Hc241-1

T

"

^s

"-

p

I

od

x

ao

x

d-

*s

*

VY

i

s

:j

2

D

d

As

ii

p

3

"a

x

P UM

::

"

E

$

x

A.

A

E

*

d

Es

p

".

É

i

A

[

r*

pow

P*

*

N

L.

E

E

:

Aj

g*

«

E

"

$

i

p

x

E

E

p/ 4

"

L

$

yi d

*

*

f,

"1

&

$&

*

;ï

3:

w x

$

TT

*

g

, g»

&

L

d

^

s & P r

i*

A

& v af

É

l x x

H

äi

':

:3

Z

-

;

&

;*

H

g

F.

L

?

"m

r

F

E

j

b.s

$f

LE:

"

E

F

E

F

Es

/WM

L2

:

*

?

EM

&

L

f*'

»*

d.

3

E

E * u

*

$

:

t

s

Ls

f

3j

f

P

*

AA

ls

-

:

&

E

;

T

fà

9

LY

vl

i

&

-

—

*

uj;.

v*

l

&

»

"1

g

4

"

$

(*

:?

$t

E

»

*

ä

S

F&

U

]

,

$

»

Eu af

x&ï&

j

s

[

"d

um

M.

-

E

)

je

E

Ó

L

*

*

& t

3

"

&

-

- rl

ones

4

w

*

d

$ 9

»

"

&

i

LE M

i

*

E

Á*

H

4*'*42&3

.

*

$

d

f

6

*

2

R

ul

d

E

»

:

[-

*

-

:

T al

E

w)t

*A*

)g

.

i

t

E

s

L

sb

b

"x

1

*

"

X eax

z

d

3

;

»

E

"

L

AR

Eïl

ï

:

*

-

4

-

P

*

'?P

i

.7

-

s

E

1 a

m

"w

L

-

d

"

3l

s

s

w

ia

R.

*

E

j

Id

ii

—

$

a

E

E

»

d

El

a

-

g

1

v

*

E

w

^.

s

m

-*

p*

E

*

d o

x

-

1.;

k.

m

*

cxgmr

m

E

*

gt

d

wj *

L.

"

v«

d

»

"

hi T j

ub

E 5 *

*

PA

eo

hm

"

*

p

E

&

Md

u

-

w-

LES

«

". -

E

E

"

4

*

d m

La

"

"

.

"

X

"*s

"

w

w

x r

——

sst

g

d

"-

9 d

d

*» V

sf

E

h

& *

—

--

*

F

*

AE

E

Mj o

"

M

r -

d

J

"À

-

-

5* apbtn

LR

- n

A.

d

gT

u d

&

. A»;fw'

n

-

w

i:

E

*

a - * d

:;.

s

?:

u

&

"-

i

"

P

"

a

i

o

--

T i

g

"

&

»

"

——

r d

gf

*

P

x

2

3

a

La

"

ii

Á

gl

i

V ii

u

»

-j

E

P

—

i

*

d«

:

—

P

w

"s

d

A*

É r

*

a

-

EM

f.ï

$

r

É

"

P

$s

i !

E

- À

"

At

a*

.

E

ha,

u-

ar

m

E

*

"

A

"

»*

34

-

a

dÉ

r o

» 1

m s

&e

F.

A

?1

E

E

*

r

-

-

€

»

wess

F

iF

b

*

E

äïg*&

EEE

4

-

Á

»

d R

Paf

ä

*

s.

hi

*

E

vt

"

*

"w .

&os

P

*

t

" M

Pl

r

d

a

m

a

p ij

r d

" a

*

"

&

"

;

ams d

Y

t a

"-

g

E

r

D.

»

"

P

w

»i

Eo-

z

P^

-

' d

Á.

*

4

ï':

iot.

äx*

W *

s

" 3

V a

"

Áct

;.

"

*

"

*

uD

T

d

"ET

d

sh

A a

3e.

À.

E

,

*

" i

—

:

» s

--

x*

W.

j

-

ts

ïg

C Y

ii

d

*

*

-

*ip-d,

o

*

k.wi

w w

d

3

w s

ïw,.

p

»

4

ï

*

P

$

od

z

P

4,

-

*

F LE

"

E

P

"

A

d

* 'ï:

-

i

-

*

Es

P

r

i

í

O

m

?

-

LE

ub T.

A

d

&

*

"

m i

» w

A

N T

w d

p"

2

H

m

*l

X

iv

d

[3

?

-

*

*

E

LP

ET

s

i

A

:lï;

*

P

l

"

&^

- * us n

**a-:-sg&

d

s

*

»

m

—

Fa

»

gv

E d

a

P

*

a

a

w

L

"

g r

"

*

*

?

3

Cs

"

m1

uÀ

LOT

i

zi

hs

ros

*

*

j

t

*

n

*

Ed

w

"

-

R

*

*

—

-

*

»

1.

dl

j

P

&

E

F

ä

"

T.

P.

ï*

A

"t

É

-

[

f

w

&

L.

d

ï

—

" d

&

w

e a

*

2

s

:

*

E

*

-

"

*

*

p

F.

apc d

P ue

a

ol d.

*ïä

*

x

"

-«

-

m at i

,;;

w

*

5

-

d

*

x

[

Ms u-

"

*s

E

L

*

»

L.

d

s

LE

Sadi, .

La

4

4v

Ed

E*

1

4

W a,

d

M t

&

"

*

*

J af

-

[

Q

*

w

;-;fq,.g

d

Z,,æ»;m

$

*

ge

E

»

;

Á

?

iï

"

r

Ea

?ä

w

"

L

-

*

*

E

"

&

^

vt

—

"

E

^

H

*

»

*

^

"

W

d«

5

E

g

*

aF

»

*

»

À

r

€

r

;

d i

É

"

:L

1

*

*

z

-.IHJ

Atyp

-—

"T

CERPUS

z

-

T

EM

-

-

*

—

58

5

—

E

-

*

s

5

38

*s

E

Ls

JOH. LVDOVICI CONRADI

IVR. D. ET IN ACAD. MARBVRG

PROI* P. 0

[]

OBSERVATEON ES

IVRIS CIVILIS

Vor.

I

PRAEPONVNTVR

ARTISINTERPRETANDI

PRAECEPTA

d

t

a

M

/("

Y

;;'-

/

f ,.

RAT

.

;Ad

u

F

E

I**ä

m

't,ä

..:

u

Qu

AE

)

E

7

v &

7 WE

TURSET CSHNUNDITNG

A

MARBVRGI

APVYD louH, BAYyRHOFFER 1782.

ld

v

V—

pO MO "-

[ uml

[

u e

LEX

PU

[

[ m |

[

AVI

RÁ

[*

ACX

Pskess d

——

——

-!

MMeermeee

——

p a

ILLEVSTRISSIM

ATOVE

EXCELLENTISSIMO

VIRO

jOHANNI PHILIPPO

FRANCISCO

àÀà FLECKENBVHL

pnicro BVRGEL

SERENISSIMI AC POTENTISSIMI

HASSIAE LANDGRAVII

IN SANCTIORI REIPVBLICAE

AEGENDAE CONSILIO

ADMINISTRO

SVPREMI

APPELLATION. TRIBVNALIS

PRAESIDI

ACADEMIARVM HASSIACARVM

CVRATORI

AVREI CATTORVM LEONIS

ORDINIS EQVITI

VIM

Quam(

Culum í

habenda

vt ad

Quidem l

MQ, Q

UE

quatur :

tantaqUe

ts TY

fPCFanüa

W id p

dlütius !

numemo

.....

VIR ILLVSTRISSIME!

uamqüam per femeflre hoc curri-

culum fcholae et publice et priuatim

habendae adeo me teneant occupatum,

vt ad fcribendum aliquid, dignum

quidem iudicio, quod de me feciíti,

tanto, dignum item grati animi prae-

conio, temporis admodum nihil relin-

quatur: tanta tamen TVA humanitas

tantaque erga me beneuolentia, vix,

nifi a TVI fimilium quodam, aliquando

fperanda, fic me adfecit , fic mouit,

vt ad pietatem , quando fe ea contineri

diutius non pateretur, prodendam mo-

numento,z'xtliquo, omnibus omiffis rebus

. con-

Ü f ülf

contendendifque otmnibus 1ngenir neruis

feftinarem

qlaïï

in quo tamen. illud mihi

üfe 2 n

perc»ppomme accidit, quod TV, VIR

ILLVS

TRISSIM E ficut in bene-

- epo cIti j

f$ (

ficiis huiufmodi mbueadæ vnam Aca-

m enii

bari f

demiarum fpedas tutelae TVAE com-

fic in. animo in-

hi fum

endatarum falutem

Áerem

terpretando beneficiorum. memore aefti-

habitarem

mandoque eiufdem. falutis et retinendae

Quoqt

et augendae probas voluntatem vnice.

tàt€ COQU

Quo fit.,

vt nunquam immemorem be-

TVAE

neüciorum quemquam, fed fatis gratuim

Nunc ob

effe iudices

queim quamcunque eius

lm

partem tuendam habeat, ad eam videas

vt

*]lü rC'AO d

incumbere.

Ego vero cum antea

fOAbL 4 Ccn

de ea, cuius pars qualifcunque fum,

aï 4€, eQit

bene vel docendo, vel fcriptis quxbuf

S1A18;

dam edendxs mererer,

laborafíem : tum

maximum beneficio '1 VO hoc recentt

TYO s

ad eam voluntatem acceffiffe. cumulum

Que, f

fentio

Facit enim 11berahtas TVA

N hOl

fingularts

vt plus enam ad gloriam

DMITUM

CIUS

tut ftctuis

eius fuftinendam Valeai:n, quam vel ipfe

lud mihi

quantum in me fenferim, vel alii for-

V, VIÀ

taffe a me exfpecarent,

Cumque ius

^ in bent

ego ciulle a. maximis olim tra&atum

nam Ac-

ingeniis excultumque , nunc vero bar-

AE con-

baria faeculi quadam fere negle&um

2nimo 1f

mihi fumferim , illorum quod veftigiis

colerem perfequendis, et in quo veluti

Qor æ[t;"

retinendae

habitarem : verfabor in eodem deinceps

quoque argumento, et rei ipfius vtili-

em Vnice,

tate commotus praeftantiaque, et huius

norem De-

N]

^

TVAE beneuolentiae fpe ac fiducia.

D

J

gïatum

nque eius

Nunc obferuationes ex eo genere quaf-

dam,;in chartas per otium , quod non

m vide

nifi raro atque exiguum contingere mihi

auei, V

folet, ccnie&as, quas deinde fequentur

gue füm ,

i

aliae, edidi. Quas TV, VIR ILLV-

$ q

u

jbul-

STRISSIME, fi non modo dignas

jem ; tum

T VO exifüimaueris ftudio cognitione-

recenti

C

que , fed*'wegiam obferuantiae, tametfi

uml

pietas hoc teftimonio non contenta mea

TVÀ

((5

eft, tamen eius teftes gratiae cauffa effe

j giorim

VO-

ejus

-^

1

volueris: id mihi pro eximiarum vir-

l

tutum TVARVM admiratione nunc

obtigiffe arbitrabor , quod in rebus

humanis omnium maxime exoptandum

effe d;ccræi.

!

(

WITIOTICS

(0fi

IT

ILLVSTRISSIMO ATQVE

li. Jj

EXCELLENTISSIMO

CU d

CUm hr

"NOMINI '?VQ !

liarigr,

]

lit dtie

parte i

Ttperilin

! PALCHIR

/..

IU INTI

li lat

TMUE g

m

RTT

Qd

) i

BLT.

C

addi&iffimus cliens

Feujir C()

JonaNNzs Lvpovicvs CO.NRA;m

COg j Áonm

prümüg

um vit-

atl i

Ohe nuno

i rebus

PROOEMIVM

Qptundum

: sz feunnge adhuc ad Digejici obfez;-..-,.

ugationes exire iulh, eas mom mifi iuris

TQVE

continere ciuils inferpretationes intel

[M(

ligo. Verum inde hic ipfe redundauit

cum. interpretandi praeceptis , id g,

cum hermeneutica iuris, vfus et fami-

Uaritas. Kaque, cum illud olim. Jenen-

Jis Academiae. decus EckHARDVM n hac

qarte in primis verfatum, effe egregie

veperifem : (cuiug quafé vejiigia. legit

Warcuivs guper , au&tor et ipfe bonus,

qui locupletarit illius inuenta ornamen-

£s haud contemmendis) ege quidquid

huius generis il peperiffent, id coepi

in vtilitaiem . conuertere meam ; ita

quidem, vi cum, illorum opera. patuerit

jatius, pertineatque. ad. omne, quod in

Germania obtinet, iuris genus, ego de

regulis contrahendis in. breuius fpatium

cogitarem

eaque nuhnc, ceteris ex hac

| (oyADi

difputatione — circumfcriptis omnmibus ,

&

em

D

iO

jepaneVEgn sa&aremque, quae ad ius

Romanum. fpe&larent proprie, ederem-

ue per otium , quod; ab occupationibus

Academicis concederetur , fimul cum

obferuationibus illis, atque adeo eis prae-

onerem. Produnt ergo nunc interpre-

tandi praecepta vpa cum. obferuationum

uodam cinno , partim ad praeceptorum

declarationem. eorum explicationem-

HEA

ue pertinentium , partim ad ordinem

Quem . eundem. deinceps

Digeflorum.

L)

ordinem i

n edendis reliquis fequi con-

])

itui, Ceterum et hoc, quamuis intel-

ligatur fponte fua, tamen «onere hoc

loco non alienum. fit, Fzpitomen noftram

copiis illufrari ez EcknagDI e WArcum

Juculenter poje. Quamquam. ab illorum.

me vefligiis deflexife haud raro attenti

reperient: quod factum cum in exemplis

effe, tum in ipfis eriam p

raeceptis ho-

üdem, seb me

rumque confirmatione ,

zacente , facile amimaduertent.

SCT' Z'"

bebam in Academia Marburgenfi X1x

Qalsn;l, Deæmb d .,C V.. cro10CCLXXXT:

HER-

6 00 Wj

, CUT

xv[þonzhl

ï

CLi]

liil

12.

t f,

WV

äa

ifterpr

fj

U

Qf

L'CLUOI ll Iïïr

dibtidlil«

0l

J

ln

Wil

;

)

j

HERMENEV TICAE

;!;l

(

ï

!

i

bt CU-

.....

uuir intd-

IVRIS CIVILIS

onere oO

p oj

PRAECEPTA

Warant

L

7('8 z;,;i.O]'Zï ii

J

r atianti

'

TE

ceptis

4g m

St-

:

L?l!! ,&I

t

N[Q*VL

WE

j

(;

^A

j

d NÀ

$

INTER

'inif//zgz't

Cum fmg1

eidem, q

düdiendou

Ürttio.

hm qyr

(Que ii

Totm ,

A.

-s

.

54-5

at

/, *

h

g*ü

'"'Kl

J

)

A

Dh -u ;x

&

$

x

l

)

s

m!

WW

äx;f,l VOTA ,ütï &w AUR

RI

u—ü.:æ'

DE

INTERPRETA

TIONIS GENERE :

I

Intelligit Jeriptorem, qui verbis illius

cum fingulis tum inter fe coniunüis

:eafdem, quas is ipfe,

fubiicit in lggcndæ

audiendoue notiones,

II

Oratio dicitur feries rerum apud ani-

mum cogitatarum, eaq

ue verbis ;oquen-

, dique forfgis expreffa,

III

Forma orationis fiue f/]us in ftru&ura

Verborum cenfiftit et compofitione.

,

'IIIE

14

1

IQIII

Jiguendi

fcripto d

Qui Pfd let- ingehiorünï et rerum di-

uerfütate ipfe quoque adparet diuerfus

Qucit pet

tatmen int

m*uïtamquex recipit varmvtatem;

tra fine n

V

que pofl

Qüaecunque autem QüïFQüe fi:fïpferiï? ;

vt reGe intelligamus, ad confilium refe-

senda ipfius funt flatumque , nec non

(fuid?

ad opiniones ,

quibus eum imbulmnz

(Apit 1 Ye

erüendo té

?qnüet .fuiiïe;'

VI

matica tr

. In oratione inïefpfetaïdda animaduer-

Tntérpreta

tenda quae antecedunt funt, quaeque

T perd

fequuntur, expendendaque prius, quam

ligi, quat

äpfam interpretationem 'adgrcdiarea

4

VII

: fed

C

umque mens non rnódo þricr*,

Sed präw

potior etiam oratione fit: au&oris cuiuf-

pxets off

que fententia non folum ex verbis, fed

Ifltévtitate

WITUptelis

etiami multo magis ex confilio declare»ï

tur loquendi neceffe eít.

àC Wrürify

CODtt bne

VIII

H

ite fole

.. Quod cum znterpretari fit: interpre-

Cï'iïlb[l(? Q

Atem.

tatio ea quidem , quam vocant g/a-

verborum fententiam ex víu

-matica Ó ,

10-«

I$

loquendi inuefti gat ;

dialeftica vero ex

térum die

Ícripto id, quod non fcriptum cít, in-

et diuerfüs

ducit per ratiocinationem 5 at vtriufque

tamen inter fe ea coólligatio eft, vt neu-

ira fine neutràá

perfede tractari gbfolutcf»

que poffit;

"

ID

i

l

filium refe-

VIIII

, D& n

| imbutunn

Quid? quod orinis legitimá ihïrium/

capit a verborum fenfü ex loquendi vfu

eruendó tétendoque. Quem cum Gram-

matica tradat, ea viam íóla ad verae

snimaduete

interpretatiónis laudém murit; vt ope-

t, quaeqie

ram perdat, qui verba ex rebus intel-

yits, quan

ligi ,,&'Aquam Is ex verbis inuenire- malit,

(iare

X

f

pior, fed

Sed praeterea aliud grammatici inter-

Roris clti-

preus officium eft, quod in orationis

reris, Y

antegritate vindicanda fiue a librariorum

-

jio decire

corruptelis, fiue a criticorüm lubidine

4c pruritu, et fi quaedam f(unt aliae

contradae temporis diuturnitate ac vetu-

ftate fordes, cernitur. cuius officii azis

criticae exercit

Ó

pfe

2

;

la

tatem.

atione naneifoämur facul-

1)'(Lrl

;

CA

v

i

þ,x

DE

X6

,

DE

RETATIONE

— Vade g

IVRIS | ölïïILi*S, INTERP

H

imelligitut

Becefitis: !

Sed ïft , Quae modo dixiihüs , ea nune

altera docepa

ad noftrum ius tranfferamus: gramma-

( critid

cium quodn

tica legis interpretatio verborum pro-

prietatem et omnino fententiam inuefli-

gialefl. n

iny

D

Á

L]

gat, dialé&ica in ratione legiflatoris ac

mente verfatür eruenda;

Tlle GR

ibur 1, 30 de veb. cr&a

gritate :

], 29 et 30 de le

-

dit. 1. 6. $. x. Dig. de V.S. Vtramque

qui lab

QviNcriLiANvs snfHt. orat. lib. XII.

Veti ;

pote&a

C. 2, Verbis comprehendit his: quaeftió

eurt í

iuvif omnis aut verborum proprietate;

aut aequi difputatione , aut voluntatis

Qendo !

conie&iura continetur.

hi lg

Que et

II

flodens

confiti

xRatz'o Zegis"di'citur id, vnde, cur lata

hm vi

fit, intelligi poffit. Quod vero ex legis

quám .

verbis re&e, hoc eft, adtendenda illa

luiffe v

ratione, inuenitur, id 77ems eius audit

( len

H

Jententiaque.

fine vi

]. 17. 1, 29 et 30. Dig. de legibus , 1.$.

C. eod. 1. 32. $. 16. de donat. inter vir.

et vxor, l. 47. foluto matrim. 1.24. S.vit.

Àt pin

ad leg. Jul. de aduiter. l. 14. $. 4. Dig

. fttia item

de cuftodia veov,

1

Ut teTopor

12

1

TATIONÉ

!

Vnde grammaticae- idterpr&tatiohis .'

intelligirur cum dialectica coniungendae

Weceffitas; fed tamen alteram cum ab

, & hüfi

altera docendi cauffa placeat diftingui :

£

prammae

age, critici fiue etiam grammatici offi-

Orum p«

cium quodnam fit, et quodnam item

tam inüeltt-

diale&ici interpretis, paucis conlidere—'

i atoris aC

Inus.

1

*

llle Grammatitur, de verborum inte-

0 de rb ae.

gritate aut cognofcenda àut reftituenda

) Viramque

qui laborat ; difcernit ab adulterinis

at, li M.

vera, diferetorum vim declarat ac

his: quxjià

poteftatem.

ltaque totius orationis

proprietote,

curat firücdturáàm , vel lucem adfun-

dendó obícuris, vel tollendo ambigua z

st polundati

hit legis rationem ipfrus fententiam-

que et tanquam mentem inueftigare

fludens , quid legiflatori ea fuerit

confttuenda propofitum , aut quae-

. (l

f ld

(fl

nam vtilitatis fit communis ea pars,;

t0 X leg

iJ

quam compledi lege fancireque vo-

"

luiffe videatur , quaerit, omninoque

iUv

qda il

eius à

4l

li

de legis fiue bonitate iu

J

dicium feyrt:v

fiue vitio,

Ill

JLbHJ

]

m

j

;

.Ul

2

,(4

Àc primum conftat, vt pleraque

71

,

omnia item iüris effe volumina valde

"

i

,Dig

1pa

ïä

;fmg temporgm, fiue hominum cu

d?»* |

L^

48

ldeprauatz/i, variaque in dö(cribendo, " a foloecilm

quibus autographa immunia effent, con-

geperintur

iniole 1udi

traxifle vitia, Quidquid vero ab aliena

manu profetdum legum eft verbis affu-

quiilque Vi

tum, fi explicationis ergo additum eft,

8 1

gloffema , a) fin aliam ob caüffam accet-

J

fit, fpurium habetur atque adulterinum,

lf

Haud infrequentes quoque funt znférpo-

BOC :

bere

lationes, cum TRiBoNiANVs fuo faepe

indulferit ingenio , vel potius iure fit

pI'äGC

jacri

vfus fuo, e conceffa fibi collegifque fiue

de el

laboris fociis ab Imperatore in veterum

$u

libris fcriptis legibufue mutandi ,- fup-

WAKC

plendi, omittendi poteftate ( conflit. Deo

N

au&ore S.7. de conceptione Digeft.) tub

Cum

fobii

perfona vel imperatoris, b) vel veteris

alicuius, iurifconíulti c) latens, . quod

Vide:

elüs

genus emblema d) vocant: quibus ne

i0AN

decipiatur interpres, et noffe eum lati-

nitatem au&dorum iuris 3

Quo.

nec Oportet

in confulendis diligenter ícriptoribus

fini

o

iis, qui cuiufque legis auctorum fuerint

Qlca

aequales, operae taedere; complura item

funt vitia e male intelle&tis veterum nozis

&X,.

UT

fiue /iglif orta. e) . Quantumuis autem

finer

veteres illi iurifconfulti verborum ftu-

indi

diofi proprietatis fuerint f) non tamen

[ et

Ro

iidem immunes a graecifmis , g) neque

4

Ms

Y

19

Ctibedo ;1

^ foloecifmis archaifmifque I et i. g. a.

cllent, con.

reperiuntur.

Ergo , et vt ferri de ftili

10 2 alieng

injole iudicium habiruque poffit, qua

Verbs affi

quitque vixerit, habenda aetatis ratio

dditüm ef ,

æü ; ijb

üffm accef:

a) Equidem VI..PIJAWNI'Verbä $.3.

;duiterinum.

'

i $. Dig. de impenfirim vem dotal,

unt inferpo:

Hoc EsST PoTEM pro egloffemate ha-

bere non poffum : declarant enim illa

$ füo faepe

düs lure fit

praecedentia, vemque meliorem vkoris

fecerit. . Idemque iudicium nobis eft

tgiique fiue

de eiufdem V L PtrANi1 verbis in 7, 2.

1f VetCTumm

$. r2 Dig. vi bonor. vaptov.: vr oMN1A

andi, fup-

'"HAEC CONTINEANTVR , certe ab homi-

" eonfit. Duo

nis dicendi non abhorrent genere,

Digef.) fb

cum et alias declarationis foleat cauffa

Ve] Veterts

fubiicere , quae repetitionem fapere

R, QuOd

videantur. Malim tamen ih poftremis

eius loci verbis, et fi qui, cum- Ha-

quïbus ne

» eum lat

LOANDRO legere, ET ts qui coaGus eft.

Quo minus porro vocabulum patreni-

eC 0pO! tet

familiar in $. 2. l. 195.. Dig. de V. S.

fcriptoribus

irrepfiffe arbitrer, vt nihil de aliis

um fuerint

dicam, vel principio impedior 7. 196

yolura 1tem

eod. , vbi familiae vocabulo et ipfe

terüt i

princepr familiae eiufdem dicitur con-

tineri, Sed fiqua alia, certe vncinulis

muis autem

inclufa verba ]. 21. Dig. de optione vel

borum 1*

elc£. , ET CVM IN FAMILIA NVPSERIT,

nor t1melt

pnegr

pr? 'glqiïemgte"/eþ. ipfe agnouerim,

d

A

b Ne-

20

b) Neque enim in mentem venit

iltfqt

in no

"Tusoposio , finem, h. e. limitare iter,

longiffimo tempori cedere, quod ta-

enus

adüiti

men conftituiffe dicitur J vit. G finium

und. .

ï]eï IUJ

d

tem 1. 14. C. de contrah, emt. exe-

Eckg

unti verba, nif? lex fpecialiter quafdam

qui |

perfonas hoc facere prohibuerit , adiecit

emble

de fuo 'TRr1BONIANVS,

fet, Ài

c) Verficulus vltimus 1 68. Dig.

NM

de vei vindicatione, HAEC SENTENTIA

fiue p

GENERALIS EST cef. , cum nimium

Nouel

arbitrio tribuat iudicis, emblematicaé

que f

manus fi

u

ectus.

nomin

v

Neque V zrrauvs 1. 1. Dig.de legat.I.

fitepr,

pro fua aetate dicere videtur potuiffe,

m

legata fideico

mmiffis PER OMNIA fui[fe

idem

exaequata.

àdeo i

Verba porro. Arnicauz 7, z. de his

eontil

quae poenae cau[Ja, YLLICITE VEL PR

3

iufit,

BROSE, ius redolent nouum.

!]

AIm (

Addere volebam et omi/fionis exem-

fenten

lum ex $. 8.1. 39. Dig. de poenis, vbi,

finito

'vt aliis in locis, fic in hoc expunctum

etiam

N

cognitorir nomen eft. conf.

AVLLI

Tux

fent. vecept. V, 25 , 7. Sed occurrit

dterbi

EcknARDvs , omiffionem in interpo-

lationum cenfüm referri non debere

praet

qu,

ftatuens. Dicendum igitur paucis de

tüte

interpolatione eiufque formis erit. Sic

func

igitur illam licebit definire, vt veteris

atores

Opere

fit iuris per qutiþi;aneoscompil

mfreq

il!iuf-

*

p21

Dénlem venit

. lititire iter

illiufque operis fanquam. archite&os

in nouam formam mutatio.

Cuius

t6, quyd t

Ze'

vll G fnium

genus triplex eft, cum fiat vel per

additionem , vel per omiffionem , vel

per fubfitutionem, Primam rationem

Yal enf, eye

Ecknuannvs vult interpolationem effe,

alitr qua(dom

quae proprie dicatur , quam eandem

Ducrit,adiecit

emblema Tl'arBoNiAN: habendum cen-

fet. At yero noui alicuius iuris, Ivsrr-

s 1 6& Dig.

NiANI fiue poft priorem Codicem ,

X SENTENTIA

fiue poft Digefta etiam , modo ante

Cum mumium

Nouellas fübítitutio , in locum veteris

emblematicae

quae facta fit, cur non indicari eodem

nomine poffit, equidem me nefcire

Jig delegatI

fateor, Interpolationem et ipfe dixit:

letor potuille,

nihil agtem , quo minus emblema

oxNA fuff

idem effe dicamus , impedit. Idque

adeo in ipfis, quas e veterum iurif-

xt 1 r de hu

confultorum componi libris Imperator

'"ITE VEL PRO-

iuffit, obferuari licebit inflitutionibus,

DUUUS

Cum enim, vt hoc vtar, ex VrPIANE

iffiomir exem-

fententia in $. 4et « l. 15. Dig. de vfufr. ,

finito vfufrudu veftimentorum haec

) pænif, QUl

c expunttüm

etiam domino reddi vel detrita poflint,

yn, FAVLLI

"TarBoNrANVS $. 2. Inf?. eod. huiufmodi

$d occurrit

acerbitati atque rigori ijus fubftituit

» in interpo-

praetulitque humanius | induxitque ;

quo, vt vel quantitas; vel quod tan-

; non debert

"

tuf pEU'CiS

tundem effet, praeftaretur. Nihil vt

rmis ert.

It

nunc dicam de Digeftis, in quorum

je, Vt veteris

opere funt eiufmodi fubftitutiones haud

compilatores

rpre-

;nfrequentes, quas ng doctis inte

3

tibus

il?iu .

ia

—

—

0)5

tibus notam fubmde memini, neque.

if

qu Ij

tamen eo ego retulefim ' aut princi-

C Tu

ium 7. 68. Dig. ad SC, Trebell., con-

j

e

m/f (ü

rendum quippe potius cum J. 45.

terum «

eiufd. tit., quam confundendum cum

(honem

pr. l.6. C. ad SC, Trebell , vbi 'Tnz-

UWJ i

SELLIANVM SC. pro. recentiori PzGa-

w"M"

SIANO pofitum reperitur ; vel l.6. Dig.

vroaa' |

de diuort, , diuipaffe enim plane 'TRr2B0-

AïC

NIANVM oporteret, qui. loco illi IVLIANI

ius infereret triennio, quadriennio aut.

$0 €Ad

Ve

eo amplius poft, nouella fcilicet 22. c. 7.

in conf

a [vsriNIANO conüxtutum Qum cau-

&0, t

tos nos effe oportet in eiufmodi fen-

tentiis TRIBONIANO adtribuendis, né

Ifü

dec

ïl

1d

r

ad ius nouum multo poft Digefta Codi-

cemue nouellis conültutum illas ada

"tcl

ut ff

commodatas cito credamus. Rede i in«

&t tel

terim exemplum ex 1. 3. $. 2. 1. 4. e£ $.

Dig. de tutel. , vbi curatorig nomen

tos. dl

dicend

pro futore praetorio pofitum , videre.

eft. confer $, 5. Inff. de tuteli;.

Age

fum,

BONTA)

vero, quid omiffionem dicam ? illane

pro mïerpolatlone habenda eft? Sic

firlaty

il r

videtur, quamuis emblema id non

adpellauerim, Ifti compilatores anti-

Tllq

quum ius füpplere potuerunt , refe-

ffuiï

care aliquid: multo magis etiam omit-

m

tere id, quod aetati füae fententiaeue

eonm

minus confentaneum Vlderetur, Lon«

dIS h

gum foret pïurxbus exemplis rem in

Vide

plum

vulegus notam apenfeq

d) 5iec

x

23

zi j nequg

d) Sie v. g

. pr, 1. g. ng qui et a

l Q prind-

quibus e figla male intellecta F. C.

Ptl con.

C. TnurBONrANvs exículpfit fideicom-

S Qun ] 4r

a cau[Ja, cum fraudandorum credi-

torum cau[fa legendum fit ,-quam le-

dendum com

V.. VOl TRE

&mnem Bafilica comprobant his ;

83&

entiori Peca-

UTO rugecrw du 'ngcg W&Ql')ga(þm' TÓV

dayei mv eAeuSast, et in 'ræ xacd

y vel L6. ng

L

l JneTRIBO

vroäæ; fic: & zæ; aipgtriéc TiC tx« d'a-

yogT&6, d € eic "eprryga i « qsTaYy d'Ura.-

co ii hum

Tdriennio aüf—

qai eAgUeQOC OH .

i thf 20 07

Vetuerat IvsTINIANVS nofis üg ifue

in confignandis iuris libris vti, víque

m, Üin caü

ey(modi fen

eo,' vt inutilis eum codicis, qui eiuf-

modx aeniemata haberet , dominum

wcpd i5, n&

declararet l 2. $. 22. C. de veteri iure

Digelt Codt-

enucl

Sed librarios eius huic volun-

tom illas ad-

tati minus obtemperaffe EckmagDvs

us, Rete t«

ait teftes citans tum libros manu:(crxp.-

U

tos alios, tüm ipfum, de quo infra

ioryj. nomen

dicendi locus erit ,

Codlcem Florenti-

üm, videre

*WI l Age

num, S5ed tamen quaeri poteft, 'T'ni.

3BONIANVS eiuíque focii niim notarum,

diam ! Y ane

j e? i

üglarum biglarumue , quorum effent

iffi iuris. hbn pleni; tam fuerint pe-

lemi 1d DOTl

riti, quam iipfi Veteres fuerunt ;

et

ilitores ant

fi fuiffe videantur, num tam adtenu

erunt , 16*

iidem fuerint diligentefque , nihil vt

sel am 0mi

eorum plane in libris iftis COnfhtuen-

dis fugeret induftriam ? Sane vitii

JeIEtUT

0

videtur coarguere quod adtuli exem.

mphS m in

plum alterutrius eos imperitiae an

4

neah-

Sic

»

w-

24

negligentiae fiue nämiac praeprope-

J

eam,

raeque in praeftantiffimo opere feftina-

tionis, . INeque vero audiendi ii funt,

iuris -

longe

qui prae fuo quodam emendandi pru;

xitu culpam hanc conferre im libra-

fatis,

xios velint IvsriN1ANO Vel aequales "

genen'

vel fuppares. Quo enim illa Impera-

fili g

toris Ícribendi compendia omnino

quam

prohibentis auctoritas ? Quin, fi im.-

Wero .

funilis

pune poftea adhiberi coepta funt ,

quin librarii illis vti pro arbitrio et

quoqa

ipfi potuerint, cauffa nulla eft. Quae.

sperte

cum animaduertiffet EcknaRDvs:

Cuitag

cautionem aliquam commendandam iis

feript

putauit, qui figlarüm ope reflituere

aliofm

locos deprauatos vellent,

Primum

acutac

enim figlas requirit vfitatas olim . et.

in i

follemnes , nec eas à litteris initialibus

quam

feripturae receptae difcrepantes , eas.

Vtuntt

denique, quas negligere illi Iuftinia-

l; ,

nei iuris fine piaculo architedi potuif-

locp ;

fent. Verum hic Rhodus, hic faita,

fcripti

Quam diffcilis enim obícuraque dif.

Comm

ceptatio haec eft, defipuerintne ifti

a

figlarum interpretes , an gratam ,

irrepü

quam dicunt, admiferint negligen-

tiam ? Et quotufquifque eft ; qui non

Qi i

Tiéque

culpa in librarios tranfferenda fuo

Vit0g

indulgeat ingenio . in emendatione

fettm

quamuis inepta intrudenda ? Exempla

Terum

huius generis infra in obferu

proferentur.

gtionibius

Tedol.

ET

d) Nihil

d

l" Driéprope.

ury Nihil vt nunc de LASEONE di-

ODere fefing.

eam , qui hoc fübfidio plurimos dicitur

diendi ii ft,

iuris laqueos enodaffe ,. multi aetatis

Dentandi pru.

longe inferioris , verborum proprie-

TIe 1n [ibrs.

t

*

atis, cum effent formulis dicendique

tel tquiles ,

generibus antiquis adíueti, laudem

t illa Impere-

fibi' peperere haud exiguam. Tan-

Düi omnino

quam VrPrANvs, qui Alexandro Se.

(uin, f im-

uero floruit imperànte , femper fui

Coeptà lunt

d-

fimilis reperitur adeo, vt ex dicendi

ro arbitrio et

quoque genere hominem poffis plano

illa efl. Üuie

apertoque agnofcere, Neque perfpi-

CKBHARDVS:;

cuitas coniuncta cum breuitate, quae

ventandam ii

Ícriptorum virtus valde rara eft, eum

pe relituere

aliofque plures ornat fola, fed neque

n Primum

acutae fententiae, neque figurae adeo

tatas olum. et

H

in illorum defunt oratione ; nonnun-

ris itiitiallDus

quam etiam particulis iidem eleganter

'epantes , ed

vtuntur, quod demonftrare longum

» il Juftitia-

eft ; conferri tamen. confulique hoc

hitedi potui£-

loco. ii merentur , qui de vitis ac

üs, hic laltà

Ícriptis iurifconfultorum Romarorum

lroraque i:

commentati libris fingularibus fünt.

£) Graecifmos in orationem illorum

yaerintoe iil

lgn gr&tam J

irrepfiffe ;; nemo facile . mirabitur ,

qui illius aetatis rationem habuerit;

T negligem

i, qui non

neque ega cum HoroMaNo fümmos

viros exagitauerim propterea ; prae-

(ferenda fü)

emendatione

fertim cum plerique haud obftent

rerum intellectui ;

partim prifcam

? [xenplà

!lbruau'onibus

redoleant elegantiam, (€f, ScrPioNis

GENT:&L;S' parerga.

i Nihil

J

f) Iam

P rcnten,

d

26

h) fam quod ad archaifmos ; nom

fed i

pauci faepe ab interpretibus. profe-

Vellen

runtur,. Veluti cum . 19. de compen-

qu lU

fation, FINt. PEcVLIE DDARI dicitur

vationi

COMPENSATIO , itemque 1. r. $.3. de

atf

pignor. et hypoth. FINY LEGITIMAE

bus m

VSVRAE COMPENSARI, pro ad. modum.

il T

peculii vfuraeque legitimae. Non minus

ac n

illud archaiimum redolet, quod 1. 69.

tim 4

$. 1. de legat. I| gxrER heres. dicitug.

frel r

ro extrario , alieno, voluntarioue ;

et L.ar. 6.8. Dig. de tranfation, spg-

u

cIENDA, pro fpe&anda ,. vt alia nunc

t

taceam.- Üccurrunt item in his fcriptis

dimerl

obíoletae verborum flexiones conius

üm

gationefque , cuiufmodi funt tolliJe,

et ipl

adpulferit , abftentus pupillus , (non

etiam, vt EckHanpo vifum eff, prae-

qude

Tünt

flauit) mec minus noua veteribuíque

fcimi

auctoribus incognita vocabula , tan-

quam fzeflator, legatarius et alia eiuf-

dem modi , quae vertere nec aufi

Graeci funt , condonanda illa potius

fon |

Velut

cetero hominum rebus maxime inten-

torum bene merendi ftudio, quam

Ài

EE

vituperanda atque fugillanda.

Placet

igitur Pegrnr Pasnr eruditiff

mi ho-

minis iudicium pr, cap. 16. lib. II

Semeftr. , iurifconfuüliorum neminem

WL

$ay

vefponfa expofiturum penitufue cogni-

AVO

turum,; nifi qui non quidem Ciceronis

rit,

ho :

aut Ifq;ratis MUQQ&ün:ov confumfe

fed

!

27

. fed qu&mcunque Iïanmtatem :

fed

enbus profe

,( emwmi

Hellenifmum quoque , omnem deni-

que mrlfconfultls familiarem loquendi

DIRI dicitur

e IVSTINIANI Pandedis

lIQ"de

yationem ,.

alifque variatum litterarum audtori-

LEGITIMAE

"Q ad modum,

bus inaceratis atque conco&xs hauie—

; pérbiberit, in fuccum- denique

. Non minus

ac fanoumem conüerterit; neque fe

j

h quiLg

fam male dehcatum effe, vt illorum

herer dic tüt

vel: wegiwvo-y:æt; ; vel etiam Bavco-

ioluntarione ,

Aoyt

üCtot, pE

e'-.- &'

adfpernetur fafüdlatque.

vt alia nunc

! his fcriptis

g' Latinitas : hbrorum juris pm

dluerfä auctorum h, e' tum Princi-

Q0ReS COIIUe

, tum Iumfconfhltorum

aetate

funt tolife,

et 1pfa variat,-

Ac 1urxfconfultorum

puA , (Don

m eft, prüe«

quidem, quorum relata in pandecten

- fünt frägmenta , hos Velun ordines

veferibulque

facxmus vt'

gbula, &t

'alii rempuälzcam fvzdermt Zzbemmg

; et alia eit

quorum

re net dul

non nifi pauca fragnientà exüant

; illg potuus

À

velut P. etQ. Mverr, SxRVI SVLPICIIa

axumne inten

ArnrENt Vanr, in 'his ipfis quaedam

gdio, quum

'ab aliis fcriptoribus excerpta; alii

d. Placef*

- fub Imperatoribus prwïzbm fa-

n rTi:le

mam fuerint nominir confeculi ,

»l6l

vt.Lanko, PRocvrvs, Casstvs;

SABINVS, NERATIVS, ÀRISTOs,

"'[u(be C'NO!

IAVOLENVS, et horüm quoque. multa

non integra, fed excerpta ab aliis; alii

coniuïïeft

julz. Hadrzcmo demque, vt LEL-

SVS

a8

t 07'diïl

svs filius, MARCELLVS , IvLIANvs eíe,

alii deinceps

;

Crammati

v e ia

ZAntoninir, w

t AfarcAst. $

CanviDivs ScAkvoLA , Carvs , Max-

CIANVS , PowPowivs, ParpiNiANVS,

zerpzmäiq

n

ManriaNvs, TnyPHoNINVS, Car-

mmäiï

YXiSTRATVS, PavLLvs etc, alii

. fub Alexandro Seuero, vel paullo

epuli/

la i

qpoft, vt VxPraNvs ,. Macen ;

a p

MopssriNvs etc. alii denique

. faeculo exeunte ab V..C,

XL jjo&

lum if

tione

vuerint, vt HERMOGENIANVS ,

NV

lvrrvs Agvina , Ancapivs Cuani-

j

SIVS etc.

illud

quied

Quamquam autem eorum partim

Qbíert

cadente jam linguae Latinae vixerint

flore, terfiores tamen eos aliis effe

D)

gequalibus fcriptoribus, atque et ora-

tionis grauitate et antiquitatis quodam

qum

colore commendabiles, non modo ii,

in qui

qui eorum Latinitatem defenfum iue-

Gifque

runt, lAcogvs CaPErLtvs, Dvckknvs

icon(

aliique praedicant, fed nec ipfe cen-

QUe n

tem i

for LavRENTIVS VALLA

megape of

nuit,

Qui tat

C ill

V

efïet) :

itente

Oritur autemé. obfcuritas T multis ex

m (

eauffis variifque; eft enim vel ex verbis

quiiq

obfoletis , mouis, abruptis, perplexis,

dpud

erbo-

"d -.æe".eg"'"if » 8) ,,Vel ex Pefätuïkato""v

Yi

efüs (

3

uÀ

od

29

m[m ori?ine et zun&um praeceptis

VLIANIS .

Grammaticorum 2on refpondente , b

Amcms,

vel e librariorum. incuria, c) prauaué

AmS, Maz-

P.xmxms,

jnterpunttione,

IN$, Cu.

3) Difficultátem habet vocábulüm

. alii

Aundinarum, quo ViPiANVS víus pro

?, ul pl

epulis eft l; 69. Dig. pro focio , cuiüs

loci interpretatio ipfius etiam Cvia-

, Mi

I

n

W

cii paene vieit induftriam; |Vocabu-

(

^ XL jga'

lum iftud ex Véterum mercandi ra-

tione obfícuriore declarandum Cel,

IOGENTANUS ,

pms CHAM-

SAMMETI, ainici veteris, curas eft

ilud quidem expertum, íed et ipíe

yrum partim.

quaedam fíuper eo mon

i

ebo infra. iü

inge vixetint

obfer us

s dlis &t

itque et 0fd-

b) Offendit hongulios PavLLI,

quam dicunt; flribligo nimiaque illa

tatis quocam

in quaeftionibus agitándis explican-

yon modo il

efenfüm 10e-

difque fubtilitas; Sed alii quoque iu-

rifconfulti orationisihiulcae abruptae-

, Dvoszans

que nomine audiunt male,

Quis au-

ec igfs oD

tem vitio illis vertit allum Azxevio uóy ?

negare u

qui tamen , verbis vt PerR1 Fasni,

cui illorum gaXxvAoyía ad palatum

effet, vtar, oculorum faepe quamuis

intentorum aciem fallit. Itaque cauen-

multis x

dum dilieenter eff, ne vt veterum

u

ertj

quifque iurifconfultorum . ea , quae

(5,

apud animum cogitarit, breuiter elo-

V

In eius

j gt

cutus eft, ita üa.t;m perturbatu

r'b [

NGI-

a

verborum: ordmem clamemus. Vclutg

jitetg

fineuli

1.52 Dig. qui et a quib. male non-

neminem habuit verborum. ordo hic:

tranjp

Enimi

$i Titius nihil ampliur in bonis , quam.

