝑueniẽs nõ reuo
Igs alicui. cat ea qſt ꝑfecta vigoꝛe mã

D datu:ſ ipedit pfciẽda.h.d. ¶ Op. de.l. paulus.j. e. So.

h mãdauit vt ſilio vł ᷣuo:ibi vt ĩ ꝓcuratoꝛe.vel h i bo.po.
ibi ĩ aditiõe hẽditatis:vtraq; iſtarũ ẽ bona ſo. ¶ Op.de
ↄdi.iĩde.l.iĩdebitã.So.gl.ibi mãdatũ nõ fuit reuocatũ ta⸗
cite vel expᷣſſe.addit Di.nec reuocari potat:qꝛ mãdatũ fu

it obligatoꝛiũ ꝓ q.l.ſiqs ꝓhibuit.S.de publicia. ¶ Que

ro ꝑ quẽ dʒ rata hẽri iſta petitio bonoꝝ: Dic vt in gl.

— Tutoꝛ ꝗ nõ gerit :iʒ g gerere
5) MWpillus. põt auctoꝛari põt. h. d. Pꝛo

ſequere ⁊ examina vt in glo.

. Maotꝛte tutoꝛis re/
Per epiſtolã. uocat᷑ mãdatũ factũ
— ab eo. h.d. No. duo.hẽs pᷣ h̊ ꝙ tutoꝛ põt iu/

bẽ ꝑ eplam.2* ꝙ h̊ iuſſus reuocat᷑ moꝛte tutoꝛis.¶ Op.
ad pᷣꝰ ꝙ tutoꝛ debeat eẽ pñs ĩ ipſo negocio:vt.l.obligari
F. tutoꝛ.de auc.tu. So.ibi reqrit auẽtas h̊ q reqrit iuſſus
dixi ĩ. l. iqs mihi bõa.S.iuſſũ.S.e.¶ Op.qꝙ tutoꝛ nõ poſ
ſit iubẽ:vt.l.potuit.C.e.So.gl.ꝙ h̊ loqtur ĩ tutoꝛe ĩfãtis
als reqret᷑ ipſi volũtas. Hec.l.nõbilr fac ꝙ cõpꝛomiſſuʒ
ſactũ a pᷣlato extiguit ei moꝛte de qͥ ĩ Spe.de arbi.S.ſinũ
v.ꝗd ſi platꝰ.Tãgit ꝑ Guil.i.l.nõ diſtinguem.S.ſi dñi.S.
de arbi.facẽ etiã qᷓ madatũ ſactũ ꝑ pᷣlatũ extiguit᷑ moꝛte pᷣ
lati:de q ẽ hodie caſus ex de ꝓcu.c.ſi.ĩ cle.⁊ ibi gl.tãgit.q
de arbi.õ h fac.l.ſiqs mãcipijs.S.ſi ipubes.de ĩſtito.Sol-
ibi loqtur ĩ mãdato iſtitoꝛis qð nõ reuocat᷑ moꝛte.Gui.de

cu.dicit pᷣdicta vera qñ pᷣlat ſolus iubet vel mãdat.Sed

qd ſi platꝰ cũ caplo facit ꝓcuratoꝛẽ vel tutoꝛ cuʒ pupillo:
vt.l.neq;. C. de ꝓcu.⁊ vĩ idẽ ꝙ ſolus pᷣlat poſſit reuocare
⁊ ꝙ eb moꝛte ſiniat᷑:q; cũ reqrat volũtas vtriuſq; ſtati cum
altera volũtas deſinit eẽ mãdatũ ẽ nullũ:⁊ ͥ vᷣ tenẽ Inn.
i.c.pñtiũ.de teſti.li.vj.circa pᷣn.q̃ olim erat extrauagans:
hodie incipit pñtiũ de teſti.li.vj. Et pᷣdicta vera qñ vterq;
eoꝝ mãdauit.Sʒ ꝗd ſi pupillus ſacit ꝓcuratoꝛẽ cũ aucto
ritate tu.vel caplm cum auctoꝛitate abbatis:⁊ ſic abbas
ipſe nõ facit:dubitabile eſt. . .
Si dubitat de virib teſti nõ pt
RAm quli. adiri hẽditas. h. d. C Querit
gl.qꝗd ſi apparẽt duo teſtamẽta ↄſecta eodẽ die:nec appa
ret qð pᷣus ⁊ qð poſteri: Gl.remittit ad.l.fi.C. de edi.di.
hadri.tol.dic vt ĩ.l.j.S.j.de bo.poſ.ſᷣmta.vbi glo.ponit.
Kilius F. iſte legit duobꝰ modis.pᷣ vt ſit.S.ibi ſili
P-llmns⸗ accepj.ſcdo vt nõ ſit ibi.S.ſm pᷣmã lec.h.
d. Etiã iĩ mãdatis hʒ locũ ar.a ↄꝛio ſẽſu.h.d.Fʒ aliã lec.h.
d. Nõ valʒ aditio ſi nõ ẽ puata foꝛma iuſſus.h.d.C Nõ
diligẽter ꝙꝙ qñ cõmittit alicui aliqd qʒ debeat exploꝛare.
exploꝛaſſe dẽ qũ ab his ꝗ hoc ſcire debẽt aliqd eẽ ꝑſuade

tur. ꝓ h. S. de re.e.l.magis puto.S. ne paſſiʒ.j.q.ex cau.in

poſ.ea.l.h aũt.S.jjj de v.ob.l.h iure.⁊.l.ait pᷣtoꝛ.S.fi.S.ex
ꝗ.cau.ma.⁊ ſic nõ ẽ neceſſe ꝙ ad h̊ ꝙ exploꝛet᷑ dicat ꝙ ꝗqs
hẽat tãtã certitudinẽ q;ta reꝑit᷑ teſtib'q debẽt de neceſſi/
tate ꝓbare ꝓ h.l.cũ qdã.S.qdð dẽ.s.e.⁊ qð dixi in.l.nec is
põt. S.e.⁊ ĩducit ĩ ar.ad.q papa mãdat alicui ꝙ ꝓuideat
tali de tali bñſicio ſi reꝑiat᷑ idoneꝰ:ille puidet nõ fcã inqſi
tiõe de idõeitate an valeat:Et h̊ vĩ caſus ꝙ nõ. Sʒ Inn.
dermĩat ↄ id. Jo. an.tʒ idẽ ex de of.dele.c.j.ĩcle.⁊ rõ eoꝝ ẽ
ꝙ illa vba magſt᷑ modi qᷓ; ↄditiõis cũ illa ↄditio tacite in
erat:⁊ iõ expᷣſſa nihil opat:vt.l.muto.S.hãc aũt..de tute.
Ad h̊ rñ.ꝙ ĩ hẽditate illa ↄditio nõ ĩeſt tacite put ẽ ĩ bũñſ
cio ↄferẽdo:⁊ iõ aliqd oꝑaĩ ⁊ tene mẽti.

Sʒ 7 ſigs. Hereditatis aditio nõ recipit ↄditiõeʒ

H. 8. facit. l. act' legitimi.de re.iu.rõ qꝛ oſiſtit in volũtate:

q̃ volũtas ſirma nõ ẽ:ſi ↄditio apponat᷑.

Si pꝛ ẽ furioſus ſilꝰ põt
W mn heres. adue ⁊ ſibi qrere ſine hd,
ſu. b. d. ⁊ h ẽ ſingularis caſus. ¶ Op.S.e.l.ſiqs
mihi bona.S. iuſſus.So.ſfallit h ꝓpt᷑ pꝛis fauoꝛẽ.¶ Op.
ꝙ filꝰnõ poſſit manumittẽ:qꝛ pꝛi acqrit:vt.l.plene.j.eo.
So.qdã ꝙ h̊ manumittit vt curatoꝛ:qð gl.repᷣhẽdit ꝑ.l.
Fuũ.j.de manu.vñ alij dicũt ꝙ h̊ manumittit ex pᷣuilegio
pꝛis tñ ſuꝰ ẽ h.⁊ h̊ ſo.vꝛ ð lram q dicit ꝙ hẽat pinde ac ſi
pĩſa. adiuiſſet. Dic ergo ꝙ h ẽ caſus ſpalis in quo ſilꝰ nõ
acgꝗrit pꝛi. ad idẽ.l.imꝑatoꝛ.j.ad treb. ¶ Op. ad h̊ de.l.
antiſti. S.nq eo. So.ibi ſil iuſſu curatoꝛis pꝛis adiuit:iõ
acqritur patri h̊ ſecus.
G= Nõ expectat᷑ ↄditio cui euẽt ni

¶Qui ex parte. bil oꝑat.h.d. ¶ Opp.j.l.ꝓxi.

So.puvt ibi gl.ſignat q̃dã ↄꝛia ⁊ nõ ſoluit.tolle ſolones.D.i
cit gl.l.pecuniã.ad has duas rñ.vt nõ.in.d.l.iuł. Nicit
Di.ad.l.huiuſmodi.dic ꝙ ibi expectatio põt ĩpedire trãſ
miſſionẽ:⁊ iõ expectatio aliqd oꝑat᷑ H̊ nõ.Ad.l.ſi calẽdis
rñ.ibi expectatio affert debitoꝛis cõmodũ dilatiõis hexpe
ctare nihbil opai. Nec ob.l.aliqñ.S.ad vell.q; ibi repꝛoba
tur tota obligationis ſuba:vt.l.ſi mulier otra ſenat.S.ſi.e

ti.ad vell.ᷣm Di.
Et hẽdi hẽdis acq/

W Mi ex duabus. rit᷑ ꝓ parte poꝛtio ĩ

ↄditiõis euẽtũ h.d.Cõtra ĩmo ſtatim ꝑtinuit ad
ipſũ adeũtẽ:vt.S.l.ꝓxi.in ſi.h̊ ẽ foꝛte ↄ. So.dicũt gqdaʒ vt
Rai.⁊ Aʒo ꝙ h̊ ĩ partẽ ↄditionalẽ habuit ſubſtitutũ vide
gl. ̃ᷣ nõ vꝛ verũ:qꝛ ĩſtituto hẽde decedẽte añ ↄditiõis euen
tũ ad hẽdẽ e de illa poꝛtiõe nihil ꝑtinet etiã ↄditiõe exñte
vt.l.fi.in pᷣn. de vul.⁊ pup.l.liber hõ.S.ſi ita.ꝛꝰ rñſo..de
here.iſti.niſi dicas ſubſtitutũ repudiaſſe vel expᷣſſe dictuʒ
fuiſſe ꝑ reſtõnẽ ꝙ nõ admitteret᷑ niſi in ↄditionis defectũ.
vñ ipſi idẽ Rog.⁊ Aʒo dixerũt alr videlicet ꝙ h̊ hẽbat cõ
iũctũ.h̊ nõ vĩ bona:qꝛ dimidia illpartis delate ſub ↄditio
ne ſtatĩ eẽt ſui adeũtis:alia dimidia nõ trãſiret ad hẽdẽ pᷣ
herede moꝛtuo añ exiſtẽtiã oditionis:vt.d.l.liber hõ.S.ſi
ita. Eñ Rog.ſubaudit maxime ⁊ h̊ẽ bona lec.vłcla
rioditiõe facta ſtati valʒ totũ iure accreſcẽdi:ſʒ illã parteʒ
exñte oditiõe hʒ iure ĩſtitutiõis.⁊ ſi dicas quõ ĩſtitutio ↄdi
tionalis trãſit ad hẽdẽ: Rñ.ſpaãle ẽ h ĩ iſtitutione partis:
qñ nõ hʒ ſpᷣſtitutũ vel ↄiũctũ.trãſit.n.ad hẽdẽ ſicut ius ac/⸗
creſcẽdi. Idẽ tʒ ſe.gl.quã tene mẽti:⁊ dicã.j.e.l.pꝛai.

RARNoaer Poꝛtio deficiẽs accreſcit cohẽdi ĩui
Qui ſemel. bbd. C Op. de.l.cũ hereditate.j.

e.ti. So. intellige niſi vellet dimittere. G
Er es HNẽditatis aditio retrotrabit᷑ ad tpᷣs

1 8 S. moꝛtis. h. d. ¶Quero vtrũ hᷣ ſit fm

vitatẽ vel 'm ſictionẽ: Gl.dicit ꝙ ſᷣm fictionem ⁊

bñ:⁊ fm h̊ᷣ ſi ſtatutũ loqtur de dñio alicuiꝰ rei nõ hẽret lo

cũ in hẽde ꝗ fuit dñs ſicte hẽditatis iacẽtis. Tex.ẽ cũ gl.i
l. ijj F. H v̈ba. S.de neg.geſt. Quero vtruʒ ſemꝑ h̊ ſictio
hẽat locũ: Gl.dicit ꝙ nõ:ita dicit regula oĩa fere.j.de re.
iu.⁊ alle.h̊ aliquos caſus.Dic qdã ſũt caſus in ꝗbꝰ reqri
vitas:⁊ tũc illa ſictio nõ attẽdit:vt.d.l.iij.S.hᷣ̊ vba.ſic loqui
tur.l.hẽditarie j..de fur.⁊ totꝰti.de cri.expil.hẽdi.cũ.n.fur
tũ ſit ↄctio rei aliene ⁊c.reqrit᷑ ꝙ res ſit aliena in vitate:qð
nõ ẽ ĩ hẽditate iacẽte ⁊cc.qũq; Iʒ illa fictio ſufficeret:tñ non
põt hĩe locũ.nã vt h.l.locũ hẽat reqrunt duo extrema ha
bilia ſicut ĩ q̃libet ſictione trãſlatiua:vt.l.ſciẽdũ.⁊.l.deniq;
ʒ.ex q.cau.ma.⁊.l.huic ſcripture.C.ad.l.acquil.⁊.l.quo
tiẽs j.de noua.l.eũ q.S.ſi .de ver.obli.ita ſũt h q̃dam que
extĩguunt᷑ moꝛte defũcti: ⁊ iõ cũ nõ reꝑiani tpe aditionis
nõ pñt ad hẽdẽ ꝑtinẽ:q; vltimũ extremũ deſicit:vt nõ.ĩ.l.
hẽs ĩ oẽ.S.e.qᷓdã nõ erãt tꝑe moꝛij nec potuerũt ichoari ia
cẽte hẽditate yt acꝗſitio vſufructꝰ:vt.l.vſufruct.de ſti.ſer.

De acqui.hete.

vł vſucapio:vt.l.vſucapio.⁊.l. ceptã.de vſuc.⁊ ĩ iſtis ſi h
fictio nõ hʒ locũ:⁊ ad iſtã reducunt oẽs caſus poſiti in gl.

AaA . ꝛopt᷑ vnũ abſti
C Um bereditate. Ponen ali'qui
acierat a toto recedẽ:niſi creditoꝛes eũ ꝓ parte
oluerũt moleſtare:idẽ de hẽde eſ.h.d.cũ.l.ſe.
⁊ ẽ valde ſingularis.l. Ibi dũ dic tex.poꝛtione.tũc ille qui
adiuit nõ poterit a toto recedẽ qꝛ ⁊c̃.vt ſeqtur in tex. Ibi
cũ dic tex.deberẽt.dic vt ipſũ cui accreuit nõ ↄueniãt vltra
vires illiꝰ poꝛtiõis.Ibi cũ diẽ tex.deni.hẽs ergo ẽ ĩ totum
nõ tñ tenet pilla poꝛtiõe vltra vires illi poꝛtiõis. C Nõ
ꝙ poſſũ ꝑ aliũ: qð nõ poſſũ ꝑ me. Op.gl.ſʒ nõ ſol.dic
ergo ibi ĩ fuitute:ſʒ h accidit h̊ ꝓpt᷑ iopinatũ caſũ:q̃ rõ ibi
ceſſat. Obi cũ dicit gl.l.pe.ĩmo ẽ.l.añpe.⁊ ↄcoꝛ.qd ĩtellige
vt ibi ĩ gl.ad.l.ſi certaꝝ.S.j.dic̃ ꝙ ↄcoꝛ.vlłẽ ſpale ĩ milite ⁊
de h dic ꝑ Di.ex de re.iu.c.qdð alicui nõ lʒ.li.vj.vbi de hᷣ̊ ꝑ
eũ. Venio ad ſcðam partẽ ⁊ pᷣ reuoco ĩ dubiũ ĩtellectũ
tex.gl.legit duobP modis.ſcðam lec.tenẽt doc.ꝑ.l.ſi miĩoꝛ.
j.e.q̃ lec.plʒ ĩ effectu ꝑ.l.añpe·j.ad tre.⁊ ꝑ.d.l.ſi certaruʒ.
§. j.ð.ti.j.tñ q; expõ fac magnã violẽtiã lre:iõ expone tex.
vt dixi legẽdo lr̃am:⁊ reſidit ĩ eũdẽ effectũ. Op.ꝗs nõ

põt decedẽ ꝓ parte teſtat ⁊ ꝓ parte ĩteſtatꝰ:vt.l.ius nr̃ʒ.

j.de re.iu. So.vt dixi legẽdo lr̃aʒ. Op. de.l.ꝗ ex duo
bus ĩ ſi. S.e.So.ꝗdã alið ĩ ex᷑neo repudiãte:alið ĩ ſuo:ita
tã git ̊ ⁊ ibi. Yo.dic idẽ ⁊ ĩ ex̃neo vt h̊ ĩ.j.gl.⁊ ẽ gl.magna
qð tʒ gl C.e.l.qdã eulogio.rõ qꝛ p bññciũ abſtinẽdi hʒ ſu
us idẽ qð emãcipat:vt.l.nã nec emãcipat.j.de le.j.l.pꝛo
hẽde.S. papinianꝰ.S. e. Op.S.e.l.ſi duo.So.ibi vnpᷣ re
pudiauerat:ali poſtea adiuit:h̊ pᷣ adiuit ⁊ ſecuta ẽ poſtea
repudiatio ⁊ ſic ĩopinat caſus poſtea euenit. Op.ꝙ h
electio nõ tribuat ei:vt.l.ſi minoꝛ.j.e. So.ibi fuit abſtẽt p
reſti.ĩ ĩte.cũ iã adiuerat:h̊ vo nunqᷓ; adiuerat. Op. ad
hãc ſo.de.l.añpe.ad tre.So.ibi ĩ fideicõmiſſario ꝗ ſentit
cõmodũ adite hẽditatis:iõ ei abſtẽtiõe grauat᷑ in h̊ ꝙ aut
totũ retineat vł a toto recedat. So.pᷣcedẽs loqtur ĩ hẽde
ꝗ ſe abſtinet ꝑ reſtõnẽ:nõ dʒ igit᷑ nocẽ alteri cohẽdi qvult
ſua poꝛtione eẽ ↄtẽtꝰ:⁊ ſic reaſſumo.Aut ꝗs pᷣ adiuit de/
mũ ſecuta ẽ repudiatio alteri:aut repudiatio p̃cedit adi/
tionẽ.p̊ caſu aut repudiatio ſecuta ẽ ipſo iure: aut bñficio
Htoꝛis viui reſtituẽtis.ſi ipſo iure loqtur h.l.ſi bñſicio pᷣto
ris viui:aut loꝗtur ĩ cohẽde aut ĩ fideicõmiſſario.ſco ca/
ſu.ſ.qñũ repudiatio ſcedit aditionẽ:aut iſte ꝗ poſtea adiuit
h ſciebat ⁊ loqtur.l.ſi duo.S.e.aut ignoꝛabat ⁊ hʒ locũ h
l.eadẽ rõne. ¶ Quero pᷣ quo iure deſerat h aditio: Rñ.
ꝙ; ↄditiõe ex.l.cũ.n.h̊ ĩiducat᷑ aliqd ĩ fauoꝛẽ alteri pducẽ/
tis actionẽ ⁊ exceptionẽ:vt.l.ſtatuas.de acꝗ.re.do.poſſu
mus ibi dicẽ ꝙ h expediat᷑ officio iudicis:vt.l.ſi certarum
g.j.circa fi.ibi dũ dicit expellẽdus ẽ cc. Sʒ certe al caſus
F ab iſto.vñ mihi plus plʒ ꝙ oꝛiat cõditio ex hac.l.⁊ etiaʒ
exceptio vt ſtati dicã. ¶C Quero cui dat᷑ iſta ↄditio: Rñ.
hẽdiĩ cuiꝰſauoꝛẽ fcã ẽ h.l.vt.l.ſideicõmiſſa.S.iterdũ.j.de
le.iij. agit hẽs ↄ creditoꝛes:⁊ eos faciet reuocari vt dei
ipſi ptãs a toto recedẽdi ꝓpt᷑ poꝛtionẽ obuen iẽtẽ:tunc ſi
creditoꝛes ĩpedire nolũt pñt dicẽ ſe ↄtẽtos eẽ eiꝰ poꝛtione
⁊ꝙ ꝓ reſiduo nõ tenent᷑ vltra vires hui poꝛtiõis vł ſi vo
lũt deferũt illi electionẽ recedẽdi a toto vel deſẽdẽdi ꝓ to/
to:niſi.n.p creditoꝛes deferat᷑ electio nõ põt hẽs h̊ ſacẽ vt
hac.l.ibi qꝛ nõ põt hẽs exonerari niſi deferat ↄditio.poſ/
ſes ibi ĩtelligẽ ꝙ H̊ electio deferat ipſo iure niſi creditoꝛes
dicãt ſe velle eẽ ↄtẽtos ei poꝛtione:⁊ tũc erit illa pꝛactica
qꝛ hẽs expectabit ꝙ creditoꝛes eũ citẽt:⁊ ipſe hẽs excipiet
ꝙ ꝓpt᷑ poꝛtionẽ accreſcẽtẽ vult a toto recedẽ: creditoꝛes
replicabũt ꝙ ſũt ↄtẽti ꝙ rñdeat ꝓ poꝛtiõe ſua:ꝓ alia non
teneaĩ vltra vires hẽditarias. Itẽ aduert ꝙ h̊ nõ ꝑmittit᷑
H hẽdi niſi ꝓpt creditoꝛes:⁊ ſic ſi nulli eẽnt creditoꝛes:hec
electio nõ cõmitteret hẽdi:niſi.n.creditoꝛes ſt ⁊ nolũt mo
leſtare nõ dai ſibi illa electio.nihilomin vbi nulli credito/

* —

res ſũt:q; nec volũt nee pñt moleſtare.Et h̊ dixii.q.de fcõ
ſilia adiuit hẽditatẽ mr̃is ꝓ parte ſibi ↄtingẽte:⁊ ſic ꝓ illa
parte acqſiuit vſufructũ pꝛi ſuo deceſſit remanente ſilio ex
viro ſuo:alia poꝛtio deſicit nec ſiliꝰ volebat totã repudia
re vt ſic nõ hẽret eã ex ꝑſona mr̃is:ſj põt hẽre ex perſona
ſua:⁊ ꝑ h̊ excludet auũ mr̃nũ ab vſufructu.certe non põt.
nã iſte auꝰ nõ ẽ creditoꝛ hẽditari.nõ.n.debebat hẽe a ma
tre ſʒ a ſilia ſua:⁊ iõ cũ nullus ſit creditoꝛ hẽditari heredi
nõ deſeri bᷣ electio vt B. Qũo an h.l.hẽat locũ hodie ſi
hẽs ĩuetariũ nõ cõſicẽt: Puto ꝙ ſic.nã ꝓpt᷑ omiſſionẽ iuẽ/
tarij nõ grauat᷑ niſi ĩ H ꝙ teneai iſolidũ:⁊ ꝙ nõ poſſet vti
bñſicio falc.ꝙ aũt ꝑdat bñſiciũ hui.l.nõ reꝑit᷑ expᷣſſũ vt ĩ
coꝛpoꝛe de hẽ.⁊ fal.S.ſi vo nõ fecerit. C Qũo qd ſi credi
toꝛes nõ ſũt ſʒ legatarij: Ar̃ ꝙ hẽat locũ h.l.q; qͥ ad ip̃m
hẽdẽ legatarij ſũt creditoꝛes:vt.l.j.C. de bo.auc.iu.pol.i
ʒ.qꝛ Fʒ h̊ tpa ꝗs legatarijs nõ tenebat᷑ vltra vires hẽdita
rias:vt.l.j.S.pe.j.ad tre.⁊.C. de le.l.ſi vniuerſe.cũ g nõ ꝓ
bãt aliqð onꝰ illa.l.nõ ꝓuidebat:hodie foꝛte ſecꝰ.nã te/
neant᷑ ĩſolidũ:⁊ vltra vires hẽditarias poſſet dici hãc.l.lo
cũ hĩe:niſi dicẽs ꝙ ĩſolidũ tenet᷑ ꝓpt delictũ ſuũ:qꝛ ĩuẽtari
uʒ nõ fec ergo ⁊c. Sʒ poſſes rñdẽ:q; h̊ delictũ nõ reſpexit
poꝛtionẽ alteri:ergo nõ dʒ admittẽ bñſiciũ hui.l.qð ẽ ꝓ
illa:vt.l.reſcriptũ.j.de his q.vt idi.¶ Quero qd ſi nõ ſt
nec creditoꝛes nec legatarij:ſʒ ſũt ĩ hẽditate alie ĩplicatio
nes q̃ ſoꝛte reqrũt laboꝛẽ aĩ ⁊ pſone: Puto ꝙ ꝓpt h non
deferat᷑ ei ̊ electio.ſolũ.n. ppt᷑ creditoꝛes deſeri vt h pʒ.⁊
nõ.iĩ iſta.l.cũ hẽditaſ.q q;uis ꝗs hẽat cohẽdẽ:tñ ſuꝰ hẽs
dẽ vt ibi ſiue ſuo ſiue eẽ᷑neo. Nec ob.j.ad tre.l.apð iul.F.
idẽ iul.qꝛ verũ ẽ ꝙ deſinit eẽ ſuꝰ hẽs qᷓ;tũ ad ea q ex teſtõ
depẽdẽt:ſʒ illud poſſet abſtinere vel nõ depẽdet ex teſtõ.
ad h.l.ꝓ herede.S.papinian. S.e.⁊.l.ij. C.e.facit.l.ex par
te.j.e.dixi in.l.ſi filꝰ.de vul.⁊ pu.ſ. ubſti.
— Bu' hz a ptoꝛe bñſiciũ ab/
4 n Eceſſariis.cdiñ ſend ſolẽnit nõ imi
A fcuit ſʒ ſi ſolẽnit ĩmiſcuit tũc ſeceniſi reſtituatur vt
. D 2
minoꝛ:neceſſard vo heres nullo mõ abſtinere ſe põt.h.d.
QAuero vtrũ fũdata ſit itẽtio creditoꝝ ↄ ſiliũ:niſi filꝰ p
bet ſe abſtinuiſſe:Quidã dicũt ꝙ ſic. Gl.ẽ ) h ⁊ĩ.l.j. C.ſi
vt ſe ab he.abſt.⁊ ibi moderni vacillãt.vitas ẽ iſta ꝙ vtra
q; opi.põt ſuſtineri.nã ſiliꝰ ꝗ venit de iure ciuili ẽ hẽs noĩe
⁊ effectu:vt h̊ ⁊ ĩ. S.ſui.iſti.de he.q̃.⁊ dif.⁊.j.ti.ij.l.j.S.q ſt ĩ
ptãte.⁊.j.de ↄdi.⁊ de.l. ditiõib.⁊.l.iij.S.de ↄdi.ſur.C.de
cur.fu.l.fi.S.j.S.e.l.moꝛe.⁊? rñ.⁊ iõ creditoꝛib tenet᷑:⁊ illo
onẽ nõ eximii ſiliꝰ niſi vellet ſe abſtinẽ:vt h̊ dic tex.⁊ ĩ.d.S.
ſui.opʒ ꝙ ſilij voliũtas declarei:vt.l.ſi ita legatũ.. ili ſi
volet.j.de le.j.⁊ H̊ mõ ꝓcedet opi.ãtiqrũ.Sʒ pone ꝙ credi
toꝛ egit ↄ filiũ ⁊ filĩ nſla parte iudicij fecẽ aliquẽ actũ ꝑ quẽ
videat ſe ĩmiſcẽ: vel foꝛte fuit ↄtumax: ⁊ ſic de eiꝰ volũtate
nihil apparet:potit ne ↄdẽnari q̃ſi creditoꝝ ĩtẽtio ſit füda
ta: Vr ꝙ ſic ꝑ ea q̃ dcã ſũt qꝛ teneĩ niſi appareat volũtas
ʒↄꝛia.ↄꝛiũ ẽ verũ.ſic.n.ille q obligat᷑ ẽ pure:⁊ obligatio illa

ſpaiĩ nouari ĩ ↄditiõis euẽtũ nõ põt iteri ↄueniri: vt.l.pe/

cuniã..ſi cer. pe.ita iſte ſiliʒ ſit obligatus:qꝛ ſpat tolli iſta
obligatio ĩ ↄditiõis euẽtũ:ſʒ ſi voluerit abſtinẽ iterĩ ↄueni
ri nõ põt nec hʒ neceſſe h̊ opponẽ qꝛ ius iducit h̊ᷣ: qꝛ id qð
ẽ verũ a iure ĩductũ nõ ẽ neceſſe expᷣmi ꝑ hoĩeʒ:h̊ ẽ caſus ꝑ
l.j. C.ſi vt ſe ab he.abſti.ibi ſides vitatis:vboꝝ adminicula
nõ deſiderat:⁊ idẽ ĩ.l.ea qdẽ.S.e.ſac̃.l.qꝗ ſpᷣ ↄditiõe ĩ ſi.de
ↄdi.iſti.⁊ ̊ mõ vera ẽ opi.gl.q̃ diẽ ꝙ ĩterĩ nõ ẽ heres qᷓ/
tũ ad cõmodũ vel ĩcõmodũ:q; nõ põt vt heres cõueniri ⁊
eodẽ mõ ꝓcedit ſequẽs opi.poſita h̊ ĩ gl.dũ dicit tenei · i.te
neri vĩ pᷣma facie:qꝛ vere tenei lʒ nõ effectualr vt dixi.di/
ces tu gl.iſta q̃ dicit eũ nõ eẽ heredẽ q;tum ad cõmodum
ↄdicit ei qð dixi in.l.ſiliꝰ.⁊.l.iulian.s.e.⁊ õ tex.i.l.ſi fili q
pꝛi.de vul.⁊ pu. Rñ.qðdã ẽ cõmodũ ex ipſa hẽditate pue
niẽs:qð nõ põt ab ĩcõmodo ſeparari vt debita ⁊ credita
hẽditaria:⁊ ĩ iſtis ꝓcedit qð di gl.q̃dã ſũt cõmoda nõ ex

—

, – — — — ⏑ — — —

dl

tio
lon
dig
.
ſt
8
er

De acqui. here.

ipſa hẽditate vt ꝙ ↄfirment᷑ tab. pu.⁊ tutele dationes:⁊ in
iſtis oꝑat exñtia ſui hẽdis etiã poſt abſtẽtionẽ vt in ↄꝛijs.
¶ QOp. de. l. cũ q̃ſi.S. ſʒ ⁊ ſiqs de ideicõ.li. So.ibi ſpãle in
libertate.⁊ de hac exſñitia ſui hẽdis dixi in.l.ſi fili patri.

de vul. ⁊ pu. ſubſti. Op.de.l.ait p̃toꝛ.S.nõ ſolum.S.de

mino. So. vt in glo.
Suus lʒ hẽat co hẽ

— X parte heres.q eneũ ꝓ ſua par

te ẽ neceſſari niſi ſ̊ ↄditione fuerit ĩſtitut.h.d. No.qð ĩ

ſuũmario dixi ſile in ſuo ⁊ neceſſario dixi.ð.e.l.cũ hẽditate.

. „ . Non eſt alibi iſta
( Wi patri heres. l.q̃ ẽ noua ⁊ ſin/
. ularis ⁊ nõ hʒ parẽ ⁊ ↄ”coꝛdãtiã.⁊.h.d. Jus ac
creſcẽdi trãſit ad hẽdẽ:⁊ ſi ẽ vnitũ cũ pupillari ſubſtitutio
ne trahit ad ea vt hẽat locũ poſt aditã heditateʒ ⁊ trahaĩ᷑
ad bona ipuberis.h.d.⁊ p̊ ponit dictũ.ꝛdeclarat illð ha

bẽ locũ ĩ hẽde hẽdis.ſcdᷣa ibi ꝙ ſic. ¶ Quero añ oĩa quid
vult d·cẽ tex.nã ſi ipſũ ⁊c. Rũñ.hẽditatis pᷣne aditio obli /

gat hẽdẽ:vt cogat᷑ hẽe pupillarẽ:ſʒ obligatiões trãſeũt in
hẽdes:ergo hẽdes hẽdis hẽre coguni.¶ Op.S.e.l.qꝗ̃ſitũ
§.f. So.ibi nõ adiuit pꝛnã. Op.de.l.ſi fili q pꝛi.ĩ p̃n.
5.de vul.⁊ pu. So.vt ibi. ¶ enio ad glo.magnã.Op.
ius ſubſtitutiõis pupillaris nõ traſmittii ad hẽdes:vt.l.ꝗ
lihis.S.ſi.de vul.⁊ pu.⁊.l.ſʒ ſi ples.iĩ pn.e.ti.So.diẽ Ro.
h fuit ꝓpꝛiũ nomẽ ſpᷣſtituti expᷣſſũ ibi appellatiuũ.glo.nõ
daͤnat hac ſo. tñ h ſo.ẽ falſa.pᷣ ʒ tex.ĩ.l.q hẽbat..de vul.⁊x
pu.ſcðo q rõnẽ.magis.n.trãſmittit᷑ qð relictũ ẽ ſõ noĩe ap
pellatiuo hẽdis q; ſub noĩe ꝓpꝛio:vt.l.cũ ita.de ↄdi.⁊ de.
vñ gl. ſol.ſcðo mõ ꝙ h̊ nõ venit ꝑ ius ſbᷣſtitutionis ſʒ ꝑ ius
accreſcẽdi:⁊ h̊ vera vt ſtati dicã.Tertij dicũt ꝙ h̊ loꝗtur
qñ pupillus adiuit:ĩ ↄꝛio ſecꝰ ĩnuit ꝙ ĩdiſticte qũ pupillus
adiuit vt tũc ius ſubſtitutiõis trãſmittat ad hẽdẽ qð ẽõ ca

ſü.l.q hẽbat.S.de vul.⁊ pu.⁊ q.l.j.S.ĩ nouiſſimo.de cad.
tol. tene ergo pᷣcedẽtẽ ſo.ꝙ h̊ venit ꝑ ius accreſcẽdi vt pꝛo

bat tex.ibi accreſcẽdi iure ⁊c. Sʒ ex glo.op.ius accre
ſcẽdi nõ habʒ locũ ĩ diuerſis hẽditatib ſiue deferat᷑ ex di/
uer ſis teſtis ſiue ex vno:vt.l.ſi ſub ↄditiõe.ð.q.mo.vſufr.
amit. .l.ſi duob.S.ti.j.⁊.l.ij. C.de re mi.⁊ qð ibi no. Rñ.
verũ ẽ ĩ iure accreſcẽdi ſimplici vt ĩ ꝛijs:q ſi ẽ vnitũ cũ pu
pillari ſubſt tutiõe trahit ad ea vt poꝛigat᷑ ad bona impu
beris. ẽ caſus ſinglłris.ꝓ h̊ fac̃.l.ſi duobꝰ.ĩ pᷣn.ꝰ.e.cũ gl.
⁊ qð ibi no.i vltima ſo. Itẽ ↄ ius accreſcẽdinõ bʒ locũ bu
ius aditã hẽditatẽ ĩ ꝓpꝛietate:vt.l.j.iĩ fi.S.de vſufr.ac.ſʒ h
fili' adiuit hẽditatẽ pinã: ergo nõ hʒ locũ. Rñ.illud ĩ iure
accreſcẽdi ſimplici:ſ ſi ẽ vnitũ cũ ſubſtitutiõe pupillari tra
hu ad ea vt hẽat locũ ⁊ poſt aditã hẽditatẽ: ⁊ B ẽ ſingula
re h.ꝙ ergo dicim ius accreſcẽdi trãſit ad hẽdes bᷣ ẽ de iu
re cõi:vt.l.̊ ſcriptura de ↄdi.⁊ de·⁊.l.ſi ex plrib de ſuis
⁊T legi.x.l.j.S.is ita.de cad.tol.ſj ꝙ trahat᷑ ad bona impu
beris:⁊ ꝙ hẽat locũ poſt aditã hẽditatẽ ẽ h̊ ſingulare pꝛo
pter vnionẽ quã hʒ cũ ſubſtitutiõe pupillari. Diẽ tñ gl. ⁊
bñ ꝙ illud ẽ verũ cũ alij iure ſubſtitutiõis admitti nõpñt:
qꝛ nõ erãt vel erãt excluſi.nã ſi eẽt ius ſubſtitutiõis pᷣteri
iuri accreſ.alle.gl.de he.⁊ fal.S.ſi vo.de vul.⁊ pup.l.qꝗ hẽ
bat. meli ꝓbat᷑ i.l.ij.S.ſi duojde bo.poſ.mta. Op.
de.l. ſi ex płrib.iĩ i.de ſuis ⁊ legit. So.gl.ibi ĩ vulgari h ĩ
pupillari.Certe hᷣ nõ loquu ĩ ſpe ſoſtitutiõis puplaris vt
dixi ĩmo tñ iure accreſcẽdi.Alij ꝙ ſu fuit ſubſtitut ibi ex
neus nec h̊ plʒ. nã tex.dic h̊ ꝙ ſſtitutũ obligat aditio nõ
ꝙ ſuꝰ fuerit. Alij dicũt ꝙ hᷣ erat ſubſtitut q adiuit ĩ parte
iq erat ĩſtitut:ſʒ ibi ſubſtitutꝰ. ſᷣ iſta ſo.nõẽ bona.pᷣ qꝛ cõ/
tra tex.l.j.cðo õ.l.ſqj ſi plres.de vul.⁊ pu. vbi hẽs iſtitutꝰ
nõ trãſmittit ius pupillaris ſubſtitutiois.Dic ergo ꝙ ibi
iĩ iure ſubſtitutiõis:h ĩ iure accreſ.qdð trãſmittit:⁊ ſic cõcoꝛ
dat cũ.l. ¶ Op. de.l.totiẽs.j.e.ſo.vt ibi Querit an
Hh.l.locũ hẽat ſiue pupillus adiuit ſiue nõ: Gl.i fi.dicit nõ
curadũ de h. Siũ no.i.l.totiẽs.je.⁊.C.de ca.tol..ſinaũt

ſub ↄditiõe.⁊ illud vꝛ vius. Si.n.pupillus nõ adiuiſſet pꝛ
nã hẽditatẽ ius accreſcẽdinõ eẽt vnitũ cũ pu.ſubſti.ĩmo
diuerſa reſpicerẽt:qꝛ ius accre.hẽditatẽ pꝛnã ius ſubſtitu/
tiõis hẽditatẽ pupillarẽ. Sʒ tũc iſtat᷑ qꝛ rõ tex.ẽ vnifſoꝛmis
ſiue pupillus adiuit ſiue nõ. cũ.n.ſubſtitut adit pꝛnã ẽ obli
gatꝰ hae pupillarẽ ſiue pupillus adiuit ſiue nõ ⁊ ita loquũ
pma gl. poſita ⁊ bñ:ergo iſta obligatio ad hẽdẽ trãſibit
MNñ.q ſᷣſtitutio nõ eẽt vnita cũ iure accreſcẽdi nõ tranſi
ret ad hẽdẽ:q; ẽ ꝑſonalis obligatio:ſʒ qñ ẽ vnita cũ iure ac
creſcẽdi:tũc trãſit ad hẽdeʒ:qꝛ ius accreſcẽdi nõ extinguit
cũ ꝑſona:⁊ h ẽ qð dicit tex.h̊ piũgi eã pꝛne hẽdita.x ex h
ꝙ ponimꝰpᷣ pupillũ adiuiſſe apparet ꝙ nõ põt ſuccedi ex
vulgari tacita vel exp̃ſſa:nõ habent h̊ alia.
liñ Inſtitut ꝗ adit ab ĩteſtato vĩ repudia
1 J . re ex teſt: ⁊ facit locũ ſubſtituto. h. d.
AEOp. ꝙ nõ ſit neceſſe ꝙ ꝓbet ꝙ fuit ſane men/
tis cũ pᷣſumat᷑ niſi ꝓbet᷑ ꝛiũ:vt.l.nec codicillos.C. de codi.
So.gl.ꝙ ꝓbat᷑ eoipſo ꝙ giũ nõ ꝓbat.¶ Op.de.l.nec
is. S. hẽs. S. e. . l. mr. de ĩof. te. So.gl. h ſciebat ſibi hẽdita
tẽ eẽ delatã:als ſec vt ĩ ↄꝛijs:iſta ẽ vera.⁊ ſi dicas imo igno
rabat q; putabat mr̃em demẽtẽ fuiſſe vt d i tex. Rñ.pᷣſũ
ptio ẽ ꝙ ſciuerit vitatẽ eo ꝙ filiꝰ:vt.l.octaui.vñ cog.vñ il
lis ſuis vᷣbis ꝗb dixit pꝛem demẽtẽ nõ credit: ſ ſi vere er/
raret ĩ fcõ credẽs eũ demẽtẽ fuiſſe tũc repudiaſſe nõ v vt h
T 3ꝛijs.Alij dicũt ꝙ h errabat ĩ iure:q̃ ſo.nõ ẽ vera P tex.ꝗ
dic tanq; pꝛ demẽs fuerit.vñ expᷣſſe loquu ꝙ ĩ fcᷓ errabat
nõ ĩ iure.ꝗd aũt ſi ĩ iure errabat:dicã i.l.clodius.j.e.non
. habetis hic alia. L
— mino?. doꝛtio abſtinẽtis ſe p reſtõneʒ
4 Inõ accreſcit cohẽdi ĩuito.h.d. ¶ Op.S.e.l.cum
heredi.Dic vtibi.

. tiſtius. Qui iplet ↄditionẽ nõ vẽ adi/

re niſi exp̃ſſe h̊ aio fecerit.h.d. ¶ Op. de.l.iam
de hẽ. iſti. So. diſtingue vt ibi ⁊. l.j.F. ſi parendi.
. de ndi.ob cau.⁊.l.ſiqs ita.de ↄdi.⁊ de. ¶ Op.ꝙ nõ va
leat iſta ↄditio ſi iurauerit:vt.l.qᷓ ſub ↄditiõe de ↄdi inſti.
So.vt gl.qꝛ ibi de iuramẽto de futuro h̊ de pᷣterito. ⁊ ðe
h habuiſtis i.l.ſiqs ita.j.de ↄdi.⁊ de.⁊ de cõdi.ob cau.l.j.
⁊.l.iã dubitari.s.de hẽ.iſti. Querit Di.an ille g agit q̃
rela ĩ effectu videat᷑ eẽ heres eoipſo ꝙ obtinet:Gl.foꝛmat
iſtã. q.ĩ.I. quẽadmodũ.S. de ĩoſ.teſ.dicã in.l.cũ qdã.
Si dñs ſerui mutat᷑:nouus iuſſus.re

Si ſeruus. quiritur.h.d.

IrRar, Furioſus nõ acgrit volũtate ſua ſʒ vo
In libꝛis. lũtate.l. vel alterius cũ iuſſu curatoꝛis.
¶VQp. de. l. cñ hẽs inſtitut. S. e. So.ſi filius adit ſua ſpõ
te ſine iuſſu curatoꝛis acꝗrat ſibi nõ pꝛi:ſi cũ iuſſu curato/

is:tũc sequifle Par yt hic tene mẽti.
Seru plriũ põt partẽ vni acꝗrẽ
H Eruus. an ſibi ſi fuerit manumiſſus
p. ö. C Op. ꝙ adeũdo partẽ vr adire totũ ab initio ꝛvt. l.
j.⁊.ij.S.e.So.iuriſcõſult ſoluit .l.lci ſolus ſuus.j.e.
„Seru plriũ põt oib neceſſa/
ſeruus. riexiſtẽ.h.d. ¶ Op.ſᷣuus cõ
—— munis nõ põt iſtitui hẽs neceſſar ab vno ex do
( „— — — — ,„ 1..—
mnmlnis: vt.l. ʒ ſi ſõ ↄditiõe.S.Fuũ cõem..de hẽ.iſti.⁊ ĩſti.de
dona.F. f. So. Fm iura ·ff debetis ĩtelligẽ ꝙ oẽs dñi ſit de/
ceſſerũt:vt.l.duo ſocij.de hẽ.ĩſti.vel oium bẽditas ꝑuenit
ad vni.hodie aũt ꝓcedit ſine dubio ꝙ põt ſuus cõis inſti
tui ab vno ex ſocijs:vt.l.j. C. de cõi ſer.manumil.
S ruuns Ex ↄiũctione legali ĩ hẽditate lo
E e ẽ iuri accreſcẽdi.h.d.⁊ ẽ nõbilis.l.
in legato ꝓpꝛietatis:ſec i vſufructu:idẽ in glo.vi
de eã: ⁊ vide qð dicã i.l.pxi. ¶ Op. de. l. ? ꝓ culo de le.
ij. vbi nõ ẽ locꝰ iuri accreſcẽdi. So.id ĩ legato ſcdo hic in
hẽditate.⁊ eſt rõ ne ꝗs decedat/p parte teſta tꝰ:qð ĩ legat
ceſſat.⁊ vide qð ꝑ me nõ ĩ.d.l.⁊ ꝓculo. ¶. Sʒ h̊ opp.de

l.j.F. j. . de vſufr. accte. So illud ẽ verũ ĩ vſufructu aliud ĩ
legato ꝓpꝛietatis.⁊ tene mẽtiiſtã glo.⁊ no.⁊ ſigna eam.
4 Seruplium

WVm ſolus ſeruns. põt ſeparatĩ

A agire ꝓpt ſeparationẽ q̃ a.l.ĩducit᷑ lʒ nõ a teſtã/
te. h. d.p h̊ apparet ſolutũ ↄꝛiũ qdð feciĩ.l.Fuus duoꝝ.ð.e.
¶ Quero hẽs iſtitut iſolidũ deceſſit ĩfra annũ:⁊ trãſmi/
ſit ius deliberãdi ad plłres hẽdes: vtrũ hẽbũt neceſſe oẽs
adire ſil an potit qlibet ſeparati: Certe poterit ꝗlibet ſe/
paratiĩ vt h.lʒ.n.ĩ ꝑpſona moꝛiẽtis id ius nõ eẽt diuiſũ tñ in
ꝑſona hẽdis ꝑ.l.diuidit ſicut cetera iura hẽditaria:⁊ pote
rũt ſeparati adire vtilitatis cauſa ne alteri ſeſtinãtia alte
ri noceat:vt h̊ ⁊.l.legatarſ.in pᷣn..ti.j.⁊ alijs poſtea repu
diãtibvel excluſis erit locus iuri accreſcẽdi in hereditate
yt. S.eo.l.pꝛoxima.
— ISegquẽtes in gradu nõ admittũ
(OQ Mäãdin. tur niſi pᷣmis excluſis:iõ pᷣmis ſta
tuit᷑ tpᷣs ad adeũdũ vltra qð nõ audiuntur.h.d.
CNo.qꝙ q;diu ẽ loc gradui pᷣcedẽti nõ venit ad ſequẽtẽ
CItẽ no.ꝙ trãſactio tꝑe hẽditatis habet ꝓ repudiata
COp. de.l. f. ex de vul.⁊ pu.So.vt ibi:qꝛ ibi ẽ locĩ poꝛ
tione repudiata. ¶ Op. de.l.ſigs ita. S.de hẽ.iſti.nõ ẽ g
vt ibi pʒ. Op.de.l.ait pᷣtoꝛ.S.ſʒ qð papinianꝰ.S.de mi
no.So.gl.no.qdiu ĩſtitut põt admitti de iure cõi nec eſt
locꝰ ſubſt tuto:ſecſi de iure ſpaliꝑ reſtõnẽvt ibi.Idẽ ſi re
ſtitutio ↄcederet᷑ ipſo iure ſine remedio p̃toꝛis viui: vt.l.ſi.
C. de repu.hẽ.⁊ ibi nõ. ¶ Op.⁊ v ꝙ iſtitut' ⁊ ſubſtituiꝰ
ↄcurrũt:vt.l.ſi pꝛfa.teſtõ.v.de hẽ.iĩſti.⁊ ĩſti.de vul.⁊ pu.ſbᷣ
ſti S. i.in ſi. fallit ibi ꝓpt᷑ repugnatiã iuris ⁊ rõnis.⁊ ẽ idẽ
caſus ĩ.l.cũ ꝓponas.C. de hẽ.iſti.⁊ ẽ al caſus i.l.ſi libert
pꝛono.j.de bo.li.⁊ põt addi tertſ ꝙ id qð dꝛ ĩ pꝛono idẽ
dicat ĩ filio:⁊ dixi ĩ.l.ꝓ hẽde.S.papinianꝰ.s.e.¶ Venio
ad vltimã gl.⁊ op.q nõ adiuit infra terminũ vel repudiat
v adire:vt.C.xe.l.ſi.S.ſui aũt h.⁊.S.ſiquis non temerario.
So.õ.l.hodie coꝛigit᷑ ꝑ ulã ſᷣm Aʒo.⁊ Bug.Alij dicũt ⁊
iſta ẽ vera ⁊ nõbilis:ꝙ i illa ſtatui fmin ad iſtãtiã credi/
toꝝ h̊ ſubſtituti qð ꝑpetuo tene mẽti.iſtam tenẽt doc.ibi⁊
bñ.rõ q;ꝛ ↄtumacia ſemꝑ ĩterpᷣtat ĩid qð ↄtumaci ẽ deteri
⁊ aduerſario vtili:vt.l.de etate.S.qꝗ tacuit.S.de ĩter.acqj.
vñ qñ ſtatuit tmin ad ĩſtãtiã creditoꝝ itereſt creditoꝛũ vt
hẽat᷑ ꝓ adeũte vt hẽant quẽ ↄueniãt:ſʒ q ſtatuit ad iſtãti
am ſubſtituti itereſt ei ꝙ babeat ꝓ repudiãte:vt ſic poſſit
adire:ita loꝗtur h:⁊ hoc viſſimũ ĩ hẽde ĩſt tuto pure:ſed ſi
ſub cõditione ptãtiua ⁊ ei eẽt ſtatu᷑ tmin ad ↄditionẽ im/
plẽdã ⁊ ad adeüdũ nec adipleuit nõ hi ꝓ adeũte:qꝛ nõ po
teſt cũ nõ ſit ĩpleta ↄditio:vt.l.ſiqs ĩſtituat.i hᷣn.de hẽ.iſti.
⁊ ĩ.l.ſi ßuꝰ.de bo.auc.iu.po.⁊ dixi i.l.ſiqs ſu de iure deli.
Itẽ h̊ vera ĩ hẽde ꝗ põt adire de iure ciuili: ſʒ in eo ꝗ non
põt alr ſuccedẽ niſi ꝑpta.ſec q; ibi regrit expᷣſſio vboꝝ co
rã iudice:vt.C.ꝗ admit.ad bo.poſ.poſ.l.fi. Itẽ ex eo ꝙ di
cit ad ĩſtãtiã creditoꝝ tc̃.⁊itelligas pꝛacticã hui.l.ꝙ h̊ hʒ
ſacẽ iudex ad petitionẽ ei cuiitereſt.⁊ aduerte q; v ꝙ iu
dex nõ poſſit ſtatuẽ minoꝛẽ tminũ cẽtũ dierũ:vt.l.j.⁊.ij..
de iure deli.⁊ ibi de h̊ dẽ. In caſu tñ ſufficiũt tres mẽſes:vt
l. fi. S.j.de iure deli. Quero ꝗ ſũt iſti ꝗ pñt h petẽ vt tpᷣs
ſtatuat: Rñ.ſu bſtituti creditoꝛes filõ ꝗq ſpat mouẽ.q.ĩoffi
cioſi vt ĩ gl.magna. ¶ Quero quõ ſtatuit h minꝰ ſbſti
tuto:? Rñ.gl.ꝙ tmin ſubſtituti ĩcipit ſinito tꝑe ĩſtituti.vi
de gl.⁊ no.ꝙ lʒ dicat.C. de dila.l.ſiue pars.q; pẽdẽte dila
tiõe offm iudicis congeſcat:ĩterĩ tñ potit dari dilatio q̃ in
cipit poſt illã finitã qð no. ¶Di.iſtũ v.is aũt.ĩduẽ ad.qʒ.
ſi tres fuerũt electi ptãtes vni tre vn poſt aliũ ⁊ ſcdᷣus de
cedat deliberãte pᷣ ꝙ admittaĩtto: ar..j.de ↄdi.⁊ de.l.pꝛ
ita diẽ ipſe. hãc.qltãgit Ci.i.l.poſt aditã.C.de ipu.⁊ ali.
ßſti. ſac qð dicã i.l.ſo hac.j.de ↄdi.⁊ de.¶Quũo iu pᷣdi
cta.teſtõꝛ ſiliũ hẽdẽ iſtituit ⁊ ei pupillarit᷑ ſõſtituit titiuʒ:⁊
qñcũq; deceſſerit titi ſine livis ei ſᷣſtituit ſepꝛoniũ:otingit

De acqui. bere.

ꝙ tit aut pupillus moꝛtnu eſt:demũ moꝛiẽ pupillus:q̃ro
an ſẽpꝛoni ei poſſit ſuccedẽ ex vigoꝛe pupillaris ſubſtitu⸗-
tiõis? Et h ẽ caſus ꝙ ſic:qð ibi clarapparebit rũdẽdo õ
rijs. Cõtra pᷣdicta fac̃.l.ſi mr.S.j.de vul.⁊ pu.⁊ ibi no ſed
rñde vt ibi.Itẽ fac ö:qꝛ ſẽpꝛoni ſpᷣſtitut fuit titio nõ pu/
pillo.ſj rũſio apparet ꝑ hãc.l.qꝛ gradu ᷣ ſſtitutiõis pem
pto admittit ſequẽs. Itẽ fac q iſte ſᷣſtitut fuit titio q erat
e᷑ne :g ĩ eiꝰ ꝑſona ſuit ſpᷣſtitutio ſideicõmiſſaria:⁊ ſic pu/
pillus nõ põt ſuccedẽ directo. Rñ. titio iſte ſſtitutfuit cõ
pẽdioſe q̃ ↄtinet vulgarẽ:vt dixi ĩ.l.cẽturio.vx &̊ dictꝰtiti
pupillarit᷑ ſſtitut:⁊ cũ tithẽs nõ erit ſepꝛoniũ ſoſtituo:⁊
vẽ ſcðs gradus ſpᷣſtõnis:vt.l.pꝛ.de vul.⁊ pu.qꝗ ſcðs g̃dus
qͥ ad titiũ ẽ vulgaris qͥ ad pupillũ ẽ pupillar.ſʒ ſi pᷣ fuiſſet
directa pupillaris:ſcðᷣa mere fideicõmiſſaria: tẽ ⁊ nõ poſ
ſet hꝛe locũ niſi ex ſᷣſtõne adeat᷑ hẽditas: vt.l.apud iul.S.
idẽ iul.ad tre.⁊.l.ita tñ.S.q ſuſpectũ. e.ti.ſʒ ſi pᷣma eẽt me
re ſideicõmiſſaria ⁊ ſcða idẽ:tũc lʒ pᷣmũ ſideicõmiſſũ deſici
at remanet apud heredẽ cũ giere or⸗ ſic debet ſcoo:vt
— l.j.S.pꝛo ſco.de ca.tol.
. 11 pluriũ. Bie ſuccedat᷑ de iure ciuiſi
ſiue de iure p̃toꝛio ſcripti pᷣcedunt legitimos:⁊ ſi
ↄditio ſit adiecta:⁊ ĩterĩ nõ põt repudiari niſi coꝛã iudice.
h. d. Op. gl.ad ſi. l. de.l. is põt.⁊.l.is ꝗ.S.j.S.e. Sol.hᷣ
coꝛã iudice repudiauit.ita nõ.h̊ ⁊ ĩ ↄꝛijs ⁊ i.l.j.de cu.bo.
dã.vel dic ꝙ ̊ extiterat ↄditio.pᷣma ſol.ẽ magis nõbil.
— ſe ru 1 Seruũ alienũ ab boſtib redem
e ptũ põt gꝗs ſibi neceſſariũ hẽdẽ fa

— —

— cere:ſʒ dño pᷣ eſtimatio debet᷑.h.d.hᷣ ẽ gl.q̃ ponü
q̃liter iſte redẽptus teneat᷑ ⁊ cui ⁊ ad qd. .
Põot gꝗs ꝓ parte tpis eẽ ne/

0 Sigs bac lege. ceſſar ⁊ ꝓ parte volũtarius

h. d. vide ꝓ hb qð no a iſd her oe here. inſti.
e BQui admouet aligꝗs ex hẽditate an
MDꝛeto 2 ait. teq; abſtineat maſe fide ꝑdit bñſici
um abſtinẽdi:ſecſi poſt abſtẽtionẽ.h.d.vſq; ad ſi.⁊ pᷣ po/
nunt᷑ vba edicti.?ᷣ iuriſcõ.ponit caſũ ĩ edicto.ʒꝰ ĩcipit ex/
poſitionẽ.⁊t ibi ſiqs ᷣuꝰ.ʒꝰ ibi nõ dixit. Pꝛo h̊ ꝙ diẽ ſiqs
ſuꝰ apparet expõ illoꝝ vboꝝ eũ eãue poſitoꝝ ĩ edicto.naʒ
ſumit eũ.ſ.ſuũ vt h̊ vides.vide tex.nõ dixit h exponit verba
edicti factũ fuerit c. ¶ No.ex h̊ vᷣbo ꝙ qñ vᷣba ſcripta in
ꝑ ſonã vt ſiꝗs occiderit:ſiqs ꝑcuſſerit:ſiqs furat ſuerit ⁊ ſi
milia nõ poꝛꝛigunt᷑ im ꝓpꝛiã ſigniſicationẽ ad eũ ꝗ fieri fe
cit:ſʒ qũ vba ſũt ſcripta ĩ rẽ:hͥ ẽ gnãlit᷑ ſeu imꝑſonalr vt ſi h
factũ fuerit ⁊ ſilia nõ dic ꝑ quẽ:⁊ tũc ex ꝓpꝛia ſignincatiõe
poꝛigunt ad ſieri faciẽtẽ de q ꝑ Ja.de are.i.l.aut ꝗ alr.ĩ
fi.j. qdð vi aut clã.⁊.l.hᷣ vᷣbaj.de adul.dixi plene ĩ.l.nõ ſo/
lũ.S.ſi madato.⁊. S. ꝓculus.j.de iniurl. ¶ Dic tex.ait p⸗
toꝛ.h̊ exponit vᷣbũ exhẽdare.No.ꝙ dictio ꝗd viñcat᷑ ĩ q̃li
bet particula rei:iõ gl.q̃ ẽ i.l.j.S.i.de op.no.nũ.dũ tex.dic
qd opis exponii ꝗd.i.qð:q; ꝑſectũ opreqrit:q̃ſi dicat qd
viſcat᷑ ĩ q̃libet particula:⁊ tex.dic h. Sicit tex.admonẽ.hᷣ
exponit vbũ admonẽ.¶ Op.gl.⁊ vĩ ꝙ talis erroꝛ nõ ex/
cuſet eũ:vt.l.eũ ꝗ.S.ſi iniuria.de iniur.⁊.l.j.S.de legi.Di.
diẽ dic vt nõ.i.d.l.eũ q.ĩ f.vel dic tu ſpale in aditiõe hẽdi/
tatis q̃ ↄſiſtit in ſolo aio:vt.l.p hẽde.S.j.ſᷣm Di.tu dicas
ꝙ ĩ. l. eũ ꝗ aius erat delinquẽdi:⁊ iõ punii ſi aliũ offendit
quẽ crediderit:pᷣ vo nõ erat aius delinquẽdi.Ad.l.j.de le
gi. dic ꝙ poſito ꝙ illa ignoꝛaãtia dʒ puniri:h̊ tñ nõ dʒ pu/
niritãta pena vt ꝑdat bñſiciũ abſtinẽdi.
Ho ex h.S.ꝙ. ll.q̃ ꝓpft delictũ pꝛi/

¶ Mec nerba. uãt aliquẽ aliq bñſicio obtinẽdo nõ

hñt locũ poſt bñſiciũ iã obtẽtum:qð põt ad multa facere.
¶OOp. de.l. f. C. de repu. hẽ. So.ſateoꝛ ꝙ ſpõte ꝗ ſel ab
ſtinuit põt adire ad hẽditatẽ ſ delinquẽdo nõ vꝛ ad eã re
dire:facit.l.ſigs eᷣneus..e.⁊ ibi vide rõnem.
V 1 Finita cauſa dilationis ſi
Igs heres . nitur dilatio.hoc dicit. ⁊ ẽ

— —

—

— — —

o
t⸗
5
ſd

/

—

Be acqui.here.

4—

bona.l.per quã dixi iã pluries de ſacto ſi index dat alicui
terminũ triũ dierũ ad rñdẽdum poſitionibus ⁊ ille rñdet
pᷣ die ꝙ amodo iudicis officiũ põt ꝓcedere ſicut ſi illa di/
latio eſſet ſinita nec illũ vltimũ diẽ expectare dʒ:vt h̊ ⁊.l.a
filia. S.fi.j.ad tre. Op. de.l.ĩ illa ſtipłone ſi calẽdis.⁊.l.
iĩſulã.j.de v.ob.⁊.S.ſiqs cau.l.ſi eũ.S.j. So.̊ loqꝗt ĩ hẽdita
tibꝰĩ ꝗbꝰ ſolã nõ ĩpedit aditionẽ.⁊ vide gl.dic ad illa pᷣia
yvt ſegtur ĩ ſe. ꝛio.ip h̊ vide glo.in.l.iij.⁊.iiij.ð.de ↄdi.ĩſti.
dicit gl.in.l.inſulã.ſʒ in illis nõ erat ſinita cauſa ðilatiõis
oĩno:vt ibi patet ſicut in .dera o.⸗ .
= OQð gs facit vt fil nõ
gs nõ quaſi. ꝛnziducit imir

tionẽ. h.d.puto etiã ꝙ ſi dixit q̃ſi hẽs ſimpli ꝙ in

(16 ligat᷑ vt ſilſᷣm ea q habuiſtis ĩ.l.ꝓ hẽde.S.qd tñ.s.e.⁊

i.l.ſi pꝛoni.ĩ pᷣn.j.ad tre.⁊ ſaciũt iſta.an ſilo videat hẽs te
nẽdo feuda ⁊ emphitheoſim: Et h̊ vẽ ꝙ nõ ſunt heredita
tria vt dixi in.l.ſi pꝛoni.in Eual. V
Cõditio dãdi ĩplet᷑ ſi da
3 . i putat ſe. ius:ſecſ minꝰ. h. d. In
ducit Di.l.pᷣcedẽtẽ ꝙ ſilꝰ petẽdo iuramẽtũ ſidelitatis nõ
vi ſe ĩmiſcẽ: cũ illud ꝑtineat ad ſilios vt ſilios nõ vt hẽdes.
Igdẽ dico ſi petẽt poſſeſſiones emphitheoticas:q̃ ex ſoꝛma
pactoꝝ debẽt venire ad ſilios vt ad filios:de quo ꝑ Di.in
l.ſi pꝛoni.ĩ pᷣn. ad tre.dixi ĩ.l.vt iuriſiurãdi.S.ſi libi.de op.
li. Op.de.l.cui füdus ĩ pᷣn.j.de ↄdi.⁊ de.Sol.ibi erat
adiecta oditio płribꝰ h̊ vni. Op.de.l.ſiqs exne. S.ſciẽ
dũ.s.e. So.ibi eſt cauſa cng diuerſa. ſſua
— Liber putãs ſe ſeruũ iuſſu a
¶ Quni bona fide. terius adeũdo nõ obligaĩ ſe

cus ſi ſua ſponte.h.d.cũ.S.ſe.qui incipit de eo ccẽ̃.

—

COOp. S. px. §. So. habuiſtis ĩ. d. l. q ĩ alie
Me eo. S'Shr 3

na.S.j.ð. e. ⁊ ſiqdẽ ille ꝗ adiuit ſuit ei ppo
ſiti vt oĩno vellet eẽ hẽs:ſi vel ſibi vel alij acqrat adeundo
effici hẽs. Sʒ ſi dubitat an voluerit eẽ hẽs:⁊ tũc aut adit
iuſſu alteri ⁊ nõ pᷣſumit acqrere ſibi:vt.S.ꝓxi.S. Aut ſine
iuſſu adit:⁊ tũc vꝛ velle eẽ hes ⁊ ſibi acqꝗrere:⁊ hᷣ idẽ vidiſtis
. in fi.in.d.l.ꝗ in aliena.S.j.S.e.
* ſemiſſe. Qui aaliut ex parte ie
cũ deſerret hẽditas: ꝓ maioꝛi obligabii:ſi eierat
d. Op. de. l. ex aſſe. . e. So · gl. ibi ſcinit ſe
iſtitutũ ĩ totũ h̊ ignoꝛauit. Op. de.l.ſiqs mibi bona.S.
ex aſſe.S.e. So.gl.ꝙ ibi ĩ iubẽte hᷣĩ adeũte.h̊ nõ plʒ Di.qꝛ
qᷓ;tũ ad h̊ iubẽs dʒ eẽ cert:vt.l.pꝛ.iĩ pᷣn.j.e.vñ ſolue vt ſe/
quẽs pᷣꝛiũ. ¶ Op.de.l.ſigs exneꝰ. S.ſciẽdũ.ð.e.C.l.ill.s.
ſi pars hẽ.pe.Dic aut ſciebat ſe ĩſtitutũ ĩ parte maioꝛi ⁊
hẽs ĩ totũ:vt.l.j.⁊.ij.⁊.l.ex aſſe.s.e.aut ignoꝛabat ⁊ tẽ aut
erat ei ꝓpoſiti ꝙ volebat oĩno eẽ hẽs /p q̃cũq; parte:⁊ tẽ
hẽs erit ſine dubio.aut erat ei ꝓpoſiti ꝙ volebat eẽ hẽs ꝓ
maioꝛi ⁊ nõ erit vt h.aut dubitabat:⁊ tũc aut ẽ ſibi vtile ꝙ
ſit hẽs ꝓ maioꝛi:⁊ ex h̊ ſit eð ↄditio melioꝛ:⁊ pᷣſumit ꝙ vo
luerit eẽ hẽs ĩ totũ.aut h̊ ſit deterioꝛ elↄditiot tẽ ſecꝰ:vt.l.
ſigqs mihi bona.S.ꝙ ſi ex parte..e.Aut dubitabat᷑ vtruʒ
ſit ei vtile aut nõ:⁊ tũc itelligo ꝙ ſi erit hẽs ꝓ maioꝛi par/
te voluerit eẽ als ſecus:vt.d.S.qð ſi 2 parte. .
uocũq; iure adit poꝛ
J tu ex parte.iio alia abo acgri ſine

noua aditiõe acqꝗrit. Itẽ ꝗ ex ĩſtitutiõe repudiat

partẽ nõ põt ĩ alia parte ex ſõſtitutiõe ſuccedẽ:⁊ repudia

tã iure accreſcẽdi bẽbit.h.d.⁊ ẽ foꝛi.l.diuide.pᷣ ponit vnã
q.qñ ꝗs adiuit ex ſubſtitutiõe:⁊ poſtea extat ↄditio ĩſtitu
tionis:⁊ ad illã rñdit.⁊* qñ repudiauit ex ĩſtitutiõe ⁊ po/
ſtea vult adire ex ſubſtitutione:æ ad illã nõ rñdit.ʒꝰ rñdet
cuidã.q.ꝑ quã apparet ſo.pᷣcedenꝶ.2v ibi itẽ ſi tu.ʒ ibi rñ
di nõ dubito. Dic tex. omiſeris aditionẽ:deĩde repudiauit
titi cohẽs cui fuiſti ſubſtitut:⁊ adiuit aliꝰ cohẽs.Di.dicit
ꝙĩ tex.titiane partis detminat vbũ ſub ↄditiõe: q̃ſi dicat
adeũdo cx ſubſtitutiõe partis titiane:h ẽ ex ſubſtitutiõe ſa

cta ĩ parte titij. Diẽ tex.partẽ tue partis titio cohẽdi iure
accreſcẽdi delatã. Nñ.ꝙ ſic:vt pʒ ex ſequẽtib. Diẽ tex.in
ea ĩſtituti eidẽq; ſubſtituti.dicẽ̃ tex.vẽdicare:h̊ ẽ dicẽ ĩ ptãte
mea ẽ hẽe ex ſpᷣſtitutione ⁊ repudiare ex ĩſtitutione ⁊ econ
tra.Di.ꝓ declaratiõe.l.reuoco ĩ dubiũ caſũ ĩ pᷣma parte
gl. legit duob modis.pᷣi duobiſtituꝶ ſ.ſeiꝰ ĩ duab vncijs
ſub oditiõe ⁊ titᷣ pure ĩ decẽ ⁊ ſei titio ſubſtitut ⁊ H̊ ĩ pᷣma
gl. iſtã tʒ gl.q̃ mihbi nõ plʒ.nã ſi eẽnt duo tm̃ ĩſtituti ſtatim
cũ ſeiꝰ adiuit ex ſubſtitutiõe eẽt hẽs in totũ nec expectaret᷑
ↄditiõis euẽt:vt.l.cũ hẽs ĩ ſi..e.ſʒ tex.h̊ inuit ↄditionem
expectãdã ergo ⁊c̃.niſi ſuſtinẽdo dicerem vt dixi ĩ.l.ꝗ ex
duabꝰ.ĩp̃n. S.e. AVñ alij antiqꝗ legebãt ĩ trib ĩſtitu..x h łc.
ponit᷑ ĩ gl.ſuꝑ vᷣbo adire.quã vide.iſtud plʒ q; eẽnt tres in
ſtituti:⁊ tũc ẽ neceſſe ꝙ expectei ↄditiõis euẽtꝰſaltẽ ꝓ dimi
dia:vt.l.liber hõ.S.ſi ita.S.de hẽ.iſti tñ tenẽdo hãc lec.plʒ
vt exponamꝰtex.vt fiat mutatio ꝑſonarũ.ſ.de me.i.a te ⁊
mihi.i.tibi:tñ ab illa lec.gl.recedit dicẽs ꝙ iſte caſus ẽ ĩ..
pxi.ſʒ nõ ẽ verũ.ille.n.differt ab iſto qꝛ ĩpᷣ repudiauit par
tẽ ſuã poſtea adiuit ex ſpᷣſtitutiõe:h̊ pᷣ ex ſpſtitutiõe adiuit.
Venio ad ſcõm caſũ:⁊ h.S.variai duob modis.̊ ꝙ eſ
ſet duo iſtituti:qdð gl.nõ plʒ:⁊ merito qꝛ tũc hẽret totũ ille
adiẽs ex ſubſtitutione:dicẽ ergo ꝙ erãt tres ĩſtituti vt apo
ſtillaui legẽdo lr̃am. ¶ Sʒ qro qd iuris de hac.q.cũ non
rñdeat᷑ ad eã: Rñ.rñſio colligit ex ſequẽti rñſo:q; lʒ repu/
diauit partẽ ſuã tñ adeũdo ex ſubſtitutione hẽbit iure ac
creſ.partẽ illiꝰ partis vel totã ſi duo eẽnt iſtituti. Op.
ad pn. de.l.ſi ſolus.j.eo. So.iſta.l.illam ⁊ ſimiles gloſat.
¶ AQp. de.l.ſiẽ. C. de repu.hẽ. vbiꝗ ſel repudiauit nõ põt
iterũ adire. So.fateoꝛ eodẽ iure ſʒ alio iure ſic vt h T.l.ſi.
S..de vul.⁊ pu. Aenio ad tertiã ⁊ vltimã partẽ:⁊ dẽ h
ꝙ poſſũ vnã ĩſtitutionẽ adire ⁊ aliã repudiare. ¶ Op.de
l.qdã eulogio.C. e. ⁊.S.e.l.ij. So.aditione partis ꝗs hʒ to
tũ niſi pus repudiauerit aliã partẽ: tũc enĩ adeũdo aliam
partẽ de parte repudiata nõ hʒ:niſi q̃tenus ei accreſcit ita
loꝗtur h̊. Sʒ õ h ẽ in ptãte ſua hẽre iure accreſcẽdi vel
iure iſtitutionis õ.l.ſiqs heres.in pᷣn.s.e.So.vt ibi dixi:⁊
ꝓbaĩ᷑ ꝑ hãc.l.ſigs.⁊ incipit ab aditione partis aliã par/
tẽ eo iure quo ſibi delata eſt in teſtõ cogi hẽre:vt hac.l.in
pᷣn. etiã iuitꝰ:vt.d.l.ſiqs heres.Sʒ ſiqs icipiat a repudia

tione poſtea adeũdo partẽ poterit illã hẽre iure accreſcẽ/

di:⁊ h̊ ẽ qʒ in ſi.hᷣ dẽ ꝙ põt hẽre vel ex iure reſtitutiõis vel
iure accreſcẽdi. ¶ Altimo no.ꝙ gerũdiũ ſi reſpicit vᷣbuʒ
vel participiũ futur: tꝑis iducit ↄditionẽ:vt h̊ qñ ex ſubſti
tutione adeũdo ⁊c̃.⁊ glo.exponit adeũdo.i.ſi a diuerſis:
ſz ſi gerũdiũ reſpicit bpũ vel participiũ pñtis tpis:tũc nõ ĩ/
duceret ↄditionẽ ſʒ magis veniret ad modifcationẽ ſeu q̃li
ſicationẽ actus:vtj.de vi ⁊ vi ar.l.vim facit.
Ar d Qui vult ↄſequẽs vult ⁊ añcedens.
— .. h.d. vel ſic. Ad poſitionẽ ↄſequentis
— ꝗqtur poſitio añcedẽtis. h. d. iſta.l.ꝓcedit ĩ his

q̃ pẽdẽt ex nr̃a mera volũtate:in alijs vo non ꝓcederet:vt

puta ſi ego ꝓduco ſniam ſeqtur de neceſſitate:ergo pceſſe
rũt acta.certe nõ niſi ꝓbe::vt.l.ꝓlatã.C. de ſẽ. Itẽ ſi ꝓbo
ꝙ aliqs ẽ oꝛdinatus ſacerdos ſeqtur de neceſſitate: ergo
alij oꝛdines pceſſerũt. certe nõ: vt. c.ij. ecx de cle. pegri.⁊ ibi
ꝑ Inno. huic.l.ↄcoꝛ.l.ad rẽ.⁊.l.ad legatũ.s.de /pcu.cete/⸗
ra oĩa dic vt in glo.⁊ bene dicit glo.S.ſiqs. So.ille cauſe
ſe compatiuntur: vt.l.nunq;ᷓ. de pua..delic. illa nõ: vt.l. qᷓ
diu.S.eo.ᷣm HDi.