Stichum . et Pamphilum ,

habeat , eof-

Dert (

que ftipulanti Maeuio ita prothüiferit ;

prome

S—TICHVM Avr PAMPHILUM DARE

Nin

SPONDES ?. qüoniam fcilicet verba ifta

lu

non prornittentis; fed ftipulantis ef-

l

fent; quare locum fanatdum traie-

L

&ione effe: Maxvio 1TA, SrICHvM

k

AvT PAMPHILVM DARÍ SPONDES, PRO-

|

ün

MISERIT.

Eqmdem mifári íatis nori

[

oiï'um

cuf. non mutatxone potlus

üt

vniüs htterulae fin o loco, huic fuc-

p

currendum cenfuermt, vt leoereturg,

Buceft

DAR! SPONDEO. lta enir verba pró-

&iotef

mxttentxs erunt.

^Verum miferet meé

H

tarditatis homiinum ;

cum vel obiter

locum infpicienti Trrivw ita plane;

p

li

vt ftipulatus Marvivs etat ,

prorm:-

fiffe appareat; Sed exempla in promtu

j

CUI Ver

funt alia, quae obferüationibus ferua-

fino N

bimus, VnUm commemoraffe fufficiat;

Pemin

fcilicet $. 3. L 1o. Dig. de edendo, Vm

Carvs docet, fed obícure admodum,

Tépeten

Cottett

l

argentarium compelli illum quidem

ad rationem 'edendam ; fed ad prae- ,

Whus fe

ftandum id ,

(o

quod interfit agentis .

non nifi in fubfid:um teneri,

f

ü

c) Poterunt hoc lgco notari' artifi-

€ia, quibus lectioni vitiofae mederi

h

i«

a )

a

-

I

Yemus, Veloi

interpretes /foieäht :

, mile noty.

Velut litterarum

lingularum ac verborumi | geminati

i ordo hic:

95

tranfpofitio , permutatio et i

a,

n bo;zif) quam

lubat, aj

Enimuero illa perperam faepe. adhi-

i^

"

beri conftat; Tuuabit exemplum de-

là proirjeri)

j

HILVM DARI

promere e ]. r. Dig. de calumniat,

Nam cuüm principio illius capitis

cet verba iffà

VrPiaNvs edidum .propofuiffet tale:

flipulantis ef-

1andgm 1/t.

In eizm, qui, vt calumniae cauffa

negotium fáceret , vel non faceret ,

4, STICEVM

pecuniam accepiffe dicetur: intra

'PONDES, 230«

[t

annwm in quadruplum eiur pecu-

rári

jdt

i$ fior

niae, quam accepiffe dicetur? poft

atone poliu$

annum funpli in

loco hic füc:

fa&tum a&io coni«

petit.

x

vt legeretur j

. &ius eft interpreta

tionem fequenti

d verba pró-

adgreffus hunc in modüum :

5- Iö*

n iniferet iné

Hoc autem iudicium non folum 1N

»m vel obitef

blica c

pecuniavis cauffi, fed et Ap. pu-

v it pant;

j

etal , Pmmi:

Jcribit,

rimina perïineïe Pomponius

pla i promrta

Cui verborum ordini tánquam parum

jonilus ferut-

fano RvckEnvs obferu. c. 3. p. 99. per

rfe fofhciat,

- geminationem ' medicinam — quaefiuit

jr edondo, vbl

repetendo vlitimum edidi verbum

fe Hdmüdum7

competit , ita , vt ab eodem

paragra-

Vlorm quä jett

phus fequens incipiat, tali modo :

fed dd pre

Competit hoc autem iudicium nois

terfit agenïis?

" Jolum in pecuniavüs cauffir, fed

fener.

et ad publica crimina pevtinere

; sptari at

Pomponius cribit.

ol 7

.Fruüg*a'

* m

RORRT

F l;uüra fiquid iudicare poffum. Nami

»

eadermi pláne loquendi formia VrPrA-

üi t

Nvs vtitur $. 2. 1. 6. Dig. ad $C; Tve-

lc

P

bell; cum ait :

Sed. et AD

filiuni , qui | in poteftate

an!

pOTH

eft ,. hoc SC. xocvM HABET , ef

1N ceteri; neceffarüis, vt à Prae-

ceto

tore compellantur;

(011]

Quoq,

rurfus loco. RvckERVS, non ad-

[

Toec, qu

tendens iurifconfultam more fuo per

ellipfin locutum effe; obf emifd; librà

qui prior

ceffores

c, 2. alio quodam víus artificio eft ;

quo verba ; fed. et ad filium, qui if

fünm h&

luit nom

poteftate eft ;

$. praecedenti eiuíd. cap.

6. adtexeret.

Sed in lectoruni gratiami

particula

vtriufque $. verba; primum vt in Di-

fts quo

'eftorum editionibus plerifque ex«

fequenri,

dtam, el

flant, deinde fecundum tecenfionem

ilam Ruckerianam adícribemus.

hereditat

$ r Memini[fe autem oportebit ;

jropra,

de herede inftituto Senatum loqui

modo tr

ideoque tra&atum eft apud [ulia-

Àt inept

num , an inteftato locum habeat.

flate fit.

thmo j

fed eft vevius, eoque sure vtimur ;

vt hoc SC. ad inteflator quoque

lmdum

3

ferr int

pertineat: fiue legitimi fjue hono-

zarii fint. fuccefforer.

Qmnn,

dU

$.2. Sed et ad filium ,

ui i5

(uo

qoteftate eft , hoc SC. locum habet ;

et in ceteris neceffariir, vt a Prae-

Tear

W

tore compellantur mifcere fe herc-

Tudicii,

| ditati etc.

LA

Vocabul

Rv-

33

ufom, Nami

RVCKERVS autem kd.iüinguit ita:

Otfria Vþpm,,

SC,

$. . Meminiffe etc. vt hoc

. ul C Tre.

ad inteflator quoque pertineat: fiue

legitimi, fiue honovarii fint fuccef-

iL in potofte

Joref, SED. ET AD FILIVM; QVI IN

2

! HABET , d

POTESTATE EST.

&. 3. Hoc SC. locum habet e

T

5 it à Droe

ceteris nece[faviir, vt a Praetore

U5, non ads

compellantur mifceve fe hereditati,

nore fuo pef

Haec, quaáefo, num oratio VrPraANz1 eft?

Q

j, eijd. hbri

qui priori $. le

2

itimos quofcunque fuc-

ceffores diftinxerit ab- honorariis , fi

artitcio elt ;

ilium, qui il

fuum heredem partitioni adiicere vo-

Yi eiutd. cap

luit nominatim, cur non is eádem vífus

particula fiue eft? Ouin hoc illum ad

Jrurmi gratiaqx

im vt in Ut

fuos quoque heredes SC. protuliffe $.

erifque exe

fequenti, quod et initialia verba, fed

gecenfionem

etiam, et quae fequuntur, mifceve fe

ribemus.

heveditati, füis heredibus illa quidem

propria, ad honorarios autem nullo

a óprtet

mahum gt :

modo trahenda, fatis, opinor, arguunt.

At inepte dici, ad filium, qui in pote-

? ün yJ [ulia"

ftate fit, .SC, locum habere, inquies.

hum hbt

jura otimUf ;

Immo fübiatellige tu modo, compel-

lendum, quod per ellipfin omiffum

fiotor quofe

ferri inter cetera, quae VrP1ANI fünt;

*

"

omnino poterit.

Quodfi lectio tamen vitiofa quae-

,i'l'um j 9"i. n

dam excitanda fit, equidem .haud ve-

docim hs

rear in rem meam vti ]. 47. Dig. de

jr, 10 b*

iudiciirf, quo quidem extremo in loco

jf Vr

j ità

vocabulum *reperitu'r tranfaciioni

L

V

Col-

À

34

atum f

calmcamm, vt quonam iltud referen-

deceljel

dum fit, ipfe PEravs FAsER, quan-

tumuis in €o reftituendo curiofus, íe

heredi

nefcire fateatur. Semeflr. l r, c. 19,

ytet nwï

Werba VrPrANI in Codlce FronkN-

SBL jl li

TINO fic habent:

Erj(

'Tam ex contrattibur , quam ex de-

T*zf Id 'Ll

licir,, in jïlzumfamzlzaf competit

fj TM

dtho : fed mortuo filio poft. litis

OPD' j

contejiatzonem , tranffertur 1udi-

Verbà |

cium in patrem, duntaxat de pe-

fton Joh

culio, et quod in rem eius verfum

REE IVD

eft. Certe f& quafi procurator ali-

fiecm

cuius filiuffamilias iudicium acce-

conden

pevit, mortuo eo; in eum, quem de-

Qcui0s

fenderit ,

TRANSAC I'lO VEL IVDI-

diratee

CATI

DATVR.

(&at e

AC PrirRvs ille FABER. f'alarum ope

RED I

'vocabulum traníaélionis xeuuxt

legit-

COIJ'**

Qque TRANSFERTVR ACTIO. Quac emen-

Ó

datio mihi quidem non probátur eo,

(he füb

quod poft litis conteftationem non dici-

' tur a&io, fed iuditium tranJferri; nibil-

effe Qu

elt a

que 0.)Har

quo minus vulgatam hoc

Iu CHO(

locoFLon EN TINAE praeferamus, Inilla

u

enim haec pnzi; ita legitür: TRANSLA-

i

Ti10 (udicii ) vel i1vpicATI ( a&io)

«WL )

DATVR.

Atque hanc equidem lectio-

floruy

nem veram effe ftatuo, praefertim cum

D

eodem dicendi genere, aliis fit duobus

peruer

locis V,P1aNvs vfüs. Vt ], 29. D:g.de

praeter

operis libert, fi operaruim , ait , iudicio

actum

"Implis

X

—3'*9

n 1llod refered-*

acum | fuerit cum libäfta, ei patronus

VMEF.; Quan.

n

decefferit : . conuenit. TRANSLATIONEM

uc Cüriolis, (à

heredi extranea NON ESSE DANDAM;j

r) l' [c C» 12,

odice Frongy

itemque 1. 17. $. 14. Dig. de iniurii:

Sed. fi patev.lite conteftata coeperit ab-

effe, vel etiam negligere exfecutionem.

, quam ex de.

pater vilir: dicendum eft , caufJa cogni-

ia coupetit

iü! TRANSLATIONEM Jjili0 compelere.

Jilo poft litis

Opportune quoque i mentem veniunt

anjfartur judi-

verba l. t4. C. de fententiis et interloc.:

duntaxat de pe

non folum iudicem DE ABSOLVTIONE

'en eur verum

REI IVDICATAE , fed et pfum a&orem ,

procurator ali

ff € contrario obnoxiul fuerit inueutusj

füdicium ücte«

condemnare, Vbi vitium fcripturae in

1 a, quem des

oculos incurrit, de abfolutione rei-iu-

ATIQ VEL IVDI

dicatae: cum fic potius nemo non vi-

deat effe legendum, DE ABSOLVTIONE,

; figlarüm ope

REI IVDICARE, Reum enim abfoluii

lecuit, Jegit

conftat non rem 1udicatam.

]

äifi*ï ii

, Qme emen-

d) Cum orationi perperam

y ftobitur e0;

&ae fübueniendum Ífit remedio: illud.

onem non dic-

effe quadruplex perhibetur: primumu

apfjri; nihil-

eft corrigendae intevpuntionis j. cof-

vulvdtam hoc

iuntlionir alterum feparationifue litte-

tramis Inilla

vürums tertium fententiarum in vno

nr: TRANSLA-

capite diuerforum iuris auctorum di-

xeym (à60)

flinttionir, quartum denique paragra-

m ledlio-

qui

v

phorum inter fe fecernendorum legitime,

ertim Culm

Enimuero his artis crificae remediis

);:3:'1

i fit 00

peruerfe nonnunquam interpretes ac

i o DEU

1

praeter neceffitatem vti, oftendere ex-

i

jcio

eft, Sic male habuit

le;rïplis procliue

adum

z

, muï-»

—

36

Nam o

,xlätll.fbs, quod V'me;avs L 14. $. 3. Dig.

i

U

cunau

de aliment. et cib. ius hauriendi peco-

moit 0

riique adpulfum. feruitutes períonae

dixerit, quas praedii effe tirones vel

contemn

ciofam

fcirent, vel difcere facile e L. 1. $. f.

nem inf

,etlao. Dig. de feruitut. poffent. Qua-

ob ff

ze DoNELLVvs comment.iur. ciu. lib. XI,

rientem

cap, 7. verba Vr.PraN1 haec,nam et hiau-

flus aquae , vt pecorir ad aquam ad-

animadi

*

t nec f

pulfus, eft sERVITVS PERSONAE, tamen

A

cilternas

ei, qui vicinus non eft , inutiliter relin-

fed emo

. quitur, fic interpungenda eft ratus

erit effe

corrigendaque ; nam et hauftus aquae;

vt pecorir ad aquam adpulfus eft jerui-

firusq

fu;: PERSONAE TAMEN EIVS, OVI ctc.

Aegypt

At nofler W ALcnivs p. 85. hermeneut,

dem g

jurif Eckhardianae legit , PERSONAE

que ità

que Lr.

TAMEN EI , QVI etc.

Àt neque huius

loci interpunttio vitiofa eft , neque

effe vid

fniut v

vlla is indiget emendatione. Neque

retxzr, [

enim abhorret, ius praedii etiam . re-

- linqui perfonae, fiue illam teftator de-

eter|

I$ 4j

monflrauerit é4oaixG; , tanquam cui

. foli ab herede feruitus cedenda fit, fiue

fionis (

liberalitatem eius ex genere quodam

demdo ;

. perfonarum, fanguinis, neceffitudinis

helere

atque amicitiae habira ratione, intelli-

elle &t

|

huum

gamus. Vide l 4 de feruit. praed. ruft,

f

et l. pen. Dig. de feruitute legata. Plus

tetam

autem difficultatis habere videturillud,

Ui

quod auctor fubiicit, tamen ei, qui vi-

ügfïlia

tuv,

cinu;rnon g/f, dnutiliter. relinqui

am

-x'ïivbun

TE

-

37

'4»ng :

Nam obiedionem fupenore orahone

aüriendi peco

occupawera*t

quafi Jerustute. praedii,

Dfes perionue

non poffeffori vicinae poffejEonis relitta,

(le tirones vel

contemnendam illam quide:r, fed fpe-

lixdllx»[

cioíam,

Verum illam quoqve ratio-

| po vn (ug«

nem mfuper hauuït eam vel maxime

V, Llw

liX

ob cauffam , (quod nefcio an aliis in

a»c, nam et hag

mentem venerit, DoNELLvs Ccerte non

di Lq ü ad-

animaduertit) quod in cauffa propofi-

SONAE, LONUh)

ta nec üaexnammlttcnn praedium h: e.

yeutiliter relite

c1Pemas adtribuerat ,

quae feruirent,

onda ef ratus

fed emolümentum fidezcommlfïï pofu-

erat effe hoc, vt, quanti fideicom mif-

haufur aquaty

vulfur f feru-

farius aquam in ea regione Africae vel

Vs, 0V1 lG.

Aew*ypn compgrarurus effet, tantun-

dem ei pecuniae praeffaretur; cum-

qó. hermeneut

xï

PERSONAE

que ita lïegam alimentorum ipfi quo-

AR

713

t neque hüits

que L r. enuj

m tituli etiam aqua in-

effe videretur, fententiam fuam his

n que

]OPH chue

&niuit verbis, 2

aquam, de qua quaere-

retur, perfonae reliciam

Ceterum PoMronir verba illa

a, quae

eflator d

in:$.. 3. L. 2;. Dig. .de 0

origine iuris ec di-

porqoam Qu

tionis Gotl "Wcz edianae exfítant:

Exa&is

dendi fit fte

deinde. regi bur, lege Tribunicia omnefs

enere qUO am

hae leger e*rmeuerunt mmale mmrpunda

g(*cm Udm

anore ifi Cm

effe et ipfe fateor, -

N leque enim voca-

bulum exoleuerunt hanc declarat fen-

tentiam, vt,lezes regiae quadam Tri-

fg leüdmr U

bunicia abrooatae vzdeantur fed hoc

udcturlllü 7

fignificat ponus, eas fublato per legem

qpn dl 1

ïribuzïxcxaïn regio imperio pauliatrm

-

elmqu Ilf

fen-*

3

38

fenfimque euanuiffe,

Legem autem

ampliu.r |

tra CoR

'Tribuniciam Cvracrvs intelligit eam ,

it ciull

quam L. Brutus tribunus Celerum de

eliciendis regibus tulerit ante, quam

nus, Vl

abiret tribunatu, Nifi forte cum Pa-

magis f

PILLONIO quis velit omiffum aliquid

telliitu

Nun c

fufpicari, vt legendum ita fit:. Exa&tir

olfe d

deinde regibur, rATA lege Tribunicia,

omne: legef hae exoleuerunt etc. nam

a-cquah's

jure dit

triginta fere annis poft lata lex 'TE-

feneri!

RENTILLA de aequo inter ciues red-

dendo iure fuit, quae non párum va-

& prü p

luit ad minuendam patrum patricio-

feqoatur

rumue legibus

bis illiün

E

intxodugam r»egii'sxau-:

G&oritatem.

gus, f

Coniundlionis. adhiberi artificium

dupler.

ratus eff Ci. Warcnivs poffe in 1.'18.

llerot f

Dig. dé V, O., vbi in vulgatis exem-

Cm ex

DC f

plaribus haec PowPowtrr leg

m

untux;.

verba:.

s

Üuodf

ovt bis idem promiitit, 1s eo iure

fititem

fatis | v

' ampliury quam femel, non tenetur.

At verba if eo quomodo coniungi itd

Cls relin

poffint, vt efficiatur ideo, equidem in-

N

cenue me fateor nefcire,

lam ex Co-

Miti v

dice. FLoRENTINO Üviacivs pro ir eo,

] eu|

quod in plerifque editionibus habetur,

nulh f

ideo cenfuit legendum: at haec non

In ]

coniundiio, fed litterarum mutatio eft,

hi n

qua quidem haud incommoda verbo-

h*'mx(

rum conflituitur fententia: ideo quod

füdm q

iure illum.

Cümpa(

quir bis idem. | pïon;iferit ;

/

Q-

39

Li*ïem dutem

amplius , quam femel, non tenevi.. Con-

tra ConRasivs verbis eo iure. ius inteili-

iï;.cüigit &m,

u5 Celernm de

git.ciuile.

Quid vero obftat, quomi-

ante

v

; quim

mus, vt et ipfe aliquid addam, quod

tt Qu ]i

« magis fortaffe fit conueniens, iftis in-

li

üm aliquid

telligatur

verbis /Hpulationir 1uy ?

il h 'Emc"ri:

Nam cum eo ftipulationis iure folu£

v il

IT

-

il

;

^poffe dixerit Carvs', ille PoMPoNrx

& nm

aequalis, quid eft , quod non eodem

: t2 lex T-

iure dicere hic potuerit pronifforeu

ter ciues red«

teneri? nulla certe cogit ratio, vt iliud

fY

Arum vd-

2

Q0r]

r

eo pro particula ideo, idcirco, cum non

fequatur quod , accipiamus.

Ceterum

trum parricio-

jom repiis at

bis illam eandem rem , h. e. idem cor-

pus, fingimus promififfe, quem , licet

C

1

um

efi Sïfh

[

duplex intercefferit ftipulatio, nifi po-

J

! -14

"

Te 1n 1 18

i:

fterior fatta nouandi animo fit, dupilt-

[

u

atis exem.

cem exactionem pati nec iuri ciuili,

nec

rerum confentaneum.,

vt leganfür

naturae

,

Quodfi idem eandem promiferit quan-

titatem eidem,

uacftio orietur volun-

ifit, 1s t 1UJt

tenttur,

tatis ( vide 7. 2$. Dig. de V. O. ) iudi-

!

n

9 0

H

] '

uugä itd

- €is relinquenda notioni.

"Redctius vero in &. 33. /. r. Dig. de-

; equidem in:

]om exte:

pofiti! vtemur feparatione , vbi,. nifi

ictvs p

"

H

j &

pro eiufdem legas eiur dem , fententia

mulla. fit,

/

;mbusl habefüfy

Ia 848. D de 4 - F

« at haec non

haud . mihi quidem adeo pugnare cum

yn mitatio &

nmoc

1 verbo

IvLiaNo VL PrANVS videtur, ,vt fta-

tuam diuerfas in eumdem locum effe

"n

u

compactas iurifconíultorum fententias,

1

j o i

con-

n

C 4

4O0

confundique ab interpretibus folere

jum, C

iffa

relatiua , quae vocant , cum decifiuis

verbis.

Quaerit nempe. V LP1ANVS,

rette t

(£0; T

quid praeftare eum , qui- formula Aa-

bere . licefe vem ahquam vendideiit ,

flantia

declar

oportuat

de qua quidem promiffione

ipie vberius expofuit L 38. Dig. de

Tott

llert

V. O. Ac dií fputat ille ex Ivr1aso,

vtpote a quo in h. $. totus pendet,

DXIMI*

confal

fiue quis per fe heredemue fuum ron

fore promiferit, vt res bona fide a fe

fet, h

vendita euincatur, fiue nominatim fibi

oCpauu:

in venditionis lege cauerit, nihil eui-

Der

€&tonis nomine praefhtum iri, re ab

jum d

alio euzcta, non ad vtilitatem quxdem

üm (

ilium h. e. ad id , quod interfit adtoris,

lum

rem fibi habere non licere, fed ad

pretium tamen pro ea refolutum, quod

ipfe vel heres eius tanquam rem alie-

nam habeat , teneri praeüandum. Ve-

Fit dent

runtamen ex eodem hamn

ubiicit Iv-

verba ve]

LIANO excepnonem ni

forte emtor

fm.)j

coguentionem permde receperit , ac fi

putes i

vel futurum ia&um retis a pifcatore,

Yi 1 ipía 0r.

vel a venatore expofitis plagis inda-

ginem , vel pantheram denique ab au-

Vitio quod

^

cupe emere voluiflet:

qua in cauffa

d

)

prenum emtorem aut non receptu-

quxd |

--

rum, aut, fi nondum folmü'et, ab eius

&hum

fore praefïahone liberatum. fed ex

fingu

emto tamen teneri eum,. qui fcieny

gni

rem alienam Vendldlffet ; propter do-

uüd

-

"unp,

lum,

qx

A

-

pretibus folere

juem- in negotio bonae Bdei ad.

ium ;

q

Cüm decifinis |

mififfe videretur. Atque haec fubito;

E LPIM'VS, *

recte tamen, nifi mihi valde ipfe pla-

]u ormh fa. |

ceo; meretur enim locus propter prae-

m vendiderit,

ftantiam infra maiori cum : a*Epara;p

em promiffone

declarari.

L 89. Dis. de

N

Egregie interim 1. 20.

Dig. dei fideic. .

exlyuasoy,

libert. decepit biographum BrnTRAN-

totus pendet,

DVM, qui cum verba confultoris iurif-

mue füum non

confülto de iure refpondenti adfignaf*

bona fide 2 (61-

íet, hunc ftatueret ad annum aetatis

gominatim fib]

octauum et feptuagefimum perueniffe,

erit, nihil eui.

De paragraphis non turbandis nihil

mm i, re ]

iam addam; qui nondum me college-

itatem quióem

rim fatis a taedio illo, quod exem-

ynterfit adoris

Plum paullo ante allatum creauerat,

licere , fed ad

-

Vi

: foltum, qupd

quam rem dllt:

sfandom. Ve-

Fit denique ambigua oratio, cum.

ac bt T-

verba vel plures fignificare res fimul pof-

diorte emtor

fint,a) vel ad plures eiufdem orationis

receperit, 1021

artes. referri diuerfeque coniungi, b)

js a pilcitoe,

vel ipfa oratio interpun&ionis quodam

€

f»ïggis iod-

jenique 1b àU-

vitio, quod paullo ante dixi, laboret.

a) Ouaeritur in oratione obfcura,

qua in UA

pon recpu .j

quid dictum, in ambigua, vtrum di-

éum fit.

Eft autem ambiguitas vel

iifet, b

yom. K

fingulorum verboruin, vel collocatorum.

je

Á

Significant qutem verba aliud proprie,

qui fi

ropler o

i

aliud : imprqgrie-

fiue. xera xcgns nae.

ï)JP

Jurm,

.

42

Sequimur autem in iure qmdæm fieni-

co'lfUO

ficationem eorum propriam, nifi àlud

quáe |

tuf.

audtorem fcripti fenfiffe adpareat fig-

nis non dubiis.

Quamobrem quae in

tudine

Tigori

legze proponenda praecedunt, quaeque

eam fequuntur , conüderanda diligen-

hs

[üm. V

ter füunt expendendaque. Scitum enim

fantur

eft, quod iurifconfultus 7. 17. Dig. de

legibus inciuile ait'effe, non tota lege -

ptt ü

(uram

perípedta:de particula legis quadam

1udicare, Quodü neque ex anteceden-

qué

Gramn

tibus neque ex fequentibus verbis via.

fi0nes

ad interpretationem monürcmr* id,

quod vitio careat, inueftigandum erlt,

ueitiga

benda,

alioquin 'inutilis foret lex. Exemplum.

elegans fuppedltar DONELLVS con-

pou

ment,. jupy CUBIL- Db a. co15. ex d. 6. $

Vt wnte

pen. Dig. de itin. acuque; vbi itineris

frirpo

feruitus tribuitur ei, qui annos tof

pi

dv

per fundum vicini iter fecerit. Vtrum.

bet, f

vero mte!hcremus

eumne , qu1 itev

qum

|

illud complanamt deprejferzt exagge-

fefiam

muewt

muniueritue , quibus modis

olloco

iter facere reficere ahquxs dicitur 1. 3.

quife ]

$. vit. Dig. eiufd. tit,, an eum , qui-

Torem

iuerit? Acrece VrPiANvs hunc dici-.

flium

tur intellexiffe propterea, quod non

EU

quaerebatur de loco ipío,

verum de

piver

vfu feruitutis in illo conftitutae. Ouid

l

autem? fi vtraque verbi vis recipi fine

vitio defendique in cauffa dubia poffit ?.

Cun l

Tum vero erit aut ad leges priores

a0;(//

71;

con-

435

: quidem (pvi

confügiendum, av;x't ad confuetudine*zh,

l

um, nil áliud

quae legis interpres vel optima habe-

ï

.A

ipirat fig.

tur.

Nulla denique lege alia confue-

m quae in

tudineue, ea, quae benignioóra funt,

üunt quaeque

am

Á

rigori iuris rede praeferuntur.

z

qnda di

ngcna

b) Sunt autem praecepta haec etiam

: vS-cirum enm

tum vtilia, cum verbi fienificatio vna

ET Dag de

tantum certaque eft, fed parum , pro-

, non tota lege

ter totius orationis perplexam flru-

legis quidam

éturam , ad quas illa perfonas ad quod-

e anteceden-

que tempus pertineat, liquet. Ac nifi

ibus verbis via

Grammatica nos hinc expediuerit, ra-

tiones erunt iuris progreffionefue in-

ofretur: id,

fhieandum erit;

ueftigandae, alia item remedia adhi-

x, Bxemplum

benda, de quibus nos deinceps. Sae-

pe autem numero accidere videmus,

)NELLVS (0l-

as l6

vt interpretes nodum, vt dicitur, in

jp, Vbi itineris

fÍcirpo quaerentes contentionem fcri-

pti ac voluntatis, vbi nulla locum ha-

x annos fel

Vt

grit, Vr

bet, temere vel ipfi fufcipiant.

lgïlncv qm "

cum lmperatores J. 1r7. C. de inoffic.

,

E

teftam. parum; concinna fua verborum

('L';H:,'

migt*

,

U

U

II mï

(lis

collocatione ambiguum dicuntur reli-

j &ciur 13

quiffe hoc, vtrumne Florae filius ío-

rorem fuam, an contra foror Florae

|

an eum , ?'

-

ï

filium heredem inflituiffet , mihi qui-

xrs hunc (ici

dem omnia plana atque aperta reícri-

ra, i

od nof

pti verbavidentur. Suntautem haec:

de

Iurr. CaARINVS ET INVMERIANVS

iv

Ul

nflitutá.

A. À. FroRaE

M H- NC'

pl iine

fit?

Cum filium tuum, te praeterita , fo-

h

quol

p

in-

ore

YOYETIL heredemïinjiituij]"e proponas:

-

j es f

cofl

0

p

"

mmditem L

Qfïczofi quevelam. apud Prag/ädem pro-

uinciae per[fequi gJotef

tiie feruatu

Ex his verbis nonne patet fihum,

lacet taffle

pxaefsmta matre, fororem fuam here-

ium, vt ftu

dem inftituendo contra officium pie-

Ceteros, COTU

tatis feciffe 1ta, vt inofficiofi querela

locum habeat? At peruerfe verba de

pm expenai

matertera , quae fororis fuae fium in-

n percgrina

ftituiffet , acciperentur , praeferïlm

(it eodicum

cum legitima portio matri. potius,

pum etiam for

quam mrou debeatur.

Ac ne debe-

fentos, VC Qu

tur quidem huic ex iure poftea con-

effe edittoritbu

füituto, nifi turpis ei perfona praelata

fit

199 C. de inofic. teflam.

RE-

Tugentibu

crivs huc adtcrmr l.2. C, de tranfa&. ,

2

) De

vbi verba, ex qua caïJUaþffco fohüf-

genler e

Jes, vepeteve.non poffer , et,

f& non fol-

Echho

zll9 ef $

tamen

iuve CO??UGTZZF:?TZJ', ame.

£orütm 9

b:"ua funt, ne dicam , obfcura, in qui-

plex ac

bus decl arandis CVIACIVS

HOTOMA,

dim qor

NVQ

DoNuzsrLvs inter fe dxüldem ve-

felt, Qu

he;*mentc,r, vt operae pretlum fit, a

eüt qw('

nobis quoque hanc in rem adferri

dam luni

aliquid iníra.

Tüm ver|

bn öe

VII

m

ANBI

Faciunt ad veram alicuius loci le&tia-

QU& Cod

-nem - mmfngandam

conftituendamque

Iniripfi

l'epew

.Codices manu fcripti, cuiufcunque illi

mndem bibliothecae PdI'S finta) Quan-

b)A

Tisroy,

quam

45

W Praef:iem .

quam autem Digeftorum is , qui Floren-

tiae feruatur, longe fit antiquiffimus b):

Ye pafet fxlium,

placet tamen Cvracir fümmi viri confi-

rem Um here. -

1 ofcinm pie.

lium, vt ftudiofus iuris conquirat etiam

ceteros, eorumque certo iudicio fcriptu-

offciofi querel

rüerle verba de

ram expendat examinetque.

Cum vero

s fue filum j«

non peregrinandi facultas data omnibus

r, preelertir

fit codicum infpiciendorum cauffa ; ho-

mátri. potius,

rum etiam fortaffe latent bona pars, con-

Àc ne debe

jre poftea con.

tentos, vt nunc eft, oportet plerofque

effe editioriibus iis, bonae notae quae ab

vrion: praelata

jc. tefom

a

M

intelligentibus habeantur, c)

(. de trinfol

4) De codicibus manu fcriptis dili-

u

genter egit Cr. Warcuivs. hermeneut,

et, f

f il :fjölziif-

non [o].

J0

J

Eckhard. pag.96 — 103. Cumque fit

niyer, &t

eorum $genus non vnum,.fed multi-

1, I QU

Jl

plex ac.varium, antiquitatis quorun-

:H':*y

Horon4-

dam non argumentum duci inde po-

fe dilfident ve-

teíft, quod careant eloffis: fiquidem

yetium 1 à

eae quidem et vetuftioribus quibuf-

-

dam fünt adícriptae. Quin et Graeco-

; rem alermi

rum verborum verfio MOoDESTINI v. 9.

hbri de excu(ationibus, et diuifio in

Digeftum vetus, infortiatum ac nonum

InNERI: fuperat aetatem. . Sunt deni-

que codices, in quibus defint legum

s o l-

infcriptiones partefue minus diflinctae

z

timendamque

reperiantur.

s

tufcunque i

b) Authenticum h. e, non àb ipfo

ae cum

in,à)

Quan-

IvsrxNIANf) profectum , et not

quam

nume-

46

finae fte|

,humeroruih ,tum verborum , et Iibra-

riorum merda vel hoc de l. 1. $. 32.

magis 1p

tibus, 1f

Dig. de legat. 11 , vbi ita exftat, quem

facile. di

dominum cwus PVTA STICHVM,non effet,

defledter

cum adpareat fic potius legendum, quem

fobftitue

dominum eius PVTASTI, cum non e[Jet ;

fse 1nJoc

et lacunae denique in tit; de boniz dam-

jmil, -|

natorum ac de intevdi&k.et velegat ía-

tribuend

tis, opinor, loquuntur,. De eius anti-

Marfe !

quitate nunc non difputu; fed tamen

et lacuna

fabulam, qua a Loruani0 PisaNis in

matoru

expeditione Amalphitana

donatum

eum effe fingunt, cum lIacoso Mas-

füpplere

covio, cuius olim mei Lipfiae prae-

fonte? (

€

1 pcmn"

*

ceptoris eiufdemque. fautoris ftudio-

x

rum rerumique mearum fummi ofla,

collatan.

teuio de

recor, molliter cubent, eiiciendam

arbitror. . Quid vero?- idem Codex ab

poto dub

hominibus Graeculis, vt videtur , de-

Quinque

ttlo feil

fcriptus, et e Conftantinopoli a Bur-

üntigui 1

eundione fortaífle Pifam translatus

numne.pro párente codicum omnium,

tionis, (

formare

qui quidem ad nos peruenere, haben-

dus eft? Eckguanpvs quidem quaefiio-

quam,

nem in medio relinquendam cenfet

aptquit-

$.74., cum tantidem ei ponderis ar-

fa&li Q0r

seumenta eorum , qui id negarent,

tiquio

quanti, qui defenderent, viderentur.

Xh» vel

At Warcutvs quaeftiónem eandem

Certo,

cum moulffet denuo, non contemnen-

110n t

dum id effe ftatuit, negantes quod ad-

müus,

orens

ferrent, vulgatam lectionem Fl

tatüm Í

tinae

z

7

"

pl

47

borum, ef librz.-

tinae faepe pra*eferendam videri, licet

X deli. . y.

magis ipfe adfirmantium faueret par-

lia exfht, guem

tibus. in defcribendis enim codicibus

'ICRY

AY

M,Tton eot

)

facile ait

ofle euenire, librarii vt

slesendum,ouem

deflecterent fortuito ab exemplari,

fubftituerentque veram lectionem fal-

ly tim non efet

hf de bonit dam-

fae in locuüm etiam imprudentes atque

g.d rdegat (

inuiti, In quo caíui tabtum equidem

. De eiiis anti-

tribuendum exiftimem,; íuo vt ipfi

utu: fed tamen

Marte. reftituerent locos corruptos,

.

AO Pisaxys in

et lacunas v. g. in titulis de bonis dam-

l

&j dontum

natorum et de interditlif ac relegatis

m [acoeo Mas-

fupplerent, neque ex alieno faperent

Lipfüe prae-

fonte? Quin aregumentum illud ductum

ytoris ftudit-

a perturbato ordine titulorum de dotis

w fummi ofi,

collatione , de ventre in poffeffionem mit-

-pt, eiiciendam

tendo deque coniungendis cum emanci.

pato liberir éiur , atque a traiectione

idem Codex ab

yi videtur, de-

quinque vltimarum paginarum in ti-

tioowol: 1 Dur-

tulo fcilicet de diuerfir regulir iuris

antiqui membranarumque conglutina-

ifam ttanslatus

tionis, quae omnes vitia codices de-

diepm ommium,

enere, haber-

formarent reliquos, argumentum, in-

a

L':v*m(

i

useftio-

quam, id, quod. tantopere mentem

m

À

- ceniet

agitauit GRvPENII, cum quaeftionem

ynenaat

fati contineat, (quotufquifque enim

ei ponderis r

; jd negaret

antiquiores codices omnes vel infpe-

Xit, vel inter f* contulit, vt hoc pro

;

t, viderentur

certo, pro valido venditare auderet?)

lo

gem eandem

non fanti eft, vt vadimonium defera-

00ni cont

empe

mus.

Quid, quod olim quoque cer-

gantes quoo *

orct

I

jonem Fl

tatum fuit ) i'nïter litlerakm cogxmune

]

h,

tinde

48

X

effent , 1

h. e. Pirgx gloffatoris, et illam PiäA-

NAM, Vtra vtram antiquifate füpera-

Norimbc

ret? Omnino conftat hoc fere inter

broBow

ecu Bo

omnes lectionem vulgatam FronENTI.

NAE multis in locis effe praeferendam.,

adm"nm

aliis, itit

!

. Nequid nunc dicam de negationibus

Cis, nec

4

ámportune omifíis, neue repetam,

quod fupra de vocabulo tranju&tionis

fuique

PI'O

translationir inepte pofito monui:

tis fiepit

obabit illud , fà

Tuvagu]

-ecquifnam fandem pr

. vitem ex fundo meo in tuum DEPRE-

f0 M |

Codite V

HENDERIS pr. ]. 22. Dig. quod vi aut

clam? quin protinus 70 DEPRESSERIS

publici j

arripiat, quod in vulgatis exftat libris,

filinmilli

accommodatum illud ad res hortenfes,

Quidam ,

cüi rei praetér VIRGILIVM poetam rei

Daexes

quoque ruflicae auctores argumento

de ]'u

' funt.

Contolit

Itaque iam olim videmus dif-

putatum effe, vtra praeftantior effet

GE

littera,communi(ne an PisANA? cum-

Ortiaten

Tis quili

que, vti dixi, per illam codicem in-

tellimerent PrnEr: haud fere minoris

D0n 1t

aeflimaffe RAVENNATEM ; Vt- tàceam

GENBER|

alios feruatos ex aliquo tanquam nau-

UT

fragio, in bibliothecifque latentes,

üuï. Cï I':

quorum nec infpiciendorum copiam

fünt pn

uifquam nec inter fe conferendorum

PX'X,VQKH' h

otium nactus füerit iuris interpres.

PACH, i

c) Editionum Digeftorum tres in

MoNmsd

primis celebrantur, vvLGATA, Nonmr-

Viro nj

CA, FLORENTINA, ifa dicitur, in

lehs ;

bus

quam, quae vulgo olim in mani

eí-

errorib

49

; & illm Prss.

gf?efit, plures COnH'aren.tur': 'aïferam

iquitate (ünerg

Norimbergae HaLcANDER edidit, li-

D0C feré inter

bro BoroaNiNranimaduerfionibus À x«

m Froapyrr,

GrLI PoririaNi ex Codice Florentino

i

: praeferendam,

adornato cajuque a fe reperto, cum

]e npationibus

alis, iiídemque, vt ipfe ait, nec pau-

neu repetam )

cis, nec peffimae notae collato, refti-

lo tranjadtionis

a

tutifque fuomet Marte locis depraua.

v

pofito moni:

tis faepiffime; tertia denique Lazur

obabit illud., fi

« ff DEPRE-

TavnaELLI curae per decem ipfos an-

nos in de(cribendo |comparandoque .

h'g, .;:md T

Codiee Mediceo adhibitae, quamquam

') DEPRESSERIS

publici iuris dvmum'pw FRANCISCV M-

tis exfiat libris

filtumillius factae; accepta refertur illa

] res hortendes,

quidem , at multo emendatior poft

j poeon r

BRENCMANNI curas, qui et ipíe eun-

yres argumento

dem librum iafpexit, cumque aliis

» videmus dif-

contulit, prodiit ftudio eximii viri

ufantiox ellet

GeBavERI GrEonaraE Avovsrax nuper

Dysxa curte

ornamenti magni Vol, r. corporis it«,

m coticem in-

ris ciuilis, alterum expectamus auide

À £,

l

e

i

re minoris

non ita multo poft ab illuftri SpAN-

GENBERGIG,

:

x; vt ficeam

(juam fiaü-

Commemorandae denique (unt to-

þwyck latenies ,

tius corporis iuris editiones, fiquae-

dorum copiüm

funt praeftantiores, vt-CoNT11:, vt

onnferendorum

RvssanDpi, vt CHaRoNDAE, vt Ivrir

Pacir, vt Diosvsri GorgornEDI , Sr-

s interpres —

B

ftorü

q tres It

MoNiIs denique vaN LgusvgN. Neque

"A

vero notàs animaduerfionefque iia füb-

ledas ture aliquis improbauerit, vfut

;; dicitor; 1

erroribus non careant: certe hi tole-

jm

ip m uï

A

x

f2. ^

um

$o

L

j

1)6

rabiliores fünt multis recentiorum cri-

ticorum. emendationibus ineptis con-

faccinda

bus int:

tortifue interpretationibus, quas ob-

trudere, cum eos faftidiffet Diov. Go-

nm va

THOFREDVS aliique, voluerunt. Cete-

()nae H

rum in quo idem ille Diow. Goruo-

arteim ;

FREDVS arguitur in pandecdtis faepius

eruditor

figna TAvRELLIORVM confundere, qui-

IOXENI

bus illi Codici Florentino vel quae a

alterius

librariis addita, vel fufpedta fibi vide-

fünt aíq

rentur incertaque, vel denique de fuo

thef. 0

Veteres :

ipfi addiderint, indicaffent, id leue

perquam eft, condonandumque potius

ra hic

Dux.G

cetero eius bene merendi ftudio, quam

exagitandum atque .perfequendum 5

Cimm

cum ifliufmodi confufione harum re-

GALTII

rum intelligentes fe haud decipi ne-

Nequet

x,que/aþdüci. a vero patiantur.,

",

& neli

Inpera

VIII

donis y

fint q D

Quod ad Verborum! explicandorunï ;

eiídem

ad le&tionis item confirmandae fubfidia:

Cüiuldar

re*pcriet interpres partim in veterum

0NST

Grammaticorum ícriptis, gloffariis no-

jomty

micisa), do&dorum hominum commen-

tationibus ad z. Dig. de l/. S. b); par-

b)

tim in verfionibus librorum Graecis, 'iis

I hac

duntaxat, quae Latinum fontem . vel

afun (

UMET

xdca 7roda

, vel xaïd Mi Taiäzü reddi-

N

inïemr

, derint c) ;

Confiln

a)

l

ji

Ej

,recentiorum Crj-

a) Glofï'arufïi nömiää intei!igi-mtzs

DUS ineptis Cof-

fuccin&tas notas notulafüe, Graeci qui-

"ibus, - quis ol

bus interpretes íententiam difficilio-

idifet Dios, Go ]

Olüerunt, eie.

rum verborum iüris explicatum irent,

Quae latent in bibliorhecis mágtiam

? Diox, Gorgo-

partem ; fed, quae.iam in, manibus

undecds fepius

eruditorüm verfantur CvRrLLI, Pui-

confünderé, qui

LOXENI atque aliorum vnius itemque

Iino vel quie d)

N

alterius , editae à Canoro LassAEO

i[peda fibi vide-

funt atque adeo teceptae in: vol, £ir.

[ denique de füg

thef. OrroNrANi, — Praeter has gloffas

ffent, id leug

Veteres recentiotà quoque iuris eloffa-

ij

ndumque potiusal

ria hic cómimemorari poffunt, vt

ndi tudio, quam]

DiowN. GorHorRED: nomenclator Grae-

$

períequendum;

carum iuris dictionum , gloffarium Rr.

fione harum 16

GALTII REkizrique "ukoPHILINUM,

haod decipt 16

Neque compendia denique iuris Grae-

Vantur,

ci neglige: da funt, fiue ila ab ipfis

Imperatoribus edita,' vt Bafilii, Mace-

donis promtuariuin iuris, fiue confecta

oplicimdorum ,T

fint a priuátis, vt MichAkLIS PskrLt,

eiuídemque praenominis A TTALIATAE

n(d;fe (abfidia:

cuiuídam o vowxoy, nec minus

j in Veterutm

CoNsTAN TINI HARMENOPVLI iüris

vloffatis n0*

promtuatium.

vim Gormete

b) Neminem «ïalfere arbitror, quid

[ $. p*

in hac parte praeftiterint BngcHAEVS

q Grieci, 18

atque GogppaEvs. Neque poenitue-

fonem. V

rit, vt opinor, quemquam, in iuris

interpreratione verfantem ,, epregium

confuluiffe Bnrssowir opus de V. S.

i)

D 23

: edi-

d

52

fie Tv

edituiïg' &ura HzaiNECCI

-

j locupleta-

us aQ

tum qt(m.

hic oper

componi

c) IvsTINIANVS ïmperaïof, cum

*

dn'puto

liberum quidemm omnibus effe voluif-

an prim

fet (conftit. tanta de confirm. Dig.

habueri

6. 21.) opus legum in linguam Grae-

NEI QUi

cam conucrtere; quam communem di-

p5 QU

cit, quod ea tum plurimi mortales Io-

tuor,-q

querentur, ("ou.7. c. T. ) cum Lati-

primum

nam coníra vel curialem, vel palati-

Quo Ver

nam appellet: ( mou. 66. c, 1. ) quo

duntur

E:

minus autem id nifi xaraz 776« fieret,

in arci

h. e. ordine eodem, eademue, vt ait;

etim (

confecutione, qua in archetypo Ro-

qdeo n

mano leges pofitae effent, prohibuif-

[

fet: accidit illud, quod ita euenturum

tenti |

ile' prouiderat , complures vt cum

ditür,

ipfiusaetate, quam paullo poft, in ver-

tentia

fionibus Graecis conficiendis operam

Md u

collocarent, fed praecepti illius atque

memores

- effent.

verba |

cautrionis

pasrum

Nam SrEPHANvs quidem Dizefta in-

QU& a

quartu

terpretatus eft l; zrAaToc; CYRILLVS

Verbis

autem eorundem confecit epitomam ;

itemque indicem DonorHEvs; porro

matum

I at

Codicem vertit xard uéony vaP», ne-

ex hi

quid deTnarLELAEi, IukoponiH ER M0o-

POLITAE ÀNaToL1Ique interpretis Co-

Conig

textu

dicis fine dubio longe omnium optimi

conatu dicam ; Inflitutionum denique

ledlio

LVS;

modo

parqphraün coxïfcripüt TuxopHi

fiue

53

fiue IvsrrNiAN: is tantum fuerit ali.