. Aſus rerum cõium adi
Mo fr atres. tionẽ hẽditatis ſocij non

inducit niſi ꝗs vltra fecerit qᷓ; ex neceſſitate cõio
nis facere teneret.h.d.⁊ no.ipſam in caſu ſuo. Quero
quõ cognoſcat᷑ vtrũ ꝗs pluſq; ꝓ parte ſua dñiũ interpo/
ſuerit vt ex h̊ͥ videat adire: Rñdẽt qdã vtputa alienãdo in
ſolidũ tũc vi adire vt h m quoſdã. tu dic q̃dã ſũt qᷓ ꝓ par
te expediri nõ pñt ⁊ tũc de neceſſitate cõionis quis habet

neceſſe illud facẽ iſolidũ: æ eo caſu nõ vẽ adire:niſi eius aĩ

fuerit:vt h̊ ꝓbat᷑ ⁊ in.l.ſi cũ vno.ſi ex noxa.cau.aga.⁊.l.ſi

cões.de neg.gelſ.⁊ fami.her.l.itẽ ſi vnꝰ. S.itẽ ſi bẽdes.qdã

ſũt q pñt expediri ꝓ parte vt exigẽ a debitoꝛe cõi: ⁊ illa ſi
facẽt iſolidũ ĩducerẽt aditionẽ:qꝛ in plus parte ſua dnium

ĩterponit ita loqtur h: ⁊.d.ll.ꝓbãt.¶ Quero aniſta.l.lo
quit᷑ q fr dicit ex illo actu noluiſſe ſe adire hẽditatẽ:quid
ecõtra ſi ipſe vl hẽs ei affermat ſe ex illo actu voluiſſe adi
re ⁊ aduerſari negat qd iuris:? Dicã in.l.gerit.j.e.ti.dicit
gl. l. merito illa ↄcoꝛdat:vt iĩ his q̃ pñt fieri iſolidũ iure cõ/

muniõis ſic fſcã eẽ ĩtelligunt:als ſec’ vt patet ex iaʒ dictis§S

Que nobᷣ acꝗrunt᷑ ꝑ eos ꝗ ſt᷑ ĩ ptã
p Lacet. i nra momẽto nõ reſident penes
eos. h.d. Anũ diẽ iſta.l.ſ.qð dixi in ſũmario ali/
ud pᷣſupponit.ſ.ꝙ qcqd acqrit ſiliꝰ acqꝗrit pꝛi:⁊ tñ h.l.pᷣn/
cipalr nõ diẽ ſʒ Hi.ſʒ/ pbat i.l.i.j.ſiqs a pa.fue.ma.⁊ ad
illð ꝓpꝛie vadũt oĩa ↄꝛia h̊ ſignata. Op. de.l.qð ſi dñs
ʒ.de ↄduiĩde.So.gl.ibiĩ nãli obligatiõe h̊ ĩ ciuili acꝗſitio

ne.Di.h̊ repꝛobat qꝛ ibi nãlis obligatio q̃rit᷑ ꝑ filiũ pꝛi: vt

l.fr a fre.S.de ↄdi.ĩde.ſ̊ attẽde q; gl.ibi ĩter illa fac dꝛiam.

nã nãlis obligatio nõ ita pꝛi acqrit qn remaneat ⁊ apð ſi

liũ:ſʒ ĩ ciuili acqſitiõe ĩ h̊ nil apud filiũ remanet ꝑ hãc.l.ita
diẽ gl. i. d. l. f̃ a fre.ſʒ h ibi repꝛobo.nã nãlis obligatio fa/

ciliꝰ trãſtert qᷓ ciuil:vt.l.ſi ei .ad treb. So.gl.ꝙ ðꝛiũ loq/
tur ĩ obligatiõe nãli:qꝛ ipſe dñs tenet᷑ fuo vel pꝛ ſilio ꝙ ſi
bi nõ q̃rit nec ſibipſi obligari videat.h.d.Hi.h̊ ⁊ gl.ĩ.d.
l. fr a fre.⁊ idẽ Gi.i.l.ſigs ꝓ eo.S.j.j.de ſideiuſ. ¶ Op.j.
de ſo. l.ꝗ hoĩem.S.qdã.Gl.h̊ ⁊ ibi iuoluit ſe ĩ iſto vꝛio.pi/
tas ẽ ꝙ fil ẽ hẽs:⁊ ꝙ actiones ↄfũdunt᷑:⁊ ſic ad pꝛem trãſ
fert hẽditas ꝓut ẽ apud ſiliũ:vt.l. ꝛia.ſʒj hoc totũ expedũ
vno iſtati:ita ꝙ momẽto nõ remaneat apud ſiliũ:ita loq/
tur h. ¶ Op. de le.j.l.cũ filio.Gl.diẽ ſo.vt ibi qꝛ apud ſi/
liũ remanet nudũ nomẽ hẽdis abſq; aliq iure. Op. de

l.:qꝗ hedi.ĩpᷣn.j.de ↄdi.⁊ de.So.gl.ibi vt ſcripto nõ vt h
di. Di.diẽ ibi loꝗtur ĩ his qᷓ ſũt facti h iuris. Mihi vẽ ꝙ q

libet ſo.vitatẽ otineat ⁊ idẽ.nã ibi loꝗtur ĩ cui pſona debe
at ipleri ↄditio qð ẽ facti ĩ quo ĩſpicũ ſolũ pſona ei ꝗ ẽ he
res ſcript:lʒ hẽditatis effect᷑ nõ reſideat in eo:h̊ loꝗtur qͥ
ad alios effect' iuris hẽditarijĩ ꝗbꝰ nõ iſpicim pſonã filij
qꝛ apud eũ nihil remanebat fᷣm iſta iura. Op.C. de vſlu
fru.l.ſi.ĩ fi. Gl.ſol.h:qʒ qꝛ paſſus ẽ difficilis omitto:exami
no.n.plene ĩ.l.ſilio .de ↄdi.⁊ de.¶ Opp.vltimo ꝙ non
oĩa q̃ fil q̃rit pꝛi qᷓrat:vt.l.cũ hẽs.ĩ pᷣn.S.e. So.ſateoꝛ ſᷣm
iſta tꝑa ꝙ G fallit ĩ multis caſibꝰ.nã ex cauſã caſtrẽſeʒ filiꝰ
nõ qᷓrebat pꝛi qñq;.pᷣ qñ q̃rebat illicite:vt.l.qð ſᷣu de acꝗ.
poſ.ſcdðᷣo ĩ dote:vt.l.ij.S.qð ſi ĩ pꝛis.ſo.ma.l.põponi phi/
ladelphꝰ fam.her.iõ fuit fact᷑ ti.de colla.do⁊ de iure an/
tiquo. Itẽ ĩ caſu.l.cũ hẽs.S.e.⁊.l.impatoꝛ.⁊.l.cogi.S.ſi pꝛ.
ad treb.Fm ĩtellectũ Ja.de are. hodie vo ſili q̃rit ibi ex
oĩ cauſa aduẽticia ꝑ ti.C. de bo.q̃ li. ¶ Quero cuipᷣus q̃
rat᷑ vel filio vel pꝛi: Nõ eẽt dubium ꝙ filio ⁊ ex ꝑſona ſilij
pʒi:vt.l.ꝗ liberl.S.h̊ vba.s.de vul.⁊ pu.⁊ idẽ ĩ Fuo vt ibi:⁊
illud v ꝙ ĩ vna ĩſtãtia vadat ad pꝛem eſt magis nõbile qᷓ;
ad aliud:vt vᷣbi gr̃a qñ itras ad camerã obſcurã cũ cande
la:qð ẽ pᷣus vel pᷣus ſecedat obſcuritas ⁊ poſtea lumẽ ve/
niat.vel ecõtra qñ exit tũc lumẽ ⁊ remanet obſcuritas qð
ẽ pᷣus:⁊ vidi quẽdã doc.qꝗ diſputauit:⁊ hoc adduxit in di/
ſputatione.
ſolus. his qᷓ acqrẽ põt ꝗqs ꝑ ſe adi/
— tione partis totũ ꝗrit:ſec ĩ his q̃ qs põt q̃rẽ p ali
uʒ. h. d.⁊ ẽ młtũ magr̃alis ⁊ gloſata młtũ ſufficiẽter. Rõeʒ
hon caſuũ videamꝰqñ qꝗs ẽ iſtitut iſolidũ ſine diſtinctione
partiũ adeũdo ꝓ ea parte totũ acqrit:q;ꝛ nõ põt ſcindẽ:vt
l.i. S. e. qñ ĩſtitut ẽ ex plibꝰ partib ⁊ ĩ nulla hʒ ſubſtitu/
tũ:tũc idẽ vt h.nã illa diuiſio partiũ fcã a teſtõꝛe nõ dẽ hẽ/
ditatẽ diuidẽ: cã oĩa referant᷑ reſpectu vni:ſj magis demõ

ſtratiue ſit: ſ̃ fũdus ꝗ diuidii gr̃a vberioꝛis culture:tñ idẽ

De acqui.here.

füdus remanet:vt.l.gaiF.ſi .ðe le.ij.ſicut videmꝰ in iũlla
mẽſura q̃ vocat᷑ cãna ĩ q̃ ſũt ſigna diuiſiõis:nõtñ diuidunt
vnitatẽ ipſiꝰ:ſʒ q ĩ aliq̃ parte hʒ ſubſtitutũ tũc qꝛ bꝛ reſpe/
ctꝰ ad diuerſas pſonas teſtõꝛ vẽ diuidẽ:tñ agnitiõe partis
totũ agnoſcit illa rõne ne ſtet ĩ pcedẽti ꝑſona reꝑñtata vt
dixii.l.j.⁊.ij.S.e.ĩ ſcdᷣa parte.l.rõ ẽ qꝛ aſſignatiõe pari᷑ nõ
acqrit totũ qꝛ nõ põt.nõ eni pẽdet ex volũtate iubẽtis tm
vel adeũtis tm̃:q̃ rõ tãgit h̊ ĩ vltima gl.⁊ ꝓbat᷑.j.l.ꝓxima.
CEx ſᷣdictis poſſum ſoluẽ vnũ dubiũ:h̊ loquit᷑ qñ ſuus
ẽ ĩiſtituᷣ ex parte pure ⁊ ex parte ſub ↄditiõe:qꝗd ſi ex plu
rib partib eẽt ĩſtitut pure ſu: Certe vnus ẽ dñs nõ vi ꝙ
poſſit ꝓ parte tm̃ adire qꝛ nõ põt diuidẽ cũ teſtõꝛ nõ diui
ſerit referẽdo partes ad vnã ꝑſonã tm̃:nec lex diuidit qñ
ẽ vn oñs ſʒ q ples:vt.l.cũ ſuꝰ.S.e.¶ Venio ad gl.⁊ op.
de.l. liber hõ. S. fi.S.de hẽ.iſti.Gl.nõ ſol.h̊ ĩ pᷣma gl.ſj in
vltima gl.qꝛ ibi hẽditas defert᷑ mihi ꝑ aliũ ex noua diſpõ
ne.ſ. qꝛ hẽdi ̊ ſucceſſi. Op.S.e.l.ſi tu ex parte ĩ fi. Sol.
vt ibi. Op. de.l.cũ hẽditate..e.So.ibi deferuni mihi
płes partes diuerſo iure.ſ.vna ex diſpõne defuncti alia ex
diſpõne legali.i.ex iure accreſcẽdi:h̊ vno iure deferuntur
plures ex diſpõne defũcti tm. Altimo gl. ſũmat hᷣ iſtaʒ
mãm ⁊ glo.⁊ doc.in.l.qdam eulogio.C.e.lʒ nõ plene di/

cam in.l.ſfi.j.e.nõ habetis h̊ alia.
ð,

dẽ.h.d. Op. S.e.l.q pꝛi. So.ibi trãſfert ius
accreſcẽdinõ ius ſubſtitutionis:tũ illud ius hʒ h vt trabat᷑
ad bona ĩpuberis.qð itellige vt dixi ĩ totũ vel in partem.
Itẽ illa.l.dʒ intelligi:qꝛ pupillus adiuit ⁊ ſic cepit eẽ iũcta
hereditas deſũcti ⁊ pupilli:als ſecus.
Iſta ẽ ſingularis.l.⁊

—NK ſeruns eins. difficil: t difficile ẽ eã

deſẽdẽ a ↄꝛijs.h.d.Cũ Fuꝰ nõ capacis ĩ totũ vel ĩ

nmm. „ Jus ſubſtitutionis
eOaes gicletee⸗ trãſmittit ad hẽ/

partẽ ĩſtituii ↄtẽplatiõe ſui ʒ ts adite hẽditatis ĩſpicii.h.

d. Hec.l.hʒ duas lec.pᷣ loqtur ĩ fuo ei ꝗ ẽ oĩno nõ capax:
⁊ ita vi itelligẽ gl.hᷣ.⁊ Di.qꝗ diẽ ĩ pᷣma parte pone exẽpluʒ
ĩ ſpurio. In ſcda ĩ ilio nãli.ↄſtat aũt ꝙ ſpuriẽ ſimplr nõ
capax qð apparet:qꝛ ſi ĩſtitut' venit ſimplr ad veniẽtes
ab iteſtato: vt. l. C. de nã.li.c.l.lutiꝰ.S.j.j.de le.j.⁊ ibi di/
cã. Scðo ĩtelligit ĩ fuo ei ꝗ Iʒ capiat ipſo iure tñ nõ ĩ effe/⸗
ctu:qꝛ auferi ab eo vt ab ĩdiguo:⁊ ita ſentit glo.j.l.ꝓxi.⸗
Ja. de are.pono ergo caſum ſimplr ⁊ ĩ ↄꝛijs examinabo.
Op. de reg. iur.l. qdð ab initio.⁊.l.pe.j.ſiqs aliquẽ teſ-
ꝓhi.l.jS.j.Gl. dicit h̊ ex benignitate de rigoꝛe lecꝰ.Con/⸗
tra ĩmo v ꝙ ſi ſtitutio nõ valet tꝑe teſti nullo mõ ſit vali/
da:vt.l.ſi alienũ.S.ĩ exneis.de hẽ.iſti.ſʒĩ fuo iſ picit capaci
tas vel nõ ex ꝑpſona dñi:vt.l.nõ minꝰ.S.de hẽ.iĩſti.hᷣ domi/
nus erat nõ capax ergo ⁊cẽ. Gl. itelligit ꝙ oẽs ũle.ll. lo⸗/
quunt᷑ de rigoꝛe hᷣ de benignitate. Certe 5no expmit h iu
riſcõ. Ja.de are.diẽ ꝙ h̊ fuit ĩſtitutꝰ ſu ei ꝗ ſcribi potat:
lʒ ab eo auſerat᷑ tanq; ab ĩidigno:vñ ſemꝑ valuit iſtitutio.
Iſtud aũt vtrũ ei auferat vel nõ recipit mutationẽ:ſecus ſi
ab initio iſtitui nõ potuiſſet: vt.d.l.qð ab initio.⁊.l.mani/
cheos.C. de here.q̃ l̃a vera ẽ in ſe.ſacit.j.de iure ſil.l.non
intelligi. S.qñ aũt. habes ergo ꝙ ſi ſeruus mutauit dñũm
nõ ꝑdi hereditas eo ꝙ pᷣmus dñs erat idign niſi ſeruus
eẽt inſtitutus cõtẽp latione ipſius dñi indigni ⁊ ſicin frau
dẽ ꝗ ſeruus vel nõ ſuit manumiſſus vel alienatus in frau/
dẽ ita põt intelligi illa.l.cui intellectui ↄſonat gl.j.in.l./
xima tñ nõ ↄuenit littere q dicit ſimpłr caꝑe nõ põt.intelli
ge ergo in ſeruo nõ capaci ſimpłi: ⁊ ita intelligit Di.⁊ gl.
vt dixi. Itẽ itellige ꝙꝙ buus bᷣ fuit iſtitut' ↄtẽplatione ipſiꝰ
ſerui. Nec ob.ðꝛia q̃ loquunt᷑ qñ ſeruus ẽ iſtitut cõtẽpla/
tione dñi vel ſimplr: quo caſu vĩ habit eẽ reſpect ad dñʒ
vt.l. c aliqs.S.cũ apud. C.e:iõ tũc v ſieri fraus merito te
iſpicii capacitas vel ĩcapacitas ex ꝑſona dñi:ſj qũ inſtitui
tur ex ꝑſona ſui dʒ iſpici tp̃s hẽditatis adite.tũc enĩ dẽ ſie

— — — — — — —

—

— — — —

— —.—

dini
ta⸗
R
zſin
dibo
Sol.
nhbi
ler
ntur
ſta;
d/

onis
lbe⸗
us
ba
ic
.1
ei
i

:

ri in fraudẽ ita loꝗtur h̊:⁊ ꝑ ̊ hẽs ĩtellectũ.l.ſi depoꝛtatii
pᷣn. de le.iij.nã ſicut depoꝛtatꝰ nullo mõ ẽcapax ſᷣm veraʒ
opi.vt.l.j.C. de here.iſti.⁊.l.ſi neceſſe.S.depoꝛtatꝰ.de bo.
q̃ li.t.l.j.in fi.de õta.⁊ nõ..e.l.ſigs mihi bona.S.j.tñ ſer/
nus depoꝛtati hʒ aliqd plus capacitatis ſi ipſi ↄtẽplatio
ne relinqtur vt h:iõ ſi dies legati cedit durãte depoꝛtatio
ne acqrii ſiſco cũ depoꝛtato nõ poſſet acqri:ſecꝰ ſi relinq̃/
ret᷑ ↄtẽplatione depoꝛtati vel ſimplr per hãc.l.

Poꝛtio accreſcit poꝛtioni nõ ꝑſo/
J totẽ Is ne: ⁊ certe ꝗ ꝑdit poꝛtionẽ ꝑdit ius
cccreſcẽdilʒ nomẽ hẽdis retineat.h.d.⁊ ẽ bona
p. de. l. ex facto.S.fi.S.de vul.⁊ pu.So.ius ſubſtitu

tionis cohẽt ꝑſone nõ poꝛtioni:qð apparet:qꝛ nõ tranſ-

mittü ad hẽdẽ: vt.l.quotiẽs.S.e.⁊ iõ ʒ ab eo auferaĩ hẽdi

tas vt ab ĩdigno:remanet tñ nomẽ hẽdis in ꝑſona ſua:iõ
põt ſuccedẽ ex ſubſtitutione q̃ nõ trãſit ad fiſcũ:lʒ tranſeat
poꝛtio:ſ h loqtur in iure accreſcẽdi qð reſpicit rem nõ ꝑ/
ſonã: vt.l.ſi titio.S.de vſufr.pʒ q; trãſit ad hẽdẽ:vt.l.q pꝛi
ỹ.e.⁊.l.ſi ex pluribus.de vul.⁊ pu.⁊.l.j.S.is ita.de ca.tol.
merito trãſit ad ſiſcũ ad quẽ trãſit poꝛtio. Altimo hẽs
p gl.q dicit. Itẽ no.ꝙ h̊ nõ capax ⁊ nõ daĩ ⁊ẽ.aduerte q;ꝛ
illa gl. itelligit. l. pcedẽtẽ maxime in.ij.rñ.qð loqtur in ĩdi
gno. Itẽ aduerte ꝗd vellet dicẽ glo.p̊ loꝗtur in nõ capa/
ce ⁊ nõ daʒĩ.:.ipſi nõ capaci ſʒ da ſiſco.aufert enim ab hẽ/
de inſtituto ꝗ erat capax:tñ eſt indignus ꝓpter delictũ ſu
um qꝛ aſſũpſit tacitã ſidẽ de reſtituẽdo nõ capaci.ſj ſi ipſi
nõ capacidirecto eſſet relictũ tũc nõ darei ſiſco ſʒ veniret
ad veniẽtes ab ĩteſtato:vt.l.j.C. de nã.li.x.l.j C. de hẽ.in/
ſti.m verã opi.⁊.l.nõ intelligi circa pᷣn.S.j.deiure ſil.
— ES Ex teſtõ nõ põt eẽ heres ꝗ de ei vi
vV ntre. ribus dubitat niſi ſit ſuus ⁊ in ſe ve/
Arum ſcit teſtm valere:als ſecus ⁊ q in oẽm euẽtuʒ
ſuturũ ſe heredẽ cognoſcit interiʒ hereditatẽ decedẽs trãſ
mittit. h.d. Pꝛimo ponit vnũ dictũ. Scðo oſtẽdit quõ in
pdictis differt ſuus ab emcipato vł exneo.Tertio oñdit
ex pᷣdictis inſurgere vnũ incõueniẽs.Quarto ↄtra illud in

cõueniẽs ad remediũ.ſcda ibi ſʒ ſi vacua.tertia ibi ergo ſi

vẽtre.quarta ibi ⁊ ideo in terminis ſiliũ emãcipatũ vel ex/⸗
traneum inſtituit vẽtrem vxoꝛis pᷣterijt. Querit᷑ vtruʒ
inſtitutus poſſit adire hereditatẽ ex teſtõ: Rñ.ꝙ nõ qᷓ;diu
pendet an poſthumus naſcaĩ: ⁊ ſic an teſtm̃ rũpaĩ.h.d.rõ
buius eſt qꝛ dubitai de viribus teſti ⁊cvt.l.ſʒ ⁊ ſi de ſua.&.
e. Aſſignat glo. aliam rõnem qꝛ inſtituti expectãt p̃teritos
vt. l.ijS.expectãdi.j.de bo.poſſ.ſᷣmtab.qð h̊ nõ examino
dic vt ibi. ¶ In ſcða parte.ſ.in v.ſʒ ſi vacuo.ſic pone caſũ
Querii an idẽ eẽt ſi ſilius in ptãte eẽt inſtitutus ⁊ vẽter p/
teritus:Et rñdeo ſi in vitate vẽter eẽt vacuus lʒ nõ crede/⸗
rei filius in ptãte ſtatim eẽt ſuus heres ⁊ decedẽs trãſmit/⸗
tit:emãcipatus pᷣo nõ ẽ ſuus heres nec adire poteſt donec
vxoꝛ putai pᷣgnãs.h.d.ſic ergo ſi venter eſt vacuus differt
ſuus ab emãcipato:ergo a ↄꝛio ĩnuit ꝙ ſi vẽter ẽ plenꝰnec
ſuus nec emãcipat interim eſt heres. C In tertia parte
ſic pone caſũ.Ex eo qð dictũ eſt ſupꝛa a ↄtrario ſẽſu ꝙ ibi
ſuus vẽtre pleno interiʒ nõ ẽ heres ſeꝗtur illud ꝙ ſi ſlius
ſuus interim decederet nihil ad beredes trãſmittiſ qꝛ nõ ẽ
heres ſuus ꝑ legẽ nec ꝑ aditionẽ. inqtũ ergov ꝙ decedẽs
nihil traſmittat iuriſcõſultꝰ fatei ꝙ ſeq̃ret illud incõueniẽs
Segtur q̃rta pars ⁊ illã diuide in tres. Pꝛimo dat re
mediũ ʒ incõueniẽs. Scdᷣo ponit rõnẽ. Tertio ſllud extẽ/
det. ſcda ibi q; ſiue. tertia ibi eadẽq; rõ. Pꝛima particula
legi duob modis vt colligit ex gl. vt qð dicit decreto in
telligat.i.p bo.poſ.ta.⁊ ita ĩtelligit gl.ſuꝑ illo vbo ſm illã
ſic pone caſũ. ¶ Quero qð remediũ ẽ ↄ dictũ ĩcõueniens:
Rñ.remediũ ẽ q ille fil q decedit trãſmittit ad hẽdẽ ſuuz
ius petẽdi bo. poſ.ta. ex decreto iudicis ĩterponẽdo ſu
per bo.poſ.ñilio ⁊ hẽdi e ſuccurrii.h.d.h lec.ꝓbat i.l.illð
in fi. cj.l. ej de bo. poſ.vta.tenẽdo iſtã lec. dicas ꝙ ſigdẽ

De acqui.here.

hẽs filij vult venire ꝑ Zta.pẽdẽte dubio an naſcat poſthu
mus põt idẽ ſi poſt poſthumũ natũ:ſʒ ſi poſthum nõ eſſet
nat ⁊ certũ eẽt ipſũ nõ naſciturũ:tũc nõ veniret ꝑ pᷣtab.qꝛ
certũ ẽ teſtm̃ nõ rũpi ſʒ ꝑ ſmta.ita dʒ ĩtelligi altnatiua po
ſita ĩ. d.l.ill ĩ fi. cũ.l.ſe.vt ibi ſcripſi:lʒ gl.aliter ſẽtiat. Se
cũdo mõ legit᷑ ꝙ h̊ loꝗtur de decreto pñtis.l.dicit g iuriſ
cõ.ꝙ ẽ recurrẽdũ ð pᷣdictũ ĩcõueniẽs ſilio decreto ⁊ auẽte
pñtis.l.vt decedẽs ille hẽditatẽ lʒ non q̃ſitã ipſo iure vel ꝑ
aditionẽ trãſmittit.h.d.h ſẽtit gl.cũ dicit ex hac.l.no.hẽ/
ditatẽ nõ agnitã trãſmitti.idẽ nõ.i.l.ſi ſcriptis.j.de carb.
edi.⁊ iſta lec.plʒ. ¶ Sum .n.in mã de acq.hẽ. de iure ci/
uili ⁊ lex in dubio dʒ ĩtelligi j̃m ſubiectã mãm in q̃ poſita ẽ
lex:vt.l.imꝑatoꝛes de in diẽ adie.⁊ nõ.in.l.fi.ð.de ↄdi.in/⸗
de.C Segtur qꝛ ſiue ff.ĩſtat qrẽs q̃ẽ egtas q̃ mouet nos
ad ſtatuẽdũ h̊ regulas iuris cõis: Rñ.qꝛ ſiue poſthumꝰ
naſcat᷑ ſiue nõ hẽs futi erat:ergo equũ ẽ ꝙ decedẽs trãſ
mittat. C Segꝗt v.eadẽ ꝙ fecit cc. Inſtat q̃rẽs erit ne idẽ
in emãcipato? Rñ.ꝙ ſic:qꝛ eadẽ ẽ rõ.h.d. Nõbilia colli/
ge ex ſũmario ⁊ ex caſu in fminis. Op.ad pᷣꝰ q in oẽm
euẽtũ futurẽ hẽs nõ ĩpedit᷑ adire:vt.l.qð ſi dubiteĩ.s.e.ſʒ
ſi emãcipat ẽ huiuſmodi vt ĩ fi.hui.l.ergo adire põt:cuõ
Zꝛiũ dẽ h. So.l.qd ſi dubitet.loꝗtur qñũ nõ dubitat in cau/
ſa acqſitionis:ſciebat enĩ ibi deſũctũ deceſſiſſe teſtatũ:ſʒ du
bitat᷑ an in cinitate an apud hoſtes:⁊ ſic erat cauſa certa:
qꝛ ex teſtõ ſuccedebat:h̊ vo erat icert de cauſa.ſ.an ex te/
ſtamẽto an abiĩteſtato: adire nõ põt:lʒ ĩ oẽʒ caſũ futurꝰ
ſit hẽs:vt h ⁊.l.ſi is ad quẽ.s.e.Ex ſlla pᷣma parte no.
ꝙ ꝓximioꝛ agnat decedẽs pẽdẽte dubio an poſthumus
naſcat᷑ lʒ ſciat teſtõꝛẽ defũctũ ius deliberãdi ad hẽdẽ non
trãſmittit ꝑ.l.cũ antiqoꝛibꝰ. C.e.nã ſibi hereditas iterĩ nõ
ẽ delata:vt h̊ dẽ in tex.rotũdo ergo nõ põt ſcire ſibidelatã
ꝓbat᷑ qꝛ nõ dĩ delata bẽditas q̃ nõ põt adiri.j.de v.ſig.l.
delata ⁊ ſic ↄſului. Ad ſcdðaʒ partẽ h̊ op.dẽ h̊ a ↄꝛio
vẽtre pleno ſili in ptãte ĩterim nõ ẽ hẽs.ʒ.s.e.l.cũ qdã.S.
ſuũ. Rñ.vt dixi ibi lex ſemꝑ ẽ certa de oĩ eo de quoꝛẽ certũ
in nã:⁊ iõ ſi vẽter ẽ vacu lʒ apud nos dubitet lex ẽ certa:⁊
facit ſiliũ in ptãte ſuũ hẽdẽ:vt h̊ in ↄꝛio.ſʒ lex nõẽ certa de
eo qð nõ ẽ certũ in nã nãta:ſʒ ſolũmõ ẽ certũ apud deuʒ:⁊
iõ ſi vẽter ẽ plen põt eẽ ꝙ naſcat viu' ⁊ nõ naſeei hoc ſo
li deo liq̃t:nõ aũt ẽ certũ ĩ nã nãta:iõ lex nõ ẽ certa nec ſili
um facit ſuũ hẽdẽ vt h: nõ bili dicit tex.iĩ.d.S.ſuum.ibi
necꝑ nãm humane ↄditionis ⁊c.q d.lex ẽ certa de eo qð
ẽ certũ in nã nõ de eo qð ẽ ſuꝑ nãʒ certũ vt deo. ¶ Ex illa
parte no.caſũ expᷣſſi ꝙ niliꝰ ĩ ptãte bẽditatẽ pinã nõ agni

tã trãſmittit ad qſcũq; hẽdes.nõ.n.loꝗtur de ſilio ſe imi/

ſcẽte q; nõ potat ꝓpter ĩcertitudinẽ.cũ.n.exᷣne nõ poſſit
adire vt h.d ergo nec ſu imiſcẽ: vt.l. cũ bonis.j.e.Itẽ tex.
iſte diẽ hẽs fuiſſe itelligit. q.d.lex facẽ eũ hẽdẽ ⁊ lʒ deceſſerit
hẽs fuiſſe vẽ vt trãſmittat. nec potes dicẽ ꝙ ſit h̊ caſus ſpã
lis ꝙ h.l.ſolũ ſpãle ĩducit eo caſu qͥ ſilius nõ ĩtelligii a iure
hẽs fuiſſe.ſ.qñ vẽter erat plenꝰ vt pʒ ex ſequẽti parte vt.s.
dixi.CEx pᷣdictis etiã pʒ qñ ĩter moꝛtẽ ⁊ aditionẽ a ſilio
ſuo ẽ mediũ:vt qñũ vẽter erat plenꝰ:vt plene dixi ĩ. l. f.S.de
ↄdi ĩſti. C Aenio ad 3 ad A.vſil ⁊ op.nõ dʒ eẽ melioꝛis
2ditiõis q ẽ in caſu dubij qᷓ qẽ ĩ caſu certi:vt.l.oꝛdinata.
F. fi. de li. ca. l. iulian ĩ pn. de ↄdi.ĩde.⁊.l.j.ĩ pᷣn.j.de le.iij.
ſz ille ꝗ eẽt ſciẽs hẽditatẽ ſibi deferri⁊ ea nõ adita decedẽt
nõ trãſmittẽt: vt.l.j.S.ĩ nouiſſimo. C. de cad.tol. nec iſte
dubitãs. So. ſi ↄſtaret ꝙ ſciuiſſet ⁊ nõ adiuiſſet ſʒ adire ne
glexiſſet: tũc decedẽs nõ trãſmittẽt ꝑ rõnẽ p̃dictã: ſʒ lex pᷣ
ſumit ꝙ ſi fuiſſet cert'adiuiſſet:ſʒ ꝓpt illud ipedimẽtũ nõ
potuiſſet: ita ĩtelligit gl. C. de re.mi.l.j.iĩ fi.X magne gl.dũ al
legat.l.j.S.fi.S.ſi mulier vẽ.no.vbi ẽ q̃ſi dẽ caſus cũ iſto vt
ſtati oicã. ¶ Op.s.ſi mul.vẽ.no.l.j.S.fi. So. diẽ gl. ꝙ ibi ĩ
exneo hĩ ſilio qð ẽ ↄ.l.ſcript.hẽs.j.ad car.q̃i exneo loꝗt᷑.

⏑

dic g ꝙ H ⁊ in.l.ſi ſcript. eũ ꝗ ipediuit me adire ponẽdo

me in dubitatiõe nõ poterat haberi regreſſus: q; nõ fecit

voloſe vel nõ ẽ ſoluẽdo:ſecus ſi poſſit ↄtra illũ haberi re/
greſſus:vt ſi mulier calunioſe dixit ſe pgnãtem ⁊ eẽt ſoluẽ
do:vt in ↄtrario.ꝓ quo facit.s.de eo ꝑ quẽ factum erit.l.
fi.j.de le.j.l. plane.la.ij.S.j.ad le.acql.l.ide neratũS.j.qð
no.in.l.in teſtõ.j.de cõdi.⁊ demõ. ¶ Venio ad materiaʒ
quã gl.h̊ tractat ⁊ glo.in ſi.ponit vnã regulã negatiuaʒ qᷓ
eſt ꝙ hereditas nõ adita nõ trãſmittit:vt. C. e.l.ij.⁊.l.qm̃
de cadu.tol.l.j.S.in nouiſſimo.ab iſta regula excipit glo.
multos caſus ꝗ in veritate nõ ſũt caſus ſingulares ſʒ ma/
gis ſũt regule exceptiue nõ ita vniuerſales ſicut regula a q̃
excipiunt᷑ vt infra patebit. Pꝛimus ergo caſus in quo
fallit regula eſt ̊ dicit glo.ex quo talis regula colligit ꝗ
ꝓpter aliquã dubitationẽ adire nõ põt⁊ in oẽm euentum
futurũ ſi heredẽ cognoſcit interim decedens trãſmittit.qꝙ
hec regula debeat ſumi ꝓbo ex ſine hur.l.vbi iuriſcõſult
extẽdit ad oẽʒ caſũ vbi ẽ eadẽ rõ q̃re dicit ꝙ ſe cognoſcit fu
turũ heredẽ in oẽm caſũ. Rñ.q; ſi ignoꝛaret ꝓpter aliam
cauſã iĩpediret᷑ q; ꝓpter dubitationẽ ⁊ ſic decedẽs nõ trãſ
mitteret:vt.l.ꝗ poſthumos.j.ad ſyll. ¶ Quero ꝗd ſi fil
ignoꝛat an pꝛ fecerit teſtm vel nõ: Rñ.in ſilio ſuo nõ ẽ du
biũ qꝛ interim ẽ heres:q cũ ſit certũ in rerũ natura lex fa/
cit eũ hẽdẽ:vt h ⁊.l.ex militari.S.ſi.cũ.l.ſe.de teſta.mi.⁊.l.
eiꝰ ꝗ ꝓuinciã in ſi.ſi cer.pe.cũ ſi.in filio emãcipato Fʒ iſta
tpa decedẽs nõ trãſmiſiſſet qꝛ neſciebat in oẽm euẽtũ ſe fu/
turũ heredẽ.poterat eniʒ eẽ ꝙ teſtõꝛ ſibi aliqd reliquerat
quoquo relicti titulo qð ſufficiebat:vt.l.oĩno.C. de inoffi.
teſ.⁊ in auẽ de tri.⁊ ſe.S.i.ſj hodie cũ debeat ſibi relinꝗ iu
re ĩſtitutionis cognoſcit ſe in oẽm euẽtũ futurũ heredem lʒ
nõ inq;tũ ſiue decedat teſtat᷑ ſiue ĩteſtatus:iõ decedẽs trãſ
mitteret p regulã huſ.l.C Quero gꝗd de alio veniẽte ab
ĩteſtato: Rñ.idẽ ſi in oẽm euẽtũ futurũ ſe heredẽ cogno/
ſcit. exẽplum ꝓximioꝛ agnatreꝑii inſtitutus in teſtõ qð te
ſtamentũ dicit falſa ab alio fabꝛicatũ:⁊ ſic nõ põt adire:vt
l. cũ falſũ.S. e. tñ ſiue ſit teſtin ſiue nõ cognoſcit ſe futurũ he
redẽ t interim decedẽs trãſmittit ꝑ regulas huł.l.ſacit.j.

de bo. li.l. ſi filius.S.ñ. ¶ Scus caſus poſitus in glo. eſt

j.ad carbo.l.ſcripi. exquo talẽ foꝛmo regulã.Quotiẽs ꝗs
facto alteri impedit adire decedẽs hereditatẽ nõ aditaʒ
trãſmittit:vt ibi ⁊.l.ſi filius in fi.j.de bo.li.⁊ ſic ẽ idẽ calus

cũ iſto:lʒ ibi glo.ponat ꝓ diuerſo.qð intellige niſi ↄtra il/

De acqui.here.

lũ impediẽtẽ poſſet habere regreſſũ:vt.l.j.in fi..ſi mulier

vẽ. no.⁊.S.dixi.ſacit optime.s.qð metus cau.l.ſi mulier.S.

fi. C Tertius caſus poſit in glo.eſt.j.ad ſyll.l.iij.F. elegã
ter. ⁊.l.poſthumos.ex quo talis dat regula. Quotiẽs ꝗs
timoꝛe pene legalis tm̃ impedit adire ĩterim decedẽs trãſ/

mittit vt ibi.impediebat᷑ enim ꝓpter timoꝛẽ pene ſenatuſ/

cõſulti ſyll.⁊ ꝓpter h̊ dicebã in.q de facto.ſtatutum ẽ h ꝙ

nullus ſoꝛẽſis poſſit aliquo ti.ĩ territoꝛio huũ ciuitatis ali

qua bona acqrere ſub certa pena:niſi pᷣmo ſe faciat alibꝛa
ri:ptingit ꝙ moꝛtuo quodã puſino qdã foꝛẽſis eius ꝓximi
oꝛ cõſã guineus venit ad ciuitatẽ iſtã vt faceret ſe alibꝛari
⁊ poſtea adiret anteqᷓ; poſſet h̊ expedire ipſe ẽ moꝛtuꝰ.di/
cebã ꝙ dictã hẽditatẽ nõ aditã trãſmittit: qꝛ timoꝛe pene
ſtatuti diſtulit adire ꝑ regulã pᷣdictã.facit qꝛ pᷣparabat ſe:
vt.l.quẽadmodũ de inoffi.teſta. Iſtos tres caſus ponit h̊
gl. de iure digeſtoꝝ.Alios caſus quos ponit ꝓbat ꝑ iura
C.⁊ iõ nõ attẽdẽdo oꝛdinẽ glo.aſſumã illas.ll.ſʒ q fuerũt
pᷣoꝛes vel poſterioꝛes. ¶ Quartus caſus in quo ſallit di/

cta regula ẽ. C. de ſuis ⁊ le.l.apud hoſtes.de quo caſu ſũt

„

multe cõtẽtiones.qdã eni aſſumũt inde talẽ regulã. Hẽdi

tas aſcẽdẽtis etiã nõ adita trãſmittit᷑ ad deſcẽdẽtes.qdð tʒ
gl. ibidũ dicit ſpãle in mre. Idẽ no.in.l.j.C. de his q ante
ap.ta. ⁊ in.l.ij. C. ad oꝛñic.iſta regula ẽ ʒ.l.ij.S.ſiqs ex libe
ris .ad ttul. S.l.ſi ifãti.C. de iure deli.ĩ eo ꝙ dicit ꝙ ſpãle ẽ
in iſate vt trãſmittat᷑ ad pꝛem vel ad deſcẽdẽtẽ ꝑ lineã pat
nã oẽs alias hẽditates nõ agnitas nõ trãſmittit. Alij di/
eũt ꝙ ĩ. d.l.apud hoſtes.iõ fuit qꝛ ſciuit ſil hoꝛã captiui

tatis q̃ fingi᷑ moꝛtuꝰ: ⁊ ſic talẽ colligũt regulã ꝗ ſcit moꝛteʒ
fictã lʒ ignoꝛet verã ĩterim decedẽs trãſmittit h ẽ ꝗ̊ caſũ.l.

nec nos.C. de cap.vñ alij dicũt ꝙ ibiẽ rõ q; erat ſu'hẽs qð

ego teneo. Ex quo talẽ colligo regulã viſſin:ã. Su bẽs de

iure ciuili hẽditatẽ nõ aditã vel agnitã trãſmittit ad quẽ/
cũq; ſucceſſoꝛẽ.h̊ ẽ caſus ibi dũ dicit ſi ita hẽs extitit:⁊ ĩ.l.
iij. C. de iure deli.nõ violãdo lr̃am: ⁊ h̊ erat de iure antiqͥ
ff. tex.ẽ ĩ ſcᷣa parte vt.S.dixi.⁊.l.ex militari S.ſi.cũ.l.ſe.de
tel.mi.j.de re.du.l.q duos.S.cũ in bello.⁊. S.ſi.de ſtip.ſer.
l. liber hõ.S.ſi.de iure ſil.l.lutũ.de ca.pec.l.hẽditatẽ.S.ſilꝰ
B ꝓbat᷑ ꝑ rõnẽ iſpecto mero iure ciuili anteqᷓ; filius hẽret
bñſiciũ abſtinẽdi nõ ẽ dubiũ ꝙ trãſmittebat:dubium facit
hodie bñſiciũ abſtinẽdi ↄceſſũ ſilio ꝑ qð eqparat quodã/
mõ ex̃neo:vt.l.nã nec emãcipatꝰ.j.de le.j.ſʒ bñſiciũ abſti
nẽdi fuit ĩtroductũ in fauoꝛẽ ſilioꝝ:vt.l.neceſſarijs.S.e.in
ſti. de hẽ.q̃li.⁊ dif.S.ſui.⁊ vbicũq; nõ ẽ fauoꝛ ſilij bñſiciũ ni
bil oparet᷑:vt.l.ſi fili ꝗ pꝛi.s.de vul.⁊ pu.⁊ ꝑ regulã q; qʒ
fauoꝛe ĩtroductũ ẽ cẽ.vt.l.qð fauoꝛe.C. de legi.ſʒ ſi illð bñ
ficiũ ipediret trãſmiſſionẽ eẽt detrimẽtũ ſilij:g nibil oꝑat᷑.
Sʒ ſi dicas nõ ẽ detrimẽtũ qꝛ foꝛte hẽditas ẽ dãnoſa.Re
ſpõ.ĩmo detrimẽtũ ẽ ſimplr qꝛ ſi ẽ dãnoſa:hẽs.n.potit ab/
ſtinẽ ſicut ipſe poterat añ imixtionẽ:vt.l.ſiqs ſiliũ.S.j.S.e.ĩ
tereſt ergo ſilij trãſmittẽ illud ius adeũdi cũ bñfcio abſtinẽ
di ſicut ipſe hẽbat. ꝓpt᷑ h̊ eni foꝛte hẽbit hẽdẽ nõ habitur
al ar. l. iul. in pn. s. e.⁊ H ẽ qð dicit tex.expᷣſſe ĩ.l.ſ.S.j.C. de
cura.ſux.ʒ gl.ibi vellet deſtruẽ illũ tex.dicit.n.tex.ꝙ iure
antiq nulla crat dubitatio ꝙ ſili ſu hẽditatẽ pꝛnã trãſmit
tat ad qſcũq; cũ bñſcium abſtinẽdi ſit ĩtroductũ ad ſui cõ
modũ.vt ergo ibi dicit poſtea ĩferat aliud.ſ.ꝙ nõ trãſmit/
tat ⁊ male: ⁊ ilud cõiter tenẽt oẽs moderni. Ci.i.d.l.apð
hoſtes. Ric.⁊ dñs Rai.collegiũ hui ciuitatis ſelł cõſuluit
h:ĩter quos ſuit dñs Rai.de mõte vbiano vir recolende
memoꝛie. Sʒ dñs Ja. de bel.diſputauit h̊ ſuꝑ vnã.q.⁊ cir
ca h̊ poſuit.iiij.regulas in effectu tres negatiuas ⁊ vnam
affirmatiuã q́s referã vobis ad lr̃am vt videam an ꝓce/
dãt. & Pꝛima regula ei ẽ talis. Quotiẽs ſuus hẽs libe

rũ hʒ arbitriũ ſe ĩmiſcẽdi qꝛ ſciẽs habilis etatis ⁊ compos

mẽtis nõ hʒ ipedimẽtũ iuris vel facti ſi regulariter nõ trãſ

mittit hẽditatẽ etiã pẽnã ad mr̃em vel ad exneũ.ſ.ad libe-

ros vel ad pꝛem ſi ẽ auia vel ex̃nei ſiẽ infãs vł exneos ſi eã
recuſauerit:vt.l.j.S. in nouiſſimo.C. de cadu.tol.⁊.l.ſi iſa/⸗
ti. C. de iure deli.S. e.l. ꝗ in aliena.S. ĩterdũ. x.l. ſiqs ſiliũ.S.
j. ⁊ in.l.ei q. Scda eſ regula c. Quotiẽs ſuꝰ hẽs bʒ im
pedimẽtũ accidẽtis vel ignoꝛãtia vel alteriꝰ ipotẽtie iuris
vel facti eo caſu trãſmittit etiã nõ agnitã ⁊ ignoꝛãs ⁊ ad
quẽlibet exneũ:vt.l.hẽditatẽ.S.fili.j.de caſ.pec.⁊.l.q du/
os.S.cũ in bello.⁊. S.ſi.j.de reb.du.⁊.l.apud hoſtes de ſu
is ⁊ le. Tertia regula ep ẽ. Quotiẽs ſuus hẽs hʒ impe/
dimẽtũ nãe:qꝛ infãs vel furioſus eo caſu nõ traſmittit hẽ/
ditatẽ pꝛnã etiã ad mr̃em:vt.l.ij S.ſiqs ex liberis.j.ad ter
tul.vbi ẽ caſus ſm eũ.⁊. C. de cur.ſu.l.j.S.tali.⁊.S.ſinaũt in
furoꝛe. C. de iu.deli.l.ſi ĩfãti S.ſi vo.⁊ ibi no.ĩ gl.¶ Quar
ta regula eẽ. Quotiẽs ſfilnõ ẽ ſolus legitim hẽs ſʒ ſunt
alij liberi q cũ eo ad hẽditatẽ admittunt᷑ eo caſu nec pater
nec ĩfãtis mr̃ ex tertul. vocant ſ hẽditas qᷓcũq; trãſfert ad
fres ⁊ ad cohẽdes excluſis aſcẽdẽtibꝰ.caſus ẽ apt ſm eũ ĩ
l.ij. F. ſiqs ex liberis. v. ſ ſi ſit nõ ſolus.j. ad tertul. ⁊. C. ad
oꝛñi·l.ij.iſta ſũt vba ſua ad lr̃am q̃ examinemꝰ. ⁊ inqtuʒ di
ctis vᷣbis ↄtinet hẽditatẽ pꝛnã nõ aditã trãſmitti ↄcoꝛdat
cũ regula quã ſupꝛa poſui ĩ alijs diſcoꝛdat nec dic bñ Xc.
iõ videam ꝑ oꝛdinẽ. ¶ Mꝛima regula ꝗᷓ dicit filiũ ſciẽtem
⁊ habilẽ ad adeũdũ nõ trãſmitteret᷑ niſi ad ſuos nõ ẽ vera
pᷣ ꝑ.l.cũ antiqoꝛib. C. de iure deli.in pᷣn vbi dẽ ſiliũ delibe
rãtẽ ⁊ in ſuã poſteritatẽ deliberationẽ trãſmittẽtẽ: ⁊ ꝓ etiã
q.d.nõ ſolũ ad er̃neos ſʒ etiã ad ſuos trãſmittit delibera/

tionẽ. Dicetis vos h̊ nõ ẽ ſan itellectꝰ:qm arguit de mino

ri ad maiꝰ affirmatiue:ſ̊ rũdeo in hẽdes ſuos videbal ꝙ
nõ tranſmitteret

— — — — —. —

— — — — —

Nte

ceret neceſſariũ: ar.ð.e.l.qin aliena.ꝭ.interdũ.ſʒ exneũ nõ qᷓ ipe hiturus eẽt: ⁊ ; ſ caſu ꝓpt illã abſtẽtionẽ ceſſat il⸗
. poterat facere neceſſariũ.ponit ergo ibi pꝛo ↄſtanti ꝙ in la rõ q̃ dicebai ſuus hẽs. ¶ Circa pᷣdicta qro gd de here
e exneũ trãſmittit ius deliberandi etiã ĩ ſuã poſterioꝛitatẽ. ditate mat᷑na vtꝝ nõ agnita trãſmittai: AVr ꝙ ſic:vt.l.pe.
4 Pꝛeterea ſcia eſt cauſa trãſmiſſiõis ⁊ adiuuat ius tranſ de ſuis ⁊ le.vbi dẽ ꝙ ſilius ſuccedit mi ipo iure.ſʒ intelli/
ll. mittẽdi:vt.ð.l.cũ antiqoꝛib.ſʒ im eũdẽ Ja.ignoꝛãs trãl⸗ ge.ſ. ſi adeat᷑ ab hõie:ſicut dicim in cõpẽſatiõe.nõ enĩ trãſ
t mittit:vt ĩ ſcda ſua regula:gꝰmlſto magis ſciẽs. Pꝛeterea mittii nõ agnita ꝑ tex.i.l.ij. C. ad oꝛſ.⁊ ꝑ regulã dicti. .i
de rõtrãſmiſſiõis ẽ qꝛ ſuus hẽs eſt:vt.d.l.apud hoſtes.⁊ hac nouiſſimo. ¶ Quero an hodie emãcipat hereditatẽ pa
d l. cũ ſi.ſʒ illa rõ hʒ vniſoꝛmit᷑ locũ ꝙ tã in ſciẽte qᷓ; in igno/ tris nõ agnitã trãſmittat ſicut ſi: ANr ꝙ ſic. C. de le. hẽ.l.
rante:g'apparet ꝙ pᷣma regula dñi Ja.nõ ẽ va.exceptio meminim.vbi di ꝙ emãcipat᷑ ſuccedit ad ſilitudinẽ ſuo/⸗
ſet nes q́̊s ipᷣe ponit a dicta regula faciũt ꝓ me:qꝛ ↄcoꝛdant ruʒ.ſʒ in ſuis nõ ẽ dubiũ:vt dictũ ẽ gꝰ cẽ.ꝑ h̊ qꝛ ſublata eſt
cl regule mee:iõ illas nõ examino. Secunda regla dñi Ja. hodie dia emãcipatiõis ⁊ patrie ptãtis: vt ĩ auẽ.de hẽ.q
bi⸗ ſilit cõcoꝛdat cũ mea. Tertia regula q̃ diẽ ꝙ impedit ĩpe ab ĩtel. F.nullã.⁊ nõ ꝙ ibi diẽ tex.nulla dꝛia ⁊c. cogitabid.
Rt dimẽto nãe:vt qꝛ iſans nõ furioſus nõ trãſmittit pꝛnã ſili Auint᷑ caſus ꝗ h̊ ponũi gl.ẽ.C. de his ꝗ añ ap. tab.l.
en ter nõ ẽ vᷣa in ĩfante.ꝓbo ꝑ caſũ.l.luti.j.de iure ſil.lʒ qdã j.ex ꝗᷓ talẽ regulã colligo. Quotiens ꝗs decedit hẽditate
un diuinãdo dicãt ꝙ ibi ſuit adita hẽditas ita ꝙ ĩfans trãſ/ aſcẽdenij nõ agnita nec repudiata illaʒ trãſmittit ad ſuos
4 mittat.ꝓbat᷑.j.de re.dub.l.ꝗ duos.S.cũ in bello. ſʒ ipi rñ deſcẽdẽtes:etiã ſi nõ ſit ſuP vt ibi pʒ:⁊ illud ẽ nouũ qð itro
bi dent ꝙ ibi fuit inſãs ĩpedit p ignoꝛãtia ⁊ ꝑ moꝛtẽ ſubito ducit illa.l.videlicet ꝙ nõ ſuꝰtraſmittat.ſ.ad deſcẽdẽtẽ ex
Ni. ſubſecutã:⁊ ſic fuit ipedimẽtũ aliud qᷓ; nãe ſʒ male dicunt: ſe tm̃:qm de iure antiqͥ ſuus trãſmittebat nõ ſolũ ad ſuos
ſe qꝛ ſi verũ eẽt ꝙ ĩpedimẽtũ inſatie ĩpediret trãſmiſſionẽ po ſ etiã ad quẽlibʒ exneũ vt dixi ſupꝛa mãm hꝰ.l.examina
b, ſito ꝙ ↄcurrãt plura alia ĩpedimẽta q̃ nõ hẽrẽt ĩpedire ĩ vt ibiꝑ doc. Sextus caſus q ponũ ĩ gl.ẽ.C.de iure de/⸗
eil ſpicẽmillð vnũ ĩpedimẽtũ ifãtie qð nocet:vt.l.poſthũos li.l.ſi infãti.ex qͥ talẽ collige regulã.Quotiẽs ꝗs ifans de
tni ad ſylł. Pꝛeterea ſi diceres ꝙ infatia cũ ignoꝛantia ſimul cedit hereditatẽ cuiuſcũq; nõ agnità ſ̊ delatã tranſmittit
ur ſacit ꝙ ſit locus trãſmiſſioni:gꝰ ĩfſans ſemꝑ tranſmittit cũ ad patrẽ vł ad ſuos alios deſcẽdẽtes ꝑ lineã pẽna:etiã ſi ĩ
de ſempꝑ ignoꝛet. Id aũt qð dicit de furioſo ẽ ↄ tex.nõ violan eius ptãte nõ fuiſſet pinde ac ſi adita fuiſſet: vt ibi patet.
n do eũ in.l.fi S.j.C.de cura.fſur. Nõ ob. ad tertul.l.ij.S. ſi/ Sʒ circa pᷣ dubiũ qro quõ põt eẽ ꝙ ſili ĩſãs nõ ſuerit
nt gꝗs ex pluribꝰ. quã ipᷣe allegat ꝓ caſu:q; ille.s.facit ꝓ iſta in ptãte pꝛis: Rñ.vł q; ſuit emãcipat᷑p reſcriptũ pᷣncipis:
io opi.ſᷣm vnã lec.ibi poſitã ⁊ bñ quã ipᷣe allegat ꝓ caſu.nã vt.l.ſi.C.de emãcipa.vł qꝛ natꝰ erat ex ſilio emãcipato pᷣ
t⸗ ibi q̃rit vtrũ filius ꝗ deceſſit añ agnitã hẽditatẽ pꝛis noce moꝛtuo remanẽte auo.vłqꝛ ↄcept' ẽ natP añ emãcipatio/
58 at mr̃i pꝛs ſui:?: Rñ.ꝙ ſi nõ naſcit᷑ ſuus patri ꝙ mr̃i pꝛis nõ neʒ pꝛis. ¶ Quero q iure aſcẽdẽtes hãc hẽditatẽ petãt:
nit obſtat.igꝰ a ↄꝛio ſenſu ſi naſceret ſuus mr̃i pꝛis obſtaret ⁊ Rñ.olĩ occupabãt peculij:hodie vᷣo hereditario iure:vt
ge ipe hẽditatẽ illã trãſmitteret ad ſuos heredes q; ſu.⁊ ſi di no.in.l.ſi infãti. ¶ Quero ſiliꝰ ĩfãs cui delata fuit heredi
r cas quõ põt eẽ ꝙ nõ naſcat᷑ ſuus pꝛi ſuo: Rñ.ꝙ erat ↄce tas deceſſit ſuꝑſtite pꝛe ⁊ mr̃e vł auo pꝛno ⁊ mr̃no illa hẽ/
1 ptus anteqᷓ; pat᷑ emãciparet᷑.vñ natꝰ nõ ẽ ſui iurłiſj ĩ ptã ditate nõ agnita:q̃rit᷑ vtrũ ſuccedit pater ſeu au pꝛnꝰ tm̃:
, te aut ſʒ gl.ibi poſitã ⁊ bñ.ita tenẽt doc.ĩ.d.l.apð hoſtes. Qð vẽ q; ipe ſolus hʒ bñſiciũ illiꝰ.l.ſi ĩfãti nõ mr̃ ſeu auus
. C. de ſuis ⁊ le. Nõ ob.l.vlti.C.de cura.ſur.S.j.⁊.l.ij.S.ſiqs marn.ĩ ↄꝛiũ ꝙ ſuccedit vt᷑q; ſʒ ſoꝛmã auẽ. defũcto.C.ad
ex liberis.j.ad tertuł.qᷣs ipᷣe allegat qꝛ illi.S. loquunt᷑ ĩ hẽ tertul.nã patri nõ dat᷑ illð bñſiciũ ſimpłr ſʒ ſicta eã q̃ ꝑin
ditate mat᷑na eẽ̃neoꝝ.nã pꝛnã furioſus tranſmittit:vt.e.l. de ẽ ac ſi ꝑ infãtẽ fuiſſet adita.fac gꝰ etiã pꝛ ſeu au pat᷑n ſi
§. f. Quarta regula dicti dñi Ja. ſiliter nõ eſt vera.nã.l. vult vt illa hẽditas hẽat ꝓ adita.ſʒ ſi ſic ẽ vocareĩ vtq;.ſ.ſi
. ij. C. ad oꝛſi.loꝗĩ ĩ hereditate mat᷑na:⁊ ſic ſili nõ ẽ ſuP hẽs. pat᷑ ⁊ mr̃:vel au pinꝰ ⁊ mr̃n:vt dicta auẽ.defũcto.gꝰ ⁊c̃.
R Nõ ob. . ad tertul.l. ij. F. ſigs ex lib eris. v.ſ ſi nõ ſit ſolus bñſicio gꝰpꝛis vł aui pat᷑ni vocat᷑ ad ſucceſſionẽ mr̃ vł auꝰ
. qꝛ ibi ſiliter logꝗi ĩ ſilio ꝗ nõ erat in ptãte pĩis vt pʒ ex ca/ min ſic ĩ ſili:vt.l.ſi poſt moꝛtẽ.ꝭ.ſi.j.de ↄtab.cũ ſi.⁊ qdð ibi
ſu quẽ poſui mõ ĩ. d.l. ſigs ex liberis. C ocludit g ſi dixi. C Quũo ſil emãcipat ſſtituit ſilio ſuo ĩfãti pupil/
lius ſiue ſciẽs ſiue ignoꝛãs ſiue ĩpedit᷑ adire ſiue nõ ĩpedi/ larit exneũ:deceſſit relicto filio ⁊ auo pr̃no ipᷣi ſilij:ille ſili

nõ traãſmitteret deliberationẽ ſeu ius deliberãdi ſed eũ ſa

tus hereditatẽ pat᷑nã nõ a gnitã trãſmittit.ſi enĩ ſuᷣ hẽs ẽ
de iure ciuili ꝑ.l.ſupꝛa all.potiſſime ꝑ.l. libᷣ hõ.s.j.de ſti.
ſer.qᷓ̃ diẽ ꝙ ſilia ſua etiã errãs in iure hereditatẽ pꝛis non
agnitã trãſmittit:⁊ ſic tollit illã diſtinctionẽ an hũerit iſtã
cauſã ignoꝛãdi vł nõ. Nõ ob.il.ſi inſanti de iure deli.ex q̃
pᷣncipalit᷑ fũdãt ſe q̃ tenet ↄꝛiũ.nã ibi dꝛ oẽs hereditates
filio delatas nec a gnitas nõ tranſmitti:ꝑinde ac ſidelate
nõ eſſet qꝛ loqꝗĩ in hereditatibꝰĩꝗqbẽ neceſſaria aditio ſeu
agnitio qð idẽ ẽ vt pʒ ex lr̃a dũ diẽ nõ agnitas. In hẽdi/
tate aũt pat᷑na nõ ẽ neceſſaria agnitio:qꝛ.l.facit eũ hẽdeʒx
ſi ĩᷣe nõ abdicat eã a ſe:vt.l.neceſſarijs..e.merito tranſ/
mittit. Mõ ob.l.cũ antiqoꝛib.C.e.q̃ vĩ ponẽꝙ de iure an
tiq erat ſpãle in filio ꝗ trãſmittebat ius deli.ad ſuos:quia
ibi ẽ dictio et ꝓ etiã vt ſupꝛa dixi. Nõ ob.l.j.S. in nouiſſi
mo. C. de cadu.tol.qꝛ ibi ſiſiter loqi in hereditate q̃ egẽt

aditiõe.pdicta va qñ ſiliin ptãte p.l.effici ſuus heres pa

tris ſec ſi aliq̃ cauſa exñtia ſut hẽdis ceſſaret:foꝛte q;ꝛ hbẽ/
ret ſubſtitutũ vulgarẽ:tũc enĩ nõ trãſmitteret niſi agnitaʒ
q; ceſſat rõ.⁊/ ꝓbat i.lſi flheres.s.de li.⁊ poſthu.⁊ h̊ vbi
eo caſu qᷣ nõ efficit᷑ ſuꝰ nõ trãſmitteret ad heredes niſi ex

De acqui.here.

his ꝗ añ ap.ta.nec plus cõmodi tràſmittit ad heredẽ ſuũ

us infãs deceſſit hẽditate cuiuſdã er̃ᷣnei ſibi delata ⁊ non
agnita: Ad illã certũ ẽ ſubſtitutũ nõ vocari qꝛ nõ hʒ bñſi
ciũ.l.ſi infãti.an vocei au pr̃n puto ꝙ nõ.nã.d.l.ſi infan
ti. ꝓuidet pꝛi vł auo ĩ eũ caſũ tm in qͥ excludit ab illa here
ditate ꝓpt᷑ hereditatẽ nõ aditã:ſʒ h auus excludit᷑ a ſucceſ
ſione ꝓpt᷑ ſubſtitutũ.nã ſi hẽditas eẽt adita eẽnt ſubſtitu/
ti: vt.l.ſʒ ⁊ ſi ples..ad ſubſtitutos de vul.⁊ pu. ¶ Septi
mus caſus ẽ.C.de iu. deli.l.cũ ãtiqoꝛibꝰ. ex ꝗᷣ talẽ collige
regulã. Quotiẽs ꝗs ſciẽs hẽditatẽ ſibi delatã decedit ea
nõ agnita vł repudiata ĩfra annũ ad qᷣſcũq; ius deliberaã
di ⁊ adeũdi trãſmittit:vt ibi.circa qð mitas nouas ⁊ pul/
chꝛas qõnes feci i.l.ꝗ duos:.in pᷣn.j.de re.du.⁊ dic vt ibi.
Octauus caſus ẽ ſʒ gl. C.de ĩſti.⁊ ſubſti.l.fi.ſʒ certe ille
caſus nullã nouitatẽ otinet:qꝛ ibi fili ſuꝰ hẽditatẽ pꝛnam
nõ agnitã trãſmittit ad mr̃eʒ qᷓ tranſmittereiĩ ad quẽcũq;.
plłres caſus nõ ponũtur ĩ gl.⁊ pᷣdicta va de trãſmiſſiõe hẽ
ditaſj nõ adite q̃ ſit ip̃o iure.⁊ ẽ q̃dã trãſmiſſio q̃ ſit petita
in itegrũ reſti.de q̃ dicã ĩ.l.pãtonius.i pᷣn.j.e.dixi i.d.l.ꝗ
duos in pᷣn.j.de re.dub.

JYmetus.aai io facta metu reſcidit᷑.h.

ſpãli ꝓuidentia h.l.dixi plene circa hũc paſſũ ĩ.l.ſi filius — d. C Op. 5. e. l. qui in aliena. 5. f. dic vt ibi.

ꝗ patri.S.de vul.⁊ pu. ¶ Itẽ pdicta va niſi fili ipe hẽdi . Impeditus adire ꝓpr iuſtã
tatẽ pat᷑nã repudiauerit:tũc enĩ nõ trãſmittit:vt.:.j.C. de . Antonius. abñtiaʒ ſi decedat intim ius

. —

De acqui.here.

petẽdi reſtõnẽ ad adeũdũ ſuo heredi relinqt.h.d. multũ
nõbilit.pᷣ ponii ↄſtõ pᷣncipis ↄtinẽs aliqd ʒᷣ ius cõe.⁊ po
nit dictũ metiani ↄtinẽs ius cõe.⁊vibi metianꝰ.¶ Op.tẽ
pus petẽdi bo.poſ.ẽ vtile:g“nõ currit abñti.Gl.dicit dic
vt no. C. de re.mi.l.j.certe illa oppo.nõ ob.huic.l.qꝛ ̊ nõ
dã ꝙ fuerit excluſus tꝑe ſ̊ moꝛte:ſʒ obſtat ad dictã.l.ideo
rñde vt ibi nõbilit᷑ no. Op.ſcdo ſi leſio nõ fuit cõpleta
ĩ abñtia nõ dat reſtõ:vt.l.qð tpe.C.de reſti.mili.Diẽc glo.
ſo. vt ibi.iſtũ paſſũ examinãt doc.ĩ.l.j.de re.mi.in q̃rta.q.
⁊ dicũt ſic. Qñq; abñs ab hereditate vł bo.poſ. excludit
tꝑis curſu:⁊ tẽ heres põt petere reſtõnẽ ex ꝑſona defũcti

——

ſine dubio:q; etiã ipᷣi defũcto cõpetebat:vt.d.l.j.C.de re.

mi.Qñq; abñs excludit moꝛte:⁊ tũc ſi heres vult petẽ re/
ſtõnẽ nõ põt de ſtricto iure:ſʒ de benignitate pᷣncipis ↄꝛiũ
ſtatuit᷑ in abñte cauſa reipublice:vt h̊ ĩ pᷣn.aut vult ipetra
re reſti.nõ ex ꝑſona defũcti tm̃ ſ̊ ex clauſula gnãli ſiq̃ mi/
hi iuſta cauſa eẽ videbit tũc poteſt.totũ.n.hꝰſcm abñtia ⁊
moꝛs ſecuta ſaciũt vnã cauſã iuſtam petẽdi reſtõnẽ in ĩte
grũ.⁊ h̊ hʒ locũ taʒ ĩ abñũte cauſa reipublice qᷓ; ĩ qcũq; ab
ſete nõ culpabili vł nõ doloſe.⁊ h vlt dicere h metianP duʒ
dicit de abñte cauſa legatiõis:⁊ ſic ꝓpt᷑ cauſaʒ reipu.po/
ſtea ſubdit de eo ꝗ hereditatẽ mr̃is ⁊c.⁊ ſic loꝗt de qͥ cũq;
abñte:deĩde ſubdit ſine reſpectu diſtinc.q.d. nõ curo ſi fu
erit ꝑfecta leſio in vita vł in moꝛte:ſʒ totũ hꝰ facit vnaʒ iu/

ſtaʒ cauſaʒ vt dixi.¶ Quero pone ꝙ aligs minoꝛ decelſ-

ſerit hẽditate nõ adita vtrũ heres eius potit petere reſti.
AVr ꝙ nõ de iure cõi:qꝛ minoꝛ nõ fuit abñs:nec ex ↄſtõne
pᷣncipis qꝗa loꝗĩ ſolũ i abñte cauſa reipu.iĩ ↄꝛium vꝛ dictuʒ
Metiani q dixit vt h̊ totũ.ſ.minoꝛ etas cũ moꝛte ↄcedat
reſtitu. ex clauſula gnãli.⁊ h tʒ Ja de are.⁊ dicit ꝙ ẽ caſus
in.l.ꝗ duos ĩ pᷣn.j.de re.du.⁊ ibi examinat.⁊ idem tʒ Ja.
de bu. in. l. j.de re.mi.ideʒ Jo.an.ex de ꝓba.c.in pñtia.lʒ
Ja. de bel. videat᷑ tenere ↄꝛium in q̃daʒ ſua diſputatione
quã ponit in auc.de tri.⁊ ſe.in pᷣn. ¶ Vltimo Ni.q̃rit ᷣ
vtrũ hẽs poſſit he ratũ geſtũ noĩe deſũcti: Et vĩ ꝙ nõ ꝑ
hac.l.dic plene ꝑ eũ in.c.ratũ.de re.iu.li.vj.dixi.i.l.bono
¶Kei. rum. ⁊.l. ſi is cui.j.rem ra. ha. “
Ele Eius ꝗ ẽ ſuſpectus de crimine leſe maieſtat᷑ intiʒ
põt adiri hereditas.h.d. ¶ Op. C. ad.l.iul.ma.l.j in ſi.
So.non pñj alienari ti ſingluri:ſ adeundo pñt acquiri.
Quero gd ſi dubitat᷑ an pẽ ei fuerit culpabilis: Gl.vẽ
inuẽ ꝙ nõ poſſʒ adire ĩ ↄꝛiũ qꝛ pẽdẽte ↄditiõe põt hꝛe hẽ/
dem:vt iſti.de hẽ.q̃ ab ĩtel.S.p ↄꝛiũ.⁊.l q a latronibꝰ.s.de
teſta.⁊ iõ intiʒ adire potit. ¶ Sʒ poſito ꝙ reꝗrat certitu
do quõ potit eẽ cer: Quidã ꝑ opi.mltoꝝ:vt i.S.qð dicit᷑.
alij ꝙ p factũ ſuũ qð ẽ veꝝ ſi.l.erat ĩichoata:vt.l.cũ falſũ.ð.
e. ¶ Sʒ tũc q̃ro quõ põt eẽ cert ꝙ pꝛ nõ deliꝗt cũ ſit me
re negatiuna: Gl.diẽ nõbilit vide ⁊ no.eã. C No.qꝙ nega
tiua ppt᷑ coartationẽ loci vł tꝑis cadit ĩ rectã ſciam a tiꝰ.
CNo. xex hac gl.ꝙ ſi aligs ĩ accuſatiõe ꝓpoſuerit diẽ lʒ
nõ teneret᷑ ꝙ ſi illud nõ ꝓbat dʒ ſuccũbẽ:vt h ⁊.l.q hẽbat
in pᷣn.de ĩſti.ſi enĩ eẽt nõ neceſſe ꝓbare diẽ ĩſertã filio nõ
poſſit liq̃re de ĩnocẽtia pꝛis.dico etiã ꝙ intdũ ad petitio
nẽ rei põt accuſatoꝛ cogi diẽ iſerẽ:vt.l.j.C.q accu.nõ poſ.
⁊ no.iĩ.l.is q reus de pu.iudi.⁊ ibi dixi. ¶ Dãhſi ſibiliq̃t
⁊ c.q ſi nõ liq̃t hʒ heredẽ intiʒ:vt iſti.de here.q̃ ab ĩtelſ..
j.S̊.j.de dona.l.donatiões ĩ fi.ĩ qby.ll.dẽ ꝙ anteqᷓ; pferat
ſnĩa põt hůe heredẽ ⁊ dubito ĩ h̊ ↄꝛio ꝓpt᷑ ea vba q̃ dixi in

l.ꝗ a latronib.S.de teſta.oꝛdi. Finalit᷑ ego õ qꝛ intiʒ hꝛet

heredẽ:⁊ h̊ dũ diẽ liq̃t ſubaudi maxie ⁊ ſine cõmiſerit ma/
lũ intim põt hẽe heredẽ ⁊ ſi nõ cõmiſerit:⁊ ſic in vtroq; ca
ſu poſſit hĩe merito põt adire:vt.l.qdð ſi dubitet᷑.S.eo. tñ ſi
cõmiſit malũ aufert ab eo vt ab indigno ⁊ S.pꝑ pꝛiũ.loqt
ſuo qꝛ ẽ heres ex̃ne põt adire:vt.j.l.ꝓxima.⁊.l.ovonatio/
nes in fi.loqt?᷑ indiſticte. ¶ Quero quõ põt reliq̃re ſilio
pʒeʒ nõ eẽ culpabilẽ:Et vẽ nõ poſſe liqre cũ ſit de ſcõ alie/
no:vt.l.cũ falſũ.s.e.Gl.rñdet ꝙ põt liqre qꝛ malũ ẽ coar

tatuʒ loco vel tpe:⁊ tũc põt liq̃re an fecerit vel nõ.⁊ vide
gl. q incipit no.q̃ dicit ꝙ poſſit alienare.

E Altimã voluntatẽ ↄdendo põt
MDꝛo herede. hereditatẽ adire. ↄcoꝛdat.l.

ſi auia. C. e.no.in.l.cogi.S.ſed ſi miles ad trebel.

. 1 AIlle actus ꝗ in eẽx̃neo in/
C) Um bo nIs ducit aditionẽ ĩ ſuo indu
cit ĩmixtionẽ. h.d.ſed ſigna hanc regulaʒ.⁊ tene
as menti qꝛ erit vtilis tibi.

IILBMinoee reſtituto reſtituunti aetises
up llis. ↄfuſe.h.d.de reſtõne actionũ videbiiꝶ

in.l.ꝓpter veneni.S.nepj.j.ad ſyll.

. Hereditas aĩo adi lʒ nihil hereditari
2„ I. uʒ attingai.h. d. diuidiũ ĩ tres partes.

Pꝛimo ponit dictũ. Scdo illð limitat ⁊ ꝓbat ꝑ ex de re
nõ hẽditaria ĩ q̃ defũctus ius hẽbat.Tertio ꝑ exꝰdenon
hereditaria in q̃ nullũ ius hẽbat.⁊ibi vñ ⁊ ſi domũ.ʒ ibi
deniq;.C No.p ſimariũ. Scdo no.ꝙ poſſidere rem
vt hereditariã ẽ ĩ actu q ꝓbat᷑ aditio. Tertio no.ꝙ in
hẽditate dã eẽ pᷣmi rei:ibi cui c. Op. ad vltimũ de.l.
ꝗ fuo deac.⁊ ob⸗So.deſũctꝰdonec viuit rẽ pignoꝛatã ſi/
bi traditã poſſidet vere:vt.l.q pignoꝛis.⁊.l.j.F.ꝑ ſuuʒ.j.
de acꝗ.poſ.ſʒ eo moꝛtuo hẽditatẽ nõ poſſidet vere: vt.l.
j. .ſceuola ſi teſ.li.eẽ iuſ.iõ tex.h.d.qlis. Mõ ob.il.ſi fuo.
nõ.n.dẽ ibi ꝙ bereditas poſſidebat:ſʒ ꝙ al icipit ab here
de poſſidere p̃cario:⁊ ſic hereditas tribuit alij qlitatẽ poſ
ſidẽdi ꝑ ſᷣuũ nõ ꝙ poſſideat qð apparet qꝛ al põt poſſide
re ciuilit᷑ ⁊ nãlit᷑ a me:⁊ tñ nllo mõ ego poſſideo:vt.l.eũ q
§. ꝗ bʒ dep̃ca. C Scdo op.õ.e.l.ꝓ herede.s.ſiqd tñ.Gl.
diẽ ſo. vt ibi dixi q; nomẽ heredis ibi accipũ ꝓ ſilio: ⁊ ſic
geſſit ibi ꝓ herede.hoc ẽ ꝓ ſilio nõ ꝓpꝛie vt hẽs. Op.
Di.ex gl. de.l.ij. S. ſi ſub ↄditiõe.j.ꝓ emp. vbi ĩſpicit magl
veritas q; opi. So. hũiſtis ĩ.l.heres iſtitu in pᷣn.s.eo.ꝑ
gl. qꝛ ĩ his q̃ ↄſiſtũt ĩ aĩo vt ẽ aditio hereditaꝶ iſpicit magl
opi. qᷓ; veritas vt h̊ cũ ſi. ibi ĩ alijs reb q̃ iĩ ſolo aĩo nõ ↄſi⸗/
ſtüt. ⁊ h iducit Di.ĩ ar.ad.q.de eo q ꝑcuſſit clericũ quẽ pu
tabat laicũ an ſit excõicat :de qᷣ gl.ĩ.l.ſiqs ignoꝛãs loca.
⁊ dixi ĩ.l.itẽ apð labeonẽ.ꝭ .ſiqs virginẽ.j.de iniur.nõ eſt
nr̃a mã. C Mõ venio ad mãzʒ.l.⁊ q̃ro pᷣ vtꝝ ſolus animꝰ
ſufficiat ad adeũdũ hereditatẽ:? Gl.in.l.pꝓ berede.ð.j.ð.e.
dicũt ꝙ ſic. Alij dicũt ꝙ reqrit animꝰex actu:vt.l.mutũ ĩ
pᷣn. S.e.⁊ iſti.de here.q̃li.⁊ dif.ꝭ.ſi.C.e.l.potuit.h̊ vo glo.
alr loqt.ſ.ꝙ ſufficiat anim q̃lit᷑ũq; declarat.vide gl. hec
gl. dicit veritatẽ t declarat oẽs alias.ll.qᷓ dicũt ꝙꝙ ſufficiat
ſolus anim: ĩtellige.ſ declarat᷑.⁊ alle.gl. qᷓ dicũt ꝙ reqrit
anim ⁊ act:hᷣ ẽ aliqð ꝑ qdð anim declaret qð cũq; ſit illo ſi
ue factũ ſiue nõ factũ ſiue dictũ ſiue ſcriptũ. h̊ ſit verũ ꝓ
baui . tex.i.l.p herede.S.j.S.e.pbo ꝑ rõnẽ ſolo aĩo ⁊ ſo/
la volũtate nõ obligaĩ ꝗs niſi deo:vt.l.ſi rẽ.S.voto de pol
li.̊ tʒ Rof.⁊ Hoſti.ĩ ſima de voto.⁊ ſãct Tho.i ſcða ſe/⸗
cunde. q xcviij.ex h̊ ↄcludii ꝙ in foꝛo ↄſcĩe ꝗs nõ obliga
tur adeũdo vltra vires hereditarias:qꝛ cũ ſiat voluntate
nuda nõ poſſuʒ obligare me alti niſi qtenꝰ ad me ꝑuenit.
dixi.S.e.ſuꝑ rubꝛica.¶Quia gꝰ ad aditionẽ hereditatis
reqrüũ ꝙ anim declarel:q̃ro q̃ ſut illa ꝑ q̃tal anim declara
tur: Et anteq;ᷓ ad h̊ veniã pᷣ̊ videndũ eſt qd ſit adire:⁊ ꝗd
imiſcere: ⁊ ꝗd repudiare ⁊ qd abſtinere:qbus viſis vide
amus ea ꝗb'anim ad h̊ declarat᷑:⁊ vt ſcisj anteq; ꝗs ade/
at reqrit᷑ potẽtia adeũdi ſeu vis adeũdi.de h̊ feci vnã repe
titionẽ ĩ.l.is põt.s.e.¶ Poſita gꝰ oĩ potẽtia adeũdi:di/
co adire hereditatẽ ẽ potẽtia adeũdi nõ ĩpeditã ꝑ actum
volũtaſ declaratũ deducere.⁊ ecõtra repudiare ẽ poten
tia repudiãdi nõ ĩpeditã ꝑ actũ volũtaſ declaratuʒ ⁊ a ſe
abdicare hereditatẽ. vt ꝓbat᷑ h̊ ⁊.l.ꝓ herede ĩ pᷣn.S.j.S.e.
⁊ iſti.de here.q̃li.⁊ dif.S.ñ. Immiſcere qð ẽ ſuoꝝ ẽ hẽdita
teʒ a iure acꝗſitã ꝑ actũ volũtaꝶ declaratuʒ acceptare vel
agnoſcere. Abſtinereẽ hereditatẽ a iure acqſitã ꝑ actuʒ
volütatis

— —.—/ —-.-.....—

—ʒE— —

ot
tl.
?
dn
ene
s
bit

De acqui.here.

volũtatis declaratũ a ſe abdicare illud ꝓbat᷑ in.l..pxi.
CHis viſis videamq̃lit it illa declaratio volũtatj. Ad
qð ſciẽdũ ẽ ꝙ iuriſcõſulti hᷣ cerij regulis nõ tradiderũt ſed
poſuerũt qᷣſdã caſus ĩdubitabiles videlʒ ꝙ tũc iſte animꝰ
adeũdi declarat q ꝗs ſac actũ q citra ius ⁊ nomẽ here/
dis fieri nõ põt:vt.l.ꝓ herede..papinian..eo.qũ vo eſt
act' ꝗ põt ſe he ad aditionẽ ⁊ nõ aditionẽ dixi ĩiſpiciendũ
q aĩo fec: vt.l.ꝓ herede.S.j.S.e.qd aũt eẽt ĩ dubio nõ de/
clarauerunt nr̃i doc. vt Aʒo:iõ alij vt apparet tradide/
rũt ſuꝑ h̊ taleʒ doctrinã videlicʒ ꝙ h̊ͥ ppẽdẽduʒ eſſet ex q̃/
litate pſonaꝝ eaꝝ ⁊ ex q̃litate actuũ ⁊ reꝝ q̊s attingerẽt:vt
qñq; hẽat ꝗs neceſſe ꝓbare ſe nõ feciſſe aio adeũdi: qñq;
ꝓbet᷑ ab aduerſario ita nõuit ipe.s.e.l.ꝓ herede..ſᷣuus.
Ja. de are.addit ĩ hͥ eẽ ſtãdũ iuramẽto heredis cũ ĩ ſolo
aio ↄſiſtat:ar.iĩ.l.ꝓ herede.S.Fuus.ð.e.l.ambigu de reg.
iu.ꝓ h̊ ĩduco gl. ĩſti.de acſ.S.alie.⁊ ecce gcqd doc. nr̃i di
xerũt ĩ illa mã. C Sʒ qꝛ illa doctrina ẽ mitũ gnãlis ⁊ ob
ſcura iõ intẽdo h̊ tractare ꝑ.v.q.pᷣncipales ⁊ duas poſtea
acceſſoꝛias. Pꝛio q̃lit anim h̊ declarei ꝑ yba. Ocdo q̃lit
declaret ꝑ reſcriptũ. Tertio q̃lit᷑ñ dedaret ꝑ fcã.Quarto
q̃lit᷑ declaret᷑ ꝑ nõ facta. Quinto q̃lit᷑ declarei ꝑ animũ qñ
gs adit iure alieno vł ppᷣo. QCirca bᷣmũ ſciẽdũ ẽ ꝙ q̃dã
ſut vba diſpoſitiua aditiõis nullã ambiguitatẽ hñtia:vt ſi
gs dicat gero me ꝓ herede:vt.l.ꝓ hẽde.ðõ.e.vel agnoſco
iſtã hẽditatẽ vt . vlł dicat app̃ᷣhẽdo vel aſſumo mihi vł ac
cipio hẽditatẽ hãc:vt.l.apud auſidiũ de optio.legl.⁊ ꝑ il/
la vba ĩduci aditio ſine dubio. C Sʒ circa h̊ dubitat᷑ de
iiij.pᷣ vtrũ hec aditio ⁊ anim declaret᷑ ꝑ vyba diſpoſitiua ſu

ſpẽſiua. Scdo vtꝝ ꝑ vᷣba enunciatiua de hᷣ pncipalit᷑ ꝑ ſe.

Tertio vtrũ ꝑ ba enüciatiua ꝓpt᷑ aliud. Quarto ꝗd iur.
qñ vba ſũt dubia. C Ad pᷣmũ de vᷣbo ſuſpẽſiuo:vt ſi dico
volo audire vtrũ ex h̊ iducat᷑ aditio: Gl.ĩh̊ diẽ ꝙ nõ ĩ.l.
Fui electiõe ĩ pn.j.de le.j.In ↄꝛiũ videt᷑ caſus in.l.iã dubi
tari in ſi.de hẽ.inſti.⁊.j.e.l.paulus rñdet ꝑ ꝓcu. Rñ.q ꝑ
hec vᷣba ĩducit aditio ſi certitudinarie ⁊ deliberate dixit
ſe velle adire ſiue h̊ ꝓbei ex pᷣcedẽtib ſiue ex inſtãtibꝰ ſi/
ue ex ſequẽtibꝰ:als ſi nõ apparet ꝙ deliberate dixit nõ ĩ/
duci aditio.pᷣmũ ꝓbaĩ ex pᷣcedẽtibſi fuit dat tmin ad de
liberãdũ:⁊ poſtea rñdet ſe velle adire ĩduciũ aditio:vt.l.ſʒ
ſi alio.j.rñſo.⁊.l.oẽs.j.ad tre.Ex iſtãtib tꝑe qͥ illa vba/p
ferunt᷑ delibatio/pbai. ſi dicit ſe velle eẽ hẽdẽ vłl ſe velle hꝛe
hẽditatẽ: vt.d.l.iã dubitari.ĩ f.⁊.l.apð aufidiũ de op.le.
aliud ẽ.n.dicere volo adire ⁊ aliud volo eẽ hes vl volo hẽ
ditatẽ.vt dicta iura pbãt. Itẽ ſi dixit ꝓ certo volo adire
hereditatẽ. Itẽ ſi iterrogat ab alio ſi volebat eẽ heres rñ
dit ꝙ ſic.nã h̊ ybũ volo qñ ꝓſeri rũdẽdo alti intelligũ de/
liberare volo:vt.l.in emen᷑.C.de ↄhẽ.emp.plus dicit.l. ſi
dicerẽ vis eẽ heres vel vis adire hẽditatẽ?⁊ tu rñdes cur
nõ:deliberate videris rñdiſſe:vt.l.jF.j.de v.ob.idẽ ſi ↄſti
tuit ꝓcuratoꝛẽ ad h̊ vt.l.paulus.j.e.nõ enĩ poſſet oſtitue
re ꝓcuratoꝛẽ niſi deliberate vellet.Ex ſequẽtib o ꝓbaĩi
ſ. ſi poſt dicta pba ꝓlata ↄcurrerẽt tres mẽſes. C.e.l.łfi.S.ſi
mili mõ.vbi ẽ caſus ſingularis.⁊ qʒ ibi loqt in repudiatio
ne:tñ idẽ ẽ in aditiõe:eiſdẽ eni reguł pcedũt:vt inſti.de hẽ.
qli.⁊ dit...ſicut aũt.⁊.C. de repu. hẽ.l.ſicut.⁊ qdð dixi ſi il/
la yba nõ ꝓferunt᷑ deliberate nõ ĩducũt aditionẽ. ꝓbat ĩ
gl. de.l.Fui electiõe.ſi enĩ dico ĩdeliberate volo adireꝛ hꝰ
ſonat h ẽ pᷣm modus volũtat mee ad adeũquʒ nõ ꝙ deli/
berate vellet.ad hꝰ fac qð canoniſte dicũt de voto ꝙ vᷣba
niſi ſolẽnit᷑ ⁊ deliberate emiſſa nõ ĩducũt votũ ex de voto
c.ij.de acſ.⁊ ob.l.oblonũ ſpᷣa.S.ſ. ¶ Sʒ quero qd ſidixi
iſta hereditas nõ mihi diſplicet: Vr ꝙ inducat᷑ aditio:vt
l.cũ antea circa pᷣn. C. de arbi.ſʒ nõ puto.nõ.n.ſeqt᷑ nõ di
ſplicet:g placet:qꝛ ẽ qdã mediũ int diſplicere ⁊ placere:
vt ꝓbat ĩ.l.j.F.is q nauẽ.de exerci.⁊ de tributo.l.j..ſci⸗/

entiã.⁊ qð no.i.l.ꝗ ſe pꝛis.C. vñ li. Nõ ob.l.cũ antea.qa

ibiloꝗi ĩ actu ĩ qſufficit h bũ nõ diſplicere. C Qũo qd

ſi ↄuoca amicis ⁊ pluribteſtibꝰꝗs dixerit ſcitis teſtes q;
ego volo adire iſtã hẽditatẽ: Rñ.ex iſta ſolẽnitate actuũ:
qꝛ ↄuocaꝶ amicis põt pᷣſumi ꝙ dixerit deliberate inducit
aditio.⁊ h̊ põt eẽ ĩtellectꝰ.l.paphilo.s.ꝓpoſitũ.j.de le.iij.
lIʒ ibi alio mõ ĩtellexeri i.d.l.fui electiõe.j.de le.j. ¶ Qir/
ca ſcðʒ.ſ.q̃lit ꝓbet᷑ ꝑ vba enũciatiua ꝓpt᷑ ſe vt ſi aliqs con
feſſus ẽ ſe heredẽ titij? Ar ꝙ h̊ ↄſeſſio nõ iducit aditioneʒ
nõ enĩ obligat me niſi illi q pñte ↄnteoꝝyt.l.ſfi.S. de inter
ro.ac.veritas ẽ vt no.ibi aut illa vba ꝓferunt᷑ ab eo ꝗ po
teſt adire:⁊ iducit aditio ſeu ꝓbatio volũtaj adeunt ꝑ hãc
l. cũ ſi.qꝛ ꝓ hẽde ſe gerit:ſʒ ſi ꝓferunt᷑ ab eo q nõ põt eſſe
heres nõ pᷣiudicat niſi quo ad pñtes huic ↄfeſſioni vt ibi.
CQir ca tertiũ.ſ.qlit᷑ iſla volũtas ꝓbeĩ ꝑ vba enũciatiua
emiſſa ꝓpt᷑ aliud.pone ꝙ ego ſcribo tibi ſaluta do tal hẽs
tali ſalutẽ ⁊ ſilia:an ex h/ꝓbet᷑ volütas? Vr ꝙ nõ:vt.l.epi
ſtola ĩ pᷣn.S.de pac.C. de teſ.mi.l.ex his vᷣbis.iĩ p. facit illa
l. ⁊. S. l. ꝓ hẽde..j.q̃ dicũt ꝙ qñq; aliqs ſacit aliqd vt hẽs
ĩducit᷑ aditio.Rñ.qñq; vba enũciatina ppt᷑ aliud ꝓferuni
ↄditionalit᷑ vt ꝓmitto tibi ſit hẽs ſũ:⁊ tũc nõ ĩducit᷑ aditio.
Mꝛimo qꝛ talis act oditionẽ nõ recipit:vt.l.eũ q ĩ fi.ẽ.e.⁊
l.actꝰlegitimi de re.iu. Scdo qꝛ iſta ba ꝓferunt᷑ dubita/
tiue ⁊ ĩ aditiõe hẽditaᷣ reqrii anim certꝰ nõ dubitatiu:vt
l.is ꝗ hẽs.S.j.⁊.l.ſi is ad quẽ.⁊.l.heres iſtitut.S.e.Si vo
iſta yba enũciatiua ꝓferuni ꝑ modũ cauſe: vt hꝰ facio qa
hẽs ſũ ſine dubio ĩiducũt ꝓbationẽ volũta:vt.l.emptoꝛ in
fi.de rei vẽ.ij.de coll.doꝶ.l.j. Si vo ꝓferunt᷑ demõſtratiue
vt icaſu/ppoſito:ſi ego tanq;ᷓ hẽs talis te ſaluto ⁊ ſilia tũc
idẽ: vt.l.is.⁊.l.pãtoniin fi.l.ꝓ herede.S.j.⁊.l.ſiqs exne.
§.j. Mõ ob.l.eplła.qꝛ ibi vba erãt enũciatia fcĩ alieni.Nõ
ob.l.ex his.C.de teſta.mi.qꝛ ibi erant vba enũciatiua fciĩ
alieni qdð potat alr eẽ ĩductũ qᷓ ĩ volũtate ꝓferenj ↄſiſtat
h ſec. C Sʒ pone ꝙ aliꝗs dixit magna ſoꝛtuna fuit ꝙ ta
lis hereditas obuenit mihi vtꝝ ex h̊ iducat᷑ aditio? Rñ.v
ba enũciatiua ĩiducũt ꝓbationẽ volũtaꝶ ei qð enũciãt ⁊ eſ
qð ĩpoꝛtãt nõ vltra. aut g' vyba enũciatiua ↄtinẽt h totuʒ
ꝙ ego ſũ heres:⁊ tũc ĩducũt ꝓbationẽ volũtaꝶ ei:vt dem̃
ẽ. ſʒ ſi vba enũciatiua ↄtinẽt h totũ qð mihi obuenit:tẽ nõ
ĩducũt declarationẽ volũtai q ſim heres:qꝛ põt eẽ q ẽ mi
hi ſoꝛtuna qꝛ poſſũ adire lʒ nõ adeã.nõ ge iducũt ꝓbati/
onẽ aditiõis q; extẽderent vyba vltra ſuũ ſignincatũ:vt.l.ti
tius.S./gaius.j.de le.ij.ſʒ ſi dicerẽ magna foꝛtuna eſt mihi
ꝓ ſüů heres tunc ꝓbareĩ anim vt ex pᷣdicꝭ pʒ. Aenio
ad q̃rtũ qñũ vba ſũt dubia.exꝰaliqs dixit mihi tal heredi/
tas tibi obuenit.ego rñdi bñ placet mihi vł bñ volo vłbñ
ↄtẽtoꝛ:iſta yba ſũt dubia.ſi enĩ referant᷑ ad hereditateʒ:hᷣ
E dicere bñ placet mihi hereditas vñ volo hereditatẽ:idu
cerei aditio vt pʒ exiã dich. Si referant ad h̊ totũ bñ pla
cet mihi ꝙ obuenit hereditas nõ ĩducereĩ aditio.illo caſu
dico ꝙ ſtabit intpꝛetatiõi dicenijſʒ Ja.de are. vt ſupꝛa di
xi circa pᷣn. ꝓbaĩ ĩ.l.ſiqs intẽtiõe de iudicl.⁊ qd no.iſti.de

ach. F. alie. ⁊ ſi ĩe moꝛtu eẽt puto ſtãdũ declarationi he/

redis ſui q eius volutatẽ meli nouit:vt.l.ſiqs a filio.S.ſiqs
plures.j.de le.j.ex hac eni declaratiõe alius nõ dãniſicai
ꝑdẽdo ſuũ:lʒ foꝛte dãniſcei ꝑdẽdo lucrũ:ſʒ hͥ nõ ipedit he
redẽ declarare vtibidixi. ¶ QCirca ſcoᷣm ſpãle ⁊ pncipale
ſ. qit H anim ꝓbei ꝑ ſcripta.dico ĩ oĩbideʒ qʒð ſupꝛa dixi

rirca pᷣdicta.nõ enĩ ſigura lr̃ap obligat:ſʒ oſeſus q ↄtinet᷑

in eis:vt.l.nõ ſigura de ach.⁊ ob.duo tũ aduertẽda ſunt.
CPꝛumo qꝛ qñ ſit iĩ ſcripi pᷣſumo ſacilius factũ delibera
te qᷓ; qũ ſimplicit pfert᷑:vt.l.ij.C.de ſen.ex pi.reci. ¶ Se/
cũdo aduerte ꝙ ſcriptura ʒ eẽt iualida qᷣ ad id ad qð ſit
pᷣncipalit᷑:puta ſi filiuſfa.ĩ teſtõ ſe diceret adire vl aliqd in
co diſponeret ꝑ qð iducereĩ aditio: vłſi ĩ teſtõ nõ eẽt ſolẽ
nis numer teſtiũ tñ aditio pbareĩ:qꝛ ĩperfecta volũtas p
bat volũtatẽ: vt.l.fi.de re.eo.l.ĩ teſtõ.ff.de ſideicõ.lib.x.l.
j.⁊.ij.C.de fideicõ. ¶ irca tertiũ pᷣncipale.i.q̃lit ̊ volũ
tas ꝓbei ꝑfecta.ſciẽdũ ẽ ꝙ q̃daʒ ſũt ꝑfecta pᷣp aratoi ad
2

aliqd:q̃dam ſũt q̃ Zncipalit᷑ ſũt ꝓpt᷑ ſe. Circa pꝛimuʒ dico
ꝙ q̃dã ſũt pᷣparatoꝛia ad aditionẽ neceſſaria:⁊ ꝑ illa non
ĩducit aditio.exꝰſi aliqs ĩplet ↄditionẽ quã añ ĩperfectaʒ
nõ põt adire:vt.l.j.F.ſi parẽdi de ↄdi.ob cau.ð.e.l.antiſti
us.vl ſi aliqs agat q̃rela ꝗ añ adire nõ põt:⁊ tũc nõ ĩduci
tur aditio:vt.l.quẽadmodũ de inof.teſta. Idẽ ſi petit ſibi
exhiberi tabulas vt iſtruai de virib hereditarijs:qm an
teqᷓ; hẽat animũ certũ nõ põt adire:vt.l.ariſto.S.e.qᷓdam
ſũt pᷣparatoꝛia nõ neceſſaria:vtputa ſi accuſo teſtm̃ falſuʒ:
ſi enĩ ſũ certꝰ de h̊ nõ ẽ mihi ne adeã ꝓhibitũ:vt.l. cũ falſũ
S.e.tũc ꝑ tale pᷣparatoꝛiũ nõ neceſſariũ iducii aditio:vt.l.
cũ ꝗqdã.j.de bo.poſ.⁊ ibi dixi. Idẽ ſi aliqs dicat teſtm nił
luʒ:vt.l.ſuus.C.de repu.here.⁊ pᷣdicta vᷣa ĩ his q̃ ſũt pᷣpa/

ratoꝛia ad aditionẽ hereditaꝶ ſo ſi feret aliqs actus ppa

ratoꝛius ad petitionẽ hereditaſ:vtputa ſi facerẽ foꝛmari
libellũ volẽs gᷣ te agere petitiõe hẽdita.vł ſi ponerẽ ꝙ int
rogeris an poſſideas ꝓ herede:qꝛ intẽdo te ↄuenire peti.

here.⁊ ſilia oĩa iſta iducerẽt ꝓbationẽ volũtat adeun:vt

l.quẽadmodũ de iof.teſ. Secũdo dixiꝙ ſũt q̃dã facta q̃ ſi
unt pᷣncipalit ppfᷣ ſe.⁊ h aduerte qꝛ q̃da ſũt certa q̃ nõ idu
cũt aditionẽ:vt.l.ꝓ herede ĩ ſi.S.e.q̃dã ſũt certa qᷓ ĩducũt

aditionez:qꝛ citra ius ⁊ nomẽ hẽdis ſieri nõ pñt:⁊ de his

nõ dubitat᷑:vt.l.ꝓ herede.S.papinian.s.e.qda ſũt q̃ ꝑ ali
quẽ pñt ſieri tanq; ꝓ herede:⁊ etiã alio mõ de his dubita
tur in his hñt locũ vᷣba Aʒo. q̃ ſupꝛa ĩ pn. retuli ꝑpẽden
dum eẽ ex qlitate rei ꝑſonaꝝ ⁊ factoꝝ:⁊ iõ ad h̊ examina/
duʒ foꝛmo q̃tuoꝛ dubia.pᷣ qñ idẽ factũ põt ꝗs facere vt he
res ⁊ nõ heres:tñ vno mõ licite alio mõ illicite. Secũdo
qñ idẽ ſactũ põt ꝗs facẽ vtroq; mõ noie ſuo.Tertio vtro/
q; mõ licite tñ vno mõ noie ſuo:alio modo nomie alieno.
NQuarto qñ vtroq; mõ noĩe alieno ⁊ ſuo. Afſumo pꝛi
mũ qð ẽ facile.ſi.n.apparet ꝙ voluit facere eo mõ q illici
te põt nõ ĩduceret actionẽ:vt.l.ſiqs ex ne in pᷣn.õ.e. ſi eſt
dubiũ ĩ dubio nõ pᷣſumit ꝙ voluit delinquere:vñ int᷑pꝛeta
mur in illã partẽ.l.merito..ep ſoc.⁊ h̊ ẽ qð dẽ i.l. ꝓ here/
de S.pap̃.S.e.qð nõ põt ſieri citra ius ⁊ nomẽ heredis.ſ.
illicite tũc iſtud pſumit᷑. ¶ Ad ſcõʒ qñ põt vtroq; mõ no
mine ſuo.ex hitauit filᷣ ĩ domo pat᷑na:põt eẽ ꝙ hitauit
vt heres ⁊ ꝙ hitauit ibi filꝰ tanq; in re ſibi obligata ꝓ do
te mr̃is ſue vlł ꝓ alia cauſa:vtputa qꝛ erat dom emphi/
theotica qᷓ debebat ſibi ex vigoꝛe inſtr̃i emphitheotici Hʒ
nõ eẽt hẽs:vꝛ ꝙ nõ debeat ĩtelligi ĩ dubio ꝙ fecerit eo mõ
qẽ dñs:vt.C.cre.euic.pig.nõ de.l.j.⁊.l.ſiqs domuʒ.S.pe.
S. loca. In ↄꝛiũ ꝙ videat᷑ feciſſe eo mõ ꝗ ſibi vtili eſt: vt.l.j.
cũ.l.ſe.j.de collatꝶ. Rñ aut illũ actũ potat facere vt dñs ⁊
nõ vt heres ⁊ nõ pᷣſumit aditio:vt.l.iulianꝰ.S.fi.S.e.⁊ ĩ ex
emplo poſito de emphitheoſi: ar.l.ſi pꝛoni ĩ pᷣn.ad tre.⁊
l. ꝓ herede.S. ſiqd tñ. S. e.Fʒ itellectũ quẽ dedi. Si vo non
potat ſacere vt dñs niſi eẽt heres.exꝰſi vẽdidit ſimplłr reʒ
hereditariã ſibi obligatã vel locauit tũc qꝛ ille act ẽ cele/
bꝛat cũ alio vẽ feciſſe h̊ vt dñs niſi aliud expᷣſſerit:vt· d.l.j.

C.cre.euic.pi.nõ de.l.ſigs domũ.S.pe.ð.loca.ſʒ ſi ille act
nõ celebꝛat᷑ cũ alio:puta ſi ipᷣe ſteſtitĩ domo hereditaria q

põt itelligi vt dñs vel iure pignori:vel cauſa cuſtodie ⁊ ſi
milia:⁊ ex hꝰ quõ ĩtelligat᷑ nemo decipü:qꝛ cũ nemine ð/
hit.⁊ ĩtelligo tũc ipᷣm poſſediſſe ex ea cauſa q̃ erat ſibi vti/
lioꝛ ⁊ qð diligẽs hõ feciſſet:vt.d.l.j.de ſo. ¶ Quid eniʒ ſi
erat hereditas hõis locuple᷑:Fʒ cõeʒ opi. Certe aditionẽ
pᷣſumã.ſʒ ſi cõis opi.ſe hꝛet ꝙ hẽditas erat dãnoſa pᷣſumã
alið:ar.d.l.j.de ſo.⁊ illð voluerũt dicere vba ZRlʒo. Sidu
bitat recurrii ad declar ationẽ ipius heredis ſʒ pᷣdicta ſʒ
Ja.de are. C Sʒ qro qd ſi aliqs dixit fe poſſidere illã do
mũ ꝓ ſua legitima:an ꝑh̊ releuet᷑ ne videat᷑ adire: Rñ.le/

gitima ſaltẽ hodie hĩ iurehereditario:⁊ de hereditate nõ

põt ꝗs partẽ hĩe qn hẽat totã q̃ ſibi deferi:vt.l.j.⁊.ij.⁊.l.
ſi nõ ſolus.S.e.in vno tñ caſu repio ꝙ põt retinẽ legitimã
⁊ hereditatẽ omittere.ſſi hʒ ſubſtitutũ vulgarẽ ⁊ ẽ graua

e acqui.here.

tus legap:ot.l.ſi libertꝰpꝛono de bo.li. C Ad tertiã qñ il

le actus põt ſieri vtroq; mõ licite tñ:vno mõ noĩe ſuo:alio
mõ noiĩe alieno:⁊ illð põt duob'mõis ĩtelligi.pᷣ̊ noĩe aliẽo:
H ẽ ad vtilitatẽ alienã:ſuo tñ noĩe:h̊ ẽ nõ aio repetẽdi.⁊ ſʒ
iſtũ modũ ĩtelligẽdi pñt hꝛe locũ dicta vᷣba Aʒo.ſ.h̊ eẽ per
pendẽdũ ex q̃litate reꝑ ⁊ ꝑſonaꝝ ⁊c.vt dicam ſic:q̃dã ſũt ĩ
ꝗbus cauſa pieta de facili cadit vt ſepelire deſũctũ:hanc
cauſã faceret vicin vicino. Iteʒ paſcere ſamiliã maxime
ſi eẽnt pueri paruuli ⁊ expẽſa erit modica:facere cuſtodi/
ri domũ:hec enĩ oĩa ex pietate faceret vicinꝰ vicino:⁊ tũc
ex his actib nõ pᷣſumit᷑ aditio niſi ꝓbeĩ alið:vt.l.⁊ ſiqs..
pleriq; de religio. Quedãa ſũt ĩ ꝗbꝰnõ ẽ pᷣſũptio ita de ſaci
li nec pᷣſũptio aditiõis:vtputa de iumenij curã hũit:fructꝰ
recolligi fecit ⁊ reponi ⁊ his ſilia:de ꝗbꝰloqt.l.ꝓ herede.
F. buos.S.e.⁊ tũc ſiqdẽ ipᷣe viuit ꝗ fecit ſtandũ ẽ int᷑pꝛetatio
ni eius cũ iuramẽto:vt dic̃ Ja.de are.als ſtareĩ int᷑pꝛeta/
tioni heredis eius vt dixi. Queda ſũt i qbus nullo mõ ta

lis cadit pᷣſũptio:vt ſi vẽdidit rẽ hereditariã nõ ꝑiturã:ſi

vadit ad habitãdũ ĩdomo cũ ſamilia ⁊ ſupellectili:vel ülã
domũ poſſidere ſe dixit:⁊ ĩ iſtis animꝰ adeũdi pᷣſumit niſi
ʒ.ꝓbei:vt de re.here.l.j.⁊.ij.S.e.⁊.l.ꝓ herede.s.ſi.⁊ hac
l. .S. e.l.ſiqs mihi bona.S. iuſſuʒ.ibi ꝗd ſi vt rẽ hereditari
am diſtrahat. Mec ob. C. de iure deli.l.j.vt ibi no. C Se
cũdo mõ hec vba pñt itelligi noĩe ſuo ⁊ alieno hꝰ ẽ geren
do negociũ ad quẽ ſpectaret:⁊ tũcĩ dubio noĩe alieno nõ

itelligii:vt.l.magis de ſolu.⁊ q; ĩ actu ꝑſona extrinſecus

nõ ſubitelligii:vt.l.ſi ita ſtipulatꝰ.S.griſogon de ver.ob.
CSʒ qro qd ſi dedit aliq̃s elemoſynas ꝓ defũcto ꝓ re
bus defũcti ⁊ de bonis deſũcti:an ex ̊ adiſſe videat: Rñ.
q̃dã ſũt elemoſyne neceſſarie vt ↄuet honoꝛ deſũcti Fʒ cõ
ſuetudinẽ ciuita:vt ĩ mittẽdo pecuniã in candelis cereis
tꝑe ſuneris ſᷣm diuerſas ↄſuetudines:⁊ tũc ex h nõ vꝛ adi
tio.vident᷑ enĩ expẽſe ſuneris:vt.l.⁊ ſiqs.S.funeris. ⁊.S.h̊
actio de reli.ſi vo tal elemoſyna nõ erat neceſſaria neceſſi
tate:tũc ĩ dubio pᷣſumit᷑ aditio:vt.l.iĩdebitũ.C.de ↄdi.ĩde.
nõ enĩ põt gꝗs licite largiri de alieno:vt.l.ſi pignoꝛe.·j.j.
de furt.⁊ iõ ille act nõ dẽ fieri citra ius ⁊ nomẽ heredis.
¶Quero qꝗd ſi maritus cui delata erat ꝓ ſe ⁊ ſiliis here
ditas vxoꝛis dedit pãnos vxoꝛis pauꝑib: an ex hoc ĩdu
cat᷑ aditio?: Rñ.qdã ſũt pani pᷣcioſi ⁊ feſtiui ⁊ illi ſunt viri:
vñ ex hoc pᷣſumit᷑ aditio:qꝛ vir ſecit de ſuo niſi vxoꝛ reliqſ
ſet ĩ teſtõ:tũc enĩ ĩ ſoluẽdo legata vẽ adire:vt.d.l.ĩdebitũ.
Si vero erat pãni qtidiani:tũc illi ſũt vxoꝛis:vt.l. ſi pꝛ.S.
j.ad.l.fſal.⁊ tũc vẽ dediſſe pãnos vxoꝛis ⁊ iduceret᷑ aditio:
ne als videat᷑ de alieno largiri:vt dictũ ẽ..de hoc cuint
pãni dicã plene in.l.ĩ his./j.S.ſo.ma. ¶ Ad q̃rtũ.ſ.qñũ
pñt facere vtroq; mõ licite:ſed vtroq; mõ noĩe meo ⁊ alie
no.exꝰdelata ẽ mibi hereditas fr̃is mei cuʒ q hẽbã bona
cõia qᷓ̃ poſt moꝛtẽ adminiſtraui: poſſuʒ eni facere vt hẽs
⁊ etiã ſi nõ facio vt heres ſacio noĩe meo ⁊ alieno q; pꝛo
noĩe meo.⁊ dic aut negociũ qð gerii poterit expediri pꝛo
parte ⁊ ille geſſit in totũ ⁊ ĩduci pſũptio aditiõis:q;ꝛ plus
ſua parte donationẽ int᷑ponit:vt.l.ſi duo fr̃es.S.e.ſ̊ ſi nõ
pofat expediri ꝓ parte ⁊ facit totũ tunc ſiqdẽ ipᷣe negat ſe
feciſſe aio adeundi nõ p̃ſumi aditio:vt.d.l.ſi duo fres.ſit
eni ex neceſſitate cõmuniõis:vt.l.heres. .idẽ vꝛ fa.her.ſʒ
ſi ipe vel heres eius diceret ſe feciſſe aĩo adeũdi ſtarẽ inter
pꝛetatiõi ſue p ea q̃ dicta ſũt ſm Ja.de are.⁊ ſupꝛa decla/

raui:⁊ maxime ſi hereditas ẽ locuplex. tñ qñ de acqrẽdo

tractat᷑ nõ impꝛobat᷑ ſic acceptare:vt.l.ſi abñtis.⁊ ibi no.
C.ſi cer. pe.⁊.l.qͥ eni.ꝭ.j.⁊ ibi no.j.rẽ ra.ha.¶ Venio ad
qrtũ pᷣncipale.ſ.vtꝝ illa volũtas adeũtis ꝓbet᷑ ꝓ nõ fcõ:

Rſñ ꝙ ſic.p̊ ꝑ rõnẽ.repudiatio hereditatis induci ſeu/p/

△◻

bat᷑ ꝑ nõ factũ:vt.l.recuſari.j.e.Fm ĩtellectũ Ja.de are. g
aditio q; eiſdẽ regulis ꝓcedit:vt iſti.de here.q̃li.⁊ dif.S.ſi.
C. de repu.hẽ.l.ſicut.⁊ h̊ ẽ idubitãter verũ.exẽplũ ad peti
tionẽ creditoꝝ eſt aſſignatus ᷑minus heredi ad adeũduʒ
vel repudiãdũ

— — — — —

ſaci
et
de.
tio
ta/
ta
ſ
li
ſ
ac
Url
Se
en
ſo
us

.

i.
1s

di
i

vel repudiãduʒ ĩfra terminũ nihil facit. Certe illud nõ ſa/

cẽ facit pᷣumi aditionẽ:vt.C.e.l.f.S.ſinaũt h.⁊.S.ſiqs So0

temerario.⁊ no.S.e.l.q;diu.⁊ ibi dixi. aliud exꝰ.pone de
bitoꝛ in diẽ ⁊ ſub pena ſucceſſit creditoꝛi ſuo ĩ diẽ debituʒ
nõ ſoł.alijs ꝗ ſuccedũt ipᷣo repudiãte.Certe ex hoc nõ ſa
cto pᷣſumit᷑ aditio.ꝓbo ſi aditio nõ pᷣſumit:ergo iſte fuiſſet
in moꝛa.ec in moꝛa ẽ delictũ:vt.l.ꝙ te.S.ſi cer.pe. ⁊.l.q ſi/⸗
ne de re. iur. g' debem pᷣſumere aditionẽ ꝑ quã in delictũ
nõ incidit:vt.l.merito ꝓ ſo.vt ſupꝛa dixi. Scðo cõpẽ/
ſatio ſit ipo iure:ſi tĩ opponat ab hoie ⁊ dicit lex ꝙ eo ca
ſu ꝓ q cõpẽſatiõe nõ facta ꝗs incideret in penà pᷣſlumit fa

cta ipᷣo iure:vt.l.ſi ↄſtat.C. de cõpen.⁊ ibi no.in.l.ſiquid a

ſideiuſſoꝛe.g.de compenſa. ita aditio ſit ipo iure herede
tamen volẽte.ſi ergo ipᷣo nolente incideret in penã in du
bio eſt pꝛeſumendũ ꝙ voluerit. ¶C Tertio ꝓbo ꝑ caſum
in.l.iij S.ſicut aũt de pecl.le.q ĩducit᷑ ſic.ſicut hẽditas adii
ſolo aĩo q̃litercũq; ꝓbato ita pecul. adimit ſeruo ſolo aĩo
dñi ꝑ quecũq; indicia ꝓbato:vt.l.nõ ſtati.s.de pecul.ſʒ ſi
dñs ẽ debitoꝛ fui ⁊ ei differt illud ſoluere in dubio iducit
animũ adimẽdi pecul.vt.d.S.ᷣſicut aũt.ita h ꝓbat᷑ animus
ageütis:⁊ h̊ veꝝ ſi iᷣe ꝗ ſoluere diſtulit vel heres eius hoc
dicit. ſinaũt ipᷣe negaret ſe adiuiſſe ⁊ alius ex h vellet euʒ
ↄuincere ꝙ adiuerit puto ꝙ nõ ſufficeret:ar.eius qð no.
in.l.ſiue poſſidet.C.de ꝓba.⁊.l.ꝗ iuraſſe.s.ſi pꝛ.de iure/

iurã.⁊ ita dixi in qõne quã diſputaui de hoc ꝙ pᷣdicta ſũt
multũ neceſſaria ⁊ ſepe ↄcurrẽtia maxime ĩ heredibꝰ dña

rum in ꝗbus vt plurimũ nõ ẽ niſi nomẽ dotis ſue ⁊ ſilij de
bitoꝛes ſibi ſuccedũt:vt ex hac ceſſatione inducat᷑ aditio.
Itẽ ſi pat᷑ ceſſauerit ſoluere infra tẽpus debitũ ſi filij ſucce
dẽtes erant infates:vt infra dicã. ¶ Aenio ad quitũ pᷣn

cipale.ſ.q̃lit᷑ ꝓbei animus iſte ⁊ i eo ꝗ adit ex iure alieno.

St circa h̊ q̃ro quatuoꝛ. Pꝛimũ qd iuris qñ ꝗs adit
iure alieno ꝓ ſe tm. Scðo ꝗd iuris qñ ꝗs adit iure ſuo ꝓ
alio tñ ⁊ ad vtilitatẽ alienaʒ. Tertio ꝗd iuris qñũ ꝗs adit
ex iure alieno ⁊ ꝓ alio. Quarto qd de eo ꝗ nõ adit ſʒ ade
unti auctoꝛal. C Ad pmũ qñ ꝗs adit iure alieno ꝓ ſetm:
Exẽplũ ĩ eo ad quẽ trſit ius deliberãdi ⁊ adeudi heredi/
tatẽ deſũcti delatã ĩ oĩbus caſib q no.in.l.vẽtre..e. Rñ.
p oẽs illos actus ꝑ qͥs ĩduceret᷑ aditio ſi ex ſuo iure vlł ex

ſua ꝑſona adiret ꝑ eoſdẽ iduceret qñ adit iure alieno pꝓp
ſe tm:qꝛ in oĩb loco illius ſubſtituit ⁊ ei idẽ ꝑ oĩa tribuai

vt. l. ſigs ſiliũ.ij.rñſo. S.e. ¶ Juxta pᷣdicta qᷓro qdam cre/
debat defũctũ cui ſucceſſit adiuiſſe hereditatẽ ſibi defũcto
delatã:tñ ad cautela dixit ſic ſi nõ apparet deſũctũ adiuiſ

ſe ex iure deli.ad me traſmiſſo ĩfra annũ ego adeo.vł po
no ꝙ vba nõ dixit:ſʒ ifra annũ tale qd fecit ex qͥ iduceret

aditio ſi ꝓ certo crederet ſibi iue deliberãdi ⁊ adeũdi eſſe
delatũ:an ex hoc ĩducat᷑ aditio ſi poſtea deſuncti aditiõe
nõ ↄſtat:an videat᷑ adiſſe:Et vꝛ ꝙ nõ. ille ꝗ putat ſe neceſ
ſariũ cũ ſit volũtarius:vlł in hoc dubitat nõ põt adire: vt
l.is q putat.⁊.l.ſe.S.e. Sʒ iſte putãs defũctũ adiuiſſe erat
ille ꝗ ius hẽditat defuncti adiuit neceſſarius nec poterat
eã hẽe:vt.l.ſiqs ſiliũ in fi.Sð.e.ſʒ ꝑ ius deli.ẽ volũtarius g
⁊c. Pꝛeterea qꝛ hereditaꝶ aditio nõ recipit ↄditionẽ: vt

l.ſi is ad quẽ. ⁊.l.heres inſtitut.S.e.l.actus legitimi de re.
iur. ſed ule adit ſub ↄdit.ſi pᷣmus nõ adiuit:ergo ⁊c. Pꝛe

terea de hoc vr glo.in ſimili in.l.iij.in pᷣn.de acꝗ.poſ.vbi
animretinẽdi poſſeſſionẽ nõ inducit acqſis.de nouo ſi p/
us ꝗs nõ poſſidebat ſm illã glo. ¶ In vꝛiuʒ ⁊ illud puto
verũ. neceſſitas cauſatiua nõ tollit volũtatẽ nec eſt ei ↄꝛia
imo ↄſoꝛmis.vñ ſi aligs vult adire hereditatẽ ↄſequenter
vult oĩa onera ipᷣius hereditaꝶ vt.l.ſ duo.s.e.ita in ꝓpo
ſito ꝗq vult hereditatẽ ꝓximi defuncti ⁊ adit eã ſponte:vi
detur velle aliã hereditatẽ quã credit defũctũ adiuiſſe et

p h̊ ceſſat rõ pᷣma:q; loꝗt᷑ in eo ꝗ putat ſe neceſſariũ neceſ

ſitate pciſa velit nolit:h vero neceſſitate cauſatiua. Pꝛe/

terea lʒ erroꝛ in cauſa acqꝗſitiõis videaĩ vitiare aditionezʒ

De acqui.here.

tã h̊ verũ qñ qͥs errat circa ſactũ:ſʒ ſi ſactũ eſt clarũ:errat
aũt vel dubitat quo iure ſibi deferatur:talis erroꝛ nõ im/
pedit aditionẽ.exẽplü pone putabã me nõ poſſe ſuccedẽ
de iure ciuili ſʒ ſolũ ꝑ bonoꝛũpoſ.peti. certe heres ero de
iure ciuili:vt.l.pnuberẽ.C.e.ſacit qð no.i.il.nec is. .j.S.eo.
ad hoc optime ſacit tex.in.l.gallus. .ſi eius.v.ſʒ cũ teſtm̃
5.de libe.⁊ poſthu.ſʒ in ꝓpoſito ſactũ eſt certũ qꝛ eo iure
⁊ ex ea cauſa ſuccedit᷑ illi deſuncto:ſʒ in ꝓpoſito factũ eſt
certũ ꝙ illi pꝛimo defuncto ꝑ ſcõm heredẽ nõ ſuccedebai
per pᷣmũ ſiue pᷣmus adiuerit ſiue nõ:vt.l.j.S.de peti.here.
So.lʒ h eſt erroꝛ iuris:hoc eſt vtrũ ſufficiat aditio vna.ſ.
hereditat vltimi deſuncti:an regꝗrat᷑ aditionoua:ad ideʒ
ſi aliquis ſcit hereditatẽ ſibi delatã dubitat aũt an poſſit
adire ꝑ ſe vel iuſſu alterius ĩpedit aditio:vt.l.q in aliena.
F. ſi is q.S.e.⁊.l.multü de ↄdi.⁊ dem.ergo ⁊c̃. Pꝛeterea id
qð dẽ ꝙ hereditaꝶ aditio nõ recipit odit.dʒ intelligi de ta
li ↄditiõe q̃ ſuſpendat animũ adeuntis:ſʒ ſi nõ ſuſpẽdit ani
muʒ ſʒ in oẽʒ euentũ vult hereditateʒ tũc nõ ĩpedit᷑ aditio
qð apparet in eo ꝗ eſt certus in qta parte heres ſit inſti/
tutus. Ma ſi dicit ſe velle eẽ heredeʒ ſiue in toto ſiue ĩ par
te heres ſit inſtitutus nõ impedii.ſ.aditio:vt.l.ſiqs exne/
us.S.ſiꝗs partem. S. e.⁊.l.ex ſemiſſe.⁊ ibi no.ita in ꝓpoſi/
to iſte vult eſſe heres ſiue defũctus adiuit ſiue nõ. Pꝛete
rea animus retinẽdi poſſeſſionẽ inducit acquiſis.poſſeſſi
onis de nouo ſi pᷣus nõ habeat᷑ poſſeſſio:vt.l.q pecunia.⁊
l.qð vulgo.⁊.l.fiſuus.j.pꝛo emptoꝛe.repꝛobata gl.que ẽ
in.l.iij.in pᷣn.j.de acqui.poſ.⁊ ibi dixi ex ꝗqbꝰ ↄcludo iſtũ
eſſe heredeʒ. ¶ Ad ſcðʒ qñ ꝗs adit ex iure ſuo ꝓ alio tm̃
⁊ ad alienã vtilitatẽ.exẽpluũ in ſiliofſa.qꝗ adit ⁊ acquirit pa
tri etiã hodie in ꝓfecticis.Aliud exemplũ in monacho ꝗ
adeũdo acgꝗrit monaſterio in quo reꝗrũ iuſſus abbatis
ſicuti in ſilio iuſſus patris:vt no.in Spe.de ſta.mo.ꝭ.j.v.
viij.h q̃lit᷑ iuſſus debeat intuenire ⁊ q̃ vba ſũt ad hꝰ apta
habuiſtis in.l.ſigs mihi bona. .iuſſuʒ.õ.eo.⁊ ſi iuſſus iſte
nõ apparet ſʒ ſolũ appareat ſiliũ poſſediſſe ↄſentiente pa
tre:vel patrẽ patiente ſilio vel monachũ patiente abbate
vel econtra vtrũ pᷣſumant᷑ oĩa fuiſſe acta ſolẽnit: Dixi..
e.l.ꝗ in aliena.v.ſʒ ſi nõ adierit. C Ad tertiũ qñ ꝗs adit
ex ꝑſona aliena ⁊ ꝓ alio.exẽplũ in tutoꝛe ꝗ adit ꝓ infan/
te ⁊ idẽ in patre ꝗ adit ꝓ ſilio inſante:tũc dico ꝙ in oĩb ⁊

ꝑ omnẽ actũ per quẽ aliꝗs diceret᷑ ꝑ ſe adire ꝑ ulũ eüdem

actũ ꝑ infantẽ pᷣſumit aditio:⁊ ſicut ꝑ nõ factũ pᷣſumii ade
untis animus ꝑ ſe ita ꝑ infãteʒ:vt.l.ſi infãti.C. e.⁊ ꝓ hꝰtex.
optimus in.l.ſʒ ſi dãnũ. .j.⁊.ij.ð.de pec. ¶ Juxta hoc q̃
ro pono ꝙ tutoꝛ in inuẽtario ſuo ſacto de bonis infãtis
dicit. Itẽ credit eẽ in bonis dictiinſãtis taleʒ ⁊ taleʒ rem
q̃ fuerũt de tali hereditate vtrũ ex hꝰ ĩducat᷑ aditio: Rñ.
ꝙ ſic:qꝛ in hereditatis aditiõe hᷣ ſufficit ꝙ qs credit reʒ eẽ
hereditariã lIʒ nõ ſit: vt hac.l.⁊.l.ſigs exneus.s.e.fac opti

me.l.⁊ eo modo.⁊.l:in h̊ mõ.j.de le.j. ¶ Atẽ q̃ro iuxta h̊

pone ꝙ inſati cõpetebat ius adeüũdi hereditateʒ ꝑ ius de
lIip.ad eũ trãſmiſſũ ex pſona altius an tutoꝛ adire potit:
Videĩ ꝙ nõ:qꝛ ↄcurrerẽt circa idẽ due ſict.nã tutoꝛ repꝛe
ſentat ꝑſonã infant ⁊ infans pſonã eius cuius heres ẽ ex
quo hʒ ius adeũdi:⁊ ſic ipedii aditio ꝑ ea q̃ no.in.l.j.C.de
do. ꝓmil.⁊.l.cũ poſt.S.gener.de iure do.Cõtra puto qꝛ
iſte ſictiones hñt oꝛiginẽ ex diuerſis ergo pñt ↄcurrere:vt
l.ſingularia.S.ſi cer.pe.⁊.l.ſi kuus cõis meuij in pn. de ſti/
pu.ſer,⁊ hoc puto verũ ⁊ de ↄcurſu duaꝝ ſictionũ dixi in
l.ſi is ꝗ ꝓ emptoꝛe in vltima.q.de vſuc. Ad quartuʒ.ſ.
qũñ aliquis nõ adit ſʒ adeũti auctoꝛat.exempluʒ in pupil/

lo qui nõ põt adire ſine tu. auctoꝛitate nec tutoꝛ ſine pu/

pillo:vt.l.potuit.C. de iure deli.⁊.l.pupilloꝝ.C.e.⁊.l.pupᷣ.
ʒ.e.Et circa hoc q̃lis ſcia in pupillo ⁊ tutoꝛe requirat eo
rum q̃ ad aditionẽ neceſſaria ſũt dixi in.d.l.pupillus.⁊.l.
is põt.s.e. Pone ergo ꝙ oĩa ↄcurrüũt q̃ reqruni vt poſ/
ſet adire dubitat de actu aditiõis.Et.ll.pᷣdicte dleneg re

De acqui.here.

quirit tutoꝛis auctoꝛitas.vñ illa qõ reſideti H̊ an ĩ pᷣſtãda
auctoꝛitate reqrat᷑ ꝙ tutoꝛ loquat.de quo ꝑ gl. in.l.iij.Sẽ.
de auc.tu.⁊ ibi de h̊ ſũt opi.⁊ gl.v reſidere in h ꝙ ſit neceſ
ſe tutoꝛẽ loq.õ ſentit.ĩ.de re.iu.l.vbi nõ voce.ſʒ pᷣmũ vꝛ ve
rius: qð apparet qꝛ mut᷑ nõ põt intponẽ auctoꝛitatẽ: vt
l.j.ve tu.ſʒ ͥ erit neceſſe ꝓbari ꝙ pupillus aliquẽ actũ fe
cerit mãdante tutoꝛe laudante vł appꝛobante ꝑ vba:nec
ſufficeret ſi pupillus patiẽte tutoꝛe domũ hereditariã in/
habitauerit vl alias res tenuerit qꝛ ᷣba reqrunt᷑. ſi tũ diu
teneret tutoꝛ vel pu.pᷣſumo oĩa ſolẽniter acta:vt.d.l.ꝗ in
aliena.v. ſed ſi nõ adierit.õ.eo.

8 HNReſtitutio pupilli ꝓdeſt
. Ypupillus. ſideiuſſoꝛi eius hoc dicit.

¶OQOp.gl.C.de ſide.mi.l.j.⁊.ij. Dic vt in gl.h in

contrario.⁊.l.ſi minoꝛ de pꝛocu.

— A J . Alls ĩcipit ꝑ ꝓcuratoꝛem. Heredi
(*) Ank US:tas nõ põt adiri ꝑ ꝓcu.⁊ mutatiõe
pſone deſinit peculiũ eẽ caſtrẽſe.h.d. ¶ Op.de
l.j.j.de offi.ꝓcu.ce.So.ibi ſpãle. ¶ Op.j.de bo.poſ.l.
iij. S. acqrere. C. man.ſi maritus. Dicit gl.alið in bo.poſ.
po.petẽda vt ibi: alið in adis.hẽ. vt h.rõ qꝛ bo.poſ.nõ cõ
ſiſtit ĩ ſolo aĩo:dʒ enĩ peti coꝛã iudice: vt.l.fi. C.q admit.ſʒ
hereditaj aditio ↄſiſtit in ſolo aĩo.vñ eoipᷣo ꝙ mando vi
deoꝛ adire.vñ nil reſtat fieri ꝑ ꝓcura.h̊ᷣ eſt vera. Iteʒ per
meã volũtatẽ debeo ſieri heres nõ ꝑ volũtatẽ alienã.hec
ſo.ẽ veriſſima lʒ nõ teneat a qbuſdã:vt ĩfra dicã. C Op.
ſ.ad tre.l.q ita.S.j.So.gl.eodẽ mõ ſʒ ſecus in reſtitutiõe
trebel.qᷓ nõ ↄſiſtit in ſolo aĩo vt ibi. Rog.vo ad oĩa pᷣdi/
cta dixit ꝙ ꝑ ſpaleʒ ꝓcuratoꝛẽ põt adiri hẽditas:vt in ð/
rijs:nõ ꝑ gnãlẽ vt hic::ar.S.de mi l.illud.S.ſi tał. Gl. h̊ re
pꝛehẽdit ꝑ regula.l.ſi duo de admi.tu.ſcðo ꝑ rõnem. Si
enĩ põt hĩi rata petitio eius ꝗ nullũ hʒ mãdatũ:mito ma
gis valet ab eo facta q hʒ gnale:ita dicit glo.h.Alij glo.
legũt tertio mõ ⁊ dicũt etiã ꝑ ꝓcuratoꝛẽ gnãlẽ poſſe adiri
⁊ iſta.l.ſᷣm eos nõ intelligitur in ꝓcu.ad adeundum: ſed
in eo qui eſt inſtitutus pꝛo alio.vnde adeundo non facit
alium heredem: ſed debet ei reſtitui:vt.l.quidaʒ cuʒ ſiliũ.
. de here.inſti. Certe extranea lec.eſt iſta qꝛ loquitur de
ꝓcuratoꝛe adeũdi.vñ gl tʒ pᷣmã ſo.ſ.ꝙ nec ꝑ ſpãleʒ nec ꝑ
gnãlẽ poſſuʒ adire.gl.addit niſi foꝛte in caſu qñ ſuſpẽdi vo
luntatẽ meã in volũtatẽ ꝓcur. lʒ Hug. hoc nõ placuerit.
¶Pꝛiꝛo huius declaratiõe examinem rönes glo. pᷣma
rõ eſt q; mãdando v adire.illa rõ nõ vĩ bona.nõ.n.ↄclu
dit ĩ ꝓcu.gnãli. Itẽ nõ ↄcludit in eo ꝗ incertꝰẽ de viribus
heredita:⁊ ſic dicit ꝓcuratoꝛi vade ⁊ inqras de viribus
hereditarijs ⁊ adeas ſi eã reperies idoneã:vt.l.ſiqs mihi
bona. S.ſ ſi mãdaueris.⁊.l.eũ ꝗ.S.j.S.e.⁊ h eſt qð in ſi.gl.
dẽ volũtatẽ dñi ſuſpẽdi:ꝓpt᷑ q̃ vltramõ.dicũt hereditateʒ
poſſe adiri ꝑ ꝓcu.⁊ Ci.refert in.l.j.C.qᷓ admi.ad bo.poſ.
in pᷣ ðꝛio.veritas eſtgꝰ ꝙ pᷣma rõ gl.nõ ↄcludit niſi in pꝛo
cu.ſpãli⁊ q volũtas dñi eſt certa ⁊ clara: tñ rõ gl.ẽ vlis
ad oĩa alia. Dicit gl.rõ ẽ qꝛ ꝑ eã volũtatẽ ⁊ animũ debeo
fieri hẽs nõ p alienũ.qdð veriſſimũ ẽ. declaro ea q̃ coherẽt
pſone nr̃e nõ pñt explicari ꝑ aliũ:vt.l.j.S.ne aũt.C. de ca/
du.tol.ſʒ volũtas mea ẽ huiuſmodi:gꝰc̃. Sed diceres in
qlibet ↄctu reꝗrit volũtas ⁊ tñ põt explicari ꝑ aliũ. Rñ.
lʒ in ᷣctu reqrit volũtas tñ volũtas vni nõ pꝑfſicit ↄctuʒ:ſʒ
due volũtates collate iſimul vel duoꝝ ↄſenſus in vnũ col⸗
lati pſiciũt ↄctũ:vt.l.j.S.de pac.iõ põt ſieri ꝑ aliũ vt volũ/
tas mei abñtis ↄferat᷑ cũ tua ꝑ meũ nüciũ vel epiſtolã: vt
l.ↄſenſũ.j.de acij. ⁊ ob.⁊.l.j.in ſi.ð.de phen.emp.Sed ills
qð ↄſiſtit in mea libera volũtate nullo mõ põt ꝑ aliũ expli
cari niſi ꝑx me:⁊ iõ ſi reperit᷑ caſus ꝙ hẽdita aditio in mea
volũtate libera nõ oſiſteret vt in filiofa.ꝗ lʒ vellet nõ põt
niſi pᷣ iubeat tũc poſſit adire hereditatẽ ꝑ ꝓcu.caſus ẽ in
lnilio. C. e.?⁊ eadẽ rõne pupillus ꝗ nõ põt adire niſi aucto
ritate tutoꝛis potit facere ꝓcu.ad adeũduʒ.ſacit.l.j.in ſi.

ᷓ.qꝗ pe.tu.⁊ibi no.pꝓcu.ᷣo gnãlis in h̊ nõ ſufficit.pᷣ qꝛ in ca
ſu ceſſat volũtas dñi cũ reqrat᷑ ſpale mãdatũ:vt.l.ſiqs mi
hi bona.S.iuſſũ.S.e. Pꝛeterea/ꝓcur.nõ poſſet facẽ id qð
nõ poſſet ſacere dñs ꝓpt᷑ impedimẽtũ iuris:vt.l.ſi minoꝛ
§. fi. de/ꝓcu.ſʒ dñs ꝗ ignoꝛat hereditatẽ ſibi delatã ꝓpt ĩ/
pedimẽtũ iuris adire nõ põt:ergo nec ꝓcu. ⁊c̃. Itẽ ſi po/
neres dñʒ ſcire:tñ ꝓpt᷑ dubiũ an hẽditas ſic ſoluẽdo vł nõ

ſuſpẽdit volũtatẽ ſuã:⁊ tũc nõ põt ſieri aditio:qꝛ actus adi

tionis reqrit volũtatẽ liberã nõ coactã ſeu ↄditionatã:vt
l. eũ ꝗ in ſi.S.e.⁊.l.actus de re.iur.ſed ille ꝗ dicit ſi eſt ſol/
nendo ades:als nõ hʒ volũtatẽ ↄditionatã ſeu coactam
merito nõ poſſet ſeꝗ aditio: ꝓ h̊ qꝛ ẽ ſpãle in ceſare vt poſ
ſit adire ꝑ ꝓcuratoꝛẽ:vt.l.j.de offi.ꝓcu.ce.ergo in ↄꝛium
ius cõe. ¶ Altimo diligent᷑ aduerte ꝙ lʒ ꝑx ꝓcuratoꝛẽ nõ
poſſit adiri hereditas nec ꝑ aliquẽ actũ ꝗ a ꝓcuratoꝛe ſiat
tñ ↄſtitj. ꝓcura.dicat᷑ eẽ aditio hereditatis vt hic expᷣſſe di
cit gl. In ſcða parte.l.dicit Di.nõ.ꝙ mutatiõe pſone mu
tat᷑ pᷣuilegiũ.⁊ ſic facit ꝙ reſpublica vel eccleſie trãſitad pᷣ/
natum per dit pꝛiuilegiuʒ ⁊ efficitur vſucapibilis.facit de
inoffi.teſta.l.vltima.
Abſtẽtio facta ma

is qui bonis laſide nõ ꝓdeſt ꝙ

—

p̃ᷣſumit ſioĩa bona pais emerit vl ꝑ intpoſitã pſo

nã mercat fuerit. h. dO.ſᷣm verũ intellectũ ⁊ eſt notabilis.l.

Op. delictũ ſilij poſt abſtẽtionẽ cõmiſſũ nõ obligat eũ
vt. l.ſi Fuũ.S.ſi.S.e.So.gl.intellige ꝙ mercat ẽ añ abſten
tionẽ.vide gl.iſtud eſt ꝗ tex.ꝗ dicit ſi is q bonis paternis
abſtinuit vñ Di. volẽs ſuſtinẽ glo.exponit abſtinuit.i.ab
ſtinere ꝓpoſuit:als nõ ꝓcedit qdð glo.dicit.ſed an bñ di/
cat nõ dico.ita dicit Di.h̊. Alij vt Ja.de are.vt vltramõ.
dicũt maniſeſte gl.nõ bñ dicere:q; eſt iſtũ tex. C Adõ.
rñdeo ꝙ ĩ.l.ſi fuũ. .ſi.ↄſtat ꝙ vere ſe abſtinuit: hic ſe abſti
nuit maniſeſte in fraudeʒ qð pᷣiumi ex duobus qᷣrũ qͥlibʒ
P ſe ſufficeret. Pꝛimo qꝛ oĩa bona mercat eſt:vt.l.oẽs.S.
lutius.j.q̃ in frau.cre.⁊.l ꝗ teſtm̃ de ꝓba. Secũdo qꝛ mer
catus eſt ꝑ intpoſitã ꝑſonã:vt.S.de auc.tu.l.pupillus.S.
ſed ſi ꝑ intpoſitã. Op.C. de here.l.ij. Glo.hic ſol.⁊ bñ
⁊ ſentit id qð pᷣcedẽtes doc.ſ.ibi mercateſt res certas hic
oĩa bona. Item hic in fraudẽ ibi bona ſide.⁊ hoc vẽ vel/
le tex.vñ in iſta mã diſtingue plene vtibi ꝑ doc.⁊ hãc mãʒ
induco foꝛtiter in mã.l.poſt ↄᷣctuʒ de dona.vbi anteq; ꝗs
maliciaʒ committere vellet alienauit:poſtea commiſit ma
leefficium an videtur feciſſe in fraudem ⁊c.
XAI Mõ valet aditio facta iuſſu pas a ne
A ius. pote qẽ ĩ ptãte aui.h.d. Hoc de iure
Feti hodie vo ſec:⁊ ſic hodie nõ reqrit iuſſus:vt.l.ſigs mi

hi bona S. iuſſũ. Scias etiã ꝙ hᷣ eſt caſus ꝙ de iure antid

hereditas matna nõ acgqrit᷑ ei in cuius ptãte ꝗs ẽ lʒ qdaʒ
de hoc dubitauerint.S.e.l.q heres.S.ſi.⁊ ibi dixi.
In mandante reqrit certitudo cau/
Ater. ſe. h. d. non tñ reqritur tanta certitu

— ——

do quãta in adeũte:vt.l.ſigs mihi bona.S.iuſſũ.