*CIE Ircuple

quis aequalis, fine idem ille, cuius

hic opera víus in libro Infï'tunonum

:

tor , Cum

componendo fit; qua de re nunc non

Qu$ effe voluif

difputo pmpfeve? quod et dubitatur,

(.OTQA[ D

L

]

an priores 1lli , quos nomiinaui , locum

habuerint fuum inter iuris IvsTINIA-

LFI)H m Glaei

| tommunen di-

NEI quafi architedos atque compilato-

m1 mortalas lo

res. Ount autem genera vertendi qua-

tuor,-quibus illi vfi interpretes funt:

r/cumh

h, Vel

t

primum eft, quod dicitur dg z2a«oc,

/6tl

| quà

quo verba quafi per latitudinem red-

duntur, h. e. admixtis multis, quae

" TO0u herct,

mmue. t Mt,

in archetypo non habeantur, adífumtis

achetypo Re-

etiam exemphs fimilitudinibus atque

adeo integris expofitionibus:

alterum

ent, proï juf.

]it

euenturum

xocT tzirOU, quo cuiufque loci fen-

tentia angufle et quafi contracte red-

pi yes vt qum

ditur, omiffis, omitti quae falua fen-

llo p,f* in Vete

omnibus:

tertium

tentaa poterant ;

"lel 1: Upmam

xacd uiGu va- appellatur, quod ita

pti JIIUS atgue

verba preífe amplectitur, nihil vt ne-

m x'fL) efen

—,n] Dnïefia ln'

que addat , nec detrahat fententia

quartum dmuque 3aeTd 7.0J«, q*md

« Cramus

verbis mifíere inhaeret *anquam alli-

epitomdm ,

eatum néc fequendo. genium linguae

ragvs; porro

nec aurium iudicio feruiendo,

Aä' ue

J r'ï*h, ne

ex his verfionibus m libros ffazi^ndv

rnDOPlHEF M0

coniecta non pauca í

inf, quorum cum

mt €1W fis ^0

textu Latino comparanone vera eiug

mml m op! timi

lectio vel inueniatur, vel confirinetur,

3modo illa nec latiora fuermt, nec rur-

1 :FGPHIUSi

Dz

fus

j4

auae n0f

fus coarctata nimis, fed, vti dixi, vel

habenda

generis fertii, vel quarti, quamuis

tom 1

hoc verborum nimium tenax ab au-

eraud:

Ctoris ruzdat fententia plus fatis.

7

denique

d) ET

Bafilicis conftat non modo la-

fic plan

0uvi

]

cunam in titulis 41 hg de interdidlir et

de rel leg, itemque de bonir damnato-

fiits 0

-

E haber

yuin expk

etam, fed conffitutiones quo-

IPHJ

que Principum non paucas, nec eas in-

^^

utiles hodie

e, à Cviacro fuiffe CowTro-

jí

; Hiq

Infienem vero illa

ül( uli

que redinteeratas.

nerie

vtilitatem prae&ant in le&ione locorum

aeque e

juyis vel confirmanda , vt fi confuluif-

nïl il

fet illa Nooprivs ante, quam ad emen-

dandum progrederetur, certe neque

debere

at pro vt legiffet in $. 1. L 13.. Dig.

NUM et

de pignerat, a&, , neque eieciffet ver-

d

ba, Jed more ciuitatir; in l. 42 Dig.

*

(en

I';

de V. S,, vel etiam reffituenda, vt fru-

Divuo

ftra elaborarint FonwEn:ivs, LvxkE-

(07, Q

nvs aliique in defendenda le/ hond Co-

tum ii

fte

dicis FLORENTINI in $. 4. i 24. D:g.

de iureiur., vbi haec Vr.eraNo adtri-

3« qu

buuntür verba: qui iufiurandum. de-

lor

Ufrnm

[8! ul

nmn

fert ,

prior de calutimia debet iurare,

f hoc exigatur: deinde fic ei iurabitur.

uq Ln K

Hoc iufiurandum de calumnia NEQVE

('m*

patrono, NEQVE parentibur REMITTI-

[2 .M

TVR; minime illa quidem adcommo-

!n

'

i

danda ad fragmentum PavLL: in L. I4.

ta ]5 gl

eiufdem tit., cum xuimrandum calum-

CI$ Cor

1

mae

5

j Vl dixi, v

niae non fit de re, vérum de per fona,

arli , quamuls

habenduique 15 honor períonis paren-

! feDax 3b y

tum fit patronorumue;

ut íÍu pmo* 1S

plus fatis

eierandae onere liberentur ; ; iynopfis

denique Bafil.

lib. X Xll. tit, 5. c. 36

t non modo a

fic plane praeferat ó evzwywv 7: gayroc

le interdidit d

OuYucI rrov T spi crwoæfwmaa, e:.w a u-

07

üamnato-

vnOU, 0v sx OuyUsi eacdQ P TruTQOY.

Et labem qmdem FronENTIN: Codicis

fitutiones qu.

(23, fIEC C25 ifl

ipfe agnouit Cvracivs obferuat, V 11IE,

foiffe Coxrio

37, neque tamen emendare locum fu-

zmem Vero illa

ftinuit,-

Verum HALOANDER, verfio-

v&hone letorum

ne Graeca nixus, duplex illud neque in

vt fi confüloif-

aeque et atque mutando , vt fententia

apqm ad emer

eflet, iufiurandum id aevue parrono

", Qerfe Deque

debere atque parenti remlth VLPIA-

L. 1 Dig.

NvVM et ipfum fibi, collaía Rmcet cum

84 L '2.:? excitatae alia eiufdem fen-

ECIllcu Vet.

tentia 1n

357. Dig. de iureiurando, et

pD

ituanda, xtfru

Pavrto in ] g. $. 5. Dig. qui fatifd.

cog. ommmqne iuris rationi concilia-

:V5 LME-

tum 1uit.

Vt porro Bafilica fententias

d lediond Co-

f/.gDïg

faepe iuris auctorum illuftrant, ita vim

ac UOTLüdfeln rdf*iOfoï* di.h!"ilüüï Ver-

uN ädm

burmn

Sic idem HALOA;.DER cuius

Jü d

modo laudaui correctionem,

tementa-

wet

6,

tis arguitur non iumn

"fr—'NE

ANS L

to, quod di-

tl z'l þtliïc

Qionem PaprNrzANO famnmrrm infu-

Ex fTI

per haberein L 43. dé veligiof. et l. 17.

rmm A

Dig. de his, gquae vi indign. interpre-

jem adwmmo

tatus efl praetereg aliquid habere, Grae-

payuut

A

cis contra rede, Vertenübus vraéo(2v,

sandom cilm

lt

quod ,

n

Dd

;ó

sum de

quod eff necligere, omittere; alia nunc

fateatür

teal

vt taceam dicendi genera, quae LevN-

cLaAVIvs, PrerRvs FagER, laconvs

fnt

LU

CvnTIvs, 5crPTo GENTIL(s, et in lo«

TOJL

alend

eni

cupletiffima obfíeruationum penu Cv

IACIVs e verfionibus juris Graecis in-

D) $

tellig-htibus adprobarunt, Quid? quod

V

X

üfdem variarum legum origines atque

D

cauffae "antiquitatefque «

ïec!arantur,

iur

rituum denique veterum follemnium-

at

] &

que conferuatur memoria,

curue

eruait

[

* VII

LEP Qf

mempxa e quibus legum. rationes

dx

L

»

j

ducantur , praeter vniuerfam naturam

u bu:

fidetu

reruma) et ferendarum cauffae funt, b)

et reipublicae ftatus vtilitaíque, cï et

Conier

91

mores cuiufque ciuitatis, d) et rationum

numr

denique ciuilium momenta. e) — Vnde

fetui

non íolum amtiquitatis fcientiae ,

fed

euam hifloriae. cum ciuilis,

tum Vel in

nec

flere

primnis Zuris intelligitur facile vtilitas.

difcef

a) Rectiffinam hanc rationem e ve-

feruil

teribus etiam fecuti et AoviLivs Gar-

dotiur

Lvs funt, et, qui primus dialedicam

Ws px

ad ius componendum adhibuit, SER-

Vïvs SVLPICIVS;

fed illi tamen maxi-

e, qui fub. Imperatonbus florentes

iuris celebrantur. auctores , vt quos

d fhd

xpfe iibx commOleimas mnaturae re-

1

lmetl«

T*

yum

ru

4

$?

u '*7; tlla mne

rum declarandae commonftraffe vias

14, quae Ligyy.

fateatur GRor1vs. Exempla peti pof-

iBER, [ACOBVS

- fint e l.

z. de rebus credit. 1. 31.. de-

ILq

et m lg.

qofiti et.1

; 4. Dig. de agnq;"cend vel

m peng v

. alend.

UrTs ïr(.L xn

b) Sunt autem eae Vel hiftoricae ,

l

u H qUOd

vt $C. MAcEDONIANI, CLAVDIANI,

1 Crigines atqne

PraNciANI, vel politicae, vt legls Iv-

€ dechrantur,

LIAE PAPIAEQVF.

m iollemhufii

Là

€) Quem optime. defcnptum vni-

cuique hiftoriae iuris parti praemifit

eruditiffimus homo, 1demque prae-

ceptor olim meus Bacurvs.

epurm vattoncas

d) Sic v. g. moribus ab officiis ci-

rlam faturan

uilibus feminae arcebantur.

Neque

vffze funt, b)

fideiuffores pro - dote accxpl nfdem

i,

a

confentaneum.

tique,

v

v

[

e) Rede huc retuleris et fhpulatlo,

et ratiorufml

«e. Vrde

num robur, fidemque contractuum , et

Ciem /Lze f

feruitutum " cauffas perpetuas , vnde

nec in faciendo illae dicuntur. confi-

tüm vel lt

ftere, a quo tamen poflea rigore ipfi

e VELUDUS

diíceffiffe RoMaNr vel e 1.

. Die.

de

yittonem € Ye

feruit. pzfaed ruftic. mtelhauntur, et

wums A:

dotium i ius, ef feminarum mtercefäo-

us dial

] p&mm

ms prthbltlonem, et 1. g a.

meü

X

yibus forente

Ad modum qmd adtinet interpretan-

r , V

qUOS

d1 , ille triplex eít.

AÀut enim obfcura

il

D

d

le-

2

N

58

4

ariter Cont

legis ambiguaqt

1£ äeclardntur perba :

VrslaNvs v. g. . 2. Dig. de iudic. du-

annis; Iege

vae de tel

bitationem illam oriri ex lege lvLi1A

de iudiciis quae poffet, num etiam ma-

1l infïfümä

iftratus fcientia , alienos fe fuae iurif-

X

di&ioni fubiicere, requiratur, ea fubla-

D5 OF

tum ràrione iuit, vt confenfum fufficere

fationi

partium dicat: aut duriora mitigantur,

inueni

fum ].

velüti cum, quandoquidem omnis cauf-

non f

fa. quami ex. verbis Sc. IVVE&TIANI'he.:

crepir

reditaus poff-fflor praeftat, cafum quo-

potet

que, vt intéricum animalium compledi-

aliud

tur, iuriconfulti aequitatis du&a ratione

fiüm

duürum eiufmódi ius de praedone dunta-

xat accipiunt 4 40. Dig. de hered. pe-

/it.; aut denique ztila dilatantur : vt,

"

1

s

. Dor «

quod lege X1l. morbus fideiufforem re

in iudicio fiftendi excufare dicitur a poe-

penes quem

fuetudine v

niáque contumaciae liberare, id pulcher-

rimo edi&o £it, Dig. fiquis caution. et feq.

pretatto et-

praetor ad alias aeque iuftas cauffas, tan-

lu rele d

$V

quam violentiae fluminis, temp:ftatis ,

funeris domeflici, feriarum incidentium,

k'&rfljïï

'

non editae a&tionis, pa&ti remiflorii, tranf-

eum

quids

a&ionifue tranífert; idem facilitate fua,

lex cum LaETORI1A minoribus non nifi

jonti

i

dolo circumuentis confultum cuperet, re-

captis

publi

fïirutionem integri ex cauffa aetati»

Warel

[

pari-

59

' perbg

arïter gonceiïit edidio de minor. xxv

GE tOIC, du

annis; legem'denique CORNELIAM cam,

iepe |vLIA

quae de teflamentis lata falfis erat, atd

m £ttam m

H

alia inflrumenta translatam conffat. *) -

le |

d

1 murif

Ur, flbla

*y Declaratiuam , quam ECKHAR-

Dvs omifit, eqmd—m in hac interpre-

iom jufcere

tationis partxtxone locum et ipfam reor

ï*ö TT

1nuen1re

Nam cum íecundum Cel.

.omnis cauc

fum l 17. Dig. de legib. fcire leges

NTIANI D

non fit verba, quibus confignatae,

fed vim. earum ac tenere

cm q

crepare ,

poteftatem : illud ipfum quid;

uaefo,

m compledt

:

enten-

Iu tattofie

aliud eft, nifi interpretari, fiue

fiam cuxufque legis apenre2

odone Guf

de Dorec pe

AET,

Taml

Vi

Torem rel

Porro cum legem declaret vel is,

penes quem imperium eft, vel ex con-

HOELUL 3P0€

Ui&.her

fuetudine vfuque .fori maglüratus inter-

A

Uv

pretatio et ipfa in auzhenzicam. et vfua-

.uxwx*l '*»

2

(an

lem re&e diuiditur. *)

Va

*) Interpretatio varia eft pro di-

JP LuLb,

"utu

ntil U,

uerfitate non tracdandi modo, fed

etiam tractantium

Apud Romanos

J( [1] trafi

li

d

e lul

quidem ab initio leges interpretati

pontifices iidemque iurifcontulti funt.

n nO'] lll

Poft introducam praeturam etfi boni

IL r,;l»

pIV.

publici cauffa ius ciuile praetor adiu-

1

t

Dt

uaret, corrigeret, íuppleret, h. e.

Pa[l

z

in-

6Q

d

d.

j interpfetar&:fur denique:. non idcirco

ronuiT

tamen iurifconfulti ab interpretandi

muntiati

de diu

munere, in quo illi populo per diu-

türnum iam tempus probati effent,

oecatio!

beat ff

recefferunt, | Nam vt ex PEp:0 Vr-

PIANVS commonet 7. 15. Dig. de legib.;

qubuum

. quotiefeunque ,cauffa verbis legum

dicem .

haud comprehenía inciderit, ius$ fup-

rem le

lendum aut znterpretatione eft, aut

teit,

qTurifdidione, Neque vero alia rerum

fiem; (

xàtio, pofleaquam HapngiANvs Impe-

cum ah

. gator, inflituto auditorio, regnum prae-

m fen

toris euertit, ex quo tempore Impe-

dudex :

ratores in praetorum funt exiftimandi

tentiae

fucceffiffe iurifdidionem. Cum enim

üris

illi in confilio haberent iuriíconfultos;

funt ii

.quos adeo amicos fuos vocant Divi

f id

FnarREs l. 17. Dig. de iure pairon. :

^ero,

mirum videri non debet, cur edidi

j,30, d

perpetui conditor, IvraNvs, quem

L

floruiffe fub HapRriANoO conftat, eorun-

2b ho

dem aut inlerpretatione, aut optimz

Qequif

Principir conftitutione ius füuppleri di-

tionis

"——

xerit certiufque reddi ] ri. D:g. de

legibus ; licet hoc fibi illi nequaqam

peratu

fumerent, vt legem ícriptam, quae

iplum

ionit

clara atque perípicua , quamquam

fEMen

paullo durior effet, emollirent inter-

ET

pretando: qua in re Principis aucto-

xitatem interceffliffe vel ex collatione

d&niq

]. 12. $. 1. Dig. qui manum, noa poff.

fis Q

ultev.

Tatur

cum 4 ;2. fo ad Zeggm lul. de ad

pro-

Dene

61

&: non idcirtg

pronum ad inteliigenddm eft. pro-

- interpretandi

nuntiatum quidem Pavrrr , 37. Dig.

opulo per diu.

de diuerf.,vreg. iuy. , rapiendam eile

probat

efent,

oX

fE

i*ï

cccafionem ,

quae benignius prae.

LIO ïïjL'

beat refponfum , pertinere ad rem

dubiam arbitror.. INeque etiam iu-

Verbis lum

dicem , quippe quem nec feuerio-

derit, iut up.

rem legibus, nec mitiorem effe opor-

tione eft, aut

teat, illarum par eft emollire dauri-

-9- alia rerumi

tiem; quamquam fi lex tota obícurior,

AANVS Impe-

cum aliud. verba praeferant, aliud co-

, regnum praee

gat fententia, ifti verborum rigori vel

mpore [mpe-

iudex recte praeferat aequitatem fen-

at exiflimandi

tentiae.

Ac benignior haec dicitur

Y Com enim

iuris interpretatio , cuius exempla

jorifconfltos,

funt in L 4o. de hered. petit., l. vit.

« vocant D

":

$. r.et 2. de religiof. 1. 20. de in vem

jure puirn :

verfo, l. 3. de his quae in teflam. del.,

',et, el Gll

l. 30. de adminiflv. tut. 1 45 de fidewjf.

[Axv5, quem

1.,76. Dig. ad SC. Trebellian, Neque

conflat, eorun-

ab hoc loco alienum erit, quid fit

AX n

aequitas , definire.

Eft iilla rectae ra-

; fippleri d-

tionis did'amen, quo rigor iuris tem-

I. ïi, D!g» de

aequi boni,

peratur ex principiis

Vi nequaqit

ipfum vero ius fuppletur

Nam et

tm, qué

fi

:

infinita eff, cum-'ius fit finitum , et

nJquuam

fententiam legis aucupatur, cum illud

ollirent

U

infcf'

fit verborum tenax, et hypothefin

guüo-

rigcipis

denique ampledtiitur, cum ex iure the-

g ol

f;tiofe

fis quaedam ponatur.

Eft ergo illa

, 108 P^

naturae ius.

Poteft igitur is, quem

m le-

u

T

pw-

penes impexium eft, vel obícura

gem

62

qutem 9

gerri declarare, vel fledere duram ad

aequitatem , vel vtilem amplificare

jur qer

tom eff,

dilatareque. v. l. 1. C. de legibu;s. Cu-

' jus etiam tacito faepe confenfu fit, vt

quam V

ex vífu fori rerumue 1udicatarum au-

cüm mi

Pus

.éoritate fententia legis accipiatur. v.

1. 47. et 58. Dig. de legibusr. Ceterum

ex aliit

fione , Y

'ab hac vífüali, quám vocant, interpre-

^tatione differt obferuantia , quae non

fique j

tentia q

tam ipfum ius, quam iuris quaedam

. follemnia ftilumque curiae ampledens

jita, vt

Coale[ce

in iis quoque rebus locum habet, de

Prim

: quibus ferri leges non folitae funt.

legiflat

J

ille id,

x11

pofüera

Ventum

Quai*um'.heutra tamen , nifi artis her-

ineneuticae fuerit rationibusa ) accom-

parte:

derib,

modata , interpretationis- fungitur mu-

ES

pecun

nére proprio, fed vel legem nouam , b)

eandem

vel inducit confuetudinem. c)

fat cre

3) De intérpretationis declaratiuae

decerni

yatione lic mihi videor fatis fuperiori-

Teat p

bus $$. expofuiffe, Supereft, vt legem

tim, Q

aliquam normawmue , ad quam et refiri-

alteris

iua, etextenfiua, quam vocant, in-

tanqm[

terpretatio dirigatur, quandoquidem

Wrümy

artis de . hermeneuticae

yationibus

ültuti

agendum hic eft, fubiungamus,

5' 3- ï.

Vtraque igitur ponit legis fenten-

dhte jn

tiam a verbis diferepare. Dupliciter

lu

autem

63

autem purrnat 1lla quatenus vel angu-

-m Wu mre

Jfi1or verbis eft, vel latior.

Angufüior

&] lesibur, (

tum eft, cum leglflator plus fcnpüt,

.

COnieniu Dt, vt

quam Voluxt intelliei

l5

latior autem ,

——

qfüIm aU.

cum minus in Verbïs eft.

!

— £&2»

CODIAQUf, . V

Plus porro fcripfifle mtelhgltur vel

U. Ceterm

ex aliis legir partibus, vel ex eiur ra-

Cnt, 1nt (rpre-

tione , vel ex aequitate, vel ex aliir de-

lia , quae non

nique legzbu.r cum e3, cuius de fen-

iuris quaedam

tentia quaeritur, collatis coniundtifque

'ide ample&ens

ita, vt confplrare inter fe ac veluti

æp

coalefcere videantur,

habet, de

rolitae unt

Prima cauffa duplex eft. Aut enim

leciflator vel iuris IvsriN1ANE: auctor

ile id, quod antea difputandi cauífa

pofuerat, poftea cum ad rem ipíam

artts her

ventum eft , vel plane neeat, vel ex

e4

ü

aCcorm

parte

tanquam lvi1aNvs 1. 20. Dig.

de reb. cred. in cauffa huiutmodi, fiquis

UH hr mu.

pecuniam cuipiam ita donaffet, vt fibi

m nouam, b)

eandem crederet, quaerens, an pecunia

)

fiat credita, primo neque donatam effe

decermt

jFCLU/Jï We

quod nón ea mente, vt ma-

neat penes accipientem, neque credi-

4*. , urerlon'

g egen

tam, quia foluendi magis cauffa, quam

demde

n"m Ef Q?W'

altcrmq oblieandi , data (it:

q Y OL3R[ m

tanquam reiecta fübtilitate verborum

guandoq

IL em

vtrumque negotium benigniore iuris

ombUS

aitratione valiturum; conferatur etiam

19 h

$. 3. . 10. Dig. de edendo: aut, quod

[udmus

ante in Vmuermm pronumlauerar re*

[ Iog;& fen en.

; Dyice

hqua oratione mitigat temperatque,

U

Y

qutam

vt

64

cafüs 10*

vt in SC. de hereditátis petitïone (Iv.

VENTIANVM fiue HapRtANEVM iritel-

linquert

de ben

ligo, quod illuftris MEiEnvs reipl.

excitaui

Bremenfis nunc Senator idemque ami-

cus meus docte differtatione illuftrauit)

de conil

bonae fidei poffeffor hereditatis a fe

diiþufan

(4, (res

venditae pretium, quod ad eum perue-

nerit, altera claufula reftituere, aitera

mendan

um d.

non nifi id, quo factus fit locupletior, iu-

liec ef

betur. v. $.6. 1. 20. Dig.de hered. petit.

Alteram momentum confiflit in fe-

hur, at

gis ratione, h. e. in eo, quod quis bo-

gequitat

d lgib

ni confequi iure conflituendo voluit.

Nam fi ea anguftior verbis fuerit, tem-

um Cot

lere; t

eramentum horum aliquod reperiun-

dum eft, Vt qui vendidit equum cui-

au, v

piam claudum aut elufcatum, licet de

reur i

huiufmodi vitio nihil dixerit, redhi-

queait r

bitoria acfione non tenetur L :. $. 6.

bexdam,

Dig. de uedil, editto, Cum enim ratio

Quirt

edicti aediliurn curulium baec fit , ne

eüw Cül

emtores decipiantur :. fententia ilhus

dpatur,

ad hanc cauffam non pertinet, vbi vi-

Centiori|

tium rei patet atque in prómtu eft.

declarar

'Tertio loco venit dequitos , quae

27' xq- 1

iubeat id, quod de vniuerfo genere

Quidem

aliquo fcriptum fit, aliquando h. e. in

p

eiufdem quidem generis cauffis qui-

gis nai

bufdam temperari.

Exemplum fupra

jriors

adtuli e , 4o. Dig. de hered. petit. , vbi

tentia,

hoc inculcatur diligenter vrgeturque,

fanquay

nemo vt propter metuim Prae&andi

tiori [«

hd

€a-

65

petïf!cne (Ty.

- eafus ius füum co'gamr iridefen—fum r&-

AIANEVM . jnite].

linquere; nec non plures ibidem locos

ELERVS reipl,

de benigniore iuris interpretatione

r idemque dmi«

excitaui ; quibus addi poteft L. 10. Dig.

tiene illulrauif)

de condit. et demonfiv.. Enimuero, vt

Dereditatis 2 fe

difputationis gratia adiiciam nunc pau-

dadenm perae.

€a, tres in primis iuris regulae com-

eltitücre, qitera

mendandae funt, vt e titulo Disefto-

tlocupletiot;iu-

. rum de diuerf. regul. iur. antiqui vna

Aeherel ytit

haec eft (95) in omnibur quidem ve.

| ^nn

U

1

fffit in le-

busr, at.in iure maxime fpectandam

quod quis bo-

aequitatem effe: altera e ]. 18. Dig.

toendo voluit,

.. de legibus, benignius leger, quo illa-

ts frerit, tem-

yum conferuetur voluntar, accipi de-

(

22

rfperizm-

beve; tertia denique e 1. &. C. de iudi-

jdit equm cui«

ciif, vbi ipfe Iimperator in omnibus

tom, licet de

. Webus iuflitiae potiorem effe aequitati[-

dixerit, tedhi«

.. que ait rationem, quam ftridi iuris ha-

&U )

mr ]

l; U

beudam.

n :Mm 1m10

- Quarto et *pofïremo loco tenendum

]n;g

i

lidv

c ht , 063

eft, cum de interpretatione legum

agatur, non folum antiquiores e re-

atentia iJiUS

centioribus,, fed etiam ex illis has et

rtiogd ïb? ""

ràóqm TUJ[

declarari et mitieari debere,

V. 1. 26,

ul

quae

27. 28. Dig. de legib. Ac de.prioribus

xetiete

quidem nulla dubitatio effe propterea

an

e, n

poteft, quod pofterioris cuiufque le-

qui

gü

^

gis maior femper eft auctoritas, quam

U

prioris fiue verba fpecentur fiue fen-

-:xmf;ï'fim]l

Á

Ü

Wt . VOL ]

tentia.. At pofleriorine deroget prior

;,fþl;rägï1,:z'qi!€ j

tanquam mutata? Sed nempe pofte-

"xiori legiflgtioni' prior tanquam non

us p ïäfg;

Qmie.

modo f

omnino contraria, et exceptionem da-

bit et moderamen. . Quis enim v. g.

interuii

vel praeteritionem filii a matre, vel

vt und l

atris a filio non habeat pro exhere-

flst ex

datione ftatuatque querelam inofficiofi

]ta coni

etiam poft nou. 115 in his -cauffis lo-

Wur

cum habituram ? Nullae éhim vnquam

fentanti.

$. 5. et vlt. Inft, de exhered. libev. et

figitur 1

l.14. Dig. de inoffic. teflam. a Ivsr1-

Tüïi'), (

NIANO funt. correctae.

Idemque de

hrarttt,

cauffa querelae a fratribus, quibus tur-

Àc d

pis perfona praelata fit, infüitutae,

fidit, v

quae fcilicet totum. refcindat teftamen-

lepeue

tum , (v. nou. 22. c. 47.) ftatuendum

lat, iür

eft propterea, quod lvsriNrANvs ra-

[ni& men

tione liberorum tantum parentumque

g'ö'sïïï't'

ius.correxit vetus now. £15. c. 3. et 4.5

adddil

quaelibet autem corredio accipienda

üiHIU[L?m

firictius eft per 1. 32. C. de appellation.

Inudferii

Quid? cum fecundum nou. 118 eman-

(l eo ir

cipati liberi aeque ac fui ad fucceffio-

tio. cauí

nem admittantur, non idcirco tamen

hibueri

noua edidi claufula de coniungendis

ifatem

eum emancipato liberis videtur fublata:

b'mns J

excluderet enim emancipatus filius

,

füs, ]

nepotem in aui poteftate retentum.

Nec abrogata denique eft 7. vit. C. vnde

Vémque

DWiAN:

liberi, vbi filius, praefertim emancipa-

famy l

tus, qui poft annum patris inteftati fe

minugd

heredem effe neget, patrimonium aui

paterni adipifci non poteft, nifi bene-

Qd ;

P'Jfäri 1

Leges

ficio. banoxum pofíeffionis.

CThoru

mod«o' !

67

XCoDfionem d.

Iüis enim y, p.

modo fiue locorum; fiue tempor'üm

L à mire, vel

interuailo difiunctae coniungantur ita,

vt una tanquam Jex fiat, fed quae con-

if pro exhere.

'elum inoffciof

ftet ex capitibus pluribus: certe ex

ita coniuncto iure regula fümetur,

- his -cauffis lg.

Ruríus in verbis minus, quam in

: Chim vnquam

fententia legis effe, ex quatuor intel-

hered, liber, t

ligitur rebus: quarum prima eft Jegir

tfian, a Tveri-

vatio, deinde eiur parter; tum ex con-

ldemque de

trariis, ex confequentibut denique.

us, quibus far.

t, anflitutie,

Àc de legis quidem ratione, quae

facit, vt fcriptum quod erat pro iure

indat te(famen-

legeue etiam in cauffis fimilibus va-

.) flatuendum

leat, iam füpra exempla fuppeditare

ISTINIANVS f2

me memini $. IT., cumque nihil hoc

» parentumque

genere fit frequentius , pauca modo

add:diffe fat erit: vt, quod SC. con-

lo accipienta

ftitutum, de: praedone eft, qui .bona

deoppdlation

inuaferit hereditaria , non . minus id

00, 118 £Imit

de eo intelligendum ,. qui licet ab ini-

qi ad füccello-

tio cauffam adipiicendae poff-ffionis

idcirco famen

habuerit aliquam , poftea tamen here.

; roniüngondit

ditatem ad fe non pertinere haud du-

idetor fnblata:

birans in ea praedonis fit; more vería--

xcipatus. flus

tus, l. 25. $. s. Dig. de hered. petit.,

*-gtä tetenLum,

itemque illud: licet verbis SC. Macg-

& 1 o C t

DON IAN1 filii tatum appellentur, idem :

tim emancip?

famen in perfona feruari nepotis non

qis intellti e

minus debere ]. 1

*

7. Dlg. a'd SC. Ma[-

trimoniom du

cedon

2

nec nifi exempli faltim gratia

bene

:eü, mü

putari a PRocvro fcriptum debet, hi-

gnis I;:äe:

bernqrum' acftinorumque faltuum nos.

2

pof-

. 68

relidam

poffemonez'h folo animo þretirnä,r/e, cum

tam Il

de omnibus valeat praediis; modo

non ea inde mente receífferimus, vt

nt, qi

fechatui

- poffeffionem dereliquiffe . videremur

Tert

a. & 2;. Dig. de vi et de vi: ecquis

(uotics

enim, vt cum DvanENo loquar, con-

de t& (

charum ceparumue inftar rebus per-

tana C

etuo incumbet fuis?

'raiitei'

id nn

Alterum genus eft iuris gene

cum lex

in vna legis parte confüituti, mox in

pet, in

altera ad certas res perfonafue adftri-

i2

&i,

vel etiam exemplorum ante iuris

Cu-

NVS 1101

— definitionem commemoratorum.

jus rei elegans e ]. 9. $.. vJt. Dig. de

quum q

n pr

iurif et fatti ignor. fuggeffit exemplum

ás, qui fubtiliter de his cauffi$ differu-

fitil,

men

- iffe videtur DoxxrLvs comment. iur.

/

fed vet

ciuil. 1,2, Cum enim refcripti Aw-

TONINORVM ibidem a. PAvrLO com-

aliqua j

memorati et initium generale fit, quod

tentum

forte n

ex cauffa fideicommiffi non per erro-

yem faci folutum fit indebitum, id

Tit fem

repeti non poffe, et illa quoque eiut-

hA

Q

dem pars, legata integra ex Jgnoran-

tia iuris foluentem nihil FALcIDIAE

luntatis

que fer

nomine repetiturum : iurifconfultus

quadruplicem — eius : refcripti ftatuit

outi

fende

—tranflationem ita, vt fententia eius et

alias perfonas , quam municipes, et

NDIl

aliud quodcunque opus, quam aquae-

feö qu

dud&us, et pecuniam non folum ad faci-

Derum

vfum

B qu

endqm, fed et ad alium quemlibet

xeli—

69

) ftinere, cum

pl'h

zelidam, et hanc, fiquidem foluta fit,

n

V ul

8; modo

tam refiduam apud eum, qui accepe-

ecefferimus, vt

rit, quam ab eo coniumtam COf*

deremir

lectatur.

'lertia cauffa eít- contrariorum.

t de u ecquis

Quoties enim le

nominatim aliquid

No loquir, con«

it rebus pere

de re quapiam conftituit,'in re con-

traria contrarium velle , verba licet

üris 6eneral

id non fignificent ,

videtur,. -

Velut

t fl mox 1f

cum lex in praeteritum ahquxd indul-

ríonafüe adítri-

get ;

in fíturum

id omnino vetat,

vc. [VSTINIA-

yrum anfe iuri

l. 22. Dig. de legibus. v

onmm, Qu

NVs now. 12. vetat mceüum ; quam-

A ng de

quam autem populis quibufdam eum

in praeteritum indulgeat ac concedat

lt aemy lum

s cauffis dilert«

nou. 139. C. 4. et nou. :«,'4, non idcirco

eomument, u

tamen in futurum etiam permittit,

fed vetat potius.

Contra quod lex

; releripti ÀN

PAviLo com

aliqua in futurum vetat, idem in prae-

teritum non poteft non mdulüere, nifi

gerale fit, quo

j non per erm

forte nominatim;de praeterito caue-

rit tempore negotiifue pendentibus,

yndebitufi,

j

h uquB eui

l.. 7. C. de legibur.

Quartum denique argumenftum vo-

luntatis fcripto vberioris ampliorif-

hwl F&LCIDME

unfconful fus

que fenténtiae ineft in iis, quae con-

fequuntur,

Legé enim vetitum cen-

O(Cn 1 na ul

ententi eius €

feri debet, non folum quod fanctione

expreffum fit fcriptumqüe diferte,

monicipes» *

fed.quodcunque; per quod ad illud

; qum aquae

perueniatur; violatque adeo legem et

» lm d f

i5 qux contra verba illius. facxt, et

uemhbetv "

3

*

d«

qm

R

od

19

rem, dl

qui verba amplexus fententiam eiuf-

dem facto íuo peruertit.

Idque in

ferat, Vi

fraudem. fieri legiy dicitur 1. 29 et 30.

übere «

Dig..Ll . .C. de legibus.

Janquam

füra vid

filiofamilias fiquis non pecuniam qui-

vforpitü

vit m

dem dederit mutuam, fed res, quas

venderet , prctiumque venditarum

e nüme

NIANVS

mutuum haberet. 1.3. $. 3. Dig. de

SC. Macedon. vide quoque 1. 43. $. vit.

duflri:í

eundem

de vulg. et pupill, 1. 64. $. 1. Dig. de

C. et D. et GokbppAEvM ad 1. 6. $.. x.

Opp()fïüï

í

Dig. de V. S.

poterat |

- bj Propo

fita interpretatibnis tum

mentum

reftridtiuae, tum extenfiuae, quam vo-

CIDIAE

cant, lege, iam opinor haud erit dif-

füt, L

ficile, quid de nouella x$9 fit ftatuen-

[is, fedi

dum, iudicare, in qua lvsriNiANVS

Videren

ipfe Imp. fatetur, fe non iudicis aut

fedem |

interpretis,. fed legiflatoris munere

96 FAt

functum.

Nam cum fubftitutionem

lir, a

per fideicommiffum iure ciuili in per-

hoc po

etuum fciret probari, v. J. 88. $. 15.

lepto

de legat. IL: ipfe cit. nou. in cauffa

in uf

quadam prohibitae. extra familiam

flatoris

quae fieret alienationis gradu illam

quarta

quarto coercendam effe decreuit. Eft

igitur haec nouella noua lex; nec illa

nig. üi

(em fe

temere tamen ad alias cauffastrahenda,

Dum v

cum claufülam habeat adiuncdam ex-

lum. ol

tranei per medium impuberem heredir.

li,

Hoc clarum eft, ambiguam vltro Im-

t VXO-

& nf

pe/ratori; elffe fententia'm, cum e

If Q

*

!

7

enfenfiam if

rem, et*fpokriyfam iterh ad familiam re--

ferat, vt mater per abnepotem in im-

itur ] 29 : f

pubere aetate decedentem iure fuccef-

n

anguam

fura videatur. neque abhorret, quod

pecuniam qui.

vfürpatum ab HanMENorvro proba-

. fed r&s, quis

uit füummus Cvracivs, hanc nouellam

je Venditarm

e numero effe earum, quas "Iniso-

|

i Dig. de

NIANVS pecunia forte corruptus de in-

Z

$. olf,

duftria fic compofuerit. Sed cum in

*

2(.

L Dio. d

T

eündem cenfüm veniant II et CV I,

b

l& $.T.

opportune occurrit I pars altera. Non

poterat olim fatis cauere is, qui tefta-

retationis -tum

mentum faceret, ne quod in id Far-

i, quam vo-

CIDIAE iuris effet. ], 5s. Dig. de le-

* haud erit df

gat, I.; exceptis tamen cauffis nonnul-

r fit fatuene

lis, fed.quae iuris habere regulam non

3- [ysrINIANVS

viderentur.

Neque ftipulatione he-

n judicis aut

redem teftatore viuo alligari fas erat,

latoris munere

ne FarctDrA is vteretur, ] Yj. $. T. -

sbitononem

Dig. ad legem Falcid., licet caueri

ee ciuili i pere

hoc poffet, ne ex vno itemque altero

| Vl l' 88' SJ' Ig'

lerato quartam heres deduceret, qua.

-nou, n cania

in cauffa ceteris legatariis voluntas te-

xpi familiam

ftatoris oneri effe poteft, quo plena

j

gmdu illam

quarta retineatur. 1. x3. l 21. $. r.

gecrenit

Dig. ad legem Falcid. Poft vero mor-

tem teflatoris huiufmodi conuentio

4 lex; nec Ia

num valida eft? Difputatum ea de re

siffastraheno

a

adiontam &

iam olim effe vel ex J. vlt. C. ad legem

Falcid. intelligitir. Quamquam autem

jerem hr

10 1f

ea in fententia VrPrawvs fuerit 1, 46.

VX

LO

] um d

4;5 de MARCEL

rem

Dig. aþl leg. Pftälci

4

*

ta-

*

72

( 612

tamen fubdubitat CvrAcivs ad mov. r.,

ob inficetam legis FALcIDIAE

cum

quo

tatum

PapiA patmmquc, cum herede extra-

confult

neo quolibet comparationem: an forte

TRniBoNIANVs verba illius ad /Zegem

volt 1Uc

tum &l

vit. C, ad legem Falcid. biennio poft

a Ivs*rmmwo emiffam accommodauit?

ürtud

Quidquid huius fit, iftius iam nouel-

que at

facere-

Jlae iure in víu effe coepit

vt FaArcri-

piaE teflatore.tum viuo tum mortuo

sum , i

pacto renunciaretur ; idque tanto ma-

plis, q

flatue:

gis, quod et ipfi teftatori in fraudem

heredis -

licitum effet. detractionem

quidem

quartae FaLcipiAE prohibere tefta-

Neque

induce

mento, conf l 46. Dig. de padis.

gem d

-^Quae prohlbmo cum ex.mente Ivsri-

NIANI

nominatim fiefi debeat

non

que W

M

VN (

requiritur FALéciDiAE commemoratio,

fed vel iubere teftator legata integra

fut cu

prae.tan poteft,

erta ]

.€) Etfi vfualis interpretationis no-

Tena

men et ipfüm ius complectitur hono-

91

itu

rarium h. e.'a magiítratibus quod fit

eli qll(l

in primifque a praetoribus introdu-

fiatis

&um, quandoquidem edida illorum

pror

leger annuae dicerentur, quae non

ho ern

vim perpetuo, fed víu tantum obti-

fione ]

nerent:

mtex partes tamen iuris ciul-

dicy

lis a CircERoNE (in Topic. ) refertur

puiri

ea, quae in rerum 1udicatarum confi-

fetin

ftat iurifconfültorumque | atloritate.-

lendus

Duin proprie iu£ ciule PoMPoxio

lis (de

$.

A

A

-—

n

73

CUEWTEM i

id,

$

$1. 9. Dig. ää' orig. iur. äieitur

NLCIDEAE cn

quod difputatione conítet fori exco-

n -Derede extr.

eitatumque' a prudentibus fiue iurif-

0nem; qn forfe

confultis fit.

Quid autem rerum fibi

tllius. ad legem

.vult iudicatarum auctoritas? /Àc cer-

1. Diennio yoft

tum eít iudicum fententias coníeníu

dccommodauit?

partium comprobatas , repetitas quo-

[Lins jom nouel-

que faepe in fimilibus cauffis, ius non

epit, vt Fance

facere vbique et víquequaque valitu-

) um mortüg

rum, fed haberi tantum pro exem-

dque tanfo ma-

plis, quae mouere forte iudicem in

on in fraudem

ftatuendo de cauffa quapiam,. cauffam

t detralhonem

quidem ipfam definire non poflnt,

rchibere teffa-

Neque- enim-is aut legem ferre, aut

inducere morem, fíed fecundum le-

Diy, d& podir,

y mente Lusrt-

gem debet moremue. iudicare.

1ta-

| debeat, non

que nolim huc trahi locum OvrwTr-

commermoratio

LIANI de inflit. orat. V, 2, vbi aduer-

1

l

i2

tà integra

fus confulta Senatur, inquit , et de-

creta. Principum vel. MAGISTRATVVM

vemcdium nullum eft, nifi aut. inuenta

-prehifiotis no-

vle&titur hono-

quantulacunque cauffae differentia, aut

eliqua vel eorundem , vel eiufdem pote-

atibos quod 1

flatis. hominum . conflitutio ,. quae fit

xibus introdl

edida illorum

priori contraria : quae fi deerunt, lis

non erit,

Neque enim de interpreta-

v

f

:

pae n0n

tione loquitur iudicum , verum de rei

; tanturt 0

j

men IU

16 CIU-

n

iudicatae vi, contra quam fiquis ex-

periri aufüs non adtulerit caulffae dif-

'cpif.

/

) refertüt

ferentiam. quantulamcunque ,. repel-

ge andoritee

lendus vulgari illa exceptione fit, ue

am

j Poypon?

bis dg eadem re aeatur 5-'tum eti

$

N

"

4

74

de öenatuf'confultorum decretorum-

introduca

ener

que mutatione quae fieri vel ab 1phs

lhrge QU

poffit - aucboribu$ , vel ab aliis, qui

s |nt&r

eandem habeant aut parem . potefta-

t

tem

Quid ergo? nempe audoritas

libro À

xerum xudlcatarum alia nulla eft, nifi

füerit. &

quae ius certum conftituat ; 1dque fit

N t

jnualuer

dupliciter, vel cum iudices, quod in

tentia 110

legibus obfcurum eft amblguumue,

1d mterpretantur eamque deinceps in-

te, qui

cum a &

ferpretationem in fimilibus fequuntur

cauffis omnibus, v. /. 38. Dig. de legi-

Jocum n

1nuentari

bur, vel etlam in iudicando a legis

fententm recedunt

fiue quod 1Ilam

dum et

facaltas

per peram intellig ant fiue quod ratio-

nem eius nunc 1ublatam mmufue in«

Cocck

tereüe relpubhcae arbxtrentur cui fi

endtit, 1

inhaereant

pux lil

mterprctanom

quamuls

peruerfae temporis proceffu alii, ipía

Vil

lex videbitur fepulta effe atque fola

dominari confuetudo

Ac Ííane

vt

decretorum füper vna atque eadem

cauffa varietas Hawmofa puaendaque

(uodfi ]e

eft , praefertim cum non oamnium,

j ; nulla vi

quae a maioribus tradita tenemus,

ufäcm dec

reddi ratio poffit,

V. 1. 37. de legibur,

& at du

l. 4. de offic.. proconf. ,

l. 17. $. 1. Dig.

Q0Uae ntel]

ad leg. Aquil. l. 2. 2 de furtis:

ita

res iudicatae longo quae atque víü

1]

perenm tanquam in mores tranfie-

$ 6, a

rint, pro legibus rite valent tamdiu,

ID verl

dum aliud quod aequius fit. meliufue

ehtent

ine

—

25

Im decrelom

Ofüm.

introducatur.

Ceterum — pofterioris

l

CT Y

)Iig

db

4l

&l ab Il

generis proferre exempla omitto,

[7]

lis

ü

large cum íuppeditent meliores iu-

n pOItüa

ris mterpretes, peculiari praeterea

empe adoritas

libo ANToN1vs FaABER expo-

i nulh et, nif

fuerit de erroribus pragmaticorum.

L UOE

maw üt

Notari tamen vel verbo illaj ficubi -

JG'L 65 qdod

inualuerit, meretur opinio, ex fens .

amb Ipümne,

tentia nov. I, etiam detractionem quar-

e G»H*CGPS lil

tae, quam vocant, TREBELLIANAE,

tibUs equuatut

cum a teftatore prohiberi poffit, tum

Jocum non habere omiffa ab herede

D ]jig

d

jlcan00 1 16915

inuentarii confimenäl cura.

Interea,

dum et nobis ea de re detur dicendi

ih quwi !am

Qu quod ritiQ«

facultas , age excitabimus HeNRiIcVM

m mmume W

COCCFIVM de vtriufque quartae diffe-

trentur, cui f

ventiir,nec non DesipERiv M HsRar-

pvw. lib. II 6 5 de rer. iudic. aucto-

cant quamuxs

efi alii, p

wmtea

f u fl

Ab jne Vt

XIII

À

qtoue E'Adem

Quodfl Iex aliqua aut dubia fuerit

1 puaendeque

ità ,

nulla vt hermneumes ei fubhdla

gon omiuft ,

lt fenemus

fufficiant declarandae ,aj aut clara qui-

dem,

n- aJ eg þu!,

at dura nimium: b) vtique tum

ngtg

nouae intelligitur locus effe legiflationi.

fu; ITH : If

[!

a) De orationis ambiguitate iam

1ge 2(]119 "

$. 6. definitum eft. . Cumque illa non

wreg tm J e'

in verbis folum, verum etiam in legum

jlent t2m ll

fententia deprehendatur: poteft fieri,

; fit melioe

in-

IG

Ó

76

-

La C

/mterüretes vt rationibus non pugnent

modo fed plane inter fefe digladien-

dicat lu

tur:,qua quidem re nihil prope magis

TTR

ius dubium reddit incertumque. F rufira

modum

enim huiufmodi fententiis concilian-

nes pat

dis inter fe adhiberetur hermeneu.

reftitut

tica, licet hercifcundum aliquis agere

dtatis

h. e, mediam viam fequi velit ; ne-

theretur

que aut iudicis aut cuiufcunque pri-

Mifedla

uati erit diffidium tollere, fcd, vti dixi,

Quod (

eius penes quem imperium fuerit. Vt

diximus

dem,

cum iat multa iuris RoMaANtr capita

ambwmtatem fludio Sectarum contra-

quo v

xüï"ent

non folum lmperatores Iv-

pet, Y

STINIANO prlorcs dlcunïur nwentem

in (cha

hanc opinionum fyluam refcrlptorum

u i

fecuribus recidiffe, fed ipfe quoque

Neque

L ilis decifionibus (tot enim etant

fed ex

tum, conflitutionem cum de. emen.

(uin

dando codice füo ederet, plures au-

, Vi

tem poftea accefferunt) contronerfi

nar"mc

juris eos , qui fupereffent , articulos

jure (

definire laborauit.

Fugiffe nihilomi-

quppe

nus eius fiue compilatorum potius dili-

fi$1n

gentiam Sedae placitum aliquod me-

du

moràbile vol opufcul IlI. capite eo ,

f vt

quod inferiptum eft, quifque fuor pa-

Contm

timur manef, oftendi , vbi et. hercif-

cundi. fiue : mifcellionis . alicuius- iudi-

Viqua

dlig e

cium ex collatione ]. 54. $. 4. et 1. 124.

de leg. IIL, itemque 1. xz. Dig. de

Iis NI

tamen

duabm Yeij exftat

Idem Imperator

L j

Quenti

1.

..5 mn pJO*pan

^1, 3. .C. de ind. vid, fufruhffe fe prae-

ftie dipladien.

dicat legis Iuliae Mifcellae ambiguita-

l P IA' HW

tes; Íed fortaffe. alio fenfu, quemad-

u'*nwc frmïm

inodum et captiofas fuftulit ftipulatio-

Qfiis concilian.

nes partis et pro parte interponi in

ür n»llnïned

'reftitutione ex SC. PEgasraNo here-

m a.hius q0 e

ditatis folitas.

obiter conferri Bacui

Lf"l Ve n , ln.

meretur elegantifüima de lege lulia

up Cnnqne pf'

Mifcella differt. $. 10. et Y1. Ceterum

2 de yMidir

uuf

quod de' mterpretatxone exercenda

V

d1x1mus, ad ius commune illud qui-

'H'»H&p

" dem, h. e. de toto rerum genere ali-

farum contra-

v: raf,

tOfes IV-

quo "vniuerfe conflitui folitum perti-

r»u

net. .

Vnde mirari fubit EckHARDVM

intur veentem

in fcholio ad. $. 32. rei declarandae

11 TCC pmrum

,cauffa et priuilegii duxifle rationem.

d ipfe quxque

Neque enim id resulam habet iuris,

W emm etant

- fed extra ius conredltur irrogaturue,

"um de emell

Qum ipfa iura, quae vocant, fineula-

!

Utes al

L

-ria, vt refhtutloms mmorum, femi-

rwerfi

E

narumque im probatae interceffionis ,.a

[

rhcilos

iure communi exermta funt, fingulari

;

Oml'

J;

ffe nj

quippeatque certa quadam rationecer-

tis in cauffis perfomlue conftituta intro-

[u p !'13 dlh

p aliquod me

dudaue. Ac licet iniquum non fuerit,

I[

Il

capite &

fed vtile aequumue, eiufmodi aliquid

Yil ! ;UUJ' T,a

contra tenorem iuris conüantlamque

tïl Cï

he

u

ahquando vel conftitui, vel recipi vfu;

l«

liis od

r

alias enim eiufmodi.éxceptio ne iu-

oï]

.

"

ris quidem mereretur nomen; nec

i

Eg

. D. i

tamen trahi idem debet ad conífe-

(0

an 1mperi

quentias, i, e. ad alias cauífas perfo-

4

N

N

n

--

Po

19

o

gominatiq

nafüc; , quam -'quarum habita ratione

inteliguntu

conftitutum fit 'yEI 'inïtmdu&ufn ius.

jl

' b) Duritiei lägum temperandae ex-

dunddo

emplum dedi füpra $. 12. vide quoque

l. 9. C. de legibus, | Plura, fi opus etfet,

GnorI

$U

'e Romanarum legum hiftoria, itém-

fienty

que e Principum conftitutionibus fu-

mi poffent, fed e. g. vnam h. l. com-

dicent

hei

memorare PogrELiAM legem iuuabit,

tes di

quae rigidam acerbamque illam e XII

de fe&tione debitorum quamwis, vt cre-

fcilice

Gixi,

dibile eft, víu haud vnquam obferua-

tam, mitigarit, Quid praetores, quid

ferpre

item . iuriiconfulti tacito confeníu po-

joo d

i 1

puli hac in re praeftiterint, longum

foret hoc loco vel re

petere, vel vbe-

duplic

1fius declararco '

1t0r,

diflind

Á

AXTIIT

l

probar

fuent

Säeþe etiam legis dubiae pofüit inter-

qui j

pretatio ex analogia iuris reped. . Tranf-

flabili

greffio huiufmodi ad fimilia. aut paralle-

tüm?-

üfmus eft, a) quo loci alicuius fenfus

X et

difficilioris, ex comparatione cum aliis,

mihi j

hco Y

in quibus res tra&tatur eadem , fed pla-

nius ac perfpicuitate maiore, declaratur,

diiuj

Dj

aut analogia, quae proprie dicirur, b)

qua ex generali iuris ratione do&rinarum-

149, |

ig.

que nexu quae nondum fatis Cefinita

ÀBR

nomi—

79

hibilt ratíone

nominatimquc cönü-itutaffunt, 'tgnentur

Utütn jus,

intelligunturque.

n perandae ey.

.&) Locos fimiles fïue"palr*ïalleios con-

l.ïidequoque

iunélos origine et loco effe dicit Hvao

à opis lt

Gnorivs de ?ure belli et pacis II; 16,

illoria, item-

7. Cum vero locorum inter fe conue-

tutionibus fü.

nientium fimilitudo vel in verbis infit

m h. ] com-

dicendique genere, vel in rebus ipfis,

Z

erem itabit,

h. e. in fententia: duplicem interpre-

e illam eXII

tes. diuidunt parallelitmum . verborum

ntjis, Vt cre-

Ícilicet atque rverum. Quodque $. f.

uam obfertit-

dixi, grammaticae cum dialedtica in-

terpretatione tantam intercedere con-

tstores, quid

confenlü po«

iuncdionem, vt neutrá fine neutra tra-

&ari recte intelligique poffit, idem de

rint, longum

, V vbe-

duplici hoc valere parallelifmo arbi-.

tror. 'ametfi enim, vt EcknaRDvs

diftindionem illam parallelifmi et ipfe

probans fatetur, in verbis fimilitudo

fuerit aliqua, in re tamen ipía nulla:

ofít ter-

qui *poteris ex vno loco pro alterius

»eïï. Tran(-

ftabilienda fententia ducere argumen-

tum? Parallelifmi vero exemplum et

j parade

^

us fentus

re, et verbis perfedi equidem videor

mihi in fcholio c. ad $. f. adtuliffé e

loco VrPriANr quodam in J. 57. Dig.

l, (( pla-

de iudiciis, eiufque lectionem vulgatam

declarituf

e binis aliis eiuflem Vr.PrANI locis

diCiIW !

l. 29. de operis. libert. et 1. 17. $. 14.

Dig. de iniur. adueríus P ET RVM

ofirinamum-

qs deinllà

FABRvM, ipfo hominis errore ad-

normi

,

iutus,-

80

iutus, defendiffe,

Idem vero recte

b) (

ftitutio

Semeflr. lib. IL. c. 16. defendit Fro-

eitord

RENTINAM in l. $. Dig. de V. O.,

at 1v

; Oblzgatzonem ad. tempu.r commilti, pa«

rallelifrmo vífus h. e. compendiis ora-

tionis fimilibus, vt codicillorum ad. te-

[

li

Jftamentum. fa&orum ; iudicir dati ad

exhibendim , datae in teftamento liber-

^l

[

tatir ad annum alnfque, quibus e7..4,

li

Dig. de feruit. addiderim, feruitutem

pfo iure non conftitui ad condztzonem.

fi

?

Parallelifmi denique ad interpretan-

" dum commoditatem vel notae animad.

||

itemqu

uerfionefque Drow. GorHorFREDI frag-

li, qt

menfis veterum oftendunt iubxe&ae,

deeon

quamuis eas naufeent critici recentio-

res. Neque poenituerit ea de re adiffe

f/

LasgirrvM $n vfu indicir pande&arum

e

collisentem certe exempla haud con-

qh

temnenda.

Ac facilius enim erit de

j

loco cuiufdam iurifconfulti iudicium,

t

conferendis aliis eius locis, a T'Ri80-

0

NIANO difperfis, nofcendoque dicendi,

lt

uae vel maxi-

uo vfus eft, genere.

yil

me res doähmmum HOMMEL!VM fau-

Quibus

. forem olim meum,

VUV €y d*yloic, mo-

quim

librum

Wücor

ult, vt palzngenej&am ederet;

juris ciuilis ftudiofis vnh(ï'mum , ac-

Ten

commodatumque et ad Lasrrriindi-

terpæ

cem et ad WiELiNGII zury"prudentzam

quali

-rz;/htutam.

WS, |

CUer

b)

8t

h Vero. fede

b) Oppmtnne fuacurrunts 9. con-

L iMl Lpdl FLO.

ftitutionis T'anta de confirmatione Di-

]i de J

j. 0

geftorum, fub cuius fim.m Imperator

C0mit ?» l) pa

ait IvsTiNIANVS:

ndiis ort.

jr

Sed et'Divvs Hapn IANVS in com-

u

Wn ad te.

pofitione Edi&i, et SC. , quod eam

fin L/h

M ad

Jecutum 'eff ,

hoc apertiffime. defi-

flamenió liber-

miuit: vt jägubr' in- Edicto pofitum

quibus e7. 4

non inuenitur, hoc ad eiur Tegu-

u j;;w lt

laf,

eiufque conie(lurar et imita-

'''' ondifionen,

tumef po,[,zt noua mjlmere au&o-

],-rp

n.l

etan

Vitaf.

"animad.

itemque $. t&. confli itutionis Dedzt n0-

WEDEI

dU«

bir, quam Latinam fecit Cow T1vs,

ï

IU Ic

1e,

de eommkm confirmatione: Ioc ipfum

ecentig.

quoque ait HapRiANvs: vt, fiquid

4 (le re arlilfe

praetey id, quod iam ordinatum

natdedarutm

eft , emehewf' conuenteny eft eof ,

2 haud coti

qui in. iagiftratu. funt,

ilud co-

w de

nari decidere, et remedium inmpo-

nere fecundum eovum ,

«t fudicium,

quae iam

Is A To1B0-

ordinata funt, canfcquentmm (imi-

que dicendi,

tationem . fiue poïlus Jimilitudi-

nem ):

g Xgl [n2X

quxbus quidem . binis. locis eandem;

'iEDll M. du

LU

mó

quam nos defimmmus, analogiam fig-

nificari ; quin videat, effe putem ne-

öf lhh

minem.

Neque illam .difficile ab in-

mulri Q*

dlfnm uere. extenfiua

:'F ln ndl'

terpretatione

- qualibet fuerit: quaæ de fingulis legi-

p,udem uf

bus, cum illa fit de-iure legibus vnius

gencns conflituto accipiendà. quam-

uis

D)

82

f)

uis ih argumento ; S'qüod ita ducitur in

quam

Iu

gh

iguli

legibus, caute procedendum, tutiffi-

e ii

mumgque fit a maiori ad minus argu-

mentari, v. g. quod in cauffa locati

i)

dere,

vfüm rei ex fua cuique indigentia re-

uocare liceat, id multo magis in com-

quum

tatior.

modato. licere per 7, 3. C. de locato,

neque idcirco tamen legem dilatari.

totis pà

felligat

Cumque iudicium etiam pra&icum ana-

doris if

logia dicatur: multa et iurifconfulto-

rum -r'efponfa- et refcripta imperato-

quider

rum ex hoc manaíle fonte in cauffis

operam

dubii iuris:. videntur. -Exempla in

Atq

Nec aliunde vicariam

noua 1

promtu funt.

nl

ilaam fucceffionem e fepulchro paren-

tis iur quod dicitur .repraefentationis

pum :

illis X

haufit IvsrIN1ANVs: neque enim

menti iuris ciuilis illud repugnare vel

T5 nX

ex $. 2. L. x. de fuir et legit. heved. et

efferit

m

l. 220. Dig. de V. S. intelligitur. Ex-

digeni

empla ad ius Romanum pertinentia

ànm

dabimus in obferuat.; cumi alii, qui

fontilx

hac de re commentati fint ; tanquam

if loc

KvrPisrvs, ex aliis et

iam iuribus

hod a

fpppeditarint. :

moti «

tuiffe,

XV

Cde te

& nn

Cumque IvsriN IANEVM ius ex iuri-

bus fit tum antiquis conflatum, tum no-

illï&yp»

füitul

uis: temporum erunt varietate obferuata

c tan-

lfo,.

nqtandac diljgcntfl:rp mum;iones a

4

quam

debe/nl

;

83

1 dücitur jg

quam progr e[ onés iuris et vmuerji, )

tdom, tutif

et 7n fongulis partibus. b)

1 mmus u

| cffa loca

a) Interpretis cum hoc fit offen-

indi irentia re

dere, quas conftituto iure nouo- anti-

gI$10 Com

quum vel accéffiones nactum , vel mu-

V. de lxafo,

tationes Íit, vtraeque autem vel ex

eem dilatiri

totis partibus, vel e (ingulis cauffis in-

pracicum aaa

telhgantur facile eum patet oportere

Türifconful

iuris imbutum hiftoria effe, et ordine

pï& 1mpera

quidem chronologico ftudio eiufdem

nte in cauffis

operam dare.

Exempli in

Atque acceffio ad ius antxquum eft

)de vicariam

noua iuris conflitutio de re, . qua de

nihil adhuc omnino cautum,

Lon-

Chro puren

yraejentattortit

gum eft commemorare leges, quae

neque enim

ilis XII tanquam primis vniuerfi iu-

repugnare vel

ris rudimentis ac fonti paullatlm ac-

cefferint:

(tot enim funt, vt in titulos

zii, h hered, &

'lmtur I

"

digeri et ipíae poiïint) neque vero

n ertmenm

animus eft de reliquis iuris ciuilis

cam alii qm

fontibus, vtpote in vulgus notis hoc

iü

loco, differere :

tamen ,

opinor ,

1am umbus

haud abs re fuerit, in medium huiuf

modi dcceffionum exempla pauca pro-

tuliffe,

Ígitur.iam liberae reipubli-

cae tcmpoubus conftrat et praetores,

et iurifconfultos ius ciuile fuppletum

us ex füfl

interpretardo iffe. .

Nam' vt 1llis re-

m, tum no"

Jiitutioner integri, exceptionerex aequi-

e Obffl'ua

tate, bonorum item poffeffioner, ita his

j a t

debentur auctoribus leaztzma patrono-

[5]

P d

vumn.

quam

84

valfun

vum tutela , querela inofficiofi , füorum-

que heredum-in teflamento infHtutio

formus

enajTat

nece[faria. exheredatioues vtrique vero

generi innumerae fam ovtiler, quam

ptoque

totis à

n fa&hum. a&iionej.

Quid? quod ipfi

Princjpes non modo iurifconfültorum,

PrAqu

quorum confiliis vterentur, fententias

aibulg

in conftitutionibus fuis adprobarunt ;

fequid

vide l. 3. de hi; quae in teflamento del.

tht

l. 17: Dig. de, iure patron. ; fed euerfo

py üff

etiam Praetorum regno tamen poft

Qug de

horum inuenta dilatarunt pa&i; v.

o

9.

]u$ RG

breuai

quibufdam ciuile robur, quo' et ad

a&Honem illa prodeffent , addendo et

me 2b

ihe W

reftitutionem integri bonorumque po[-

feffionem. concedendo extra* ordinem.

V, ]

Porro cum SC. TegTvLLIANO atque

HIO à

OnrnHrriANO mutua quaedam matris

mation

atque liberorum fucceffio fuiffet intro-

Sed

duécta, conftitutione item À NAsTAS1I

pett el

fratribus emancipati ius datum fucce-

1nt, q

dendi ac inteftato: : IveriN1ANvs hoc

TT

ofterius et propagauit ad eorum li-

heredi

eros ]. 15.. C. de legit. hev. et colla-

Qum f

teralibus liberalius etiam profpexit

XlLv

nou. 118. c. 3, et ipía ea nouella, vbi

Cicrn

ius. cognaticum agnatico exaequatum

*S;'&S |

eft, fucceffionem füperuacuam. reddi-

!

d ;

dit ex iftis ipfis 5C.

Tütlis

' Mutationem fubiit ius antiquum in

IBi

fingulis quidem' cauffis fingularum le-

prief

gum vel abrogatione, vel derogatione;

hd

ïel,

85

Lzoj

h()il

vel furrogatione , vel obrogatzone, quas

10

h

0 inffrtutio

formas recenfui progr. inícripto, ratio

Iqu VerQ

enayrandae hifloriae 1uvis Rom. deícri-

l l Wf

Quam

ptoque typis inferto J/ol. r. opufc.; in

mJ qLOd xpfl

totis autem partibus Jege Ivr1A Pa-

LLUH JlïOfum,

PrAque, perpetuo EKdi&o, confütutio-

itur, fententiqs

nibufque Principum multis. Denique

adproburon

nequid dicam de VALENTINIANI III

eflatento de

conjhtutzm»e, quam illorum facile tem-

. fed euero

porum excufare pofïït barbaries, ne-

0 fumen pof

qug de ipforum conatibus barbarorum

-

nt padir V. 9.

ius RoMmAwvM ad fiatum- publicum

t quo' et al

breuiariir f(üis adcommodandi , mini-

addendo e

me ab hoc loco alienae funt ingentes

orugue p9

iflae iuris omnis , quae füb IvsriNrA-

xtra: ordimet.

N0, DasrL10 MacEnowsz eiufque

LLIANO dque

filio ac nepote fa&ae funt tranftor-

madam Inattis

maüones

0n TC 1nt

Sed chronologici ftudii exempla

AsasTASII

peti etiam ex illa iuris dodtrina

of-

fücce-

; datum

fint, quae eft dc feruitutibur v. g., de

TINIANVS hoC

iure adcrefcendi, de beneficiir denique

d eorum [i-

heredis in fauorem. conceffir.

Velut

her. et collt

cum feruitus res incorporalis e lege

m roper

XII vfücapi non póffet , 1ur1fcon£ulü.

, nouell, vl

CicERONiS aequales fi&am quandám

eius poffeffionem introduxerant ad ius

o exieqpatt

xycpam. 1001

illud adquirendum fed .iillis obicem

rurfus pofuit lex S-&1BoNrA , - lata fub

s antiquum !

-

TrisERIO0; deinceps autem Praetor

(maularum z

praefcriptionem eiufdem iuris adqvi-

M()(fa Onei

. rendi admifit extraordinariam, qua

2

e

3

ERE

96

dem V

de amtl 1ro. Dig. fi feruit. vind. , quo

iura d

vfi 1ure RoMawvi1 funt ,

donec ordma-

fobuen

riam eandem faceret praefgrlptwnem

tio O

IvsriNiANVS praeter longi temporis

rentur.

lapfum et titulum et, hoc deficiente,

longiffimum tempus exigendo.

Cum

quam

1 1i

jus porro adcreífcendi ohm noh nifi

vtiliud

in legato vindicattonis locum habuif-

fet, e lege vero PariA pars deficien-

progi

dul d

tis, h, e. eius,

qui adqulrere partem

RARDI

fuam vel. nollet, vel non poffet, fieret

iürs C

caduca :

reftituit illud quidem Ivsri-

NrANVs fuüblata lege caducaria, ita ta-

fïluu

Ms

men, vt inter verbis coniunttos idem

ceffare videretur.

Cum denique is,

$ a^

logito

qui teftamentum feciffet, propter ad-

Chron

eundae hereditatis periculum heredi

C. dierum fpatium concedere ad deh-

turi/ti

Itudio

berandum confueuiffet , itaque, nifi

creuiffet, exheredare: huius exemplo

cretionis ius Praetor introduxit deli-

berandz

- Quodfi praegreffa: delibera-

tione adiffet hereditatem, etfi minus

lc leres

TUn, non

foluendo ea effet, ad Onma fubeunda

fua voluntate obf'trläus reftitui non

fu. eorum»

poterat nifi ex cauffa aetatis, in inte-

düt p ofo

grum.

HADRIANVSs tamen Imperator

Tum, D) f

cuipiam ob erande aes alienum poftea

wnc) It

demum emerocns reftitutionem hanc

indulfiffe

fcr:bxtu

Inulas rur:

Quod prlmle-

rlbus olim

gium deinceps i in beneficmm iuris mi-

litare conuertit Go RDIANVS.

"TA

1tutum, Y

dem

D

87

/

dem vero vas»'rl N'IANVS l. vit. C de

il titd, quy

Onec ording.

iuve delib. omnibus omnino heredibus

fuübuenit ita, vt confedto illi inuenta-

elriptionem

Ingi femporis

rio non vltra vires hereditatis tene-

( deüciente,

rentur.

Conferri meretur amoena;,

pendo. Cum

quam Hrwnicvs BRENcMaNvs de le-

olim noa nifi

gum infcript. $. 27. vocat, adionum

locum habuif*

vtilium filiofamilias dari folitarum

pars deficien-

progreffio. Itaque perill. 4 RAMpoHR

Yirere partem

diff. de limitum praefcr. nec non EvE-

RARDI OrroNuis progrefliones cuiufque

polet, feret

uidem Iysrr-

iuris diligenter notantis comment. ad

Inftitutioner. Exítat denique GEona1r

qcariay 1f2 fd«

nondos dem

MrzizsrEnR: JC. Goettingenfis Cel. vüy

| denique 15,

&t deyloi; progr. de fludio surir chrono-

logico, cui et HAuNrr oratio de víu

. propter ad-

cufum heredi

chronologiae ad calcem WiErLiNGIt

dere 2d deli-

jurifpr. vefHitutae fubieda iuferuire

itaque, nil

ftudio pofïït

yius exempip

2

roduxit dell

XVI :

eff delibera-

| Ac leges funt, quas dicunt Digefto-

, etft minus

rum,. non proprie, fed iurifconfulto-

x (übennda

veffitoi n0n

rum, eorumque fiue fe&ae alicui 2u715,)

aut philofophiae adeo SroicAE addido-

tafis 1n infe-

rum, b) fiue mifcellionum. aut. eclectico-

jenum pofïea

rum c) fententiae commentationefque ad

gionem fmt

fingulas iuris partes, d) quae non nifi mo-

d p*

ribus olim receptae (AvGVsTrI. enim in-

jprm juri mlfï

re refpondentium fen-

1

Qitqtum, vtï de iu.

ten-

(

EaA

--

[

88

ie'htiae pro lyläg.:i-bäs eü"enf, fub TrsERIO

i mgi

BEONEI

demum, nec vlta HADRIANI tempora

viguit e

;iague

|VSTINIANEAE taien legifla-

g

tioni adrogatae in vim iuris tranfie-

vtriai

runt; f) idemque de Praetorum edi&is

dlicat Y

dicendum ante, quam HADRIANVS ea

uii, 1

in legum

*

d M

quoddam redigi corpus iuf-

fieret.

fiflet. ) ..

)

Sedam dici conftat a feqrzfænclo*,;

Bw

quod. ei addicti qui funt ,. vnius. fere

Jungi

íolent magiftrri placita fequi atque ad-

futin

! dnngl.

uerfus alios defendere, Originem au-

tem S5ecdae inter iurifconfültos Roma-

Tuptae

nos PowroNivs a duobus illis fümmae

quem

fub Avavsro audoritatis viris repetit

ïac'xaq

AwTisSTi0 LagEONE atque ATk10 Ca-

UE

PITONE $. 47..4. 2. Dig. de orig. iur.

( a

De cauffis huius diffidii non conuenit

d Ti

inter eruditos. v. Dacuir hiflor. iuyr.

Ten T

Ill, 1, 7. et HowwELi diff, de prin.

ufhun

cipali cauffa diffenfion. inter Labeonem

bur ]

et Capitonem.

Nec vna tamen cauffa

ingem

fuit, fed varia ac multiplex, vt recte

n

exiftimat BAcuivs, inter homines vt-

praet

pote diffimiles ingenio, ftudiis, mori-

bus, praeterea aemulatione quadam:

mgn ;

ff

ljx,

[

)

diflradtos atque odio. Neque enim

t

de iure tantam, fed etiam de repu-

blica

inter fe diflederunt. — Nam

at

foet

quod ad. ius. Powrouivs ícribit Arx-

a

& d

1VM CAPITON EMT— zj';vz'vhi.:cj, quae ei tradit

lten

l

g

n

$9

U Trornm,

ü magdhu fmjfent ; perfeueraffe , LA«

& Dorq

BEONEM contra ingenii bonitate fidu-

Q Jegrf|

ciaque do&rinae innouare plurima coe-

ts ['L.mf]n

qiffe :

quod ad rempublicam ,

idem

TU ecdis

vtriufque contrarium ftudium his in:

dicat verbis:

ex hir ArE1vs Conful

DRANVS &2

fuit, Lango noluit, cum. offerretur ei

VOTDUS fUl

ab Avavsro confulatus, guo fuffectus

fieret (ingeniofe, at tamen perperam

t a fequen,

BVNKERSHOFKIVS in praetermi[f. . ad

, Vnits fere

Pompon. fubftituit' fufpe&us ) .honorem

Qul afque ad

ufcipere; apertius autem T'Ac1Tvs

L Wnem que

"Annal, 11 I, 7;. LABEONEM ait incor-

fültos Aoma-

vuptae libertatir virum fuiffe (fed,

lts fommae

quem, vt GELLII quoque verba. mea

viris repebit

faciam ((e libri XIIL. No& vittic, t.

irgio CA

I2. ) Zzberta.r quaedam nimia atque ve-

i£ 0T g uT,

cor; agitaret vfque eo, vt D. Augujio

non conuenit

iam rempublicam obtinente, vratum ta-

p fufor, tf

anen nihil penfumque haberet , nifi quod

àf d j

iuftum | fant&tumque effe in antzquztatz-

lolane

bus Romanis legiffet; ). AÀrEix contra

famen Cá

ingenium dominautibus magis proba-

ex, vt rede

tum :

hinc Labeoni ex iniuria , quod

homifes Y

praeturam intra. fletiffet , commendatio-

js, fmord

nem , huic quod confulatum adeptus

quadam

effet, odium ex inuidia ortum e[fe. At-

'VJL

enim

que ex his quaü eminibus redte iudi-

cat laudatus Dácnrvs diffenfionum tot

X

jm de repu-

Nm

foetus taritarumque . exftitiffe;: nam

ufif

(cibit ÀT

et dzfczpult vtriufque diffenfioner , vt

idem ait Pow PoNivs, auxerunt; ita

"II

j

qul-

*

1

as

go

FREDO

qui;d;am(," vt diuerfarum quoque fami-

cuille,

liarum - nominibus diftinguerentur.

D

pofuit

Sed in his quidem nominibus vnice

íequor PoMPouivM.

4Nam etfi Ba-

cuivs, haud improbabili ratione Sagi-

Ms C

NIANORVM nomen a Miassvnio illo,

( dit

ífummae audoritatis homine, (cuius

quippe etiam rübricas PERsrvs cum

legibus compararit, ad quas adeo com-

mentati non pauci fint) profecum

Masyntvs

ftatuit aut renouatum fuüb Corkrro S4-

Sub CA

BINO: ea famen ratio non me cogit,

eam vt fententiam deferam, quam in

Casstvs ]

excurfu ad Gelliun II1I. memini me

i qu (

roponere. Hoc,enim teneo, fi a

Assvmio0 CaprroNrs difcipulo Sedta

Cognivs -

fuum traxiffet nomen , fuiffet procul

dubio et a NEenva, LasEoNirs fuccef-

à quoas

fore, qui plurimum poffet apud T1-

NY

BERIVM , pars altera nominata, Ac

planiffima profedo funt Pow PoNwir

Puiseys Da

LBVRNVS

verba , quibus reer totum confici poffe

negotium , fucceffiffe INgnvaE Pno-

Twci

cVLvM eodem tempore, quo Mas-

Ia

svnrio CassrvM LoNGiNvM. Zf-

u a

que horum, inquit PoM row1vs, Se-

fynty

&ariü appelati funt PmocvwzrANI et

Nerit

CassraNr, quae prior appellatio eft.

polst

Sequuta eft altera PEGAstiANORVM et

do &

SaniNIANORVM a Prcaso Pnocvr:,

AC

et Cozti10 SAB1NO, Casstr fuccef-

piteft

fore. Quod idem Iacoso Goruo-

NE d

FRE-

v

9r

oque fami

FREDO m man. Z'IM*'U

, 23. video pla-

l

lerentur,

cuiffe, qui et feriem Se&drmrum pro-

IDIDUS vnice

pofult hulufmodx .

f

f B

Sub Avavs*ro

tatioDe 34 BI

ATEIVS CapiTo — ANTiSTIVS LABEO

19&30Mm

DIne,

Ug

Orini difcipulus.

difcipulus TnEBATI

(et ipfius quoque

ERSIVS Cüm

/

OF!LII)

$ 060 COm-

'016(' tum

Sub TIBERID

)C

0El

ULL

10 SA

MasvRIVS SABINVS — Nrnva pater.

n fe C(mt

.Sub Caro 1temque CLAVDIO et NERONE

m, quam m

Gracagued

PRocvrLvs

Cassivs LoxaiNvs,

memm tme

.a quo Cass1AN1I

vnde PaocvrrANI

(eneo, a

Sub VESPASIANIS

[cipul lo O

Corrivs SABINVS

yumese

"INERVA fihus

ff procul

a quo SABINIANI

et PEcAsvs, vnde

mls füccef-

PEGAS1ANI

^E apud Tr

C

Sub T RAIANO, HADRIANO, ANTONINO Pm

miaud 1.

?OVP'WH

Pniscvs lavoLeNvs — CkrLsvs pater

ALBVRNVS VALENS.

——

- Czzsvs filius

confti poffe

p Pmscvs INERATIVS

þRhE RO

'IvscrANvS

Ivr: ANVS.

QuO i AS

llw,*v! A'

Cur autem CaEct L 1vs ifte fiue per

QXIVSy

fyncopen CarLrvs aucoritate pol.

goruaNt d

luerit tanta, Sectae vt nomen dare

poftet ,

nemo admirabitur, qui mo-

n)JHa Ü el

S[ANORT

v t

do fidem PowPoNio PrurwNio et

'Taciro habere velit ahquam ; ,CÓ-

0 PROCW)

ssl f"C*e

gitetque et eius confulatui ab Or&o-

NE de(hnam ne victorem quidem Vi-

FRE

TEL-

&-

)'1

/

TELLIVM interceffife, et maximum

I]0 r

eundem rerüum fub V EgsPASIANIS

hos be

momentum £fuilfe,

conf. Mascovivs

terp«€1

Qi$, Q

de fettir Sabinian. et Procul, II, 3. 1.

rerum

Atque haec de Sectarum et origine

et nominibus: iam de i 1p£a plaatnwm

iuícun

ho d

difcrepantia agendum - videndumque

eft,

poflitue illa in fummam aliquam

Atque

ftormn

aut àd pauca (altim certaque capita

xedigi? Ac Bacnrvs: 'quidem diffen-

Àtau

fionum fummam hanc ait fuiffe, vt.et

] 20

e libr

Lango etab eo profecti omnes aequi-

tatem naturae fequerentur, cum con-

DP

tra fcriptum fummumque ius fppdta-

perhi

rent defenderentque CaPiTo cum

hb'!

Sedaris, quo etiam fa&dum effe, vt

hv

vel aliarum. fcholdrum vel eius tem-

Teltni

poris, quo Setae ftudium refrixiffet ,

[

omn

aucores in notis ad illos fuis excepno-

nes ex aequitata, ex fententia, eX VO-

merat

luntate denique reperirent. pmfer-

EORV!

rentque. . Sed ipfe a fe hac in re dif-

NON

fentientem excitet HowmMELiIvM de

Quae.

s

cauffa principali diffenf. inter Labeon.

et Capit., nec me, quamquam illius

quoi

hominis quae fünt, ea faciam plurimi,

mit

in hac cauffa habc:t fibi affentientem.

ïonu

EckHARpvs vero quatuor diffenfio-

lr

nurm inter iurifconfultos fumma velut

of

capita conftituit. PRocvLIANORVM ait

altp

plerümque nouas effe fententias, af

NIA

SABINIANIS fere antxqua probatas : illos

Oen

por- -

93

tm

d

^

ximum

þofro J'Verbcirum fübtilitati irnihaerere,

ESPASLAN 18

f

hos benigniorem rigori praezerre in-

L

ïASCOVIy

terpretationem ; illos opinionem ma-

ïüii

4

Il

ij .)'u

gis, quam fubftantiam , hos naturam

um et urigine

rerum intueri; illos denique iuris cu-

JJ 'phcäïcrum

iufcunque rationem inueftigare folere,

ViGenqu

j

nna

xki-'.w

hos de rationibus laboráre parum.

m dliqum

Atque haec fingula capita locis Dige-

Ttique cipità

florum fibi poffe vifüs eft confirmare.

üdem diflen

At cum pofcremo,arg'umämo excitarit

E foiff, vt et

l 2o0. Dig. de legibur, promta quae

omfies degi-

e libro 55. Digeftorum lvr:awi eft,

ir, um gf

quippe quem SABINTANVM fuiífe

je ips fpett-

erhibent, "non omnium, quae a maio-

APLTO CHf

Vibur tradita fint, veddi rationem pof-

u

av'v

n ele, vt

fe, valde miratus füm , 'cur eum non

vel ers fetm-

retinuerit etiam locus proxime fequens

n refrixilet,

l.21. eiufd. tit., vbi N ERAT1vS, qui

(s exceptit-

omüium confenfu PaocvriAN :5 adnu-

enfía, eX V0

meratur , et ideo , inquit, RATIONES

p pror

EORVM, quae confHtuuntur, 1NQV1RI

:.X

nm LJ('

NON OQPORTET: alioqui multa ex hir,

i

;

LIVM de

quae certa funt , fubuertüntur. Nonne

is IVLIANVM potius illufirat, quam

yiey Lahtof.

iquam 113&11)5

quod contrarium effet e Seda pro-

áam plürit

mit fua? Quamobrem huius vnius

fortuna loci alacrem reddidit me ce-

vfenfientem.

" difenfio-

terorum quoque, quos excitauit, cur-

iofius inueftigandorum. PRocvrraNos

(ommod Veh'l.f

ait placuiffe fibi nouis fententiis, SAnr-

D 3'0!2.'; Mdl

of

fe

iv

nüiS;

NIANOSin antiquisfubftififfe. Primum

1g.

gxemplum adfert e 1. 27. $. 2ar. D

;:obaïaa ! 0? j

a 1

"

94

a,

montiu

ad —legem Aquil;.h, vbi ih cau&ï'a, fi'quisx

pec fai

nummos v. g. de manu alicui excutfe-

perfona

rit VLPIANVS commemorat SABI-

NVM damni iniuriae actionéem tum ad-

nem, |

tantum

mittere, cum nummi ifa periffent, ne

ad alium peruenirent; ím peruenif.

4 die:

qui fc

fent, furti ope confilioue facti agen-

dum; (fcilicet, vt curatius ipfe ]. 52.

otteri

ceftie

$. 13. Dig. de furtis, fi ideo exculfe-

rit, vt alius tolleret, ifqué re vera

qhtatis

fuftuliffet , alias enim in factum effe

adquis

actionem) :dque et antiquir placuiffe.

Vtrüm

et. &

ÀAt quinam ifti antiqui fiue veteres ?

Procul dubio SkRv1vs, Orrrtvs,

occidil

fardat

'TnEBAT1vS aliique , Sedas qui aetate

antecederent, quorum in fententiis

E

vel d

vel comparandis , vel componeridis,

punita

vel felizendis non folum fectarii ela-

cile de

borarent, fed et iuniores iurifconfulti,

Num forte Lanrxo in alia iuit omnia?

lere t

Hoc quidem non prodit VrPrANVSs.

fatis |

Alterum exemplum exftat e 7. sr.

fiam,

Dig. ad legem 4quil, vbi Ivria-

fionen

mun :

N vs refpondet, qui vulnus feruo leti-

ferum inflixiffet, eum lege AQvi-

tem d

LIiA non minus feneri, quam qui ex

Q

interuallo percuffiffet , vt maturius

non (

ille vita difcederet, h. e, ictu fuo eum

« P

conféciffet : confentaneum id autem

Cvf

effe auctoritati veterum, feruo a duo-

ABE

bus vulnerato ita, vt non adpareret,

qui

cuius is ictu periffet, vtrumque exifti-

a ï[-

Iman-

"

95

) gauiïa, fiqtis

mantium teneri damni iniuria dati;

lCU excoffe.

nec tamen damni huius in vtriüíque

Wemorat Sapt.

perfona eatüdem fa&tum iri aeftimatio-

100éti füm ad-

nem, fed eum, qui prior vulneraffet,

à perifent, ne

tantum quanti homo diebus 365 inde

n percenif.

a die vulneris repetitis plurimi fuerit,

qui pofterior, quanti venire plurimi

Jué madi ipen-

tits ipfe ]. 52

potuerit anno proximo; quo vità de-

- jdeo excuffe.

ceffiflet, fimul etiam pretium here-

ifque te ver

ditatis, quàm dominus per feruum

in fater effe

adquirere . potuiffet ,

praefüturum ;

quit placupe,

vtrumque enim et diuerío tempore,

flue veteres ?

et ex cauífa diuerfa illum intelligi

occidiffe. quam fententiam fiquis ab-

NU JITUER

-

l

us Qu ietate

furdam diceret, multo; inquit; dici

in fententiis

tur abfürdius, vel neutrum eorum,

vel alterutrum teneri, cum nec im-

componendis,

n fedharii ela-

punita debeant effe maleficia, nec fa-

cile definiri poffit, vter illorum potius

; jurilconfülti

? iuit omria:

lege teneatur. , Àtque his ita difpu-

tatis. pulcherrimam | fübiicit . fenten-

UE

oxfut & 4 L.

tiam, multa iure ciuili e[fe contra va-

vbi Iv1tt

tionem difputandi pro vtilitate com-

qmuni recepta, plane. vt poeta vtita-

us feruo lat

Ket e AQVI'

tem dixerit ;u/?7 prope matrem effe et

aequi; plurimiíque id, fi opus effet,

gm qui e

vt mátürius

non fectariorum, fed hercifcundorum

idu fuo eum

et Principum quoque pronunciatis

confirmari poffit.

Quid autem hic

EU

fonyo à O0*

LaBro? quid PnRocvrtvs Praasvsue?

Equidem nolim cum Warcnro e $. 2.

p d p

t

t

l jr. illis vindicare id, quod exem-

frdte

pl

^ ag

U

9ó

L

-

oA

D

pli tantum ca.üiTä IvriaANvS, in con-

J

GQ

trarium fanquam xac' &

g!

[ J

Qoróv difpu-

3

ferüm

taturus adtulit , cum . plures trábem

quis &

bet i

alienam, quàáim finguli ferre non pof-

3$

fent, füflülerint, neminem eorum

penter

vifum

farti teneri eo, quod neiminem verüm

fit eam fuftuliffe: liquet enim teneri

A

filim.

omnes; nec LaABEONEM credibile eft

eiujien

fere;-

ne per fomnium quidem íécus cogi-

táffe. Tértium petitum iuit e 1. 6. Dig.

'porcïl*

de condi&, ob turp., vbi Sagixvs per-

QVL |

petuo dicitur probaffe veterura fen-

li d

tentiam, quod ex iniufla cauffa apud

Joriit,

aliquem fit, id ei condici po[ffe. .Obi-

éiffe di

ter hie monéo, diferte hoc loco mert-

vaide 4

]

tionem fieri conditlionir ob. iniuftam

VU

Lctti

tauffam, quam HErNEccivs aliique

male cum illa ob turpem cauffam con-

fentent

fundunt. Ceterum cum CErLsvs quo-

ümiqui

que, PRocvLraNenvM in fcholam qui

qud i

adícriptus eifet, fententiam illam ad-

fnam j

-

probarit: ecquodnam fingulare inde

iHC Fn

ac SABINIANIs effingi propriumn po-

-

pitQu

teff? Neque aliter iudicandum de

timim

quarto exemplo cenífeo, cum Cassrirx

odf

veterümque opinio ex L 31. Dig. ad

151

leg. Falcid. profertur in medium talis,

ürihfhþ

quam nec PouPonivs atque is quidem

[

km

)

fententias diuidere ífolitus in dubium

N

vocet. Eiufdlem modi quintum eft

tion,

promtum- illud e 1. 3, $. 18.. Dig. de

eellior

placuit

femm

adq. vel amitt. -ïïoJ[T. etenim

PAvr-

»

"

E

97

H inv Qn. d

-

PAviio fententio-Sanrwr; Cadsii ve:

779 Cifou.

&

terumque ante, quàm depofitum ali-

,..fo

$5 (rioem

quis contrectet, licet animum eius ha.

ii Don pf

beat inficiandi, non definere depo-

T

MIDém] eorum

nentem poffidere.

Quid ParriNiANO

villi

1-.'&:1*9

V

mverüm

—

vifum ea de re fit, NERvAM quoque

L enim teneri

——

d

filiüm in partes fuas trahenti pr. 1. ,7.