2. Kle. ꝛ.l. eum qui.S.j.S.eo.
☚nr. Juſſus põt geri nutu ⁊ l̃is.h.d.Intelli
(Mutus. zein muto ꝗ hʒ intellectũ ꝑfectũ:als ꝓ/

—

cu.poſſit iubere.vt.l.antiſtius in ſi.S.e.

— HNon nocet nobis
( Wi ſup erſtitis. epudiatio facta de
Nbonis viuentis. h. d. Bl. dicit idẽ ſi dubitet᷑ ⁊ bñ.
¶Op. C. de bo.li.l.. So.gl.ꝙ ibi tacite qð põt nõ ex/
pꝛeſſe vt hic. Aduerte ne erres ius ſuccedendi ibi nõ erat
aliud q; iuſpꝛonat.vñ ſi iuſpꝛonat:remittit in ↄñtiam re
mittit ius ſuccedendi.dixi i.l.is põt.ſʒ ius ſuccedẽdi qdð hẽ
iure ſanguinis nec tacite nec expᷣſſe põt renũciari: vt.l.iu
ra ſanguinis.j.de reg.iur.⁊.l.ius agnatiõis de pactis.ni
ſi delinquẽdo:vt infra dicã. Op.j.de dolo.l.qdã· S.ſi.
So. ibi delinquẽdo a lege pᷣuat᷑ nõ ipe renũciat. ¶ Qũo
veru

—

vtꝝ ꝑ pactũ poſſet renunciari ſucceſſioni viuentis: Glo.
dicit ꝙ nõ etiã ſi iuret᷑.vide gl.⁊ qð dicit de iuramento nõ
ꝓcedit de iure cano.cui in hoc eſt ſtãdũ: vt in.c.q;uis de
pactis.li.vj.qð veꝝ eſt in pacto de nõ ſuccedẽdo: ſʒ pactũ
de ſuccedẽdo ẽ ↄ bonos moꝛes:vt.l.fi.C.de pac.iõ nõ va
lidaret iuramẽto etiã de iure cano.vt in.c.nõ eſt obliga/
toꝛiũ de reg.iu.li.vj.ſcripſi plene in.l.ſtipu.hoc mõ.j.de v
bo. ob. C Quero fᷣm pdicta valet pactũ iuramẽto firma
tũ de iure cano.q qs ꝓmittit nõ ſuccedẽ:qd ſi filia non ꝓ
miſit ⁊ iurauerit ſe nõ reuerſurã ad bona pꝛis vtꝝ h̊ piu/
dicet ſilijs natis ex ea:Glo.tangit in.l. pactũ.C. de coll.
aduerte ſigdẽ nepos ex filia veniret ad ſucceſſ.cũ alijs ne

potibus aui tũc pactũ matris nõ noceret ſibiſine dubio:

q; mr̃ pacta eſt de ſe:filius aũt veniret ſuo iure.ſi aũt veni
ret ad ſucce.cũ patruis ſeu auunculis tũc ipᷣe nõ põt veni
re niſi ſuccedat in locã matris:ſʒ mat᷑ fuit excluſa ꝑ ſuũ pa
ctum:ergo ⁊ ſilius. Rñ.ad ↄꝛiũ h̊ ꝙ ſilius ſuccedat in lo/
cum mfis ſeu pꝛis qᷓ;tũ ad ſucceſſionẽ aui nõ hʒ a mr̃e ſed
ex diſpõne legis:g'mr̃ ſuo facto nõ potuit auferre ſilio:vt
l.ſi arrogatoꝛ.S.de adop. C Sed qd ſi poneres hᷣ expᷣſſe
dictũ eẽ in pacto ꝙ ſilij ex ea nõ ſuccedãt: Hoc etiã tan/
git glo.in.d.l.pactũ.C. de coll.veritas ẽ ꝙ de iure valeret
de ↄſuetudine in aliqbus locis admittiũ:vt.x.coll.de ma/
trimonio ad moꝛga.ↄch.c.j.⁊ ſi de feu.fu.ↄtro.c. filiꝰ. Itẽ
vide q̃dã mulier iurauit ſe eẽ dote ↄtentã ⁊ ꝓmiſit nõ veni
re ad ſuc.nec ipᷣa nec ſilij:deinde illa mulier deceſſit ante/
qᷓ; pꝛz relictis filis heredib' nungꝗd poſſint venire ſilij ad
ſuc.q ſũt nepotes:Et de iſto eſt caſus decretal: qꝛ obla/
tio qᷓ venit ex iuramẽto ex parte iuranꝶ: eſt in ꝑſonã vt ſi
ego iuro nõ ligo heredẽ iurãdo:ſed ex parte eius cui iura
tur eſt in rẽ ⁊ trãſit ad heredẽ:vt.c.veritatis ex de iureiu
ran.ergo iſti nepotes pñt venire. C Pꝛetea credit vos

ꝙ iuramẽtũ ↄfirmatũ ↄfirmat illud pactũ: Certe nõ quia

pactũ eſt nullũ:ſʒ qꝛ iuramẽtũ eſt fuãdũ iõ metu iuramẽti
fuatur pactũ:vt in.c.cũ ↄtingat ex de iureiu. Sʒ pone ꝙ
alienatio ꝓhibita ẽ de fũdo dotali ſi mulier facit iuuat iu/
ramẽto:ſʒ an tũc trãſferat dñiũ: Credo ꝙ nõ qꝛ.c.dicẽ̃: ꝙ
nõ põt venire ⁊ mulier nõ venitõ. Sʒ decretał nõ dicit

w dñium trãſferat adeo ꝙ ab alio nõ poſſit vẽdicari: ſed

9

ab ipᷣa muliẽ nõ poſſʒ qꝛ nõ põt venire ʒ.⁊ ille ẽ magn effe

ct.⁊ no. iſtð qð mitũ placuit qñ pꝛimo occurrit mihi ⁊ te
ne bene menti.

1 – lAlide ibi in tex. ibi iudicio volũ
ECcuſar lI. tatis tẽ. addit Ja. de are.vt rem
d

hereditariã ꝑire ꝑmittẽdo cũ eã poſſit ſaluã ſacere. Alte
rius illa.l.dñi pᷣbet argumẽtũ ⁊ ẽ q̃ſi caſus ad illð ꝙ ſi filia
femina paſſa ẽ fratres poſſidere hereditatẽ ⁊ ſi aliqd vo/
luit ab eis petijt:qꝛ lʒ ab aditione hereditatis nõ recedai
niſi.xxx.an.cũ ſit aliud in iudicio volũtatis apparet ⁊ no
luit recuperare nõ video quare nõ videaĩ recuſaſſe:vt h ꝛ
ar. l. ꝓcula.S. de/pba.

. Erroꝛ adeũtis in eta
(OW Wi ſe pupillũ.i Pppri non uupecli

aditionem. b. d. ratio eſt quia talis erroꝛ voluntatẽ nõ im

pedit.h̊ non ſunt ia ſtenton taſts
c AQAui adit ex poſterioꝛi teſtõ in
C Lodius:.aalido ꝑ iuris erroꝛẽ vĩ ex p re
pudiare pᷣ.ſed paulus ↄtra.h.d. C Op. õ pap̃.S.
de inofſ. teſta.l.mr̃.So.ſateoꝛ ꝙ papƷᷣ.male dixit ⁊ ꝙ male

ꝓnunciauit ⁊ ꝙ paulus bñ dixit.iſtud eſt veriſſimũ ſi ĩtelli
gamus iſtũ erraſſe ĩ facto ꝑ.d.l.mr.ſʒ ſi ppnim eũ erraſſe

in iure tũc adhuc dubiũ ẽ.nã gl.in. l.filiũ.S.e.vĩ tenere ꝙ

eo caſu papᷣ.diceret bñ. Di.remittit ad no.in.l.ꝗ fideicõ/
miſſũ.j.de le.ij.vbi gl.diſtinguit aut tractai de ꝑdẽdo de/
bito aut de acqrẽdo lucro.Alij diſtinguũt qñ errãt ĩ iure
aut potuit peritioꝛes pↄſulẽ aut nõ:vt.l.bonox.j.de bono.
poſ.tu dicas qñq; tractam vtrũ ꝑ ignoꝛãtiã iuris ꝗs per

De acqui.here.

dat lucrũ qð potat acqrere:qũq; vtrũ ꝑdat illud qð erat

iam acqſitũ.pᷣ caſu aut q̃ris vtꝝ illud lucrũ ꝑdat volũtate:

hoc ẽ repudiatiõe pᷣſũpta ⁊ tũc vno caſu tm ꝑdi.i.qñũ ꝗs
eneus vult vti ↄꝛijs modis ex eadem ſcriptura.ſi pᷣ petijt
vt ex teſtis nũc ex codicilł.vel ecõtra:vt.l.f.C.de codi.ſʒ
ſi ex diuerſis ſcripturis vel diſpõnibus veniret nõ induce

ret᷑ repudiatio:vt.l.legitimã.õ.de peti.here.rõ:qꝛ talis er

roꝛ ĩpedit volũtatẽ:ꝑ ↄñs ĩpedit repudiationẽ.h̊ ẽ qð hic
dicebat paulus ⁊ bñ repꝛobata opi.pap.ſic dubitans de
virib teſtĩ errãdo in iure vel facto nõ põt adire heredi/
tatẽ:vt.l.ſiis ad quẽ.⁊.l.heres inſtitutuæ.⁊.l.ſe.S.e.⁊ h /p/
pter ipedimẽtũ volũtaj. Itẽ ille erroꝛ ipediret repudiatio
nem:vt.l.iiij.⁊.l.is põt.S.e.Cõtra hꝰ tñ facit.l.ſi pꝛonus.iĩ
p̃n.j.de his q̃ in frau.pa.Rñ.qꝙ illud ẽ rñſuʒ pap.⁊ ibi pʒ
p̃cedẽs erroꝛ eodẽ modo qͥ .vel ſuſtinẽdo dicas ꝙ ibi ꝑ/

dii actio reuocatoꝛia cõpetẽs pꝛono q̃ cũ ʒ ius ciuile dei

facilius ꝑpdit:vt.l.in honoꝛarijsS.ſʒj cum reſciſſa.de act᷑.⁊
ob.Qñq; qrit vtrũ ꝗs ꝑ erroꝛẽ iuris ꝑdat lucrũ nõ dico
repudiatiõe vera vl pᷣſupta ſʒ ex alia iurldiſpõne:⁊ tẽ aut
lex pᷣuat aliquẽ ꝓpt᷑ aliqð qð cadit ĩ delictũ vt mr̃eʒ nõ pe

tẽtẽ tutoꝛeʒ ſilio ⁊ iurl erroꝛ nõ excuſat:vt.l.fi.C.qꝗ pe.tu.
rõ pʒ ibi ĩ tex. Aut pᷣuai ꝓpt᷑ alið qð nõ cadit ĩ delictuʒ: vt

qꝛ ĩfra tpᷣs tẽ diſtiguit aut potuit ↄſulẽ ꝑitioꝛes ſe aut bo.
poſ.nõ petit:vt dicã ĩ.d.l.bonoꝝ.nec poſſet dici ꝙ ibi eſt
tacita repudiatio nõ petẽdo infra tẽpus q; dico ꝙ illud

non ꝓcedit ex tacita repudiatione: ſed ex legis diſpõne.

AQuid eniʒ ſi ille ifra tp̃s ꝓteſtaret᷑ ſe velle repudiare:
Qerte eodẽ mõ ↄcluderet᷑.vel ſi itelligeres ex repudiatio/
ne ĩtellige ſacta a iure nõ p̃ſumpta ex aliqua volũtate.Se
cundo caſu quãdo q̃ris an ꝗs pᷣuet᷑ lucro iã acꝗſito quod
tñ repudiare põt:vt.l.in legato ꝑ erroꝛẽ iuris: Et dic ꝙ
nõ ibi ſᷣm pap.vt.l.q̃ ſideicõmiſſũ.j.de le.ij.q̃ẽ de rñ.papᷣ.
Et iõ ſi hic eẽt filius ſuꝰ heres cui hereditas patris ẽ ipᷣo
iure q̃ſita lʒ ſi vult põt ſe abſtinere:vt.l.neceſſarijs.ð.e.tũc

p ignoꝛãtiã iuris nõ vĩ repudiare etiã ſᷣm papᷣ.qꝛ ẽ eadeʒ

rõ q̃ in legato:vt.ð.l.q̃ ſideicõ.q̃ in ſilio emãcipato vł ſui
iuris exſñte nõ ꝓcederet ſʒ hꝛet locũ pᷣcedẽs diſtinctio: vt

l.l. ij. C. de iurſ. ⁊ fa. igno. Ad glo.l.ſiliũ.. e.dico ꝙ nõ di/

cit verũ in.l. illa ſilius. ſciebat ius ⁊ factuʒ.⁊ h̊ tʒ glo.ij.⁊
Iʒ ꝙ diceret ꝙ putaret patrẽ demẽtẽ nõ credit᷑ ei qꝛ ſcire pᷣ
ſumit᷑ vt ibi dixi. Quero ⁊ reuoco in dubiũ vtrũ h̊ fue
rit bñ ꝓnũciatũ:? Rñ.ſi iudex mouit ſe ꝑ rñ.papᷣ. male iu⸗/

dicauit: ſʒ ſi alia rõne potuit bñ iudicare.ſ.ſi clodiꝰ hẽs añ

aditã hereditatẽ deceſſiſſet.hꝰ ſentit gl. vltima h̊ ⁊ bene.

— Poſt abſtẽtionẽ cohẽdũ ali
(OQ We neptises ſe implicãs vniuerſe he/

reditati vniuerſis oneribꝰ tenei.h.d. ¶ No. ꝙ
poſt abſtẽtionẽ cohẽdũ imiſcẽdo ſe oĩb bonis ꝑdit quis
beneſicium.l.cũ hereditate.⁊.l.ſi minoꝛ.s.e.nõ habetis h̊
alia recitanda.
Riſt In eũ q poſt abſtẽtionẽ vni oĩa bo
114 ut 10‧ na vẽdicat dant᷑ acti.in integ.h.d.
¶QAuero in qͥ differat hec.l.a pᷣcedẽti: Rñ. in pᷣcedenti

fuerũt abſtẽti per reſtõnẽ in inte. ᷣ vero vny ſe abſtinuit p

bñſiciũ abſtinẽdi ↄceſſũ a pᷣtoꝛe moꝛtuo. Itẽ in pᷣcedẽti dẽ
ꝙ tenet᷑ ad vniuerſa onera paſſiue:̊ vo põt itelligi ꝙ ad
eũ trãſeãt oẽs acꝭ actiue. ¶ Op.S.e.l.cũ hẽditate. So.
hic volebat vti bñſicio illius.l.ibi nõ volebat. Cõtra imo
q hʒ vnã poꝛtionẽ cogi᷑ hůe oẽs alias iuitus:vt.l.qdã eu
logio.C.e.l j.⁊.l.ſi ſolus.S.e.So.ibi qñ plures poꝛtiones
deſeruni ex diſpõne deſũcti:hᷣ qñ vna ex diſpõne deſũcti:
alia ex diſpõne legis.ſ.nõ ius ac.circa qð glo.poſuit ſum
mã ſuã in.l.qdã eulogio.C.e.⁊ ibi Ci.⁊ Di.poſuit in.l.j.S.
eo. Ego vt tibi mã iſta liqat reſeruaui eã hic:gvt eã plene
hẽas diſtingue pleniſſime q̃tuoꝛ caſus.pᷣ qñ deferunt᷑ vni
plures poꝛtiões vni hereditat ex diſpõne defũcti.ſcðo qñ
deferuni plures poꝛtiões qdã ex diſpõne tentatotisz q̃dã
4

Be acqui. here.

ex diſpõne legis vt ꝑ ius ach.tertio qñ deſeruni plures he
reditates.q̃rto qũ plura legata. C Circa pᷣmum dic aut
ꝗs errat circa qᷣtã ſeu qͥtas ſibi delatas:qꝛ putat de maio
ri vel minoꝛi quã ſit: ⁊ diſtingue vt no.õ.e.l. ex ſemiſſe.et
l.ſiqs exneus.S.ſiqs partẽ.aut ẽ certꝰ de poꝛtiõe ſeu poꝛ/
tionib ſibi delatis:⁊ tũc aut totũ relinqꝗt vno noĩe:aut di
ſtinctis partibꝰ.pᷣ caſu aut relinꝗt libero aut fuo. Si libe
ro tũc aut adijt ipᷣe aut heres eius. ſi ipᷣe tũc aditiõe pariʒ
totũ vꝛ adire nec põt ſcidere vnitatẽ relicti:vt.l.j.⁊.l.ſi ex
aſſe.S. eo.ſi nõ adeũt heredes eius foꝛte ex iure delibe.ad
eos tranſmiſſo:tũc ſi ſũt plures pñt ꝓ parte adire:ar.l.le
gatari.in pᷣn.j.de le.j.⁊.p rõnẽ poſita.õ.eo.l.cũ ſuus.vt
ibi dixi ·ſi vo relinꝗt fuo tũc aut ẽ fuus vnius ⁊ nõ põt ſci
dendo adire ꝓ parte:vt.S. e.⁊ qꝛ ceſſat rõ.l.cũ fi.S.e.aut
eſt ſuus pluriũ ⁊ põt adire p parte.ð.e.l.vu'duoꝝ.⁊.l. ſi
cõis.⁊.l.ſe. Scðo caſu qũ plures partes deferuni diſti
ctis partib:tũc aut deferunt mibi oẽs ꝑ me:aut oẽs ꝑ ali
uʒ:aut q̃dà ꝑ me q̃daʒ ꝑ aliũ.pᷣ caſu oẽs deferunt mihi eo
deʒ iure:puta inſtitutiõis:aut diuerſo.ſ.q̃dam iure inſtõ/

nis ⁊ q̃daʒ iure ſubſtõnis.Si pᷣ mõ aut oẽs pure ⁊ vnſadi

tiõe videoꝛ adire totũ etiã ſi aliquẽ hẽaʒ ſubſtitutũ vel ↄiũ/
ctũ:vt.l.ij. ⁊.l.ſi ſolus.ð.e.⁊.l.ꝗdam eulogio.C.e.ſi vo q̃dã
pure ⁊ q̃dam ſub ↄditiõe tũc aut nõ hʒ ſubſtitutũ ſeu ↄiun
ctũ ⁊ tũc aditiõe vndhʒ totũ:vt.l.cũ heres.S.fi.ð.e.⁊.l.ſiqs
ita de here.inſti. Aut in parte ↄditiõali hʒ ſubſtitutũ ⁊ tẽ
adeũdo nõ erit hẽs niſi ꝓ parte pure relicta:vt.d.l.cũ he
res.S.ſi.tñ exñte ↄdi.erit heres etiã in alia parte ſine no/
ua aditiõe:vt.l.ſi tu ex parte. in pᷣn.s.e.⁊ erit hẽs eodem
mõ qͥ teſtatoꝛ diſpoſuit:nec poſſet vnã partẽ hꝛe iure ĩſtõ
nis:aliã iure accre.vt.no.in.l.ſigs heres.in pᷣn.S.eo.in ſi.
etiã ſi incipet a repudiatiõe. NHec ob.il.ſi tu ex parte in ſi.
ʒ.eo.q; ibi due partes deſerunĩ diuerſo iure.ſ.inſtõnis ⁊
ſubſtõnis.rõnẽ.j.dicã.Si vero in parte ↄditiõali nõ ha/
bet ſubſtitutũ ſʒ ↄictũ:tũc adeũdo partẽ pure relictã eſt
heres etiã in illa parte parij ↄditiõalit᷑ relicte quã habitu
rus ẽ in oẽʒ euẽtuʒ.ſ.in eo qð ſibi accreſceret ↄditione de
ſiciẽte:in reliq ſpectat᷑ ↄditio:vt.l.liber hõ.S.ſi ita de hẽ.ĩ
ſti. C Secũdo caſu qñ deſerunt᷑ diuerſo iure.ſ.q̃dã iure ĩ
ſtitutiõis ⁊ q̃dã iure ſubſtõnis:tũc aut pᷣ adinit ex inſtõne
⁊ tũc adueniẽte ↄditiõe ſſſtõnis eã hẽbit abſq; noua adi⸗
tione eodẽ mõ q teſtatoꝛ diſpoſuit:vt.l.ſi tu ex parte.s.e.
ĩbᷣn. Si vo pᷣ repudiauit partẽ ſuã:tũc poſtea partẽ adue
nientẽ ſubſtitutꝰ potit adire cũ eaʒ repiet iure accre. par
tẽ parſj ſue:vt l.ſi tu ex parte.S.e.ĩ fi. Et ſi dicit q̃ ẽ rõ dꝛie
int᷑ hũc caſũ ⁊ pᷣcedẽteʒ qñ ambe deferebant ex inſtõne tñ
vna pura alia ſub ↄditiõe: Rñ.iſte poꝛtiões delate diuer
ſo iure ab initio ſuerũt delate duobꝰ ⁊ ſic vnꝰpotat agno
ſcere alius repudiare:ita iſte ꝗ vicẽ duoꝝ ſuſtinet: ſi a re/
pudiatiõe ĩcipit vt dictũ ẽ. ¶ Secũdo caſu pᷣncipalit᷑ qũ
plures poꝛtiones deſerunt mihi ꝑ aliũ:vtputa ꝑ filiũ vł ꝑ
Fuũ:⁊ tũc aut oẽs pure ⁊ nõ põt vnã partẽ tm̃ adire.rõnẽ
poſui in.l.ſi ſolus.S.e.Si vero aliqᷓ pure aliq̃ ſub ↄditione
tũc põt vna adiri.⁊ ſi ↄditio extiterit nõ haberẽ aliaʒ ſine
noua aditiõe:vt.d.l.ſi ſolus.s.e. ¶ Tertio caſu pᷣncipali
qñ q̃dã deſerunt᷑ mibi ꝑ me q̃daʒ ꝑ aliũ:tũc aut vna ob/
uenit mihi ꝑ me:alia ꝑ aliũ cuiꝰheres ſũ:⁊ tũc dic vt.l.liber
homo S.ſi ita.s.de here.inſti. Ant vna obuenit mihi per
me alia ꝑ alium.ſ.ꝑ.ſeruũ vel ſiliũ ⁊ tũc dic aut pᷣ agnoſco
partem mihi obuenientẽ per aliũ ⁊ partẽ delatã mihi ſta/
tim habeo ſine noua aditiõe:vt.l.ſi ego.sõ.e. Aut pᷣ adiui
partẽ meã ⁊ illã nõ acꝗro ſine nouo iuſſu:vt.ð.e.l.ſi tu ex
parte.⁊ B de pᷣmo. ¶Circa ſcᷣm nõ.qñ q̃dã poꝛtio deſer
tur ex diſpõne deſũcti:q̃dam ex diſpõne legis ·ſ. ꝑius ac/
cre.tũc aut ille cui obuenit ĩmiſcuit ſe oĩbus ⁊ tenet᷑ in to/
tum nec põt ſeparare:vt hic ⁊.õ.l.ꝓxima.aut nõ ĩmiſcuit
ſe oĩbus:ſj vult petere ſuã ſine alia ⁊ tũc diſtingue:aut pꝛi
mo adiuit poſtea poꝛtio deſicit:aut ecõuerſo vt plene di/⸗

ſtinxi in.l.eũ hẽditate.S.e.¶ irca tertiũ.ſ.qũ vni płres
bhẽditates deferuni ẽ aduertẽdũ diligent᷑ ꝑ.v.mẽbꝛa.pᷣ qñ
deſeruni plures hẽditates vni ex diſpõne vnſ.ꝛ qñ plu
res hereditates vni ex diſpõne diuerſoꝝ. ttio qũ plures
hereditates diuerſoꝝ ex diſpõne diuerſoꝝ. q̃rto qñ płres
hẽditates diuerſoꝝ ex diſpõne tm vnius ex illis. qnto qñ
plures hereditates diuerſoꝝ ex diſpoſitiõe altius ab eis.
CCirca pᷣꝰ qñ deſerunt plures hẽditates ex vnſ diſpõ/
ne vni.exemplũ in milite qui bʒ duplex pꝛimoniũ ſi inſti/
tueret vnũ ꝑ ſe in caſtrẽſi ⁊ aliũ ꝑ ſe in eodẽ teſtõ vel alio in
paganicis:ſi adiret vnã nõ cogeret hẽe aliã ſicut ſi diuer/
ſi eſſent inſtituti niſi cũ diſtinc.q̃ no.S.ti.j.l.ſi duobꝰ.C.de
teſta.mili.l.ij.cũ enĩ ius accre.cohereat poꝛtiõi nõ ꝑſone:
ꝓt. S. e.l.ſi totã.⁊.l.ſi titio.S.j.de vſuf.⁊ ꝙ int᷑ illas poꝛtio/
nes nõ ſit ius acl.apparet ꝙ vnã põt amplecti aliã repu/
diare ſʒ diſtin.illaꝝ.ll.⁊ qꝛ qũ duo iura ↄcurrũt in ꝑſona
vnius iudicat᷑ ac ſi ↄcurreret in ꝑſona diuerſoꝝ:vt.l.tuto
rem de his ꝗ.vt indig. C Circa ſcðᷣm ſciẽdũ qñ plures he
reditates vni deſeruni ex diſpõne diuerſoꝝ.exꝰ fil arro/
gatꝰ hʒ ſubſtitutũ a patre nãli in bonis ⁊ in hẽditate ſua
ꝓpꝛia ⁊ idẽ ſubſtitutũ hʒ a pꝛe arrogãte in bonis arrogã
tis.ꝗlibet enĩ capit iure directo ꝓpt᷑ diuerſitatẽ patruʒ ⁊
pãimonioꝝ ſᷣm verã opi.nõ.in.l.ſi arrogatoꝛ.s.de adopꝶʒ.
tũc dico ꝙ põt vnã amplecti aliã repudiare. tũc eniʒ ſunt
duo teſtã ⁊ ex eis nõ hʒ locũ ius ac.vt.õ.ꝗ/mo.vſuf.amit.
l.ſi ſ ↄditiõe. ¶ irca tertiũ qñ plures hẽditates diuer/
ſoꝝ ex diſpõne diuerſoꝝ:vt h̊ nullũ ẽ dubiũ ꝙ nõ hʒ locuʒ
ius ac.ar.d.lʒ.ſi ſub ↄditiõe.⁊ no.ꝑ glo.in.l.qdã eulogio.
¶Qirca q̃rtũ qñ plures hẽditates diuerſoꝝ ex diſpoõne
vnius tm̃ ex ſlis h̊ põt ↄtingere duobus modis.pᷣ ſi aliqs
cui erat delata vna hereditas infra tẽpus deliberãdi de
cedẽs me fecit hẽdẽ.certe ex iuris diſpõne poſſũ adire he
reditatẽ ſuã ⁊ alt᷑ius.pᷣ̊ caſu poſſũ adire hereditatẽ teſta/
toꝛis: ⁊ aliã repudiare ſicut ip̃e pofat:vt.l.ſiꝗs ſiliũ.S.fi.ẽ.
e.nõ aũt poſſũ aliã amplecti ⁊ teſtõꝛis hereditatẽ repudia
re qm illa pꝓpt iſtã teſtõꝛis obuenit. Sʒ ſi teſtõꝛ iã adiuiſ/
ſet nõ poſſũ vnã amplecti ⁊ aliã repudiare:vt.d.l.ſigs ſili
um in fi. ⁊ de here.inſtiul.ſi q̃ſita..ſi. Secũdo mõ h põt
ↄtingere qñ relinꝗ?᷑ alicui hereditas pẽna ⁊ pu.⁊ in h̊ arti
culo Di.multũ plene ⁊ ꝑfecte diſtinxit.ĩ memoꝛia g̊ excel/
lentie ſue ſua vᷣba q̃ſi ad lr̃am referã:⁊ modica q̃ ꝑ me ad/
deni manifeſte lectoꝛ ppendet.ſacit enĩ duo mẽbꝛa pᷣnci/
palia. aut.n.ꝗs pᷣ adit pꝛnã ⁊ vlt repudiare pu. aut vlt re
pudiare pat᷑nã ⁊ adire pu.pᷣ caſu ſi adit pꝛnã nunq; põt
repudiare pu.vt.C. e.l.qdã eulogio. ⁊.l.q pꝛi.j.rñſo.sð.e.
adeo ꝙ ſi deceſſerit ſubſtitut viuẽte ĩpubere nihilominus
hẽditas ipuberis deferi hẽdib ſubſtituti ⁊ nõ iure ſubſtõ
nis:qꝛ tale ius nõ trãſit ad heredes.vt.õ.eo.l.totiẽs.⁊.j.
de ſuis ⁊ le.l.ſi ex plurib. Sʒ iure ac.vt.d.l.q pꝛi.ij.rñ.ſᷣm
Di. Sʒ q eſt rõ: Di.nõ diẽ dic qꝛ qͥs poſſũ mihi ſacẽ neceſ
ſarios poſſũ ſilio meo.l.ſʒ ſi plures.S.qͥs poſſũ.s.de vul.⁊
pu. Sʒ ſi aligs agnouit partẽ hereditaꝶ mee reliq̃ᷓ ſibi ĩui
to accreſcit:⁊ in hocq damodo ẽ neceſſarius:vt.õ.e.l.he/
res inſtitutus.ita etiã in hẽditate pu. Et iõ iſti duo caſus
in vnũ iũgunt ĩ.l.qdã eulogio.C.e.Sʒ ſi obueniẽte pupꝑil
lari vellet repudiare pꝛnã ne illã hĩet ſm foꝛmã.l.cũ here
ditate.ð.e.foꝛte poſſet. facit.l.ſi certax. .iuł.õ.ti.j. Et qð
dixit de tranſmiſſiõe iurl.ac.ad heredes intellige vt dixi iĩ
d.l.qꝗ pꝛi.õ.e.Rñ.ad vᷣba Di.ſi nõ vult repudiare patnaʒ
habereq; pu.diſtingue.vj.caſus. Pꝛimo qñ fuit inſtitutꝰ
a pꝛe ſolus ĩpubes. Scðᷣo qñ ſolus alius nilius ꝗ nõ erat
in poteſtate inſtituentis ⁊ idem erat pupillo ſubſtitutus
⁊ impubes exheredatus.Tertio qñ ſolus alius ſilius qui
erat in ptãte inſtituenʒ eſt inſtitutus ⁊ ipuberi exhereda
to ſubſtitutꝰ. Quarto qũ ĩpubes erat iſtituſ vna cũ alio
ſubſtituto. Quinto qñ ĩpubes vna cũ alio ĩſtituto eſt inſti
tutus. Sexto qñ ſubſtitutus eſt inſtitutus vna cum ſilio
⁊ ipuberi

— —.

e
bl
ſes
fes
i
is.
ſi⸗
in
e/

ne:
io/

ne
o
be
/

im

AQuẽadmo.teſta. ape.

⁊ impuberi exhẽdato ſubſtitutꝰ.pᷣmo caſu aut ĩpubes ſe ĩ
miſcuit nullo mõ ſe abſtinuit et ſubſtitutꝰ nõpõt ſeparare
hereditatẽ ĩpuberis ab hereditate pꝛis:vt.S.de vul.⁊ pu.
l. ſed ſi plures.S.ſilio.ᷣm Di.hoc ẽ verũ ꝙ nõ põt ſepara
re adeũdo:ſed poſtq; adiuit poterit ĩpetrare reſtitutionẽ
vt abſtineat ſᷣm ꝙ poterat ipſe pupillus: vt.l.nõ ſolũ.de ĩ

inte. reſti. Poſtea dicit Di. Aut ipubes adiuit vel ſe ĩmi/

ſcuit ⁊ poſtea ꝑ reſtitutionẽ ſe abſtinuit ⁊ tũc poterat ſub
ſtitutᷣ habere pupil.ſine pꝛna. Naã cũ tab.pupillares ſint
cõſirmate ꝑ aditionẽ: nõ ĩſrmani ꝑ abſtinẽtia reſtitutiõe
cõceſſa: vt..de vul.⁊ pu.l.ij.S.ĩterdũ.v.ergo ſi minox.Fſʒ
vnũ ĩtellectũ.⁊.S.de mi.l.ſʒ ⁊ ſi ſine.S.ſj ꝙ papᷣ.⁊ ita ĩtelli/
giiĩ ꝑ aliquos.l.iulł.õ.e. Aut nullo mõ adiuit vel ſe ĩmiſcu
it ſed ab initio ſe abſtinuit:⁊ tũc potit ſubſtitut hẽe pupil.
ſine pina:⁊ tũc creditoꝛib ĩpuberis tm̃ ⁊ nõ pꝛis tenetur.
ita debet ĩtelligi.l.iul.S.eo.nihil diuinando Di. illud ve/
rũ vt ibi dixi: ⁊ hoc operat᷑ exiſtẽtia ſui hẽdis in cõmoduʒ
pupilli cui facta eſt ſubſtitutio vt decedat teſtatus. Sed

cõtra hoc videtur ꝙ hereditas paterna ⁊ pupil.habẽtur

ſicut plures poꝛtiões vni heredita:vt.l.quidaʒ eulogio.
C.eo.ti.⁊ tunc ſiquis pᷣmo habeat partẽ ex inſtitutione co
gitur habere ex ſubſtitutiõe ⁊ ecõuerſo:vt.l.ſi tu ex parte
ʒ.eo.& ſicut ſi adit pꝛnã cogitur hĩe pupillarẽ vt dictũ eſt:

tita ſi pꝛimo adit pupillarẽ cogitur habere paternã. Iſta

eſt foꝛtis ratio intantũ ꝙ iuriſconſul.iulia.hoc dicebat in
d.l.iulia.⁊ arbitroꝛ pꝛo certo ꝙ hec fuerit ratio que mo/
uebat eũ cũ repꝛehenditur ibi a marcello. Reſpõdeo ad
dictam rationẽ.nam illud ꝙ qui habet paternã cogatur
habere pupil.eſt in fauoꝛẽ pupilli vt decedat teſtatꝰ: ideo
trahit ad ſe pupillarem ſicut pater partẽ hereditatis pa/
terne.ſed quãdo hoc eſſet cõtra voluntatẽ pupilli: tũc nõ
pꝛocederet dicta equiparatio:ita eſt ĩ pꝛopoſito vt ibi di/
cit tex. repugnat enĩ vtilitati pupilli: vt ibi dicitur in tex.
Redeo ad verba Di. Secũdo caſu quãdo ſolus extra/
neus inſtitutus eſt a patre ⁊ ĩpuberi ſilio exheredato ſub
ſtitutus non poteſt habere pupil.ſine paterna.q; ad hoc
vt confirmẽtur tabu.pupil.opoꝛtet adire hereditatẽ.itaĩ

telligitur.l.ſed ſi plures.S.ſi ex aſſe.de vul.⁊ pu.⁊.S.eo.l.qᷓ

ſitũ.ad trebellianũ.l.ita tamẽ.S.qui ſuſpectã.Di. Sed ſi
poneremus iſtuʒ inſtitutũ eſſe minoꝛẽ poſſet minoꝛ adire

paternã et petere reſtitutionẽ et eſſent cõfirmate tab.pu

pil.⁊ ſic haberet pupil.ſine paterna. Redeo ad vba Di.
Tertio caſu qñ ſolus alius ſilius in poteſtate exiſtẽs eſt ĩ/
ſtitutus ĩpuberi ſilio exheredato ſubſtituto: ⁊ tũc aut ſe ĩ
miſcuit paterne ⁊ nullo mõ abſtinuit ⁊ habet vtrãq; ſicut
extraneꝰ.aut ſe ĩmiſcuit et poſt ĩmixtionẽ ſe abſtinuit per
reſtitutionẽ:⁊ tũc qꝛ tab.pupil.remanẽt ſirme poterit ha
bere pupil.ſine paterna:vt videt᷑ loꝗ pᷣma facie.l.ſi fili q
patri. ð. de vul.⁊ pu.Aut ab initio ſe abſtinuit ⁊ nullo mõ
ſe ĩmiſcuit.⁊ ille caſus nõ eſt oĩno expedit ſᷣm glo.q̃ eſt in
l.quidã eulogio.nã quidã dicũt ꝙ poterit habere pupil.
ſine pẽna p.l.cũ q̃ſi.S.ſʒ ⁊ ſiqs.de ſideicõ.li.Alij dicunt ꝙ
illud ſpãle fauoꝛe libertaꝶʒ.⁊ iõ dicũt ſbſtitutũ nõ poſſe ha
bere pupil.ſine pꝛna:cũ tab.pu.nõ ſũt ↄfirmate eo ꝙ nõ
ẽ adita hẽditas pꝛis:vt.l.ij.S.adeo.S.de vul.et pu.Lu vo
audacter dicas tenẽdo pᷣmã opi.ꝙ potit hẽe pu.ſolã.naʒ
ſola abſtinẽtia ſui hẽdis abſq; aliq̃ ĩmixtiõe ſeu aditiõe cõ
ſirmat ſpſti.pu.⁊ ſideicõ.vlia q̃ ad ↄfirmationẽ aditioneʒ
ſeu ĩmixtionẽ reqruni:vt.j.ad treb.l.ita tñ.S.ſi pꝛ.ita dʒ ĩ
telligi nec ẽ op diuinari.ð.e.l.ñliꝰꝗ ſe.⁊ de vul.⁊ pu.l.ſi ſi
lius ꝗ pꝛi. et h̊ pʒ ibi dũ diẽ oneribꝰnõ ſpõte ſbieci᷑ cẽ. Si
enĩ ponẽs ĩmixtionẽ pᷣceſſiſſe nõ ĩuit neceſſitate iurl ciuil:
ſua imixtiõe volũtaria obligat eẽt:⁊ h̊ qñ ſolus ſuus he
res ẽ. Sʒ ſi cũ alio ſola exñtia ſui hẽdis nõ ĩducit ↄfrmati
onẽ tab.pu.nec ſideicõ.vt.j.ad treb.l.apud iulianũ.⁊ põt

eẽ rõ: qꝛ cũ teſtõꝛ ſibi ꝓuidet ĩſtituẽdo ples ꝑ quos vnius

aditiõe poterãt oĩa ↄfirmari nõ curauit iuriſcõ.ꝓuidẽ et

habet eas ꝓ ↄfirmaſ:vt.C. de pac. cõuẽ.l.ſi:j..de ꝓcu.l.et
habet. S.cũ ꝗs.ꝑ hoc pʒ in q vſet᷑ pꝛiuilegiũ ſui hẽdis ĩ.l.ſi
ſiliꝰ.de vul.⁊ pupil.qꝛ exne inſolidũ ĩſtitut ⁊ exhẽdato ſiᷣ
ſtitut repudiata pĩna nunq; ↄſequit᷑ pu.ĩ. S.ſi ex aſſe. ſecꝰ ĩ
ſuo ĩſolidũ ĩſtituto ꝓpt᷑ exñtiã ſui hẽdis.ita dicẽ Di.qð mł⸗
tũ plʒ.⁊ rõnẽ dixi ĩ.d.l.ſiliꝰ.S.e.⁊.d.l.ſi fili q pꝛi.S.de vul.
⁊ pu.qð itellige niſi talis fili ex cui' exñtia debẽt ↄrmari

tabu. pu. hůet ſubſtitutũ vulgarẽ:qð plene per ſe examia/

ui ĩ.d.l.ſi fil qui patri. Redeo ad verba Di.Quarto ca
ſu qñ erat inſtitut impubes cũ alio ſubſtituto ſi ipubes ſo
lus vel ipubes ⁊ coheres adiuerit pẽnã nõ põt ſubſtitutꝰ

haber e pupil.ſine pzna.ar. d.l.filio. Sʒ ſi adiuit cohẽs ſo

lus ⁊ nõ pupillus cũ ꝑ eius aditionẽ cõſirmatũ ſit teſtm ĩ/
puberis potit habere pup.ſine patna:vt.d.l.ita tũ.S.q ſu
ſpectã.ſi nec ipubes nec cohẽs adiuit nõ valʒ pupillare:⁊
iõ ex eo nõ deſeri hẽditas: vt pᷣdicto.S.ſi ex aſſe.et.l.ij. SF.
adeo.de vul.⁊ pu.⁊ ad treb.l.apud iuł.s.j.ᷣm Di.qdð ĩtel
lige niſi cohẽs eẽt ſuus tũc exñtia ſui hẽdis operaret᷑ ↄfir/⸗
mationẽ:vt dixi i.d.l.ſi ſilq pꝛi. NRedeo ad vᷣba hi.Qui
to caſu q ↄſtitut eſt ipubes vna cũ ſubſtituto nõ põt hẽe
pupil.ſine pꝛna:qꝛ aut adiuit ſolus ĩpubes ⁊ nõ põt ſepa/
rari:qꝛ bona ſũt mixta.aut nulls adiuit ⁊ nõ valʒ teſtm ĩ/
puberis:vt.l.ita tñ.S.q ſuſpectã.ad treb.⁊.l.ſj ſi ples.S.ſt
lio.de vul.⁊ pu.¶ Quid & ſi adiuit ſolus ipubes pꝛnã vel
ſolus cohẽs ⁊ ꝑ reſtitutionẽ abſtinuit:Ex pᷣdici pʒ rñ.ſᷣm
Di.pᷣdicta iĩtellige niſi cohẽs ĩpuberis eẽt frat᷑ ei:⁊ in ptã
te teſtõꝛis:tũc eni vtroq; ab initio abſtinẽte valerẽt tabu.
pu.p exñtiã ſui hẽdis: vt dixi i.d.l.ſi ili q pꝛi. Redeo ad
vba Di.Dexto caſu qñ ſubſtitutus vna.i.cũ ſilio eſt inſti/
tutus:dico ꝙ ſi adiret cohẽs paternã põt ſubſtitut'R habẽ
hẽditatẽ ĩpuberis exhẽdati ſine pẽna:als nõ poſſet: qꝛ nõ
valẽt tab. pupil.vt.l. qſitũ. S. eo. hic finiũt oba Bi. ¶ Ter
cio mõ põt cõtĩgere ꝙ diuerſoꝝ hereditas deferi mihi ex
diſpoſitiõe vni:puta ſi ſim ſubſtitut pluribſilijs ĩpuberi/
b an poſſim vnã amplecti ⁊ aliã repudiare? Dic ſi adeo
pĩnã cogoꝛ hĩe oẽs pupil.vt.l.qdã eulogio.C. eo. ſi illam
nõ adeo ⁊ ſine illi aditiõe valẽt pupil.qð qñ ſit pʒ ex pdi/
ctis:tũc poſſim vnã amplecti aliã omittere. eẽt eni z vtili
tatẽ ĩpuberis qꝛ ſoꝛte metu vninulliꝰhereditatẽ ꝗs acqui
reret:vt.l.iul.S.eo.ideo vna aliã ad ſe non trahit vt dixi.
¶Pꝛeterea ex teſtamẽtis diuerſoꝝ nõ eſt ius accr. vt.l.
ſi ſub cõditiõe.qui.mo.vſufru. amit. Circa quã tñ qñ reli/
quũtur plura legata dic vt.j. de le.ij.l.ij. cũ.ll.ſe. et hoc ꝓp
declaratiõe huius ſubtilis materie.

QAuemadmodũ teſtamenta aperiãtur inſpiciantur ⁊
deſcribantur. Rubꝛica.
Pꝛimo ponit mẽ/
Dnib us. tẽ edicti.ſcðo rati/

—
—

onẽ.tertio ĩcipit exponẽ.ſcða ibi ratio
0 tertia ibi ſigs. ¶ Dicit tex. qbuſcũq;
⁊ quoꝝ ĩtereſt ⁊ veriſiłe eſt ꝙ aĩo calũni
andi nõ poſtulẽt Di. Duo habem vi
— dere. pꝛimũ quo oꝛdine perueniat ad
aperiẽdũ teſtĩ: ⁊ iſtud dicã hic.ſcõm poſtq; ad hoc debʒ
deueniri qualit᷑ aperiat᷑ ⁊ inſpiciatur ⁊ deſcribat.⁊ de hoc
dicã in. S.ſi. ¶ Circa pꝛimũ qro quo iure petaĩ teſtm ape/
riri ex hoc edicto?: Rñdeo officio iudicis:vt patet ex tex.
dũ dicit ſacturũ ſe pꝛetoꝛ pollicet᷑. ⁊.j.e.l.cũ ab initio.C.e.
l.ij.no. ad circulũ arboꝛis actionũ. Et Jo. in arboꝛe nõ fe
cit cir culuʒ huic edicto oſtẽdẽs ꝙ ex eo nõ oꝛiebat᷑ actio.
C Scðo qro qñ h̊ edictũ hẽat locũ? Bꝛeuit᷑ qũ qs ↄfitet᷑
ſe hĩe tabu. nec aſſignat cauſã qᷓre nõ debeat exhibẽ: ⁊ ſic
nõ ↄtẽdit:vt.j.e.l.ij.S.ſ..et.j.de tab.exhibẽ.l.j.S.j.Si enĩ
negaret ſe hꝛe vel dicẽt ſe nõ debere exhibere habẽt locũ
ĩterdictũ de tabu.exhibẽ. vt ĩ dict.ll.¶ Tertio q̃ro qᷣ oꝛ/

dine imploꝛabii hoc officium? Rñdeo ante omnia ſient

ä

Quẽadmo.teſta. ape.

interrogatiões:vtrũ habeat tabu.vel nõ: ⁊ ſi dixitſe ha/
bere:vtrũ cõtẽdit ſe exhibẽ vel nõ:ar.l.vbicũq;.S.de ĩter.
actio. Ita dicit Ja. de are. Jdẽ Rof.i libello ſuꝑ ti.de ta
bu.exhibẽ. ¶ Quarto q̃ro ſipſtat ꝙ habeat tabu.tũc et
nõ dicit nolle ſe exhibere qᷓ oꝛdine ꝓcedet: Dicit glo.cer⸗
te vt in bonoꝛũpoſſeſ.Glo.q̃ eſt ̊ hoc dicit ſuꝑ verbo alie
no.ſ.ꝙ nõ ꝓcedatĩ in foꝛma iudicij ſiẽ dicim in bonoꝛũpoſ
ſeſ. vide hãc glo. certe i bonoꝛũpoſſeſ.nõ eſt neceſſe ꝙ ci/
tei pars:vt.l.iij.S. acqrere.⁊ qð ibi no.j.de bono.poſſeſ.
quomõ g hoc pcedet: ¶ Pꝛetea tex. j.ĩ. l. pxi.S.ſi dubi/

tei.dicit ꝙ debet fieri cognita cauſa:g parte citata: vt.l.i

cauſe.S.cauſa cognita.s.de mĩo. ad hoc vt iſtud edictum
habeat locũ reqrit᷑ ꝙ qs nõ dicat ſe nolle exhibẽ. ideo ad
uertẽdũ qñq; ille a quo petit᷑ exhiberi cõſitet ſe debere ex
hibere:tũc ſit ſibi pᷣceptũ iux.l.ſi debitoꝛi.S.de iudi.⁊ non
ſit in foꝛma iudicij:vt ibi pʒ.⁊ hoc mõ põt itelligi illa glo.
qñq; hoc mõ nõ ↄfitet᷑ ſed dicit dñe iudex bñ habeo teſta
mẽtũ ſed dubito vtrũ teſtõꝛ viuit vel ſit moꝛtuꝰ: vel an iſti
interſit.iſto caſu etiãõ habebit locũ hoc edictũ.nõ eni dicit
ſe nolle exhibẽ vel nõ debẽ:ſed an debeat dubitat.ita loqꝗ
tur.j.l.ꝓxi. .ſi dubitet.tũc adhibei ſũmaria cognitio: vt
d. F. ſi dubitek. Et ſi peterent tabu.aper.tũc nõ eſſet neceſ
ſe ꝙ alia pars citaret᷑.ſed ſi peterent᷑ tabule publicari vel
tradi parti:tũc debẽt pars q ledi poſſet citari vt veniẽtes
ab ĩteſtato: vt.l.j.j.de tabulis exhibẽdis. et.l.nã ita diuꝰ.
de adoptio. Qũo que ꝓbatio reqrat᷑ ĩ iſta ſüũmaria co
gnitiõe: Hicit glo.piuramẽtũ partis:vt.l.theſaur.ad ex
hi. ⁊.l.iij. C.e.illud ẽ veꝝ ſi qratur de ꝓbando an partis
interſit: ſed ſi debẽt alia ꝓbari vtputa moꝛs teſtõꝛis de q̃ᷓ
dubitat᷑:tũc requirit alia ꝓbatio per famã vel ꝑ vnũ teſtẽ:
vt. l. ij. S. ſi dubitet᷑ eo.ſateoꝛ tñ ꝙ iudex debet aperire ta
bu.⁊ pᷣmo ipſe videre:⁊ ſi reperit petẽteʒ eſſe in manitfeſta
calũnia qꝛ eius nullo mõ iĩtereſt nõ oſtẽdet ſibi. ſicut enim
particulã ad eũ nõ pertinẽtẽ nõ iubet ſibi edi:ita ſi totum
maniteſte videt ad ſe nõ pertinẽ: vt.l.argẽtari.S.edi.S.de
eden. ¶ Quũo an iſtud iuramẽtũ calnie poſſit pᷣſtari per
ꝓcura. Glo.dicit ꝙ ſic:vt.l.qui bona.S.ſi aliena.de dã.i⸗
fec. Quero ꝓ quibus vltimis volũtatibꝰ habeat locũ hoc
edictũ: Glo.dicit ꝙ pꝛo teſtõ in ſcripi. Itẽ pꝛo teſtõ nũcu
patiuo ꝑ notariũ in ſcriptis redaci ⁊ bene tũc ꝓ teſtõ ꝑſe
cto ⁊ iperſecto:vt.l.ꝓxi.s.j.quod dic vt ibi⁊c.
(KRa Vota bãc regula in his que ex teſtõ depẽ/
4 Aatio. dent nõ põt trãſigi nec veritas diſquiri niſi
inſpectis ⁊ cognitis verbis teſtamẽti. h̊ eni examiat glo.
⁊ ego examinaui in.l.de hieee naſaczl⸗ ſ .
õ nꝰ ex teſtibꝰ neceſſarijs aſcri
Siq uis neget. ptis in teſtõ Zdicẽs fidẽ reſtama
ti facit vacillare.hoc dicit.dicit᷑ eni ſuũ quod dicit᷑ a ſe ap/⸗
poſitũ. Ja.de are.dicit teſtẽ agnoſcẽ cũ ſoꝛma ſigilli nõ ap
pareat in teſtamẽto. Di. Reuoco in dubiũ ſi teſtis negat
ſuũ ſigillũ vtrũ dubitei de virib teſtamenti? Glo.obſcure
loqtur:tñ facit tres nõ.caſus.qñq; ꝗs apte dicit hoc non
eſſe meũ ſigillũ:nunq; appoſui illud ſigillũ: tũc teſtm red/
ditur ſuſpectũ.qñũq; dicit nõ recognoſco an ſit meũ ſigulũ:
⁊ tũc ſi ſigillũ ſuũ nõ appareat ibi qð põt eſſe vel qꝛ alieno
ſigillo ſignauit:vt.l.ad teſtium.S.j.S.de teſta.vel ſigillauit
ſuo tamẽ nõ apparet ſoꝛma ita ꝙ decernat: tũc teſtm red
dit᷑ ſuſpectũ:vt hic ſʒ glo.⁊ Di.ſʒ ſi ſigillũ appareat vel qꝛ
ibi eſſẽt arma ſua vel littere dicerẽt vel als ẽ ſigillũ notarij
tũc nõ obſtãte dubitatiõe ſua teſtm ẽ validũ ⁊ nõ ſuſpectũ
ar.l.ne ſatiſdatio.j.rẽ ra.ha. ⁊ in coꝛ.de ſide iſtru.S.ſi ve
ro moꝛiant.Quidã rephẽdũt glo.dicẽtes ꝙ.l.ne ſatiſda/
tio.loꝗtur qñ ꝗs ſigillat ad ſe obligãduʒ:quo caſu nõ põt
Ʒuenire:ſecꝰ ſi ad teſtiſcãduʒ.qdð nõ placet.ar.l.tribunꝰ.
§F. . ð. de teſta. mili.niſi ꝗs ſigillat ad nõ obligãdũ ſe et ſtat᷑
ſigillo.tene gl.de ſide vo ſigilli dic vt ꝑ doc.in.l.ſiqua ꝑ ca
lũniã.de epi.⁊ cle.ꝑ Guil.in.l.ſi ꝓcura.S.de pꝛocura.ꝑ ca

no.ex de ꝓba.c.poſt ceſſionẽ.⁊ tetigi in.l.ſi publicanꝰ. de
pub.mõ habes glo. ¶ Quero vtrũ ſit vex regulariter ꝙ
dictũ vnius teſtis deaſcripꝶj in inſtr̃o reddat inſtr̃m ſuſpe
ctũ: Glo.notabilit᷑ dicit aut pᷣter illũ remanẽt tot teſtes qᷣt
ſufficiũt ⁊ inſtrumẽtũ nõ reddit ſuſpectũ: als ſecꝰ. ꝓbatur
ꝑ tex. in.l.cũ tabule.j.de bono.poſſeſ.Fᷣmtabu.qð tʒ In/
no.in.c.cũ ioannes.de ſide inſtru.⁊ ibi per Jo.an. Ja.de
are.⁊ Qi.refert in.l.in exercẽdis.C. de ſide iſtru.vide glo.
et ſigna qꝛ ẽ nõ. C Pꝛo declaratiõe materie q̃ro poſtqᷓ;
certũ eſt ꝙ teſtamẽtũ debʒ aperiri qualit᷑ hoc fiet: Rñdeo
ſiqdẽ teſtes ſint pñtes facilis ẽ cognitio: qꝛ vocabunt oẽs

vt ſua ſigilla recognoſcant: vt.l. cñ ab initio.j.eo.ſi vo oẽs

nõ ſunt pñtes vel nullus ⁊ res vꝛgeat aperiũ coꝛã honeſtis
pſonis:vt.l.ij.C. eo.⁊.j.e.l.ſed ſiqs ex ſignatoꝛibꝰ.⁊ boc ẽ
verũ ꝙ ſi aliqs petit tabu. aperiri tm vel etiã reſpici ⁊ ſcri
bi nõ dico inſinuari vel publicari: qꝛ tũc requirit alia ſolẽ

nitas: vt ſtati dicã. ¶ Quero ꝗd ſi aliquis petit apeririĩ

ſinuari et publicari? Rñdeo tũc debẽt citari oẽs teſtes et
iurare ⁊ interrogabũtur ſi ſua ſigilla recognoſcũt ⁊ ſi ſub⸗
ſcriptiões ⁊ ſi nõ ſunt pꝛeſentes nõ cogent venire ſed mit
tetur ad eos:vt.l.cũ ab initio.⁊.l.ſiqs.j.e.et iudex publi
cabit eoꝝ dicta et tenoꝛẽ iilius cedule:⁊ tũc decetero habʒ
vim publici ĩſtrumẽti: vt.l.publicari.C. de teſta.⁊ de hoc
tangã.l.ꝓxi.in kᷣn. Reſtat hic videre vltra quomõ hi te/
ſtes ↄdicẽtes inſtrumẽto ĩpugnent inſtrumẽtũ: Dicã.j.l.
ꝓxi. Et ad declarationẽ pꝛeſeni᷑ materie qꝛ reuocai ĩ du/
biũ qñq; de viribꝰ teſtamenti. et per doc.multũ intricate
traditur: ideo dic qũq; reuocat in dubiũ vtrũ inſtrumẽtũ
ſit ſcriptũ manu eius de quo dicii: ⁊ tũc ſi tabellio viuit ei
dicto ſtet:vel ſi nõ viuit per cõparationẽ litteraruʒ appꝛo
batur ⁊ ſacit plenã ſidẽ: vt.l.ſiquis decurio.C.de lal. et in
auẽ.de ſide inſtru.S.ſi vero moꝛiant᷑. cũ.S.ſe.⁊ no.in auẽ.
ſi cõtractꝰ.de fide inſtru. Qñq; reuocatur in dubiũ vᷣitas
iſtrumẽti an ſit verũ quod ſcriptũ eſt in eo: ⁊ hic aduertẽ-
dũ eſt: aut ð inſtrjm nil ꝓbat et in dubio ſtat᷑ inſtrumento:
vt.l.cũ p̃cibꝰ.C. de ꝓba. aut ðᷣ inſtrumẽtũ aliqd ꝓbatur ⁊
hoc aduerte. Qñq; gdicũt iſtrumẽto oẽs teſtes ibi aſcri/
pti dicẽtes ſe nunq; inter fuiſſe:⁊ tũc dicũt quidã ꝙ ꝑ hoc ĩ
ſtrumẽtũ nõ repꝛobat᷑: quia ꝗlibet eoꝛũ eſt ſingularis ĩ di/
cto ſuo:& nõ facit ſidẽ:vt.l.iureiurã.C.de teſti.ex de elec.
c.cũ dilecti.ſed hoc ẽ falſũ cũ dictũ vni teſtis aſcripti in in
ſtrumẽto faciat vacillare ſidẽ inſtr̃i vt h:mltomagis ſi oẽs
¶ Pꝛeterea teſtes ad hibent in inſtr̃o vt ꝑ eos adhibea
tur ſides inſtro: vt in auẽ.de ſide inſtru.S.ſi vero.ſʒ nũcꝑ
eos ſides nõ interponii:g cẽ. ⁊ pꝛo hoc videi caſus ex de
ꝓba c.tertio loco.⁊.c.tam litteris.iĩ ſi.de teſti.⁊ iſta ẽ veri
tas.Ad ↄꝛiũ rñdẽt ꝗqdã pᷣmo qñ vnus dicit ſe nõ ĩterfuil/
ſe videt᷑ de alio dicẽ qui nõ potuiſſet eſſe ibi ꝗn vidiſſet: ſ
hec nõ eſt bona rñſio:q; alij eſſe potuiſſẽt quos ille non vi
diſſet niſi diligent ⁊ ſubtiliter aduertiſſet.ſic mõ hic ĩ ſcho
lis ſunt młti de ꝗbus neſcirẽ dicẽ an ſint vel nõ niſi diligẽ/⸗

ter aduerterẽ. Alij rũdẽt ꝙ ſufſiẽ ꝙ teſtes ſint ocoꝛdes in

dicto Rʒ ĩ rõne ſint diuerſi:vt no.i.l.ob carmẽ.i ſi.S.de teſti.
Sʒ h̊ oẽs ↄcoꝛdãt ĩ dicto dicẽtes inſtr̃m eẽ ſalſu.ſʒ hec rñ
ſio nõ eſt bona:qꝛ aliqd eſſe falſũ vel nõ ſpectat ad iudici/
um intellectꝰ:vñ teſtis nõ interrogat᷑ de hoc:ſʒ ſuꝑ aliquo

fccõ anid fuerit vl nõ fuerit. dic g ꝙ illi teſtes nõ ſũt ſingła

res imo ſũt ↄteſtes. C Ad cuius declarationẽ pᷣmitto ꝙ
oẽs teſtes ĩ rõne ꝓxima ⁊ imediata ſui dicti de neceſſitate
ſũt ſinglares. Na cũ rõne reddit ꝑ ꝓpꝛiũ ſenſũ: vt.l.ꝗ te/
ſtamẽto.i fi.Sẽ. de teſta.⁊.l.teſtiũ.C. de teſti.ꝗlibʒ ẽ ſingłar
de ſeſu ſuo nõ de ſenſu alteri. ſiẽ g̊ ĩ affirmatiua ſufficẽt ſi
ples dicerẽt ſe vidiſſe:ita ĩ negatiua ſi ples dicunt ſe nõ vi

diſſe: illi eniĩ teſtiſicant᷑ per appꝛoximationẽ ſẽſus ad rẽ ſẽ

ſatã: qꝛ dicũt vidiſſe iſti ꝑ ſubtractionẽ ſenſus a re ſubſtã/
tiata:qꝛ dicũt ſe nõ interfuiſſe.Et hoc ſi volo ꝓbare iſtru
mentũ eſſe falſuʒ eo ꝙ inſtrm eſt vnũ totũ cõtinens id per

eti

po
tin

Quẽadmo teſta. ape.

quod inſtrumẽtũ eſt factũ ⁊ coꝛã iſtis teſtib factũ. Sed ſi

quis velit dicẽ cõtractui nõ iĩterfuiſſe ſimplłr:tũc eſſet neceſ
ſe ꝙ ꝓbaret᷑ ꝑ teſtes aliq̃ coartatiõe loci vel tẽpoꝛis ĩ quo
talis ↄᷣctus diceret᷑ ſact:et ꝙ teſtes tũc dicerẽt ſe ĩterfuiſſe
⁊ tale qd factũ non eſſe. Qũo quid ſi vn ex teſtib aſcri
ptis ĩ inſtr̃o õdicit:Diſtigue vt dixi.s.aut ẽ ſupꝛa numeꝝ:
aut nõ. lʒ Jo.dixerit hoc eẽ ſpãle ĩ teſtõ: tñ oẽs doctoꝛes
dicũt idẽ ĩ qlibet inſtrumẽto. Inno.in.c.cũ ioãnes.et Ja.
de are.⁊ alij. Qũo qd ſi duo ex teſtibP aſſumpi ĩſtru/
mẽto otradicũt dicẽtes ſe nõ ĩterfuiſſe? Quidã dicunt eo
dẽ mõ:aut in iſtrumẽto remanet ſufficiẽs numerteſtium
aut nõ:qꝛ illi ſunt ſingulares ĩ dicto ſuo.ſed dico ꝙ ſũt cõ
teſtes:iõ ĩſtrumẽtũ reddit᷑ falſũ niſi ꝑ aliquos teſtes appꝛo
bel:vt.l.optimã.C. de cõtra.⁊ cõ.ſti.⁊ ſtatĩ dicã.vt tñ ceſ⸗
ſent ille dubitatiões cõſulo ꝙ ſiat articulus illo mõ ꝙ ta
li loco ⁊ tꝑe tales teſtes nõ fuerunt pñtes huic gctui et ꝙ
vn nõ ſuit cũ alio ĩ dicto loco nec potuiſſet eẽ ꝗn ſe inuicẽ
vidiſſẽt:tũc enĩ qlibet deponẽt de abſentia ſua ⁊ alteri ⁊
abſq; dubio nõ eſſẽt ſinglares. C Quero qd ſi teſtes di/
cunt ſe nõ recoꝛdari vtrũ ĩterfuerũt vel nõ: Inno.dixit ꝙ;
inſtrumẽtũ manet validũ:qꝛ ↄtra ipſũ nihil ꝓbat᷑ ⁊c. vt.l.
cũ pꝛecibꝰ.C. de ꝓbatio.qð optime ꝓbat᷑ ꝑ gl.hui.S.vbi
dicit ſi teſtis dicit ſe nõ cognoſcẽ: ſi tñ ſigillũ appareat nõ
reddit᷑ ſuſpectũ. ¶ Quũo quid ſi teſtes dicũt ſe ĩterfuiſſe )
ctui:dicũt tñ aliter fuiſſe ſcriptũ qᷓ; fuiſſe actuʒ? Rñdeo ſi
ſint plres iſtrumẽtũ reddit falſũ:vt.d.l.cũ pᷣcibꝰ. ¶ Que
ro quid ſi inſtr̃m ẽ ſubſcriptũ manu eiꝰ qui vult teſtm̃ ĩpu/
gnare an poſſit: Rñdeo ſic.põt enĩ ꝓbare ꝙ ĩ ſubſcriptj.
fuit decept: q; oſtẽſo ſibi iſtrumẽto fuit dictũ ꝙ cõtineba
tur vnũ ⁊ cõtinebat᷑ aliud ⁊ ipſe nõ legit.l.fi.C.plus vale/
re qð agit..l.ij.C.de re.ali.nõ alie. ¶ Quero qd ſi ĩ in/
ſtrumẽto gᷣdicũt teſtes nõ aſcripti in ipſo:GOlo.i.l exer/
cẽdis.C.de ſide iſtru.dicit ꝙ reqrii ꝓbatio triũ vel q̃tuoꝛ
teſtiũ cũ teſtes nõ aſcripti inſtrumẽto cõtradicũt ipſi ĩſtru
mẽto.⁊ hoc qdã dicũt et moueni ſic. Inſtrumẽtũ habʒ vi
duoꝝ teſtiũ et eſt ibi auctoꝛitas notarij ⁊ ſic ergo tres ad
minꝰrequirũ ad impugnãdũ. hoc oẽs doctoꝛes ipugnãt
qꝛ aſſumit᷑ bis idẽ.nã illud totũ.ſ inſtrumẽtũ cũ auctoꝛita
te notarij habet vĩ duoꝝ teſtiũ:ergo non aſſumat᷑ poſtea
auctoꝛitas notarij. Iteꝝ ita dicit Inno. Jo. Ja. de are.
⁊ oẽs:ſed glo.alia rõne moueĩt᷑ ad hoc dicẽdũ ꝙ inſtrumẽ
tũ habet vĩ duoꝝ teſtiũ: ergo ad id repꝛobãdũ reqrũ ma
ioꝛ numer et potẽtioꝛ ꝓbatio: ſed ſi eſſẽt duo teſtes eſſet
ꝓbatio paris potẽtie:ergo ĩſtrumẽtũ nõ repꝛobat᷑.Et ꝓ/
pter B dicũt ꝗdã vt diẽ̃ Nico.mate.⁊ Ja.bu.ĩq̃dã diſpu
tatione ꝙ qñ teſtes nõ aſcripti cõtradicũt iſtrumẽto ẽ iu
dicis arbitrio videre qð pꝛeualet reſpiciẽdo vtruʒ ꝑſona
notarij ſit ſuſpecta:vtrũ ſcriptura habeat in ſe aliquã ſu/
ſpitionẽ vel raſurã:tũc crederẽ poti teſtibus q; inſtrumẽ
to.Sʒ ſi perſona notarij eſſet honeſta:illi aũt teſtes aliq̃
liter ſuſpecti:tũc plus credit inſtrumẽto qᷓ; teſti: vt.l.opti
mã.in ſi. C. de ↄtra.⁊ cõ.ſti. et reqritur ꝙ hec ꝓbatio ſiat
p teſtes multũ idoneos ⁊ oĩ exceptiõe maioꝛes: in dubio
pꝛeſumẽdũ eſſet pꝛo iſtrumẽto:vt.d.l.cũ pꝛecibꝰ. ideo de/
bent eſſe aduocati multũ cauti in his queſtiõib vt ſiãt p/⸗
bationes de legalitate notarij ⁊ ſidelitate et bonitate ipſi
us:⁊ aduerſari faciat ꝓbationẽ de ſidelitate teſtiuʒ. Alij
autẽ ſimplicit᷑ dicũt ꝙ duo teſtes pꝛeualẽt ĩſtrumẽto. Nã
inſtrumẽtũ habet vĩ duoꝛũ teſtiũ ꝓpter auctoꝛitatẽ nota
rij: ſy maioꝛis auctoꝛitatis ſũt duo teſtes q; auctoꝛitas no
tarij.ſed p̃ᷣcedẽs dictũ puto verũ per.d.l.optima.ĩ fi. Ad
uerte tamẽ qñ teſtes nõ aſcripti deponũt cõtra ĩſtrumẽtũ
debent deponere ſe ſuiſſe pꝛeſentes dicto loco ⁊ tẽpoꝛe qͥ
cõtract dicitur fuiſſe celebꝛatꝰ:als nõ cõcluderet eoꝝ pꝛo
batio:qꝛ alio tẽpoꝛe potuerũt ſieri diuerſi cõtractus et di
nerſi tenoꝛis:ſed ſi teſtes bene nõ recoꝛdant᷑ de tẽpoꝛe eſt
cõſiliũ vt ſiat vnus articulus quomõ ille cõtract ſemel tm̃

fuit celebꝛatus inter partes: ⁊ ſi partes hoc ↄfitent dictũ
teſtiũ cõcluderet de neceſſitate: lʒ de tẽpoꝛe nõ recoꝛdet:
vt.d.c.cũ ioannes.et hoc cõſiliũ de illo articulo ſiẽdo dat
tibi tex.notabilit᷑.vbi etiã dicit ꝙ oe hoc poſſũt partes in
terrogari per iudicẽ an ſemel tm fuit cõtract venditiõis
celebꝛat inter eos ſuꝑ tali re vel pluries. facit.C.ſi vnꝰ ex
plurib appel.l.j. ¶ Altio Ja de are.iducit hãc.l.ad q̃
ſtionẽ de teſte examinato a notario qui dicit nunqᷓ;ᷓ dixiſ
ſe quod notari ſcripſit.de quo per Ja.de are.hic.⁊ hoc ĩ
Spe. de teſte. S.ñ. v.ſed po.Ecce ꝑ Ci. C. de fal.l.ſiquis de
curio.nõ habetis hic alia pꝛo nſ dicẽda.
icit tex.publicũ non di
t Abularum. cas publicl,i aucteticl: ſz
ublicã vtilitatẽ reſpiciẽs.¶ Quero vtrũ tabu
le teſtamẽti pꝛobẽt anteq; coꝛã iudice publiceni: Rñdeo
quodda eſt teſtamẽtũ nücupatiuũ de quo rogat eſt publi
cus notari. Et id facit ſidẽ ſi ẽ publicatũ a notario: ⁊ ita
de cõſuetudine ẽ obtentũ ⁊ de iure ſm qᷣſdã:vt.l.fi.de ſide
iuſſo.C.⁊ ibi no.⁊.l.j.C. de teſta. Quoddã eſt teſtm ĩ ſcri/
ptis ⁊ hoc qñ eſt ſcriptũ manu pꝛiuata ſigillatũ ⁊ ſubſcri/
ptũ a teſtib m ſoꝛma.l.hac cõſultiſſima.C. de teſta.⁊ tũc
interi eſt pᷣuata ſcriptura nec ſidẽ facit niſi coꝛã iudice pu
blicet: vt dixi.S.l.ꝓxi.vnde ſi teſtes interĩ moꝛirent᷑ nõ va
leret illud:vñ periculũ eſt facẽ teſtm in ſcriptis. Auoddã
eſt teſtamẽtũ in ſcripij ſactũ manu pᷣuata ſigillatũ ⁊ ſubſcri
ptũ a teſtibꝰ. Sed ſi notari eſt rogat a teſtatoꝛe quomõ
teſtõ: ꝓſiteret illud eſſe ſuũ teſtm: ⁊ quomõ fuit ſigillatũ et
ſubſcriptũ a teſtibꝰ: tũc illud ſacit ſidẽ ſine alia ꝓbatione
vel publicatiõe iudicis.ita dicit gl.⁊ notabilit itelligebat
bac glo. Ja.bu.qð placet. ſi enĩ credit notario ĩ teſtamẽ
to nücupatiuo vbi rogat eſt tã de tenoꝛe teſtamẽti q; de
ſolẽnitate multo magis credit᷑ ſi in hoc teſtõ in ſcriptis in
quo ẽ rogat de ſolẽnitate tin. C Quero ſi teſtamẽtũ eſt
publicatũ ſᷣm ſolẽnitatẽ quã dixi.S.l.ꝓ xi.an faciat fidẽ ni
ſi oñdat᷑ oꝛiginale: Videt ꝙ nõ:vt.l.publicati. C. de teſta.
bꝛeuit᷑ dicas aut fuerũt citati hi quoꝝ itereſt ⁊ faciat ſidẽ:
vt.l.optima.C. de cõtra.⁊ cõ.ſtip.l.fi.C.de rela.nec debet
oꝛiginale exhiberi niſi aliꝗs vellet illud redarguẽ de falſo
tũc debet exhiberi vel ſides fieri ſaltẽ ꝑ iuramẽtũ ꝙ oꝛigi
nale haberi nõ põt.l.ñ. C. de fide inſtrumẽ. ſed ſi pars nõ
eẽt citata nõ facẽt ſidẽ: vt in auẽ.ſiquis ĩ alid. C. de edẽ.