1 Credibue e

h

eiufdem tit., non eft huius loci anqui-

i

m

1 lécus cogi-

rere: certe PRocviiANVs is non fuit:

w' el£. lig.

poteít etiam Nznva filius, ficüt Pno-

| QABINVS w

cvLvs ]. 6o. de adquir, vel omitt. heved,

7afar!

v

iV

im fef-

l. 1. de cond. couffa data l. 24. Dig. de

f apid

Jeruit. praediov,

uj

;

L

L

ic., a LagkoNx fe-

J. (

bi-

Ciffe diuortium, Nec fextum denique

9(. ]

X0 met-

vaide àd rem videtur pertinere, quod

r 0. inifran

e l. 12. Dig. de au&orit. tutor, (umfit

cervs aliique

Ec&kHaRbvs, ipfe vbi MARCELLVS

g cau[am cor-

"

fenteotiam IvriaNr probatam eandem.

| Cersys que.

antiquioribus ormnibus confirmat, id

1 iL

4

ho

lum qui

quod iudicio fümmi Cviacrir veriffi-

am illom ad-

inam ilam effe argumento. eft, cum

1

lire inde

ille plerumque ab ÍIvrrawo diffideat,

Ong

propriom po«

fivatque aculeum , vbi vel paruam

licndom d

rimam offendat praeteritam; | Quin et

cum CAsSIH

dodiffimus SEGERvs, quem.egotnet ef

g. Dip. «

LirsrAEg amicum habui, et inde di-

medim al

flractus noii. minus füim expertus fide-

lem, ManRcErLvM hunc in PRocvriA-

yge is quide

U in dl]bium

NORVM numerum refert, licet nec ra-

uinum *

tiones defuerint Cl. T'ypEMANo;- mif-

cellionibus eundem adfcribenti, prae-

i Dig &

a

fertim cum AwroNiNi Pir, qua is

im placwt

Qs

DA

v

—

d

Em

28

- floruit aetate, Se&arummüüdiufm fere

Neque !

deferbuiffet.

mue dix

lam vt progre

diarkad id, quod

do de&e

Nobis

Eckuánpvs diffenfionum caput ponit

Ífecundum , PnocvLiANos verborum

contulto

fubtilitati ftuduiffe, ius humanius am-

Quem !

' plexos SasiNiANos effe: de $. 2. 1. $2.

et fidi

Dig. ad leg. Zquil; quam ille huc

felligo €

aot Cod

tranífert, equidem expofui paullo an-

te; itemque de ]. 20. Dig. de reb.

pïnbus.

.cred. füpra definitum eft. $, 11. Ne-

phicus.

que illum iuuat ], 13. Dig. de liber. et

affeqi

. poflum., lvi1aNvs vbi hereditarium

dem hà

affem ratione plane Evcurpga in

qii d

. . feptem diuifit partes; (qua de re ve-

Cujum

/

lim. conferas , quod capite 4 vitae

Ya volt

ScAEVOLAE dixi pag. 57 et 58. Vol. 1.

us elez

opufcul.); etin toto loco tantum abeft,

Oi pa

vt SABINIANVM egerit, vt CErso po-

li, qu

tius PRocvrraNo detulerit teftimo-

l, a

nium, Reftat J. 91. $.3. Dig. deV. O.,

debaat,

r

'vbi eundem CxrsvM in partes vocat

prudent

PavrLvs, in quaeflionibus de aequo et

TILIAM

bono dicentem /faepe fub au&oritate

que pro

iurit fcientiae perniciofe errari; cum-

l rec

que in eadem fententia fuiffe perhi-

locm )

beat IvL1IANVM , quodnam eo loco

Wi et

diffidium EckHanpvs fibi videre vifus

COtra

fit iurifconfultorum, aut quantumcun-

defï, f

que Se&ae argumentum , equidem fa-

üm )

-teor me neícire. v. Cv1aActvM ad /. 1.

[/75

m (

l

Qe

itemque ad 7 8. Dig. de tranfattio

qud,

N

99

n frudium fere

Neque vero WALCHIVS ,*'quod inge. x

nue dixerim , in EckHaRpo illuflran-

i id, qu]

do dcefendendoue fatiffecerit nobis,

m Cipuf ponit

X0$ verborüm

Nobis autem? immo , quicquid iurif-

coníultorum haud naris obeíae eft,

Durianits m«

: d 1n,

Quem locum velit effe 7. 22. de iuris

et fatli ignorantia, equidem non in-

m ille huc

tellgo eum ; neque aut Digeftorum

ofai paullo an-

aut Codicis ille titulus tot conftet ca-

. Dig. de rdl

?ft gl ].Io Ne'

pitibus, ^ Eft ergo forte error typogra-

phicus.

Sed ne diuinando quidem

li, de lr t

hereditarium

affequi poffüm , quid fibi velint eiuf-

dem haec, PRacvriaANos omne id,

NCLIDEA D

quod. effet incertum , a-iure ciuili ex-

(qui üe 16 ve-

clufum voluiffe. Fortaffe NEgRATIVM

pite 4 Uitat

ita voluit intelligi ]. 2. eiufd. tit., cu-

7 et 58. VO] L

ius elegantiffima fane eft fententia: zm

y tantum abelt

omni parte errorem in iure non eodent

vt Cguso po-

loco, quo fa&i ignorantiam haberi de-

yerit teflumo-

bere, cum ius finitum et poffit effe, et

Dis à). V,

debeat , fa&i interpretatio plerumque et

. partes Vocat

prudentiffimor fallat. Plane vt Qvix-

y: d aequo d

TILIANVS' patere, ait, ius, et vnicui-

j au&oritate

que propofitum, at fadtorum rationem

errari; u-

effe reconditam. Sed vt w« ev 7raoód

fuife perli-

locum NrnaT1: declarem : ignorantia

jnam &0 1000

fadi et prodeft, et damno liberat:

; videre vilus

contra iuris error non folum non pro-

vantumcut

deft, fed nocet quoque.

Etenim fa-

d«

! equidem

L

Qum ignorans et iuftam et manife-

M *

ftam excufationem habet propterea

quod , vt ait NrnaTIVs, fadi inter-

, n-anfaf*g;';

P

pre-

ioo

pretatio pk'arum/que et prtïd&ütifïi&xum

yIANIS

üünus

quemque fallit,, Etenim fi 1s, qui fcit,

princip

quid fadum fit, quidue praecefferit,

terum

'coniedione interpretationeque faepe

-

fua affequi non poteft, quo animo id

Iw'ï;m

factum, qvuid ihde fecutum, fecutu-

fum, 1

tale fl

rumue poftea fit: multó magis ipfum

fadum qui ignorat, cum diuinare

(elére,

fimen -

illud non poffit, quantumcunque pol-

.Contra

Qie, P

leat prudentia, decipietur.

iuris ignorantia nullam meretur ex-

fra n

conting

cufationem , propterea quod fcire le-

ges iuübentur omnes, quippe quae

fatem 1

ideo pofitae omnibus funt, vt eis par-

fanquat

Cüülis -

eant, faciuntque contra legem ipía

fua ignorantia, in primis peritiorum,

Wur; i

felür

fi eorum copia fit, vt apud RomaNos,

quibus et gratis dari refponía fole-

fode m

bant ,

neeligendo

confultationem.

oftende

Fada praeterea varia fuünt et innu-

Quem «

mera , infinita: ius contra certum fini-

prorfus

tumque, h. e. prudentioribus quidem

pertine

cognitum atque perfpeftum effe de-

cenfüm

bet. /Ac licet Sectae ius ciuile valde

tfury,

a

incertum reddiderint: tamen mederi

n

l

dfhuic vitio HApnrANvs voluit. conden-

didum

do Edido, quod perpetua quaedam

güue

iurifdictionis effet formula.

Quodfi

m r

VU

M

NEeRATIVS cum maioribus fuis, vt

d ba

Warcnuivs exiftimat, ius ciuile cer-

tü

i

tum effe voluit: minime hoc illorum

|

« Cæ

confilium reprehendi meretur. SABr-

l

Veerp

NIAO 4

L

t raaaRi

IOX

,ruden tifimum

NIANIS Vero ius mcertum placuiffe eo

11 1$, Qui iCIt

minus probabile eft, quo ftenacius

. "'aw'*cvlt

principes illius famx!ne fententiis ve-

nn ue þnpe

terum receptis inhaererent.

Quodfi

Quo animo id

NxnarTI0 finitum idem eft, qvnoai cer-

Mhmv &wt

TCCLL ls xuS

tum , ficut prüfc&o eft :

) magis ipfom

tale Ratuit in ciuitate wnfätïumm ef]

Um Gl

debere, neque pugpat cum aliis: nec

:

tamen argumentum inde dUCäïUI re-

ümcunque pol

etuf,

Contra

&e, PROCVL[ANOS PEGASIANos,que in-

] merefur exe

tra anguftos iuris conflituti fines fefe

quod Ícire

continuiffe,ita vt minus curarentaequi.

tatem natmae, infinita quae eft, et

quppe quie

BH Y b PZI"

tanquam immenfus campus.ad iuris

lerem lpfa

ciuilis velut quendam angulum refer-

tur; immo contrarium, fi opus vide-

I5 P ritorum,

fetur efle ,

pud RoMANOS,

nec BACHIO fententiae

re.ponfa fole

fuae ratio conüxflnet exemplis facile

uitationem,

oftenderem. L

D

26

Dza de legat. 1I,

t et innüe

uem excitat praetereo ; cum mhxl

prorfus in. fe habeat ,

j certum Dini«

ad rem quod-

pertinere videatur. Tandem in hunc

Of DL;C qu dem

fnm Q"e e

cenfum .venire cenfet 1. 39. Dig. de

s quile valde

vfurp. et vfuc., vbi LABzOo furtum,

(nón fur, quod obiter) .cum a ferendo

amen medet

didum :üt

oluit conoen

non nifi earum, rerum

quae auferm et de vno loco in álte-

atui (

daegarn

rum moueri poflint,

fieri decernat,

mulá,

(uodi

Sed locum eualuens valde eum -mira-

2

ribus fuis, V

tus fum excitari , cumxnan LasBEoNIS,

Ü ciu i

Íed Carr fit, qui ipfe ibi abolitam dicit

e hoc ilorum

veterum h. e, Masvni SABINI eum-

du 9F

1à

que

*

102

]

1

mam d

que fequehtium fententiam , furtum

etiam fundi fieri lociue poffe Neque

fique

pei*iton

enim LasgBEo, vt SERvivs, furtum a

ferendo, auferendo, (, dz9 «& qQspar

(lione €

tionum

Graecorum, fed a furuo deriuat , id

eft, nigro, quia clam et in obícuro

cuam r

plerümque etiam node fiat, 1 :. Dig.

fj

de furt. $. 2. Inftit. de obligat. quae ex

gllO'» VU

p d |

del. Magis etiam illüd miratus fuüm,

indidem conftlare WarcuivM putare ,

lu |

LaBEONEM cum fuis verborum fuiffe

fanquam

originibus | exquirendis

delectatos :

Tum. [

pellens:

cum tamen ipie Saziwvs fecundum

cit.. 1. 1, Dig. de furt, a fraude fortum

vatione

idum exiftimauerit. ^ Quid | ergo ?

diume

EU

Equidem licet id haud cuncaanter lar-

giar, LamgoN: cum SEnVrO in eo

defaiti

minatit

conueniffe, vt furtum rei non fit nifi

mobilis, cum deiiciamur de poffeffione

Mi

rerum foli, contra res mobilis eripi

NOS ple

alieui dicatur per raptum , vnde ra-

fionis,

ptorem non minus proprie furem im-

fionem

probum Ivv1ANvs appel'at propter au-

fiime D!

daciam fcilicet:, neque tamen Laszo-

TUBNIN

NEM, hominem eruditiffimum, in ver«

Mij ! ho

borum proprietate feruanda fuiffe am-

Q6 &

bitiofum: quo idem modo commemo-

N rel

ratus GxLL1i0 eft plerofque iuris la-

RVL

queos foluiffe, No&. Zttic. .X. 3. con-

Yel g

ftat denique iurifconfultos plerofque

]retiug

omnes, etiam a partium ftudio plane

maxi-

Celdi.

T

a'ligepos? ve,;botum yropgictatis

mam

N

i

-

103

fium, fortum

mam duXiiï*c; rationein.' Nlecjiþfe,dc-

ple : Neqüe

nique IvsriNtzANvs Imp. curam iurif-

Vs, fürtum 1

peritorum etiam in fyllabarum diftinz

étione coniunctionumque .ac

raepofi-

am & (igin

t derivat, id

tionum proprietate tanquam fuperua-

et in obfcuro:

cuam relicit 7 4. C. de Verb. et rer.

fat, 1. Dig.

fignif., fed iubet exemplo interdidi

Bligat, quae x

quod vi aut. clam coniundionem aut

miratüs fum,

pro et in legatis ita accipi, vt copu«

'RIVN putare,

latiua fit. magifque. zagad iaC su£uc ,

rborum fulfe

fanquam , vt ait, primam perfona.

; delechtos:

rum inducens, fecundam non re-

vis fecundum,

pellens; idque perfonarum habita

ratione ,

non etiam rerum alicui

f.mude fortum

uid. ergo?

difjundiue relidirum contra&cuumue

ita initorum-;

in his enim veterum

condpnter lat

gRvIO n &

definitiones feruari. decifione ifta, no-

minatim | cquét. — Quod autem ex

vj gon ft nif

MsznrzrLro adfert idem, Pnocvria-

.de pofifione

mobilís eripl

Nos plerumque arithmeticae propor-

fionis, geometricae SABINIANOS rfde

tionem habuiffe,' id mihi quidem mi-

nime probatur. OQuo enim nobis SA-

T ïgptöf dU«

TVRNINI ille locus, 1. 16. Dig. de poe-

amcn 4380

&mum, in Vef':

nif, hominis et incertae actatis, ne-

que ex hoc fragmento inter SagiNIA-

d foife a

Nos referendi ? Sed fac, vel' ipfum

do Comm.emO':

PRocvrvM, vel e difcipulis aliquem

ofque juris 4

vel in cauffa definienda contractus

ii .5 0

jos perolte

pretium v. g. cum merce, vel etiam

delicti, criminifue, fadium cum poena

] RUdiO Plan-c

ï. diligenktiffimev exa

equaffe: quid tum?

)riemis x

4

Cum

Y

p

"

od

(

^

104

um offcio ille fuo. fondüs hac parte

juc d

VciNy

fit, num fummum idcirco ius tribuit,

pïo ]æl

quod pro iniuria habeatur? Non pu-

tem, nifi commutatiuam , quam vo-

gatuml

quüd i

cant, iuflitiam , pro iure flridto fiue

rigore. atque acerbitate accipias. . Ce-

cum or

turum,

terum quam lubrica, ne dicam , fri-

uola, inepta eiufmodi fint argumenta,

mentat

,vel ex collatione 1. 3. et 4, Dzegeftorum

füpr (

mandati pateat. Cauffa eff haec: raan-

tütet 1

dau

Y

i tibi, vt C rem aliquam émeres,

NIVM

Selae

fed emifti CXX: etiamfi paratus effes

XX remittere, tamen ex SABINIANO-

monftr

AvM fententia non habebis aduerfus

Ànu

.me adionem. . Vtebantur autem illi

CHNNS

. haciuris ratione, quam fatis grauem

uqcefa

iudicat CvrAcrvs obferuat, lib. XII.

Jiz.

€. 34, quia iniquum fit, non effe mihi

enute|

cum illo actionem, fi nolit XX illa re-

Conten

mittere, eundem vero, fi velit, me-

redum

cum agendi habere facultatem. Quid

Puo

autem PRocvrvs, ille fcilicet rigorem

fria

iuris aequitati praeferre folitus ? recte

pom

me ait, vt rem ab illo emtam reci-

Thüm

piam, víque ad ftatutum pretium

alicui

acturum efle, quam quidem fententiam

ér g

benigniorem. eíle ipfe fatetur Vu.P1A-

Quére

Nvs l.4. excit. De geometrica pro.

ümm

portione praeter illum. SarvnNiIN1 lo-

fum,

cum excitat ], 17, Dig. de duob. reir,

Quoi

vbi Pavrrvs ait, fiue a certir perfo-

mem

nis heredum mominatim legatwm fit,

M

D

106

ds hi parte

fuä ab omäibu; e:ïxcepto; aliquo , ATI—

ïiükius tribuit

t

1

r

LICINVM, SABINVMQqUe et Cassiv M

N on pu.

-

pro- hereditariis pavtibus totum eor le-

n, quam V0.

gatum debituros exiftimare propterea ,

1e. ftrido (ue

quod hereditas eor obliget ,' idemque ,

iCcipits, s.

cum onnej fint heredes nominati vali-

€ dicam, fri.

Sed vberius ea de re com-

turum.

i argumenta

)

mentatus. 2ol, opufc. L. c. quifque fuoz,

4 Diguforum

füpra excitato füum; neque dum poe-

l haec: man-

nitet illorum , quae aduerfuüs Gonno-

]uam emeres

NIVM ibidem difputaui.

Num vero

paratus effe

Sedae . veftigium aliquod ifle locus

t SABINTANO-

monfílret , praeíertim cum mentio

ebis adueríts

ATiLiCciNi fiaat, quem et ipfe War-

tur autem i

cuivs Pnocvurauirs adícripfit, nifi ad-

fitis grazem

uocetur alius, qui eft NERATII /. 124.

"0. T. XT.

Dig. de legat. I, quo is perfonarum

pon effe miai

enuwmevationem hunc effedum habere

it XX illa -

contendit, vt in legato praeftando he-

f velit, ae-

redum fors aequalis fit; Ceterum nec

utem, Qud

PnRocvrraNos a proportione geome-

ilicet rgore

trica abhorruiffe credibile eft, fi cam-

f

h

|

itos? -ede

iUl

pum iufitiae difiributiuae ampliffi-

emtam red

mum confideres, qua quod commune

m pretum

alicuius reipublicae ciuibus, id ita in-

ter eofdem diftribuitur, iuffa vt con-

m fententiat

etur Vo2IA-

querendi cauffa relinquatur nemini,

xnetria pro

Communia autem non onera íolumi

funt, fed munera, praemia, honores,

ATVRNINL U*

je dunl, &

Ouod denique nofler de regulis com-

| qrtir p

memorat, a quibus non recefílerint

tif-

legatum j

P ROCVLIANI, þoc)!xninqs mihi ía

Bs

1

1

E

j

"

de

!

106

nem

facxt hcet HoMMELivM exmtef pro-

[a

pterea quod faepe ipíos inter fe[e dif-

üta Ti

fentire deprehendi.

Qüod ad tertium diffenfionum ca-

inte]

put , binos de illo iuris locos excitat e

perdtic

[

tltulo ADig. de adquir, rer. domin. 1, 7.

jri CUT

$. 7. et l. 1 1. .Àc $. illequidem 7. often-

b ill

dit in cauffa fpecificationis SABINIA-

h.a

No'eum, cuius fuiffet materia, Pno-

Verun

illo lo

CVL[ANOS hunc, qui formam addidif-

fct, rei dominum exiftimaffe ; . fuiffe

NI$,

quoque fententiam quandam me-

quubuc

diam, fi fpecies ad materiam reuerti

pofïefï

poiï'et, illos, fin minus;.hos fequen-

xit, h

tium. Enimuero piget dx(ïidxo immo-

Qu

rari exufmodx

fecundum naturam re-

P

rum cum haci in cauffa neuter üt neutro

tenti

potior, fed communio inter eos locum

Quam

habeat pro indiuifo, e qua facile-fit

T5 TC

difceffurus, qui rei " funa

o

oibilis alteri

fione

pretium foluerit. I[demque de dominio

tuum

picturae reliquifque acceffionis, quam

obhge

vocant, induftrialis dicendum forrmis

(ite,

arbitror. Minus vero ad rem pertinet

pertir

], x1. , VyP1ANVS vbi fententiam pro-

ficu |

bat SABINIANORVM, pupillum tutore

COIPO

non auctore nullam rem poffe alienare,

(I$ no

ita quidem , vt ne poffeüïonem quidem.

Wt j

naturalem tranfferat in alium. Quodfi

enen

conferatur pr. À, 9. de au&orit, tutor.

tür

)

cum cit. ]. 11., argumenmm ab inualida

Wror

l

dum alienatione poterit ad obligatio-

linen

nem *

OVA UT

*

I07

M'excitet, pro

nem: efenim Carvs lbl pupillu'ni ne-

Inter fefe dif

eat credendo fibi quempiam , obligare,

üia nec alienatio eiufdem valeat, nifi

Tenfionum z.

interpofita tutoris auctoritate, Ac ge-

l0c08 excitat e

neratim quidem conftat in creditum

, dumin, | 7,

a

jri cum pupillo non poffe , quia nummi

lidem 7. o

Ietl-

ab illo dati non fiant accipientis. $. 2.

)ni$ SABINLA-

Inft. quib. alien. 1. 14. Dig. de folution.

naterit, Puo-

Verum. nec fpecie, quemadmodum

'màm addidit-

illo loco dicitur vifüm effe SABiNIA-

imalle; fuife

Nis, vt commodato, depofitoue, in

andam me.

quibus nec dominium tranífertur, nec

mam reuerti

N

poffeffio ciuilis , fed naturalis dunta-

-

"As fequeri-

xat, h. e. nuda detentio atque cufto-

!ffidio imm-

dia.

Quae cum ita fint, nec tamen

? naturam rC«

PRocvLiANORVM referatur vfpiam fen-

yter fit nentro

tentià: cur non potius arripuit eam,

ter eos locom

quam et Mascovrvs inter quaeftio-

ona facile ht

nes refert vtriufque difciplinae conten-

vibilis alteti

tione agitatas, num ipfe pupillus mu-

; de dominià

tuum v. g. accipiendo natura faltim

fion, quim

obligetur? Illa quidem Mascovto. iu-

dice, ad caput, quo de agimus, tertium

um forqus

rem pertie

pertinet, Nam SaB:NrANI quidem,

tentiam pro

ficut puberem aliquem effe ex habitu

corporis intelligerent,etfi annum aeta-

illum tutore

offealienate,

tis nondum decimum et quartum age-

idem.

nem Q1

ret, fic rati quoque funt eum natura

uodft

teneri, modo negotium , quod agere-

um Q

(ori, tf

tur, intellexiffet, v.1. 42. Dig. de iure-

jurando: contra ea PRocvri1ANos intel-

"m inualiod

m adeo

3d Objjgatïo-

nem.

ïligentiae ürmigatäm atque ipfa

"

N

pubyera

108

udX

elpuitel).

puberta*cem anuis x1v aeftimantes ,

tjs itef

re1; (

lis minorem nec negotium intelligere,

necex eo natura teneri patet arbitrátos

üocepe

e 1. 41. de condi&l, indeb. et 1. 59. Dig.

Vero 1

de Q. et .A.

ls

De caplte quarfo iam. fupra dixi

hiloio

MY

non mihi id placere; quare verbum

non addo.

oed vt, quae iupex tota

riefet

illa re iam diíputaui, ea paucis com-

phomr

ple&ar ampliücemque: primum ani-

fnihl

mo infixum. haeret id, quod iuuenis

fionne

fentiur

admodum , 5caeuolam edens, fueram

mpc.mtus, ab interpretibus in me-

fcholae

dium proferri complura, quae de fin-

tecot,

gulorum ingenio, non quae de vniner-

f'dt

fis Sectae focus pofï"mt praedicari. Iam

j

etfi quod de fectarum origine mutua-

i 65

tus ex Bacuro fum . id repetere no-

0. de

hm

. non minus tamen arridet mihi

quid i

Mascovr fententia, LaABEoNEM exi-

fll/ lii

flimantis ingenii elatum viribus do-

fedari

&rmac.que maomtudme liberius vete-

miícel

rum opinionum fines tranfiliiffe ita;

bin

vt Sedae findium vnius fere omne

&omm

tribuendum hominis amibitioni vide-

retur.

lengo,

Neque enim potuiffe fedato-

Verfi !

res deefle ei, quem praeter fummam

Clp

iuris Ícientiam. etiam Avevsrr ob.

puar

1nu1&am libertatem. odium . acerbum

qua

commendaret populo;

fed

inuidià

r

effum eundem CariroNrS fuiffe, vt

1pfiq

lum

Ps

rincipis fauore füftentati, fic floren-

7i

us

ÀB]

j

Io9

| aefzimantes,

tis i'tæmx populari beneuotentia *prwo:pte-

m intelliyere ,

rea ; quod quae a maioribus tradita

itetarDitrátos

acceperat, ea firmiter teneret. Ouod

vero idem de vtriufque adfert diíci-

pulis, LaBEoNis quidem fat multa ex

n füpn dixi

philofophia iuri «admiícuiffe ciuili,

n

W

r verbum

CariToNis vero preflius difputaffe

Q6 1

TT

üper

t

praeferendo ciuitatis moreim philofo-

paucis com.

phorum fübtilitati; dé. hoc nondum

ff]ïill?üm df«

mihi liquere fateor.

Quid . enim?

quod quuenis

nonne ab ipfis illis magiftris faepe dif-

ens, füeum

fentiunt, ftantque adeo cum diuerfae

bus 1n me

Ícholae auctoribus? vid. 7. 1o. €. 1. de

.quie de fin»

negot. geft. 1. 3. de v[ufr. ear. ver. 1. 3.

2e de yninet-

$. 7. de condi&. cauJfa data, 1. 32. de-

edicari. lum

pof. 1. 29. de eui&ion. l, 1. ver. omotar,

'igäne mutit«

l. 65. $. 3. .de legat; III. 1. 19. $. 4. et

etere

20. &e inftr. vel inftrum. 1. 9. $. 29. ne-

:

ht

m"ä

gz

&

quid in loco publ, l. 25. pr. Digeft. de

'EONEM exi-

furtis. Quid? quod ipfe Mascovivs e

vibus ?

fectariorum grege fatetur c.8. $.2.

li5

af

vtu

mifcelliones exítitiffe, id ipfum pro-

l'Fe lïä;

bante Perilluflri viro SkLcaovi1o

i"

[

ofane

comp. hifl. iuy. Rom. $. 6r.

Hoc ego

of

ï

Vi

teneo, e placitis auctorum diuerfis di-

ï

Ü

hi

jetidt

(*

nería fluxiffe iuris interpretandi prin-

i

ï

ummarm.

cipia, quae per cuiufque auctoris pro-

ï

Ui

veTi 0

pagarentur diícipulos, quamlibet fe-

m ao

quente vno et fi forte altero. füuum

ipfiufmet iudicium ;. diffenfum vero

d inuidid

I$ foiffe, J

iluum in republica, fopitum vna cum

'

uod

|

fic floret-

LaAsEONE fgblatumque fuiffe. Q

i

vel

ilIO

vterentt

i:;äi inde "fity'prïobabiïe, qudd ipfe

NrRvA LasEonuis fucceffor laAciro

continui

citique

A. IV, 58. et V1, 26. 'T'iBER10 conti-

du5 culq

nuur, itemque familiariffimur. dicitur

PoMroNzo cit. ]. 2. $. 49: cum contra

quidem

ile CariroNis Masvnivs adulatione

paudi,-

fua, quaà facultatem de iure refpon-

gu,ofque

dendi in beneficii loco a Caefáre im-

fent; at

inde 1e

petraffet, tàm male rebus fuis conful-

gni alia

tum iuerit, vt eodem PowroNio tefte,

jarifdid

tanquam homo a fortuna derelictus,

pis pro

plurimum ab auditoribus fuis fuften-

taretur.

Quod autem Eck&nanDvs

fu

D

fpicatus eft, Imperatores fedas fo-

vocat )

ui

d

e firmandae dominationis ergo;

qeo: f

quo contrariis iurifconfultorum re-

Íponfis ciuium. diftraherentur animi,

dfurae.

illud minime is quidem mihi perfua-

det, qui perinde id accipiam, ac fi-

Nim

NIANOS

quis, vt Ill. KrvaxrsT1 Senatoris

Brem. mihi amiciffimi^ verbis. vtar

(diff. de regul. iuris Rom. male ad com-

0b ], 61[

qnun. bonor. accommod. ) de natüra fa- . |

ered, j

&orum difputet, quippe quae pro fuo

[

quifque ingenio ita vel aliter contigif-

1)

Dropter

fe putet. .

Quae enim, quaeío, haec

imperii confirmandi ratio? quaeue iu-

? herg

D n

füitiae adminiftratio illa, in iuris in-

certitudine tanta, ipfis eius interpre-

vet At ql

tibus perpetuo fibi repugnantibus?

Atqui conftat horum prudentia atque

Tilone

mali

confiliis cum Principes etiam

€ Qond

yte-

III

* Qu ipf

vterentur, populum eos in officio

lo Tacrmo

continuiffe ; neque vitia ipforum fla-

'BERIO tonti

gitiaque ciues offendiffe hactenus, quod

Jj dicitur

ius cuique fuum impertiretur. Erant

4 Cum contr

qmdem fateor , iuris articuli . haud

$ adulatione

pauci, quos dubios illi fectarii ambi-

lure TC pote

euofque altercátionibus fuis reddidif-

a Cae(ire im-

Íent: at incommodo in rempublicam

$ futs contul

inde redundaturc vel medebatur ma-

wposio teffe,

eni alicuius viri-auctoritas, vel etiam

na derelidus,

iurifdictio, vel ipfius demque Prmcx—

s Íuis fuüflen

pis prouxdentla.

&HARDUS

Irts xEX.hD 1.0'

De fedariis , quos fecundi ordinir

attonis GDO,

vocat Mascovivs, exponere fuperfe-

«bib

jltn

rüm fe

deo: fiquidem ipíe eos ambiguo con-

etfür dDm

iecturae putat alterutri fectae accenferi,

mihi perita

Nimirum inter CASSIANOS dC SABI-

m, 4 d

Senatoris

NIANOS referunt

erDis - Vaf

1) MiNvrivM NATALEM

lead con

ob /. 6t. de vei vindic. 1. 22. de ïebuf

e tatur? f*

cred.. 1. 6. $. 4. de a&tion. emti

qe p fu

2) TERENTIVM CLEMENTEM

iter Contigil-

propter J 6. de vulg. et' pupill. l. 72.

;vae 0, haec

de hered. inflit. l. $3. pr. de legat 1I.

1 quaeut ill

l. 63. $. x. et 2, 1. 64. de C, et D

124

in joris f

et 31. qui et a quibus

p $ m Ufpre

3) ArRiCANVM

W'ïg-nanflbug

ratione du&a e ]. 23. de veb. cred. 1. 38.

rïgnfla aïqüe

siup m2

de cond. mdeb alüíque locis, vbi ex-

vt

»

- citat

II2

T

citat IVLIA*WM Vi CVIACII recztat ad

hl

fwcanum

H (atas

attinedt

4) Voivsrvu MAECIANVM

argumcnto l96 de & eb T2f So. $5

fri 0f

el'PrClt

ad legem Falcid. l. x. $. 8. et 1/65. $ 1.

CEIVS,

ad SC, Trebel'zanum.

:/

Dusst

$) VINDWN "VEgRVM.

CRIVS (

Obl 32. $. d ad legem Falcid.

CVPOLLQ

dem ]

PROCVLIANIS vero et PI:,GASIANIS

aäim 1bunt

otriujg

H

1) ÁTiniciNVM|

tentiam

propter 7. 27. pr. de pattir. L.21Y. $, 29.

Tüe fe

Üe YeCeDE 17 S. V T. de feruitut. L 17.

de pa&ir dotal,

Àtq

Qifte

,2) VRSEIVM FrEROocEM.

[oh d

dudo. argumenïo eil.o7..$

1. ad legen

f& d& (l

4lquil, 1.

6.: $; r ad..SC. Vell-—:z hd.

nN

de iure dotium. 1. 11. $. 2..de .aq. et aq.

A IS?R

pluu.

tentram

3) ÀÁRiSTONEM

NOD

ex his locis:

..58. de patlir l. 7. $. 3.

agn() Q

de vfufr. 1. X9. S. z. locati

3. prv.

mifcell

quae vey pign. 1. 29 $. L. de ftatulib.

paulo

4) VLP(VM demque MARCELLVM

Tif

cum ob aotar ilius in Iv LIANVM;

plv

tum ob 1. »5, $. 1. devfufr. 1.

" . vit.

e!'mas

de R. C. 1. 11. $. 3. de donat. inter. vir,

APIA

l. 12. $. 45. Dig. de inftr. vel infivum.

dU Ohec

et ]. pen. C.de cond mdeb-

nt P

Re-

eDt

113

ACIL Ticjlof, d

In

| Re&at , vt '—prae.cipuas Seclarioru

agitatas fludio controuerfias paucis

AECIANUM

attinram: nam et Mascovivs pecu-

'etD.l"cg-

liari opera, (c..9.) et L decifionum in«

terpretes Énw. MER1LLIVS; Io.STRAv-

; 8' et i;öSl s- II

cHivs, FaR.LiwGrors, Dowiuwicvs

VEROL

Bassr.et L. B. A& HaaEN, et War-

cHivs quoque ad $. 159; hermeneut,'

M

expofuerunt. Duplex autem hic qui-

et Preisrivms

dem illarum flatuit genus; vt aliis

vtriufque fcholae auGorer, aliis- alteru-

M

trius inter fefe adícitis etiam ad fen-

tentiam fuam confirmandam contra-

d 21

290

jeruiti

|

riae fecdae .auctoribus pugnauerint,

Atqui ita defendi poflit et. tertium

diffenfionum genus, fectariorum inter

EROCEM

Jefe diffentientium, nec tamen aduerfae

& ad lg

fe&ae denunciando teflimonium : v. g,

2

xlel

l

l

ü. Lb

cum NeRva filius patris aut LABEO»

» dt' Hy, d dq'

NiS PRocvrLiue im

tentiam,

pug.n'et-aliquam Íene

M

- :Nos veto vnum tà

vpj*ummodd genus

ADU

3. 84

agnofcimus ,. quod - proprie: dicatur,

,W

[l

) ph/

mifcellionibus. inter ipfos fectarios

iü

tl

deJ

paulo ante commemoratis.

- Prima igitur controuerfia de termino

R eELLIM

[v1 NT

pubertatis fait,:. in maribus quidems

feminas enim ipía iamr dex IvLrA et

ifr ls?

IH

for, Ut

Partra, cum annum compleuiffent

mat. !

r, 0

"EL

duodecimum , viripotentes declaraue-

.

j

3

v

cuius verba haec reprae-

J.

D

fgnta't Bacnivs:

M

H

Spon-

ERESSEMUNEONUEED SISINMRGRINUEXDDAGY

114

Y

Spyanfarfn poft H AL. DÉCENNI | MI-

$E

ori

NOREM memo habeto ; defponfam

intya biennium domum ducito.

fn

Tander

Sed marem puberem CassiaNr qui-

dem dicebant eum effe, ex habitu qui

aulla 5

faciendi

corporis talis perfpiceretur, vt gene-

rare poffet; PRocvrrawr autem ex

alia Qu

. qiat

HiprocRaTIS Stoicorumque fententia

(v. quoque GErrivM Ill,3. et Ma-

termint

cROBIVM Saturn. VII, 7)) eum, qui

ftituit

annos bis feptem fiue quatuordecim

CU10 d

impleuiffet.

Exflitit vero, Se&arum

Alt

ftudio etiam tum feruente, P R 1scvs

petüt V

quidam, fiue ille fuerit NERAT1VS,

gf

üit 4od

fiue lavonrENvs, puberem qui & e

quatuordecim annorum numero, et ex

fiolente

In cauffa

tüat doi

habitu corporis aeftimaret.

tamen teftamenti PRocvrr opinionem

fe irmi

fiomue

retinuerunt Carvs ?nflit, IH , 5. item-

que PavrLvs fentent. vecept. III, 4.

Quippe

pr., nec non VrriaNuvs 1. s. Dic. qui

tontedi

teftament. fac. et ipfi denique Impp.

ter fuif

DrocrETiANvs et MaxiMiANvS 7. 4. C.

hibui,

qui teflam. fac,, cuiu

z

s. Verþa tranfcribi

hat (o;

merentur :

Si. frater patruelis tuus ante de-

tnini Q

I6 T

cimum quartum. aetatir fuae an-

IHE n

mum deceffit, cum. faceve non po-

Befferit

tuit teflamentum , . nihil vedle ex

CO f6r

eius. poflremo. iudicio: poftulatur.

impend

Nam fi hanc aetatem. egreffus , vx-

(Cet [

CET VIGORIS' NONDVM. EMERSIS-

SENT

&cifior

-

I1g

L. DECENI

SEN'F -VE*sTrGrþA , fuum . follemniter

£t 5 defponfam

ordinauit iudicium :^ hoc. eu

!

m duiito,

*

ellera

fruftra. conaris.

ASSIANI qui.

'Tandem IvsriNiANvs in vniuerfum

y ex habitu qui

nulla nec nuptiarum , nec teffamenti

Tefür, vt gene.

faciendi, nec tutelae finiendae, nec

ANI aufem ex

alia quacunque cauífa nominata 1, vit,

mque fententi

C. quando tutorer vel cuvat, éffe def.

lll s e M

terminum pubertátis in maribus con-

*

) eun, qui

ftituit eundem , qui termin

[

us PRo-

: quatoordecim

cvro duüdum placuiffet,

rero, dedrum

- Zlterum 'contentionis exemplum

nte, Puiscus

petiit Warcutvs e L, vit. C. dé: negot.

t NgeATI $,

ge/t., vbi inter magnos IvsriNIANVS

rem qui d e

ait aucores fuiffe dubitatum,' fiquis

| Dumero, eLex

nolente: ét.fpecialiter prohibente re-

r In uf

rum domino adminiftrationi earum fe.

VL opinionem

fe immifcuiffet, vtrumne expenfarum

t, If5 item-

nominé.agere neeotii eefti poffet, aliis

apt Ill 4

quippe attionem dive&üm; aliir vtilem

| «. Dig, at

concedentibus , aliir denique, quos in-

lenigne /mpp

ter fuiffst Ivrraxvs, etramque eripien-

ts . 4 v

tibur. : Atque huius IvrrANr ipfe pro-

tba fránícril

bat fententiam haftenus, vt poft do-

mini quidem denunciationem ,. nolle

guir onte d*

fe negotium füuüm geri, voluntarius

li

ille procurator, quamuis rem bene

yii; J

g 09 ?

geflerit, ne vtilem quidem habeat

acionem ; quod autem 'ante vtiliter

nihi pde o

au W.

lal

impendiffet idem; id ei a domino vin-

dicet foluique velit, Cum veroin hac

TE

l]uy) Lf

y EX2

Ju

decifione non nifi IvrraANvM nóminas

gT

[j

2

ue-

116

qeram :

uerit:. Digeftorum. pfaeferea arähite-

cti.quod decifum eflet;-in eius tan-

iitar,

debetr.

quam controuerfi iuris abolendis adeo

laborauerint vefligiis: vereor vt con-

ficiat,

naturata

trariae opinionis auctorem inueftigan-

tibus idoneus ex Digeftis illis locus

et pall

fententi

occurrat, Etenim Mascovivs etfi in

&. 1. 1. 17. Dig. de inflit. a&ione PRo-

liceat :

CVLVM fe ratus eft deprehendiffe, vix

fum o

tamen hunc. agnofco , quandoquidem

fpexilie

locus.de inflitoria potius vtili debet,

Cuerat ,

quam de vtili fumtuum adione acci-

teríus p

i, Neque Pavnrvs l 4o. Dig. man-

non nif

dati diffentientes nom

fanerati

E

ï"?? fed vni-

uerfe ait,-

cenus [

j ehtev evt : vätanie jïde-

tontrari

f pro-te praef:

iufferim ,. néc. snandati. aGionem ,

tore.

Omitfen

nec. negotiorum. 'geflorum effe,

OVOsDAM famen vtilem dandam

1 euder

exiftimare ;

"

1 Mase

quibus ipfum non a

fl

en.tïr.i.. | Iiübitatio-

Qum dj

nem deinde meam IvsriNiANI confir-

gefli ad

mat illud, quibufdam. pollicentibur di-

fit m

yé&am. a&tionem , vel'vtilem: quae om-

fetotium

nino verba fíententiam duplicem 'fa-

peculion

ciunt contrariam.

'Trahere huc de.

Mmd P]

nique. voluit Mascovivs $. 13. ]. 14.

T Ecisa

Dig. de veligiof.; quippe in quo Vr-

NANIS

PIANVS eius in cauffa, qui prohibente

Lt

herede teftatoris funus extuliffet, ex

ifbr T

fententia IvrrANr illa, veluti ex qua-

IUO lp

f

dam regula; iudz';em diceret iuftum

non

Rongibi

The-

i

II7

aete;ea archite.

410 ems tan.

meram *negotiomm : gq/iorum *;"*a&ionäm

Wnitari, fed folutius:fequi aequitatem

abolendis adeg

debeve.

Ad idem Vxriaxvs cum fub-

Vereot Y£ con-

iiciat, hoc ipfum induleere actionis

tem inueüigan-

naturam, funeraviae [cilicet de qua

effis illis Jocus

et paullo ante exhibuerat LagkoNrs

kscoviys etfi in

fententiam : tametfi fufpicari ex illis

1. auone Pao.

liceat: n«on meram megotiorum geflo-

rehendiffe, vix

vum a&ionem e[Je iudici imitandam , xe-

quandoquidem

fpexiffe; eum '1id, quod Ivrrawo pla-

ius vtili. debet,

cuerat, fnegotii quidem gefli agi ad-

? adione acc«

uerfus prohibertem non poffe , tamen

4p. Dig, mat-

non nifi contorta ratione Lasro, de

ii , (ed vti-

funeraria quippe agens, neque ha-

&enus pugnans cum VrPrANO, pro

contrariae illius. fententiae habeatur

at vefante fid-

vdati. afonem,

auctore. " Quidquid huius rei fit, non

gefunm.

omittendum Warcurio erat diffidium

lm donian

in eadem de negotiis geftis doctrina ,

a Mascovio quoque commemoratum,

Ifl, BW)WK'O-

——

num direda, quam vocant, negotii

XxDAt conir-

gefli acdio danda aduerífus hominem

alicentidur d

fit manu iam miffüm, qui in feruitute

em; quie on-

negotium 'gefferit, quique habuerit

duplicem £2

peculium, |.De qua quidem quaeftione

1here huc oe-

aliud PRocvLiANiIs placuiffe atque

n

r

PEGasiANIS, aliud Cassrawzs. Sanr-

NIANISQue, ex iis intelligitür, quae

ül ]'Ohlbente

l. 18. et 19. Dig. de negot. ceft. fcripta

diferte reperiuntur. Sed quoniam de

extalifit, &

veluti x Q9*

hoc ipfo argumento in ScaEvora c. 6.

tanti

n "01?

no/nnihil difputaui ; neque res

3

138

[AvOLE!

eft, praefertim h'Odie,/ïzt Valaiquid adden

ipfius (

dum iis fit, prqgred;or lam ad cetera,

eundem

-- Ac tertviuAmqüidäþm T .quod ex Vr-

epte M.

PIANI loco in 1. 3. Dig. de vfufr. ear.

LL

hanc ff

verum.adtulit, explicatumque ftudiofe

habitati

dedit Warcnrvs , id pro Sectae alicu-

ius vefligio equidem non habuerim

locus il

nibus &

eo, quod diuerfum ibi dicitur NERVA

fenfifíe a PRocvro et Cassro, (at quam

]verii

diffimile par?) hac duntaxat in cauffa

Parset

confpirantibus in vnum..

pro feri

( Q

Controuerfiam qudrtamiidem räpetiï»

hoc QU

e difcrimine intev vfumfru&um ac ha-

LIANQS

bitationem ; addiderim . ego domus.

eflet, r

quaeftio enim, vt ex 1. 13. C. de vfu-

ttque 6

fr. patet, de domus vfufrudu fuit ha-

eas loca

bitandi cauffa qui relictus effet, Cum

hic de-

illam rem fatis perfpicue propofuiffet

ineffi

Miascovivs, eleganterque obferuaffet ,

hitstio (

ipfíam, controuerfiam iurifconfultorum

fuiffe confenfu fopitam, mediamque et

Cont

Pnisci IavorENt , et NgngaTI: Pnisci

ltrio fi

fententiam, folam habitationem videri

quoniam

relidam , decernentium , iam dudum

quoque

hercifcundis placuiffe ante, quam earm

Nnnihi

lvsrrN1ANVvs s. s. Infl. de vfu et ha-

bitat. ample&eeretur ( v. 1. xo. Dig. de

;Ceïeb

vfu et habit) Warcnivs contra vtrum-

V.

que PniscvM fecit PRocvriaNvM, li-

ISCVM

Ofdinej

cet ex hifïoria iuris conftat P

Iavo-

WU emf

II9

j 3ïiquid tde- T

lavoLENVM. SAiämxAmS adldi»&um Et

T lt aQ ceten,

ipfius quoque Sarvir Ivrrawr fuiffe

eundem praeceptorem.

Neque in-

h quid ex V.

epte MAscovrvs coniedura duda e

Wv

de vjufr, a.

l. 32. Dig. de vfufr. SaBINIANORVM

ï.

ümqpe frodiofe

hanc ftatuit fuiffe fententiam, vt in

0 Sedae alicu-

habitatione ineffet vfus, fiquidem et

non babuerim

locus ille depromtus e commentatio-

dicitur NERYA

nibus.ad SagiNvM Powrowi: fit, et

Asslo, (at quam

lvsriNiANvs, pofteaquam e duorüm

ntaxat in cauff

ParsconvM fententia habitationem

m

pro feruitute inter vfum vfumque fru-

c&um quadam media ipfe agnouiffet,

a idem repetil

hoc quoque, quod Mancrrro Pnocv-

Yfridum at lit-

LIANOS Vf plurimum fequenti vifum

n ep d.

effet, probauerit, vt fructuarii iure

Li C duj

atque exemplo aedium . habitator aliis

afrodu foit hee

eas locare et ipfe poffet.

Sed plura

hs effet, um

hac de re in obíeruationibus, vbi et

Jje mpal"uifïet

inueftipandum curiofius. quatenus ha-

w obferodfft ,

bitatio dicatur in fa&,o conüftere.

xrifcanfaltotum

Controuerfiam quinta/m de mandaï

medhamque &

(ERATII Pmscg

tario fines mandati. egrediente. mitto,

quoniam. et paullo ante, et excuríu

ationem videt

quoque ad GErz 1r1vM XIII, de illa

l, jom OUcnm

eoi

nte, quim

nonnihil diqi a nobis memini.

ho

f.degu t

(

;'. lu IO' zg'

,Celcberïimam autem omniüm Mas-

covivs hanc vocat, quae Warcuio

contra VU

xvLAN "

ordine fexta eft, de pretio in contra-

jcvM

&u emtionis vendit

m

jgllat ps

—ionis, relatam illa

I 4

4

pr.

120

þ*r. Injï kiet l. x. Digeft. de-C-IE» V.

g5 nc

Sed quoniam et Howzn1 binos locos,

ropter

$9e dg OINIZONTO cet. itemque

iter (

dammo

evl durs. VAduxe Kooríd wc cet, fruftra

cerel :

ad pártes vocarunt SagiNIANI, neque

enim de emtione ibi, verum de per-

Paoti

mutatione agitur; et Pavrrvs quam-

piti Í

aetate

uis et ipfe alium eiufdem poetae locum

7rQlaTO XTédTesgGiy 6071

erit) €

/

conftitu

cit. l.. excitaffet , qui üg;niücet*emij]'e

perfeca

quempiam. poffeffionibus. fuis, impro-

LIANO

prie tamen, iudice Mascovro, nihil-

(ore a

ominus quod idem vifum NERvAE

Tudiciu

PRocvroque fuerat, dixit, rectius vti-

feilicet

que. ad emtionem pretium . aliquod

quyi f

eminens h, e, in pecunia quod confi-

fioff, Y

; fteret numerata requiri ( v. quoque 7,

übtem |

pen. C. de rev. permut. ); et multa de-

ao

nique hanc in rem congefferunt Sar-

fentien

Masivs, ViNwivs Bnawcuivsque ex-

mantyi

aminanda diligentius : maiorem vi-

deo, quam pro huius loci anguftiis,

ve&igü

difputandi campum aperiri.

Itaque

Üuo

verbo fuübfcribendum nunc iis cenfeo,

CRIVS .

quae Nznvis, PRocvris Peaasirsque

j

WIrüm

placu;eri.!?te,

füm ,

COntfot

'Septima fuit illa non, vt W.ALCHI,VS

Qud i

ait, de furto ab uxore admi[fo, verum

de rebus amotir, i, e. marito ab vxore

Iün f

CUffin

fubtractis, . Nam cum NzRva et'Cas-

SIVS

eum q

I2t

l'?' de Cl E. V.

srv$ ne furtum quidgm ád 3d'ifc;i oiï"e

11 binos locos

propterea, quod ardiffima quae effet

) & llemque

inter 'coniuges focieta$ vxorem 'quo-

2X (t, frofln

dammodo dominam' rerum. mariti fa-

BINIANL, neque

ceret, arbitrarentur: SABINvs atque

Verum de per-

PnRocvrvs furtum eiufmodi, quod filia

PivcutS quam.

patri faceret, (neque enim illorum

I poetae locum

aetate conuentio in manum fubláta

H

0rmy

erat) exiftimarunt illi quidem, at ex

conftituto tamen iure furti non dari

figniicetenif

perfecutionem ; inualuitque poftea Iv-

fui, impro-

LIANO praefertim illis accedente au-

axovio, vitil-

&ore. approbatoreque fingulare. illud

(um NERVAE

iudicium rerum amofarum , inuento

yit, reduus vf

fcilicet in honorem matrimonii rei

'tiom dliqual

quod triftitiam mitigaret vocabulo le-

i quod nf

nioti. v. 1 o; Dig, ver. amotar. Ecquis

| (v, quoque

autem has dicere diuerfae difciplinae

j; et multa de-

iurifconfültorum cum inter fefe con-

seffernt 9L

fentientium , tum etiam'cum fuis pug-

ycg1ysgne

nantium Íententias Sedcae r

»e—,dolerc

eniorem Vi

ve&igium a,udea,t- 43 H

Joci angdftis,

n u

. Quod . o&tauo 'Iocowprotuli'tx" WaAr-

pnc iis cenfen

cHivs de obligatione pupilli naturae

y: Peeasisqte

verum. confentanea nec me fit difputa-

tum , id ipfe fatetur'in fecariorum

controuerfiis non effe ponendum , fed,

P

quod idem M ascovro placuit, ipfo-

jjnifoy verom

rum forté opinionem aliquam huic

arito ) W0T

cauffam dediffe diffidio.

Enimuero

Vgaya iav

cum de hac ipfa r

-e-' iam ,fupra diffe-

8l

$

fue.

I22

$

xuerim , repetere quae inde ;poü'eritg

ropoi

hic nolo.

datum «

At.nonum re

?

&e repetit e l : I4. Di-

pterea,

refl. de iure codicill, quo quidem loco

nem Q

$

ScAEVOLA quaeflionem inter fedarios

non df

agitatam e VrvrANO commemorat

flituto ,

huiufmodi ,. legata an pofít mortem

fit, n«

inftituti. heredis vel. data- codicillis ,

Qu5 jat

vel ademta, fübftitutus tanquam debita

ademtu

ex teftamento foluere teneatur? cum

tum ef

SangiNvs quidem Cassrvsque adfirma-

ne a f

ret eo, quod codicilli velut teftamenti

ab inft

aliqua pars obferuationem . Jezemque

nis hat

iuris inde traditam feruarent; PRocv-

mecum

Lvs negaret, cuius fe audere (iurif.

PTIMI

confultorum :vero modeftia . veterum

15j !

quanta eft, praedicatam illam ab ipío

Comme

Mascovto olim meo oratione?) verifs

tionem

fimam-dicere fententiam, . Quanam

ET

vero ratione? Per inductionem primo

Dlg cit

argumentatur, fi nullius fit momenti

Tateor)

legzatum, datum ei, qui tempore co.

fitli c.

dicillorum inter homines non effet,

olim qi

licet teftamenti fuäi*it, (ipfe enim

fübffit

IvrraNvs, SaBINtfANIS adícriptus qui

db gj

effet, eiufmodi legatum pro non fcri-

Tpetit

to cenfuerat. effe habendum 1. 2. $..1.

Ácriytó

3

g. de iure codicill.) exiftere enim

lucrfo e

debere, cui legatum detur, deinde

Toytif

quaeri, an datum maneat; nec ante

períy,

iuris rationem , quam perfonam effe

Iám inftat in. cauffa

aliund

qu.aerendamf

lem q

pro-

:

.. 123

: dnde pofít,

pföpofita ; quod p*ofï mortem heredis

datum ademtumue fit non valere pro-

etite] t4. Di.

ptereà, quod ad quem teftator fermo-

00 quidem loco

nem conferat, is in rebus humanis

inter (echrios

non fit, h. e. nec datum déberi a füb-

Commemorat

ftituto , quoniam ab eo relidum non

poft mortem

fit, nec ab inftituto, quippe qui mor-

ia codicillis,

tuus iam fuerit dationis tempore; et

anquam debitz

ademtum deberi quafi ab inteftato da-

eneatur^ cum

tum et a fuübftituto repetitim, cum

isque adfirmas

nec a fübftituto ademtum effet, neque

lat feffamenti

ab inflituto, vtpote tempore ademtio-

em Jeemque

nis haud fuperftite, — Enimuero haec

arent; Pnocy-

mecum repufanfi ecce occurrit SE-

audere (iuxf-

PTIMIF SEVERI quaedam conftitutio

eflis- veterum

l.74. Dig. de legat. . ab VypP1ANO

Y

v illam ab ipho

commemaorata.

Atque etiam dubita-

ifione?) veril

:

tionem auxit illam Goznppazr dottif-

m, Ounam

fimi acutiffimique viri, cuius ad tit.

dionem Qrito

Dig. de.V.S. nunquam fine früctu me

; a monen

fateorleciffe lucubrationes, ad eiufdem

j (mpore &t«

tituli c. So. egregia plane obferuatio:

s D eudl,

olim quidem ab inftituto relicta legata

Apfe enim

fubftitutum foluere non debuiffe, nifi

xl fcriptus qi

ab eo vel noiinatim, vel vniuerfe

«o non tl«

repetita fuiffent: fed ex SEvERr re-

x

dnm .2 $

Ícriptó AwToNiNique filii excitato

exiftere enim

tacite etiam a fubftituto intelligi legata

efür , dem e

repetita , atque deberi, nifi vel rei

perfonaeue conditio, vel momentum

,; 10 Ut

eronm &

aliquod mutatam teftatoris volunta-

j ial i

tem argueret, Euolui, qlegi perlegi-

PIO

que

Qu

I24

que. eapita iuris huc- quae. pertinere

Watc

poflent omnia, tanquam 4. $0. $. r. de

Dis pl

legak, 1. 1..61, 1.77. , 15« 0:82. $. X.

differta

tellexit

l,g 1269 D

. de legat. II: fed in 1. de-

nique 4. (

Ó

$

ad SC. Trebell;

nimid

dentem verba illa,

qnum inci-

Vs qu

etiamfi priufquam. hever pro here-

fe, Don

de fe. gerevet , vrebus fit humanis

ipfüe j

wexemta , tamen ex confitutione

leratut

ANTONINI DEBERI ETIAM A

placuit

qc Dno

SVBST!TVTi1S

EIDEICOMMISSVM

CONTEMPLATIONE

IVD:CIt

TE-

Venire,

STATORIS OVASI TACITE AB HIS

$2 D

REPETITVM,;

i

niorum

'plane perturbarunt ita, vt 5CAEVOLAE

enim. |

PRocvLo affentientis partes paene de-

intellip

fererem, certe eum fufpicarer viuere

birím)

ante refcriptum |illud. defiüiffe.

Sed

fi, d

quae ad illum.defendendum hàbeo pa-

flaudi

rata , reiicienda in aliud tempus funt.

déquit?

detrim

Decþ:imfävm fecit WArLcuivs de legato

funt fj

partiario. ..At quale vocabulum? Le-

accedit

gatum partitionis noui, de quo ipfe

tf a 7

poft Iac. VoonpaE curas diflertatio-

nem conícripfi.aliquam , cuius curis

Cont

fecundis edendae nondum, abieci con-

M

ASCO|

filium; fuccurrit etiam mihi, fiducia-

Int

rium heredem ex Pxaasrawo qui re-

fui

fütueret SC., inflar legatarü fuiffe

Ü

artiari; fed legatum partiarium ne-

àn

uem

ício, Neque lac. RAEVARQI; q

AL-

M

$]

125

qUie: perfinere

W ALCHIVs.de hoc legaïb partiario, fi

nd W. j, L. de

Dis placet, excitat, aliqua füccurrit

I;'* '- 820 Qb I

differtatio; VooRnDAM illum forte in-

[; fedin 1. de.

tellexit .fphalmate typographico non

tellanun in.

animaduerfo, . Redius vero M Asco-

vivs quaefitum inter fectarios ait fuit-

herez pio ha

1e, bonorum parte alicui legata, vtrum

r f humanis

ipfae parter, an earum aeftimatio de-

t tonfatutione

beretur ? CasstaNis ac SABIN1ANIS

ERI- ETIAM 4

placuit aeftimationem, contra NERVAE

EICOMM ISSVM

ac PmocVro partes ipfas in legatum

IVD;CIf. TE-

venire,: .Sed quemadmodum e 1, 26.

YMITE ÀB HI$

$. 2. Dig. de legat. L. intelligitur, iu-

niorum

iurifconfultorum

(antiquis

vt Scagvoag

enim fedariorum quoque principes

ts piene de-

intelligi poft Cviacivw et ipfe pro-

jicarer ViUere

barim). media fuit quaedam fenten-

"*ïlhy

Sed

tia, vt heredi daretuy vtrumuis prae-

um hibeopt-

flaudi. optío. Quae. fententia cum

fempuslint.

aequitatis plena fit, quando.res fine

detrimento non ita diuidi facile pof-

us d legato

funt faepenumero, tum ScAEVOLAE

i

accedit auctoritas J,

hülum? Le-

de q i

vfu et vfufr. leg.

32. 5,» 8 ?ig, de

:

s. dillertatio

niios cori

CDQtentionem vhdecimam: eiufd,em

n dbjeci CUl*

Miascovir1 verbis repraefentabo:

inter veteres dubitatum tradidit

nihi, fidncit-

jvo qi r

fuiffe ipfe IvsriNIANvS , vtrum

?O'Hmrii fuie

donatio mortis cauffa donationis,

arfiarium D

an legati inftar habenda effet 7, 4.

ARDI;

quem

- . de donat, cauffa mort, v, quoque

W M

$. 1. Inft. de donation,

B-

[ eodd

126

Cetera iuris capita , quáe. Mascovio

indebi

dd. 1.

huc vifa funt pertinere, vt J. I4. $. vit.

tit, d

1.o9. 1/36. de donat. 1. Y7. 1. 93. 1. 38.

Dig. de M;'C. D. et l, 11 C. de donat,

praef?a

cau[fa mort. nunc quidem conferre in-

de cur

(vnbi

tergfe—fe perpendereqqe :þaud vacat.

Ia nen

de aurt

De jþäcificatione dohzinioque picu-

rae, quae apad WaicutrvM XII et

ferit.

XIIL. numerantur, iam diximus; de

Dig. dl

quaeftione autem XITII, vtrum do-

venditi

minus facto: procuratoris ; :coloni, in-

TET

A

quilini; ferui, poffidere ipfe definat,

m

cuius argumenti cauffa cf. J; $1. de dolo

Qugnor

malo et.1.31. Dig. de adquir. vel auitt.

l46

poff. , dicere mittimus, cum et ipfe ni-

lrl

hil dixerit de momentis aliis a Mas-

pro em

covro relatis v. g, de eadem poffeffionis

doctrina, quod e loco PAvrr1 £. 3. $. 5.

$C

Digeft. eiufd. tit. de areaé legato, cui

&tVs (c

ante, quam adiretur hereditas, inae-

in pa

dificatum fit; (cf. ]. 39. de legat. ll.et

porticg

l. 79. $. 2. Dig. de legat. HL )*de pu-

dejnde

pillri fubftitutione ,. teftamentum

Tif r

vnum, an duplex fit; vid. $. 2. et s.

$ Tl

[

Inft. de qupill. fubft.: l. 8. $. s. de in-

Qüenda

offic. teftam. 1.2. s. 4« 1. 20. pr..de he-

€ phil

red. vend. l. 4. et 20. Dig. de vulg. et

pupill. de vfüfrudu etiam . heredi re-

Cïlp[ls

Oa «

lido, vid. 1. 14. C. de vfufru&u 1. 4.

Tum Rl

l. 6. de vfufr..1. 36. $. x. ft vfufr. 1. 66;

one

fitint

D

lumb

& vit. D:ig.';«;de xlggat.;II , Tde condidti

in-

N

127

qae Mascorno

L g

ihdebiti ;rvd 'pem C. de mndiä. in-

ï4 N

deb. l. 26. $. 13. 1. 32; pr. Dig. eiufd.

$

I-l;n

)

^s

Jl

t 6. de doriat,

tit. de cafu ab hereditatis poffeffore

praeftando, ]. 40. Dig. de hered. petit.

n conferre in-

- haud vacit,

de cura ob dilucida fuüróris interualla

(vmbram etiam dici memini quietis )

manente rédintegrandaue , cf. 1, 6. C.

miniaque pidu-

de curat, fur. l. 37, pr. de adminiftv. et

"uv XIE et

peric, tut, 1.3..$. 9. de fufp. tut. 1. 1.

n diximus; de

Dig. de curat. de bona fide in emtione

[]; vtrom do-

venditione, v. L. 7. $. vlt, de Public.

18, 'Coloni, 10

in vem a&. l. 1o. de vfurp., et vfuc. 1. 2.

e jple defintt

L. 7. $. 4. Digeft. pro emt. de furrepti

f Lar.de il

pignoris vfuücapione , -quo pertinent

jouir. tel anit.

L. 4. $. 6. et 21. 1. 49. de vfuvp. et v[uc.

cum et ipfe n

l $. Dig. pro em

.tq.? ;xl.' 16.' C. de vfuc:.

is dliis 2 Mas-

p?*o efmtqïef

jem pofffonis

C'-

dul 5 5

b) äCum inculcäffet'-»aþliquando CvtA-

ag lgato, C

civs (obf. XI, 37.) veterum , quorum

erelias, /nie-

in pandeden relata fragmenta fint,

;

jigs. d

porticum fiue Stoam redolere: plures

deinde poft Epnw. Mgni£rivM (no-

[l ) de p

cftmentum

mina recenfuit EckHARDvs fchol. ad

.ïkqu

$. 117, eifque Warénuivs Belgam

e

& )

1

quendam addidit H. vaN HoocwzRr)

20

hi de (e

de philofophia illorum- Stoica' libris

11

ilz, &

)l" (

UM

Ícriptis fuerunt commentati, ^ Ante

m f ledl U

omnia autem inueftigandum eft, quo-

u Iu l

nam Romani tempore ftudium ado-

,Lz,ul |

pfarint philofophiae inque:coeperint

Vf recte

je od

incp—-t?be«re- Pog eq'ge-: Vero ;

Ino-

[

I28

eolam

monet ECKHARDVS«, au&qrill'ius Co- |

lendae exftitit Romanis HgnMoponvs

iter V

omnit

E»nrsivs, quippe qui non nifi fen-

tentiam Decemuiris exponeret legum

erit Dà

Qus 5

in ciuitate ferendarum ; rede item

WarcHIVS notat SCHAVMBVRGIVM

elt, vt

Romanos . exiftimantem . cum ipfis

tranífel

Graecorum legibus etiam . philofo-

QOVv

hiam- eorundem accepiffe: fed belli

fem of

b

CERO.

unici IL.. demum temporibus gu-

ftum illius aliquem cepit populus fe-

feponer

omnibu

rox armiíque tractandis afluetus, cum

Athenienfium legati CaRNEADES;

pretati

CRiTOLAVS

DiocENEÉsque . Stoicus ,

Ciorum

cum non.ita ftatim eis effet Senatus

2C Gu

datus, per otium difputando inultos ere-

-

phue r

étioris animi iuuenes ad. ftudium illud

triumui

excitaffent, licet, patriae inftitutorum

dicontu

tenaciores nonnulli commoti etiam eo;

LivSqu

3uod CanNEADES iuflitiam eífe.et non

funt? ;

effe defeundere fuflinuiffet , rem eo

fitiff:

perducerent, philofophos vt a. V. C.

ni e $

pLxxxxir Senatufconfultum vrbe ex-

Vét0 n

effe iuberet, idque aliquot,annis poft

té, cuiu

ad rhetores, quorum illi nomen interea

eirs ol

adíciuiffent ,a. Cenforibus fuit prola-

W .XuS 4

tum ;'at.iuuenes tamen ,. .qui legatos

buift (

illos docentes audiffent ,. cupiditate

ö.ifcipuf

ftudii tanta fuerunt incenfi, vt, cum

Tütenig

ad fummos in republica honores afcen-

0910

diffent, clariores eius aetatis. philofo-

fque

Onrfy

phos Romam . deducexent ,. ii

füntom

V Pa-

129

Wdor illiis p

alam i. e. domi militiaeque familia-

Tieawonosys

nter Vterentur.

Cum. vero. primus

non nifi fen

omnium phxloiophxam ibidem docu-

oneret iegüm

erit PANAETIVS is, qui familiae addi.

h; rede item

&us Stoicorum eflet , ita flatim factum

HAVMBVAGIVM

eft, vt in ius ciuile philofophia illa

m um 1pus

tranfferretur? Viguiffe. iam ait Mas-

am . philofo

covivs aliquot faeculis leges XII, fon-

pille: fed belli

tem omnis iuris, quem qmdem Ci-

mpor ibus gt

cERO bibliothecis philofóphorum an-

t popalus [*

teponendum effe dixerit de Or. libr. ,

: afletus, cürm

omnibus, itemque prudentum inter-

Ü ARNEADES,

pretationem formularumque: ac iudi-

Qu Aoicus ,

ciorum vfum , magiftratuum denique

; e'ïet Senitis

ac ciuium iura ante, quam philofo-

ado tnultosere-

phme nomen in vrbe audiretur, Sed

1 (hudiom ilü

triumuiri illi, ius ciuile qui fundaffe

ye inflitütorum

dïcuntur, P. Mvcrvs, BRnvrvs MaNr-

ymoti ettam 60

Livsque, Stoicorumne vfi praeceptis

2 ello et non

funt? aut Q. ille Mvcivs, quem con-

um

flituiffe ius tradidit PoMPoNivs ; non

x.'x.)

uha

,

nifi e Stoa dicendus eft fapuiffe? Hoc

vero non fatis conftat,

Dialectica cer-

nul

m vrbe ex-

m of mnlS poi

te, cuius ftudio mirifice fibi placerent

pum»ï*- mterea

ems Sectae principes, primi omnium.

ad ius componendum dicuntur adhi-

büs ræ pww

buiffe Q. AELivs TvsERO, PANSAE

.tate

difcipulus, et SERv1vs SvLPICIVS , qui

!

wpld

Cöüfh il

(

iuuenis profe&us RHopvM, audlult ibi

PosipnoNivM, et, vt erat litterarum

hónore

gaCB

10

omuifque elegantiae copiis inftructus,

jetat js P

ZUUP

nf

tantum etiam dialedticae fludio prae-

ft

139

tio exi

ftitit, vt eum inprit;'xis illa 1uris ciuilis

morüm

dotaffe difciplinam praedicet CickRo.

Neque vero pigeat diuini hominis

WMJ [

verba adícribere e libro de clar. orat.

philof

c. À. Sic enim, inquit, Brute, exi-

Ciuili f

barant,

flimo , iurir ciuilir magnum vfum et

apud.Scaeuolam, et apud multor fui[-

ex fen

qui &X

fes artem. ( h. e. accuratam iuris fcien-

tiam) in hoc vno : quod nunquam effe-

fhulifet

mninum.

ciffet ipfiur iuris fcientia, nif eam prae-

terea didiciffet artem, quae doceret vem

lat 1

vniuer(am tribuere in partes , obfcuram

ET

explicave interpretando ; ambigua pri-

TP

quum, videre , deinde diflinguere , po-

àc tter

fivenio habere' vegulam , qua wera et

fquz t

falfa iudicárentur, et quae quibus pofi-

Weyfae

v

tis effent , quaeque mon effent confequen-

tia.

Hic enim adtulit hanc artem om-

Cany:

miuwm artium maximam , quafi lucem ad

fhiottem

ea, quae confufe ab aliis aut refponde-

elt, y

bantur aut agebantur, — Debeat igitur

de rec

SxRvivs hanc Stoicae difciplinae lau-

bi Wi

dem ; debeant etiam difcipuli eiuí-

puueeft

dem: quid? quod titulus Digeftorüm

busim

de iuftit. et iure oftendit nec iuniores

fme r

eos, quorum fint in pandedlen conie-

gutifi

&ta fragmenta , fuiffe ab hoc ftudio

i. at

alienos; concedo ptraeterea iuriícon-

WLAN

fultos omnes curiofius verborum ety-

c. Cot

ma fignificationefque et fyllabarum

hd

adeo Stoicorum more folitos aucupari,

ldque |

n:i-

:(iquidem idac *irata iuris ciuilis cog

t10

lhefgr

i

d

——

Ijl

illt iuris Clüills

tio EXigere videretur ; fäd ! quöd ad

iédicet Crcgno,

morum docrinam , Stoicorum illae

iuin hominis

vrapdd'oLo) Í. Üscsig ,. vt ab aliorum

9 de dar, ortf,

philofophorum fententiis, fic ab víu

ciuili remotae paucis tantum fe adpro-

agnum yjum d

barunt. . Quid enim? Orrzrivs cum

id multor fuif.

ex fententia. Stoicorüm : defenderet,

tam juris fcien-

qui ex aceruo frumenti modium ab-

] numquam efe-

ftuliffet, eum totius effe acerui furem:

yftifi eam prat-

minime id quidem placuit VLPrANO

uae doceret rem

l. 2.1. Dig. de furt, .. Neque is dvroxu-

wfer, olturam

glav adprobauit tanquam Stoicus /. 6.

; ambigua gri-

$. 7. Digeft. de bon, eor. qui fibi man.,

finguere , po-

ac memoratu digna funt verba illius:

, qui v e

fiquir taedio vitae vel valetudinis ad-

uue quibur pf

uevfae impatientia , vel 3ACTATYONIS,

lfent confequet-

VT 0VIDAM PHILOSOPHI (ZENO,

hont artem oti-

CanvsiPPvs Stoicorum principes)

mortem fibi coníciuerit, in ea cauffa

quji hicm a

r uf roponde-

effe, vt eius valeat teftamentum. qua

Debeat ieitür

de re conf, Perill, CaARoLr GorHóorRE-

Wicipline u-

ni.Wiuk&tER( Lipf Lurifc, ordini qui

praeeít, quem meis nuper virum re-

diíciguh ein-

;s Digellorum

hus impeni'e"&udüifre, nuncquoque non

; n&c inniore

fine grata memoria recordor, diff. ele-

ndetlen coni-

gantiffimam de mortir voluntaviae pro-

ib hoc f

hib. ac poenir. Quid? quod ipfe Scaz-

VoLAM in libello de vita et fcr. huius

fered jurilcoft«

verbOfum ety.

IC. contra 'Stoicorum. opinionem de-

fendiffe foetum oftendi vfucapi poffe;

et f'llabaïum

lios a0c1p4»

idque. Cel. Warcuio idem placuiffe

laetór, Qui idem egregie obferuat in

s qiilis cug"

2

fch.

132

enim el

fch. ad. $. 140. l;evmen-.—E. iurifconful;

tos, licet damna quaedam dixerint fa-

pig. d

talia ]. $. $, 4. commodati ac 1. 2. $. r.

fentenli

Dig. de commodo et peric. Yei vend, a

effént,

mortis tamen cum fatali forte . necef-

Qui exif

fitateque . comparatione — abftinuiffe,

ptun J

Enimuero, vt iurifconfultos multa e

o ml

Socraticae, Academicaeue philofophiae

Contrüge

'

haufifs fontibus, vel etiam atbitror

eliam: |

plane nullam Sectam fecutos effe, ec-

9gv P

auditori

ledicorum more: ita hoc quidem loco

de veftigiis difciplinae Stoicae in iure

interpre

noftro , tanquam de zurifiurandi ab-

atque (

ufu, de odio vfurarum , de flipulatione

porto $

vi metuque extorta, de 1. 76. Digeft. de

tent a)

iudic.'nec non de phyficir rationibus ,

Wwe m

de iuvrir denique praeceptir dicere fu-

omnibus

perfedeo , fiquid de his vberius no-

(Vl

tandum venerit, id obferuationibus

Q

.;-referuar;e cum animus fit,

Lt 2

lültorüm

c) Editto perp:etuo condito etfi

Vd forg

haud cum RAEvAnDo (comment, de

VOrletato

vegul, iur, p. 311.) ftüdium omnino

AN

interiffe puteuerim fedarum , fplen-

| "N

dor tamen illarum, Mascovir vt ver-

Wowa f

bis vtar, deletus fuit dignitafque. Ne-

?Wï ) pl(

que quicquam abhorret [vtiraNVM , in

Tür(ront

defendendis maiorum placitis licet

]'à decre

aullo remiffiorem, eorum tamen ha-

15 folito

L

uiffe, illud. edidium cum compone-

ANotabilis

l 25 Dg;

zef, aliquam rationem.

bailyr ;

enim

133

E. futifconf.

enim eft CALLISTRAT; Iþcus l. I &H

m Qixerint fj

Dig. de iure fifci, Langowis contra

E HDN,

TIc, T gend, q

fententiam bona, quae foluendo non

effent, ipfo iure ad fifcum pertinere

li forte : necef:

qui exiftimaffet , edifto perpetuo fcri-

l abflnuife,

Vültos multi e

ptum fuiffe, lllud firmiffinum iudi-

co, multas fuftuliffe edi&tum eiufmodi

Bephilofophiae

controuerfias; nec dubito, quin plures

etiam atbitror

etiam . pofteaquam euerfo praetoris

xutos efe, ec-

regno Princeps confilio amicorum in

Yc quidem loco

auditorio fibi adfidentium. ius dubium

Stoicze in iure

interpretari ipfe planumque efficere

rfturandi ol*

atque certum. coepiffet ,. iurifconfultis

d figulatione

porro ftudiorum qui fiduciam habe-

& Digof.

yent ab HanpRiaNo libera fuiffet de

cir rationius ,

iure refpondendi. facultas | conceffa

ptir dicere ft-

omnibus, vel decifae refcriptis fuerint

j Vberits n0-

( V. 1. x1. de iurifdi&, l; 4. pr. de lege

bferuationibus

commilf. 1..12.. $. 17 de tutor. et curat.

í,

L74. Dig. de legat. L. ) vel iurecon-

fultorum confenfu fopitae, id quod

vondito etfi

Vel formulae arguunt , pof? magnas

(romment, de

varietates obtinuit, l.. vlt. Digeft. pro

diom omnin)

legato , fuit quaefhtonir et obtinuit,

arum ; fpleü-

l. 24. de adquir. vel omittenda hered, ,

coir vt Ver-

magna fuit dubitatio, fed ^hoc iure vti-

nitai Ne

muy , placuit et i. g. a. Quid?-quod

[yuait, m

iurifconfultos fuiffe Principum refcri-

ts li

pta decretaue proferre ad fimiles cauf-

um tamen Y

fas folitos vel e 1. 17. de iure patron.

ym compon

l. 22.. Dig.ad SC. Trebell. 1..12. C. de

]

Noïabilis

is colligatur. Quid-

efiffl

legitur aliifque lgc

3

qgid

GEEECRCHEPMEIPSUUAU GIAHRMIBEULOUNUMULNE

134

et $4BI

ciuid diffenfionuu: fupereffet, id deni-

que IvsriNrANvs fublatum decifioni-

in l.' Ig'

Procu.

bus fuis iuit; qui tamen nec ipfe, vt

fupra monere me memini, illas fun-

[

ditus exftirpare valuit; cum Digefto-

Qui n

yum compilatoribus ipfis, quantumuis

ne fententiae pugnantes ab Impera-

práefer

tore decifaé infererentur operi cauen-

&ion, et

Que eb

tibus exciderint nonulla putari quae

uit lf

fe&arum veftigia poffent, . Atque de

his quidem fatis dictum effe videatur,

MaRCE

idem i

vt item de iurifconfultorum genere

agamius eo reftat, cui hercifcundorum

Vuny

fiue mijcellionum nomen interpretes

gul, i

o «

indiderunt; quod illi aliorum tanquam

diuidendi fententias ftudio, vel media

quaeft

ipfi via inceffiffent, vel ex vtriufque

9 red,

fÍcholae

gt pa

lacitis id delibatum , quod

fibi aequius meliufüe videretur, con-

locos ec

flaffent.

Tales fuerunt ii plerique

Cipibus

fliitn e)

omnes, qui poft edidum perpetuum

fub Divis FRaTRi2Vs ceterifque AN-

c II

ToNINIS atque füb AL EXANDRO

etiam SgvERO nominis fama

üoyeren.ta

y

lit eni

nominafim

loco] 1

À

1) va"ä/.

?

1 u

cum propter ]. 7. 6.7. de A. R. D, et 1. 4.

à MgIN

Digeft. mandati, de quibus locis fupra

3€qumn

nos difputauimus ,:tum ob . 15. de

fife

noxal, a&ion. 1. 14. depofiti et l. 35. . $.

telhgi Q

Digeft. de C, E. V. in quibus qulpü

135

Teffet, d denj.

et SABINVPM fequehs' et CASSWMB eum

atum decifioni. |

in 7 x9. Di

1 me ipfe, vt |

g. de vfurü fo;.u,m excitet

Pnocux.vm*-.

mini, illas fon- |

.

; um Dipefte-

2) SExi*vs PoMþomvs

qui non folum PRocvLr fententiam

fis, quantomis |

t&& db Imperz- |

práeferat SABiNO in J, 16. $. 2. de eui-

ür operi catene -

&ion, et 1.98. Dig. de.A, R. D., vtrum-

Il putiri quie

que eorum tamen idem fentire obfer-

m, Atque de

uat ], 14. Dig. de C. et-D., (adde et

? effe videatur, |

MancELLvM 1.23. eiufd. tit, et, qui

Jtorum genere

idem iure ciuili receptum pronuntiat, -

hercifnimdorum

VrrrawvM ], 16s. Dig. de diuerf. ve-

gul iur.; fed palam quoque pécn

en inferpre(es

horum fanguam

ód'óv cíuvi 1. 26. $. 2. de legat, L in

s

jjio, vel metit

quaeftione ea,

quam paullo ante vefti-

«ia redolere fe

4

Q

arum diximus, de le-

o ex vtritque

ibatum , QuX

gato partir bonorum, vt tranfeam nunc

locos eos, vtriufque vbi fcholae prin-

üderetur, core

t ij eriq

cipibus tanquam denunciet teflimo-

nium excitatos illos iam a Ma

à

SCQVIO

c, VHI, $. 4.

ceterifque 2V

1

ÀLEXANDRO

3) CERvmivs S&AEVOLA.

fama floreret

Hic enim et ex fupra a nobis expofi-

loco 1. 14. Dig. de iure codicill; , et ex

1. quoque 95. Dig. de folutionibur, vbi

a SagiNo aduerfus PRocvrvM ftat,

A RD d

14

aequum fe inter utramque fectam gef-

ibps lcis i

fife atque velut e

; o Lf

giü'g grbitrI;m in-

[ni etl. j M

teüi gi;grb

qülbüS qu

I 4

4)

-

136

w

faiffe

4 AEM ILIVS . PaPINTANVS

fcripfl

SCAEV*OLAB difcipulus,

Is vero quan-

ta iudicii libertate ius inter fectarios

illius o

[et, 0

controuerfüm | magiftri exemplo tra-

ctauerit, & multis locxs aMascovra

henfior

flratior

excitatis conftat. Praeterea l 66. pr.

4l $d

Dig. de legat. H. . Sagiwr ita retinuit

fententiam adhibita. diflinttione qua-

LIAN

z!5 elld

dam, vt nec aduerfam PEcast plane

ïeuceret oplmonema

Üum

de g

) DOMITIVS VLPIANVSo

cenfüe

Hulus pulcherrlma fententias aliorum

locs .

diuidendi exempla occurrunt in 7. 15.

NIS, €

$. 32. de damno inf, et.l. 12. $. 6. Dig.

quibus

de vfu, et.habit. priore. loco LankoNis

yieh

cum fententiam propofuiffet, ita fub-

$9d

licit: nec offendetur. illa Sabini. fenten-

at fen

tia ; (forte id ad (ales VrPrANI refe-

tufit

rendum, quafi dixerit, quando nul-

Masi

lus mortuorum fenfus eft, nec illa Sa-

htYi

BINI fententia ei dxfphcxtura eft) po-

dlUNQ 1

fteriore autem damni 1ationem haben-

ilem

dam LaskEo;inquit, putat ex quo decre-

tudi;

tüm,-SABINVS ex quo. tempore ven-

l44

tum in poffeffionem fit ; deinde, qmd

fibi videatur: ego puto, cauffa cognita

modo ha,nc, 4odo illam. fententiam. pro-

Notis

bandam.

-Neutiquam autem. mihi

htrci(

probatur quod Mascovivs ait, ex

W s

notis, quas ad SagiNvM fcmpïiffï'et2

Qut

3ntelhg1 eum pofle infenfum huic

fuLf

d

i

37

-

IPINTANVS

^ fuiffe, :

Neque enim notas VrPIANVS

sven Qu

Ícripfit ad SagiNvM , fed ad rubricas

Inter fefhariog

illius commentatus ePt et , .fi fcripfif-

: eïemplo fa.

fet, notae 1ur1fconfulmrum non repre-

i Maseovr

- henfiones tantum continent, fed illu-

teret ] 65 nr,

ftrationes quoque v. g. TRYPHONINEI

LUNT 12 tetinuit

.ad Sca&voraM, et huius ipfius in Iv-

tInctl0ne qui

LIANVM et MARCELELVM,

Quod erro-

i Pecast plane

zis.etiam.in aliis cauendl cauffa moneo,

Quamquam enim VrPiANVS J. 17

EEE

de praefcr.. verbit ; haud remplendam

LPIANVS,

-ceníuerit SamiN1 fententiam,, aliifque

tenhas alotum

-locis.idem aperte fauéeat PRacvrrA-

gt in Z 15

.wrs, exftant tamen loci non . pauci,

y.

n.$ 6 D

qu:bus id

SABINO quod vifum effet,;

loco LAgEoNS

ipfe hono

n

ifice comprobet, .

Vt L 71

jta füb

.$. 9.-de A. vel. Q. H, fequendam eius

ahini f

ait fententiam, et 1. 9, $. x. de hered.

VipiaNt relee

inftit. expedltlfïimam

Ipfe demque

r nando lll)

Aascovivs formulas. humfmodx exci-

E nec il 94

tat VrbiaNEAs, re(le SaBINVM refpon-

at el) PO

diffe, 1.4,.$, 2. de edendo; item quod

ille puta[fet-ad. verius effe. 1. 10. $. 1. de

"ionem habet-

[ex quOüECI'C

;pa&u, atque eleganter eundem fcribere

4 $ 5 ng de in. diem addi&,

demde, qu

6) Ivmvs PAVLLVS

(.au a ngn/a

. dNotas is Ícripfit ad IvriANvM. adque

[ntgprim 2"0

hercifcundos ScagvoraM -et quem, vt

aptem. mil

avwsü

ex'

in reprehendendo erat acerbior, ini-

"TRU ïPH ltl

' quitatis adeo argueret 1. 6o. $. 4. Dig..

.de R. N., PAPIN IANVM; neque ta-'

fenfom üc

men,

5

138

ilis k

men/.',, Mascovro vt vifus eft, ad vtri- .

ufque Ícholae principes, licet LApro-

fíis €

NiIS 7rudavav libris in epitomam ab eo

fuperi(

mutaté

conieclis, Masvnrir item rubricis illu-

ftratis. commentario.

Hunc Masv-

hicve

RIVM ficuti. PRocvrvM fecutus faepe

huntas

eft; hercifcundum denique plane vi-

iftim:!

detur eziffe cum in nobili controuer-

bus &

fia de pretio (1. r. Dig. de C. E. V. )

fihll,

tum in illa inprimis, quae de cafu a

poffeffore rei alienae eflet agitata, vbi

Ver

et fententias adeo diuideret fectario-

cunt,

rum (1.40. Digeft. de. hered. petit. )

praete

Praeterea vt medietatem iuris aucto-

te

rum laudat ]. 3. Dig. fi pars hered. ,

Y

V AL

ita 1. 7. Digeff. vt legat. vel fideic. me-

p

lius ait cauffam dirimi per mediocri-

Kv N N

i

jun

fatem.

:

*

Effne iam fatis d

e diffehüonibuä

pofter

quie

dictum

iurifconfultorum ?

nondum

Qutem

etiam. "Vtenim antiquiores illi mul-

pnor

tum inter fe difcreparunt: ita nec iu-

lpfe )

niores femper, h. e. florentes 5eda-

m

temer

rum ftudio vel deferuefcente, vel pe-

tentia

nitus fublato, confpirarunt in vnum.

Dotof

Sic pugnant v, g. aequales iidemque

Vl n

hercifcundi ambo PavrLvs et VrPria-

pailo

NVs: quorum ille repetundarum dam-

ratiom

natum teftem vel in iudicio, vel in

teftamento adhiberi poffe negat 7. 17.

gunse

Dlg, i

Dig. de teftibur; hic eundem in tefta-

Dn

mento admitti vult propterea , quod

talis

Xv

139

SCH, ad thi?

y licet Liggo

tális lége -«]ivaA' in iudicio tantum !fe-

ftis efle prohibeatur. . Itemque 1lle

ilomam 4b en

| rübricis illg-

fuperior lanae legatum hac in veftem

mutata ademtum /. 88. pr. de: legat. III,

Hune Masv.

hic veftem eam, nifi alia teffatoris vo-

T T

$s

fecutus ficpe

que. pline vi.

luntas adprobaretur, : praeftandam ex-

iftimat 1. 44. 6.2. Dig. de legat. I. Qui-

Ill Controter-

bus equidem locis videor mihi videre

iGI.)

me decaft à

nihil, nifi duplex dyriopáa, fratuatur,

t aritatà, vbl

Verum nec vetraQationer, quas vo-

eret fedano-

cant, vaviationefque Iurifconfultorum

hured, tetit)

praetermittendae fünt; qua quidem

y luris audo-

arte EckHnanDvM rede füppletum

parr herd.,

W

Warcnurivs iuit fchol. ad $. 161:.

y fl me:

P. 312- 1g. Nam ficubi variauerit

er mediocri

iurifconfultus aliquis, féntentia eius

pofterior priori praeferatur; quando-

tilfenfionibos

quidem in legibus idem valeat? Ac

2 mondum

putem ; nifi forfitan compilatoribus

res W 0l

prior vel placuerit inagis, vel auctor

: jf nec d

ipfe; quod tamen de tantis viris haud

entes oetd

temere fufpicandum, in mutanda fen-

:Dïe, Vel pe

tentia male fua fubduxerit rátiones,

Poteft etiam iuris religiofior eiíusdem

ss fidemque

vel ratione aliqua- vrgente id; quod

« et Virtt-

paullo liberalius humanitatis .habita

darum cm

ratione indulferat, temperaffe. Ele-

idi0, u

gans eius rei exemplum peti e 7. 6. $. x.

| negat LP

Dig. de feru. export. poffit, qui locus

depromtus eft ex PaPiN1ANT: libro

ndo

ierd ; qtï'

| XXVIIL quaeffionum , «bi is aliqua

ait

d

l

I4Oo

d

n

ait fibi Placque , puta. quae/ïïonum

dgyïiü :

lib. X., cuius fragmentum exftat fe-

ho e' 'u

quenti 7,.7, Dig. emfdem tit., propter

interfi

fs , Il

poenam homini fecundum legem di-

&am contradui haud jirrogatam ex

riore k

vendito quidem (ex flipulatu enim

iebum

licehat) agi non poffe, quia virum

q'uzuï j

bonum in. hoc bonae fidei iudicio mi-

mult?

nime deceret faeuitiae velle . fatisfa-

legit T

&um, fed. in contravium nunc fefe vo-

legio)

care. SABINI . fententiam ,. venditorem

tir m

idcirco vtiliter acurum exiftimantis ,

NIANU

quod feruandae illius legis cauffa ho-

Tvsry

minem is minoris vendidiffe videatur,

potteri

Ac.variafle PapriNiANvM. fruftraque

priori

his locis dari operam conciliandis iam

Tentén!

dudum vidit Cvracivs obferu, YT, 37 :

Dir.à

compilatores autem . Digeftorum quo-

UANI

modo excufentur, quod vtrumque Pa-

UE

PINIANI locum in duo haec iuris capita

de(erar

L. 6. et7. Dig. de feru. export. ita retu-

dem,

lerinf, vt iurifconfulti fententia pofte-

SeigYC

rior priorem praecurrat? Sed vt ge-

Quibus

minationis cuiufcunque .. illis. gratiam,

f a

facimus,. ac libentes quidem , cum

Quid 1

nulla non.doctrinae inferviat elegan-

ln is

gantiae: ita his quidem locis. nullam

eH',fH

eorum culpam arbitramur negligenti-

deC.e

amue teneri,. Praeterquam enim quod

fuait :

prior iurifconfulti fententia rationem

in fe habeat aequitatis, quam et Graeci

T0j fug

LURT

d t.

his verbis exprefferunt [y,noï?f-wzï- !

-

Oe-

Nj

*s

X4I

d quaef'iomm

89&487?0*7!21?9*&)012; gx ïkelxäk*)acpe'gov ;

um exfht fs.

h. e. irae fatisfactio non habet, quod

1 l, propter

interfit: cauffam illa-quoque affectio-

m lerem d.

iis ,. ne poena homini irrogetur, pofte-

itrogifam ey

iiore loco haud commemoratam , fub-

üpiltu crim

iedtum item ab auctore dictumi aliquod

y Quia virum

quafi rotundius ,

Ccuiufmodi bene

i indicio mi

inulta ex- omnibus iuris partibus col.

velle -atish.

legit IAcoBvs GorHornREDvs in flori-

Hunc fefe oe-

legio) hominem adfici beneficio ; homi-

, Venditorem

nis inteveffe.

Ceterum et alibi Papr-

exiligants,

NIANVM variaffe ipíé profeffus eft

15 canl ho-

IvsriNtANVS ].vit. $. 3. C. de furtis,

jife videztur,

pofterioremque adeo definitionem et

- frufiraye

priori eiufdem et aliorum praetulit

vciliandis um

fehtentjis.