‚ Omnis ſcriptura q̃ pꝛima fa
(Teſtamentum. cie cõtinet vltimã voluntateʒ

ptinet ad hoc edictũ.h.d. ¶ Oppo.j.ad.l.coꝛ. de fal.l.
ſiqs legatũ. Glo.facit tres caſus. Pꝛĩo ꝓ teſtõ ſalſo et nõ
ꝑfecto nõ habet locũ hoc edictũ nec etiã edictũ de tabu.
exhi.vt ibi.illud eſt verũ ſi cõſtat eſſe ſalſũ ⁊ ĩperfectũ.nõ
eni ĩtereſt alicui habere illud: nõ quo ad cõmodũ qꝛ fal/
ſũ:nõ vt poſſet accuſare aliũ de falſo qꝛ impfectũ:et ſic cri⸗
mẽẽ nõ cõmiſſũ:vt.l. ꝛia.ſac.l.q falſa.j.de falſ. Scðdo diẽ
glo.iꝓ falſo ⁊ pfecto locũ hʒ hoc edictũ et illud.hoc etiaʒ
põt eẽ verũ qꝛ ĩtereſt nr̃a hĩe illud teſtm ʒ ſit falſũ vt poſſu
mus aliũ de falſo accuſare qcũq; pfecit crimẽ. Tertio di
cit gl. ꝓ vo ⁊ ĩperfecto ſiliter habet locũ vtrũq;.hoc ẽ etiã
verũ. Põt enĩ mea ĩtereſſe hĩe teſtin veꝝ łʒ iperfectũ:vł q;
ſũ de liberis:vt.l.hac ↄſultiſſima. S.ex iperſcõ.C. de teſta.
vel qꝛ volo ꝓbare volũtatẽ deſuncti qᷓ ꝓbat᷑ per teſtamen
tũ imperfectũ:vt.l.fi.C. de re.eo.vel volo vt habeã ꝓbati
onẽ obligationis naturalis q̃ reſultat ex teſtamẽto ĩper/
ſecto ſʒ glo.in.l.erroꝛ.C. de iuris ⁊ fac.igno. ⁊.l.j.S.de cõ
ditio.indebi. quod eſt verũ vt pꝛobaĩ in.l.teſtamẽto.j.de
manu.teſta.ex hoc etiã dico ꝙ ſi teſtin apparet cãcellatũ
cũ interlineaturis ⁊ raſuris:q;ꝛ nibilomin põt peti ꝙ pu/
blicet vel quod notari reddat ĩ publicã foꝛmã. ꝓ hoc.ð.
l.ꝓxi.in ſi.tñ debet notari publicare cũ oĩbus ĩterlineatu
ris ⁊ raſurl ⁊ mẽtionẽ de eis ſacẽ vt ſic nõ plus faciat de ſi
de exẽplũ qᷓ oꝛiginale:mõ lʒ publicatũ remaneat ſuſpectũ

Quẽadmo.teſta.ape.

vt. .l. pxi in fi. ſacit qð no.p Inno. in.c.quoniã ʒᷓ falſaʒ.
de ꝓbatio. ¶ Quũo ſi teſtm eſt reuocatũ ꝑ ſcom an poſſit
peti pnbhcatorvtdchitiͤb in. F. ꝓxi.
ota ſᷣm vltimã lec ꝙ notari cogitur
(Si oplr lura. publicare teſtm pamch, ;; teſtõꝛ rc⸗
uocauerit ꝑ ſecũdũ.intereſt eni nr̃a habere id foꝛte:qꝛ vo
lo ſcðʒʒ redarguere de falſo vel de nullitate ⁊ ſilia.⁊ ꝑ h di/
xi ſemel cuidã notario ĩterrogãti me ꝙ ad petitionẽ teſtõ/

ris non poterat nec debebat teſtm dilacerare ita ꝙ oino

nõ reperiũt:ſed ſi teſtõꝛ vult cancellet Iʒ eni ſic reuocaĩ ad-
huc notari tenet᷑ ſacẽ copiã vt h.

Sidubi itetur. Si dubitat de vita teſtõꝛis teſtm̃
nõ aperiat᷑ niſi cauſa cognita.h.d.¶ Op.qlibʒ pᷣſumit᷑ vi

uere vſq; ad cẽtũ ãnos niſi pbeln moꝛtuus: vt.l. f. C. de ſa.
ſan.eccle.Quomõ ꝗ hẽs ꝓbat eũ viuẽ: Dicit glo. h ꝓbat

eũ moꝛtuũ per vnũ teſtẽ vel aliã pᷣſũptionẽ qð ſufficit ad hᷣ
edictũ. LTria habes ex hac glo. Nꝛio qñ ñi ſumit viuẽ vſq;
ad cẽtü anos: poſtea pᷣſumii moꝛtu.h̊ tʒ Guil.in.l.ab ho
ſtibꝰ.in pᷣn.S.ex qui.cau.ma.¶ Sʒ qro ſi volo ꝓbare eũ
moꝛtuũ ex hoc edicto qui erüt teſtes q pbẽt ꝙ ipe excede
ret mõ etatẽ centũ annoꝝ: Rñdeo ꝓbabii ꝑ aſpectũ coꝛ
poꝛis qð ðſufficit nõ ſolũ in iudicio ſʒ etiã ĩ teſte ſm doctri/
nã quſ dedi ĩ.l.de etate.S.de mĩoꝛibꝰ. ¶ Scðdo habes ex
hac gl.ꝙ ꝓbare quẽ moꝛtuũ ſufficit ꝑ ſamã quatũ ad hoc
edictũ q̃ſi dicat als nõ.alibi lgl. videt᷑ velle ꝙ ſufficiat ꝓba
tio ꝑ famã:vt.l.ſᷣ ſi de ſua.s.ti.j.⁊.l.ſiqdẽ.C.ſo.ma.⁊ ibi ꝑ
doctoꝛes. ¶ Aduerte quẽ eſſe moꝛtuũ ẽ negatiua ⁊ pua/
tiua merito eſt difficilis pꝛobatio: vt.l.actoꝛ. C.de pꝛoba.
Aduertendũ tñ ẽ ꝙ qũ reqrit ꝓbatio moꝛ circa ea qᷓ

ſũt maximi pᷣiudicij: vt qũ aliqs accuſal de homicidio: tũc

moꝛs dʒ ꝓbari ve: vt. l. inde nerati. in ſi. et. l. ſe. ad. l. agꝗ.

q;ꝛ ꝓbãt ꝑ eos qui viderũt eũ moꝛtuũ: tetigerũt eũ frigidũ

nõ hñtẽ pulſu. vel ſi dicit ſimplir vidi eũ hẽe oĩa ſigna moꝛ
tui cũ illa ſigna ſut notoꝛia:nec habem vocabula mag ex
pꝛeſſa.vel vidi eũ ſepeliri:vt.l.j.de reg.vł vidi eũ exanima
ri: vt.l.ita vulnerat.iĩ p̃n. ad.l.aq.vel vidi decapitari⁊ ſi
milia q̃ de neceſſitate moꝛtẽ cõcludũt.Quedã ſũt qͥ nõ ſũt

tati pᷣiudicij ſʒ magni:vtputa fame vel ſtat alicui:tuc reg

rit᷑ ꝓbatio q̃ ponit i auẽ.hodie.C. de repu.eẽt enĩ magna
ĩſamia ſi mlier viuẽte viro nubẽt:nõ eni poſſet ĩ pᷣſtinũ ſta
tũ reponi.Quedaʒ ẽ res ſiłr magni p̃iudicij ſed nõ tãti:vt
qꝛ eſt q̃ſtio de aliq numero pecuniario de qͥ quid ſiat põt
reponi ĩ pꝛiſtinũ ſtatũ:⁊ tũc ſufficit ꝓpbatio publice fame ⁊
ꝓ alias ꝓbatiões vel alias pᷣſũptiões idoneas:vt qꝛ ↄſan
guinei fecerũt luctũ ⁊ eũ ꝓ moꝛtuo habebant:vt.l.ij. C. de
ↄdi.ĩde.⁊.l.ſi de here.inſti.⁊.l.q̊ ⁊ ſi de ſua..tij.⁊ ibino.
puto etiã ꝙ ſicut ĩ alijs caſibꝰ in qb debet ꝓbari aliquid
nõ eſſe vel nõ reperiri ad ꝓbationẽ hui ex officio iudicis
debʒz fieri diſcuſſio ⁊ diligẽs ingſi itio: vt. l. magis. F. ne poſ
ſim. de reb eoꝝ.C. de pig.auẽ. hoc ſi debitoꝛ. c. l. iij. de his
q in frau.cre.ita hoc põt peti a iudice vt mittat nücios et

diligẽter ingrat vtrũ ille ſit viuus vel moꝛtu. ar.l.hoc iu

re.de vbo.obli.l.cũ qdã. S. ñ.·cũ.l.ſe.j.de le.ij. Quedãa ſũt
modici pᷣiudicij:⁊ tũc ſufficit ꝓbatio ꝑ vnũ teſtẽ vel alia le
uẽ pꝛeſũptionẽ vt h̊. C Tertio habes ex illa gl.ꝙ g illas
ꝓbatiões ſcãs ꝑ tales pſũptiões ſiꝗs vult admitti ad pꝛo
baãdũ ↄ.admittü.¶ i vtrũ aliq caſu notari teneat᷑ pu
blicare teſtm viuo teſtõꝛe:Nico ꝙ ſic ad petitionẽ teſtõr!
ipſius:vt.l.omniũ.C. de teſta.nõ ad petitionẽ hẽdis vel le
gatarij:vt h̊ ⁊ ꝑ doc.i.l.j . C. eo.ti. ¶ AVltimo dicit h i tex.
inſpiciat ⁊ ſigilet notari.ꝑ qð habes ꝙ ille ꝗ exẽplat ali
quod inſtrumẽtũ ⁊ in exẽplo apponit ſignũ ſuũ ꝑ qð dicit
Ja. de rauen. ꝙ exẽplũ facit planã ſidẽ cõtra exẽplãtẽ q̃
ſi ↄſiteat᷑ ſic eſſe in auctẽtico vt h̊ ⁊ ſic non põt cõuenire: vt
bicæ.l. generalit. C. de nõ numera.pecu.cetià ſacit ſidẽ exẽ
plũ ↄtra eũ ꝗ dat exẽplũ: vt.l.ſiqs ex argẽtarijs.. penul.
5. de eden.⁊ ꝑ doc.in auẽ.ſigꝗs ĩ aliq. C.de eden.

nſpectio ⁊ deſcriptio tabulaꝝ ſit ſine die ⁊
Diem. l .

ſule. h. d. C Op. S. deedẽ.l pᷣtoꝛ. vbi ratio
aaſ ſi hẽs petat copiã a notario teſtameti vtrũ debeat ſibi
dare cũ die ⁊ cõſule: Glo.i.l.j.C.eo.expᷣſſe dic ꝙ nõ.h̊ gl.ĩ
nuit Zꝛiü Tſolutiõe ↄij.ſi enĩ me mãdate teſtm̃ eſſet ↄſectũ
põt peti cũ die ⁊ cõſule ſiẽ rõnes.vt hᷣ gl. ĩnuit.ſed teſtamẽ/
tũ fuit cõſectũ defuncti mãdato: gᷓ heredi debʒ edi cũ die
⁊ cõſule.vñ Ja.de are.⁊ Ci.cũ eo referũt i.d.l.jq; hocde
bet ĩtelligi qñ petii edi ab alio nõ a notario. Na ſi a nota

rio ſemp debet edi cũ die ⁊ cõſule ſiue petat ab hẽde ſiue a

legatario ꝗ quantũ ad ſuũ legatũ dicit᷑ hes:vt.l.ad tpᷣs.j.
de vſuca mihi vꝛ ꝙ ĩdiſticte a qcũq; petat teſtm iſpici ⁊ de
ſcribi ad h̊ vt videat᷑ an ei interſit dʒ hoc ſieri ſine die ⁊ cõ
ſule. Hᷣ eſt tex.h.poſtqᷓ; aũt apparuerit maniteſte ꝙ itereſt
alicui vel qꝛ heres vel legatari:tũc dʒ edi cũ die ⁊ ↄſule a
notario. Ita itelligo dictũ Ja. de are.q editio hẽdi fiat in
totũ:legatario dabit᷑ particula ad eũ ꝑtinẽs.l.legatũ ⁊ in/
ſtitutio hẽdis:vt.l.argẽtari. S.edi..de edẽ.⁊ ꝑ doc.i.l.ſi.
C.de pꝛe.ĩpera.offe.⁊ in.c.cõtigit.ex de ſide iſtru.qð aũt
dico ꝙ ſufficit legatario ꝓducẽ particulã teſti: non idẽ di

co ſiqs ꝓducẽt particulã ſtatuti.id enĩ nõ ꝓbat:vt.l.ĩ c/

uile.de legi.qð plene examio.j.de ope.no.nun.ſuꝑ rubꝛi/
ca.idẽ dico ꝙ ſiꝗs vellet redar guẽ de falſo circa diẽ toſu
lẽ poſſet petẽ ſibi edi cũ die et ↄſule ⁊ edi ab alio qᷓ; a nota
rio ⁊ a ſuo aduerſario:vt.l.j.S.editiões.de eden.

Ex cauſa datur terminus ad exbibendũ
MWMtrum.

tabu. hoc dicit.

Hoc edictũ cõpetit cõſitẽti negãtẽ ĩter/⸗

(Siqun nig. ieni ⁊c heredi vẽdicatio cõpetit.hoc dicit

. „ cũ.l.ſeq̃n.
( c Wm 9 b ini itio. Pio oqtur qſ qñ oẽs
teſtes ſũt pñtes ĩ eodẽ territoꝛio. Scõo qñũ ꝗdã
ſũt pñtes ⁊ qdã abſẽtes. Tertio qñũ oẽs abſẽtes. ſcda ibiĩi
l.j ſi maioꝛ.tertia ĩ.l.ſʒ ſiqs.v.⁊ ſi ſoꝛte.Et ĩ his.ll.tractat
q̃le dʒ eẽ officiũ iudicis in aperiẽdo tabulas poſtq; liq̃t ꝙ
aperiri debẽt.⁊ hoc ſit ꝓ ſũmario. ¶ Oppo.nã hec.il.cũ
ab initio.dicit teſtes cogẽdos venire cui ↄdicit.l.ſed ſiqs.

So.pꝛimũ loqtur quaãdo ſũt in eodẽ territoꝛio:ſcðʒ qñ in

alio territoꝛio.vel dic ꝙ etiã qñ ſũt in eodeʒ territoꝛio nõ
ſunt cogẽdi venire ſi nõ poſſũt ſine magno icõmodo:vt in
ciuitatib q̃ habẽt territoꝛia mitũ diſtatia: et ſi poſſũt ſine
magno incõmodo tũc cogunt᷑ vt hic. Op.qꝙ etiã offici
um iudicis ſi toänoſi:vr.. poſt legatũ.S.is vero.de his ꝗ
bus vt idig. So.dicit glo ꝙ hec inigꝗtas tollerat᷑ qñq;: ſʒ
ibi admixta ẽ aliq̃ culpa:hᷣ ſecꝰ. ¶ Qũo vtrũ iſti ſignato/⸗
res debẽt iurare: Glo.dicit ꝙ ſic ſic teſtes q examinatur:
vt. l. iuſiurãdũ.C. de teſtibꝰ. ¶ Quũo qñ mittüũ ad abſeẽtes
gs erit oꝛdo: Rñdeo ſiqdẽ ſũt ĩ ſuo territoꝛio debʒ iudex
mittẽ notariũ vel officialẽ ad recipiẽdũ iuramẽtũ. ⁊ dicã ĩ
l. ad egregias.. de iureiurã. ?. C.de epiſco.⁊ cle. auc. ſʒ iu⸗
dex. Si aũt in alteri territoꝛio ſũt cõmittaĩ iudici alteri
territoꝛij ꝙ recipiat iuramẽtũ ⁊ dicta ⁊ ꝙ ſibi remittat:ipᷣe
enĩ iudex pᷣncipalis cauſe debʒ publicare:nõ ille cui cõmit
tit ita tenet glo.ſʒ ꝓbat᷑ in.l.iudices.⁊ auc. apud eloquẽ/
tiſſimũ. C. de fide ĩſtrumẽtoꝝ.Et aduertẽdũ ẽ ꝙ cõſiliũ eſt
vuͤer cõmittet articlos diſtictos ⁊ iterrogatoꝛia ſʒ q̃ te
ĩiterrogant᷑:vt ĩ.c. Pelentih et de teſta. li.vj.
Tabule pupil.nõ aperiun
illa eS. tur viuo bupd. niſ e. cauſa
hid. cũ . ſe. Diẽ texnõ nopatier cauſa põt eẽ q̃ d in.l.ſe.

Dicit tex.ſi aperte ſüũt. T ſic ꝓ
(Siindrobn, alio aperiẽdo nõ cõpetit hoc

edictũ niſi ex cauſa ſi ĩ alio dicẽt alit᷑ ſcriptũ: vt.l. ſẽpꝛoniꝰ.
j. de le. ij. ¶ Qũo notari dicit ſe rogatũ de teſtõ:ſed dicit
teſtõꝛ ſibi ĩpoſuit ꝙ nõ debẽt oñdere alicui:an põt cogi
vt oſtẽdat:⁊ quid iuris ſit cogitabitis.

in
tin
ine
ſi

Siquis omil.cau te.

MAuod natuta facit nõ eget mi

Ei ſui natar niſterio iudicis.hoc dicit.

————MNK

coꝛꝛũpẽtẽ vel ſuppꝛimẽtẽ ꝑ aci.l.aqui.
vel ꝑ ach.ſur.vel per acʒ.falſi: vt.l.i.l.aquil.ſi delectũ.ad
l.aquil.⁊.l.ꝗ tab.⁊.l.qdã tabulaꝝ.j.de ſuri.⁊.l.paulus· j.
de fal. ðᷣ hẽdẽ etiã ſuccurrit ſi poſſet ꝑ teſtes pꝛsobari.

CSiquis omiſſa cauſa teſtamẽti ab ĩteſtato vel alio mo/
do poſſideat hereditatẽ. Rubꝛica.

CBlo.cõtinuat.vltima glo.dicit hoc edictum eſſe indu⸗
ctũ pꝛopt᷑ tria. Pꝛimo ꝓpter eũ qui omittit ex teſtõ vt ip
ſe idẽ teneat ab iteſtato. Scðo ⁊ tertio vt ĩ glo. tu dic ꝙ il
lud edictũ eſt ĩductũ ꝑ ſe ⁊ pꝛincipalit᷑ ꝓpter vnũ.ſ.ꝓpter

eũ qui omittit ex teſtõ vt habeat ab ĩteſtato:vt.l.ꝓxiiĩ pᷣn.
Alij duo caſus poſiti ĩ glo.ſunt ex extẽſiõe iuriſcoſultoꝝ ⁊

etiã diui pij in.l.lʒ.j.eo.ti.⁊.C.eo.l.j.Eſt ⁊ q̃rtus caſus ſi/

militer ex extẽſiõe iuriſcõ.j.e.l.ſiqs pecunia.S.qq;. ⁊ ali

j.eo.l.q; aũt.S.hoc edictũ. NPoſſũt addi alij caſus ĩterpᷣta
tione magiſtrali.ſ.qñ pꝛim veniẽs ab inteſtato omittat vt
veniat ad ſequẽtẽ in fraudẽ legatoꝝ:vt.l.ſi.in ſi.j.de le.iij.

Itẽ qñ ꝗs omittit ex inſtitutiõe vt habeat iure acʒ. vt.l. ſi

tu ex parte.in ſi..ti.ij.q oĩa examiabim in diſtin.quã po
nemus in.l.fi.j.e.Ni.aũt ĩ hoc articulo facit diſtictionem
vnã multũ imperfectã quã quidã habẽt in.l.quidã.et.l.ſi
a ſubſtituto.j.eo.dicã.j.eo.l.vltima.

NRetoꝛ: cl coo incipit exponẽ.
ſcdᷣa ibi ⁊ parui.⁊ bꝛeuiter hoc itẽdit.
P Qui poſſidet ab ĩteſtato tenet᷑ legata/
rijs ac ſi adiſſet ex teſtõ ſi hoc potat.
hoc dicit. Oppo.ꝙ h̊ ti. hodie nõ
ſit neceſſariꝰ.nã herede omittente de
nenit hẽditas ad fideicõmiſſarios ⁊ legatarios ĩ teſtõ no
minatos m oꝛdinẽ poſituʒ.C. de ſideicõ.auẽ.hoc apliꝰ.qꝗ
oꝛdo hʒ locũ etiã hẽditate nõ adita: vt in auẽ.de hẽ.⁊ fal.
F. ſi vo expꝛeſſũ.cũ nõ veniat ad veniẽtes ab iteſtato ceſ/
ſat hoc edictũ. Potes dicẽ ꝙ hoc edictũ hodie coꝛigit.vł

veri ꝛia loquutur qñ in teſtõ eſt adiecta illa clauſula:nõ

detrahat ſalcidia:tũc enĩ ſi illo timoꝛe hẽs omilſerit deſeri
hereditas noĩatis in teſtõ fʒ illũ oꝛdinẽ:ſec in alio teſtõ ⁊
ſic hoc edictũ remanet icoꝛectũ.ᷣ tʒ Ja.de bel.in auẽ.de
here.⁊ fal.S. hinc nobis.iĩ penl.⁊ vlti.q̃ſtiõe.dixi ĩ.l.nemo
põt.j.de le.j.et no.bñ h ↄtra.qꝛ illa legata valẽt etiã non
adita hẽditate qñ heres omittit timoꝛe fal. ¶ Quũo h̊ lo/
quit ĩ eo q omittit vt circũueniat legatarios: qd i dubio:
Rñ.qñ ille ꝗ repudiauit poſſidet ab ĩteſtato pᷣſumitur in
fraudẽ niſi aliud ꝓbet᷑:vt.l.qꝛ aũt.i pᷣn.S.nõ ſimpkłr.j.e.ſe/
cus ſi ali poſſideat: tũc enĩ accepta pecunia pᷣſumii fraus:
als nõ niſi ꝓbet᷑:vt.l.ſi pecuniã.⁊.l.teſtõ.j.eo. ¶ ũo di
citur h actiões pollicent᷑: vtrũ ille actiões erũt p̃toꝛie vel
ciuiles:Dicũt qdã ꝙ ſũt ciuiles oꝛigine: pᷣtoꝛie extẽſione:
vt. l...⁊.ij.de bo.poſ.dẽ.pe.vel dicas ꝙ oĩno ſũt pᷣtoꝛie:qꝛ
cũ hẽditas non fuerit adita ex teſtõ nunqᷓᷓ a iure ciuili ha
buerũt oꝛiginẽ ſʒ bñficio pᷣtoꝛis. in caſibꝰ vo ĩ quibꝰiſta ex
tenſa ſũt ꝑ interpᷣtationẽ iuriſcõſultoꝛũ vt dixi ĩ rubᷣca põt
dici illa actio ciuilis:qꝛ reſpõſa pꝛudẽtuʒ ius ciuile ſũt.ſac̃

ervjyinſti. de act.F. ſed iſte.
¶Et parni. Qui poteſt eſſe hẽs per ſe vel ꝑ alium ſi

—

omittit ex teſtõ ⁊c habet ab ĩteſtato hoc edicto tenet. h.d.
Op.ꝙ ſerunõ ſit cõpellendus:vt.l.cũ ꝓponas.C. de
here.iĩſti. So.ꝑ iudicẽ fuus ẽ cõpellẽdus ĩ vno caſu tm̃.ſ.
in.l.cũ aliquis.C. de iure deli.q; ibi erat q̃ſtio de ſtatu:vñ
dñs nõ poterat eũ cõpellẽ ſua auctoꝛitate cũ ĩterĩi habea

tur ꝓ libero:vt.l.oꝛdinata.de li.cau.a dño vo ẽ cõpellen/

dus iure ptãtis dñice qũcũq; dñs vult dũ tũ acerbitatem

Pꝛimo ponit mẽtẽ edi

nõ exerceat:vt.l.ij..ðe his ꝗ ſunt ſui vel alie.iur..Et ſi do
minnõ fecerat ⁊ hoc ad dãnũ ſuũ cederet non iĩputaret ſi
bi:vt.l.ĩ re mãdata.C.mã.⁊.l.ſi cõſtante.S.ſi marit.ð.ſo.
ma.ſed ſi hoc vertit in dãnũ alioꝛũ vt legatarioꝝ:tũc dño
iputatur ſi eũ nõ cõpulit.ita loqtur h. ¶ Op.ꝙ poſſit fin
gi ignoꝛãtia:vt.l.doli.in fi j.de noua.So.ad dãnũ ei qui
ꝑſuadet mihi õ veritatẽ poſſũ ignoꝛãtiã ſingere:vt ibi no.
nõ ad dãnũ tertij vt hic. Querit glo.an poſſit dñs re/
pudiare hẽditatẽ ſine ſuo:Et dicit ꝙ ſic:vt dixi i.l.heres.
. §F. fl. F. ti. ij.

Si pꝛoponatur. Stids ñ ſibi ſubſtitut põt ĩ

ſtitutionẽ omittẽ ex pᷣſũpta volũtate defũcti.h.d. ¶ No.
tex.ibi facultatẽ ⁊c. ¶ Op.nõ valet ſpᷣſtitutio ſcã de ſeip
ſo:vt.l.ſi.S.j.de vul.⁊ pu. Glo.dicit ꝙ fuit h̊ ſubſtitutco/
heredi.et ĩtelligit glo.de ſubſtitutiõe pupil.vt patet ex.ll.
quas glo.allegat.s.ti.ij.l.q̃ſtũ.⁊.l.iul.hoc veꝝ nõ ẽ:qꝛ ſb/⸗
ſtituẽdo pupil.nõ videt᷑ h̊ teſtõꝛ ꝑmittẽ ꝙ omittat ex iſtitu
tione ⁊ adeat ex ſubſtitutiõe:ĩmo tũc fit cõtra volũtatem
deſũcti:vt.d.l.iul.Itẽ nõ põt ĩitelligi de ſſᷣſtitutiõe vulga⸗

ri ſcã cohẽdi.nõ eni videt᷑ ꝑmittẽ tũc teſtõꝛ vt ꝗs omittat

ex ĩſtitutiõe ſua ⁊ adeat ex ſſtitutiõe:tẽ enĩ hꝛet poꝛtionẽ
ſuã ex iure accreſ.⁊ ſic alit᷑ q; ex volutate deſũcti:lʒ h̊ poſ/
ſet ſieri tũ cõtra volũtateʒ deſũcti ſit:vt.l.ſi tu ex parte..
ti.ij. Intellige ̊ ꝙ ſibiipſi fuit ſubſtitut tamẽ ĩ ſubſtitutio/⸗
ne ſuit mutata cauſa ⁊ ſic valʒ ſubſtitutio: vt.d.l.ſi.S.j.hic
tex.ĩnuit ꝙ dãdo ſubſtitutũ videi teſtõꝛ ꝑmittere ꝙ repu
diet ex iſtitutiõe ex volũtate defuncti: cui ↄcoꝛdat qð dici
mus ꝙ ſi hẽdi ſuo dat᷑ ſubſtitutꝰ vulgarl nõ erit ſuus et ne
ceſſari: vt.l.ſi filt hes.. de libe.⁊ poſthu.⁊ no.i.l.papᷣ.F.
ꝗrta.de iĩoffi.teſta. Sʒ õ hoc vꝛ.C.e.l.j.⁊ ꝗj.e.l.iij.⁊.iiij. ex
pꝛeſſius.j.e.l.iul.⁊ ibi dicã.

4 Dꝛetermittere. Eſt i ex᷑neo repudiare:i ſuo

abſtinẽ: in inſtituto ſᷣ̊ ↄditiõe ptãtina cõditionẽ nõ ĩplere
h.d. ¶ No.exv. ꝗ ſũt.ꝙ de iure ciuili fili eſt hẽs re ⁊ no
mine lʒ ꝑ pᷣtoꝛẽ hẽat bñſiciũ abſtinẽdi:vt dixi ĩ.l.neceſſari
os.ð.ti.ij. I ſcias qdã ꝑ hũc tex. dicũt ꝙ ſilio abſtinẽ
te ab hẽditate patna illa heditas nec ꝑ ſe nec ꝑ aliũ potit
adiri de iure ciuili qm ipᷣe remanet hẽs de iure ciuili:⁊ duo
nõ pñt eẽ hẽdes iſolidũ de iure ciuili: neceſſario deuenũ̃
ad bo.po.tex.ẽ h.⁊ ſic dicũt ꝑ hãc gl.l.q ſe pꝛis.C. vñ libe
ri.eẽ coꝛectã.⁊ ĩ hac opi.ſũt oẽs moderni.ego j:q illa gl.
nõ bñ dicit:qꝛ caſus ẽ in.l.j.S.ſiqs adita.j.ad tertul.vbilʒ
ille ꝗq adiuit abſtineat ꝑ reſti.ĩ ite.⁊ ſic remanet hẽs de iu/
re ciuili:⁊ tñ ſequẽs admittit de iure ciuili.ad idẽ.l.⁊ ſi ſine
S.ſed ꝙ papᷣ.S. de mi.fac̃. S.de iudi.l.tã ex ↄctib.et qdð ibi
no.⁊.l.ſfi .de ſuc.edic. Nõ ob.qð dẽ duo nõ pñᷣt eẽ hẽdes
inſolidũ ⁊ eodẽ iure:q; fateoꝛ eodẽ iure ⁊ eodẽ reſpcũ:ſʒ hᷣ
lʒ eodẽ iure.ſ.ciuili ſũt hẽdes tñ diuerſo reſpcũ.apud fſiliũ
enĩ remanẽt directe ⁊ vtiles: apud aliũ aũt adeũtẽ trã ſeut
vtiles cũ effectu: ſic videm ĩ eo cui reſtituit hẽditas ex tre
belliano de iure ciuili:vt.l.j.S.j.ad trebel. Nõ ob.hec.l.ꝗᷓ
dicit ꝙ petit bo.poſſeſ.qꝛ ꝑ hoc nõ negat qn poſſit adiri
— de iure ciuili.

Mon nerim uS. Qui omittit ex teſts tenel

hoc edicto ſi poſſidet ꝓ hẽde ab inte. vel ꝓ poſſeſſoꝛe vel
dolo deſijt poſſidere vel poſſeſſionẽ acqꝗrere. h.d. vſq; ad
§. vltimũ. ¶ No.tex.ibi quocunq; enĩ modo.ex quo de
clarat ⁊ ſequẽs S. de eo qui dolo omiſit acqrẽ poſſeſſionẽ
poſſet intelligẽ lucriſacturꝰeã pꝑ aliũ als nõ tenerei: vt.l.ſi
ꝗs pecuniã.et.l.ſiqs omiſſa.j.eo.¶ Op.ð.ꝓ ſocio.l.ne/
mo. S.j.x.l.j.S. vtrũ.j.de his q̃ in frau.cre. Illud pꝛiũ ſolui
tur ꝑ glo.in duobꝰlocis. ⁊ dicit ꝙ regula ẽ ꝙ ille quibꝰnõ
acquirit nõ tenel.vbicũq; reperis cõtra ibi fallit: vt.l.alie
nationis verbũ.⁊.l.non fraudat.S.j.j.de regu.iuris. Di.
ſoluit in.l.qui autẽ. in pᷣn.j.de his que in frau.cre. et dicit
quãdo quis eſt obligat de acquirendis ratione alicui
ↄtractus pꝛecedentis tenei illi qui ꝑdidit: ſecus ſi ad hoc

Siquis omiſ. cau.te.

obligatus nõ eſt. mõ ad ꝓpoſitũ hic incõtinẽti cũ dolo ſa

cit repudiãdo hereditatẽ videi eſſe obligat ſtati q̃rere hẽ
ditatẽ ſi põt:vt.l.ꝓxi.⁊.l.ſe.quod ſi nõ facit tenet᷑ ac ſi do/
—22 lo deſierit poſſidere.

Siquis P er fraudc. i omittit hẽdita/

tẽ vt vadat ad legitimũ tenet᷑ legatarijs ſi pecuniã recipit
poſſeſſoꝛe bᷣus excuſſo.h.d.cũ.l.ſe.⁊ iſte caſus nõ compꝛe/
hẽdit᷑ in edicto:ſʒ eſt ex extẽſiõe.glo.hᷣ̊ intellige ſi feẽ h̊ pe/
cunia accepta ⁊ poſſeſſoꝛe pᷣus excuſſo:vt.j.l.ꝓxi.¶C Op
po.videt᷑ ꝙ nõ teneat᷑ ille q omiſerit:vt.j.e.l.ſiqs pecuniã.
So.h̊ omiſit pecuniã recipiẽdo nõ grat.¶ Op.j.e.l./
xi.So.illud det᷑mĩat᷑ ⁊ declarat᷑ ꝑ.l.ſe.ꝙ pꝛi poſſeſſoꝛ dʒ
eerxcuti ⁊ poſtea debet obueniri ad iſtũ omittẽtẽ.
Dicit h ꝙ poſſeſ

1L Net Pe0 herede. ſoꝛ cõuenit maxi

me ⁊c̃. Innuit ꝙ ſi nõ habet cauſaʒ lucratiuã ꝙ teneat᷑.
ʒ.j.e.l.vlti. So.dicit glo.ꝙ illud maxie abũdat. ¶ Op.
5 B ſi ille poſſeſſoꝛ ꝗ nõ habet cauſã lucratiuã nõ tenet᷑: g
in.l.nr̃a nõ tenet᷑ qꝛ dedit pᷣciũ omittẽdi:cui cõtrariũ h̊ dẽ
Dicit glo.h̊ dedit aliꝰnõ ipſe:qð eſt diuinare.vel dic ꝙ ni
hilomin dicit᷑ hẽe cauſã lucratiuã.non eni dat bono mõ.
ita diẽ glo.⁊ bñ ⁊ vide eã.nõ enĩ dedit vt pᷣciũ hereditatis
ſz vt omittẽt hereditatẽ ſimul.j.ad.l.fal.l.ad veterani.S.j.
⁊.l.ſi fudũ.vbi ꝗs Iʒ det cauſa cõditiõis ĩplẽde:nihilominꝰ
videĩ hĩe titulo lucratiuo ʒ Ja.de are. No. etiã ꝙ il

le q dat pecuniã vt cõſeq̃tur officiũ vel pᷣbẽdã cũ datma/

lo mõ dicit᷑ hꝛe titulo lucratiuo.Alij recedũt ab iſta lec.⁊
dicũt ĩ v.ſ̊j vtrũ hẽs omiſit nõ accepta pecunia.⁊ hãc lec.
plene ꝓſeqtur glo.ibi alij dicũt.ad quaʒ opi.hẽs omittẽs

⁊ poſſeſſoꝛ põt cõueniri ab initio nulla ſcã excuſſiõe poſſeſ

ſionis:vt.l.ꝓxi. So.ibi omiſit accepta pecunia:hic non.
Op. z hoc ſi nõ accepit pecuniaʒ: ergo omittẽs nullo

mõ tenet᷑: vt.j.l. ſiqs pecuniã. ꝓpter hoc lex redigũ ĩ alio

mõ retẽto eodẽ themate ꝙ hẽs non accepit pecuniã ꝙ B
pꝛius ponaĩ electiue ꝙ ↄueniat᷑ poſſeſſoꝛ nõ heres:tñ pꝛi/

ma lec.ẽ verioꝛ ⁊ illã teneas. Op ꝙ ab vtroq; petat᷑ il

lo oꝛdine nõ ſernato:vt.l.ſi nõ ſolum.S.fi.j.eo. So.glo.hᷣ
ab vtroq; idẽ.ſ.ſactũ petüũ:lʒ vni ſolutio ſufficiat.nõ ĩtelli

gas ab vtroq; idẽ legatũ.ſ.factũ ẽ:q; nõ ẽ ven imo ab vno

tm̃.ſ.ab ĩſtituto.potes etiã ſoluẽ ꝙ.l. ꝛia ĩtelligit m iſtã.
vel dic ꝙ in ↄꝛio omiſit vel deueniat ad ſubſtitutũ: h̊ ad le
gitimũ.¶ Op.j.e.l.ſi nõ ſolus..fi. So.vtibi. ¶ Op.j.

l. ꝓxi. So.illã itellige ſᷣm iſtã. Quãtũ ad ꝓpoſitũ vt li

queat mã hui.l.de eo ꝗ omittit ex teſtõ vt vadat ad legi/
timũ:dic aut omittit ſine dolo:aut dolo ⁊ fraude legatoꝝ:

gut dubitat᷑. Pꝛĩo caſu nõ tenet᷑: vt.l.ꝗ aũt.S.nõ ſimplici
ter. ⁊.l.ſiqs omiſſa.j.eo. Scdo caſu aut accepta pecunia
⁊tenet᷑ eo oꝛdie ꝗ tradit.aut nõ accepit pecuniã:⁊ tũc aut

q̃ris an teneat᷑ omittẽs ꝗ nihil poſſidet: ⁊ nõ tenet᷑: vt.j.e.

l.ſiqs pecuniã. aut q̃ris de poſſeſſoꝛe: ⁊ tũc ſi participauit
fraudẽ tenet᷑ ſine dubio.ſi nõ participauit: tũc tenetur ſm

Pla.? Pe. ⁊ no. C. e.l.j.ĩ glo.⁊ ꝑ Ci.ſj̊ ſiim Aʒo.nõ tenet᷑:
vt no.j.eo.l.ſiqs omiſſa.in pᷣn.q opi.ẽ Nioꝛ. ꝓbat᷑ ꝑ tex.j.
eo.l.ꝗ aũt.S.ſi pꝛonus.ĩ fi.⁊.C.e.l.j. Lertio caſu qũ dubi/
tat᷑:tũc aut accepit pecuniã ⁊ pᷣumũ fraus: als ſecꝰniſi p/

bet. pꝛobari aũt dici eoipſo ꝙ omilſit ſit volẽs gratiã facẽ
legitimo: vt.j.e.l.ſiqs pecunia.alia ꝑtinẽtia ad mãm dice/

mus i. l. fi.j. eo. Altio no. ꝙ ille actquo ꝗs omittit vt
veniat ad legitimuʒ nõ ẽ in edicto:ſʒ ex extẽſiõe ex edicto:
vt h dicit ĩ tex. ↄ hoc ſac̃.l.ſiqs pecunia.j.e.vbi ĩnuit ꝙ ſit
ex edicto.ſed itellige ꝙ ſit ex edicto tñ ex extenſiõe vtiliter
7 vt ibi dicit.
Pecunia. Stinſtitut'omittit p pecuni

am ⁊ ſubſtitut ab ĩte. adit: glibet tenet᷑ ꝓpꝛijs le
gatarijs ⁊ a cõib ꝗlibet poterit inſolidũ ↄueniri.h.d. Di

cit tex.dãdũ ſuis ꝓpꝛijs legatarijs in cõib habet locũ qð
ſegtur:vt.j.e.l.ſi nõ ſolus.S.ſi.ſᷣm Ja.de are. C Op.S.l

Siquis.

4

ꝓxi.q̃ dicit poſſeſſoꝛẽ pꝛius cõueniẽdũ. Glo.ſatet ↄꝛiũ.tu
dic ꝙ. S. omiſit vt veniret ad legitimũ: h̊ vt veniret ad ſub

ſtitutũ qꝛ etiaʒ erat heres legitimꝰ. vñ cũ ex eo lex mitius

agit qꝛ bʒ volũtatẽ defũcti ⁊ diſpõnẽ iur ideo ſeruat᷑ diſti.
h poſita.ꝓbat᷑ in.l.ſi nõ ſolus.S.ſi.j.eo.¶¶ Op.de.l.ſi nõ
ſolus. S. pe.⁊ fi. So.de lega relici ab vtroq; ſeparati tũc
glibet debet cõueniriꝑ ſe:ſʒ qũ ab vtroq; ſimul tũc pꝛł de
bet excuti poſſeſſoꝛ.habes g hucuſq; ꝙ iſtud edictũ hʒ lo
cũ in trib caſibꝰ. Pꝛimo qñ quis omittit ex teſtõ vt poſſi
deat ipᷣemet ab inte.vel alio mõ:vt.S.e.l.j.ĩ pᷣCn. Sco ha
bes qñ quis omittit ex teſtõ ĩ fraudẽ vt alius poſſideat ab
inte. vt.l. j.in fi.⁊.l. ʒ.Eſt et terti caſus qũ qs omittit ex ĩ/
ſtitutiõe ⁊ ali ex ſbſtitutiõe habeat.⁊ de hoc videbitʒ hic.
alios tres caſus pꝛoſequere.
2 CSiliſtitut' omit

„ Iquis pecunid. iĩſraudem vt ad

Aliũ vadat poſſidẽs ſolus tenet: ſed pecunia accepta tenek

vterq;.h.dð.¶ No.pᷣmo ꝙ iuriſcõ.ĩnuit ꝙ ex hoc edicto
teneat ille ꝗ omittit vt veniat ad ſubſtitutũ vel legitimũ:ſʒ
itelligo h̊ ꝑ extenſionẽ:vt dixi.S.e.l.j. ¶ Scðo no.ꝙ ex h̊
edicto ĩducit᷑ actio vtilis.ſ.ex teſtõ:vt h ita no.S.e.l.ꝓxi.ꝓ
bat᷑.j.e.l.ſi nõ ſolus.iĩ pᷣn.ſʒ Jo.ĩ arboꝛe vocauit hãc actio

nẽ in factũ.ponit circulũ de act.in ſactuʒ ex edicto ſigs

omiſ.cau.te.⁊ ĩ hoc v ↄcoꝛ. Rof.in libell.ĩ acſ.ſuꝑ edicto
poſſum cõcoꝛdare vt in caſu expꝛeſſo in edicto.ſ.qũ quis
omittit vt ipſe poſſideat habet locũ actio in factũ que oꝛit
ex edicto qũ nomẽ acſ.nõ expꝛimi: vt.l.ſi.S.de eo ꝑ queʒ
factũ eſt.in caſibꝰ in qbus extẽdit᷑ per iuriſcõſultos voceĩ᷑
actio vtilis ex teſtõ: modici tñ eſt effectus hec diſputatio.
Op. S.e.l. qʒ. So.iſta ſᷣm illã vt poſſeſſo: pᷣus cõueniai
ꝙᷓᷓ ille qui omiſit accepta pecunia. ¶ Op.ex glo.qꝛ ille ꝗ
omittit vt vadat ad ſubſtitutũ videi facẽ ex volũtate deſũ
cti:g nõ incidit in edictũ:vt.l.j.S.ſi ꝓponat.s.e.So.vt ibi
dicã. j.e.l.iul. & Op.j.e.l.ſi nõ ſolus.S.ſfi. no.etiã in.l.ſi
ꝗs omiſſa.lłʒ quidã ð:vt no.i.l.j.C.e.¶ Quũo an ſit necel⸗
ſe ꝙ ille ꝗ poſſidet participauerit fraudeʒ? Dico ꝙ ſic: vt
l.qꝛ aũt.S.ſi pꝛonꝰ.⁊.l.ſi mat.S.fi.j.eo.⁊.C. eo.l.j.⁊ noqe.
l.ſiqs omiſſa.lʒ quidã cõtra:vt no.in.l.fi.eo.ti.
. Quicũq; pꝛocurat vt omittaĩ ex te/

Q nagq nam Rſtamẽto iſta actiõe tenetur.hoc dic.

¶QAuero vtrũ ille qui pꝛocurauit teneat᷑ etiaʒ ſi nihil ad
eũ ꝑuenit: Glo.dicitꝙ ſic vide eã.cõtra illã opi.eſt: qꝛ nõ
tenet᷑ qui omittit gratis:vt..l.ꝓxi.et ideo debet ĩtelligi ꝙ
legatari erat de illis qui veniũt ab inte.⁊ bona puenerũt
ad eũ:als tenerent illi ad quos bona deuenerũt ſʒ Ja.de
are.qdð plʒ.ſoluʒ eni tenet ex hoc edicto ille q hoc ꝓcurat
facturſibi aliquid lucri:vt.l.j.S.nõ qrim..eo.
. Venditoꝛ hereditaſj tenetur quaſi poſſi/
eqens nõ quaſi dolo deſinens poſſidẽ.h.d.
nõ tenetur tñ hoc edicto ſed actiõe oꝛdinaria qꝛ adiuit:vt
l. ij. C.de here.inſti.als de bene vel acti. Ten⸗ ain
. SS”õl i aliqs eſt grauat in legiti
e Ecuſa tus. ma babet canſa iuſtaã omete
Adi. h. d. hodie iſta nõ eſſet iuſta excuſatio: qꝛ de
debita poꝛtiõe ſubduci oẽ grauamẽ cũ patrono:vt inſti.
de ſuc. li. S. ſy nr̃a quã liberj.⁊. C. de ĩoffi.teſ.l.qm ĩ pᷣoꝛibꝰ.
no.in.l.ꝓxi.S.ſi parronne. 3 if
:. õ videt᷑ ꝑmiſſũ ĩſtituto
A⸗ ia gutem. adeat icſtato ex eo ꝙ

aliq̃ fideicõmiſſa ab ĩteſtato ſubitelligunt relicta: ⁊ ſi fece/
rit in edictũ incidit vt tñ pꝛius relicta in teſtõ ſoluũtur: ſʒ
ſi teſtõꝛ hoc expꝛeſſe ꝑmiſerit nõ incidit in edictũ vt oĩa le
gata tribuũtur.h.d. Pꝛĩo ponit.q. ſcdᷣo rñdet ad illã po
nẽdo dictũ iulł.ttio dictũ iul.declarat.et ex eo colligit vnũ
no.q̃rto foꝛmat vnã.q.nouã ⁊ rñdet ad aliã.ſcða ibi iuł.
tertia ibi oꝛdo.qrta ibi ꝗd eni. Nota ꝙ relinquendo
ſideicõmiſſũ ab inteſtato nõ videi teſtõ: cõcedere ſaculta

ͤtn
adſub
Utins
diki.
Aln;
fatiti⸗
bde
übho
tpoſt
dohe
eat b
titeri⸗
dbe

bont
nytad

Atenei

edicto
ining
gerb
P
actio
oſe
dicto
ſignis
neoi
c
occt
latio.
enin
bleg
deſi
rtibi
n..1
ecel⸗
ayt
ſe.

Xte//
tdi⸗
lod
no
,
crit
de
t

de
t

ti

Siquis omilſ. cau te.

tẽ omittẽdi ex teſtõ niſi hoc teſtõ: expꝛeſſe ⁊ noĩatiĩ cõceſ/
ſerit:ita dicit tex.hᷣ.Et ꝓ hoc videt᷑ dicendũ ſalua melioꝛi
deliberatiõe ꝙ in.l.ñi. C. de codi. vbi teſtõꝛ dicit ꝙ valeat
iure teſti vel codicill.⁊ heres habet elec.ꝙ ſi heres eligat
ab inteſtato cũ poſſit ex teſtõ incidit in hoc edictũ:niſi ex/
pꝛeſſe ꝑmiſerit teſtõꝛ. ¶ No. xetiã ꝙ qñ legata debẽtur ex
hoc edicto locꝰeſt falci.vt h ⁊.l.ij. C. e.⁊.l.jS.ad eos.j.ad
l.fal. cũ ſi. C Tertio no.ꝙ illa vba ſi nõ valet iure teſti va
leat iure codicill.eqpollẽt illis vbis ſi legata nõ debent᷑ ex
teſtõ debeant᷑ ab ĩteſtato: vt h̊ in glo.ſuꝑ verbo fuerũt reli
cta.⁊.l.ex teſtõ.C. de fideicõ.dicã in.l.j.j.de codi.¶ Op
po.de.lłj.S ſi ꝓponaiĩ.s.e.So.qũ dat eũdẽ ſubſtitutũ vide
tur ꝑmittere vt omittat ex inſtitutiõe qꝛ vtroq; caſu dece
dit teſtatꝰ: ſec'qñ relinꝗt fideicõmiſſa ab inteſtato: qꝛ nõ
videt᷑ eligere viã ad ipugnãdũ ſua iudicia:vt.l.iij.s.de mi/
li.teſta. Ja.de are.

¶Mon ſimpliciter. Qui omittit dolo tenetur

hoc edicto ſi poſſidet: ſecꝰ ſi ex iuſta cauſa.h.d. ¶ Qũo
q̃ ſunt iuſte cauſe omittẽdi hẽdita. Juriſcõ.h̊ expᷣmit duas
ſcilʒ ſi teſtõꝛ expᷣſſe ꝑmiſerit. Itẽ ſi bona ꝑtinẽt ad aliũ.po/
ſtea ponit dauſulã ꝑgeneralẽ ſi alłs ẽ iuſta cauſa.Alia cau
ſa eſt ſi eẽt grauat in debita poꝛtiõe ſʒ iſta tꝑa:vt.l.excu/
ſatus.S.eo.⁊.j.ꝓxi.S.Alia iuſta cauſa ẽ ſi in ſua falcidia eſ
ſet grauat q;uis heres exneus:vt.l.cũ pat᷑S.titioj.de le.
ij. ſed hodie foꝛte ſiqs omittẽt ex iuſta cauſa nõ poſſet ſuc-
cedẽ ab ĩteſtato ſed deueniret hẽditas ad ꝑſonas nomia
tas in coꝛpoꝛe de hẽdi.⁊ falci.s.ſi vo nõ expᷣſſuʒ.dixi ĩ.l.j.
in pᷣn.S.e.Alia cauſa ẽ ſi grauaret᷑ hereditas ipuberis p/
pter debita teſtõꝛis:vt.l.iulianꝰ.in pᷣn.S.ti.ij. ¶ Nõ dꝛiaʒ
inter bona vacãtia ⁊ pkhtateas dic vt. S.ti.ij.ſuꝑ rubꝛi.
— icʒ pꝛonus iuſtã cauſa omittẽ
Si patronus. di aeat tenet᷑ ex hoc edicto ſi
participat fraudẽ cũ herede omittẽte.h.d. ¶ No.tex.q;
poſſeſſoꝛ nõ tenet᷑ niſi participauerit fraudẽ. ceta dic vt ĩ

ſtato tenet hoc edicto.h.d. ¶ Qũo ⁊ reuoco in dubium
quod ẽ exẽplũ nr̃i.S. Jo.ponit caſũ in ſilio ĩ poteſtate pꝛe/
terito ꝗ põt dicere nullũ ⁊ venire ꝑ ↄtabu. ſed glo.repꝛo/

„„ — —5 glo. 1 q dixi. 5. e. l. excuſat.
¶ Hoc edictũ. Qui omittit ↄᷣtabu.⁊ adit ab inte

bat hoc ꝑ.l.is ꝗ in ptãte.⁊.l.ſi duo.j.de le.ij.vbi ſuus pꝛie

terit lʒ veniat ꝑ cõtratabu.nulli pᷣſtat legata. ſed ipſi rñ/⸗
dent ꝙ hic ſili cõmiſit in fraudẽ ꝓpt᷑ quã fraudẽ teneĩ:qð
nõ placet Ja.de are.nã nõ põt videri feciſſe in fraudem.
Nã ſi adijſſet nõ teneret᷑.vñ alio mõ legitur ĩ ſilio pᷣterito
emãcipato ꝗ omiſit ↄtab.⁊ adiuit ab ĩteſtato. Glo.repꝛo
bat qꝛ fili?emãcipat de iure ciuili ab ĩteſtato nõ põt ſucce
dere nec etiã de iure pᷣtoꝛio ꝑ vnde liberi donec ẽ loc' bo
no.poſſeſſoꝛi ↄtab.vt.l.j.j.ſi tab.teſta.nulle ex. DNi.⁊ Ja.
de are. dicũt ꝙ hec lec.ẽ veriſſima q nõ põt hꝛe locuʒ vñ
libe.donec ſperat᷑ Ztabu.ẽ veruʒ niſi ↄtabu.pᷣus repudiei
ita fuit h̊.Alij ponũt exẽplũ ĩ ſuo iſtituto ꝗ habet ↄtab.be
neficio p̃toꝛis als pᷣteriti.hec lec.eſt in ſe va:tñ nõ cõgruit
littere:q; tũc teneret᷑ ad pᷣſtãda legata oĩb:vt ĩ glo.dicii.
tene g pᷣcedẽtẽ lec. Sʒ tũc op.ſi fili? emãcipat repudi
at gtabu.g ſuccedit inſtitutꝰ:vt.l.q;diu.S.ti.ij. So.intelli
ge ꝙ iſtitut' repudiauit volens facẽ gratiã exheredato ⁊
. fraudẽ participauit.
Ei libertas. neltct Nferuanl ex hoc edicto cũ
ſua cauſa ſi ↄditionalia debeani cõdi.ĩpleta.h.d. ¶ Que
ro ĩ cui pſona debeat pareri ↄditioni vł hẽdis ſcripti vel
adeun ab ĩteſta. Glo.i.l.ꝓ hede.S.papᷣ.ð.ti.ij. uꝑ vᷣbo ci
tra nomẽ.dicẽ ꝙ ĩ pſona hẽdis ſcripti. qdð ĩtellige ſi noĩati
B fuit iniũctũ:ſecſi ſimplr ſub noĩc hẽdis:tẽ enĩ cõplemẽ/
tũ cõditiõis trãſiret ad eũ ad quẽ tranſit dñiũ:vt.l.ſᷣuus ſi
hẽdi.in pᷣn.de ſta.li.¶ Op.de.l.ſiqs ſbᷣ ↄdi j.eo. So.vt

. gim. ibi in fi. glo.
(Q Midam titium.ui põt adire bẽ/

ditatẽ ſi omittit beneſicio hui edictinõ vti:.h. d.ſaẽ in ar.
ad.q.quã notaui ĩ.l.maximũ vitiũ.C.de lib. pꝛete. in ſilio
pꝛeterito rũpẽte teſtm per auc.ex cauſa. cõſeruent᷑ legata
ꝑ auẽ.ex cauſa.⁊ gꝗl.i.d.l.maximũ vitiũ.fſoꝛmat illaʒ.q. dic
ibi.⁊ do. Mar.ſyll.diſputauit enon⸗ .
I, er id ꝗqð i
Igs ſub cõditione. ditbre
linqtur nõ cõpetit actio:iõ nõ ↄſeruatur hoc edicto.h.d.
CQOp. pẽdẽte ↄditiõe nõ põt repudiare:vt.l.is ꝗq hẽs.ð
ti.ij. So.nõ põt repudiare ꝓpꝛie ſʒ patiẽdo labi tpᷣs ifra
qð debet ĩpleri cõditio videt repudiare: vt.l.j.S.e..ꝗ ſub
ↄdi. Iteʒ poſſet repudiare coꝛã iudice: vt.l.in pluriũ.s.ti.
ij. c.l.j.j.de cu.bo.da.¶ Op.⁊ v ꝙ ꝓ relict cauſa ↄditi/
onis implẽde cõpetat actio: vt.l.ſideicõmiſſa.S.cũ eſſetj.
de le. iij. So.vt ibi ⁊ no.i.l.in ratione.S.tãetſi.j.ad.l.fal.
COp. de ↄdi.ob cauſã.l.dedi.So.glo.optime:⁊ dic vt
in ea. Op. S. de trãſac.l.cũ hi. S. hec oꝛo. Gl.nõ ſol.h:
ſiz ibi ſoluit in gl.parua:q; nec ẽ legatari ſicut h̊ᷣ lʒ ĩ eo ba
beat locũ oꝛo q̃ ꝓhibet trãſact. ¶ Op.de.l.qꝛ aũt.iĩ fi.S.
e. So. vyt ĩ gl. Op.de.l.ꝗdã ĩ teſtõꝗ de le.j.Dic vt ĩ gl.
L Si plures poſſidẽt ab ĩ
J non ſo lus. teſtuto vne. omittẽte q/
libet tenet in virilẽ:ſi pecunia accepta qlibet inſo
lidũ tenet.h.d.hoc pᷣn. declara vt dicã.j.e.l.ſi.

— . Ei qui adeũdo põt ↄſeq
Cum ſubſtitutus. z ltateſt omunt Bedi⸗

—

— cto nõ ſbuenit.h.d.ſac.S.e.l.qdaʒ titiũ.
(Si Zuo

Inſtitut et ſubſtitutꝰ omittũt ex teſtõ ſi in
ſtitut ſolus poſſidet tenet᷑ ad oĩa:⁊ ſubſtitut qui dolo re/
pudiauit:⁊ ſi ſubſtitut ſolus poſſidet tenet᷑ ad oĩa ⁊ etiã ĩ
ſtitut'ſi repudiauit accepta pecunia: ſi vłq; poſſidet vter
q; ſuis legatarijs tenet.h.d. ¶ Op.qñ repudiauit acce/
pta pecunia pꝛi ſit cõueniendus poſſeſſoꝛ q; omittens:vt
l. lʒ.S. e. So. itellige iſtã m illã ꝓut loꝗt ĩ inſtituto q repu
diauit accepta pecunia: et eodẽ mõ ꝓut loꝗt ĩ ſſſtituto &
pepudiauit accepta pecunia: ſj ſi loqꝗt de pecunia legatoꝝ
relictoꝝ ab alio: ſʒ qñ ab vtroq; legata ſut relicta tẽ ꝗlibʒ
tenei ſuis:nec diſcutietur bᷣ poſſeſſoꝛ:vt hac.l.i f.rõ:qꝛ cũ
ſpᷣeat onera ꝑ ſe ex diſpõne defũcti lex miti' agit cuʒ eo /p
legaj ab eo relicſ:vt dicã.j.e.l.fi.ĩ diſtin.maꝗᷓ quã ibi po.

—„ Nean Legatarij cões pñt
— Vab inſtituto. cõuenire quẽ volũt ĩ
ſtitutũ vel ſbſtitutũ.h.d. ¶ Op. S.e.l.ꝓxi. So.
ibi ĩ legatarijs ᷣmis: h ĩ cõibꝰ.i.ĩ legatarijs pꝛopꝛijs.

W . . —
8libertatibus. Peredẽ.
Actio ex ̊ edicto trãſit ↄ hẽdẽ ĩſolidũ:ſj ſi delũ/⸗
etus tenebat ex dolo trãſit ĩquãtũ ad hẽdem puenit.h.d.
At iſtũ. S. itelligas ſcias ꝙ hẽs tenei ex hedicto ĩ trib vel
ꝗtuoꝛ caſib.¶ NPꝛio qñ omiſit ex teſtõ ⁊ adiuit ipᷣe ab i/
teſta.tũc ꝓpt᷑ ſuã aditionẽ iducit qdã q̃ſ ↄctꝰ: ſicut ſi ex te
ſtamẽto adiuiſſet ⁊ tũcipſe ⁊ heres eius tenent inſolidũ eti
am ſi modicum poſſidebat:vt .in.l.pxi.QAñq; enĩ dolus
purgat᷑ ⁊ ach.deſcẽdẽtes ex gctu vel quaſi dant᷑ ↄ heredẽ ĩ
ſolidũ:vt.l.hoĩem. .daĩ.s.depo..l.ex cõtractu.de act.⁊
obli.⁊ ita loqtur pᷣma pars hui.S. Quãdoq; teneĩ omit/
tẽs ex teſtamẽto q; poſſidebat vt pꝛedo vl dolo traſtulit
poſſeſ. ad aliũ: vel quia dolo nõ queſiuerit: vt.l.jS. nõ qri⸗
mus.S.e.tũc nullus iteruenit q̃ſ ↄtract aditiõis ⁊ ſic ex ſe
lo dolo cauſat pᷣ actio ↄtra eũ:merito ↄᷣ heredẽ nõ datur
niſi qtenus ad eũ puenit:vt h in ſca parte.S.idẽ ſi pecuni
am accepit vt omitteret. In tex.ibi ꝓpt᷑ dolũ ⁊c̃.dic cõmiſ
ſũ in omittẽdo poſſidere res hẽditarias lʒ in trãſterendo
poſſeſſionẽ ĩ aliũ per pecuniã ſʒ Ja.de are. ¶ Op.h̊ inui
tur ꝙ ſi deſunct' omiſit hereditatẽ ſine dolo ꝙ tenet S.l.ꝗ
autẽ. S.nõ ſimplicit᷑.⁊.S.ſi patronꝰ.vbi dici ꝙ qui repudi
at hereditatẽ nõ tenet niſi dolo faciat.So.glo.ꝙ iſte qui

Siquis omil. cau. te.

agnouit hereditatẽ tenet inſolidũ: ſed ꝓ rebꝰ quas deſijt

poſſidẽ dolo de his tenet᷑ inquãtũ ad eũ ꝑuenit.⁊ vide iſtã
glo. qᷓ ĩcipit.ſ tm̃ ſᷣaudi ⁊c. Sʒ ibi nũqd ⁊c̃. Iſta lec.loqi
in eo ꝗ omiſit ex teſtõ ⁊ agnouit ab inte. qui tene ex hoc
edicto act.ex teſtõ extẽſa cõtra eũ ꝑ pꝛetoꝛẽ ex vᷣtute hui
edicti poſiti in.l.j.in pᷣn.S.eo.⁊ ibi dixi.⁊ iõ debet ĩſpici an
ad eũ puenit vl nõ:qꝛ hẽs tenet᷑ habito reſpcũ adid quod
erat in bonis tẽpoꝛe moꝛ:ꝶᷣ deſũcti: nõ curo an ad heredẽ

puenit vel nõ: vt.l.in rõne.in pᷣn.j.ad.l.fal. Iſta lec.g nõ

põt eſſe vᷣa cũ illis teneat ex q̃ſi Zctu. qᷓ erit & va? Et glo.
iſta in pᷣn. ponit veritatẽ ꝙ iſta lec.nõ ſit va.ꝓbat.j.l.ꝓxi.
7.l.ſe.vbi l minima teneat ꝓ oibus tenet᷑. Eſt g ven vt in
telligas ĩ pᷣmo caſu qñ ꝗs omiſit ex teſtõ:⁊ agnouit ab in/

te. Sʒ tũc hẽs ei et ipᷣe tenei inſolidũ ach.ex teſtõ q̃ deſcẽ/

dit ex qᷓſi Zctu celebꝛato aditiõe:⁊ iõ lʒ fuerit dolus admiſ
ſus hẽs tenet᷑ inſolidũ ſicut deſũctꝰ:vt.j.de act.⁊ obli.l.ex
gctibꝰ. ⁊.l.ſi hoĩem.S.dat.s.depo.Qñq; aliqs omiſit pꝛo
pter dolũ facẽ ꝑ pecuniã nõ tñ agnouit ab ĩte.et tũc teneĩ
ex ſuo dolo legatarijs:⁊ ſic ex ſuo delicto hẽs eiꝰ nõ teneĩi
niſi inquãtũ ad eũ ꝑuenerit:et vide glo.in pᷣn.q̃ ĩcipit ſcilʒ.
Tſino tm̃ ſubaudi q; poſſidet.
=1I nô tota. Siue partẽ ſiue rem ab
Abeẽditate poſſideat ͥ edicto tenet᷑. h.d. C No.
ꝙ; q omiſit ex teſtõ ⁊ poſſidet ab ĩte.lʒ minimã rẽ: tñ inſoli
dũ tenet᷑ ex h̊ edicto:⁊ eodẽ mõ hẽs ei:ſecꝰſi nõ poſſideat

t ex edicto teneat:vt dixi.s.l.ꝓxima.
(W No ꝙ in vna re nõ ẽ pars bẽ

Mar nuls. duat ppꝛie.⁊ eſt rõ:q;ꝛ heredi/
tas ẽ nomẽ iuris: vt iſti.de re.eo.⁊ in cõcoꝛ.S.j.⁊.l.j.de re.
di. ⁊ dixi ĩ.l.qð dicit.S.de expẽ.ĩ re.do.fac.iõ in vna re nõ

reſidet:ẽ tñ illa res pars cõtẽta in illo iure.qð tene menti:

vt.j.de ſo.l.ꝗ res.S.areã.vbi dicii area pars domꝰ. Glo.

nõ ſo.dic qũq; plures res ſaciũt vnũ totũ integrale vt vnã
vniuerſitatẽ coꝛpoꝝ:⁊ tũc ꝗlibet põt dici pars ill coꝛpo/
ris:vt in.l.rerũ mixtura.de vſuc.q̃dã ſunt res ꝗbus colli/
git᷑ vniuerſitas iuris:vt hẽditas:tunc nulla res põt ꝓpꝛie
dici pars illius iur quia res eſt facti:ita logtur h̊. ¶ Vl/
timo nota ꝙ ille qui põt ↄueniri hẽditas petitiõe: tenetur
hoc edicto.
Igs omiſſa. Qui omittit hereditatẽ
abſq; dolo nõ tenet᷑ hoc edicto ſʒ ad petitionẽ ſi/
deicõmiſſarij poterit adire.h.d. In glo.ſuꝑ vᷣbo poſſide/
at.qð reqrit ꝙ fraus ſit participata cũ omittẽte:lʒ Pla.

⁊ Pe. 3 i. l.j. C. e.hec vᷣa ⁊ ꝓbat᷑ i.l.qui aũt.S.ſi pꝛon.S.e.

circa ⁊ caſũ videbit j.ad treb.l.nã qtiẽs..vlti.
5 1 Plures omittẽtes ab inte.poſſidẽtes
O. ac ſi ex teſtõ adiuiſſẽt cõueniunĩi.h.d.

— 2J. Ex hoc edicto petuni legata ſalua
Admonẽdi.ronel. ſal vel poetisi aſo iure de⸗
bite. hoc. d. cũ.l.ſe. Op. de.l.ſi dolo.s.de dolo.So.vt
in glo. Op.de.l.ſi ſeruꝰnõ ſit.S.de ĩter.ac.⁊ de.l.ſi plu/
riũ.in p̃n.S.de noxa.So.ibi oꝛiebat᷑ actio ex q̃ſi delicto:h
x q̃ſi ↄctu: vt no.glo.fami.hercil.l.his cõſequent..ſʒ cũ
monimẽtũ. Pꝛetea ĩtelligas ꝙꝙ pꝛonus habeat falcidiã et

vltra illã poꝛtionẽ ſibi debitã ſʒ vna parte debet eſſe ↄtẽ/

us: vt. l. j. S. interdũ.j. ſicui pluſq; per.l.falci.
3 In ſpeciẽ p̃fert ille cui ab iſtituto
J eac le. relicta eſt. hoc dicit hec.l.nõ ſunt

— —

— T. Alia pꝛo nunc.
14 .
filius. Actio ex hoc edicto cõpetit cõ

— J tra patrẽ qui ex ꝑſona filij omiſit ex teſtõ et adi/
uit ab inte. h.d. ¶ MNo. hũc caſũ ꝙ hẽditas mat᷑na fʒ iſta
tꝑa q̃r pꝛi: q̊ qdã dubitauerit ĩ glo.ð.ti.ij.in.l.is ꝗS.ſi.
Itẽ nõ qð h̊ d ꝙ pꝛ omiſit cauſã teſti:intellige filio nolẽte
e vdicat.d.l.is qui hẽs.S. f. ð. ti.ij.
Per hoc edictũ nõ

J)in teſtamẽto. ſeruani cea que

7
—

ſe poſſunt ſubſiſtere ⁊ de neceſſitate aliã aditionẽ nõ expe
ctãt.h.d. Op.titio adeũte ab inte.videt extare ↄditio
inſtitutiõis meuij qꝛ titiᷣheres ẽ. So.nõ ẽ heres ex teſtõ.
Iſta vba debeẽt itelligi ſi heres erit.ſ.ex teſtõ.ita dicit glo.
quã vide ⁊ nõ.Sigs tñ heres eẽt ꝑ ↄtabu.extaret cõditio
vt.l.in ↄditiõib.S.ſi pꝛon.j.de ↄdi.⁊ de.fac ad iſtã.l.ſiqs
cũ nullũ.de iure codi. Op.qꝛ ſemp põt ĩputari teſtõꝛi
culpa ſi legata nõ petit ab inteſ.⁊ ſic nunq; habebit locuʒ
hoc edictũ.So.vt ĩ glo.tu dic ꝙ rõ tex.ẽ optima. Nã he
reditatẽ põt accipe a ſeipſo nec expectat aditionẽ alteri:
⁊ eodẽ mõ qñ hereditas ⁊ libertas ſimul iũcta eſt:vt.l.ſʒ ſi
in ↄditiõe ĩ fi.S.de here.inſti.ĩputã dũ ẽ & teſtõꝛi ſi talia de

pẽdere facit ab ĩſtitutiõe alter: legata vo ⁊ libertas ſim/

plices nõ poſſũt aſſumere vires a ſeipᷣis:vt.l.legatũ.S.j.j.
de le.j. Itẽ nec ab inte.debẽtur niſi hereditate ab ite.adi⸗/
ta:vt.l.iij.de fideicõ.li.⁊ iſti.de eo cui liber.cauſa bo.adi.
⁊.l.vlti.C.de ma.te.et iõ cũ de neceſſitate pẽdeat ex aditio
ne alternõ põt ĩputari deſũcto ſi relinꝗtur aditio inſtitu
ti.⁊ ̊ voluit dicere iſte tex.ibi q; alter q; ab bẽde ⁊c̃.
4 S NLegatũ ſubſtituto ⁊ in inſtitutiõis deſectũ
SIquI8. cſeruai ꝑ hoc edictũ.h.d. ¶ Op. S.e.l.ſi
nõ ſolus.S.j. ſo.h̊ omiſit ex iuſta cauſa:vt tex.dic. ¶ Op.
ʒ.l.ꝓxi.vbi relicta ipᷣi inſtituto nõ ↄſeruant᷑.So.hᷣ fuit re/
lictũ in inſtitutiõis deſectũ:ibi loqtur ĩ relicto liberta qð
põt vires aſſumere ex ipſius ꝓpꝛia aditione:vt ibi dixi.
N li Inſtitut omittẽs ↄtab.ſibi cõpe
1 ius. tẽs bñſicio p̃ᷣteriti oĩbꝰad itegra
legata tenei.h. d. ¶ Op.ꝙ non debeanĩ legata
oĩbus ſʒ exceptuat ꝑſonis:vt.l.qui aũt.S.j.S.e. So.h loꝗ
tur in filio inſtituto q habet ↄtabu.ex ꝑſona alteri:ibi in
emãcipato ꝗ habet gtab.ex pꝛopᷣa pſona nõ alteri:iõ nõ
tenet᷑ ad legata oĩbus:vt.l.nõnunq;.j.de le.pᷣſtã.& ſi omit
tit nõ tenet᷑ oĩbus qꝛ eis nõ facit iniuriã. So.ibi loquit qũ
p̃ᷣterit petit ↄtabu.⁊ diminuit partẽ inſtituti: h̊ vo nõ peti
it vel petẽdo diminuit. Altio glo.hic itrat mãʒ q̃liter
teneat᷑ ad legata ille ꝗ venit ꝑ ↄtabu.ideʒ no.iĩ.l.ſi S.s.de
vul.⁊ pu.⁊ ĩ.l.vlti.S.de le.iij.dicã ĩ.l.nõnunq; j.de le.pꝛe.

. NPupillus ex hoc edicto nõ teneĩ᷑
dolo. W

niſi in eo qð ad eũ ꝑuenit ex facto

è” tutoꝛis.idẽ in adulto.h.d. ¶ Op.ꝙ pupi.ex do

o tu. teneat᷑ inſolidũ:vt.l.polla.C.de his ꝗ.vt indig. ⁊.l.il
lud.C. de euic. Glo.nõbilit diſtinguit tres caſus.ſ.aut de
liqt cõtrahẽdo aut delinq̃ndo aut ĩ medio.circa iſta vide
glo.⁊ no.eã. ¶ Dicit in.l.nr̃a ꝙ ex delicto tu.pupills te
neĩ q̃ten ad eum ꝑuenit:ĩmo vẽ ꝙ inſolidũ:vt.l.illud.s.de
euic.⁊.l.polla.C. de his ꝗ.vt indig. Timoꝛe hui ↄꝛij ẽ fcã
glo.h q̃ dat vnã diſtictionẽ:⁊ vide eã q̃ ſinglaris ẽ:⁊ ĩcipit
dic ſʒ pe.⁊cc. Et id qð dic glo.aut ẽ mediũ iter hoc libẽter
vellẽ ſcire ꝗd ẽ dicẽ:qꝛ neſcio videre ſi vellet dicẽ mediũ int᷑
hãc legẽ vl q̃ſi ↄhẽdo vlł q̃ſi deliquẽdo. illud nõ ẽ bñ dictũ
ꝑ.d.l.polla.vbi ĩ q̃ſi õctu loꝗtur ⁊ tñ pupillus inſolidũ te
net᷑.⁊ ſi glo.ſic ĩtellexit nihil ẽ dicere qð vĩ ꝓpt᷑ mãʒ ĩ q̃ ſu/
mus. Pꝛetea.l.j. S·hoc edicto.quã allegat loꝗtur expꝛeſ
ſe in delicto.nõ gᷓ video ꝗd dicem.et dico ꝙ quãtũ ad.l.
poſſum de facili reſpõdere q; h loꝗtur de dolo tu.ꝗ nõẽ
punibilis circa pſonã ei ad quã nihil ꝑuenit. Ita vidiſtis
in.l.ſigs pecuniã..e.illa ſo.nõ ſufficeret. Mã ꝙ aliq̃ pue
niũt ad pu.ipᷣe pupills debet teneri inſolidũ ꝓpt᷑ dolũ tu/
toꝛis:vt.l.⁊ ſi nõ totã.S.e.⁊ ſic ꝓpt᷑ dolũ tutoꝛis inſolidũ ꝑ
l. allegatã ĩ iſta glo.neſcio g qꝗd vellet dicẽ mediũ ⁊c̃. dico
ergo ꝙ pupills tenei inſolidũ:tñ in effectu teneĩ inquãtuzʒ
ad eũ ꝑuenit:qꝛ ꝓ reſiduo liberat᷑ cedẽdo act. tu. vt.l.vl
tima..de admi.tu.⁊ qð no.in.l.j.S.ex h̊ edicto.⁊.j.ne vis
ſiat ei. Iſtã ergo mãʒ q̃liter pu.teneat᷑ ex ſcõ tu. Bꝛeuit᷑ qᷓ;
tũ ad ꝓpoſitũ aſſumo duo vba: qꝛ qñq; tutoꝛ delĩquit nõ
gerẽdo pu.negocia:⁊ tũc pu.nõ tenei:vt.l.ĩterdicto.de re
iu.⁊ ibi no.Qñq; delinꝗt gerẽs negocia pupilli: ⁊ tũc aut
colludẽdo

—
ℳ*

— = —

— — — — — — —

Sigs omil. cau. te.

colludẽdo cõmiſit delictũ in negocijs pu.⁊ tũc nõ tenel:vt
l.meminerit.C. vñ vi.łʒ glo.parua aliud innuat ⁊ nõ bñ.
NQñq; cũ aduerſario nõ colluſit ⁊ tũc aut pena nõ põt eq̃
cadere in tu.ſicut pupillo qꝛ erat pena amiſſionis alicuiꝰ
generis:⁊ tũc illo caſu tenet᷑ pu.vt.C. de his q.vt ĩdi.l.pol
la.H̊ a tutoꝛe poſſet recuꝑare vt ibi.Qñq; pena eque põt
eadẽ in tutoꝛẽ ſicut in pupillum:⁊ in illo caſu dico ꝙ pupil
lus tenet᷑ ĩſolidũ tñ in effectu nõ fieret exactio )ᷣ pu.niſi in
quãtũ ad eũ ꝑuenit ⁊ ꝓ reſiduo liberabii cedẽdo ac.con/
ta tu.vt.l.illud.S.de euic.⁊.l.j.S.ex h̊ edicto.j.ne vis ſiat ei
⁊ B ⁊.S.de admi.tu.l.yvlti.ꝑ quã declarant᷑ q̃s videbiʒ
ui omittit ex ĩſtitutione
(2 A 1 ſ eruus. ſua ⁊ adit ex ſubſtitutione
ſerui hoc edicto tenetur. h. d. hec autẽ.l.declara
tur vt in.l.ꝓxima.
Ie ui omittit ex ĩſtitutiõe ⁊ ſi
MAUlianus. bi q̃rit ex ſubſtitutione tenei
V-5B edicto niſi ſit ſſtitutſilio ſuo ⁊ relicta ex ſbſti/
tutiõe pᷣus deſalcant᷑ h.d.⁊ ẽ nr̃a.l.mgr̃alis.pᷣ loꝗtur qñ
alicui ẽ ſubſtitut ſili q ẽ ĩ eiꝰ ptãte.ſcðo qñũ ecõtra ſilio ẽ
pꝛ ſubſtitut.ſcða ibi deniq;.pᷣma ſubdiuidit.nã pᷣ dicit ha
bere locũ edictũ.ſcðo q̃ legata pᷣus defalcent᷑.ſcða ibi ſʒ ſi
varie. Itẽ pᷣma ſubdiuidii:qꝛpᷣ ponit dictũ.ꝛꝰ rõnem.ſcða
ibi qm ⁊c.pᷣm caſus ẽ clarꝰ. ¶ Ad euidẽtiã v.qm̃ debes
ſcire ꝙ ſubſtitutio vulgaris cõpꝛehẽdit duos caſus.ſ.ſi hẽs
eẽ noluerit vel nõ potuerit:vt.l.cũ ꝓponas.C.de hẽ.iſti.
Itẽ ſcias ꝙ ſubſtitutio vulgaris ↄfert ĩ caſũ qq; diſplici
bilẽ teſtõꝛi vt ſi ſiliꝰ ſuꝰ moꝛit:vt.l.quis.C. de ipu.⁊ ali.ſſ
ſti. Nũc ad ꝓpoſitũ õ̊ ſupꝛadicta poſſet opponi ⁊ vĩ ꝙ
poterit omittẽ ex ĩſtitutione ⁊ amplecti ex ſubſtitutiõe ex
pᷣſũpta volũtate defũcti.Rñ.iuriſcõ.ꝙ h̊ nõ ẽ verũ.naʒ ſi/
lia ſubſtituit pꝛi ĩ caſu:ᷣ ẽ ꝙ ſi ↄtigerit ꝙ pꝛ eẽ noluerit vł
ꝙ nõ potuerit nõ ꝙ ſibi placeat ꝙ vellet vl ꝙ ꝑ teſtõꝛẽ dei
ſibi ̊ ptãs.h.d. ¶ Segtur v.ſʒ ſi varia.h̊ ponit caſũ ſic.
teſtõꝛ hẽbat.xx.ĩ bonis:pᷣ loco aliquẽ.iſ.pꝛem ĩſtituit ⁊ ab
eo legauit titio.x. Itẽ ſubſtituit filiã ⁊ ab ea legauit.x.ſem
pꝛonio:ita ꝙ legata ĩ vniuerſo excedũt dodratẽ:q̃rit de qͥ
legato ſit detrabẽda falcidia? Rñ.ſalcidia dʒ detrahi pꝛi
us de legato relicto a ſilia. C Segtur v.deniq;.iſta pars
ẽ clara cũ declaratione gl. ¶ Op.daãdo ſubſtitutũ vulga
rẽ ſaẽ̃ de ſuo volũtariũ:vt.l.ſi filꝰ hẽs.S.de lib.⁊ po.⁊.l.pa
pi.S.q̃rta de ĩof.teſta. So.id verũ qñ teſtõꝛ ſubſtituit ſilio
ſuo de quo fʒ votũ parẽtũ nõ vꝛ ĩtellexiſſe ſi hẽs eẽ nõ poſ
ſet vtſic decedat anteq; teſtõꝛ:ſec' ſi exneo ſubſtituit vt hĩ
p̃n.?.ð.l.ꝓxi.¶ Op.S.e.l.j.S.ſiꝓponat᷑. So.ibi ſubſtitu
it eũdẽ ſibiipſi:vñ nõ põt ĩtelligi ĩ illũ caſũ ſi hẽs eẽ nõ poſ
ſet qꝛ ſi nõ poſſet eẽ ex ĩſtitutione nõ poſſet eẽ ex ſubſtitu/
tione:⁊ ſic ĩ eiꝰ liberã volũtatẽ ↄferre vi. ¶ Op..de acꝗ.

hẽ.l.ſi ſolus.vbi dãdo ſubſtitutũ ꝓ parte nõ ſacit eum qui

erat neceſſari ĩ illa parte volũtariũ. So.ibi erat exne in/

ſtitut ? ſic ꝑ ſubſtitutũ nõ vꝛ aliud ĩduci vt h. Nel alr hicẽ

neceſſar ꝓpt᷑ vnã partẽ quã agnoſcit q̃ trahit ad ſe aliaʒ
iz nunqᷓ; teſtõꝛ vꝛ ꝓhibẽ ne vna pars aliã ad ſe trahat ni
ſih maniſeſte dixerit:vt.l.quotiẽs.S.ſi duo.de hẽ.iſti.ſʒ ſbᷣ
ſtituẽdo h̊ manifeſte nõ dẽ ĩmo nullo mõ dẽ ergo ⁊c.Cir/
ca mãm huiꝰ.l.diſtinguã plene.j.e.l.vltima ĩ ttio pᷣncipa
li mẽbꝛo. C Altimo ex hac.l.no.duo.pᷣmũ ꝙ dolus pᷣſu/
mit eoipſo ꝙ gꝗs omiſit ex ĩſtitutione ⁊ capit ex ſubſtitutio
ne alteri vt ibi.nõ.n.caret dolo ⁊c. Scðo ꝙ hẽre ex inſti
tutione ẽ honoꝛ.⁊ ex h̊ colligit rõ q̃re ſilio dʒ relinꝗ iure ĩ

ſtitutiõis.ſ.q honoꝛabilioꝛ ti.vt ᷣ. Itẽ ẽ alia rõ qꝛ vtilioꝛ

ꝓpter ius accreſ.vt.l.quotiẽs.S.ſi duo.ð.de hẽ.ĩſti. Itẽ qꝛ
ex ſeipſo põt ſubſiſtere nõ expectata alteri aditione:vt.l.
ſi ĩ teſtõ.S.e. ¶ Quero ꝗd ſi ſubſtitut eẽt ꝗs alteri ſibi cõ
iũcto cumoꝛtẽ expectare eẽt durũ an idẽ plumemꝰqð i pa
tre ſubſtituto ſilio: Et vẽ ꝙ ſic:vt.l.cũ tale.j.de cõdi.⁊ de.
ʒ puto qꝛ hec.l.ſolũ loꝗtur q votũ parẽtũ repugnat.Et

—
2

aduerte qꝛ hec.l.gnãlis ad oẽs parẽtes ſiue hẽant ĩ ptã
te ſiue nõ.h̊ nõ ſũt alia dicẽda.
– Dubiũ hui.l.erat qꝛ ſilij hẽditas vi/
p Ater debat quodãmõ debita mr̃i:⁊ iõ ſi ĩ ea
ęgrauat videi habere iuſtã cauſam repudiãdi:vt
l.excuſat.s.e.qð dubiũ tollit.h.d.
Qui nõ ĩplet ↄditiõeʒ ptãtiuã durã

In ſentẽtia. adit ab itel.nõ tenet hͥ edicto.h.d.

—

In e KTLTertb poſſidẽs ab ĩtel.tenet ſi cũ iſtituto par

ni

u. ticipauit fraudem. b. d.
T... MQAui hʒ pciũ vꝛ hie hẽditateʒ: iõ
ſeruü. relicta a ſe pᷣſtare tenck.
Fideicõmiſſa vlia ↄſeruant ꝑ h̊ edi/
I ſtitutus. uirec tebelliannca d.d. Op.
qꝛ iſte bʒ aliqð remediũ.i.cõpulſionis:vt.l.nã ꝙ. S.q com
pulſus. ?.l.q poterat ad treb.⁊.l.ſiqs omiſſa.S.e.So.vnũ
iſtoꝝ nõ tollit aliud q; diuerſi ſũt effectꝰ. Itẽ qꝛ ex vno de

i trahit᷑ trebel.ex alio nõ.
(O li omiſſa. Per hoc edictũ ↄſeruani

lbertates ſaluo iure patronatus.h. d.

Ar. . Qui omiſit ex teſtõ ⁊ poſſi
(3 Mi omiſſa. det aliquo iuſto titulo ĩter
viuos non tenetur hſ̊ edicto.h.ð. ¶ Op.de.l.j.
F. nũc qᷓrimꝰ.⁊.l.q aũt.S.nõ ſimplr.S.e. So.itellige h̊ in ti
tulo vero nõ ſicto vel ꝑ colluſionẽ habito:qꝛ talis titulus
nõ ꝓcedit vt ĩðꝛijs. ¶ Quero quõ ſcia vtrũ poſſũ ĩtẽtare
ac.ex hoc edicto vel nõ? Rñ.ſiẽt iterrogatiões ſicut ĩ peti
tione hẽditatis. Hã pᷣ iterrogabo eũ ſiẽ hẽs ex teſtõ.ſi di
xerit ſic:planũ ẽ q; ↄueniã eũ actiõe directa ex teſtõ.ſi dixe
rit nõ:ſʒ ſe repudiaſſe: tũc q̃ret an aliud de dicta hẽditate
poſſideat.⁊ ſi dixerit ꝙ nõ:tũc q̃ritur an repudiauit acce
pta pecunia vel nõ.ſi dixerit ꝙ nõ accepit pecuniã nõ eſt

remediũ ᷣ eũ niſi de mẽdacio ↄuincat:vt.l.ſi.de rei vẽdi.⁊

l.ſiqs pecuniã.S.e. Si vo dixerit ſe nõ poſſi dẽ aliqd tũc q̃
rũ ex aliq̃ cauſa.ſi allegauit aliquẽ iuſtũ titulũ nõ ẽ reme/
diũ ↄᷣ eũ niſi ↄuincat de ſictiõe vel colluſione vt h. Si nul/
lũ titulũ allegauerit ſʒ dixit ſe poſſidẽ ꝓ hẽde vel poſſeſſo
re:tũc q̃rit᷑ ex q̃ cauſa repudiauit:⁊ ſi iuſtã allegat nõ ẽ re
mediũ eũ:vt.l.ꝗ aũt.S.nõ ſimplr.S.e.ſi nullã allegauerit
tenet᷑ ex h̊ edicto. Eiltimo Di.reaſſumẽdo iſtã materiã
ponit vnã ſuã diſtinctionẽ quã Ci.recitat de vᷣbo ad vbũ

C. e.in.l.j.q diſtinctio minꝰ bñ oꝛdinata ẽ ⁊ in multis mẽ/

bꝛis deſectuoſa. At aũt iſta mã tibi clare liqueat diſtigue
plene q̃tuoꝛ caſus.pᷣ qñ ꝗs omittit ex teſtõ vt ipſe poſſide
at ab inteſ. * qñ gꝗs omittit ex teſtõ vt aliꝰ poſſideat ab in
te.ʒꝰ qũ omittit ex teſtõ vt hẽat ſubſtitutũ.c qñ omittit õ
ta. C QCirca pᷣꝰ dic aut omittit nõ ĩplẽdo ↄditionẽ aut re/
pudiãdo.pᷣ caſu aut erat ↄditio ptatiua ⁊ facilis ⁊ tenet ſi
cut ſi eẽt iſtitut pure ⁊ repudiaret..e.l.j.S.ꝗ ſub ↄditiõe.
aut erat grauis ⁊ oneroſa ⁊ nõ tenet quaſi ex iuſta cauſa
omiſerit: vt.S.e.l.mr᷑S.j. Sco caſu qũ omiſit repudiãdo
eã ex iuſta cauſa ⁊ nõ tenet h̊ edicto:vt.S.e.l.q; aũt in pᷣn.

SF.nõ ſimplr. ? ibi iſtos caſus explicaui.aut ſine iuſta cauſa

⁊ tũc aut poſſidet aliq ti.ĩter viuos: aut ꝓ hẽde aut nullo

titulo.ſi aliq titulo ĩter viuos:⁊ tũc aut iſte titulus erat iu

ſtus ⁊ nõ tenet:vt hac.l.⁊.S.e.l.j.S.nõ q̃rimꝰ.Aut titulus

erat iniuſt᷑ ⁊ ſict' ⁊ tenet ac ſi titulũ nõ hẽret:vt dicto.S.nõ
Arim. ⁊ ar. S. e.l q; aũt. S.nõ ſimplr. a.S. de peti.hẽ.l. nec

vllã. S.j.⁊.ij.iũcta.l.cũ eni.S.e.Si vo poſſidet titulop hẽ
de aut tancq;ᷓ hẽs alteri qᷓ; ilex cuiꝰteſtõ repudiauit ⁊ nõ
tenei:qꝛ nec peti.hẽ.poſſidet ↄueniri:vt nõ.S.de peti.hẽ.l.
nec vllã. S.neratł.als ẽ.l.⁊ ĩcipit etiã.lʒ ꝗda dãnẽt illã gl.
aut poſſidet ꝓ hẽde ei ex cuteſtõ omiſit:⁊ tunc aut q̃ris
an teneant ad ea q pñt ꝑ ſe ſubſiſtẽ aut ad poꝛtionẽ bedi/
tatis relictã directo ⁊ nõ tenei:vt.ð.e.l.ĩ teſtõ. Aut q̃ris
an teneat ad ea qꝑ ſe ſpᷣſiſtẽ nõ pñt:⁊ aut tũc ẽ relictũ talr
ꝙ ex teſtõ nõ daret ꝑeti.hẽ.adita vt cauſa oditiõis iea

De ſenatuſconſul.ſyl.

⁊ nõ tenetl.S.e.l.ſigs ſ̊ ↄditiõe.lʒ gl.alr inuẽ videat ĩ caſu
l. qꝛ aũt.S.pe.ſʒ ibi rephẽdi eã.aut daret petitio ſi ex teſtõ
adita fuiſſet:⁊ tũc aut ille ꝗ vult petẽ ẽ i ſiti culpa:qꝛ potu
it adeũdo ↄſeqꝗ ⁊ nõ tenei omttẽs:vt.l.qdã titiũ.S.e.⁊.l.ſi
ĩ teſtõ.S.ſi.⁊.l.ſi nõ ſolus.S.j.⁊ iſta hẽrẽt locũ ĩ qlibet ex in
fraſcriptis caſibꝰ iõ ĩ eis repetã aut culpa nõ põt illi ipu/
tari:⁊ tũc talis omittẽs tenei:vt.l.j.ĩ pᷣn.S.e.Sʒ inqtuʒ ⁊
q̃lit᷑ ẽ aduertẽdũ.Dico ergo aut legata nõ ſuerãt repeti/
ta ab iteſt. aut fuerũt. Pꝛimo caſu aut ipſe ſolus poſſidet
tanqᷓ; hẽs:⁊ tũc ipſe tenet᷑ iſoli.etiã ſi modicũ poſſideat:vt
S.e.l.ſi nõ totã.idẽ ſi dolo deſijt poſſidẽ vel dolo deſijt ap
pꝛehẽdẽ poſſeſſionẽ: vt.S.e.l.j.S.nõ q̃rimus. qdð ĩtellige vt
ibi. De hẽditate vᷣo ei dic vt.S.e.l.de libᷣtatibꝰ .j.aut poſ
lidet ipſe ⁊ aliꝰ nõ fuit ſpſtitutꝰ:aut fuit.pᷣ caſu aut nõ par
ticipauit fraudẽ cũ ipſo omittẽte:⁊ hoc ↄſtat ⁊ nõ tenetur
aut participauit:⁊ tũc aut ille omittẽs recipit pᷣciũ ⁊ qlibʒ
tenet᷑ ĩiſolidũ.aut nõ recipit ⁊ ꝗlibet tenet ꝓ parte hẽdita/
ria.⁊ h̊ oĩa ꝓbant ĩ.l.ſi nõ ſolus..eo.ĩ pᷣn.aut dubitauit
vtrũ participauerit fraudẽ aut nõ:⁊ tũc puto ꝙ nõ pᷣſumi
tur niſi ꝓbet:vt.d.l.qtiẽs.S.q dolo de ꝓba.qð ꝓbabit ſi
hẽdi ꝑſuaſerit:vt.l.j.S.pſuadẽ.de ſer.coꝛ.vel alr pcuraue
rit vt ſiẽt: vt.S.e.l.qꝛ aũt.S.ſi pꝛom.ſi vo ille aliꝰ fuit ſubſti
tut ꝗ ſilr poſſidet ab ĩte.⁊ omiſit ex teſtõ:⁊ tũc aut q̃ris de
legatis relictis ſeparati a qlibet aut de relictis cõomuniter
ab vtroq;. Pꝛimo caſu gꝗlibet tenet᷑ ſuis:vt.l.ſi nõ ſolũ.S.
fi.S.e.qð ĩtellige ſi erant relicte res diuerſe ſeu qtitates.ſi
vo eadẽ ſpẽs pᷣfert ille cui relictũ ẽ ab ĩte.vt.S.e.l.ſi eadem
res.ſi vo erãt res relicte cõit᷑ poſſẽt legatarij ↄuenire queʒ
vellẽt:vt.S.e.l.ſi ab iſtituto. Scdo vo caſu pᷣncipali q.ſ.le
gata fuerũt repetita ab ĩte.tũcilla debeni:tñ relicta ĩ teſtõ
debẽt pᷣus ſolui ᷣm oꝛdinẽ datũ.S.e.l.qꝛ aũt.ĩ pᷣn.⁊ hoc de
pᷣ. ¶Circa ſcom qñ omiſit ex teſtõ vt aliꝰ poſſideat ab ĩte.
aut ille aliꝰ nõ erat iſtitutꝰ nec ſubſtitut ex teſtõ:aut erat
ĩſtitut ĩ te.aut erat ſubſtitut' ⁊ repudiauit ⁊ poſtea ſubſti
tut omiſit vt ad iſtitutũ redeat q; erat ſucceſſurꝰ ab inte.
pᷣ caſu dic vt dixi ĩ.l.lqʒ.S.e.Scðo caſu qñ ſubſtitut poſſidet
ab ĩte. omittẽte ĩſtituto:tũc aut iſtitutꝰ accepit pecuniã vt
omittẽt ⁊ ſubſtitut tenet ſuis ⁊ ĩſtitut tenet᷑ ſuis:oẽs vᷣo le
gatarij quẽlibet pñt iſolidũ ↄuenire ſiẽ ſi vłq; poſſidẽt:vt
l.pecuniã. ⁊.l.ſi nõ ſolus.S.fi.⁊.l.ſi ab ĩſtituto.s.e.nec h ſit
pᷣus diſcuſſio poſſeſſoꝛis ſiẽ.S.i.l.lʒ.rõ qꝛmitũ agit lex cum
ſoſtituto ꝗ etiã oĩa onera ſuſtinet qᷓ cũ alio q nõ hʒ onera
niſi ſoliꝰ eiꝰ ꝗ ex teſtõ omiſit: vt dixi ĩ.l.ſi nõ ſolus.S.ſi..e.
ſi vo dimiſit ſine pecunia ſolus ſpſtitut tenet᷑ ad oĩa:vt.d.

l.ſi nõ ſolus.S.ñ. Tertio vᷣo caſu qñ inſtitutꝰſolus poſſidet

ab ĩte omittẽte poſtea ſubſtituto:tũc aut ſſtitut omiſit pe
cunia accepta ⁊ tenet᷑ ĩſtitut ⁊ ſoſtitut᷑:vt.d.l.ſi nõ ſolus.S.
fi.pᷣus tñ diſcutit᷑ poſſeſſoꝛ qᷓ; recipiẽs pecuniã:vt.d.l.Iʒ.S.
e.⁊ nõ.iĩ.d.l.ſi nõ ſolus.ceſſat enĩ rõ ſupꝛa dicta cũ iã erãt
oĩa onera ſubſtituti. aut nõ recipit pecuniã ⁊ ſilr ipſe iſtitu
tus poſſeſſoꝛ tenet ad oĩa:vt.l.ſi nõ ſolus ĩ fi.pal.ita ĩ oĩbꝰ
caſibꝰ i qbꝰ dixi legata ↄſeruari ꝑ hoc edictũ itellige cum
ſua cauſa vt ↄditionalia ſi ipleta fuerit ↄditio ſub mõ vt ĩ
pleat᷑ modus:vt.l.qꝛ aũt.S.fi.S.e. Itẽ ſi debẽt detrahi fal/
cidia detrahit᷑:vt.l.q aũt ĩ pᷣn.⁊.l.ſi duo.S.admonẽdi.s.e.
7. C. e. l. fi. T. l. . S. ad eos ad.l. ſal.⁊ ͥ de ſcõoo. ¶ Circa ʒ?
qñ omittit vt hẽat ſubſtitutũ:⁊ dic aut erat ſubſtitut ipſe/
met ſibũpſi ⁊ nõ tenet᷑ h edicto:qꝛ v facẽ ex diſpõne deſũ/
cti:vt.lłj. S.ſi ꝓponat..e.aut erat ſubſtitut ali:⁊ tũc aut
ille alꝰ eratĩ ptãte pᷣmi omittẽtis ⁊ ſic ad ipſũ reuertiĩ ⁊
edicto tenet᷑:vt.l.cũ uꝰ.⁊.l.iulł.s.e.aut nõ erat ĩ ptãte eiꝰ:
⁊ tüc aut ſubſtituit deſcẽdẽti ex ſe ⁊ nõ ĩcidit ĩ edictũ.vx.n.
h pmiſiſſe teſtõꝛ qð apparet qꝛ facẽ̃ de ſuo volũtariũ:vt.l.ſi
filꝰ hẽs.S. de li.⁊ po.⁊ no.S.de ĩof.teſ.l.papᷣ.S.iiij.⁊ px rõ/
nẽ q ponit᷑.s.e.l.iul.S.ſi.aut ẽ ſubſtitut erᷣneo:⁊ tũc aut ſſᷣ
ſtituit aliquẽ ex deſcẽdẽtibꝰ ſubſtituti.⁊ idẽ:vt.d.l.iubł.in ſi.
5. e. Aut ſubſtituit ẽneo:⁊ tũc aut omittẽs omiſit bona ſi

de ⁊ ſine fraude ⁊ nõ tenet᷑ ſubſtitutꝰ nec ipſe ex h̊ edicto:
vt. S. e.l.ſigs omiſſa.aut hoc ẽ ſcm̃ ĩ fraudẽ:⁊ tẽ aut ĩ frau
dẽ omittẽtis quẽ ſõᷣſti.ignoꝛauit.⁊ idẽ qꝛ nõ tenet᷑:vt.l.qa
aũt. . ſi pꝛonĩ fi. S. e.⁊. C. e.l.j.⁊ no..e.l.ſiqs omiſſa.ſacit
ʒ.e.l.mr᷑.S.fi.aut participauit fraudẽ ⁊ tenet᷑ ipſe omittẽs
⁊ etiã teneret᷑ ſi accepiſſet pecuniã.ſʒ an poſſeſſoꝛ pᷣus diſcu
tiat diſtiguẽdũ ẽ.aut ſubſtitut hʒ onera ſua ⁊ nõ dʒ diſcu
ti poſſeſſoꝛ.aut nõ hʒ:⁊ tũc dʒ diſcuti:vt.l.ſiqs pecuniaʒ.⁊

ibi no. ⁊.l.ſi nõ ſolus.S.ſi.S.e.⁊ dixi ĩ pcedẽti articulo ⁊ di

co etiã ꝙ qñ ſubſtitut ſolus tenet᷑ bᷣus debẽt ſolui legata
relicta ab ĩſtituto:vt.d.l.iul.S.e.⁊ idẽ vĩ dicẽdũ de legata/
rio ꝗ erat grauat ſideicõmiſſo:vt ſi ꝓcurat vt omittat ex

teſtõ vt veniat ab ĩteſ.ad eũ teneat᷑ h̊ edicto ſiẽ ſbſtitutꝰ:vt

ʒ.e.l.ſiqs pecuniã.S.q;qᷓ;.⁊ h de ttio. C Circa q̃rtum qñ
omittit ↄta.vt hẽat ex teſtõ:vt..e.l.qꝛ auteʒ.S.pe.qð exa
mina vt ibi. ¶ Quero qꝗd ſi omilſit ex iſtitutiõe vel ſubſti/
tutione vt hẽat iure accreſcẽdi ſᷣm ea q̃ dixiĩ.l.ſi tu ex par
te.S.ti.ij. Ar ꝙ nõ poſſit hꝛe locũ h̊ edictũ qꝛ ĩtereſt cũ poꝛ
tio caduca accreſcat cũ onẽ ſuo:vt.l.j.S.ꝓp ſcðo.⁊.S.in no
uiſſimo.C. de cad.tol. Sʒ certe imo põt itereſſe ꝑ ea q di/
cunt᷑ de gta j.ad.l.ſal.l.j.S.id qð ex ſpᷣſtitutiõe.⁊.S.ſe.⁊ vt
ſic vigoꝛe hui edicti ſoluant᷑ ac ſi ex iſtitutiõe adiuiſſent:vt
l.qꝛ aũt ĩ pᷣn.⁊ idẽ vĩ dicẽdũ ſi omittereĩ vt al heat iure ac.
¶Auero ꝗd ſi omittat pᷣm legitimꝰ vt veniat ad ſequen
tẽ legitimũ: Certe hoc ſieripõt ĩ necẽ legatoꝝ: vt.l.j.S.ſi.
de le. iij. ⁊ iõ oĩa q̃ dicta ſũt q omittit ĩſtitut vt veniat ad
legitimũ poſſẽt ̊ dici eadẽ rõne. ¶ Quero qd ſi veniens
ab ĩite. vt ſiliꝰ omiſit ex illo capite ⁊ venire vult vt legitimꝰ:
qð ſieri põt:vt.l.j.S.qbꝰ.de ſuc.edi.Rũñ.locum eẽ huic edi
cto ea rõne ſi h eẽt factũ ĩ necẽ legatoꝝ:vtputa ſi erãt reli
cta noĩati ab vno capite als gradu ⁊ ipᷣe repudiauit ab il
lo ⁊ adiuit ex ſequẽti. Quero qd de ſilio pᷣterito ꝗ põt
adire ꝑ ſmta.vt.l.ſilio.de iniuſ.rup.⁊ ir.tel.an ſi adeat ab
ĩte.teneat᷑ ̊ edicto?: Rñ.nõ.iuſtã enĩ cauſa habuit:vt.S.e.

l. excuſat᷑.qð iĩtellige ſi nihil fuit ſibi relictũ iure ĩſtitutiõis:

als ſec' hodie vt ibidixi. Quero cũ ꝑ illud edictũ ↄſer
nent᷑ legata ⁊ fideicõmiſſa vlia ⁊ particularia:vt ꝑ totũ ti.
2. S. e. l. ſi Fuũ.S.j.ĩſtitutiões vo directe nõ ↄſeruani:vt.l.ſi ĩ
teſtõ.S.e. Quid erit de ta.pu. Rñ.ille ↄuabuni.tex.ẽ no.
l. l.ij. S. plane.s.de vul.⁊ pu.facit.l.nã qð.S.ſiqs cõpulſus
ad treb. eadẽ rõne dico ↄſeruari tutelarũ datiões ſic etiaʒ
ↄſeruant᷑ ꝑ auẽ.ex cauſa vt ĩ auẽ vt cũ de ap.cog.S.ſinau
tẽ h obſeruata nõ fuerint.⁊ h ſit ſinis hui diſtinctionis.

¶ Be ſenatuſconſulto ſyllaniano ⁊ clau.quoꝛum te.non
aperiatur. RKubꝛica.

. HMic ponit cauſa
Mm aliter: ſarti fun b ec
ctũ. No. ꝙ domeſtici dicunt ꝗ ſt de
familia ⁊ fac ad repellẽdos teſtes tanqᷓ;
domeſticos:vt.l.etiã.C. de teſti.⁊.l.re/
ſpiciendũ.S.furta domeſtica:j.de penis.
¶ No.ſcdðo ꝙ nlla moꝛtalioꝛ peſtis ẽ ad nocẽdũ q; fami/
liaris inimic. ¶ Quũo dẽ hͥ dom q̃lit᷑ itelligai:Glo.diẽ de
ipſo ediñcio qð ẽ cuiq; tutiſſimũ refugiũ: vt.l.pleriq; de ĩ
ius vo.h̊ expõ nõ ↄgruit huic lr̃e:qꝛ ſenatuſcõſultũ illð hʒ
locũ etiã dño occiſo ĩ villa vł ĩ itinẽ:vt.j.e.l.S.ſiqs ĩ villa.⁊
§. ſe.vñ repio ꝙ Ja. de are. exponit dom.i.agnatio q̃nõ
bil expõ ẽ:tñ nõ ↄgruit le q̃ hʒ locũ etiã his occiſis ꝗ nõ ſt
de agnatiõe e.l.S.ſi vir.⁊.S.dñi.vñ expõii dom.i.ſamilia
ſił hĩtãs ĩ eadẽ domo:vt.j.e.l.S.ſi vir.ſac ad hãc expõneʒ
C.ne li.po.l.j.⁊.C.ſi rec.ꝓuĩ.vel ad eum ꝑti.l.j.⁊ij.de ali.⁊
ci.le.l.cũ vnꝰ in pᷣn. in partib vo tuſcie accipit domꝰ.i.pꝛo
oĩb deſcẽdẽtib ab vno ſtipite.de quo dixi in.l.ꝓnũciatio
565.. ſamilie de vb. ſig.
Domini⸗ CNOp.ꝙ ꝗ hʒ vlufru.ↄtinet᷑ appella/⸗

tione dñi

lle
fan
lg
ſat
hltteg
din
dian
nigx,
otdi
gatg
l,
nier

et

deng
bſti,
rpr
ühon
lnno
di⸗
tyt
ntpt
eae.
nen
ad
lens
im!
celi
fel
dbil
pot
tab
1s:
ſer
ll.
ii
o.
us
1l

tione dñi:vt.l.ſi poſtulauerit.S.de eo.j.de adul.Solu.ibi

Fuꝰtoꝛquet᷑ ꝓ vſufructuario q; ibi erat ĩ ei miſterio qð ĩ ca

ſu illo ſuffiẽ nõ ꝙ vſufructuarius dicat᷑ dñs ⁊ ſic ↄcoꝛdat.

Op. na boneſidei poſſeſſoꝛ hĩ loco dñi:vt.l.qᷣtiẽs.S.j.
de nox.⁊.l.magis puto.S.j.de re.eo.⁊.l.ſiqs ſuos.j.de le.
iij. So. boneñdei poſſeſſoꝛ hẽ loco dñi vt ipſe vł hẽs enõ
poſſint dicẽ ſe nõ dñʒ nec aliꝰcui'ĩtereſt donec ↄꝛiuʒ pbeĩ:

vt.l.qdã ĩ ſuo in ſi.de ↄdi.iſti.⁊.l.titia.j.de ſoł.⁊ ita loquũ

tur iſta ↄia:ſʒ poſtꝙᷓ detegeret᷑ ab alio ꝙ nõ ſit dñs loco
W66— düi nõ habei. ? ita loꝗtur hic.
Ser uus. Inducit Ja. de are. ar F ſi aligs cõ/
miſit maleñciũ ꝓpt᷑ q bona debẽt vẽdi ſen diſtrahi ꝙ cre
ditoꝛ ꝗ hʒ domũ p:gnoꝛatã nõ poſſet defẽdẽ:qꝛ q ad vidi
ctã publicã ꝑinde dẽ dñi ac ſi eẽt pignoꝛata vt h.ego puto
3.nam creditoꝛes pᷣferunt᷑ penis publicis:vt.l.j. C. pe.ᷣſfi.
cre.p.li.x.x.l.qdð placuit de iure fiſ. Nõ ob.h.l.q;ꝛ loqtur ĩ
Fuo ꝗ delinquẽdo põt ſuare dñiũ dño:vt.l.j.S.qtiẽs de vi
⁊ vi ar. Vñ h̊ ex dilecto ſuo ↄuenii:merito p̃udicat credi
toꝛi qꝛ ⁊ dño poſſet pᷣudicare.alie res inanimate nõ dicũ
tur cõmittere delictum ⁊ tene menti.

Serui. ĩ legatis ↄditio exñs nõ retrotrahit᷑.

erul. p 5. lſi mr S. edẽ j. de exe. rei iudi C Op⸗.
I. ad.l.fal.l.ĩrõne.S.j.gl.nõ ſol.ibi ſoluã qꝛ vere ibi nulla ẽ
ſictio.hoc examinaui plene ĩ.l.ſi is q ꝓ emptoꝛe de vſuc.
lʒ Di.videat᷑ dicẽ ↄꝛiũ de re.iu.ᷣc.j.li.vj.ĩ vltima qõne ĩ ↄcti
bus ſecꝰ:vt.l.potioꝛ.⁊.l.ꝗ balneũ.s.q po.in pig.ha.

☛1Uo. ꝙ illud qð fieridʒ de ꝓximo hẽ
¶ Sed in eo. pind acſifacti ect. . Op de.

— *pinde ac ſi factũ eẽt. Op. de.l. iij.
F. de his. j. e. So. duo ſũt vidẽda h̊. Pꝛimo an fu puniaĩ᷑
ſcðᷣo an toꝛqat.Ad pᷣmũ dico ꝙ nõ punii vt h̊ niſi aufuge
rit añ ap.ta.vt.l.ↄꝛia. Ad ſcdᷣm dico ꝙ põt ⁊ dʒ toꝛq̃ri qꝛ
etiã ſact liber toꝛq̃tur:vt.l.ſi expẽdatꝰ ĩ ſi.j.e.tñ nõ ẽ feſti
nãdũ ad eiꝰtoꝛmẽta vt h.Itẽ ite. S.iducit᷑ ad.q.ꝙ ſi aliqs
occidat aliquẽ me pñte ⁊ eũ nõ adiuuarẽ cũ poſſẽ nõ tene
oꝛ niſi als eẽm ↄſciꝰ vel particeps ſceleris:vt pʒ h̊ t appa⸗
ret ꝑ locũ a ſpali ĩ toto iſto titulo.ſi enĩ in ſeruo ẽ ſpale:er
go in ↄꝛiũ ẽ ius cõe h̊ tãgit᷑ in.l.culpa caret ꝑ gl.de re.iu.
⁊ ꝑ Di.i.c.nõẽ ſine culpa de re.iu.li.vj.⁊ ꝑx Guil.i.l.vt vi.
5. de iuſti. ⁊ iu.⁊ facit qd dicã ſtatim·..e.l.occiſoꝛis.
, Domini Facit ꝓ pluribus dñis vnius caſtri ꝗ
* habẽt plures vaſallos vt gꝗlibet dñi ap

pellatione contineatur.
D 0 mim. No. ꝙ illa pena q̃ ĩponit᷑ vaſallo ſi fac̃

aliqd ↄ̊ dñm ĩponit etiã ſi facit ſiliũ dñi. Itẽ facit ĩ ar.q;
libꝛa ſeu cataſtrũ pꝛis pſit ſilio ſiue ĩ ptãte ſiue emãcipato
nõ aũt alijs q ĩ eadẽ familia ſũt vt alũnis familiarib ⁊ ſi.
Eltimo ꝙ h̊ dẽ de dato ĩ adop.vl de recepto foꝛte ho
die ĩmutat i.l.cũ in adoptiuis.C. de adop. No. etiã ꝙ
ſfilemãcipat᷑ quis nõ dicat᷑ agnab: vt.l. tutela de ca.di.tñ
tenet h edicto:iõ nõ ẽ bona expõ quã facit Jac.de are.in
pᷣn. hui.l.dũ dicit domus.i.agnatio vt ibi dixi.

EAQuero rõnẽ hui. S. Dicit glo. qꝛ
De ma tris filiꝰ nõ ẽ de familia mr̃is. Certe nec

filꝰ emãcipat' ẽ de familia pꝛis ⁊ tñ ↄtinet᷑ ̊ edicto:vt..
ꝓxi.S.il intelligo.l.ꝙ h̊ ſimul nõ habitabat in eadeʒ do/
mo:vt. j. e.S. ſi vir.

. „Pꝛincipiũ hui. S. vĩ ꝓbare ꝙ in ſuo ĩ/
— 1 D gter. ter moꝛtẽ ⁊ aditionẽ ſit mediũ lʒ de h̊ gl.

variẽt ĩ.l.iul.vꝛ de ↄdi.⁊ de.⁊.l.ſi alienũ.S.in ex᷑neis de he
re.iſti.tñ qð dẽ dʒ ĩtelligi.ſ. ẽ mediũ de iure pᷣtoꝛio:de iu
re aũt ciuili nullũ ẽ mediũ:vt.l.j.S.q ſũt in ptãte.ð.ti.j.dixi
plene ĩ.l.vltima.S.de ↄdi.iſti. Scom rñ.hui.S.gl.iĩtelligit
de filio emãcipato:qꝛ ſi eẽt ſuꝰ ſtati eẽt hẽs ⁊ ſᷣui eẽnt libe/
ri.⁊ optime dicit in ſfuis ꝗbꝰrelicta ẽ libertas qᷓ ↄfrmat᷑ p
exñtiã ſui hẽdis:vt.l.ſciẽdũ de ma.teſ.⁊.l.cũ q̃rit.S.⁊ ſiqʒ
j.de ſideicõ.li.Nq̊ qᷓtũ ad fuos legatos nõ ẽ neceſſe qꝛ exñ
tia ſui hẽdis nõ pfirmat legata particularia:vt.l.j.ĩ fi.vt ĩ

De ſenatuſcõ.ſyllł.

poſ.le.lʒ ſecꝰ ĩ ſideicòmiſſo vłli:vt.l.ita tñ.S.ſi pꝛ.j.ad treb.
rõ pʒ ibi qꝛ in libertatib ẽ ſpãle earũ ſauoꝛe in fideicõmiſ
ſo vli ẽ ſauoꝛ ſilij ne poſtea adire cogaĩ ſʒ.l.qꝛ poterat ad
treb. dixi in.l.iul.de acꝗ.heredi.
. NRõ huius ẽ q ẽ cõis fa

ESi pat necatus. milia:⁊ ſic non obſtat.j.

de ver. ſig. l. ʒ. S.patronos.

Nota ꝙ h̊ ꝓpꝛie res vxoꝛis nõ dicunĩ viri

nec ecõuerſo. C Nõ ꝙ vna familia appel/
lat vna domꝰ.Glo.ĩducit ꝙ vxoꝛ nõ põt eẽ teſtis in cauſa
viri nec ecõuerſo q̃ſi ſint domeſtice ꝑſone. Itẽ nõt gl.inſti.
de teſta. F. ĩ teſtibꝰ. ¶ Op. gl.de.l.Fᷣuũ mariti. So.Fᷣu nõ
toꝛquet ↄtra vxoꝛem vt ibi qꝛ quodãmõ ẽ dña:ſʒ/ ꝓ moꝛte
vxoꝛis ſic vt ̊ eadẽ rõne:⁊ ſic cõcoꝛdat.

—

õ tenent᷑ pui de moꝛte dñi ſi ei opem
Occiſoꝝ. erre nõ potuerũt.h.d. ¶ No. pᷣ ſigniſi

cationẽ hui vbi occiſoꝝ.itelligi enĩ ꝑ vim nõ nãliter ſeu
a deo. C Scðo no.tex.ibi h̊ iccirco.qꝛ totiẽs puniendi
⁊c̃.q; ẽ in ar.ad.q.p italiã ſũt ſtatuta ꝙ ville ⁊ caſtra tene
ant caꝑe malefactoꝛes.nã h̊ ĩtelligẽduʒ ẽ ſi potuerũt vth.
Quid eni ſi aliqs in villa venit cũ tãta gẽte ⁊ cõmiſit male
ſiciũ ꝙ nõ poſſet tota villa reſiſtẽ.· Certe nõ tenet: ad h. C.
de app.l.addictos. Quid ſi maleſñciũ fuit factũ clã: Cer
te nõ tenet ſi nõ cepit:vt.j.e.l.ii. S.ſi maritꝰ. Itẽ qd ſi ma

leñnciũ fuit cõmiſſũ iuẽ ↄfinia ita ꝙ ſtati potuerũt tranſire

ad comitatũ alteri: Certe nõ tenet᷑:ad h.l.ij.ĩ pᷣnci.C. de
nox. ⁊.l.nãlẽ.ĩ pn.j.de acq.re.do.⁊.S.de edi.edi.l.qs ſit fu
gitiu.. j. Et facit ad pᷣdicta. C. de his ꝗ.vt ĩdig.l.ſi iccirco
¶VUltimo h̊ in ſi. vides tex.q ↄſocij puniunt᷑: ſʒ.S.e.l.S.
ſz ĩ eo.dꝛ ꝙ nõ puniuni niſi participes:q̃lit᷑ intelligat hoc:
Rñ.ſola ſcia de maleficio cõmittẽdo nõ ſacit quẽ teneri ni
ſi malenciũ dʒ cõmitti in dũm vt h̊ vel in pꝛeʒ:vt.l.ij.ad.l.
põ.de parri.vłin pᷣncipẽ vel in rẽpublicã cui ꝗs ſubeſt:vt
l. ꝗſqs. ad. l. iul. ma. In aliũ vo ſi dʒ cõmittinõ punit qs
ex ſola ſcia niſi fuerit particeps:vt in.S.ſ ĩ eo.⁊ qdð ibidi/
xi.dixi pleni in.l.vtrũ.j.ad.l.põ.de parri.

W TIE Ex ſſto.S. ſumit pꝛactica ꝙ curia mit/
¶Itẽ illud. i notariũ vt videat moꝛtuũ ⁊ deſcri/

bat vulnera:qꝛ cũ ↄſtat curie potit poſtea pcedẽ ad iueſti
gandũ de maleñcio.ſacit.l.inde neratius.S.ſfi.cum.l.ſe.ð.
ad.l.acquil.
. Per hũc tex.di/

(Moe c autem ſenatus; cit Ja. de are. ꝙ vi

cini itelligunt᷑ quoad põt vox exaudiri.fac. j. ꝓximo.v.po
tuiſſe. ⁊. C. e.l. f. Iteʒ facit ſtatuto cauei ꝙ in maleſicijs cõ
miſſis in nocte pene duplicent᷑:⁊ nox ĩtelligat a p ſono cã
pane q pulſat᷑ de ſero vſq; ad aliã cãpanã qꝗᷓ pulſa᷑ de ma
ne.mõ qdã cõmiſit maleſiciũ in tali loco ad quẽ non poꝛi
gebat᷑ ſon cãpane in vitate:tñ de nocte fuit:q̃rit᷑ an pena
dupli puniri debeat: Ja.de are.diſputauit hac qõnẽ ⁊ te
nuit id qð ego ĩfra tenebo:tñ clariꝰ qᷓ; ipſe dicas. Quedã
ẽ nor nãlis ex nã:vt q ſol ẽ ſuꝑ terrã:vt.l.hec vba de vb.
ſig. Quedã ẽ nox facta vt ſi ſol de ſero ẽ ſuꝑ terrã tũ cam
pana ẽ pulſata.ſingit᷑ eniʒ nox cũ nõ ſit. Hoc pᷣmiſſo ſcias
ꝙ qñq; fictio ⁊ vitas ↄcurrũt circa idẽ ſubiectum reſpectu
eiuſdẽ tꝑis ⁊ oĩ mõ eodẽ reſpectu:⁊ tũc abijcimꝰ fictionem
⁊ amplectimur vitateʒ.ẽ eni ĩpoſſibile ꝙ ſictio ⁊ vitas ſint
circa idẽ oĩ reſpectu:vt.l.filio quẽ pꝛẽ de li.⁊ po.¶ Qñq;
ſictio ⁊ vit as ↄcurrũt circa idẽ reſpectu eiuſdẽ tꝑis tñ ten
dũt ad dꝛios effect' ⁊ tũc amplectimur ſictionẽ ⁊ vitatẽ re
ſpuim:vt.l.retro.⁊.l.i qb j.de capti.⁊ ĩ oĩbꝰ.ll.q aliqd
tractat de ſictiõe.Qñq; ſictio ⁊ vitas ↄcurrũt circa diuer
ſa ſubiecta:tũc vtrũq; amplectimur ⁊ vnũ nõ ĩpedit aliud
Exẽplũ qdã deceſſit relicto filio nato ⁊ vẽtre:ille ꝗ nat ẽ
Fm vitatẽ ẽ nat:ille ꝗ ẽ ĩ vtero hẽ ꝓ nato ſm ſictionẽ ⁊ ac
ceptamꝰ vtrũq;:vt.l.cũ qdã..ſuũ..ti.iij.⁊.l.q ĩ vtero..
de ſta. ho. ⁊.l.illud.ſi pars hẽ.pe.Qñq; fictio ⁊ cur
2

—

runt circa idẽ ſubiectũ reſpectu diuerſoꝝ tempoꝝ.ᷣbi gr̃a
reuerſus ẽ aligs ab hoſtibus ᷣm vitatẽ: mõ eſt in ciuitate
⁊ iſtud acceptamus. Itẽ in ciuitate fingit fuiſſe tpe capti/
uitatis:⁊ iſtud etiã admittimꝰ qꝛ reſpectu diuerſoꝝ tẽpo/
rũ ↄcurrit ſictio ⁊ vitas.Hoc pᷣmiſſo venio ad qõnẽ᷑. Iſtð
ſtatutũ qð ĩducit noctẽ ſictã in pᷣmo ſono v q; ad illũ qui
pulſat᷑ de mane nõ tollit noctẽ verã ſi eodẽ tpe ↄcurreret:
qꝛ in nocte vera ſtatutũ nil opat᷑.nõ enĩ põt ↄcurrẽ fictio
circa idẽ oĩ reſpectu ⁊ vitas vt dixi:⁊ iõ ſi aligs deliꝗt ĩ no
cte vera puniet pena duplici ʒ ſonꝰ cãpane ad illũ locum
nõ ꝓtrahereł:ſj ſi deliqſſet nocte ſicta:hᷣ ẽ poſt ſonũ cãpa
ne ſole adhuc exñte ſuꝑ terrã nõ punietur pena duplici.ſi
deliqt in loco ad quẽ ſonꝰ cãpane nõ ꝓtẽdit᷑:excuſat enim
ſi ide audiri nõ põt vt h.S.⁊.C. e.l.ſ. ¶ Sʒ q̃ro qd ſi ac/
cuſatoꝛ dicit maleſiciũ cõmiſſũ eẽ de ſero vel de mane an ĩ/
telliget de nocte vel de die: Nic vt dixi in.l.aut facta.S.tẽ
pus.j.de peñ. ¶ Altimo vides ex hoc.S.daiam eẽ iter ca
merã ſeu cubiculũ ⁊ domũ:ſʒ in.l.libelloꝝ j.de accu.dicit
domus dʒ inſeri in accuſatione:⁊ ſic nõ eſt neceſſe inſeri ca
meram:qꝛ locus loci eſt. . .
SH NMo ꝙ multa dicunt duo v
Hoc reſcriptũ. tria. ad ide ſde le. l. l. alibi
aliter accipit᷑ vt ex de cleri.excõi c.latoꝛes.⁊ ibi glo.
pub Per hũc S. determinat Di. multas
Impu e8. leges q dicũt ꝙ ĩpubes tenet de deli/
cto ſi ẽ doli capax:als nõ qꝛ oẽs ĩtelligunt de delicto com
miſſo in faciẽdo:vt.l.impuberẽ.j.de ſal.⁊.l.iſãs ad.l.coꝛ.
de ſic. ʒ ſi delinꝗt in nõ faciẽdo tũc ſimplr excuſat vt h ſᷣm
eũ.¶Itẽ ſacit minoꝛ.xxv.annis nõẽ teſtis idone ĩ cau/
ſa criminali.vt.l.in teſtimoniũ.s.de teſti.ſʒ ſi examinet an
ſacit iudiciũ:hᷣ ẽ tex.ꝙ ſic.⁊.l.fi.C.e.¶ In ↄaiũ facit.nam
ꝗ nõ dʒ examinari examinatus nõ ꝓbat:vt.l.marit.j.de
qõni.ſed dic vt ibi di⸗
o.bñ hũc caſũ ↄtra hoĩes villarũ
Excuſatur. caſtroꝝ vel ciuitati qꝗ erigunt rumo

—

—

res ⁊ pulſãt campanas ⁊ fingũt ſe velle cape malefactoꝛes
⁊ nõ poſſe ꝙ eis h̊ nõ pꝛoſit. SðMUDD
Habes hic ꝙ non conqueri eſt

Gi dominus. remittere.
. Sñs ꝑcuſſus põt purgare innocẽti
(H„ Juus. am ſeruoꝝ ſuoꝝ.h. d. ¶ Querit gl.

notabilr an dñs poſſit abſoluere occiſoꝛes? Rñ.
ꝙ nõ.illi enim deliqrũt in faciẽdo ſerui in omittẽdo vide
glo.iſtã ⁊ no. C Cõtra glo.ſacit.C. de trãſac.l.trãſigere
So.de crimine capitali licet trãſigere in pᷣiudiciũ trãſigẽ/
tis vt ſuꝑ illo ꝓceſſunõ ꝓcedat᷑ ⁊ vt reus nõ hẽat vt cõſeſ
ſus de crimine:vt.l.ij. C. de bon.eoꝝ.⁊.l.in oĩb de pᷣuari.
ita loqtur.l.trãſigẽ.nõ in pᷣiudiciũ alioꝝ qn pñt accuſare.
Ita loqꝗt᷑ hic gl.dixi plene ĩ.l.ſi marit. S.ſi negauerit.j.de
adul. Itẽ aduerte qꝛ Di.videt᷑ velle ꝙ ꝑ hãc glo.determi
nent᷑ oẽs leges q̃ dicũt ꝙ de maleſicio nõ licet trãſigere.ſ.
li fuerit cõmiſſũ in ſaciẽdo ſecꝰ ſi in omittẽdo vt h. Di.ideʒ
dicit in. l. jS.vſq; adeo.j.de iniur. Idẽ Li.in.l.trãſigere ĩ
penul.qõne.Sʒ durũ videt᷑ ꝙ illud qð h̊ ita ſingnlariter ẽ
ſtatutũ trahat᷑ ad ↄſequẽtias in oĩ caſu Sↄ.l.ius ſingulare.⁊
l.qð nõ rõne.s.de legi.h̊ eniĩ ſui ita acrit᷑ punireni ſi dñũm
ſuũ nõ iuuãt:merito de facili fit eis remiſſio ⁊ ̊ inuit tex.
dũ dicit pietas ꝓ fuis q̃ rõ als ceſſat. Pone eniʒ ꝙ aliqs
deſiſtẽdo ĩcidit in turpillianũ vel nõ ꝓſequẽdo ĩcidit in.l.
ij. C. vt infra certũ tp̃s cri.qõ.termi.vel in.l.qꝗ crimẽ.C.qui
accu.nõ pñt.poterit ne illud remitti qð delinqtur in non
faciẽdo: Nõ credo.obſtat enim regula.l.trãſigere.⁊.l.iu
riſgẽti.S.ſi paciſcar.S.de pactis. B lran
— —— Di.dicit nõbile arg.
— 98 in Graul. vaſallo acrit᷑ vulnefa⸗
= to ꝗ dñm in bello dimiſit ꝙ nullaten teneat.Ad
idẽ.j. de ope. lib. l. libert g. ⁊. l. .F. tuliſſe. ð. e. Sʒ qꝗd ſi

De ſenatuſcõſul. ſyll.

dñs erat oĩno pᷣitur q;tũcũq; vaſallus opẽ ferret: Vr ex
cuſari ar.l.ſi ali.S.ẽ aũt ⁊ alia ibi ꝑituris.j.q vi aut claʒ.
ſacit qð nõ.in.l.j.in fi.de uurecntbltn R
Aſſertio ĩterfecti nõ ꝓbat ni
¶ Sigs moꝛiens. ſi pbetalt moꝛe ilaia b.d.
OGl. op.j.de bo.lib.l.ꝗ cũ maioꝛ.S.ſi.⁊.l.paulus..j.⁊ de
cu.fu.l.ſi furioſo.S.j. So.Si.dicit h̊ ꝙ ꝓpt᷑ vba defũcti pe
na nõ ĩponit᷑ vt h:qʒ hẽs vel ſiliꝰ ſi accuſata a pᷣfũpta calũ/
nia excuſat᷑ vt in ↄio.¶ Itẽ facit ad qõneʒ aliqs aſſeſſoꝛ
veniẽs ad moꝛtẽ dixit ſe tuliſſe vnã ſniam ꝑ pecuniã. NRel
aliqs dixit ſe tuliſſe falſũ teſtimoniũ an credat:Et facit ꝙ
tale dictũ nõ pᷣiudicet alijs.ad idẽ.l.j.S.ſiqs filium de car.
edic.⁊.l.ſeia.ĩ pᷣn.ð.ad velle.tex.v in.c.ſicut ex de teſti.
Di.allegat hũc.S.ꝙ vaſallus non

(Si maritus. tenet᷑ adiuuare dñm iniuſte pᷣliãtẽ

de quo hẽs in.c.dño guerrã.x.col.in titulo h ĩcipiũt ↄſue

—

tudines ⁊c. Ego ĩiduco ad.q.ville ⁊ caſtra comitat᷑ tenent

cape malefactoꝛẽ aliꝗs occidit malefactoꝛẽ q põt impune
offẽdi.Certe nõ tenet᷑ villa ſi nõ cepit caſus ẽ B. Sices
tu hoc ẽ ʒ illud qð determinas in.l.ſi.S.dii.j.de publica.
p quẽ.S.dico ꝙ ſindcius dʒ denũciare de occiſione exban
niti lʒ potuit ipune occidi. Sʒ rñũdeo denũciatio ſit ad co
gnitionẽ:vñ dʒ denũciari.nõ eniʒ ſindicꝰẽ iudex:ſʒ iudex
dʒ cognoſcẽ.ad idẽ.l.de pupillo.S.meminiſſe.v.totiens.j.

de op.no.nũ.ſʒ caꝑe fit ad executionẽ:vñ ſi liquebit execu

tionẽ nõ debẽ ſieri de tali maleſicio villa nõ tenet᷑ vt h.
Licet ſeruo vni dominis gratiſi/
Si cum OES. care. b. d.
Ar. ꝓ caſtris comitat vt nõ pu/

¶ Subnenitur iant᷑ ſi de nocte nõ exiuerunt ad

—

capiẽdũ cõmittẽtes maleſiciũ ex caſtrũ cũ eẽt clauſum ca/
ſtrũ ⁊ claues nõ tenebant᷑ ꝑeos:als ſetus.
(Surdu Ar.ꝙ ſi duo dñi hẽbũt domos vicinas:
urdus. ⁊ itroitũ bñt p diuerſas ſtratas ꝙ nõ di
cantur vicini.eſt enim aliud impedimẽtum qᷓ; impedimen
tum longinquitatis.
(Si Qui defẽdit vnũ ex ſeruis malefa
S51 quiſquã. ctoꝛibꝰvi eẽ noxi criminis.hoc.d
¶ Dꝛ h in tex.ꝙ qꝗ pᷣſtat auxiliũ maleſactoꝛi poſt maleſi/
ciũ cõmiſſũ ad euadẽdũ vꝛ dare auxiliũ ad maleſiciũ com/
mittẽdũ:⁊ hox vẽ tenẽ ille Alberi de gãdino ĩ libello ſuo
ſʒ h nõ dẽ h:ſʒz dẽ ꝙ g celauit punit᷑ ex h̊ crimine qð eũ cela
nit ac ſi reeẽt ꝙ nõ pumiat᷑ tanq; auxiliatoꝛ ⁊ ẽ ſpãle h:als
ipe pᷣſtãs opẽ poſt maleſiciũ cõmiſſũ punit mitẽ vt.l.rapto
res.C. de rapij.vir.dixi in.l.in ſurre one j. de furtz. ich
= ſtü. F. ꝓpſequere vt in gl. ibi
(Si ecx ſtipulatu. . n cttad⸗ ſcta? ad
capiẽdũ cõmittẽtes maleſiciũ extra caſtrũ cum eſſet lex ꝙ
qcũq; denũciauerit homicidã habeat certã qtitatẽ vtruʒ
iſtud pᷣmiũ debet ↄſeꝗ particeps eiuſdẽ maleſicij ſi aliũ de
nũciauerit cũ quo maleficiũ cõmittit ↄiũctim: Nic videtur
caſus ꝙ ſic ⁊ pᷣmiũ ↄſequat᷑ ⁊ penã euitet. Itẽ ↄtrarium eſt
tex.in.l.iiij.circa fi.S.de ↄdi.ob tur.cau. Ab hũc. S.rñ.q
G fuus nõ erat particeps eiuſdẽ criminis ĩmo minus deli
querat.ſ.in nõ pᷣſtãdo auxiliũ dño: qð delictũ facilius re/
mittil: vt. S.l. nr Fimpuhte. 3
65 videi vindicaſſe ꝗ nõ vltro vindica/
MWMtrum. ans vlno ein gica⸗

uit.⁊ ſauoꝛẽ publice vtilitatis gnãlis locu

—

tio nõ recipit reſtrictionẽ de habilitate pſone.h.d. Pꝛin

cipiũ huſ.S.facit ad multa.ſtatutũ ẽ h̊ ꝙ qꝗ cepit exbãnitũ
hẽat certũ pᷣmiũ.aliud ſtatutũ ẽ ꝙ homies coitatis debe/
ant ſe trabẽ ad rumoꝛẽ ⁊ cape maleſactoꝛes ⁊ exbãnitos.
ↄtigit ꝙ qdã iuit ad capiẽdũ cũ exbannit effugẽt eleuauit
rumoꝛẽ:alij ruſtici hic ̊ audiẽtes traxerũt ⁊ cepũt exbãni
tũ an debeãt hẽe p̃miũ: Hic ẽ caſus ꝙ nõ:qꝛ nõ vltro tra
xerũt ſe:ſʒ ĩcitati:⁊ ſic capiẽs ꝑ hũc. S.ĩcitatnõ hẽbit:qꝛ nõ
cepit vltro.Et aduerte diligẽter ꝙ iſtud qd requmri alro
excludit

lier
g

tn
b.d.
1der
pe
gli,
ſo⸗
Eel
t
r.
t.
non
liͤt⸗
le
nen
bune
lces
lca.
ban
dco
ſer
1ef.
Lecu

ltii/

Pn/
tad

c/
gs:
di
en

De ſenatuſcõſul.ſyl.

excludit eũ qui incitat eſt ĩcitatiõe facti ⁊ quaſi q̃dã coar

tatiõe cauſatiua:vt.S.dixi ⁊ patʒ ĩ tex. Itẽ eadẽ rõne ex/

cludit illũ qui coact eſt coartatione iuris.⁊ ꝑ hoc dico ꝙ
pꝛemiũ qð debet᷑ capiẽtib exbãnitos nõ debet᷑ officialibꝰ
vel familie poteſtaꝶᷣ capiẽtibꝰ.non enĩ vltro faciũt:ſjʒ ex ne
ceſſitate eoꝛũ officij: qð ẽ purgare ꝓuiĩciã malis boĩbꝰ: vt
l. cõgruit.de offi.pᷣſi.g nõ vltro: ⁊ ſic nõ habebit pꝛemiuzʒ
vt h̊. Pꝛetea ꝗ graꝶj facẽ tenei ſi pꝛemiũ accepit turpit᷑ fa
cit:vt.l.j.de odi.ob tur.cauſã.Itẽ qð dixit vltro excludit
eos ꝗ caſu foꝛtuito capiũt exbãnitos:iõ qui capit exbãni
tũ ignoꝛãs eũ exbãnitũ ſʒ repertũ in delicto leui nõ debei
ei pꝛemiũ cõceſſuʒ capiẽtib exbãnitos qꝛ nõ vltro:ſʒ caſu
foꝛtuito fecit vt h. ꝓ hoc rõ qꝛ cõditio ptãtiua dʒ ipleri a
ſciẽte nõ foꝛtuite:vt.l.ij.de ↄdi.⁊ demõ.ſjʒ eſt cõditio po
teſtatiua ſi ceperit hᷣ eſt ſi ſpõte ceperit. ⁊ ſic videt᷑ tex.in.l.
ſiqs in aliena.S.qð ſi ſeruꝰ.j.de acꝗ.re.do. ¶ Aenio ad
2 rñſũ h ẽ ſtatutũ ꝙ foꝛẽſis nõ põt hic emere poſſeſſiões
deĩde ſcã ẽ refſoꝛmatio ꝙ ꝗ dederit tale caſtrũ debeat hẽe
tale podere a cõi:qrit᷑ an foꝛenſis debeat hꝛe: Et videt᷑ ꝙ
nõ:qꝛ ſtatutũ debʒ ĩtelligi de habili ad habẽdũ:vt.l.gra/
dati. S.⁊ ſi lege.de mu.⁊ hono.C In ↄꝛiũ eſt caſus h.cuʒ
enĩ h̊ vtilitatẽ publicam reſpiciat non recipit reſtrictionẽ
de habilitate ꝑſone.⁊ ad h̊ ĩducit ĩ ſiſi ꝑ Guil.i.l.ſi filiuſia.
ð.ſi cer.pe.dixii.l.oẽs populi.in mã ĩterpᷣtatiõis reſtricti
ue. ¶C Venio ad yv.de his. iſte v.ĩtelligit de his qui manu
miſſi ſũt ſub odi.vel ꝗ affugerũt:vt.s.e.l.j.S.ſerui appel.et
F. ͦ in eo.⁊ qð ibi dixi ĩ ꝓxio.S.de his ꝗ ⁊c.declara ⁊c.vt
dixi.ð.l.ꝓxi.⁊.l.j.S.ſj i eo..e.nõ tñ ĩtelligas h̊ ꝙ ſola fu/
ga ſit ſufficiẽs pꝛobatio malefcit Kcl⸗ .
ANe1 T Pic iuriſcõſult intrat aliaʒ
Quod ad cau ſd:min. Sup:a expeditus eſt

de. q.⁊ vĩdicta ſeruoꝝ qui dñm nõ iuuarũt ⁊ de pᷣmio eoꝝ
qui maleſactoꝛes indicauerũt:hic ponit vnũ edictũ in qᷓ ꝓ
bibent teſtamẽta aperiri recitari vel deſcribi vel hẽditatẽ
adiri ſub certa pena añ.q.ad hibitã de moꝛte deſũcti: ⁊
faciẽtib penã ĩponit.C Nõ ꝓhiberi pᷣncipalit᷑ tria ⁊ per
ↄſeq̃ns q̃rtũ. ſ.aditionẽ hẽditat. C Qũo qẽ pena pfaciẽ
tis: Dic vt ĩ glo.⁊ aduerte ꝙ h̊ tʒ opi.Hu.ſj i.l.ĩ cogniti/
oneꝗeo.ſe nõ ſirmat.⁊ ibi dicã. Quũo ſi aperuit vt ſci/
ret an hẽs eſſet: Glo.dicit ꝙ nõ videt᷑ dolo malo facẽ.ad
uerte ergo ꝙ loqtur ĩ neſciẽte ſe heredẽ: ea ſcia ĩtelligo q̃
ſufficit ĩ aditiõe hẽditaſ:vt dixii.l.is põt.s.de acq.here.ſi
eniĩ ſcit ⁊ aperit pᷣſumit ꝙ dolo faciat:vt.l.ꝓpter veneni.
neptis.j.e.ſi ignoꝛat nõ videt dolus: ſʒ cupit ſcire vtrũ ad
eũ vindicta pertineat vel nõ. C Oppo.de.l.j.S.occiſoꝝ.
õ.eo.dic vt in glo.ſcilʒ hͥ Fm illam.

Merire. Sigs ignoꝛans.