Excitatur porro e l. 17.

j l, 97

Dig. de iure patron. exemplum Max.

eflorum qu*

CIANI in auditorio Principis cauffa

tramque P«

cum aliiscuriofius tractata fententiam

viris capità

deferentis et íuam et. PRocvrLt1 ean-

, ila re(U-

dem. Neque defunt vitio qui dent

Keuha polie-

ScAEVOLAE huiufmodi variationem ,

! Ced VE D

quibus quidem nos refpondebimus ob-

Jeru. ad l, 3. et 14. Dig. de tranfa&.

(fig gratiam

iem, cum

Quid autem VrPrawo faciemus? Pa-

lam is quidem profeffus variationem

yiat elegat-

locis nuliagn

eft. fi verba eius fpecttes in 7. 92. Dig.

r poglieno-

de C. et D. $i cui, inquit, Jegatum

fuerit velittum, ifque vogatur fit libe-

nenimq

d rationem

*of fuor emancipare: om cogi debeat

manumitlere ? Lv RETINEO-ME Dr-

m atb

XISSk, defici eo: a petitione fideicom

* f

nüz)/; :5» ;1*- [

mif-

s

142

mifii neque enum praetof fideicommi-

|

fiit, ffd

farius eos ad, libertatem tuetur , vt fer-

foat f

uor; (quod quidem erat BvN &xxs-

rut, d

HOEKIO Obferuandum liberos cum

oporte'

feruis promifcue accipienti ) PAriNI-

habdt ,

NIANVM quoque libro nono vefponforum

fratfïni

fcribere. REFEREBAM; . món e[fe cogen-

hoc pr.

dum emancipare liberos. fuos, . Anni-

&m, 1

TROR TAMEN, extra ordinem, debere

bro L2

confhitui, cet. Num vero idem varia-

conflet.

uit . 16. Dig. de ve iudicata, vbi be-

fabeffe

neficium id, quod donatori, quidem

Ht

dem plenius i. e, dedudo aere alieno,

nium di

CH d

aliis vero períonis reftrictius concet-

füm , ne vltra quam poflint ; condem-

du j

nentur, commemorans ait: Sunt qui

6d n&

in id , quod. facere poffunt , conueniun-

PIANVM

nto:

tur, id efl, non dedu&o aere alieno.

Et quidem funt hi fere. . Qui pro focio

fratern

conueniuntuüyr: SociVM AVTEM OMNI-

la t

VM BONORVM ACCIPIENDVM EST, cet.

bonorg

iNon moueor verborum conftructione,

quandar

focium. accipiendum . &

j/1, vt cum Ha-

LOANDRO emendan

dum, /ociur ac-

d quin

teferri

cipiendus, eff, putem : eadem enim

Con(enf

vfus dictione VrPraxvs eft, cum /, vit.

Ti D

$. 1. Dig.de fenatoribur diceret: 5e-

Clehfe

natorer accipiendum eft.eor, qui cet.

&f [e qu;

fed pr.1. 63. Dig. pro focio rationes

mag*j fqu

turbat, vbi idem iurifconfultus, ve-

1'8Iïm'e

rum. ef , inquit , quod Sabino videtur,

*etiqmji non vniuerforum. bonorum

focit

Áint, v

Jint,

-

143

*

ür jdeifommif

fint, fed vnius vei , attamen in id , quod

iefir , vt for

t

YNRERS

facere poffunt, quodue dolo molo fece-

vint, quo qminus po[fint, condemuari

D liberos cum

oportere : hoc enim fummam vationem

enti) Parryr.

habet , cum focietas ius quodammodo

t ftfponforum

fraternitatis in fe habeat,

Cumque

tón of copen

hoc pr. e libro XXXI illius ad Edi-

: Juur, . Nant-

&um , locum aàutem in 7. 16. excit, e li-

yrdinem. delere

bro LXIIL ad Edidum depromtum

ro idem varit-

conftet: .nonne, vti dixi, retractatio

licata, vbi be-

fubeffe videbitur? Nolim. enim, pace

itorí, quidem

HreNNiNaGit BoEHMERI TE vré»v ma-

Q aete dlleno,

nium dixerim, totam illam o , fo-

rifius eancet-

cium. autem omnium bonorum accipien-

fint; conder-

dum eft pro gloffemate profcribere.

üt: Sunt qui

Sed nec variafle hoc quidem loco Vr.-

i, toltemiut-

PIANVM Vt credam , adícripta facit

i aere alien.

ratio : cum, focietar ius quodammodo

Qi g

fraternitatir in fe contineat. Nam cum

(UTEM. 0MNT-

ila fraternitas ex omnium focietate

yx ESr, G.

bonorum maxime intelligatur, thefin

eonfiradíone ;

quandam 17.16. e iure conflituto pofuit,

t cum d

ad quam et hypothefis illa pr. 1. 63.

referri poflit, fiquidem non fortuito

EUA

edem enim

confenfu, fed fratrüm planeanimo vnius

, cum ) !

rei negotiiue duo plurefüe inierint fo-

diceret: 9

cietatem.

Idemque eumdem de foci-

Qj s qlü i

etate quaeftuoria tanquam frequentiore

fnci rationes

magifque rationem illam recipiente

N]'.le»ga [

ftatuiffe- arbitror. . Ceterum retracta-

ll

tiones quorumcunque. illae demum

m

hotior

"1

Ífint, vitio verterim memini, fed op-

il

taue.

i44

TTE

j

j

tauerim potius cum Cviatro; vt, qui

zis fof!

noftra aetate ius interpretari aggredi-

folo t

antur, quae vel falfo-aliquando vel

vdl al

inepte et Kenferint; et fcripferint, ea

PariNIAN r exemplo retractare ne ve-

Qlum;

tütiofit

recundentur; potius, quam vt quae

«miuéri

falfa effe ipfi maturiore aetate iudicio-

erint;

ue intelle&erint; 1is pertinaciter de-

fendendis ludibrium debéant. peritis.

15 Y

epitom

Nam of d'evrégas Qgovríd z. &'0poreot.

digelts

eurae fecundae funt fagign.äiqres.

h& 0

d) ï.-ü&üi)rationgs iurifconfultorum

fingula

fiue v

veterum , e quibus IvsriN1ANVs com-

ponifua fecit concínnarique . Digefta ,

gumen

bros (

et Iac, GornornEnvs vtiliffimo libel-

fnorato

lo, quem nomine ad rem plane ac-

Corno

commodato infcripfit zurir manuale

confült

(p. a9. ) et poft eum Warcnurivs (ad

$. IGs, hermeneut. ) redigere àd certa

At

quaedam genera ftuduerunt. Ac dif-

li

ficile quidem eft, fateor, ex aliquo-

zuüm paruis fragmentis particulifque

fp

argumentum velle vniuerfum defini-

re; neque enim infcriptione vfque-

pU

quaque confidere licet; fed quoniam

79

tentare aliquid ifto de genere concef-

fum habetur, noscum Warcuro eof-

le

dem in exegeticor partiamur atque in

dogmaticor, Atque ad fuperius qui-

w

dem genus refert eos, quibus iurif-

el Iv-

fi

confulti vel leges duoglef:im, M

LIAM

L

um

&

I;*ï

IACIQ , lii qm

LIAM PAPïAMque vtpote alterür iu-

ris fontem, fub fmperatmnbus etiarri

!s üm aogredl

anqaando vel

folo : !egum nomine fignificari folitas ;

vel alias quoque, vel SC., vel Edi-

hY

Icripfetint, eg

f

L

Tohre ne ve.

Gum; vel principum demque confti«

tutiones, ad hoc autem

um it quie

; quibus vel

detate iudicio-

Vmuerfam ii iurifprudentiam tradi-

t

ertingciter de-

dermt, fiue via quadam compendia:

ria,'vt: inflitutionibus; enchiridiis;

iDéant periti

epitomis , fiué latius atque vberius, vt

J & 0007 tQ

'entifes,

digeftis pande&dque, vel iuris partes;

h. e. aut vnum argumentum, qui libri

"ifconorum

fingulares, aut plura, qui mifeellanei

fiue varii dicantur mulnphclfque ars

I'*«XN!& COfti-

1? D]U'E&Q)

gumentu

Verum huius generis li-

bros complures apud illum comme-

mtho iibel.

moratos legenti in mentem m1h1 venit

rem pline «

urii monuae

GoTHOFREDIANAE partitionis, iurif-

confultos veteres fcripfiffe

'ategrvs Ul

1) Vel Üeeenrixoe , vt inftitutios

38[» äd cer

nef, enchiridia , vegulaz ; deþ'm-

unt, UC di

tionef, differ entias ;

ex du

2) velzayparixdc, velut réz

articulque

fponfa ,

digefla , quaeftiones , d;f

" am defini

pu!atwne! j

U(

qu

,) vel etiam verfatos in vrojus

fed GUOP jm

'I'EU,btmf"l fiue in z oay yeAudoi d

natc COW

e. in officiir magzþ*mmum defcri-

ALCEO «

u

bendir (quod genus a Warcuio

ul

atqu

em

praetcrmlffum eft)

"

Uv

us (

4) vel in commientando den:que

ibus 1071

fiue ad leges. xunfque omnis fon-

blmJ

«e lv

teæ?

yAM

146

tes, fiue ad d aüctores, inque

tefeta

$;) ad hos notando: differunt enim

tellieu

notae, vt füpra dixi, a commenta-

tt0nem

yiij: 6um illae quidem hoc mo- -

hemqi

do: PavLLvs ScakvoLaque notat,

Vel

vel fimpliciter ad fcriptorum. eius

lum t

tanquam torpu£; vel apud eum;.

infer (

hi vero infcriptione huiufmodi:

Qminu

PavrL:ss vel VreiaNvs, vel Pou- -

li qui

poNivs ad Sabinum; itemque Iv-

Duire

LrANVS ex Minicio , lavoLENvsex

MV 1

. Caffio foleant ügmücarl

lus N

Quid vero? fi iurifconfultorum com-

pretan

mentationibus et €X€0LthOS eorum li-

tores (

bros, quos vocat WaLcHivs , intelli-

mitigz

gamus? haud dubitem , quin, vt a me

idm

quidem propofita GorBoFREDI partitio

tetur.

eft, füfficere illa omnino poffit, fi modo .

Lete

6) et librorum fingularium genus ho-

Mi

rumque aeque ac ad plures iuris par-

enten

tes ícriptorum inícriptiones a War-

Pendur

cH10 noflro declaratae fuerint ad-

tnodo

iunctae,

re1pon(

loto in

e) Morum nomine , hcet populi .

fécutus

allcums, vt RoMANr, effe dicantur,

VN

ius etiam interpretatione prudentum

foriue introductum difputatione veni-

quemq

àdiuif

re, hofpes his in rebus fit, qui igno-

NI Vgl

ret.

Quid vero? cum ea quoque, de

Qu

quibus fatis cautum ipfis legibus anti- ^

pen

quiffimis effet , monbus tamen accepta

refe-

NEC

m

147

tdores mque

féferantur ? tuin fieri id maxime in-

axFemn tenim

tellxoxmus propter earum interpreta-

l d COmmentu.

tionem aeque antiquam obfervatio«

Idem hoc mg.

nemque.- vid. 7 47. Digeff. de legibus.

VOLAQU 0 t t

Velunt RouvLvM éuüm legem ad popu-

( ['LOU

lum tuliffe de patria poteüate conftet

iel.apid eumn;

inter omnes : hoc poteftatis ius nihil-

ne hoiufmodi

ominus VrrrAwNvs pr. L8,.

igeft, de

ivvs, vel Dox

-

hir qui fui xeceptum ait effe inovibus,

; itemque I

Quare autem moribus? quia illám Ro-

[voLENVSéH

MVLI legcem fatis duram et fücceffoe

CaF

eius NVMA, ét jurifcohifulti in inter«

jtonwm Com

pretando iure decemuirali, et imperà:

«s eorum T

tores denique conftitutionibus fuüis ità

giys , vll

mitigarant emolliuerantque , fere vf

an Wamv

aàd naturam rerum. congruere vides

RD partiti

retur:

poft f modo

Ceterum de Avcvsri quod füprà

v" Uen þO

inférui inftituto, iureconfultorum quó

nres 1uris par*

fententiae pro legibus effént, intelli«

ones 3WAL

gendum id quidem eft de fenteütiis

fnerint d2

modo eorum, qui facültatem de iute

refpondeudi a Principe in beneficii

Joco 1mpetrau1£fent

At PowPoNivM

fecutus ego negaui ante MasyRivM

cet popil

effe dicinfur

SABINVM qui floreret füb "I'rggRio ;

le I'Uden üm

quemquaám ea dé re Principem fuüm

ütatl [006 Veni-

adiuifle,

Neque vero moror Posro-

fit, qu1 WnO

N11 verba illa; vt maior iurir, (quippe

quod pubhce nunc interpretarentu£

ieamus ant

periti ). effet au&terltar, quibus Hxts

NECCIVS aliique obferuant praetexuit:

nmen aCCeP

íg

2

148

reher

i'e illum /miqüid , cumi verà inflituti

effent,

ratio fuiffet haec, iurifconfültorum vt

ille opera ad infledendas ad nouum

r p

Qnodi

ftlatum leges enertendumque praetoris

trarsje

fegnum vteretur.

Certe praetextus

htitia

is, quem excogitaffe dicitur Avav-

CEROM

StVs, effe&tu caruit; nec vero pruden-

tia fali opus fuit, fi et temporis ratio

propte

Contim

ducatuí, et PomwroNio fides habea-

1ur.

cf. Bachrvs in fcholio ad $. 4.

lorit h

Iua

fe&. 6. c. 2. libro IL. hifl. iur. Rom,

/£) Cüm refponfía illa prudentum

tum q

perpet

non nifi lorngó vfu et tritura quafi fo-

renfiolim, vti dixi; iuris vim obti-

retulid

nerent, faepe etiam libera republica

luerua

Yudice

àb oratoribus euerterentür: quidguid

ex illis retinuit IvsriN1ANVsS, fi mo-

füs, f&

dolegis habedt naturam, nec ab ipío

petui

fuerit miutatum ,. pro lege et ipfum

of

Prou

erit ; atque hactenus rede eos iuris

videbitur auttores legumque adpeïlaüe

fift i

g) Neque en

im edida praetorum

iuris ciuilis vel adzuuandi, vel fup-

,

plendi, vel corrigendi ergo propofita ,

Neruee

h. e. eiufdem interpretationer vel de-

Wnt ICgUm ;

claratiuae, velextenfiuae , vel roftri-

euitie, p

&iuae denique, leges erant nifi an-

Rrinatong

nuae, quippe et honorati alicuius viri,

vt confülis, vt praetoris ( Ccuius nomi-

TDI Candre

ne latius accepto et proconfules - et

mlmS; C m

praeüdes prouinciarum quiüis

com-

AUA r

]31'8»

149

Yera infh

prehenduntur) vt aedilium curulium

Ontültorum vt

effent, et eiuídem valerent in hono-

&5 4d nom

rem per officii tempus i. e. annnum.,

IQ Draetoris

Quodfi ea, vt fit, ex albo in album

[ prae.e« üs

transferrentur , propfereaque ea tra-

idur Avai

latitia vocarentur, tanquam apud Ci-

Vero prüden

cERONEM in epifl. ad D. l, IlI, tum

fmporis ratio

propter. vetuftatem hanc vfumque

fides habei

conrmuum pro parte iurif, non etiam

tolio dd $. 4

le gu habebantur

Poftea vero quam

j ur, em,

IvriANvs vfiliffima quaeque ex iis, quae

pr.Jden um

tum quidem viderentur, in edicdtum

perpetuum HapnriaNo lmp. iubente

w q&aü f

tis v obti-

retuliffet, ea demum pro legxbus va-

]uerunt 1ta ;

vt nec ab iis recedere

xra repütlica

lr: q-ndümü

iudices poffent, nec prouocatio aduer-

fus,fententiam fecundum edicti per-

, D& ab lp

petui tenorem latam concederetur,

éve l lp fnm

Conferendl funt MASCOVIVS de Sed.

o

Procul. et Sabin c, 9. $. 6. et BACHIVS

alle ts iuris

U dQL 12116

h:g/i* zuï. lzb L c. $$ 18

, [aeïOL Um

XVII:

di, 18 ) hr

00 Pmþf'i l)

Neque eonflitutiones Principum vim

funt legum ante HApRIANI tempora con-

tpner Vel ( di-

ï, . '/)[(h"

fequutae, Priores enim Imperatores, do-

t nifi at

minationis inuidiam vt declinarent, non

lJlN—*

QUs W

1pü fancire leges voluerunt, nifiin co-

n)w mm

mltlIS

cuiufmodi funt leges IvLIAE,

neoniuies d

AELIA SENTIA FvsiA CANINIA PAPIA

",Uub Cou

[

K5

Pop-

PXQ

a

Ezi

w

Porrpara, VISELLIA ïVNIA NORBANA

et fiquae ahae Occurrünt, in 1is 1pforum

Qutmqa

Iummum licet - ícifcendis valeret arbi-

NIANVS QU

irium ac hbldo. fed imitati vel echcen—

(uaquam

do magiftratus, vel decernendo iudices,

deden €

.vel refmbendo denique - iurifconfultos

vel ex edidi

fuerunt.

Quid? quod Senatu legiflato-

Cem deniqu

riae fu. e pote&atls inftrumento TIBERIVM

pun.

conftat eiufque, in imperio fucceffores

lepilIatione

víos funiïe.

Quare ab illo inde tem-

Ore ïOt SC non,

"vt Ohm

de rebus

Wmque N

Yel contrarii

;

elii ac pacis unphiïimz ordmps curae

Obtiteren

demandatis, verum de iure Apfo fa&a

phunti ftm

commemorantur, vt LIBONIANVM PER—

.SICIANVM, MACEDONIANVM CLAVDIANA.

f

. plur, TREBELLIANVM VmLLEIANVM

dqüe

Vüuenti

aliaque de quibus cf. BACHIVS hzjï jur.

frirm

Z»zb AH c. 1. . feth. 3.

àdhibi

a) Cemltla TIBEqus e campo

*tranfïulerat in curiám, vt *enatus vice

!0137

d(ds

opuli- confultus jura ad orationem

Ceteros

Principis libellümue conftitueret; cal-

lido qutdem confilio et, firmandae do-

Qu il

ininationis caufï'a ; etenim Senatorxbuq

pto lo

reclàmare non audentibus, cum per

acclamationem adeo $C. factum Dm,

t a]

! tomy

veferat Cassivs, ipfe re vera potefta-

tem vxdetur ad fe tranüuhffe omnem.

5)(

æï H [l

XVII

Á 4

I$t

l XORBW

1

XVIII

li 1pfon

Quamquam autem haec omnia Ivsri-

Valeret arbi-

ne-

Yel edicen

NIANVvs quodammodo fua fecziïet

quaquam tamen, quidquid vel in pan-

10 10dicg

urifconfultos

deden e 1ur1fu0nfu1törum fcriptis, a)

vel ex edi&is praetorum, b) vel in COdl*

tü leviflito

cem denique ex confhtutlombus Princi-

0 TrBERIVM

ucceffores

pum c) retuliffet ,

id hac ipfius tanquam

legiflatione mutauerat vim füam natu-

0 inde tef

n. qe rebus

ramque.

Neque efficere idem valuit, vt

Vel contraria eodem tempore vim legum

tGl COTaC

obtinerent, 'vel cum natura rerum pu-

it pr o hd

gnantla firma iura effent. d)

ANIM, pER

wamm

a) QUIS enim quaefo vel j'uajrione.rj

/gLLEIANVM

adque legum tempexanc.am duritiem

inuentas cautiones, vel fententiar in

IV») h Ia

fragmentis veterum iurifconfultorum

adhlbxtas, vel regulas iuvir ac defini-

[05

canpo

loner, cum duobus poftremis confi-

Nanafus Y ICB

?natas Digeftorum titulis, tum per

ceteros difperfas, vel partitiones iurvis

d gyn IOFBm

interpretationefue, velhifloriae deni-

que ilufivationifue cauífa intertexta

nnnwdæ e

q SenatoribUs

pro legibus habuerit? v, l 4. $. 1. de

:Wn Cum Pvr

de alien. iud, mut. l. x. $. 4. de peric,

10

et comm. l. 45. Dig. ad SC. Trebellian.

acïum

( Verd PO teia

-«

b) Obferuauerat Cvraciv£ mouam

ylfe onnen

editli claufulam de comungendxs cum

emano

gl

4

142

emancipato liberis eius zou, CXVIII

sepic

dem

non fuitfe abrog atæm, nec alia fenten-

ofter

tia nobis eft de l, sli..C. vade liberi,

ferudi

aliifque cauffis, vbi bonorum pofleffio

4dhuc hodie vnhmtem habet.

Quid

emmï) il ex edz&a v:zde viv ef vxor

intra C. dies nonne et hodie petenda

Doflremo

eft? cum STRVVIVS in commento

praefcrxptxoms nonagenarlae negle&a

ioripino

iuris honoram ratione. annos PI'O dxe-

tibus prae

bus meritg) aronatur habmffe.

Neque

Jeriptiom

vt refhtunoms in mtefrrum fic etiam

Artentiot

redhibitoriae aclionis quantme mirio«

vt cum C

ris vtile tempus in continuum hodie

firando r

mutatum, cenferi dc.bet

cum huluf-

hu eximi

del nufquam mutauo fa&a adpareat

i

€) Sane non äü cur decurïata fae-

Q

pé refcxipta , adque prluatos in cauf-

fiünc

titune

fis fingularibus data , interpretationes

item ac reültunoncs integri, nec non

Dis.:

decreta ad (uggeftionem magx&ratuum

hu

lata interlocutionefüe'/ pro iure nouo

confi

habeamus atque vniuerfis conftituto.

d |

Cf Noonprivs in D:oclet ci Maximian.

Sunt

C. 3. et ScHvLTING pro rcfcnpt Imn-

Tum,

perat

fulto (

d) Vt cüm Diü eftis mfexwt fenten-

ác del

tias vel eiufdem . aetatxs xuufcanfulto-

jreta

rum contrarlas, quae proprie dicitur

dyriopia, vel aetatis diuerfae,. quo-

qu0q1

vOmP.

rum alter 1us Proponelet nouum, alter

Tedhr

fe-

155

101, CXVI]]

g-efpxceret antxquum Ác pmorxs qm—

Lam lenten-

dem . generis exempla iam adtuh,

(. mfelbm,

poüerions non praetermxttam in ob-

feruatxon

orum po] -ftg

anbtr OU'

le r et x

XVIIIï

Qdie petenda

Q Commento

Poüremo nec illud praetermittendum

irüe negleda

- etinfcriptiones fingulis Digeftorum capi-

fittS pro (ié-

- tibus praetextas, a) ct 2nferiptiones fub-

af Mque

Jeriptionefue confitutionum, b) et iurif-

im, fic etiam

prudentiae Anteiuftinianeae relzquzas c)

a. mmuno

vna cum Codice "T'heodofiano d) in illu-

tinmum Jotie

P[rando iure I V STINIANE 0 vtlhtatem

cum huiut-

0 adpareal

haud exiguam parere.

aj) Numne SaLvivs IVLIANVS edi-

decortata fe

&um.in partes diftribuerit quafdam à

gatos um Ctu

nunc quidem inuefligare .non. vacat;

(erpretutones

titulis diftindum fuiífe vel e ]. 195.

m nec non

Dig. de V. S. patet.-

De mfcmptwm-

bus.capitum, quae ex vetérum iurif-

gazl?ra tuuf

ENOEU

confultorum libris coniecta in pande-

dten fint, paucxs, age, videamus.

is cmfh u

Sunt autem tanquam .indices libro-

rum, e quibus quae cuique iurifcon-

e fcnp ln

fulto debeatur fententia, partitio iuris

gnit lat

àc definitio, cautio etiam atque inter-

pretatio, quicquid denique ab vno.

garifconito-

roprit d

CItUt.

quoque eorum fit ad hoc fyftema iuris

1uet ae) qu

compgnendum adornandumque pro-

Eas vero Iv-

tnouud al

fedum, mtelhämus.

STI-

Ri

*

154

dando

STINIANI 1lhs tanquam legxbus prae»

müffas fuiffe ipfe profeffus eiít confH-

bis é

fis Iu

tut. LIT. $. 10. de confirm. Digeft., ho-

nori fefe: 1ur1fconfu1ærum hoc dedlfïe

fpe&m

N

anthmtanfque reuerentiae,; ne mo-

numenta ifta obhumm facxle mmda-

torum

1enïur

quid- $, $ d2 C. de, veteri

j at

sze enucl. audcdor idem eü fe non no.

ticulas

deden

mina faltim lurlfconfultcrum

1ed hæ

ofitac

brorum etiam titulos numerofque in-

tegris perfcribi litteris iuffiffe. -

Num,

]

y

STIA

vero infcriptiones eae, vt ANTowvs

obrep

quidem: AvevsriNvs |Jib, L. eweüdat.

qui in

cenfet ,

in Codice ad nos Floxentmo

cheer

peruenermt, quaefho efl, quam hoc

praeit

enmo

uidem loco definire fuperfedemus:

^

am vt vtlhtatem hai*um o&endamus

tuerit

infcriptionum , etfi non ab Eckrranpo

tulos |

ftamus de collatxone iuris librorum

gertn

ne(cxo qmd

certe WALCHIO noüro

Quas

non probatum,

ab ipfo permiffa Iv-

& 11

STINIANO mculcante, quandoqmdem

MANV]

hic confüit. III. $. 10 diferte pronun-

de poc

ciat, nomina quidem fefe vetevibus fer-

luD

ua[fe, weritatem autem fuam feczjfe*

V p

quidquid demum his in cimeliis mu-

Que ]o

tare compilatores illi inftituerint,

üd g

minus ad nos omnia iftorum peruenþ

Deind

rent integra: epregium tamen atque in

Til ey

arcani cuiufdam loco reponendum ex

t'i*oxe

eiufmodi infcriptione capitum 1iuris

)ld

Vel declarandorum , vel etiam emen-

änte

.

an-

145

leoil

5

lbuï f&

dandorum fubüdzum cemparatum no-

us e[f con ifi-

bis effe, nemo, qui, quae legislatio-

Digf, h-

nis Iuftinianeae fuerit ratio , fatis per-

mmm&

fpeäum habeat,

credo, dubxïauerxt

Id6,. ne mo

Nam primum nonne libri iurifconful-

f

manda

torum, quos haberent integros com-

1. U. de teleri

püatores ab iis ii multas diffedi par-

IL , i& D101 0s

ticulas, laciniaeque hae rurfus per pan-

rüm, fedl

decen difperfae , faepe etiam traní-

merofque i2

ofitae peruerío ordine funt? ipfe cum

ile . Num

:

V

STINIANVS imbecillitatis humanae

ANTONIVS

obrepere aliquid potuiffe fateatur iis,

[ euexdi

qui in occupatione fümma opus pul-

v Fhorentin

cherrimum ,. cui perficiundo - totum

qua hoc

praefimtum decenmum fuiffet, id tri-

r(edetws

ennio abfolmfïent

: Vt fieri facxle po-

y offendama

tuerit, capita iuris quaedam vt in ti-

b EcunRDo

tulos longe ahos, quam ad quos ill

[$ librorom

pertinerent, referrentur ; vnde leaes)

ao noltro

quas vocant, fugidiuae fiue erraticae i,

e. a fedibus fws aberrantes. v. BRENC-

) LQH id 5»

MANVM de Zegum mfcr.g 6, vbi 1. 1g.

, nU k&wiem

rte l Jtonune

de poenir excitat, -qui multo rectius

CPWU J

l. 1. Dig. quod. quifque iuv, in. alt. füb.

iici potuiffet, quandoquidem vtriuf-

ll JH /Te

lmenls mu

que loci infriptio e 1. IIT. VxprANT

ad edi&ium depromtós eós oftendat

mf j q

m eruem

Deinde vero cum id interpretandi ge-

nus ex optimis fit, ex ipfo quod au-

qenatqu in

&ore, quod alieubi locutus obfcurius

yendum &X

fit id clarius alio rürfüs loco enun-

i 1U705

exante , petatur facmus coue&ls om-

nam enen

nlbus

156

dechr

nibus einfdem audloris reliquiis inter

fefeque . comparatis- fumma . quaedam

penan

Operis quafi informari animo, in qua-

que verfatus tractanda auctor fit quae-

flione , ea tanquam fübiict oculis pof-

fit;^

mfcrlptmms denique ope caput

ä

rerum ratione fic

faepe propofitum ;

pottulante ; re&rmget intra fententiam

(to

Íefe conunendo. Sed infcriptionis cum

torum

artificium quo&wm effe demenüraue»

fiqqid

xim; ciufdem quinam modus fit, expo-

nere atque. BRENCMANO praeeunte

aller q

vel fi

lubet: exeimplis illuftrare.. Infcriptio-

nis'isitur ope iurifconfültorum intez

ter h

fe Iom quo alter lucem.ex altero in-

terpretatxoms capxat, conferendl f».nt

Con

dam

öunt autem

Theren

^.

L

heye

Vel vmu: eiufdem-

vel plurium di-

fot j

que wmfwnfum 4i

uerforumgue

ditate

anqma

Atque exufdem quidem. 1unfcon4'um,

p ler

locos ipfos ex fefe mterpretamur

lüdm

Wre n

mmtuta vel vtrx-

vel

conüderata

dem C

connexzone veiut

ufque, collatzone j

tür n

cum .

1dem

l$ ;

cum duo emfdem

mmfconfuln cen-

jetitoy

quod.in vno quo-

Qe hg

dam loco .obícu-

tones, qui olim

cohaeflii'e vzde-

riug tradxdemt ,

(5

e-

an.

euu(de:

Gpzsati u Gu as ALE EKL UI AUE OUNA, VNBGEC

n

teliguiis infer

declaraiï'e:alic')reg ,fäfitür'*', inter fe

Imi. quaedam

ruürfus

coniun-

Berigtlur, :

1imy, in qui-

1

1

H

.. gantur.

üdor

i

li quac-

äueifwuvb B

dem Di-

fiue latiusa

iC eculls pof

geftorurh

.titulo fe fuerint

U& ope caput

m riljone fie

fomprehendamtur, — fepast

r1 fententim

Tiptionis cum

.. Quodü d*i"u'e*rïfo'rüm fint ïiuri'fcornfül;

torui

m

;

demonftraue-

! locij citæ;ia??? Pþæm illuürari,

fiquidem.

ts f expe-

'Ü praeeunte

gl'ter alterum.

Vei etiain libri naïm'er-;

]olzrgtio-

vel fiinplici-

numerumque

adeo

litoriv infer

ter laudarit;

ex alfero -

adícri piþzit.

nfeunc';ï fuaf,

C'onfefii iïgifvu'»f,v'.Vt*' 'ei.kxez/*nïpïak qüae;.

dam in medium proferam, inter fefe

merentur 7, x3. $. v/f. et 1, 42. Dig. de

— É

hered. petit., qui loci cum V LP1ANI

fint; priore is quidem ftatuit, here-

MT

purium d-

"

Lm

v

ditatem etiam. a debitore. hereditario

tanquam iuris poífeffore peti poffe;

; iuriz"mïukä

pofteriore autem mentem ita declarat

;.-aüm'jl'

fuam , vt debitor ille; fiauidem fol-

Á

a

uere nolit ideo; quod ipíe íe here-

COzh(lidergm

dem contendat effe , petitione tenea-

TEU

1j

D. ï,fjmï

tur, non aeque, fi vel dubitet de iure

dno eiulem

petitoris hereditario, vel diftride ne.

onfalti t*

get hered

4

gtatem ad.iilurþ ]pertinere.

yaile vde

Cohacfiffe autem videntur cum bini

[

:

;i.ufdem VLPIANI loci e libro XX

VII

ad

z

4

158

àd Sabin;ïïä relati .qui- funt in 9.

et 11. Dig. de contrah, emt. vend. ita

]

ji

vt interledus locus Pávri: in l IO.

(

eiufd. tit, iorum minuere videatur

T

elegantiàm ; id quod vel eoründem

locorum oftendet repraefentatio:

fü

Tfi6

l. g. inde a $. 2; verba funt haec:

tum et

» Inde quaeritur , fi $n ipfo corpo-

ve non erratur , fed n fubftantia

feparat

ervor fit, vtputa fi acetum pro vi-

Tax

no veneat, aes pro auvo, vel plum-

bum pro argento, vel quid aliud

iw*e u

argento fimile, an emtio et vendi-

a

$i

tio fit? Mancerrvs fcripfit lib. 6,

Digeftrorum, emtionem e[fe et ven-

j

"

ditionem , quiá im corpus cónfens

fum eft, etfi in matevia fit. erra-

tum.

Ego in vino quidem coufens

demqt

tio, quia eadem qprope seía, id

pauper,

eft , fub/iantia er sf qmiodo vinum,

Wi

acuit: ceterum fi vinum non acutt ;

10

fed *ab initio acetum fuit, vt em-

J

bamma, id. eft , intinétus, aliud pro

[

alio veniffe videtuv : in ceteris au-

pe

tem nullam effe venditionem puto;

ju

U

guotiem- 4n materia ervatur.

Dd nof

,PkVLi;I'l-OC.;üS in"l. 16. fic hábet:

Vg e

Zliter, atque fi aurum quidem fue-

a i

vit, deteriur autem. quam' emtov

l

exi/iimaret: tu)gzc enim emtio valet.

l

ün

"

at i ] g

Pergif VrprANVS À II diio-

&nt, ven], it

quin quid. dicemus , fi Ccoecu. -emtor

VLLT jn [; I6

fuit, vel fi in materia erratuv?

gete videatür

vel in minus perito difcernenda-

iel ewündem

vum moteriarum ?. In corpus eor

(elentatio:

confenfiffe dicemur ? .Et quemad-

tba fünt hiec:

modum confenfit , qui non vidit? —

Lin ipocorpe-

tum etia

r

m difpeþä* alii latiufque a fe

- in-Jubfrantia

feparati:

acetm pro u-

jmo, te] plum-

/Tan*'qu'äm l.. de ïml*äwo'gaiion.*in

7 yuid aliud

iï:tï

mtio et tetdi-

ait

.e VLPIANVS libro XV III.. ad Edi&.

Jfrrpjt l. &

Siquir in iure intefzifogaiuf, an

m efoea

quadruper, quae pauperiem fecit,

jrpur ciftte

eius fit, rgfponde;ri't: tenetur,

ia fit d

uidem cu

!

r

'e(z'e

Idemque 1. r. $. 14. Digeft,

f quadr.v

pe drio, 1

pauper, eodem ad. Edidt. libro,

fj odb tittm

interdüm, inquit, domünur in hoc

m non al

non conuenietuv , vt noxae dedat,

&j 0 m

Jed. etiam: in folidum: vtputa fi in

ày, aliud 10

iure interrogatus, an fua quadru.-

in ceterir at

pes effet, refponderit , - mon e[fe

jtionem puits

fuam: nam fi conftiterit

e

fje eius ,

erratf.

in folidum condemnabitur

e

560

non $.3. L.4. Dig. de minoribus,

yo fb

quae ex eiufdem ViPrANi libro XI.

g quidum jUe

ad Edicum his verbis expreffa eft;

enior

g

que

7;;":7/!! T

— Minorem autem*viginti quinqueï

etiam

anni: nam., videndum; an

Pet;

: dienm

ET

l

160

fcripto

Hiem natalis füi['—adhub 'dz'cz'fïfzü.r,

ante horam; qua matu; efl, vt, fi

tabul. -

cvaptus fit, veftituatur. ét, cum

nondum compleuerit , ita erit di-

t

K

cendum , vt a momento in iomen-

-ium tempus fpeGetur..— Proinde et

u

ofü biffexto .natus eft, fiue priore,

n

l

fiue. pofteriore die , Celfur. [cripfit

Mi

. nihil veferre. nam id biduum pro.

vno die habetur, et poflerior dies

Car

Calendarum intercalatuv.

NIANV|

(huc e

iungï cerrixii&äe pof&fï l. 6. Digej?. de

À

copiof

m

vfurp. et vfuc. ex eode

| libro xad

r

Edi&;w depmmta:

LIS

Ín vfucapïonibu.r qon à mqm'ehta

ü

. ad' momentum, fed totum pcg/ïrïfe-,

!

ii

nwnm dier computamzm

. É£xcitauit p'orro fäepius a nobis lau-

LE

datus VrPraNvs h. e., in partes vo-

cauit PaPIN1IANVM fimpliciter non ad-

fcripto eius aliquo libro 7. 7. $. 5. Dig;

Nen

de pa&is, videlicet vt pa&ta contractui

q f

bonae fidei in . continenti adieda ei-

gat

Q

dem probaret ineffe, actionemqué

htud n

formare: PapPiNiANr locus conie-

0

a

é&tus cum éffet a compilatoribus in pr.

y

C

;

1 75. Digefl. de contrah. emt. vendit.

ïï

)P')(

Sed elegantius VrLPriANI eundem

:

& )

PAPINIANVM etiam coimemorato

Ícri-

hen

d

4

l

16t

7

dndf d!m*m;

fcrxpto excitantis awumentum in 7, g.

du d. ufæ

$. 7. Dig. de bonor. poffeffione contra

i. d. um

tabul reperitur huiufmodi:

L eri d

Siquir emancipatum filium exhe-

d 1 TOTTOC

redauerit, eumque poflea adroga-

- Proinde ;

uevit

PAPINIANVS libro X1I

) f-.ll prire,

quaefHonwm ait , 1ura naturalia in

Celfur Jcripfit

zdcm'o exh ereda-

eo praeualere ;

d b iuum nn.

tionem nocere.

soterir dier

Cur autem noceat? ratmnem Parr-

atur

NIANVS 7.23. Dig. de liberiset poftumir

(huc enim tranílatus ipfius locus fuit)

ngoü (é

copxofius his verbis reddit:

em Vhro ad

Filio, quem pater poft emancipatio-

nem a fe fatiam iterum adrogauit,

exheredationem. ante fcwptam n0-

y a mone

cere dixt.

Nam in omni feve iuve

hum of

fic obfer uari conuenit, vt veri pa-

hls

trir adoptiuus filzuf nunguam in-

ïe.u,g'amr. Ae zmagme naturae ve-

; 2 Dois dl

vitay adumbvretuy.

videlicet quod.

n msïes yo

non tranflatur , fed redditus vide-

; Wr Qon ad-

vYefuv,

/

b H $ L;g

Neque enim teüamentum illud, in

arfo-

33 (0 nra&m

quo filius exheres (criptus eft,

ga tione

n adieda é-

i.e. imagine quadam. ac fimi-

aïlommque

litadine naturae, tanquam fui heredis

Uvub conie

agnatione- ruptum videri poteft, fed

va!et illud quidem . iure praetorxo,

(n f WW

quippe quo filii , natura talesqui funt,

vel heredes inftitui debent, vel ex-

heredari.

mme

moraro

Cumque arrogationis re-

fcti-

mee

D

162 .

(

medio filius ille. redditus familiae

BES

fuae, non tranílatus ex aliena in po-

florum

teflatem patris naturalis irtelligatur:

v

commento eiufmodi ciuili, quo non

cun f

"RU

offunditur veritas, quam et CicEnRo

dixit liberorum füfcipiendorum (pro

heredi

domo) ius fui heredis ademtum fibi

füte CO

exheredatione non nifi contrario pa-

onibu

tris iudicio h. e. inflitutione recupe-

ve

rabit. vid. . 21. Digeft. de liber. et po-

ig. d

ftum.

Contra a alienus per adoptio-

tronutt

nem familiae cuipiam adfcriptus, at-

ticrat

que a patre adoptiuo exheredatus,

Mopts

—

poflea emancipatus idem — arrogatuf-

ewus |

ue denuo teftámentum rumpït, non

eiu/d

quod exheredatio ipfa, vt vult Cvra-

fs (

civs ad 7. 25. Dig. de liber. et poftum. ,

Q

nulla fuerit, quid enim, quaefo, ve-

er ()HJ

tat,

uo minus et adoptiuus hic fcribi

CIANVS

exheres poffit? (de alumno vel fufce-

& lu

to non loquor v. 7. 132

o Dig; de V.

0011 111

0.) fed ideo plane, quod nullo inter-

dum j

cedente iure fanguinis, ciuile vincu-

IOLX

lum vt folutum, eft, ita rurfus adftrin-

Vaut

gi licet, v. $. 8. . g. excitatae. F'ilium

eo(t 1"

tamen naturale

queri de inofficiofo

pin.i

poffe, fiquidem fuerit iniufte exhere-

denig

datus. haud negauerim: arrogatüs ve-

jeft

rO vtextraneus non indi

]

cet talx reme-

i D;

dio propterea, quod agnatwne illius

Catto

rumpitur teftamentuim,

Tüm

COU

Cete-

163

ls fomilise

Ceterum infcriptione con;ïa't Dige-

C alieng in n

florum capita non folum illuftrari, 1.

]s irtelliatur:

v. g. 7. qui teflam. fac. poff. depromta

Aill, quo non

cum fit ex ÀEMiLI:I Macnr libro eixo-

n et Cregno

c9v fiue ad legem Tuliam de vicefima

ndorum (pro

hereditatum, teftlamentifactio furdo mu-

idemtom (ibi

toue concedi folita fifci intellieitur ra.

Contrario pa-

tionibus conueniffe: fed etiam declara-

Ifione recupe-

vi, veluti cum VzriaNvs ]. xy. f. s.

de libr. d po-

Dig. de fufpe&. tut. accufari iure pa-

$ per adoptio-

tronum admififfet; quid eft,quod fub.

d(criptus, at-

iiciat, parcendum illi effe, nifi id ex

exherehitus,

MopksriNt libro fingulari évonuamixàv,

m twropatüf

cuius fragmentum relatum eft in 7 9.

: yumpil, n

eiufd. tit. declaretur, fuadentis ei po-

vt vult Crra-

tius curatorem adiungi, quam vt.cum

g d

n

l/

offitt, ,

notata fide exiftimationeue dimittatur;

. quaefo, Ve.

et vefivingi denique, vt quod Man-

imus hic ferii

craNvs ait J. s. f. r. Dig. de pignor,

»no vel füfte-

et hypoth. , pignur- atque hypothecam

; Jj .

non mf nominir fono differre , tribuen-

d nallo 1j/et-

dum id effe formulae hypothecariae,

""

»mife. NYIQU«

m

et loci monftrat infcriptio , et obfer-

arios adhri-

uauit ARNorLDvs ÍkrNivs meus vir

ao Filom

confultiffimus diff. de pupill. ac minor,

( inoffcioo

pign. in bon. tut. f. 2. p. 16. Infignem

1

À

iv

nf

e exhert-

denique artificium noftrum vtilitatem

arrogatus Ve-

praeftat cum in explicandis capitibus

zet til reme

tit. Dig. penult. de verborum fignifi-

V

catione, tum in conftituendis regula-

Tafioné illius

rum luris in vltznum tit. relatarum

6

t

caufíüs; nihil nunc vt dicam, quam

(

—L/ $

et

us

164

etcrifi idem inferuiat exercendae ; ftu-

füm

et d

dio item antiquitatum hiftoriaeque iu-

ris, atque interpolationes etiam pate-

Tog, (

faciat

£. 105

RIBONIANI, qua de re inter-

pretes mul

"

[mpe

litteris.

tfa egregie prodiderunt

det ll

b) [dem etiam arcanum in Codice

coníea

cum fructu adhibeatur.

Vt u

Habent qui-

dem leges Codicis praeter infcriptio-

L

160 1i]

nem, quae auctoris quarumque «con-

flitutionum nomen praeferat, etiam,

caotfa

tede :

quae quo quaeque tempore prodierit,

indicio fit, Jfubfcriptionem.

Verum

jcript.

cum non paucis, praefertim antiqui-

gere |

oribus (v. WixriNarmn iurifpr, reftit.

firidi

p. pofler. p. 12.) v. g. l. g, de procu-

oppof

vator. l. 4. et $. famil. hercifc. 1. 5. 6

Jdex

7. 8. C; de non numer. pec. , neque

fümm:

dies neque conful adfcriptus fit, qua-

(s Q

rundam etiam haud integra reperia-

1010

tur, v. g. in fübícriptione 4, z. C. pro

iungen

donato nomen deeft confülis: erit, de

confti

harum 'vt aetate conflare poflit, ad

in du

infcriptionem confugiendum. Eadem

nece[f,

porro vniufcuiufque aperit genus, re-

Vel m

Ícriptumpe illa contineat, an decre-

u)

tum interlecutionemüe, an edicdum

fcr'xpth

denique, tametfi ex ipfis faepe verbis,

Cj

vt L. 20. C. de adminiflv. tut. fubno-

tanqua

tationem liceat vel adnotationem agno-

hm,

Íci. Ecquis vero id , quod in cauífa

Ào

Qecreu

Mend

fingulari vel fub vel adnotatum

É

tum-

16$

r endae, f.

tumue fit, praefertim ch.mf et !ibevlli,

ilmiaeque Il*

et ada defint, nec tam facile fit, vti

$ em pate.

lon. quidem MkRcEntvs in conciliat,

1 de r inter-

p. 10$. opinatus eft , cauflam e verbis

prodiderunt

Imperatorum conflituere , vel exten-

det latius, vel a contrario iifue,; quae

üm in Codice

?