₰

c.iuris ignoꝛãtia.de reg.iurl.li.vj.
Slqus tab. Facit accepe ſacit Kitution? ꝓ
qcunq; litteras alteri aperit ſit excõicat.mõ quidã tra/
xit illã chartã q̃ clauſit litterã nõ tñ aperuit litterã nec le
git an ſit excõicatus: Et videt᷑ ꝙ nõ ꝑ hunc ..
Si alin g Nõ ꝙ qñ.l.reqrit plura ſcã ad penã im
t nY , ponẽdã nõ reqrit cõcurſus oĩum: ſʒy ſuffi
cit alteꝝ eẽ factũ.ſimile ĩ.l..j.ad.l.põp.de parricl.ᷣet.l.j.S.
de his qui ) iniz kame hic melius declaratur.
n = TLTene ibi heres. ¶ No. rõnẽ edi/
¶ Mon tantũ. cti poſiti.ð..ꝙ ad cauſã.¶ No.lʒ

ibi nõ ſit ꝓhibita expꝛeſſe Percdital aditio:tñ ꝓhibita in
I2 telligit vt h̊ ⁊ ibi no.in glo.
(El leganter. S. hereditas metu pene hui edicti
adeatur ſi interĩ heres decedat tranſmittit: ſecPſi ꝓpt ali/
ud ĩpediret᷑ adire.h.d.cũ v.ſe. C No.caſũ ĩ qͥ hereditas

nõ adita trãſmittii.de quo in.l.vẽtre.S.de acq.hẽ. ¶ Sʒ
circa h̊ qᷓro quomõ poterit ꝓbari ꝙ metu ſenatuſcõſulti

Q ¶Nota ꝙ hiuris ignoꝛãtia excuſat.vide Di.i

nõ adiuit: Rñ.ſtatĩ cũ ſciuit deſũctũ moꝛtuũ:necẽ aliud ĩ/
pedimẽtũ:tñ pᷣumo ꝙ nõ adiuit metu ſenatuſcõſulti: vt.l.
ꝓpter veneni.in pᷣn.⁊.S.j.j.eo. ¶ Scðo no. ꝙ ſuccurrit
ei qui ĩpedit eſt quid ĩplere.de qͥ in.l.in teſtõ.de pↄdi.⁊ de.
¶LTertio no.ꝙ qñ ↄcurrũt due cauſe quaꝝ vna ꝓdeſt ⁊
alia nocet ĩſpicimid qð nocet:vt.l.ſiqs poſthumos.in ſi.
ð.de libe.⁊ poſthu. C Ad h̊ op.de.l.iij.S.ſiquis palaʒ.j.

de iure ſiſ. Gl.nõ ſo. dic qñq; cauſa q̃ ꝓdeſt ẽ potẽtioꝛ ita

ꝙ offuſcat ⁊ perimit illã q nocet:⁊ tũc ĩſpicim qð ꝓdeſt:vt
in.l. ꝛia.ibi enĩ ꝗs reliꝗt clã ⁊ palã et eoipſo ꝙ relinquii

palã tollit᷑ clandeſtina: iõ illa ĩſpicũ.h̊ vero cauſa q̃ nocet

ẽ potẽtioꝛ.nã põt dici ꝙ ꝓpter metũ edicti omilit aditio/
nẽ qui ſi adire vellet nõ poſſet alio ĩpedimẽto ſubſiſtẽte ſic
tangit᷑ in glo.i.l.ſi vir.j.ꝓ donato.⁊ ibi plene dixi.de hoc
tangit ꝑ Di.in.c.poſſeſſoꝛ.de re.iu.li.vj. ¶ Scðo op.gl.
de.l. emacipatũ.S.ſi.de ſena. So.ibi erãt due cauſe quaꝝ
nulla nocet:ſjʒ vna ꝓdeſt alia nõ:ideo iſpicit id qð ꝓdeſt.
Pena que imponitur ex/

—

( ceſſario ſe immiſcenti.
Mon alios. osPabinner
no. ꝓ opi. Hu. ad id qð dicã in.l.ĩ cognitiõe.j.e. c᷑c.
Mbi q . 8. aacnl⸗ dlam non habet locuʒ boe
R Z T ſi certu g.1 Op. C. de accu.l.fi. ſo⸗

B eſt pꝛicipalis crimioſus
guaſi dicat pᷣncipalis põt toꝛqri vt indicet occiſo
res vel acceſſoꝛes.i.mãdatoꝛes auxiliatoꝛes ⁊ ſi ſec de ali
is participibus vel coeq̃libꝰ.vel veri ibi ponit᷑ regula h ẽ
M◻MWU (qaſus ſpalis: vt ibi no.
Si unus. Serui pñt toꝛq̃ri ꝓ dño ⁊ parẽte et ſic ꝓ
moꝛtuo.h.d.qdð dicit.s.e.l.j SF. Iteʒ illud.ꝙ liquere debet
dñm eſſe occiſũ vt poſſint toꝛq̃ri ſerui ſubaudi vel nõ com
parere dñm liq̃re debet. ¶ No.ar.ꝙ qñ aliqs nõ reperi
tur pᷣſumit moꝛtuus ita ꝙ nõ põt ꝑueniri ad toꝛturã.non
dico ꝙ h̊ ſit plena ꝓbatio.de ꝓbatiõe moꝛ᷑ habuiſtis i.l.
ij F.ſi dubite:.j.quẽadmo.teſta.aperi.

hatus. S filius. ſis extraneis

ufertur hẽditas: ex eiſdẽ cauſis caſtrẽle peculiũ

. — . A conſiſcatur.hoc dicit.
C . W m fiſco.aa fiſcuʒ trãſeüũt bona cum

nere legatox. b. d. No. ꝙ dicit caduca:et ſic
innuit hẽditatẽ nõ eſſe aditã: quod dicã in.l.ſi ſequẽs gra
— us.in pᷣn. eo.

BN exberedatus.

No.ex bᷣn. ꝙ ex ſu
ℳI. turo euentu decla
rat᷑ vtrũ ſerui deliq̃rũt vłnõ. ¶ Lõtra h̊ vĩ ꝙ voluntas ⁊
ꝓpoſitũ ſaciãt maleſiciuʒ nõ ſutur euẽtus penit exne:vt
l.iubem.in ſi. C. de teſ.⁊.l.ſi vnꝰ.ĩ pᷣn.j.de iniur. So.here
ditas iacẽs repñtat ꝑſonã deſũcti: vt.l.moꝛtuo. de ſideic.
&Dſerui hẽditarij nõ videbant᷑ eẽ deſũcti.ve deliqrũt:q; ſi
liũ defücti nõ iunauerũt: vt.l.j.S.dñi.s.e.vñ ſutur euẽtus
nõ facit delictũ qð nõ eſt:qꝛ ve erat:ſʒ bñ põt ſacẽ vt ꝗs cõ
ſequat ĩpunitatẽ tal delicti:qꝛ ſingi᷑ nõ ſuiſſe.ꝑ hoc appa/
ret ĩtellectſe.v.ſi vo irritũ.ve eni ſerui erãt ſilij eo mõ qᷣ ſer
ui pꝛis dicunt ſilij:vt.d.S.dñi.qdð ſufficit ad h̊ ſenatuſcõſul.
nõ eni poſſet ſacẽ ꝙ bodie ſingerei retro ſuiſſe ſili vbi ſil
nõ eſt ⁊ ſic deſicit extremũ a quo:vt.l.huic ſcripture.S.ad
—,è —L‚ꝓaquil.nõ habetis hic all⸗
.* 2 „. VDic vt dixi in. l. . S. in
T Dem qrit ZC. eo. ð. eo. e d

—

— 1 cogunitione. toti iſti mãe. ¶ Ad
euidẽtiaʒ debeꝶ ſcire ꝙ hẽditate adita añ vindicatã moꝛtẽ
deluncti nec habeĩ ꝙ de ſamilia accuſant᷑ occiſoꝛes ⁊ ſnia

Eceſſario S. traneo adeũti imponit ne⸗

Ex quib cau/

Lex ponit pꝛacticaʒ

De ſenatuſcõ. ſyl.

lata Z occiſoꝛes bʒ effectũ:qꝛ hereditas ↄſiſcat. Boc pᷣmiſ
ſo veniam ad caſũ. Accuſatio fcã ðᷣ occiſoꝛes bʒ effectũ cõ
ſiſcatiõis bonoꝝ ↄ hẽdes exneos ifra ꝗqnquẽniũ.õ eos qui
de moꝛte deſũcti poſſẽt de participio teneri ſemꝑ.h.d.Fʒ
glo. C Op.qꝙ ꝓpter ſolã aꝑturã nõ publicabũtur bona

vt. l. neceſſarios.S. nõ alias.s.e. So.Hu.h̊ addebat aper

ti teſti ⁊ hẽdita᷑ adite.Jo.⁊ Aʒo ĩtelligebãt ſimplr.glo.hᷣ
nõ ſirmat ſ in.l.ſi ea.C.e.ti.tʒ opi.HNu.ideʒ tʒ ĩ.l.iij.F.qð
ad cauſã.S.e.qð ẽ verũ:qꝛ caſus ẽ ĩ.d.S.nõ alias.¶ Op.
ꝙ iſta accuſatio nõ ſiniat qnquẽnio:ſʒ.xx.ãnis.C. de falſ.
l.qᷓrelã. Timoꝛe hui ↄꝛij ſũt h due lec.pᷣma ꝙ h̊ hẽdes ac/
cuſãtur directo de eo ꝙ aperuerũt tab. ⁊ hẽditatẽ adiue/
rũt ⁊ fert ſnĩa cõſiſcatiõis bonoꝝ q̃ accuſatio ſinii qnquẽ/
nio:vł ꝓpinqͥs durat ſemꝑ vt h. C Examinem iſtã lec.
Ex hac lec.habes ꝙ ad ↄſiſcationẽ bonoꝝ deuenũ ꝑ ac/
cuſationẽ factã de hẽde. ⁊ h̊ erit pꝛactica hui.l.ſᷣm iſtos.
ꝙ bñ dicãt ꝓbai.S.e.l.neceſſarios.S.j.ibi dĩ ꝙ bona pu/
blicant: ⁊ ſic nõ ſũt publicata ipſo iure niſi ſnĩa ꝓſeq̃tur ꝑ
h.l.pe.j.e.vbi dicii ꝙ de h̊ accuſani.¶ In Zꝛiũ ſaẽ ſi eſſet
accuſatio ageret᷑ cauſa coꝛã pᷣſide nõ coꝛã ꝓcuratoꝛe ceſa
ris:vt.l.j.C.vbi cauſa ſiſca.ſʒ iſta cauſa agii coꝛã ꝓcurato
re ceſaris:& nõ ẽ accuſatio ſʒ ẽ q̃ſtio bonoꝝ ſimplr: ⁊ iſta ẽ
va. ꝓbaĩ ꝑ.l.ſi gaius ſeius.j.e. Si vo eẽt accuſatio vᷣa
ĩ penã ſieret publicatio ⁊ moꝛte extiguereĩ crimẽ:qð ẽ fal
ſuʒ:vt ibi ↄ hẽdes:g agit peti.hẽdita:vt.l.j.C. de his qui.
vt idig.⁊ ibino.qð ĩtellige vt dicã. Nõ ob.S.nõ alias.q
itelligo publicabunt.ſ.p.l.ſecuta ſnĩa ↄ homicidas vł nõ
ſecuta:vt.j.dicã. Nõ ob.l.pe.j.e.qꝛ ĩtelligo accuſare ĩpꝛo
pꝛie.ſ.agẽ.ſile ĩ.l.ꝗ accuſare.C. de edẽ. Ideo gl.legit alio
mõ ꝓut vobis poſui ĩ ſũmario:⁊ iõ exponit glo.ĩ cogniti/
one.i.accuſatiõe ↄ homicidas. Iſta lec.et expoſitio nõ vẽ
ↄgruere lr̃e q̃ dicitĩ cognitiõe aperti teſti:ſʒ homicide nõ
accuſant᷑ de apto teſtõ:ſʒ de homicidio.ſuſtinẽdo glo.po
tes dicere vt glo.ĩ cognitiõe.i.delatiõe q̃ ſſco ſit de bonis
homicide iã puniti:ſj hec etiã non vẽ vera:qꝛ delatio põt
ſieri in qᷓdriẽnio homicidis punit a die delatiõis fcẽ a ſi/
ſco:vel iſra.xxx.an.vt.l.ĩtraq̃tuoꝛ.⁊.l.in oĩb.j.de diuer.
⁊ tẽpo.pᷣſcri. ⁊.S.ti.ꝓxi.l.qꝛ aũt.S.nõ ſimplr. expone & in
cognitiõe h eſt i accuſatiõe ↄð homicidas ꝑ quã ꝑuenit᷑ ad
cognitionẽ apꝑti teſti ex ſenatuſcõſulto:⁊ ſic ſuſtinem lec.
glo.q̃ cõiter tenet.ſed h lec.nõ videt ↄgruẽ l̃e: nã põt eſſe
ꝙ occiſoꝛes nõ reperirẽtur ⁊ tñ nõ debuerũt tab.aperiri
⁊ hẽditas adiri ãteq; haberet᷑ q̃ſtio de fami. vt.l.iij.S.qð
ad cauſã.S.e.lec.glo.ꝓcedit qũ ↄ heredẽ ageret᷑ qꝛ neceʒ
defũcti nõ vindicauit:ſj h agi᷑ ꝙ tab.aperuit ⁊ hẽditateʒ
adiuit añ ſũptã vindictã.ꝗ caſus nõ ẽ h.⁊ ita ſentit glo.in
l. gaius ſeius.j.e.lec.tñ q̃ ponit᷑ ꝑ glo.cõiter appꝛobata
ẽ:⁊ iõ eã teneamꝰ. ¶ Et ꝓ eius declaratiõe ẽ videndũ qñ
tractat de auferẽdis bonis hẽdi ꝓpt᷑ inultã moꝛtẽ deſun
cti ⁊ tũc hec erit pꝛactica: qꝛ ᷣmo debẽt accuſari occiſoꝛes
ſi viuũt ⁊ ſnĩa lata õ eos infra qnquẽniũ habet effectũ cõ/
ſiſcãdoꝝ bonoꝝ ʒ heredes.vel ſi hẽdes eſſent ꝓpinꝗ ꝑpe
tuo:vt h̊ ſʒ glo.⁊.l.j.C.vbi cauſe ſiſca.ſʒ ↄ hẽdes agit ho/
micidis ↄdẽnaꝶꝑ peti.hẽditat: et ſic ẽ cauſa ciuilis:vt.l.j.
C.de his ꝗ.vt indig.⁊ tũc hẽdes dicent᷑ eẽ negligẽtes quã/
do trãſiuit tãtũ tp̃s ꝙ cõmode potuerũt accuſare ⁊ nõ ac
cuſauerũt:vt no.in.l.j.C. de his ꝗ.vt ĩdig.qð no.ppt᷑ deli
cta q cõmittunt᷑ in omittẽdo ꝙ tũc dicat᷑ eẽ ꝑfecta qñ trã/
ſiuit tantũ ipᷣs ꝙ potuit ipleri ⁊ nõ eſt ipletũ nec expectaĩ
ꝙ trãſeat tpᷣs qͥᷣ deſinat poſſe ſieri:ſicut ĩ Zctibꝰ:vt.l.ita ſti
pulatꝰ.j.de vbo.ob.ſed ẽ ſicut ĩ vltimis voluntatibꝰ:vt ibi
patʒ. OQñq; tractat᷑ de auſerẽdis bonis heredi ꝓpt᷑ aper
tũ teſim̃ ſeu aditã hereditatẽ añ q̃ſtionẽ habitaʒ de fami/
lia ⁊ ſumũ ſuppliciũ: ⁊ tẽ ſi occiſoꝛ ẽ certerit idẽ ꝓceſſus
q dicteſt.S.ſ.q;ꝛ pᷣmo accuſabũ occiſoꝛ ⁊ ſnĩa habebit effe
ctũ cõſiſcãdoꝝ bonoꝝ ⁊c̃.vt h ⁊.l.ſi cert.S.eo. Si vo occi
ſoꝛ erit icertꝰ: tüec directo ageret᷑ ↄ heredẽ ꝑ petitionẽ he/

reditatis ꝓpter negligẽtiã ſuà coꝛà ꝓcura.ceſarl: vt.d.l.
ſi ea. C.e.ſiẽ ageret ſi occiſoꝛes eſſẽt moꝛtui ita ꝙ nõ poſſẽt
ↄdẽnari:vt.l.j.C.vbi ca.fi.facit j.de car.edic.l.ij. Nec ob.
l.ſi iõ. C. eo.vbi hẽs nõ punit ſi malefcõꝛes nõ poſſẽt ĩueni
ri:qꝛ verũ ẽ ꝙ nõ punit᷑ ꝓpter inultã moꝛtẽ defũcti: ſʒ bñ
punii ꝓpter tabu.aꝑtas ⁊ ꝓpter hereditatẽ aditã feſtinã
ter. C Oppo.ꝙ hẽs nõ puniaĩ in amiſſiõe hẽditat:ſed in
cẽtũ aureis:vt.l.j.S.ſi.j.eo.So.ibi aperuit tm̃ nõ aũt adi
uit hereditatẽ.⁊ aduerte:qꝛ illa actio q̃ dat᷑ ad centũ aure
os eſt popularis:vt.d.l.jĩ ſi.ideo nõ ẽ neceſſe ꝙ expectei
qnquẽniũ:ĩmo ſinit᷑ ãno:vt.l.ſi.ĩ.de populari ac. ita ĩtelli

git Di.glo.q̃ ẽ hic ĩ pᷣn.q̃ dicit aci.in cẽtuʒ aureis nõ ſiniri

qnquẽnio. ¶ Altio vides h̊ ꝙ ſnia lata ↄ occiſoꝛes habʒ

effectũ ↄfiſcãdoꝝ bonoꝝ hẽdes.qð induco ad.q.de ſta G/

tuto hui ciuitat quo cauet᷑ ꝙ pat᷑ teneaĩ ſoluẽ cõdẽnatio/⸗
nẽ ꝓ filio vſq; ad legitimã: an ſufficiat filiũ cõdẽnatũ eſſe.
quã q̃ſtionẽ diſputaui ⁊ poſui eã in.l.ſil.in pᷣn.j.de vᷣbo.
obli. vbi tãgit Pi.⁊ ẽ ĩ ᷣma op.quã ſeci ĩ.l.in cognitione.
vbi dixi ꝙ gl. tʒ opi. Hu.in.l.ſi ea cc.⁊ adde et.j.ad treb.
l.marcellus.S.ſi.ſed ſlle.S.multũ facit ꝓ opi cõtraria.ſed
reſpõde vt ibi ꝑ Wo habet hic alia.
.. „— mpubes q non iuuat dñm
Ecip lũtu .no unel ſen tuſcõſulto niſi ĩ
eo tria cõcurrãt q̃ expᷣmit h.l.h.d.¶ No.caſum ĩ qͥᷣ ĩpu/
beres nõ excuſani a delicto cõmiſſo in nõ ſaciẽdo.⁊ eadẽ
rõne videtur vbicunq; dolus ĩpuberis euidẽtiſſune argu
rretur ſicut fiebat hic.

J ſequens. idigni ⁊ pᷣfert ſubſtitu-

—

to etiã neceſſario ⁊ nocet vĩdicãti.h.d. Glo. foꝛmat h̊

no.q.hec.l.ſine dubio ꝓcedit ſi iſtitut pᷣmo gradu adiuit

qꝛ per aditionẽ exticta eſt ſſtitutio:vt.l.poſt aditã.de im

pu.⁊ ali.ſubſti. ¶ Sʒ ſi inſtitut᷑ nõ adiuit ꝗd iurl? Dicunt
qdã nõ eſſe idẽ iʒ ſubſtitutũ pᷣferri fiſco. Jo.dicit idẽ.opi.
Jo. eſt va.vide tex.in.l.in ſeruitute.S.ei qui.de bo.li.et.l.
cũ ſiſco.S.eo.in eo ꝙ ibi diẽ caduca.nã nõ eẽt caduca ſi eſ
ſet adita hẽditas.hoc vĩ ſentire glo.i.l.eã quã.C. de ſidei
cõ.vbi diẽ ꝙ hẽditate nõ adita bona auferunt᷑ ab idigno:
⁊ vadũt ad ſiſcũ cũ onẽ ſuo.et h̊ no.ꝑ glo.i.l.recuſare.S.ſi
ſiſco.ad trebel.⁊ ſi dicis q̃re nõ pᷣfert ſubſtitutus qui venit
ex volũtate defũcti ſi hᷣmus hẽs nõ eſt? Rñdeo poſtq; pꝛi
mus fuit negligẽs ẽ pᷣumptio ꝙ ĩ fraudẽ ſiſci nõ adeat:iõ
ſiſc'occupat ac ſi adita eẽt.⁊ ex h̊ puto ꝙ huic ſbſtituto ſit
dare mediũ ꝙ anteqᷓ; trãſeat tpᷣs negligẽtie pᷣmi hẽdis fa/
ciat ſibi ſtatui terminũ ad hẽditatẽ adeũdã vlrepndigd
tũc ipo iure repudiãte añ negligẽtiã trãſiret ad ſubſtitutũ
ꝓbat ĩ.l.ſi anteqᷓ;.j.eo.⁊ ibi dicã. Glo.foꝛmat duo ↄꝛia qͥ
rũ rõnẽ vidẽ eſt difficile.⁊ dic ĩ pᷣmo pᷣuaĩ qꝛ non adiuit hẽ
ditatẽ deſfũcti.in ſedo qꝛ nõ petijt tutoꝛẽ:h̊ vo poſt moꝛteʒ
deſũcti nõ vendicauit.ſʒ pulchꝛa ẽ ſo. Rog.q; vbiq; indi/
gnũ.⁊ iõ apponit᷑ varietas caſus. Iſta ſo.bñ demonſtrat:
nõ tñ varietatis rõnẽ aſſignat. Querit Di.ſi frat᷑ occi-
dit fratrẽ ſuũ:an bona deueniãt ad ſiſcũ:an ad filios occi
denij ⁊ Di.ponit meliillã.q.in.l.cũ rõ.in fi.j.de bo.dã.
⁊ ibi ẽ caſus.videbij aliquãtulũ ĩ.l.j.⁊ĩ.l.ij.S.ſi fris.j.ti.j.
Ab indigno aufert hereditas

(Cum ex parte. ꝛlegatuʒ ⁊ qeqd quocũq; iure

de bo.teſtãtis moꝛi cauſa caperet.h.ð.eadẽ rõne dico ꝙ
ei ꝗ nõ vĩidicaret moꝛtẽ occiſe vxoꝛis auferi illa poꝛtio do
tis quã lucrari dʒ ex foꝛma ſtatutoxꝝ:vt.l.ea quidẽ. de his
ꝗ. vt ĩdig.ibi dũ dicit glo.S.ſiꝗs aũt nõ ĩ plłes. So.ibi eſt ĩ
culpa:hᷣ ĩ dolo:vt.l.ꝓpt᷑ veneni.S.nept.j.e.vel iſtud deli/
ctũ ẽ maius illo. vel alit᷑ ibi delictũ cõmittit᷑ ſolũ ↄ teſtm̃: et
iõ ꝑdii ſolũ ꝗqcqꝗd ex teſtõ capit nõ aliũde:h delictũ cõmit
i circa viĩdicãdã moꝛtẽ iõ ꝑdit ꝗcqd cauſa moꝛt capit᷑.
Etiã ſeruus cõis pꝛo pᷣmio liber

Omino. ai cõſegtur. h. d.

Kius.

Fiſcus ſuccedit ĩ locũ here

nit

t

e=N ⏑ =

De ſenatułolul.iyl.

. ½¾ic diciè pꝛius ? ſic ĩnuit ꝙ perueni
p) NRins. atur ad toꝛturã nõ p̃cedẽtib indici⸗
is. ¶ Op. de.l. . in pn. j. de qſtionib. Glo. diẽ Hᷣ

ſpaãle Ʒ no.S. e.l.j.S.itẽ illud.⁊.j.de q̃ſtiõib.l.j. Di.ibi ap

pꝛobat hãc glo.ꝙ h̊ ſit ſpãle. ¶ Op.ꝙ ĩ toꝛtura qs non
debeat ĩterrogari de aliq noĩati. Glo.cõcedit.¶ Op..
de eden.l.j.S.rõnis. Glo.dicit ꝙ nihil ſacit ⁊ bñ. C Alti
mo glo.ĩducit in ar.ꝙ teſtis ẽ interrogãdus de die:quod
dic vt. l. teſtiũ. C. de teſti.⁊ ibi per docto. ſ
. „ 2 Pꝛopter deſũcti
dinofficioſo ⁊c̃. Kaorten ſuſpẽdi
tur qrela.b.d.
MWm dominus.In imndliaq no iu⸗
nit dñm erit vindicta ſuppliciũ.h.d. ¶ Aduerte
qꝛ tex.dieit ſumit᷑ ſuppliciũ de familia ⁊ ſic ſub noĩe vniuer
ſitat loqtur de familia ꝓut vniuerſitas ẽ nõ hʒ cap.⁊ iõ in
tellige h̊ ſamiliã ꝓ ſingulis de familia: vt no.in ſili qũ vni
uerſitas delinꝗt ⁊ punii.l.metũ.S.cũ aĩaduertẽdum.S.qð
me.cau.⁊.l.ſi ex dolo.ð.de dolo.q̃liter aũt puniat᷑ ꝓ deli/
cto ex quo dʒ ĩferri moꝛs:dixiĩ.l.aut facta.j.de pe.
Moꝛs clãdeſtina

») Nopter neneni. ab eẽneo fcã aditi

onẽ non ĩpedit:ſecꝰſi a ſamilia ſcã dicai.h.d.no.
diſtictionẽ huü.l. Glo.enĩ i.l.ſi fratrẽ.C. e.diſtinguit ſic.
aut aliqꝗs ſuit occiſus palã ⁊ nõ põt adiri hẽditas. aut clã
⁊ tũc aut a ſamilia:aut ab exneo:vt h̊ ⁊ iſta ẽ va opi. Alij
vt Aʒo nõ diſtiguũt clã vel palã:ſʒ ſolũ a familia vl ab er
neo ſit occiſus. Sʒ pꝛima eſt vera.pꝛobatĩ in.l.ſi minoꝛ.ĩ ſi.
7.l. ſi fratrẽ. C. e.ti.

¶ Meptis. Ei cui auferi hereditas vt indigno pꝛo/
pter dolũ nõ reſtituũtur acꝶ. cõſuſe: ſec' ſi pꝛopt᷑ culpã.h.

d. t eſt no. SF. ⁊ no.etiã glo.ad quã ſepe remittii. Dic vt in
glo.⁊ no.ex hac.l.ꝙ ille ꝗ ſcit factũ ſi facit ↄᷣ ius pᷣumũ in
dolo:qð maxime hʒ locũ hic vbi tractat de acqrendo: vt
l.ſi duo.⁊ ibi no.S.de acq.hẽ.ar.tñ ð pᷣdcã.ð.e.l.iij.S.ſiqs.

AL I—H In dubio nö viderent᷑ hẽdes idigniſi
WMDꝛeſidis. nõ pꝛouocarũt.h.d. ¶ Op. C.e.l.mi

noꝛib. in fi. So. glo.h̊ trib modis.tu dic ꝙ aut ẽ certũ ꝙ;

ſniĩa eſt bñ lata ⁊ nõ tenent᷑ heredes appellare.aut ẽ certũ

ꝙ eſt male lata ⁊ tenent appellare:aut eſt dubiũ ⁊ pᷣſumit
ꝓ ſnĩa ⁊ nõ tenent᷑ appellare:vt.l.herẽni.S.gaia.de euic.
⁊ ita loꝗtur h.⁊ ita qð dicit pᷣſidis iniqtatẽ intelligo nõ ap
parẽtẽ:lʒ in veritate eẽt.ſic ꝓbat.j.dũ dicit tex.nõ deſun/⸗
ctoꝛie.i.nõ malicioſe.nõ enĩ credebat male vindicare.eo
autẽ caſu q dixi debere appellare excuſarent᷑ ꝓpter ino/

piã:vt.l.ſi ꝓcuratoꝛẽ.S.ſi ignoꝛãtes.S.mã.⁊ no.h̊ ſʒ vna,

ſolu.als dic ſi tamẽ appellauerũt ꝓſequi tenent᷑: vt.l.mio
ribus.C. eo.⁊ ̊ no.Sʒ ſi aliqs appellat an hẽdes tenean
tur rñdere? Certe indubitãter ſic: ve niouib.Co. nõ
e habetis h̊ alia dicẽda.
8 Aius. Cauſa ciuilis bonoꝝ ↄ heredes occi/
* ſoꝛib cõdẽnatis nõ ſinil decẽnio nec moꝛte here
dis.h.d. Op.qꝙ ꝗqnquẽnio pereat hoc ius cõfiſcãdoꝛũ
bonopꝑ:vt.l.in cognitiõe.ẽ.eo. So.gl.trib modis.pᷣmus
cõis itellect cõiter nõ tenel:vt dixi ĩ.l. ꝛia.de duab alijs
ſolutionib tene quã vis. vel dic ꝙ ibi loꝗtur poſt occiſo/

res cõdẽnatos ⁊ vixit poſt decẽniũ:ſed anteq; cõdẽnaren

tur ſufficeret qnquẽniũ:vt ĩ ↄio.⁊ ſic ↄcoꝛdat.¶ Op.ex
glo.aci.penales nõ trãſeũt ad heredes:vt.l.j.C.ne ex de/⸗
lic.defun.l.jin pᷣn.de pᷣua.delic. So.qdã dicũt illud verũ
in delicto cõmiſſo in ſaciẽdo:hᷣ in nõ faciẽdo: qdð eſt truſa.
dic ꝙ hic nõ eſt cauſa criminalis lʒ tenet᷑ de bonis appli/
cãdis ſiſco.cõdẽnatis enĩ occiſoꝛib ſtatĩ bona ſunt ↄfiſca
ta et fiſcus agit petitione hereditaꝶ ad bona: vt.l.j.C. de
his qui.vt indig.⁊ hoc vult tex.h.cũ enĩ iſta cauſa ſit pecu
niaria ⁊ ciuilis ad heredẽ tranſit. Si vero erat crimĩalis
quãuis pecuniaria ad heredes non tranſiret: vt.l.ex iudi

cioꝛum. de accu. Er ean. .
2 Ex cauſa per ſideicõmiſſa/
7 agn teq Ug. riũ cogit᷑ deren adire ante
vindicatã moꝛtẽ defuncti.h.d. ¶ Quero quomõ põt co
gi adiri cũ ſi ſpõte adiret ĩcidit in penã quid ẽ hoc qð hic
in cauſe cognitiõe vertit.nã poſito ꝙ ipſe nõ adiret ⁊ moꝛ
tẽ deſuncti nõ vidicaret bona deſuncti trãſirẽt ad ſiſcũ cũ
onere ſuo:vt.l.cũ ſiſcꝰ.S.e.⁊ ſic ſideicõmiſſari nõ ꝑderet ſi
deicõmiſſũ.Sʒ reſpõdeo ꝙ in cauſe cognitiõe vertũ h̊ qꝛ
ſoꝛte heres nõ vult vindicare moꝛtẽ:ſed ſideicõmiſſarius
vult. expedit & fſideicõ.ꝙ anteqᷓ; heres ſit ĩ negligẽtia cõ/
pellat adire ⁊ reſtituẽ. ex hoc eni lucrat quartã quaʒ hẽs
deberet detrahere q̃ ꝑueniret ad ſiſcũ ſi bona ad eũ ꝑue/

rent:vt.l.ij.in ſi.S.ti.j.

Pꝛo quolibet fᷣuo au⸗/

E e cO elia. fugiẽte cõuicto ↄuincẽ/

.e

ti ꝗnq; aurei de bonis cõuicti ſi habz: als a ſiſco dantur.

h. d.diuide. pᷣmo loqtur qñ ꝗs cõnincit ſeruos teſtõ non
manumiſſos.ſcdᷣo qñ cõuincit ſeruos manumiſ.teſtõ.ſecũ
da ibi pᷣterea. C Op.h̃ in fi.dicii ex bonis dãnati.S.ꝓxi
me dicit ex bonis deſũcti vel ex publico. Glo.ſoluit dicẽs

ꝙ pᷣmo de bonis daͤnati. ſi nõ ſufficiũt tũc ex publico.Cer

te ꝑ hoc nõ tollit cõtra qꝛ.S.dixit de bonis occiſi.vñ Ja.
de are.exponit hoc ex bonis dãnati.ſ.heredis ꝗ ſtatiĩ eſt
dãnat in conſiſcatiõe bonoꝝ eoipſo ꝙ ſeru eſt dãnatꝰ:vt
l. in cognitiõe.ð.e.Di.dicit ꝙ pᷣmo habeat pᷣmiũ ex bonis
dãnati.ſcðᷣo ex bonis occiſi.⁊ ſi nõ ſufficiũt ex publico: vt
in pᷣn.⁊ ſic qð in pᷣn. deſicit hic ſupplet᷑:qð verũ puto.naʒ ĩ
pᷣn. loꝗtur qñ ſũt cõiuncti ſerui nõ manumiſſi qui non pñt
hĩe aliqd merito debẽt hĩe de bonis occili vył ex publico.
ſcm rñſũ loꝗtur qñ ẽ cõuictꝰ ſeru manumiſſus ꝗ põt hĩe
aliqd iõ dici de bonis dãnati. ¶ No.ex hac.l.ꝙ ſola ſu
ga nõ ꝓbat maleſiciũ niſi alit᷑ doceat᷑:vt h̊ in pᷣn.⁊ 2 xrñſo.
ad idẽ. C. de rap.vir.l.j. Glo.tñ ĩ.l.ĩ bonenñdei.C. de iure
iurã.⁊ i.l.admonẽdi.ff. e.ti.dicit ꝙ ſuga facit ſemiplenam
ꝓbationẽ.qð qtũ ad h̊ dic vt dixi i.d.l.admonẽdi.Alibi
vã ꝙ fuga ſaciat plenã ꝓbationẽ: vt.l.deſertoꝛes.de re mi
li.⁊.l.oſiliarios.C. de aſſe.⁊.l.ĩpuberib.de ſuſpec.tu.doc.
tangũt ĩ.d.l.j.C. de rap.vir.tu dic clari qñq; fuga obijcũᷣ
alicui ꝓ crimĩe:⁊ tũc ꝓbata fuga ꝓbat᷑ crimẽ:vt.d.l.deſer
toꝛes.j.de re mili.⁊ vidiſtis.S.e.l.i S. cum dñs. Qñq; ſuga
obijcit alicui ĩ ꝓbatiõe alteri crimĩs nõ vt crimẽ ꝑ ſe: ⁊ tẽ
qñq; ẽ crimẽ ſoliPſuſpitiõis:⁊ tũc fuga eſt plena ꝓbatio:qꝛ
ſacit quẽ ſuſpectũ:vt.d.l.ĩpuberibꝰ. QAñq; ẽ crimẽ de qͥ re
gqrit ꝓbatio plena va de ipſo ſcõ nõ de ſuſpitiõe tm:tũc fu
ga regularit᷑ nõ facit plenã ꝓbationẽ: vt h̊ ⁊.d.l.j.de ra.
vir.⁊ ĩ coꝛpoꝛe de exhi.⁊ itro.reis.S.ſuſpecto.ĩdiciũ tñ vel
ſemiplenã ꝓbationẽ facit:vt glo.i.l.in boneſidei.⁊ ĩ.l.ad/
monẽdi.ſallit ĩ caſu ⁊ ibi facit plenã ꝓbationẽ: vt.d.l.cõſi

liarios.C. de falſis. Facit.l.iſta ĩ ar. ꝙ ſi ſtatuit pᷣmiũ denũ

cianti malefcõꝛes nec expᷣmit vnde ſoluat᷑ dʒ itelligi ſʒ foꝛ
mꝗ hui.l.de bonis malefcõꝛis pᷣmo.ſcdðo de bonis ei ad
cui vtilitatẽ ſumii vindicta.tertio de publico. ¶ Itẽ no.
tex. hic ex viculis cauſa dicar ſile ĩ.l.ij.j.de cuſto.reo.
... ... ui teſta. tabu.aperuit con
(Ex hoc edicto. tra edictũ tenet᷑ ad oeti aure/
os actiõe populari:quoꝝ medietas eſt actoꝛis:alia medie
tas ẽ ſiſci h.d. ¶ Op.q pena ſit ↄſſcatiõis bonoꝝ: vt.lĩ
cognitiõe.S.e.So.ibi fac plus q;ꝛ hẽditatẽ adiuit:vt ibi di
xi.⁊ ibi no.ꝙ iſti pene pecuniarie medietas ẽ actoꝛis:alia
medietas eſt ſiſci. Idẽ dicit glo.in q̃libet actiõe populari:
vt. l.iij SF. aũt.de his ꝗ deiecl. In ↄꝛiũ eſt veritas: qꝛ quã
do lex ſtatuit actionẽ popularẽ tota pena ẽ actoꝛis poſt li
tis cõtel.vt.l.ſicut ..de vᷣbo.ſig h̊ tenet Aʒo ⁊ Rof.in libel
lis.in ti.ſiqs coꝛũpit albũ pᷣtoꝛis. Nec ob.il.iſta:qꝛ iõ hic
qꝛ lex ſimpłr h̊ ſtatuit ⁊ boc verũ. Qñq; per legeʒ inducii
actio:ſecꝰſi accuſatio:nã tũc indiſticte pena applicari ſeo

Sigs aliquẽ teſta.phi.vel eo.

niſi aliud dical:vt.x.cołq̃ ſũt fegał.c.j.⁊.l.mulctax.C. de
mõ mulcta. q̃liter aũt cognoſcat an lex ĩtroducat actionẽ
vel aceuſationẽ dixi in.l.agraria.de termio amo.fac̃ ad p
dicta.l.vlti.de litig·⁊ qð ibi n⸗ .
A —R;.—— ui debitũ accepit
£ Ideicõmiſſum. ab beredibenoso
ibet eos accuſare de inulta moꝛte defũcti.h.d. Aduerte
lʒ tex. dicat accuſare.nõ tamẽ eſt ꝓpꝛie accuſatio:vt dixi ĩ
l.in cognitione..e.cũ in tota iſta materia dicitur de hẽde
qui nõ vindicauit moꝛtẽ deſuncti. intellige niſi fuerit puen
tus ab alio accuſatoꝛe vel a pꝛeſide inquirente: vt.l.qmiſo
roꝛem.C. eo.facit.l.edicto.de iure aſen⸗ „
elictũ vni ex he/
J de pluribus. redibus non nocet
AAalijs.hoc dicit. Oppo.ꝙ factũ vni ex heredi
bus alijs pꝛeiudicet: vt.l.ij. in fi.de ver. obli. So. ibi acꝶ.
que inchoant᷑ a perſona defſuncti ⁊ trãſeunt in ꝑpſonã he/

redis:hic in actione que inchoat in ꝑſona hẽdis.dixi ple

ne in.l.ea.S.cato.j.de vᷣbo.obli.
CSiquis aliquẽ teſtari ꝓhi.vel coegerit. Rubꝛica.

COQuerit glo.qũ habeat locũ iſte ti.Et dicatis vt in glo.
ſed qũ cogo te vt aliũ inſtituas:an coactio mea noceat ĩ/
ſtituto: Et glo q̃ hic eſt tenet ꝙ ſic.Sed cõtra tenet glo.i
l.ij. C. eo.⁊ allegat.l.metũ.S.licet.S.qð me.cauſa ꝓ illa gl.
ſacit.l.eleganter.in pᷣn.ð.de dolo.⁊ quod ibi no. In pↄtra
riũ pꝛobat᷑ per Di.qꝛ quãdo dolus ẽ alicui imediata cau
ſa alicui acqſitiõis mee debet mihinocẽ:vt ĩ dolo ꝓcura⸗

toꝛis qui nocet dño:vt.l.ſi ꝓcuratoꝛ.j.de doli excep.⁊.je

de vi et vi. ar. l.j .ſiquis tñ.⁊.S.ſilius. Itẽ videt᷑ caſus ex/
pꝛeſſus in.l.j.C. eo.⁊ iſtã opi.tenet Di.⁊ Pe.C ENõ ob.
l.metũ.S.lʒ.qꝛ ibi met alteriꝰ nõ fuit cauſa ꝓxia acqſiti:ſʒ
laboꝛ meꝰ.nec.l.elegãter.ĩ pᷣn.s.de dolo.qꝛ ibi loqtur in

zctu in quo ſiliter dolus alteri nõ ẽ imediata cauſa acqſi
tionis:q;ꝛ acqro ex ↄᷣctu meo nõ dolo alteri.⁊ ꝙ iſta opi.

ſit va iſtoꝝ doc.vi ꝓbari i.l.jS.j.j.eo.ti.
Ab eo

ditas vt ab ĩidigno.h.d. ¶ Opꝗ.l. ꝓ
xi S.fratris. Glo.ſoluit ⁊ bñ.⁊ vide il/

bis iĩ.l.ſi ſeqᷓns.S.e.ti.ſ. qñ frat᷑ occi/
dit fratrẽ ꝙ nocet oĩbus ſequẽtib in gradu ſʒ exiſtẽtib ĩ
eodẽ cũ eo vel ꝓximioꝛi nõ pꝛeiudicat ꝑ illã glo. et.l.cum
ratio. ĩ fi.j.de bo.dã.¶ Quero aliquis vult facere teſta

mẽtũ conſanguinei nõ permittũt introire notariũ ⁊ mitti

tur ad curiã vt ſaciat ꝙ notariintroire poſſit ⁊ teſtamen
tũ libere facẽ:qꝗd faciet curia: Oꝛ dñi dico ꝙ poteſtas dʒ
hoc facẽ ꝑ regulã ne potẽtioꝛes humilioꝛes afficiãt: vt.l.
illicitas. S. ne potẽtioꝛes.. de offi.pᷣſi. ⁊ x hoc videt᷑ caſus
.l.?⁊ curẽt. S.de teſti.et ſic ponebat caſũ Ja.bu.cui parcat
deꝰ:lʒ glo.alit᷑ dicat ĩ fi. ibi dici: teſtari.i.teſticari diẽ gl.
ſ Ja. bu. dicebat teſtari ꝓpꝛie.¶ Quero q̃lit᷑ pꝛacticabit
iſta.l.Et credo ꝙ ſic pꝛacticet ꝙ ille ꝗ ꝓhibuit teſtari ac/
cuſetur ⁊ iponet᷑ pena extraoꝛ.⁊ hoc ſcõ ꝓponet ̊ eũ acqʒ.
ciuilis.ſ.petitio hẽditaꝶʒ:ſicut in quolibet alio indigno di/
cimus:vt.l.j.de his qui.vt indig.
Dolus dñi phiben

Si dñs dolo fec erit. tis mutari teſtamẽ/

tũ nocet ſeruo ⁊ alijs iſtitutis nõ legatarijs.b.d. ¶ Op.

de pn. ad fi. qꝛ in pᷣn dicii ꝙ dolus ꝓhibẽtis mutari teſtm̃
nocet aliis.ſ.ſlio vel ſeruo etiã manumiſſo. In v.ſed ſi le/
gatũ. dicit cõtrariũ. ⁊ iſtud nõ eſt multũ facẽ cõtra: q; poſ
ſumus reſpõdere altero de duobꝰmodis: q; ĩ pᷣn.fuit ad/
hibitus dolus a ↄiũctis ꝑſonis pꝛo ꝗbus pꝛeſumũ dolus

VWi dum captat. po⸗

hibet teſtm ſteri vł mutari auferi here

lã glo.q̃ ĩ muls locis allegai:⁊ dixi vo

pꝛo cõiunctis:vt.l.pe .de bo.li.⁊ hoc puto verũ ſatis.vel

aliter. aliud ĩ inſtitutiõe: aliud ĩ legato.ita loqtur 2? rñſũ.
S.⁊ rõ eſt ſatis ĩ pꝛõptu.nã qñ adhibeo violentiã ne aliꝗs
faciat teſtm:tũc reſpicit inſtitutionẽ: ⁊ circa eã videĩ ſcã vi

olẽtia ⁊ nõ reſpicit legatũ pꝛĩcipalit᷑:⁊ ita aliud in vno qᷓ; i.

alio. Alteri dicit hic ⁊ ſi nõ fuerũt in poteſtate ⁊c̃.ſed

an ſufficiat ꝙ nõ fuerũt oĩ tꝑe:an altero: Et vltia opi.gl.
eſt vᷣa.⁊ vide glo.q̃ incipit eo tẽpoꝛe ⁊c̃.ibi ⁊ alij.qð ⁊c̃. ibi

ar. 5 cc̃. ⁊ dic.ſ.ad pᷣcedẽs rñſũ. Itẽ ibi in tex.eius ꝗ ⁊c.dic

ſed huic relicto cauſã dedit dñs ideo nocet:ſicut ĩ dolo ꝓ
curatoꝛis dicim ꝙ nocet dño:vt.j.de doli excep.l.ſi ꝓcu/
ratoꝛ. Di. Et illã rõnẽ tene menti:q; per hoc põt termiĩa/
ri q̃ᷓſtio no.ꝙ ſi marit pꝛohibuit vxo.facere teſtamẽtũ:an
noceat ſilijs qui eſſent ſucceſſuri ab ĩteſtato?: Videĩ ꝙ ſic:
vt h.ſed cõtra videt᷑ de iure: qꝛ ſi filij vellẽt ſuccedere ex te
ſtamẽto quod ꝓhibuit pater mutari:et tũc noceret ſilijs:
ſicut qũ dedit cauſã dolus pꝛis ſucceſſoꝛi legitime fm iſtaʒ
lec.q̃re ⁊c.ꝓ hoc vidiſtis..l.ꝓxi.no.ibi.Itẽ fit pᷣiudiciuʒ

pꝓximioꝛibin gradu. ⁊ vide glo.q incipit que ꝓhibuit in

fi.dic.⁊ ratio qꝛ initiũ hic habuit:ibi nõ ar.S.de here.iĩſti.

l.ij. ⁊ de cadu.tol.S. in pᷣmo.⁊. S. pꝛo ſcdo.ſᷣm Di. Sed

circa iſtã gl.q̃ tenet ꝙ ille qui eſt indignꝰ diſtribuit.ſed cõ
tra.j.l.ꝓxi.S.fi.vbi nõ diſtribuit indignus ſed fiſcus. Re
ſpondeo ibi loꝗtur ĩ ſideicõmiſ.particulari:hic in vniuer
ſali. ⁊ ratio eſt:qꝛ in vli detrahit trebellianica:ſ̊ legatari

qui ſoluit fideicõmiſſũ vtile nullaʒ detrahit quarta: et ita

loquitur hic.tene menti iſtam materiã.

q uis Qui impedit teſtes accedere ĩpedit
— *½

teſtamẽtũ fieri. hoc dicit. C Que/

ro exempluʒ v. fratris?: Glo. legit duob'modis.
pꝛimo ſi vnus frater ꝓhibuit quẽ teſtari de nouo nõ no/

cet alteri.iſta eſt bona ⁊ clara.ſcðo qñ vnus frater qui ſo
lus erat inſtitut᷑ in pᷣmo teſtõ ꝓhibuit mutari teſtm̃: quo
caſu alteri fratri nõ nocet ſed pꝛodeſt:habebit enĩ parteʒ
ſuã cum nihil eſſet habiturſi pꝛimũ teſtamẽtum duraret.
In hoc tamẽ ſunt opi.an hec lec.ſit vera examinabo ſta/
tim in.l.vlti.non habetis hic alia ad pꝛeſens.
Licet teſtõꝛi placare blãdo ſermo
rum. ne. h. d. Pꝛo declaranda iſta
Amateria qro in qᷣt caſib habeat locũ iſte ti. Glo.
rubꝛice dicit in q̃tuoꝛ quos examinemꝰ. Pꝛimo habet lo

cũ qñ cogo te vt me inſtituas:tũc ĩcido in edictũ ⁊ heredi

tas auferi ⁊ applicat᷑ ſiſco: vt.l.j.C.e.ti. Sed q̃ro quomõ
potui pᷣiudicare venientib ab inte.q me pᷣcedebãt in gra
du ᷓ ea q̃ no.S.e.in.l.j.in pᷣn.Dic ꝙ poſtq; fui ĩſtitutꝰ nul
lus ẽ qui me pᷣcedit:qꝛ in ſuc.pꝛioꝛ eſt cauſa teſtamẽti:vt.l.

q0pdiu.j. de acꝗ.here.Sʒ adhuc ĩſurgit iniqtas:q; ex facto
meo pus veniẽtes ab iteſtato excludo. Rñ. hG̊ nõ ↄſtabat

ꝙ vellet ĩſtituere hos vel alios.ſʒ voluit decedere ĩteſtat:

ſed hic bñ cõſtat ꝙ innitus me inſtituit. Sinaũt conſtaret

quos voluit inſtituere: tũc illis qs leſi daret actio d me de
dolo vel ↄdi.ex.l.ad duplũ:vt no.in.l.lutiS.ſempꝛonia.

ſ. de le. ij. ⁊ in auẽ. vt nul.iudi.S.ad hoc puenit.⁊.C.e.l.ij. ?
ſi nõ eſſem ſoluẽdo ĩ dubio iſte leſus reuerteret ↄtra ſiſcũ:

ar. l.fi. in pn. S. de eo ꝑ quẽ factuʒ erit.et.l. plane.la.ij.S.j.
j.de le.j. Quero vtrũ legata debeant᷑ ex hoc teſtamen
to facto ꝑ vim:Et vã ꝙ ſic:vt.ð.l.ꝓxi.i ſi.et.l.j.S.j. ¶ In
cõtra.videt ꝙ non: qꝛ poſtq; fecit teſtm̃ inuitus ita habet
voluntatẽ legatarij ſicut heredes.⁊ qqᷓ; coactio ſuerit fa⸗
cta ꝑ aliũ non debet pꝛodeſſe legatarijs:vt.j.dicã in ſcðo
caſu. Rñ.ſi conſtat ꝙ teſtatoꝛ coactus inſtituit me ⁊ nihil

aliud cõſtat vltra ꝙ tunc legata debẽtur: vt.l.j.pᷣalle. ſed

ſi cõſtaret ꝙ totã illã voluntatẽ fecit coacte: tũc nihil de/
betur per rationẽ ſcðᷣo factã. Quero q̃ coactio debet
interuenire vt quis incidat in edictuʒ? Rñ. metus moꝛtis
vel cruciatus coꝛpoꝛis.ſ.qui caderet in conſtantẽ virum:
yt. l. metũ.qð metus cauſa. vel alius metus qui induceret
reſtitutionẽ

6.
s
i

d

9.
bi

Sigs ali.teſta. ꝓhi. yel coege.

reftitutionẽ per officium iudicis ðᷣe quo in.l.j.S. ꝗ hbono/

rande.quaꝝ reꝝ ac.nõ da.C.l.fi.. j.x.ij.s.qdð met.cau.⁊
l. intpoſita. C. de tranſ.⁊ no.in.d.l. metũ qð me.cau. Ad
tollẽduʒ tñ dictã pᷣſũpt.q nõ intceſſerit metus curet quis
ꝙ teſtm̃ ſiat intuenientib ↄſanguineis:vt.l.tranſac.C. de
tranſac. Quero quõ pꝛacticabii iſta mã? Rñ.pᷣ accu/
ſabit ille cogẽs ⁊ puniei criminalit:⁊ illa ſnia hẽbit ↄ eü ef⸗
ſectũ ↄſiſcatiõis bonoꝝ:vt amodo ↄueniat ꝓ hereditate
pe. here.ar.l.in cognitione.S.ti.j.ᷣita intelligo.l.j.C. eo.
Scðdo hʒ locũ iſte ti.qũ cõpello te vt inſtituas aliũ vt.l.
j. C.e.ita dicit gl.rubꝛi.in.l.ij.C.eo.no. .p.l.metũ. . ⁊ li/
cet.S.qð me.cauſa.eꝓ hoc.l.elegant᷑.in pᷣn.õ.de dolo. vbi
dolus tertij nõ nocet alti.ꝓ BG.l.j.v.ſed ſi legata.õ.e.vbi
dolus vnius nõ nocet legatarijs.ad idẽ poſtq;ᷓ ꝗs eſt ĩſti
tutus tʒ pᷣmũ locũ in ſuc.ſʒ ei ꝗ tʒ pᷣmũ locuʒ nõ nocet do/

lus alterius: vt no.S. e. l.j. in pn. ergo ⁊c̃. Contra tʒ Pe.

Di.⁊ Ci.⁊x oẽs.nã qũ dolus alt᷑ius ẽ cauſa ĩmediata acq/
ſitiõis mee ille dolus mihi nocet:vt.l.ſi ꝓcuratoꝛ.j.de do
li excep.⁊.l.j...ſiquis tñ.⁊.S. ſilius.j.de vi ⁊ vi ar.⁊ ꝓbat
tex.in.l.j.C.e.⁊ ar.l.ij.S.j.s.e.⁊.j.q.nõ compe.bo.po.l.j.
Nõ ob.S.⁊ licet.qꝛ ibi dolus altius nõ ẽ cauſa ꝓxima ac/
qſi.mee:ſʒ laboꝛ meus. Nõ ob.l.elegant.in pᷣn.qꝛ ibi do/
lus tertij nõ ẽ cauſa ꝓxima acqſiti mee: ſ̊ ↄct meus.Nõ
ob.qð dẽ de legatarijs:qꝛ vt dixi ſupꝛa intelligo qñ nõ cõ
ſtat ꝙ fuerit coactus ad legãduʒ:ſʒ ſi pᷣumit in.q. ꝙ coa/
ctꝰ inſtituit alũÿ. Nõ ob.qð dẽ ꝙ ẽ ꝓximioꝛ:q; hec cauſa
ꝓximitatis cauſabat᷑ a dolo tertij ꝗ eũ inſtitui ſeci. In cõ
trarijs erat ꝓximioꝛ in ↄſãguinitate vel ſãguine:⁊ ſic cau
ſa ꝓximitatis cauſabat᷑ alit᷑ qᷓ ex dolo tertij.⁊ ꝓ hoc facit
optime ſo.quã Bi. dedit.S.e.l.j.S.j.in vltimo ↄꝛio qð fe/
ci. Pꝛactica aũt huius mẽbꝛi erit ꝙ pᷣ accuſabit inſe/

rens metũ q̃ accuſ. nidſecutd ↄdẽnatiõe habebit effectuʒ
nlti

ↄſiſcandoꝝ bonoꝝ ʒ inſtitutuʒ vt dixi ſupꝛa. ita intelligas
ꝙ ei quẽ ꝗs leſit ꝑ illũ actũ ſit ſaluũ ius recuperãdiõ infe/
rentẽ metũ vt dixi ſupꝛa in ꝓximo caſu. Habemus vide/
re duos caſus dubios qͥs infra dicã. ¶ Tertio caſu hʒ lo
cum iſte ti.qũ ĩpedio aliquẽ volẽteʒ teſtaride nouo: vt..
l.j. in pᷣn.ita dicit gl.rubꝛice. Circa hocdiſtingue lati aut
iſte qui impedit eſt ꝓximioꝛ ſucceſſurus ab inte.⁊ heredi/

tas aufertur ſibi ⁊ applicat᷑ fiſco:vt in pᷣn.l.j.AHut ille ba ,/
bet pᷣoꝛeʒ in gradu vel eq̃leʒ ⁊ ſibi nõ pᷣiudicat:vt.l.ij S.fra

tris..ẽ.ita tenet gl.in pᷣn.lj. Sed hoc op. ſupꝛa det
minatũ eſt ꝙ q cogit teſtatoꝛẽ inſtituere aliũ facit locũ hu

ic ti.ſj ꝗ ĩpedit teſtatoꝛẽ teſtari videiĩ eũ cogẽ relinq̃re ve/⸗

nientib ab inte.vt.l.ↄſiciunĩ.in pᷣn.⁊.l.ſiqs cũ nullũ.j.ti.j.

NRñ.ſi oſtaret ꝙ ego ĩpediui teſtõꝛeʒ volẽtẽ teſtari ⁊ inſti

tuere aliũ ꝓcederet oppoſitio. ſʒ qð in gl.dẽ intelligit᷑ qñ
ꝓbat᷑ ꝙ quis ꝓhibnit aliũ teſtari ſimplicit.ſoꝛte eni ſi te/
ſtatoꝛ ſeciſſet teſtamẽtũ inſtituiſſet venientes ab inte.⁊ di/
ſtinch.pᷣcedẽs ſacit ad qõneʒ de eo ꝗ interfecit ↄſanguine

um:vtrũ ſuccedat ei.⁊ ſi nõ vtrũ ſuccedat ſiſcus:quidã ha

bent hanc qõnẽ factã ꝑ Di.in.l.ſequẽs gradus.S.ti.j.ve/
ritas eſt ꝙ diſtinguat᷑ aut int᷑ſectus erat ꝓximioꝛ: aut vl/
terioꝛ.pᷣmo caſu bona ↄſiſcani.ſcðo non:vt.l.cũ ratio.in
fi.de bo.dam.⁊.l.ab hoſtibus.S.j.S.ſo. ma.int᷑ñiciens vᷣo
nullo modo ſuccedit per dictas.ll.Quarto caſu hʒ locuʒ
iſte ti. qñ quis pꝛohibet teſtari aliquẽ qui volebat mutare
pᷣmũ teſtamẽtuʒ.vt..l.j.in pᷣn.ita ditit glo. rubꝛice.Circa
hoc diſtingue.aut ille qui ꝓhibuit nõ erat inſtitutus ipſe
nec ſilius eius vel fuus ⁊ ſua ꝓhibitio nõ ĩpedit ſuccedere

inſtitutos in pᷣ: vt hac.liij S.fratris.⁊ q;d no.in.l.j.in pᷣn.

qʒ intelligo: niſi ↄſtaret ꝙ teſtatoꝛ volebat mutare pᷣmũ
teſtamẽtũ reſpectu heredis inſtituti ⁊ volebat inſtituẽ ali/
um:⁊ tunc ꝑinde eſt ac ſi coegiſſet teſtatoꝛẽ illũ inſtituere
vt in pᷣcedentibus dixi.ſacit ad pᷣdicta ꝙ factum ꝓhiben

tis non nocet legatarijs ⁊ fideicõmiſſarijs extraneis:⁊ ea

dem rõne nec inſtitutis eneis: vt.l.j... ſz ſi legatũ. ⁊. l. ꝓ

xima in ſi. ð. e. ſed ſi erat inſtitutus alius qᷓ; filius vel bẽs
ꝓhibentis:tũc ſi erãt in ptãte tꝑe ꝓhibitiõis: lʒ nõ eſſent
tpe adite hereditatis dicunt indigni ⁊ hereditas ſiſco ap

plicat ſm oẽs:vt.S.e.l.j..j.⁊.j.qbus nõ com.bo.po.il j.ĩ

i.ſʒ ſi erant ſui iuris tꝑe ꝓhibitiõis ⁊ adite heredita ſũt
opi.S.e.l.j.tñ Di.tenet illã ꝙ ſit idẽ qð ſupꝛa.põt eẽ rõ:q;
ꝓpter piunctionẽ ꝑſonaꝝ vꝛ ꝓhibẽs ꝓhibuiſſe ſolũ ſauo
re illoꝝ:ar.l.pe.j.de bo.li.Itẽ pᷣdicta vera niſi illi ĩſtituti
eſſẽt ſucceſſuri ab inteſ. tunc enĩ ꝓhibitio tertij nõ nocet:
als iĩpedit ſuccedẽtes ab inte.vt dixi in caſu pᷣcedẽti:mito
ſoꝛtipᷣ pono caſũ in terminis.marit ꝓhibuit vxoꝛẽ teſta
ri vel teſtamẽtũ factũ mutare ad hꝰ vt ſuccederẽt omnes
filij.certe nõ ipeditur ꝓpter hoc ſucceſſio filioꝛuʒ ꝓpt᷑ ea
que dixi. Pꝛeterea tam pater ꝓhibens q; mat fũt in eq̃li
gradu ſilio: ideo par piũctio oẽm ſuſpitionẽ tollit:vt.l.nõ
ſoluʒ de ritu nup.maxime hodie quo iure mat᷑ habet de
neceſſitate ſiliuʒ inſtituere in aliquo: vt in auẽ. vt cum de
ap.cog. .aliud quoq; capitulũ. Si vero ipᷣe ꝓhibẽs erat
inſtitutus in pᷣmo teſtõ:tũc aut cũ alijs aut ſolus.pᷣmo ca/
ſu alijs nõ nocet niſi etiã ipſi doluʒ cõmiſerint:vt.s.l.j.ĩ ſi.
⁊.l.ij S.fratris.⁊ ſemper intellige:niſi conſtaret ꝙ teſtatoꝛ
volebat mutare etiã quo ad inſtitutionẽ alioꝛuʒ. Si vero
erat inſtitutus ſolus: ⁊ tunc aut ipſe ſolus erat etiam ſuc
ceſſurus ab inte.⁊ hereditas applicat᷑ ſiſco:vt.l.j.in p̃n. v.
e.aut nõ erat ſucceſſurus in aliq vel nõ ſolus.⁊ in h̊ ſunt
opi.s.l.ꝓxi.C.fratris.nã quidã dicũt ꝙ ſuccedũt alij ve/
nientes ab inte.vel in totũ ſi erant ꝓpinꝗoꝛes vel ex par/
te ſua ſi erãt in equali gradu:⁊ ſic factũ vnius nõ noceret
alteri h eſt q ꝓdeſt. ð iſtã opi.eſt. C.e.l.j.⁊ qð dixi ſupꝛa
in mo caſu.ſ.qũ ꝗs cõpulit inſtituere ſe.idẽ.n.v⁊ eẽ ſiue cõ
pellã vt me iſtituas ſiue ꝙ inſtitutiõe ſacta perſeueres. et
iõ alij dicũt ꝙ ſuccedit ſiſcus tm.⁊ iſta opi. placet ꝑ.l.j. C.

eo. Nec ob.ꝭ.fratris.q; ibi loqtur qñ ꝓhibuit teſtari de

nouo ad illũ caſũ tm̃ referi vt ibi no.Fm illã opi.h̊ ſemper
intelligas niſi ↄſtaret ꝙ volebat mutare teſtamentũ ⁊ iſti
tuere venientes ab inte.vel alios certos: tunc enĩ illi ſub
uenii m ea q̃ dixi.s.circa pᷣmũ caſuʒ. ¶ Quero qñ here/
ditas applicat᷑ ſiſco vtrũ legata remaneãt valida: Tex. vẽ
ꝙ ſic in. l. j... ſ ſi legatũ. ð.e.xc.S.l.ꝓxi.in fi. qð intellige ni
ſi legata eſſent relicta ſilio vel juo ꝓhibent. eadẽ ratione
quã ſupꝛa dixi de inſtitutione niſi ↄſtaret teſtatoꝛeʒ volu/
iſſe mutare voluntatem etiã quo ad legata.ita intelligo.l.
eũ qui in ſi.de his qui.vt indig. Quero q̃lit᷑ pbabitur

ꝙ gs ꝓhibuerit aliquẽ velle teſtari vel teſtm mutare: Rñ.

duo opoꝛtet ꝓbare.ſ.ꝙ ille volebat teſtari. Itẽ ꝙ ille ali/
us ꝓhibuit ſibi:vt. S.e.l.j.in pᷣn. hec aũt ꝓhibitio pbatur

ſi impediat introire notariũ vel teſtes: vt. S. e.l.j.in pᷣn.

l marcellus in ſi. ad tre.⁊.l.eũ qui.in ſi.de his ꝗ.vt indig.

AQuero pone ꝙ teſtatoꝛ dixit coꝛã duobus vel tribꝰ

teſtibus vel etiam coꝛam notario ꝙ ipſe fecerat teſtamen
tuʒ coactus ⁊ ꝙ libenter mutaret:ſed omittit ꝓpter timo

rem an ſit ſufficiens ꝓbatio? Rñ.ſi diceret ſimpliciter pꝓ/

pter metũ nõ expꝛimẽdo a quo eſſet illatus puto ꝙ nõ va
leret aliqꝗd.nõ enĩ põt ſua ſimplici voluntate remouere te
ſtamentuʒ quod ante fecerat.vt.l.ſancimus.C. de teſtamẽ
tis.ſed diceret ſibi metum illatum a ſubſtituto:tũc ſatis eũ
indignum reputare videtur: ⁊ tunc hereditas applicatur
ſiſco:vt.l.hereditas. C. de his qui.vt ĩdig. Quero vtꝝ
hereditas veniat ad ſiſcum: ſiue ſit adita hereditas: ſiue
non:? Rñ. ꝙ ſic vt.l.pꝛoxi.in ſi.dum dicit caduca.facit qðᷣ
dixi.ð.ti.j.l.ſequens gradus in pᷣn. C Quero iuxta.l.no
ſtram. pone ꝙ tempoꝛe ſacti teſtamentinulle iniurie ſue/
runt facte per virum vxoꝛi ſed pꝛeceſſerant iniurie ⁊ ver/
bera:vtrum ex hoc vir reputetur indignus: Inno. in ſi/
mili videtur determinare ꝙ ſic:extra de offi. dele. c. cau/
ſam matrimonij. dixi in.lj.. que honoꝛande quaruʒ re.
ac.non datur.

Dce iure codiciil

CDe iure codicilloꝝ.Rubꝛica.

¶ Iſtoꝛum foꝛmas vide in Spe.de inſtru.edic..viſo.cõ

tinua ⁊ queras vt in glo.

C ſime Si nõ valet qð ago
Pi vt ago nõ valet vt po
teſt valere. h. d. hẽmꝰ videre duo. pᷣ il
lud gnãle ſi non valet qð ago vt ago ⁊c̃.
de qͥ ꝑ Ci.in.l.nõ codicillũ.C.de teſta.

bemus videre ſpãlit᷑ mãm huius.l.⁊ ſin

nõ valet iure teſti valeat iure codicilloꝝ ⁊ illud examine/⸗
mus. C Op.j. ad tre.l.ſceuola.Gl.ibi ſoluit. volebat co
dicillari h̊ facere teſtm. Ideo Di.diſtinguit. aut certũ eſt
ꝙ gs voluit teſtari ⁊ nõ valet iure codicilloꝝ:niſi dicat vt

p cũ ſilibꝰ.aut voluit codicillari:⁊ ̊ certũ ẽ:tũc valet ⁊ ver
ba directa trahunt ad fideicõmiſſũ:vt.d.l.ſceuola.⁊.l.co

dicillis.S.ſeiã.j.de le.iij.⁊t qdð no.in.l.verbis ciuilibꝰ.S.de
vul.⁊ pu.aut ẽ dubiũ:⁊ tũc aut in illa volũtate ẽ inſtõ here
dis ⁊ pᷣumit ꝙ voluerit facẽ teſtm als ſecꝰ: vt.l.illð..tra
ctari.j.e.⁊.l.nec codicillos.C.eo.¶ Venio ad mãʒ illius
clauſule examinãdã ꝑ multas qõnes. ¶ Et pᷣ qro qd im

poꝛtet h̊ clauſula ⁊ q̃ ꝑpſone:pꝑ h̊ ba vident grauati:Glo.

dicũt ꝙ videni rogati veniẽtes ab inte vt.l.ex teſtõ.C. de
ſideicõ.⁊ ibi no.⁊.l.q aũt.ĩ pᷣn.⁊ ibi no.õ.ſiqs omilſ.cau.te.
qð puto veꝝ qñ veniẽtes ab ĩte.ſuccedũt. ſi enĩ ſuccedunt

alig ex teſtõ puta ſi pceſſerat aliqð teſtm qð nõ ẽ ruptũ ꝑ
iſtud ſcðʒ qð valet iure codicilloꝝ illi hẽdes q ſucceſſerũt

ex ipᷣo vident᷑ rogati. Quicũq; enĩ aliqͥ mõ ſuccedit vĩ ro
gatus:vt.j.e.l.ſigs cũ nullũ pᷣterqᷓ; ſi eẽt heres ex teſtõ po
ſtea facto vt ĩfra dicã. Itẽ aduertẽduʒ ẽ diligent᷑ ꝙ nõ eſt
ſimplłr veꝝ ꝙ hẽai ꝑinde ac ſi eẽnt rogati. Nã tex i.l.qre
bat.ð.de teſ.mili.dicit vim teſti in cauſã legati ⁊ fideicõ.⁊
codicilloꝝ eẽ ↄuerſã ꝑ dictã clauſulã q vba ſũt multũ pon
derãda.nã ex teſtõ nemini acqrit hẽditas:niſi adita regu
larit᷑:ita nõ ẽ iſta directa inſtõ q̃ trahit ad fideicõmiſſũ:vt
infra dicet᷑. ꝓut iure fideicõ.valet bʒ in ſe iſtã ↄditioneʒ ſi

agnoſcat᷑:⁊ ſic nõ trãſmittii ad hẽdes niſi qs agnouiſſʒ:vt

l ſi ita legatũ.S.illi ſi volet.j. ti j.ſi enĩ hꝰ adijceret᷑ nõ eẽt
trãſterre vim teſti in vim codicilloꝝ ab ea q erat ĩ teſtõ:qꝛ
tex.ille nõ vnlt:ſʒ in illis caſib in qb hereditas nõ adita

trã ſmittit ĩ illis trãſmitteret᷑ ſideicò.nõ g pꝑ oĩa eſt idẽ ac ſi

rogeni veniẽtes ab inte. ⁊ ita dixi de ſacto. ¶ Scðo q/
ro qd ſi teſtõꝛ dixit volo ꝙ valeat iure teſti ⁊ codicilł.an
valeat h̊ clanſula: Vr ꝙ nõ:qꝛ inducit repugnãtia: vt.l.
vbi repugnãtia.j.de re.iu. In ↄꝛium eſt caſus in.l.ſi.C.e.
Nõ ob. ꝛiũ:qꝛ.q.dicit ⁊ codicilloꝝ:dʒ exponi et ꝓ vel.⁊
hoc ꝓpt᷑ regulã q̃ ẽ ꝙ qñ copula ⁊ ponit int᷑ ĩcõpaſſibilia
reſoluii ĩ diſiũctã:vt.l.ſi titio fũdũ.j.de vſuſ.le.⁊ erit elecij.
heredis ꝙ petat iure directo vel ſideicõmiſſi: vt.l.vlti.C.
e.⁊.j.ad tre.l.recuſare.S.titius.dũ tñ nõ eligat cauſã ĩte/
ſtati in necẽ legatarioꝝ:tũc enĩ tenel ex edicto ſiqs omiſ.
cau.te.niſi teſtõꝛ noĩatiʒ expᷣſſe ei electionẽ ꝑmiſerit:vt.l.ꝗ
aũt in pᷣn..ſiqs omiſ.cau.te.ideʒ ſi dixerit volo ꝙ valeat
iure teſtamẽti vel codicilloꝝ ꝑ.e.l.Sed qd ſi dixit volo ꝙ
valeat iure teſti vel ſaltẽ iure codicilloꝝ: Rñ. arbitroꝛ ꝙ;
tũc nõ poſſit eligere hẽs.nã illa ↄiũctio diminutiua ſalteʒ
hʒ illud ipoꝛtare vt ſipᷣ mõ.ſ.iure teſti nõ põt valẽ:deueni

atur ad illud qð ẽ min:vt. C. de emẽda. ꝓpin.l.j.pʒ ex re
gula grãmaticali de ↄiũctiõe diminutiua.vñ dicit ſi nõ po

potes mihi dare biſantiũ ſaltẽ cõomoda denariũ. Sed qd
ſi repi ſic ⁊ voluit valere vel iure codicilloꝝ nõ dixit iure
teſti: Rñ ꝙ dictio vel qũ apponii vni oꝛoni vel dictiõi tm̃
ſu ni p laltẽ:vt.l.ſi ſtipulat..adhiberi.j.de ſideiuſ.ꝑinde
eſt acſi dicerẽ teſti vel ſaltẽ codicillox. ¶ Tertio q̃ro an

dixi i. l j..ſiqs ita.j.de v.ob. Scõo ha

gularit de vigoꝛe illius clauſule qᷓ apponit ĩ qlibet teſtõ ſi

hec clauſula ſi nõ valet ⁊cc. hẽat locũ qñ teſtin nõ valet ppt᷑
defectũ ſolẽnitat᷑ omiſſe:Tex.⁊ gl.ꝙ ſic:vt.l.codicill.S.ſi.
j. de le.ij. ⁊.l.ex his vbis.C.de teſ.mi.⁊ no.ĩ auẽ.ex cauſa.
C. de li.pᷣte. ¶ Quarto q̃ro qd ſi teſtm nõ valet rõne volũ
tatʒ ĩpfecte:qꝛ anteq; ĩpleat᷑ moꝛtuus ẽ teſtatoꝛ:vtrũ tunc
opꝑei illa clauſula:Tex.vã ꝙ ſic. C.e.l.fi. circa mediũ. In
ↄðꝛiũ ſac.l.ſideicõmil.S.j.j.de le.iij.⁊.l.ex ea ſcriptura.S.de
teſtis.⁊ ibi vĩ tex.⁊ F puto veꝝ. Nõ ob.il.vlti.C.e.qʒ ĩtelli/
go volũtatẽ ĩpfectã rõne alicudſolẽnitaꝶ nõ volũta nota.
gl. in.l. ſi is q..de teſt. Quinto q̃ro ꝗd ſi teſtm̃ nõ valʒ
ex cauſa pᷣ̃teritiõis an tũc illa clauſula opei: Gl.in auẽ.ex
cauſa.tʒ ꝙ nõ ⁊ ſuit aditio noua.Ja.bal.⁊ antig gl. tenẽt
ʒↄꝛiũ vt refſert. Mar.ſyll.ĩ auẽ.ex cauſa.⁊ ẽ caſus ſm hoc
in.l.ſi pꝛoni.S.ſi.·j.ad tre.Di.⁊ alij moderni tenẽt illã opi

nionẽ opponẽtes ʒ illã gl.⁊ ꝓbãt ſic:iſta ſũt paria relinq/

re a venientib ab inteſtato ⁊ dicẽ ſi nõ valet iure teſtĩ va/
leat iure codicilloꝝ:vt no.in.l.ex teſtõ.C. de ſideicõ.⁊.l.ꝗ
aũut in pᷣn. S.ſigs omiſ.cau.te.⁊ ꝑ Di.in.l.codicill.ĩ ſi.j.de
le.ij. Sʒ ſi teſtatoꝛ dixiſſet legata tm̃ deberi a veniẽtib ab
inte.ſine dubio filius teneret᷑ vt.l.ſiqs cũ nullũ.j.e.in pᷣn.
⁊ ita tenẽt doc.Sʒ ↄ h vĩ expᷣſſe.j.de le.iij.l.ij.vbi a ſilio pᷣ
terito nõ põt relinq ſideicõ. Rñ. a ſilio pᷣterito nõ põt re

linq noĩatiʒ vt ibi:ſ relinꝗ gnãliter a veniẽtibus ab inte.

⁊ ita loqt in.d.l.ij.⁊ q vpa ĩiã nato pᷣterito.¶ Sexto que/
ro qꝗd ſi filius poſtbuni ſit pᷣterit?: Vr᷑ idẽ:vt.l.ſiqs cũ nul
luʒ.j.e.Doc.moderni vt dicit. Ja de bel.⁊ q̃ſi oẽs dicunt
ꝙ nos debem inſpicẽ vᷣba teſti. aut enĩ dicũt ſi nõ valʒ ⁊c̃.
ſic ſũt pñtis tpis:⁊ tũc teſtõ rupto ꝑ natiuitatẽ poſthumi
nõ debenĩ:q; deſicit ↄditio qꝛ veꝑ ẽ illo tꝑe valuiſſe. ꝓbat
p.l.ſi ita ſcripſero.j.de le.ij.de au.⁊ ar.leg.l.ſi ita.⁊.l. ſi a
colono.⁊.l. cũ ſtipulamur.⁊.l.ſi ſtipulat᷑ fueriʒ.j.de v.ob.
j.e.l.qᷓ̃dã.ſco rñſo.ſʒ ſi nõ diceret ſi nõ valet ⁊c.ſʒ diceret
nõ valet vel valebit ⁊c.tũc poꝛꝛiget ad teſtm qð rũpei na
tiuitate poſthumi.ita dicũt pᷣdicti hputo veꝝ ſi aligs pᷣte
rijt vẽtrẽ vx. ſue ſcient᷑:ſecus ſi ignoꝛater:qꝛ nõ cogitabat
ĩ ꝑpetuũ hĩe filios:tũc nato poſthumo illð teſtm nõ valẽt
iure codicilł. ꝓbo donatio int᷑ viuos ẽ validioꝛ q; ſideicõ/
miſſũ qꝛ nitit᷑ volũtate duox:vt no.i.l.j.C.de pac.ꝑ Aʒo.
ſũma.ſʒ donatio int᷑ viuos facta ꝑ natiuitatẽ ſilioꝝ reuo
cat᷑ p.l.ſi nunc.C.de reuo.do.gꝗꝰ mltomagl ſideicõmiſſũ.
Peꝛetea in teſtõ militis ineſt clauſula tacite ſi nõ valet iu/
re cõi valeat iure militari:vt.l.iij.ẽ.de te mili. Sed pone
poſthum naſcũ facto teſtõ:an illð valebit iure mili.potu
it enĩ valẽ ſi teſtõꝛ voluit:⁊ tñ nõ valuit ſi teſtõꝛ H̊ nõ cogi/
tauit: vt. C. de te. mili.l.ſi cũ vł ĩ vtero.⁊.S.de teſ.mi.l.qꝗ iu/
re. ⁊ puto veꝝ marie ſi illa clauſula ſi nõ valet ⁊c. ponat᷑

mag eẽ de ↄſuetudie notarioꝝ qᷓ; ꝙ teſtatoꝛ deliberet ꝗd ĩ

poꝛtet ¶ Septio q̃ro qd ſi teſtõ: dixit ſi nõ valeret iure
teſti valeat iure codicilł an h̊ verba referant᷑ ad tp̃s ↄditi
teſti an ad futuꝑ ſi ↄtingeret teſtm nõ valẽ:dubiũ fac: qa
illud bũ valeret repit in pñti optatiui ⁊ ĩ pterito ĩpſecto
ſubiũctiui:⁊ hͥ vð pñ̃tis tpis.ita vi tex.fFm vnã lec.in.l.cum
ſtipulamur. ꝓut eſt in tex.opʒ vt ꝗdã hñt.j.de v.ob.ũʒ alij
nõ hñt opoꝛtet:ſʒ tũc nihil ad ꝓpoſitũ.ad ideʒ.l.q rome

§. augerius.j.de v.ob.Fm vnã lec.⁊.j.ſiqs inge. eẽ di.l.ij.

cũ ſua glo. In ↄꝛiũ vã ꝙ illa vba ſubiũctiui ſiue ſint pᷣteriti

tpis vel pñtis:pñt hĩe ſigniſicationeʒ futuruvt.l.ſi ita qs

. ſeia.j. de v.ob. ⁊ ibi ꝑ Ja.de are.i.lſtichũ.⁊.l.int᷑ credi
toꝛem.j.de ſideiuſ.⁊.l.ſi debitoꝛ..veriſile.de ↄhen.emp.
⁊?.l.ſi cui libertas poſt pᷣn.de ↄdi.⁊ demon. ⁊ de vino triti
co ⁊ ol.le.l.cũ certũ.q; ſhiũctiuũ cũ ſemp reſpiciat illð ver
bum. ſi illud eẽt futuri tꝑis pñs vel pᷣteritũ ſubiũctiui põtĩ
telligi cũ in futuro illud erit pñs vl pᷣteritũ qð nõ cadit in
pᷣterito ⁊ pñti indicatiui.ↄcludo ergo ꝙ ſi aliud nõ repu/
gnat aſſumaʒ illã interpᷣtationeʒ vt res potius valeat ma
xime in teſtis.j. de re.iu.l.ᷣin te.⁊.j.de re.du.l.qᷣtiẽs.⁊.l.in
ambiguo. cũ.ſi.⁊ ſic verba compꝛchendũt tẽpus futuruʒ:

— — —, —22 o————.-f . 5N

— — — —

—— —.,

h

tre
ſte.
e/
nul

unt

mi
bal

b.

Octauo q̃ro quid ſi dixtt ſi non valet iure teſti valeat

oĩ iure q melius valere poſſit:an illud vbũ valere põt extẽ
ſiuũ cõpꝛehẽdat ſutuꝑꝝ tpᷣs: Dic vt dixii.l.ſi ita.j.de au.⁊
ar. le.vbi iſtã.q.pfecte examinaui. Nono q̃ro ꝗd ſi te/
ſtamẽtũ nõ valet vi exhẽdatiõis: Rñ.ſiqdẽ teſtm ẽ nulluʒ
ipo iure cauſa nõ inſerta:tũc idẽ qdð in ſilio pᷣterito.⁊ ea/
dẽ rõne ſi nõ valet ſʒ ipugnat᷑ ꝑ qrelã tunc vi ꝙ talia vᷣba
nil oꝑeni:vt.l.titia.S.de ĩoſ.teſ.⁊.l.pꝛonus.in ſi.j.de le.iij.
rõ qꝛ cũ teſtm dãnet᷑ tanq; dementis merito nõ valet iure
codicill.vt.j.l.ꝓxi.S.ſurioſus.credo ꝙ nõ ẽ veꝝ hodie.nã
q́rela nõ expugnat hodie teſtm̃ tanq; teſtõꝛ ſit demẽs.nõ
enĩ ẽ demẽtia exheredare ſiliũ ĩſerta iuſta cauſa:ſʒ ipugna
tur tanq; cauſa inſerta nõ va vel nõ ꝓbata ꝑ heredẽ: qð
põt eẽ abſq; aliq̃ culpa defũcti.⁊ ̊ͥ apparet qꝛ hodie ↄſer
uant legata ꝑ auẽ.ex cauſa.ʒ opi.quã ibi teneo.⁊ ꝓbat᷑ ĩ
tex.vñ ſumii ibi ne ſilij falſis occaſiõibꝰ ↄdẽneniĩ.q̃ verba
referunt᷑ ad ſiliũ exhẽdatũ ĩſerta cauſa:lʒ nõ va.⁊ ſic teſta/
mentũ expugna᷑ ꝑ q̃relã.⁊ htenẽt qdã doc.⁊ Ja de are.
⁊ Ci.refert in auẽ. ex cauſa.qʒ puto veꝝ:q̃re dico ꝙ h̊ ca/
ſu illa clauſula opai. C Sʒ h̊ op.nã hodie ex cauſa pꝛe

teritiõis vl exhẽdatiõis teſtm̃ remanet ſirmũ p̃terq;ᷓ ad ĩ/

ſtõnẽ.⁊ ſic pʒ ꝗa deficit ↄditio illa ſi nõ valet iure teſti ⁊c̃.
mõ in veritate valʒ iure teſti ſaltẽ qͥ ad legata. Dicũt qdã
ꝙ teſtm̃ nõ valet ⁊ legata petunt᷑ ↄaditi.ex.l.ſʒ tex.ibi ĩ coꝛ
poꝛe dicit tanqᷓ; nõ reſciſſũ obtineat teſtm̃ ⁊ ſic aci.ex te/
ſtamẽto petuni ⁊ ſic fuit ꝓnũciatũ ꝑ dñʒ Thadeũ de pe/
pulis:tũc dñm boñ.ꝓ h̊ ꝙ ac.ex teſtõ petent᷑. vẽ caſus in
l..ĩ ..õ.de here.iſti. ¶ Quõ g'rñdem ad ð. Mñ. illa cõ
ditio ſi nõ valeat iure teſti valeat iure codicilloꝛum:vt.l.ſti
chũ ꝗ me erit.j.ti.j.⁊ ſic cũ q ad ĩſtõnẽ nõ valeat iure teſtiĩ
ꝙᷓtũ ad inſtõnẽ oꝑabit vt valeat iure codicill.nõ qᷓ;tuʒ ad
legata q̃ debent᷑ ꝑ auẽ ex cauſa ex teſtõ.⁊ ꝙ bereditas de
beai vigoꝛe iſtoꝝ vᷣboꝝ ꝓbat ĩ.l.q̃rebal.s.vtꝝ aũt. de teſ.
mili.⁊ no.iĩ.l.ex cauſa.S.de telta.j.ti.ij. l.codicilli.ĩ i. ſacit
l.poſthumꝰ. S. pagan.S. de iniu. rup.⁊ irri te. ¶ Becimo
q̃ᷓro ꝗd ſi teſtm rũpit᷑ ꝑ ↄta.an aliqd oꝑet: Vr̃᷑ ꝙ nõ.nã hʒ
rũpat ꝑ õta.tñ valet de iurce ciui.vt.l.⁊ ſi S.S.de vul.⁊ pu.
⁊ ſic vĩ ꝙ deſiciat ↄditio qð veꝝ ẽde iure ciuili: lʒ nõ pᷣto/⸗
rio. In Sꝛiũ ꝓbo ſic ſubſtõ vul.ↄcipit᷑ in eũ caſũ ſi hẽs non
erit: ⁊ tũc ſufficit ꝙ nõ ſit heres de iure pᷣtoꝛio:lʒ ſit heres
de iure ciuili:vt.l.ſʒ ⁊ ſi ſine.s.de mi.S.ſʒ ⁊ q papiniam.⁊
l.j.S.ſiq; adita. ad tertu.ita ĩ ꝓpoſito ſufficit ſi teſtm non

valet de iure pᷣtoꝛio.⁊ ̊ puto ven. ¶ Andecimo q̃ro qd

ſi teſtm̃ rũpat᷑ agnitiõe ſui heredis ꝑ.l.velł. vbi gr̃a teſta/⸗
toꝛ iſtituit duos ſilios eq̃lit:demũ vn deceſſit alio viuo re
manẽtib ex eo nepotibꝰ ꝗ reꝑiunt᷑ pꝛetiti: an tũc oꝑabii
illa clanſula ſi nõ valet ⁊c Quidã ꝙ ſic:vt.ð.dictum eſt in
poſthumo:qð ẽ veꝑ qᷓtũ ad legata qᷓ ↄſeruarent᷑ ꝑ auẽ. ex
cauſa.nõ tñ ꝙ nepotes fribus debeãt iure ſideicõ. poꝛtio
nẽ pꝛis eoꝝ: qꝛ illa vba operani vt iure ſideicõ.debeaĩ᷑ id
qð directo ẽ relictũ:vt.d.l.q̃rebat. S.vtꝝ.⁊.d.l.poſthumꝰ.
§.ſi paganus.ſʒ poꝛtio filij decedẽtis nõ fuit directo reli/
cta ffib:imo nullo mõ:gꝰc. Pꝛeterea ip̃i fres nõ teneniĩ
ad ĩuicẽ ad ſideicõ. q ſũt iſtituti eq̃lit ĩ tota ⁊ eq̃lit᷑ graua
ti:qꝛ tãtũ dʒ vn alti:⁊ ſic eẽt eluſoꝛiũ:vt.j.ti.j.l.ab oĩbꝰ. S.
ſi titio.iĩ f.⁊c ibi no.ꝑ gl.ſec ſi partes eẽnt diſpares:q; tũc
poſſẽt oꝑari. Duodecimo q̃ro ꝗd ſi teſtm̃ rũpaĩ:qꝛ he
reditas nõc agnita ſeu adita:qᷓro vtꝝ tũc opet illa clauſu
la: Credo ꝙ ſic:vt.l.eã quã.C. de ſideicõ..l.q aũt.ĩ pᷣn.ð.
ſiqs omiſ. cau.te.dũ tñ dicat ſi nõ valet nõ valebit iure te/
ſtamẽti ⁊c̃.vł ſilia vba q̃ trahent ad ſatuꝝ. ¶ Tertiodeci
mo q̃ro qd ſi teſtm̃ nõ valebit ppt deſectũ heredis ſcripti
incapacis: Dico ꝙ illa clauſula operal:vt.d.l.eã quã. m
vnã lec. Decimoq̃rto q̃ro qd ſi teſtm̃ nõ valet ppt᷑ de
ſectũ teſtant: Rñ.nihil oꝑat:qꝛ ꝗ nõ põt teſtarinõ poteſt
ceodicillari: vt.l.diuus.S.codicillos .e.⁊.l.ij.j.ti.j. In ca/
ſu tñ põt oꝑari cũ codicilli poſſint ↄfrmari facilq; teſtm

De iure codicill.

vt. l.. 5 j.f. de le. iij. ſacit qd no.ĩ.l.iij.. de ĩof. teſ. Qui⸗
todecimo q̃ro ꝗd ſi teſtm ĩ q ſũt vba ſi nõ valet vłvalebit
⁊c.irritat᷑ ꝑ ſcðʒ teſtm̃ factũ ſimplłr:vtꝝ illud pᷣmũ remane

at validũ iure codicill.⁊ qð dico ſimplir ĩtelligo:qꝛ nõ di/

xit caſſãs ⁊ irritãs qcqd ẽ ſcriptũ ĩ pᷣ teſtõ:tũc enĩ qd oꝑei
illa clauſula dic vt.l.ſi iure.j.de le.iij.vꝛ q; valeat iure co/
dicilloꝝ qꝛ illa volũtas ꝙ valebat iure codi.nũꝗd hũit de
pẽdentiã ad teſtm:ſʒ ſi teſtm nõ valebat aſſumat vires:⁊
iõ ꝑ ↄñs teſtm̃ nõ irritat:vt.l.ſiqs cũ nullũ.j.e.credo ꝙ pᷣ
mũ totalit᷑ ſit ſublatũ:qꝛ ꝑ illa vba ſi nõ valet vident roga
ti venientes ab ite.ᷣm opi.cõeʒ nõ veniẽtes ex teſtõ.ſʒ iſta
rõ modicũ ocluderet ſʒ ea q dixi.S.i.j.q.ꝓbo qꝛ ꝑ ſcõʒ te
ſtamẽtũ vᷣ reuocatũ ꝗcꝗd ↄtinet᷑ ĩ p:vt.l.ſi iure.j.de le.iij.
l.j. F. itẽ ſi ipe.j.ſicui pluſq;ᷓ ꝑ.l.fal.eadẽ rõne ẽ reuocata illa
dauſula.ſi nõ valet ⁊c. Pꝛet᷑ea ĩ teſtõ milis tacite ineſt illa
clauſula:ſi nõ valet iure cõi valeat iure mili. vt.l.iij. de teſ.
mi.⁊ tñ faciẽdo ſcðʒ pᷣmũ tollit᷑ nec expᷣſſe ↄnrmaret ĩ ſecũ
do:qꝛ iure mili.valẽ potat:vt.l.q̃rebai.de teſ.mili.⁊ ibi di
xi.Cõcludo gꝰ ꝙ dʒ ĩtelligi ſi nõ valet.ſ.Dalr qᷓ; ꝑ reuocatio
nẽ teſtõꝛis. ¶ Decimoſexto q̃ro qꝗd ſi ĩ teſtõ vbi ẽ clauſu/
laẽ aliq̃ ſubſtõ pu. ꝙ ſi teſtm̃ totũ nõ valet ꝙ poꝛigit᷑ ad
ta.pu.l.vbis ciuilibꝰ.⁊ qð ibi no.S.de vul.⁊ pu.⁊.l.ſceuo/⸗
la.j.ad tre.ſʒ ſi poneres ꝙ totũ teſtm vitiet tabule pupilla
res nõ pñt valẽ iure directo tũc idẽ vt valeat iure ſideicõ/
miſſi:vt dixi in.d.l.vbis.nõ dico ex codicillł:ſʒ iure ſideicõ.
relictũ vt dixi ab his ꝗ ipuberi ⁊ ĩ teſtõ ſuccedũt:⁊ puto ſi
ꝗdeʒ pꝛ porat ſubſtituẽ pupillarit᷑:ſj fuit deſect ĩ aliq̃ ſolẽ
nitate:q;ꝛ videni rogatiꝗ ab ite.ſuccedũt ipuberi:vt.l. ſce
uola.j.ad tre.⁊.j.de le.j.l.qð ſideicõ.qdð itelligo vt ibi p/
bat᷑ ⁊ i.l.q duos.circa ſi.s.de vul.x pu.⁊ ibi no.ꝑ gl.⁊ ibi
dixi. Sʒ ar.õ pᷣdicta.j.de ali.⁊ ci.le.l.liber.S.poſthumꝰ.
vbi illa clauſula nõ poꝛꝛigit ad ta.pupil. ſʒ illa clauſula ꝑ
tinet ad diminutiõeʒ legatoꝝ añ relictoꝝ.h̊ ptinet ad aug
mẽtuʒ ⁊ ſuſtẽtationẽ:qꝛ clauſula ſolet dicẽ h ẽ mea vltia vo
luntas quã valẽ volo ⁊c.ſʒ ta.pu.nõ ſũt vltia voluntas te
ſtants ſʒ filij g'cc. So. p ea tuẽda dẽ volũtas pꝛis:vt.l.pa
pi..ſ nec ipuberes.de ĩof.teſt. Decimoleptimo qro.

pone in codicillis ĩſerunt illa vba ſi nõ valet iure codicillo

ruʒ valeat iure cuiuſlibet vltime volũtatʒ ꝓut melius valẽ
põt:qd opꝑanti iſta vba: Rñ.oꝑabunt vt valeat iure alti
volũtat᷑ min ſolẽnis vt iure volũtaj ipfecte int᷑ liberos: vt
l.hac ↄſultiſſima. S.ex ipfecto. C. de teſtis.⁊.l.ſi. C. fa. her.
nõ aũt vt valeat iure teſti etiã ſi eẽt ibi ſolẽnitas ſufficiens
ad teſtm̃ vt heredis inſtõ:qꝛ illa heredis inſtõ põt valere ĩ
codicillis iure ſideicõ.ſʒ ſi poneres ꝙ ibi eẽnt aliq̃ qᷓ non
poſſent valere in codicillis:vt datio tutoꝝ pu. ſub. ⁊ ſilia.?
tũc idẽ qꝛ ̊ pa ſi nõ valet iure codi. valet iure cuiuſlibet
alterius vltime volũta:debẽt ĩtelligi eq̃lis vł minoꝛis ſolẽ
nitatis nõ maioꝛis:vt.l.fi.de vi.tri:⁊ ol.le.⁊ ex de ꝓcu.c.
ij. in clemẽ. C Quero ĩ teſtõ fuit ſacta ſubſtõ pupillarin
codicilł ad teſtm faci fuit reuocata illa ſubſtõ ad qd tra/
heret᷑ hͥ adẽptio: Vr̃ dicẽdũ ꝙ aut in teſtõ ꝙ vnus ſolus
inſtitut' ? repudiauit ⁊ nõ valet adẽptio:qꝛ nõ hʒ a qcõ/
ſirmei:vt.l.ij.ð.e.aut adiuit vł ſũt płes ĩſtituti ⁊ aliꝗs adi
uit: ⁊ tũc valet iſta adẽptio.vide.l.ſᷣ ſi ↄditiõe.ĩ de here.
inſti. x.l.ſiita ſcriptũ. S. regula. S. de li.⁊ poſthu.

— ». Põt reling ei ꝗ nõ eſt
Nei qui pol tꝑe teſti:ſʒ tꝑe codicillo
— rum:ſecus ecõtrario.h.d. ¶ Op.ꝙ põt poſthu

mo relinꝗ:vt inſti.de lega.S.poſthumo. So. vt in glo. et

circa h̊ an poſthumo alieno poſſet relinꝗ: dic vt in.l.gal
lus S.ille caſus.õ.de lib.⁊ poſthu.⁊ ibi plene ſuit dictuʒ.
Di. dicit ꝙ etiã ſm hec tpa poterat relinq poſthumo:vt
l.pe.j.ti.j.ergo h lex hʒ reſpectũ ad.l.xij. tab.
P Facta in codicillis perin

Cogicillo ꝛũ iu re. de habent ac ſi eſſent fa/

eta in teſtõ tunc.h.d. In tex. ibi ſcripta eſſent. dic ea die

De iure codicilł.

qua codicilli ſeribunt jm Ja.de ate. C Op. 5. e.l. Rfi⸗

glo. ⁊ dicit dic vt ibi dixi ⁊ẽ̃.dic vt in gl.j.qꝛ verba directa
in codicillis ex pſumpta voluntate trahuni ad ſideicom/
miſſuʒ:vt.l.ſceuola.j.ad trebel.

—ð 2 „
Eurioſus nõ intel. bite ? nõ ↄſttiente
h. ð.declara vt dixi in.l.ij. S. volũtatẽ.S.ſo.ma. ¶ Op. de
l. ij. ð. de ꝓcu. So. vt gl.hᷣ q̃ optime ſoluit illud ↄꝛiuʒ.

Rirr Hereditas nõ põt directo dari vel
Mereditas conſirmari in codicillis:ſʒ ad ſidei/

—– EEE
— —

commiſſum trahitur.
WPer codicillos factos ab ĩ
Iquis CUʒ. te. videni rogati oẽs qᷣcũq;
lure ſuccedẽtes int᷑ natos ⁊ naſcituros.h.d. C Nota ꝙ.
qñ ꝗs decedit ĩteſtat vẽ inſtituẽ illũ q ab inte.ſuccederet

vt h̊ ⁊.l.ↄſiciuni in pᷣn.j.eo. MNo.qꝙ iſta vᷣba ꝗſqs mibi

heres:vident extẽdi ad ſucceſſoꝛes ab inte.ð in.l.ꝗ libis.
§. hec vba.S.de vul.⁊ pu. Sol.dicũt qdã h̊ loꝗĩ in lega q̃
ↄtinẽt onus hẽdis.vñ cõpꝛehẽdit etia hẽdis ab ĩte.ibi in
ſubſtõne q ↄtinet ꝓuiſionẽ ſubſtituti q̃ ꝓuiſio nõ trahitur
ad eũ de qͥᷓ teſtõꝛ nõ cogitauit.hoc nõ placet ꝑ ea q̃ habui
ſtis.S.ti.iij.in.l.ſi in teſtõ.q̃re dic ꝙ ibi loqt qñ fecit teſtm̃
q caſu h̊ oba reſerunt᷑ ad hẽdes ſcriptos in teſtõ:hᷣ qñ nul
luʒ fecit ꝓbat.j.ꝓxi.S.⁊.j.e.l.qdã referũt. ¶ Ex gl.op.
Fm Di.quã qda hñt qdã nõ dẽ h̊ bonoꝛũpoſſeſſio ⁊c. qꝛ
ſi ſuccedit de iure pᷣtoꝛio tm̃ nõ vꝛ volũtate defũcti ſucce/
dere:vt.l.j.S.vel maxime.j.de collatione bonoꝝ.ſ̊ h dĩ ʒ

cũ intelligaĩ ꝑ iſtũ tex.heres ſcriptꝰ.Sol.ſuſtinendo glo.

poſſumus dicere ꝙ hᷣ iõ qꝛ teſtõꝛ exp̃ſſit illud h̊ als ſecus
vel foꝛte põt dici ꝙ iſtud dictũ gl.nõ dicit vſq;q̃q; verũ vt
ibi dicei. Op.de.l.j.S.ſi.j.de le.iij.So.ibi noĩatim ab
vna ꝑſona relinqt h̊ ſimpliciter. hic nõ ſũt alia.
Teſtõ. d ↄꝓſirmationẽ codicilł.reqrit aditio ex te
O.ſtamẽto ſi factũ ẽ.h.d.vide ꝙ ſi codicilli fiãt
poſt teſtm: niſi adeat᷑ hẽditas ex teſtõ ex codicilł.nil debe
tur:vt.l.ij.de ſideicõ.li.⁊.l.fi.C.de Bank te.⁊ no.in.l.qui
— g filio.SF. j.de here. inſti.
4 Jm te tabu las. Per ſequẽs teſtm̃ re/⸗
uocant codicilli: niſi aliq iudicio ↄfirmet.h.d.hᷣ ẽ
venꝝ ß 1Ra tꝑa:hodie vᷣo ſempꝑ vident᷑ codicilli ↄfirmari ſi
ue pcedat ſiue ſequant. ¶ Op.inſti.e.S.nõ tm̃.So.gl.q;
iſta eſt. l.papi.que ibi coꝛꝛigit in tex.expꝛeſſe.

D In codicillis nõ põt
C Juus ſeuerus. diji ↄditio inſtitu/⸗

tioni pure facte.h.d.glo.

2NUemo põt ſibi le
lʒ recedẽ.h.d.h eẽt tractãda mã.l.ſiqs ĩ pᷣn.j.de le.iij.qa
llud ẽ difficile S.qð hʒ illa.l.⁊ nõ dicã mõ h:qꝛ ibi dicam.
Op. -de.l.ſiqꝗs in pᷣn.j.de le.iij.Et gl.dat płres ſo.doc.

moderni dãt alias.dicã ibi ⁊ Ci.tãgit in.l.ſãcimus.C.de
teſtis. Op.de.l.ſi mihi ⁊ tibi.S.i legat.j.de le.j. Dicaʒ

in.d.l.ſiqs in pn. ¶ Op. -de.l.fi.ĩ pᷣn.j.de le.ij. So.illa cõ
coꝛdat cũ iſta. ¶ Altio inducit᷑ ad.q.qũ ipatoꝛ ↄceſſit re

ſcriptũ:an dʒ dicẽ nõ ob.tali lege:Et dic vt.l.fi.C.ſiõ ius

vel vti.pu.⁊ ibiꝑ gl.⁊ doc.iĩ.l.reſcripta.C.de pꝛe.ĩpe.of.
4 Si pe ſt Legata pꝛonõſcripta nõ valent etiã ĩ co
— 1 p0 Ledicillie. h. d.
— – = Ver fſictionẽ aliqd retro nõ ſingii
8 MWedaã. vbi deſiẽ ertremd aqᷣ vł ad qð 5.
d. iſta. l.? tene hꝰ mẽti. vel alit. Codicilli ſacti ab
eo q deſijt eẽ teſtabilis nõ referunt᷑ ad teſtm. Itẽ verba p
lata in codicillis intelligunt᷑: vt extunc nõ ex tpe teſti.h.
d. GBlo. ſignat vnũ ar. .dic vt ibi. ⁊.l.in bello.S.codicilli.

ſ.de cap.⁊ poſtli.re.Di.
¶nficiuntur. Coicilli.

—,.—⸗———————

Furioſus habei pꝛo

Juriſcõſultus ponit ̊ detminationẽ ꝗqbus modis fiãt co
dicilli.⁊ H̊ dicit qtuoꝛ modis h in tex.poſit᷑ ꝗs põt codicil
lari dũ tñ nõ ĩpediai teſtariĩpedimẽto iuris ſec ſi impedi
mẽto facti.h.d. In.l.vlti.C. de teſta.dẽ ꝙ ruſticus in vi.a
ſi nõ hʒ.vij.teſtes põt facere teſtm cũ.v.qd ſi ciuis ẽ in villa
⁊ nõ põt hꝛe niſi.v.teſtes:an poſſit facẽ teſtm: Ja.de are.
diſputãdo tʒ ꝙ nõ ꝑ hãc.l.qð puto veꝝ. naʒ illa.l.vltima
ſolũ ↄcedit pᷣuilegiũ ruſticis:⁊ ſic pſonis nõ loco:nõ g ci/
uibus lqʒ in loco illo eẽnt ⁊ h teneo in repetitiõe.l.cũctos
pplos.C.de ſũ tri. ¶ Quero vtrũ ſit verũ indiſtincte ꝙ
ruſticus põt facere teſtm̃ cũ.v.teſtibus in villa ſi płres nõ
reꝑiuni: Gl.in.d.l.fi.dicit ꝙ nõ niſi ꝓbet᷑ cõſuetudo loci
Fm illud illa.l.de nibilo ꝓuideret.nã ↄſuetudo añillã.l.
nõ põt ꝓbari:qꝛ deſijt extare memoꝛiã ↄſuetudo pñs nõ
v? aliqd facere ad ꝓpoſitũ.ᷣ de illa.n.l.nõ meminit.puto
ꝙ nõ ſit neceſſe ꝓbari ↄſuetudinẽ.naʒ.l.illa eſt ſcripta in
vniuerſis ruſticis ꝗ ſũt ſub ĩperio romano: vt pʒ ibi circa
mediũ ⁊ in fi l. Nõ g reqriũ vt pᷣcederet illa ↄſuetudo
vel nõ.Itẽ qñ imꝑatoꝛſtatuit aliꝗd ex certa ſcia creden/
duʒ ẽ h̊ eẽ verũ ⁊ nõ i dubiũ reuocari:vt.l.ij. C. de legi.⁊.l.
j.S.de offi.pfec.pᷣto.⁊ ex de ↄſir.vti.vel ĩuti.c.j.⁊.ij.ſ̊ ĩꝑa⸗
toꝛ ibi ſtatuẽdo refuat ↄſuetudinẽ oĩbus ruſticis gꝗꝰ pᷣſup
ponit ꝙ añ erat:ei gꝰẽ ſtãduʒ. ¶ Pꝛetea ſicut ĩ teſtis ver
ba enũciatiua ĩducũt diſpõnẽ vt ex teſtõ agat᷑: lʒ alit᷑ nõ ꝓ
bel:vt.l.j.C.de ſal.ca.adiec.le.⁊.l.ex hac ſcriptura de do
na.⁊.l.legaui.de lib.le.ita enũciatio pᷣncipis ibihʒ viʒ di/⸗
ſpõnis vt ex illa.l.ſieri poſſit lʒ de ↄſuetudine nõ doceat᷑.
¶Pꝛetea qñ diſpõ ẽ certa de cauſa nõ curat᷑: vt.l.cũ tale
§. falſaʒ j. de ↄdi.⁊ de.maxime ſi cauſa ẽ ipulſiua:vt.l.j.F.
ſexüũ.de poſtu.ſ.ʒ ita ẽ ibi.nã illud qð dꝛ de ↄſuetudine ſuit
cauſa ipulſiua:⁊ cauſa finalis ſuit ruſticitas eoꝝ: ⁊ qꝛ ſtat iĩ
loco vbi copia hominũ hĩi nõ põt vt ibi di. ¶ Quero ꝗ
dicant᷑ ruſtici: Rñ.tex.C.ne ruſti.ad vl.obſe.reuo.l.j.v ĩ
telligẽ ruſticos oẽs ꝗ hĩtant ex muros ciuitatis caſtri:tñ

idẽ intelligerem de caſtris comitat vbinõ eẽt copia ho/

minũ:⁊ ſic nõ ſũt caſtra inſignia.illa enĩ nõ gaudẽt illo bᷣui
legio vt expᷣmit in.d.l.vlti. C Quero ibi dẽ ſi nõ pñt hii.
vij.teſtes ſufficiũt.v.q̃li pbabit: Certe eoipᷣo ꝙ ꝗs dicit
nõ potuerũt plures hꝛi fũdata ẽ intẽtio ſua niſi ꝓbet ↄꝛiũ:
vt.l.cũ de indebito.S.de ꝓba.tutius tñ ẽ vt notari dicat
ꝙ lacta inqſitiõe plures hi nõ pñt. C Quero vtrũ ſit ne
ceſſe ꝙ illi.v.teſtes deponãt poſtea coꝛã iudice: Tex.i.l.
vlti. dicit ꝙ ſic. qʒ intelligo niſi teſtm̃ eẽt ſcriptũ manu pu/
blica notarij:vt no.in.l.fi. C. de ſideicõ.⁊.l.ij..fi.s.quẽad
mo.teſta.ape. ¶ Altimo q̃ro an ĩ.d. teſtõ ſit neceſſaria
ſcriptura?: Et Pe.qꝙ nõ:vt no.in.d.l.vltima.lʒ ↄꝛiuʒ aſſe⸗
rat glo.s.de teſta.lq teſlemertd ciellek 4
. Valent codicilli facti medio tẽ
(Si oſt Cti.poꝛe qᷣ ꝗs erat inteſtabilis ſi tꝑe
teſtamenti ⁊ moꝛtis erat teſtabilis.h.d. diuide.pꝛimo po
nit. q. ſeo vnã rationẽ. tertio tollit aliã rõnemꝗᷓ videbaĩ
facere ꝓ eo.q̃rto ſo.⁊ illã partẽ detminat.ſcða ibi nam ⁊
teſtm.tertia ibi nec ſimul.q̃rta ibi ſ dicemus.nã ⁊ teſtm̃.
Iſte v. hʒ diuerſas lec.⁊ ſic diuerſas lr̃as. Pꝛout ẽ in lr̃a
ſi eo.ſũmaui vobis ꝙ faciat vnã rõnẽ ꝓ codicillł talẽ. cer/
tuʒ eſt ꝙ teſtm̃ valet:gꝰ codicilli debent valere ꝗ ſequunt᷑
vires teſti q;uis eo tꝑe fecerit codicillos qͥ teſtĩ ſactionem

nõ habebat.⁊ dʒ exponi ſi ꝓ q;uis.⁊ h/ ꝓut habes ĩ lr̃a ſi.

Sed ꝓut hꝛ in l̃a ſʒ eo.dʒ alit᷑ diuidi ⁊ aliter debeat legi
vt tertia pars incipiat ibi ſed eo.⁊ ſaciat vnã rõnẽ ) codi
cillos ⁊ illud qð pᷣmiſerat.nã ⁊ teſtm̃ valet iungai cũ.q.vt
ſit rõ dubitãdi hoc mõ.q̃ri:an ex codicillis debeani lega

ta:rõ dubitãdi ẽ:qꝛ teſtm valet.Sed in ↄꝛiũ arguo qꝛ co

dicilli ſũt facti eo tꝑe q erat inteſtabilis.illã lecturã tangit
glo. ſuꝑ ybo nõ habuit.⁊ ſequẽs gl.ſuꝑ ſe.v.Tertia litte/
ra eſt cũ eo tũc alio mõ diuidat.ſ.vt in tota illa ꝑtinẽtia po
riat rõ dubitãdi q ẽ:qꝛ teſtm valet cũ codicilli fuerũt facti

— — —, — — — —, --

—

itc
Cicl
begt
Pleg
Vlla
are,
tina
Pc,
ctos

eo tpe quo nõ erat teſtabilis.qʒ tene pᷣmã ec.q; magis cla
ra quã gl.ponit ſuꝑ vᷣbo nã ⁊ teſtm.alie particule ſũt cla/
re. ¶ Op.de.l.ꝗ ex libis.S.teſtõ j.de bo.poſ.ᷣmta. So.
ĩtellige illã m iſtã ſᷣm qð aliquo iudicio volũtatis ille emã
cipat ↄſirmauit teſtm̃ pᷣmũ:als nõ valẽt. t facit ad iſtũ.S.
de le. ii. l.jS. j. ¶ Venio ad v.nec ſimul.vã ꝙ effectꝰẽ mutꝰ
nõ põt codicillari:qꝛ nõ põt teſtari: vt.l.diſcretis.C. eo.er
go nec codicillari:vt.l.diuꝰ.S.codicillos.s.eo.⁊../pxi..
NRñ.aut tu ĩtelligis de muto ꝓpꝛie:⁊ tũc dʒ ĩtelligi de co/
dicillis. Pꝛeterea mutitate ceſſate vel ſi fecit ſtãte mutita/
te ĩtelligas ꝙ poſtea illud vitiũ ceſſauit ⁊ aliquo volũtatis
iudicio ↄfirmauit vt in pᷣcedẽti caſu.põt etiã ĩtelligi in eo ꝗ
nõ ẽ mut ꝓpꝛie:ſʒ ꝑ aliqð accidẽs ĩſrmatꝰ nõ põt loq ad
pꝛeſens:ſʒ põt facẽ codicillos nutu:vt.j.de leg iij.l.nutu.
Op. h̊ de alienis teſtai.Cõtra ĩmo codicillat. So.vt ĩ
glo.qꝛ vbum teſtari large ponit᷑. Op.ꝙ non liceat de
alienis teſtari vt in auẽ.ĩgreſſi. So.gl.ꝙ h̊ erãt ſua tẽpoꝛe
moꝛtis. ¶ Op.ad ſi. ꝙ teſtm̃ nõ valeat de iure ciuili vt ĩ/
ſti. de exhẽ. li.in pᷣn. So.nõ valet de iure ciuili:ſʒ de iure pᷣ
toꝛio ↄfirmai.l.poſthumꝰ.in pᷣn.ð.de iniulſ.teſt.qð ĩtellige
ſi viuo teſtõꝛe deceſſerit als ſecus vt ibi dicet in caſutñ pñt
valere codicilli ſi teſtõꝛ eos ↄfirmauit expᷣ̃ſſe poſt natiuita
tẽ poſthumi q;ꝙ; poſthumus poſt teſtatoꝛẽ deceſſerit. ita
dicit glo.⁊ bñ. Et aduerte ꝙ poſthumũ appellat natum
poſt teſtm̃ nõ poſt moꝛtẽ teſtõꝛis:als eẽt ĩpoſſibile ꝙ teſta
toꝛ ↄfirmaret poſt natiuitatẽ poſthumi:⁊ iõ valet put ex
nũc nõ ꝓut extũc.ſ.ofirmatione teſtatoꝛis.

De iure codicil.

(S . mil eg. Codicilli facti a milite pñt ſtare ꝑ ſe: iõ

ad teſtm̃ nõ referunt᷑.h.d.
SDi legatũ nõ valet ab initio conſir

Ei ei ſern 0. mat ex poſtfacto ⁊ ipedimẽto ex vl/

— —

tima volũtate teſtõꝛis ſublato.h.d.¶ No.caſũ ĩ quo ceſ
ſat regula catoniana:de quo plene videbitis in.l.jq de re.
cato.rationẽ dic vt in glo.
Qui ↄfirmat codicil/

ESigs certi generis. los poſterioꝛes vꝛ re

— —

=—

pꝛobare pᷣoꝛes.h.d.Cõtra hãc.l.ſacit.j.de le.iij.l.ſiqs in
pᷣn. vbi a volũtate repꝛobãte tacite recedit ꝑ aliã ſimplicẽ
volũtatẽ. So.h̊ ĩteruenerũt duo act.ſ.pma volũtas q̃ cõ
ſirmauit poſterioꝛes ⁊ px ↄſequẽs repꝛobauit poꝛes:deĩde
de ſecuta ẽ volũtas poſterioꝛ ex abus duobꝰmedia repꝛo
bata intelliguũ:ibi ſecus ibi dicet.
„ õ pñt ſieri codicilli ab eo ꝗ dubi
Miſto. ird!

tat de ſtatu ſuo niſi ſit miles.h.d.
Pꝛincipale nõ

(₰W A od per manus. b cõſirmari

ab acceſſoꝛio.hoc dicit.

A. Legata ab eo quẽ gꝗs puta/
Wi Graul. bat iſolidũ ſibi ſucceſſurũ:pu

(Q ta ſi aliqs cũ eo ſuccedat iĩ partẽ nõ ĩ totũ debet.
fallit in libertate.h.d.Gl.ſignat aliq̃s op.dic vt ĩ ea mãm

hub ⁊. l. pe.j.e.Di.tractat ĩ.l.pꝛ.S.cũ ↄſtimaret.j de le.ij.

Elud ſine dubio. Tractari
EHiteſtatoꝛ fecit ĩſtitutionẽ hẽdis in dubio videĩ
voluiſſe teſtari.h.d. Ibi codicillis.i.ĩ q̃dã criptura nõ ſuf
ficiẽte ad teſtm.ſ̊ ad codicillos.h.d.qð ẽ dubiũ:an volue
rit ſacẽ teſtĩ an codicillos.Cõtra imo voluit ſacẽ codicil
los vt ponii in pᷣn. So.expone codicillos:vt dixi ſuꝑ tex.
⁊z ceſſãt ↄia. No.duo.pᷣmũ ↄ Ja.de are.q dicit ꝙ vbi/
cũq; poni vbũ volo poſitũ cũ ĩſtitutione directa trahit ad
ſideicõmiſſũ: vt.l.ſceuola ad tre.qð ẽ ↄtra hãc.l. Nõ ob.
l.ſceuola.qꝛ ibi ↄſtabat ꝙ volebat facẽ codicillos:vt nõ.&.
l.j. C Nõ ſcðo ꝙ ex pᷣſptione colligii vtrum teſtõꝛ volue
rit inſtituere directo vel nõ.⁊ ſic facit ad ea qᷓ̃ dixim in.l.
cẽturio.S.de vul.⁊ pu.vbi ex pᷣſũptione inſpicimus vtrũ te
ſtatoꝛ voluerit ſubſtitutionẽ cõpẽdioſã infra tẽpus puber

—

tatis trahi ad directà vel nõ.
Diuiditur in duas

( Mida re ferunt. partes. pᷣma qñ vnũ
Vhberedẽ iſtituit ⁊ ei ſubſtituit ⁊ poſt moꝛtẽ pᷣmi co
dicillos ſec t.ſcðᷣa qũ plures heredes inſtituit ⁊ ſubſtituit ⁊
codicillos feẽ poſt moꝛtẽ vni.ſcða ibi ꝙ ſi duo.pᷣma pars
bꝛeuiter hᷣ ĩtẽdit. Sicut legatũ ẽ nullũ qũ relinqtur ei qui
tꝑe legati nõ ẽ:ita qñ relinqtur ꝗ tꝑe legati nõ vinit.h.d.
Op.rrelicta ab iſtituto vident᷑ repetita a ſubſtituto: vt
l. ʒ.j.de le.j.ergo a ſubſtituto debeni ſi a ſubſtituto relicta
fuerũt. Rñ.poſſumꝰ hoc intelligere qñ in codicillis lega/
ta ſũt relicta ab herede noĩatiʒ:tũc tenet᷑ ſubſtitutus.vt.l.
ſi plures.in fi.j.de le.iij.ad.l.ſal.l.j.S.id qð ex ſubſtitutio/
ne.⁊ boc ĩnuit lr̃a:qꝛ heres ⁊c̃. ⁊ ibi ita vt ab ĩſtituto codi/
cilli ↄfirmant᷑ ⁊cc. dices tu ſi h̊ ẽ ergo nõ debenĩ a ſubſtitu/
to etiã ſi tpe codicilloꝝ vixiſſet ĩſtitut qð eẽt ↄtra mẽtẽ hu
ius.l. Suſtinẽdo poſſes dicere fateoꝛ ꝙ nõ deberent᷑:ſed
nõ iõ qꝛ ab initio nõ valuiſſẽt:ſʒ q̃ſi defecta ex poſtfacto ꝓ
pter hereditatẽ nõ aditã a ſubſtituto.⁊ huic põt adaptari
tex. in pᷣn. ibi an ꝑinde datio vel adẽptio ⁊c. Ael dicas ⁊

meli ꝙ h̊ ſuerũt legata relicta ab inſtituto ſub noĩe appel

latiuo h̊ mõ ab herede modo nõ noĩato noie ꝓpꝛio:⁊ tũc
a ſubſtituto debent ꝑ dictã.l.lʒ.j.de le.j.i.ſi iſtitutus viue
bat tpe codicilloꝝ:als ſecꝰ vt hic q ẽ notabilis determina/
tio ad illã.l.rõnẽ tãgã·j.ꝓxi.S. ¶ Quid ſi ba in codicil/
lis fuerũt ſimplłr ꝓlata: Aa.de are.vi dicere ꝙ in dubio vi
det᷑ dirigi ſermo ad heredẽ iſtitutũ in pgradu ⁊ qð alle.mi
hi nõ placet:qꝛ ſicut codicilli ab inteſtato reſerunt᷑ ad oẽs
ꝗ ab inteſtato quoquo gradu ſuccederẽt:vt.l.ſiqs cũ nul/
lũ.S.e.ita eadẽ rõne facta ex teſtõ reſerunt᷑ ad oẽs ꝗ ex te
ſtamẽto heredis extiterint quoquo gradu. Pꝛeterea ꝓp H
vꝛ tex.in.l.pĩfa.j.s.de vul.⁊ pu.vt reſferat᷑ ad heredes oẽs
qui ſũt ex iudicio teſtatoꝛis pᷣmo vel ſcdo gradu. facit.C.
ad trebel.l. vltima.
Ells incipit poſt teſtm̃.ſi nõ ĩuenis in libꝛo dic ꝙ ẽ
Si. de. l. qdã.⁊ h̊ ſumat v.qð ſi duo ⁊c Legata in codi
cillis a duob iſtitutis relicta xno eoꝝ moꝛtuo ꝓ parte eiꝰ
in effectu tm̃ ſũt legata ĩualida.h.d.cũ.l.ſʒ cũ ea.q̃ dʒ cõti
nuari ad iſtã ſᷣm vitatẽ niſi cõiter veniat poſt.l.ab ĩteſtato
⁊ ita gloſatoꝛ habuit:tñ dʒ ĩtelligi:vt.S.dixi.nõ erit hoc ve
rũ de rigoꝛe:ſec de eqtate:vt.j.e.l.ſʒ cũ ea.quã hᷣ iũge ſinõ
hẽs. ¶ Op.h̊ legata fuerũt relicta ꝑ h̊ vba qſqꝗs mihi he
res erit:ergo debebunt᷑ a qnocũq; ꝗ erit heres:vt..e.l.ſi
quis cũ nullü.Ja.de are.dicit ꝙ id verum qñ nullũ ẽ fa/
ctũ teſim:ſecꝰ q aliqð:qꝛ tũc referunt᷑ ad ĩſtitutos:in pᷣmo
gradu:vt.S.de vul.⁊ pu.l.ꝗ liberis.S.hec vᷣba.ſʒ hoc nõ ẽ
verũ ĩmo referunt᷑ ad oẽs ꝗ ſũt heredes ex iudicio teſtato
ris pᷣmo vel ſecũdo gradu:vt.l.pꝛfa.j.S.de vul.⁊ pu.q̃re in
telligo ꝙ hic dixit qſgas mihi heres erit ex ĩſtitutis.¶ Op
ꝙ hereditas ꝓ nõ ſcripta accreſcit cũ onere ſuo vel ad ſo/
ſtitutũ vadit:vt.l.j.S.is ita.C. de cad.tol.videbit i.l.qᷓ ↄdi
tio.j.de ↄdi.⁊ de.ſi ergo hẽditas erit ꝓ nõ ſcripta eodem
mõ legata relicta ab iſtituto erãt ꝓ nõ ſcripta:ergo dʒ trã
ſire etiã ad ĩſtitutũ. Rñ.illud verũ qñ hẽditas erat ꝓ non
ſcripta:⁊ ꝑ ↄſequẽs legata reſpectu ei'a quo relicta ſunt:⁊
ſic nullo tꝑeceꝑunt hẽre effectũ ab iĩſtitutione cũ inſtitutio
fuerit nulla ⁊ ſubſtitutionẽ hẽat tanq; ipſe fuerit hoꝛ. ſʒ h
iſtitutio fuit aliq̃:ʒ legata ꝓ nõ ſcripta reſpectu eiꝰ a quo
relinquuni cũ ſubſtitutꝰ hẽat tanqᷓ; ſecũdus nõ tanq; pᷣmꝰ
facit.ð.de li.⁊ poſthu.l.iij.ĩ fi. Op.j.e.l.pe.Dicit gl.il/
la coꝛiigit iſtã.tu dic ꝙ ↄcoꝛdat ĩtelligẽdo illã cũ determi
natione.l.ſʒ cum ea.j.e.qua legi nũc ſimul.
4 JN Iſta lex ſeipſã ſũmat ĩ fi.
1 . inteſtato. ⁊ ibimaniteſtius dicã ⁊cẽ.
—

1 ¶Ittere quibus. mdigled aine⸗

1s. Pꝛio ꝓut iacet lr̃a ꝓmitto ꝙ te hẽdẽ ſacia

H nõ eſt verum qꝛ eſt ↄtra bonos moꝛes talis obligatio:vt
l.ſtipulatio h̊ mõ.j.de vb.ob. Scðo modo qꝛ in litteris di
xit te heredẽ facio:⁊ tũc nõ valet vt teſtm:qꝛ nõ eſt ibi ſolẽ
nitas:nec vt codicilii:qꝛ dat᷑ ibi hereditas: ita loquũ hic.
cetera ſunt clara. 2 ,
6 i actus impoꝛtat᷑ ꝑ vbũ fu/
p) Lociana.ar tpis cadit in eo qð eſt de p
terito diſpoſitio refertur ad illud.h.d.facit.j.de
di. ⁊ demõ.l.cum tale.S.falſam.⁊ qð ibi nõ.

— . Relicta ab eo queʒ ꝗs
S qui unum. ꝑi ſibiſucceſſurum pu

ſi in parte ſuccedit pꝛo parte debeniĩ.ſi in dimi

dia nihil.h.d. ¶ Nota rationẽ in fi.ibi qm ⁊c̃. Et materi

am huius.l.dicã in.l. cum pater.S.cum eſtimaretj de le.ij
vbi Di.ponit. Altimo no.fi.huius.l.ad opi.quam te/
neo per auẽ.ex cauſa.ꝙ nõ cõſeruani legata rupto teſta/
mento ex cauſa pꝛeteritionis ſilij quem ignoꝛabat viuere.
Nam ſi ſciuiſſet teſtatoꝛ:nec tot legata feciſſet ⁊ ei non ab
ſtuliſſet vt hic in fi.dicã in.l.ſilio pᷣterito.s.de iniuſt.rup.⁊
irri.teſta.
— lan Noiĩatio heredis ſine ſcriptu/
Yp 9! lam. ra nõ facit vt ſcriptura ↄtinẽs
legata ſine inſtitutione ſit teſtamẽtum: ſʒ vt codi
cillihabent.h.d. ¶ Op.S.e.l.j. So.h̊ nõ erat ſcriptuʒ in
tab. nomen hẽdis ibi ſic. C Op.C. deteſta.l.erroꝛe.So⸗

5

De iure codicil.

ibi fuit omiſſũ erroꝛe ſcribẽtis h̊ͥ volũtate teſtãtis. ¶ Op.
C.e.l.fi.S.illud.Dicit glo.illa magis cõcoꝛdat.¶ Quero
vtrũ iſta noĩatio heredis valeat vt teſtiñ nüũcupatiuũ:Gl.
H videt dicere ꝙ nõ intelligẽdo ꝙ legata debeani a veniẽ

tibus ab inteſtato. Sed in.l.ſi is qui.S.de teſta.videi dice

re ꝙ in teſtõ valeat.⁊ ideo Di. ſuſtinet vtrã q; litterã.aut
enim apparet ꝙ teſtatoꝛ volebat ↄdere teſtm in ſcriptis:
⁊ ꝓcedit lec.hic poſita.nõ enim valuit vt teſtm in ſcriptis
q; nõ fuit ſcriptum nomẽ heredis:nec vt nũcupatiuum qꝛ
teſtatoꝛ noluit facere teſtamẽtum nũcupatiuum. aut non
cõſtat:⁊ tunc illa nominatio heredis ſi eſt facta coꝛam le
gitimo numero teſtium valet teſtamẽtũ: ⁊ illa ſcriptura va
leret vt codicilli:ita intelligatur glo.in.l.is qui.s.de teſta.

CPꝛima pars lecture excellentiſſimi vtriuſq; docto.do
mini Bartoli de ſaxoſerrato ſuper inſoꝛciato hic ſinitur
peroptime emendata impꝛeſſioni data fuit per magiſtruʒ
Andream de Toꝛeſanis de Aſula Aenetüs anno dñi
i4827. pꝛidie hils. Febꝛ.

Regiſtrum.
A BLCSES SbJKRKZMOP†ρ ,
RS TZ. Omnes quaterni vt patet intuenti ſubſcriptio
nem in ſine cuiuſlibet charte a pꝛincipio vſq; ad medium
quaterni. Laus deo.

Solu matrimo.

„

Qðdã eſt pᷣuilegiũ qdð dat᷑ ipſi doti hoc eſt rei in dotẽ da/
te qð glo.dixerũt eẽ dotẽ:vt dixi.s.in rubꝛica:vt eſt pᷣuile/
giũ ne füdus dotalis poſſit alienari:⁊ iſtud ſiliter trãſit ad
oẽm ad quẽ trãſit dos ipſa q; hẽs poſſet als vẽdicare ſicut
ipſa mulier niſi ipſe vir eẽt hẽs:vt.l.fũdũ do.S.de fũ.do.⁊
j.de vſuca.l.cũ vir.Et pone exẽplũ de illo pᷣuilegio qð hʒ
dos vt in dubio pᷣſumat᷑ pꝛo ea ⁊ fiat iterpᷣtatio ſᷣm ꝙ po
ſui caſũ in hac.l.illud eni dat᷑ ipſi doti:qꝛ tex.dicit in am/
biguis pꝛo dotibꝰ ⁊c.vt.l.in ambiguis.S.de iure do.⁊.l.
in ambiguis de re.iu.⁊ iſtud trãſit ad oẽm ad queʒ ⁊ dos.
nõ enĩ dat᷑ ipſi mulieri tm:ſʒ etiã ex parte viri:vt pʒ in di/
cta.l.in ambiguis.⁊ tũc bñ ꝓcedit expoſitio ſequẽs dotis
cauſa.i.ipſa dos. Idẽ dico de tertia ⁊ qrta expoſitione qꝛ
ad idẽ tẽdũt. Qðdã eſt pᷣuilegiũ qð dat᷑ ipſi ↄctui vt de ta
cita ſtiplone:vt.C. de rei vx.act.l.j.in pᷣn. ¶ Iem e ſit ʒ
ctus boneſidei:vt iſti.de ac S. fuerat. ⁊ iſta ſiliter traſeunt
ad hẽdes:⁊ tũc ꝓcedit qnta expoſitio dotis cauſa.i. titu/
lus ſeu ↄctꝰ.Qðdã eſt puilegiũ qð daĩ cauſe ſeu inſtatie iu
dicij:vt qꝛ iſta cauſa eſt fauoꝛabilis iõ iudex põt abbꝛeuia
re dilationes vt cauſa citi ſiniat:ar.j.de re iu.l.ij.⁊ ex de
iudi.c.diſpẽdioſã.in cle.⁊ hoc mõ pcedit ſexta expoſitio
gl. NMõ ob. qð dicit DBi.videlicet ꝙ nõ reꝑii lege cautũ ⁊c̃.
q; imo repit᷑:vt dixi. Nec ob.l.ij. C. vt ifrra certũ tpᷣs.q; fa
teoꝛ ꝙ inſtãtia ipſi cauſe nõ perit tꝑe biẽnij:qꝛ hoc eẽt odi
um ſ iudex dabit dilationes bꝛeuioꝛes in fauoꝛẽ mulieris
ſicut in cauſa alimẽtoꝝ.⁊ hoc tetigi..e.l.ſi cõſtãte in.iij.q.

pᷣncipali ⁊ in.vj.⁊ illud pᷣuilegiũ traſibit ad hẽdes vniuer

ſales ᷣm q̃litatẽ hẽdis:vt pᷣallata.l.ij.de re iudi.Qddã eſt
pᷣuilegiũ qð dẽ pſonale vt pᷣferat᷑ alijs:⁊ illud dat mulieri⁊
ad hẽdes nõ trãſit:vt alł.l.dabin.in pᷣn.j de pᷣui.cre.⁊.C.
de pᷣui. do.l.j.⁊ tunc ꝓcedit expoſitio Goſ.dotis caula i.
mulier in actione de dote.Qðdðdã eſt pᷣuilegiũ qð dat᷑ me/
re actioni ſauoꝛe mulieris:vt q; illa tacita hypotheca ſit pᷣ
uilegiata:⁊ tũc nõ trãſit niſi ad ſuũ hẽdẽ:vt pᷣallato.S.fue/
rat.⁊.l.aſſiduis.⁊ tũc ꝓcedit expoſitio Di.⁊ Ci.qui eũ ſe
quit᷑:⁊ tũc vides ꝙ q̃libet expoſitio eſt bona Et iõ iuriſcõ
ſult dixit dotis cauſa ⁊cc. Aolẽs ponẽ vᷣbũ gnãle aptũ re/

ferri ad oĩa pᷣuilegia:poſſetis dicẽ hoc eſt falſũ.nã tex.qui

ſeqtur loqꝗtur ſolũ de pᷣuilegijs que cõpetũt mulierib.di/
cit eni:nã reipublice ĩtereſt dotes mulierib ꝛc. vñ de ne/
ceſſitate dʒ exponi dotis cauſa.i.mulier in actione ðe do/
te. Rñ. cuicũq; ↄcedit ſiue actioni ſiue gctui ſiue ipſi doti
ſiue ipſi mulieri ſempꝑ ĩtereſt mulieris. Intereſt enĩ nr̃a ha
bere bonas ⁊ pᷣuilegiatas actiones:⁊ iõ tex.iſte non ↄclu
dit ꝙ ſemꝑ mulieri ↄcedat pᷣuilegiuʒ.Ex pᷣdictis apparet
ſolutio.q.quã ponit Di.j.e.l.poſt dotẽ. an moꝛtua filia
pꝛ hẽat pᷣuilegiũ:dic vt ibi dicã ⁊ dabo regulã.¶ Secun
do op.ad hoc ꝙ dẽ hic ſemꝑ:ↄtra.j.e.l.maritũ.Hui cõ/
trarij timoꝛe dicit gl.ꝙ vitas eſt ꝙ illa regula ꝙ dos eſt pᷣ
uilegiata oĩ tpe ⁊ oĩ caſu eoꝛũdẽ tẽpoꝝ.ſ.añ mr̃imonium ⁊

eo ↄſtãte ⁊ eo ſoluto ⁊ de hoc ponit exẽpla.fallit in caſu di

cte.l.maritũ.iõ gl.ſubaudit fere. ¶ Aduertatis circa iſtã
gl. opʒ nos vidẽ vtrũ bñ dicat in eo ꝙ dicit oĩ tꝑe eſt pᷣui/

legiata. Scdo an bona exẽpla ponat.Tertio an bñ ↄꝛia

ſoluat C Ad pᷣmũ op.⁊ vi ꝙ dos nõ põt eſſe pᷣuilegiata

añ mr̃imoniũ cũ nõ poſſit eſſe ſine mrfimonio:vt.l.iij.s.de

iure do. Rñdeo ꝙ dos poſt ſecutũ mr̃imoniũ aſſumit bᷣui
legiũ in eo qð factũ fuit añ mrimoniũ. Ael dic ꝙ etiam ſi
mr̃imoniũ nõ ſeq̃tur:hʒ tñ ſpõſa in aliqbus pᷣuilegiũ:vt.j.
de pᷣui. cre.l.ij.in ſi.⁊.s.de iure do.l.ſi ſponſa.¶ Ad ſcðʒ
venio ſcilicet ad exẽpla.Et ad pᷣmũ exẽplũ:ſcilicet dos
ↄſtituit nudo pacto op.qꝛ ſempꝑ ſingit᷑ ſtipulatio: vt.C. de
de rei vx ach.l.j.S.j.So illa glo.loqtur ſm illa tꝑa:vt no
ta.in.l.ad exactionẽ. C. de dotis ꝓmiſ.¶Itẽ ↄtra qʒ iſtð

exẽplũ eſt ex parte viri:ſʒ.l.nr̃a loqtur de pᷣuilegio ex par

te mulieris. Rñdeo qꝛ etiã mulieris ĩtereſt dotẽ nudo pa
cto cõſtitui ⁊ ſtipulationẽ pᷣſumi q; ſtatiʒ q̃rii mulieri.Ali

ud pᷣuilegiũ eſt:qꝛ de bonis pꝛis ꝓmiſſa credit᷑:vt.l.f.C.de
do. pmiſ.rõ:q; pꝛnũ offm eſt qdð intellige de pꝛe legitimo

⁊ nãli:ſec' de nãli tm:vt.ĩ.de le.iij.l.vxoꝛeʒ.S.nãalis.dic vt

ibi. C Quero qꝗd in auoꝛgl.male loqtur ĩ pall.l.fi.ſʒ dic
idẽ in auo pꝛno:vt.j.de col.bo.l.dedit dotẽ. Quid de ma
tre:dic vt.l.mr᷑.C. de iure do. Sʒ qd in fre:dic vt in.l.cuʒ
plures.S.pe.j.de admi.tu.l.nõ oĩ.C.de admi.tu AZlliud pᷣ
uilegiũ eſt de tacita ſtipłone ⁊ de tacita hypotheca.⁊ hoc
eſt verũ de iure hodierno nõ ᷣm iſta tꝑa.¶ Sʒ qd ſi mu
tus accepit dotẽ qð põt:vt I mutꝰ.in pᷣn.ð.de iure dot.vẽ
ꝙ nõ poſſit fingi ſtipulatio:vt.j.de vᷣb.ob.l.j.in pᷣn. iun
cta.l. qui ad certũ.s. loca.ſʒ puto ſingi ſtipulationẽ ĩterpo
ſitã eo mõ quo põt.ſ.per ſeruũ:vt pᷣallegata.l.j.in pᷣnci.de
vbo.obliga.Aliud pᷣuilegiũ eſt ꝙ dos põt in arbitriũ pa
tris ↄferri ⁊ eo detracto remanet ꝓmiſſio icerta t valet:
vt. l. cũ poſt. S. gener de iure do qð intellige in ꝓmiſſione
facta per ſtipulationẽ vt ibi nõ. Quidã moderni dcũt ꝙ
hoc nõ eſt ſpàle in dote:qꝛ dicũt idẽ in alijs gctib vt ĩcer/
titudo poſſit admitti rõne adiũcti certincati:vt in legato
ad refectionẽ vie in tutelis ⁊ in alimẽtis ⁊c.vt.l.qdãaã teſta
mẽto:.i.de le.ij.⁊ de annu.lega.l.ſicui annuũ. ita dicit Ci.

C.de do.ꝓmilſ.l.j.Ego credo gl.bñ dicẽ als nulla incer/

titudo vitiaret.nã in vẽditione pᷣciũ ĩtelligeret ſᷣm rei q̃li/
tatẽ. Idẽ in locatione ⁊ idẽ in legato:nam intelligi ſʒ me
rita:vt.l.nec adiecit.S.pꝛo ſocio.qð eſt falſũ:vt dicto.S.ge
ner. ⁊.j.de vbo.obli.l.ſi ita ſtipulatꝰ. in pᷣn.⁊ ibi ſcripſi.Eſt
ergo ſpãle in dote vt in alimẽtis:vt in pᷣallegata.l.ſicui an
nuũ.⁊ in legato ad reſectioneʒ vie:vt dicta.l.qdã in teſtõ:
qꝛ eſt cauſa fſauoꝛabilis:vt.l.ad inſtructionẽ.C. de ſacro/
ſã.eccle. Aliud vo pᷣuilegiũ ſpale eſt in.l.fi. C. ad velle.dic
vt ibi. Aliud. C. cõia dele.auc. res que.dicem in.l.a ſilia.
in pn.j.ad treb.⁊ iſta fũt iura noua.Aliud in.l.qð auteʒ.
8.de iure do.ſ̊ ibi nullũ eſt ſpãle qꝛ ibi tacite agebat᷑:vt ibi
notat glo.ergo ⁊ẽ.vt.l.qꝛ itẽ.s.de pac.Alinud in.l.q libos
de ritu nup.qꝛ pꝛ cogit dotare ſiliã:vt ibi. ¶ Quero hic ſi
pꝛ eſt abſẽs vel haberi nõ põt qd ſiet: Certe iudex ↄſtitu/
et eã. Caſus eſt notabilis in.l.ꝓfecticia circa pᷣn..de iu/
re dot. Expedita ſũt exẽpla pᷣmi tꝑis.Alind pᷣuileginʒ eſt
in ſcdo tꝑe qꝛ nõ põt alienari:vt ĩſti.q.alie.licet. in pᷣn.ita
diẽ gl. ⁊ ſic v tenẽ ꝙ ĩdiſtincte res dotalis nõ põt alienari
ſiue mobilis ſiue imobilis. Idẽ no.j.de re.iu.l.libertas.⁊
C. de rei vxo.acſ.l.nica.S.⁊ cũ lex.lʒ ibi ſe non firmet. In
ↄꝛiũ.ſ.ꝙ res mobilis dotalis poſſit alienari tenet inſti.ꝗ.
alie. licet.in p̊n.⁊ Aʒo in ſũma de fü.do.circa fi.Odoſ.te
net iſtã gl⁊ ſiles:qꝛ.ll.que loquunt᷑ de füdo dotali ponun
tur gra exẽpli.ſj hocvꝛ ↄtra.l.res in dotẽ data..de iure
do. Ja.de are.tenet opi.ↄꝛiã in dicto.S.⁊ cũ lex. Pe.vo di
ſtinguit lʒ Ciibi eũ aliter recitet. Autres dotalis oↄſiſtit in
põdere numero vel mẽſura:⁊ põt alienari: vt dicta.l.res
in dotẽ. Aut ↄſiſtit in alijs rebꝰ:⁊ tũc ſi pñt ſeruari nõ pñt
alienari:vt hac gl.ᷣcũ ſi.fallit fauoꝛe libertatis:vt.j.e.l.do
talẽ in pn. Aut nõ pñt ſeruari.⁊ tũc poſſũt alienari:ar.l.
lex que tutoꝛes.C. de admi.tuto.hoc nõ placet q; non eſt
eadẽ rõ in muliere ⁊ in minoꝛe:vt.l.ſicut.C. de pᷣſcrip.xxx.
anno. Alij vt Ja. de are.dicũt ꝙ interim vir põt alienare

qꝛ nõ eſt ꝓhibitũ:ſʒ ſolu.ma.dotis dñiũ reuertit᷑ ad mulie

rẽ:vñ ipſa poterit vẽdicare:ar.ð.de in diẽ adiec.l.iij.S.ſʒ ⁊
mar cellus.ſicut in rebꝰ que ſubiacẽt reſtitutiõi:vt in auẽ.

res que.C. cõia delega. Et hoc puto verũ de iure antiquo

tñ de iure anctẽticoꝝ dico ĩnouatũ in rebꝰ que fuari pñt
vt nõ poſſint alienari ſine ſolẽnitate quã ponit auctẽ.ſiue a

me. C. ad velle.⁊ ibi notat glo.in ſi. Ideʒ tenet in coꝛpoꝛe

vñ ſumit hec auctẽ.S.penul.col.v.qð eẽ verum pʒ:qꝛ qʒilla

ↄſtitutio dũ loqtur de donatione expᷣmat de imobilibus:

tñ cũ loqtur de dote dicit gnãliter ſiqd dotis cauſa ⁊c qð
eſt notãdũ. Aliud bᷣuilegiũ eſt ꝙ ↄſtãte mr̃imonio poſſit
repeti ea cauſa:vt hic dicit glo.dicã in.l.ſi ↄſtãte.j. e.in pᷣn.

3

25

20

15

ſio

Is

HTMII,I.

S T 0 V

O Balance Q R

N Eocus

H J K

G

E F

D

-Euroskala Offset

VierFarbSelector Standard*

1
S
X
=
3
5