-

confequuntur, ducet ^ argumentum

Tibent qui

Vt cum Imp. ÁrrxawpER Srvrnvs

ter inftriptig

]. 4. ( de exceptionibus defenfiones

rüumque eon.

reo integras efle ait, quamdiu iudex

ferat, efiam,

cauffam nondum fententia definiuiffet:

ore prodierit

rece mihi videtur RE1sorpvs ( de in-

ey, Veum

feript. legum $. 14.) iudicium intelli-

rüm antíqui-

gere bonae fidei propterea, quod in

firidi iuris éxceptionem in iure non

urifer, rjit,

.0, de procu

oppofitam. neque formulae infertam

'Bhiff. l: 5:6

iudex haud curare deberet. Cumque

pit , fieque

fumma fuiffet TarBoN1ANO facul-

jus ft, quie

tas eiufque íociis conffit. Y. $. 9. de

10uo Codice fac. data .fecandi, con-

ij reperit

e] L G n

iungendi, mutandi , fupplendi denique

jf ertt de

^

conftitutiones , diftracta : earum aliqua

d

in duas pluresue partes, nonne factam

om, Dadem

neceffario eft, vt fententia partium

vel ambigua redderetur, vel'obícu-

ït genUS, 1e

t n Ore

*a? Quodfi diuulfas has partes in.

fcriptionis copula rurfus inter fefe

n edi&uim

coniunxeris: tum vero lux legi hac

fiepe verti

tyi, f0D00-

tanquam integratione accendetur quae-

dam,. Sic v, g. reícriptum 'SEVERI et

rionem 400

ANTONINI

gi in Gu

uod exftat in À / $. C,; de

conte-

atum decre

edendo párs ];vn, C.'eft de litis.

[»]

tf

3

- ftat. '»

166

Lïfl.

flat. , quas fi contuleris , et difcrimen

com À

quod. inter editionem aclionis fit li-

ferà

tifque conteftationem. fimul et muta-

CefP

re emendareue libellum quamdiu li-

quo &6

ceat, patebit.

Plüra exempla confti-

1norcs

tunoms ifto modo diftractae dat War-

h

cnivs in fchol. ad . f. o20.. hermeneut.

qu HU

Ipfe EckBanDvs, hac in re quem fup-

letum ille iuit, mennonem cuiuídam

Q

facit conflitutionis Imp. Ancani et

tiftmur

Howonitr ad Pafiphilum emiffae (de

'H i.

siomenti Ícilicet benefició celerique ve-

formatzone cuius et veftigium repe-

MirR

ritur in t Dig. de liber. exhib.Y quae

9) t

in tres partes ita diffedta, vt Augufto.

NUNE

rum fingulis nomen praetexexetur,

lfaque

suhs !

relata in l 8. fit vudevi, l. penült. de

accufation. et l. vn, C. deabigeir. Quod-

$ vf

I

fiT RIBONIANO elufque fuerlt 1ocus ]i«

berum , eorum ego licentiam paene

ftora,

diffolutam 'dixerim , quae e diuerfis

quipp

Yel ali

plane.confüitutionibus 7, 1. et 3. C.

Theodof. de inoffic. teflam.

effecerit

Àtq

vnam CON?STANTINI M

uae exüat in

ftrom.

A

l. 27. C. IvsriNtANR: eiufd. tit. ,

vnde

J

monftrum illud Jeuir motae maculae,

à C0m

aCCOm;

fanquam e !egltlmorum natalium de-

fedu, genere vitae fordido improba-

vium

taque rehglone oriundae feparatumque

fat eqt

ab infamia fiue iuris, fiue fadii 1gno-

:ubea

miniae genus enatum. videtur v. HEla

hts d

NECCH differt, de leuir notae macula,

ICotn

n

&

167

$

& diferimen

ïnfanptm porro Codxc:s legum ifta,

f0n;f

cum Auguftorum nomina femper prae-

'THI etm

ferat, nos videtur veluti commonefa-

1 Quamdin

cere , ftatum vt publicum eiufque,

témpla conft

quo edita vnaquaeque fuerit, temporis

d dat Var

mores confideremus expenden!es ifta

0. hermeneut,

iuffa fatifne cum flatu mor:bufque eius

H Te quem i Up

qua nos V1u1mus, aetatis conueniant.

L x.m CUIU;( am

) Ancinit e

c) Edidit ScHVLTINGIVS hbrum vti-

? emiffae (de

lifilum . ( monachi enim cuiufdam

. fummar a PgrRo Arcrpro et Cel.

) Celerigu v

ii sepe

MzznMaNo editas nunc quidem omit-

erfid. ] quae

to) quo iurifprüdentiae AwTEiverI-

Mowfto

NIANEAETeliquias complecteretur. E re

mflü'&" Urur;

itaque videtàr fore, partes fi illius fin-.

eulas h. l. .ndxcaremus de illarum Es

IWI H ü?

Ir v/jc

(uxt-

cis vtilitate praecipientes..

S$unt autem, vt ex iuris conflat hi-

AJ»HI 0(1 h ]

froma, duphms illae generis feruatae

,nm;m pwne

ue e mems

quippe vel ex Preuiario AvARICIANO,

vel aliunde.

'c"f

d

- Atque ad prius genus referenda il-

m dfeærlt

larum maxima pars eft :

fanquam

quie oxfütin

N

Y) Cain inflitutionum libri IV ,

TE mi

a compllatore breutarii contraöh ln duo

dia macu W

) jlinm (

accommodanque ad temporis illius

víüm ; ita vt de numero eorum integri-

fido impro»a

tateque vana mutlhfque fit difputatio;

eparatumque

fubeatque HoToMANvM mirari, cur

ye fiti 18

hos demum libros propter penüriam

getur V

elegantiae, quam, vt erat ille nimium

wvtae mllcl a,

4

de-

i

168

"u

jenti

delicatus, ceteris omnibus iuris libris

fer€

deeffe idém queftus eft, pro fuppofi-

titiis habuerit atque adulterinis

THO

cf,

Warcnuivs ad f. 265. H. E.

9) Pavrrut fententiavum . vecepta-

vrum ad filium libri V ,

non confundendi illi cum Jibrir fa&o-

vuum fiue imperialum fenientiorum in

cognitionibus prolotarum , et minus in-

tegri : nam et compilator Gothicus

multa omi&t, neque quae is retinuit

A(

omnia ad nos peruenere; quaeque ex

jis luperfünt ea vàrie interpolata.

.8) tituli ex corpore VrpiaN1 fiue

regularum XXVIHTI.

aT

Verum de his fitulis Cel. Ton. Caw-

WA

NEGIETER dubitat, an eos benefi.

D

cio ANraN: fiue GoARi1cI potius Co.

mitis , qui jubente AraRico Vifigo-

thorum rege breuiarium.dicitur illud

collegiffe , debeamus,

Neque con-

temnendum id eius argumentam eft,

quod e ] vn. C. Theodof. de vefponf.

prudent. iuit petitum , nulla quod ibi

inter colledtas breuiarii partes iftarum

fada regularum mentio fuerit, De

orationis autem caftitate atque elegan-

tia, quae omnibus illis deeffet libris,

in manus quae incidiffent compilato-

ü&q

ris hafque reeulas ab iifdem diftingue-

de

xet fatis, facile equidem concefferim,

jra

nifi barbara plane aeuumque redo-.

&RI]

len-

Y69

J5 türis fibris

- lentia (v. 9. adfizzatz ecclefiae) occur-

rerent vocabula. 'cf; interim Tac, Gou

pro mpwfl

ye

»JH rr.]ls

(

THOFREDVS ad excit; l vm.

4) Codicis cum GnEcon1ANI tum

TU fttep

j

,

HrRMOGENIAm priuatorum ope-

rae, et, quxbus ilae continua-

Ü l/bHJ n]äo

rentur,

;.:Cl ïn»;mll [ui!

5) publice editi Codicis THEO-

et minusin

DOSIANI, cui et noucellae. quae-

o Gothicus

dam accefferint, :

Á

-

qe I$ retinuit

qüaeque ex

Ad pofterius pertment

polata

1) incerti cuiufdam audboris Jegurm

X Lc A (ue

quazcarum et Romanarum collatio

!

ex puris illa quidem integrifüe Parr-

lon, Óx

NIANI, PavrLi:, VLPIANI ahorumque

xn -n('

enef-

iuris auctorum locxs inftituta,

1,0 (iUS C04

2) fragmentum veteris cuiufdam

ARICO vlf'OG

mrlfconfultl de iurir fpeciebur et

] uLT tür 1 HUG

manuniffi onibus e Dosrrukrgram-

Neque CO

inatici exercitationibus cum cu-

mentam eft,

ra editum a MATTHIA RoEvERo .

f d re[pon].

Lugd. Batau. 1739. 8.

3) Ve?erxs cuiufdam 1ur1fconfultt

ulla quod ibi

artes iftarum

confultatio

G

. faerit,

4) PartaNr liber refponforum iu-

MGLB EIeaan

bente GvNpEBALDO Burgundio-

num rege compofitus editufque ,

de quo vide CoNRAbvM

nt COUPM

parerg. L $

em dlfhngue

de Pfeudopap. Burgund.

eiufdemque

praefat. nouám parerg p. 27. et Ba-

eO

cn Dhift, iuy, lib. HE. & 4, $. 16.

ynqu I

jen

5

8

Eu

I7O

$) DQSMHEI maoxfm fraomenta,

ti0RI

natc

quae prmnbus non funf comparanda,

cum non nifi Imp. HanpniaNr epifto-

hat

las ac fenïentias ad

llluüratmnem

U

praeceptorum rhetorices contineant,

tum

Quid wrlturQ Horum de vtil mïe

fl

(f

cum hbrox nm ouaeratur

nonne de

genn

jis, qui po&euorxs funt ; aenerls, per

gratL

fe patet, curm illi tanquam dvroygdqo:

f ]

ad interpolationes 'R1BONIANI profint

copn

odorandas?. Àt prioris-nonne et ipfia

BoNI

Gothico eorundem compilatore vel

pedn

epitomati copntradiue, vel interpolati

Dir

fuerunt?. De Codxclbus GREGORIANO

qu

et HERMOGENIAI&O, de 1nihtut10mbus

CH

Cair PavnLique fententiis. receptis

difertis verbis ait compilator, fe ex

k

s

ilis, quae neceffaria cauffis praefen-

fi(fpc

tmm temporum viderentür, deleeiffe ,

*atu.

v. excit. l.un. C. Theod.de refporf pru-

dent, Emmuero ex hxs frao mentis non

que

dem

interpolationes tantum muefhgan ;

(

fed illuftrari quoque ac declarari capi-

mb

ta iuris IvsTINIANEI pofTunt

quid ?

n

d

quod mterpolaterum quoque Vfus effe

fran

potefl. Cuius rei exempla , age, quae-

tioni

dam nos adferamus.

Vt inter Hzgn-

T]à)

MOGENIANI Codicis reliquias conftitu-

fia ]

tio Driocueriaw1 et. MaxrMIASNI 17

N

quae eft eadem in C. IvsTINIANEO tit.

de nupt., et plenius et rectius reprae-

dti

di

fentatur. Porro in Carr exftat inflitu-

t10-

Uqu

17t

l irdomenta,

gi'on'ibus locus qüidam«de legato dafh«

JOmpranda,

nationis, quem in iure IvsrINIANEO,

UANI epifm.

haüd reperias, ex quo tamen Ivsri-

loftrationem

Contineant:

NIANVS poenam inficiationis ad lega-

de v

h

ZT

idi

tum piae cauffae reftrinxit. v. conful-

tiffimi IxrNir mei, cuius nuper in.

Doni

..... i

de

genium laudatum a me meritoeft inep.

JeDeris, per

eratul. derelegato debito diff. f.s. p. 18.

j ivrc;gm

fq. Ex Pavziai fententiis fupra oftendi

IANI profïnt

nne et 1pll 4

cognitorum nomen fuppreffum a'T'ar-

I

BONIANO fuiffe; poffum et alia fup-

jletore vel

peditare , fed interpolationem /. 14.

in!c*rpüiati

Dig. de ftatu hominum nondum , quid-

JREGORIANO

hi

quid hanc in rem contenderit WaAr-

ltit

utiomys

cuivs ex Pavrrt fentent, IIII, tit.'9.

lg receptis

ff. 3 et 4. agnofco, qui e 1. 38. et 135.

àtory. fe ex

Dig. de V..S. vt ex aliis quoque ipfe

(fis praefen-

faepe cum VrPiaNo pugnare intelli-

r, delepile

eatur. Verba l. 3 C. communia vtriuf-

]

;.'.I,*Irjil,. l?'r l

que iudic,: maioribus etiam per. frau-

Tmentis non

dem vel dolum vel perperam fine iudi-

muefigari ;

cio fa&ir diuifionibur folet fubueniri

carari Cap-

ambiguitatem pariunt, quod ex iis

:"J":zt , qu! hr

quaedam 'T'üiBoNraNvs omifit; fed e

at ALH Gue

fragmento C, GREGoRIANr a confuülta-

ama que

tionis veteris auctore feruato Drocre-

J

ter !

ER

TIANI MaxiMiANIQue poteft fenten:

oni

jtt

tia intelligi , vti praeter NoopTIvM

IM

Xz

ia

ScuvrrTiNGiVMque docuit GEBAVERVS

INIANE (l

de her&o cito in melius veformando

Ti*

0']136

diff. elegantiffima doctiffimaque. Ser-

li

Til

YU

IX.

uauit nobis deniqueVLPmN vstit, X

E

ve-

J

172

Tegular. ävuxünmem rerum mancrpz

cuius loci argumento. idem (IEBAV—

Envs víus retde inter alia e& adüer-

fus Bvx&rRspOEKIVM rebus mapcipi

perperam liberos accenfentem.'

d) In hoc Codice, quo de locus in

hifïorla iuris dicendi eft, G othlcum

compilatorem nonillum quldem inter-

Ob

olaffe, fed omififfe potius plurima ; in-

terpmtatlombus item ad mifcuiffe quae-

dam, nec L vn. C. "TTheod. de refponf.

j

gwudent eius inter libros mterp()latos

factam mentionem effe, recte mihi vi-

detur WALCHWS ex1&:mare

Qaam

Vero zdem luris. IVSTINMNEI infer-

niat infe TPTGLQUODI, nemo , vt meà

quidem fert opinio, qui vel Iacosr

IN

GoTHoFREDI in eum quae merita fint

teneat, vel ceterorum elegantiorum

iuris interpretum perpender*f ftu-

dium, vel pretium denique lucubra.

tlombus flatuerit iuftum hac. nofira

quae aetate emiffae hanc in rem fxmt

vt HANNESEN 11 de reuocatione teftau.

minus follemni ad 1. o/7. C. Iysrtx. de

teflam., quae lucem demum e 1. 6. C.

'«Iukon. de teflam. et codic. capit, vt

RanpontI de limitum praefcriptione ,

jua dliferïatlonel vlt. C. IvsrtzNra-

NEI fin. regund e 'THEODOSIANI, Cà-

pmbus diiudicatur, poteft ignorare.

W&aïw

O B-

1

T mrancipj ,

*

GE;AV-

d

g

d

üe

b

? Incipi

eDfem,

0 de lo in

l, Gothirm

er

n

J

lütet

'

:uiü

plurima; in-

. OBSERVATIONES

ifcoiffe quae-

j de 1'€.'þo;g[

J

Inferpolatos

I VRIS CïV,ILKXIS".

dle mihi Vi

ure, Qurm

(ANET inlit-

0

1

Vt fü£d

vel [scop

EST

» merita fint

-INSCRIPTA QVAE

Lj

Jexanfiorum

nüot

.l

7É WfäTa*

Qu

Dra

in

j

m

n rém i

li MM

i

ïl

TI^

2616 l.

1M

Léapiti

Vi

91

H(/ïe)

|veTI

Nà

srM a

: ignaraze.

0P

D

?v

D

Ctmh*ita q

ürmumenta ;

177

L i conpe

18 Darfar,

8f gt

qujbdam gje

fn: i quoL;

'

Atj lii

NANIS ln

Jnition late

p j

TIé Gf

L d

E

LE

*

C

ontrita quzdem fatemf ol;feïuatzonum videri

argumenta poffint

quaf hic quatuov modo

Jfubiunxi

Enimuero quoniam re- illar vulga-

tiy in compendiis vel male tra&atas vidiffem ,

vel barbare elatas verbir; operae mihi vifum

efl pretium fore, fi. iifdem de vebus . meliora

quaedam elegamzamque in medium protulif-

fem: in quo me iurir maxime frudioforum con-

citauit vtilitar. quae eadem ver, vt quae CON-

NANVvs olim DoxErrvsque fuper. iuris de-

Jinitione late atque eruditiffime difputauiffent,

ea hoc in loco ne negligerem, fecit.

Quod fi

qhe adfequutum efe: i, e, fi lm in fchedu in-

[4]

v«

176

effe; quae. vulgarem ntelligentiam. fuperent,

A

iudicauerint do&i atque periti homine;, fatir

id mihi et ad. vlzlztatem fru&uojum , et in-

figne ad. laudem fuiffe decreuero.

Ceterum

DE IVRE:

duae erant ver, quae pleniorem huiufmodi ob-

al pr. 1

feruationibus libellum exire prohiberent: vna:

quod. diftridus valde negotiir evam fcholifque

Ium Vocab

prope continuis; altera ; quod. Hermeneutices

in hoe Dige

praecepta cum exemplir ampliur iam quam pro

fieandam ler:

qea opinione excreuiffent. fed tamen alterius

ue aequi

erüm quae d

voluminis, modo Deu; optimus Maximus vires

( ex quaque

et ingenii et coyporir conce[ferit, piomme

teea. vbi ]

t

edmdz jidem znterpono meam.

€0 0. m

firemo flue

titis nomine,

NE fümus mi

firidi ioris

fupplementu

P ooeto E

jUs hoc natür

fione Confed

Wum,

Nequ

Qul Pavy,

ipüm us (

qu&'anqu I(lej

W6 g E

gl

haud |

CI' Ptgr 14

contt

Ongs

Y

n jüpe;-gm)

//'.

tütinur, foti

l

p

jum, q n

0

V

Crterum,

DE IVRIS GENERE NONN VLLA |

huiufmodi dh.

J

ad pr. l.x. et 1. 11. Dig. de iuffitia

iberent: om:

et iuve

L

u frholifque

Dermeneuticet

I*þ;»-'i*ä,lüo.cxabuium fi quod. aliud odv

in hac Digeftorum doctrina primo ad- figni-

t um

ficandam legem adhibetur. morem item at-

Wyen oerit

que aequitatem ,. compagem deinde legum

earum quae generis fint eiufdem, tum agen-

Jaximyr vffer

di ex quaque lege facultatem, locum prae-

rit, protun.

terea vbi lege agitur, denique id, quod in

eo loco.a magiftratu decernitur, artem po-

firemo fiue iurifprudentiam. Nolim aequi-

tatis nomine,fquod nos quidem ex CicERO-

NE fumus mutuati, turbari quempiam, cum

ftridi.iuris non laxamentum modo,

fed

25

fupplementum eadem fit. Ac per me licet

VLLIO rdà-

jus hoc naturae dicas, an cum

tione. confedum aequitatemque non defini-

taim.

Neque ab hac eft ratione, alienum,

quod PavrLLvs iuris genere et vocabulo

ipfum ius comprehendit honorarium , id

quandoquidem. et moris comprobatur vetu-

flate, et aequitatis vocabulo. ipfum intelli-

gitur haud difficulter,

Poterat idem, vt

ícriptor HapR:iaNi imperio pofterior;

non-

EE

conítitutiones Prinvcipu.m', quarum ipfe

lnlul—

178

wodo V. £

nullas ediderät " iuris homihlcwcompreheaï

dere, commemorare denique illa, quae in

que praeian

quftdun, d

jure confiflunt, vt héreditatem, vt doótem,

vt peculium , vt poffeffionem

natur? quae

; öbiigationem

pergue

hoc omnium

etiam þ'fgruitütefque;

us fxbï qui

d

[

conftitrile ;

TI

"

mirc exitim

DE PARTITIONE IVRÍS IN NATV-

turür gent. é

RAE GENTIVM ET CIVILE

d Lx-—5$ etg.

| ; D

Ius«,, pro legib.uä eiüfdem generis : fuwum

diuiditur in zaturae íur, quod-fcilicet auctor

Deus rectae per víum rationis conflituit

patefecitque hominibus, et in pofitivum ,

E 'Sed qui i

quod voluntatis arbitrio fiue Dei, fapientif-

rum debet

fimo illo quidem, .fiue horninis ciuium- füo-

l, vt in n

rum quoquo modo profpicientis faluti, con-

für fibers,

ftitutum eft promulgatumque. Romani vero

Vim qui inf

veteres, Stoicos fecuti auctores, prima natu-

Vgtür pad

vae ab eiufdem diftinguere confequentibus fo-

quimuis iur

lebant; illis tanquam ad hominis conferua-

&ligid vel n

tionem pertinentibus, vt procreatione fobo-

qUé. enim |

lis atque educatione corporis praeterea tu-

amplifiar,

fela: fiquidem is nulla focietate implicatus

für, d t

paullum admodum . differens a brutis nec

uolia capff

recta ratione vteretur, nec inftindum tem-

Pitt, df

peraret àc regeret, itaque naturae ipfis vti

flltiio s

iure videbatur: haec vero, quoniam eundem

$

CiUilium n

(

in focietate conftitutum perficerent adftrin-

Vell, Qüonia

gen-

N

À

—

: 179,

,'Cümprehen;

gendo v. g. ad pa&a f?i;ua:ääa obfeq

ulum-

li, quie in

que praeftandum imperio, ius vel ratione

N doïem,

confetlum dixerunt, vel gentium, vel etiam,

Qbl stionem

Rurfus ab

natura quae effet, aequitatem.,

hoc omnium communi iure id, quod popu-

Jus fibi quifque boni publici cauffa proprium

—

confiituiffet , iuris difcernendum ciuilis no-

mine exiftimarunt, v. $. Y. Infl. de iure na-

turae. gent. et ciu,

4

IVILE

a

OVOMODO FIAT

eris Junfum

IVS CIVILE

fcilicet andot

ad pr.. L 6.

js conhtuit

a pyfitunm,

H

Sed quöä in cinitatibus conftituitur iüs, re-

rum debet et ipfüm naturae confentaneum

, fzpientif-

: ciniom o

effe, vt in iure connato, quo pater alere iube-

tur liberos, vifque permittitur aduerfus eum

s faluti, cot-

o n

vim qui infert, et in adquifito , quo fides

vrgetur pactorum furtumque . prohibetur;

p'rinm ftüfll-

uamuis iuryi adquirendo denique legiflator

suentibur f0«

pis conferute

aliquid vel addere poflit, vel detrahere. Ne-

que enim legem is naturae vel addendo

'atione 000

raeterea fl

amplificare, vel infirmare detrahendo vide-

tur, fed eam, vt poftea videbimus, boni

te jmplictts

j brutis n«

publici cauffa yel munit, confirmat, vel de-

clarat, definit aliqua adiungenda fandione,

tindum fe-

g ipfs V

Principio igitur quid nunc, i, e. hac rerum

ciuilium natura et conditione , naturae lex

aiatm eunte

ues nifi docerentur ad-

-??l..it; quoniam id ci

M

u

e

mo-

gen

--

*

150

1

esiffa al

monerenturue fcituri haud facile( *ipfi effent,

declarat aperitque, Quo fit, vt fit tanquam

trahato *P (

lemniä; u

interpres naturae , naturaque cum ciuibus

non nifi legiflatoris loqui voce videatur;

traliit iden

jtri, ed,

deinde vero, pro qua pollet in ciuitate po-

teítate , quod mnatura rerum confideranda

ferfum db

nurc recdum effe intellexit, id fancit poe-

do, ae d&

nam proponens e falutis publicae rationibus.

de tepubi

Ergo is naturae legem. quodammodo iuuat ,

fione, nel

auctore cof

ftabilit et.confirmat

Quod neceffarium effe

intelligitur non propter naturae legem ipfam,

minor inin

vtpote quae perpetua eft atque immutabilis,

nique Iuf

fed propter ciuium non modo ignorantiam,

petio, qu

fed etiam cupiditates a redi falutifque pu-

fetdi , Nt

blicae ratione aberrantes faepiffime. Cogit

nem , vel

ergo eos naturae rerum obedire. Quare ius

tefto, n

ciuile vel vniuerfale eft, ex ipfa natura hau-

Tondii ho

ftum atque expreffum, vel particulare, quod

Ciüitale ex

in hominum cernitur additionibus quibufque

detradionibusue, Quid autem ViPiaNvs

excit. pr. 1..6.? iu; ciuile fcilicet ait mom im

totum à communi vecedere ,. nec per ommia

IVNIS i

eidem, feruire, ^ Quae verba caue cum aliis

Etenim

bene multis ne accipias perperam.

legiflator homo naturae legem neque tollere;

neque mutare vnquam valet: cum illam di-

C&titans recda ratio eadem femper fibique con-

Duae E

ftans fit perpetuaque, licet eius fit obiedum

r e. them

mutabile ac varium. Videndum igitur Vr-

fhefici ih

PIANVM interpretantibus, ciuile ius qua fiat

Inpalorun

tatione arbitrarium. Atque is fieri id ele-

Pf(fr i Q

ganter docet, legiflator cum boni publici

?flbüs, qu

cauf-

i

181

: pf effent

cauffa aliquid naturaé iuri «ve! addat., 'vgl-dïg,;

ft fuüquam

trahat. .ddere autem is ritus dicitur ac fol-

cüm Quibüs

Jemnia, formam contradiuum, poenas.

& videnur;

tvahit idem neque connato, neque adquifito

ciutite po-

iuri, fed, vti dixi, adquirendo, cum vel con-

confideranda

fenfum definit, vt in contradiibus profpicien-

fincit poe-

do, ne depofitum reddatur latroni maleue

e rationibus,

de republica merito, ne mulier ex interee(-

modo iotat,

fione, neue pupillus e negotio tutore non

effarium effe

auctore contracto teneatur, et vt xxvannis

eyem iplam,

minor in integrum reftituatur, vt pecuniae de«

immutabilis,

nique lufu. perditae non fit exactio, fed. re-

suorantiim,

petitio, quae detur vidto, vel modum. adqui»

lotii p

yendi, vt permittendo. vel teftamentifadiioe

üme Cogt

nem , vel introducendo fucceffionem .ab in-

, Quire it

teflato , ne tanquam res nullius cedant de-

natura hut-

funci bona occupanti, caue ip

H

fa re'k turbae in

culare, qUOd

ciuitate -—qxciteptuga*

s uibuïque

Vipia ss

t ait n m

TIIH

;pr nnia

.,4,IVRIS CIVILIS QVAE D

ICANTVR-

, com li

POSITIONES.

s Hem

eque IOHCT?,

ad j.2. L r

m jlom OP

fibique (

Düae aufem funt iuris cjuilis poütïoneä,

h. e. themata , de quibus agitur; iuriíque

äü[obkaum

f igü

yr Vb

thetici thefes, ftatus publicus, et vtilitas

r fat

fingulorum priuata.

Religionem omifi pro-

u$ (

pterea, quod ius religionum fub Imperato-

feri 1

j de

blict

zibus, qui pontificatum maxi«mu*m OCccu

pa-

boni Puc

qU

;

ue-

C0

183

uerant, äum i'ulfef coeptum e-ft,pfubüco "con-—,

p5 d :

iungi; vnde VriPraNvs f. 2. excit. iug

epportüne nt

j n ,

publicum in magiftratibus ait facris atque

alicums locum

confiflere facerdotibus. Ergo ius aut publi.

VOD ADVE

cum eft, quod de ftatu eft compofitum rei-

CW,WM

ei t Nque i

publicae , eumque ordinat, aut priuatum,

uod id, meum et tuum quod e£, h. e. ci-

titolo fingola

in valoste i

vium fíingulorum priuatfam refpicit v&lita-

VERSVE £Vl

tem amplediturque.

Quod collectum e prae-

Diy, de itint

ceptis dicitur tum iuris naturae, quod genus

häec VLPIM

alimenta fünt, quemadmodum dixi, iure

quis n docm

(htgant dii,

fanguinis debita, tum cgentium, quo e Stoi-

VIPIANL idio

ca àpud iurifconfultos Romanos ratione per-

NON NOGVY

tinet padorum fides, tum ciuilibus denique,

9. $. ]

A PORTA jll;

quibus tutelarum genera, forma item con.

tracdtuum , füipulationumque introducdtum ro-

481

Tion Mi d

bur. Sed publicum quod fuit Romanorum,

d EV i

cum neque ad prima naturae, neque ad illius

que cum /, *

referri confequentia poffit, ius dici pro-

üfator, ; d

vl

rium debet tan

quam non ad regulam com-

lo 56. Dig. (l

N

pofitae ciuitatis,.

*tfl. collatum

n

FWWL

1/l, 10

li M

» 2 lu

| lS

I

x

5 W.

b 191

-l»n

P-lg/ l

bl

P

P1451

Niïf

Lt

CORRIGENDA- AD"DE-ND'A—

blico con.

p. 48 .ad -AVCrba', de negationibus importune öä:];':,

- &Xil, ing

epportune nünc füccurrit. /, 156, $. 2. Dig. de diuerf.

icris ique

feg. iuy. , quae in Florentina ita legitur ? Cuwm quis in

alicuius locum . fuccefferit : nom eff aequum , ei nocere hoe,

- qtt pulli-

VOD ADVERSVS EVM NOCVIT , in cuius locum . fuc-

oftum rei-

éeffit.

Quaenam iftorum , quaefo; fententia verborum

priugtum

cfi? Neque enim locum de malae fidei poffeffore, cui

"u

titulo fingulari fuccefferit aliquis, intelligi licet, Immo

cit. vülitte

in vulgata hegatio rectius videtur additat QVOD AD-

VERSVS EVM NON NOCVIT, vt locum e $. 2. ]; 3.

um e prae-

Dig. de itinere actuqué priu, eméndemus ; vbi eiufdem

L

»

Quod gents

haec VLPIANI vetba leguntur

cum. enim . fuceefferis

]i , iUf

quis in locum eorum , aequum mon eff, nos moceri hoc

(legunt alii, nobis nocere hoc. fíed fufpicstus effe ex

jto e Stdi

VLPIANI idiotifinis retinui) QVOD ADVERSVS EVM

vione pete

NON NOCVIT, in cujas lecum Jucceffimus,

js denique,

v.49. Editionibus addi ceteris pofüt HVGONIS

ttem (f

A PORTA illa pofterior, Lugduni quae prodiit 1442.

qudom t0-

p. 80. l. 20, exempla haud conteimnenda, Cui hie

omaporum,

non illico iü mentem venerit coniungere. cum 4. 6r,

de C. E. V. 1. 31. et pr: 1. 98.. Dig. de V. O. item-

I ad illius

que cum J, 5. de popul, acion; l. 42. pv Dig. de. pro-

- did pro

curator. ; denique cüm 4 I2« $. 4. de folutionibus

1, 56. Dig. de iudiciis,

Tulam oon

p.94. l, 10, exemplis adde gr. 1. y, de in integr.

reff. collatum cum 1. 183. Dig, de reg. iur.

g. 107. 1 t, lege: obligationem conftituendam,

lin, 160, — Sabinianis vifum dicitur e(fe,

4,18. Maícouius refert inter etc,

l, 22, iudice Mafcouio etc,

l, 29, modo quod ageretur intellexiffet niegotiu/&rm.

(

p. x18. L vir. conftet

p. 135. l. 23 expofito

— i, 27. del. qo geffs.

J

g.137

L

I8. leg. 1, 9

TO C MM

p. 140. Z, 26. legendum: clegantiae

P. 142. L 13.. del, dem

P. 143. 1, 28. leg. quaeftuaria

g

À, vit, — nemini

h!

N

[/

Xy.x144;lfkla.leg. a

.L 13. — exempla vt

g.157

t

l 14. -— inter fefe poffint

m d. d$. — loci, qui

- d 16, — priere is qui

derh hereditatem etiam

: Bo

ftatuit a debitore hereditario peti tanquam

iuris quodam. poffeffore poffe, pofteriore au-

tem imentem ita declarat fuam , vt fi debitor

ille foluere nolit, propterea, quod ipfe fe he-

redem contendat eífe , teneatur petitione ,

1.5 $.5 de

nonu aeque teneatur, fi vel de iure petito-

fis dubitet hereditario, vel fimpliciter here-

-6f

ditatem neget ad illum pertinere,

3;i58.

l. $. leg. id quod vel

| eorum oftendet hïaec::

m

repraefentatio:

looetor. d

iam difperfi alii longiufque

g. 159. L. 8. leg, tum et

x

i

diftra&i a. fefe

g. 160. 1. 18, leg. iam nóbis laudatus Vlpianus ; i,

pl g deh

e. in partes

Ü

sl u el. leg. L 7.

$ 5. Dig. Je pac., quo pacta

110 .5 d

bonae fidei contractui cet.

*

— 1.25. leg. Papiniani locus cum ;

effet a com-

i

-- TLf5

pilatoribus coniectus in pr.

adioi

queet

], pen. leg.

Sed elegantior

Vlpiani | griz4

eundem Papinianum etiam illius commemo-

-—-1, decalt

foril

rato fcripto excitantis in /, 8. cet,

ani, Cf, Mo.;

p.170.

l. 97. pro Hermog. leg. Gregori

A. dedol

faic. et Roman. leg. collat, tit. VI, 4.

— , pen, ad verba: er pleuius er rectius. Etenim

Hg'g'go d.e

ril

" Tribonianus , licet plura in , 17. C. Juffim.

de muptiis omififfet, verbis tamen , . edi&i :

-^. dei

fororis filia et ex ea nepte adiecit haec; prat-

terea frarris tui filia ei ex ea nepte.

-- l4 deino

71 de he

'—4201 5, 6.6:

155

M4'2t — —

*æ..68. deïei

185

EXEMPLORVM INDEX

Atem etrm

H

peti tanquam

TTE

vt 11 debitor

E DIGESTIS

pfe fe]

petitigne ,

[ ECU 9

X32. 5 4. de orig. iur,

d 15 $ 4ets de vfufr.

citer here:

pag 37

" pag- 2X

qe—À

E

—

qeememen

À

II9

oftendet haet

-——88

-—3 de vfufr, ear.

l.20 et 1. delegl-

rer.

1I8

lii longiíque

bus

3

— YO. de vfü et ha-

bit,

ibid.

; Vounus; 1,

pr.1.8. de his qui.

fui iur.

147

1.1. S.15. fi quadru-

48,, 0 0?5&8

l. Io. $.5. de eden-

pes paup. 159

do

efiet 8 COR

30

«—27 $.21. et l. $l-

—-II,S 9.de trant-

ad leg. Aquil. 94

actionibus

26

uml

de interro-

Vlpitni 175

—]. decalumnia-

gationibus 159

s comfnermo

toribus

M

— 14. $. 13. de re-

ni Cf Ua

— 931.dedolo malo 126

hgloüs II7

]

$.3. de mino-

m u

qeEM)

jius. m

ribus

xf"'

159

AEXO: de reb credit.63

me ,

elidi :

—57. de iudiciis .. 33

— 14. et1. 34. $. 4. de

*et o

iureiurando $4.

nl ec; F)'lf

— I14. deinofficiofo 66

107

— 1I2.de hered

--»13 $. 1. de pigne-

etit

I57

rat. ad. $4

—20.6.6.et l. 40... 64

— I7 ad SC. Ma-

cedon.

—425.6.5..— — 67

67

— 9. de compen-

—69. derei vindic, 20

fatxombus 26

l..

186

; de t

1 n 5 33 depofiti

i 15. de hber et

pos. 3

Doüum - pag. 98

—3 et 4. mandati 104

duroiacct

p

16I -

- de

—/140.

Á ——

Á

116

lib

»-—-«2 5 I.etl 14 de

—— 68. pro focio X42

C

jure codicill.

4322

IN

Qu — 000 t

P

— t. de legat. x.

2O

1 qmbw

—J. de contrah.

—26. $. 2.

rl

125

-

um

emt.

:r2Q

" &rLetl

rb

—44. $. 2,

—

I39

et II

I55

--*74:

C

123

i

— I I. $. 18. de action

10$

$18

emti

39

u d- g 32 dele-

gat, IT

quir.ve

—-—-6gIeH7de

a

46

polz -

'feru. export. 139

--69 $. I.

26

eo-

— I $.5 dé pignor.

—88. pr. de le-

--6 de ví

26

et hypcth

——

gat. II I39

s

163

— 21. de opt vel

—-38 -—

— 1. 5 6 de aedil,

ele&

19

*""16 dC It

ed.

71

TO. de his quae.

20

»«17 de teftibus 138

poenae

—42, dé iur. et

—— 14. $. . de ali-

facti ignor,

99

ment.

36

Conff, domi

——9. $. vlt

d

08

— 17.de.his quae.

——6, de diuortiis

22

firm, ])

vtindign. $$

1. de

— $.$.3.de impenf.

—02. de condit.

enuc|

--

in res dot.

19

eï demonflr. I4I

»—S ^^

-

-e—29, Yerum amo-

l13vS. E.l 2T,

|

Confit dà

far.

121

81146 ad

bïrf!ä

"Is

,de audorit,

legem Faämd 7I

&i(d. t

tut

97

-—31, eiufd, tit.

96

—16. $.2. ad. SC, -

»].S.de e(

-eIr$setl9de.

us Vlfe de ]

fufped. tut. 16'*

'Trebell

32

$3. $0941 4etsde

.(-«

Pal

«

tutelae et rat.

"-— ,68 M - d dn

d* nuþ

117

W

p

x

187

Det, et

L 17. de. iure patron

l ln 5 25' de vi'et vi

NT

pag.14t

arm. pag. 68

— — lÓ

,...zo, de fideic.

—6.5. pen. de itin,.

Li4de

/

hbertat

4.[

aduque 42

codicill, 105

.,....-g $,2. quxet

—292. pr. quod vi

K

tUL

aut clam

a qulbus man. 30

(orogr

Q

— I'ïï

e-s.

o-——-azg

"'—8deV0

[

—-—75 1. etl. rz. de

238

?..

--

55

ARD 106

d

x

53

98

"r N

—8. 5 I9. de ad-

TT 1'7 .de duob,reis 104

^ de le

quir. vel amitt,

—OQr. de furt.

í3t

vaf, II

ió

as

poff —

——

À

96

-—-2 $. 12. vi bo-

1í

p r.

126

nor. rapt.

9

t C

k

-—-—-6 de Vfurp et.

—-I6. de poenis 103

160

Ls

9d

ll m

Viuc.

—58. 8. &.

J

t.vel

st

dÀl

IOI

-—A,Z de.V, S

$4

ac

ü

D

— I65. $.2;

depercuse

»-—16 de re. mdlc. 142.

19

]

ud

;

;Fä

2

'.EX CODICE

(e li

ï'

fit

)

Con& fanta de con-

l. vn. de. ht;s conteftat.

- firm. ng LT

his qüäö

$. 18. de veteriiure

! XFd'OV

—I7. de. mofä..l i

"Fu

enucl

pag.5tr

tefta m.

43

rnf?f Iiï

""""*'5 Q

r

d

— 7

ganernea

acmoeÀ

166

AHU*

Conftit. dedi& no-

q]I

— 15.de vfufructu 11$

.JJ il

birf18.918.

— 95.commun. vtr,

eiufd, tit.

*-*8!

judic. I7t

mEaod 71

jt

h

j

—-1.3. de edendo 1685

— vlt. fin, regund. 20

"T

— Vlt. de negof,

— JI4. de contr.

1

m

emt, Vend

dbid

aha

Uv

!

gc.nï II

d

dm tranfaction. 44

— 5 de locato:

- $3

T

- vlt.

A

L

188

l. vit. quando tutores

l. vlt ad leg. Faimd

: II5

'--vlt Vüde llberl 66

pag. 7X

— I4. de fentent.

et.1

et interl, 5$

—2. d,e indica vid. 77

— 4.de exception;16s

—4 ad SC. Tre-.

— 4 de donat.

bell. 124

MC

125

E NOVELLIS

iNou. f

pag.75

| Nou. 118

pag. 66

[ TMUE TUMS It')

——

20——199. 0. d'et-

—— II5. C. 3et4

154

69

66 | ——4149. — — 70

PRAETERMISSA

Ü

p

*a*ff

o*

10 leg. pr odeunt

[

,

P ld

— Arridet mihi nunc Culacu fen-

ii i

tentia (ad nou.22. c, 7.) quam in

Obferu. exponam.

d E EEE EEIRISLA

b

Fitid,

D0g, "]

ent,

terl N

lon.tós

i,

m

s

x t

M

g. 66

T

T

0)

u

[

]

3 fen-

üam if

s

La

-

^U

-

x

T

Es

v

m

-

s

M&m

E

&

s

2

a

-

x

m

r dika

e

M

T oO Em

d

—

o

2

21

m tafx.s.w.

M

M

x

l

T

*

j

1

p

Va

E

As

s

:

E

s

LE

f a

*

£

4

&

s.

v*

"g

*

*

a M;

L.

x

$s

Méererg

«

*fe

*

E

E

*

2

$

s

X s

**

*

*

g

P d

-;

P

—

*

p

m

A

&

-

&e

E

s.

a

.

*

*

E

Á

o

"E

-

uïï

o

*

v

pf

aL

; w*

a 9

ÉÉ L äv.æ(

t

x

$x W

*

».Kwaf»

d

ii

r

:

du

hs

ag n

$*

A.wm. &

M s

$3

4

$

2 &

"

x*

*

L

I

$

«

M

* w

t

Y

*

LII

d

£

M $

$r

*

s

"n s

i

w

d

R d

»

ais

*

*

X

*

W

L

"-

É*

W

-

*

b

W

P.

5

WE

N

w

:

d

zMu

hg

-

&

i

.

i

$w

s

:*

—

A.

x

h

x

&

&

"

a5

"

Á

x

&

ag m

6b

E i

"

E

*

w

x

*

J.yex»

[

f

i

4 s

:j

":

»U

"

t

m-—

-

E

Se

£^s

*

*

*

L

E

E

*

-

E

&

&.

A

*

E

E

" d

At

P

H

»*

a

E

"n

é

"a

s

F.

&

P d

$

*

d

N

k

E

-

LA

M

*

^ a

$*

P

E

P.

db

&

—

"

*

-

dk

*

^

*

ia

La ^

*s,

;

*

a.

a

—

w

*

"-

-

"

"

L:

i*

W

b

E

W

E d

&W

d

a

s

r*

t

d u

W

"

E

A

5

P

t

"

A

A

»

"

^

L

&

*

*

"d d

*

w

"

[

-

M.

:

H

"s

Ls

s

ts

L:

MM

T

v

"

4

,

L

X

*

*

s d

fs

"

h.

E

E

*

M

n

J

*

t

*

*

Z

M

*

^

*

r

L:

&

hus

a

-

u

L

F

as É

"

"*

$.

P

al

w

*

Á.

&F

*

^

d

E

*

E

-

E

"

".

*

s

*

r .

*

*

F

«m

*

D

ab

P

*

*

*

*

"

"

-

*

—

E

^

*

p

*

a

ase

".

-

g

a

r

*

V.

o

L

£

L

-

g

V.

-

*

us $

& w *

»»,m

L9

*

-

E

**

—

W

E

F

*

-

-

*

E

g

d

t

P

A

Be

&

:

:8

9

:

—

-

i.

-

*

$*

"]

"

qer

-

E.

..sf ,

*

ET

ii

"tl

&^

i

*

*

*

E

L

"

r

f

e

"d

":

$

"

"

w

*

d

«

E

d

E

5

E

*

*

a

x

&

d

E

»

F

*

d

g*

"

E

"

p

*

"

"

WW»

ais

M

i

L

"

j*

E

5

L:

s

E

E

A

.

i

**

"

&

Y

E

$

p

F

*

i*

p

"

"m

P

s

?

&

x

L3

^

vixes PUOUUs TMb tsl

n mIRGOUeE uf al

E.

OAUESSARSUX ss OEU Tuna t et

sl

n

a

EE A

Ed

um

Ó

L

-

L

E

D EE hr at atl r ALE

Zs2

&

9

JOH. LVDOVICI CONRADI

TVB. D. ET IN ACAD. MARBVRG

£o

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

PROF. P. O

L

E

ä

16

OBSERVATIONES |

ä

15

ä

IVRIS CIVILIS

14

X-or,

I

13

12

PRAEPONVNfVR

—?-

11

ARTIS INTERPRETANDI

ï

PRAECEPTA

10

vt

8

.m///

L

;

$

(

r

*:j

-

s

ïxh

o

7

P

i

1

I,,)

A

*

*

he

7

V

xd t

k

ï

ie

35

/

CL

"

t

]

U^

n

?/—

['o

6

(

r

Ls s

t

AL

(« -

& n

MOR

üä

&&

:

22

5

Ht

—

7

4

MARBVRGI

3

APVD Llou, DAYRHOFFER 1782.

2

d ^ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com